Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSyanI asmitA saMdarbhagraMtha bhAga - 2 CECILELEGE saMpAdaka
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanA vividha prAcInattama dharma rasthAnomAMnuM eka pratika - jaina ane jainettara, samAjane ghaNA moTA samudAya jenI upAsanA ArAdhanA karI Aje paNa dhanyatA anubhave che. pragaTa prabhAvaka zrI dhaTAkeNa - mahAvIradeva (mahuDI tIrtha - uttara gujarAta ) ( mahuDI jaina zvetAmbara tIrtha" peDhInA saujanyathI )
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education Intemational
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ jyotirvid jenAcArya zrImad vijayalabdhisUrIzvarajI mahArAjazrI - jemanI preraNA ane AzIrvAdathI saMdarbha graMthanA A Ayojanane saphaLatA sAMpaDI che. 1 jemanI preraka nizrAmAM saMdarbha graMthane prakAzana samAroha yazasvI rIte cAle che. virala vyaktitva aneka sa guNa saMpana pUjya AcArya zrI vijayalabdhisUrIzvara mahArAjazrInI thoDA samayanI mulAkAta dharmazraddhALuone dIrgha samaya sudhIno zreSTha sahavAsa banI rahe che. temane UMcA paDa deha, goravarNo vAna, tejasvI vizALa lalATa, bharAvadAra vinayI cahero, e caherA para laherI lAlAnI bephikarI, sadAya hoTho para malapatuM smita, AMkhomAM AvakArano umaMga, zabdomAM madhajharatI mIThAza, vAtamAM vahAlayanAM amIjharaNAM AvanAra eka ja vAra pUjaya AcAryazrIne maLe te sadA mATe emanI puNya smRti laIne jAya. emane satsaMga ane sahavAsa ekAMta ane bhIDanuM madhuruM saMsmaraNuM banI rahe che. dIkSA paryAyanA traNa dAyakA daramyAna jina zAsana prabhAvanAnAM aneka nAnAM moTAM kAma temanA hAthe thayAM che. nyAya-taka -sAhitya ane khAsa karIne tiSazAstramAM temane UMDo rasa che. AraMbhasiddhi nAmano prAcIna graMtha emaNe saMzodhita ane saMpAdita karI pragaTa karAvyo che. zubha ane maMgaLa kAmamAM jyotiSazAstranA temanA jJAnano lAbha jana ane jainetara se koIne maLI rahe che. parahitanI zubha bhAvanAthI ja jainadaya pratyakSa paMcAganuM saMzodhana saMkalana ane saMpAdana karyuM che. janma : vi. saM. 1989 Aso suda 6. pATaNa dIkSA. vi. saM. 2006 mahA suda 3. amadAvAda vaDI dIkSA : 2006 vaizAkha suda 10 AMtarasuMbA gaNipada : vi. saM. 2030 mAgazara suda 5 jAmanagara paMnyAda : vi. saM. 2032 mahAvadi 14 pUnA AcAryapada : vi. saM. 203ra phAgaNa suda 2 pUnA www.netdrary.org Jain Education Intemational
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education Intemational
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA sadarbha graMtha bhAga-2 (ApaNAM gauravazALI mUlyAnI jhAMkhI) naMdalAla . devaluka sapAdaka
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ * prathama AvRtti * eprila, 1981 * mUlya za. 100=00 prakAzaka na dalAla khI devaluka yogeza eNDavI-jhiga sarvisa padmAlaya- 2237, bI-1, hIla DrAiva, vAghAvADI rADa, varala hrAsa pAchaLa bhAvanagara-2 mudraka jIMgaladAsa sI. mahetA zrI pravINa prinTarI sTezana roDa, senagaDha ( ji.bhAvanagara )
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvamAnava : vizva ekatA :- viSaya * vizva ane bhAratIya saMskRti :- veda ane jhaMda avestA : wph prAstAvika vizva ektAnI saMkalpanA -vizva ekatAnA siddhAMta ane vyavahAra - vizva ekatAnuM ghaDatara x vizvanAM keTalAMka sthApatyakIya smArakA :~ jhiMgurata, cInanI dIvAla, ethensanuM pAthaeN - nAnanuM maMdira, rAmanuM kAlejhiyama, rAmanu seMTa pITaranuM devaLa, pijhAnA DhaLatA minArA, sAMcInA mahAstUpa, IleArAnuM kailAsa, kherAkhudara, veDeMgeAna pegeADA, agakera vaTa, tAjamahela, Jain Education Intemational || vizvavima deva ane asura, avastAmAM vaidika devA, veda ane avastAmAM vikhyAta vyaktitva, veda ane avastAmAM kriyAkAMDa, pAdaTIpa-1 ma lekhaka zrI mAdhava paMDita zrI theAmasa paramAra Do. ramezakAMta gA. parIkha prA. ca'drikA vI. pAThaka pRSTha 100 105 111 119 123
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSaya A vizvanI lupta thayelI prANIsRSTi : lekhaka lekhaka pRSTha 135 ja prA, esa. vI. nArUla suSTino uddabhava ane vikAsa, Adhunika ane mAnyamaMtavya, jIvazenI prApti, jIvazeSanA prakAra, bhUstarIya vitaraNa, lupta thayelI maNIsRSTi, pelIojhoIka erA, eAraDevisIyana yuga, silyuIna, Diniyana yuga, kanDIkathIsa asthima:(1) kesarI jIAI, eTIelapIsa maya (2) DinoI, ubhayajIvI prANIo, sarIsRpa prANIo, sIriyA, erIosIlIsa, plejhIsorasa AIgeDana, sTorasa TrAyasereTapsa, DAyameTroDona, sAyegnathasa, vihaMga (paMkhIo) ArkaopTorikSa, heravenisa, sastana prANIo amibhUta tarIke maLI AvelA sastana cho - kenADA Dasa, mopasa, aMtima atihAsika prANI kyAre mRtyu pAmyA ? upasaMhAra 147 * vizvanAM vividha rASTranuM samAja jIvana ane viziSTa paraMparA : zrI kRSNavadana jeTalI keneDA, rUmAniyA, mekisake, jheka levAkiyA, pilenDane pravAsa, pATanagara - varte, ITAlIno pravAsa parvatIya pradeza paiDamonta" nayanaramya saudarya. dhAma, yuropanuM zrInagara venisa, suMdara bhUmida osTreliyA (TUMka mAhitI) AphrikAnA (aneka dezano alpa paricaya) (1) ahajIriyA (2) libiyA (3) TayunisiyA (4) moko (5) mAlI (6) nAIjara (7) cADa (8) sudAna (9) IthiyopiyA (10) somAliyA (11) senegala (12) ginI (13) siMcerA lIona (14) lAI bIriyA (15) AivarI kAsTa (16) ghAnA (17) Tega (18) DeDemI (19) nAIjIriyA Jain Education Intemational
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSaya lekhaka pRSTha (20) meriziyAnA (ra1) kemerUna (22) madhya Aphrikana prajAsattAka (23) gebona (24) koMgo brAjhAvila (25) kege - kinazAsA (26) ruDA (27) buruMDI (28) yugAnDA (29) kenyA (30) tAMjhAniyA (31) jhAMbiyA (32) beTasvAnA (33) lesothe (34) malAvI (35) gembiyA (36) ApareTA (37) DesiyA (38) dakSiNa AphrikA (39) mAlAgAsI (40) spenane adhIna kSetre (41) krAMsane adhIna kSetra (42) briTanane adhIna kSetra (43) portugalane adhIna kSetra (44) saMyukta rASTrasaMghane adhIna kSetra. 197 rAjanIti-samAjavidyA ane itihAsadarzana A marubhUmi : vizvanA garama raNa pradeze : prA. goviMdabhAI vI. paTela prastAvanA - raNa banavAnAM kAraNe - vividha khaMDanAM raNo. - hariyALA pradeza raNamAM pari vartana - nahivat varasAdanuM pramANa - UMcA uSNatAmAna - kammaratoDa dukALanuM vadhatuM pramANa. - jamIna ane tene upayoga - vAtAvaraNa anusAra vanaspati - raNapradezanuM prANI jIvana - saMgharSamaya mAnavajIvana - AjanuM raNapradeza nuM mAnavajIvana - upasaMhAra. * jApAnanuM AdhunikIkaraNa zrI prA. esa. vI. jAnI 221 ke saMsthAnavAda ane sAmrAjyavAda : 231 zrI mehanalAla vI. meghANuM agni eziyAmAM rASTriya caLavaLa - 237 prA. esa. vI. jAnI preraka paribaLo, sahAyaka paribaLo, vividha dezomAM caLavaLanuM svarUpa - 1 I-DoneziyAmAM 2 philipAInsamAM 3 barmAmAM 4 malAyAmAM 5 hiMdI cInamAM Jain Education Intemational
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ [6] viSaya lekhaka A kemyuTara yugamAM pASANayugIna saMskRti : 245 zrI nalinAkSa paMDayA ja vizvanI vividha TApu sRSTi 249 zrI jI. vI. paTela zrI zaMkarabhAI esa. paTela samudranA TApuo, sthAna ane vistAra, gIca ane ochI vastIvALA TApuo, vizvanA TApuo, vastI ane vArSika Avaka. 259 * vizvavastInI samasyAo ane nivAraNuM : (eka bhaugolika adhyayana) zrI prA. geviMdabhAI vI. paTela duniyAnI vastInuM pramANa khaMDa - pramANe vastInuM vitaraNa - vastI vitaraNa para asara karatAM paribaLo A vizvanI nRtya paraMparA : 289 ke binItAbena DI. jozIpurA prAstAvika - nRtyanI vyAkhyA, nRtyanA sAmAnya prakA2, abhinaya - abhinayanA prakAra-aMgabhaMga hastabheda, pAdabheda, nRtya muhUrta, nRtya samaya-nRttAcArya, nartaka tathA nartakInI paribhASA nRttAcArya nartaka-nartakI-nAyikAnA bheda-viziSTa nRtyaprakAro : 1 bhArata nATayama 2 kathakalI 3 kathaka 4 maNipurI. bhAratanA prAMtIya nRtya prakAro :- AMdhranuM kucIpuDI tAmilanADanuM bhArata nATyama, kRSNATTamakalI, mahinI aTTama - erIsI - karNATakanuM yakSagAnatAjera chAu-bhAratIya nRtyanI kevI udAtta tathA pavitra bhAvanA ! phrAnsa ane ITAlI, spena-greTa briTana, amerikA jApAna, upasaMhAra. Jain Education Intemational
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSaya lekhaka pRSTha 303 - A dezavidezanI lagna prathAo : zrI bipInacaMdra 2. trivedI saMsAradarzana. xx vizvanA vividha calaNanI nAmAvalI : 313 zrI bipInacaMdra ra, trivedI 317 * vizvanA dezamAM pravartatI aMtima kriyAonuM vaividhya - zrI bipInacaMdra 2, trivedI. * nAIla nadInI prAcIna saMskRti : 335 zrI puSkarabhAI gokANa I.sa. pUrve prAcIna misaranI vikAsagAthA, misara dvArA vizva saMskRtinA vikAsamAM maLela deNagIe. pariziSTa - 1 nAIla. pariziSTa - 2 suejhanahera pariziSTa - 3 saMdarbhagraMtha, pariziSTa - 4, pari ziSTa - 5. A vizva nANuM vyavasthAnA badalAtA pravAho: 3pa7 prA. pI. e. kAThI AMtararASTriya nANuvyavasthAnI pUrvabhUmikA, beTana guDjha saMmelana ane phaLazruti, keInya plAna, vhAITa plAna, sthApanA, AMtararASTriya nANAbhaMDeLanA udeza, AMtararASTriya nANA bhaMDoLane siddhAMta, sattAvahIvaTa, sAdhana mUDI ane phALe, maMDaLanI kArya karavAnI paddhati, nANu maMDaLanI kAmagIrI bhaDoLanI kAmagIrInI siddhio, maMDaLanI kAmagIrInuM mUlyAMkana, AMtararASTriya nANAmaMDaLanA mALakhAmAM AvelAM navAM parivartana, vikasatA deza pratye gatizIla daSTibiMdu, vizvanI nANAkIya paddhatimAM sudhArAo, sabhya rASTranA kula phALAmAM vadhAre, vividha janAo, suvarNa ane -AMtararASTriya nANA paddhati, upADanA viziSTa Jain Education Intemational
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ che [8] viSaya ' lekhaka lekhaka pRSTha pRSTha hakakanI cIjanA, upADanA viziSTa heka thI cejanA zuM che ? upADanA viziSTa hakkanI lojanAno amala, u, vi. ha. nuM mUlyAMkana, uSAMDanA viziSTa hakanI yojanA e kharekhara krAMtikArI che? apa vikasita rASTro ane upADanA viziSTa adhikArane prazna, upADanA viziSTa haka janAnuM bhAvi, 20 rASTronA jUthanI samiti, upasaMhAra. * nArI : bhArata ane vizvanI daSTie . ( 33 pri. upendrabhAI pAThaka prAcIna bhAratamAM strI, anuvaidika yugamAM strI, madhyayugamAM nArIjIvana, vartamAna samayamAM strI, nArI muktinI prakriyA vega pakaDe che, strIonuM sthAna cInamAM. ja vividha kSetre vizvanI mahAna mahilAo: | 387 787 ku. bhUlikAbena trivedI agAthA krisTI-amRtA zeragila-zrImatI IndirAbahena gAMdhI - ahalyAbAI hokara-elInara rUjhavelTa kasturabA, khAlidA adIbakhAnama-galhAmeyara, na opha Aka, zrImatI parla esa. baka, bhaginI niveditA, madhara TeresA, zrI mA zAradAmaNi devI, sarojinI nAyaDu, helana kelara, upasaMhAra, A vizvanI prAtika prANIsaMpatti : 429 prA. caMdrakAMta eca. joSI prakRti praNaya, jijIviSA, jaLacaranI UMgha, pakSIo tathA prANIonI bhASA, pakSIonAM vihAradhAmo ane prANIonAM abhayAraNya, dariyAI jIvavidyAnA di chaNAtA, mAchalIonI keTegarI-hu vahela, laherAkayuDA, vIjaLI mAchalI, sAlamana, jaLacara tathA sthaLacara prANI mAnuM sAmAnya AyuSya, doDavAnI jhaDa , ma, ya , saudarya pakSI e, sAIberiyana ' ' , Jain Education Intemational
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ lekhaka lekhaka pRSTha pRSTha - viSaya kuMja, kALI DokavALI bagalA, garuDa, zAhamRga, jirApha, haMsapakSI, pakSIonI preraNA ane vAtAvaraNa sAme pratyAghAta, haratI saMrakSaNa, vana saMrakSaNa, zivAlikanI parvatamALA, 100 jAtanAM pakSIonuM saMgIta sAMbhaLatuM zahera mAsko, keneDAnuM vAIDa lAipha, prANI-pakSInuM prajanana. bhagaLa - khagoLa A bhUkaMpa: prA. caMdrakAMta eca. joSI brahmAMDanI utpatti : 461 prA. caMdrakAMta eca. joSI siphIDa, tArA siddhAMta, vidyuta cuMbakIya siddhAMta, hAyalanI thiyarI, lITalI TananA dvitArA yugamatArA siddhata, cembaralena ane pleTesimala siddhAMta, kAnTanI gesiyasa thiyarI, nihArIkAvAda advaitavAda, doSa, baphananI kolijhama thiyarI, bharatIvAda - daitavAdane siddhAMta, lAkSaNika nabaLAIo, kSatide piTAthiyarIjha, manana-ciMtana ane sAhitya samRddhi A vizva sAhityamAM UbhI zake tevI sAMprata hindI racanAo : 45 zrI zaileza TevANI nadI ke dvIpa" "nadI ke dvIpa" premanA nAnA moTA dvIpa, rekhA ane bhuvana, gaurA, samApana urvazI" urvarA kavitA urvazI, urvazInuM kathAnaka ane atahAsikatA, urvazImAM premadarzana, urvazImAM prakRti ane praNaya. Jain Education Intemational
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ [1] viSaya lekhaka Dhekhaka pRSTha pRSTha ja akhila brahmAMDamAM mAnavInuM sthAna : 486 geviMdabhAI vI. paTela 1 prastAvanA 2 kudaratavAda eTale zuM ? 3 prAcIna vicArasaraNI 4 madhyayuganI vicArasaraNI 5 asarakAraka kudaratavAdanA bIjanI ropaNI 6 Dimolinsaane kudaratavAda 7 elana sempala 8 kudaratavAdane virodha 9 mAnavavAdanI vicArasaraNI 10 mAnavavAdano vikAsa 11 kudarata sAthe mAnavInI vartaNaka 12 baTa pleTane Adhunika kudaratavAda 13 griphitha TelaranI vicArasaraNa 14 zuM mAnavIe kudarata para vijaya meLavyuM che? 15 amerikAnI kudaratI vAtAvaraNa para asara 16 mAnavavAdanI samIkSA 17 upasaMhAra A jagatane mahAna adhyAtmapaMtha-rahasyavAda:- 53 Do. rAjendrasiMha rAyajAdA vividha artha, rahasyavAdanI vyAkhyAo, rahasyavAdanA prakAre, prema ane ane rahasyavAda, jJAna ane samajano rahasyavAda, AtmarahasyavAda, IzvararahasyavAda, prakRti rahasyavAda, sAdhanAtmaka rahasyavAda, kRtaka rahasyavAda, pretAtmA rahasyavAda, vividha dharma, paMtha, saMpradAya, matamAM rahasyavAda, vedomAM rahasyavAda, upaniSado, zaivadharma, zakti saMpradAya, jainadharma, bauddhadharma, jhena saMpradAya, nAtha saMpradAya, sUphI kavie, kabIra, rAdhA svAmI mata, bAulapaMtha, prAcIna hamIya samAjamAM rahasyavAda, jarathuSTradharma, yahUdI dharma, khristI dharma, pAdaTIpa, graMthasUci rAjayoga : 549 brahmAkumArI caMdrikAbahena rAjaganA sthaMbha ane yogInI dinacaryA 1 brahmacarya 2 AhArazuddhi 3 satsaMga 4 pavitratA 5 dinacaryA, rAjaganI mAnasika bhUmikA. Jain Education Intemational
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ [11] lekhaka lekhaka pRSTha pRSTha viSaya rAjayoga ane IzvarIya jJAnane abhedya saMbaMdha, rAja. coga vyAkhyA, jaganA pAyAmAM paramAtmA pratye utkaTa prema, rAjaganA vizeSa abhyAsamAM besavAnI taiyArI, rAjayogamAM uttarottara pragatinAM, saMpAna rUpa avasthAe - (1) maMthana (2) manana avasthA (3) ruharuhAna, (4) magnAvasthA (5) biMdurUpa avasthA, vyakta ane avyaktane bheda, avyakta avasthAnAM lakSaNe- pitAzrI brAhmanI kamaMtItaavasthAnA udAharaNa sAthe kamaMtIta avasthAnAMlakSaNanI samajUtI - ziva bhagavAna kRta rAja yoga (sahaja samAdhi) tathA pAtaMjala rAjayaga ne - saTIka tulanAtmaka abhyAsa. samAdhi zuM che? sahaja samAdhi zuM che? sahaja samAdhi kevI rIte prApta karI zakAya? yogazuM che? samAdhinA sAdhanarUpa yoganAM aMga (1) yama (2) niyama (3) Asana (4) prANAyAma (5) pratyAhAra (6) dhAraNA ane dhyAna pariziSTa-1 manovaijJAniko anusAra soLa vRttio ane tenuM mArgotarIkaraNa - pariziSTa-2 sahaja samAdhi ane bIjI samAdhio vacce taphAvata saMprajJAta samAdhinA prakAra (ma) koI sthULa AdhAra laI prApta thatI samAdhi:- (va) savicAra samAdhi (1) AnaMda anugata samAdhi () amitAnagata samAdhi asaMprajJAta samAdhi. pa71 A vizva sAhityamAM UbhI zake tevI sAMprata gujarAtI navalakathAo zrI naTavaralAla rAyacurA amRtA, chinnapatra - naTavaralAla rAyapura * Izvara saMbaMdhI vizvanA ciMtakonAM vividha maMtavya pa77 _199 pro ke. bI. mAMkaDa prAstAvika, prAcIna grIka ciMtakonAM maMtavya, thelIjha, enekajhImenDara, pAyathegorasa, herakalAyaTajha, jhene phenijha, pArmeniDajha, eDekalIjha, sokreTisa pleTo, erisToTala, khristI dharma, saMta pola, saMta Jain Education Intemational
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSaya ogasTAIna, phrAnsisa ekana, pAskala, lAyabanijha, yAja khalI, haeNcesana, Imenyuala kenDa, bizapa aTalara, jonAthana eDavarDsa, DeviDa hyuma, hegala, breDalI, khAsAMke, pheznara, phroIDa, vyaktilakSI Adarza. yAdIo, viliyama jemsa, bhAratIya darzanA ane dArzanika, sAMkhya darzana, yogadarzIna, nyAya vaizeSika da'na, pUrvamImAMsA ane vedAMta darzana, Adya zakarAcAya, rAmAnujAcArya, anyamata, bauddhadana, islAma dharma, jana darzana, jartheAstIdharma, zIkha dhama, tAe dharma, zintAdhama, ityAdi, arvAcIna bhAratanA keTalAka mahApuruSonA mata, OM zrImad bhAgavata ( bhagavAnanI vAGamayI pratimA ) [ 12 ] lAkagItAnAM vahetAM nIra ane sva jhaveracaMda meghANI OM zrI ma tAjInu zikSaNa darzana leAkasAhitya zu' che ! leAkasAhityanA pAribhASika zabda, vipralaMbhanA sUrA, vineAdagItA, hAlaraDAM ane khALagIta, sAraDI gItakathAo. zrImAtAjInu` zikSaNudAna, zrImAtAjInI zikSaNanI saMkalpanA (1) zArIrika zikSaNa (2) jIvanajomanu zikSaNu (3) mAnasika vikAsanuM zikSaNa (4) Atmika ane AdhyAtmika vikAsa mATenuM zikSaNa chellAM sA varasanuM jagata sAhitya raziyana sAhitya, Aphrikana sAhitya, amerikana sAhitya saMskRta sAhityanuM mahattva : lekhaka mA. hIrAbahena catavANI sau, svAtibena tuSAra dIvAnajI prA. meAtImAI ema. paTela zrI narAttama palANu zrImati jyeAtsanAbena bI. vaiznava pRSTha 193 55 627 637 645
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ [13] lekhaka pRSTha viSaya 3 zrI araviMdanI najare vizvaaikyaH 653 prA. motIbhAI ma. paTela jIvanadarzanamAM vizvakakya, zrI araviMdanA svataMtra, maulika - anubhUti para AdhArita jIvanadarzananI mukhya vizeSatAo - AdhyAtmika vidhisamAjanI sthApanA, vizvanagaranuM eka svapna, vizva aikayanuM pratIka AMtararASTriya nagara erovIla je vizva sArasvata : ravIndranAtha TAgora 661 prA. motIbhAI ma. paTela jIvana ane kavana, niSkarSa 5 sarasvatI putra caMda bAroTa ane saMta suradAsa viSe eka adhyayana 673 zrI kezubhAI bAroTa - siga - mahAyoga- kuMDalinI yoga : 685 zrI Doje. pI. amIna gavidyA,ganuM nAma vidhAna, cittavRttinidhinI anivAryatA, yuganA prakAra, siddhaga-mahAga, kuMDalinayoga, kuMDalInI jAgRtIkaraNa, gurukRpA, gurukRpA muktidAtA, kuMDalInI kriyAvatI, kuMDalInI utthAnane aNasAra, kuMDalInI dvArA sarva tatva anubhUti, cakronuM tAtparya, padya-pAMkhaDInuM vaijJAnika rahasya, anubhava jhAMkhI, AgamacetI, vApha saMyama, purANomAMthI jANavA jevuM zrI kezubhAI bAroTa 208 zaktionAM nAma, 9 caMDI, 112 devIo, 9 durgA, 23 zaktinAM vAhana, 158 prAcIna-arvAcIna tIrtho, 64 kalA 14 vidyA, rAmAnaMdI sAdhunI cAra saMpradAya, para dvAra, 14 leka, brahmAMDa varNana (chapaca), AkAzanA cAra thaMbha, pRthvInuM mApa, chappaya, 4 pralaya, 4 yuga, 14 yuga (brahmAnA) 10 digapALe, 14 manu, 11 rudra, 12 megha, 12 sUrya, 8 vasu, 49 vAyu, 24 IzvaranA avatAra, Jain Education Intemational
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ [14] pRSTha. 717 viSaya lekhaka , chappaya (24 avatAra) 4 jati, 10 brahmAnA putro, 4 veda 4 upaveda, 6 vedAMga, 10 mukhya upaniSada, 6 zAstra, 6 upazAstra, 18 purANo, 27 upa purANo, 12 jyotiliMga, dharmanA cAra paga, 9 khaMDa, cha dvIpa, 7 samudro, 8 purIo, 9 parIo 8 siddhi, 9 nidhi, 14 ratna, 4 khANI, kAzyapa nI 17 strIo, 18 varaNu, 19 TepI, 12 rAzi 27 nakSatra, 7 RSa, 9 prakAranAM rane 6 prakAranA motI, 28 narka 9, rasa, navadhAbhakti, 36 rAgarAgiNI 3 guNa, patattva 25, AkRti, 9 nAtha 10 nAmI sAdhu, 4 prakAranI strI, 48 mukhya nadIo 36 mukhya parvata, 4 Azrama, 4 prakAranI vANI 4 prakAranuM sinya, 11 mahA dharmo, 5 jJAnendriya 24 tIrthakaro, 3 dhanuSa, 3 vA 3 marda - kavi ra, 3 kALa, 9 kuLa nAga, 9 kaTArIbhATa, 6 darzana 16 zRMgAra vizva ane vizvabhara zrI viSNuprasAda sAM. pAThaka ja bhAratanA graMthAlayazAstranA bhISma pitAmaha-De. raMganAthana zrI jayakRSNa adhvaryu saMta sAhityane vikhyAta kavi kAlidAsa ane temanAM be mahAkavyA zrI je. sI. joSI kAlidAsanuM jIvana - kAlidAsanA graMtha, kumAra saMbhava - raghuvaMza, kumArasaMbhave mahAkAvyanI samIkSA, raghuvaMza mahAkAvyanI samIkSA. mAnava jIvananI zreyayAtrA 5 jaina dharma prA. ramaNalAla cI. zAha covIza tIrthakara, AgamagraMtha, lekAle ka ane kALacaka nava tattva, karmasiddhAMta, mokSamArga, pAMca mahAvrate, grahasthanAM vrato, guNasthAna, ane kAMtavAda, namaskAra mahAmaMtra, 723 729 765 Jain Education Intemational
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ [15] pRSTha 778 787 viSaya lekhaka - mAnavajIvanamAM dharmanuM mahattva prA. manubhAI bI. zAha vizvamAM thiyesephikala sosAyaTIne prAdurbhAva, tenuM kArya ane kAryakare saMkalanakAra : Do. ena. Ara. dANI thiyesophikala sosAyaTInuM mahatva, thiyosophikala pravRttinA agresaro, Do enI besanTa, karnala henI sTIla pleTa, meDama - vekI , ena. zrIrAma, zrImatI rukamaNidevI, - bizapa leDITara, zrI dAmodara kezava mAvaLaMkara, Do. eruDela, zrI je. kRSNamUrti, zrImatI rAdhA baniyara. ( zrI ghaMTAkarNa mahAvIra deva zrI cinubhAI vADIlAla vorA digaMbara jaina dharmanI AchI jhAMkhI zrI kapilabhAI koTaDIyA * svAmI sahajAnaMdane vizvasaMdeza zrI harilAla ema. gehila ja jagatanuM hRdaya - kAzI zrI gosvAmI mehanapurI kAzI pirANika bhegolika, kAzI - nAma, kAzI utpatti, kAzI - arvAcIna, kAzInA ghATa, kAzI - saMkIrtana. sanAtana dharma prA. janArdana ja. dave kalAvaibhava - tIrthayAtrA - khelakUda - vizva-olampikamAM bhArataH prA. kaNAza kara ma. jethI ja dakSiNa bhAratane pravAsa ane prAcIna sthApatya zrI amaracaMda mAvajI zAha pachegAmalAnI Jain Education Intemational
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ 16 ] viSaya lekhaka jana yAtrA pravAsa pRSTha 865 (eka dhamAMthI sAbhAra) 839 5. vizvanI navI jUnI ajAyabIo zrI choTAlAla mAnasIga kAmadAra prAcInakALamAM jagatanI sAta ajAyabIo - IjiptanA pirAmiDa - rAjA meselasanI virATa kabara - bebilonanA hegiMga gArDansa - elipi yAmAM jayupiTaranuM pUtaLuM, DAyAnA devInuM maMdira - rahaDajhanuM rAkSasI pUtaLuM, elejhAMDyiAnI phe resa dIvAdAMDI, madhyayuganI sAta ajAyabIo -romanuM kolejhiyama, romanAM muDadAM dATavAnAM bheyara, cInanI mahAna dIvAla, iMglenDano paththarane jAduI minAra, pIsAno DhaLato TAvara, nAkiMgano cinAI mATIne TAvara, kosTAnTinopalamAM saMta sophiyAnI kabara viziSTa vibhUtio * vizvanA raMgarekhAnA mahAna kalAkAra zrI bipinacaMdra ra trivedI zrI zaMkarabhAI esa. paTela 3; vizvavikhyAta vibhUtio (kavio-lekhake) zrI ramaNIkalAla jayacaMdabhAI dalAla 1 yuga prabhAvaka zvetAmbara jainAcAryo - saMpAdaka ja vacanasiddha mahAyogInI ajaba siddhi zrI cinubhAI vADIlAla verA * ApaNA zreSThIvaryo sapAdaka * vividhakSetranI vyaktie 8ra3 973 85 1941 1217 Jain Education Intemational
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ mahuDI jainatIrthanA sthApaka saMpAdazatagraMtha praNetA yoganiSTa zrImad buddhisAgarasUrIzvarajI | zrI cinubhAI vI. verA mahuDIvALAnA saujanyathI. Jain Education Intemational
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ guru pratimA-mahuDI (guru mahArAja zrInI pratimAnI chatrI upara caumukhajI bhagavAna birAjamAna che.) Jain Education Intemational
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ jInamaMdira-mahuDI-jainatIrthomAM madhu purI tIrtha e triveNItIthI kahevAya che. devAdhideva zrI padmaprabhusvAmI mULanAyakanI pharatAM covIsa jinAlaya devakulikAo che. A rIte bhaya raMgamaMDapavALuM paththaranAM kalAtmaka tAraNothI kaMDArela daravAjethI zobhatuM jinamaMdira che. gurumaMdira-mahuDI zrI ghaMTAkarNa mahAvIra devanA maMdiranI bAjumAM lAInamAM ja thoDe dUra zrImad AcArya bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAja sAhebanI derI-gurumaMdira che. Jain Education Intemational
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ mahuDI janatIrthamAM jinamadirathI thoDe dUra samakitadhArI zAsanadeva kalikAlayugaprabhAvaka zrI ghaMTAkarNa mahAvIradevanuM suMdara suzobhita maMdira che. ema kahevAya che ke A kalikAlamAM temanA camatkAro ane paracA ghaNA ja umadA prakAranA che jena ane janettaro dararoja seMkaDo hajAronI saMkhyAmAM ahI' yAtrAe AvI Ana dathI pAchA phare che. yAtrAe AvatA yAtriko mATe AtmAno bhAvaulAsa caDhatA rahe tevI badhIja rahevA jamavA, snAna, sevApUjA AdinI suMdara vyavasthA che. Jain Education Intemational
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ zuM che ? kAkA makAna mA bAkAta rada zrI Ara.esa. trivedI - kulapati, bhAvanagara yunivarsiTI vizvamAnavane eka graMtha prakaTa thaI rahyo che e jaNAvyuM che ke mANasanuM yaMtrIkaraNa thayuM che. tenI lAgaNI prarvatamAna saMjogomAM mudraNa-sAhasa kahI zakAya. - buddhi eka rIte prAmANita (Standardized ) thayA che. enA mata pramANe "We are nmachine-tooling the A pustaka nathI paNa graMtha che. amuka ja eka viSaya man' - A paristhiti nirmANa karavAmAM mANasa pote para carcA sImita karI pustakano ghATa ApavA karatAM ja javAbadAra che. mAnavIya sarjanazaktine eka prakAranA vizvamAnava"ne viSaya banAvI tenA saMskAra-vikAsanAM DhAMcAthI prAmANita karIne mANase sarvasvIkRta eka ja sarvagrAhI pAsAMne spazI* eka carcA karavAnuM phalaka pUruM prakAranA DhAMcA taiyAra karyA. A ja rIte mANasanA pADavAnuM bhagIratha kArya A graMthane lekhake tema ja vicAre. mAnyatA ane tenI mane vRtti paNa DhAMcIbaddha prakAzake karyuM che. A badala lekhako ane temanI madadathI na thaI gayAM. graMthane ghATa ApavA badala prakAzakane abhinaMdana ghaTe che. A prakAranI DhAMcAbaddha manovRttinI sAthe vikAsa vizvamAnava'nI saMka9panA ane vizvamAM mAnava staranI bhinatatAmAM mANasanI mAnavIya AkRtine bhine saMskAritAnuM pAMgaravuM e baMne bAbatene vaNIne mAnavIya | svarUpe rajU karavAmAM AvI. keI vikasita dezane mANasa, svarUpanuM darzana graMthamAM 2ja thayuM che. zrI araviMdajIe te kaI ardhavikasita dezane mANasa, ema mANasa Adhunika saMskRtine barbaric Civilization or civic : lized Barbarism ne nAme oLakhAvyuM che. A oLakha mAnavajAta mATe keTalI zaramajanaka che enI paDatA sAcA svarUpe to vikAsa- patha paranI yAtrAmAM jayAre karavAnI hoya nahi. mAnavIya mUlyone bAjue rAkhI mANasa pragati sAdhe che, tyAre manuSya jAta potAnI audyogIkaraNa ane TekanolojInA vikAsa sAthe kevaLa sarjanazaktithI mAnavIya sarjanane opa A pate jAya che bhautika mUlyonI prAptimAM saMtoSa mAnavAnI vRttine ane AvA sarjanatAnA nAvInya sAthe e mAnavapiSavAthI mAMDIne tyAgane badale svArtha pratyeka vyavahAramAM saMskRtinuM sAtatya sAcavate jAya che. laDAI, Arthika pramukhasthAne jANe ke ajANe 2khAte ga. viSamatA, jAti ane strI-puruSanA bheda vagere mANasanI saMskAritAnA strotane avarodhe che. jayAre vikRtino atireka mANasa pitAnA aMtarane oLakhavAne badale bAhya thAya che tyAre saMskA2srota arpada svarUpa pakaDe che. A vastane oLakhavAnI kuzaLatA prApta karavA lAgyo. jeTaluM aspadatAmAM kAdava ekaTho thAya che ane kavacita pragatinAM A kauzalya siddha thAya teTalA pramANamAM mANasa vadhAre eka be kamaLa dekhAya tenI bhrAMtimAM janasamAja rAcate kuzaLa gaNAvA lAgyo. mArTina khubara nAmanA eka thAya evuM paNuM lAge; paraMtu saMskRtino pravAha sthagita astitvavAdIe tenA "I and thou' nAmanA pustakamAM thayo che e cokkasa. kharI rIte saMskRtine A vinipAta Jain Education Intemational
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22 vizvanI asmitA nathI balake saMskRtinA pravAhanA avarodhaka paribaLane viSenA uddagAro nedhavA jevA che: "If civilization jovAnI daSTine abhAva che. AvI daSTine abhAva vadhu were to become an Article of trade, I samaya Take to 'vinipAta" nAtarIe e paNa cokkasa che. am sure, England would greatly benefits from the imported cargo". pravartamAna jagatamAM mANase zuM nathI meLavyuM ? caMdra para javAnI siddhi meLavI che. vijJAna ane saMzodhanathI samagra vizvamAnavanA ItihAsanI saMskAragAthAne thomasa manaronI bhASAmAM biradAvavA prastuta graMthanuM kathAnUtana siddhinAM sopAno sara karyA che chatAMya jANe ke mAnavIya svarUpa "bharamAsura'nuM svarUpa dhAraNa karatAM hoya vastu ApaNane saune prere che ema vAMcakane jarUra lAgaze. ema lAge che. saMskRtino strota sthagita thayo che. Ama "vizvanI amitA" jevA jJAnakozanuM Ayojana chatAMya ApaNe eka sahaja vAtane vIsarI gayA chIe. karI tene prakAzita karavAno bhagIratha prayAsa paNa eka manuSyanuM jIvana avibhAjya jIvana che. A jIvananA saMskAra-kArya ja che ema kahetAM huM AnaMda anubhavuM chuM, pathaka pathaka praznone jovAthI kAtinA darzana nahiM thaI graMthanuM kathAvastu suMdara che chatAMya enI rajUAtanA zake. kevaLa Arthika, sAmAjika vA rAjakIya samazyAne kemikatA sacavAI hota to vAcakane vikAsagAthAnA saLaMga samagra jIvananA saMdarbha vinA javAthI mAnavIya jIvana srotanI kaDI zeAdhavAmAM zrama kara na paData. upalakiyA daSTithI rogiSTa kadAca dekhAya, manuSya jIvananI vividha dezanA calaNI nANAnI carcA, deza videzanI nirdoSatA, sarjanazIlatA ane pAvitryanAM darzana to lagna prathA, kepyuTara yugamAM paNa pASANa yuganI saMskRtinI manuSyanA samagra jIvananA vyAyAmane jovAnI daSTi keLava jhAMkhI ane vizva sAhityane paricaya vagere viSaya vAthI ja thAya. paranI samaja ane carcA graMthe pUrI pADI sAmAnya jJAnanI prastuta graMthe manuSyanA samagra vyAyAmane manuSya pUtI karI che. jIvananI uttama siddhio tarapha nirdeza karIne manuSya vidyAthI jagata ane zikSaka jagata mATe sArI rIte jIvananA sarvagrAhI saMskArazramathI paricita karavAne taiyAra thayela saMdarbha graMtha prakAzita thAya che e AnaMdanI prazaMsanIya prayatna karyo che. vAta che. prANIsRSTithI mAMDI manuSyanI utkRSTa kaLA samAna bhAvanagara, 18-2-81 tAjamahAla, kelejhiyama, pArthenona vagere sthApatyanuM darzana ** **** * ** * *** * ** ** * mAnavIya sarjanazIlatAnA uttama namUnA che. jIvananA Grinders and saMdarbhamAM sUsoMdarya ane prANI jIvananA saudaryanA Dealers in all sorts of : ullekha dvArA prakRti ane jIvananA anubaMdhana graMthana Minerals, Chemicals & Clay etc. nirdeza sUcaka che. DHIRAJLAL & CO. bhinna rAnI asimatAnI rASTrIya caLavaLa, samAja jIvana ane tenA vyavahAranI rItarasamA, mAnyatA vagerenI carcA manuSya jIvanane uDhAtta valaNanI eka gAthA pUrI pADe 3rd Cavel Cross Lane, Dadi Seth Agiari Lane, che. vizvano ItihAsa kevaLa raNasaMgrAma ane yuddhono nathI Kalbadevi, Bombay-400 002. balake sAhitya, lalitakaLA, sthApatya vagere sarjanazIla Office Phone : 319389-310053 pravRttino ItihAsa che. marubhUminA pradezamAM jJAna-vijJAnanI de Telegram : REDOCHER siddhithI pragatinI haraNaphALa e yuddhonA vijaya karatAMya Factory : ucakATInI mAnavIya sAdhanA kahI zakAya. 20, Sitafal Wadi, MAZGAON-400 010 IsTa iMDiyA kaMpanInA zAsana daramyAna madrAsanA Factory Phone : 378296 gavarnara thomasa manaronA ileMDanI pArlAmenTamAM hiMda ma pi * *** * * ****** Office : * * * * * * * * ** * ** ** * * * * * Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ . pa vizvAMgaNanI virATa yAtrA. namra arpaNa : athavA paramAtmA che vizvanuM sarjana karyA pachI pite ja temAM pravezelA che. Ama vizva zabdanA ghaNuM bIjA artho mAnavIya saMskAra saurabhanI asimatA, enI sabhAnatA paNa samAvyA che. ane tenuM rasadarzana karAvavAno chelA be dAyakAthI hadaya. saMsAra : zabdavicAra maMdiramAM jAgelo thanaganATa saMdarbha sAhityane kSetreamitA graMthazreNInA A AThamA samRddha prakAzana dvArA vizvane bIje paryAya vaLI saMsAra zabda paNa che. mAM dharatInA punita caraNakamaLamAM rajU thAya che. je ApaNA keInA hAthamAM Takato nathI, sthira thato nathI paNa ApaNA hAthamAMthI sarI paDe che, tethI saMsAra che. aneka jAtanA tANAvANA vacce ane sAdhana sAmagrInI athavA janadarzana mAne che tema temAM samakita thaIne maryAdAmAM rahIne vizvanA vistRta phalaka upara navIna kSitija rahevuM e ja sAra che mATe saMsAra athavA jainadarzane derIne sAhityika prayAsanuM namra arpaNa karatAM ame saMsArano bIjo artha karatAM jaNAvyuM che tema, jemAM parama dhanyatA anubhavIe chIe. sama eTale samyagUjJAna, samyagadarzana vizva zabda vicAra samyagu cAritrya ane e ja sAra che tethI sa sA2, vizva za da UDI vicAraNA ane gheTuM ciMtana mAgI le tevuM che. vizva zabdanA aneka jagata : zabdavicAra paryAya ApaNane prApta thAya che. vizva zabdamAM vyApakatA che. sthAvara-jaMgamano saravALo barAbara ja vizva nathI evo ja vizvano eka paryAya che jagata; je roja paNa sthAvara-jaMgamamAM rahela eka vyApaka aritatva vizvanA roja badalAya che. jemAM parivartana e sahaja dharma che. artha no saMdabha che. evuM vedAntIo paNa mAne che. saune strI-putrAdi sukha ane paMcendriyanA zabda, sparza, rUpa astitva game che. keInaya pitAnA astitva sAme AvI rasa ane gaMdhanA viSaye paNa nitya evA ne evA ja paDato vinAzano, janma, jarA, mRtyu ke anya saMtApane lAgatAM nathI. duHkharUpa thaI paDe che. mATe sAta. dehadhArIe ghero paDaghe gamatA ja nathI. eTale ja vizva zabdane vaidika, janama pAme che paNuM duHkha pratye maraNAdi paryata prayANa jana, bauddha, islAma ane khristI ciMtakoe potapotAnI kare che mATe jJAta. rIte samajAve che. Adhujika vijJAnanAM saMzodhane paramAtmA pote ja vizvarUpa che. tenAthI bhinna vizvanuM AvuM A vizva AjanA vaijJAniko mATe bhAre mATe koI astitva nathI mATe te paramapuruSa pote ja vizva che. keyaDe che. te aNuparamANuonA visphoTanuM pariNAma che siMpAdakIya noMdha | Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA ke pachI avakAzamAM rahelA aneka nihArikAomAMnA ekAda saMzodhana thAya che. manuSyamAM jema jema navA re savizvane visphoTa thatAM ApaNuM AjanuM vizva banyuM dekhAtA jAya che tema paMcendriyanA sukha mATe keTalAya te viSe chelalAmAM chellI mAhitI ekatra karavA abaje jIvone ribAvI ribAvIne akhatarAo thAya che. hArTa Dolarane kharce vikasita deze karI rahyA che. AkAzagaMgA TrAnsaplAnTa karavAnA, plAsTika sarjarInA, kiDanInA pratyAzuM che ? temAM keTalA sUryo che ? tene gRhaparivAra ke roSaNanA prAga 52 prAge thatA rahyA che....paNa mAnavInA che ? caMdra-khaDako kevA che? tenI rajamAMthI kayAM to duHkha ane dardIne jANe keI aMta ja nathI dekhAto prApta thAya che? zuka, maMgaLa, zani A badhAmAM koIpaNa kamane siddhAMta prakAranuM jIvana che ke nahi ? graho upara kayA vAyuo che ? tyAM ja che ke nahi? temAM keIpaNa kALe jIvana duniyAnI sarvoparI baLavAna sattA je koI hoya te hatuM ke nahi? ityAdi rahasyane pAra pAmavA mATe te kamasattA baLavAna che. ane tethI ja vi. oTo vaijJAnikonI TIma rAta ne divasa kAme lAgI gaI che. ane savizeSa jana philosophI karmanA siddhAMtanu' gaurava keTalAye rahasya khUlavAnI rAha joIne beThAM che. keTalAMka UMcA avAje saMbhaLAve che. koIne duHkha ApIne, darda rahasya khUlI paNa gayAM che. ApIne tame sukhI zI rIte banI zake ? bAvaLa vAvIe A vejJAnike e skAyaleba banAvavA mAMDI che. ane AzA AmraphaLanI rAkhIe e kema bane? karmo ja temAMnI ekAda skAyaleba thoDA samaya pahelAM samudra upara bhavabaMdhananuM kAraNa che. karmanAM baMdhana saue bhogavyA tUTI paDI tyAre teNe vizvabharamAM je bhaya-thatharATa ane vagara chUTake ja nathI. karmoe keIne paNa cheDayA nathI. zaMkAnA vividha vamaLo jagAvyA hatA te yAda karavA are kRSNane ke zrI rAmane paNa cheDakyA nathI. tIrthaMkara jevA che. thatAM pahelAM badhAM ja karmo anAyAsa jogavI levA ja paDe che. karmo kadI koIne choDavAnA nathI te pachI jaina darzananI samudramAM nagaranirmANa mAnyatA che ke navAM karmo bAMdhavAM nahi ane pUrva karmo khapAvI devA. devo ke IndranI aMdara paNa avadhijJAna bhautika vizvanI zodhakhoLa sAthe samudranA peTALamAM che. anaMta jJAna, anaMta darzana ane anaMta cAritryanI have nagara banAvavAnuM vicArAI rahyuM che. A nagaro prApti vinA parama sukha kevuM? paramapada kevuM? keTalI UMDAIe banAvavAM, te zemAMthI banAvavAM, temAM pRthvInuM ja vAtAvaraNa kaI rIte rAkhavuM, samudrataLanA A vizvanI utpatti vize vicAra rahevAsIonI badhI ja jarUriyAta, cIjavastuo, rastAo, A karmanA siddhAMtanI vicAraNAmAMthI ja vizva kayAre makAno, vidyuta puravaThe, bhAta bhAtanAM sAdhane, teo pRthvI upara rahetAM potAnA svajanene saMparka zI rIte jagyuM, teno aMta hoya ke nahi? vizva kharekhara che ke AbhAsa che, tenI vicAraNuM paNa badhAM ja dazanee karI zake? temanAM nagara upara samudranAM pANInuM dabANa potapotAnI rIte karI che. kema asara na kare, A badhI ja bAbato vicArAI rahI che. pathvInA peTALamAM parivartana AvI zake ke nahi? janadarzana sahitanA anya keTalAMka dazane saMsAraAve to kayAre Ave ? ApaNune tenI jANa kaI pravAhane anAdi nitya mAne che. saMsArapravAha karmanA AMdolanamApaka yaMtra vaDe thaI zake kharI ? vijJAnanAM baLe cAlyA ja kare che, cAlyA ja karavAnuM che tethI A badhAM kSetrono abhyAsa ane tenI rojarojanI jagata asatya che ke satya che. enI vaiSNavAcAryo, zAkta, mAhitIthI ApaNe ajJAta rahevuM have pAlave tema nathI. vedAMtIo ane sugatoe carcA karI che. auSadhivijJAna anekAMtavAda oSadhivijJAna vaLI rAja navI navI davAo ijekazana A badhAmAM paNa jainadarzane taddana viziSTa vAta TeleTasa vicAre che, prago thAya che, ke keTalAye deDakAo, anekAMtavAdanI karI che. koIpaNa satya, bhale tene mATe game prANIo. vAnarone ribAvI ribAvIne bhAre hiMsAtmaka tevo Agraha sevatA ho, te chevaTanuM ja satya hoI zake Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 nahi. Aje eka vyaktine satyano eka cheDo dekhAya che, khUba ja bhAra mUke che. rAjA-upavAsa ane pAMca vakhata bIjA koIne vaLI enAthI taddana sAmenA cheDo dekhAya namAjha e islAmanA mahatvanA siddhAMta che. mahaMmada che. satyano mApadaMDa ke eka ja prakArano hoI zake nahi payagaMbara sAhebanuM rekhAMkana A graMthanA prathama bhAgamAM eTale pitAnA upAdAna sthAna ane svarUpanA dRSTikoNathI zaratacUkathI mukAyela jenAthI muslimonI lAgaNI dubhAI vastu vidyamAna che ane e rIte joIe te vastunuM hoya te ame te mATe khUba ja dilagIra chIe. zubha astitva che. jo ke A viSenI vistRta carcA atre AzayathI vizvanA dharma dhuraMdharone jyAre yAda karatA asthAne che. hoIe tyAre mahaMmada sAhebane paNa yAda karyA. amArI e zaratacUka badala daragujara karaze. jarathostI dharma grIsanA mahAna ciMtake bhAratIya darzanonI mImAMsA uparAMta vizvamAM aneka - dharmomAM sadAcArI jarathostI dharma ekezvaravAdamAM mAne dharma ane tatvajJAnanI zAkhA-prazAkhAo vize che. jarathostI dharmamAM mahAjJAnI ane astitvanA dAtA vizvagraMthanA A banne bhAgamAM vividha dRSTikoNathI carcA ahuramajhadanuM varNana che. svarUpe mAhitI rajU karI che temAM kyAMya paNa hakIkata doSa hoya to amAre jarUra dhyAna doraze. khristI dhama tatvajJAnanI mAhitI uparAMta grIsanA ciMtako thelIjha, vizvanA moTA bhAganI janasaMkhyAmAM khristIo paNuM mAkITaka. hIrekalAiTasa, pAyathAgorAsa, DAyojinasa AgaLa paDatA che. Isue yahUdIonA ekezvaravAdane erIra Topasa, epikayulasa, sephisTa, sekreTisa, pleTo, ane savIkAryo paNa yahUdI dharma mAM IzvaranuM svarUpa kaThora nyAyI- erisToTala vagere svanAmadhanya puruSe che. sekreTise dhIzanuM hatuM tene Isue "navA karAra"mAM premALa pitAnuM sadaguNa eTale ja jJAna" e siddhAMta karyo che. jJAna svarUpa ApyuM. hajharata musAne maLela dasa AjJAomAM ane sadaguNane temaNe tAdAsyabhAvathI joyA che. iMdriya prabhuputra Isue "giri pravacano" nA nAme keTalAMka saMvedanA vaDe maLatuM jJAna e jJAna nathI paNa saMvedanA saMzodhana karyA. IsunA upadezomAM bahAranI zuddhi karatAM ja hoya che. saddaguNenuM jJAna ApavAmAM Ave to manuSya AMtarika zuddhi, dveSanI jagyAe prema, dunyavI saMpattine avazya sadaguNI banavAno evuM sekreTise vAraMvAra pratisthAne daivI saMpatti para prema, custa aparigraha, manathI pAdana karyuM. e kreTisanA ziSya teToe to jJAnanI rItapaNa vyabhicAratyAga vagere naitika abhyatthAnanAM amUlya sara ekeDemI zarU karelI. rAjAe tattvajJa hovA ja so rahelAM che. joIe evI emanI mAnyatA hatI. erisToTala IslAma dharma kalyANane mukhya dhyeya gaNe che. satata Atmika pravRttine erIsToTala sadaguNa gaNe che. parama vizvazraya payagaMbara mahamada sAhebe "adalAhanA nAme jeNe sarvasvanuM sarjana karyuM che tenA para khagela vidyA nAme jAhera kara" evI vAraMvAra divyavANI sAMbhaLIne vizvamAM darzanazAstra jevI ja vikaselI jayotiSa alAhano pAka saMdeza jAhera karyo. ane khagoLavidyA che. vizvanA sthaLa sAthenA citanyanA aMtaryAmIpaNAthI je vikAsakrama uddabhavyo che te vyakti "bIjo koI alAha nathI, phakta eka ja alAha AbhAthI samaSTi AbhA sudhI ekasarakho ja che. khagoLa che ane mahaMmada tene payagaMbara-rasUla che." AthI mAMDIne anaMta vinuM jJAna Ape che. deve hamada payagaMbara sAhebanA siddhAtamAM paNa ekezvara- gaganavyApI che ane tenA ja vaDe brahmAMDo, jagata ane vAda pAyAnA siddhAMta che - IslAma dharma mUrtimAM mAnato vizva racAyAM che. AkAza temanuM sthAna che ane prakAza nathI. corI, jugAra, vyAja vaTAvane dhaMdhe, madhapAna temanuM astitva batAve che. mUtio te te te denA ane vyabhicAra A badhA durgaNe tyajavA upara IslAma samajavA mATenAM pratIka che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI arimatA jagatemAMthI utpanna thayelAM brahmAMDa jagatanA kendranI lIdhA vinA svataMtrapaNe vyAkaraNazAstra ane taka AsapAsa phare che. tenA adhiSThAtA brahmA ane zakti zAstra e be vijJAne upara vicAraNA karI che. sarasvatI che. brahmAMDamAMthI utapana thayelA sUrya ane tenA A be rAkaTa che grIsa ane bhArata' parivAranI racanA, pRthvImaMDaLanI zaktidhara, grahamAMthI utpanna thayelA caMdro vagere saMbadhe prastuta graMthamAM ThIka rema, misara, babile ane grIsathI paNa purANI ThIka rIte carcA karelI che. evI bhAratanI prAcIna saMskRti ane jAjaramAna asimatA nI noMdha A graMthamAM anyatra : pAyelI che. ahI jyotiSazAstra ApaNe bhASA vijJAna viSe ja joI e brAhmaNa graMthane samaya 00 I.sa. pUrve meDAmAM moDo mAnIe to khagaLazAstranA jevuM ja mApaNuM jyotiSazAstra to paNa tyAra pachI tarata ja jaNaso cAra 1rSamAM bhASA divyacakSu jevuM che. jyotiSazAstramAM paNa aneka vidyA vijJAnane pAye bhAratamAM naMkhAyo. maharSi pANinie zAkhAo che. mAnavabALane janma thAya eTale kuMDalI prakhyAta vyAkaraNazAsa "aSTAdhyAyI" lakhyuM tene samaya banAvavA mATe Adarza samaya manAya che. kuMDalI e I.sa. pUrve 500 moDAmAM meDo gaNAvI zakAya. tyAre mAnavabALakanA janma samayanI kSitijane nakazo che. sthaLano AcArya cAraka te I.sa. pUrve 700 AsapAsa thaI gayA. akSAMza-rekhAMza vagerene dhyAnamAM rAkhIne janma lagna temaNe sAta adhyAyamAM nirakta nAmano graMtha lakhIne kADhavAmAM Ave che. vedanA 1770 zabdo dharAvatA nighaMTu nAmanA zabdakeSa para paddhatisaranI TIkA lakhI che. pachI te cheka aDhAramI graho tikazAstranA niyama pramANe kaI kharAba sadImAM yuropamAM bhASAvijJAnamAM kAMtikArI parivartana nathI, kaI sArA nathI; mAtra sthAna paratve ane rAzi AvyuM te ApaNe jANIe chIe - para tenA baLAbaLa nizcita thAya che. eka, cAra, sAta ane dasamA bhAve kendra kahevAya che. A bAre bhAvanA vizvanI bhASAo paNa judA judA bhAva hoya che. Aje je gatamAM ra796 jeTalI bhASAo bolAya che. aneka prakAranI kuMDalIo judA judA sukhe jevo pAMca karoDa ke tethI vadhu leke je bhASAo bole che mATe banAvavAmAM Ave che. rASTrane, pradezane, nagarane paNa temAM cAinIjha, hindI, u, aMgrejI, speniza, raziyana, pitAno rAzi hoya che. tenI paNa vividha kuMDalI bane jarmana, japAnIjha, porTugIjha, ca, arabI, baMgALI ane che. kaLadeza para vidvAnomAM bhAre matabheda jovA maLe ITAliyana bhASAo gaNAvI zakAya, jUnI jASAe leTina che. A phaLAdeza IzvaropAsanA vaDe sAcuM kahI zakanAja ane saMskRta che tema hibru bhASA paNa taddana prAcIna thaI saphaLa tiSIonI saMkhyA bahu ochI hoya che. yelI. chele IjharAIle A bhASAne pharIthI pitAnA zAstrAbhyAsa sAthe vadhumAM vadhu kuMDalIonuM adhyayana, rASTramAM vyavahAranI bhASA tarIke rApI e vAta paNa sazodhana ane upAsanA : A traNe tiSIo mATe spaSTa che. anivArya aMga che, tiSane to vedAMga gaNavAmAM AvyuM che. ipI. bhASA vijJAna prA, narezattama vALaMdanA lakhavA mujaba - AkhA vizva mATe eka bhASA pratye meM acelA che temAM Do. jhAmina AvuM bIjuM vedAMga te cArakamani racita nirakta hephe zodhela "IspIrenTa" bhASA viSe lakhyuM che ke temAM zAstra che, bhASA vijJAnane te pazcimamAM sadIo pachI mAtra vyAkaraNanA sAdA seLa niyama che. 28 mULAkSara janma thaye; paNa cArakaracita nirakta che - che. meksa che ane 3500 zabdonuM tenuM bhaMDoLa che. Aje vizvanA mahAre lAcuM che ke samagra vizvanA itihAsamAM 82 vividha prajAnA ha0 lAkha leke A bhASA bole che evAM be ja rAkhyA che jemaNe ekamekanI sahAya ane yuneskonAM aneka prakAzane paNa temAM thayAM che. Jain Education Intemational
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 27 vizva sAhityanuM vihaMgAvalokana- pratijJA yaugaMdharAyaNa ane svapnavAsavadattam tenI zreSTha kRtio che. vizvanI A bhASAomAM abhuta sAhitya paDayuM che. sahita mAtaH satyam jemAM artha ane zabdanA kavi kulaguru kAlidAse RtusaMhAramAM hemaMta, zizira, samAna sauMdaryane camatkAra che te sAhitya kahevAya che. vasaMta, varSA, zarada vagere RtuonAM AkarSaka varNana ApyAM che paNa raghuvaMza ane kumArasaMbhavam e be (34) vaidika sAhitya mahAkAvyomAM ekamAM Adarza rAjavI paraMparA ane bIjAmAM kAmavijayano mahimA gAyAM che. kAlidAsanuM vizvane prAcInatama graMtha zrada che. RvedamAM dasa meghadata UrmikAvya tarIke ane abhijJAna zAku tala nATaka maMDaLe che ane temAM vivila sUko che. uSA sUktomAM suMdara tarIke vizvavikhyAta che. kavitA che. saMvAda sUktomAM nATakanAM bIja paDelAM che. hiraNya garbha, puruSa sUkta, nAradIya sUktamAM dArzanika vicAro bANabhaTTanI kAdaMbarI suMdara kathAkAvya che. kahaNanI che. yajurvedamAM kRSNa ane zakala evA be vibhAgo che. rAjataraMgiNI itihAsa kAvya che to jayadevanuM gItagoviMda yajurvedamAM vizvanuM sauthI prAcIna gadya jovA maLe che. tenI kavitAnA nAda saudarya ane bhAvasa'daya mATe UMca' sAmaveda bhAratIya saMgItanI preraNA rUpa che. atharvavedamAM sthAna dharAve che. bha bhUtinuM uttararAmacarita nATaka paNa maMtra prayogo, jAda, ASadhi vagerenI mAhitI maLe che. saMskRta sAhityanI eka uttama nATayakRti che. hitopadeza brAhmaNa graMthomAM yajJayAganI prakriyAomAM bhUmiti ane ane paMcataMtra prAcIna nItikathAo che. trikoNamitinA aMzo prApta thAya che, uparAMta temAM Idra (4) a grejI sAhitya mahAbhiSeka, zunazepanI kathA, manu matsya vRttAMta, vagere rasaprada vArtAo paNa che. upaniSadomAM brahma jIva ane saMskRta sAhityanI jevuM ja bhavya sthAna aMgrejI sAhityanuM che. aMgrejI sAhityane zilAnyAsa cosarathI jagatanAM gUDha rahasyo Aja sudhI pracaMDa dArzanika preraNA mAnavAmAM Ave che. cosaranI "kenTarabarI TeIlasa" ApatAM rahyAM che. sUtronuM eka moTuM sAhitya che. saMskRtanA dazakumArastharatanI yAda Ape tevI che. judAM judAM (2) brAhmaNa graMtho pAtra yAtrA pravAsa daramyAna vArtAo kahe che. A aneka vArtAonA saMkalanamAM aMgrejI bhASAnuM sauMdarya, karuNa vAdamIki rAmAyaNa ane bhagavAna vedavyAse racela ane hAsyarasanAM nirUpa rAmane zilI dhyAna kheMce mahAbhArata e be virATa graMtha bhAratIya vicAradhArAne ane 2 : yAra paraMparAne preratA rahyA che. vAlmIkie te ghaNI varNana paraMparAo ane kavisama sthApita karyA che. I.la. 1564 mAM sapTeTapharDa enamAM janmelA mahAbhArata to pAMcamo veda athavA jJAnakoza che. jaya, zeka para saMkhyA ane guNavattAnI rIte vizvanA mukhya bhArata ane nhA bhArata evI enI traNa AvRttio sAhityakAromAM sthAna pAmrA che. lagabhaga 36 jeTalAM thayAnuM vidyAne mAne che. maharSi pazcinine aSTAdhyAyI temanAM nATakomAMthI hemleTa, ele, mekabetha ane kiga vyAkaraNa rizvamAM benamUna che. sUtronA rUpanAM lakhAyelA liyara emanAM prasiddha nATake che. kathAvastunuM nirUpaNa, A graMthanI raceTa vijJAnika e vizvanA vidvAnone mugdha saMvAdo, ane kavitA A traNa kike vaLAM khUSaNa che. karyA che. tenA para patamAM e mahAbhASya lakhyuM che te paNa miTananA pereDAIjha losTa" mAM krizciyana tatvaabhuta che. jJAnane dhyAnamAM rAkhIne mAnavInA pAnane mahAkAvyanA rUpanAM AlekhyuM che. pereDAIjha rigeInDa" paNa evuM ja (5) saMskRta sAhitya, punarutthAnanI kathA AlekhatuM mahAkAvya che. paramAtamAM bhAnAM nATakonI mALAmAM vyAyeba, prakaraNa, saLa- ane zayatAnanA be cheDA para jhavatA mAnavanI vyathA ane vikAra, vagere aneka bhinna bhinna prakAre A lekhake sAdhanAnI karuNa bhavya kathA A ciMtaka kavie pitAnAM beDI batAvyA che. bhAsanI pAse maulika ka9panA paNa che. kAmAM gAI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28 vizvanI asmitA viliyama varDajhavartha mAtra IleMDanuM nahi paNa vizvanuM ravIndranAtha TAgorane iMgleMDamAM prakhyAti ApanAra vibhUSaNa che. varjhavarthanA "dha priyUDa' kAvyane kavie Isa janma AIrIza ane AyaleDanI pratibhA upasAte eka anya mahAkAvyanI prastAvanA rUpe lakheluM paNa vanAra sAhityakAra che. temaNe ja Airiza nezanala kAvya mahAkAvya banI na zakayuM. vahUrjhavarthanAM kAvyo thiyeTaranI sthApanA karAvI. "dha zeDoyI rvATarsa', "dha aMgrejI sAhityamAM ratnakeSa jevA che. vaLI A kavie DiskavarIjha" tenA vivecanAtmaka nibaMdhe che. "dha vaDuMjha ApelI sAhityanI vibhAvanA "remeDisIjhama" nA yuganI apona dha vinDo peIna " ane "dha lenDa e pha dha hAsa AdhArazilA banI, varjhavarthanA mitra kelarija paNa DijhAyara' tenAM nATake che, " nyU poemsa', ane "dha "dha rAma opha ezyanTa merinara', kITTAbela, TAvara'nAM temanAM kAvye rahasyavAdI vicArasaraNIkansAIbAna, ane dha peIsa ova vIjhana mATe vALAM che. prasiddha che. paNa A uparAMta tattvajJAnano ItihAsa lakhanAra koleji ane mAnasazAstrano praNetA kolarija TI. esa. eliyaTa paraMparAgata kaviothI sAva judA ochA mahattvanA nathI, kavi che. "dha sekreDa vUDanA zIrSaka nIce temanA vive. canAtmaka lekhe e sAruM dhyAna kheMcyuM. "hoTa Ijha e pI. bI. zelInuM "promIsyuasa anabAunDa' padya klAsika" paNa vivecana graMtha che. paraMtu dha vesTa leDa nATaka che. paNa "dha eDonisa' nAmanu zelInA mRtyu pachI nAmanA temanA pAMca bhAgamAM lakhAyelA kAvya amerikA lakhAyeluM kAvya ane dha vesTa vinDa nAmanuM kAMtigAna ane samagra yuropamAM carcA jagavI. karatuM kAvya, A be kA to atyaMta prasiddha che. A yuganA trIjA kavi kITsa paNa aMjalIkAvyanI racanA (1) grIka sAhitya mATe jANItA che. A prakAramAM teo ananya kavitva siddha karI gayA. prAcIna grIsa paNa mATe sArasvatonI janmabhUmi layanA Aroha avarahanI madhuratA dharAvatAM kAvya rahyuM che. ramayanamAM mahAkavi homara jagyA, temanAM be sarjanAra Tenisana aMgrejI sAhityanA agraNI kavi che. mahIkAkhyA chIlaya3 ane ADe mahAkAvyo IliyaDa ane DesI varSo sudhI preraNA dha loTasa iTarsa sahitanAM temanAM saMkhyAbaMdha kA hajI ApanArAM sajana rahyAM, iliyaDa TecanA gherAne varNavatuM paNa vAcakenAM mAnItAM che. paMdareka hajAra paMktionuM mahAkAvya che. temAM TrAyanA gherAnA eka varSanI kathA AlekhI che. jayAre e DesImAM cArlsa DikansanuM sAhityasarjana eTaluM vipula che ke ja ne "TaluM vipula che ke eziyasanA romAMcaka anubhavo varNavelA che. paraMtu tene navalakathAno zekaripayara kahe che, "e Teila opha Tu grIsamAM nATakone khUba ja pracAra hatA. tyAM moTAM moTAM siTIjha,' 'DeviDa kepa2phiDa' ane 'greTa ekasapekaTezana" thiyeTare paNa bAMdhavAmAM AvatAM, ardhacaMdrAkAra caDatI e temanI traNa navale vizvabharamAM prasiddha che. UtaratI beThakonI hAramAM trIsa hajAra mANaso besI 1925 mAM nobela pAritoSika maLavI janAra banI zake evAM thiyeTaro tyAM hatAM. grIsanA prAcIna nATaya. ze janarucine parimArjita karavA mATe sAhitya che evA kAromAM Irekalasa, sekisa. ane yuripiDisa A traNe siddhAMtamAM mAnatA hatA eTale temanAM nATake hetulakSI parikizvasana yugamAM thaI gayA. rikavase 100, sephokivase hovAthI raMgabhUmi para jeTalAM saphaLa thayAM teTalAM ja, kadAca 123 ane yuripiDise 93 ane minenDare 19 nATaka tethI ye vadhu temanA vizALa vAcakavRMdamAM lokapriya lakhyAM hovAnuM kahevAya che. kAvya sAhityamAM piDAranuM banyAM. "lejha plejhanTa enDa anaplejhanTa" "seMTa jahAna" nAma (I.sa. pUrve 442 ) zraya che. tenAM Ode kAvya ane "dha epala kArTa " ullekhanIya che. gAsaMbadhI prasiddha che. jule vana ane eca. jI. vesanI paNa pahelAM paNuM evo ja ullekhanIya sAhityakAra che. "pharasAITa lusiyane mocI ane kukaDo, geDana esa, ane The sAgA' nAmanI navalakathA "joya", "sTrAIpha", "vinTara Veraciuos History mAM kalpanAvihAra karyA che. gArDana" vagere nATako ane "silavara bokasa" nAmanuM Adhunika grIka kavi sepherisane nobela puraskAra prApta nATaka temanI mahatvanI kRtio che. thayo che. Jain Education Intemational
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra (OM) raziyana sAhitya raziyAnA mahAna sAhitya sarjakamAM vAsilkevica leAyAnAseAva raziyana vyAkaraNa, alaMkArazAstra ane nikha'dhAnA lekhaka tarIke prasiddha che. elekSI kAleAva ramUjI nAnI kathAonA lekhaka tarIke jANItA che. temanA e laghukathAsaMgraho raziyanomAM bhAre lokapriyatA pAmyA che. nikhela yugevica lampanTova kavi ane navalakathAkAra che. dha hirA Ava avara TAimsa' emanI prakhyAta navalu che. dha nAvisa ane vAleraka jevAM temanAM kAvyA Aje pazu leAkapriya che. elekajhakara puzkina raziyAnA rASTra zAyara banI zakatho, 'yujena enejina' temanu' prakhyAta kAvya che, 'mahAna piTaranA sIddI', 'kaptAnanI kuMvarI ' e temanI gadyakRtio che. nikAlAI gAgAla raziyana gadyasAhityane pitA gaNAya che. 'dika'dAnI vADImAM sAMjanA samaye ' thI temanI kArakirdI zarU thaI. paNa 'ghAtakI vera' nAmanI kRti geAgeAlanA uttama gadyanA udAharaNarUpa che. Urmila Ala'kArika ane kavitA jevA bhAvavAhI layabaddha gadyanA AsvAmIe neveskI preveTasa, evarakATa ane DeDa seAla temanI uttama kRtio gaNAya che. raziyAnA jagaprasiddha lekhaka dastA vaskI che, ' garIbaaAka' temanI prathama kRti che, 'bradharsa kArAmAjhAva', ' rAkSaseA ', 'kAcI juvAnI' temanI uttama kRtio che. ivAna tuge neva paNa evA ja pratibhAsa'panna lekhaka che. dha eka vATara, rUDIna, pitA ane temanI prakhyAta kRti che. mahAtmA liyeA rAlsToya ane mekisama geAkInAM nAmA raziyana sAhityamAM ja nahi paNa vizvasAhityamAM AdarapAtra che. TolsToyanI mahAnavala 'yuddha ane zAMti' ' annA kerinInA ' 'ivAna licanu` mRtyu ' * kalA zuM che ?' A badhI kRtie jagatanI ghaNI bhASAomAM anuvAda pAmI che. meksima geAkInI ' dha le!ara DeAtha' nAmanuM nATaka, tathA 'mAya phelA TrAvelara' gaNAvAya che. mA' pazu temanI prakhyAta kRti che. vizvasAhityamAM ekAmlevekiyAnA kArela cApeka AdarzavAdI navalakathA mATe prasiddha che. hADuMkhala, miTiera, ane eDInarI lAIpha tenI atyaMta prasiddha navalakathAo che. ' rezanala' ane 'gesa ' A e temanAM ragabhUmi para vAravAra bhajavAyelAM ati samULa nATakA che. Jain Education Intemational Re (3) phreMcasAhitya gAya-4-mApAMsA phrAnsanA svanAmadhanya lekhaka che. mApAMsAnA eka kAvyasa'grahe, cha navalakathAo, asAthI upara navalikAe ane pravAsavarNunA A tenuM vipula sAhityasarjana che, 'jiM dagI' nAmanI temanI navalakathA 'e vumansa sAla' nAmathI pragaTa thaI tyAre TolsToya jevA lekhake tene lA mijharebala pachInI zreSTha navalakathA kahI, mepAMsAnI vArtAe para azrlIlatAnA ArApa thayA che paNa AnAtAla phrAnsa ane TolsToye te mATe te samayanA samAjane javAbadAra TharAve che. sAtranI pahelAM thayelA ane bhArata sAthe vizeSa saba'dhavALA phreM'ca lekhaka rAmAM rAlAM cirasmaraNIya raheze. rAmakRSNa paramahaMsa, svAmI vivekAnaMda, ane gAMdhIjInAM temaNe jIvanacaratro lakhyAM che paraMtu rAmAM rAlAnI mahAvala tA che ' jaheAna krisTophara '. ogaNIsamI ane vIsamI putrAsadInA vizvane joDatA A yugacitramAM tene saMgItakAra nAyaka ApaNA sauMskRta mahAkAvyAne zele evA bhavyA dAtta che. rAlAMnu krAnse ane vizve bhanya sanmAna karelu. phrAnsane Adhunika tattvajJAnI sAhityakAra jyAM pAla sAtra che. astitvavAdanA krike gArDanA vicArAne teNe vizvavyApI phalaka para mUkayA. biIMga enDa thiMganesa nAmanuM temanuM pustaka astitvavAdanI gItA gaNAya che. 'mAkhIo' nA ekjhiTa' e e emanAM carcAspada nATakA che. vizvavyApI amRta Adarzone badale tAtkAlika bhautika dhyeyAnI siddhi mATe lakhavA temaNe sAhityakArane apIla karI che. phrAnsaneA evA ja anya AdaraNIya sArasvata te samaraseTa mAma, navalakathAkAra, navalikAkAra, nATayakAra ane vivecaka tarIke mAma prakhyAta che. 1915mAM pragaTa thayelu pustaka ek hyumana benDeja ' e AtmakathanAtmaka navalakathA che. ' dha rejhara eja' para bhAratanA adbhuta danane prabhAva che. 'dha sami'ga apa' ane 'e rAITasa neTabuka' nAme teNe pAtAnuM vRttAMta AlekhyuM che. vizvasAhityamAM ApaNe saskRta, aMgrejI, grIka, raziyana ane phreMca sAhityanu avaleAkana karyuM. bhAratamAM ba'gALI bhASA, tAmila, marAThI ane hindI sAhitya ghaNAM vikasita che, gujarAtI sAhitya paNa A badhI bhASAonA sAhitya sAthe tAla milAve tevu che.
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ 30 vizvanI samasyAe tarapha AjanA ApaNe have Adhunika vizvanI samasyA jarA vicAra karIzuM. rAjakIya asthiratA, vastIvadhArAnI samasyA, pradUSaNanI samasyA, sasthAnavAda ane sAmrAjyavAdanI samasyA, gaDhI vastIenI samasyA, adha vikasita ane alpavikasita dezeAnI samasyA A badhA jagatanA khaLakhaLatA prazno che. jagatanAM keTalAMye rASTrAmAM A sadInA aMte svAta'tryanA udaya thayA, leAkazAhI sarakArI sthapANI ane te cAlI na cAlI tyAM lazkarI zAsanA dezanI vyavasthA sa`bhALI rahyAM che. eziyA AphrikAnAM nAnAM nAnAM sakhyAbaMdha zaTrImAM A paristhiti che. videzI sattAe ane mahArASTrAne A nAnA nAnA dezA peAtAnA Azrita thaIne rahe temAM rasa che. eTale videze tyAMnA sthAnika rAjakAraNamAM rasa laI ne peAtAnA piruMe UmA kare che, sthApita sarakArane uthalAve che. peAtAnAM satata lazkarI saraMjAma utpanna karatAM kArakhAnAMone A rASTrAne laDAvatA rahIne mArkeTa maLe tevI A mahAsattAonI nIti che. vizvanI asmitA maLatA na hatA ane temanI aMtima kriyAmAM paNa je utAvaLa karavAmAM AvI ane temanA dehane chellA Azraya meLavavAmAM je muzkelI paDI e udAharaNa tAjI che, sarvesarvA tarIke pUjAtA sTAlina ane mAonI AMkha baMdha thayA pachI temanAM varSo sudhI geAkhAyelAM sUtromAMthI mukta thavA mATe raziyA ane cInamAM je pravAhe cAlyA te ja AvA sarvesarvA banavAnA prayatnAnI kavI dazA pati tarIke birAjelA mAla TITAnA chellA divaseA thAya che e batAvavA pUratA che. rASTranA jIvanabhara rASTranahi, chellA varSo kevI hAlatamAM gayA ane AkhuM rASTra kevA bhayathI pIDita thaI rahyu' e paNa A raste vicAranAra leAkeAnI AMkha ughADavA mATe pUratA dAkhaleo che. aparigraha ane asteyanAM tratA, zuddha prAmANikatA rASTrIya ane AMtararASTrIya vyavahAramAM nahi Ave te mAnava ja mAnavane bharakhI janAra vaitAla banI javAneA che. saunuM samAnapaNe bhaluM thAe, sau sAthe jIve ane mAnavajAtinuM samagratayA zreya kema thAya A badhA naitika ane AdhyAtmika mUlye vIsarAtAM A prazna UbhA thayA che. krAInI zAMti harI laIne ApaNe zAMti meLavI zakavAnA nathI paNa A vAta samajavA IrAna, irAka, pAki. stAna, cIna, ArakharASTrA, amerikA, raziyA keI taiyAra nathI. saune peAtAnAM hiteAnI paDI che. rASTravAde lAbha bIjI samasyA vastI vadhArAnI che. vizva ane bhAratanI vastI abajonI saMkhyAmAM thaI jaze ane bahu mATA vadhArA thaI jaze evA bhaya kAlpanika nathI, sarakAra teA ci Mtita che ja, paNa samAje tenA ceAgya pratibhAva ApavA joI e te rIte ApyA nathI. gabha pAtanA kAyadA sarala karavA, niyamananAM sAdhanAnuM jJAna Apavu, Apare. zane ane vadhyIkaraNa karavA A badhA bhautika upAyA sArA che temAM nA nathI paNa AvAM sAdhane manuSyanA svecchAcAra ane vilAsI vRtti vadhAre che e paNa enu mATu' gabhIra pariNAma che. jyAM sudhI manuSya anya sra pratye mAtRbhAva ane sAcI pavitra bhAvanA sevavA sAthe karyo che tethI vadhu nukasAna paNa karyuM" che. kAine phAMsInI potAnA gRhastha jIvanamAM paNa yamaniyamathI navate tA sajA karIne, rAtArAta laTakAvI daIne tenA avAja badha karI zakAya che paNa mekabethane DaMkananuM khUna karyo pachI zAMti maLI na hatI. A vAta ApaNA vizvanA zAsakA samajI zakatA nathI. virAdhIone cUpa karavA, kAyama mATe ADA avatA saTADI devA mATe jagatanA ghaNA rASTromAM yAtanAsthAnAA ane katalakhAnAMo cAle che. hiMsAthI kadI unnati ke zAMti maLatI nathI A svIkAravAmAM nahi Ave tyAM sudhI A jAgatika azAMti ane upadravAnA ilAja nathI, sAmrAjyavAdI ane saMsthAnavAdI rASTro potapAtAnAM rASTronA miliTarI A samasyA haLavI banavAnI nathI. amuka varSo pachI kAyamane mATe brahmacarya ane te sivAyanAM zarUnAM lagnajIvanamAM paNa zAstroe, dharmoe prodhelA divaseAmAM brahmacaya sa`pUrNa paNe pALavAnuM. strIo ane puruSA svIkAre teA ja nItimUlaka samAja ane ane AvA vratadhamI mAtApitAnA saMtAnA para prabhAva rahyA kare eTale A sutra samAja apanAve teA sarakArI prayatnAne sahAyatA maLI rahe che. vAta aDDAe zeAdhe che, rASTromAM potAnAM lazkarA mAkale che, bIjA vaLI temanA kahevAtA baLavAkhArAne madada kare che pazu chellAmAM chellA IrAnanA zahenazAhane Azraya pazu evI trIjI samasyA prabhunI che. kArakhAnAMo, udyogA, ane jhaDapI vAhanAe ApaNAM vAtAvaraNane evuM jherI banAvavA mAMDayu che ke aNutrAMba vinA paNa amuka dAyakAo pachI mAnavanuM astitva rahevAnI zakayatA
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha gra'tha bhAga-ra atyAre tA nathI. pRthvIthI amuka mAileA sudhI vAtA varaNanuM paDa che temAM evu' sAmarthya che ke sUnA ane anya graheAnA alTrAvAyoleTa kiraNAne te maMda pADI OM che. ApaNAM kArakhAnAMo, udyogeA ane vAhanA jherI sAmagrIo bahAra kADhIne mAtra nadIo ke pRthvIne ja khagADatAM nathI paNa vAtAvaraNanA A paDanI a'dara gabhIra hAni utpanna kare che. vahelAmAM vahelI take pradUSaNanA koI havA zeAdhI kADhavA paDaze. vadhu vRkSeA vAvavAthI, jagaleA ugADavAthI te| A samasyAnA nivAraNamAM sahAya maLavAnI ja che; paNu kAi vadhu ga'bhIra prayatnA A dizAmAM anivAya che. Izvare tA svAsthyavALAM gAmaDAMo banAvyAM paNu catravAde gAmaDAMo bhAMgIne zaherI savA mAMDayAM. gAmaDAMnA leAkeA sukha sagavaDa ane vaibhavI vAtAvaraNathI AkarSAIne vatana paDatAM mUkIne nagarA tarapha evI AMdhaLI doTa mUkI rahyA che ke tenA pariNAme e gaMbhIra jokhamA UmAM thayAM che. paheluM jokhama tA AgaLa darzAvyuM tema zaheranI jIvAdorI samAna gAmaDAMonA vinAza che, tA khIjI' jokhama zaheramAM ga'dA vasavATA(slama)nI vRddhi che. kalakattA tA ghaNA aMze narkAgAra anatuM jAya che paNa muMbaI paNa A dizAmAM satata jhaDapI rIte AgaLa jaI rahyuM che. jANakArA kahe che ke AvanArA dasakAmAM mubaI jIvaDAMethI khadabadatu gaduM' mahAtaLAva banI javAnA bhaya che. A samasyAne ukela sarakAra te vicAraze paNa adhyAtma vAde tA AnI pAchaLa mAnavamananI nakhaLAI darzAvI che. sItAe darzAvelA suva'mRganI doTa teA te rAkSasa jaNAtAM pUrI thaI paNa vAlmIkinA A te pratIkAtmaka sa`deza che. sItA eTale vanazrI, sItA eTale grAmalakSmI. A grAmalakSmI vanazrI jyAre suvaNu mRgamAM AkarSAya tyAre tenA rAma-tenuM prANatattva paNa suvarNa'mRga pAchaLa dADe che. suva'mRga e vAstavika suvaCmRga nathI paNa mAyika che. zahezanA jhaLahaLatA vaibhavavilAsa, haoNTelanAM nAcagAna, A badhAM aMte te rAkSasI rUpamAM ja bahAra paDe che. rAmane suvarNa mRga tA maLavAnA ja nathI, paNa grAmalakSmI -vanazrI paNa bhautikavAdI rAvaNanI kedamAM sapaDAIne pachI divaseA sudhI raDe che. vadhI raheluM zaherIkaraNa A dizAmAM DhoTa che, vAlmIkinA A sadeza mAnavA pAte samaje, vicAra tA suvaNu mRganA mAha dUra thAya, gAmaDAMone sukha sagavaDa ApavI, vadhAravI enI kAI nA ja nathI Jain Education Intemational 31 paNa savAla tA vRttienA bahekI javAnA che, bagaDavAne che, nagarA te sAcI samaja gumAvI ja beThA che, gAmaDAMo A suvarNamRganI doTathI aLagA rahevAnuM pete vicAre te hajI mADu' nathI thayuM, moTAM rASTrA peAtAnI vaga vadhAravA, ane peAtAnA kSetra vistAravA je rIte lazkarIkaraNa ane zasradeTa tarapha jaI rahyA che te paNa vizvanA astitva mATe mATe khatarA UbhA kare che. eTama beane sArA kahevaDAve tevA vAtAvaraNumAM svAsthyamAM ane jIvanamAM gabhIra pariNAma utpanna kare tevAM zastro zeAdhAyAM che. havAne jherI karI nAkhe, mAnava piMDane jarjarita karIne tenA vinAza kare, mAnavane jIvatA mUelA banAve ane mAnava khALaka| pazu sadAne mATe sUI jAya evA jokhamI sazeAdhane have sa AgaLa lagADAya evI zeAdha te rahI nathI. A sa'zeAdhane kara ane pizAcI che. have te pRthvI paranI jAsUsIne khadale avakAzI jAsUsI vadhAravAmAM AvI rahI che. A khadhAM lakSaNNA gAMDapaNanAM che. AvI zeAdhakheALA kAI gAMDA zAsakanA hAthamAM AvI paDaze tyAre kevA ulkApAta thaze e te kalpanA bahAranA viSaya che. vizvanAM mahArASTranA ja nahi paNa eziyA AphrikAnA keTalAka khanIja telanI AvakathI mAtabara anelA dezeAnA lazkarI kha'nI e traNa TakA rakama paNa jo garIbI ke bhUkhamarA dUra karavAmAM ke pachI davAkhAnAMe bAMdhavAmAM, vikasAvavAmAM Ave te vizvanI keTalIye samasyA dUra thaI zake. vizva-kuTu banu daza'na paraMtu A mATe vizva AkhuM eka ja kuTuMba che evI bhAvanA vikasAvavI paDe Aje te AsAma AsAmIo mATe, mahArASTra marAThIo mATe evA eka ja rASTramAM jyAM pradezika jhanUnA AMdhaLAM banyAM che tyAM. vizvarASTra, ke vizva parivAranI vAta te yuTopiyA ja lAgene! paNa bhArate teA vizva eka ja parivAra che AvI vAta sadIo pUrve mUkI che ane ravIndranAtha ke zrI aravi', zrImAtAjI satata mA vAta karatAM rahyAM che. che. traNe bhutrana ja svadeza che evu' sUtra ati upayogI A mAruM ane A pArakuM che evI gaNunA tA sAMkaDA manavALA kare che paNa udAratAne te pRthvI ja kuTuMba samI lAge che.
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ 32. gurudeva TAgAranA zikSaNamAM ethI ja vizvabhAratI sasthA AvI ane tenA dhyAnamatra vedanA pasada karavAmAM AbyA catra vizva pravaccenIm "vizva AkhuM jyAM eka ja pakSImALA banI rahe che. '' zrImAtAjInI A kalpanA zikSaNusa sthAthI AgaLa vadhIne 'Arevila' vizvanagara sudhI gaI, zrImAtAjInuM zikSaNadarzana ethI ja dezakALanA sImADAe eLagI gayelu', 'sAcu* zikSaNa' zrImAtAjI kahetAM, ' AkhA vizvamAM pAtAnI citinA sAkSAt anubhava karAve tevuM ja hoya. mArA AtmA ja ja vizvanA prANIAtmAmAM che ane vizvAtmA mArA ja AtmA che ema mAnanAra koIne paNuM zarIra, vANI, manathI pIDA ApI zakatA nathI. ' zrI aravinde, zrImAtAjIe je mATA avAje jaNAvyu te ja vAta bhagavAna svAmInArAyaNa paNa saurASTra-gujarAtamAM vicaratA vicaratA ke dAdA khAcaranI meDIethI karatA H * kAIneya pIDA thAya evuM na khelavu, koIne ya pIDA thAya ema na vartavu, nArAyaNa pAte ja sRSTimAM ramI rahyA che. eTale kAInA mana, vANI, krama vaDe droha karavA te nArAyaNanA ja doha che, ' zikSApatrI ane vArtAlApamAM zrImukhe bhagavAnazrI AvI AjJA vAravAra karatA. peAte AjJA karatA, ' kAI satsa`gIne pajavaze te amane ja pajavyA kharAkhara che. koI haribhaktonI AbarU levA karaze te amArI ja AbarU levA kare che ema ame mAnIe chIe. ' bhagavAnanuM vADmaya rUpa bhAgavata bhagavAnanuM'vAGamaya svarUpa zrImad bhAgavata paNa vizvanI sAthe tAdAtmyanu' anusa dhAna karavAnuM kahetAM ekAdaza skaMdhamAM jaNAve che, je mAtra mUrti ja bhagavAna mAnIne tenI pUjA kare che paNa tenA bhakaDA ke anyamAM bhagavadabhAva rAkhatA nathI te teA taddana sAdhAraNa bhakta che; paraMtu je harimAM prema, saMtA sAthe maitrI, pAtAnA manuSya para kRpA ane zatru para udAsInatA rAkhe che te madhyama prakAranA vAkta che. zrIharimAM saune jonAra ane peAtAnAmAM saune jAnAra, anubhavanAra uttama bhakta che. bhagavAna zrImad bhAga vatamAM peAte ja AjJA kare che: sarva prANIo pratye dayAbhAva rAkhavAthI, anAyAsa je kaI maLI Ave tenAthI sa'teSa mAnavAthI, ane sa vizvanI asmitA iMdriyeAnI viSayAkAra vRttinA upazama thavAthI ja bhagavAna janAIna prasanna thAya che. vizvanu` ma`gala dezana aparAdheA sAMbhaLavA, khaNukhAda karavA saunu dila jhaTa icche che paNa jaina dazane prema, ahiMsA, mudritA ane karuNAnA ApelA cartuddhi amRta sarovaramAM DUbakI mAranArane ja parama zAMti ane parama sukhanA lAbha maLe che. aparAdho khamAvavA e ja meTAmAM mATu' magala darzona che eTale ja jainadarzananA anuyAyIe jagatanA badhA ja jIvAne khamAve che. A vItarAga dana ja vizvanuM bhAbhya: moMgala karaze evI amArI zraddhA che, sRSTinI jJAnavikAsa yAtrA TUMkamAM vizva eTale virATa bhagavAnanu` ma`dira. sa. vyApaka paramAtmA ja anaMta carAcara padArthonA - prANIonA rUpamAM ahIM valasI rahyA che tethI ApaNu vizva ana'ta AzcaryA ane anaMtAnaMta camatkRtiothI bharelu che. moTAmAM moTA camakAra ApaNI AsapAsanuM vizva che. paLepaLanuM sacAlana karI rahelI evI kAIka gajabanI zaktinA astitvanA paNa svIkAra karavA ja rahyo. dattAtreya jevA siddha ane mukta puruSAe teA jagatanAM ja pRthvI, parvata, saritA, sindhu, mAchyu', patagiyuM Adine peAtAnA guru banAvyAM ane khalakamAM khudAnuM darzana- khudAnA anubhava karI gayA. A vizvanA kendramAM che mAnava. paNa mAnava kema anya ? kathAre anyA ? zuM e mantra'taragaNunA pramANe zraddheyadeva manunA va zamAM Avye ke pachI utkrAMtinA vividha tabakkAomAMthI pasAra thatAM te mAnava banyA ? enAmAM evu zu` che ke eka kaLa dabAve tyAM e lAkhA TananuM vajana UMcakI zake! hajAro mAilanI musApharI karI zake! vizvanA dUra dUranA khUNethI khelAyelA avAjane sAMbhaLI zake ke dUranA banAvane peAtAnA AvAsamAM eka nAnA pardA para joI zake! A mAnava pahADA vI`dhIne rastA banAvI zake che, evaresTanA zikhare jaI zake che, uttara dhruvanA agamya pradezamAM paNa laTAra mArI AvavA sAhasa kheDe che. koIvAra atarIkSamAMthI ava
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 33 kAzamAM UDI caMdra para padArpaNa karI le che, te maMgaLa, Apane vizvanAM vividha aizvaryonI, jJAnavikAsanI yAtrAnI, zukra, zaninA grahamaMDaLanAM rahasyane pAra pAmavA evAM prajJAnI, utthAna ane patananI, sAmrAjyanA pratiSThApana cAne mokale che je svayaM saMcAlita hoya che. paNa A ane umUlananI, saga ane visarganI, mahAkAya parvata mAnava pote ghaNo ja vicitra che. ane mahAsAgaranI, vanazrI ane vijJAna jagatanI, mAnavavizvamAM mAnavanuM sthAna kayAM ! mananAM ataLa 2hasyonI, devo ane divyajagatanI vividha mAnyatAonI, tarkazAstra ane pramANazAstranI, gaMbhIra eka bAju aneka vicAradhArAmAM A mAnava baMdhutva, rAjakIya ATApATAonI carcA karatA vibhAgavAra caeNpTaraahiMsA ane prema sAmrAjyanI vAta kare che ane jaga- mAM amArI sAthe ArAmace2mAM ke DanalopIonI pitAnA svagIya rAjyamAM javA mATe prema ane karuNAnI zayyAmAM Apa sUtA haze tyAre paNa 1200 pAnAnA vAta kare che - payagaMbaranI preraka vANIne prativani kare A graMtha : bhAga-2 mAM vizvAMgaNanI yAtrA karAvI rahyA che; to bIjI bAju A mAnava raMgadveSa ane kema chIe. komanA jhaghaDAomAM te daitya je dAruNa banI jAya che. eka tarapha A mAnava kesara ane kSaya jevA bhayaMkara - tajajJono sahayoga ane traNa svIkAra rogonA nivAraNa mATe prayogazALAomAM prayogo kare che; traNuM peDhInA AkarA tapa pachI bhagIratha jema bIjI bAju ethI paNa moTI bhayaMkara prayogazALAomAM svagaya gaMgAne pRthvI para lAvyA ane Aje paNa loko prakSepAstro, jatuyuddhanAM sAdhano, pitAno ja vaMzavelo temAM nAna karIne, Acamana karIne pavitra thAya che. ame samApta thaI jAya evA dai ane avicArI kRtadana prayogo re pAra to amArA TAMcAM sAdhanothI tajajJo, paMDito, vizAradepaNa te ja mAnava kare che. nI potapotAnAM kSetrenI varSonI sAdhanAnA paripAkaA mAnavanI bauddhika zaktio keTalI amApa che te 35-abhraka, tAmra ke lohabhasamanI 2sAyaNa paDI samAM. te juo ! prahanI cAla, gati, avakAzayAnanA sUkSamatama zade-zabda, vAka, jJAnasAdhanA bolatI haze tevA che lAMmAM niyaMtraNa mATenA gaNita, pracaMDa kArakhAnAM o, udyogonA chellAM saMzodhanonA arkane ApanI sevAmAM sAdara karIe nirmANa ne temAMthI utpanna thatA mAlanA bajAra, tenI chIe. tajajJonA sahagathI maMtavyone lakSamAM rAkhIne mAMga ane puravaThAnAM gaNita, naphaTAnAM gaNita, 2sA- eka carcA svarUpe A graMtha pragaTa thaI rahyo che. yaNuvidyAnuM gaNita, arthazAstrIya gaNita, AMkaDAzAstra, vismaya pamADI de tevI ImAratonuM sarjana, gaganacuMbI vizvanI A aTArImAM nAdasRSTi, bhAvasRSTi, rasasRSTi, phalaeNTsa, ajaMtAnI guphAo, vAstuvidyAnI camatkRtinI jIvasRSTi, dravyasRSTi, vanaspatinI vanyasRSTi, abhinayasRSTi, yogasRSTi AvI vividha sRSTio che. A badhI sRSTi avadhirUpa bhavya suMdara mahAlaya, Azcarya mugdha kare tevI kAvyasaritAo, nayanaramya raMgamAM aMkita citro, A apAra UMDANa ane vaividhyothI bharelI che. badhuM mAnavanI kaI phekalTI"nI nIpaja haze ? vede kahe che, A vizva te bhagavAnanuM kavikarma che. zekaspiyara, geTe, vAlamIki ane kAlidAsa, ravIndranAM game tema, eTaluM te mAnavuM ja paDaze mAnava-prANI kAvyane dezakALanAM baMdhano naDatAM nathI te bhagavAnanA ghaNuM saMkula che. paNa ame A mAnavanA ItihAsane, A kavikarmane, A nibaMdha vahetA vizvakAvyane kaI tenAM AzA-aramAnene, tenAM svapnane, vibhAvanAone, parisImAM bAMdhaze? sarjana visarjanane, preraNA ane parizramane, tenA sAhasane vizALa bRhada jJAnakoza samA A graMthamAM samAviSTa ame to sRSTinI A arimatAne, IzvaranA kavikaravA prayatna karyo che. kamane nihALavAne, A virATa graMtha dvArA mahAvirATane javAno-Apa saune amArA A darzanamAM sahabhAgI vividha pAsAMonuM tattvAnveSaNa banAvavAno saMkalapa laIne beThA ane A prakAzana kalamanA TAMkaNe, zabdanA phalaka para ame vizvane kaMDA- tayAra thayuM. vizvanI amitA A sa ka65nuM phaLa che. A ravAne, AlekhavAno prayatna karyo che. ghara AMgaNe ame amArI pratiSThA nathI, ApanA bhavananI, ApanA pustakA Jain Education Intemational
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ 34 vizvanI asmitA layanI, gAma ane nagaranI, vidyAlaya ane mahAvidyAla. ane vividha varganA zreSThIvaryoe jAxkha dvArA ApelA yonI pratiSThA banI raheze evI amArI AsthA che. protsAhana mATe ame A saunA atyaMta traNI chIe. samApana ane AbhAra darzana saMte, mahaMte ane AcArya bhagavaMtene sAMpaDelA jANItA sAkSaro ane lekhakonI kalame vizvanA AzIrvAda tathA snehIo-mitro ane nAmI-anAmI ghaNuM. saMdarbhamAM lakhAyelI lekha prasAdI je kAMI A graMtha bhAga moTA samUhe A kAmane je huMpha ane preraNA ApyAM bIjAmAM pIrasavAmAM AvI che, abhyAsa karanArAone A che tethI e saune pharI pharI AbhArI chuM. badhI mAhitI ThIka rIte upayogI banI rahI che tene 5dyAlaya naMdalAla devaluka amane parama saMtoSa che. graMthane samRddha banAvavAmAM hila DrAIva, varala hAusa pAchaLa saMpAdaka sAkSaroe ApelA sahayoga mATe tathA mitro, snehIo vAghAvADI reDa, bhAvanagara-2 TUE DJka taLAjA pAse samudrakinAre AveluM prAcIna tIrtha. dhAma moTA gopanAtha jyAM bhagavAna zrIkRSNa narasiMha mahetAne rAsalIlAnAM darzana karAvelA tevI saMkhyAbaMdha daMtakathAo sAthe A tIrtha jANItuM banyu che. dharma saMskRtinA avajadhArI samAM AvA ApaNA prAcIna maMdiree ja dharmotane jalatI rAkhI che. zubhecchA sAthe kauzika kansTrakazana ku. javAhara coka-taLAjA proprAyaTara : dinakararAya esa. bhaTTa gavarnamenTa epR07 kenaTekaTara-rastA ane jaLasiMcana . Jain Education Intemational
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 34 tttttttttttttttttttttttt Best Compliments From Grams: SANNYASIN" S Office 363932 Phone : 3 Resi.: 395919 Call : 346210 465794 tttttttttttt NEELKANTH PAINTING CORPORATION PAINTING SPECIALISTS PRAKASH METALS 4, Chintamani Building, 2nd Bhoiwada Bombay 400 002 www t Office : 41, 2nd Carpenter Street, Kharwa Panchayat wadi, 1st Floor, BOMBAY-400 004, Manufacturers and Stockists of: Copper, Brass, Aluminium, Lead P. Bronze. Sheets, Plates, Wires, Strips, Rods, D.C.C. S.C.C. Tinned, C. Wire, & Strips, Rivets, Lighting Arrestor, Copper Wire Rope, Copper Breading Strips and Specialist in Aluminium Ingots & other Ingots. Resi.2/21, Vasudev Nagar, P. P. Road, Andheri (East). BOMBAY-400 059. tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt*****************************tttttttttttttttt ttttttttttttt www With best compliments From Gram : COTTONCAKE | 7325 Phones Oil Mill 7130 | 7402 PHONE : 365294 357570 GRAM : BAKULBAUGH, BOMBAY. 27304 V.D. Phones Resl. 23467 G.D. 27053 K.P. TELEX : 011/3897 ALLIED tttttttttttttttttttttttttttttttt PATEL BHOVANBHAI GOKALBHAI OIL MILL CO. ALLIED ELECTRONICS CORPORATION. 10, SADGURUNAGAR, RAJKO T-360 003. (Gujarat) (India) office : 94, Kansara Chawl, Kalbabevi Road, BOMBAY-400 002. H ALLS Jain Education Intemational
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ 36 vizvanI asmitA dharmaniSTha daMpatInI preraka gAthA zrImatI premakaMvarabena popaTalAla mahetA zrI popaTalAla somacaMdra mahetA maMgala dhamane kSetre ujajavala pratiSThA saMpAdita karanAra puNya bene pApaTalAla mahetAne nAme hAIskala UbhI karavA mATe meTI gAmI ane parizrayukta jIvana jIvanAra zrI pipaTalAla mahetAnI 24manuM zikSaNika dAna arpaNa karyuM. uparAMta ujamabAI somacaMda dharmaparAyaNatA, sAda jIvana ane ati ucca sArika bhAvanAone mahetA nAme prAthamika zALA paNa temanI ja deNagI, mATuMgA upAzrayamAM, temanA jIvananI phalazruti gaNIe te atizayokti nahi gaNAya. mahesANA zrImaMdhara jaina derAsaramAM, sametazikhara vagere sthaLe sArI prakhara jainAcArya vijayarAmacaMdrasUrIzvarajI mahArAjazrI tathA vikrama- evI rakamanAM dAna arpaNa karyA che. AvAM badhAM kAme mUrtimaMta sUrIzvarajI mahArAjazrInA AzIrvAdathI pitAnA jIvanane dhanya gaNatA karavAmAM temanA baMdhu jAdavajIbhAIne AbhArI gaNe che. zrI popaTazrI popaTalAlabhAI mULa saiArASTramAM sAvarakuMDalA pAse vaMDAnA vatanI lAlabhAInAM dharmapatnI premakuMvarabena paNuM evA ja dharmAnurAgI ane - sAta gujarAtI ane pahelI aMgrejI sudhI ja abhyAsa, paNa tapasvI AtmA hatAM. puNyane jema jema udaya thAya che tyAre haMmezAM karmanI philasuphI nyArI che. koNa vyakti kyAre, kayAM sudhI, kaI sukRtya karavAnI ja phuraNa mAnavIne thatI rahe che. siddhi hAMsala kare che te tenA abhyAsa uparathI nakkI nathI thaI premakuMvarabena nAnI uMmarathI tapasyA karatAM hatAM. temaNe ATha zakata. 1918mAM dhaMdhArthe barmAmAM vasavATa karyo. ekAda varSa nekarI upavAsa, nava upavAsa, daza upavAsa, agiyAra upavAsa, paMdara upavAsa, karI. anubhavanuM bhAthuM meLavyuM. saMbaMdhIonI eka anAja-karI- tathA vardhamAna tapanI AyaMbilanI oLIo tathA navapadajI mahArAjanI yANAnI peDhImAM bhAgIdArIthI 1918thI 1940 sudhI vyApAra karyo. AyaMbilanI oLIe, eka zvAnanI AyaMbilanI oLIo te daramyAna jApAnanI laDAI vakhate 1941 thI 1946 sudhInA gALAmAM sivAya chaThTha, aThThama, cAra upavAsa, pAMca upavAsa, cha upavAsa, kSIra muMbaI-kalakattAmAM sthira thavA prayatna karyo. puruSAthI jIvane vyApAramAM samudrane tapa, covIsa prabhunA ekAsaNA siddhAMta vagere nAnI moTI kAMIka karI chUTavAnI tamannA ane taravarATa hatA. 1946 thI pharI kAyama tapasyA cAlu hatI. cauvihAra chellA 35/40 varasathI akhaMDa pAchA raMgUna pahoMcyA ane navesarathI dhaMdhAnA zrIgaNeza karyA. rajhaLa- cAlu hatA. uparAMta navvANuM yAtrI girirAja, talATInI tathA pATa karatA rahyA paNu dharmanA saMskAree temane hamezAM baLa pUruM navvANuM yAtrA girirAjanI karela che. paheluM upadhAna to dalapAra pADayuM. tyAMnA vyApArI maMDaLamAM sabhya ane sekreTarI tarIke sevA mukAme karela che. saMvata 2024nA poSa vadI nA mALa paherela che. ApelI. raMgUnamAM jaina derAsaranA TrasTI hatA. 1946 thI 1963 temanA haste temanAthI zakti mujaba dAna tathA viyAvaNya anukaMpA sudhI barmAmAM rahyA tyAre aneka saMsthAone temanAM sevA saujanya karela che. zrImatI premakuMvarabena saMvata 2031nA kArataka vadi bIje sAMpaDyA. pachI to AMtararASTrIya DAmADoLa vAtAvaraNane kAraNe muMbaI mukAme svargavAsI thayA che. temane nAmanI hAiskUla vaMDA1963mAM barmA choDayuM ane muMbaImAM AvI sthira thayA ane (vAyA sAvarakuMDalA) mukAme che. "zrI premakuMvara popaTalAla somacaMda jiMdagInA zeSa divaso dharma kAryomAM ja gALavA evA manasUbA sAthe mahetA hAiskUla', mATuMgAmAM zrImati premakuMvara popaTalAla somacaMda jIvana jIvI rahyA che. mATuMgAmAM vAsupUjya derAsaramAM TrasTI tarIke mahetA ArAdhanA haila temanI kAyamI ciraMjIva rakRti che. popaTa temanI sevA jANItI che. vatana vaMDImAM dharmapatnI zrImatI premakuMvara- lAlabhAInuM dAMpatyajIvana khUba sukhI saMtoSI hatuM. Jain Education Intemational
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ ******** ******************** ********* vavANIyA ( merabI ) nivAsI ( sva. meAhanabhAI vadha mAnabhAI desAI zrI nautamalAla-a. sau. jazumatI Ape amArAmAM bAlapaNamAM saMskAra ane carcAtranuM ghaDatara karyuM. dAna, ziyaLa, tapa ane tyAganA saMskAronu sicana karIne amArAmAM dharma pratyenI zraddhA dRDha banAvI che. Ape gaLathUthImAM ghUMTI ghUMTIne e amRta pAyu ke " je de te deva ane rAkhe te rAkSasa, ' game teTalI sa`patti vacce paNa vinaya vivekane bhUlavA nahi. ApanA A saMskArane jIvanamAM vaNI lIdhA ane puNyodaye jyAre sapatti maLo tyAre amArI yathAzakti tene sadupayoga karatA rahyA chIe te ApanI zikhAmaNu vanamAM barAbara AcaraNamAM mUkI rahyA chIe. lI. ApanA janmA janmanA RNI putrA, zrI manaharabhAI-a. sau. maMjulA zrI vinayadra-a. sau. nIlA ane hA paNa kAma haLa vavANIyA ( mArI ) nivAsI zrImatI lIlAvatIbena meAhanalAla desAI ************
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ A graMtha prakAzanane jemanuM snehALa sAMnidhya ane sadbhAva sAMpaDyA che cinubhAI jANe A yuganA mAnavI ja nahIMsatayuganA koI bhadrapuruSa jevA bhAse. bilakula nikhAlasa hRdaya, mukha upara bheLapaNanA spaSTa bhAve, ane 2 dharma taraphanI aNIzuddha bhAvuktA temanAmAM jaI. saMvata 1985nI sAlamAM (mahuDI ) madhu purI mukAme temano janma thayo. (mAtA-pitA) kuTuMba sukhI hatuM, dharmiSTha hatuM, dAnezvarI hatuM. cAra bhAIomAM temane naMbara trIjo hato. be bahene che, so sonA ghare sai sukhI che. nAnapaNamAM tophAnI, alamasta zarIra ane naphakarA zarIra jethI ramatagamatanA kSetre te mekhare rahyA paNa duHkha e vAtanuM thAya che ke pUru bhaNI na zakayA. pitAzrI vorA vADIlAla kALIdAsa te saddagata zrImada AcArya bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAja sAhebanA ananya bhakta hatA, jethI temane paNa satsaMgamAM bahu ja rasa jAgato gaye. jijJAsA vadhatI rahI, maMthananA AdhAre " duniyAne cheDo ghara' mAnI prathama gharane ja jagatarUpa mAnyuM. savaMta 2003nI sAlamAM temanAM lagna thayAM tyArathI Aja sudhImAM caDatI paDatInA dhaNu prasaMge joyA, ghaNuM anubhava thayAH Apa samAna baLa nahi ane megha samAna jala nahi' svastha thaI "jAgyA tyAMthI savAra' e sArAMzane sAkSAtkAra karavA prathama te saMte keLa. deva, guru, dharma upara zraddhA vadhatI gaI. zrI cinubhAI vADIlAla vorA savaMta 2018nI sAlamAM muMbaI AvI pAMca varSa nokarI karI, tyArabAda saMvata 2016nI sAlamAM nAnAbhAI zAMtibhAI sAthe bhAgIdArImAM dhaMdhAmAM joDAyA. Aje TrAnsa peTanA dhaMdhAthI temanI AjIvikA cAle che. vaDIlee kuTuMbamAM ghaNAM ja sArAM dhArmika kAryo karelAM te sAMbhaLIne AnaMda thatA ane gaurava anubhavatA; paraMtu 19 varSanI uMmare vaDIlee jJAti tathA nehIone kesariyAjI tIrthane saMgha kADhavyo hato te umadA ane pavitra bhAvanA ne sAdharmika sevA tema ja mana upara sArI asara paDI. tyArabAda dharmamAM otapreta banatA gayA. pachI zrI mahuDI (madhupUrI ) jana tIrtha mAM derAsara vigere baMdhAvavA vaDIlee potAnA kabajAnI jamIna - khetara bheTa ApyuM ne tana mana dhanathI sevA paNa ApI. sArAM kAryo karI gAmane rozana karyuM. saMvata 2023nI sAlamAM mahuDI mahAjana saMghe temane zrI mahuDI jana kahe. mUrtipUjaka tIrthamAM TrasTI tarIke lIdhA che. pote ghaNI badhI saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. A graMtha janAne saphaLa banAvavA temaNe tana mana dhanathI pUrI madada karI che. dhaNu ja umadA svabhAvanA zrI cinubhAI vizALa snehI varganA sanmAnIya banI zakacA che. Jain Education Intemational
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ Ajela( uttara gujarAta nuM gauravazALI daMpatIratna zeTha zrI muLacaMda dIpacaMda zAha svargastha a. sI. caMpAbahena muLacaMda zAha zeThae muLacaMda dIpacaMda zAha gujarAtamAM Ajela gAmanA vatanI che. hAla muMbaI rahe che. teo zrI bApadAdA vakhatathI garbhazrImaMta che. teozrIe potAnA gAmamAM derAsaramAM bhagavAnanI pratiSThA temanA vaDavA zeThazrI amulakha mANekacaMdanA nAme karI che. te divase samagra gAmanI aDhAre komane jamADIne puSpa upArjita karyuM che teozrI tathA temanAM dharmapatnI a. sa. caMpAbena tathA kuTuMbanA bhAIoe ghaNI ja udAravRtti dAkhavI che. puNya-dAna karavAmAM zarIra che. gAmamAM AgevAnIbharyo temane meme che. temanAM dharmapatnI a. sa. caMpAbahena saMvata 2034mAM svargavAsa thayA bAda temane nAme prazya-dAnamAM sArAmAM sArI rakama teo vApare che. a. si. caMpAbahena muLacaMda dIpacaMdanA nAme mAtabara rakama AjelamAM ApI temanA nAme hAIskUla banAvI che. saMvata 2033nI sAlamAM teozrIe sADA cArase tapasvIone samAveza karI mahesANu mukAme zrI simaMdhara svAmI jinamaMdira dharmazALAmAM AcArya bhagavaMta zrI kailAsasAgarasUrIzvarajI tathA temanA ziSya A, bhagavaMta kalyANasAgarasUrIzvarajInI nizrAmAM upadhAna tapanI ArAdhanA potAnA kharce karAvI nANAMne savyaya karyo che. saMvata 2030nA piSa mAsamAM teozrI jyAM hAla rahe che te malADa- IsTa devacaMda nagaramAM sArI rakama bheTamAM ApI a. sa. caMpAbahena muLacaMda dIpacaMdanA nAmanI AyaMbIla zALA kAyamI zrI vardhamAna tapa AyaMbIla khAtuM cAlu karela che. temane be putro paikI ci.bhAI sumatIlAla tathA ci.bhAI bhogIlAla teo paNa pitA jevA dAnezvarI che. dharmaparAyaNa che. dharma patnInA puNya nAma sAthe Ajola gAmamAM hAIskUla tathA malADa devacaMda nagaramAM vardhamAna tapa AyaMbIla khAtu zarU karI temanA nAmane amara banAvyuM che. teo pote hAla aDasaTha varSanI uMmaranA che. haja dhArmika kAryo karavA mATenI khevane udAra bhAva sAthe dharAve che. hAlamAM teozrI mesarsa esa. ema. zAha nAmanI pharma muMbaI - trIja joIvADAmAM calAve che. Jain Education Intemational
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ Resi : P. 472852 CABLE : "FREENATION" Matunga V. N. MEHTA 157/9, Narayan Dhuru St., Bombay 400 003 P. 322858 77, BHAU DAJI ROAD, MATUNGA, BOMBAY 400 019 P. : 33 5852 33 0067 V. N. MEHTA & SONS. Sales : 71, NARAYAN DHURU STREET BOMBAY-400 003 98/100, D'Souza St., Bombay-400 003 [ A/cs.Ph. 34 25791 P. : 77906 V. N. MEHTA & CO. 4-4-179/180, Mahakali Street, Secunderabad 500 003 (A, P.) AUTHORIZED DUNLOP DISTRIBUTORS * Dunloflex * Rubber Braided Hoses * Transmission Beltings * VEE Belts * Adhesives
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ kalikAla yuga prabhAvaka samyaga daSTideva-sarvakArya siddhikAraka ArAdhanIya deva avadhijJAnI - zuddha samakitadhArI -zAsana rakSaka zrI ghaMTAkarNa mahAvIra deva - mI cInubhAI vADIlAla vorA mahuDI-madhupurIvALA "vItarAgadevane namaskAra he, koTI koTI vaMdaNuM ho' temanA zAsanarakSaka zrI ghaMTAkarNa mahAvIradevane mArA namaskAra, sASTAMga daMDavat praNuma. temane stavuM chuM, dhyAna dharuM chuM, prIta karuM chuM, temanI bhakti karuM chuM, pUchuM chuM ane temanI sahAyatA IcchuM chuM. mahuDI tIrthamAM zrI ghaMTAkarNa mahAvIradevanI sevA pUjA zrI cinubhAI vorA bhaktibhAvathI karI rahyA che. bhAlA thI thatI pUjA-arcanAnuM maMgala dazya ahIM najare paDe che. Jain Education Intemational
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA zaLane dhA soyathI sAratA, evA che A tAraNahAra, AsthA rAkhI je bhaje temane, karatA teo tene beDo pAra. dhama Arya rAjA hatA pUrvabhave, zubha karma deva ja thayA. samakita sAthe devane ! bhava, jethI temane jinamAM jhahyA. devanI karavI nahi niMdA, uraca bhUmi che temanuM sthAna ucakarma thakInA jinadeva bIjA bhave siddha ja thAya. ghaMTAkarNa vIra che jinadhanI deva, arihaMta devane lAge pAya rAkhe te nahi kAI upara 5, dhamIne te sahAya ja thAya. ghaMTAkarNa vIra devanI bhakti thakI AtmAnI thAtI zubhagata vinati karI kahe cinubhAI vorA, bhakti karaja rAkhI zubhamati, jaMgalamAM paNa maMgala thAya, je kRpA ghaMTAkarNavIranI thAya, nA jevuM hoya te jeza dhAma, madhupurI tIrtha che temanuM sthAna, zodha sAhitya bhale ! zrI ghaMTAkarNa mahAvIra taNuM upalabdha nathI zAstro mahIM, aparokSapaNe che te ghaNuM. agama nigama paraMparAmAM, chupAyuM rahasya ghaMTAkarNa vIra taNuM, jANI na zake koI e rahasya, sadguru gamatA vinA sahu. athAka zakti che A devanI, jANa thakI temanI bhakti karI, sAkSAta deva che e kaliyugamAM temanuM sthAna che tIrtha madhupurI, pIta kare sau thaDa sAthe, DALane vaLagazo nahIM, pUrvAcAryone jANa hatI zrI ghaMTAkarNa mahAvIra deva mahiM taNI. jaina zAsananAM prabhAvaka kAryo, thayo zrI ghaMTAkarNa deva thakI, itihAsa upalabdha che ke AcAryone devanI sahAyatA hatI. jaina zAsanamAM bAvana vIre temAM trIzamA vIra che , sarva vIremAM ziremaNi, zrI ghaMTAkarNa vIra grahyA. aparaMpAra lIlA che. A devanI, che karuNAnA avatAra, Adhi - vyAdhi - upAdhimAM, A eka ja che tAraNahAra. mahimA heya je tene jANavo. bhaNAvI pUjA jANo sAra eka eka kaDInuM manana karazo, athAka zakti avatAra. zrImada buddhisAgarasUrie, sthApanA kIdhI mahuDI mojhAra, racI racanA pUjAo taNa, A zakti taNo sAra. racanA AratI taNI kIdhI, bhakti karavAnI rIta dIdhI, bhakti thakI temanI AratI karaze, thAze tenI sarva siddhi. zuddha samakita dhArI che A deva, devabhUmi mahIM mojhAra, pUrvenAM zubha karmo anusAra, bhuvanapati che temanuM sthAna. jaina zAsananA uddhAraka che, bhaktonA che dInAnAtha, karmo anusAra sahAyatA karatA, dhamIone detA teo sAtha. zrI jaina zAsanadeva zrI ghaMTAkarNa mahAvIra te bAvana vIra paikI eka vIra che. teo jainazAsana rakSaka che. teo jainadharmamAM zraddhALu evA jainone sahAya karI zake che. zrI zrI A. bhagavaMta zrI buddhi sAgarasUrIzvarajI mahArAja lakhe che ke, "zAsanadevanI sahAyanI siddhine zAstrAdhAre kahuM chuM ke, jainazAstromAM paraMparAgamanuM varNana che. pUrve jainAcAryonI paraMparAe je mAnyatAo pravarte che tene paraMparAgamamAM samAveza thAya che. sarva jAtanA hiMdu, bauddha, musalamAna vagere dharmomAM paNa teo teonA mahAtmAonAM paraMparAgamane mAne che. jainazAstro paraMparAgama che. tene je na mAnavAmAM Ave te jainadharmanI ghaNu mAnyatAone nAza thaI jAya. pUrvAcAryoe maMtrapravAha pUrvamAMthI aneka maMtrane ane vidyAone uddhAra karI maMtrakalpazAstranI racanA karI che. pUrvAcAryomAM zrI sakalacaMdrajI upAdhyAye pratiSThATha5mAM ghaMTAkarNa maMtrane cahyo che. pratiSThita maMtraka95mAM ghaMTAkarNa vIranI maMtra-yaMtravALI thALI ane tene sukhaDI dharAvavAnI vidhinI prakriyA Aja sudhI tapagaccha jainemAM pravarte che. amArA pUrvAcAryoe, munivareAe pratiSThA ka5mAM ghaMTAkarNavIranI sahAyatA - mAnyatAne svIkArelI che. dareka garomAM pUrvocAryoe aneka zAsanadevanI maMtronI madadathI jainazAsananI prabhAvanA mATe aneka camatkAra batAvyAnA daSTAMte mejUda che, jene cAra prakAranA devone jainazAstrothI mAne che. bhuvanapati, vyaMtara, jati ane vaijJAnika e cAra prakAranA devo che. AmAM keTalAka samakitI hoya che. ane keTalAka mithyAtvI hoya che. te mithyAtvIdevo paNa pUrvadhara muni, yogI mahAtmAonA upadezathI samakritI bane che. bAvana vIro ane cosaTha yoginIo paikI koIne jainamunio maMtrathI pratyakSa karI bodha ApIne jena devaguru dharmanI zraddhAvALA karIne tene jaina zAsanarakSaka tarIke sthApI zake che ane teo svadharma jaina baMdhuone prasaMgopAtta yathAzakti Jain Education Intemational
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 39 madada karI zake che. temAM zrI ghaMTAkarNa vIradevane paNa ApaNA pUrvAcAryo zAsanadevone matijJAna, zrutajJAna ane avadhijJAna hoya che. maMtrathI rAdhIne pratyakSa karI jainadharmane bodha ApIne samakitI tethI teo pitAnI pAse AvanArAonI dazA, vicAra jANuM zake. banAvyA che. ane temane jaina pratiSThA vidhimaMtramAM dAkhala karyA che, che, tethI teo parIkSA karIne zubha AkAMkSAmAM sahAya kare che. chaThThA grahyA che. guThANu sudhI jaina sAdhuo, devonI ane ane devIonI cethI thAya kahI stuti kare che. sAtamAM guNaThANe pacelA munio, devonI ghaMTAkarNa mahAvIranA maMtraka9pa betraNa jAtanA che. ane temAM ane devIonI sahAyanI icchAne vicAra svapnamAM paNa karatA kayA kayA kArya para te maMtra pravarte che, te temAM vidhipUrvaka nathI. jeo deva ane devIo, yakSo, vIro vagerenI hastInuM khaMDana jaNAvyuM che. amArA parama tAraka dAdAguru mahArAja zrI ravisAgara e kare che teo, jaina zAstronI uthApanA kare che ane jaina dharmanA mane vikrama saMvata 1954nA phAgaNa mAsamAM "ghaMTAkarNa ka5 'nI zatru tarIke, nAstika tarIke jAheramAM siddha kare che. jenA kAme tevA gurugamatA ApI hatI. ApaNe jema AtmAo chIe ane paraspara nAstikAnI saMgati karavI nahIM. jaina zAsanadevonI niMdA-azAtanA ekabIjAne madada karIe chIe, tema cAre prakAranA devatAo paNa karavAthI ane gurUonI niMdA karavAthI kula kSaya thAya che. pagAma AtmAo che, teo paNa ApaNane dharmAdika saMgathI vA maMtrArAdhana sajhAyamAM "sevA kAlAvaIT serImAM lAgag" e cogathI madada kare che, ApaNuM karmanA udayamAM te nimitta hetu thAya pATha che. devanI ane devIonI niMdA azAtanA ane teonuM che. zrI mahuDI-madhupurImAM hamoe devAdhideva zrI padmaprabhunA khaMDana karavAthI pApakarma baMdhAya che. adhiSThAyaka tarIke zrI ghaMTAkarNa mahAvIranI sthApanA karI che. jenA zAsana devadevIonA rItarivAja judA che. ane naivedya, pUjabhakti zAsanadevo rAgI ane dezI tathA bAhya zaktivALA ane save" sAtvikAcAravALAM che. vaikriya zarIri che. teo sadAkAla tenI sthApita mUrtiomAM rahe che - vAsa kare che evo ka I niyama nathI. paraMtu tenA Adya jainadharmanA tIrtha karInA - -~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~ sthApakane Apela varadAnane yakSonA ane yakSiNIonA hAthamAM . huM bhUtakALanI ghaMTAkarNanI patarAnI nAnI derImAM ke AdhIna che.) teonI mUrti aneka prakAranAM zastro che. te $ AgaLa stuti- dhyAna - tapa teonA uttara vayi zarIranI thI jyAM Aje bhavya maMdira banI gayuM vagere sAthe maMtra japanArAone apekSAe jANavA. ghaMTAkarNa de che ane bhAvakanA dhasArAne pahoMcI vaLavA re avadhejJAna vaDe deva jANI zake mahAvIra pahelAM pUrvabhavamAM eka jyAM paMdara lAkhanA kharce Adhunika sAdhana che. ane teone svasthAne beThAM Arya rAjA hatA. te satIonuM ! 6 beThAM paNa sahAya karI zake che. ane sAdhuonuM tathA dhI sagavaDavALI dharmazALA paNa banI cUkI che. je che. re bhaktibhAve kaI vakhata pratyakSa manuSyonuM rakSaNa karavAmAM jIvana haiM 1] jANa karavAmAM jIvana w wwwwwwwwwww 3 deze * mAM 5 che, tathA svapnamAM , gALatA hatA. kuMvArI kanyAonA ziyaLanuM rakSaNa karatA hatA. paNa darzana Ape che. A rIte zAsana devadevIone temanA adhikAra pApIonA trAsana haTAvIne prajAnuM ka9yANa karatA hatA. dhanuSyabANa vaDe pramANe mAnavAmAM Ave, namasakAra, praNA karavAmAM Ave te vijaya meLavatA hatA. tema ja khAvAmAM temane sukhaDI priya hatA. teo jene lokottara miAnya lAgatuM nathI. je kuLe jaina che ane jiMdagIbhara sahAyatAnuM ja kArya karatA rahyA, ghaNuM zarIra, parame- jaina deva-guru - dharmanA rAgI che, teo jJAna meLavyA sivAya paThArI hatA. AvAM zubhakarmodho jyAre maraNa pAmyA tyAre deva thayA, ekadama ekalA mekSisukha mATe tyAgI banI jatA nathI. teone to ane bAvana vIromAM trIzamA vIra tarIke temanI gaNanA thaI. teo gRhasthAvAsamAM bAhya vastuo bhautika sukha meLavavAnI IcchA che. pUrvabhavamAM paropakArI hatA tethI vIranA bhAvamAM paNa te bane teTalI tethI teo mahAzaktizALI ne avadhatAnI devatAonI sevAbhakti dhama bhaktajanone teone zubhakarmAnusAra rAhAya Ape che. pUrva karI temane rIjhanI A 209 karI Icchita vastuo meLavavA prayatna bhavamAM temanA hAthamAM dhanuSyabANa khaDuM hatAM te tenA mULanA kare che. ane te e prayatana karatAM ane jaina tatvajJAna prApta hAthamAM dhanuSyabANa khaDjha ApavAmAM Ave che, te samya dRSTadeva, thatAM chevaTe A mAM 3 kha mAnIne zAsanadevane ane tIrthakarane kSatriya rAjAnA jevA AtmA hovAthI ane hAla paNa tevA rAhAyatAnAM pachIthI pauDAka sukha mATe prArthanA karatA nathI; paraMtu, tIrthakaronA kAmo-kAryo karatA hovAthI uttara kriya zarIranI apekSAe dhanuSya mAge prayANa karavI temanA jevA thavA mATe zAsanadevanuM mArgadarzana bANuvALI mUrti karAya che. jema rAjAne sarva dharmavALI prajA mAne meLavavA vinaMtI kare che. tyAre devo te pramANe paNa madadagAra bane che. che tema ghaMTAkarNa vIra cothA guNaThANAvALA che. sarvadharmavALI prajA jyAM sudhI jeo jaina zAstrAnA tathA temAM paraMparAgamanuM temane mAne che, pUje che, bhakti kare che, vinaMtI kare che, AjIjI varNana che, devadevIonuM varNana che, tenA pUrA pAragAmI thayA nathI kare che, ane temanI sahAyatA meLave che. tyAM sudhI teoe je zaMkAo thavA pAme tene khulAse meLavavA ? zake Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ 40 jainazAstrAnA tathA gurugamatAneA pUrNa abhyAsa karaveza. gItA gurune pUchyuM. anaMtakALanA itihAsa ekadama avadhi Adi zAstrakti jJAna thayA vinA jANI zakAya nahIM, mATe prathama zAstrAnA abhyAsa sArI rIte karavA ke jethI kAlAMtare keTalAka khulAsA saheje Ape!Apa thaI jAya che. - AcAryAM bhagavaMta zrImad buddhisAgarasurIzvarajI mahArAja sAhebe lakhela 'zayA samAdhAna ' pustakramAMthI kalikAla yugaprabhAvika zrI dhaMTAkarNavIranA paricaya zrI ghaTANu mahAvIradevanA pUrvabhava mATe jANavAnI IMtejArImAM zrImad AcArya bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI maharAjasAhebanA thaI gayA pachI ghaNA sAdhubhagavaMtA, AcAryAM, zrAvakAe athAka prayAsa karyo che. tema ja bhaktibhAvathI anumAna karyA che. paraMtu te satya jaNAtAM nathI ema mAru mAnavuM che. kAraNa, pramANubhUta kaMI ja nathI. jee atyAra sudhImAM ghaMTAkaNu mahAvIradeva viSe kheATA khyAle, khATA bhrama batAvI kahevAtA temanA bhakto athavA rAgI thaI gayA che te paikI koIpaNu sAdhusaMta, yatimahArAja, zrAvA galata khyAla ApIne pUrvenA itihAsa upasAvI kADhayo che. davA mahAzaktizALI DhAya che te nirvivAda che. teo temanI bhakti karanArane, temanuM smaraNu karanArane acUka sahAyatA kare che. teonA kalpanA jANukArA temanA maMtrAnI zakti dvArA, bhUta, preta, zAkinI, pizAcane dUra karavAmAM phaLIbhUta thAya che. sarpa, vIMchI karaDeleA hAya tA tenuM jhera utArI zake che. vara ( tAva ) utArI zake che, teonI zuddha hRdaye bhakti karavAmAM Ave te teo bhaktAnAM sa'kaTA TALe che, rAga nivAre che. duHkhamAM, zArIrika vedanAmAM divyaauSadhi samAna che, duSTAnA trAsathI bacAve che. riddhisiddhinA denArA che. maMgalatAnA karanArA che, manAMti phaLanA denArA che. putrAdika dhana RddhinA denArA, citta prasanna karanArA che. yazakIrtinA apAvanAro che. jaina zAsana, jainadharmImAM AtaprAta karAvanArA sahAyaka deva che, sarvarAgAvazamanAya, iSTa lAbha zAMti vruSTipuSTa nA karanArA che. te jaina zAsana rakSakAya deva che. sakSudropadrava, rAganivAraNAya tema ja iSTakala lAbhanA denArA che. te bAvana vIrA paikI trIzamA ziAmaNi zrI ghaMTAkaNuM vIra che. te ati zaktizALI, ati camatkArI, avidhajJAnI, zuddha samatidhArI jaina zAsana prabhAvaka aMtarayAmI deva che. temanI mAnyatA sahAyatA icchanArane khUba ja udAra mane, udArabhAve agaNita sahAyatA kare che. adheAne dRSTi Ape che. baMdIvAnAne mukta kare che, nirdhanane dhanavAna kare che. rAgIone rAgavidveANA kare che. Jain Education Intemational vizvanI asmitA temane! vAra ravivAra uttama puravAra thayela che. A rIte A devanI zraddhA mATe mAruM aMgata mAOdana che. putyeka mumukSujana vItarAgane mArge javA icche che; paraMtu vItarAge AcarelI AcArasaMhitA ne cAritra lIdhA sivAya te mAge javAtuM nathI. ghaNuM ja duSkara che. te paNu udayamAM AvavA mATe pUrvI bhavAnAM karmI sivAya duSkara che. jyAre jIvananA rAjiMdA vyavahAramAM sauMsAramAM rahIne bhavasAgara tarI zakAte nathI. paraMtu satkAryo ane sujIvana-deva-guru-dharmane vaphAdAra rahI bhavasAgaramAM taratA rahevAya che, hUkhI javAtu nathI, bhavAMtare paNu ApaNA dhyeya, ApaNuM lakSa ApaNe sAdhI zakIe chIe, sadgurune satsaMga ke je lAkaDAnA nAva samAna AI pate tare ane khIjAone tAre tevA guru karavA joIe. ApaNAM kAryomAM sahAyatA karanAra sudeva ke je harahaMmeza tIrthaMkarAnA mArganuM paMcaparameSThInu smaraNa karI rahyA che, tevA samaktidhArI jainazAsanarakSaka zrI ghaMTAkaNu mahAvIradevanI sahAyatA temanI bhakti karavAthI jarUra maLI rahe che. ne meM pratyakSa anubhavelu che. tema ja lekonA anubhavA jANI, zrI ghaMTAkaNu mahAvIradevanI bhakti karI temanI sahAyatA meLavavI je ati sulabha che. je mumukSujana satsa gamAM haiya aa niraMtara ullAsita sthitimAM rahI apaDhALamAM AtmasAdhanA karI zake che. tema ja satsaMganA abhAvamAM samapariNita rahevI muzkela bane che. chatAM paNu ema karavAmAM ja AtmasAdhanA rahI heAvAthI je koI garabaDA anubhavAya te anubhavavA chatAM ye je prakAre samapariNati Ave te pramANe vavuM te yogya kahevAyuM che. jJAnInA AzrayamAM jo nira Mtara vAsa hAya tA sahajasAdhana vaDe samapariSuti acUka prApta heAya che. emAM zaMkA hAI zake ja nahIM, paNa jayAre pUrva karmanAM baMdhanAthI pratikULa evI sthitimAM vAsa prApta thAya che tyAre game tema karIne paNu tenA pratye dveSa rahita ane deSa rahita sthiti rahe ema vartavuM e ja vadhu cita banI rahe che. jenAM guNugAna, bhakti karavAthI je ApaNA upara sa MtuSTa thAya che ane ApaNane anukULa thaI sahAyatA kare che. ApaNA deSa ke ApaNI sAthe dveSa rAkhyA sivAya ApaNane premabharI najare nihALe che, je pUrvabhavAnuRNAnubaMdhana che. pUrva karmInA baMdhanathI, ApaNAM karmAMnA baLathI deva ApaNA upara karuNA ja dAkhave che. A bAjI ApaNeA udaya thavA, bIjI bAju devanI sahAyatA meLavavI te badhu" karma AdhIna che. kalAko sudhI dasabAra sazakta mANusAthI na UMcakAtI mUrti mAtra pAMca kuMvArI kanyAonA hAthe gulAmanA phUlanI jema UMcakAI gaI !
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagraMtha bhAga-2 kalikAla yuga prabhAvika ArAdhanIya zrI dhaTAkaNu mahAvIradevanA Azraye saiA jIvA guNunuM anukaraNa kare ane koIpaNa prakAre guNagAna karavA yogya bAbatamAM koIpaNa prakAranI zaMkA rAkhyA sivAya, koIpaNa prakAranA avaNu vAda vivecana prasaMga na udbhavatAM yogya mArga grahaNu karetA temAM jainazAsanarakSaka zrIgha TAkaNu mahAvIradeva acUka sahAyatA kare che, zULInA ghA sAyathI maTADe che. ' tema azakaya heAya te paNa zakaya karI zake che. mArI saune bhalAmaNu che ke, vinaya, saccAI, prema Adi guNAthI sAdhana saMpanna thaI satsaMga dvArA zAstrAbhyAsa ane AtmavicAramAM pravavuM ane dAdAnI bhakti karavI e khUba zreyaskara che. bhaktibhAve zrI ghaMTAka mahAvIradeva sahAyatA kare che. ( www A eka ja dharmasthAna evuM che ke jyAM sukhaDInA naivedya dharAI gayA pachI maMdiramAM ja e prasAda vaheMcI devA paDe che ane bhakatA paNa dharAI jAya eTalI badhI sukhaDI vaheMcAya che - sukhaDInA prasAda maMdiranA daravAjA bahAra laI javAthI vighnA naDe che. immm ghaMTAkaNu mahAvIradeva viSe eka kivadaMti kahevAya che ke, jaMbudrIpamAM A kSetramAM madhuvana jaina tIrthaM madhye jaina caitya AveluM che. hArA va upara A tIthe' jeneA jaI zakatA hatA. ati gADha ane ramaNIya A jaMgalamAM pazu, pakSI sivAya yAgIo - mahAtmAo sivAya koI rahI zakatuM nahIM. vAgha - siMha - varu, cittA, sarpo vagere jaLacara prANInA tyAM vAsa hateA. tyAM te raste thaIne jana caitya zrI munisuvratasvAmI jinamadire javAtuM hatuM. lUTArAe A jaMgalamAM lU Ta phATa mATe guphAe karI vasyA hatA. teo jaina yAtrALuone trAsa ApatA hatA ane ziyaLavaMtI nArIone raMjADatA hatA. te trAsa dura karavA najikamAM ja zrI 'tuMgabhadra 'nAme kSatriya rAjA rAjya karatA hatA. tee jaina sAdhunA samAgamathI paricita thaI samati pAmyA hatA. teo niyamitapaNe A caitye devadana karavA jatA hatA. tema ja A jaMgalamAM thaIne caitye javAnA raste yAtrikonuM rakSaNu karatA hatA. duSTAne peAtAnA baLathI parAjita karI bhagADI mUkatA hatA. temanI pAse aneka zasrA DhAvA chatAM mukhyatve tIra-kAmaThu. ne DhAla-gadAnA upayoga karatA hatA. bahu ja aLiyA puravAra thayA hatA. zrI tu Mgabhadra yAdavakuLanA hatA. teo vanavAsa bhAgavatA hatA. sAthe A sevA aAvatA hatA. zrI kRSNajI jyAre bhagavAM vastra paherIne vanamAM AvyA tyAre eka jhADane Azare sUtelA hrAya che. tyAre dUra dUrathI zrI tu...gabhadra Jain Education Intemational 41 rAjAe nihALyA ne temane lUTAru mAnIne temanA upara nizAna tAkIne bANu cheADayuM. paraMtu bhagavAna temanAthanuM vacana hatuM ke, zrI kRSNajInuM mRtyu bhAI jarAkumAranA hAthe che. te sivAya bhagavAna zrI kRSNa maraze nahIM. bhagavAna nemanAthanuM vacana khATuM paDe nahI, vANI mithyA thAya nahIM, te rIte bANu zrI tuMgabhadra mahArAjAe cheADeluM ne zrIkRSNa sUtA hatA temanI pradakSiNA karI pAchu AvIne peAtAne ja vAgyuM ane temanA prANa harI lIdhA. A vakhate jaina caitya zrI sunisuvratasvAmImAM ja temanu citta parAvAyeluM hatuM. tene AdhAre tyAMthI maraNa pAmI svargavAsamAM devabhUmimA trIzamA zrI ghaTAka mahAvIradeva ' cavyA. temane sthAne A daiva utpanna thayA te zrI ghaMTAka` mahAvIra ' kahevAyA. devabhUminA niyama zAzvatA che ke, je daiva AyuSya pUrNa karIne cyave tene sthAne je deva Ave te devanuM nAma te ja rakhAya eTale pUrva zrI tu MgabhadranA AtmA te zrI ghaMTAka" mahAvIradeva nAme devabhUmimAM utpanna thayA. je deva hamezAM paMcaparameSThInuM ja dhyAna dhare che. pUrva bhavamAM bhAjanamAM temane sukhaDI ( gALapApaDI) ati priya hatI, jethI navaidyamAM sukhaDI dharAvavAmAM Ave che. pUrvabhavamAM sahAyatA karelI che jethI A devabhavamAM paNa te sahAyatA kare che. meAkSagAmI jIva che. A devabhavamAM paranuM te peAtAnuM bhaluM karI athAka punya upArjita karI teo sadAkALa meAkSane jha Mkhe che. pUrvabhavamAM temanA hAthamAM dhanuSa-mANu hatAM te apekSAe temanI mUrti paNa tevI banAvAI che. jyAre AcArya bhagavaMta zrImad zrI buddhisAgarasurIzvarajIe temanI ArAdhanA karI, temanA sAkSAtkAra karyAM hatA, tyAre uttaravaikriya labdhi dvArA hAla mahuDI - madhupurImAM temanI mUrti che te pramANe nihALyA hatA. kalikAla yugaprabhAvika zrI ghaMTAkaNa mahAvIradeva sarvakArya siddikAraka deva zrI ghaMTAka mahAvIranI sthApanA saMvata 1980nA mAgazara sudi 3ne divase caDhate paheAre mahuDI mukAme thayA bAda dina pratidina tenI utttata thatI rahI che. AcArya bhagavaMta zrImad zrI buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAja sAhebane vikrama saMvata 1954mAM jyAre te dIkSita na hatA ne jaina pAThazALA bhaNAvatA hatA te sAthe jainadharmanA abhyAsa mahesANA mukAme karatA hatA te vakhate tee eka jaina sAdhunI sevA bhakti karI rahyA hatA. (zrayabhAvi dAdAguru ) te mahArAja zrI ravisAgare zrI ghaMTAkarNa kalpa ' viSe mAhitI ApI hatI. te AdhAre te ghaTAkaNu vIranA maMtranA jApa karI ArAdhanA karatA hatA. te mATe uttara sAdhakanI gAThavaNu karI te zrI ghaTAka mahAvIradevane pratyakSa karavA mAgatA hatA. A yAga teo dIkSAparyAyamAM jyAre AcAya hatA te vakhatanuM saMvata 1974nuM cAturmAsa vintapuramAM karI savata 1975nA kArataka sudi 15nA cAmAsu badalI vihAra karIne teo
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amita mahuDI zrI padmaprabhu bhagavAnanI pratiSThA karavA AvyA tyAM teoe jIjI sthiratA karI zrI ghaMTAkarNa mahAvIradevanI ArAdhanA karI. aThThama karI che. kALI caudazanI madhya rAtrIe ahIM thatA huM ugra upAsanA karIne zrI ghaMTAkarNa mahAvIradevanAM pratyakSa darzana karyA che. $ varadAna mAgI lIdhuM ke "Apa jaina zAsana rakSakadeva che. te ne ke je havananA darzane daravarSe dezaparadezathI hajAro jainetare tamane je koI bhaje, tamArI bhakti karI sahAyatA mAge tene huM bhAvike vyApAra dhaMdhAnI ciMtA ane saMsAraApa sahAyaka bane '. deva tahI kahIne adazya thayA ke turata ja che nI bhAMjagaDa choDIne atre pahoMcI jAya che. pite UbhA thaIne hAthamAM eka kolamo AvyA te laIne teoe je vaiyi zarIradhArI ghaMTAkarNa mahAvIradevane joyA hatA tevuM ja sAmenI dIvAla upara eka surekhAcitra (AkRti) darya. zrI caMdraprabhu bhagavAna tathA DAbI bAjumAM zrI RSabhadeva bhagavAnanI derAsaramAM kAma karatA zipI zrI muLacaMdabhAIne bolAvyA sthApanA karavAnI hatI te ja TAIme caDhate pahere zrI ghaMTAkarNa vIranI ne je citra deryuM hatuM te pramANe pratimA taiyAra karavA mATe devanA pratimAnI sthApanA derImAM thaI. svarUpanI saMpUrNa kapanA ApI. A rIte saMvata 1975nA kArataka vadi 9nA divase mahuDI saMghanA zrAvako AgevAna zeTha zrI kALIdAsa A sthApanA hAla jyAM jUnuM sthAna che tyAM karavAmAM AvI mAnacaMda vorA vagerene ekaThA karavAmAM AvyA ne miTiMga karI. te te vakhate mahAna camatkAra sarjAyA hatA. pAMca mANasoe pratimA miTiMgamAM teoe zrI ghaMTAkarNa mahAvIra jaina zAsanarakSaka vIrane upADI gAdInazAna karavAnI hatI. te pratimA krame krame dasa bAra paricaya Apyo ne pote pratyakSa darzana karI varadAna mAgyuM tene mANasoe UMcakavAne prayAsa karyo paNa pratimA UMcakAI nahIM, tala, citAra Apyo. vaLI kahyuM ke zrI padmaprabhu bhagavAnane gAdInazIna mAtra paNa sthaLa uparathI khasI nahIM. jamIna sAthe jANe ciTakAI karavAnuM muhUrta mAgazara sudi 6nuM Ave che. te ja divase zrI gaI hatI. maharAjazrIe badhAne bAjumAM rahevAnuM sUcana karyuM ne ghaMTAkarNa mahAvIranI pratimAnuM sthApana karavA mATe muddata rAkhavuM baTavAmAMthI vAsakSepa kADhI abhimaMtrita karyo ne pratimA upara che te vaccenA phakta bAra divase ApaNI pAse rahe che. te darami- nAkhe ne kahyuM ke, pAMca nAnI bAlikAo eTale ke pAMca kuvAyAnamAM ApaNe tAtkAlika A pratimA taiyAra karAvavAnI che. ne rikAo nAnAmAM nAnI vayanI hoya teone pratimA UMcakavA mATe tene mATe eka gharamaTavALI nAnI derI paNa taiyAra karavAnI che. Adeza Apyo. kahyuM ke, balikAo pratimA upADI zakaze. A ArasanA paththaramAMthI phakta bAra divasamAM pratimA tayAra thAya nahIM aMtarayAmI deva prabhAvika che. e rIte pAMca bAlikAoe pratimAne tene mATe te porabaMdarI paththara hoya to be kArIgare maLIne agIAra hAtha lagADyo ke turta ja camatkAra sarjAya te rItane prabhAva paDayo divasamAM A pratimA taiyAra karIne hama tamone soMpIe tevuM tyAM ne pratimAM jema phUlane karaMDice UMcakAya te pramANe pratimA UMcakaNI. derAsaramAM kAma karatA zi9pI zrI muLacaMda mitroe jaNAvyuM. tyAM hAjara rahelA lokoe ghoSaNA karI ke "jaya jayazrI ghaMTAkarNa maharAje kahyuM ke Aje ja pratimA ghaDavA mATe zreSTha muhUrta che. mahAvIranI " "jaya jayazrI buddhisAgarasUrimahArAjanI" te ja pramANe zie kahyuM ke porabaMdara pathara hoya to ja temAMthI ATalA pratimA jAnI derInA pabAsa upara mUkavAmAM AvI - gAdInazIna TAirAmAM rAma pratimA rAta-divasa mahenatuM karavAthI taiyAra thaI che. karavAmAM AvI. hAjara rahe tI mAnavamedanI acaMbAmAM paDI gaI, A pathara mevo kayA ? te khate mUrtinA sarjaka mistrI camakAraka A devano rathaLa upara prathama tabake ja A rItanI mULacaMda riApI e kahyuM ke Avo paththara mahetA purazotamadAsa jhAMkhI thaI. A sthAne pAMca varSa sudhI A prAMtamAM paraNadAkhala vIrada: ira ! paTela che. te paththara lAvIne Apa rahI. tenI prANapratiSThA karavAthI bArI hatI. A bAju mahArAjapratimA - mUrtinuM ghaDatara karavA zarU karIe. te pramANe te paththara zrIne pitAno kALa najIka bhAsavAthI zrAvakane belAvI nAnuM maMdira tyAthI upADI lArI viSe - vidhAna sAthe ghIne akhaMDa dIve banAvavA mATe Adeza Ape. te vakhate rakamane sAva DeI hAla cAlu rAkhI 2 nuM sarjana karavA mATe zrI muLacaMdabhAI sipI je che te ghumaTavALI eka moTI derI karI AgaLanA bhAgamAM raMgatathA temanA sAkaMdAra kAme lAgI gayA ne mUti kaMDAravA lAgyA, maMDapa mATe lokhaMDanA gaDara upara patarAMne DhakAva karI maMdira taiyAra eka bAju hAla jUnuM thAna zrI padmaprabhu bhagavAnanA maMdiranA karavAmAM AvyuM. te saMvata 1980nA kAtika mAsamAM taiyAra thayuM ne A che bhAre uttara dizA bhaNI che, tyAM derInA cAra mATenuM saMvata 1980nI mAgazara suda 3ne divase caDhate pahere pratiSThA kAma zarU karyuM che derI taiyAra karAvI. A bAju dina bAramAM pratimA karavAnuM mudata nakakI thayuM te pramANe vAjate-gAjate hajare taiyAra thaI gaI. tema derI paNa tayAra thaI gaI. gAdInazAna karavAnuM AmaMtrita mahemAne tathA gAma lokonI hAjarImAM zrImad AcArya zubha muhUrta saMvata 19 5nA mAgazara suda 6ne divase derAsaramAM bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAja sAhebe hAlanA sthAne mULanAyaka zrI pavAprabhu bhagavAna tathA AjubAjumAM jamaNI tarapha pratiSThA karAvI pIThikA bhAge uparanA bhAgamAM tAmrapatra maMtra aMkita Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 43 gAmamAM saradArapura - suMdarapura vagere gAmomAM laheNuM hatuM te devAdArI ekaThA thaIne temane devAnI rakamanI rajUAta temanA dharmapatnI AgaLa karI AvyA hatA. kAraNuM copaDAthI mAMDIne tamAma sAmagrIne nAza thayo hato. karavAmAM Avyo. je ghaMTAkarNa mahAvIra mULamaMtra che. te sAthe maMtra aMkita karelo ghaMTa sthApavAmAM Avya, dhvajadaMDa pharakAvavAmAM Avyo. tenA upara mahArAjazrIe svahaste abhimaMtrita vAsakSepa nAkhI maMtrauracAraNA karI pratimAmAM ajoDa cetana reDavuM. vajadaMDane caDhAva vaMzaparaMparAne Adeza vorA mAnacaMda mULacaMdane ApavAmAM AvyuM. hAla paNa temanA vArasadArInA haste ja darasAle pratiSThAna divase (vararAgAMThe) dara varasanA mAgazara sudi 3nA divase dhajA caDhAvavAmAM Ave che. ahIM saMvata 1885 AsapAsane eka nakakara hakIkata ghaTanA vALo prasaMga yAda Ave che. vijApura tAlukAnA saradArapura gAmanA rahIza zeTha zrI zA nemacaMda becaradAsa temanI sAsarI mahuDImAM hovAthI avarajavara kyAreka thatI hatI. eka samaye temanA kAkAjInA dIkarA mahetA kaMkucaMda narazIdAsanI sAthe mahuDI viSNunA jAnA maMdire tathI sAbaramatI nadInA taTe pharavA gayelA tyAMthI AvatAM rastAmAM zrI sAMkaLazvara mahAdevanAM darzana karI mahuDInA derAsare AvyA. tyAM paNuM derAsaramAM prabhudarzana karIne A sALA-banevI baMne derAsaramAMthI bahAra nIkaLyA eTale zrI kaMkucaMdabhAIe temanA banevI zeTha zrI nemacaMda becaradAsa saradArapuravALAne kahyuM ke, ApaNe zrI ghaMTAkarNa vIranI mUrtinAM darzana karI AvIe tyAre dhana-dolatathI ArUDha banelA zrI nemacaMdabhAIe ati magarUrIthI garva karIne kahyuM ke, e paththara te tamArA ghara AgaLa paDele meM joyo hato. tenA upara besI se dAtaNapANI karatA hatA. zuM che e patharanI pratimaniA mAre kAMI darzana karavA nathI. ATaluM kahI teo temanA sAsarAnA ghera gayA ne tyAMthI je sAdhana laI AvyA hatA te sAdhana dvArA traNa kalAkamAM temanA ghera saradArapura pahoMcyA. tyAM rAtre acAnaka ekI sAthe temanAM be ghara hatA. te sAthe peDhI cAlatI hatI. te dukAna hatI. te badhuM ekAeka Aga lAgI bhaDake baLavA lAgyuM. Aga ekadama joramAM hatI. cha sAta kalAkamAM to badhuM ja baLIne bharamIbhUta thaI gayuM. calaNI noTa paNa baLI gaI. kaMIpaNa bacavA pAmyuM na hatuM. teo badhA gharanI bahAra nIkaLI gayA hatA. gAmalokoe bhegA thaI pANI nAkhI Aga holavI to kharI, paraMtu kaMI dharavakharI paNa bacavA pAmI na hatI. tijorI hatI temAMnI ne paNa baLI gaI hatI. paraMtu tijorI khaseDavA jatAM tenuM taLiyuM -tUTelu dekhAyuM. te nIce sukhaDI ke je ghaMTAkarNa mahAvIrane prasAdamAM dharAvavAmAM Ave che teno thALa dekhAya. sukhaDI tAjI banAvI hoya tevI hatI. Azare be lAkhanuM nukasAna thayuM hatuM. sukhaDI jevA pachI temane potAne bhAna thayuM hatuM ke zrI ghaMTAkarNavIranI avana -gaNana ne zAbdika azAtanAthI A kA5 thayo hato. teo tyAMthI nirAdhAra banavAne hisAbe nAsI chUTA hatA ne cittabhrama jevuM thayuM hatuM. nAgapura jaIne pAna bIDInI dukAna karI cha mAsa sudhI chUpA rahyA hatA. ahIM dharavALA te badhuM zodhAzodha karI AzA gumAvI beThA hatA ke jarUra ApadhAta karyo haze. teonuM betraNa gaIkAlane lakSAdhipati Aje bhikhArI hAlata banI gayo hatA. sagAMvahAlAM sau jarUrI cIja dhana-dhAnya kapaDAM laI ghara vakharI thoDI thoDI pahoMcADI AvyA hatA. A bhAIne patta meLavavA ThekaThekANe tapAsa karelI paNa kaMI vaLeluM nahIM. cha mahinA pachI temanA koI sagA Abu acALagaDha upara jAtrA karavA gayA haze, je temacaMdabhAInA sALA bhAIzrI mahetA popaTalAla cunIlAlane sAthe laI gayA hatA. te vakhate AcArya mahArAjazrI zAMtisAgarajI ma.sA. tyAM birAjamAna hatA. temane te arasAmAM mana hatuM. teone A baMnee (namana karIne) sukhazAtA pUchI ane pote kaI jijJAsAthI tyAM AvelA che te mahArAjazrIne jaNAvyuM. mahArAjazrIe bhAIzrI popaTalAlanA dayALu caherA upara dayA AvI. hAthanA izArAthI sUcavyuM ke AvatI kAle Avazo. te pramANe bIje divase temanI pAse gayA. te daramiyAna coga samAdhithI maharAjazrIe guma thayela vyaktine nAgapuramAM nihALyA hatA. te dukAna ne saranAmA sAthenuM jJAna meLavI lIdhuM hatuM te pramANe kAgaLamAM lakhI ApyuM ke, tamArA banevI zI nemacaMda becaradAsa nAgapura zaheramAM je zerImAM pAna bIDInI dukAna karI hatI, tyAMnA pattA sAthe huM tamane lakhI ApuM chuM. tyAM A vyakti hayAta che. te pramANe saranAmuM meLavI laI mahetA popaTalAlabhAI mahuDI ghare AvyA hatA. A vAta kaMI mAnavAmAM AvatI na hatI. paraMtu temanI bahena sarasIbahenanA kahevAthI ne AgrahathI teo nAgapura gayA. tyAM mahArAjazrIe lakhI Apela saranAmA pramANe pahoMcyA. tyAM A sALA banevIne bheTa thayA. tyAre te zeThazrI nemacaMdabhAI becaradAsa ghaMTAkarNa vIramAM ghaNI ja zraddhA dharAvatA thaI gayA hatAM. keTalIka mAnatAo rAkhI hatI, temane A samagra ghaTanAno AghAta lAgyo hato. teoe pharI gAmamAM AvavA mATe IcchA darzAvI nahIM, tyAre mAMDa mAMDa popaTalAlabhAI tathA bIjAo samajAvIne temane pAchA saradArapura laI AvyA hatA. saradArapura AvyA bAda dara pUname mahuDI zrI ghaMTAkarNa vIranAM darzana karavA AvavAne temane niyama thaI gayo hato. keTalIka vakhata tenA karatAM paNa anekavAra AvatA hatA. pAchaLathI teozrI ghaMTAkarNa vIranA upAsaka banI gayA hatA, veLA hatI tevI pAchI vaLI hatI. paraMtu zrI ghaMTAkaNa vIranI bhaktimAM temanuM dila evuM jaDAyuM hatuM ke, duniyAnI daSTie teo upAsaka ne cittabhrama vALA dekhAtA hatA. teo kAga bolA thaI gayA hatA. koInA mATe jevuM bhAse tevuM bolatA hatA ane te pramANe thatuM paNa hatuM. pAchaLathI teoe saradArapuramAM ja eka moTu navuM ghara baMdhAvyuM temAM "dUdhane baLele chAza pheMkIne pIve ' te rIte lAkaDuM kyAMI paNa na vAparatAM bArI-bAraNAM meDI mathALa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ 44 vizvanI asmitA. lakhaMDanA gaDara, lakhaMDanAM patarAM, lakhaMDanA khIlA vAparyA hatA. kayAMI paNa eka lAkaDAne TukaDo temAM vAparyo nathI. Aje teo hayAta nathI. temanA vArasadAre traNe dIkarAnA ghera dIkarA che. A cittabhrama eliyA zrAvakane meM mArI najare joyA che. jANyA che. anubhavyA che. teone chelle chelle zrI ghaMTAkarNavIra upara akhUTa zraddhA hatI, AvA te ghaNuM prasaMge meM sAMbhaLyA che. te prasaMge sAMbhakyA pachI mane ema lAge che ke kalikALamAM zrI ghaMTAkarNavIra bhaktone hAjarA hajura che. sahAya kare che. saMkaTa nivAre che. nirdhanane dhanavAna kare che. duHkhiyAonAM duHkha hare che. bhUta-preta - Adhi vyAdhi upAdhine hare che. jevI jenI bhakti zraddhA te pramANe temaNe dhaNuone nyAla karI nAkhyA che. temane Azaro lenAra zuddha hRdaye temanI bhakti karanAra zunyamAMthI sarjanatA racI zake che. temane sukhaDI (gaLapApaDI) bahu ja priya che. te nivedya dharAvatAM teo cittaprasanna rahe che. temanI bAdhA-mAnyatA avazya phaLe che. teonA mATe je kaMI apavAmAM Ave che, tenAthI aneka ghaNuM prApta thAya che. teo bhIDabhaMjana che. temane bhaMDAra dravyathI bharavAthI ApaNane aneka gaNuM prApta karAve che. sonA cAMdInA dAgInA - mugaTa, kAna, jIbha, paga, hAtha, hAra, dhanuSya - tIra- chatra mAnyatAomAM pAre dharAI jAya che. te ja temanI sahAyatA puravAra kare che. gAMdhI jagajIvana geviMdajI gAMdhI daMpatI t pAlItANA pAse samaDhIyALAnA vatanI. nAnI umaramAM mAtA-pitA gujarI gayAM. ekalavAyA jIvanathI bhAre mATo AMcako anubhavyo. ghara choDIne khAlI gajave hadayamAM hAma bhIDI cAlI nIkaLyA. muMbaImAM paga mUkyo. koI bAMdhI oLakhANa nahI. mAtra hiMmata ane zraddhAe kaparA dahADA pasAra karI dorAbaTanano dhaMdho zarU karyo. sakhI. parizrama ane mahenatathI kuTuMbanuM bharaNapoSaNa karyuM. aneka taDakA chAMyA pachI paNa dhArmika mUlyone kadI na bhUlyA. jIvananA chellA zvAsa sudhI cauvihAra cAlu rAkhyA, kabUtaranI juvAra ane anya madada karavAnuM samAjasevAnuM vRta kyAreya cUkyA nahIM. pachI to Izvare yArI ApI, dhaMdhAmAM barakata vadhatI gaI. temanA parivAramAM temanAM patnI jekarabena tathA temanA pAMca suputro zrI bhegIbhAI, zrI uttamacaMdabhAI, zrI popaTalAlabhAI, zrI pravINacaMdrabhAI, zrI ke surezacaMdrabhAI sarva parivAra pacIza mANasanuM kuTuMba khUba ja sukhI che. sAthe rahe che, AkhuM kuTuMba dhamapremI, samAja premI ane gupta dAnamAM mAnanAruM che. temanA dhaMdhAkIya traNa ekamo je. jI. gAMdhI (derAbaTananuM) gAMdhI bradharsa ( krokarI glAsavera) ane moDarna TekasTAIla ejInIyarIMga varkasa (mila mazInarInuM kArakhAnuM) moTA putra zrI 3 bhegIlAlabhAInI doravaNI nIce Akhoye parivAra khUbaja saMpa sahakArathI rahe che. 31: Jain Education Intemational
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUzrI sahajAna dajI pUrvazrI samatabhadrajI mahArAja Jain Education Intemational digambara jainadharmanA dhara dharA XXX pUjya AcArya zrI vimalasAgarajI pU. zreyAMsasAgarajI (varSAvALA) munirAja kuthusAgarajI mahArAja AzrI zAMtisAgarajI
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ TH - = loual liiiiiit - - T dhamaNavIrasvAmI nI nirvANabhUmi C zrI. pAvApurItI ____ Wil Best Compliments from MAHENDRA BROTHERS = = = = Gita-A-5th Floor, Block 23 Pandita Ramabai Road, (Harvey Rd.) Rombay-400 007 Jain Education Intemational
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ digambara jainadharmanA dhuraMdharo pU0 muni pArdhasAgarajI 50 muni kucchasAgara (gujarAta) muni jhASabha mAgara A0 zrI zAMtisAgarajI muni subAhusAgara Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ Gram : Jain Education Intemational www bhavAsupUjyasvAmi no nirvANabhUmi zrI caMpApurI tIrthaM "EVEREST " Bombay-400 062 EV\ Phone Office: 310199, 290841, 692479 Phone: Resi. : 691461, 692800, 683798 With Best Compliments from EVEREST COMMERCIAL CORPORATION * 109/110, "Abhinandan" 1st Floor 215-217, Kalbadevi Road, Bombay-400 002 Authorised Dealers : Petrofils CO-Operative Ltd. Baroda Dealers in Synthetic Yarns, Fibres Fabrics, Dyes & Chemicals etc; General Merchants & Commission Agents
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ digaMbara jainadharmanI AchI jhAMkhI mAnad saMpAdaka--zrI kapilabhAI keTaDiyA aMtarabhAvanA cAhata huM nija zuddha guNa nahi cAhuM kachu aura cAha no cAhuM yahi mana hara basa nija Thara. bhagavAna gosmaTezvara bAhubalI zrI bAhubalI aSTaka siddhiprada munigaNa se vaMdita sa Indro se nita vaMdata saptaRddhiyuta cAra jJAnadhara zudhara bhI stuti karatA uttama kalpavRkSa zubhakArI dhatti kIrti ke sadana mahita !! dRSTi jala o malla yuddhameM cakravatI ke bhI jIte che bhavabhAjana ke pApaharaNuM prabhu bhava jaladhi ke pita mahAna . eka varSa taka dhyAnalIna prabhu nizcala tana se khaDe prabho ! vRSabhadevakRta bAhubalI ke caraNa kamala meM karuM praNAma || 1 ese zrI bAhubalI jinakI meM bhI stuti karuM aho ! 2 It Jain Education Intemational
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 H: + parasparopagraho jIvAnAm hai prabhu kAmadeva ! ati suMdara harita varNa zubha tanu zAbhita ! kisase upamA karuM tumhArI yadi tuma sama jana hai| isa jaga / nizcita hI prabhu tuma sama tumahI isa jagame' suMdara ataeva / bAra bAra jana ke daga tumaaA lakhate tRpta na hAte deva || 3 || vibhA! dhyAna meM lIna Apa zuka samAna kAMti mahAna / latA bahAne mukti ramA hI mAne AI nikaTa sujAna // rUpa vaNu tava harita dekha samavaNu samaja saMtuSTa huI / rahasi khaDe prabhu dekha tumhe* AliMgana karatI mukti huI // 4 // hai vighnAghavijit / marakata maNideha! Apake yAre Ara / veSTita karate bhISaNu Nudhara viSe se yukta bhayaMkara dvAra / vAmI kembrio se nikale kAle nAga bahuta dina taka / prabhu ke isa vizAla tanu paryaMta upara krIDA kare. muti // 5 // savA pAMca sau dhanuSa ucca tanu huM bharatAdhipajita yAgIza / bharatakriyA cakraratna tava ziSya anA thA sabhA jIta / / punaH Apane siddhicakramaya ratnatraya ! prApta kriyA / huM mADhukiijata ! bAhubali| tribhuvana ke guru huye ahA !! 6 !! he jinapu'gava 1 bhaktibhAvavaza isa pRthvI para jo bhavajana tava mUrti samyakatva pradAyI nirmApati karate guNurmANu !! vai hI manuja dhanya isa jagameM bhuvanatraya me kSeAbhakArI tIrthaMkara prakRti / bAMdhe aaA! anya kathA puNyakarI / / 7 / ! Jain Education Intemational vizvanI asmitA he prabhu anaMta darzana jJAna anaMta sukhamaya vI svabhAva vItarAga kaivalya jJAnamaya lAyanayuta hita anuzAsaka | he zrI siddhikAMta huM bhagavAna ! bAhubali svAmina / jinavara ! he zrI gAmaTeza / tava caraNAMbujA vardU nita rudhira !! 8 !! dohA - jo nita bhakti se paDhe, bhujali aSTaka pITha - ve apuna siddhi aa, lahe jJAnavata sA // 9 // digaMbaratva kema ? brahmacArI kapilabhAI talakacaMda kADiyA manuSyamAtranI Adarza sthiti digaMbara ja che. Adarza manuSya sathA nirdoSa che, vikArazUnya hAya che. --mahAtmA gAMdhI Nu vikasijajhaI vatthadharI jiSNusAsaNu jaIvi hAI tityayarA guNAvi mekakhamaggA sesA ummajhayA sabve, (sUttapAhuDa 23 : kuMdakuMdAcAya ) digaMbara dazA e prakRtinuM sAcu` svarUpa che. anAdikALathI A vizvamAM je kAI janme che te badhA digaMbara dazAmAM ja janme che. mare che tyAre paNa digaMbara dazAmAM mare che kAraNa ke te svAbhAvika kudaratI sthiti che. A sasAra teA anAdithI che, chatAM kAInuM ne mate te Adi che ane e AdikALanI zarUAtamAM eka nara ane nArI hatAM jemanAM nAma bAIbala anusAra Adama ane havvA (Adam ane Ive) che te paNa nagna hatAM tema jAvyu che. A kALanA AdipuruSa RSabhadeva je hiMdu avatArAmAM avatAra che ane jainadharmanA sthApaka che tathA samasta vizvanA mAnavAne asi masi, dRSTi Adi cha vidyAe zikhavADanAra che te paNa ni'tha zramaNa hatA - RSi hatA tevA prAcIna ullekha prAcInatama graMthA Rgveda - bhAgavata ane aneka purANAmAM maLe che. bALaka nagna Aya che - rahe che paNa tene ke jonArane lajja AvatI nathI, kAraNake te sthiti kudaratI che. davAkhAnAomAM - AnI sevA karanArI pAricArikAe temanI nagna avasthAthI jarAye zaramAtI nathI. gRhastha jIvanamAM paNa mAMdA mANusanI, vRddha mAtApitA ke bhAI-benanI sevA karatAM temanA nagnapaNAthI kAI lAja ke zarama anubhavAtI nathI, kAraNake te prAkRtika rUpa che. hiMdu dharmamAM saiAthI paramapada paramahaMsanuM che te nagna avasthA rUpa che. zukadevajI nagnarUpamAM vihAra karatA hatA. bhAgavatakAra ane manusmRtikAranA mate kRtayugamAM AdipuruSa tarIke RSabhadeve paramahaMsa ( diga Mbara ) dharmanuM AcaraNa karI batAvelu.
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 meMhejo- daDonA khodakAmamAM je mUrtio maLI che te nagna mUrtio che. ane te 5000 varSa pUrvanI kahevAya che. pANinInA zAkaTAyanamAM kumArazramaNa zabda Ave che te te samaye nagna munione sUcaka che. vAlmIkie janakarAjAne tyAM zramaNa muni ahAra mATe AvatA tevo ullekha karyo che. zabarIne zramaNI kahI che te sAdhavIrUpa nArIne saMketa che. zramaNamuni acelaka celA -celI zabda AvyA che jene artha che zilpa - zilapA - je vastradhArI hoya che. nagnamuni ne zipa - pratI zrAvake -sulaka - celaka - Arthika te badhAM vastradhArI hoya che paNa te badhAnA guru to acelaka - pUrNa digaMbara sAva nagna hoya che. prAgaaitihAsika kALanA mAnavo nagnarUpe rahetA hatA te vAta have se itihAsakAroe paNa svIkArI che. Aje je nyuDIjhama - nagnavAdane vA vAI rahyo che te paNa kudarata tarapha javAne mArga che. mAnavane kRtrimatA sadI nathI - sadatI nathI tethI te pitAnA asala rUpamAM pharI pAchA javA talase che - taphaDe che. sabhyatA tene roke che chatAM paNa krAMtinA nAme, haThavAdanI gALa khAIne paNa te kudaratane eLe javA mathI rahyo che. vastromAM jeTalo vikAra chupAye che teTale nagnatAmAM te hAI zakatA nathI. duniyAmAM ebane DhAMkavA mATe ja vastrone upaga thaI rahyo che. bALakamAM eba - vikAra vibhAga - heta nathI tethI tenuM nagnapaNuM sohe che paNa jyAM vikAra janme che ke tarata ja kapaDuM tyAM AvI jAya che. AvaraNa - sajAvaTa - DhAMkaNuM te badhuM kRtrima che - kudaratI nathI. je uchInuM che, pAchaLathI grahaNa kareluM che te tyA vinA jIvane sukha, zAtA ane zAMti maLavAnI nathI tethI pUrNa nagnatA vinA mukti nathI tema digaMbara-AcAryo kahe che. mokSane daravAje eTalo sAMkaDo che ke zuddha jIva sivAya tyAM koIpaNa prakAranA sakrima AvaraNavALo AtmA paNa pravezI zakato nathI. eTale ke sarvasvane mana, vacana ane kAmathI tyAga karela jIvAtmA ja paramadhAma evA mokSapada vAne AtyaMtika sukhadazAne prApta karI zake che tethI ja digaMbaratvanI anivAryatA jJAnIoe jaNAvI che. paNa koI nagnatA pUjya nathI. jinabhAvanA mukta digaMbaradazA vaMdanIya che eTale ke jeNe rAgadveSa jItyA che tevA nirgatha digaMbara muni ja namaskArane egya che. vyavahAramAM paNa nAgAnI koI kiMmata nathI te paramArthamAM te kayAMthI hoya ? mana, mana ane dhanathI je. nA bane che te ja lokapUjya banI zake che. jeTalA jina thayA, tIrthakara ane kevaLI thayA te badhAe mana ane indriyane vaza karI, sarva kaSAyone kAbumAM laI - nAza karIne...vaMdanIya banyA che. evI dazA te ja prAkRtika - sahaja - svAbhAvika dazA che tenI prazaMsA sarvatra thAya che ane thatI raheze. dharma vastune svAbhava che. eTale digaMbarava paNa nijarUpa che - svAbhAvika sthiti che. tethI te sau mATe paramapAdeya dharma che. paNa Aje jIvAtmAo mithyAtvane kAraNe potAne svadharma khAI beThA che ane mAyA-mamatAmAM paDIne rAgadveSanA cakkaramAM phasAI corAsI lAkha yonImAM ghUmI rahyA che. navAM navAM karmanAM jALAM tene vIMTaLAI rahyAM che ane teo potAnI ja UbhI karelI jelamAM kAyama mATe kedI banI rahyAM che. A saMsAramAM hAlamAM nAgA ane jAgAnuM sAmrAjya cAle che. duniyA A be jaNAthI trAhI trAhI pikAre che chatAM temane jayakAre paNa A ja duniyA karI rahI che te ja paMcamakAlanI meharAjAnI balihArI che. paNa dharmavijJAna te kahe che ke AtmA svAdhIna ane sukhI tyAre ja banaze ke jyAre te sarva prakAranA 5ra saMbaMdha - pudgalanA saMsargamAMthI mukta banaze. tethI jJAnIoe to kahyuM che ke tulamAtrane parimaha sAdhune naraka - nigodagAmI banAve che. have ApaNe prAn - atihAsika ane aitihAsika kALamAM digaMbara dazAmAM rahenArA aMge je ullekha maLe che te joI laIe. (1) jaina dharma anusAra aMnata siddha thayA. bihAranA medazikharanA pavitra pahADa parathI asaMkhya jIvo mekSe gayAnI vAta purANomAM noMdhAyelI che. pUrNa digaMbara dazA vinA mokSa saMbhavita nathI tethI A badhA digaMbara thayelA tyAre ja parama dhAmane prApta karI zakyA eTale atItamAM ne atitama prAcIna samayamAM digabara hatuM te siddha thAya che. (2) vIsa tIrthakaramAM 20 mA tIrtha kara muni trita thayA. temanA samayamAM rAmacaMdra balabhadra hatA ane lakSamaNa nArAyaNa hatA ane rAvaNa pratinArAyaNa hatA. temAM rAmacaMdra digabara muni banIne tapa karI mokSe padhAryA che te vAta padmapurANamAM - uttarapurANamAM noMdhAyelI che. A purANanA AdhAre AjathI 12 lAkha varSa pahelAM rAmAyaNanA prasaMge banelA te samaye paNa digaMbaratva hatuM tema siddha thAya che. (3) tyArabAda 22 mAM tIrthakara nemInAtha ke jeo zrI kRSNa nArAyaNanA kAkAnA dIkarI che ke jemanA samayamAM mahAbhAratanuM yuddha thayeluM te AjathI 84 hajAra varSa pahelAMnI vAta che. te nemInAtha ane zrI kRSNanA putra pradyumana vagere aneka jaNa digaMbara muni thaI - tapa karI mele padhArelA tema purANomAM lakheluM che. bhagavAna pArzvanAtha kAzInarezanA dIkarA hatA ne te atihAsika puruSa tarIke mAnya che, temaNe nagnadazA aMgIkAra karI tapa karI karma khapAvI paMcamagati prApta karelI te vAta bauddhagraMthamAM noMdhAyelI che. (6) A dezamAM kApAlika saMpradAyamAM nagnane mukhya aMga manAtuM te sau koIne vidita che. yajuveda, atharvaveda, bhAgavata, haThayoga pradIpikA, jAbAlopaniSada, sanyAsopaniSada, nAradaparivrAjakepaniSada, viSNupurANa, liMgapurANa ane skaMdapurANa vagere aneka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ 48 vizvanI asmitA hindu zAstromAM nircathatA, zukaladhyAna, mahAvAtyapaNuM, avadhUta Adi | muni thayelA. vitaghatara (je rAjaputra hato) paNa pitAnA 500 zabdo dvArA saMpUrNa nagnadazAnI vAta prazaMsAne pAtra tarIke mukAI che. sAthIo sAthe dIkSita thayela. zAlIbhadra, jaMbusvAmI ane dhanyakumAra (7) bhatRhari ke je zubhacaMdrAcArya nAmanA digaMbara jaina jevA zeThiyAo paNa muni thayelA. munanA bhAI hatA ane rAjA hatA, temaNe temanA vairAgyazatakamAM huM "pANIpAtra bannI bhAvanA pragaTa karI che. digaMbara muni pAtramAM (17) nepAlanI tAMtrika nAmanI bauddhazAkhAomAM nagnapatio nahi pitAnA hAthamAM ja khorAka laI jame che. hoya che. makhali gauzAlanI AjIvikazAkhAmAM paNa sAdhu nagna rahetA hatA. (8) 3jI zatAbdImAM sikaMdara bAdazAhe bhArata para AkramaNa karyuM tyAre teNe nagna sAdhuone joyelA tevI vAta noMdhAI che. ' (18) jainazAstra pramANe bhagavAna mahAvIranA saMghamAM 14 ane kalyANa munine te pitAnA dezamAM sAthe laI gayela te paNa hajAra muni hatA ane agiyAra gaNadhare hatA je tamAma brAhmaNa jAtinA vatA. lakhAyeluM che. (9) 7mI sadImAM cInamAMthI huM ena saMga hiMdamAM pharyo (19) naMdarAja, temane maMtrI zakaTAlanA putra sthUlabhadra paNa tyAre teNe nagna sAdhuone joyelA che tenI yAtrAnoMdhamAM che. muni banyA hatA. maurya samrATa caMdragupta paNa muni thayelA. te pachI koI rAjA muni thayAnuM jANamAM nathI. (10) auraMgajhebanA samayamAM phAnsathI De. baniyara hiMdanI mulAkAte AvelA tyAre teNe nagna paramahaMsa joyelA ane muslima (20) muni kalyANe sikaMdaranI mRtyutithi jAhera karelI ne te phakIra nAme sahamadane paNa rastAmAM nagna pharatA joyela te vAta sAcI paDI te prabhAvathI yunAnI tatvavettA DAyajinetha paNa digaMbara dhI che. A muslimomAM paNa digabaratvane Adara sUcave che. veSamAM rahevA lAgyo hato. ne yunAnIoe jaMgI mUrtio banAvI hatI, (11) sane 851 mAM arabI sulemAna sodAgare bhAratanA bhramaNamAM naMgA hindu sAdhuone jAyelA je paikI eka sAdhu seLa (21) romanA bAdazAhane bhAratIya rAjAe bheTa mokalelI te varSathI ekAsane beThela je te vAta lakhI che. laI janAra joDe eka zramaNucArya paNa tyAM gayelA ne tyAM temanuM samAdhimaraNa thayeluM eTale tyAM ethensamAM temanI niSadhikA banelI (12) sane 1623mAM paradezI yAtrI piTara DellAe sAbara- che. prathama zatAbdImAM yunAnI tatvavettA epela ane kamarana bhAratamAM matI nadInA kinAre ane zivAlayamAM nagna sAdhue joyelA. AvelA ane temane eka digaMbara AcArya joDe zAhamAthe thayela. . (13) atyAre jyAre jyAre kuMbhameLo bharAya che tyAre tyAM (22) kaliMgamAM digaMbara dharma RSabhadevanA samayathI hatA. tyAMnA ghaNuM nagna digaMbara hindu sAdhuo jovA maLe che. rAjA jitazatru muni thayelA, rAjA khAravela jaina dharmane piSaka hatA, " (14) nagendranAtha vasu saMpAdita vizvakoSa bhAga : 3: nA, teNe saMmelana paNa bolAvela. Ajane sarAka jAti kaliMgavAsI ja che. 128 mA pAne lakhyuM che ke IsAI dharmanA pratipAdaka - pite ja (23) gupta sAmrAjya vakhate bhaddalapuramAM digaMbaranuM kendra hatuM jaina zramaNe pAse zikSA levA AvelA ne lIdhelI. IsAI sAdhue ne pachI te ujajainamAM thayeluM, cInI yAtrI phAhiyAne A sAdhuonI nagna rahetA hatA. seMTa merI sAdhvI nagna rahetI hatI. yahUdI noMdha karI che. samrATa harSanA rAjakavi bANe AhaMta sAdhu joyAnI pustakamAM paNa saMte nAnA hatA tevuM varNana cAlu che. vAta noMdhI che. coladeza tathA malaya dezamAM paNa nigraMtha leka hatA (15) digaMbara sAhityamAM to nagnatAnI vAta hoya ja; paNa tevI yAtrAnoMdha che. itara saMpradAya ane jainetara sAhityamAM paNa te dazAnI ne bhara (24) banArasanA rAja bhImasena, mathurAnA raNaketu, suzapuranA pUra pramANamAM maLI Ave che. AcArAMgasUtra, ThANuMgasUtra. bauddha graMthe, jitazatru muni thayA hatA. muMja nareze mahAsenamuninuM sanmAna kareluM, cInI tripiTaka, viSNupurANa, varAhamihiranA graMtha, brahmAMDa purANu, amitagati ane zubhacandra vagere A samaye ja thayelA, rAjA bhojanA dIrdhanikAyagraMtha, mudrArAkSasa, paMcataMtra, dazakumAra caritra, vageremAM samayamAM samadevasUri, zAMtisena, prabhAcandrAcArya, mAnatuMga vagere digaMbaratva sUcaka ulalekhe maLe che. thayelA che. gujarAtamAM cAlukya, rAsTrakTa vagere rAjAonA samayamAM (16) bhagavAna mahAvIranA samayamAM zreNika rAjAnA putra abhaya- paNa digaMbara munio vicaratA hatA. caMdela, cittoDa, jhAMsI pradezamAM kumAra - vAriNu muni thayelA. tathA hemAMga dezanA rAjA chavaMdhara paNa teonAM kendra cAlatAM hatAM. gvAliyaranA killAnI mUrti e paNa muni thayelA. indrabhUti, vAyubhUti jevA vidvAna brAhmaNe paNa tenI sAbitI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 (25) dakSiNubhAratamAMthI maLelA zilAlekho ane prAcIna sAhitya jotAM A vibhAgamAM digaMbara dharmanI belabelA AMkhe tarI Ave tevI che. cAmuMDarAya sthApita gomaTezvaranI pratimA tene jIvaMta dAkhala chebhadrabAhune vizALa saMgha dakSiNamAM ja rahela. "nAladiyAra " graMtha 8000 digaMbara sAdhuonI saMyukta racanAnI daMtakathA che. gaMgavaMzI rAjA kaeNguNIne sane 425mAM janamunio mATe bhUmidAna karela. pallava vaMzanA rAjAnA guru kuMdakuMdasvAmI hatA. 1000 varSa sudhI kannaDamAM janamunine DaMke vAgato hato. musalamAna rAjA haidaraalIe gAmaTadeva mATe jAgIra bheTa dharelI. tAmila sAhityamAM paNa digaMbara munionA ghaNuM ullekha che. tAtkApi - jainAcAryanI ja kRti che. madurA temanuM mukhya kendra hatuM. (26) azokanA zilAlekha, udayagiri- khaMDagirinA lekho jainamunionA astitvathI bharelA che. mathurA, ahicchatra, kasumbI, rAjagRha, ajanTA, IlerA vagerenA lekhe digaMbara munionI hayAtInI zAkha pUre che. (27) videzamAM yunAna, roma, nevena, laMkA, mizra, ebisiniyA vageremAM munionA vihAranA ulekhe sAMpaDe che. (28) musalamAna bAdazAhae paNa digaMbara munionI tapazakti, ne maMtrataMtra vidyAthI prabhAvita thaI Adara apA yAnI beMdhe che. te ja pramANe briTiza sAmrAjyamAM paNa digaMbara sAdhuone pUrNa Adara thayela che. AcArya zAMti sAgarajIne moTA saMdha samagra bhAratamAM vicarI cUkyo che. | (29) dezanA moTA moTA vidvAnoe digaMbara munionI carcA ane tapasyAnI muktakaMThe prazaMsA karI che. atyAre muni sAcArya vidyAnaMdajInI rASTravyApI khyAti che te temanAmAM je vItarAgatA ane nispRhIpaNuM che tene lIdhe che. Ama jainadharmanA cAra-pAMca phirakAomAM digaMbaratvanI chApa ajoDa ane anekhI che ane tethI digaMbara dharma vizvadharma thavAne lAyaka che kAraNa ke te kudarata ane prakRtinI sauthI vadhu nikaTa che. janadharma aMge deza-videzanA vidvAnonA maMtavyo huM mArA dezavAsIone batAvIza ke jainadharma ane jainAcAryomAM kevA uttama niyama ane vicAra che ! jainenuM sAhitya ghaNuM caDiyAtuM che. ene jema jema huM jainadharma ane tenAM sAhityane samajato jAuM chuM tema tema huM tene vadhu pasaMda karato jAuM chuM." jenenA mahAna saMskRta sAhityane samagra sAhityathI alaga karI devAya te saMskRta kavitAnI zuM dazA thAya ?" -Do. jonsa haTala (jarmanI) jaina dharma saMpUrNa rIte svataMtra dharma che, A dhame bIjA keIpaNa dharmanuM anukaraNa ke nakala karyA nathI." -De. harbana jekobI manuSyonA vikAsa-pragati mATe jainadharmanuM caritrya ghaNuM ja lAbhakArI che. A dharma khUba ja asalI, svataMtra, sAde ane bahu mUlyavAna tema ja brAhmaNonA matothI bhinna che." -DaoN. e. giranAra (perIsa), jenadharma hindudharmathI taddana bhinna ane svataMtra dharma che." - mekasamUlara. "jainadharmanI sthApanA prAraMbha, janma kyArathI thayo te zedhI kADhavuM lagabhaga asaMbhavita che. hindustAnanA dharmomAM jainadharma sauthI prAcIna che. -jI. je. Ara. phalAMga. "dharmanA vidhyamAM jainadharma niHzaMka parama parAkASThAvAna che." - De. 5DelTa jainadharma khUba ja UMcI haroLane che. temAM mukhya taravo vijJAna svarUpanA AdhAra para racAyelAM che. jema jema padArthavijJAna AgaLa vadhatuM jAya che tema tema te jaina dharmanA siddhAMtane siddha karI rahyuM che." - Do. ela. pI. sITorI (ITAlI) jainadharmanA siddhAMta mane khUba ja priya che, mArI A IcchA che ke mRtyu bAda bIjA janme huM jainakuLamAM janma prApta karuM" - peja barnArDa ze "jainadharma eka e atiya dharma che ke je prANImAtranI rakSA karavA mATe sakriya preraNA Ape che." - oDI kAje rI (amerikana vidUSI) "ahiMsA tatvanA sauthI vadhu mahAna pracAraka mahAvIra svAmI ja hatA." -gAMdhIjI je virodhI sajajana jaina sAhityane abhyAsa ane manana kare te temane virodha samApta thaI jaze." - Do. gaMganAtha jhA "janadharmane prathama pracAra RSabhadeve karyo." - zrI varadIkAntajI, ema. e. syAdavAda jainadharmane abheda kilo che, A killAmAM vAdI - prativAdInA mAyAvI goLA(pa)ne praveza nathI thaI zakate. Jain Education Intemational
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ 50 vedAMta Adi anya zAstronI pahelAM paNa jainadharma astitvamAM hatA, e aMge mane jarA mAtra pazu zaMkA nathI. ' --5: rAmamitrajI AcArya, zamAnuja dveSane lIdhe dharmapracArane zakanArI ApadAo hAvA chatAM jainazAsana kayAreya parAjita na banatAM sarvatra vijayI ja rahyuM che, aMta, deva sAkSAt paramezvara che. aha Mta paramezvaranuM varNana vedezamAM paNa jovA maLe che, " " eka jaina ziSyanA hAthamAM be pustaka joyAM, e lekha mane eTalA niHpakSapAtI jaNAyA ke te vAMcatA jANe khIjA jagatamAM AvI UbhuM rahI gayA. prAcIna dharma, paramadharma, satyadharma rahyo hAya tA te jainadharma che. ka -svAmI virupAkSa, ema. e. (preA. saMskRta DhAleja-indaura ) --yAgI jIvAnandu paramahaMsa Adhunika aitihAsika sAdhanAthI e sAbita thayuM che ke yathArthamAM brAhmaNudharma sadbhAva athavA hindudharma rUpamAM parivartana thavA ghaNA agAu jainadharma A dezamAM vidyamAna hatA. r --nyAyamUrti rAMgalekara ( muMbaI vaDI adAlata ) " prAcIna zilAlekhA, guphA ane aneka prAcIna avazeSa prApta thavAthI jainadharmanI prAcInatAne khyAla Ave che. sRSTinA prArabha thayA tyArathI jainadharma pracalita thayA che. vedAnta darzananI apekSAe paNa jainadharma ghaDDA prAcIna che. " ----svAmI rAmamitrajI zAsrI " atihAsika vizvamAM tA jainasAhitya jagata mATe vadhu upayAgI vastu che. jaina sAdhu pUrNapaNe vrata - niyama ane indriya saMyamanuM pAlana karatAM vizvamAM AtmasayamanA eka jabaradasta Adarza rajU kare che. eka gRhasthanu jIvana ke je jainatvane samarpita che te paNa eTalu` badhuM nirdoSa che ke bhAratavaSe" tenu gaurava levu joIe. " --DA. satISacaMdra vidyAbhUSaNa " jainadharma pAtAnA ahiMsAnA siddhAMtAne lIdhe vizvadharma thavA mATe pUrNa yogya che. " --DA. rAjeAprasAda " peAtAnA pUrve thaI gayelA 23 maharSi athavA tIrthaMkarA dvArA apAyelA upadezAnI para parA va mAne AgaLa vadhArI, IsvIsana vizvanI asmitA . pUrva RSabhadevanA asakhya upAsaka hatA, A bAbatane siddha karavA mATe aneka pramANu upalabdha che. yajuvedamAM paNa tIrthaMkarAne mAnyatA ApavAmAM AvI che. agaNita athavA yugAnuyugathI jainadharma cAlyA Ave che." --aa rAdhAkRSNana jainadarzanamAM jIvana tattvanI jeTalI vistRta vivecanA che tevI khInta kAI darzanamAM nathI. ' --ajAkSa sarakAra, ema. e. bI. e. ela. 66 " jainadharma mAM ahiMsAnuM tattva atyaMta zreSTha che, yatidharma atyaMta utkRSTa che. huM jaina siddhAMtanA sUkSma tattvAne khUba ja cAhu chuM." --mahamada hAphti saiyada, bI. e. ela. " mahAvIranA sat saMdeza amArA haiye vizvA dhRtvane za'khanAda kare che. '' --sara akbara haidarI AvA aneka abhiprAyA pUrva ane pazcimanA khyAtanAma . mahApuruSoe ucAryA che je jainadharmanI zreSThatA ane vizvadharma thavAnI cAgyatA jAhera kare che. jainadharma - prAcInatAnA purAvA vizvanI jema dharma paNa anAIi che. vizvanI jema utpatti ke Adi nathI, tema dharmane paNa Adi ke aMta nathI, kAraNa ke vastunA svabhAva te ja dharma che. vizva vastuethI-dravyothI bhareluM che tethI dravyanI sAthe tenA dharma hAya te svAbhAvika che. vizvanA badhA dharmamAM prakRti-kudaratanI atitama nikaTa Ave tavA kAI dharma hAya tA te jaina dharma che. chatAM ajJAnavaza ke adhUrI mAhitIne kAraNe keTalAka jainadharma mahAvIra svAmInA samayathI che tema kahe che paNa have aitihAsika dRSTie ane sazodhananI dRSTie ghaNu| dezaparadezanA vidvAnoe RSabhadevathI ane te pahelAMthI . jainadharmanuM astitva svIkAryuM che eTale. sauthI prAcInatama dha hAya tA te jainadharma che. te aMgenA aneka purAvAe nIce mujaba che. (1) savathI prAcIna graMthA tarIke sarvatra vaidyanI gaNanA che te paikI RgvedanA khInna adhyAyamAM " sUrya samAna vidyA rUpI rathamAM beThela ariSTa naiminu AhvAna karela che je 22mA tIrthaMkara che, ( 2 ) he ariSTa nemi mArI rakSA karo. ( yajurveda a. 26mAM) ( 3 ) atithi mAseAmavAsI, nagna mudrAdhAraka, bhagavAna mahA-vIranI upAsanA kare. (yajuveda a. 19 matra 14)
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ -sauMdarbha graMtha bhAga-2 (4) pRthvItalanA bhUSaNa ane je divyajJAna vaDe AkAzane sauMsAramAM jagarakSaka vratAnA mApe che tevA vRSabhanAtha samrATa A pracAra karI. (Rgveda 3 a. 3 ) (5) te uparAMta Rgveda 36 adhyAya 4-6-8-mAM, 38/ a. 7mAM, 4/122-5mAM, a.4/ varga 9mAM, a/2/33mAM pazu - RSabhadeva - ara hata devanAM nAmeA Ave che. ( 6 ) yajuvedanA adhyAya 5 maMtra 25mAM neminAtha tI karane Ahuti samarpaNu karAI che. (7) mahAbhAratamAM bhagavAna AdinAtha tathA naiminAthanAM nAmA Ave che. ( 8 ) yAgavAziSTanA vairAgya prakaraNamAM rAmacaMdrajI dvArA jina samAna peAtAnI, AtmAmAM zAMti prApta karavAnI cAhanA pragaTa karAI che. (9) mAtaiyapurANu, vAyupurANuM, agnipurANuM, nAradapurANa, viSNupurANu, zivapurANa, brahmAMDapurANuM, prabhAsapurANuM, skaMdapurANu, nAgapurANa Adi aneka purANAmAM prathama tIthaMkara vagerenAM nAmAnA spaSTa ullekha che. bharatacakravatInA nAmanA ullekha che. ( 10 ) mAhena-jo-daDAnA purAtattvamAM je mUrti nIkaLI che te upara " name| jinezvarAya " evA zabda aMkita che je jaTAdhArI RSabhadevanI manAya che. ( 11 ) bhagavAna buddhe bhagavAna pArzvanAtha ane bhagavAna mahAvIranI jema prathama nigra Mtha dIkSA lIdhelI ane jaina sAdhunI pUraka caryA te pALatA paNa temAM paDatI hADamArIothI kaMTALI temaNe madhyama mArga svIkAryo. A vAta temanA ja mukhe bauddha sAhityamAM noMdhAyelI che. (12) zrImad bhAgavatamAM RSabhadevanuM pUru* caritra apAyuM che, ne temane avatAra tarIke gaNAvAya che, (13) vizvanA badhA dharmo vyaktipUjAnA pratIka samAna che jyAre jainadharma guNupUjaka che tethI te sauthI jUnA che, (14) anekAMtanA siddhAMtanI dRSTie duniyAnA badhA darzAnA samAveza jainadarzanamAM jovA maLe che. (15) jainadharmanA siddhAMtA ane tattvajJAna eTalA vizALa - UMDA ane akATya che je tenI prAcInatA sAbita kare che. (16) manusmRtimAM paNa marUdevI-nAbhirAjA ane bharatanAM "nAmA Ave che ne temane kulakara kalA che. pa AvA aneka purAvAo ApI zakAya che je vaDe sunAe ane itihAsanAe peAtAnA rUDha matavyane sudhAravAnI jarUra che. dezavidezanA aneka mahApuruSAnA jainadharma viSe abhiprAyA paNu A pustakamAM anyatra apAyA che te taTastha abhyAsa pachI apAyA che, te vastu jainadharmane vaijJAnika ane atitama prAcIna ane vizvadharmane ceAgya siddha kare che tethI tA bhArata sarakAre aNuvrata AMdAlanane TekA jAhera karelA ane hide tathA vizve bhagavAna mahAvIranA nirvANu mahAtsava khUba ThAThathI sarvatra UjavyA ane ujavaNImAM sarvAM prakAranI sahAya karI, jainadharmanA sahitakArI upadezane grahaNa karavAmAM ja jagatanuM kalyANu che. digaMbara AcAya -paraMparAnI vigata bhagavAna mahAvIranA nirvANa divase temanA mukhya gaNudhara zrI IMdrabhUtine, jemanuM nAma gautamasvAmI che temane kevaLajJAna thayuM. tyArabAda sudharmAsvAmI ane jajIsvAmI e e kevaLa thayA. tyArabAda 100 varSomAM pAMca zruta "dhruvaLIe thayA: viSNu, noMkrimitra, aparAjita, gAvana ane bhadrabAhu, bhadrabAhunA samayamAM bAra varSanA duSkALa paDayo ane dharmanA be bhAga digaMbara, zvetAMbara thayA. tyArabAda 183 varSamAM 11 agyAra aMga ane dazapUrvanA jANakAra thayA temanAM nAma che vizAkhA, preAvhila, kSatriya, jayasena, nAgasena siddhArtha, dhRtasena, vijaya, vRddhiliMga, daiva, dharmasena,--tyArabAda 220 varSamAM mAtra agiyAra aganA jJAtA pAMca jAtirAjo thayA, dina pratidina smaraNazakti ghaTatAM daza aMganA jANunAra subhadrAcArya ane navaaMganA jJAtA yoAbha te pachI AThe aMgadhAraka khInna bhadrabAhu thayA ne chellA leAhAcArya thayA. te pachI pAMca AcAryAM - a`Hbali, mAghanardi, dharasena, puSpadaMta ane bhUtali thayA je pramANu jinavANInA jJAtA hatA. te pahelAM zrutadhara AcAyaeN guNadhara thayelA jemaNe kalApaprAbhutanI racanA karelI che. te pachI jaina jagatanA mahAna AcArya kuMdakuMda thayA jemaNe 84 pAhuDAnI racanA karI che te jenuM nAma magalAmAM levAya che, te arasAmAM thayelA AcAryanI vigata nIce mujaba che. nAma (1) Arya bhikSu (2) nAgahasti (3) jayaza (4) yutivRSabha (5) kuMdakuMdAcArya para parA samaya vIra nirvANu pachI 46 7 80 33 33 vIra saMvata 66 vIra ni. pUchI 76 3 pahelI zatAbdI ' 39 graMtharacanAo upalabdha nathI. 22 "" tileAcapaNuttI 84 pAhuDA samayasArAdi
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ pura (6) vara (7) zivAya (8) kArtikraya (9) umAsvAmI laIe. (1) samatabhadrAcArya A badhA zrutadharAcAryo che. have sArasvatAcAryAnI vigata joI khIjI zatAbdI (2) siddhasena vikrama savaMta 966 (3) devanadi pUjyapAda vikrama saMvata 990 (4) pAkesarI (5) ceAgIndu (6) vimalasUri (7) mAnatuMga (8) viplIga (9) jaTTAsiMhana di (10) akalaMkadeva pahelI zatAbdI khIjI zatAbdI khIjI traujI zatAbdI khIjI zatAbdI (11) vIra senAcAya (12) jinasena (13) vidyAnaMda (14) devasena Jain Education Intemational chaThThI zatAbdI chaThThI zatAbdI ceAthI zatAbdI 19 sAtamI zatAbdI vikrama savaMta 734 sAtamI--AThamI zatAbdI dw dasamI zatAbdI mUlAyAra bhagavatI ArAdhanA dvAdazAnuprekSA tattvArtha sUtra ratikaraDa zrAvakAcAra AdiSTa thA sanmatisUtra jainendravyAkaraNa samAdhita traSTApadeza pAtra kesarI stAtra navamI zatAbdI dasamI zatAbdI navamI-damamI zatAbdI paramAtmaprakAza yogasAra paumacaritra harivaMza caritra bhaktAmara stAtra padmacaritra varAMga caritra jaina nyAya graMthA aSTazatI va. dhavala TIkA AdipurANa aSTasahastrI zleAkavAti kAdi bhAvasaMgraha AlApa pati te pachI amitagati, amRtacaMdrasUri, naimicaMdra siddhAMta cakravatI, narendrasena, siMhanadI, kumArana`di, vrajara, yazeAbhadra, kanakanadi vagere AcAryo thaI gayA. te pachI aneka addAcAryo thayA te pachI para parApASaka AcArya thayA ne te pachI aneka kavi ane lekhakAe jainadhama, darzana, siddhAMta, kathA upara peAtAnA hAtha ajamAvI zrutasevA karI che ane te te samayanI jaina janatAne ane temanA bhakatAne sanmArge vALavAnA saprayatna karyA che. hAla paNa te ja prakriyA cAlI rahI che ane vidhividha prakAranuM sAhitya pragaTa thaI rahyu che. vizvanI asmitA.. jIvanA parivAra magalAcaraNa: " zata IMdra vaMdita trijahita ni`La madhura vadanArane ni:sIma guNu dharanArane jitabhava namuM jIvarAjane " sa zubhakAryo nirvighne pAra paDe te mATe maMgalAcaraNu karavAnA parApUnA rivAja che, te mujaba digaMbara saMta kuM dadAcAye jinarAja mATe je vizeSaNA vAparIne stuti karI che. kAraNa ke zAstrakAroe sarva jIvA siddha samAna che tema kahelu che. jIva ja ziva bane che, AtmA paramAtmA bane che. eTale bhAvinigamanayanI apekSAe jIvane paNa sau idrothI vadita vagere vizeSaNAthI navAjyA che. evA anaMta zaktidhArI jIvana ane tenA ativizALa evA parivAranA paricaya meLavavA - ApavAne atre prayAsa karavAmAM Avela che. vicaracanAH AkhuM vizva cha dravyothI bharelu che. A cha dravyo paikI eka ane peAtAne avakAza che. : 1 : alAkAkAza ke vyA nathI. ane : 2: dravya che AkAza, ke je bAkInAM dravyAne Ape che. eTale vizvanA be bhAga paDe jemAM mAtra AkAza che ne bIjA kAI leAkAkAza ke jemAM cha dravyo java, ajIva, pudgala, dharma, gati sahAyaka, adharma, sthiti sahAyaka, AkAza ane kAla rahelAM che -- sthita che. A cha dravyAne kAraNe vizva nimi`ta che. A lAkanA traNa vibhAga che, UrdhvaleAka, madhyaleAka ane aveleka. A traNe lokamAM jIvAnu` astitva che. Urdhva leAkamAM kalAvAsI ane kapAtIta devezanAM vimAna che. madhyaleAkamAM bhavanavAsI devA, vyaMtara devA, yAtiSa devA uparAMta manuSyA ane tiya canAnA vAsa hoya che. A madhyaleAkamAM asaMkhya dvIpa ane asakhya samudro che. te paikI jabudvIpanA bharata kSetramAM hAlanI dekhAtI duniyA vaselI che. bAkInI duniyA hAla ApaNane ageAcara che. adhelAkamAM narakAnI sAta pRthvI AvelI che. te ekabIjAnI nIce che te temAM phakta nArakIonA nivAsa che. sAtamI pRthvI taLe nigeAdanA jIvAnAM sthAnaka che. A badhA leAkAkAzanA pradeza cauha rAju UMcA, sAta rAjI paheALA ane traNase tetALIsa dhanarAju pramANu che. te akRtrima, svayaMbhU ane anAdinidhana che. vyathA AvA leAkamAM cha dravyo sAMsa bharelAM che, je paikI jIva sivAyanAM dravyA jaDa che. -- paudgalika che. A pAMca dravyAnI vAte
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 53 bIjI koI vakhate karIzuM. hAla te A dravyamAM mukhya nAyaka evA jIvane oLakhavo che - jANu che ne pUrepUre pahecANu che. te jIva dravyamAM dravya zabdane prathama samajI laIe. dhAtumAMthI te banela che. javuM tene artha che. eka pachI eka paryAya prApta kare te dravya. A dravyanAM traNa lakSaNe batAvyAM che. (1) satyasvarUpa (2) guNa paryAyayukta ane (3) utpAda, vyaya ane dhavya yukta eTale ke je kAyama rahe tathA jenAmAM nityapaNAnA guNe ane anityalakSaNa paryAya hAya ane jene upAda-janma, (Birth), vyaya-nAza (Death) ane brovya-kAyamIpaNuM (Permanancy) heya te dravya che. A traNe lakSaNe e dravyamAM mejUda che tethI chavamAM paNa che ja, maharSi pataMjalIe paNa potAnI rIte jaina darzananI dravyanI oLakhANune satya TherAvI che. mImAMsA darzananA pAragAmI evA zrI kumArile paNa vastune upAda, vyaya ane dhrovya svarUpa mAnI che ane te suvarNanA vAsaNunA dRSTAMtathI samajAvI che. itara darzanakArIo tathA dharmavettAoe badhAM dravya aMge pitAnA mata spaSTa tathA vyavasthita pradarzita karyA nathI paNa jIva dravya vize ThIka ThIka lakhyuM che. paNa sauthI sUkSmapaNe UMDANathI jIvanI oLakhANa jaina darzanamAM prApta thAya che. jena AcArya zrI kuMdakuMdasvAmIe jIvane A rIte oLakhAve che: racita gAthAomAM jIve che mATe jIva, azubhAzubha kAryone kartA mATe kartA, satyAsatya bole mATe vaktA, daza prANuvALA mATe prANI, cAre gatiomAM jaI puNyapApa bhegave mATe bhaktA, vidhavidha zarIra dvArA cha prakAranAM saMsthAnene pUre che, calAve che mATe pudagala, jANe. che tathA sukhaduHkhanuM vedana kare che mATe veda, prApta zarIramAM vyApta che mATe viSNu, svataH Upaje che mATe svayaMbhU, saMsArI che mATe zarIrI, manu yAne jJAnamAM utapanna thayo mATe mAnavakuTuMbI, janamAM Asakta mATe sakatA, saMsAranI cAra gatiomAM utpanna thAya mATe jaMtu, mAna-mAyA kaSAyavALA mATe mAnI ane mAyAvI, traNa yogavALo eTale yegI, sUkama dehamAM saMkucita thAya mATe saMkaTa, saMpUrNa kAkAzane vyApI rahe mATe asaMkuTa - lokAlokarUpa kSetrane jANe tethI kSetrajJa ema ATha karmomAM rahe che mATe aMtarAtmA tarIke tene oLakhAvyo che. Ama vizvanA tamAma darzanakAroe tene judA judA rUpe oLakhAvyuM che. neti neti e paNa eka oLakhANa che. gItAkAranI jema maharSi zrI araviMde tene nIcenA zabdomAM varNavyuM che: e sada rahyo mukta adhIrA pote pitAtaNa AMtara sRSTi kere nakama ene nija kere bAMdhatuM na vastu bAMdhe nijanI jelavA nA puNya nA pApa thakI nibaddha e e jAgatAM ye nara nIMda seva ne nIMdamAM jAgRti ehane sadA. tathA AvI vasya matya zarIra teya teo amartya, nA baMdhana sIma e lahe. che cetanAguNa, gaMdharUpa rasazabda vyakti na jIvane vaLI liMga grahaNa nathI ane saMsthAna bhAkhyuM na tehane. (pravacanasAra - 17 ) che jIva, cutayilA, prabhu upayoga cina, amUrta che rtA ane bhaktA, zarIra pramANu, karme yukta che, je cAra prANe jIvate pUve, jIve che, jIvaze. te jIva che ne prANu Indriya ayubaLa uchuvAsa che. | (paMcAstIkAya - 27-30) AmAM chavane cetanAvALA, rUpa-rasa, gaMdha-zabda viheNa, liMga yAne kaI ciTTanarahita tema ja saMsthAna eTale AkAra vagarane kahyo che. AgaLa bIjI gAthAomAM tene cetanamukta uparAMta prabhu kahyo che. tenuM cina mAtra upaga che tethI amUta kahyo che. chatAM kartA ane bhaktA gaNAvyo che. ane kame mukta thate hoI zarIra pramANa - je zarIramAM jAya te mApane thatA varNavyuM che. atItamAM, vartamAnamAM ne anAgata samayamAM paNa prANu gaNe che. Indriya, Ayu ane zvAsoravAsa ema cAra prANu vaDe jIve che. jIvatA hatA ane jIve che. tethI tenuM nAma jIva che. tene sela, najama haMsale, puruSa AtmA Adi nAme paNa aneka darzanemAM ane itara dharmomAM oLakhAvya che. A oLakha cidamAM nemIcaMda siddhAMta cakravatI e bene umere karyo che ne kahyuM che ke kAM te jIva saMsArI hoya che yA siddha hoya che. tyAre dhavalAkAra zrI vIrasena svAmIe kahyuM - sva- thiyosophisTa zrI ena. rAye " AtmA sadA astitva dharAve che emAM cetanya ane AnaMdanA gaNe che." vagere zabdomAM jIvane paricaya karAvyo paNa chevaTe kahyuM ke "AtmA kaI vyAkhyAmAM purAI zakatuM nathI. pravRttinA sarva AkAronI vyAkhyA karI zakAya paraMtu AtmA te vyAkhyAthI para che." sAcI vAta che. ane tethI te "niyamasAramAM " tene nirdaDa ne nihaMdha, nirmama, niHzarIra, nirAga che nirdoSa, nirbhaya, niravalaMbana, AtmA nirmUDha che, nirmatha che, niSkAma che, niH krodha che, jIva nirmAna che nizalya temaniroga, nirmada sava deza vimukta che-- ema varNavyuM che. paNa A te karma jALathI chUTelA AtmAnI ke jene paramAtmA kahe che tevAnI vAta thaI; paNa saMsArI jIvone oLakhavA hoya te tene vaMzavelo lAMbelaca ane bhAre vistAravALe che. tenuM varNana eka kavie nIcenA zabdomAM kahyuM che. Jain Education Intemational
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 jIva hai anaMta eka vake anaMta guNu eka guNu ke asa`kha paradeza mAnIe eka pradezame anaMta krama varganA hai eka varganA anaMta paramANu ThAnIe aNume anaMta guNu eka guName anaMta parAya e keke anaMta bheda mAnIe. jIvane anaMta pradezI kahyo che te dareka pradezamAM anaMta karmavA hAya che. ane je anaMta paramANunI banelI che. A paramANu AjanA vijJAnanA " eTama ''mAM anaMta guNu che ane te guNAmAM anaMta paryAyo che. Ama ahIM divya gaNitanA AzarA levAmAM Ave tA ja jIvanA sUkSmatama bhAgane oLakhI zakAya. te kevA sukSma che te vijJAna kahe che ke eka TIpAM pANImAM sUkSmadarzaka yaMtra vaDe jevAya tevA 36000 jeTalA veza che. peAte yaMtrathI na dekhAya tevA atitama sUkSma jIve teA keTalA haze? jIvANuM aMge sane kahyu che ke sAyanI aNI upara khaTATA jevA kaMdamULanA eka nAnAmAM nAnA TukaDA lIdhA hAya tA temAM anaMtAna Mta jIvA vidyamAna che. jemanuM janmavuM ane maravu' eka zvAsamAM AThadaza vAra thAya che. eTale A A sUkSma veAnI avagAhanAnu` mApa zabdAtIta che. jIvanA prakAro AvA vAnA prakArA tethI anata che. temanAM kuLa karADA che ane ceAnI 84 lAkha che H sAta lAkha pRthvIkAya, sAta lAkha apakAya, sAta lAkha teukAya, sAta lAkha vAyukAya, dasa lAkha pratyeka vanaspatikAya, cauda lAkha sAdhAraNa vanaspatikAya, A badhI ekendriya jIvAnI jAtinA bheda che, jene nigAdiyA kahe che. : 2 lAkha beindriya, 2 lAkha taiindriya, 2 lAkha cauindriya, 4 lAkha deva, 9 lAkha nArakI, 4 lAkha tiryaMca ( paMcendrIya) 14 lAkha manuSya. vaidika graMthAmAM paNa yAnInI sakhyA A ja batAvI che paNa tenI gaNutarI jarA judI rIte che. A 84 lAkha prakAranA venI utpatti sthAna -- cAnInA paNa zAstrAmAM 9 prakAra gaNAvyA che. ( 1 ) sacita ( 2 ) acita (3) sacitAcita (4) zAta ( 5 ) uSNu ( 6 ) zitASNu (7) saMvRtta (8) vivRtta ane (9)saMvRttavivRtta. jIva A nava prakAranI yAnI paikI ekAda yoni dvArA A saMsAramAM Ave che paNuM ene mATe kAIpaNa jAtanAM zarIrA taiyAra hetAM nathI ke temAM praveza karI de. paraMtu te peAtAnAM pUrvaka anusAra te peAtAnA navA dehanI svayaM racanA kare che, ne te kAmAM A paryAptino te upayoga kare che. pudgalamAM rahela pariNamanazaktine upayAgamAM levAnI jIvanI zaktine paryApta kahe che. Anu aMtaraMga kAraNu kAmNuyAga che. ane bAhyakAraNu pudgala grahaNu che. AhAra paryApti, zarIra paryApti, indriya paryApti, zvAseAAsa paryApti, bhASA paryApti ane mana paryAptinI madadathI AtmA peAtAnA navA -- vizvanI asmitA dehAdinI racanA kare che. AvI racanA karavAvALA jIvezanA aneka bheda che. ne te judI judI dRSTie gaNAvavAmAM AvyA che. paramAtmA yAne zuddhavana niraMtara caitanyarUpa dharmathI upayukta hAvAnA kAraNe te apekSAe te eka ja che. jJAna ane darzananA bhedathI be prakAranA che. athavA bhavya ane abhavyathI paNa khe prakAre che athavA saMsArI ane mukta ema be prakAre che. bhega bhUmi ane karma - bhUmi ema paNa be prakAre cheka phala cetanA, karma cetanA ane jJAna cetanAthI lakSamAna hAvAne kAraNe traNa prakAranI che. siddha, asiddha ane nausiddha evA paNu traNa prakAre che. bahirAtmA, AMtararAtmA ane paramAtmA evA paNa traNa bheda che. utpAda, vyaya ane dhrovyanA bhedathI paNa traNa natane che. deva, manuSya, tiya ca ane naraka ema cAra gatine kAraNe te cAra prakAranA che. upazama, kSaya, kSayApazama, pariNAma ane udaya e bhAvabhede karIne te pAMca jAtanA che. tathA pAMca indriyA hAI te pAMca prakAranA paNa che. bhavAMtaramAM ziAnA cha saMkramaNu apamAthI mukta heAI cha prakAranA che. asti, nAsti vagere saptabhaMgIyukta heAI sAta prakAranA che. samyakdanAdi svAbhAvika AThe guNu yukta banatA hAvAthI agara jJAnAvaraNAdi ATha prakAranA AzravathI yukta hAvAnI apekSAe te ATha prakAranA che. nava padArthone! viSaya karavAvALA hAI te nava prakAranA che ane za prANane kAraNe tathA za prakAranI mukhyanItinA bhedathI te daza prakAranA che. agiyAra pratimAe hAvAthI agiyAra prakAranA jIva gaNAya. bAra prakAranAM vrata hAI bAra prakAra paNu kahevAya. tera prakAranuM cAritrya hAI tera jAtanAM ne cauda guNasthAna hAI cauda prakAranA jIvA gaNAya. Ama jIvAnA aneka rIte bheda - prabheda paDe che, tenI gheADI vadhu vigata noMdhI laIe, danajJAna - upayAganI dRSTie samasta jIvA eka ja prakAranA che kAraNa ke sanuM lakSaNu je cetanA che te badhAmAM vyApeluM najare paDe che. be prakAranA veAmAM eka mukta eTale ke dravyakarma, bhAvakama ane naukramathI chUTA thayelA jIvA ane bIjA saMsArI eTale A traNe prakAranAM karmothI lipta. A sa'sArI thavAnI paNa guNudharmonI kSAo - guNasthAne cauda hAI cauda bheda paDe che. A vizvamAM bhAgabhumi aneka bhumi e be jAtanI bhumi che te hiMsAkhe jIvanA A be bheda paNu gaNAvyA che. bhega bhumiyA jIvezane kalpavRkSa vaDe ja jIvavAnu hAya che, jyAre asi, masa, kRSi, vANijya, zilpa Adi cha ka jemane karavAM paDe te karmabhumija jIvA kahevAya. - sasArI - siddha e be prakAra upara joyA paNa temAM siddhanA e bheda paDe che. AThe prakAranA kathI vimukta ne leAkAtre siddha zilA upara birAjatA siddhajIve che. jyAre nausiddha eTale jIvamukta ke jemaNe cAra dhAtiyA karma nA tA kSaya karyo che paNa mAkInAM cAra adhAtiyA karma ke jenA vaDe zarIrAdi Takela che tevA jIvAne
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ 56 vizvanI asimatA paNa khUba lAMbAM hoya che. alaukika gaNitamAM jene sAgara kahe che. tevAM tetrIza sAgaranAM Ayu svayaM siddhanA devone ane sAtamAM narakanA nArakane hoya che. Ama jana darzana jIvabahutvavAdI che. te dareka jIvanI svataMtra sattA svIkAre che. eka brahmanA je badhA aMza hoya che ke sukhI badhA sukhI ne eke dukhI badhA duHkhI thAya te paNuM tarkasaMgata vAta nathI. tethI aneka vidhavidha jIvonI avasthAone pratyakSa joIne sAMkhya darzane paNa jIvonI anekatAne svIkAra karyo che. prakAranI paryApti pUrI thaI nathI e aparyApta cha kahevAya che. paMcendriyanA paNa jalacara, thalacara, nabhacara evA traNa bheda paDe che. A traNemAM saMjJI ane asaMzo bheda bheda hoya che. Ama A cha prakAranAM tiryaMca badhA ja garbha - garbha hoya che. te keTalAka samUrNana eTale ke pitAnA zarIrane yogya pugala dvArA mAtApitAnA raja ane vIrya vinA ja zarIre bane te - hoya che. trIje janmane prakAra che upapAda te nArakI tathA devone hoya che. garbhajana soLa prakAra che. ane saMmmarananA 69 bheda che. A badhA tiryaMcanA bheda che. bhUminI daSTie Arya- khaMDanA ne pleccha khaMDanA be be prakAre mAnavane che. AryomAM paNa kSetra - Arya vagere pAMca bheda che. te uparAMta keTalAka cha daja, udvija, rasaja paNa hoya che. garbhathI janmanArA chamAM paNa pita, aMDaja ane jarApuja evA traNa prakAra che. A badhA prakAranA jIvone pAMca prakAranAM zarIre paikI keI ne koI prApta hoya che. vakriyika zarIra deve tathA nArakIone maLe che. AhAraka zarIra-saMyamadhArI chaThThA guNasthAnavALA jIvane bane che ane siddha bhagavAna sivAya bAkInA badhA jIvone tejasa ane kAmaNa zarIra hoya che. tejasa zarIranA paNa be bheda che. zubha ane azubha. nArakI ane saMmUrNana janmavALA napuMsaka hoya che. devo ane zleSTha khaMDanA mAnavo strIvedI yA puruSavedI hoya che. ne bAkInA garbhaja manuSyo tathA tiryane traNe veda hoya che. A badhA prakAranA che karma - AhAra, nau karma AhAra, kavalAhAra, lepAhAra, oja-AhAra, mAnasAhAra, ema cha prakAranA AhAra paikI ekAdane laI pitAnuM jIvana rasthApana kare che. jIva pote pAMca prakAranA bhAvo kare che. dayika, pathamika, aupathamika, kSAyika ane chelle pariNAmika. kamanA udayane kAraNe pazamika ne kSayanA kAraNe kSAyika thAya che. ane upazama tathA kSayanAM mizra kAraNoe kSayapazamika thAya che. ne keIpaNa kAraNa vinA je bhAva thAya che te pArimika kahevAya che. jenA traNa bheda che. chevatva, bhavyatva ane abhayatva. A paikI jIvavane gItAkAre nIce mujaba varNavyuM che.: "A jIvatvane kaI hathiyAro chedI zakatAM nathI, ke ami bALI zakatuM nathI, ke pANIthI palALI zakatA nathI. kAraNa ke te amUrta che chatAM zAzvata ane nitya che. je koI paNa kALe mokSane pAmaze, te jIvane bhavya kahe che. ne je kadI mukata thanAra nathI te abhavya jIva che. keyaDu maga je ke jene hajAra maNa lAkaDAM paNa pAmya banAvI zakatAM nathI. A jIvonAM jaghanya ane utkRSTa Ayu paNa jANavA jevAM che. sAmAnya rIte manuSya tathA tiryanI utkRSTa sthiti traNa palyopamAM ane jadhanya sthiti aMta muddatanI eTale ke 48 miniTathI ochI hoya che. pRthvIkAya jIvanI 22000 varSa, apakAyanI 7000 varSa, vAyukAyanI 3000 varSa temaja agnikAyanI traNa rAtadivasa, vanaspatinI 10000 varSa, be indriyanI bAra varSa, te indriyanI 49 divasa, paridayanI cha mAsanI utkRSTa maryAdA che. deva nArAkInAM AyuSya A badhuM varNana karyuM te che jIvadravyuM. paNa A chavadravya bahu to paikInuM paheluM tattva chava tatvathI juduM che. AtmAne anAdi anaMta svabhAva ke jene jJAnadhana, jJApaka, caitanya, piMDa vagere nAmethI pakArAya che. ane jemAM bIjo ATha to, ajIva, Azrava, puNya, pApa, baMdha, sarva2, nirjarA ane mokSa tatvane abhAva che. tenAthI chavadraya alaga che. A bheda ati sUkSma che, paNa dhyAnamAM rAkhavA jevo che. nahitara dravya ne tatva eka thaI jAya. jIvatattva sivAyanAM tarone kAraNe jIvanamAM koI vikAra utpanna thatA nathI. tethI je kaMI vikAra utpanna thAya che te badhA dehAzrita che tema zAstrakAroe kahyuM che. gItAkAre gItAnA bIjA adhyAyamAM AtmA janmato nathI vagere je vAta karI che te sAcI che tethI janmavuM, vRddhi pAmavuM, vRddha thavuM ne maravuM te badhAne dehanA vikAra kahyA che ne jIvane nirvikAra kahyo che. chatAM Aje paNa deha ane AtmAne eka mAnanArA darzana kare che. temane saMbodhIne zrImad rAjacaMdrajIe kahyuM ke - ghaTapaTa Adi jANatuM, tethI tene mAna, jANanAra ne mAna nahIM, kahIe kevuM jJAna ? AtmAnI zaMkA kare, AmA pote Apa, zaMkAne karanAra te, acaraja eha amApa, pratyakSa dekhAya teTalAne ja mAnavuM ane adaSTane mAnavuM nahi te kyAMne nyAya ? dAdAnA dAdAne joyA hotA nathI chatAM kema mAnIe chIe? A che ne A nathI ja evI zaMkA karanAra je tattva che te ja AtmA che chatAM tene na mAne, tenA jevuM bIjuM kayuM Azcarya hAI zake ! Ama AtmA che ane te nitya che te uparAMta te kartA che ane bhoktAya che ne tethI karmothI mukta chatAM mekSa che ne mokSane upAya paNa che. AvAM cha khAnAmAM cha prakAranAM darzana samAI jAya che tema zrI rAjacaMdra kahyuM che te barAbara ja kahyuM che. A rIte jIvanA parivAra saMbaMdhI saMkSiptamAM zakya teTalI sAmagrI ApI che. have je jIvane jaMtu jevuM mudra nAma maLyuM che te jIvamAM anaMta zakti paNa hoya che. tenAM zeDAM daSTAMte raju karI A nibaMdha pUro karIzuM. Jain Education Intemational
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 sakala paramAtmA arahaMtadeva - devaLI bhagavaMta evAM nAmoe oLa- vakhatane jIva. te rIte bIjAomAM paNa samajavuM. pRthvIkAyikanA khAya che. A jIve saMsAranA jIvonA uddhAra mATe devaracit sava- 7 lAkhabheda che paNa temAM mATI, retI, upala, sphaTika, abhraka, nIlama saraNamAM svadivya vani dvArA upadeza Ape che. gatibhede jIvo cAra jevI 36 jAtio mukhya che. te ja pramANe bIjA cAre sthAvaraparyAyamAM vaheMcAyelA che. temAM devagatinA cAra prakAra che (1) bhavana- kAyika jIvonA dhaNu ane mukhya bheda che. vanaspati kAyikanA mukhya vAsI (2) vyaMtara (3) jyotiSka (4) vaimAnika. A badhAnA be bheda che. (1) pratyeka (2) sAdhAraNa. eka zarIramAM aneka paNa pAchA peTabhede che. bhavanavAsI devonA dasa bheda che. nAgakumAra, jIva rahe te sAdhAraNa vanaspati kahevAya che. ne eka zarIramAM asurakumAra, suvarNakumAra, agnikumAra, dikakumAra, vAtakumAra, sta- eka ja jIva hoya te pratyeka vanaspati kahevAya che. pratyekanA nitakumAra, udadhikumAra, dvIpakumAra, vidyatakumAra, A badhA pahelA paNa be bheda che. apratiSThita ane pratiSThita - jemAM sAdhAraNa narakane upalA bhAgamAM rahe che. vyaMtara devAnA ATha bheda che. kinnara, vanaspatinA cha rahetA hoya te - jene teDatAM sarakhA pramANamAM kiM.rUla, gaMdharva, mahAraga, yakSa, rAkSasa, bhUta ane pizAca. A paikI tUTe te. tathA TukaDA karyA hoya chatAM je UgI zake che. sAdhAraNanA rAkSasa ratnaprabhA nAmanA pahelA narakanA bIjA bhAgamAM rahe che. jayAre paNa be bheda che. bAdara ane suddhama. A baMnenA paNa pAchA babbe bIjA sAta prakAranA vyaMtara te ja narakanA khara bhAgamAM ane madhya- bheda che. (1) bAdara nityanigeda (2) bAdara Itara nigodA lekanA bIjA bhAgamAM rahe che. tiSkanA pAMca prakAra che. sUrya, (3) sUma nitya nigoda (4) sUkSma Itara nigAda. jemane. * caMdra, tArA, graha ane nakSatra. A badhA madhyalekanA bhutalathI nigoda sivAya bIjo koI prakArane kaI vakhate janma 990 jana UMce rahe che. sau pahelAM sUryanuM vimAna che. tyArabAda thayuM nathI te,..nitya nigoda kahevAya che. jyAre je jIvo nigodatyAMthI 80 jana dUra caMdranuM vimAna che. tyAMthI mAtra traNa yojanamAMthI nIkaLIne anya sthAvarakAya ke ghasAyamAM utpanna thayA paNa dUra nakSatranAM vimAna ceDA thoDA aMtare AvelAM che. kula 110 pAcho pApa karmane kAraNe nigodamAM pharI janmyA che te Itara nigodayojanamAM A badhA devo vase che. A devanA nivAso upara vimAna nA kahevAya che. A badhAne mAtra eka Indriya - spezana - nika de vase che. A jagAne Urvaka kahevAya che. A devonAM nAmanI hoya che. eTale temane ekendriya jIvo paNa kahevAmAM Ave che. seLa svarga che. AmAM rahenArA badhA devo kapatyananA nAmathI basa jIvamAM spazana ane rasanA IndriyavALA be IndriyanA cho prasiddha che. temanAM vimAne bAda nava greveyaka, anudiza pAMca anuttara dA.ta. zaMkha, laTa, sIpa, kIDI, vagere spazana, rasanA ( jIbha) nAmanAM vimAne che. te badhA devone kapAtita nAmathI oLakhAvAya ane nAka (prANa) e traNa Indriya hoya tevA traNa indriyanA jIvo che. thaDAka apavAda sivAya A cAre prakAranA devomAM daza jatanA dA.ta. kIDI, mAMkaNuM, vIMchI, jU vagere. spazana, rasanA, ghANa ane bhede, kAma-bhe vagerene kAraNe paDe che. (1) indra (2) cakSu ema cAra IndriyavALA catuM rendriya che jevAM ke mAkhI, * sAmAnika (3) trAtizAta (4) pAriSada (5) AtmarakSA machara, bhamare, tIDa, pataMgiyAM vagere ane cAra uparAMta karNa (6) kapAla (7) anIka (8) prakIrNa (9) kilbIrSaka IndriyavALA jIvane paMcendriyavALA jIvo kahe che. dA.ta. deDakA, (10) Abhiyogya. nIcenA devo karatAM UMce rahetA devomAM kabUtara, mANasa vagere. A paMcendriyamAM paNa be bheda che, saMjJa). kame krame teja, lezyA, Ayu, IndriyajJAna, avadhijJAna, sukha, - manavALA ane asaMzI - mana vagaranA. pANInA sApa asaMsI hoya. prabhAva, zakti, unnata vadhu ne vadhu hoya che. jyAre mAnakaSAya, che. te uparAMta ekathI cAra indriyavALA badhA jIvone paNa mane gati, deha, pramANa ane parigraha ochAmAM ochAM hoya che. A badhe hetAM nathI. tethI te badhA asaMjJA che. te sivAyanA bAkInA. 'puNyane mahimA che. jema puNya vadhu tema ucatama prakArane deva thavA chevo saMsI kahevAya che. kAraNa ke te zikSA, upadeza vagere grahaNa maLe. alekamAM sAta pRthvIo che tene sAta naraka kahe che. temAM karI zake che. asaMjJI evA vanaspati kAyanA jIvamAM jIvatva che pApa karanArA jIvone u5pAdathI janma thAya che. A badhI pRthvI- tevuM anAdikALathI jaina darzana mAnatuM hatuM. chAMdogya upaniSadamAM emAM kula 84 lAkha bila eTale ke utpattisthAne che. tyAM na varNavI udAlika RSie vetaketune jhADamAM jIva che tevuM saMbodhana karyuM che. zakAya tevuM dArUNa duHkha bhogavavuM paDe che. bAkInA tIrthaMca ane paNa Adhunika vaijJAnike ane pazcimanA badhA ja deze A vAta manuSya gatinA jIvo madhyalekamAM hoya che. to e baMnene paNa bheda mAnavA taiyAra na hatA, paNa baMgAlanA suprasiddha vaijJAnika zrI jagaprabheda jANI laIe. tiryacanA be bheda paDe che. (1) sthAvara (2) trasa, dIzacaMdra bojhe sAbita karyuM ke jhADapAnamAM paNa jIva che ane te temAM sthAvaranA pAMca bheda che. - pRthvIkAya, jalakAya, agnikAya paNa hase che tathA raDe paNa che. tyAre have duniyA mAnatI thaI che vAyukAya ane vanaspatikAya. A pAMcenAme eka rIte cAra cAra ke jainadarzana ane itara ArSadaSTAoe je kathana kahelAM che te prakAra che. (1) sthULa pRthvI dA. ta. kaThina mATI (2)pRthvikAyika satya che. badhI pratyeka vanaspati bAdara hoya che. jyAre sAdhAraNa dA. ta. kAya sahita kAyita (3) pRthvikAya - jemAMthI jIva hamaNAM vanaspati bodara tathA sUkama be bhede che. A bAdara ane sUkamanA ja nIkaLI gayo hoya te, (4) pRthvIjIva- vihAye gatimAM hoya te paNuM paryApta ane aparyApta evA be bheda paDe che. jemanI cha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ - saMdarbhagraMtha bhAga-2 anaMta zaktipaNuM (1) tIrthakarane jIva garbhamAM Ave te pahelAM cha mahinAthI temane janma thAya tyAM sudhI deva tIrtha karanI janmabhUmi- sthaLa upara divasamAM cAra vakhata sADA traNa karoDa ranenI vRSTi kare che. A che jIvanA puNyano mahimA. (2) tIrthakara jyAre janme che tyAre deve AvI temane lAkha jana UMcA evA merU parvata upara abhiSeka karavA laI jAya che ne temanA upara ATha yojana peTavALA, eka ejananA moDhAvALA ane ejananI UMcAIvALA 1008 suvarNa kaLazothI abhiSeka kare che. chatAM te eka divasanA bALa tIrthakarane kazuM thatuM nathI. A che temanuM anaMta zakti-baLa. (3) cakravatI baLa aMge zAstrakAro kahe che ke te kUvA kAMThe - snAna karatA hoya te vakhate eka hAthe deraDuM pakaDe ne bIje cheDe tenuM AkhuM lazkara pUrNa baLathI kheMce chatAM tene eka tasu paNa namAvI zake nahi. tene 96000 rANIo hoya te badhI pAse 96000 rU5 karIne eka ja samaye jaI zake che. mULa zarIra tenI -paTarANI pAse rahe che. A pramANe chavamAM anaMta zakti che paNa te moTA bhAge karmanA AvaraNane kAraNe DhaMkAelI paDI che. yamaniyama, saMyama - tapa - ane tyAganAM anuSThAna karI jIva pite pitAnA puruSArtha vaDe - dharma puruSArtha vaDe A karmone kherave - nirjarA thAya tevuM kare che te - jIvamAM anaMta zakti che tenuM pragaTIkaraNa thAya che. sUkama jIva - - jaMtunI rakSA karavAthI puNya baMdhAya che ne te puNyanA baLe karIne -jIvamAM zuddhinI vRddhi thAya che ne tethI te susaMskArI bane che - - samyapha darzana - jJAna ane cAritrane dhAraNa karavAnI lAyakAtavALA - bane che ane te natrayInuM dhAraNa thatAM - tenI ArAdhanA thatAM te kAM to cakravatI bane che agara saMpUrNa nilepa banI jAya to - paramAtmA ziva - jagadIza - Izvara banI jAya che. mATe ja badhA - dharmomAM ahiMsAne paramo dharma : mAnavAmAM Ave che. ahiMsAnuM pUrepUruM pAlana karavuM hoya te vizvamAM jeTalA nAnA-moTA cho - che te badhAnI oLakhANa karavI prathama jarUrI che. tevI oLakhANa - hoya te ja pAMca samiti ane traNa gupti dvArA ArAdhaka pitAnA ahiMsA mahAvratanuM saMpUrNa paNe ane daDhapaNe niraticAra pUrvaka -pAlana karI zake. Atmavat sarva bhUteSunI vAta paNa ahiMsAnA 'paramasUtrane jIvanamAM utAravA mATe ja kahevAmAM AvI che. tethI ahiMsA rUpI dharmane dhAravA mATe jIva ane tenA parivArane -pahecAna e sarvanuM parama ane prathama kartavya che. AMkaDAomAM tattvajJAna 1 AtmA AkAza, dharma, adharma, kALa. (2) jIvaH saMsArI ane siddha, 2 jJAnaH sujJAna ane kujJAna, 2 naya: nizcayanaya ane vyavahAranaya. (3)bahirAtmA, aMtarAtmA ane paramAtmA. 3 zalya : mAyA, mithyAtva ane nidAna. 3 guptiH mananI, vacananI ane kAyAnI (mana, vacana, kAyA vaza karavAM, surakSita rAkhavAM). 3 ratna : samyapha darzana, samyapha jJAna ane samyapha caritra, (4) dAna : AhAradAna, abhayadAna, auSadhadAna, zAstradAna, 4 vikathA : strIkathA, bhojanakathA, carakathA, rAjakathA. ja anugaH prathamAnuyoga, karaNanuyega, caraNanuyAga, dravyAnuyega, 4 kaSAyaH krodha, mAna, mAyA, lebha. (5) Indriyo : spazana, rasanA, ghaNi; cakSu, karNa. 5 mahAvata: ahiMsA, satya, acaurya, brahmacarya, aparigraha, 5 samiti : IryA, bhASA, eSaNA, AdAna, nikSepaNa, pratiSThApanA ( utsarga). 5 aNuvrata: ahiMsANuvrata, satyaNuvrata, acauryANuvrata, brahmacaryANuvrata, parigrahaparimANuNuvrata. 5 cAritraH sAmAyika, chede pasthApanA, parihAra vizuddhi, sUkamasAMparAya, yathAkhyAta. 5 bhAva: upazama, kSApazamika, kSAyika, Adayika, pAriNAmika. (6) nityakarmaH devapUjA, guruupAsanA, svAdhyAya, saMyama, tapa, dAna. 6 dravyo : jIva, pudgala, dharma, adhama, AkAza, kAla, ka lesyA : kRSNa, nIla, kApata, pIta, padmazukala. 6 kAya ? pRthvIkAya, jalakAya, agnikAya, vAyukAya, vanaspatikAya, trasakAya. 6 kALaH sukhamAsukhamA, sukhamAM, sukhamAduHkhamA, duHkhamAsukhamAM, duHkhamAM, duHkhamAduHkhamAM. (7) vyasana : jugAra ramavo, mAMsa khAvuM, dArU pIvo, vezyAgamana, zikAra karavo, corI karavI, parastrI sevana. 7 rasa : namaka tyAga (ravivAre), gaLapaNa tyAga (maMgaLavAre ), ghI tyAga (budhavAre), dUdha tyAga (guruvAre), dahIM tyAga (zukravAre) tela tyAga (zanivAre), lIlotarI tyAga (somavAre). Jain Education Intemational
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ 54 cha tattva : 7 bhaya : 7 naraka : 7 pRthvI : ( 8 ) madaH 8 4 : 8 dIpa: 8 mUlagaNuM 9 padArtha : Ta nidhi : jIva, ajIva, Azrava, baMdha, saMvara, nirjarA, mAkSa ( 9 ) navadhAbhakti IhaleAka, paralAka, maraNa, vedanA, akSara, agupti, akasmAta. dhammA, vaMzA, meghA, aMjanA, ariSThA, medhA, mAdhavI, ratnaprabhA, zarAprabhA, vAluprabhA, pakaprabhA, dhUmraprabhA, mahAtamaprabhA jJAna, pUjA, phUla, jAti, khala, samRddhi, tapa, aizvaryAM, dhamI manuSya AThe mada tajavA ja joIe. jJAnAvaraNu, darzanAvaraNu, vedanIya, meAhanIya, Ayu, nAma, gotra, aMtarAya. neTa - ( jJAnAvaraNu, darzanAvaraNu, meAhanIya, aMtarAya cAra dhAtikarma - bAkInAM cAra aghAAtakarma ) jaMbudvIpa, dhAtakIdvIpa, puSkaradvIpa - vArUNI varadIpa - kSIravaradvIpa, tavaradvIpa, IkSuvaradvIpa. naMdIzvaradIpa. pAMca ummara tyAga (vaDala, pIparala, ukharala, pAkarala, kaMThumbaralanA tyAga traNa makAra tyAga (madya, mAMsa, dArUnA tyAga ) kAI AcAye - pAMca aNuvrata pAlana ane traNa makAratyAgane AThamUlagaNu kahyA che. kAI AcArya - pAMca udumbaratyAga, madyatyAga, mAMsatyAga, dArUtyAga, rAtribhAjanatyAga, aLagaNu pANIyAga, nityadeva ta (yajJApavIta ratnatraya dhAraNA ) neTa - saptavyasanatyAga ane abhakSya tyAga karIne zrAvake mUlaguNa pALavA. / - pAtra dekhIne kheAlAvavA, ucca Asane besADavA, caraN dhAvAM, pUjA karavI, praNAma karavAM, manazuddhi, vacanazuddhi, kAmazuddhi, AhArazuddhi. jIva, ajIva, Azrava, baMdha, savara, nirjarA, meAkSa, puNya, pApa. kALa, mahAkALa, pAMDuka, mAnava, naisapa, saratna, zaMkha, padma, piMgalA, (10) dharma : 10 kalpavRkSa : madyAMga, sUryAMga, bhUSaNAMga, kusumAMga, dIyAMga, jyAtisaMga, gRhAMga, bheAjanAMga, bhAjanAMga, vastroMga. ( 11 ) pratimA : darzana, vrata, sAmAyika, pauSadheApavAsa ( pauSadha) sacittatyAga, rAtri bhAjana tyAga, athavA divA maithuna tyAga, brahmacarya, AraMbhatyAga, parigraha tyAga, anumati tyAga, unni tyAga. vizvanI asmitA uttama kSamA, Uttama mAva, uttama Ava, uttama satya, Uttama zauca, uttama saMyama, uttama tapa, uttama tyAga, uttama Arkiyanya, uttama brahmacarya. ( 12 ) bhAvanA : anitya, azaraNu, saMsAra, ekatva, anyatva, amruci, Azrava, saMvara, nirjarA, leAka, dha, kheAdhi durlabha, 12 tapa : (13) cAritra : pAMca mahAvrata, pAMca samiti, traNu gupti. (14) guNasthAna : mithyAtva, sAsAdAna, mizra, avirata samyagdRSTi, dezasayama, pramatta virata, apramatta virata, apUrvakaraNa, anivRttikaraNa, sUkSmasAMparAya, upazAMta kaSAya ( upazAMtameAha) kSINu kaSAya ( kSINa mAha ) sayAga devalI, ayoga kevalI. anazana, UnAdara, vrataparisa`khyAna, rasaparityAga, vivikta - zayyAsana, kAyakaleza ( cha brahmatapa che) prAyazcitta, vinaya, vaiyAnRtya, svAdhyAya, vyutsaga, dhyAna ( cha ataraMga tapa che.) (15) pramAda : 4 vikathA, 4 kaSAya, pAMca indriya viSaya, nidrA, sneha, 16 svarga - (16) kaSAya : cAra anaMtAnubaMdhI kreAdha, mAna, mAyA, lebha, cAra apratyAkhAna krodha, mAna, mAyA, lAbha cAra pratyAkhAna krodha, mAna, mAyA, lebha cAra sajvalana krodha, mAna, mAyA lebha. saudharma, IzAna, sAnatakumAra, mAhendra, brahma, brahmottara, lAntava, kArpika, zukra, mahAzukra, satAra, sahunnAra, Anata, prANata, AraNu, acyuta. 16 (beDalakAraNa) : darzana vizuddhi, vinaya sa pannatA, zIlavratev bhAvanA naticAra, abhINu jJAne payoga, saMvega,
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 59 nathI; paNa A sarva AtmA svaryA ja kare che. AtmA svayaM pitAnA mithyAtva, rAga, dveSa, moha, mamatAdi bhAvothI zarIra, parivAra, dhana, makAna Adine pitAnAM mAnIne karmabaMdha karyA ja kare che. karmo udayamAM AvatAM je te karmonuM phala AtmAne svayaM bhagavavuM paDe che. AtmA tathA karma, naukarmanuM bhedavijJAna thavAthI jIvane samyaktva, satajJAna svayaM sAMpaDe che. aMtaraMga bahiraMga tapazcaryA dvArA karmothI mukta paNa Atma svayaM thAya che. saMsArI jIva sAMsArika parimArthika AdhyAtmika kArya ekalo ja kare che. jJAnInuM eka pada ciMtana karIe : akaLa kaLAne karanAra tuM akkalavALo eka AvyA che tuM ekalo ne janAre tuM ekale. bhavanI vATa bhUle paDelo, gothAM khAtA eka jagamAM jAyA sevI mAyA, jenAro tuM ekale. abhije satacitaAnaMde, amRta anubhava ekale. saccidAnaMda svarUpa paramAtmAnuM pratidina ApaNe svaciMtana karIe. svanI rakSA karavA paranI ciMtAthI dUra rahIe. "svavaza vasa paravaza khasa" nija Atma svarUpanI pratIti svalakSe karIe. amRta - anubhava prApta karanAra paNa A jIva ekalo ja che. a arahaMta, azarIra (siddha) zaktistapa, zaktisyAga, sAdhu samAdhi, viyAya, ahaMdubhakti, AcAryabhakti, bahuzrutabhakti, pravacanabhakti, AvazyakApari hANi - mArga prabhAvanA, pravacana vatsalatA 17 niyama zrAvakanA : bhajana (sAvika) satyAga, pAna (pIvAnI vastu) caMdanAdi vilepana, puSpa sugaMdha, tAMbula, gIta zravaNa, nAca-gAna tyAga, brahmacarya, snAna, vastra, AbhUSaNa, savArI karavI, zayyA, besavAnAM Asana, sacita vastu, acita vastu. (18) deSa : sudhA, tRSA, jarA, roga, janma, maraNa, bhaya, mada, rAga, dveSa, moha, Azcarya, nidrA, kheda, prIti, zeka, ciMtA, pasInA (parasevo) (21) guNa zrAvakane lajAvaMta, dayAvaMta, prasannatA, pratItivaMta, paradeSAchAdAna, paropakArI, saumya dRSTi. guNagrAhI, zreSTha pakSI, miSTavAdI, dIrdha vicArI, dayAvanta, zIlavaMta, kRtajJa, tattvajJa, dharmajJa, mithyAtvarahita, saMtoSavAna, svAdAdabhASI, abhayatyAgI, karma pravINa | (rara) pariSahatyAga (sahana karavA) sudhA, tRSA, zIta, uSNa, dezamazanagna, arati, strI, caryA, Asana, zayana, durvacana vadha, baMdhana, yAcanA, alAbha, roga, tRNasparza, mala, saMskAra - puraskAra, prajJA, ajJAna, adarzana, 22 abhakSya tyAga : pAMca udabara, 3 makAI, bAkInA cauda oLA, dvidala, rAtribhojana, bahubIja, veMgaNuM, athANuM, ajANyAM phala, kaMdamUla, mATI, viSa, tucchakUla, tuSAra (barapha), calitarasa, mAkhaNa, 53 kriyA zrAvakanI-mUlaguNa, 12 vrata (22 abhakSya tyAga). 11 pratimA, 12 tapa, 1 samatAbhAva, 4 dAna, 3 ratnatraya, 2 jalagAlana kriyA 1 rAtribhojana tyAga Atmahitane upAya svarUpa - saMbodhanamAM tArtikAcArya akalaMkadevazrIe AtmAne oLakhavAno/pAmavAne upAya sarasa rIte batAvyo che tene ahIM sarva jananA hisAthe rajU karyo che. -saMpAdaka jIvane saMsAramAM bhavabhramaNa karAvanAra, tene sukhaduHkha denAra tathA saMsAra ane karmothI jIvane mukta karanAra anya koI vyakti A=AcArya, upAdhyAya, munigaNa sarva, paMcaparameSThI bhagavAnane sadA jApa kare. covIsa tIrthakara bhagavaMtone japa kare. temanuM zaraNu saMsAra taravA mATe hitakArI che. AtmasvarUpanI zraddhAthI atmibala majabUta bane che. caitanya AtmA zuddha svarUpe sadA anubhava karavA "zuddha cipahaM' ne jApa nitya kare. * akiMcane DahuM" sUtranI samajaNa karI bhAvanA vizuddha banAvo. saMsAranAM duHkhethI chUTavA mATe aMtaraMga upAya samyagdarzana, samyajJAna tathA samyapha cAritra che. AtmA zarIra Adi parapadArthanI bhedabhAvarUpa zraddhA tathA Atmaruci eTale Atma anubhUti samyagdarzana che. AtmA ane parapadArthonuM tAtvika yathArtha nizcita jJAna samyagUjJAna che. AdhyAtmika samyagnAna kavacita bAhya padArtha-jJAnathI bhinna che. saMsArathI, zarIrathI, viSayabhegathI, parivArathI tathA dhana, makAna Adi padArthothI virakta bhAva thavo, vratarUpa caryA tathA karma udayathI thavAvALAM sukhaduHkhamAM samAnabhAva thavo, duHkha AvatAM kheda, viSAda nahi kare, sukha AvatAM harSa ghelA na thavuM. pite potAne badhAthI pRthapha mAnI ekalApaNanI daDha bhAvanAthI sarva bAbatamAM pote pitAne kevala jJAtA-daSTa banavuM. AtmAne oLakhavA sarva vAtemAM pote sajAga rahevuM. Idri para niyaMtraNa karavuM - prANImAtrathI maitrIbhAva thave. A badhuM samyapha cAritra che. zukala dhyAnathI mehabhAvane pUrNa kSaya karI vItarAga banavuM. A pramANe Atma Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA.. digaMbara tIrthadhAme svarUpI ghaNI veLA ratnatraya ArAdhanA karI samyapha caritra pragaTAve che. A ratnatraya pada-pUjA mukti mATe ajoDa aMtaraMga upAya che. bAhya upAyamAM karmabhUmi, duHkhamAM sukhamAM kAla, kiMjavaNuM janma, zukaladhyAna karavA yogya zaktizALI vrajavRSabhanArA saMhanana, munidIkSA, mahAvrata samiti, gupti, Indriya saMyama, prANI saMyama, AtmadhyAnanI daDhatA mATe upavAsa Adi bAhyatapanI parama AvazyatA che. AsahakArI kAraNa vinA aMtaraMga upAya nizcaya ratnatrayanI pUrNatA thatI nathI. A pramANe AlecanA - gaNadeSane vicAra karI anukUla paristhitimAM ane duHkhadAyI pratikULa sthitimAM yathAzakti sadA rAgadveSa rahita zuddha AtmAnI bhAvanA karavI. samatAbhAva banAvo. kapAyabhAva maMda karo. bhavyajIvoe haMmezAM prayatnazIla rahevuM. rAgadveSa Adi kaSAyathI raMgAelo AtmA zuddha svarUpane vicArI zakato nathI. jevI rIte gaLInA raMga para kaMkuno raMga caDhate nathI. kaSAyabhAvone dabAvavA - jethI AtmA vivekapUrvaka kArya karI zake. IcchA rahita thavuM Atmahita che. tIrthakSetra, siddhakSetra ane atizayakSetra ema traNa prakAranAM dhAma hoya che. mahApuruSonI utpatti Arya khaMDamAM ja thAya che. tethI hiMdanuM saubhAgya che ke saghaLAM tIrtha temAM vaselAM che. dareka dharmane pitapitAnAM tIrtha hoya che. - tema digaMbara dharmanAM paNa alaga tIrtha che. jenI vigata atre. apAI che. tAre te tIrtha. A pavitra bhUmimAM pavitra paramAtmAnI caraNaraja paDelI che tethI yAtrALunA AtmAne te pavitra banAve che, praphulita kare che, sAdhanAyogya banAve che. tatvajJAnIe haMmezAM rAga, dveSa, kSobha, krodha, vyAkuLatA Adi dethI chUTavA mATe samasta ISTa-aniSTa viSayathI meha-mamatA rahita thaIne zarIrathI, saMsAranA viSayabhogethI sadA udAsIna rahevuM. nija tatvaciMtavanamAM tatpara rahevuM. deya, upAdeya tatva svarUpane jANIne anya padArtha rUpa deya eTale ke tyAgavA gya tattvane Azraya na karavo. grahaNa karavA gya upAdeya nijAtmatatvane Azraya grahaNa karo. sAta taravamAM ajIva, Azrava, baMdha deya tattva che. bhavabhramaNamAM kAraNabhUta che. jIvane saMvara, nirjarA tatva upAdeya che. prabala Atmazakti jAgRta thatAM guNone vikAsa karavo. kAlAntaramAM mokSanI prApti thAya che. nijAtmatattvane ane anya vastune vastu svabhAve bhA, rAgadveSa rahita thaIne mokSapada meLavo. zubhopagathI zuddhIpagamAM AvI zakAya che. svaparabhedavijJAna karIne "A mAre AtmA che. ane A heya para-padArtha che." te pakSa paNa choDavo. nirvikalpabhAve AtmasvarUpamAM sthiratA karavI. te ja zukaladhyAna - zuddhopayoga che. svaparabhedyavijJAna zubhapaga che. je zuddhopayoganuM kAraNa che. AtmA pote, potAnA dvArA, pitAnA svarUpane, pitAne mATe, pitAnA AtmAthI potAnA AtmAnuM, potAnA AtmAthI utpanna avinAzI amRtamaya AnaMdaprada pitAnA AtmAmAM dhyAna karIne prApta karo. A hitakArI preraNA AtmA ekAgra cittavRtti karIne prApta kare ema jJAnI AcArya bhaTTAkalaMkadeva bhavya jIvone bhavaroga dUra karavAne upAya darzAve che. | # zAMti che bhAratamAM pAMca tIrthakSetra che. (1) kailAsa jyAMthI prathama tIrthakara RSabhadeva ane temanI sAthenA ghaNuM kevaLI mekSipada pAmelA. A parvata hAla dazyamAna nathI. himAlaya sthita kailAsa AnAthI judo haze ke te ja A che te eka gUDha prazna che. mULa kailAsa mAnavagagya nathI. (2) tIrtharAja sanmedazikharajI -(madhuvana) - A parvata anAdinidhana kahevAya che. te zAzvato pahADa che. jenA upara anaMta AtmAo tapa karI yoga-sAdhanA karI nirvANa pAmyA che. cothA kALanI vartamAna covIsImAMthI vIsa tIrthaMkaranI A nirvANa bhUmi che. tethI vizvabharamAM sauthI vadhu pavitratama bhUmi tarIke te prasiddha che jene kaNakaNuM pAvana che ane pAvana kare che kAraNake ahIMthI asaMkhyAta munirAje paMcamagatine prApta thayA che. (3) caMpApurI -nAthanagara - bhAgalapura jyAMthI 12mAM tIrthakara vAsupUjya svadhAma padhArelA. (4) pAvApurI - jyAMthI 24mA tIrthakara mahAvIra svAmI - vardhamAna svAmI mele padhAryA che. pAvA traNa che tethI hAla te aMge vivAda zarU thayela che ke sAcuM pAvA kayuM !!! (5) giranAra - jUnAgaDha (saurASTra) je parvata parathI zrI kRSNanA pitarAI bhAI rara mAM tIrthakara bhagavAna neminAtha paramAtmApade pahoMcyA. te uparAMtanA sthaLe siddhakSetra tarIke prasiddha che kAraNake tyAMthI asaMkhya AtmAo siddhagatine prApta thayA che. te che - pAlitANuM, pAvAgaDha, tAraMgA, dhikkAvarakUTa, baDavAnI, kuMDalapura, droNagiri, nanAgiri, somAgiri, mathurA, hastinApura, ayodhyA, kAzI, paTaNa rAjagRhi, guNavA, maMdAgiri, udayagiri, mAMgItU gI, gajapaMtha, mukatAgirI, kuMthalagIri, te pachI Ave che atizaya kSetra jyAMthI koI vizeSa prabhAvanAnA ke alaukika camatkAranA prasaMge banyA che yA jyAM bhakatonI kAmanAo pUrNa bane che tevAM sthaLA A pramANe che. :- amIjarA pArzvanAtha vaDAlI -RSabhadeva, mahAvIra, Abu anuvAdaka - kSa - samatAsAgarajI-taloda ("svarUpa saMbodhana" graMthanI TIkAnA AdhAre) Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 bhagavAna gemaTezvara mahAmastakAbhiSeka parvata. una pAvAgiri, makSIjI, baneDiyA, ujajaina, caMderI, thauvanajI, devagaDha, khajurAho, AhArajI, papITA, zaurIpura, kapilajI, ahicchatra, sAMgAnera, haMmaca, zravaNabelagelA, mUDabiddI, kArakala, veNu2, sIvanidhi, kuMja, vidanezvara pArzvanAtha - mahuvA, kanera, vAraMga, aMtarikSajI, rAmaTeka, varupurA. A kSetre paNa pAvanabhUmio che, jyAM hajAre yAtrALuo dara varSe jAya che ane pitAne pavitra banAve che. te uparAMta keTalAMka sthaLa che je viziSTa kAraNosara pavitra sthaLe. tarIke prasiddhine pAmyAM che te A rahyAM ? - gomaTagiri, kuMdAdi, pinpharahila, kularApahADa, bInAjI, pIsanahArI, tijArA, pAnAgaMja, rahalI, buDhI caMderI, maMdArajI, bajaragaDha, kanIjI, baherIbaMdha, caMbalezvara, marasalagaMja, cAMdakheDI, binneliyA, paranINI, vaizallI, khAtamuralIjha - kalIkuMDa, paiThaNa, goghA, bAbAnagara, trilokapura, ratipurI, kauzAMbI, acalagaDha - delavADA vagere. A badhe pravAsa karavAmAM traNa - cAra mahinA lAge che. AtmA jyAre kaSAyAdi rahita bane che tyAre te pote mahAna tIrtha bane che. zIlavratarUpI jaLamAM snAna karavAthI dehadhArI AtmA tIrtharUpa bane che. ekasUtramAM dharmane sAra AtmanaH pratikUlAni pahelAM na samAcareta (1) je kArya athavA vyavahAra bIje kare paNa te Apane gamatuM na hoya te tevo vyavahAra yA kArya Ape te zakha tarapha e karavuM joIe kAraNa ke tene te gamaze nahi. tha (2) jo Apane keI zArIrika kaSTa Ape nahi, mAnasika DSTa Ape nahi ane Apa tarapha kara vacana bele nahi tevuM cAhatA che te te ja vyavahAra Ape bIjA sAthe karavo joIe. (3) ApanI sAthe kaI dago, kapaTa, beimAnI , vizvAsaghAta ne kare tevuM je Apa IcchatA he te Ape tevAM khoTAM vartana bIjI tarapha na karavAM joIe. () kaI milAvaTavALI vastu na Ape, ochuM tela na Ape ke anucita na le tevuM je Apa icchatA ho te tevuM vartana - Ape karavuM jarUrI che. . (5) je kaI ApanI bena-beTI ke mAtAnI beIjjatI kare che te te Apane gamatuM nathI tene upAya mAtra e che ke evuM yuna Ape bhUlamAM ke svapnamAM paNa na karavuM. sarva tarapha Adara sanmAnathI vartavuM. je Ama ApaNI pravRtti-vartana-vyavahAra-AcaraNane A kasoTI para kasIne vatIzuM to tamAma prakAranI hiMsA nAmazeSa banI jaze ane aneka prakAranI bUrAIone aMta Avaze ane A pRthvI svarga samAna banI jaze. bhalA bane ane bhalAI che. burAI choDe ane choDavAnI preraNuM kare te ja sukha, zAMti ane zAtAne mArga che. "pAvana puNya dharA prabhupada thakI, paramArthane preratA, maMgalamUrti mahA, mahAmadaharA, khaDagAsane tikatA, vidyA, vartana, vANImAM vimalatA, vidyAmuni preraNA, sahasAbdI abhiSeka bAhubaline maMgala kare kAmanA." vizvanI ajAyabIomAM ziramora jevI gomaTezvaranI 57 phuTa UMcI pratimAne 22-2-81nA roja abhiSeka thavAne che. tenI taiyArIo pUrajozamAM cAle che. karNATaka sarakAra paNa te kAryane saphaLa banAvavA mATe rUA. 4-5 karoDa kharca karavAnI che. eka hajAra varSa pahelAM cAmuMDarAye A bhavya mUrtinI sthApanA karelI. 1981mAM te sthApanAne hajAra varSa pUrAM thAya che tethI sahastrAbdI varSane mahAutsava thanAra che. Ama to dara bAra varSe A adabhUta pratimAne abhiSeka thatA hatA paNa A utsavane vadhu saphaLa banAvavAnA hetuthI bAra varSanI avadhine javA daI 1981mAM baMne kAryo eka sAthe karavAnA hetuthI mahAmastakAbhiSeka paNa te ja samaye rAkhe che. daseka lAkhanI jaina-arjana janatA vaDe A utsavanI bhavya ujavaNI thaze. te samaye pratimAne paMcAmRta abhiSeka, mahApUjana, aneka vidhAne thaze; sAthe sAthe dhArmika sAmAjika ane sAMskRtika adhivezane, pariSada, carcA-ddhionI yojanAo AkAra laI rahI che. tyAgIonAM ane vidvAnanAM saMmelane thaze ane zakavatI ghaNuM nirNaya paNa A punita avasare levAze. A mUrtinAM darzana karI khyAtanAma prasiddha lekhaka kAkA kAlelakare ane bhAratanA lADIlA vaDApradhAna paMDita javAharalAla naherue khUba Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA prazaMsAbharyA lekha lakhyA che ane pratimAne duniyAnI eka advitIya ajAyabI gaNAvI che. na hastI na pAda na ghANuM na jihavA, na cakSu ne karNa na vakatra na nidrA na svAmI na bhUyaM na de na maryaH cidAnaMdarUpa namo vItarAge che 3 che kuMdakuMda vANI 1 huM eka, zuddha, sadA arUpI, jJAna darzana maya khare kaMI anya te mAruM jarI, paramANu mAtra nathI are! 38 jIva nava kare ghara, para nahIM, jIva phoSa dravya nava kare utpAdake upayoga yoge, temane kartA bane 107 2 na janma na mRtyu mohe na ciMtA, na zudro ne bhIte na kAryuM ne taMdrA, na sveda na kheda na varNa na mudrA cidAnaMdarUpaM name vItarAga 4 | triDe trikhaMDa hare vizvanAthaM RSIkeza vidhvasta paramArijAlaM, na puchyuM, ne pApaM na cAkSAdi pApaM, cidAnaMdarU5 namo vItarAgaM che pa che 3 jIva rakata bAMdhe kamane, vairAgya prApta mukAya che e jinataNe upadeza tethI, na hoya te karmo viSe 150 4 vrata niyamane dhAre bhale, tapazIlane paNa Acare paramArthathI je bAhya, te nirvANuprApti nahi kare. 153 svedaka na bole na vRddhA ne tuccha ne mUDha na kheda na bhedaM na mUrti ne na kRSNa, na zukla, na mehaM, na taMdrA, cidAnaMdarUpa namo vItarAga | 6 5 aNumAtra paNa sagAdine, sadabhAva vate jehane te sarva AgaLa dhara bhale paNa, jANa nahIM Atmane. 201 6 je mAnate, bhujathI duHkhI sukhI huM karuM parajIvane te mUDha che, ajJAnI che, viparIta ethI jJAnI che, 253 17 vyavahAramUDha atatvavida 5radravyane "mAra' kahe , paramANu mAtra ne mAruM, jJAnI jANutA nizcaya vaDe. na Adya, na madhya, na ate na cAnyata na dravya, na kSetre, na kAle, na bhAva: na ziSya gururnApi hIna na dIna cidAnaMdarUpaM namo vItarAga | 7 | 8 haNI moha graMthi, kSamA karI rAgAdi, sama sukha duHkha je A jIva pariName zramaNyamAM, te saukhya akSayane lahe. svayaM jJAnarUpa, svayaM tavavedI, apUrNa na, zUnyuM na caityasvarUpI, na cAnya bhinna na paramArtha meka, cidAnaMdarUpa name vItarAga | 8 | ha ajJAnI je karmo khapAve lakSa kATi bha vaDe te karma jJAnI trigupta basa ucchavAsa mAtrathI kSaya kare. 10 A zubha caryA zramaNane vaLI, mukhya heya gRhasthane tenA vaDe ja gRhastha pAme mokSasukha utkRSTane. AtmArAma guNAkara guNanidhi caitanya ratnAkara, sarve bhUta gatA gate sukhaduHkhe jJAte tvayA sarvage vailokyAdhipate svayaM svamanasA dhyAyanti yogIzvaraH vaMde te harivaMza harSa hRdayaM zrImAna dAmbughatAma che 9 ! vitarAga stotra sAdhana ane sAdhya zivaM zuddha buddha para vizvanAtha na devo ne baMdhu na kartA na karma, ne aMga na saMga na svechI na kAya. cidAnaMdarUpa namo vItarAge che 1 ne baMdha na me na rAgAdilabhaM, na yoga na bhoga na vyAdhi na zake na kApaM na mAne na mAyA na bhaM, cidAnaMdarUpa namo vItarAga dhyAna e sAkSAt mokSanuM kAraNa che. dhyAnanI sAmagrI tarIke guruupadeza, zraddhA, niraMtara abhyAsa, sthira mana, vairAgya, pariSapajya, samacittatA, kaSAyone nigraha, cittanI sthiratA, vratadhAraNa, indriyavijaya vagerene gaNAvyAM che. A badhAM eka divasamAM prApta thatAM nathI. satata prayatna karavAthI te sarve upalabdha bane che ane pariNAme sAdhyanI prApti sulabha bane che. soe sAdhyane mAdhyastha, rAgadveSa vihInatA, lAlasAmukti, anAsakti, svAthya, samAdhi, rAjayoga, cittanirodha ane zuddhopayoga Adi nAmathI oLakhAvela che. jeTalI 2 | Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 (2) samyapha darzana- samyapha jJAna ane samyapha cAritra - e. traNanI ekatAthI mokSamArga bane che. ekAdathI nahi. (3) ahiMsA, aparigraha ane anekAMta dharmanuM spaSTa nirUpaNa, sAdhananI zuddhi teTalI kakSAe sAdhyanI paNa zuddhi siddha thAya che. eTale sau mumukSuoe sAdhanamAM sarva prakAranI zuddhi ati Agraha sevo hitakara che. pAvana sodhana mATe sarvasvane bhega ApavAnI taiyArI paNa rAkhavI joIe. balidAna vaDe ja iSTanI prApti zakaze bane che. samapaNa siddhinI prathama - ane anivArya zarata che. pitAnuM kaMI paNa na bace tevI sthiti ubhI karavAthI ja paramAtmApadanI nikaTa pahoMcAya che. te padamAM kevaLanuM mahattva che. be haze te bagaDaze. eka mAtra ja bhajanIya che ane aTralApaNuM bhale vyavahAramAM vAMcchanIya na hovA chatAM Atmadarzana ane nijAnaMda mATe te ja tAraNahArI naukAnuM kArya kare che. mATe jJAnIoe elI bano - raho -ne upadeza Apyo che. (4) strI mukti niSedha eTale ke strI paryAya chedyA vinA mukti thatI nathI. mukti puruSa paryAyamAM ja zakaya che. yogya sahana na hoya to te mukti zakya nathI. vRjavRSabha, nArAca sahanana strIone hetuM nathI tethI te strI avasthAmAM game tevAM ugra tapa kare chatAM mokSane pAmatI nathI. (5) arahaMta bhagavAna kavalAhAra karatA nathI. teo zarIrayukta che paNa temane AhAravihAra hotA nathI. te eka atizama che. (6) pUnamratA sAdhunA 28 mUlaguNemAM anivArya mUlaguNa che tethI dareka mumukSue nirgatha dazAmAM saMpUrNa vastrone tyAga kare paDe che. vastra hoya paNa tenI upara mUcha nathI e dalIla tyAM kAryakArI nathI. yathA jAta rUpa ja Adarza che ne hatA. jinakalpa sAdhu ja sArAM dharmadhyAna karI zake che je sAkSAt mokSane kAraNarUpa che. (7) baMdha apekSAe puNyapApa baMne AzravanAM kAraNe che tethI pApanI jema puNyapaNuM choDavA jevuM che ne te chUTatAM ja zuddha dharma pragaTa thAya che. (8) vyakti nahi guNa pUjya che. guNanI pUjA karavAne Adeza che. pApIne nahi, pApane dhikkArAnI zIkha che. svauddhAra mATe svadharmanuM ja zaraNu levA jevuM che. pRthvIthI tilka devonI uMcAI vimAnamAM nAma yojanamAM mAIlamAM tArA 760 3160 000 sUrya 800 3200000 880 3para0000 nakSatra 884 3536000 888 355000 zuka 3564000 884 3576000 maMgaLa 897 3588000 zani 3600000 A che jaina bhUgoLanuM dRSTibiMdu. jagatanA bhUgoLo A vAta sAthe kadAca saMmata nahi hoya ane temanAM sAdhane vaDe nakkI zrImad rAjacaMdra upadeza zuddha buddha, caitanya dhana, svayaMti sukhadhAma bIjuM kahIe keTaluM, kara vicAra te pAma. | 1 | maMtra taMtra coladha nahIM, jethI pApa palAya vItarAgavANI vinA, avara na keI upAya. | 2 | Apa Apa kutara lagayA Inase kyAM aMdhera ? samara samara aba hasana he nahi bhUlege phera che 3 che jaDabhAve jaDa pariName cetana cetana bhAva kaI kaI palaTe nahIM choDI apa svabhAva che 4 che prathama deha daSTi hatI tethI bhAsyo deha have dRSTi thaI AtmamAM, gayo dehathI neha ! 5 che upAsanA jina caraNanI atizaya bhakti sahita, munijana saMgati rati ati saMyama yoga ghaTita. che ka che jinapada nijapada ekatA bhedabhAva nahIM koI, lakSa thavAne tene kahyAM zAstra sukhadAI. | 7 Upaje meha vikalpathI samasta A saMsAra, aMtarmukha avakatAM vilaya thatAM nahi vAra. | 8 | nIrakhIne navayauvanA leza na vilaya nidAna, gaNe kAlanI pUtaLI te bhagavAna samAna. je 9 che eka vilayane jItatAM ja sau saMsAra, nRpati jItatAM chatiye daLa, pura ne adhikAra che 10 || digaMbara jaina dharmanI viziSTatAo (1) tamAma jIva ziva thaI zake che. badhAM ja prANI paramAtmA banI zake che tevI apratima ghoSaNA. SI, 891 900 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA thayelAM mApa judAM che paNa jaina bhUgoLanI vAta - sarvajJakathita che tethI te mithyA karavAnAM nathI. mAtra kaI sAhasika varanI rAha jovAya che je pitAnAM saMzodhana vaDe sarvajJavacane siddha karaze. zrI digambara jaina muninA 28 mukhya guNa carama tIrthakara bhagavAna zrI mahAvIra svAmInI paripATIe AcArya deva zrI kuMdakuMdAcAryanI AmanyAye pravartatA digaMbara muni mahArAja aThThAvIsa mULa guNa tathA aneka bAhya guNone dhAraNa kare che. ane Agama pramANita dharmane vaMzavelo cAlu rAkhI svaparanA hita arthe dharmanI dhurAne vahana karatAM thakA mokSa paMthe prayANa kare che. teozrInA aThThAvIsa mULa guNane saMkSipta paricaya - aThThAvIsa mukhya guNa- 5 mahAvrata, 5 samiti, 5 iMdriya - damana, 6 Avazyaka ane zeSa, sAta guNa maLI kula 28 mULa guNa hoya che. mahAvrata-pAMca (1) ahiMsA-nAnA ke moTA koI jIvanI dravya hiMsAne tyAga, rAgadveSa, kAma, krodha vagere bhAvahiMsAne tyAga. (2) satya - dhULa ke sUkSma baMne prakAranA asatyane tyAga. (3) acaurya-dhULa (mATI) ke pANI paNa ApyA vagara levAne tyAga. indriyadamana-pAMca (11) sparza - cAmaDInI 8 prakAranI abhirucine vaza na thavuM. (12) rasanA - jIbhanI pAMca prakAranI svAdendriyane vaza na thavuM. (13) ghANa - nAkanI 2 prakAranI gaMdhane vaza na thavuM. (14) cakSu - AMkhane pasaMda pAMca prakAranA rUpane vaza na thavuM. ( 15 ) karNa - kAnane priya tathA apriya svarane vaza na thavuM. Avazyaka guNe-che (16) sAmAyika - haMmezA trikAla (savAra, bapora, sAMja) sAmAyika kare che. (17) vaMdana - haMmezA jinendra bhagavAnane vaMdanA kare che. (18) stuti haMmezA sAcAdeva, guru ane zAstranI stuti kare che. (19) pratikramaNa-mithyAdarzana, mithyAjJAna, mithyAcAritranA aMzamAtrano tyAga kare che. (20) svAdhyAya - haMmezA dharmazAstrane abhyAsa kare che. (21) kAyotsarga - AtmA ane zarIrane judA gaNIne AtmAnuM dhyAna kare che. anya guNe-sAta (22) snAna karatA nathI ane jaLakAyanA jIvonI hiMsAthI bace che. (23) rAtrinA pAchalA bhAgamAM svaccha bhUmi upara phakta eka paDakhe nidrA le che. (24) lezamAtra vastrano tyAga kare che. (25) vALane keza leya potAnA hAthe kare che. (26) alaga dAtaNa karatA nathI kAraNa ke phakta eka ja vakhata AhAra ane pANI levAnuM vrata pALe che. (27) svAdamAM rasa lIdhA sivAya, maLe te UbhA UbhA AhAra le che. (28) jarUra karatAM ocho AhAra le che. uparanA 28 mukhya guNe pALavA uparAMta 22 prakAranA pariSaha sahana kare che ane vairAgyadhArI muni zarIra sAthe vairAgya utpanna (4) brahmacarya-AtmAmAM lIna thaI zIlanA 18 hajAra | doSo sahitane tyAga, (5) aparigraha-pIMchI kamaMDaLa sivAya sarvane tyAga. samiti-pAMca (6) IryA- phakta divase ja apramAdI thaI cAra hAtha jamIna jaI cAle che. (7) bhASA- prAmANika, hitakArI ane madhura vacano bole che. (8) eSaNa- divasamAM eka ja vAra zuddha nirdoSa AhAra ane pANI, UbhA rahIne hAthanA khobAthI (9) AdAnanikSepaNu--zAstra, pachI ane kamaMDaLa pitAnI dinacaryAmAM jamIna joIne le che ane mUke che. (10) pratiSThApana-chavajaMtu rahita sApha jagyAmAM maLamUtrane tyAga kare che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 karAvanArI 12 bhAvanAonuM satata ciMtavana karI, AtmAmAM lIna rahe che ane siddhapada prApti mATe satata prayatnazIla rahe che. evA digambara muni mahArAjane amArAM kATi koTi vaMdana. che. AnI TocathI thoDe dUra saudharma svarganuM RjuvimAna AveluM che. A parvata upara badhA tIrthakarone janmAbhiSeka thAya che. ne pUrNa suvarNamaya che. tenA upara cAra vano che. bhadrazAla, naMdanavana, saumanasadana ane pAMDukavI. pAMDukavanamAM cAra zilAo hoya che te upara traNa traNa siMhAsane hoya che temAM madhyanA siMhAsana para bAla tIrthakarane birAjamAna karI devo abhiSeka kare che. bhAratIya jJAnapITha jaMbuvRkSane kAraNe A dvIpanuM nAma jabudIpa paDayuM che. A dvIpane vIMTaLAIne kAledadhi samudra Avela che. cha parvatane kAraNe A dvIpamAM sAta kSetra banI jAya che. A parvata upara sarovara che, temAMthI gaMgA-sibdha vagere nadIo vahe che. sAta kSetromAM eka bharata kSetra che jemAM Aryo ane pleccha rahe che. A dvIpamAM be caMdramA ane tene parivAra jemAM 1 sUrya, 88 graha ane 28 nakSatro ane 66975 tArA hoya che. digaMbara samAjanA ananya netA samAja zAhu zAMtiprasAde temanAM udAra mananAM patnI ramAdevInI preraNAthI bhAratIya jJAnapIThanI sthApanA karelI. A jJAnapIThane Azraye zrImatI mUrti devI jaina graMthamAlA ane lokeAdaya graMthamAlA nAmanI be prakAzana saMsthAo paNa cAle che. atyAra sudhImAM sAhityanAM badhA prakAranAM seMkaDo prakAzane bahAra paDI cUkyAM che. uttamottama sAhityakArone AkarSavA dara varSe eka lAkha rUpiyAno puraskAra paNa A jJAnapITha Ape che. ne tene lIdhe hiMdanI uttama sAhityakRtione janma thavA pAme che. atyAra sudhI ATheka puraskAra to apAI gayA che ne A kama cAlate rahe tevI Arthika vyavasthA thaI gaI che. dharma ane samAjane sparzatA badhA ja praznone AvarI letuM UMcA prakAranuM sAhitya pragaTa karIne prakAzane kSetramAM jJAnapIThe khUba agatyanuM ane mokharAnuM advitIya kArya karyuM che. saMzodhana, anuvAda, navanirmANa, vivecana, kathA, kAvya, nATakAdi aneka kSetranA vidvAnone AmaMtraNa ApIne sajana karAvavAmAM Ave che ane jJAnapipAsu janatAne te cogya mUlya pIrasavAmAM Ave che. zAhujInI sUjhabUjhanuM A uttama - saMtAna temane ciraMjIva rAkhanAra eka anupama vArasa samAna che. hAla tenI mukhya ophisa dezanA pATanagara dilhImAM che. zrI lakSamIcaMda jaina tenA maMtrI saMcAlaka che. rajisTarDa TrasTa rUpe saMsthA cAle che. jaMbudvIpanI racanA A badhI racanA hastinApuramAM pavitra bhUmi para banavAnI che je eka apUrva darzanIya sthAna banI jaze ane pAvana tIrtha. kSetra thaI jaze. jainadarzanamAM ahiMsA dhama utkRSTa maMgala che. ahiMsA, saMyama ane tapa e ja dharma che. jemanuM mana sadA dharmamAM rahe che temane devatA paNa namaskAra kare che. eka rAjA hatA. jijJAsu hovAne kAraNe eka sAdhu pAse jaI pitAnA bhAvi janmanI vAta pUchI. spaSTavaktA sAdhue kahyuM ke pitAnA pAyakhAnAne kIDo thaze. A paryAya game tevo nathI. tethI rAjAe potAnA putrane AjJA karI ke mArA maraNabAda pAyakhAnAmAM utapanna thAuM te tAre mane mArI nAkhavo. niyata samaye rAjAnuM mRtyu thayuM ne kahyA mujaba kIDe the. rAjaputre tene mAravA nizAna tAkyuM to te viSTAmAM bharAI gaye. kAraNa ke tene potAnA prANa vahAlA hatA. tema saune vahAlA che. eTale te bhagavAna mahAvIre "jIvo ane jIvavA do" ne parama upakArI upadeza karyo. Ajane jamAne prayogeno che. jaina bhUgoLa hAlanI bhUgoLa -karatAM viziSTa che. tethI jaina bhUgoLamAM varNita sthaLAne meDala dvArA banAvavAmAM Ave te AsthAne janma thAya ane vadhu dRDha bane. tethI parama viduSI jJAnamatI mAtAjInI preraNAthI hastinApuramAM 25-30 lAkhane khace jaMbudvIpanI racanAnuM kArya cAlI rahyuM che. tene prathama bhAga saMpUrNa thaI gayuM che ne temAM sudarzana merunuM nirmANa thayuM. te 81 phUTa UMce karAya che ne temAM seLa cetAtyanI pratiSThA paNa thaI gaI che. anaMta lokAkAzamAM 343 rAjune ghanAkAra kAkAza madhyamAM avyavasthita che. A kAkAzanA traNa vibhAga che. (1) valaka (2) madhyaleka ane (3) aleka. temAM madhyaloka 1 rAju - lAMbe, 1 rAju pahoLA ane eka lAkha cALIsa yojana UMce madhyaka che. A lekamAM asaMkhyAta dvIpa ane samudro che. temAM sauthI prathama dvIpa che jaMbudvIpa, jenA madhyamAM 10 hajAra ejana lAM ane pahoLA ane eka lAkha cALIsa yojana UMco meruparvata paNa ahiMsA kaMI bhagavAna mahAvIrathI ja mAtra gheSita nathI thaI. te to A sRSTi, jIva ane itara dravyonI jema anAdinI che. kAle kALe te aMge vyAkhyAtA thayA te vAta kharI. A kALamAM ahiMsA paramo dharma che tevI vAta kahenAra AdinAtha bhagavAna sau prathama puruSa hatA. mAnava svabhAvathI ja ahiMsaka hatA ane che, paNa kAraNasara te hiMsaka banyA che. atyAra sudhI purAtattvanA prAcIna avazeSo maLyA che temAM kyAMye zastrayukta mAnavanI chApa prApta thaI nathI. eTale "Atmavat sarva bhUteSu' vartavA zIkha yuge yuge sarva mahApuruSoe samagra mAnavajAtine ApI che. garuDa purANa, rudrapurANa, manusmRti, bhAgavata, viSNupurANa vagere graMthomAM ahiMsAnI pratiSThA karAI che. "ahiMsA sarva bhUto dhamebhyo vyAya sImatA" Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ }} ema mahAbhArata pAkAre che. chAM dogya upaniSada meAkSa mATe tapa tathA dAna sAthe ahiMsAne prathama mUke che. ema duniyAbharanA dharmAM ane tamAma darzIneAe ekamate hi MsAne pApa ane ahiMsAne dharma jAhera karela che. islAmI kurAna ane khristI dharmanuM bAibala paNa AmAMthI bAkAta nathI. teA pachI jainadharmI kevI rIte tema karavAmAMthI bAkAta rahI zake ? aneka maniSThIoe A dezanA jainadarzananI mukta kaMThe prazaMsA karI che kAraNa ke jainadarzanamAM ahiMsA ane anekAMta ane aparigrahanI vAta ane tenI sukSma vivecanA evI suMdara rIte karAyela che ke Aje nahi paNa bhaviSyamAM paNa taTastha AMkhathI jovAvALA keIpaNu mAnava A darzanathI mugdha thayA vinA raheze nahi. jaina darzananI A apUva tripuTIne kAraNe ghaNA pAzcAtya dezanA citA janadhanA anuyAyI "nyA ane hajIye bane che. zrI harmana jekAmI, huTa verana, Dabalyu. jI. TAMTa, methyu meka, ka mena sela, eNlekajhAMnDara gArDana, luI, DI. seMTara, prA. leAthara venaDela, vuDa lenDa kAhalara, zrImatI i. esa. klIna iimaTa ane zrImatI miskrAssI cIyanI jevA ghaNA jainadarzananI ahiMsAnA ati vIrala pRththakkaraNathI AkarSAI jainadharmanA zraddhAthI anyA che. -- ApaNA rASTrapitA gAMdhIjIe zrImad rAjacaMdrane gurusthAne sthApyA ane ahi sAnA maMtra vaDe rAjya hAMsala karI ApyuM te have sa` vidita adbhuta kahANI che. saMta vineAkhAjInuM zAMti AMdolana ane AcArya tulasInuM aNuvrata AMdAlana A bhagavatI ahiMsAnI ja eka vistRta prakriyA che. ane tethI ja tene sarva rASTranA netAoe AzIrvAda ApyA che. sattveSu maitrIne pATha paDhAvanArI AvI ahiMsA ane tenA bheda-prabhedA vaDe oLakhavI eka lahAvA che. -- jIvananI dhanyatA che. tulasIdAse gAyuM ke dayA dharmAMkA mUla hai'' tA tukArAma kahe che ke " bhUtayA jyAMya manI... tyAMce dharI cakrapANI " yAne prANImAtra para dayA rAkhanAranA hRdayamAM ja IzvaranA vAsa che. - kSamA vIrasya bhUSaNama " " AcArA prathamaH dhaH * vaiSNavajana tA ane ja kahIe je pIDa parAI jANe re. " " hiranA mAraga che zUrAnA nahi kAyaranuM kAma jone' vagere vAkacAvalI ahiMsAnI prazasti rUpa che. jainAcAryAe te ahiMsAnI mahattAnAM gIta evAM bharapeTa gAyAM che ke jo te badhAM ahIM rajU thAya tA kadAca Apane paNa kaMTALA Ave. tethI saMkSepamAM ahiMsAnAM anekavidha pAsAMnI carcA karIne satASa mAnIzuM. mAnava eTale ahiMsA ane dAnava eTale hiMsA. Aje bhautikavAdanA atizaya pracAra ane prasArane kAraNe prAyaH mAnava lupta anatA jAya che ane tenuM sthAna dAnava laI rahyo che. ne tethI satra dAnavatAnA abhizApa pragaTa rUpe STigAcara thaI rahyo che, sAmrAjyavAda, mUDIvAda, zANukhArI, vyAjakhAu zAhukArI A badhAM hi MsAnAM pratIvra che. te bhale bhalAInA nAme peAtAnA paMjo abudha janatA vizvanI asmita . upara phelAvatAM hAya paNa tenAM phaLa atitama kaTu ane vinAzakArI U ja. mAnava Aje svAthI banyo che. te pote mAtra jIvavA mAge che khInna sanA bhAge, mRgayA, zikAra, kasAIkhAnAM vagere A dAnava banI kheThelA mAnavanAM hathiyAra che, je vaDe te sadAye jIvaMta rahevA mAgatI hariyALI jIvaISTane vilIna karI devA mathe che, mAMsAhAra prAkRtika bhojana nathI tevu vaijJAnika pAkAre che. adhika mAMsanI utpatti phaLadrupa jamInanA sarAsara durUpayoga che tevuM yunA sa Mmata aneka artha zAstrIe kahI cUkayA che. chatAM bhaleAlupI jIvA AdhunikAne nAme aMdha anukaraNanA cArAe ane dehalAlityanA bahAne dekhAdekhIthI ke zAkhane khAtara peAtAnI prANapyArI ArSa ane ahiMsaka saMskRtinA bhAge hiMsAnuM tAMDava nRtya karI rahyo che - karAvI rahyo che, ne temAM ati kaTu ane khUma mAThAM phaLa bhAgave che ne itara mAnavajAtine pharajiyAta bhAgavavAnI dazAmAM UDI rahyo che. divaMgata mahApuruSe| AjanA A mAnava para dayA khAya che. biyAra abudha ane akkaramI kahIne !! jaina satAe pAMca pApAne tyajIvA pAMca vratA aMgaukAra karavAnI bhalAmaNu karI che. temAM pahelu vrata che ahiM sAnuM. zrI kuMdakuMda svAmIe niyamasAranI pa6 mI gAthAmAM " jIvasthAna, mAgaNuAsthAna, yAnI kulAdi jIvanAM ANIne AraMbhathI nivRtta rUpa, pariNAma te vrata prathama che." ema ahiauMsA vratanI vyAkhyA karI che. eTale jene jene A prathama vratanuM pAlana karavuM che tene 14 jIvasthAnA 14 mAgaNuAsthAne, 84 lAkha ceAnisthAnA ane lakSa kArTikrAti kula sthAne ne jANI levAM jarUrI che, A prakAranA vistRta ane UMDA jJAna vinA ahiMsAnuM sa MpU AcaraNa zakaya nathI. eka zvAsamAM ATha-dasa vAra janma-maraNu karanAra labdha paryApta jIvathI mAMDIne 33 sAgarAmanA AyuSyavALA svarganarakanA jIvAne ALakhavA paDaze. eka pApabhI kavie svAbhAvikapaNe prazna karyAM che ke : " jale jaMtu sthale jaMtu rAkAze jaMtu revaca, jantu mAlAkule leE katha, bhinnura hiMsaka" traNe loka jyAM jIvaja MtuethI sAThasa bharelA paDayA hAya tA saMyamI bhikSu-sAdhu kevI rIte ahiMsaka rahI zake? vAta tA sAcI che. eka AMgla sazodhanakAra zrI ek sAikase pRthvInA eka kyubika iMcanA TukaDAmAM pAMca miliyana jIvaMta kITANu che tevu" sAbita karyuM che. jaLanA eka biMdumAM samadarzaka yaMtrathI joI zakAya tevAM 36450 jaMtue hAya che tevuM vaijJAnikA kahe che, teA na joI zakAya tevA tA keTalA haze? pAMca sthAvarakAya paikI eka mAtra vanaspati ja dasa lAkha prakAranI hAya che, AvI vanaspatine vijJAna nirjIva mAnatuM hatuM paNa hiMdanA mahAna vaijJAnika zrI jagadIzacaMdra bAjhe prayAga dvArA vanaspatimAM paNa jIva che te te hase che raDe che, tevuM sAbita
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ -saMdarbhagraMtha bhAga-2 karyuM. tyAre Azcaryacakita banIne anAdikAlIna jinavacana satya che tema sau mAnavA lAgyA. soyanI aNI upara mUkelA bakATAnA eka sUzcima bhAgamAM anaMta jIvarAzi bharelI paDI che ema sarvajJAe kahyuM che. Ama sarvatra jIva, jIva ane jIve che tyAM ahiMsA kevI rIte pALavI tevo prazna thayA vinA raheto nathI. paNa tenuM e jJAnIoe saMtoSakAraka samAdhAna karyuM che. hiMsA-saMka95, kapAya athavA pramAdavaza je je kriyAo thAya te badhAmAM jIva mare ke na mare chatAM hiMsA che. dareka jIva pitAnuM niyata Ayu laIne janme che tethI paramAthe te kAIthI bharAI zakatA nathI. paNa tene mAravAnA bhAva karanArane bhAvahiMsAnuM pApa lAgyA vinA rahetuM nathI. dasa prakAranA prANu zAstromAM gaNAvyA che te paikI ekAda prANune ghAta karavo tene paNa dravyahiMsA karI kahevAya. eTale te ekendriya karatAM be IndriyavALA jIvanA ghAtamAM ne te pachI uttarottara vadhu indriyenA dhArakanA ghAtamAM vadhu ne vadhu pApa che. eTale kaMdamULa karatAM AcAra, murabA ane athANumAM vadhu hiMsA ne adhika pApa che. AcArya umAsvAmIe tatvArthasUtramAM - " pramatta gAta prANu vyaparApaNuM hiMsA" evI vyAkhyA eTalA mATe ja karI che. sAvadhAnIpUrvaka IrSA samiti pALIne cAlanAranA pagataLe keI jIva dabAI 'marI jAya chatAM tene hiMsaka kahyo nathI ane te abaMdhaka ja che. jyAre ayatnAcArapUrvaka gamana dvArA keIpaNa jaMtuno nAza na thavA chatAM tene pApane bhAgIdAra gaNAvyo che. A che hiMsA-ahiMsAnI rukama prarUpaNuM. dAktara peTa cIre che ne te kriyAmAM dadI kadAca mRtyune zaraNe paNa jAya che ke dAkatara ghAtaka nathI. zikArI baMdUka calAvI goLI choDe te daramyAna pazupakSI palAyana thaI jatAM mRtyu bhayathI bacI jAya che chatAM zikArIne hiMsAnuM pApa ceTe che. A che nyAyanI vyAkhyA, je parama jJAnIonA agAdha jJAnanI parA kAchA sUcave che. dravyaprANane viccheda thAya ke na thAya te paNa jayAM bhAvaprANu bagaDyA tyAM svahiMsA thaI gaI ja, parahiMsA karanArA aneka chatAM tenuM kaDavuM phaLa ekane bhegavavuM paDe ane hiMsAnuM kRtya karanAra eka hoya chatAM tenAM mAThAM phaLa anekane bhAge Ave tevA dAkhalA ghaNuM che. tethI te ahiMsAnA vatI mATe vADa samAna pAMca bhAvanAonI pratisevana karavAnI AcAryoe zIkha ApI che. vacanagupti, mane gupti, IrSA samiti, AdAna nikSepaNa samiti ane Alekita pAna-bhojana Adi bhAvanA bhAvanAthI ahiMsA vrata sudaDha ane saMgIna bane che. AhAra grahaNamAM 46 deSa, 32 aMtarAya ane 14 maladeSa TALIne udarapUrti karavAnI AjJA - ahiMsAne kAje ja che. pAMca prakAranAM pApomAM hiMsA e sarvane ziramora che. tene tyAga thatAM itara pApe svayaM vilayane pAme che. ahiMsAnI ArAdhanA karatAM satya, acaurya, brahmacarya ane apari. 'graha ApameLe sadhAya che. ahiMsAnI sAdhanAne saMpUrNapaNe saphaLa anAvavI hoya to sAdhaka tenA vadha, baMdha, cheda, atibhArAre paNa ane annapAna niSa e pAMca atirA paNa AcarAya nahi tenI sAvacetI rAkhavI jarUrI che. dila dubhAvavuM, UMcA sAde belavuM, kaTu vacana kahevuM, hAsya ke mazkarImAM paNa aghaTita AcaraNa thaI javuM tene paNa suroe hiMsA kahI che ne tenA maMda ke tIvrapaNu sAthe karmano sthitibaMdha ke anubhAga baMdhanI maMdatA ke tIvratA joDAyelI che eTale hareka paLe che e sAvadhAnI pUrvaka, niyamabaddha rIte vartavuM te tenA hitanI vAta che. kAraNa ke hiMsA na karavA chatAM je hiMsAthI virakta thaI hiMsAne tyAga na kare, vRtAdi, niyamAdi na grahaNa kare che te rAtelI bilADInI samAna sadAkALa hiMsaka ja che. zAstrakAroe pariNAma yAne bhAva upara hiMsA-ahiMsAne madAra bAMge tethI mithyAtakavAdI dalIla karavAnuM ke paradravyanA nimittathI nathI te bAhya vastuone tyAga - vrataniyama yama - saMyama zA mATe ? zrI amRtacaMdrasUri jevA jJAnIoe AnuM samAdhAna karyuM che ke "je ke hiMsaka pariNAma thatAM ja hiMsA thAya che paNa hiMsAnAM sthAnamAM pravate, hiMsAnAM upakaraNo kare - karAve - vApare - vaparAve- anumAdita kare to tyAM hisAnAM pariNAmanI hayAtI mAnavI ja rahI, - tethI pariNAmonI vizuddhi arthe jarAka paNa hiMsAnI saMbhAvanA hoya tevAM khAna, pAna, grahaNa, Asana, vacana ane ciMtavana Adina tyAga karavAne upadeza che. "potAnAM kada ane kakSA mujaba tenuM grahaNa karavuM jarUrI che. gRhasthane aNuvrata hoya che ne munine mahAvrata hoya che. tethI mahAvratI dayAnA bhAve paraba besADe te e pApabhAgI bane che. ne aNuvratI karuNu- dayAnA prasaMge upekSA seve te ye azubha karmone baMdhaka bane che. karma keInI zeha-zarama rAkhatAM nathI. te te bhAvAnusArI che. tethI to cAra prakAranAM dAnamAM abhayadAnanuM paNa mahattvanuM sthAna che. keInAye prANanI rakSA karanAra mahAbhAgyazALI gaNAya che. bhautikavAdamAM masta tevI sarakAra paNa AvA abhayadAnI vIrene biradAve che - sanmAnita kare che, te ahiMsAne ja jAdu che. bhAratIya vicAradhArAmAM ahiMsAvAda athavA parama sahiSNutA athavA samanvayAtmaka bhAvanA rUpa jaina vicAradhArA samajyA vinA bhAratIya saMskRtinA vikAsane samajI zakAto nathI. eTale itara darzana nanA abhyAsa jeDe sIe janadarzananAM tattavone abhyAsa karavo jarUrI che. jinadarzanamAM ahiMsAnA cAra prakAra gaNAvyA che. AraMbhI, udyogI, virAdhI ane saMka9pI. chaThThA guNasthAnavALA munirAjane te cArene mana, vacana, kAyAe karIne tyAga che. jyAre pAMcama guNasthAnavALA gRhastha A paikI ekane ja tyAga karI zake che. pAMca prakAranAM nitya karmo - cha prakAranAM AjIvikAnAM kAryo - vepAra, khetI vagere tene karavo paDe che. paNa temAMya te anarthadaMDa na thAya te rIte vatI sAcuM zrAvakapaNuM sAcave che. sUkama jaMtuonI rakSA kAje tene jalagAlanane niyama che. rAtrIjana tyAganI AkhaDI paNa che. Ama te "AcAra prathamaH dharmaH 'nA siddhAMtane najara samakSa Jain Education Intemational
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ Fe rAkhIne paLe paLe vicare che, pariNAme tenI cittazuddhi thatI jAya che. tenA guNNAnA utkarSa banatA jAya che ne eka divase te pANIpAtra AhAra letA niMtha digaMbara saMta banI rahe che ane 'sarveSu maitrI'nA sUtranuM saMpUrNapaNe AcaraNa kare che ane aMte maitrInI caramasImA jevA arastuta padane pAme che. jyAM dayA-karuNAnA labAlaba samudra ja chalakAya che. saMsAranA badhA jIva! bhAI bhAI che, hatA te haze. te STie paNa ahiMsAvratanu` ghaNuM mahattva che; nahitara bhrAtRvadhane doSa lAge, duniyAmAM badalAnI bhAvanA mAbUda che, tethI koInI paNa hiMsA karavAthI hiMsakanA badale levAnI vRtti pelA hiMsyamAM UbhI thAya che. te zatru bane che ane A bhave ke pelA bhave peAtAnu vera vALavA te mathe che. Ama zatrutAnA taMta cAlu thaI jAya che. tenA aMta ahiMsA dvArA ja zakaya che. tethI teA krUramAM krUra prANIe vAgha, siMha vageremAM paNu svajanAnI rakSAnA bhAva kheDelA che. badhA jIvAne peAtA mATe tA ahiMsA priya che ja. kasAI, mAchImAra ke zikArI anya jIvAnA haradama ghAta karatA DhAvA chatAM peAtAnA upara ke pAtAnAM mAnelAM upara AkramaNu thatAM svarakSA mATe jhajhUme che. te sAbita kare che ke ahiMsA saune ISTa che -- vahAlI che. saMsAramAM mAtra hiMsake! ja vasatA heAta tA sasArane kacAraneAya dhvasa thaI gayeA hAta. te ja pramANe -- sau sArI jIvanati ahiMsaka banI jAya tA saMsAramAM svarga UtarI jAya. kAraNake ahiMsA e zAMtinuM parama dhAma che -- dhyAnA sAgaranI jananI che. ahiMsAnI prazasti ATalethI aTakatI nathI. tene kAI cheDA nathI paNa samaya maryAdA have vistArane aTakAvavA kahe che eTale mahAbhAratakAre ahiMsAnuM mahattva ekalAkamAM samajAvyu che te ApI huM mAruM lakhANa pUruM karuM chuM. "ekatAH kAMcanA meruH kRtsanA caiva vasuMdharA jIvasya jIvita caivana tattulya yudhiSThira " eTale ke meru paryaMta jeTaluM seAnuM ane samasta pRthvInuM dAna eka bAju ne khIjI bAju eka mAtra jIvanuM jIvana " prANu " hAya tA paNu te sarakhAM nathI. zAMti. ahiMsA parameA dharmanI jaya. KHy Jain Education Intemational --kapIla kATaDiyA anekAMta samanvaya, saha-astitva ane sahiSNutAne mahAvIra na kAli dharAtala para ahiMsA kahe che ane mauddhika dharAtala para anekAMta kahe che. anekAMta ciMtananI ahiMsaka prakriyA che ane syAdvAda enI abhivyaktinI sApekSa zailI che. * syAt ' samasta vizvanI asmitA virAdhAne naSTa karI de che. satya zAzvata che kintu ema kadI na kahe! ke mAruM satya ja ekamAtra satya che. kharI rIte Agraha satya nathI paNa anAgrahI daSTinu nAma ja syAdvAda che. syAdvAda jainadarzananA syAdvAdanA siddhAMta bhAratIya darzanamAM advitIya che. vizvanA padArtho ane ghaTanAonuM avaleAkana tathA vizleSaNa karavA mATe sAta dRSTikoNa che. yAtasti, nAsti, astinAsti, avaktavya, asti avaktavya, nAsti avaktavya, astinAsti vaktavya. A badhA paraspara viradhI dekhAya che paNa tema nathI; temAM pUrNa sAmAMjasya che. jaina - jaina satra jana kahe, manameM se vikAra mAyA, mamatame rame, kaise hA pAra ? IcchA prANI ane aprANInI vacce vibhAjaka rekhA kheMcavAvALuM kAI cihna hAya tA te che icchA. icchA prANI ja karI zake che jaDa nahi, mastiSka sAcavA-vicAravAnuM kAma kare che paNa te icchA karatuM nathI. icchA zarIramAM AvelAM caitanya kendro dvArA paNu nathI thatI. tenA utpAda UMDA che. icchAnuM kendra che- avirati ( asaMyama ). icchAne kAraNe ja mana caMcaLa bane che. IcchA ApaNA sUma zarIramAM Upaje che. manane sthira karavA mATe icchAonu` baTana (cAMpa ) dabAvavuM anivArya che. icchA vidyuta Aveza utpanna kare che, - ane mananA pa khA pharavA lAge che. icchAonI cAMpa baMdha karyA vinA manarUpI paDakhA budha karavA hAya te| te kevI rIte ane? siddhAMta cakravatI AcArya nemIcaMdra kRta dravyasaMgraha jinavara vRSabhe jIvAva je dravyanu vadhuna karyuM; devendra gaNune vaMdya tene nitya huM vaMdana karuM, upayAgamaya kartA stavana parimANa (meAkatA ) siddhane; amRta, saMsArI, svabhAvane Urdhva gati te jIva che. che zvAsa Ayu indriya khala e cAra prANa vyavahAramAM paNa nizcaya jyAM cetanA te jIva maNu trikAlamAM upayoga dana jJAna rUpe be prakAra che ane; che cAra vidhi cakSu acakSu avidha kevaLa ne mati zruta avadhijJAnane ajJAna triviSe kahyuM; mana H 5 kevala aSTi vidha pratyakSa parIkSa rUpe rahyuM. 1 ke 3 5.
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 e dravya vAjIva bhede cha prakArethI kahyA eka kALa viNuM bAkI badhA paMcAstikAye jANavA. 23 che bahupradeza kAyarUpa tethI te kAya kahevAya che asti' kahe jinendra tene paMca astikAya che. 24 asaMkhya pradezI chava dharmodharma naMtA AbhamAM A trividhA kAlANuM eka dezI nahi che kAyamAM. 25 che ekadezI toya vidhavidha skaMdha rUpe aNu ane bahudezI tethI kAya upacArathI sarva bhaNe. avibhANI aNu paramANuthI AkAza jeTaluM vyApta che; te jANavA savasthAna pradeza devA yogya che. Asrava saMvara nirjarA baMdha mokSa puNyane pApe je te jIvAjIva vizeSa bhedothI huM saMkSapane 28 je AtmabhAve pariName te bhAva Asava jina kahe ne pariName je kame dUbe te dravyAsava lahe. 29 mithyAtva avirati ne pramAda yogya krodhAdika krame che paMca, paMca tripaMca traNane cAra bhede prathamane. 30 sAmAnya lakSaNa jJAna darzana ATha-catu vyavahArathI zuddha jJAna darzana kavanuM lakSaNa karyuM nizcaya thakI nihi nizcaye paMcavaNe rasapaMca gaMdha be jIvamAM nathI, nathI sparza aTha, tethInamUta, che mUta baMdha vyavahArathI vyavahArathI che jIvakartA karma pudagala Adine, ne azuddhanaya cetana karama, naya zuddhathI zuddha bhAvane 8 sukhaduHkha pudgala karmala vyavahArathI jIva bhagave, paNa nizcaya AtmA khare caitanyabhAva bhogave. saMkeca vistAra paNu aNu guru jIvanija tana hoya che; ne samudraghAta tejI asaMkhya pradezI nizcaya hoya che. 10 jala bhUmivAyu teja vanaspati vividha sthAvara kendriya; zaMkhAdi ditrika catura paMcendriya bheda trasa jIva jANavA 11 paMcendriyo saMsI asaMjJI anya so amaska che; eke dikti jIva sUkama bAhara sarva pUrNapUrNa che. 12 caturdaza bhede mArgaNuM guNasthAna jIva vyavahArathI paNa chava se zuddha jANe nakakI nizcaya naya thakI. - 13 kaMI jUna atima dehathI utpAda vyaya dhayukta che; karmo rahita aSTa guNamaya lekacasthita siddha jIva che. AkAza pudagala kala dharmAdharma ajIva padArtha che; pudgala rUpAdi guNa mUrtika zeSAbhUtika dravya che. 15 tamaH bheda sakSama sthUla chAyA zabda baMdha udyotane saMsthAnane Apa badhA pudgala taNuM paryAya che. 16 mInane sahAyaka gamana jaLa prere nahi gati hInane; hamadharma gamane che udAsIna pudgaNane jIvane. 17 sthira pathikane chAyA sahAyaka cAlatAM nava rAtI tyama jIva pudgalanI adhameM sthAna sahakArI sthiti. 18 chavA dine avakAza Ape abhi tene jANavuM; teNe prakAre obha lokAkoza jine bhAkhiyuM 19 jemAM rAhe jIva pudguNene kola dharmAdharma te AkAza nAme loka tethI para Aleka ja sarva che. 20 je dravyanA parivartane pariNamanamAM sahakArI che; te kAla che vyavahAra lakSaNuM vartana paramArtha che. 21 jJAnAvaraNa Adika karmorUpa pudgaNa je ave. te dravya Asava jANavA bahu bhedanA jinavara kahe. 31 caitanyabhAve karma bAMdhe bhAva baMdha thAya che karmonmanuM mizraNa paraspara dravya baMdha kathAya che. 32 baMdha cAra bhede prakRti anubhAga sthiti pradezane anubhAgya sthiti kaSAyathI yoge prakRti pradezane. 33 karma AsravarAdha je cetanya pariNAme thatuM; te bhAva saMvara, dravya saMvara, dravyAsavane rekatuM. 34 dharmAnuprekSA vatasamiti gupti pariSaha japa ane cAritra baha vidha bheda jANo bhAva saMvaranA bane. 35 je yathA samaye tapa vaDe phalazrukti karma kharI jatAM te bhAva nirjara karma chUTe dravya nirjara jAguvA. 36 sahakarmane kSayane hetu jIva pariNAma te bhava mokSa che ne kama AtmAthI chUTe te dravya mokSa kahAya che. 37 zubha azubha bhAve yukta AtmA puNya pAparUpa bane; zubha nAma, Ayu gotra, sAtA puNya, avare pApa che. 38 cAritra darzana jJAna samyapha mekSa hetu vyavahArathI nija AtmA trirUpa mukti hetu jANu nizcaya naya thakI. 39 pratyeka loka pradeza para ekeka kAlANuM rahyA; te ratana rAzi jyama bhinna asaMkhya dravya che kahyAM. 22 Jain Education Intemational
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA nahIM AtmA cheDI ratnatraya kadI anya dravyamAM rahe tethI ja AtmA ratnatrayamaya mekSa kAraNe nizcaye. 40 vAdi tatva pradhAna samakita AtmAnuM te svarUpa che viparIta abhinivezathI je rahita samyajJAna che. 41 saMzaya vimeha vibhrama vinA sAkAra svapara svarUpanuM; kare grahaNa te che jJAna samyapha bheda aneka prakAranuM. 42 je nA grahe AkAra arthe nahi vikalpa pragaTa kare; sAmAnya kare te darzana ema AgamamAM kahe. 43 upayoga bemAM prathama darzanajJAna pachI alpajJane; sAthe na thAtAM paNa thatA e beu te sarvajJane. 44 tapazrutane vratavAna AtmA dhyAnaratha dhuraMdha re te parama prApti dhyAna kAje nityalIna traNamAM rame. pa7 muni apajhAnI nemicaMdra dravya saMgraha A karyo zrata pUrNa munivara deSa saMcaya rahita te zuddha kare. 58 zravaNamuni stuti jaga hai puNya bhavyAM ke digaMbara deva Aye huM; jagatameM mekSakA sAkAra, zubha saMdeza lAye hai, uThe bhavya cala, puNyAtmavAne bhaktibhAve hama, rahe cirakArase saue samaya sukha jagAye hama, mile upaga ke sukSaNa khile hai puNyAnaMdana ke caraNakA spezakara lehA dharegA rUpa kundana ke kamaLa racanA kuzala pAvana caraNa gurune baDhAve hai. 1 svayaM kAlIca karate hai acelaka rUpa ke dhArI; mahAvrata na paMca pAlaka hai jagata ke parama upakArI kamaLa nilepa rahate hai niraMtara Atma ciMtanameM; kubere kA vibhava arpita huA hai ziva akiMcaname. svahita maMdira zikhara para maNi kaLaza mAne uThAye hai. 2 hadayagrahame triratna ke akaMpita dIpa jalate hai samiti yA sAthe rahatI hai jahAM munijana vicarate hai. kamaMDalu pichI zAbhita che upakaraNa zauca saMyamake, pradAtA jJAna ke samyaka nivAraka hai akhila bhramake parama cinmaya abhiraga jJAna sAgarameM nahAye hai. 3 vyavahArathI zubhamAM pravRtti azubha nivRtti jANavuM; te vrata samiti guNirUpa caritra jinavare bhAkhiyuM. bhavanAza kAraNa bAhya atyaMtara kriyAnuM rokavuM; te jJAnIonuM parama samyapha caritra jina deve kahyuM 46 muni niyamathI be mokSa kAraNa meLave dhyAne karI; sAdhe tame paNa dhyAna yane citte ekAgre dharI. 47 je dhyAnamAmi vividha mATe cittanI sthiratA ahe; to vastu ISTamiSTamAM maha rAga dveSa nahi kare. dhyAnamAM parameSThi vAcaka maMtra pAMtrIza soLaSa; vA catura di eka japavA ke guru upadezavata. 49 karI nAza cAre ghAti karmo anaMta catuSTaya yukta che arihaMta zuddha che zubhadehe dhyAna karavA yogya che. 50 tanu aSTa karmo naSTa lokAloka dekhe jANatA rahe leka zikhare puruSAkare dhyAne paramAtamAM. 51 je jJAna darzana mukhya tapa cAritra vIryApAramAM AcArya muni nija anyane bedhe te dhyAne dhyAnamAM. para dharmopadeze lIna nita je ratnatraya saMyukta che, te Atma yativara vRSabha upAdhyAya tene namana che. 53 cAritra darzana jJAna samyapha zuddha mukti mArgane sAdhe sadA je sAdhu te vaMdana hajo munivaryane. 54 irachA sahita je kAMIpaNa ciMtavana muni jyAre kare talIna pAmyuM nehane kahyuM dhyAna tyAre nizcaye. papa nahi kAMI paNa ceSTA karo bole na ciMtavana nA kare nija AtmamAM lIna Atmasthira pAme te dhyAna paramagaNe. pa6 4 caraNa vAhana dharAze saiyA, niyata AhAra aMjalime jahAM vizrAma kara hI deza samatA bhavana tarutalameM niraMtara nirjarA se naSTa karate karma raja maLake avidyA se pRthaka he pAlate vidyA vimala vRtake. vacana pIyUSa para tirate hae jyAM haMsa Ave che. name guruvara, namo muninara, namo nigraMtha tapadhArI namo bhavyAtma padamoke vikAsina sUrya tanudhArI. liye zraddhA sumana manameM trigI bhakti bhAne kI upasthita hai caraNa meM hama zubhAzIrvAda pAne sakala maMgala amarataru sI varada guruke bhAye hai. bhajana rela banI adbhuta taiyAra IsameM beTho saba naranAra zrI jina guru enjiniyara jAne, ziva mAraga kA rUpa bakhAne Agase kaccha nahi chAne, hukama kiyA prabhune sukhakAra laghu enjiniyara gaNadharabhAI jine AjJA ke saba jana pAI. 5 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 huM khudakA hI kartA bhokatA, parameM merA kucha kAma nahIM parakA na praveza na kA yahIM, meM sahajAnaMda, meM darzana..2 A utarU rama huM nijameM nijakI nijame duvidhA hI kyA nija anubhava rase sahaja tRpta, meM sahajAnaMda sai darzana..3, Atmabhakti isa prakArase rela banAI kiyA bhavajanase upakAra prathama dayAkI lIkha lagAke japa tapa saMyama payAM lagAke zIla tela tiha madhya jalAke rela dharmakI jisa parakAra nikAMkSAdika phala lagavAke karma kASTa tiha madhya jalAke samakti jAga nAma dharAke ijina kA ya kriyA pacAra rela banI gaI hai jaba sArI puNya garUkI huI haziyArI cAritra lAIna kilaa bharI syAdAda signala taiyAra jJAna sTezana mAstara AyAM dhyAna karanekA TikaTa banAyA. vArA pratimA liyA kirAyA cetana beThe guNa AdhAra krodha mAna mAyA tye lUTere paMthanike tina luTa sabera narada mahi Inake saba Dere cetana Inase he haziyAra, brahmacarya saMga Apa sipAI tihAM madhya saba beTho bhAI inase rAkho sajajanatAI vairAgyacaMda hai pila sudhAra. jinAlayakA jaMkazana bhArI IsameM beThA saba naranArI nakAra sITI sarakArI bhava sTezana se he gaye yAra zivapurakA sTezana AyA cetana apane ghaTake yAyA chUTa gaI saba jagakI mAyA cImanalAla depada sukhakArI. jinavANI stuti jinavANI hamArI hIre jaDI jinavANI hamArI matiyAM jaDI; zrIjIke mukhase khiri jinavANI gautama jhIlI manamAnI .....jinavANI jagameM AyA zrAvaka kula pAyA, dharma jAna ne eka ghaDI ......jinavANI je nahi sunegI jina vara vANI, vipata paDegI bahuta burI ......jinavANI je suna lega jinavara vANI, saMyama dhAre usI ghaDI .....jinavANI ThADe zrAvaka araja karI hai hADe zrAvikA araja karate hai, hama saMyama le IsI ghaDI. .......jinavANI caMdra kSullaka araja karata hai, dIkSA de do IsI ghaDI, taba kare phira karmokI laDI jinavANI AtmaramaNa meM darzana jJAna svarUpI dU, meM sahajAnanda svarUpI dU" huM jJAnamAtra parabhAva zunya, dU sahaja jJAnadhana svayaMpUrNa; 6 satya sahaja AnaMdadhAma, meM sahajAnaMda, meM darzana...1 mere zAzvata zaraNu, satya tAraNa taraNuM brahmapyAre | terI bhakti meM kSaNa jAya sAre... Teka jJAnase jJAnameM jJAna hI hai, kalpanAo kadama vilaya he bhrAntikA nAza ho, zAntikA vAsA he, brahmapyAre, terI..1 sarva gatime raha gatise nyAre, sarva bhAvome raha unase tyAre sava gata Atmagata rata na nAhI virata, brahmapyAre terI..2 siddhijinane bhI abata kahe pAI, terA Azraya hI unameM sahAI mere saMkaTaharaNa, jJAna darzana caraNa brahma pyAre, terI...3 dehi karmAdi saba jagase nyAre, guNa vaparyaya ke bheda se pAre nitya anna acala gupta jJAyaka amala brahma pyAre terI..4 ApakA ApahI preya tU hai, sarva zremeM nita zreya tuM hai sahajAnaMdI pratye antaryAmI vibhe brahma pyAre terI..5 dharma ane dharmAtmA -maMgalAcaraNa me|kss mArgasmanetAram letAra karma bhUrbhutAm jJAtArAm vizvatattvAnAm vade tadguNa labdhaye - zAMti che - cAritracakravatI yogI samrATa zAMtisAgarajI bheja gAMvamAM vi.saM. 1929nA aSADa vadinA roja zrI bhImagauDAnI sahadharmiNI sarasvatIdevIe eka putrane janma Apyo. ne nAma pADyuM sAtagauDA. temanA traNa bhAIne eka bahena paNa hatAM. marAThI, hiMdI ane kannaDa bhASAnuM jJAna meLavI lIdhuM. nava varSe vivAhita thayA paNa kanyAnuM maraNa thatAM pharIthI baMdhanamAM na paDavAnA nirNayane caritArtha karavA siddhasAgara munithI brahmacarya vrata lIdhAM. zArIrika zakti ghaNI hatI tethI ghaNune kaMdhA para besADI sanmedazikharanI TrakonAM darzana karAvela. 32 varSanI uMmare anAja, tela ane ghIno tyAga karyo. 41 varSanI uMmare temaNe kSullaka dIkSA lIdhI. giranAra para elaka pada grahaNa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA te Aje paNa te divase ratsava thAya che. aneka graMtha lakhIne pragaTa karyA che. zruta jJAnane pracAra karavAmAM ajoDa kArya karyuM che. ApanA bhAI paMDita lAlArAmajIe ApanI smRtimAM bIjI pratimAnAM vrata grahaNa karelAM. teo paNa meTA TIkAkAra tarIke prasiddha lekhaka hatA. AcAryazrI bIjA bhAI paMDita makhkhanavAla paNa moTA vidvAna hatA. ne ArSamArganA kaTTara saMrakSaka hatA. karyuM ane te ja guru dvArA 1977mAM munidIkSA aMgIkAra karI ane zAMtisAgarajI nAme pUjya banyA. tyArabAda Apane AcArya pada arpaNa thayuM tyAre ApanA saMdhamAM 10 muni ne elaka, kSullaka vagere hatA. pachI zeTha ghAsIlAla pUnamacaMdanI vinaMtIvaza Ape sammadazikharanI yAtrA karI ne ghaNI prabhAvanA karI. vaLatAM Ape dilhImAM cArtumAsa vitAvI, vihAra karatAM karatAM saMgha senAgiri kSetra para Ave jyAM caMdrasAgara ane kuthusAgara nAmanA be muni banyA. ApanA jIvanakALamAM lagabhaga 600-700 ziSyoe Apane guru pade sthApyA. Ama vartamAnamAM jeTalA sAdhu che tenA A 5 Aghaguru che. muni mArgane punaH sthApita karavAnuM tamAma zreya Apane che. muni avasthAnAM 35 varSamAM Ape je kArya karyA che itihAsamAM suvarNaakSare lakhAze. jinavANune jIrNoddhAra karAvyo. sarakArI kAnUna sAme AmaraNa anazana karyA ne vijaya meLavyo. chevaTe 36 divasanI salekhane dhAraNa karI kuthalagiri parvata para hajAronI - medanIne mUkIne 2012nA bhAdaravA vadi 2 ne savAre sAta vAge phAnI duniyAne Ape tyAga karyo ane divaMgata thayA. sAmAdhi apUrva ane ajoDa hatI. jaiya ane zAMtinuM sAcuM svarUpa saue teozrImAM nihALyuM. dhanya che. e AcArya pravarane. - . AcArya kuzrusAgarajI mahArAja viThadra varya, cAritra bhUSaNa, tanidhi, jagadaddhAraka nigraMtha maharSine belagAma jillAnA enApuramAM janma thayela. sAtappA ane sarasvatInA A patA putranuM nAma rAmacaMdra hatuM. 25 varSa sudhI teo gharamAM rahyA. temanA sasarAe temane gharajamAI rahevA ghaNuM kahyuM paNa temane sAMsArika saMpattine meha na hatA tethI A zAMtisAgarajI pAse brahmacarya vrata laI lIdhAM. ne zravaNa belagolAmAM kSullakadIkSA lIdhI ne pArzvakIrti nAma dhAraNa karyuM. tyArabAda kuMbhAra kSetra para ekapada lIdhuM. phullaka jJAnasAgarajI pAse nyAya ane vyAkaraNane abhyAsa karyo ne pAraMgata vidhAna banyA. zIghra kavi, madhura vakatA ane bahuzruta lekhaka tarIke jainasamAjamAM teo prasiddha che. sonAgirikSetra para teoe munidIkSA lIdhI. Ape svapuruSArthathI vidyA prApta karIne saMskRta bhASAmAM aneka graMthanI racanA karI che. ane ApanA nAmanI eka graMthamAlA selApuramAM hAla cAle che. ApanI vakatRtva zakti ane cAritranI zuddhatAne kAraNe aneka rAjA-mahArAjA e Apane gurupade sthApyA hatA. Ape je dharma prabhAvanA karI che te ajoDa che. saM. 2464mAM Ape IDaramAM cAImAsa karelo ne tyAMthI giranArane yAtrAsaMdha kaDhAvela. tAraMgA kSetra para mAnathaMbha ApanA upadezanuM ja phaLa che. vaDodarAnA dIvAna kRSNamAcAryanA pramukhapade Ape vizvadharma para advitIya pravacana Apela ne jainadharmanI sArI chApa pADelI. Apane svargavAsa nAnI vayamAM thaye te eka kamanasIbI che. AcArya zrI vIrasAgarajI auraMyAbAdanA IragAMvamAM zeTha rAmasvarUpanI patnI bhAgyavatIne peTe Apane 1933nA aSADa suda 15 ne roja janma thayela. nAma hatuM hIrAlAla. Apane eka moTAbhAI paNa hatA. mAtApitAne svargavAsa thatAM vairAgya ja ne saM. 1978 nA aSADa suda-11 ne rAja Apa bAlabrahmacArI banyA. 1980 mAM sullaka dIkSA lIdhI. ane 81 nA AsomAsamAM munidazA dhAraNa karI. Ape pitAnA guru sAthe samasta bhAratamAM vihAra karyo ane anekane vratI banAvyA. ApanuM prathama comAsu IDaramAM thayeluM. Apane saM. 2012 mAM AcArya padathI navAjyA. 2019 mAM jayapuranagarImAM svargavAsa thayo. sva. AcArya sudharmasAgarajI AgrA pAse cAvalImAM saM. 1942mAM sugaMdha dazamIne divase Ape A dunizAmAM praveza karyo. nAma naMdalAla hatuM. Ape mathurA ane muMbaImAM abhyAsa karI zAstrI padavI meLavI. A5 - zreSTha vakatA, uttama lekhaka ane bAhoza TIkAkAra hatA. 1984 mAM samedazikharajI para Ape brahmacaryanAM vrata lIdhAM. Ape IDaramAM adhyApananuM kArya kareluM. ApanuM kSullaka tarIke jJAnasAgara nAma hatuM. Ape gajakaMthA, dilhI vagere jagyAe pratiSThA karAvelI. Ape saMdhanA sarva tyAgI ne saMskRta, nyAya vagerene abhyAsa karAvela. pratApagaDhamAM paMcakalyANaka samaye Ape munidIkSA lIdhI ne nAma rAkhyuM sudharmasAgara. jhAbuA gAme 1995 mAM Apane samAdhipUrvaka vargavAsa thaye. zabanI zobhAyAtrA vAjate gAjate nIkaLI ne tyAM samAdhichatrA banI - sva. AcArya zivasAgarajI janma savaMta 1958 mAM nemIcaMda zeThane tyAM dagaDAbAInI phakhe auraMgAbAdanA aDagAMvamAM thayo hato. ApanuM nAma hIrAlAla hatuM. prAthamika zikSaNa marAThI sAtamI sudhI lIdheluM. A laukika zikSaNanA guru paNa hatA hIrAlAla gaMgavAla; jeo pachI AcArya vIrasAgara thayelA ne caritranAyakanA dIkSA guru banelA. Apane be bahena ane be bhAI hatA. mAtApitA pleganI bImArImAM Apane tera varSanA mUkI phAnI duniyA choDI cAlI gayelAM. tethI bacapaNamAM thI ja gharanI javAbadArI Apane mAthe paDelI. pUrvabhavanA saMskAravaza nAnapaNathI ja bhejanazuddhinA ati AgrahI hatA ke pitAnI phaInA ghera paNa jamatA nahi ne pariNAme pheIe zadrajalane tyAga Jain Education Interational
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 karyA. Ape 1999mAM muktAgirikSetra para saptamI pratibhA dhAraNa karI ane khIje ja varSe siddhavaraTakSetre kSullakapada aMgIkAra karela ane 2006mAM nAgauramAM te ja guruthI ni tha pada dhAraNa karyuM. 2014mAM AcArya padathI temane navAjyA. temaNe anekAne sanmArge caDhAvyA, keTalIye dIkSA ApI ne dharmanA udyota karyo. chevaTe mahAvIrajI kSetra para pacakalyANaka pratiSThAnA samaye TUMkI mAMdagImAM ja teo svarge padhAryA. durgaMla dehamAM baLavAna AtmArUpa hatA. AcArya zrI mahAvIrakIrti jI phirAjAbAda janmabhUmi. 1967 vaizAkha vada 9 janmatithi. ratanalAla ane buMdAdevI mAtApitA, padmAvatI puravAla jAtikula ane pAMca bhAIonA parivAravALA AcArya zrIe byAvara ane IMdAramAM zAstrIkakSA sudhI abhyAsa karyo. nyAyatIrtha ane AyurvedAcArya pada pazu meLavyAM. caMdrasAgara mahArAjathI 16 varSanI umare brahmacarya vrata lIdhuM. 1994 mAM rAkATuMkA gAme kSullaka dIkSA lIdhI ane 32 mA varSe AdisAgarajIthI munindIkSA svIkArI, pachI AcA banIne ghaNAne dIkSA ApI, zilpa banAvyAM. Ape meATAbhAge patAvALAM tIrtha kSetrAmAM ja cAtumAsa vyatIta karyo che. dhyAna ane adhyayanamAM Apa moTA bhAge rata rahetA hatA. ApanA upara aneka dhAra upasa AvyA te Ape aDagapaNe sahana karI municarcAnA dAkhalA besADayo che. khaDavAnI kSetra para madhumAkhInA humalA asahya hatA. Apa vaidyaka ma trataMtranA pUrNa jANakAra hatA. Apane zAsanadevatA tarapha khUba pakSapAta hatA. dararAja tI vaMdana karatA ane zAsanadevatAone AzIrvAda ApatA. aneka bhASAnA jANakAra hAI game te sthaLe Apa prabhAvazALI pravacana ApI zakatA hatA. bhayamukta tyAgI tarIke ApanI khyAti saMtra che, tAragA jatA TUMkI khImArImAM mahesANA nagare ApanI 6-2-72nA rAja samAdhi thaI gaI, akALe sUrya asta thayA. AcArya 5caMdrasAgarajI AmA pravartaka, nirbhI ke, satyavAdI, ugra tapasvI zrI caMdrasAgarajInA janma khaDelavALA jAtimAM mahArASTranA naMdagAMva gAme thayA hatA. pitA nathamalajI nAme ane mAtAjI nAme sItAdevI, Ape A. zAMtisAgarajIthI dIkSA lIdhI. Ape aneka prakAranA upasargAne sahana karIne muninI dhairya ane pariNyajayanI kasoTImAMthI pAra UtarIne zuddha suvarNa samAna nirmala akhaMDa cAritrane saMsAra samakSa rajU karyuM. ApanA vyaktitvathI prabhAvita thaI khADatu mAM caMdrasAgara smAraka banyuM che. mAravADa dezane aneka kurItAnA cakramAMthI cheDAvanAra Apa munipuMgava che. ApanA janma vi. saM. 194 mahA vada 13 ne thayelA ane samAdhi 2001 nA phAgaNa suda pUrNimAe thaI hatI. Jain Education Intemational 73 AcArya jJAnasAgarajI (ajamera ) jayapura pAse rANAlI gAme ApanA janma thayela. pitA caturbhuja ne mAtA dhRtavallInA lADalA putra hatA. bAla brahmacArIe 13 varSanI uMmare gRhatyAga karyo. pachI kSullaka - ekala pada laI AcAryaM zivasAgarajI dvArA munidIkSA lIdhI. Ape saMskRtanA graMthA racyA che ane tenI TIkA paNa karI che. Apa AgamanA acchA naNukAra che. Apa bhUramala-paDita nAme prasiddha hatA, ghaNAne adhyApana karAvyuM che. vidyApremI zraddheya pUjya gaNezakI mahArAja 1931 nA Ase| vadi 4 ne divase pitA hIrAlAla ane ujapAI mAtA dvArA asArI vaizya kuTu MbamAM janma thayo. nAma rAkhyuM gaNeza. 7 varSa skUlamAM dAkhala thayA. AnAMkita ziSya banI gurujInA premapAtra banyA, nibhI katAnI mUrti hatA tethI tamAkunA durguNu gurune batAvI temanA hAkA phADI nAkhyA. gurujI prasanna thayA ane vyasana cheDayuM. 10 varSanI uMmare zAstra pravacana sAMbhaLI rAtribheAjana tyAga karyA. ane jainadharma svIkAra karyAM. vinA icchAe 1949 mAM lagna thayuM. dha bAbatamAM meLa na paDatAM khaMne vacce pati-patnInA saMbaMdha rahyA nahi ne caritranAyaka jJAnanI tarasa chipAvavA bhramaNa karatA rahyA. 1952mAM banArasa gayA. kAI bhaNAvavA taiyAra na hatuM tethI temaNe khUba mahenata karI kAzImAM ja syAdAda vidyAlayanI sthApanA karI. Ape paMDita aMbAdAsathI abhyAsa karI nyAyAcAryanI padavI prathama kakSAnI meLavI. sa kSetrAnI vaMdanA karI. sAmAjika kSetramAM paNa Ape aneka Apattio, apamAna ane upasargA sahana karyo. 1962mAM sAgaramAM vidyAlaya zarU karAvyuM. 2004 mAM kSullakapada svIkAryuM. paMDitanA sata banyA ne sau baDekhAbA 'nA nAmathI pAkArAvA lAgyA. Isa rAmAM udAsInAzramanI sthApanA karI, samAjanA moTA bhAganA vidvAnA ApanI preraNAthI ane Apa dvArA sthApita saMsthAonA ja paripAka che. 80 varSanI uMmare paNa Ape sammedazikharanI yAtrA karI ane sa. 2009mAM Ape isarAmAM A bhautika dehanA tyAga karyAM. AcAryaM tulasI, AcArya vinAbA, rASTrapati Adi aneka meATA puruSoe temanA saMpa pAmI AnaMda vyakta karyAM che. teo mana, vacana ane kAyAthI eka hatA. AcaraNu upara khUba bhAra mUktA. nikhAlasa hRdaya hAI potAnI bhUla ane sthitinA te svIkAra karatA. 5-9-61 nA rAja Ape munidIkSA lIdhI ne te ja divase rAtre paraleAkavAsI banyA. Ape dharma prabhAvanAnuM nagRtinu ane jJAnapracAranuM je kAma karyuM" che tenI koI tulanA zakaya nathI. te kArya amara raheze. sva. muni vardhamAnasAgarajI jIvanabhara bra. cunIlAla dezAI tarIke prasiddha, chellA divaseAmAM samAdhi maraNanI veLAe munipadamAM AvelA ne IDaramAM temane
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA. svargavAsa thayela. pitAnuM nAma kAlidAsa-mAtA ujamabAI - rAjakoTanA vatanI. zvetAMbara sthAnakavAsI saMpradAya choDI teo digaM- bara banelA. svAdhyAyanA baLa upara Ape aneka graMthanuM saMpAdana karyuM ane svataMtra graMthanI racanA paNa karI che. eka vakhata Apa sonagaDha TrasTanA TrasTI paNa hatA paNa saiddhAMtika matabheda thatAM Ape sonagaDhanA ekAMtane khUba virodha karela. ApanI pravacana zalI ghaNuM ja AkarSaka ane vyavasthita hatI. dIkSAo ApI dharma pracAranA kAmamAM ghaNe vega Apyo che. ApanI pratibhAthI prerita thaI ghaNAe nAnAM moTAM vidhavidha vrato aMgIkAra karI svajIvana dhanya banAvyuM che. sanmArga divAkara karuNAmUrti AcArya vimalasAgarajI AcArya ziromaNi pUjya dharmasAgarajI zrI ciraMjIlAlane janma TAMka pAse gaMbhIra gAme 1970 nA poSa suda 15ne reja, zrI bakhtAvara lAlajInAM patnI umarAvabAInI kukhe thayelo. teo khaMDelavAla chAvaDA che. laukika zikSA sAmAnya che. zAstrIya jJAna cAre anuyogonuM che. AcArya caMdrasAgarajInA dharmaupadezathI Ape phurAmAM 2008mAM AcArya vIrasAgarajIthI munidIkSA lIdhI. mahAvIramAM paMcakalyANakanA prasaMge saMvata 2025mAM Apane AcAryapada prApta thayuM. Ape atyAra sudhI 26 munadikSAo ApI che ane mulaka - elaka ane ArthikAonI seMdhaNI dIkSA Apane varada haste thaI che, Apa zAMta pariNamI sAcA sAdhu che, mauna ane mALA te ApanA priya viSayo che. sauthI ocho Adeza ApanAra AcArya Apa ja cho. A. zivasAgaranA baha6 saMdhane A5 Aja saMbhALI rahyA che. dilhImAM cAturmAsa vakhate 60 karatAM vadhu pIMchI hatI je sarva saMdha ApanI zIkhAne netRtvane mAnatA hatA tevI ApanI pavitra chApa che. bhoLAnA bhagavAnanA nyAye ApanI sAdhucaryA zuddha ane AtmalakSI hoI te Apane uttama saddagati apAvaze ja. RjutAnI mUti Apane namaskAra ho. AcAryarati zrI dezabhUSaNajI maisUra prAMtamAM Apano janma saM. 1960mAM kothalI gAme thayela. mAtAnuM nAma aAvatI ane pitAnuM nAma zrI satyagauDa. ApanuM nAma bAlagauDa hatuM. traNa mAsanA thayA tyAM mAtAne cira viyoga thayo ane pitAjI paNa temane bAramA vadhe choDIne cAlyA gayA. Ape AcArya pApasAgarathI pAkSika zrAvakanAM vrata lIdhAM ne pachIthI zrI jayati munirAja pAse saptama pratimA grahaNa karI. thoDA ja samaya bAda rAmaTeka kSetrapada elapada dhAraNa karI dezabhUSaNa nAmathI vicaravA lAgyA. aMte kaMthalagiri kSetre nagna digaMbarI dIkSA laI lIdhI. surata- mAM A5 AcArya banyA ne dilhI samAje AcAryaratananI padavI arpaNa karI, Ape aneka nirmANakAma karAvyAM che. - AyodhyAnI pratiSThA, khAnapAnI cUlikA, kethalInI zAMtigiri ane gurukuLa vagere tenAM pratIke che. graMtharacanAmAM Apa ajoDa che. karNATakI hovA chatAM Apane hiMdIbhASA para kAbU adbhuta che. Ape aneka zilpane eTA jillAnA kesamA gAme 1973nA Aso vadi 7 nA reja kaTorIbAIne peTe caritranAyakane janma thayela. pitAnuM nAma bihArIlAla. nAma pADayuM nemIcaMda. moTecA vidyAlayamAM abhyAsa karyo. adhyApananuM kAma karyuM. sAdhanA ne tapAcaraNathI keTalIka viziSTa zaktio keLavI. vaidyavidyA paNa prApta karI. sAhasavIra heI sAIkala para zikharanI yAtrA karI. A. vIrasAgarajI pAse 7mI pratimAnAM vrata lIdhAM. 2007mAM AcArya mahAvIrakIrti e bhulaka RSabha sAgara banAvyA. gheDA ja samayamAM sudharma sAgara elaka thayA. ane 2009mAM samAgiri para munidIkSA lIdhI. 2018 mAM TUMDalA cAturmAsa vakhate AcAryapadathI vibhUSita banyA. ghI, namaka, tela ane daMhInA AjIvana tyAgI che. aneka upavAsa dvArA ghaNAMkharAM vata karI lIdhAM che. rojanI 200 jeTalI mALA pherave che. vAtsalyamUti hAI karuNAsAgara samuM vartana che. vayovRttamAM pAkA che. 1967mAM IDaramAM cArtumAsa kareluM A varSa nIrAmAM birAje che. dUradarzananuM jJAna che. nimittajJAnI hoI ane maMtrataMtranA jJAtA hoI bhakatane ane rogIonAM jhuMDa temane vaLagelAM dekhAya che. 2007thI atyAra sudhImAM 31 comAsA vitAvI sarvatra dharmaprabhAvanA karI che. temaNe 22 muni dIkSA, 16 Arthika dIkSA, be elaka dIkSA, 10 zullaka dIkSA ane 10 mullikA dIkSAo ApI che. sanmArga divAkara jevI aneka padavIothI samAje temane navAjyA che. parepakAra temane jIvanamaMtra che. vIsapaMthI AjJAthanA pAkA pakSapAtI che. gaMdakane prANadhAra mAne che. AcArya sumatisAgarajI muranA vibhAgamAM zyAmapura gAme 1974 aSADanA sudi 4 ne. roja janma thayela. 2025mAM mahAvIra jayaMtInA divase Ape elakadIkSA lIdhI. 2030mAM AcArya vimalasAgarajInI AjJAthI AcArya banyA. Apa chidbhulAla tathA virAMjAdevInA lADalA putra nathIlAla hatA. Apane cAra bhAI tathA eka bena che. ApanI patnInuM nAma rAmazrIdevI hatuM temanAthI Apane bArelAla ane bhAgacaMda ema be putra prApta thayA ne be putrIo paNa thaI. Apane bacapaNamAM DAku upADI gayela paNa tyAMthI cAlAkIthI Apa bhAgI Avela je ApanI hiMmata ane nirbhIkatA darzAve che. vinA AhAra letA sAdhune joI Ape zakijalane tyAga karelo ane pachI te vairAgya vadhatAM Ape munidIkSA lIdhI, Ape ghaNAne vratAdi dIdhAM ane dIkSita zilpanI saMkhyA paNa moTI che. vIra saMvata Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 75 tArtha karavA 2014 mAM jayapuramAM munidIkSA lIdhI. pezAbanA dardIne ghara upasarga jItIne AtmasAdhanAnI kasoTIne apUrva rIte camakAvI. Ape "yathA nAma tathA guNa'nI kahevata anusAra anekane zratAmRtanuM pAne karAvI ApanuM nAma sArthaka karyuM che. munizrI zreyAMsasAgarajI (vardha) jinadAsa nArAyaNaca vaDenA hisA sAvajane putra prApta thayo nAma pADayuM ratnAkarajI. janmatArIkha che 31-12-20, bhAgalapuramAM sAtamI pratimA grahaNa karI. 8-4-74 ne roja dehagAme munidIkSA lIdhI. sarala pariNAma ane maMda kalAthI hAI sarvatra Apane Adara thAya che. Apane patnI ratnamAlAthI vijayA nAmanI dIkarI thaI je suzikSita che. mesane dhaMdho karatA hatA je Aja kuTuMbIjane paNa te ja kare che. 2032mAM Ape IDaramAM cAturmAsa karela. 2035mAM guruAdezathI Apa AcAryaka5 banyA. 250 mAM IDaramAM comAsu karyuM tyAre ApanI sAthe sAta muni hatA. temanA sAMnidhyamAM paMcakalyANaka pratiSThA thaI ane ghaNI dharma prabhAvanA thaI. IDaranA devacaMdabhAIe dIkSA lIdhI ne bIjA keTalAka vratI banyA. zrI kapilabhAI koTaDiyAe saptamI pratimAnAM vrata ApathI lIdhela che. AcAryA vidyAsAgara belagAMvanA sadagalA gAme zrI malappAjIne tyAM zrImatIjIne kukhe ra003nA Aso sudi 15 ne dine bALaka thayuM tenuM nAma pADayuM vidyAdhara. kanaDabhASI vidyAdhare upadezAmRta cAritracakravatI zAMtisAgarajIthI pIdhAM. ane brahmacarya pratimAnAM vrata AcArya dezabhUSaNathI lIdhAM, paNa abhyAsa karavAnI icchAthI teo ajamera AvyA ne tyAM jJAnanA sAgara evA guruthI sarva anugone abhyAsa karyo ane pUrNa zAstrajJa banyA. yogyatA jaI gurue 30-6-68 nA roja munidIkSA ApI. gurue pitAnI hayAtImAM ' ja yuvAna chatAM cAritranA pAkkA hoI temane nasIrAbAdamAM 21-11-72nA roja AcArya pada arpaNa karyuM. caritranAyakanA be bhAIomAM eka muni che ne bIjA zullaka che. pitA muni che ne mAtA ArthikA che. bahena paNa ArthikA che. ghera eka bhAI mAtra rahe che. Ama samagra kuTuMba jainadharmanA tyAga mAge vicarI rahela che. AcArya zrImAM Azu kavitva ane pratyutpana munitva che. Ape potAnA gurunI jema saMskRtamAM graMtho lakhavAnuM kAma paNa karyuM che. Ape hiMdI anuvAdanuM kAma karI hiMdIbhASI jIve upara upakAra karyo che, samaNusUtrane jainagItAnA nAmathI anu-vAda karI Ape hiMdavyApI kIrti saMpAdita karI che. pakakA anuzAsananA AgrahI hoI A5 pUrNa parIkSA pachI ja dIkSA Ape che. zuddha caritranAM AcAranAra tyAgIjana tarIkenI suMdara chApa ubhI karI che. ApanAthI dharma udyotanI ghaNuM zakayatAo che. zrI AcArya kalpakRtasAgarajI bikAneramAM 1962nI phAgaNa vadi 15 ne divase Apane gajajo- -AInI kukhe zrI chogAmalajIne tyAM janma thayela. gotra osavAla vetAMbara saMpradAyanA, ghera kApaDane moTA dhaMdhe hato. dhaMdhAne kAraNe zikSaNa tarapha lakSa apAyuM nahi; paNa kuzaLa ane sanmAnita vepArI banyA jene prabhAva Apa para paDayo, makAnanA bhADUta darajInI preraNAthI ApanAM mAtApitA digaMbara jaina dharmamAM AsthAvALAM banyAM jene prabhAva Apa para paDyo. kalakattAmAM paM. makhanalAla dvArA dhArmika zikSA paNa tethI Ape lIdhI. sAmAnya bImArImAM pitAjI cAlyA, bApA pachI mAtA paNa dharma parAyaNatAmAM paralekavAsI banyAM. 2009mAM AcArya varasAgaranAM IsarAmAM darzana karyA bAda Apa AzramamAM AvI rahevA lAgyA ne be varSa bAda brahmacArI banI kArataka sudi 13 - 2011nA divase kSullakapada dhAraNa karyuM. te daramyAna susaMgatithI teo vidvAna banI cUkyA hatA ne jJAnane cAritramAM carita elAcArya munizrI vidyAnaMdajI vizvadharmanI jaya guMjatI karanAra zrI vidyAnaMdajI hAla eka prabhAvazALI saMta ziromaNi che. temane janma 25-4-25ne roja zeDavAla gAme thayelo. kalicaMda upAdhyAya ane sarasvatIdevI temanAM mAtApitA che. bALaka surendra brahmacaryanAM vrata 1945mAM mahAvIra kIrtithI lIdhAM. "samasta vasudhA eka kuTuMbanI bhAvanA laIne teo cAle che jethI temanA pravacanamAM sarva jAti saMmelanane bhAsa thAya che. mAnavamAtra mATe upayogI vANInuM jharaNuM temanA mukhAraviMdamAMthI jhare che. svAdhyAya sAthe sAhityasRjananI kriyA paNa aharniza cAle che ne tethI teonI zrutasevA paNa noMdhapAtra che. atyAra sudhI pachI kamaMDaLa jevI 30-35 racanAo AkarSaka DhaMganI pragaTa thaI cUkI che. mohaka vyaktitva vaDe aneka rAjanItijJA ane rAjyakarmacArIone paNu AkarSyA che je vaDe temaNe jaina dharmanI prabhAvanAnAM aneka kAme saMpanna karAvyAM che. AkAzavANIne dharma pracAramAM je phALo che te temane ja AbhArI che. AcArya tulasInI jema ApanI dRSTi rASTrIya cAritrane nirmala banAvavA tarapha che. badrinArAyaNa sudhInI ApanI vihArayAtrAe eka navIna ItihAsa khelyo che. bhayaMkara zItaRtumAM Apane himAlayamAM nivAsa Apane sahiSNunI kasoTI samAna banela ane darzakoe dhanya dhanya municaryA kahI. ApanuM adhyayana UMDu, talasparzI ane vizALa che jethI aneka dezavidezanA vidvAnene dharmanI vAta Apa satarka samajAvI zake che ane tenAthI dharma prabhAvanAnAM kAryo karAvI rahyA che. Apa navayuvakaeN mATe zraddhAspada gAIDa che. hAla Ape dakSiNamAM thANuM nAkhyuM che ane bhagavAna bAhubalinA mahAmastakAbhiSekanA utsavane saphaLa banAvavAmAM saMlagna che, bhagavAna mahAvIra nirvANa mahotsavanI saphaLatAmAM ane janamaMgaLa mahAkaLazane parivartana karAvavAmAM Apane ja varada haste kArya karI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA muni pArthasAgarajI rahela che. saMkSipta, madhura, coTadAra, tarkabaddha vANI vaDe Ape saune mugdha karI maMtrita karI dIdhA che je Apane vAzmi sAbita kare che. jainadharmane vizvavyApI banAvavAmAM ApanI pAse je Ayojana che te apUrva che, advitIya che ane te saphaLa thaIne ja raheze. zrI upAdhyAyamAM ajitasAgarajI ATA najIka bhIMrA gAme palAvatI puravAla gotramAM jayacaMda ane rUpAbAIne tyAM A bhavya AtmAne 1942mAM janma thayela. nAma paDayuM rAjamala. saM. 2000mAM prathama munidarzana thayAM ne 17 varSanI uMmare saMdhamAM zAmila thaI gayA. 2002mAM brahmacArI banyA. abhyAsa vaDe paMDita, vidvAna ane pratiSTAcAryanI lAyakAta meLavI lIdhI. aneka tyAgIone adhyayana karAvyuM ane karAve che. 2018mAM A. zivasAgarathI dIkSA lIdhI ane ajitasAgara nAma pAmyA. abhINu jJAnArAdhanA vaDe teo potAnI eka anupama chApa UbhI karI zakyA che ne Aje sAcA upAdhyAyanuM kAma karI rahyA che. phirojhAbAda zaheramAM 197rane kArataka sudi 2 ne roja rAmagopAla ane dropadIbAIne tyAM janma thayelo. 194ramAM mAtAne svargavAsa thaye. munnAlAlane dattaka lIdhela che. 2026 mAM vatI banyA. ' 28 mAM elaka banyA. nAma pADayuM zItalasAgara. vIra savaMta 2031 mAM DeDa mukAme AcArya sumatisAgarathI munidIkSA lIdhI. IDara ane amadAvAdamAM cAturmAsa karI gujarAtane ghaNe lAbha A. zAhapuranuM maMdira ne jenabhavana ApanI ja preraNAnuM phaLa che. Ape ghauMne Ajanma tyAga karyo che. 23-8-87 sudhImAM deha choDavAnuM vrata paNa lIdhuM che. muni kuzrusAgarajI (gujarAta) vIra savaMta 1964 nA phAgaNa sudi 12 ne roja kaDiyAdarA gAme janma thaye. hemacaMda zeThanAM divALIbAI patnIthI thoDuM aMgrejI bhaNyA, gujarAtI 7 no abhyAsa. Ape kaDiyAdarA ane vijayanagaramAM pAThazALA sthApI tene Arthika rIte sadhdhara banAvI che. gAmanI hAIskUla-davAkhAnA vagere saMsthAomAM tana, dhana ane manathI sevAo ApI. ghaNuM tyAgIonA saMparkamAM rahyA. tIrtharAjanI cha vAra yAtrA karI. badhAM ja vrata karI cUkyA che, gharaDI uMmare paNa udyApana paNa karAvyAM. 2032 mAM saMpatti ane kuTuMbane tajI kullaka dIkSA pitAne gAma lIdhI. RSabhadevamAM aleka thayA ane tAraMgA kSetra para kArataka sudi 15 nA roja muni banyA. vidyArata vyavahArakuzaLa AcArya samanIbhadrajI yuvAyogI upAdhyAyazrI bharatasAgarajI 2006mAM janmelA choTelAlanA pitAjInuM nAma che kisanalAla ne mAtA che gulAbIbAI. gAma lehAriyA. 1968mAM gRhatyAga karyo. 69mAM kSullaka dIkSA thatAM zAMtisAgara nAma maLyuM. 1972mAM muni thatAM bharatasAgarajI banyA. abhyAsa karyo. AgamajJa banatAM 1979mAM AcArya tathA sakalasaMghe upAdhyAyanI padavI arpita karI. sAdhu thatAM ja upasarga Avele paNa tenA teo ajaba rIte vijetA banelA te temanI bairya ane sahiSNutAnA guNonI sAbitI che. sArA vakatA, zAMta svabhAvI ane ekAMtamAM jJAnArAdhanA karanAra kumAra bhegI tarIke saMgati karavA jevA che. karoDapatimAMthI akiMcana subuddhisAgarajI janma pratApagaDhamAM saMvata 1957mAM thayela. saMghapati ghAsIlAla pUnamacaMdane tyAM jemaNe AcArya zAMtisAgarajIne sasaMdha sammada zikharajInI yAtrA karAvI ne apUrva dharma prabhAvanA karI hatI. te saMghamAM Apa paNa sAthe hatA. mAtAnuM nAma nAnIbAI. laukika zikSA dasamI sudhI karI che paNa Apa khUba moTA vepArI hatA. lAkhanI sAhyabI ne vaibhava choDI Ape saM. 2024mAM kSullaka dIkSA lIdhI tyAre je julusa udepuramAM nIkaLeluM ne apUrva hatuM. bIje ja vaSe AcArya zivasAgarajI dvArA Ape salumbaramAM munidIkSA laI lIdhI. Ape namaka, tela, dahIMne jIvanabhara tyAga karyo che. bhAre zrImaMta kuTuMbanA nabIrA hovA chatAM Apa caritramAM pakako cho ane dhyAna adhyayana sivAya bIjI lapasapamAM paDatA nathI. svAdhyAya vaDe zratajJAnanI sArI pakaDa prApta karI che. bhegI leke mATe Apa Adarza dRSTAMtarUpa che, tA. 27-12-1891 mAM karamAlI gAme Apane janma thayela. pitA kasturacaMda ane mAtA kaMkubAIe Apane solApuramAM prAthamika zikSA apAvI. pachI te Apa bI. e. thayA. dhArmika zikSaNa jayapuramAM lIdhuM ane 1952 mAM vardhamAnasAgarathI munidIkSA lIdhI. sAdhanAsthaLa kuMbhoja che, jyAM gurukuLamAM 600 chAtro abhyAsa kare che. A jagyA navIna tIrtha banI gayela che. te uparAMta bIjA 15 jeTalAM vidyAdhAmo UbhAM karyA che. dakSiNane jaina dharmamAM daDha rAkhavAnuM bhagIratha kArya Ape karyuM che. mULa te Apa IDara sTeTanA vatanI paNa mahArASTramAM ApanA dAdAe gayelA tethI gujarAtI maTI gayA jevA che. Apa paMDita devacaMda nAme khyAta hatA. Aje ApanI preraNAthI lAkhanA phaMDavALI ghaNI saMsthAo cAle che. hAlanA tIrthakSetra kabirane sadhdhara karavAmAM Apane varada hAtha kAma karI rahyo che. munizrI AryanaMdIjI ApanA zilpa che. temaNe 1 karoDanuM phaMDa ekatra karavAnI preraNuM ApI temAM Apane ja phALe mukhya che. Ape apUrva kAma karI ghaNAne jIvatadAna ApyuM che. Jain Education Intemational
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 munizrI AnaMdIjI lakSmaSNurAva ane kRSNAbAInA lADalA zrI zaMkararAvajI zetavAla tinA che. ApanAM patnInuM nAma pAvatI devI che je vratI che, Apane bhAI, bahena, putraputrI hAvA chatAM vairAgyane kAraNe Ape e badhuM cheADIne 1959 mAM dIkSA lIdhI ane svaguru samatibhadrathI adhyayana karavA lAgyA. Apa ghaNI bhASAonA jANukAra che. Ape gurukuLa alArAne saMpUrNa mArgadarzana ApyuM che, Apa alpa ane mRdubhASI che. guruAjJAthI Ape tIrthaM rakSAnidhi mATe apUrva ane ajoDa kAma karyuM. che. muni va mAnasAgarajI janma sanA16mAM 23-9 -50 nA rAja kamalacaMda ane mane ramAbAInA lADalAe peAtAnA gAme hAIskUlanI zikSA lIdhI che. pU. jJAnamatI AyikAnA cAturmAsamAM vairAgyanA aMkura phUTayA ane nAnI uMmaramAM ja zAMtivIranagara - mahAvIrajImAM vizAla jana samudAyanI hAjarImAM Ape AcAya dhasAgarathI munidIkSA lIdhI. adhyayana UMDu che, sArA vaktA che. asAtA vedanIya karmanI prabaLatAthI ApanI jyAti jatI rahe che ane prabhustuti vaDe punaH prApta thAya che. hAla Apa AcArya 5zrutasAgarajInA saMdhamAM che. yazavatakumAra Ta muni tarIke khyAta che. munizrI pArzva sAgarajI kArataka sudi 7 - 1972 mAM fiAjAbAdamAM ApanA janma thayelA. pitA rAmasvarUpa ane mAtA jAnakIbAIe ApanuM nAma rAkhyuM rAjendrakumAra. Ape vimalasAgarajIthI meraThamAM munidIkSA lIdhI. Ape namakathI--telanA yamapUrvaka tyAga karyo che. munizrI subAhusAgarajI (karNATaka ) janma tArIkha 18 - 8 - 27, khelagAMvanA hAlage gAme, pitA bhAlappA, mAtA jAnakadevI - peAtAnuM nAma tavanappA. cAra bhAI, ena nathI. pa`cama jAti, khetInA dheA. supAsAgarajIthI kSullaka dIkSA nAma hatu bhUtabali, 1 - 7 -58 nA rAja, 26 - 12 - 58 nA rAja munidIkSA te ja guruthI lIdhI. atyAra sudhI 23 cAturmAsa karyA, Ape sammedazikharajInI 51 vaMdanA karI che. thADA ziSya samudAya paNa che. jyotiSa ane maMtrazAstra priya viSayA che. jJAnamUrti 'sahajAnaMda'mahArAja kSullaka maneAharalAla vaNI bhAratabharamAM cheTe vaNIjInA nAmathI prasiddha che. jhAMsInA kumadrumA gAme vIra sa. 1972 nA kArataka vid 10 ne rAja Ape sUryanA prathama prakAza joyA, gAlAlAre jAtinA Jain Education Intemational 10. gulAbarAya pitA ane tulasIbAI mAtAnA A maganalAle sAgaramAM abhyAsa karyo ane nyAyatIrthanI pachI meLavI. patnInA svargavAsathI Ape pU. gaNezaprasAdajIthI kSullaka dIkSA lIdhI. ApanA nAme sahujAnada graMthamALA cAle chene ApanAM 250 karatAM vadhu pustakA prakAzita thayAM che ane khInna teTalAM ja prakAzana mATe taiyAra che, Ape yAre anuyegA upara hAtha ajamAvyA che. vaNI pravacana nAmanI patrikA dara mAse pragaTa thavAnI yojanA paNa Ape amalamAM mUkI che. hiMdubharamAM bhramaNu karI Ape madhura ane hRdayagrAhI zailIthI Ape dharmapIyUSa saune pAyAM che. Apa kavi, vakatA, pravacanakartA, vivecaka, lekhaka ane carcAniSNAta che. zrutapracAranuM kAma karyuM che, je bhAvanA muni thavAnI hatI paNa kALe te pAra paDavA dIdhI nahi ne meraThamAM svargavAsa thayA. saMyamI zrI jinendravaNI'cha pAnIpatanA suprasiddha vargula ane jaina sAhityanA mana zrI jaya. bhagavAnadAsajIne tyAM 1921mAM janma thayA. Tekanikala kAma zIkhI tenA dhaMdhA karyA paNa te cheADI svAdhyAyanu kAma zarU karyuM. pApanA udaye bImArI laIne janmelA, paNa saMkalpathI tene bhagADI chatAM asvastha rahetA. sayamI banavAnA vicAra sphuryo ane kSullaka pada lIdhuM. pravacanazailI ane lakhANunI zailI aneAkhI che. vaijJAnika DhaMgathI vastune parakhAvA che. Ape jainendra siddhAMta kA " mAtranI racanA karI hAta tA ye ApanA yaza bhAratamAM phelAI jAya tevu' te ajaba kA che. zAMtipatha pradarzana ApanuM khIju` amUlya pustaka che, Apa mRduMbhASI ane anAgrahI svabhAva, kuzaLa vaktA tarIke khyAtanAma che. kSullaka siddhasAgarajI (lADanlR ) 1981 nA zrAvaNa vada 5 ne rAja zeTha mAMgIlAla agravAlamaiM tyAM lADanUmAM ApanA janma thayA. 2016 mAM paMcakalyANuka pratiSThA samaye Ape brahmacarya vrata grahaNa karelAM. -026mAM dUsarI pratimA lIdhI, 2022 mAM brahmacArI banyA. mujhaphpharanagaramAM Ape 2032mAM kSullaka dIkSA lIdhI, jalavAyu tyAMnA anukULa hatA nahi eTale tabiyata sArI na heAvA chatAM 300 mAIlanA pagapALA vihAra karI Apa sIkara AvyA ne tyAM pachIthI vratI Azrama sthApyA. Ape rAja sthAnanA kucAmana vibhAgamAM ghaNI dharma prabhAvanA karI ane dharmIjyAta jagAvI che. Apa nibhoIka ane spaSTavakatA che. dIdiSTa ane guruprasAdIthI Apane vacanasiddhi prApta thaI che jethI ghaNA bhakatA che ane temanA dvArA dhArmika sAhityanuM ane jIrNoddhAranuM adbhuta kAma karAvI atizaya puNya meLavI rahyA che. pAkA munibhakta che. kSullaka siddhasAgarajI ( maujhamAbAda ) kumAra zramaNu, abhINu jJAnApayeAgI kSullakajIne saMvata 1995 mAM AcArya vIrasAgarajIthI siddha parakUTamAM kSullaka dIkSA lIdhelI.
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 vizvanI asmitA zAMta ane sarala pariNamI sAdhu. Agamono gahana abhyAsa karyo che. sAthe sAthe Itara sAhityathI paNa pUrNa jANakArI rAkhI che. sArA lekhaka- kavi - TIkAkAra - samakSaka - vivecaka ane vaktA ane ekAMta temano priya viSaya che. sAdhu samAgamanI daSTie emane saMparka ane saMgati karavA jevI che. nispRhatAnA namUnA samAna teo jIvana jIve che. patranuM saMpAdanakArya karyuM. lakhanaumAM zrI ajitaprasAdajIne dhArmika graMthanA anuvAda chapAvavA preraNuM karI ne te kArya saMpanna karAvyuM. prabala vAyukaMpanI bImArIthI 1942mAM svargavAsa thayo. jIvanamAM ekeka miniTano sadupayoga karyo che. relamusApharImAM paNa Apa lekho lakhatA hatA. laMkA-barmA jaI bauddhadharmane abhyAsa karI te aMge sAhitya taiyAra karyuM. Ape nAnAmoTA 80 jeTalA graMthanI racanA karIne bhAre zrutasevA karI che je ajoDa che. kSullaka sanmatisAgarajI barabAI (morenA) gAme zeTha bAbulAlanAM patnI sarojabAI ne peTe bALaka thaye. nAma rAkhyuM surezacaMdra. bALapaNathI ja vairAgya -tarapha ruci, tethI 1972mAM sukalaka pada dhAraNa karI lIdhuM. sArA vaktA ane lekhaka che. 10-11-48 nA roja janma thayela che. muktipaMthakI aura... vagere pustaka lakhela che. Aje syAdavAda zikSaNa pariSadanA sarvakartA thaI saMsthA dvArA zibire yojI dharma pracAranuM suMdara kArya karI rahyA che. yuvAnane yogya utsAhathI bharapUra che. kSullaka samatA sagArajI (gujarAta) kezavalAla ane saMtokabenanA ghare 2-11-19 nA roja amRta bhAIne janma thayela. 1939 mAM meTrika thaI gayA, 41 mAM lalitAbena joDe paraNyA, jemanAthI ja putro ane 4 putrIo thayela che. moTA dIkarI enjiniyara che. vairAgyavRttine kAraNe nokarI choDI ne brahmacArI banyA. ne berIvalI vaMdanapure AcArya nirmalasAgarajIthI mulaka dIkSA lIdhI. dIpacaMdajI vaNI ane paMDita siddhasenanA saMparkathI dhArmika jJAna sAruM meLavI lIdheluM. kucchasAgara jevA vidvAna munionA saMparkamAM paNa nAnI uMmare AvelA. tethI susaMskAranAM bIja paDelAM je Itara saMgatithI pallavita banyAM che Aje tyAgIrU5 phaLyAM che. mRdubhASI hAI sAMbhaLanArane rasa paDe che. karmaTha karmayogI bra. zItalaprasAdajI sva. bra. jIvarAja dezI 1936mAM phalaTaNamAM jagyA. pitAjI 10 varSanI uMmare gujarI gayA. ApanA kAkAe Apane vidvAna banAvyA, sAthe kApaDanA vepAramAM lAkhapati paNa thayA. patnI ane eka putrI baMne akALa kAlakavalita banyAM. zeTha hIrAcaMda nemacaMdanI preraNAthI Ape lAkhekanuM dAna karyuM. 1949mAM tabiyata bagaDI eTale Ape ApanI sArI saMpatti je be lAkhanI hatI tenuM TrasTa banAvyuM ane jaina saMskRti saMrakSaka saMghanI sthApanA karI ane graMthamAlA UbhI karI, ghaNuM prakAzane pragaTa karAvyAM. 10mI pratimA grahaNa karI hatI. svargavAsa hara varSe thaye te daramiyAna ghaNAM upayogI kAryo karI temaNe zrImaMtane uttama dAkhale besADyo che. bra. saradAramalajI pitA maMgalasena yAne makhanalAla ane mAtA nArAyaNa devIthI Ape A jagatamAM praveza sane 1879mAM karyo. 1893mAM lagna karyA. 1896mAM meTrika thayA. pachI hisAbanIzanI parIkSA pAsa karI relavemAM nekarI lIdhI. sAthe svAdhyAya ane sAmAjika sevAnAM kAryo cAlatAM hatAM. mAtA-pitA-bhAI-patnInAM dehAvasAnathI Apane saMsAranI asAratA joI virakti utpanna thaI. 1905mAM nekarInuM rAjInAmuM ApI dIdhuM ne pUre samaya dharma sevAmAM ApavA lAgyA. zeTha mANekacaMdanI preraNu ane madadathI aneka saMsthAonI sthApanA ane saMvardhana karyA. jaina gajA, jaina mitra patrikAonuM saphaLa saMcAlana karyuM. 1909mAM saptamI pratimAnAM vrata lIdhAM. anekavidha sevAone kAraNe jainabhUSaNa, dharmadivAkara Adi padavIothI samAje kadara karI che. jenA pariSadanI sthApanA paNa Ape ja karelI, "vIra' lakSAdhipati zeTha hakamacaMdanI patnI mugAbAIne peTe 196panA jeTha suda 14 ne rAja siroja gAme janma thayo hato. tamAma vidyAo prApta karI. saMgItamAM Apa pravINa che. vaidakavidyA paNa hastagata karI che. Apa dhArAsabhA sudhI gayelA che. Ape aneka sAmAjika saMsthAonA ucca heddedAra tarIke sevAo ApI che. raka sTeTamAM ApanI ghaNI lAgavaga hatI tethI sTeTa pAse ghaNuM kAmo karAvyAM. 2010mAM Ape moTAM vaNajI pAse brahmacaryanAM vrata lIdhAM. Ape maulika racanAo - pUjA bhajananI paNa racanA karI che. vAphakuzaLatAmAM Apa pravINa che. Ape ghaNu patramAM aneka lekho lakhyA che, ApanAM patnI kAzIbAIne ApanA jIvanamAM pUrNa sAtha che. Apa saccidAnaMda nAme prasiddha che. bhaTTAraka yazakIrtijI 1951mAM ThAkaraDA gAme janma thayela. pitAcha udayacaMda ane mAtAjI suMdarabAI hatAM. nRsiMhapurA jAti-gotrI, kAkAnI madadathI aneka vidyAmAM pravINatA meLavI. 15mA varSe bhajana gAI zakatA ne bhASaNa karI zakatA hatA. yaMtra- taMtra - maMtrane paNa abhyAsa karyo hato. 1974mAM guru makAtie bhaTTArakano baMdha bAMdhyA. eka anAja para ghaNuM rahetA. ghIne tyAga hato. saMyamI jIvana jIvatA hatA. aneka pratiSThA karAvI, aneka camatkAro sa. pratApagaDha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 79 ane kezariyAjImAM ApanA nAme moTI saMsthAo - gurukuLa cAle che. Ape lAkhanuM dAna te mATe karyuM che. paMDita rAmacaMdrajI ApanA jamaNa hAtha hatA. sva. munizrI 108 vRSabhasAgarajI IDaranA caMdulAla kAlidAsa dezI. sva. zrI vardhamAnasAgarajI bra. cunIlAla dezAI rAjakoTa sva. zrI 105 AdisAgarajI bhiloDAnA lalabhAI che , udayasAgarajI pethApuranA cunIlAla zAha kSalaka zrI 105 samatAsAgarajI tAledanA amRtalAla kezavalAla (mAjI sTezana mAstara ) zrI 105 Arthika jJAnamatijI pezInAnAM kaMcanabena sva. bra. mULazaMkara desAI rAjakeTa cunIlAla gulAbacaMda gAMdhI sonAsana , kezavalAla gulAbacaMda gAMdhI taloda bra. kezavalAla vAsaNuM ba, ramaNalAla maganalAla lAkaDiyA bra. kapilabhAI talakacaMda koTaDiyA hiMmatanagara bra. maNilAla vIracaMda gAMdhI saraDAI bra. kacarAlAla veNIcaMda zAha IDara sva. bra. maganalAla kAlidAsa kaDiyAdarA sva. lakSmIcaMda gulAbacaMda gorala. bra. samubena IDara bra. babubena pyAracaMda vijayanagara bra. nAnIbena saMdhavI sItavADI. IDara sva. bra. mULazaMkara desAI Apa brahmacArI cunIlAlanA moTAbhAI che. A5 kalakattAmAM eka muslimane ghera nokarI karatA hatA tyAre moTA vaNajIne sAMbhaLavA dara zanivAre IsarI jatA hatA. temAMthI vairAgya thaya ne brahma caryanI pratimAnAM vrata lIdhAM ne tarata ja AjIvana namakane tyAga karyo. zAkabhAjImAM dUdhI ane gavAra mAtra vAparatA hatA. sArA vaktA hatA. aneka graMthanI racanA karI svakhace chapAvyA che. temane be dIkarA che je kalakattAmAM svataMtra dhaMdho kare che. dharma pracAra mATe aneka sthaLoe vihAra karyo ane pravacane mAraphate dharmanA marma anekane samAvyAM. Apa ekAMtamatanA prakhara Alecaka hatA. sthAnakavAsI saMpradAyamAMthI Avela hoI ApanI caryA aNIzuddha ane kaDaka hatI. jarAye zithilatA jovA na maLe tevI jAgRti teo rAkhatA. rAjakoTamAM temane svargavAsa thayo hato. bra. maNilAla vIracaMdagAMdhI meDAsAnI pAse saraDoI gAme 1977nI Aso mAsamAM janma thayele. nAnapaNathI ja dharmanA saMsakAra hatA tethI maunathI bhojana karavuM ne vratAdi karavAnI Adata banI gayelI. dharma caryA sivAya kaI vyasana nahi. gharamAM che chatAM dila gharamAM nathI. cALIsa varSathI pagarakhAMne tyAga che. 25 varSathI vAhanane tyAga che. paMdara varSathI brahmacaryathI rahe che. ghauM - bAjarI - makAIne yamarUpa tyAga che. hAla geLa, keLAM ane magaphaLI upara nabhAve che. dararoja ekAsaNune niyama che. 1234 upavAsanuM vrata paNa cAle che. apAnikA, dazalakSiNI, soLa sakAraNa te pAra paDI gayAM che. vepAra dhaMdho baMdha je che. badhI mAtrAo karI lIdhI che. alpanidrA hovAthI dhyAnamAM vadhu samaya Ape che, jIvanacaryA nirmohI muni jevI che. saraDoImAM AcArya sumatisAgarajIne saMgha samakSa sAtamI pratimAnAM vidhisara vrata lIdhAM che ne vahelI take digaMbarI dIkSAnI bhAvanA che. gujarAtanA anya digaMbara munio ane anuyAyIo sva. munizrI 108 dhamakIrtijI bhAvanagaranA kAMtilAla dhAmI - a A i supArzva sAgarajI sAmerAnA kacarAlAla pAnAcaMda , vijayasAgarajI IDaranA devacaMda nAthAlAla munizrI 108 zIlasAgarajI geralanA pAnAcaMda nAthAlAla kuthusAgarajI kaDiyAdarAnA kacarAlAla hemacaMda samAdhisAgarajI dAhodanA rAjasthAnanA manasera gAmamAM harakhacaMda cUDIvADanI aNIbAI nAmanI patnIthI Apane 1985nA phAgaNa sudi 9 ne rAja janma thayo. nAma pADayuM bhaMvarIbAI. 12 varSanI uMmare lagna thayuM, nAgauranA indracaMdrathI paNa traNa mAsamAM patine cira viga thaye. dharmadhyAnanA saMskAra hatA tethI 2006mAM indumatI mAtAjIthI lavaNatyAga sAthe sAtamI pratimA grahaNa karI ane 2013mAM AcArya vIrasAgarajIthI khAniyAmAM ArthikA dIkSA lIdhI. Ape satata lagana ane niSThAthI adhyayana karI siddhAMta, nyAya, vyAkaraNa, tiSa Adi sarvane AgaLa karyA che. Apa bIrabala samAna hAjarajavAbI che. prabhAvazALI dhArApravAhI vaktA cho. taMtramaMtranA jJAtA che. vidvattA, gaMbhIratA, zAstra pAraMgatatAne kAraNe bhalabhalA vidvAne paNa Azcaryacakita che. Apa jANe sAkSAt sarasvatI he tevI ApanI pratibhA che. vAtsalyamUrti samA Ape anekane vrata ApI, adhyayana karAvI sanmArge vALyAM che. koI zAstrIya parIkSA Ape ApI nathI chatAM Apa nyAyAcArya jevI padavI prApta thAya tevuM zikSaNuM ApI zake che te ja ApanA sAtizaya puNyazALI jIvanane purAvo che. Ape bihAra-baMgALa ane AsAmane dharmaudyotathI jhagamaga karyo che. nAdurasta tabiyata chatAM Apa athaka dhyAna ane adhyayanamAM DUbelAM rahe che. adhyApana te ApanuM vyasana che. Apa abhuta pratibhAnAM dhanI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA viduSIratna Arthika zrI jJAnamatIjI 1934 nA Aso sudi 15 ne divase rAtanagaramAM agravAla choTelAlajIne tyAM "nA" nAmaka bALakane janma thayela. mohanIdevInI A lADalI putrIe bALapaNamAM "akalaMka- niSkalaMka" nATaka joyuM ane brahmacArI banI rahevAne nirNaya karyo. ane bArAbaMkImAM AcArya dezabhUSaNathI saptama pratimAnAM vrata lIdhAM ne pachI mahAvIrajI kSetra para saMvata 2009 nA caitra vadi 1 ne divase kSullaka dIkSA laI "vIramatI' nAma pAmyAM. 2013 nAM vizAkha vadi 2 ne roja teo jJAnamatI ArthikA banyAM. dIkSA guruzrI vIrasAgaranA avasAnane kAraNe AcArya zivasAgarajI sAthe cha varSa rahI dhyAnadhyayana karI viziSTa nipuNatA ane zrutajJAna prApta karyuM. tyAM koleja vidyAthI yazavaMtakumAra ane zrI motIcaMda zarAphane prabhAvita karI saMghamAM praveza karAvya je paikI eka Aje vardhamAnasAgara nAme munirAja che. pratApagaDhamAM varSAga pUrNa karI AcArya zivasAgarajI sasaMgha mahAvIrajI AvyA tyAre saMdhamAM hara sAdhuo hatA. acAnaka AcAryazrIe nazvara dehane parityAga karyo eTale bAlabrahmacArI munizrI dharmasAgarajIne AcArya padavI apAI ne aneka dIkSAo saMpanna karAvI te divasa phAgaNa sudi 8, 2025 sa.ne hato. mAtAjInI apUrva sUjhathI digaMbara jaina trilekarodha saMsthAnanI sthApanA karI che ne te dvArA " samyajJAna" mAsika pragaTa thAya che ne "aSTa sahastrI " jevA aneka graMtha prakAzita thayA che. ane saMsAramAM advitIya evA jaMbudvIpanI racanA thaI rahI che jenuM Ayojana 20-25 lAkhanuM che. Aje jJAnanI gaMgAne pravAhita karavAmAM A mAtAjIne prathama naMbara che. phullikA rAjamajItI moTAbhAge dilhImAM cArtumAsa karanAra zrI rAjamatIjIe eka vakhata hiMmatanagaramAM sane 1971 mAM cAturmAsa kareluM. madhura kaMTha ane sarva anuyogenA gahana abhyAsa vaDe temanuM viziSTa vyaktitva sahe che. Arthika jJAnamatI (pozInA-IDara) rAmadezanA dazA humaDa zeTha sAMkaLacaMdanI dIkarI nAme kaMcane gujarAtanuM nAma rAkhyuM. AcArya sumatisAgarajIne saMgha pizInA gAme Avyo tyAM kaMcanabene zulikAnAM vrata aMgIkAra karyA. ne te pachI ArthikApada dhAraNa karI Aje sAcI sAthvInuM kaThera jIvana vitAvI rahyAM che. Itara gujarAtI bahene mATe teo AdarzarUpa che. mahilAratna maganabena jainakulabhUSaNa zeTha mANekacaMda hIrAcaMda bhIMDara surata nivAsIne tyAM temanI patnI caturabAInI kukhe 1936nA poSa vadi 10nA roja A vIra mahilAne janma thayela. te pahelAM kulakara nAmanI putrI thayelI te paralokavAsI thayelI. zeThe putrIne sAmAnya zikSaNa ApI paraNAvI dIdhI paNa pati khemacaMda a85 AyuSyavALA hAI kumaLI kaLIne vaidhavyanAM asahya duHkhamAM mUkI paraleka cAlyA gayA. zeTha para vApAta thaye paNa vairyathI sahana karI putrIne paMDitA banAvI, ne te jJAnano upayoga bene svahita ane parahita mATe evo karyo ke evI nArInI joDa maLavI muzkela che. maganabenane kezarabena nAmanI putrI che te parIsamAM rahe che. bene 1909mAM zrAvikAzramanI sthApanA karI ne tenuM saMrakSaNa jIvananA chellA zvAsa sudhI karyuM. strI jAtinA udhdhAra mATe temaNe hiMdabharane pravAsa karelo, aneka miTiMgomAM, pariSadamAM, adhivezanamAM pravacane karelAM. aneka lekho lakhyA, ghaNI pustikAo pragaTa karI vaheMcI, dezabharanAM ghaNuM agatyanAM sthaLoe pAThazALAo, kanyAzALAo, vidyAlaye chAtrAlaye khelyAM-khelAvyAM. bene caMpakarAya, mahAtmA gAMdhIjI jevA puruSone paNa saMparka sAdhyo ane preraNuM meLavI. 16-7-14mAM zeThazrI temanA chatra samAna hatA temane svargavAsa thaye chatAM teo hiMmata hAryA nahi ane 7-2-30nA roja paradhAna gayA tyAM sudhI nArIudhdhAranAM kAryo karatAM rahyAM. brahmacArI zItalaprasAdanI ghaNI dUpha temane maLelI tethI teo bevaDI zakti batAvI zakyAM. lalitAbAI, kaMkubAI jevI bIjI benene paNa temaNe preraNA ApI A punita kAmamAM joDelAM. A badhAM kAryone kAraNe muMbaI sarakAre temane je. pI. banAvela ane kAzImAM jenasamAje temane "mahilAratnanI padavI apelI tevAM maganabena temanA pitAnI jema jaina itihAsamAM amara jevAM che. paMDitA padmazrI sumatibena sahI AsavILAM caMdAbAI ane mahAvIrajIvALAM kRSNAbAIne pagale Ape paNa vidyApracAranA kAryane jIvananuM dhyeya banAvyuM che. selApura viduSI Arthika zrI vizuddhamatijI vikrama varSa 1986mAM jabalapura zaheramAM siMdhaI lachamanalAlajIne ghera mAtA mathurAbAInA udarathI sumitrA nAma dhAraNa karanAra eka bALakIne janma thayela. prAthamika zikSaNa potAnA vatanamAM laI sAsarIe gayAM paNa be varSamAM vaidhavyanuM asahya duHkha prApta thayuM. mAtA paNa cAlI gayAM paNa AphatamAMthI nUtana mArga maLe ane zikSAne pAlava pakaDyo ne zAstrI, sAhityaratna Adi parIkSAo pAsa karI ane sugya adhyApikA banI sAgara vidyAlayamAM chevaTe adhiSThAtA banyAM. pitAnA moTAbhAI nIrajanI gurubhaktine kAraNe pU. baDe vaNuM chane saMparka prApta thayo ane vairAgyanAM bIja ropAyAM. 1962mAM sanmati sAgarachathI sAtamI pratimAnAM vrata lIdhAM. 2021 nA zrAvaNa suda 7 ne dine ArthikAdIkSA AcArya zivasAgarathI paparAkSetra para lIdhI ne vizuddhamati nAma prApta karyuM, je Aje sArthaka puravAra thayuM che. kuzAgra buddhi vaDe Ape saMdhamAM rahIne paNa adhyayananuM kArya cAlu rAkhyuM che ane trilekasAgara" jevA graMthanuM saMpAdana karyuM che. ApanI pravacanazailI paNa hRdayagrAhI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 kArya karyuM che. saLagatA ane vivAdAsta muddAo upara Ape savistArapUrvaka lakhI samAjane jAgRta karyo che ane siddhAMta graMthanI Ape vivecanA karI che. Ape saptama pratimAnAM vrata paNa grahaNa karelAM. Apa anubhavavRddha hatA sAthe jJAnavRddha paNa hatI. Ape jainapatra Adi patronuM saMpAdana paNa kareluM. mahAsabhA jevI saMsthAone daDha karavAmAM Ape athAka prayatna karyA che. paryuSaNAmAM aneka sthaLe pravacana ApI dharma jAgRtinuM kArya Ape karela che te cirasmaraNIya raheze. zrAvikAzrama A5nuM kendra che. A saMsthA Aje artha ane vyavasthAnI dRSTie namUnedAra che. hAla temAM 3000 chAtre adhyayana karI rahela che. ApanI AvI benamUna sevAonA upalakSamAM bhArata sarakAre Apane padmazrIne IlkAba Apyo che. Ape ahiMsAnA pracAra mATe paradezane pravAsa paNa karyo che. Apa vatI hovAM chatAM karmaTha kAryakartA che. jIvananAM badhAM aMgomAM Apa rasa le che ane aneka bahenane mArgadarzana Ape che. ApanI pravRttiomAM sauthI vadhu sahakAra ApanAra vidyullatA devI che jenI madadathI Apa aneka saMsthAonuM sucArurUpe saMcAlana karI rahela che. jUnA indoramAM Ape abhyAsa karele, Apa nyAyatIrtha-kAvyatIrtha che. SaDakhaDAgaLa jevA graMthonuM Ape saMpAdana karela che, mahilAdarzananuM paNa Ape saMpAdana karyuM che. rAjakAraNa, sahakArI kSetra, mahilA pravRtti AdimAM paNa Ape agratA bhAve kArya karyA che. Aje samagra mahArASTramAM sevAbhAvI mahilA tarIke ApanuM nAma prasiddha che. ApanA pitAzrI nemacaMda zAhanA dAdA mULa gujarAtanA vatanI hatA. Aje ApanuM kAryakSetra mahArASTra che. zrImatI caMpAbena kapilabhAI keTaDiyA papa varSa pahelAM aluvA gAme kacarAlAla zeThane tyAM nAlImAInI kukhe janma pAmelI ane sAdara gAme prAthamika zikSaNa meLavelI kanyA nAme caMpAbena beraNa gAmanA ema. e. ela. ela. mI. jeTaluM bhaNelA kapilabhAI joDe lagnagraMthithI joDAI. Aje temane traNa bALake che. patisevA ane prabhusevA temane dhaMdhe che. patinI sAthe Ape hiMdabharanAM tamAma tIrthonI traNa cAra vAra yAtrAo karI che. dAna devAmAM haMmezAM patine protsAhana Ape che. zrI vardhamAna utkarSa phaMDane rU. 51 hajAranuM dAna ApanA nAmathI tethI ja apAyuM che. potAnI sAsu ratanabena ane sasarA talakacaMdanA nAme paNa ghaNI saMsthAomAM Ape dana kAryA karAvyAM che. tabiyate ati nAjuka hovA chatAM yAtrAomAM kadI thAkatAM nathI. na bhaNelA hovA chatAM ati vyavahAra kuzaLa mahilA tarIke Apane so Adara kare che. putra bipIna ane putravadhu raMjana Apane cAle cAle tevAM cihno dekhAya che. vidvAne ane viziSTa vyaktio mammanalAla zAstrI vaidya (tArAma ane mAtA mevArAnIne ghera cAvalI gAme janma thayo. paMDita lAlArAme 100 graMthanI TIkAo lakhI che. (paMDita naMdalAla AcArya sudharmasAgara thayA. zrI lAlajI jayapuramAM jhaverI thayA. Apa eka mUrdhanya vidvAna banyA. AgamarakSA Apane priya viSaya. merenA A5nuM pravRttikendra banyuM. chellA zvAsa sudhI Ape zrI gopAla digaMbara jaina vidyAlayanuM saMcAlana karyuM ane aneka vidvAne taiyAra karyA. sAhitya sUjanamAM paNa Ape advitIya paMDita ratanacaMda meravatAra ' brahmacArI ratanacaMda hAlamAM vidvAnonI vibhUti jevA che. AgamanuM Apane ati UMDuM jJAna che. karaNInuyoga para Apane vizeSa kAbU che. 192mAM meTrika thayA ne pachI vakIlAtano abhyAsa karyo, ne dhaMdhe paNa karyo. paNa pUrva saMskArane kAraNe svAdhyAyane moha hatA. bAbA bhAgIrathI, baDe vaNajI AdinI preraNAthI temAM vRddhi thaI ne Ape munirAjona saMdhamAM jaI anekane adhyayana karAvyAM. zrethenA saMpAdanamAM madada karI. zaMkAnAM samAdhAna karyA; Apa zAstrIpariSadanA adhyakSa paNa ghaNAM varSo rahyA. ApanA nAnAbhAI nemacaMdrajI vakIla paNa svAdhyAyAta che. paMDita vardhamAna pArzvanAtha zAstrI 27-3-1909 mAM muDabikImAM Apane janma thayo. morenA vidyAlayamAM adhyayana karyuM. kAvyatIrtha zAstrI banyA. ajamera mahAvIra vidyAlayamAM pradhAna adhyApaka banyA. jaina bedhaka Adi patronuM saMpAdana karI rahela che. parIkSAlaya ane graMthamAlAnA A5 maMtrI cho. Ape aneka graMthanuM saMpAdana karyuM che. ugrAdiyAcAryanuM kalyANakAraka vaidakamaMthanuM prakAzane Ape karAvyuM che. dakSiNunA Apa staMbha che. tamAma bhaTTArakonA A5 mArgadarzaka che. Apane 10 karatAM vadhu padavI prApta thaI che. mRdu miSTabhASI paMDita moTA pratiSTAcArya che. vidvabhUSaNa De. lAlabahAdura zAstrI paMjAbanA lAlarU gAme Apane janma thayo. bALapaNamAM ja mAtApitAne viyoga thaye. bAvara ane morenA vidyAlayomAM medhAvI chAtra tarIke adhyayana karyuM. sau pahelAM sara zeTha hakamacaMdane tyAM Apa pArivArika zikSaka banyA. dilhInI kendriya saMskRta vidyApIThamAM paNa pravaktA tarIke kAma karyuM che. Apa ema. e. sAhityAcArya che. kuMdakuMda para nibaMdha lakhI Apa DokaTara paNa thayA che. hAla Apa zAstrI pariSadanA adhyakSa che. ApanI tarkabaddha pravacana zailIthI Apa ati prasiddha vaktA che. jaina darzananA Apa ghaNuM varSothI saMpAdaka che ane saMsthA samAjanAM kArya karI rahyA che. Jain Education Intemational
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA temanA saMskAra vArasAmAM putrane maLyA. morenA ane banArasamAM dhArmika paDhAI karIne bI. e., ela ela bI. paNa sAthe thayA. paNuM vakIlAta ke nokarI karI nathI. bALabrahmacArI che. bolavuM ne lakhavuM baMne suMdara che. hiMdImAM tathA aMgrejImAM aneka viSayo upara pustako lakhyAM che. kASAyayAkuDanuM paNa saMpAdana karyuM che. hAlanA vivAdanA prazno para paNa kalama calAvI che. jaina gajaranA saMpAdaka paNa hatA, jainadharmanA pratinidhi tarIke jApAna paNa gayelA. nispRhI ane medhAvI vidvAna tarIke temanuM nAma mokhare che. zikharacaMdrajI pratiSTAcArya 1974nI kRSNASTamInA divase janma thayelo. morenAmAM vizArada . thayA. mAtApitA vatI hatAM tethI Apa paNa vratI che. kapaDAM ane ghInA vepArI paNa hatA. pachI pratiSThA aMge jJAna prApta karI Aje te ja kAma karI rahyA che. saMgIta sAthe pUjA bhaNAvIne Ape pratiSThAmAM viziSTatA lAvI che. Aje aneka vidhAne ane pratiSThA karAvI che. ApanI vakatRtva zaktinI chaTAne kAraNe Apane vANIbhUSaNane kAba maLe che. samAjamAM je ekAMtanuM viSa phelAyuM che tenuM umUlana karAvavAmAM Apa sarva zakti lagAvI rahyA che. ApanI bhASA vedhaka, coTadAra ane vajanadAra hoI zrotAne tarata ja sparza kare che ne te jAgRta banI jAya che. paMDitaratna bAbulAla jamAdAra 22-4-22 nA roja lalitapuramAM janma laI Ape indauramAM abhyAsa karyo. Apane sAta putra che. baDautanI jaina skUla ane kolejomAM adhyApananuM kAma ghaNAM varSe karyuM. zAstrI pariSadanA maMtrI tarIke dharmarakSAnuM apUrva kAma Ape karyuM che. jamAdAra yathA nAma tathA guNa pramANe ati hiMmatavAna, kartavyaniSTha, diladAra ane AjanakAra puruSa cho. sarAka jAtinA kAmamAM paNa Ape khUba jahemata uThAvI che. koI paNa navuM kAma Apane AmaMtre che ane Apa tene tana, mana ane dhanathI saphaLa banAve che. Aje digaMbaratvane sAcA cokIdAra kaI hoya to te Apa cho, Apa lekhaka ane kuzaLa vakatA che. paMDita tejapAla kAlA saMvata 1969 mAM aSADa sudi 8 ne rAja ramakAbAInA peTe Apane janma thayo. pitAzrInuM nAma che mULacaMdajI kAlA. 20 varSanI uMmara sudhI amarAvatImAM abhyAsa karyo. jAnakIdevI sAthe lagna thayAM jaina darzananA sahasaMpAdaka che. digaMbara jaina paMcAyatanA sabhApati che. malelIsAgara graMthamAlAnA maMtrI che. khAnapAna zuddhinI nAnapaNanI Tevane kAraNe Aja vatI jIvana jIvI rahyA cho. Apane pagale ApanA putra bharatakumAra kolI samAja ane dharmanI sevAnuM kArya khUba lagathI kare che ne pitA karatAM putra caDhe tevuM sAbita thAya te navAI nahi. ApanI sevAonAnI kadararUpe have samAje ane dharma sabhAoe Apane aneka padavIothI navAjyA che. De. pannAlAla sAhityAcArya 4-5-11nA roja pAraNuMvA gAme Apane janma thayo. A5 saMskRtanA sArA jJAtA che. sAhityanAM sarva aMge upara Apano adhikAra che eTale cAre anugAnAM zAstranuM saMpAdana, anuvAda, vivecana Adi karela che. sAgara ane banArasamAM Ape adhyayana karyuM. pUjya vaNInI Apa upara mahad kRpA varaselI. 1931 mAM sthapAyela mahAvidyAlayanA Apa pradhAnAcArya cho, digaMbara jaina vidvata pariSadanA Apa 22 varSathI maMtrI che. Apa sarasvatInA sAcA sAdhaka che. mRdu bhASAne kAraNe ApanAM bhASaNo hRdaya hare che. vivAdathI para rahI taTasthatA jALavavAmAM Apa khUba sAvaceta che. carcAmAM vatI jevA che. Ape je sajana karyuM che te guNa ane saMkhyAnI daSTie game tevAne natamastaka banAve evuM che. zAMta prakRti ane apabhASIne kAraNe saunA premabhAjanA rahyA che. vayovRddha divAkarajI sAduM jIvana, ucca vicAranI mUrtirUpa divAkaracha 8-10-1905 mAM janmelA. pitA kuMvarasenajI dharma ane jAtinA saraMkSaka hatA. De. bAbu kAmatAprasAdajI pAkistAnane kaeNpapura gAme janma 1901mAM thayelo. siMdha haidarAbAdamAM abhyAsa karyo. ba. zItalaprasAdanA saMparkathI sAhitya sAdhanA zarU karI. Asi. kalekaTara pade rahelA. aneka saMsthAonA maMtrI ane adhyakSa rahyA. "ItihAsa ane zodha" priya viSaye hatAM. aMgrejImAM ghaNuM lakhyuM che. "oNisa opha ahiMsA" nAmaka aMgrejI mAsika paNa zarU kareluM. vizva jana mizane je dvArA videzomAM sata sAhitya mokalAya che, ahiMsA dharmanA pracAra mATe ane mUka prANIenA rakSaNa mATe jIvanabhara kArya karyuM che. 40 varSa sudhI sAhityanI sevA karI che. patrakAra paNa banyA. zAkAhArane pracAra karyo ne ghaNAne jaina banAvyA. temanI sevAo ajoDa che. baeNrisTara saMpatarAyajI pitA caMdramalajI hatA paNa sahanalAlane tyAM dattaka banyA. koleja zikSaNa pUrNa karI IgleMDa gayA ne tyAMthI 1897mAM baeNrisTara thaI AvyA. 1922mAM mahAsabhAnA pramukha banelA. vakIlAtamAM saMpUrNa saphaLa rahyA. RSabha jaina lAIbrerInI laMDanamAM Ape sthApanA karI che. jaina hai upara pustaka lakhyuM. videzamAM jainadharma upara prabhAvakArI pravacane ApyAM. tIrtharakSA mATe khAsa jahemata karI. tulanAtmaka sAhitya racyuM che, Ape moTA bhAge aMgrejI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ -saMdarbhagraMtha bhAga-2 bhASAmAM ja kalama calAvI che. "kI opha noleja' ApanuM prasiddha pustaka che. jainadharmadivAkaranI padavIthI vibhUSita thayelA, jaina dharmane vizva dharma sAbita karavA ane itara dharme jaina dharma ane tenA siddhAMtathI prabhAvita che te vAta temaNe graMthamAM siddha karI che. paMDita jugalakizorajI "bhagavIra" 1934 nA mAgazara suda 11 ne roja caudharI nathumalane tyAM janma. bALapaNamAM ja tarkaNa ane buddhimatAthI saune AzcaryamAM mUkelA. - sarasAvAmAM ja abhyAsa karyo. upadezakanI nokarI svIkArI paNa te cI nahi eTale vakIlAtanuM bhaNyA ane dhaMdhe nyAyapUrvaka karyo. 10 varSa dhana ane yaza kamAyA. te daramyAna adhyApana, sAhitya, kalA ane purAtattvanuM cAlatuM hatuM ja. sAhityika cerI pakaDavA ghaNA graMthanI chAnabIna karI samIkSAo pragaTa karI. be chokarAone patnI ne viyega thayo eTale bamaNu dhyAnathI sAhityika sAdhanA zarU karI. gAMdhIpremI ane khAdIpremI paMDite aneka kurIti sAme yuddha khelyuM. - vIra sevA maMdira dvArA prakAzane ane vivecane pragaTa karyA. samanIbhadra para A5 AphrIna che. yugabhAratInA cayitAnI "merI bhAvanA ' ja kIrti patAkA mATe paryApta che. Ape kavi, bhASyakAra, nibaMdhakAra, parIkSaka, itihAsakAra, patrakAra, saMpAdaka, prastAvanA lekhaka tarIke eka niSThAvAna, nibhIka jJAnI tapasvInuM kAma karyuM che. nibaMdha lakhyA ane 60 jeTalAM pustakanI talasparzI samIkSA karI che. pUrva ane pazcimanuM adbhuta mizraNa hatA. jainasAhitya ane saMskRtinA vikAsamAM temane phALe advitIya che je suvarNa akSaree aMkti che. Do. hIrAlAla jaina madhyapradezanA gAgaImAM 1898nA eprilamAM janma. 1922 sudhImAM te alhAbAdamAM ema. e. thaI gayelA. vakIlAtane paNa abhyAsa karyo. uttara pradezanI sarakAre zodha vibhAgamAM temane nokarI ApI. aprabhraMza bhASAnA vizeSajJa hatA. zilAlekhe ane hastalikhita graMthanI sUcio taiyAra karI ane prakAzita karAvI. amarAvatI kolejamAM prAdhyApaka paNa hatA, DokaTara oNpha lInI padavI maLelI. jaina pariSadanA pramukha paNa thayelA. dhavalAnA badhA bhAgonuM saMpAdana karI anupama kArya karI batAvyuM che. digaMbara sAthe vetAMbara sAhityanA paNa jJAtA hatA. dehAvasAna 15-2-73nA roja thayuM. vayovRddha patrakAra kApaDyiAjI zatAyune paheAMcavAnI taiyArI karatA kApaDiyA vIsA humaDa jAtimAM hIrAbAInA peTe 1833mAM janmyA hatA. oNlara hatA. kapaDAne vepAra karyo. sAthe sAthe "digaMbara jaina' mAsika calAvatA. prAMtika sabhAnA mukhapatra "jainamitra'nA Adya sthApakomAMnA eka ane Aje tenA saMpAdaka paNa che. presa temano vyavasAya che. jaina pustakAlayanuM saMcAlana paNa kare che. putra bAbubhAInA svargavAsathI DAhyAbhAIne dattaka lIdhA je Aje temanAM badhAM kAryo sucArUpaNe saMbhALe che. aneka upahAragraMthe samAjamAM vaheMcyA, aneka graMthamAlAo zarU karI ane ghaNuM dhArmika sAhitya pragaTa karI sarvatra dharma prabhAvanA ane jAgRti karI. "mahilA deza" paNa calAvyuM. putranI smRtimAM dAna ApI suratamAM chAtrAlaya zarU karAvyuM che. sara zeTha hukamacaMda rAvarAjA guruonA guru sva. baraiyAjI janma AgrAmAM saM. 1923 mAM thayo, pitAnuM nAma lakamaNa'dAsa, zarUAtane abhyAsa ajameramAM karyo. zAstrIya parIkSA uttIrNa karela nathI. chatAM svapuruSArtha ane svAdhyAyane kAraNe aneka syAdavAda vAridhi, vAdigajakesarI, nyAyavAcaspati jevI padavI prApta thayelI - che. muMbaI prAMtika sabhA, digaMbara jaina mahAsabhA, tIrthakSetra kamiTi, mANekacaMda parIkSAlaya vagerenI sthApanAmAM ghaNo bhAga lIdhela, morenAnuM vidyAlaya temanI ja deNu che jemAMthI aneka mahApaMDita prApta - thayA che. gheDuM lakhyuM che paNa je kAMI lakhyuM che te ciraMjIvI che. jaina siddhAMta darpaNa, pravezikA Adi temanI anupama kRtio che, temanA jevA prakhara pracAraka bIjA thayA nathI. gopAladAsa bariyAnuM -nAma paMDitomAM amara che. De. AdinAtha neminAtha upAdhyAya pratiSThA ane pradarzanathI dUra rahI saMpAdanakalAnI caramasImA - sAhityakAra samakSa mUkI che. prAkRta, pAlI, saMskRtanA, apabhraMzanA adhikArI vidvAna, kannaDa, marAThI, aMgrejI ane hiMdInA hastasiddha - lekhaka che. saddagalAmAM 1906mAM janmelA AdinAthe bI. e; ema. -e. ane DI. liTa. sudhInI upAdhio meLavI hatI. chellApuranI kaeNlejamAM 32 varSa prophesara rahyA. Ape 100 karatAM vadhu zedha- samagra bhAratamAM jenI hAka vAgatI hatI te zeThazrI IdaranA vatanI hatA. jIvanabhara dharmarakSA mATe satata jAgRta rahyA. karoDo kamAyA ane lAkhonuM dAna karyuM. svAdhyAya vaDe AtmAne bhAvita karyo ane chellAM varSomAM brahmacArI banI tyAgane apanAvyuM. samAja ane dharmanA saMrakSaNa ane saMvardhana mATe aneka saMsthAo racI ane tenA mukhya saMcAlaka rahI temane paripRSTha karI. holkaranA rAjyamAM teo rAjamAnya zeTha hatA. koTananA kiMga tarIke duniyAbharamAM temanuM nAma prasiddha hatuM. puNyAtmAne sUrya udayAcaLe hatA tyAre temane paDyo bola jhIlI levAtuM hatuM. jaina dharma ane jaina samAja mATe temanA kAryo sadA sarvadA ciraMjIvI raheze. Jain Education Intemational
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA. jI hIrAcaMda sthApI, aneka bIjI saMsthAone chUTe hAthe dAnathI pallavita karI. pitAnA vatanamAM paNa hAIskUla karI ApI. digaMbara samAjanI aneka saMsthAone jIvatadAna ApyuM. patrikAone, paMDitone, sahAyabhUta thaI sarvatra dharma prabhAvanAnAM kAryo karavAmAM pAchuM vALIne joyuM nathI. aneka ThekANe jIrNoddhAra karAvyA ane navanirmANa paNa karAvyAM. temanAM patnI bhaMvarI devIe sarva kAryomAM sAtha ane sahakAra ApIne temanI mahattvAkAMkSAone pUrNa karI che. dharma ane samAjanI unnatinAM aneka kAryo karIne A nararane mahadR upakAra karyo che. zeTha hIrAcaMda gumAnajInA cAra putromAM mANekacaMda zeTha atyaMta kuzAgra buddhivALA, udAra manavALA ane anekhA AyojanakAra hatA. tethI temaNe chAtrAlaye, dharmazALAo, auSadhAlaya, zrAvikAzrama, oNlarazipa phaDo AdinI vyavasthA karI ghaNunAM jIvana ujavaLa karyA che. graMthamAlA sthApI ghaNuM dhArmika pustakenuM prakAzana karAvyuM. anAthane madada karI bhaNavyA. zeTha hIrAcaMda gumAnajI jaina borDiMga skUla hastaka bIja ghaNAM nAnAM moTAM TrasTa cAle che. te uparAMta mANekacaMda hIrAcaMda jyubilI bAga TrasTa, hIrAcaMda gumAnajI dharmazALA, amadAvAda bekiMga, zrImatI ratanabena zrAvikAzrama ane mANekacaMda pAnAcaMda chAtrAlaya - ratalAma va. saMsthAonI sthApanA zeThanI preraNAthI ja thayelI. tIrthonI rakSA karavA ane ArSa mArganuM rakSaNa karavA mATe paNa temaNe ghaNI mahenata anya tyAgI ane vidvAne dvArA karI che. jena ItihAsamAM temanuM nAma amara raheze. svargavAsa 16-7-1914mAM thayela che. dAnavIra zAMtiprasAda zAhujI uttara pradezanA nAnakaDA gAmamAM janmelA zAhujI dilhI kalakattAnA vAsI banyA ane dezanA aneka udyogapatiomAM gaNunAmAM AvyA. karoDo kamAyA ane te mujaba temaNe apUrva dAna karyA. aneka saMsthAo sthApI. mahAvIra nirvANa mahotsavanA teo pAyAnA sUtradhAra hatA. prAcIna purAtattavonI jALavaNI mATe temaNe athAka prayatna karyA. bhAratIya jJAnapITha dvArA sAhityasarjananuM anekhuM kAma karAvyuM. dezanI uttama sAhityakRtine dara varSe eka lAkhane puraskAra ApavAnI ejanA temanI dIrdhadaSTi, sAhitya prema ane udAratAnI zAkha pUre che. temanI patnI ramAbenane dareka kAryamAM sAtha ane sahakAra hato tethI temanAM dareka kAmo dIpI nIkaLyAM. tIrthabhakta zeTha bhAgacaMdajI senI ajameranA rAvasAheba mULacaMdajI nemacaMdajI tathA TikaLacaMdane jamAne anokho hato. temanA vaMzaja zeTha bhAgacaMdajI sonImAM sarva guNe temanA pUrvajonA jovA maLe che. teo svAdhyAyazIla vyakti che teTalA ja zikSaNapremI che. saMsthAonA saMvardhanamAM teo ekkA che. mahAsabhAnA sabhApati ane saMrakSaka rahI tenA vaDe samAjanuM saMgaThana ghaNuM varSo sudhI karyuM che. senejIkI nasIyA nAme oLakhAtuM lAlamaMdira ane survaNanI ayodhyA ane sAgavI mahelAmAM AveluM anupama samavasaraNu Aje paNa darzanIya che. digaMbara dharma ane dharmAtmAonA rakSaNa mATe teo sadIsarvadA sAga ane taiyAra hoya che. karmaTha kAryakartA yuvAsamAM zeTha caMdulAlajI 1957mAM kasturacaMda zeThanAM patnI motanabenanI kukhe caMdubhAIne chatrAla gAme janma thayeluM. amadAvAdamAM abhyAsa karyo. nAnapaNamAM piolIsanI goLI chAtImAM vAgelI paNa bacI gayelA. bhaNatara ane lagna va. mahAmuzkelIe thayela. mAtra cAra aMgrejI bhaNI pitAnuM mRtyu thatAM muMbaI jaI enAcAMdInI dukAne rahyA. nAne pagAra chatAM bacata karI 1980mAM samedazikharajInI yAtrA pitAnI mAtAne karAvI. 2004mAM cAMdImAM maMdI AvatAM ATheka lAkhanuM nukasAna thayeluM chatAM zAkha sAcavelI. nRsiMhapurA samAja mATe keLavaNI maMDaLanI sthApanAthI sAmAjika sevAnI zarUAta karI. jaina borDigane lAkha bhegA karI ApyA. pitAnA putranemacaMdane paradeza bhaNavA mokalyA. aneka saMsthAomAM TrasTI tarIke kAma karyuM. tIrthakSetra kamiTine daDha pAye mUkanAra teo ja che. dIrdhadaSTi, saceTa vakatRtva ane hiMmatabharI rajUAta mATe te sarvatra prasiddha che. buliyana esosiezananA pramukha paNa thayelA. zikSaNakSetre ghaNuM dAna karyA che. mohanapuramAM pratiSThA pAra pADI. navakAramaMtranA bhAre zraddhALu che. have nivRtta. jIvana gALe che. zeTha cAMdamalajI sAgavI lAlagaDhamAM mULacaMda pAMDayAne ghera janma thayela. (3-1-1912). kalakattAmAM 1930mAM meTrika thayA ane vepAra dhaMdhAmAM paDyA. pudayathI khUba dhana kamAyA. gAhArI nagarapAlikAnA pramukha thayA. sarakAre rAyasAhebanI upAdhi bakSI, svAtaMtryanI laDAImAM kAMgresane ghaNI Arthika sahAya karI. mUMgA baherAnI skUla pitAnA dAnathI dain Education Intermational Jain Education Intemational
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education Intemational asmitA graMthazreNInI maMgala zarUAtathI cheka chellA o samRddha prakAzana sudhI aviratapaNe jeoe rasa laI protsAhaka baLa ApyuM che. ( T T ) voka ' i nI jara na .. . - For Private & Personal use only E ke ki che A che - A zrI bAlacaMdabhAI jI. dezI muMbaI zrI dIpacaMdabhAI gADI muMbaI zrI khImacaMdabhAI muLajIbhAI valasADa
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha kSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI kAMntilAla sI. mahetA zrI viThalabhAI pI.amIna zrI devacaMda je. saMghavI zrI jayaMtabhAI ema. zAha zrI cunIlAla kALIdAsa zrI manasukhabhAI vasANI zrI occhavalAla goradhanadAsa zrI gaMgAdAsa gIradharalAla mahetA zrI jagamohanabhAI saMghavI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha kSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI amRtalAla ke. dozI zrI naTavaralAla esa. vorA zrI harilAlabhAI je. trivedI zrI jamanAdAsa mAdhavajI tanA zrI jeThAbhAI paTela zrI jagubhAI eca. dezI zrI zivubhAI lAThIyA zrI mehanalAla be varadAsa mahetA zrI kezavalAla manasukhalAla zrI naMdalAla rUpacaMda zAha Jain Education Intemational
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ Phone : 331742/334543 With Best Compliments From TILOKCHAND D. SHAH & CO. Direct Importers & Dealers in Brass & Copper Pipes, Rods, Strips etc. zrI talakacaMdabhAI DI. zAha (nenAvA vAlA) sva. zrI dhulacaMdabhAI becaradAsa zAha svargavAsa tA. 18-9-1980 che , 153 Kika Street, Gulalwadi, Bombay- 400 004 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ lokakalyANanA samarthaka jaina darzana-jJAnadivAkara vacanasiddha mahAyogInI ajaba siddhi - zrI cInubhAI vADIlAla vorA (mahuDIvALA) uttama karmothI, puNya pratApe AtmA jaina darzanamAM joDAya-kAraNa jainadharmamAM tyAga sAthe sAthe jIvo ane jIvavA dyo, jIvamAtrane duHkha gamatuM nathI, duHkhathI akaLAI jAya che. paraMtu jainadharmamAM duHkhathI na akaLAvuM, duHkha-sukha e gata bhavanuM karmaphaLa che ne kamane haLavAM karavA cittaprasana AtmAe sahana karavA tema ja navA karmo na bAMdhavA - AvuM suMdara darzana batAvela che. AtmA avinAzI che, corAzI lAkha avanimAM bhramaNakakSA karatAM karatAM karmo anusAra cakkara mArI rahyo che. sarva dharmane sArAMza meLavI, guruo tathA pustaka dvArA jJAna meLavI jANI lIdhuM ke sarve dharmamAM satya-ahiMsA-namratAsukhanI prApti mATe batAvela che, paraMtu sukha meLavIne paNa corAzI lAkha ivaninAM cakakare, pherA mAravAnAM hoya te, punaH punaH janma levAyo hoya te tenA karatAM deha (zarIra) vinAzI bhale thAya, paraMtu AtmA siddhi avasthAne pAmavo joIe ke jethI janma-maraNanuM duHkha nAza thAya. tene mATe jaina darzana, jainatattva, jaina AcaraNa mane sahelAIthI eka, be ke traNa bhavamAM dehanA daMDamAMthI mukti apAvaze. AtmAne siddha karaze. A prakAre emanA jIvanamAM AtmAnA aMtaramAM ajavALuM thayuM, teja pragaTayuM. te tejanAM kiraNo temane siddhagatie laI jaze te saceTa jaina darzana-jJAnathI lAgI gayuM. je samyapha jJAnadarzana prApta thayA pachInI kriyA che, je kriyAne AdhAre teozrI A jIvana jIvI gayA. kayAMI paNuM pIchehaTha karI nathI. tejanAM kiraNothI teozrI temane mArga A dehanA aMtima sudhI kApatA rahyA ane deha choDayA bAda te teozrI kaI maMjile keTale dUra pahoMcyA haze te te jJAnI-bhagavaMta jANe ! paraMtu jainadarzana pramANe puNyabaLe devalekamAM gayA hoya te tyAM paNa jhaMkhanA te AtmAne siddhaprApti karavAnI. jayAre siddha prApti A manuSa avatAra sivAya jaina darzane bIjA keI avatAramAM batAvI nathI. jethI devalokamAM gurumahArAjazrIne AtmA vicaratA ane puNya upArjita karatA A manuSya lokane sArI rIte nihALI zake che, jethI manuSya lekamAM rahetA gurumahArAjazrInA bhakto gurunA mArgane anusaravAvALA, temanA jevA thavA mATe kadApi gurunI sahAyatA Icche te gurujI te apakSapaNe rahI jANI zake che. zrImad buddhisAgarajI svargastha parama pUjya adhyAtmajJAna divAkara sva-para zAstra vizArada bAlabrahmacArI Adarza yugaprabhAvaka jaina, mahAna yogI, kalisAlamAM jJAnI, gItArtha, AcArya bhagavaMta zrImad buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAja sAheba gujarAtanI bhUmimAM thaI gayA ane kALadharma pAmyAne kAzare bAvana varSa thayAM. teozrIe 10 5 karatAM vadhu mahAna pratye lakhyA che. aneka zAsana prabhAvanAnAM kAma karyA che. temanA padezathI aneka jinamaMdira, upAzraye, pauSadhazALAe, gurukuLa, Dige, pustakAlanI sthApanA karI che. ujamaNAM, cAMkhaLAM, upa- mana, tIrthasaMdhe, jJAnamaMdiro Adi zAsananAM prabhAvaka kAryo thayAM mArAM mAtA, pitA, vaDIle vagere samAjanA jaina mahuDI gAmanA to dvArA meM ghaNI ja mAhitI gurujInA jIvanacaritra viSe meLavela che. - A kALamAM temanA jevI siddhi meLavanAra bhAgye ja koI kAmarthyavAna thaze te kahetAM huM jarI paNa acakAIza nahIM. teozrI DhAre AlamanA rogI hatA, sarvadharmane teo AdaramAnathI jotA tA. teozrIne janma vaiSNava kuTuMbamAM thaye hato, paraMtu pUrva bhavanAM tIrthakara thanAra AtmA avadhijJAnapaNe janma le che. te kyAre jANI zakAya ke jIvamAtra paNa temane janma thAya te TANe duHkha bhUlI Jain Education Intemational
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ 86 vizvanI asmitA jAya che. sukhanI prAptinuM smaraNa thAya che, sarvatra AnaMda dekhAya che. pazu-pakSI prANuo ullAsamAM hoya che, dhana-dhAnyanI vRddhi thatI hoya che. niyati (kudarata) paNa suMdara bhAse che. jIvamAtrane sAro vicAra Ave che. A che trilokanA nAthanA janmanuM pramANa ! jyAre yugadivAkara jagata upara kalyANa karanArA AtmAonAM lakSaNa janma thatAMnI sAthe ja uttama hoya che. paraMtu temanI jANakArI jayAre teo jagata upara kalyANa karatA thAya che, devAdhideva zrI jinezvara bhagavAne prarUpela dharmane upadeza AcaraNe sahita ApatA hoya che, tyAre sAthe sAthe paramapakArI kAryo karatA hoya che, tyAre ja AvI adhyAtmajJAnI saMtano khyAla Ave che ke, kalyANa mArgane paMtha batAvanAra A mahAyogI avatArI puruSa che. te rIte AcArya bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAja sAhebane temanA pUve thaI gayelA mahAna jainAcAryonI paraMparAmAM mUkavAmAM Ave te jarIpaNu atizakti nathI. A yugadraSTA saMte kevaLa dharma-dharmanAM vyAkhyAne karI pitAnI jatane UMcI mAnI nathI, paraMtu jamAnAne ruce tema ja pratyakSa je zubhAzubha dekhANuM, vartamAna kALamAM zuM thaI rahyuM che ane zuM thaze, te potAnA alpa jJAnathI je kaMI dekhANuM temAMthI paNa dharmane vaphAdAra rahI zuddha ane dhArmika jIvana jIvavA mATe uddeza batAvyo, karma ga jevA mahAna graMtha lakhI dhamane vaphAdAra rahI jIvana jIvavA mATe paMtha batAvyo, jemAM mukhyatve mumukSuonA uddhAra mATe jaina zAsana, jainadharma vizvavyApaka bane, jene bahAdura ane karmayogI bane, e ja bhAvanA emanI rage rage nItaratI hatI. "bahAdura bane, kAyaratA dUra kare'' e emanI kAyamanI hAkala hatI. temane janma gujarAtanI bhUmimAM vijApura mukAme vijApuramAM rahetA kheDUta kaNabI paTela zivadAsane AMgaNe temanAM dharmapatnI nAme aMbAbAinI kukhe vikrama saMvata 1930nA mahAvadi 14 zivarAtrI dine thayA hatA. kuTuMba zivamAgI hatuM, jethI te divase janma thavAthI kuTuMbamAM AnaMdamaMgaLa chavAyela hatA. zivadAsanuM A pAMcamuM bALaka hatuM jethI pAMcamo paramezvara ema saMbodhI kuTuMba khuzakhuzAla hatuM. samaya thatAM A bALakanuM nAma bahecara pADayuM hatuM. A te ja bahecara pUrvenA keI sArA karmabaLe jyArathI samajaNa thayo tyArathI jana mitronI sAthe UcharavA lAgyo. jainenA saMskAra grahaNa kara gaye. ATha varSanI uMmare vijApuramAM ja gAmaThI dhULI zALAmAM abhyAsa mATe A bALakane besADyo. jhADa nIce jhADanI chAyAmAM zikSaka ane ziSya besatA. te vakhate pATIne upayoga paNa ocho hato eTale, dhULane cAdara jevI sarakhI banAvI temAM nAnI DALanI baru jevI banAvelI kalamathI ekaDo ghUMTavAne hato tema ja bArAkSarI-bArakhaDI zIkhavAnI hatI. temanI buddhi ghaNI ja teja hatI. te anusAra dhAraNa 6 sudhI abhyAsa karyo. zikSaNa mATenI temanI tAlAvelI eTalI hatI ke bhaNatara ane khetInA kAmamAMthI samaya bacAvIne sarasvatIne maMtra gokhI letA. sarasvatIne sAkSAtkAra karavA mATe temaNe mitro AgaLa pratijJA lIdhI hatI. gAmamAM brahmabhaTTa zrI DAhyAbhAI jaina sarasvatInA upAsaka hatA. temane maLI temane satsaMga karI temanI pAsethI temaNe sarasvatIne maMtra, sAdhanA-vidhi jANI lIdhI. cauda varSanI uMmare sarasvatIne sAdhya karI lIdhAM. kuTuMba dhArmika hAI becaradAsanuM jIvana dharmamaya banI gayuM hatuM. pitAne sAhityane zekha hato jethI nAnapaNathI ja uttama-sArAM pustaka vAMcavA mATe zokha hato. sAthe sAthe kavi banavAnI paNa utkaMThe hatI. paMdara varSanI umare eka evI aNadhArI ghaTanA banI ke temanuM AkhuM jIvana badalAI gayuM. eka savAre potAnA gharethI DhAra laI khetaramAM jaI rahyA hatA tyAre temanI pAse kaDiyALI DAMga hatI. bhajana gAtAM gAtAM khalanAyaka zrI becarabhAI jaI rahyA hatA tyAM najIkamAMthI "are ! kaI bacAve ! " nI bUma sAMbhaLI te tarapha najara karI joyuM to eka vIpharelI bheMsa tIranA vege deDI rahI hatI, mArgamAM be sAdhuo pitAnI dhUnamAM mastapaNe jaI rahyA hatA. te vakhate najIka vADamAM khamacAyela eka bAIe te bUma pADI hatI. je bheMsane na aTakAvAya te sAdhuonI jiMdagI bhayamAM hatI tema becarabhAIne lAgavAthI eka kSaNunI paNa vAra na lagADatAM becarabhAIe vipharelI bheMsane lamaNAmAM DAMga jhIMkI dIdhI. pitAnA tarapha dhasI AvatAM bIjI be-cAra lADakI phaTakArI dIdhI. pachI sAdhune page lAgyA. sAdhue kahyuM : "bhoLA chokarA ! teM A zuM karyuM ? bheMsane te traNa-cAra lAkaDI jorathI phaTakArI to te bicArIne keTaluM duHkha thatuM haze?" Dhorane duHkhe dukhI thanAra mAnavI A pahelAM bahecaradAse kyAreya joyo na hatA. Dhorane paNa duHkha na apAya evI premavANI sAdhu pAsethI sAMbhaLI becaradAsa temanA pagamAM namI paDayo, pUchavA lAgyo : "bApajI, kyAM jaI rahyA che ? " tyAre sAdhuoe kahyuM ke vijApUra gAmamAM upAzraye jaI rahyA chIe. te sAMbhaLI bahecarabhAI potAnuM dhaNu-drArAM bIjAne soMpI pite sAthe upAzraye pahoMcI gayA. becAra prazno pUchavvA hatA te pUchI lIdhA, jene saMtoSakAraka javAba maLavAthI becaradAsa A guruonA paramabhakta banI gayA. e sAdhuo te ja divaMgata pUjaya ravisAgarajI tathA temanA ziSya sukhasAgarajI hatA. temanA sahayoga ane samAgamathI lekhaMDane jema pArasamaNine sparza thAya te rIte becaradAsa dhIme dhIme khAkhI jJAnI puruSa banatA gayA. bhaviSyamAM mahArAjazrI ravisAgarajI zrI becaradAsanA dIkSita dAdA gura banyA. te daramInamAM te jaina dharmanA saMpUrNa saMskAra meLavI lIdhA hatA. paMcapratikamaNa, jIvavicAra, navatatva, cAra prakaraNane saMgIna abhyAsa temaNe karI lIdhA hatA. keTalAMka kAvyo paNa banAvyAM hatAM. lekha lakhyA hatA. jaina dharmanuM vyAkaraNa ane artha sahita ardhamAgadhI bhASAnuM jJAna pacAvI lIdhuM hatuM. saMvata 1951nI sAlamAM | vijApura tAlukAnA Ajola gAme temane jana pAThazALA bhaNAvavA jaina zikSaka tarIke pagAranA dheraNathI rAkhyA hatA. te vakhate AjelamAM vaidya zeTha premacaMda veNIcaMda khUba ja dhArmika pravRttivALA hatA. teo tathA zrI ratanacaMda vIjApura jaina pAThazALAmAMthI becaradAsa paMDitane laI AvelA. temane besavA, sUvA vagerenI sagavaDatA upAzrayamAM ja Jain Education Intemational
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 karI ApI hatI. jamavA mATe zeDa zA. amulakhabhAI mANekacaMdane tyAM vyavasthA karelI. te gharamAM divALImAM vRddha ane uMmaralAyaka hatAM. svabhAve bahu ja bheLAM hatAM. temane pAMca dIkarA hatA. temanA karatAM A bhAvi uttama jIva paMDita becaradAsane te ghaNuM ja sAcavatAM hatAM jethI mA-dIkarA jevo temane saMbaMdha hatA. Ajela gAmamAM paMDita becaradAsa gayA te agAu gAmamAM garajI mahArAjazrI gaNapatasAgaranI gAdI hatI. tyAM AgaLa gorajI mahArAja ghaNuM rahelA tema ja temanuM varcasva paNa ghaNuM hatuM. maMtrataMtranA jANakAra hatA. ghaNI ja uMmara thayA pachI zarIra kAma ApI zakatuM na hatuM. jIvana-maraNanI vacce jholAM khAI rahyA hatA te arasAmAM temaNe eka brAhmaNane chokarA nAme bApAlAla haze tene lAvIne pitAne cele karavA pAse rAkhela hatuM. tene dhIme dhIme zikSaNa ane saMskAra ApatA hatA. gorajIne pitAnuM maraNa najIka bhAsavAthI AjelanA janasaMghane bhegA karI miTiMga karI temanI pAse je paisA-rakama hatI tenI parabaDI baMdhAvavA ichA darzAvI tema maraNa bAda aThThAI utsava karavAnI bhalAmaNa karI ane kahyuM ke mArA A celAne pAMca varSa pachI dIkSA te hayAta hoya te apAvize. saMdhe te Adeza svIkArI lIdho. tyArabAda thoDAka divasa bAda gArajI gaNapatasAgarajI kALadharma pAmyA. (teozrI nI gAdI gaNapatasAgaranI gAdI nAme oLakhAtI hatI. temanA celAne bhaNAvo hatA tema gArajInA kALadharma pAmyA pachI aThThAI utsava karavAne hAI khalanAyaka paMDita becaradAsane laI AvelA. temanI hAjarImAM AjelamAM aThThAI utsava karelo. te vakhate kSiAkAra bhojaka vaDanagaranA zrI bhAhanabhAI AvelA hatA. teo kriyA sArA jANukAra hatA. temane ane paMDita becaradAsane sAro satsaMga thaI gayo hate. aThThAI u-savane chele divase zAMtisnAtra hatuM te vidhi patyA pachI vaDA prabhujInA ratha sAthe nIkaLyo hato. te veLA paMDita beradAse tathA bhejaka ehanalAlabhAIe cholelAM zrIphaLa (nALIera ) AkAza mArge nAkhelAM hato jyAre nIce paDayAM tyAre Tepa nahIM ne kAlAM nIce paDelAM. A camatkAra sajA hatA. tyArabAda A ja arasAmAM garajIne cele bImAra paDyo ane maraNa pAmyo. te vakhate becaradAsa tyAM ja hatA. temaNe pAchaLathI garajI gaNupatasAgaranAM pustaka pitAne bije karyA. pustako vAMcavA mAMDyA che te badhAM pustako maMtrataMtra ane siddhi meLavavAne lagatAM hatAM. teozrI tene guptapaNe abhyAsa karavA lAgyA. vAnI hatI te mujaba sAdhanA karavA mATenA traNa divase nakakI thayA. A sAdhanA upAzrayamAM ja karavAnI hoI Ajela gAmanA jainasaMghane temaNe vAta karI ke traNa divasa A mArAthI pAThazALA calAvI zakAze nahi tema ja traNa divasa A gupta jagyAe keIne paNa AvavAnI manAI karI. madadanIza rAmI kALIdAsane teoe sAthe traNa rAtrI divasa rahevAmAM sAvacetapaNe kevI dIse rahevuM te badala mArgadarzana ApyuM ke ghIne dI traNa divasa rAkhavA mATenI akhaMDa sAmagrI, dhUpa, naivedya, phaLa, vagere rAkhyuM hatuM. bIje divase vAsamAM pramANasaranuM dUdha rAkhavA kaheluM. vaLI kaheluM ke traNe divasa khullI talavAre UbhA rahevAnuM che. huM eka kuMDALuM kADhIza - temAM praveza karanAra koIpaNa prANI ke jAnavAra dAkhala thAya to tamAre gabharAvuM nahIM, paNa tamArA upara upadrava karavA koI Ave te tame tamAre bacAva A talavArathI karaze. mArI sAdhanAmAM huM bhUlatA houM te ja tamane vidhra Avaze - nahIM to tamane koI aDakaze nahIM. eka rAtri aheniza jApamAM pasAra thaI. khAlI avAjone bhAsa kALIdAse anubhavelo. bIjI rAtrie barAbara rAtrinA sADA: bAra vAgyA pachI eka phaNIdhara sapheda ane kALAM TapakAMvALe nAga dIvAla uparathI UtarI jyAM becarabhAI paMDita sAdhanA karavA beThA hatA te kuMDALAmAM pravezyo. krame krame moTe sAtathI ATha phUTane thayo ne becarabhAInA zarIra upara pheNa pachADavA lAgyo. becarabhAI jarI paNa DagyA nahIM. eTale barAbara rAtrinA be vAge sAdhaka paMDita becarabhAInA zarIre vIMTaLAI mastaka upara pheNa bichAvyuM - jANe mAthe chatra eDhayuM na hoya! te rIte eka kalAka nAga sthira rahyo, tyAra pachI jIbha kADhI mukhAraviMda upara pheravavA lAgyo paNa sAdhaka DagyA nahIM. eTale nIce UtarI jyAM dUdha rAkhavAmAM AvyuM hatuM te dUdha pIne alopa thaI gayuM. A rIte trIjI rAtrie paNa te ja pramANe karI paMDita becara mAIne traNa vakhata pradakSiNa daI namana karI alepa thaI gayo. e divase paMDite aThThamanuM pAraNuM karyuM. A pramANe siddhadevanI sAdhanA karyA bAda te pachInI sAdhanAmAM pote ekale hAthe ja sAdhanA karI. pustakone abhyAsa, pAThazALAnA karAene bhaNAvavuM, sAmAyika pratikamaNanI kriyA karavI, karAvavI, chokarAone rAsa, dAMDiyA ramatA zikhavADavA, buddhine upayoga thAya te rItanI ramata ramADavI, sevA, pUjA -prabhu bhakti karavI - A temane nityane kAryakrama thaI rahyo hate. A vakhate Ajela gAmamAM ja khAtAM pItAM sukhI hatAM. te rIte ja gAmamAM brAhmaNonAM pacIsathI trIsa ghara hatAM. teoe kAzIthI temanA guru zaMkarAcArya mahArAjane teDAvelA. temanI sAthe paNa paMDita becaradAse dharmane bAMdhI lIdhe. satsaMga karavA lAgyA. jenI jJAnapipAsA jAgI hoya te jharaNAnI mAphaka nadImAM bhaLI jAya te rIte zaMkarAcArya sAthe teo tallIna thaI gayA. zaMkarAcArye potAnI pAse rahevA mATe temane ghaNuM ja samajAvelA paraMtu Dhorane duHkhe duHkhI thanAra jaina sAdhu zrI ravisAgara ne upadeza temanA magajamAMthI haThayo t" eka vakhatanA samaye temAMthI sAdhanA karavA mATe temaNe nirNaya karyo. paraMtu sAdhanAmAM eka madadanIza puruSanI jarUra hatI. derAsaranA pUjArI rAmI zrI kALIdAsabhAInI teoe pasaMdagI karI. kAraNa e khaDatala ane bahAdura hatA. svabhAve sAdA bhoLA hatA. becaradAsa paMDita sAdhanAmAM temanI joDe madada mATe UbhA rahevA mATe pUchayuM te kALIdAse hA pADI. A mATe ama karI sAdhana sAdha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra nathI. karAcAryane jaNAvyu ke, huM vaiSa ) game te hiMthI siddha thavAya - jaina, hiMdu, vaiSNava, musalamAna, kAra, bhikSAthI DhA ! AtmAne koI jAtutuM nathI. AmAM kevA hoya te to AdhyAtmanAnIA ja jANI zake jethI mArI mAM jaina dharmathI zita thavA mAge che. AvuM A taciMtakanuM jJAna jANI zaMkarAcAryuM. avAka thaI gayA. gheADA samaya pachI zakarAcArya kAzI padhArI gayA tyAra pachI pati kheMcaradAsa savata 1953mAM mahesANuAna pAThazALAmAM vadhu abhyAsamAM tattva ane dravyanA mArgo, jIvaajIva, puNya-pApa, AAsara - savara - niza -baMdhana dharmAstikAya - adhama stikAya, AkAcAstikAya, puddagalAstikAya - va-kALa - daivaLajJAnanA abhyA sAthe pahoMcI gayA. nava nava bAlpa'nA abhyAsa zarU karyo. divyajJAnathI A badhuM zIkhavAmAM temane vAra na lAgI. phakta eka ja vakhatanA kaThasthamAM A ja temane prApta thavA lAgyuM. AthI bhaThThAvanAra sAdhune khAma thayuM ke A koI bhAvi uttama jIva che, jethI eka divase sAdhue pUchyuM ke khecaradAsa, have sAdhutA prApta karavAmAM villabha zA mATe kare che ? 'beyaradAse javAba Apyo huM mArAM mAtApitAnI AjJA evI che ke ame jgIe tyAM sudhI amArI tAre sabhALa rAkhavI. jyAre mArI niyama che OM dIkSA lIdhA bAda sasAranA badhA sabadhAmAMthI mAre yukta thayuM. 6 ' mahesANAthI teo amadAvAda drArAjazrI vIsAgara tathA sukhasAgara pAse gayA hatA tyAM temanI sevA uThAvI rahyA hatA. jJAna meLavI rahyA hatA. tyAra bAda saMvata 1953mAM zrI ravisAgarajI tathA zrI sukhasAgarajI mahesANA vihAra karo gayelA temanI sAthe becaradAsa mahesANA . te ja sAlamAM je mahinAmAM zrI trisAgarajI mahArAjanI tabiyata lathaDI, maraNu pathArIe paDayA. A vakhate hecaradAse temanI ^ ja sevAbhakti karI jethI madyArAjagI sAthe AtmIya gADha saMbaMdha baMdhAyA. zrI ravisAgarajI mahArAjanA aMtima samaye becaradAsa temanI zradhdhA karatA beThA hatA te vakhate mahArAje pUchyuM ke bahecara, tArI kaI IcchA che? icchA hoya te mArI che.' becaradAro vadhu "gurudeva, ApanI kRpA ja basa che.' gurune A mAgaNIthI myAna thayA. " bahecara, tuM AtmasAdhaka jIva che. te tuM AtmAne pAza, tAru kalyANa thAze.' te ja dine saMvata 1956 nA je vakri 11nA dine vAre gurudevazrI visAgarajI mahArAja kALadharma pAmyA. ravi asta thayeA. becaradAsanA mukhAravida upara aa kara zAka zvAI gayo patu bIjI ja paLa vicAra karI lIdho: mAre guru ApanI buketu pUrI thaI mAre zuM karathAnuM bA che, te vicAramAM garakAva thaI ya. prabhuzrI mAvIra ane ziSya gautama svAmInI dayA prApta thaI. pAna pAtAnA kanyUmAM lAgI gayA. vikrama saMvata 1956mAM teo amadAvAda inda jJAnI sAdhuo pAse jJAnAmRta pI rahyA hatA. te sAlamAM dukALa pArthI jene chappaniyA dukALa kahe che, vizvapuramAM bAsA mAsamAM vizvanI amitA cAra divasanA varga mAtApitA gujarI gayAM te samAcAra jANI vijApura jaI taddana sAdAIthI zAMtapaNe badhI kriyA patAvI. tyAMthI teo pAlanapura pUjjU zrI sukhasAgarajI pAse pahoMcI gayA ane dIkSA levAnI mAgaNI karI. saMvata 1950 nA mAgasara sudi nA divase vecaradAsa 27 varasanI bharayuvAnavaye zrI sukhasAgaranA ziSya tarIke pAlaNapuramAM dIkSA lIdhI. mahArAje temanu dIkSAthI nAma munirAja zrI buddhisAgarajI nahera karyuM. tyAra pachI cAvIsa varSaM sudhI saMvata 1981 sudhInI sayamayAtrAmAM teo AcAryapatrI sudhI pahoMcyA. eka ekathI vadhu unnata pragatizikharI advitIyapaNe sara karyA. caMdananI suvAsa phelAya tema savAsa purArI gayA. temAM namAM kama mAgALA da ne bhogavavI paDe che te rIte teozrI eka sAla mANumA hato tyAM gAmamAM sArI rIte dharma upadeza ApatA hatA. sau kAI vAMdavA sevArtha" mahArAja pAse Avatu hatu. uMbA tenA vijAramAM tathA sthiratAmAM kAI strIne vyAkhyAna kaeN sAmaiyA sivAya ekalapaNe pAtAnI pAse AvavA na daitA. manAI hatI. eka vakhata eka vikA peAtAnA nAkarane sAthe laI gaI, AjIjI karI kahevA lAgI : ' mahArAjazrA, mArI jijJAsA che ke AApa mArA manane piMcANuM.' mahArAjajI lAlapILA thaI gayA. tenA hAvabhAva kaLI gayA hatA, jethI tenA upara tiraskAranA prahArA varNavavA lAgyA. ( A strI padminI jevI rUpavAna hatI, vAsanAnI jvALA jhAvavA AvI hatI.. ) gyAthI ThAThamAvALA A meLAkAra khAI jADAI gaI ane mahArAjabI upara ALa nAkhI avaLA pracAra karavA lAgI ne srIyaritra AdhyuM. gAmanA keTalAka samajI nArikAe dhIgANuM karyuM, mahArAjazrInI niMdA karI. kheAma khelavA lAgyA. mAtranI kti apAra hatI. paNa tenA upayAga temaNe karyA nahIM. apAra krodha thaI AvyA hatA. kAMika peAtAnAthI saMkhyAbaMdha mAsa upara anyAya ne magama na thAya te anusAra pAMcathI vikAra karI mAkapura jaI eka rAtre rahyA. A bAju bAIe peAtAnA kartavya, peAtAnI pApabharI icchAne DhAMkavA tenA patine khelAvavA tAra karyAM. bIje divase savAranA sakhta ThaMDImAM mANekapurathI jiMhAra karI nIkaLa caDAsAta vAge Avhela AvyA. tenI pAse AdhA, eka taraNI, kAMya, zarIra eka vastra AveluM. mAthe kAMbaLI nAkhelI, caherA lAladhUma, krodhAyamAna temane kAIe kayAreya pazu na joyA heAya tevA caherAmAM hatA. Ajola buramAM AvI huM sAthe kAI sAdhu ke pAtAM bALyA na jatA. ) hAkala karI ke badhA zrAvakone ekaThA karI. te vakhate zrAvakazrI gaTAbhAI jANI gayA / koI jarUra Aphata mahArAjazrI upara che, jethI kAmamAM javA zrAvako bhegA thaI gayA. temAM zeTha zrI amulakha mANekacaMdanA putrA zrI galA khacaMdabhAI, zrI vADIbhAI, zrI gaTAbhAI, temanA putra zrI dIpacaMdabhAI, tathA zrI manasukhabhAI, te sivAya zrI anopacaMdabhAI, zrI
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ - saMdarbha graMtha bhAga-2 pAnAcaMda DuMgarazI, zeTha umedacaMda rAyacaMda, zeTha zrI rAyacaMda dalIcaMda, zrI haraviMdadAsa pipaTalola, temanA pitA zeTha AjelamAM zrI popaTalAla bhAIcaMda zAha, tathA temanA putra haragoviMdadAsabhAI zrI ratanacaMda vIracaMda, zrI hAthIbhAI bAdarazI muDA, temanA putra lallubhAI maDA, zrI kacarAlAlabhAI, zeTha zrI babaladAsa khemacaMdabhAI, zrI baghAbhAI, zrI mehanalAlabhAI, zrI dalIcaMdabhAI, zrI hakamacaMdabhAI, zrI nAthAbhAI, zrI rAmacaMdabhagata, zrI bhagavAnadAsa covaDIo, zrI bAvacaMdabhAI zeTha, premacaMda veNIcaMda, zrI devakaraNudAsa khemacaMda, zrI dalasukhabhAI, zrI umedacaMdabhAI vagere zrAvakone bhegA karI temane jaNAvyuM ke temanA upara mANasAnI bAIe kheTuM ALa nAkhyuM che. te tamAma hakIkatanI jANa karIne kahyuM ke, A bAbatanI sAbitI karAvavI joIe, nahIM te hAla huM evA A vezamAM chuM ke jIvI nahIM zakuM ! saMdhanA mahAjananA bhAIoe nirNaya karI gAmegAmanA AgevAnane patra lakhI bolAvavAmAM AvyA, jemAM vIjApuramAMthI zeTha metIlAla nAnacaMda, zeTha maganalAla kaMkucaMda, zeTha lallubhAI karamacaMda, zeTha muLacaMda svarUpacaMda, zeTha saracaMda svarUpacaMda, dozI kALIdAsabhAI, zeThazrI umedacaMda kaMkucaMda, zrI jezIMgalAla ravacaMdabhAI, vakIla cunIlAla durlabhadAsa, zrI mehanabhAI lallubhAI, zrI bhIkhA- lAlabhAI, zeTha zrI popaTalAla kacarAbhAI, zeTha ratIlAla kacarAbhAI, zeTha zrI bAlAbhAI ghelAbhAI, nagarazeTha mehanalAla lalubhAI, zrI dalasukhabhAI, zrI vADIlAla hIrAcaMda, pADecI A cImanalAlabhAI, zeTha zrI bhegIlAla amathAlAla vakhArIA, zeTha zrI bhIkhAlAla lalubhAI, zeTha zrI DAhyAlAla lallubhAI, zeTha zrI mahAsukhalAla lallubhAI koTaDIA, zrI amathAlAla viThThaladAsa koTaDIo, zeTha zrI viThThaladAsabhAI vagere AgevAnone patra lakhI bolAvavAmAM Avaze. mahuDImAM roDa zrI verA kALIdAsa mAMnacaMda, zeThazrI vorA varSamAna mAnacaMda, zeTha zrI verA maganalAla mAnacaMda, zeTha zrI vorA IzvaralAla mAnacaMda, zeTha zrI vADIlAla kALIdAsa vorA, zeTha zrI maNi lAla kALIdAsa vorA, zrI jezIMgalAla lAlacaMdabhAI vorA, mahetA parasetamadAsa metIcaMda, mahetA narasIdAsa metIcaMda, mahetA lIlAcaMda zIracaMda, mahetA hakamacaMda zIracaMda, mahetA dIpacaMda amIcaMdamahetA IzvaralAla lalubhAI, zrI haragoviMdadAsa dalIcaMda, zrI nhAlacaMda sAMkaLacaMda, zrI nathubhAI metIlAla, zrI lallubhAI khemacaMda, zrI nAgaradAsa amathArAma, zrI lallubhAI hAthIrAma mahetA, jezIMgalAla motIcaMda mahetA, cunIlAla motIcaMda, zA chaganalAla amIcaMda mahetA nagInadAsa amathArAmane patro lakhI AmaMtraNe mokalavAmAM AvyAM. ledrAmAM zeTha zrI dolatarAma DuMgarazI, zeTha zrI maphatalAle kALIdAsa, zeTha zrI vADIlAla haThIsIMga, zeTha zrI babaladAsa ghelAbhAI, zeTha zrI trIkamalAla chaganalAla, zeTha zrI chanAlAla khemacaMda zeTha zrI nemacaMda, gautamadAsa, zeTha zrI chaganalAla nemacaMda, zeTha zrI popaTalAla dalasukhabhAI, zeTha zrI maganalAla dalasukhabhAI, zeTha zrI zmanalAla bhAIcaMda, bahuzrata zeTha zrI ratanacaMdabhAI vagerene patro lakhI AmaMtraNa mokalAvavAmAM AvyAM. gavADAmAM zeTha zrI metIlAla hIrAcaMda, zrI kAdaralAlabhAI, zrI kezavalAlabhAI, zeTha zrI cImanalAla chaganalAla vakhArIA zrI bAlacaMdabhAI, zrI bhegIlAlabhAI zrI, maMgaLadAsa jeThAlAla vakhArIA zrI hIrAcaMdabhAI vakhArI, zrI sAMkaLacaMda hIrAlAla vakhArIya zeTha zrI nAthAlAla ratanacaMda vakhArIA zrI kALIdAsabhAI, zrI mohanalAlabhAI vagere zrAvakone patra lakhI AmaMtraNa mokalavAmAM AvyAM. mANasAmAM, zeTha zrI vIracaMda kRSNa, zeTha zrI vADIlAla dolatarAma, zeTha zrI cunIlAla nathubhAI, zrI mehanalAla dolatarAma, zrI. cImanalAla dolatarAma, zrI chaganalAla jeThAbhAI dozI cunIlAlabhAI nathubhAI, zrI hAthIbhAI muLacaMda, zrI talakacaMdabhAI kevaLadAsa, zrI phUlacaMdabhAI jIvarAja telI, zrI nagInadAsabhAI kerA, zrI amRtalAla ratanacaMdabhAI, zA maganalAla dIpacaMda, zA caMdulAla talakacaMda zA cimanalAla nAnacaMda pethApuravALA, zrI choTAbhAI vagere zrAvakane patra lakhI AmaMtraNa mokalavAmAM AvyAM. kelavaDAmAM zeThazrI bhIkhAlAla lalubhAI vakhArIA, zeTha zrI zA maMgaLadAsa khemacaMda, zeTha zrI nAthAlAla mAnacaMda, zrI nAthAlAla sAMkaLacaMda, zeTha zrI gokaLadAsa amIcaMda, zrI rIkhavadAsabhAI, zrI popaTalAlabhAI, zrI ratanacaMdabhAI vakhArIo vagerene, Ama traNe mokalavAmAM AvyAM. lIMbodrAmAM zeTha zrI talakacaMda svarUpacaMda, zeTha zrI cImanalAla gaumatadAsa, zrI zAha mehanalAla amathArAma, zA mANekacaMda ugaracaMda, zrI talakacaMda kapuracaMda, zrI bhIkhAbhAI jezIMgabhAI, zrI cImanalAla hAlAbhAI, zeThazrI ravacaMda kevaLadAsa, zeThazrI mAnacaMda dIpacaMda, zrI DAhyAlAla chaganalAla, mahetA kheDIdAsa premacaMda, mahetA gAMDIdAsa kALIdAsa vigera Avakane patra lakhI AmaMtraNa mokalavAmAM AvyAM hatAM. puMdharAmAM zeThazrI cunIlAla jIvarAja, zeThazrI vIracaMda chavarAja, zrI rIkhavadAsa jIvarAja, zrI DAhyAlAla racaMda, zrI mehanalAla veNIcaMda, zrI ugaracaMda veNIcaMda, hoTha zrI vADIlAla maganalAla hoTha, zrI DAhyAlAla maganalAla, zeThazrI maganalAla dalIcaMda, zA bhIkhAlAla dalasukhabhAI, zrI nemacaMda DosaladAsa, zrI gokaLadAsa dolatarAma, zrI mehanalAla lIlAcaMda, zrI gautamalAla lIlAcaMda, zo cImanalAla DAhyAbhAI, zrI lallubhAIne paNa AmaMtraNa mokalavAmAM AvyAM hatAM. mahesANAmAM zeTha zrI nagInadAsa rAyacaMda bhAMkharIA, temanA putra zrI amathAlAlabhAI zrI caMdubhAI, zrI mohanabhAI, zrI cImanalAla zrI popaTalAla, zeTha zrI ghelAbhAI karamacaMda, zeThazrI bhIkhAbhAI ThAkarasI zeThazrI mohanalAla dolatarAma, pATaNavALA poravADa bI cunIlAlabhAI tema ja paTavA zrI ravikaraNabhAI, zeThazrI DAhyAbhAI maNIyAra hoTha zrI nagInadAsabhAI, nagarazeTha zrI vastArAmabhAI, zeTha zrI purazottamabhAI, zeTha zrI haragoviMdadAsa maganalAla, zeTha, zrI suryada motIcaMda bAravrata Jain Education Intemational
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ 90 dhArI dezI nAgarabhAI, zrI caMpakabhAI, zrI maNilAlabhAi, zrI maganalAlabhAI vagere zrAvakAne paNa AmaMtraNa mAkalavAmAM AvyAM hatAM. pAdarAmAM zeTha zrI mAhanalAla hImacaMda tathA zeTha zrI mANekalAla varajIvanadAsa, zeTha zrI premacaMda dalasukhabhAI, zeTha zrI bhAIlAla cunIlAlabhAI, zrI ma"gaLadAsa lakSamIcaMda vaDuvALA tathA zeTha zrI ujamazIbhAI vagere AgevAna zrAvakrane patra lakhI AmaMtraNa ApavAmAM AvyAM hatAM. amadAvAdamAM zeTha zrI lallubhAI rAyajI, zeTha zrI cImanalAla nagInadAsa, zeTha zrI lAlabhAI dalapatabhAI, zrI maNilAla dalapatabhAI, zrI jagAbhAI dalapatabhAI, zeTha zrI premayada rAyacaMda zeTha zrI mana sukhalAla bhagubhAI, zeTha zrI kezavalAla bhIkhAbhAI, zeDa zrI bhALAbhAI vimaLabhAI, zeDa zrI maNilAla premAbhAI, zeTha zrI hemAbhAI haThIsIMga, bhagata zrI vIracaMdabhAI, dIpacaMdabhAI, zeTha dharma cAMda ucaMda, zeDa zrI dalapatabhAI maganalAla zeTha zrI lallubhAI dharamaya, roDa zrI hIrAcaMda meAtIcaMda, zeTha zrI nagInadAsa kapuracaMda, zeTha zrI jezI ga lAlaThThosIMga, zeTha zrI vIracaMdabhAI kavi bhAgIlAla ratanacaMda vArA, zeTha zrI bhIkhAbhAI, zeTha zrI dalasukhabhAI, zeDa zrI manasukhabhAI, zeDa zrI maganabhAI, zeTha zrI naththubhAI, zeTha zrI rAyacaMdabhAI, zeTha zrI bAlAbhAI, zeTha zrI meAhanabhAI, zeTha zrI bAlAla sArAbhAI, zeTha zrI vADIbhAI, zeTha zrI aneApacaMdabhAI, zeTha zrI bhAgIlAla tArAcaMda jhaverI, DAhyAbhAI kapuracaMda, zeTha zrI umAbhAI haThIsIMga, zeTha zrI gAkaLadAsabhAI, zeThe zrI bhagubhAI phatecaMda, zeTha zrI vIracaMdabhAI, zeTha zrI cunIlAlabhAI, zeTha zrI hIrAcaMdabhAI, zeTha zrI hi MmatabhAI vagere zrAvakAne AmaMtraNu mekalavAmAM AvyAM hatAM. mANekapuramAM roTha zrI lallubhAI, mANekalAlabhAI temaja rIdhrolamAM zeThe zrI rIkhavadAsa kALIdAsa, vaseAmAM zeTha zrI cunIlAla sAMkaLacaMda, zeTha zrI jeThAbhAI naththubhAI, sANaMdamAM zeTha zrI kezavalAla caturabhAI, zeTha zrI zAMtIlAla jezIMgabhAI, AzArAma ghelAbhAI, zeTha zrI caturabhAI karazanabhAI, rAyacaMda ravacaMda, AtmArAma khemacaMda, haThIsaMga geAvI'dajI, trIkamalAla lallubhAI, kALIdAsa devakaraNa, amaratalAla sAMkaLacaMda, tribhAvanadAsa umedabhAI, zeTha zrI AtmArAma khemacaMda, zeTha zrI cImanalAla chaganalAla, zeTha zrI dalasukhabhAI vADIlAla, zeTha zrI AtmArAmabhAI,zeDa zrI vADIlAla, rAdhavajI, zeTha zrI kezavalAlabhAI caturabhAI tema ja pATaNamAM zeTha zrI chaganalAla vahAlacaMda, zeThe zrI pannAlAla umAbhAI, mAstara zrI hiMmatalAla maganalAla, mAtara zA hIrAcaMda kalAbhAI, zeTha zrI kIlAcaMda devacaMda, zeDa zrI lAla lakSmIcaMda, zeTha zrI lAlabhAI caMdubhAI, zeTha zrI hImada meAhanalAla, jhaverI zrI budhAlAla vADIlAla, jhaverI zrI caMduMlAla geAkaLabhAI, zeTha zrI nemaMda gaTAbhAI, zrI mANekalAla hiMmatalAla, zeTha zrI bAlAbhAI kakalabhAI, zeTha zrI hIrAcaMda saMANucha temaja prAMtijamAM kAThArI raNacheDalAla tribhAvanadAsa, zeTha zrI ratIlAla kezavalAla, zeTha zrI TA Jain Education Intemational vizvanI asmitA. vADIlAla DuiMgarazI, zeTha zrI mANekalAla hi MmatalAla, cokasI zrI kezava lAlabhAI, temaja vAghapuramAM roDa zrI puraseAtamadAsabhAI, zeDa zrI dalapata rAmabhAI, zeTha zrI gaNapatalAlabhAI, zeDa zrI manasukhabhAI, zeTha zrI dalasukhabhAI, zeTha zrI puMjIrAmabhAI, zeTha zrI kALIdAsabhAI kArabhArIne paNa patrA lakhI AmaMtraNa ApavAmAM AvyAM hatAM. saMdhapuramAM zeTha zrI nagInadAsabhAi, zeTha zrI rAyacaMdabhAI, zeTha zrI gaNapatarAmabhAI, zeTha zrI kALIdAsabhAI, zeTha zrI bAdarabhAI, zeTha zrI haracaMdabhAI, zrI lallubhAI. zrI mANekaya'dabhAI, zrI hIrAcaMdabhAI, zrI jIvarAjabhAI, zrI rIkhavadAsabhAI tathA jaMtrAlamAM zeTha zrI veNIcaMdabhAI, rojha zrI khecarabhAI, zrIdalIcaMdabhAI, zrI vADIlAlabhAI, zrI rIkhavadAsabhAI, zeTha zrI mAhanalAla jIvarAja, zrI kALIdAsabhAI vigere alaga alaga gAme nA AgevAna zrAvakone patra lakhI AmaMtraNu ApavAmAM AvyuM hatuM. temAM jaNAvavAmAM AvyuM hatu ke, AcArya bhagavaMta zrImad zrI buddhisAgarasUrIzvarajI ma. sAhebanuM aMgata - kA hAI tAtkAlika padhAraze. A rIte rAvika divase base traNase mANasa bahAragAmanuM AvIne jame ne te pramANe rasADuMraseI karavAmAM AvI. mANusAthI khIjA sAdhuone khelAvI mahArAjazrInA pAtarAM vagere maMgAvI lIdhuM. dasa vAge caturvidha saMghanI sabhA bharavAmAM AvI te vakhate temanA upara ArApa nAkhanAra zrAvikA, temanA svAmI, temanA putra tathA temanA kuTu'bane paNu khelAvavAmAM AvyAM. bharasabhAmAM jubAnI levAmAM AvI. bhAInA pati pAta vakIla, ma~risTara hAya e rIte mahArAjazrIne prazno pUchavA lAgyA. AthI mahArAjazrI gusse thaI gayA ane kahevA lAgyA ke mArI Aja sudhInI umaramAM me... mana vacana ane kAyAthI kaMI paNa brahmacarya vrata tADavA kaMI pazu kharAba kAma karyuM" hAya, mana ane dRSTie kappu" paNu hoya te! huM hamaNAne hamaNAM baLIne bhasmIbhUta thaI jAuM. nahIMtara mArA A du:khanuM nivAraNa karavA tamAne bhayaMkara nukasAna thaze. bhegA thayelA saMgha mahArAjazrIne vInavIne namI paDayo ke, he guru ! tameA pavitra che, tevuM a`! ekaThA thayela samagra sadhavALA nidhAna karIe chIe. tyAra bAda badhAMne mahArAjazrIe jamavA mATenI AjJA karI. Aropa denAra vyaktione paNa maitrI-karuNA bhAve jamavA mATenI AjJA karI tyAre te leAkAe kahyuM ; * mahArAjazrI, tamA gAcarI nahIM vApare tyAM sudhI ame jamIzu nI ' mahArAjazrI peAte saMdhanA mATe karela rasADe jaI gocarI vaheArI AvyA ne vAparavA kheDA. tyAra bAda mahemAnA sahu badhA bapore be vAge raseADe jamavA gayA. jamIne vA sADA traNa vAge upAzrayamAM AvI gayA. te darami yAnamAM mArA pitAzro vArA vADIlAla kALIdAsa mahuDIvALAne mArAjazrIe ekAMtamAM mAlAvIne evI masalata karelI ke, satya haze te tarI Avaze, ne tenuM pramANa paNa samajAI Avaze. paNa te daramI Ana mArA upara jenA saMpUrNa zuddha bhAva che, te amadAvAdanA zeTha zrI lAla
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 kyAreka sAdhuo karatAM caDhiyAtuM ane vyavahAravALuM hoya che. A rIte baMnene zAMta karelA. bhAInAM mAtuzrI, zeTha zrI dalapatabhAInAM dharmapatnI gaMgAzeThANuM je mAre mAtA samAna che, temaNe A vAta jANuM haze to ghaNeja AghAta ane raMja thaze. te kuTuMbane mArA upara ghaNo ja upakAra che, jethI mane te kuTuMbanI moTI bIka rahe che ke, jeo jANaze te zrAvaka zrI lAlabhAI, zrI maNibhAI, zrI jagAbhAI tathA temanAM mAtuzrI gaMgAzeThANa sahu badhuM kuTuMba bhayabhIta banI ciMtAtura thaI ahIM AvavA deDAdeDI karaze - te tame tyAM jaIne A sArIye hakIkatathI temane jANa kare ane kaheze ke mahArAjazrI prabhu mahAvIranI sAkSIe pavitra che.' te ja daramInamAM mANasAthI mahArAjazrI upara Aropa nAkhanAra zrAvakane mahetAjI doDato Avyo ane paradezathI Avela tAra (ligrAma) temanA zeThanA hAthamAM soMpyo. te vAMcIne teo prasake kusake raDavA lAgyA. badhA saMghe vacce A kevuM ajaba Acarya -temAM lakhyuM hatuM ke tamArA makAnamAM ekAeka meTI bhayaMkara Aga - lAgI che. tame turata ja nIkaLIne Avo. A badhuM kuTuMba samagra saMdhonI hAjarImAM mahArAjazrInA caraNamAM namI paDayuM ane mAphI mAgavA lAgyuM. strIe kabUla karyuM : "mahArAjazrI, amone mApha kare. meM je kaMI ApanA upara ALa nAkhyuM te sAva khoTuM che. mArI nIca buddhie A halakuM tarkaTa karyuM che. te mane mAphI Ape. jiMdagI-bhara huM have AvuM apakRtya karIza nahIM.' tyAre mahArAjazrIne caherA - zAMta paDyo. krodha karavA badala micchAmi dukkaDaM daIne eka bIjA oe kSamAvI lIdhuM. paraMtu chUTeluM tIra enuM kAma karI rahyuM. temane "ghaNuM ja nukasAna thayuM. pAyamAla thaI gayA. pAchaLathI gurunI AziSa meLavI potAnA ghera gayA. potAnI hAjarImAM banela A tamAma banAva mahuDInA zrAvaka zrI vADIlAla kALIdAsa vorAe mahArAjazrInI AjJA mujaba zeThazrI dalapatabhAI bhagubhAInA vaMDAmAM amadAvAda mukAme jaIne gaMgAzeThANI tathA temanA traNe dIkarAne vAta karI, paraMtu sAthe sAthe pavitra AtmAnI sAkSI pUratI banelI hakIkata paNa kahI saMbha* LAvI. AthI teone ghaNuM ja saMtoSa thayo. A vAta che. AjelanAM caitra mAsanI saLI cAlatI hatI. sAMje pratikramaNa pUruM thaI gayA bAda derAsarajInA cekamAM bhajana cAlatAM hatAM temAM mahArAjazrInAM racela bhajane Aje lanA mIra abhubhAI-musalamAna tAra-taMbUrA ne DholakanA sAja sAthe gAI rahyA hatA. te vakhate mahArAjazrInA ziSya kIrti sAgarajI paNa tyAM hAjara hatA. vaidya premacaMda veNIcaMda paNa hAjara hatA. teo vaidakanA mahAna jANakAra hatA, tevA ja jainadharmanA UMDA abhyAsI hatA. A baMne vacce dharmanI carcA cAlI ne temAMthI vAdavivAda Ubho tha. baMne jaNa jhagaDI paDyA temAM mahArAjazrIe varace paDIne baMne vacce samAdhAna karAvyuM. te samAdhAna karAvavA jJAnIoe lakhela pustakane Azaro levo paDelo. zrI premacaMda veNIcaMdane zAMta karI temanuM samAdhAna karyuM ne temanA ziSya kIrti sAgarajIne Thapako Apyo ke huM beTho chuM te mane pUchIne javAba ApavAnI jarUra hatI. khoTe vAda- vivAda karavAthI kheTA paDAya kAraNa ke bAravratadhArI zrAvakenuM jJAna zrImadda zrI A. bhagavaMta buddhisAgarasUrIzvarajIno eka kisso ahIM ApavAnI icchA-jijJAsA e che ke mahAna siddhine varelA 5. pUjaya zrI AnaMdaghanajI mahArAjanI jhAMkhI karAve che ke AjelamAM zrAvaka zrI malakacaMdabhAI pAse gArajI gaNapatasAgaranuM eka pustaka hatuM. temAM suvarNasiddhi mATe prayoga lakhela hato ke tAMbAne amuka rasa ApI lakhyA pramANe vanaspatinA pAnane rasa lagADI agninI bhaThThImAM tapAvavAmAM Ave to te so TacanuM sonuM bane. te pramANe malakacaMdabhAIe athAka prayAsa karavA chatAM pravega saphaLa thatA na hatA. AthI teo mahArAjazrIne kahevA lAgyA ke gArajIe A prayoga potAnI prasiddhi mATe khoTe lakhyo che. mahArAjazrIe te vAta nakArI kADhI, karizuM temane je pustake gerachanAM lakhelAM maLyA hatAM te taddana satya hatAM, jene pratyakSa anubhava temaNe karIne siddhi sAdhanA dvArA meLavI hatI. temaNe kahyuM ke tame bhaLatA prakAranI vanaspatinAM pAMdaDAM lAvo te temAM pustaka, lekhaka ke prayogane vAMka nathI. paraMtu tamArA bhAgyamAM A siddhithI thatuM sonuM nathI jethI tamane joItI vanaspatinAM pAMdaDAM maLatAM nathI. paraMtu AnI sAbitI mATe huM tamane A vanaspatinAM pAna kyAM che, te batAvuM chuM. te tamo laI Avo. jenI pratyeka nAnI DAMkhaLIe pAMca pAnAM sAthe hoya che jayAre tamo lAvo te pAnAM tenA jevAM che paNa te pratyeka DALIe be hoya che. te AmAM kAma Ave nahi, vanaspati ja tame lAvo che tenAthI alaga che, tamAruM bhAgyabaLa nathI, paraMtu sAdhaka ane lekhakano prayoga kheTo nathI, tenI sAbitI mATe tamane A vanaspatinAM pAMdaDAM kaye ThekANe maLaze te batAvuM chuM. te laI Avaze ane tAMbAnI pAI upara lagADI bhaThThAmAM nAkhI prayoga karI joze. sukAI gayelI velamAM tamArA bhAgya AdhIna phakta pAMca pAnanI DALI ja tamane maLaze. te sivAya te vanaspati tyAM haze te paNa tame joI zakaze nahIM. A vanaspati mahuDI gAma pAse khaDAyata thaI AgAM vaTAvatAM ajitanAtha kAussagIonI pratimA TekarI upara AvelI che tyAM jatAM amuka nizAnIvALI jagyAethI tamane maLaze. A vanaspatinAM pAMdaDAM ane A prayoga viSe meM mahuDInA zrAvaka mAra bhakta zrI vADIlAla kALIdAsa vorAne ame baMne eka divasa vanaspatinI jagyA uparathI ja pasAra thaI jyAM te ajitanAtha kAusagIAnI jUnI-purANI sapheda UbhI pratimAM hatI tyAM bIjI ghaNI ja jina pratimAo che. te saMzedhana mATe jaI rahyA hatA tyAre vAta karelI ke vADIlAla, ApaNe jyAMthI pasAra thaI rahyA chIe tyAM ApaNuM paga nIcethI ApaNe evI vanaspati pasAra karI rahyA chIe ke je suvarNasiddhine rasa tenAM pAMdaDAMmAMthI prApta thAya che. paraMtu tamArA bhAgyamAM nathI jethI te vanaspati huM batAvavA mAguM to paNa tame joI zake nahIM. jyAre amAre sAdhune to mamatA karI tene hAtha lagADavAnuM kaMI prayojana nathI." mahArAjazrInA batAvyA pramANe malukacaMdabhAI tyAM Jain Education Intemational
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ 92 batAvelI jagyAe gayA hatA. mahArAjazrInA kahevA pramANe pAMca pAMdaDAM hAtha lAgyAM. te lAvI prayoga pramANe tAMbAnI pAIne tenA rasa pAI agninI bhaThThImAM nAkhatAM te pAI vajana pramANe seA TayanuM sAnu thayeluM. mahArAjazrI tA mastakIra hatA. tyAMthI vihAra karI gayA hatA. A malukacaMdabhAIne gurumahArAjazrIe evA maMtro ApyA hatA ke rAgamAMdagI-bhUta-pizAca-sapDa za upara teo maMtra bhaNI nADAchaDInA dArA karI ApatA ane dhUpa daIne bAMdhavAnu" kahetA tA dardI -pIDA maTI jatI. mArA kAkAzrI maNIlAla kALIdAsa vArAne paNu temaNe A mA ApyA hatA. bhUta-pizAca-vIMchInA Da Mkha uparanA maMtra, tAvanA maMtra, sanA maMtra Apela hatA. teo paNa lekAnu bhaluM karavAmAM tene upayoga karatA temAM saphaLatA maLatI hatI. saMvata 1972nI A ghaTanA che. AcArya mahArAjazrI cAturmAsa vijApuramAM hatA te vakhate temanA ghaNA bhaktomAMnA eka ananya bhaktaroThetrI maganalAla kaMkucaMda jemane vepAra muMbaImAM cAlato hatA ne mubaI rahetA hatA paraMtu mahArAjazrI cAturmAsa vijApuramAM rahelA eTale temanI bhakti karavA mATe potAnA vatana vintapuranu dhara khAlI rahevA AvelA. tabiyata paNa asvastha rahetI jethI Ase mahinAmAM mahArAjazrIne temanI icchA batAvI ke mAre kaMIka dhArmika kArya karI dharma-anuSThAnathI sArmika bhakti karavI che. pAlItANAnA saMdha kADhavAnI bhAvanA che. mahArAjazrIe kazu : ' maganabhAi, saMgha kADhavA mATe tenI bhUmikA be-traNa mahinA AgaLathI karavI joie, jyAre tamA atyAre vicAra kareA tA tenI bhUmikA mATe paNa khe mahinAnA TAima levA joIe, hAla tA tameA udyApana (ujamaNuM) karavAnuM rAkhA, mAruM cAmAsu` badalI mArI hAjarI paNa temAM haraze.' A vAta zrI maganalAlabhAInA haiye vasI gaI. maDArAjazrI pAse mudda` kaDhAvyuM je muddata saMvata 1973nA kArtika vada pAMcamanu` kADhI ApavAmAM AvyuM. te pramANe maganabhAie potAnI jJAti, sattAvIsa gAmanA jainA tathA AsapAsanAM gAmAnA jaine AmaMtraNu ApI ullAsathI bhAvapUrvaka uxmaNuM karyuM. A zubha kArya karyA pachI zrI maganalAlabhAI najadIkanA TAmamAM ja be mAsamAM maraNa pAmyA, jethI puravAra thAya che ke mahArAjazrIne zrI maganalAla kaMkucadanuM maraNu najIka bhAsyuM hatuM. AvA tA te bhaviSyanA gunArA hatA. sa Mvata 1978nI sAlamAM mahuDI( madhupurI )mAM zeThazrI verA mAnada muLadanA suputrA (1) veArA kALIdAsa mAnacaMda ( - ) veArA maganalAla mAnacaMda (3) veArA vardhamAnadAsa mAnacaMda (4) vairA IzvaralAla mAnaMda tathA zeThazrI kALIdAsa mAnadanA saputrA (2) vArA vADIlAla kALIdAsa vArA maNIlAla kALIdAsa - je zrImad bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI ma. A baMne bhAIo khUba ja paricayamAM hatA, mahArAjazrInA pUrNa bhakta hatA, teozrIe peAtAnI lakSmIne sarvyaya karavA tathA sAdharmika bhakti karavA mATe peAtAne mahuDImAM peAtAnAM ghare! AgaLa ka'pA sA. nA vizvanI asmitA unDamAM dhArmika prasaMga ujamaNuM-cekhaLuM karavAnI icchA darzAvI. mahArAjazrIne sAdhu parivAra sAthe padhAravA vinaMtI karI. sAthe sAthe sAdhvIjI parivArane paNa padhAravA vinaMtI karI. te pramANe vidhividhAna jANavA mATe mahArAjazrInA prakhara ziSya A. bhagavata zrI ajita sAgarasUrIzvarajI mahArAjane vinaMtI karI sAthe letA AvyA. tyAra pachI prasaMga vakhate ujamaNA-cAkhaLAnA divaseAmAM zrImadjInA gacchanA badhA sAdhu bhagavaMtA tathA sAdhvIjI mahArAja sAhebe padhAryA hatAM. A vakhate A kuTue potAnA vizALa kaMpAu'DamAM bhavya maMDapa bAMdhI madhya vacce caumukhajI bhagavAne birAjamAna karyAM hatA. tyAM prabhujI AgaLa dhArmika kriyAo-agayanA, rAtrinA bhAvanA thatI hatI. suMdara maMDapa banAvyA hatA. nava cheDanu ujamaNuM te pramANe upakaraNeA, ne jamavAmAM nava jAtanAM pakavAna banAvyAM hatAM. patrikAe peAtAnI dazAzrImALI kAMThA sattAvIyAnI jJAti tema ja vizAzrImALI vijApura sattAvIrAnI jJAti tema ja AjImAjInA paccIsa trIsa mAIlamAM rahetI cAre jJAtione AmaMtraNa ApI AmaMtravAmAM AvyA hatA. eka bAju mahuDIthI kaleAla, khIjI bAju ma uDIthI kheDabrahmA, vaDAlI, iDara; trIjI bAju vIsanagara-vaDanagara-UMjhA, ceAthI bAjI lAka rADA, varaseADA, sAdarA, dahegAma, pethApura, A badhAnI vaccenA tamAma paragaNuAmAMthI sArA pramANamAM jaine AvyA hatA. chellA cAra divasamAM dasathI bAra hajAra jaina bhAI-aMDenA ane bALakA AvyAM hatAM. tyAra pachI paNa prasaMganA darzana mATe tema ja ujjamaNAmAM Da, UpakaraNAnAM darzana mATe pazu Ama tritAne dhasAro vadhavA lAgyA, jevI peDhInA mukhya kAryakara ( kartAhartA) suzrAvaka zeThe zrI kALIdAsabhAI mAnacaMda ArA vimAsaNamAM mukAyA hatA. ATalI mahemAneAnI rahevA-sUvAnI sagavaDa karavI e citAnA viSaya hateA, paraMtu puNya pratApe gAmaleDAe, jainae ane jainetarAe A saga vaDa karI ApavAnA sArA sAtha ApyA hate. gAmanA jainetara ThAkAra badhu Ane itara leAkA peAtAnAM gharo khAlI karI sau saunA khetaramAM cAra divasa rahyA hatA ne pAtAnAM gharA mahemAne!ne rahevA mATe zeDa zrI kALIdAsabhAIne seAMpyAM hatAM. rahevA, sUvAnA prabaMdha A rIte hala thayA hatA. paNa itara darzana karavA AvanArane pazu zeThazrI kALIdAsabhAInA rasADe mahemAna tarIke jamADavAmAM AvatA hatA. A sthitithI banAvela pakavAna tA e ja divasamAM pUrAM thaI jAya e hAlata mahemAneAnA dhasArAthI thaI hatI. paraMtu A hakIkatanI jAg AyA bhagavata zrImad zrI buddhisAgarasurIdharajIte karavAthI teoe A kuTuMbane khUba ja dhIraja ApI hatI ne haso cahere ka vinA sAce ciMtA karyA sivAya tamArI bhaktibhAva ne ullAsa, udAratA jarI paNu AchI kararo! nahI. tamArI bhAvanA sArI che te tenuM phaLa sAruM ja Avaze. pachI mahArAjazrI pote jyAM navapakvAna mIThAIo mUkI hatI te bhaMDAra sthAne gayA hatA. tyAM jaI ghIne akhaMDa dIvA karAvI mIThAIonA dareka thALa upara kapaDuM DhaMkAvyuM hatuM. pachI peAtAnI pAsenA AdhA pheravI labdhi mUkI dIdhI, sAthe
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 sAthe sUcana karyuM ke akhaMDa dIvo bujhAvo na joIe tema ja pakavAna letAM thALa uparanuM kapaDuM saMpUrNa khulluM na karatAM eka bAjuthI khelIne mIThAI aMdarathI jema joIe tema dareka thALamAMthI vArApharatI kADhaye rAkhavI. A eka bhavya labdhi ane mahAcamatakAra hatA. trIje divase mArA vaDIla baMdhu bhAIzrI ratIlAla vADIlAla verA (uMmara sAta varSanI hatI ) ramata karatAM karatAM jayAM mIThAI pakavAnanA thALa bharI mUkyA hatA tyAM te oraDAmAM jaI bAraNuM khulluM karyuM te acarata pAmI gayA. avAka banI gayA. dareka pakavAnanA thALa upara zrI ghaMTAkarNa mahAvIradevanI AkRti hAthamAM dhanuSabANa sAthe UbhelI dekhAI. A rIte aneka AkRtine joI gabharAI gayA ne bAraNuM baMdha karI deDatA gharamAM jaI vaDIlane vAta karI ke, jyAM pakavAna mUkavAmAM AvyAM che te oraDAmAM Thera Thera zrI ghaMTAkarNa mahAvIradeva hAthamAM dhanuSabANa laI UbhA che. A jANIne badhA deDatA tyAM gayA te koIne kaMI dekhAyuM nahIM. paraMtu ghIne akhaMDa dIvo bujhAviAnI taiyArImAM hatuM. te vadhu jhabakArA mArI rahyo hato. tyAM najara javAthI temAM ghI pUravAmAM AvyuM. dasathI bAra hajAra mANasa cAra divasa baMne TAIma pakavAna sAthenI rasoI jamyA pachI paNa mIThAI enA thALa badhA ja aDadhoaDadha bharelA hatA. tyAra pachI tene upayoga karavAmAM gAmanI aDhAre varNane ApavAmAM tathA darzana karavA bhAvatA bahAranA jainetarane prasAda ApavAmAM karyo hato. jaya jayapara thaI gayo hato. A prasaMga bahuja avarNanIya ne AzcaryakAraka tA. A vakhate baMne jJAti tathA ujamaNu-cokhaLAmAM padhAranAra tArakane ghara dITha vajanadAra thALIonuM lahANu A prasaMganI yAdagIrI mATe karavAmAM AvyuM hatuM. AvA prakAranuM bhavya dharma anuSThAna rAvI sAdharmika sevA karI A kuTuM be pitAnA prasaMgamAM padhAranAra hAdhu bhagavaMte, sAdhvIjI mahArAjasAheba ne AmaMtrita mahemAnone jIbhAra mAnyo hato. te vakhate guru mahArAjazrIne A prasaMga mATe patAnAM vAkayo hato ke, A prasaMga ghaNuM ja ullAsapUrvaka bhaktisAvathI UjavA je ghaNe ja anumodanIya che. eka samaye AcArya mahArAjazrInI hayAtI vakhatanI ghaTanA che ke, hAla vaselA navA saMdhapura gAmamAM mahArAjazrI padhAryA hatA. te vakhate jUnA saMdhapuranA derAsaramAthI zrI pArzvanAtha bhagavAnanI pratimA phaNa sAthenI navA saMghapuranA derAsaramAM lAvavAnI hatI. te pratimA darzana karavAnA AkArarUpa hatI. mistrIne laIne keTalAka zrAva te pratimAM navA saMdhapuranA derAsaramAM lAvyA. A vakhate AcAryuM bhagavaMta derAsaramAM hatA. gAmanA zreSThIvarya zeThazrI hiMmatalAla nagInadAsa derAsaramAM pUjA karatA hatA. pratimA mUkIne mistrI vagere gayA tyAra bAda eka camatkAra evo sarjAye ke je pratimA lAvIne mUkI ttI tenI AjubAju sAtathI ATha phUTane eka moTo sarpa pratimAnI pradakSiNuM karI rahyo hato. tyAMthI sarakIne derAsaranI aMdara be ThAra- kALanI pratimAo prabhujI sanmukha dIvAlamAM mukAvela che temAM eka pratimA upara caDhI jaI barAbara prabhu sanmukha phaNa karI A sapa aDadho kalAka Asana lagAvI beThe. mahArAjazrI nirbhayapaNe derAsaramAM prabhubhaktimAM hatA. A vakhate pUjA karI gabhArAmAMthI bahAra nIkaLatAM zeThazrI hiMmatabhAI A sapane joI hebatAI gayA. mahArAjazrIe temane isAre karI potAnI pAse bolAvI temane hAtha pakaDI derAsaramAMthI bahAra mUkI AvyA hatA. thoDIka vAra pachI joyuM te sApa adazya thaI gaye. dekhAya ja nahIM. A rIte zrImad A. bhagavaMtanI hAjarImAM ghaNe ThekANe AvA devatAI nAge, sarpoe darzana ApyAM che. tevA ekathI anekavAra AvA camatkAre temanA bhaktoe joyA che. guru mahArAjazrIne nAgadevatAnI sahAyatA hovI joIe; kAraNa ke ghaNu bhaktoe gurumahArAjazrInI AsapAsa AvA sarve nihALyA che. mahArAjazrI eka vakhate letA gAme padhAryA hatA. eka vakhate savAre vyAkhyAnanA samayamAM ekadama zorabakAra thaye. eka zrAvakabhAI bUmAbUma karI kUdAkUda karavA lAgyA. caherI vikarALa ane bhayAnaka karI nAkhyo. kAraNa ke ghaNuM vakhatathI A zrAvakane jana vaLagele hato. te gAmanA badhA leke jANatA hatA, jethI badhA gabharAI jaI UbhA thaI gayA. mahArAjazrIe tADUkIne paDakAra pheMkayo : "kAI gabharAzo nahIM, sau saunI jagyA upara besI jAva.' pachI pitAne e hAthamAM pakaDI nanI AMTIne eka Dabala dare pakaDI hAthethI AMbaLavA lAgyA, jema jema te doro aMbaLAte gayo tema tema pele jana (jenA zarIramAM janane praveza hato te bhAI) aMbaLAI aMbaLAIne pachaDAvA lAge, ujha vedanA sahana na thavAthI akaLAI kahevA lAgyo ke mane kSamA Apo; huM tamArI mAphI mAguM chuM, jAuM chuM, mArAthI have rahevAtuM nathI. mAruM zarIra tUTIne bhukkA thaI jAya che. mane mukti Ape. tyAre mahArAjazrIe kahyuM: "tane javAnI rajA che." " zAMti ane je uracAra karyo ke tarata ja pelA zrAvaka bhAI jamIna upara DhaLI paDayA. jana adazyapaNe bhAgI gaye. be miniTamAM te pelA zrAvaka svastha thaI zAtA vaLI eTale zAMtithI palAMThI vALI be hAtha jeDI besI gayA. tyAra bAda pachI te zrAvakanA zarIramAM janane praveza keInA jovAmAM Avele nahIM. AvA te guru mahA parama upakArI hatA. A vacanasiddha mahAyogInA AvA te ghaNu dAkhalA che. eka vakhate teozrI Ajola gAmanA upAzrayamAM hatA tyAM be-traNa chokarAe deDatA doDatA AvyA ane kahevA lAgyA ke beriyA mahAdevamAM deI pracaMDa zaktivALI bAI AvelI che ne te dhaNu camatkAro kare che. cAle che tyAre tenAM kaMkunAM pagalAM jamIna upara paDe che. be hAtha ghasIne kaMkunA DhagalA kare che. tene koI devI prasana che tevuM te kahe. che ne A camatkAra jovA hajAre mANasanuM tyAM ToLuM thaI gayuM che. mahArAjazrI A sAMbhaLI turata ja Aghe ne dAMDo pakaDI te chokarAo sAthe beriyA mahAdeve gayA. svAmI sadAnaMda sarasvatInA AzramamAM A dhamAla joI badhAne kahyuM ke AvAM dhatiMgathI bharamAzo nahi. tyAM gayA tyAre bAI eka oraDAmAM besI rahelI hatI, mahArAjazrIe kahyuM ke tene khelA; mAre tenA camatkAra jevA che. paraMtu te bAI Jain Education Intemational
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ 94 oraDAmAMthI bahAra na AvI, gabharAI gaI hatI. zaramiMdI paDI gaI hatI. mahArAjazrI badhA sAthe tyAM gayA netene kahyu ke 'tArAM dhati Mge choDI de, hu tene sAkSAta devInAM dana karAvu chuM"-tema karI, A pherappA teA vAghanI savArI upara aMbAjamAtA bAInI sAme khaDAM thayAM, bhAI gabharAI gaI. mahArAjazrIne namI paDI, tyAM tA mAMtAjI adRzya thaI gayAM. mahArAjazrIne mahuDI gAma badhu ja priya hatuM. teo bhUkhyA dvArAone bhegA karI ta tanI ramatA ramatA hatA. bahAdura ane nIDara navA mATe upadeza ApatA hatA. pAtAnA daDA Ubho rAkhIne te AdhA khasI jatA. AdhAra sivAya A dAMDe! jamIna ughara TaTTAra Ubho rahetA ne pachI chekarAone hAkala karatA ke tame vRdhA maLIne A dAMDAne ahIM mArI pAse laI bAbA. DhAkarA badhA maLIne ghaNI ja mathAmaNu karatA hatA, paNu dAMDA bilakula halatA nahI. AvA tA teo mA camatkArI hatA. pachI pote jaine dAMDAne upADI letA. mahuDImAM nadInA kinAra dAtA pasAra karI TekarI upara jatA tyAM vaiSNavAnuM prAcIna hajAra varSa uparanuM zrI kATaca devanuM maMdira che. tenA pujArI zrI goviMdalAla jAdavana rahetA hatA. teozrI mahArAjazrInA ghaNA ja rAgI hatA. mahArAjazrInA upara temano bahu ja bhakti prema hatA. tyAM temanA nivAsasthAne jamInamAM pazutaravALa" eka bhoMyaruM che. temAM jaIne mahArAjazrI samAdhi lagAvI svAdhyAya karatA hatA. tyAre paNa bhoMyarAmAM nAgadevatA guru mahuArAjazrInI AjubAju pharyA karatA te zrI goviMdalAlabhAI pratyakSa jotA e mAre hayAta . A TekarI upara jatA tyAre temane vAdha, dIpaDA, cittA jevAM hiMsaka prANIone bheTA thatA para Mtu te prANIo A alakhanA jogInDanI sAthe gadya karatAM hatAM. A dasya paNa zra goviMdalAlamAi tathA kuTubamA AiLatA. mahuDInA upAzrayamAM te tyAM paNa nIce bhoMyarAmAM besIne samAdhi " sthApAya karavA; bokAnA TAima haMmezAM lekhanakalAmAM lakhavAmAM gALatA. kAi nAMdavA Ave tA tene dharmalAbha kahI vArtAlApa karavAnA hAya to te paNa TAima kADhI letA ne vaLI pAcho lakhavAmAM magUla thaI jatA. eka divase temanI dADha paDI gaI tyAre hAkarAo tyAM hAjara hatA. temAMthI eka chokarAe kahyu : ' have glAne u karavAnuM ? ' tyAre mahArAjazrIe karyu. " eka nAnI DabbI varSa Avai, temAM mAne tene jamInamAM dATI dAna temAMthI jhADa Ugaze." chekarAoe te pramANe karyuM. tA paMdara divasamAM te ja jagyAe nAnu pIpaLAnu' jhADa UgeluM' hatuM. tenI khAtarI karavA jamIna khAdI joyelI tA te DabbI phADIne temAMthI ja UgeluM hatuM, te jhADane pArasa pIpaLA kahevAyA, tene sArI rIte sAcavavA prabaMdha karyAM hatA. paNa cha mahinA pachI te pIpaLAne rAtanA samaye kAI kADhIne lai yuM hatuM. tenA patto lAgyo nahi. AvA tA, gurujInA dhaNA ja camatkArI mahuDImAM thayelA te temanA bhaktonA kahevAthI jANelA. A badhI hakIkato te satya ghaTanAo che. temAM jarI paNa tizayokti nathI. vaDIlanA pratyakSa anubhavanAM saMsmaraNA che. vizvanI asmitA eka vakhata zrImad buddhisAgarasUrIzvarajI upAzrayamAM kheThA hatA. te vakhate temanA paccIsa jeTalA bonI sAthe vArtAlApamAM hatA. ekAeka emaNe baMne kaMpanIe arasa-parasa dAbIne pasavA mAMDI ! vArtAlApa baMdha karIne mahArAja sAheba hatheLIe kema ghasI rahyA haze, tenI krAIne kaI khabara paDI nahIM, paNa kutUhalatA jAgI. purI pAMca miniTa sudhI cothI meLAo ekabIjI upara cAMpatA rahyA! A pachI pAche emaNe pUrvavat vArtAlApa zarU karyo. bhomAMthI eka jaNAe vita karIne mahArAjAne pUchyuM : * AcAryaMtra | vArtAlApa "dha karIne Apa havego zA mATe dhasI rahyA hatA ? khaMjavALa AvI hatI ? darAja ke khasa-kharajavu Apane sattAvI rahyu che " ajaba siddhi ! zrIduM. cArya zrI buddhisAgarasUrie mukta hAsya karyuM" ane kathru : "nA, bhAI, nA ! mane kAi rAga nathI. pAlitANAnA mAtIrtha. zetru...jaya upara mukhya AdIzvara dAdAnA derAsaramAM caMdaraveza bhAMdhelA te akasmAta, saLagI UThelA ! rAtrujaya parvata upara pavana gharA hoya ane Aga khIruM phelAya nahIM, AthI mArI davA uparanI vyaktie mane digdha jagata--saMta karyA-AthI te caravA bane hArcathI me bujhAvI nAkhyo. * hAthanI baMdhaLA kALa sAma thaI gaI hatI, rU.nA paDI jAya tevI udheLIo mAladhUma ane kALI thaI gaI hatI ! viMntapura upAzrayamAM beThAM beThAM A kArya kavI rIte bane ke kAka bhaktone sama | te TAima divasa bAda vAkhI pAlItArA paDhoMcI gayA ane sagu vaTathI tapAsa carU karI ! teJAne gRvA maLyuM ke te ja divase te ja TAime parvata upara kAMIka ghAsa saLagI rahyuM hatuM. tenI saLagatI gaLu caMdaravA uMpara bhAgI javAthI caMdaravo saLagyo hato ane pUjArIe bUma mAravAthI cokiyAta upara AvI gayA. tyAre coMdaravA e ceALI nAkhI hAlavI nAkhelA dekhAyA hatA. pUjArI ne cAkiyAta sivAya koI nahIM ane A rIte caMdaravA masaLIne koNe helavI nAkhorI A bhAtanuM A baMnene AryuM hatuM jarUra tyAe jhulavye hatuM. nIce laI jaI peTImAM banAvavA mATe caMdaravA chADavA gayA tA te hAlatamAM ja hatA. jANe baLyA 4 nathI jethI peDhImAM, khabara nahIM ApI paraMtu tapAsa karavAvALAAne patnIe A rIte vAta karavAthI temanA samajavAmAM Ava ke A gebI kArya te zrI buddhisAgarasUrIzvarajInu ajaba kAryaM hatuM ! magati upara to temane bhASAvasthAthI bhAre AvyuM hatuM. aneka munirAjone, yatione, maMtravAdIone, teo maLyA hatA ane Arnola mukAme pAThazALA bhAvatA hatA te vakhate patizrI patasAgara"nAM jUnAM pustako temane hAtha lAgatAM tenAMthI teo pa zIkhyA hatA ane maMtraLa vidhAo sAthe karI hatI. dIkSA lIdhA pachI paNa pAMca-sAta varSamAM ghaMTAkaNu mahAvIra maMtrakalpa, RSi
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 vardhamAna vidyAkalpa, sUrimaMtraka95, paMcAMgulImaMtra, devIka9pa, padmA- prasaMga evo hato ke dayAvAna gurue paNa ziSyanI samavedanAvatI devIkalpa, ciMtAmaNi maMtraka, RSimaMDaLa maMtraka 5, vagere aneka : nI kadara karI AjJA ApI ke tuta" ja A paDachaMda kAyAdhArI munimaMtranI sAdhanA karI hatI. A sAdhanAomAM te temanI rAjazrI buddhisAgare ekAMte zrI mohanavijayajIne deDamAM ghara karI niSkalaMka brahmacarya dazAe aura vadhAro karyo hato. pitAne eka vakhata rahela janane hAkala dIdhI. zuM jora ! zuM baLa! zuM dhamapachADA ! cethI tAva hatA tyAre keTalAka temanA parama bhaktoe temane jANe khAdhA ke khAze tevo vikarALa uchALA mAryo. zrI buddhisAgara kahyuM: "Apa mahAjJAnI hovA chatAM paNa kema upAya karatA nathI ?' muni pAcho haTI gayA, evuM vAtAvaraNa prasarI gayuM. bhalabhalAnA tyAre teoe kahyuM ke, "bhegAMvalikama bhogavavAthI ja AmAM haLavo chakkA chUTI jAya. A nahi bhUta, preta, ke vyataM! A te bhUtone bane che. huM bIjAo mATe jeonAM duHkha dUra karavAmAM-tAva, sarpa mahArAjA jana. bIjA sAdhuo to DaghAI gayA; paraMtu mahArAja karaDayo hoya te utAravAmAM, vIMchI karaDayo hoya te utAravAmAM, buddhisAgare e UMce karI nIce khaMkheryo ne mAyA batAvI ne duHkhatI dADha ke AdhAzIzI utAravAmAM je sahAya karuM chuM, te temanA paDakAra karyo : " bIjo koI hota to huM tane chaMcheData nahi? karmabaLa vaDe nimitta banuM chuM eTaluM ja che. chatAM jevuM hoya to paNa te te eka tyAgI muni para kabajo karyo che. paMca mahAvratanA lyo tAva utArI nAkhyone- zarIra uparanI kAmaLI thoDe dUra pATa pAlakanI mazkarI karAvavA mAMDI che. AjathI A munirAja te zuM, upara mUkIne kahyuM : "jue have tAva che ? " bhaktoe hAtha guru paNa koI paNa mAgI muni para paMjo mAryo to sAruM nahIM thAya." mahArAjanA zarIra upara lagADo to bilakula svAsthavALuM jaNAyuM. Ama kahIne eghAtI dorIo AmaLavA mAMDI ke turta ja jana hAtha aDakatAM khUba ja garama lAmatuM hatuM te have teTaluM garama lAgyuM aMbaLAvA lAge. zarIra bhAMgIne bhukko thatuM hoya tevA kaDakaDATa nahIM. tAva na hato. thoDIvAra pachI kAMbaLI laI oDhI lIdhI te avAjathI jana gajanA-vedanAthI kahevA lAgyo ke "jAuM chuM. pUrvavat avasthA zarU thaI ane nizcita samaye tAva ga. mane kSamA kare." janane A prabaLa zakti pAse pitAne prayatna vyartha - sAdhune veza lIdhA pachI, A vidyAne upayoga karavAmAM keTa bhAsyo. mahAzakti pAse alpazakti haMmezAM name che. lAka sAdhuomAM pravartatI maMtra taraphanI arucine kAraNe teoe te sAdhurAja zrI mehanavijayajI svastha thayA ne mahArAjazrIne tarapha lakSa alepa karI nAkhyuM hatuM. paNuM saMga evA AvIne khaDI dhanyavAda ApavA pakaDI lIdhA tyAre bIjA sAdhuone A mahAthAya ke jema nirupAye rAmanI pAchaLa lakSamaNune javAnuM thayuM tema zaktinI jANa thaIne munirAja zrI buddhisAgarane eka paMca mahAvratateo koInI vedanAne AghAta sahana na karI zakatA ne tu ja dhArInI sevA karyAne AnaMda thayo. nimitta banI jatA. A hato temanI paranI vedanAne AghAta ! te ja rIte te comAsA daramiyAna zrI buddhisAgaranA jIvana suratamAM teo eka sAle mAsu hatA. te veLA zrI mehana- ne eka prasaMga evo banyo ke suratamAM tApI nadInA kAMThethI munivijayajI karIne eka suratI sAdhu bIjA upAzraye temanA guru kamala- rAja zaucakriyAthI nivRtta thaIne AvI rahyA hatA tyAre nadInA kinAre vijayajI ne dAdAguru paMnyAsa zrI siddhivijayajI sAthe mAruM UMDA jaLamAM eka mAchImAra jALa nAkhIne AzAbharyo hato hatA. tyAre temane vAMdavA ne saMsarga karavA mahArAja zrI buddhisAgara | munirAja tenI pAse samIpa jaI UbhA rahyA ne tene kahyuM, temanA upAzraye gayA hatA. te veLA zrI mehanavijayajInuM zarIra bhAI, jANa bahAra kADhI le, mArA dekhatAM pharI jALa nAkhIza karavA lAgyuM ne AkRti vikarALa thavA lAgI. kAraNa ke teonA mA ! " paraMtu mAchImAre tenI kaMI darakAra karI nahIM. kAraNa ke munizarIramAM janane praveza hato. te temane ghaNuM ja satAvatA hatA. rAja kaMI sarakArI amaladAra ke sipAhI nahotA, ke emane heDa koyaDA bIjA sAdhuo ne temanA bhakto tene phITa- mRgI ke phephasAMne rAga vAgata na ho! ke temanA kahevAthI mAchImAra gabharAIne jALa kADhI haze ema dhArIne surata-muMbaInA aneka nAmAMkita vaidyo-dAktarane le. emane A hukama mAnavAnI zI jarUra ? mAchIe te potAnI tema ja maMtravidyAne dAvo karavAvALAo pAse ghaNuM upAye karela, jALa vadhu vistIrNa karI anAdara karavAne garva anubhavavA lAge. paNa sAruM thayeluM nahIM tema temanA guru pAsethI jANavA maLyuM. tyAM te zrI mohanavijayajInA zarIramAM praverA karela jana vikRta tephAne | munirAja samajI gayA. kaLAI AvyuM ke abhimAnI lAge che, karavA lAge. darda vadhatuM gayuM. badhA bhayabhIta thaI gayA. A dRzya jethI mAchImArane kahyuM: " vAra tyAre, bhale vadhAre jALa bichAva, mahArAjazrIthI joyuM gayuM nahIM. temAM nimitta banavAnuM thayuM. nikhA- paNa emAM eka mAchaluM paNuM nahIM Ave." tema kahI nIce namI lasa haiyuM A vedanA na joI zakayuM. are ! pAse ja sarovara heya eka kAMkarI laI nadInA pANI tarapha pheMkI, tema ja eka kalAka sudhI ne mAnavIne tRSAtura maravA de e pApa nathI? temaNe Adra svare tyAM najara milAvIne UbhA rahyA. temanA gurudevane prArthanA karI ke "eka paMca mahAvratadhArInI A mAchImAra jALa halAvI halAvI mAthAkUTa karIne thAkayo. daradurdazA mArAthI jovAtI nathI. A5 AjJA Ape te hamaNuM e roja mAphaka Aje jALamAM koI phasAyuM hoya tevI hilacAla lAgI jananI khabara laI lauM," nahIM. jALa bahAra kADhIne joyuM te aMdara eka nAnI mAchalI paNa Jain Education Intemational
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ 96 vizvanI arimatA ene jovA na maLI. ene lAgyuM ke nakakI koI abadhUta khAkhI che. joIne kadIya na thayo hoya tevo mane Atma-ullAsa thayo che. " jANI e temane page paDyo, ne abadhUtane hukama mAge te mahA- * kahI, svAmIjIe juvAna muninA deha para daSTi sthira karI, potAnI rAjazrI kahe, "AjathI A pApanI kamANI baMdha kara ! jALa anubhavI AMkhe munine nihALavA mAMDyA. e gujarAtI juvAna muni uThAvIne ghare laI jA ! tArA bhAgyano prabaMdha thayo che. tene koI sagA hato, paNa nIcA kadane na hatuM. naiSThika brahmacaryanuM teja rame pitAnI khetImAM madada karAvavA levA AvyA che, jyAM tAre ane romamAMthI karI rahyuM hatuM. enI UMcAI pUrA paMjAbIne TapI jAya tArA kuTuMbane gujAre khuzIthI thaI zakaze.' tevI hatI. chAtI bhalabhalA pahelavAnane zaramAve tevI hatI, ne masala | munirAja eka vakhate pethApurathI vihAra karI be traNa gAme te kaI akhADebAjanA hatA. chevaTe emaNe mukhAraviMda upara lalATa pharI lodrA AvyA ne tyAMthI vihAra karI Ajola jaI rahyA hatA, sAme joyuM te bIjanA caMdranA jevI zAni tyAM jharatI hatI ne vacce eka AMbAvADiyuM ne mahAdevanuM sthaLa AvyuM tyAre temane temaNe netramAM joyuM to eka masta khAkhI, abadhUtanI dhUNIne khabara paDI ke A boriyA mahAdevanuM sthaLa che. kAraNu saMsArI jhAMkhe prakAza bhabhUkate dekhAya. saMpUrNa mukhAraviMda nihALyuM te paNamAM teo jyAre Ajola gAmamAM jaina pAThazALA bhaNAvatA jhaLahaLatA maNinuM teja hoya tevuM teja pharatAM dekhAyuM. hatA tyAre avAranavAra vaidya premacaMda veNIcaMda sAthe tyAM jatA svAmIjIe vidyA-bhikSane nANI lIdhe ne premathI sarakAra hatA. temanA sAthIdAra zrAvaka drAthI sAthe AvyA hatA temaNe karyo. pahele divase ja prANAyAmane pATha Apyo e pATha laIne kahyuM ke "ahIMyAM "bApajI, eka svAmI saMnyAsI rahe che. te auSadha- | muni buddhisAgara boriyA mahAdevanA bherAmAM besI gayA. eka, be davAnA jANakAra che. temanI pAse davAdArU mATe muMbaIthI ne cheka ne traNa disase prANAyAma siddha thaI gayA hatA, ne sAthe chAtIne mAravADathI ghaNu zrImaMto Ave che ne sAjA thaI pAchI jAya che. duHkhAvo naSTa thaI gayo hate. zIkhanAra ne zIkhavanAranA utsAhanI ApazrIne hamaNAM-hamaNAM chAtIne duHkhAvo rahe che te ApaNe paNa jANe sImA nA rahI. kArya AgaLa dhapyuM. munirAja uttarottara batAvI joIe.' tyAre mahArAjazrIe kahyuM ke, "kAyAnI ALapaMpALa vegathI yoga zIkhI AgaLa dhapatA gayA. temaNe badhAnanI nAnImoTI karavAmAM rahuM to mAruM sAdhya kayAre thAya ?' tyAre zrAvake kahyuM : prakriyAo jANI lIdhI ne TheTha haga sudhI pahoMcI gayA. svAmIjI mahArAja, e svAmI haThayoga ne samAdhinA paNa jANakAra che." paNa A muninI jJAnadazA joI khUba prasanna thayA, ne e saMbaMdha AtmAnaMda mATe, AtmabaLanI vRddhi mATe dhyAna ane yoganI uttarottara AmIyabhAva sudhI pahoMcyo. tyAM rahI gocarI Ajola zrI buddhisAgara mahArAjane khUba ja pipAsA hatI, jethI AkarSAI gAmamAMthI lAvI pitAnI samAdhinuM kArya AgaLa dhapAvyuM. cogAbhyAsa kahevA lAgyA ke, "vAha ethI rUDuM zuM? e te bhAvatuM bhajana paNa vadhAryo. AthI AtmazraddhA, aMtaramAM ajavALAM pragaTayAM ne maLyuM. zuM che e svAmInuM nAma ?" tenAthI jIvana pratibhA-AtmabaLanI prApti thaI. himneTijhama, zrAvake kahyuM. "emanuM nAma che svAmI sadAnaMda sarasvatI, memerIjhamanuM jJAna paNa maLI gayuM. pachI te dina-pratidina jAtanA dakSiNI che. be-traNa varSo pahelAM pharatAM pharatAM ahIM AvI divyatA vadhatI gaI. caDhelA ne pachI ahIM mukAma ja karyo che. yoganA eTalA jANakAra eka vakhate AjolathI lodrA javAnuM kahI munizrI buddhisAgara sAdhaka che, ke koI emane deha joI umara paNa kaLI zakatuM nathI. nIkaLyA. eka, be traNa ke cAra divasa vItI gayA. pAchA na AvyA emanA AvyA pachI to ahIMnI ramaNIyatAne koI pAra rahyo to tapAsa zarU karI. AjelanA zrAva ke lodrA gayA. pUchyuM te. nathI. A sAme dekhAya che te boTezvara mahAdevanuM devAlaya, A nIrava ledrAnA zrAvake kahe, " mahArAjazrI ahIM AvyA ja nathI." enuM bhUgRha, zAMta latAkuM ne ramaNIya vRkSaghaTAo ! bIlAMnAM vRkSo tapAsa zarU thaI. teozrI ghaNI vAra beriyA mahAdevanA sthAne ne karaNa punAM jhADonI vaDe racI che." svAmI sadAnaMda sarasvatIne maLavA jatA hatA eTale zrAvako tyAM tapAsa karavA gayA. sajajanenA saMganA himAyatI munirAja tarata svAmI pAse pahoMcI gayA ne svAgata-sanmAnavidhi bAda potAne yoganA viSayamAM svAmI sadAnaMda sarasvatIne pUchyuM ke teo kahe, "mane kaMI ghaNI ja pipAsA che, te mArga sUcana karavA kahyuM, khabara nathI. heya te bhaMyarAmAM tapAsa kare." svAmIjI juvAna munirAjane nIrakhI rahyA. emanI vedhaka badhA bherA tarapha AvyA to sAmethI hasamukhe cahere munirAja daSTi muninA AkhA dehane pazI vaLI ne kahevA lAgyA ke "mArI cAlyA AvatA hatA. te joI badhA kahevA lAgyA : "bApajI, vidyA ene jharaze? maMtravidyA, taMtravidyA, yogavidyA, samAdhiyoga cAra divasathI Apa kahyAM hatA ? zuM khAdhuM pIdhuM ? " e te badhuM siMhaNanA dUdha samAna che. game tyAMthI dehI te zakAze, A masta jogIMdare javAba Apyo ke, " tamane zuM karuM? paNa so TacanA sonAnuM pAtra joIze. pAtra vagara ApelI vidyA enI gama tamane nahIM paDe. "AtamarasakA piyAlA, pIe koI lenAra-denAra baMnenuM ahita ne AtmanAza kare che. chatAM paNa tamane matavAlA'!" Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 saMvata 1964nI sAlamAM phAgaNa mAsamAM DabhoIthI vihAra karI berasada jaIne mAranA upAzrayamAM UtarIne jAhera vyAkhyAnethI AkhuM gAma jAyata karI nAkhyuM. rAja-rojanAM suMdara vyAkhyAnee prajAne ghelI karI dIdhI. - sAdhu-saMnyAsIonA saMsargamAM rahenAra muni buddhisAgara barasadamAM ja sthAnakamAgI upAzraye jaI caDhayA te tyAM sthAnakavAsI upAzrayamAM pAMca sthAnakamAgI sAdhuo hatA. bheda ke vibheda munine sparyA nahatA. temaNe tyAM aDDo jamAvyA ne upadeza zarU karyo. sAme pAMca sAdhuomAM mukhya te zrI amIrakhajI RSi sAdhu hatA. A baMne vacce jaina dharma viSe carcA vicAraNA thaI. jaina mUti viSe ne mUrtinI mAnyatA viSe paNa carcA thaI. AvuM avAranavAra ekAMtare carcAthI dharmane ItihAsa, dharmanuM sAya zuM ne sAdhana zuM, mUrtipUjaka mANasane sadA mUrti-deha para meha rahyo che, chatAM mRti ne niSedha thavAnAM kAraNonI paNa carcA karI. e kAraNe sAcAM hatAM, paNa kArya mAM bhUla hatI ! sthAnamAgI zrI amIrakhajI RSi A saMtanuM niSpakSapAta vivecana sAMbhaLI, saMsa miSTa karI AgaLa vadhAratA gayA. baMne vacce ghaNuM vAda-vivAde thatA. baMne jaNa mahAna upAsako hatA. vAdavivAdamAM hAra khAya te ziSya ane chata pAme te guru. A rIte baMnenI tulanA samatala hatI. borasadathI munirAja buddhisAgara vihAra karIne kAvIThA mAge thaI amadAvAda tarapha AvI rahyA hatA tyAre zrI amIrakha07 RSi kheDA tarapha vihAra karI rahyA hatA. baMne vacce aMtaranA UMDANane aMtaramAM ajavALAM pAtharI rahe te rItane patravyavahAra zarU thaI gayo hate. uttaratara te patravyavahArathI ja zrI rAma e RSie satya zodhI nirNaya lIdho ke mAre tathA mArI sAthenA sAdhuoe zrI buddhisAgarane guru karavI. te nirNaya laI kheDAthI teo paNa bIjA pitAnA traNa sAdhue joDe amadAvAda vihAra karIne AvI gayA ne guru -celA anavAne kAryakrama zeTha dalapatabhAI bhagubhAInA vaMDAmAM rAkhe. 5 samaye kAryane bhavya rIte AraMbha karavAmAM AvyuM. tyAre sthAnakamAgI sAdhuoe zrI buddhisAgara mahArAja pAse vAsakSepa naMkhAvI temane guru mAnyA. temAM prathama ziSya amIrakhajI RSinuM nAma zrI ajitasAgarajI rAkhyuM. bIjAonAM nAme paNa pheraphAra karI zrI buddhisAgarajInA ziSya tarIke jAhera thayA. tyAre saune lAgyuM ke 'cogya gurune 5 ziSyanI prApti thaI gaI. navA ziSya muni zrI ajitasAgarajInI prabhAvika mukhamudrA, javalaMta rU5 ne rAjagI jevo ruAba joI badhA AnaMdamAM garakAva thaI gayA. teo paNa dina-pranidina guru pAsethI jJAna meLavI jJAna pacAvatA gayA. aneka guNe saMpanna ne jJAnI AjJAMkti ziSya banI gayA. kyAreka A baMnemAM guru keNa, ne ziSya zuM ? e bhula- bhulAmaNI jevuM lAgatuM hatuM. teTaluM baMnenuM akhUTa jJAna hatuM. vyAkhyAna vadhu paDatAM zrI ajitasAgarajI ApatA hatA, jyAre muni buddhisAgara pitAnuM lekhana-kalama upADI sadA lakhavAmAM tatpara rahetA. zrImad AcArya bhagavaMtanA jJAna viSe jANavAnI eka vAta che ke, muMbaImAM kAlabAdevI, morArajI gokuLadAsa cAlamAM rUma naM 30 mAM rahetA visanagaranA vaiSNava jAtanA jhaverIne dhaMdhe karanAra bhAI zrI mathuradAsa chaganalAla jhaverI meTrikane abhyAsa karI rahyA hatA. te rAtre paNuM vAMcana karatA hatA. AMkhanA ati parizramathI temanI AMkhone takalIpha thaI ne traNa-cAra divasamAM to Akhe baMdha thaI gaI ne teo aMdha thayA. AMkha UghaDatI na hatI, jethI muMbaI tathA mIrajanA mazahUra DekaTarone batAvI TrITamenTa mATe kAMkarAnI mAphaka paisA kharyA. chatAM kaMI sAruM thayuM nahIM. teo te ja avasthAmAM kuTuMba sAthe vatana gayA tyAre mANasa javAne prasaMga Avya, mANasAnA ThAkora sAheba rALa zrI takhtasiMhajI cAvaDAe temane A hAlatamAM joyA ne hakIkatathI vAkepha thayA. temaNe kahyuM : " ahIM upAzraye jJAnI saMta birAje che. temane satsaMga karavAthI teo mane prabhu tulya jaNAya che. te temane batAvIe. ema kahI mathuradAsabhAIne zrImad AcArya bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrizvarajI pAse laI gayA ane vinaMtI karI. ThAkora sAhebe mathurabhAInA duHkhanI tema ja karela sAravAranI vAta karIne kahyuM : "A5zrI jJAnI cho. duHkhamAM tamAre Azare laI sAjA thavA AvyA che. mahArAjazroe jJAnacakSuthI joI lIdhuM ke tarata ja kahyuM ke "AjathI doDha mahinA pachI AMkha UghaDaze ne teo dekhatA thaze. davA kare agara nA kare te tamArI IcchAnI vAta che. paraMtu vagara davA karyo paNa doDha mahine vItyA pachI AMkhe Ape A5 UghaDaze ne dekhatA thaze.' Azcarya! jaga jANe unmatta e e jANe jaga aMdha jJAnI jagameM Iye, yuM nahi keI saMbaMdha, jJAnI ane jagatane potapotAnA vyavahAra aMge kaze meLa AvatA nathI. jagata mahAna puruSane pitAnAM (carma) cakSue juve che, jyAre te mahAna pura jagatane potAnAM (jJAna) cakSue juve che. AMkhe aMdha thayela mathuradAsabhAIe gurune vinaMtI ne AjIjI karI kahyuM : "saMta mahArAja, huM te kevI rIte mAnI zakuM? ati Agraha karatAM mahArAjazrIe temane aMgUTho mathurabhAIne AMkhe aDADavo ne AMkha UghaDI gaI, dekhatA thayA. mahArAjazrIne vaLagI paDayA ke tame kharekhara bhagavAna che. mahArAjazrIe kahyuM: "tamArI zaMkAne jANIne mAre tamArI zaMkA dUra karavAnI hatI. teTalA mATe ja tamane A camatkAra batAvyo che. have tamo hatA te hAlatamAM thaI jaze. paraMtu pUrA doDha mahine ja tame saMpUrNa sArA ne dekhatA thaI jaze. vaLI pAchuM mathurabhAInuM moTuM levAI gayuM ne vinaMtI karI khUba ja AjIjI karavA lAgyA ke mAre kuTuMbanA mANasane jevA che. to kRpALu, mArA upara dayA kare tyAre mahArAjazrI AtmabaLathI vacanasiddha saMta hovAthI temane kahyuM ke traNa divasa sudhI netrathI tame joI zakaze. tyAra pachI AMkho hatI te rIte ja baMdha thaze ne te meM Apela mudate ja UpaDaze. karma vipAka
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA , bhagavye ja chUTake. te daramiyAna tamo tamArA ISTadevane khUba ja zraddhA rAkhI bhakti karaze. teo pote prasanna thaI tamone upAya batAvaze-te pramANe vizvAsa rAkhI bhakti karavAthI temane temanA iSTadeva prasanna thayelA ne temanI kuLadevInI azAtanA thavAthI A pramANe thayuM che. te tame kuLadevIne rIjhavazo--te pramANe upAya sUcavela. tema karavAthI barAbara zrImad gurumahArAjazrIe Apela mudate ja teonI AMkha UghaDI ne dekhatA thayA. AvI ja rIte temanA camatkAro che. mahesANAnA zeTha zrI mohanalAla nagInadAsa bhAMkharIA gurudarzanAthe mahuDI gayelA tyAre rAtrinA samaye gurumahArAja ghaMTAkarNa vIranA maMdira pAse dhyAna dharatA hatA. tyAM teo jaI caDhaya. IzArAthI cheTe besavAnuM sUcavyuM. zAMtapaNe aDadho kalAka thayo haze tyAM cha thI sAta phUTane kALA nAga guru mahArAjazrI pAse Avato joyo. (ajavALI rAtrI hatI) jethI gabharAI jaI cIsa nAkhI UbhA thaI gayA ne kahevA lAgyA ke "kRpAnAtha ! moTe bhayaMkara nAga che." sAMbhaLI turata ja maDAgI. rAje temanI sAme dRSTi karI kahyuM: "nirmAtA ! bIkaNa ! zA mATe Dare che ? te te saMta mahAtmAo pAse AnaMda kare che.' pachI turata ja sekaMDamAM te nAga adrazya thayela. A satya ghaTanA teo kahetA hatA. zrImad AcArya gurubhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIzvarajI kahetA ke carama tIrthakara covIzamAM prabhu jinezvara mahAvIra svAmInA pasaMda karelA agiyAra gaNadharo e kALanA mahAna diggaja brAhmaNa ziSya, vidvAna hatA. temAM nava gaNadhara bhagavAnanA jIvanakALamAM ja nirvANa pAmyA hatA, bAkI rahyA be gaNudhare - temAM prabhupriya IbhUti gautamasvAmIne bhagavAnanA nirvANanI sAthe ja kaivalya prApta thayuM. eTale bhagavAnanA nirvANa pachI eMzI varSanA vayovRddha ne jJAnavRddha sudharmA svAmInA hAthamAM zramaNa saMsthAnuM sukAna ApyuM. teozrIe bAra varSa sudhI paTTadharapada zobhAvyuM ne bANuM mAM varSe kevaLajJAna thatAM nirvANa pAmyA. pachI temanI pATe aMtima kevala tinA dhAraka zrI jaMbusvAmI, pachI temanI pATe zrIprabhasvAmI, temanI pATe zrI zayaMbhavasUrijI ne temanI pATe zrI yazobhadrasUrijI ne temanI pATe zrI bhadrabAhusvAmI ne zrI samaMtabhadrajI AvyA. zrI bhadrabAhu svAmI sakalazruta jJAtA, caudapUrvavara ne mahAna jJAnI hatA. temanI pATe sAtamAM zrI sthUlibhadrajI thayA. temanI pATe zrI suhastisUri, temanI pATe navamAM zrI susthita ane supratibaddhasUri AvyA. A sUrirAja daza pUrvadhara hatA ne temanI pachInA Indradinacuri, siMhagirisUri vajIsvAmIjI, vajasenasUri caMdrasUri, sAmatabhadrasUrijI, vRddhadevasUrijI, pradyotanasUrijI daza pUrvadhara thayA. ne te kALathI eTale mahAvIra bhagavAnanA nirvANa pachI lagabhaga eka hajAra varSa pUrvenuM saMpUrNa jJAna naSTa thayuM. tyAra pachI mahAyogI zrI kAlikAcAya, zrI siddhasena divAkara ne zrI pAliptasUri thayA. aDhAramA paTTadhara zrI pradyotanasUrijI pachI temanI pATe zrI mAnadevasUrijI, mAnatuMgasUrijI, vIrasUrijI, jayadevasUrijI, devAnaMdasUrijI, vikamasUrijI, narasiMhasUrijI, samudrasUrijI, mAnadevasUrijI, vibudhaprabhasUrijI, jayAnaMdasUrijI, yazodevasUrijI, praznanasUrijI, mAnadevasUrijI, vimalacaMdrasUrijI ne udyotanasUrijI, pAMtrIsamI pATe paTTadhara ziSyamAM A paTadharanA samayamAM (saM. 995) vaDaga7 Adi corAzI gara che nIkaLe che. paTaparaMparA AgaLa vadhe che, zrI sarva devasUrijI, yazobhadrasUrijI, municaMdrasUrijI, ajitadevasUrijI, vijayasiMhasUrijI, samaprabha surijI ne cummALIsamAM tapAgacchanA sthApaka zrI jagazcaMdrasUrijI pachI zrI zIlaguNasUri, "kalikAla sarvajJa'' hemacaMdrAcArya mahAna tejasvI ane prabhAvaka hatA. sumALI samA paTadhara zrI jagacaMdrajIsUrijInI pATe zrI devendra sUri, dharmaSasUri, samaprabhasUri, sAmatilakasUri, devasuMdarasUri, semasuMdarasUri, munisuMdarasUri, ratnazikharasUri, lamIrasAgarasUri, sumatisAdhusUri, hemavamalasUri ne temanI pATe chappanamAM mahAna kridhAraka zrI AnaMdavimalasUrijI AvyA. teonI pATe zrI vijayAnaMdasUrijI AvyA ne temanI pATe mahAna rAjA akabara pratibaMdhaka jagadguru zrI hIravijayasUrijI AvyA. zrI hIravijayajIne ItihAsa ne camatkAre suprasiddha che. temaNe jainadharmanI caDhatI kaLA karavAmAM moTe phALo Apyo che. temanA zAsanakALamAM zrI sahajasAgara prasiddha upAdhyAya hatA. akabarI darabAramAM temanuM bhAre mAna hatuM. temanI pATe upAdhyAyajI jayasAgarajI, gaNi zrI matisAgarajI, ne munizrI jitasAgarajI-e rIte tresaThamI tATe zrI mayagalasAgarajI, te pachI zrI paramasAgarajI, temanI pATe hA, garajI, temanI pATe temanA gurubaMdhu zrI svarUpasAgarajI, temanI pAMpatI nANasAgarajI, temanI pAse jepuranA eka yatijIne zuddha dharmanI prarUpaNuM karI svaziSya banAvyA. temanuM nAma mayasAgarajI rAkhyuM. temanA ziSya zrI nemisAgarajI te zrImad A. bhagavaMta buddhisAgarasurIzvarajInA ga7nA mani guru hatA, temanA paTadhara zrI ravisAgarajI ne temanA ziSyo hatA temAM zrI sukhasAgarajI mahArAjane pitAnI pATane bhAra soMpyo hato. temaja saMsArI zrI becaradAsabhAIne paNa upadeza Apyo hato ke tame dIkSA zrI sukhasAgarajI pAse laI temane guru karaje. te pramANe zrImadjIe zrI mahAvIra prabhunI 7ramI pATe zrI sukhasAgara mahArAja pAse saMvata 1957mAM pAlanapura mukAme dIkSA lIdhI hatI. AcArya mahArAjazrI zrImad buddhisAgarasUrijIne pethApura gAma ghaNuM ja priya hatuM, kAraNa ke samAdhi svAdhyAya mATe pethApurathI eka mAIla dUra sAbaramatI nadInA kotaromAM gADha jaMgalamAM koIe. pUche tyAM eka cetara banAvela hatuM. A cetaro samAvinI beThaka mATe mahArAjazrIne ghaNo ja anukULa Avate. ahIMyAM bhAgye ja ja koI jatuM; kAraNa ke khINe tathA kAMTAvALe rasto hato. sApane upadrava hato eTale AvAM prANInI bIka rahetI. paraMtu te jagyAe mahArAjazrI divasane cAra vAge jatA ane sAMje sAta vAgyA sudhImAM samAdhi-svAdhyAya patAvI pAchA pharatA. A cetare Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ - saMdarbhagraMtha bhAga-2 99 hatI. paraMtu "bhAgyahIna nara koDI pAvata nahi"--te mujaba tamAruM nasIba durbhAgI che." AvI hatI te camatkArika guru, saMvata 1973nuM comAsu paNa pethApuramAM hatA. te arasAmAM Aso mAsamAM gAmamAM tathA AjubAju legane roga zarU thaI gayo. te rogamAM ghaNA ja mANaso AjubAjumAM mAryA gayAM hatAM, paraMtu mahArAjazrInI sthiratA ne prakhara prabaLa mahApuruSanI zaktithI upAzraya-derAsarathI bhAgoLa bajAra moTA derAsara AsapAsa eka paNa kesa legamAM sapaDAyelo nahIM. saMvata 1974nA kArataka sudi 15nA comAsu badalI mahArAjazrI kArataka vadi 1nA dine vihAra karyo. pethApura choDIne bIje gAma javA tarapha sAdhusaha prayANa karyuM, jatAM jatAM mahArAjazrI badhA zrAvakone kahI gayA ke tame dasa divasanI aMdaramAM badho gAmathI bahAra nIkaLI jaze. jethI tamAre plegamAM sapaDAvuM nahi paDe. te pramANe badhA ja zrAvako bahAra nIkaLI gayelA. paraMtu je koI jaI na zakayuM temAMthI zrAvaka zA maNIlAla ravacaMdanI dIkarI legamAM maraNa pAmelI. paMdara divasamAM plega zamI gayA pachI bahAra nIkaLI gayelA zrAvaka kuTuMbasaha pethApuramAM pAchA AvelA. te rudana tarAnA nAme oLakhAtA, kAraNa koI koI vakhata tyAMthI bihAmaNe koInA bhayaMkara raDavAne avAja saMbhaLAtA, tyAM jaI -jotAM te koI paNa dekhAtuM nahIM. vaLI borIja ( hAla gAMdhInagaramAM che) derAsare paNa jatA te vakhate gAmamAMthI ghaNAM bALakone te sAthe laI jatA ane tyAM ramata-gamata karAvatA. saMvata 19 71nuM comAsu mahArAjazrIe temanA sAdhu parivAra sAthe pethA pura karyuM hatuM. te vakhate jaina zrAvaka zA. cImanalAla te zeTha hAlacaMda jamanAdAsanA chokarAne haDakAyuM kUtaruM karaDayuM ne meTA pramANamAM bacakuM bhareluM tethI lohIluhANa thaI gayela ne gabharAI gayA hatA. mahArAjazrI pAse zrAvako tathA temanA pitA cImanalAlane laIne pahoMcI gayA. mahArAjazrIe jaIne kahyuM ke, jakhama maTe che. jhaDapI du:khadAyI thaze, tenA karatAM tame kasAvalI davAkhAne jammu-kAzmIra bAju laI jAo, huM tamane ciThThI lakhI ApuM chuM. sAre upacAra thaze. te sAMbhaLI zrAvaka zrI hAlacaMdabhAI raDI paDayA. "sAheba, teTale lAMbe javAnI mArI zakti-paristhiti nathI. kharcane paNa pahoMcI vaLuM tema nathI-temaja Apa beThA che ne mAre teTale lAMbe javuM nathI. Apa ja Ane ilAja kare. tamArA upara anahada zraddhA hovAthI ja ame tamArI pAse AvyA chIe.' bIje divase ravivAra Avate hAI mahArAjazrIe zrI hAlacaMdabhAIne eka "devamaMtra" Apyo ne kahyuM ke tame tamArA dIkarA cImanalAlane pAse suvADI devane ghIne dIvo karI dhUpa karaze. ravivAre rAtre 10-39 miniTe zraddhApUrvaka mALA maMtranI aNuze. tenAthI tamAruM kArya siddha thaze. te pramANe hAlacaMdabhAIe vidhi zarU karI. zraddhA pUrvaka maMtra gaNutAM gaNutAM pAMca mALA pUrI thaI ke turata ja deva hAjarAhajura thaIne dIkarA cImanabhAI upara hAtha pheravyuM. kUtaruM karaDayuM hatuM te bhAgamAM hAtha lagADI eka nAnI kothaLImAM jhera bharI lIdhuM ne ArAdhaka zrI hAlacaMdabhAIne kahyuM ke tamAruM kArya patI gayuM. have huM rajA lauM chuM. paraMtu hAlacaMdabhAIe khAtarI mAgI te temane jheranI kothaLI batAvIne kahevA lAgyA ke " have bIjuM kaMI mAgavuM che ?" tyAre hAlacaMdabhAI dIkarAnA athAka premathI eka ja dhUnamAM hatA ke, mAre te mArA chokarAne bacAvive che. bIjuM kaMI nathI joItuM. sAMbhaLatAM ja deva adRzya thayA ne hAlacaMdabhAI hebatAI jatAM thoDIka vAre bhAnamAM AvyA. cImanabhAIne A viSe kaMIja khyAla na hato; paraMtu hAlacaMdabhAIe jyAre temane pUchayuM tyAre kahyuM ke pitAne dardI jaNAtuM nathI ne UMgha Ave che. te pramANe kahI teo ghasaghasATa UMdhavA lAgyA. A bAju hAlacaMdabhAI tarka-vitarko karavA lAgyA ke, mane A bhAsa to the nathI ne ? paraMtu pote sabhAna avasthAmAM hatA eTale je ghaTanA banI te satya che, tenI pratIti samajI pate sUI gayA. bIje divase mahArAjazrIne jaIne vAta karI tyAre mahArAjazrIe kahyuM ke 'deve tane AjJA karI ke, have bIjuM kaMI mAgavuM che? te vakhate tAre tAruM duHkha-dAridraya nivAraNa thAya tevuM mAgI levAnI jarUra pethApuramAM zeThazrI manasukhabhAI lallubhAI gujarI gayA te agAu temaNe temanI ekanI eka dIkarI saMtAnamAM hatI, tenA nAme TrasTa karela hatuM. TrasTIomAM zA. bhIkhAbhAI delatarAma vagere hatA. vaLI TrasTamAM sArI rakama hovAthI kesariyAjI tIrthane saMdha kADhavA mATe lakheluM. te anusAre pAchaLathI saMdha kADhavA mATe zA. bhIkhAbhAI dolatarAma amadAvAdathI keAI meTA jyotiSI pAse saMdhanuM muhUrta kaDhAvI lAvyA. tyAra bAda mahArAjazrI jyAM birAjamAna hatA te gAme jaI mahArAjazrIne saMdha kADhavAnuM tema ja tenA muhUrtanI vAta karI. A sAMbhaLI zrImad A. bhagavaMta zrI buddhisAgarasUrIjIe kahyuM ke A muddata barAbara nathI. bIju muhUrta kaDhAvo to sAruM. tyAre amadAvAdamAM rahetA zrI bhIkhAbhAIe kahyuM ke A muddata te mArA snehI zAstrIe kADhI Apela che ne teo tiSazAstramAM prakhara che eTale navuM muhUrta amAre kaDhAvavuM nathI. A sAMbhaLI mahArAjazrIe kahyuM ke "banavAkALa te banavAnuM ja che. jevI tamArI IcchA ! " zAstrIjInA muddata pramANe saMdha rAMdhejA sTezanathI relave TreInamAM udepura jaI tyAMthI pagaraste kesariyAjI tIthe javAne hatA. te pramANe muddatanA divase savAre nIkaLI bIje divase savAre udepura pahoMce. tyAMthI pagaraste vacce be divasanA be paDAva mukAma rAtrie pasAra karI. trIje divase saMdha kesariyAjI tIrtha paheryo ne te ja rAtrie zeThazrI manasukhabhAInI dIkarI saMdhavI mANekabenanI dIkarI ekAeka mAMdagImAM sapaDAI bImAra paDI gaI. tema TrasTI zrI bhIkhAbhAInI vahune ekAeka gAMDapaNa AvI gayuM. jema tema bakavA lAgyAM ne uchALA mArI namastI karavA lAgyo, jethI temane te Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ 100 vizvanI asmitA ja rAtrie tIrthamAM eka ilAyadI rUmamAM pUrI devAmAM AvyAM. AvI ekAeka takalIpho UbhI thavAthI saMdhamAM AvanAra vyaktio paikI eka zrI maNilAla mohanalAla pAdarAkare salAha ApI ke saMdhamAM bhaMga na karavo hoya te tamo badho satvare sAdhana karI pethApura pAchA vaLI jAo. (kAraNuM pAdarakarane zrImadjIe A beTA mudata viSe jANu karI hatI.) temane bIje divase gADAnuM sAdhana karI udepura pahoMcADavAmAM AvyAM temAM zrI mANekabena, temanI dIkarI tathA gAMDapaNa hAleluM te temanAM dharmapatnI - A cAre jaNa udepurathI eka speziyala Dabbo, eMjina tathA gArDane DabbA maLI traNe bhAganI eka speziyala Trena karI pethApura AvI gayA tema ja AvyA bAda zrI kesariyAjI tIrthanI bAdhA rAkhI ke, chokarIne sAruM thaI jAya te tenA bhArobhAra kesarathI taLIne te kesara zrI kesariyAjI bhagavAnane caDhAvavuM. cAra divasa pachI saMdha paNa jAtrA karI pAchA AvI gaye. bIje ja divase bhIkhAbhAI tathA zrI maNilAla pAdarAkara A0 bhagavaMta zrImad buddhisAgarasUrijI jyAM hatA tyAM pahoMcI gayA. hakIkatathI teone vAkepha karyA. mahArAjazrIe vAsakSepa maMtrI Apyo. paMdara divasamAM bane sArAM thaI gayAM. tyArathI pethApuravAsIone mahArAjazrI upara ghaNuM ja zraddhA besatI gaI. bIje varase kesariyAjI jaI bhArobhAra kesarathI tailIne kesara zrI kesariyAchatIrthamAM jaIne caDhAvI AvyA hatA. dharamapura, kapaDavaNaja, bIlImorA, vApI, damaNa, bagavADA, pAraDI, amalasADa, navasArI, pAleja, karajaNa, ITAlA, mAtara, kaNerA, bArejA, nArola, pAnasara, sejA, nAradIpura, rIdrola, vagere vagere gAmamAM patrikAo saMghe upara mekalAI hatI. vAjategAjate khUba ja dhUmadhAmapUrvaka zrImadjInI AcArya padavI UjavAI hatI. te agAu saMvata 1970nA mAgazara sudi 13nA divasathI sudi 14 sudhI pethApuranA dakSiNa dizAnA meTA vAMdhAmAM suMdara TekarA upara besIne sUrimaMtranI garaja pIThanuM dhyAna karyuM hatuM. sAthe amadAvAdanA zrAvaka maMgaLadAsa ratanacaMdane rAkhelA hatA ke jeo temanI saMbhALa rAkhe ne samAdhibhaMga na thAya tenI takedArI rAkhe, eTale ke te TAImamAM koInI mulAkAta thAya nahIM te dhyAna rAkhavAnuM hatuM. saMvata 1960nA mAgazara sudi pUrNimA zanivAra tA. 13-12-1913nA dine caturvidha saMgha samakSa AcArya pada grahaNa karyuM. sAthe sAthe rojameLa DAyarI chApelI mitinA aDadhiyAmAM temanA jIvananI ne jJAnanI kAryavAhI lakhe jatA, jenA upalabdhamAM temanuM jIvana jharamara meLavavAmAM saraLa thayuM hatuM. temane janma vijApuramAM thayo hato. dIkSA pAlaNapuramAM thaI. AcArya padavI saMvata 1970 mAM pethApura mukAme thaI hatI. jIvananI aMtima ghaDIne zvAsozvAsa mahuDI (madhupurI) mAM levAto hate. kALadharmanA divase mahuDIthI DALI dvArA savAranA cha vAge temane vijApura laI javAmAM AvyA hatA. ATha vAge pahoMcIne savA ATha vAge temane vijApuranA jJAnamaMdiramAM dehatsarga thayela hatuM. eTale temane svargArohaNa saMvata 1981nA jeTha vadi trIjanA vijApuramAM thayo hato. mahArAjazrI jyAM jyAM vicaryA hatA te bhUmine udaya tIrthasthAne ne AkAra pAmI rahyuM che. chellI aMtima Iccho ? temanI jaina gurukuLane vidyApITha banAvavAnI hatI tevuM teozrInAM lakhANamAM che. mAruM mAdare vatana janmasthAna mahuDI(madhu purI)ne teoe suMdara tIrtha sthAna banAvavA mATe je pAyo nAMkhyo ne kalikAla yuga prabhAvika zrI ghaMTAkarNa mahAvIra devanI sthAnA karI. (saMvata 1980mAM). teo bIje ja varSe saMvata 1981 mAM svargavAsa pAmyA. paraMtu haju paNa teo hayAta hoya te rItanAM kAryo ne Ayojana karavAnI ane preraNA pUratA hoya tevuM ja bhAse che. kAraNa ke amArI kaI zakti evI nathI ke bhagIratha kAryo upADI zakIe. paraMtu temanI apratyakSa saMketa dvArA ja tIrthane vikAsa thaI rahyo che. zrI padmaprabhu devAdhideva ane kalikAla yuga prabhAvaka hAjahAjUra zrI ghaMTAkarNa mahAvIradeva temaja zrImadjInI pitAnI derI ke je gurumaMdira A triveNI saMgama tIrthanuM saMcAlana teozrInuM ja hoya tevuM bhAse che. haju A tIrtha ghaNuM vikAsa pAmaze tevuM lAge yAtrike nA mukhe ame sAMbhaLIe chIe, saMvata 1970 mAM zrImajIne AcArya padavI pethApura mukAme ApI tyAre pethApuramAM lagabhaga cAraso jenenAM ghare hatAM temAM sADA traNaso ghara vizA paravAla jainenAM hatAM. mAgazara sudi 15 nI AcArya padavI rakhAI hatI. gAme gAme pethApura jaina saMgha taraphathI patrikAo lakhavAmAM AvI hatI temAM AjubAjunAM ogaNIsa gAmone nekArazInA jamaNunuM AmaMtraNa apAtuM hatuM. muMbaIsurata, amadAvAda, pAdarA, vaDodarA, sANaMda, godhAvI, valasADa, khaMbhAta, vijApura, mANasA aneka zaheromAM temaja gAmaDAMomAM rAMdhejA, Adaraja, dadroDA, varasaDA, lAkaroDA, kAtara, hiMmatanagara, IDara, salAla, zIholI, mahudrA, chAdrA, unAvA, bAvaLA, vAsaNA, amajA, piora, buDathala, vAvola, uvArasada, Ajela, gerItA, gavADA, kolavaDA mahuDI, saMdhapura, puMdharA, drA, ANaMda, viramagAma, rAmapurA, mAMDala, cANasmA, pATaNa, sAMtaja, kaDI, bheyaNI, pAnasara, dhanapurA, sAhebApara, amanagara, rUpAla, TIMTAI zAmaLAjI, zAmerA, vIMchuvADA, DuMgara para, vaDAlI, mANekapura, samI, DAbhalA, UMjhA, riddhipura, vaDanagara, vIsanagara, jaMtrAla, bhAlaka, lIMbodrA, kheDA, vase DabhAI, borasada, kAvIThA, kalola sarakheja, vAdhapura, vaktApura, derola, saradArapura, senegaDha, vaLI. ratanapura, dholerA, berU, ITAlA, mIyAgAma, aMkalezvara, jhagaDIA, aMgArezvara, zukalatIrtha, mAMgaroLa, taDakesara, kuDagasa, kaThora, sAyaNa, katAragAma, Jain Education Intemational
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva mAnava - zrI mAdhava paMDita itihAsakAra dareka saMskRtie tene vikAsakrama darami che. pariNAme agAunI jema maryAdita kakSAnA Ayojana yAna je paDakArone sAmano karavAne Ave che tenI vAta dvArA samasyAone ukelavAnuM zakya rahyuM nathI. vizvakare che, paDakAra e to saMskRtinA svAthyanI kasoTI che. vyApI prazno vaizvika ukelanI mAga kare che ane e mATe kudarata evA saMjogo UbhA kare che, jemAM saMskRtinA vaizvika abhigama jarUrI banyo che. jIvananI UNapa upara tarI Ave ane emanI sudhAraNA ApaNI sAme maDAgAMThanI sthiti UbhI thaI che. mATe kAMIka karavAnuM dabANa UbhuM thAya. AvA samaye pratyeka kSetre vaiyaktika tema ja sAmudAyika UNapo chatI vaNakheDAyelAM kSetronuM kheDANa zarU thAya che. navI dizAo thaI rahI che, athaDAmaNe vadhatI jAya che ane yugajUnAM khUlavA lAge che. ane ema thatAM pragati taraphanuM eka navuM cokaThAMo tUTatAM jAya che. jUnAM rAjakIya to AjanA kadama bharAya che. paraMtu je kaI saMskRti A paDakArane yuganI mAgo mATe apUratA sAbita thayAM che. ajamAyaza jhIlavAmAM niSphaLa jAya to te dhIme dhIme lopa pAmatI heThaLanA navIna taMtro lekenI vairichaka vaphAdArI meLavajAya che. vAmAM niSphaLa gayAM che. Arthika kSetre vaheMcaNI ane vinimayanA taMtranI AdhArazIlA ja tUTI rahI che. pari. ApaNI pravartamAna saMskRti paNa have eka evA ja NAme eka tarapha utpAdanamAM anahada vadhAro thaI rahyo nirNAyaka tabakkA upara AvIne UbhI che. eNe aneka che. te bIjA keTalAMka kSetromAM taMga paristhiti pravarte che. dizAomAM haraNaphALa bharI che ane mAnavajAtine vividha kudaratanI gatividhimAM dakhala vadhatI jAya che. pariNAme kSetronI zakayatAonI Toca upara lAvIne mUkI dIdhI che. kaTokaTI e rojiMdI ghaTanA banI gaI che. sAmAjika bhautika vijJAnanA camatkArapUrNa AviSkAro prANa ane jIvanamAM paNa vyaktinI jarUriyAta ane samAjanI mAge mananAM kSetre khUlelAM navIna parimANo ane pRthvInI sAma vaccenI samatulA para aNaghaDa rIte AghAto thaI rahyA che. grIne mAnavahitArthe upayoga karavAnI dizAmAM thayelI A samatulAbhaMga eka evI asahya paristhiti tarapha dorI anahada pragati, A badhI bAbato eTalI to suvidita jAya che jemAM pratyeka vyakti ane rASTra AtmasaMrakSaNa che ke emane vizeSa ulekha karavAnI jarUra rahetI nathI. ane AtmasaMvardhananI hoDamAM vyasta che; jyAre kharekhara paraMtu A vidhAyaka pAsAMnI sAthe sAthe keTalIka niSedhaka te vyakti ane vyakti samudAyonuM astitva saMgharSonA bAbato paNa astitvamAM AvI gaI che je vikAsanI vadhu vyApaka samAdhAna tathA nivAraNa para ja AdhAra keTalIka UNapane chatI karI Ape che ane saMskRtinA rAkhe che. jIvana vyApArone jokhamamAM mUkI de che. A ghaTanAkramane vividha rIte jovAmAM Ave che ane Aje game te dizAmAM vaLe, ApaNe asvasthatA, enAM nidAne paNa eTalAM ja vividha che. paraMtu emAMthI ajapa ane chinnabhinnatAnA daityane sAmane karavAno moTA bhAganAM nidAne to emanA abhigamanI saMkuciAve che. vaijJAnika AviSkAroe virATa aMtarane TUMkAvI tatAthI vikata banelAM che. ghaTanAe je rIte vikasI rahI daIne jagatanA vibhinna pradezane khUba nikaTa ANI dIdhA che e jotAM emane koI ekAMgI ke vibhAgIya ukela che, paraspara saMkalita karI dIdhA che, enAthI eka navI zakya nathI. ApaNe e samajI levuM joIe ke sapATI paristhitinI racanA thaI che. have alagatAnA bhAvamAM para banatA vividha banAve te aMdaranA gahana roganAM jIvavuM saMbhava rahyuM nathI. jagatanA keI eka khUNAmAM kevaLa lakSaNo ja che. ane e roga che vikAsazIla banatI ghaTanAnA paDaghAo bIje khUNe paDe che, ane eka yugavRtti sAthe potAnI jAtane saMvAdI banAvavAno bhAganI samasyAo bIjA bhAgamAM taMgadilI UbhI kare manuSyano InakAra, AjanI paristhiti evI che ke paththara Jain Education Intemational
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ 102 vizvanI amitA yuganI kakSAe rahIne jANe ke keI jaiTa mazIna calAvavAne jAtinA sAmAnya mAnasanA bhAgarUpa che. enI prANazakti yatna karato hoya. e vizvaprANano eka taraMga che ane enuM pArthiva zarIra mANasa hajI pitAnI janI ane AdimakALanI paNa vizvanA sthala dravyamAMthI baneluM che. ene enI svArthabhAvanAne vaLagI rahyo che. alabatta, mAnavajAtinA saraca avasthAe e paNa pratIti thAya che ke enA vikAsa sAthe ene potAnA "sva"nA kSetranI abhi jIvananuM sAratatva, ene AtmA paNa jagatamAM AvivRddhi karavAnI pharaja paDI che, enAM hito vistaryA che rbhAva pAmatA bhagavAnane ja eka aMza che. A jagadaane temAM kuTuMbakabIlAne, samAja ane dezane samAveza vyApI AdhAra ane lakSyanI anubhUti ane jJAna ja A thato gayo che. paNa jema pelI kathAnI vAnara mAtAne, samatalAbhaMgane nivArI zakaze ane mAthusane pharI pitAnA piote je kUvAmAM paDI che tenAM pANI vadhatAM gayAM tyAre paga upara Ubhe karaze. pitAnI jAtane bacAvavA mATe potAnA bALakane karavAmAM mANase potAnA sImita vaiyaktika kocalAne toDIne pheMkI daI tenA upara caDIne UbhAM rahetAM leza saMkoca vizvajIvananI mukta havAmAM zvAsa levuM joIe; ahaMnA tho nahi tema mANasa paNa pitAnI maryAdAnA aMtima dvIpakape mukhya pradeza sAthe joDAI javuM joIze. tyAre ja Are AvatAM pitAnI Adima vRtti tarapha vaLI jAya chemANasa sarvAga pUrNa banI zakaze ane mAnavamAnava vacceane kharekhara svakendrI banI rahe che. A che mULa roga. no saMgharSa bhUtakALanI bInA banI raheze, ane mAnava mANasanuM valaNa pratyeka bAbatane, pratyeka pravRttine jAtinAM sAmAnya jIvanamAM saMvAditAnI sthApanA thaze. pitAnA svaparAyaNa saMkucita dRSTikoNathI jovAnuM tathA te mANasane enI vartamAna kaparI avasthAnAM kharAM mUlavavAnuM rahyuM che. e bAbate tenA tAtkAlika hitA- kAraNenI jANa karavI e ApaNuM prathama kArya che. Aje hitone kevI rIte sparze che ! A ja vicAramAMthI enI jagatanI sAmAjika, Arthika, rAjakIya ke dhArmika athavA pratikriyAo ane kAryapaddhati ghaDAya che, ane e badhI anya prakAranI tamAma pravRttio vizvavyApI kakSAnI bAbatene vikRta karI mUke che. jagata Aje te ahaMkAranA pravRttio banI che ane jarIpurANA vyaktilakSI mAnasa A sImAstaMbhathI mAIlo ne mAIlo AgaLa vadhI cUkayuM che. dvArA emane samajI zakAze nahi tathA e rIte emane prakatie parivartanazIla ghaTanApravAhanI vacce eka sthAyI kAbUmAM to kayAreya laI zakAze nahi e tathyanI mANasane kendranI racanA karavI jarUrI hatI tyAre utkrAMtinA eka pratIti karAvavI joIze. eka evuM vAtAvaraNa tabakkAnI svAbhAvika AvazyakatA tarIke A ahaMkAranuM sajavuM joIze jemAM vicAra, lAgaNIo ane karmonirmANa karyuM hatuM, paraMtu eka vAra je bAbata madadarUpa zaktinA tamAma AvirbhAva vadhu vizALa parimANamAM hatI te have avarodhaka banI che. jyAM sudhI manuSya sahaja rIte vahevA lAge. A parivartana siddha karI zake ahaMkAra ane svaparAyaNatAnA kSudra vartuLane chedI nahi de evA tamAma upAyo ApaNe javAnA raheze. A hetu tyAM sudhI te jagatanI vikasatI jatI sthitimAM TakI mATe manuSyanAM mana ane hRdaya sudhI pahoMcI zake evA rahevAnI AzA rAkhI zake nahi. lokasaMparkanAM tamAma sAdhanono upayoga karavAno raheze. AthI ja tamAma saMskRtio, dharmo ane adhyAtma- jemanI aMdara A mahattvapUrNa satyanI jAgRti AvI che paraMparAoe AtmavistaraNa ane AtmaprabhutvanA upara 1 temaNe A AdarzanA AkAramAM potAnA jIvananuM navabhAra mUkyo che. temAM pratyeka vyaktine pitAnI daSTine ghaDatara karavuM joIze jethI teo bIjA lokone mATe vizALa karavAne, pitAnI Umi ane kamanI sImAo Adarza daSTAMta pUruM pADI zake. TanabaMdha pracAra sAhitya vistAravAno Adeza ApavAmAM Avyo che jethI vyakti karatAM AvAM ujajavaLa daSTAMta haMmezAM vadhu asarakAraka pitAnI AsapAsanA jagatanA vadhumAM vadhu bhAga sAthe hoya che. ekAtmatA sAdhI zake. tamAma stare vizva sAthenI ekA- svAbhAvikatA parivartanano AraMbha to vyaktinA matAno sAkSAtkAra karavAne te Ave che. enA jJAna ane pitAnA jIvanathI ja thavo joIe; paraMtu e to kevaLa anubhavanI abhivRddhi thAya che tema tema e jue che ke AraMbha che. eka vyakti jagavyApI bhAvanA anusAra kevI rIte enuM mana ane enA vicAro paNa mAnava- pitAnuM navaghaDatara kare che tyAre e pitAnI jAtane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 103 vizvika daSTibiMdu ane pravRttinA phelAvA mATenuM kendra emanA phALAnI neMdha levAvI joIe. kAma e ja banAvI de che. ane A rIte navA prabhAvamAM AvelI pUjA che e Adazano pracAra the joIe tathA e ane navaghaDatara pAmelI vyaktionA samudAya samAjamAM vyavahAramAM utAravo joIe. kAma e jIvananirvAhanuM Ipsita parivartana sAdhavA mATenAM sAmUhika kendra banI sAdhana che e vAta eka ardhasatya che. kAma vizeSa te rahe che. samagra mAnavajAtinA kalyANamAM potAno hisso ApavAnuM sAdhana che. A satyane svIkAra karavAmAM Ave che A prakAranA parivartananuM kArya samAjamAM aneka tyAre mANasa potAne bhAge AveluM kAma uttama rIte staree eka ja sAthe AraMbhAvuM joIe. ane bahu ja pAra pADavAne yatna karatAM tema ja pUjAnI bhAvanAthI tathA svAbhAvika rIte prathama ane atyaMta mahatvapUrNa kSetra te vizvamAM rahelA bhagavAnanI sevAnI bhAvanAthI pitAnI keLavaNInuM Ave che. sAcI keLavaNIno AraMbha gharathI tamAma zaktionuM samarpaNa karatAM zIkhe che, mANasanI thAya che. vaDIloe bALakane mATe suvizALa vicArazaktinA kakSA UMcI thAya che ane enAM karmanI guNavattAmAM udAra jIvanarItinA ane niHsvArtha karmabhAvanAnA udA noMdhapAtra pheraphAra thAya che. haraNa rUpa banI rahevuM joIe. emaNe bALakone anukULa evI paddhati dvArA vArtAo ke dRzya sAdhanonI sahAyathI sAmUhika jIvananA bIjA paNa vistAra che jyAM bALakamAM niHsvArtha vRtti, udArabhAvanA ane zauryanA ga jagatanA kalyANa ane sevAnI bhAvanAne atyAra karatAM keLavAya eno yatna karavo joIe. cAritrya ghaDataranAM vadhu nizcayAtmaka rIte praveza thavo joIe ane e bhAvanA A tane samAveza zALAnA abhyAsakramamAM paNa thAya dvArA pramukha mAnasanuM saMcAlana thavuM joIe. dA.taHtenI kALajI levAvI joIe. A bAbate ja zikSakonI vijJAna ane yaMtrazAstranA kSetre lazkarI salAmatI ane pasaMdagI mATenA tathA temane baDhatI ApavA mATenA yuddhanI sAcI ke atizayoktibharI vicAraNAne badale mArgadarzaka siddhAMto gaNavI joIe. A vividha guNone zAMti ane vikAsanI AvazyakatAo para bhAra mukA bahAra lAvavAnI daSTie abhyAsetara pravRttione protsA- joIe. pragati mATe jAgatika kakSAe evA prayatno thavA hana apAvuM joIe jethI nAnI vayathI ja bALaka vizALa joIe jenAthI vikasita ane ardhavikasita rASTro vaccenuM bhAvanAnA vAtAvaraNamAM Uchare ane e dizAmAM vikAsa aMtara ghaTe ane rASTranI aMdara paNa amIra ane garIba pAme. vaccenuM hAlanuM aMtara purAI jAya. tamAma upalabdha AvI ja rIte, jyAM strIo, gharanI cAra dIvAlamAM sAdhanasAmagrIno sarvasAdhAraNa hitamAM pUrepUro upayoga purAI gaI hoya ane emanI daSTi potAnA kuTuMbanA karI levAnI A pravRtti potAnuM kharuM svarUpa tyAre ja prApta hitAhitomAM ja sImita thaI gaI hoya tyAM evI karI zakaze jyAre enA saMcAlako tathA enA hissedAro pravRttionuM Ayojana thavuM joIe jethI temane puruSanI nAM manamAM rahelI samaSTi sAthenI ekAtmatAnI bhAvanA ane lAgaNI sAcI tathA sahaja banI gaI haze. ahIM samakakSa avasaro prApta thAya ane emanI aMdara e ja jagatanA kalyANanA vicArano prabhAva samAjanA tamAma rItanI sajajatA keLavAya. teo samAjanA sAmAnya jIvanamAM bhAgIdAra bane ane samAjanA vadhu ne vadhu staranA sabhyo upara satata jaLavAI rahe enI khAtarI maLI rahevI joIe. vizALa vargonA hitamAM rasa letI thAya e mATenuM jarUrI pretsAhana paNa emane apAvuM joIe. strIonuM daSTiphalaka zrI araviMdanA zabdomAM kahIe to: vizALa bane ane anubhavanuM kSetra vistare to ene "mAnava vyaktie vizvamAnava banavuM joIe tathA gharamAM bALauchera para paNa eka taMdurasta prabhAva paDaze. ene anurUpa rIte jIvavuM joIe, enI maryAdita mAna AvuM ja majUronA kSetramAM paNa banavuM joIe. majUro sika cetanA evI aticetana ekatAnI bhAvanAmAM vistaane mAliko vaccenA jarIpurANA bhedo cAlyA javA ravI joIe jemAM pratyeka vyakti samaSTino aMgIkAra kare, joIe. majUra e pragatinAM anivArya mAnavIya AdhAra- enA saMkucita hRdaye asImanI vizALatAne jhIlatAM to che e samajI laI mAnavajAtinI sAmAnya pragatimAM zIkhavuM joIe, enI kAmanAo, vAsanAo ane visaM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA 104 aNanApais KsanApais - - hAsanAeN vAditAne sthAne vizvaprema mukAve joIe; enA sImita prANe jagatabharanA AMcakAo potAnA para jhIlI levAnuM sAmarthya meLavavuM joIe hisanApeDA hasanapaeNs aNanApais tathA vizvavyApI AnaMda anubhavavAnI pAtratA visanApais keLavI levI joIe; enA zarIre paNa pitAne eka alaga hastI nahi gaNatAM tamAma padArthomAM lasanApas - 'wThAI nihita avibhAjya zaktinA pravAhane pitAnI TEAsanApaS, aMdara dhAraNa karavo joIe ane pitAnI || hisanApas dAsanApaST hAsanArpas ; T--'ghasanApas jAtane enI sAthe ekarUpa gaNavI joIe." ' dANanApaSI poteva (zrI. araviMda karmadhArAmAMthI sAbhAra) *** meIna bajAra-sAvarakuMDalA tathA nANanApais) nApais lArAnApaS): hasanApais -taNanApas aNanApais| sarAkamAra enDa dha (khArageITa, bhAvanaga) * * *** * ** *** ** ***** ** ** * *** *** *** ***** Tel S Off. 381062 Res. 355360 ** * *** * * ** ** ** **** RATILAL M. BHANSALI DIAMOND MERCHANT ** * ** * * ************ * ** 33-OM DARIYA MAHAL. 80 NEPEANSEA ROAD. BOMBAY 400006. ** * ** * ja Jain Education Intemational
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvaektA (Disembara "73mAM piDicerImAM "varDa yuniyana kArI pheraphAra atyaMta jhaDapathI banI AvatA hoya. ApaNe kenpharansa"nuM Ayojana karavAmAM AvyuM hatuM. A hAla evA ja eka samayamAMthI pasAra thaI rahyA chIe saMmelananA vicArArthe "vizvaekatA siddhAMta ane vyavajyAre krAMtikArI parivartano jhaDapathI AkAra laI rahyAM hAra" e viSaya rAkhavAmAM Avyo hato. A saMmelanamAM haya, jyAre vinAza ane navasarjananAM paribaLonuM sahacarcAvicAraNA mATe AdhAra pUro pADI zake evo viSaya astitva hoya ane aMtima mukAbalA mATe sAmasAme saMbaMdhI vividha muddAone AvarI lete eka nibaMdha AvI gayAM hoya. Aje navA vicAro ane Adarzo. taiyAra karavAmAM Avyo hato. e nibaMdhamAMthI saMcaya navAM darzana ane satya mAnava manamAM UbharAI rahyAM che, karIne keTalIka upayogI sAmagrI nIce ApI che. mAnava ane vicAro tathA abhiprAyo vacce Adarzo ane sAmAekatA e zrI araviMda karmadhArAnuM paNa eka lakSya che. jika dhArAdhoraNe ane saMgaThana vacce eka abhUtapUrva ane mAnavajAti samakSa enA ujajavaLa bhAvi mATe saMgharSe dekhA dIdhI che. e sAthe manuSyanI mAnasika eka Adarza eTaluM ja nahi paNa vartamAna paristhitinA kSitijo vistaratI jAya che, enI buddhi vadhu tIka banI saMdarbhamAM te mAnavajAtie have vinAzamAMthI UgaravuM rahI che. ApaNe e noMdhavuM joIe ke Aje jagatanI haze to enI e eka anivArya AvazyakatA che. A paristhiti agAunA koIpaNa yuga karatAM taddana judI che kAraNe A ekatAnuM svarUpa ane enI prAptinA upAya e ane ApaNuM A jagata saMdeza vyavahAra ane vAhana ApaNA vicAra ane vyavahAranA mukhya viSaya banI rahe vyavahAranI Adhunika zodhakhoLo dvArA saMkocAIne atyaMta che. A ekatA bahArathI lAdI zakAze nahi enI paNa nAnuM banI gayuM che. vijJAna ane yaMtrazAstranA prabhAvathI mAnavajAtine spaSTa pratIti maLI rahI che. A ekatAnI prApti manuSyanA bAhya jIvananuM samagra rUpa ja badalAI gayuM che; mATe manuSya manuSya tarIke pAmavAnuM raheze ane potAnA ane havenA betraNa dAyakA daramiyAna to ahIM ghaNA astitvanA hArdamAM rahelA A ekatAnA rahasyane pAmI mULagAmI pheraphAro bahu jhaDapathI banI Avaze ema lAge levAnuM raheze. A dizAnA ciMtanamAM nIcenI sAmagrI che. mANase caMdra para to utarANa karI dIdhuM che, te avasahAyaka banaze evI AzA che.). kAzayAtrAnAM svapna joto thayo che, anya grahane potAnAM saMsthAna banAvI devAnI mahattvAkAMkSA enI a dara janmI prAstAvika che. jagatanA lagabhaga tamAma dezamAM je UthalapAthalA thaI Aje ApaNe eka mahAna saMkrAMtikALamAMthI pasAra che teNe mAnava saMbaMdhane mATe eka navI bhUmikA racI thaI rahyA chIe jyAre jagatanI AkhI ja paristhiti ApI che, jyAM deza, dharma ane jAtinA AdhAre karavAmAM bahu ja jhaDapathI badalAI rahI hoya. eka tarapha ApaNe AvatA bhedomAMthI mukti maLe ane nabaLA varganuM zoSaNa ApaNI paristhitine chinnabhinna banatI tathA vinAzaka thatuM aTake. agAu kyAreya jenI kalpanA nahotI karI 35 dhAraNa karatI joIe chIe, te e sAthe ahI zakAtI tema have te eka sAdhAraNa mANasa paNa saMskRta navIna sarjana mATenI preraNA ane abhIpsA paNa jJAna ane sabhyatAnI prakriyAmAM tathA tenA dvArA prApta lAbhomAM -tema ja karmanA unnata zikharo para ArohaNa karatI bhAgIdAra thavAnI jhaMkhanA sevata thayela che. ane ApaNe jovAmAM Ave che. ApaNe e to jANI levuM joIe ke e paNa jANI levuM joIe ke pratyeka rASTranI pravRtti tema ApaNI A pRthvI niraMtara navAM rUpa, astitvanAM navAM ja kAMIka aMze pratyeka vyaktinI pravRtti paNa sAmudAyaka taro ane cetanAnI navIna avasthAo vikasAvatI rahI bhAgyanA ghaDatara mATe mahattva dharAve che. che. A prakriyA daramiyAna ahIM evA yuge AvyA che ema lAge che ke mAthase e hajI jenuM adhUruM jayAre parivartananuM kArya maMda gatie cAlatuM hoya, te jJAna dharAve che evAM tenAM jIvananAM AMtarika kSetronuM evA aMge paNa AvyA che jyAre mULagAmI ane kAMti- kheDANa hAtha para laI lIdhuM che. A pagaluM avakAza Jain Education Intemational
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 vizvanI arimatA vijJAnanI siddhio jeTaluM ja zakavatI banI raheze emAM eka kuTuMba hovAnI ghoSaNA karI hatI. tathA badhA prAcIna koI saMdeha nathI. kAraNa ke ApaNe dhArIe chIe enA temaja arvAcIna saMta ane mahAtmAonI dRSTI ane karatAM sAmAnyapaNe mANasano vicAra karatI veLAe ke payagaMbaranI e eka pAyAnI anubhUti rahI che ke manuSyanuM enA jIvananI gatividhio viSe abhiprAya ApatI ane samagra jagatanuM aMtaratama sAratattva e temanI veLAe ApaNe enA viSe mAnIe chIe enA karatAM aMdara nivAsa karatI divya hastI che je temanA dvArA enI jIvanazaktio vadhu vizALa ane vaividhyapUrNa che. AvirbhAva pAmI rahI che. A ekamevAdvitIyama tattave ja jagata have saMskRtinA samanvaya prati eka vizva pitAno ahIM vividha rUpe AvirbhAva karyo che. AthI saMskRti ane vizvasayitAnA nirmANa prati AgaLa vadhI A dazya bahuvidhatAnA pAyAmAM eka tAtvika ekatA rahyuM che, vyaktioe pitAnI lAkSaNika pratibhA ane rasa A rahelI che ane mAnavajAtie A pRthvI upara potAnA sAmarthya anusAra potAnA pradeza ane dezanI saMskRtinA bhAgyane sArthaka karavA mATe A pAyAnI ekatAne sAkSAghaDataramAM phALo Apyo che, evI ja rIte have rASTroe tkAra karavAno raheze. bhagavAna ApaNA saunA pitA che pitapotAnI AgavI vizeSatA mujaba vizvasaMskRtinA e tathyamAMthI phalita thatA eka satya tarIke mAnavaghaDataramAM phALo ApavAno raheze. baMdhutvane badhA ja dharmoe puraskAra karyo che. bhale pachI emanA anuyAyIo A satyane vyavahAramAM pUrepUruM bhUtakALamAM pArasparika saMgharSamAM rata evAM vibhinna utArI zakyA na hoya. mAnavajAtinI bahumatIe mAnavasAmAjika saMgaThana dharAvatAM rASTro vacce have AMtara- baMdhatvanA A Adarzane hajI sabhAnapaNe mAnyatA ApI rASTrIya sumeLa ane sahakAra vadhI rahyo che. kALanI e nathI chatAM mAnava cetanA enAthI sArI rIte prabhAvita mAMga che ke ApaNe parivartananA A prabaLa pravAhone thayelI che. ema paNa hoI zake ke have mAnavavicAramAM pArakhI laIe ane ApaNe ApaNuM pradeza ane dezanI A Adarzane je prAdurbhAva thaI rahyo che te mAnavajAti paristhiti anusAra e paribaLonI tAkAtamAM ApaNe enA bhAvinA koI viziSTa kArya mATenI taiyArI karI hira umerIe. A paribaLo dhIme dhIme paNa cokakasa raDI hoya. ene ja eka saMketa che. Aje mANasane rUpe AMtararASTrIya sumeLa ane sahakArane poSI rahyAM che enA adhikAra bahAranA saMjoge mAnava ekatAnA A ane eka vizvasaMskRti ane vizvasamAjanuM nirmANa e Adaza aMge sabhAna banavAnI, eka buddhisaMgata Adarza emanuM lakSya dekhAya che. mAnavajAtinA kramika vikAsa dvArA tarIke ja nahi paraMtu A graha para pitAnI hastI TakAvI vizvasattA e vizvasarakAra athavA svataMtra ane svAyatta rAkhavA mATenI eka anivArya zarata tarIke ene svIkAra rASTranA vizvasaMdha jevI saMsthA rUpe abhivyakti pAme. karavAnI pharaja pADI rahyA che. mAnavajAtie niraMtara vadhatI jatI vizvavyApI samasyAono sAmano karavAno Ave che temane ukela ApaNu yuganA samakAlIna vicArake emanA tyAre ja zakya banaze jyAre ApaNe jarIpurANA vicAro, sAthIone e samajAvavAno yatna karI rahyA che ke mAnavaTevo ane paraMparAothI chuTakAro pAmIza. kAraNa ke e jAtinI sevAnA Adarzane eka sarvocca Adarza tarIke ApaNI daSTine bAMdhI rAkhe che, ApaNA kamane sImita te svIkAra karavAmAM AvyuM ja che, paNa have e ApaNuM karI de che ane dareka vyaktinI sAthe manuSyane chAje evo pratyakSa kAryanuM sIdhu lakSya paNa che e rIte eno svIkAra vyavahAra karavAnuM azakya banAvatAM jAti, dharma, rASTrIyatA karavAnA harI ane karavAno raheze. ane A sevAnA rAhe cAlavA mATe ane sAmAjika darajajA para AdhArita pUrvagrahano tyAga ApaNe jAti, dharma, saMpradAya, sAmAjika ane Arthika karatAM ApaNane rokI rAkhe che. darajajo ane rASTrIyatAnI maryAdAonI saMrakSaNAtmaka nItirItithI para thavAnuM raheze. mAnavajAti e samAna vizva ekatAnI saMkalpanA hite ane samAna bhAvi dharAvato tathA eka ja atyaMta prAcIna kALathI badhA ja yugo ane pradezomAM sAmAjika jIvana jIvato aneka rASTrane maLe che. A mANase mAnava baMdhutvanAM svapna sevyAM che. vedakALamAM vicAra e Adhunika vicAranI eka atyaMta mahatvapUrNa bhAratanA mahAna RSimunioe samagra mAnavajAti e deNagI che. enA dvArA vizvanI samasyAonA ukela mATe Jain Education Intemational
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra jarUrI evA gatizIla AMtararASTrIya abhigamane poSaka maneAvalaNanI keLavaNImAM sahAyatA maLe che. vizva samasyAo ukelavA mATe vizvasattAnI tAtkAlika AvazyakatA che ane enA sivAya bIjo keAI ukela nathI ema lekhaka ane vaktAoe ghASaNA karI che. sa`vivAda ane sa MmelanomAM enA age TharAvA thayA che. sau koI vizvasarakAranI anivAryatAnA puraskAra karatA thayA che. keTalAka teA evI mAga paNa kare che ke AjanuM yune - vizvarAjaya saMgha ja vizvasarakAra tarIke kAma karI zake e rIte enuM navaghaDatara thavuM joIe. jyAre bIjA evuM mAne che ke A saMghane bAjue rAkhIne vadhAre vAstavavAdI DhabanI vizvasarakAra racAvI joIe. vizvaekatA mATenuM A kAma vyApaka rIte ApaNA sAmudAyika jIvananAM AdhyAtmika, rAjakIya, vahIvaTI, kAnUnI ane sAmAjika evAM badhAM pAsAMone AvarI le che. vizva ekatAnA siddhAMta ane vyavahAra jIvanamAM kAI Adazane sAkAra karavA mATe eka anukULa vAtAvaraNa ane eka sumeLabharyo temaja kriyAzIla mAyAjananI jarUra rahe che. mAnavajAtie pRthvI uparanI enI sudI yAtrA daramiyAna enI AkramakavRttinA pari caya ApyA che, vyaktionA temaja samudAya tathA rASTranA hetuonI siddhi mATe sadha ane yuddhane temaja hiMsAvRttinA AzarA levAmAM AvatA rahyo che, paraMtu e sAthe mANase kuTu'bakabIlAthI zarU karIne jAti, pradeza ane rASTra sudhI peAtAnA sahakAranuM kSetra paNa vistAryu che, ane have e AMtararASTrIya sahayAga mATenA yatna karI rahyo che e paNa eka hakIkata che. tattvajJAe temaja bIjA dRSTiva ta vicArakAe tA yuddhanI nirarthakatAnA svIkAra karyA ja che, paNa bhISaNa yuddhomAMthI pasAra thayelA keTalAya mahAna senApatione sudhdhAM AvI ja pratIti thayelI che. chatAM vyavahAranI kakSAe mAnavaekatAnA Adarza paNu vibhAjaka AkramakavRtti sAthe jANe ke bhaLI gayelA dekhAya che. ahIM sudhI ke jagatamAM Aje eka vizvasarakAra na hovAthI tema ja eka asarakAraka AMtararASTrIya ke vizvavyApI kAnUnI ta'tra paNa na heAvAthI ekatAne jALavavAnI pravRtti paNa eka vibhAjaka kriyA ja banI rahe che. Ama ekatA ane vibhAjakatAnA paraspara viAdhI paribaLA vacce satata sagharSanI sthiti sarajAya che. 105 kyAreka koI prabhAvazALI vAtAvaraNamAMthI preraNA prApta thaI ke pachI muzkelIbharI paristhitinI yaMtraNAmAMthI trAsIne vyakti ke samudAyeA UMcA Adarzo sevatA thAya che ane thADA samaya tA enA prabhAva emanA jIvana para varatAya che ane emanA vartanamAM ya ene paDaghA paDe che; paraMtu jyAM sudhI mAnavaprakRti pAte khadalAtI nathI tyAM sudhI mA asara lAMbu' TakatI nathI ane mAnava jAtinI pragatimAM koI noMdhapAtra phALe| ApI zakatI nathI. dAkhalA tarIke kAMsanI rAjyakrAMti daramiyAna tyAMnA leAkAe hRdayanA UMDAmAMthI svataMtratA, samAnatA ane badhutAnA mahAna AdarzonA udghASa karyo hato ane e AdarzonI asara thADoka samaya te phrAMsa ane anya dezonA ghaTanAkrama para paNa rahI; paraMtu kamanasIbe A Adarza rASTrIya ane AMtararASTrIya zajakAraNanA niyAmaka siddhAMtA banI zakayA nahi, Avu ja raziyAnI rAjyakrAMti ane majUrInAM AMdolanAnI AmatamAM paNa anya che. emaNe rASTrIya sarahado vaTAvavAmAM tathA AMtararASTrIya valaNa vikasAvavAmAM thADA phALA tA ApyA ja che; chatAM varSAMsa ghA~nI philasUphI A AMdolanAnA pAyeA khanI enA pariNAme mAnava ekatAnA sAcA AdanA emAM paDaghA paDI zakaLyo nahi. ema lAge che ke kudarata pratyakSa anubhavathI prApta thatA jJAna dvArA mAnavajAtine AdarzonA aMtima sAkSAtkAra mATe taiyArI karI rahI che, bhale pachI e jJAna eka pachI eka niSphaLatAnI paraMparA dvArA prApta thatu' hoya. sapTeMbara 1915thI julAI 1918 sudhI zrI arivaMde ' A 'mAM eka lekhamALA rajU karI hatI je pAchaLathI mAnava ekatAnA Adaza ' e zIrSaka sAthe pustakAkAre pragaTa thaI hatI. A lekhAmAM emaNe A AdanI rUparekhA ApI che. ane ApaNA Adhunika jagatanA nirmANamAM je vividha Arthika, rAjakIya, sAmAjika ane anya prakAranAM AMdolane e phALA ApyA che tenI, ane vadhu ne vadhu vyApaka mAnava samudA| racAtAM racAtAM dhIme dhIme rASTranAM ekame racAtAM gayAM, tenI atihAsika pArzvabhUminA tema ja je parikhaLA atyAre sakriya che tathA je zakayatAe kramika rIte mAnava ekatAnI siddhi tarapha AgaLa vadhI rahI che tenA tathA mAnava ekatA je zakaya rUpa dhAraNa karaze tenA khyAla Apyo che. 15mI ogasTa 1947nA rAja bhArata dezane ApelA emanA
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ 108 vizvanI asmitA saMdezamAM emaNe kahyuM che ke mAnavajAtinI ekatAnuM kAma bIjA vizvayuddhanI yaMtraNAothI mAnavajAtino AtmA jagatamAM cAlI ja rahyuM che ane AjanAM adhakacarAM jyAre pharIthI halI uThayo tyAre agraNI rAjapuruSe AMtararASTrIya saMgaThano bhayaMkara musIbato vacce e mATe ane ciMtakae AMtararASTrIya zAMti ane salAmatInI mathAmaNa karI rahyAM che. emaNe eka evA vidhasaMghanI rakSA kAje sazastra AkramaNa sAme asarakAraka sAmudAyika ka95nA karI che je AkhI mAnava jAti mATe vadhu umadA upAya javA arthe eka vizvasaMsthAnI anivArya ane ujajavaLa jIvananA bAhya AdhArarUpa banI zake. enA AvazyakatAno pharI anubhava karyo. pariNAme 1945mAM 50 agrima pagathiyAM tarIke jagatabharamAM vibhinna sAmAjika rASTronA sabhyapada sAthe yuna-vizvarAjya saMghanI sthApanA saMgaThana dharAvatA pradezo vacce zAMtimaya saha-astitvanA thaI. Aje enI sabhya saMkhyA 142 che. eno AraMbha kALanI paNa emaNe saMkalpanA karI che. AvA saha-astitva. ghaNI UMcI AzA sAthe thayo hato. emAM manuSyanAM nA pariNAme eka evI sthiti sarajAtI jAya che jemAM yugajanAM svapno ane utkrAMti pAmatI prakRtinAM pramukha siddhAMto ane vAdAnI maryAdAothI upara uThAya. Arthika lakSya sAkAra karavAnI khevanA hatI. mAnava ekatAnA kSetre vinimayano saMbaMdha vadhato jAya ane rASTra vijJAna AdarzanI siddhi mATenA bIjA prayatnonI tulanAmAM A ane kalAnAM kSetromAM vadhu nikaTa Ave.. prayatna vadhu hiMmatabharyo ane umadA ha; chatAM pharI ekavAra jagatanA A vizvavyApI saMgaThananA baMdhAraNamAM prathama vizvayuddhanI yAtanAone pariNAme bhaviSyamAM ja keTalIka nabaLAIo vaNAI gaI hatI. salAmatI yuddhone rokI zake e vizvasaMgha racavAnI tIvra jhaMkhanA samitimAM pAMca mahAsattAo mATe "viTenI jogavAI jAgI. lokee ane sarakAroe AMtararASTrIya kakSAe dvArA ApakhudI tatva TakAvI rAkhavAmAM AvyuM, jeNe kAMIka vyavasthA jALavI rAkhavA mATe eka vizvasaMghanI enA taMtrane, emanI kAmagIrIne zithila banAvI dIdhI. kAyamI AvazyakatAno anubhava karyo. ane emAMthI lIga ' jo ke A saMgaThananA abhAvamAM jagatanI paristhiti epha nezansano AraMbha thayo. enA nirmANanI pAyAnI ghaNI vadhAre bhayaMkara banI jaI, na sudharI zake e hada dRSTi kAMIka arapaSTa hatI tathA enuM ghaDatara paNa sArI sudhI vaNasI gaI hata; chatAM A mahAna ane mahattvapUrNa rIte na thaI zakyuM; tethI ema lAgatuM hatuM ke enAthI saMsthAnI bAbatamAM have e nirarthaka banatI jAya che ISTa hetunI siddhi to nahi ja thaI zake. ane kharekhara evI bhAvanA sarvavyApI banI cUkI che. paNa AjanA te alapajIvI ja banyuM; chatAM enA dvArA vyavahAranI A vizvarAjyasaMghane mAnava puruSArthanI ke pachI prakRtinI kakSAe vizvasaMdha dvArA sumeLa sAdhavAnA sahakArI prayAsanA kAmagIrInI aMtima Upaja gaNavAnI jarUra nathI. AraMbha mATenuM prathama vicArabIja to prApta thayuM, bhale e te eka apUrNa AraMbha che je eka prAthamika prasthAna pachI enA umadA saMka9pa enA baMdhAraNanI vyavahAra tarIke upayogitA dharAve che. emAMthI pachI eka vizALa saMbaMdhI nabaLAIone kAraNe kaMThita thaI gayA hoya. enA ane vadhu asarakAraka saMsthA vikAsa pAmI zake che, jenI baMdhAraNamAM koI paNa pagaluM bharavA mATe sarvasaMmati chAyAmAM jagatanAM tamAma rASTra eka AMtararASTrIya bhUmikAe meLavavAno Agraha mUkavAmAM Avyo hato. enA ja mAnavajAtinI pragati mATe sahayogI banI zake. pariNAme e eka zaktihIna saMgaThana banI gayuM. hakIkatamAM to e khAsa karIne yuropanI mahAsattAonI ApakhudInuM Aje jagatabharamAM aneka vyaktio ane binaja taMtra banI rahyuM hatuM. e mahAsattAoe ene upayoga sarakArI saMsthAo mAnava ekatAnI siddhi mATe sakriya jagatanA kalyANa arthe karavAne badale yathAvat sthitine rIte kAma karI rahI che. vizva samudAya pAse je kAMI TakAvI rAkhavA mATe ke pachI pitAnI nItirItinI abhi apekSAo rAkhavAmAM Ave che te sarvanI siddhi mATe, vRddhi mATe ja karyuM. chatAM eka saMgaThita rUpe vizvasaMsthA saMskRtionA samanvaya mATe, jagatanA tamAma lokonI sthApavAno yatna to thayo ane je thoDo samaya e TakI vibhinnatAnI bhItara rahelI ekatAne sAkAra karI zake zakI e daramiyAna e mAnavajAti mATe eka mahatvapUrNa evI vizvasaMskRtinI sthApanA mATe, jAgatika ekatA ghaTanA hatI, jenAthI mAnavajAtinA itihAsamAM eka mATe, keLavaNI mATenI rAjakIya tathA vahIvaTI vizvasarakAra navA yugano AraMbha thayo. mATe, mAnavasvabhAvanA rUpAMtara dvArA ke kAyadA dvArA Jain Education Intemational
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-ra 109 samAja parivartana mATe te badhA pravRtti kare che. A evu' mane paNa che; chatAM A dizAnA prayatnanA Ara'bha vyaktie ane sasthAonI sakhyA bhale AchI hAyatA ApaNe ApaNAthI ja karI zakIe. ApaNe ApaNA vibhinna samudAyAmAM tamAma loko sAthenA rAjamarAjanA saMbaMdhamAM, je kAInI sAthe, je kAI nimitte sakhadha racAya te saOmAM vicAra, vANI ane vartananI kakSAe jagata eka kuTuMba hAvAnA siddhAMtane mUta karI zakIe. paNa teo mAne che ke have vinAza taraphanAM vaheNane khALavA mATe eka vizvasattAnI sthApanA e eka anivArya AvazyakatA che, vividha kSetrAnA mahAna ciMtakA eka bAbatamAM sasa'mata che ke Aje eka evA asarakAraka vizvasa gaThananI tAtkAlika AvazyakatA che, je ochAmAM ochuM yuddhone rAkI zake, zadoDane thabhAvI zake, pRthvInI sAdhana sAmagrIne AMdhaLI rIte veDaphAI jatI aTakAvI zake ane pachI e vizvasasthAnA nyAyapUrNa niyA anusAra jagatanI tamAma zakti ane sAmarthya nA saunA hita mATe upayAga thaI zake. jAgatika stare sAcI ekattA asarakAraka rIte siddha thAya te pahelAM prAdezika ane rASTriya ekatAnuM hAvuM avazyaka che. e hetu mATe vadhumAM vadhu lAkasa khvAe atya'ta vyAvahArika paribhASAmAM mAnava baMdhutvanA AdarzanA sIdhesIdhA puraskAra karavA joIe. enA atha e che ke manuSyanA svabhAvagata guNNA eTalA teA UMcA UThe ke jethI te vyaktinA pAtAnA vyavahArane niyamanamAM rAkhavAnI sAthe samAjanA sAmudAyika jIvanane paNa sAcesAca asara kare. eTale ke tyAM spardhAnA sthAne sahakAranI, pArasparika athaDAmaNanA sthAne sarjanazIla AdAnapradAnanI, svAthaparAyaNatAnA sthAne sevA ane svApaNa bhAvanAnI, upekSAvRtti ane asahiSNutAne sthAne badhA ja mAnava jIvA prati prema ane karuNAbhAvanI sthApanA thavI joIe. vizvaekatAnI tathA vizvasa'ghanI abhivRddhimAM ane vizvarAjyasa'dhane vizvanu' eka sAcu' ekama khanI rahevAmAM eka moTAmAM mATe avarodha che. rASTrahitanA evA saMkucita ane khATo khyAla ja rASTranA ane samagra mAnavajAtinA hiteA vacce virAdha jue che. leAkeA rASTra ane prAdezika ekamA mATenI temanI vaphAdArInI bhAvanAne mAnavajAti pratyenI vaphAdArImAM vALI zakatA nathI ane rASTro hajI eTalAM udAra ane zANAM nathI banyAM ke te peAtAnA sabhaumatvanA thoDoka bhAga sahita mATe jatA karI zake; chatAM Aje mANasa e khAbatamAM te sabhAna banI ja cUkayo che ke jagata have eka rAjakIya ekama manI rahyuM che ane ApaNA vikAsakramamAM ekavAra jenuM sarvoparI mUlya hatuM e rASTravAdane ane rASTranA sArvabhaumatvanA vicAra jarIpurANA anyA che, eTalu' ja nahi have te e sAcI pragati mATe avarodha rUpa paNa che. mANase lAMkhA samaya sudhI sevelu vizvaekatAnu' svapna je sAkAra karavuM haze te A vicArane dUra karavAnA raheze athavA enuM rUpAMtara karavuM paDaze. mAnava ekatAne sAkAra karavA mATe AMtararASTrIya stare kAma karatI binasarakArI saMsthAe A dizAmAM mahattvapUrNa phALA ApI zake ane hakIkatamAM e ApI paNa rahI che. ( zrI araviMda ka dhArAmAMthI sAbhAra ) vizva-ekatAnu ghaDatara vizvaekatAnu ghaDatara satya, nyAya ane karuNAnA temaja svataMtratA, samAnatA ane aMdhutAnA nakkara pAyA para ja thaI zake. emAMthI kAMI ochuM haze te te ekatA paNa adhUrI raheze ane te pachI A AdarzanuM eka binaasarakAraka rUpa ja banI raheze, je khahu lAMbu TakI zakaze nahi. vizvaekatA mATe kArya karanArA saue evAM lakSyA ane mUlyAnA puraskAra karavAnA raheze je pratyeka stare rASTrAnI vaccenAM ane rASTrAnI aMdaranAM yuddhone rAke tathA temanI vinAzakatAne ochI kare. jagatanA Arthi ka abhyudayane poSe, anyAya, bhedabhAva ane zaiASaNane nAbUda karI athavA emAM zakaya eTalA ghaTADA karI badhA ja mANasA mATe sAmAjika nyAyanI mAtrA vadhAre, jAhera jIvananAnI tighaDatara mATenA leAkazAhI pAyAnA vistAra kare e nIti sAthe jemane lAgevaLage che e tamAma ane vizeSa tA laghumatI jUtha ane vyaktie rAjakIya nItirItinA ghaDataramAM bhAgIdAra bane evI jogavAI kare ane jAgatika paristhitinI samatulAnA bhaga karatAM vinAzaka maLeAne pAchAM vALe tathA enI samatulAne punaH prApta kare. agAunI carcA daramiyAna vizvaekatAnI prApti mATe zuM karavAnuM rahe che tenA nirdeza tA thaI ja cUkayo che. A hetu mATenu asarakAraka saoNMgaThana Aje bhale rAjakIya kSitijathI bahAra hAya, para`tu leAkeA jo khadhe ja bhegA maLIne enI saphaLatA mATenI jarUrI paristhiti racavA mATe niSThApUrvaka prayatna kare. tA yaMtrazAstranA vijayAe siddha karI ApyuM che tema Aje je azakaya che te AvatI kAle zakaya banI zake che ane mATA bhAge
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ 110 vizvanI asmitA bAyo ' nApana ja zAradA sTIla pharanIcara vividha upayogI "zAradA sTIla pharanIcara ApanA ghara ke ophIsa mATe Adarza che. uttama sTIlamAMthI banAvela "zA sTIla phanIcaranI ucca guNavattA mATe utpAdananA pratyeka tabakake kaDaka cakAsaNI karavAmAM Ave che. sArA" sTIla pharnicaranI AgavI zreNImAM thI kehaDIMga cera, IjhIra, Tebala ItyAdI pasaMda kare ane kAyamanI nirAMta anubhave. utpAdako : zAradA sTIla InDasTrIjha pi. bo. naM 44 bhAvanagara-364001 NAREN R Jain Education Intemational
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanAM keTalAMka sthApatyakIya smArako sthApatyakalAnA samAveza lalitakalAmAM karavAmAM Ave che. aMgrejImAM sthApatya mATe vaparAtA zabda Archi ecturet che, jemAM Architect zabda paNa rahelA che. Architect eTale vaDA kArIgara ane tenI kalA Architecture tarIke eLakhAya che. ala'kRta khAMdhakAmanA samAveza Architecture zabdamAM thAya che. sara sIDanI kolavIna sthApatyanI vyAkhyA ApatAM jaNAve che, ke, "sthApatya AkAra ApavAnI kalA che. tenu' kArya kramabaddha ane alaMkRta piDAnA sayAjane thI lAgaNI vyakta ane uttejita karavAnuM che, " Dabalyu. Ara. lethI sthApatyanI vyAkhyA A rIte Ape che, lAgaNInA sparza pAmelI imArata e sthApatya' " jenA AdhAre mAnavI AbohavA sAme AtmarakSA karI zake che te gRha ke AvAsa mAtrane ja sthApatya na kahI zakAya; para'tu je gRhamAM bhAravahananA hetu suMdara rIte sadhAyele hoya athavA evA bhAva temAM rajU karavAmAM ALyeA hAya tene sthApatya kahI zakAya. 66 saMskRtinA ghaDataramAM sthApatya ghaNuM agatyanu sthAna bhAgave che, eTaluM ja nahIM, paratu sthApatya dvArA je te samayanI saMskRtinuM darzana paNa ApaNane thAya che. sthApatya e sarvAM yugAnu eka mudraNAlaya che ane je samaye te a'dhAyu' hoya te samayanI sAmAjika sthitinA itihAsa te rajU kare che. zrI. ratnamaNirAva jeTanA zabdomAM kahIe teA, sthApatya paNa samAjanA saMskAranuM mApa kADhavAnu` eka agatyanu sAdhana che. kavitA ane sAhitya nI peThe e prajAnI rasavRtti vyakta kare che. iMTa, lAkaDAM ne paththaramAM mRta thayeluM e mahAkAvya ke sAhitya che. mANasa kevAM rAcaracIlAM vacce, kevA gharamAM rahe che ane kevA maMdiramAM zvarane pUje che te uparathI tenA sa'skAra vArasAne jANI zakAya che, samAja paNa kevAM ghara aMdhe che, kevAM maMdira bAMdhe che, gAma, deza ke zaherane kevI rIte alaMkRta kare che te uparathI tenA jIvananA saMskAranuM mApa nIkaLe che. OM -zrI ceAsasa paramAra pakSIone mALA bAMdhatAM ane keTalAMka jIvajaM tuone dara banAvatAM joIne manuSyane paNa peAtAne rahevA mATe paNa kuTI bAMdhavAnA vicAra abyA haze. ane jyAre guphAnivAsI manuSya guphAmAM rahevAnuM tyajIne paNa kuTI khAMdhavAnI zarUAta karI haze tyArathI ja sthApatyakalAnAM bIja 2ApAyAM haze ema kahI zakAya. vizvanI dareka prajA cheka prAcIna kALathI vividha svarUpanA sthApatyanA namUnAo bAMdhatI AvI che. AmAMnAM keTalAka sthApatyanA namUnAo teA mAnavInI sthApatyakIya siddhinAM yazogAna gAtA ane tatkAlIna saskRtine pratiSi`khita karatA se...kaDA varSothI Aje paNa aDIkhama UbhA che. vizvanA A sthApatyakIya vArasA anya kSetranI jema samRddha che. AmAMnu kAI sthApatya mAnavInI dhArmika zraddhAne pratikhikhita kare che te kAI sthApatya mAnavInI sarakSaNa sUjhane paNa paricaya karAve che. nirmANanA hetunI dRSTie A samagra sthApatya be vibhAgamAM vaheM'cI zakAya. (1) dharmane kendramAM rAkhIne je sthApatya nirmAyuM te dhArmika sthApatya tarIke oLakhAya che. jema ke madira, masjida, devaLa, stUpa, makakharA vagere. (2) jyAre nagara ke nAgarikane kendramAM rAkhIne je sthApatya baMdhAyu te nAgarika sthApatya tarIke oLakhAya che. killAe, vAva, kUvA, taLAva, kuMDA, rAjaprAsAdo vagerenA samAveza nAgarika sthApatyamAM thAya che. sthApatyanA khAMdhakAmanI e paddhati jovA maLe che. prathama paddhati zaileAkINa ke zailAtmaka prakAranI che. agrejImAM tene Rock-cut kahevAmAM Ave che. koI paMta ke khaDakane aMdaranI ke bahAranI bAjuthI kArI kADhIne je sthApatya racavAmAM Ave che te zailAtmaka prakAranuM sthApatya che. sthApatyanA khAMdhakAmanI bIjI paddhati imAratI prakAranI che. agrejImAM tene Structural kahe che. bAMdhakAma mATenA padArthI--iMTa, paththara ke lAkaDu geAThavIne je sthApatya racavAmAM Ave che te imAratI prakAranu che. vizvanuM sthApatya e mAnava itihAsanu' eka vistRta prakaraNa che, vizvanA ekeeka dezamAM sekaDeAnI sakhyAmAM sthApatyakIya smArakA AvelAM che. sthApatyanAM mA ekeeka
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 112 mArakAno paricaya karAvo e bhagIratha kArya che tethI zraddhAnuM darzana karAve che. bebilonanA loko Izvarane keTalAMka vizvaprasiddha sthApatyakIya smArakane ja paricaya vAsa parvata para hovAnuM mAnatA paNa A pradezamAM A lekhamAM ApavAno prayatna che. parvate hatA nahIM tethI ahIMnA lokoe parvatanI garaja IjiptanA pirAmiDa sAravA kiMgurata prakAranuM sthApatya bAMdhyuM, nIcethI upara jatAM krame kame ochI laMbAI-pahoLAI dharAvatA cAra ijita eTale pirAmiDo deza. pirAmiDa zabda ke pAMca tharo vaDe jhiguratanuM bAMdhakAma kareluM hoya IjiptanI kalA ane dharmabhAvanAne sUcaka banI gayo che. pirAmiDa eTale IjiptanA rAjA-rANIonI zaMku AkAranI che. urane jhigurata vizva prasiddha che. urnAmu ane trIjA rAjavaMzanA anya rAjAoe tene jIrNoddhAra karAkhyo hato. kabaro. IjiptanA loko AtmAnI amaratA ane punarjanama tenA pAyAmAM A jhiguratane vistAra 205 x 141 phUTa mAM mAnatA tethI zabane masAlA bharIne pirAmiDomAM che jyAre tenI kula UMcAI 70 phUTa che. sauthI uparanA sAcavI rAkhatA. bhaviSyamAM jyAre paNa mRta zarIra thare maMdira AveluM che. jhiguratanI vaccenuM bAMdhakAma kA cI punajIvita thaze tyAre tene bhautika jarUriyAtanI agavaDa na paDe te mATe pirAmiDomAM anAja ane rAcara cIluM ITenuM che jyAre AjubAju pAkI iMTenuM ATha phUTanuM paDe che. bIjo vizvaprasiddha jhigurata susAnI pAse Avelo mUkavAmAM AvatuM. kayAreka te jIvatAM dAsadAsIo tathA elamano jhigurata che. A jhiguratane pAMca thara hatA. tenA rAjAonI priya vyaktione paNa jIvatI ja pirAmiDamAM pAyAne vistAra 350 phaTa samacorasa ane tenI UMcAI caNI devAmAM AvatI. nAIla nadInA kAMThe 60 mAIlanA vistAramAM AvA pirAmiDo pAMca hajAra varSathI Aje 194 phUTa hatA. paNa ijiptanA gauravasamA UbhA che. cInanI dIvAla sakkArAne pagathiyAMvALA ghATopirAmiDa, meyaDramane pirAmiDa, senepherane pirAmiDa, kero pAse ceopsano saMrakSaNa mATe bAMdhavAmAM Avela dIvAla jevuM bAMdha. bhavya pirAmiDa, cenane pirAmiDa, mAyarkarAnAsanA kAma paNa vizvanA sthApatyane amara vAraso banI zake pirAmiDa, saharAno pirAmiDa vagere noMdhapAtra pirAmiDo : pAtra pirAmiDA che. dezanA saraMkSaNa mATe bAMdhavAmAM AvelI dIvAla dvArA che. sarva pirAmiDomAM rAjA ceose khuphumAM baMdhAvelA cIne jagatane eka balaMda sthApatyanI bheTa dharI che. mirAmiDa bhavya che. 13 ekaramAM UbhelA A pirAmiDanuM vizvanI sauthI moTI cInanI A dIvAla 53 phUTa UMcI, talamAna 756 pheTanuM che jyAre tenA u cAI 480 phUTa 15 thI 20 phaTa pahoLI ane 1880 mAIla lAMbI che. che. romanA seTa pITaranA devaLa karatAM tenuM kada lagabhaga uttara ane madhya eziyAnI jaMgalI TaLIonA AkabamaNuM kahI zakAya. A unaMga pirAmiDane bAMdhatAM eka maNuthI bacavA mATe A bhavya dIvAlanuM nirmANa karavAmAM lAkha majUrone 20 varSa lAgyAM hatAM. 2.5 Tana vajananI AvyuM hatuM. samagra dIvAlanuM bAMdhakAma iMTerI che. bAMdhaeka evI hajAro zilAo temAM vAparavAmAM AvI che. kAmanA sthaLe ja iMTo pakavavAmAM AvatI hatI paraMtu mAtra karavata jevAM nAnAM ojArone vaparAza hato te dIvAla pahADI pradezamAMthI paNa pasAra thatI hovAthI samaye lagabhaga pAMca phUTa UMcAM AvAM rAkSasI iMTe banAvavAnI mATI dUranA pradezomAMthI lAvavI paDatI bAMdhakAma koIpaNa prakAranAM yaMtronI madada vinA mAtra hatI. be samAMtara dIvAla caNIne temanI vacceno bhAga mAnavabaLa vaDe ja raNapradezamAM bAMdhavA e sAce ja e ja mATIthI bharI devAmAM AvatuM. tyAra bAda tenI para IMTe AzcaryakAraka che. IjiptanA pirAmiDo prAcIna IjiptanI ane paththaranA TukaDA AcchAdita karI devAmAM AvatA. mAnava zakti, zilpakalAnI paddhati, bhavana nirmANanuM dareka so vAre bura UbhA karavAmAM AvyA che, IsvI. kauzalya ane mRtyu pachInA jIvanamAM vizvAsanA sAkSI pa trIjI sadImAM zI-ThAMgatI s che. tethI ja pirAmiDo vizvana vismayakAraka smAraka che. samaya daramyAna A totiMga dIvAlana bAMdhakAma zarU tha ca' jhiMgurata hatuM ane 15-16mI sadImAM mIMga vaMzanA zAsanakALa | jhizarata e bebilonanI saMskRtinuM dhArmika sthApatya daramyAna tenuM bAMdhakAma pUruM thayuM hatuM. Ama tenuM bAMdhache. te bebilonanI saMskRtinA lokonI Izvara pratyenI kAma pUruM thatAM lagabhaga 1900 jeTalAM varSa thayAM hatAM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 113 cInI prajAnI saraMkSaNa vizenI sUjha A dIvAlamAM pahoLo hate. maMdiranAM bAhya lakSaNomAM tenA capaTI pradarzita thAya che. ghATanA (fluted) khaMbhe khAsa noMdhapAtra che. 34 phaTa 3 iMca UMcA staMbha tenI kuMbhIe cha phUTa - be iMca ethensanuM pAthena (Parthenon) nuM maMdira vyAsa dharAve che. khUNAmAMnA staMbhe saheja vadhu - 13Ica prAcIna grIsa pratyeka rIte acaMbe pamADI de tevuM vyAsa dharAve che. staMbha para 11 phUTa UMcI chatanuM mahAna hatuM. cIkane UMDI kaLAsUjha kudaratanI khAsa bAMdhakAma che, jemAM pIDha (architrave) zilpapaMktio bakSisa rUpe maLI hatI. sara rejinAlDa lUmaphidaDa lakhe (Frieze) ane kenisa (Cornice) AvelAM che. peDiche, "grIkoe evuM layabaddha sthApatya nirmANa karyuM jemAM mesa( Pediments)nuM namaNuM 193 aMza jeTaluM che. samagranI sAthe pratyeka aMza nizcita ane noMdhapAtra pAMcamI ke chaThThI sadImAM A maMdira bAyajhenTAIna carcamAM tuM hatuM, jethI karI enI vinaSTa dazAmAM paNa pheravavAmAM AvyuM hatuM ane pUrva dizAe teno eka A mahAna sthApatyanA eka mahAna kAvyane dUranivara cheDo cApAkAra (Apse) karavAmAM Avyo hate. I.sa. prabhAva pADe che jenI aMdara vigata game teTalI suMdara 1204mAM ethensanA kenkiza DayukanA samaya daramyAna hoya to e samagranI vibhAvanAtmaka ekatA AgaLa gauNa leTIna carca tarIke tene upayoga thato. I.sa. 1458mAM banI rahe che." grIka sthApatyanAM A lakSaNe ethensanA te sUkI masijadamAM parivartana pAmyuM. 1687mAM jyAre pAthenonanA maMdiramAM sAce ja jhilAyAM che. veneTiyansa ethensane kabaje lIdhe tyAre tene ghaNuM ethensanA killA upara ethenAnA maMdiranI dakSiNe ghaNAM zi briTiza myujhiyamamAM laI javAmAM AvyAM. nukasAna pahoMcyuM hatuM. I.sa. 1801-03mAM temAMnAM dizAe A bhavya maMdira bAMdhavAmAM AvyuM che. A I.sa. 1894nA dharatIkaMpanA lIdhe te ghaNuM ja khaMDita maMdiranA sthapati ITInasa ane kelIkeTasa hatA jyAre thayuM. I.sa. 1921-29 daramyAna tenA veravikhera TukaDAphiDiyAsa maMdirane mukhya zipI hato. maMdirane kula : 31 o bhegA karIne uttara dizA taraphanA bhAgane pharI vistAra 101 phuTa 4 iMca 4 228 phuTa hatA. laMbAI goThavavAmAM Avyo. hAlamAM mAtra tenI aMdara keTaloka pahoLAInuM tenuM pramANa 46 9 hatuM. pUrva dizAbhimukha ja bhAga jaLavAI rahevA pAmyo che. tenA mukhya pravezamAM thaIne mukhyamaMDa5(Naos)mAM jaI zakAya che. A mukhyamaMDa5 hekATe peDona tarIke remanuM kaoNlejhiyama oLakhAya che. pazcima khUNe ethenA pAthenasanuM prasiddha romanA sthApatyanA saMbaMdhamAM razaphortha lakhe che, zilpa AveluM che. A zilpa phiDiyAsanI sarvottama mahAna binasAMpradAyika sthApatya racavAmAM roma sarva kati gaNAya che. suvarNa ane hAthIdAMta vaDe baneluM A prathama hatuM ema kahevAmAM bhAgye ja atizayokti zilpa tenI pAdapITha sAthe 42 phUTa UMcuM che. madhya lekhAze.......mAnavatAvAdanuM sthApatya tyAM hatuM je mUla maMDapanI chata suMdara rIte alaMkRta ane citrita karelI strotamAMthI ApaNAM bina sAMpradAyika jAhera makAne che. madhya maMDapamAM prakAza lAvavAnI zI janA haze phaTI nIkaLyAM che. remana zilpa sthApatyanAM be AgaLa te vize vividha mata pravarte che. moTA vizALa bevaDA paDatAM lakSaNe tarIke bAMdhaNInI saMgInatA ane vicAranI daravAjA e ja prakAza lAvavAnuM sAdhana haze. madhyamaMDapa bhavyatA e be gaNAtAM. remanuM kolejhiyama romana sthAnI pazcime pAthenonano khaMDa Avela che. praveza cokI patyanuM uttama udAharaNa pUruM pADe che. (Opisthodomos) dvArA temAM pravezI zakAtuM. pravezacAkInI chata cAra Acanika stara para TekavAyelI hatI. rAmanuM kaeNlejhiyama phaleviyana emphIthiyeTara tarIke A maMdiramAM Ayonika ane orika ema bane jANItuM che. vepAseyane I.sa. 70mAM tenuM bAMdhakAma prakAranI sthApatyakIya zilIo jovA maLe che. madhyamaMDapa zarU karAyuM hatuM ane DomiTiyane I.sa. 82mAM te pUruM ane devInA khaMDa vacceno bhAga cAra phaTa jADI dIvAla karAvyuM hatuM. ekavIsIna ane kelI ane parvatanI TekarIvaDe AvRtta hato. samagra maMdirane pharate nava phUTa pahoLo onI vacce Avela A kolejhiyamane vistAra 62 pradakSiNApatha hato, mukhabhAganI sanmukhe te 11 phUTa phUTa 4 513 phUTa che. tenA dareka majale bahAranI bAjue Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ 114 vizvanI asmitA 80 kamAnanI goThavaNI karelI che. sauthI nIcenI haroLanI 39,950 co. mITaramAM vistarelA A devaLamAM AvI kamAno pravezadvAra tarIke upayogamAM levAtI, jenA 499 sta, 439 mAnava kadanAM zi95 ane 40 dvArA aMdara vividha varganI beThako sudhI pahoMcI zakAtuM. eTAra ( Altar) [ =dhArmika vidhi (mass) karavA aMDAkArane tene raMgamaMca(Arena) 287 phaTa x 180 mATe devaLanA cApAkAra cheDA tarapha TebalanI jema UbhuM phaTa jeTalo vistAra dharAve che, raMgamaMcane pharatI 15 phUTa kareluM paththaranuM bAMdhakAma] AvelI che. pheTabola ramavAnAM UMcI dIvAla che, ane tenI pAchaLa ja piDIyama (Podi- cha medAna banI zake teTale A devaLane vistAra che. um ) AveluM che, jyAM rAjyanA vaDAo ane adhi- devaLanI madhyamAM AvelI eTAra pipa mATe ja che. kArIo mATenI beThako che, piDiyamanI pAchaLa 50,000 chatamAM rahelAM 10 ghuMmaTa devaLanI vizALatAmAM vadhAre prekSako samAvI zake eTaluM vizALa oDIToriyama kare che. I. sa. 156mAM zarU thayeluM AnuM bAMdhakAma AveluM che. eDITeriyamamAM beThakonI sauthI nIcenI 120 varSa sudhI cAlyuM hatuM. tenA nirmANakALa daramyAna haroLanI nIce jagalI pazuo rAkhavAnI boDa banAvelI zremATe, mAIkala ejelo, mADenebenInI vagere zipI che. romanoe A bhavya ImArata koIpaNa prakAranA ane sthapationuM mArgadarzana maLatuM rahyuM hatuM. devaLanI bahAranA TekA vinA bAMdhI che. tenI bAMdhaNI eTalI mukhya eTAra upara alaMkRta maMDapa ( Baldachin ) majabUta hatI ke mane ema kahetA ke, "kolejhiyama UbhuM karelo che. 29 mITara UMce A tAmramaMDapa banI. jyAre tUTaze tyAre ja romanuM patana thaze." nInuM sarjana che. maMDapanA bAMdhakAmamAM 65 Tana tAMbu vAparavAmAM AvyuM hatuM. eTArathI 24 mITara dura cAra remanuM seMTa pITaranuM devaLa meTA ardhastaMbha (Pilaster ) upara maMdirano mukhya ghuMmaTa TekavavAmAM Avyo che. devaLanuM jaDatarakAma ghaNuM khristI dharma pUrvamAM ubho paNa tenuM prasAraNa ja prazaMsanIya che. pazcimamAM vadhu pramANamAM thayuM che. tethI khristI dharmanAM mukhyatama sthApatya - devaLo (Churches ) pazcimanA pijhAno DhaLato minAro dezomAM baMdhAyelAM vadhu pramANamAM jovA maLe che. zuM maTe, koIpaNa sthApatya guruvamadhyabiMdunI samasUtra hovuM minArA ane raMgIna kAcanI jALIonA kAraNe devaLanuM joIe. sthApatyanA A mahevanA siddhAMtane abharAIe varUpa ghaNuM ja AkarSaka lAge che. devaLanuM talamAna kosA mUkIne ITAlImAM Avela pijhAne minAro lagabhaga 800 kAre hoya che. cepala (Chaple) kethela(Cathedral) varSothI DhaLate Ubho che. eTale ja jagatanAM AzcaryomAM ane bAsilikA e devaLanAM vividha svarUpa che. cepala tenI gaNanA thAya che. e nAnA svarUpanuM devaLa che. moTA devaLanI aMdara ja che kaI eka bhAgamAM ce5la bAMdhavAmAM Ave che. ketheDrala saMta mArkanI samRtimAM eka minAro bAMdhavAnuM ITAlIe prAMtanuM mukhya devaLa che, jayAM prAMtanA dhArmika vaDA - vAsIoe nakakI karyuM. A minAro mAtra ITAlImAM bizapanuM nivAsasthAna saMkaLAyeluM hoya che. ketheDralamAM ja nahIM paNa sArAye jagatamAM prasiddha banI rahe te dharmasaMghanA sabhyo samUha(Congregation ) prArthanA he joIe. A vicAranuM pariNAma te pijhAno DhaLate mATe ekatrita thatA hoya che. je devaLamAM kaI saMtanA minAro. I. sa. 1174mAM prasiddha sthapati benAnAnA zabane daphanAvavAmAM AvyuM hoya ane te davA te mRta haste tene pAyo naMkhAyo. pAyAnI dIvAla 1 phaTa jADI saMtane arpavAmAM Ave tevuM devaLa bAsikiA praka 2nuM che jyAre uparanI dIvAla tenAthI aradhI jADAI dharAve che. che. vizvanAM devaLone uttamottama namUne remanuM seMTa saMpUrNa minArAnuM bAMdhakAma ArasanuM che. tene bejhamenTapITaranuM devaLa pUruM paDe che. A devaLa bAsilikA prakAra. vALo bhAga taMbha para TekavAyelI ardhagoLAkAra kamAnothI nuM che. kosA rohaNanI sajA bhogavIne zahAdatane varelA AvRtta che. ATha majalAnA banelA A minArAnA aMtima IsunA paTTaziSya saMta pITarane ahIM ja daphanAvavAmAM majale moTA kadanA sAta ghaTe rAkhavAmAM AvyA che. AvyA hatA. pAchaLathI tyAM A devaLa bAMdhavAmAM AvyuM 179 phUTa UMcA A minArAne jyAre I. sa. 1829mAM ane saMta pITarane arpaNa karavA AvyuM hatuM. mApavAmAM Avyo tyAre te gurutvamadhyabiMduthI 15 phUTa Jain Education Intemational
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 115 DhaLela hatuM ane I. sa. 1910mAM 16 phUTa DhaLela Ama bAMdhakAma pUruM thatAM be varSa ane be mahinA hate. jeTalo samaya thayo hato. tenA bAMdhakAma mATe 40 minArAnA namaNanuM kaI ja kAraNa Aja dina sudhI Ijanero tathA DijhAInaronI sevA levAmAM AvI hatI. jANavA maLyuM nathI; eTaluM ja nahIM paraMtu tenI DhaLavAnI kArIgaro rojanA dasa kalAka kAma karatA hatA. tenA kriyA Aje paNa cAlu ja rahI che. tenA namaNanI kriyA bAMdhakAmamAM pacIsa lAkha riveTa vAparavAmAM AvyA hatA. jANavA mATe tenA bAMdhakAmane ItihAsa rasika che. jyAre TAvaranI samagra UMcAI 1024 phaTa che. tene prathama mALa te 40 phUTa jeTalo baMdhAyo tyArathI ja teNe DhaLavAnuM 188 phaTanI UMcAIe che jyAre bIjo mALa 380 phuTa UMce che. 900 phUTanI UMcAIe eka pleTaphorma UbhuM zarU karyuM hatuM. A athavA te bIjA keI paNa kAraNe tenA sthapati benAe tenA bAMdhakAmanI javAbadArI karavAmAM AvyuM che jyAMthI vaijJAniko avakAzane abhyAsa paDatI mUkI. I. sa. 1234mAM baMnenAe adhU DuM bAMdhakAma karI zake che. TAvara bAMdhavAne je kharca thayo hato teno AgaLa zarU karyuM. cothA majalAnuM bAMdhakAma karyA pachI huM bhAga eka ja varSamAM vasUla thaI gayo hato. karAra pramANe benenoe paNa te kArya paDatuM mUkayuM. te pachI viliyama 20 varSa sudhI A TAvarane kabaje ekIlanI pAse rahyo. bAda pharI 20 varSa mATe karAra laMbAvAye hato. sakhata nAmanA sthapatie tenA be majalA pUrA karyA tyAre paNa minAre to DhaLatuM ja rahyo. minAro je dizAmAM haLave garamImAM TAvara trAMse thaI jAya che ane sakhata ThaMDImAM jato hato tenI viruddhanI dizAmAM namaNu dharAvatA uparanA tenI UMcAI ghaTI jAya che. be majalA bAMdhavAmAM AvyA. tema chatAM minArAnI DhaLa- prathama vizvayuddha vakhate jarmanIe pitAnA sainikone -vAnI kiyA te cAlu ja rahI. lagabhaga 100 varSa bAda parisa para humalo karavAne je saMdeza mokalyA te A Tomase pigma nAmanA sthapatie minArAnA aMtima be TAvaranA reDiyo sTezana para jhilAI gaye tethI kAMsa majalAnuM bAMdhakAma pUrNa karyuM. I. sa. 1350mAM eTale sAvadha thaI gayuM. pariNAme morenanA yuddhamAM krAMsane ke lagabhaga be sadInA aMte A ImArata UbhI thaI, paNa vijaya sAMpaDayo. tyArathI A TAvara "kAMsanA cokIdAra" -haLatI ! tarIke oLakhAya che. 1 minArAnI DhaLavAnI kriyA cAlu ja hovAthI temAM cha sAMcInA mahAsvapa moTI tirADo paDI gaI che. vizvanI A Azcaryajanaka bhagavAna buddha ke bauddhadharmanA keI AgaLa paDatA ImAratanAM rakSaNa mATe ane tene pAyamAla thatI aTakAvavA dharmopadezakanA dehanA avazeSa dA.ta. vALa, nakha, dAMta ke mATe tyAMnI sarakAra satata prayatnazIla che. minArAnA upara aritha para, judAjudA tha2, paDa ke agAzI para ardhanA ghaTe vagADavA para ane minArAnI AjubAju aMDAkAre je ImArata racavAmAM Ave che te stupa tarIke vAhanonI avara-javara para pratibaMdha mUkavAmAM Avyo oLakhAya che. stUpa e bauddhonuM samArakagraha che. I sa. che. dara paccIsa varSe lagabhaga te 12 IMca jeTalo DhaLato pUrve 400thI I.sa.600 sudhI bhAratamAM ThekaThekANe AvA stu paNa jAya che. minAro A rIte satata DhaLato ja raheze to bAMdhavAnI paraMparA hatI. madhyapradezamAM bhIlasAnI najIka eka divase vizvanuM A AzcaryakAraka sthApatya gumAvavAno sAMcImAM 60 jeTalA nAnA-moTA stUpa hayAta che. te sarvamAM vAro Avaze. stUpa naM 1 je mahAtUpa tarIke oLakhAya che te jaga prasiddha che. vartamAna stUpa zuMgakAlIna (IravI. pUrve lagaephila TAvara bhaga 185thI I.sa. 150) che. paNa mULa stUpa mauryakAMsanI rAjakAMtinI zatAbdInI ujavaNI nimitte kAlIna che. samrATa aze ke mULa iMTerI stUpa baMdhAvyo perIsamAM eka AMtararASTrIya pradarzana javAnuM ane tyAM hato. zaMkAla daramyAna stUpanI AsapAsa cUnAnuM Avaja eka TAvara bAMdhavAnuM phrAMsanI sarakAre nakakI karyuM. TAvara raNu caDhAvIne stUpanuM kada vistRta karavAmAM AvyuM hatuM. mATe sarakAra pAse 700 plAna AvyA temAMthI ephIla- stUpane vyAsa 120 phUTa che jyAre tenI UMcAI 54 phUTa ne plAna svIkArAyo. I. sa. 1887mAM tenuM nirmANa che. stUpanA ane mathALe harmikA ane tenI madhyamAM zarU thayuM ane 31mI mArca 1889nA roja pUruM thayuM. tridala chatra AveluM che, je bauddha dharmanA triratna-buddha, Jain Education Intemational www.ainelibrary.org
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 vizvanI amitA dharma ane saMghanuM pratIka che. stUpanA mathALethI aDadhe 34 jeTalA zilAtmaka sthApatyanA namUnA che. guphA naM. nIce aMDane pharatA 16 phUTa UMcA thara che ane tene 1 thI 12 bauddha dharmane lagatI, naM. 13 thI 29 hiMdudharmane pharato kaTheDo (vedikA ) che. A thara pradakSiNuM patha tarIke lagatI ane naM. 30 thI 34nI guphAo jainadharmane lagatI upayogamAM levAto. tyAM pahoMcavA mATe dakSiNa dizAe che. Ama uparokta traNe dharmane triveNI saMgama IlerAnI sAma-sAme be sopAna zreNIo goThavelI hatI. tRpane sthApatyakalAmAM thayo che. A badhI guphAomAM guphA naM. pharato bhUmi para eka anya pradakSiNApatha paNa Avela 16 je kailAsa athavA raMgamahela tarIke oLakhAya che, te hato. tene pharato paNa eka kaTheDo che. bauddha sthApatyanI zailAtmaka prakAranA sthApatyamAM jagatabharamAM agrasthAne paribhASAmAM A kaTheDo mahAvedikA tarIke oLakhAya che. birAje che. tene zi9pa-sthApatya bhava jotAM te lAkaDAnA kaTheDAnA jevI bAMdhaNInuM anukaraNa paththaramAM paththaramAM kaMDAreluM UrmikAvya lAge che. madhyamAM 164 phuTa karavAmAM AvyuM che. dareka be staMbhonI vacce traNa masUrA- *109 phaTanI pIThikA para 96 kaTa UMcu, be majalAvALa kAra ADI sUcio - chATo (Rail bar) ekabIjA maMdira che. maMdirane pharatA vistRta cekanI traNe bAjue sAthe naramAdAnI paddhatithI sAlavIne ane tyAra bAda dIvAlanI garaja sAratA khaDako bethI traNa mALa sudhI stA upara ugaNIza (Coping stone) mUkIne vedikA karelA che. be majalAnA nadImaMDapane raMgamaMDapa sAthe pula banAvavAmAM AvI che. A stUpamAM traNa vedikA che - dvArA joDela che. pulanI baMne bAjue 15 mITara UMcA bhUmiparanI, aDane pharatI ane aMDane mathALe AvelI kIrtistaMbha che. maMdiranI pIThikA para kIDA karatA hAthIvedIkA je harmikA tarIke oLakhAya che. Ama sAMcIne enI hAramALA che. hAthIonAM zipa jIvaMta lAge che. pa trimekhalAyukta che. bhUmi paranI ane aMDane pharatI raMgamaMDapanI pazcima bAjue garbhagRha che jemAM zivaliMga vedikA maMDalAkAra che jayAre aMDanA mathALA paranI vedikA pratiSThita che. maMdiranuM vimAna pAMca majalAnuM che. A samarasa ghATanI che. bhUmi paranI mahAdikA 11 phUTI zilAtmaka maMdira bAMdhavAnI zarUAta rASTrakUTa vaMzanA UMcI che. vedikAnA taMbhe ane ADI chATo jyAM eka rAjA kRSNa 1lAnA samayamAM I.sa. 760mAM thaI hatI. tenuM bIjAne kATakhUNe chede che tyAM kamaLo, vela vagere bhAta bAMdhakAma kyAre pUruM thayuM te vize jANavA maLatuM nathI, kotarelI che ane vedikAnA rastA para mUrtizilpa paraMtu traNa sadI sudhI tenuM bAMdhakAma cAlyuM hovAnuM kotarelAM che. anumAna che. stapanI cAre dizAe praveza mATenA mArga ane orokadara temanI sanmukha suMdara kotaraNIvALA 34 phUTa UMcA ane jAvAmAM AveluM borebudara e bauddha sthApatya 18 phuTa pahoLA cAra daravAjA AvelA che. sthApatyanI che. prAcIna samayamAM jAvAmAM prasarela bhAratIya saMskRtiparibhASAmAM A daravAjA taraNa tarIke oLakhAya che. be nI te zAkha pUre che. bAbudarane artha "bahubuddha" evo corasa thAMbhalA ane te upara saheja bAgoLa ghATa karavAmAM Ave che. temAM 700 jeTalI buddha pratimA e dharAvatI samAMtara traNa pIDhA goThavIne A taraNenI racanA AvelI hovAthI A artha sAco jaNAya che. samacorasa karavAmAM AvI che, pIDhAnI baMne bAjuo ane thAMbhalA talamAna dharAvatuM A bauddha devAlaya vizALa ramaNIya enI cAre bAjuo para suzobhita bhAska kaMDArelA medAna vacce AvelA eka TekarAnI Toca para AveluM che. stUpanuM mukhya raNadvAra dakSiNa dizAmAM che A che. tenA talamAnanA samacorasanI dareka bAjue vaccenA tera dvArA sauthI prathama baMdhAyuM hatuM. tyAra bAda bhAgamAM be be nigama (Projections )kADhelAM che nava anukrame uttaranuM, pUrvanuM ane chelle pAzcamanuM tAraNuddhAra majalAne devAlayanI UMcAI tenA vistAranI tulanAmAM baMdhAyuM hatuM. prathama ane aMtima taraNudvAra vacce ghaNI ja ochI jaNAya che. tene vistAra 360 4360 phUTa bAMdhakAmane gALe cALIseka varSanA paDe che. uttara dizAnuM che jyAre tenI UMcAI 117 phaTa che. AthI Ane dekhAva toraNadvArA sauthI sArI sthitimAM che. kAcabAnI jema beThA ghATane lAge che. tenI kula nava pIThikAIlerAnuM kalAsa o paikI nIcethI gaNatAM prathama cha pIThikAo samarasa bhAratamAM auraMgAbAdanI najIka Avela IlerA sthaLe che jayAre te pachInI traNa pIThikAo vartulAkAre che. kame Jain Education Intemational
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra krame nAnI thatI jatI A vartulAkAra pIThikAe eka para bIjI e rIte gAThavelI che. traNe pIThikAnI upara pharate 72 nAnA stUpAnI zreNIo che. sauthI uparanI pIThikA para kaLaza tarIke stUpa mUkela che. pirAmiDa upara stUpa raccA hAya tevI A imArata lAge che. sva. DegAna pegADA 117 zakAya. asala A vaiSNava maMdira pAchaLanA kALamAM bauddha vihAramAM pheravAyuM hatuM. vizALa pavitra maMdirane bhautika jagatathI vikhUTuM pADavA mATe tenI cetaka 650 x 650 phUTa vistAranI samacArasa 25 phUTa UDI, pANIthI bharela khAI karavAmAM AvI che. khAinI kula laMbAI 22 mAIla jeTalI thAya che. khAinuM kheAdakAma karatAM nIkaLela mATI vaDe madhyamAM UuMcA TekarA karIne tenI para mukhya maMdiranA bhAga mAMdhavAmAM Avye che. pazcima tarapha khamAM eTale pegoDAnA deza. pegADAnA mULa zabda payA che. barmAmAM baMdhAyela stUpa pegADA tarIke oLa-pANInI madhye bAMdhela pulanI madadathI maMdiramAM avarajavara thaI zake che. 1500 phUTa lAkhA, 36 phUTa pahoLA ane 7 phUTa UMcA mArga pula sAthe joDAyela hatA. mukhya bAMdhakAmanI najIka kresAkAre eka thara AvelA che. pravezanI sIdhI harALamAM seApAnazreNI che jyAMthI bIjA thara para jaI zakAya che. A khIje thara prathama thara karatAM evaDI UMcAI dharAve che. stabhAvaliyukta paDALIthI AvRtta, 185 phUTa x 200 phUTa kadanI laMbaceArasa pIDikAnA cAre khUNe cAra zikharA AvelAM che. bIjI pIThikA karatAM evaDI UMcAI dharAvatI trojI pIThikAe paheAMcavA mATe paNa seApAna zreNInI vyavasthA che. 130 x 130 phUTanI samArasa A trIjI pIThikAnA cAre khUNe cAra zikhA che. jyAre tenI madhyamAM mukhya devatu ga`gRha che, jenI upara maMdiranu' sauthI mATu' ane mukhya zikhara che, jenI UMcAI 210 phUTa che. nIcethI upara jatAM krame krame nAnI thatI jatI pIThikAo, pIThikAone pharatI staMbhAvaliyukta paDALI ane tene cAra khUNe cAra zikharo, madhyamAM moTA zikharanI suvyavasthita gAThavaNIne kAraNe aMgakAra vaTanuM AyeAjana ghaNu' ja asarakAraka lAge che. khAya che. dareka zraddhALu khasI potAnI zakti pramANe pegeADA khAMdhIne puNya meLavavAnI AzA rAkhatA, pariNAme barmAmAM dareka gAma ane zaheramAM pegeADA baMdhAyA. pIThikAnA traNa ke pAMca stara para ghaMTAkAre pegeADA bAMdheleA heAya che. enI para za" ghATanI Toca ane Toca para ti ( = chatrI ) mUkelI hoya che, je mATebhAge lADhAnI hoya che. kayAreka tenI para DhALa caDAvelA hoya che. ra'gUna pAse AvelA zve DeMgeAna pegADA jagaprasiddha che. te kharmAnuM mAtra rASTrIya smAraka ja nahIM paNa kharmAMnA AtmAne rajU kare che. buddhanA pavitra mADa vALa para A smAraka aMdhAyu che. pegeADAnI kula UMcAI 370 phUTa che. la'DananA seMTa peAlanA devaLa karatAM te saheja ja UMcA gaNAya. zarUAtamAM tenI UMcAI mAtra 27 phUTa ja hatI. paNa 15-16mA saikAmAM te 129 phUTa UcA banAvavAmAM Azai. I. sa. 1768mAM tenuM vartamAna svarUpa ghaDavAmAM AvyuM hatuM. pegeADAnI pIThikA 900 phUTa lAMbI, 685 phUTa pahoLI ane 165 phUTa U'cI che. ghaMTAkAra A pegoDA para 'ti' banAvelI che. a'gakAra vaTa ka khADiyA dezanuM vizvavikhyAta sthApatya aMgakAra vaTanuM devAlaya che. rAjA sUryaOvana dvitIye (I.sa. 1112 -1151) te baMdhAvavuM zarU karyuM hatuM. A rAjAnA zAsana daramyAna agakAra vaTanA mukhya bhAga khaMdhAyA hatA. tenA anugAmI rAjA dharaNIndra vana dvitIya( I. sa. 1152-1181)nA samayamAM tenuM bAMdhakAma pUru thayuM. 'aMgakAra ' e saMskRta bhASAnA nagara zabdanuM apabhraMza che. jyAre vaTa' e Adhunika siyAmI bhASAne zabda che, je bauddha dharmanI imArata mATe prAjAya che. tethI aMgakAra vaTa eTale nagara maMdira evA artha karI tAjamahala mughala khAdazAha zAhajahAMe peAtAnI pyArI egama arjumaMdabAnu begama. je mumatAjha mahala tarIke jANItI hatI tenI smRtimAM makabarA prakAranI jagaprasiddha A imArata AgrAmAM yamunA nadInA kAMThe bAMdhI hatI. i. sa. 1631mAM mumatAjha mahalanuM mRtyu thayA pachI, vizvabharanI sa` samAdhimAM advitIya ane benamUna gaNI zakAya ane jenA dvArA mumatAjhanuM nAma tathA tenA pratyenA potAnA prema amara banI rahe te mATe zAhajahAMe I. sa. 1632mAM tAjamahalanuM' nirmANu zarU karAvyu', bhArata uparAMta arabastAna, IrAna, turkastAna ane keTalAka
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118 vizvanI asmitA yuropIya dezonA zilapI-sthapationI tenA nirmANukArya thaI gayuM pariNAme tAjamahalamAM A nAno sarakhe paNa mATe sevAo levAmAM AvI hatI. kutunastuniyAnA sthApatyakIya deSa najare paDe che. ustAda IsAnInI rAhabarI heThaLa A kArya pUruM thayuM tAjamahalanA sauMdaryane mUrta karavAmAM aneka pari. hevAnuM manAya che. roja kAma karatAM 20,000 kArIgaro baLee bhAga bhajavyo che. yamunA nadInA kAMThAnA Ahu ne tAjamahalanuM bAMdhakAma pUruM karatAM 22 varSa thayAM lAdaka sthaLanI sthiti tenA sauMdaryamAM umero kare che. hatAM, yamunA nadInA bhUrA jalapravAhamAM paDatuM tenuM ta laMbacorasa AkAre vistarelI A ImArata uttara-dakSiNe pratibiMba abhuta ane avarNanIya AkarSaNa upajAve che. 1860 phaTa lAMbI ane pUrva-pazcime 1000 phUTa pahoLI dhavala ArasanA makabarAnA mukhabhAgane tenI sanmukhe che. eTale ke lagabhaga 2,07000 , vAra ke 42 ekara AvelA bagIcAmAMthI nihALatAM kudaratI pazcAdabhUmimAM eTale teno vistAra kahI zakAya. 313 phaTa samacorasa rekhAo vaDe UpasatuM tenuM avakAza citra mAnasapaTa para jhilAI ane 22 phuTa UMcA oTalA para Avela makabarAnI jAya che. tenA bagIcAnuM svarUpa, pANInI goThavaNa, pravezacAre dizAe cAra pravezadvAre che. dareka pravezadvAranI dvAre, eTalo, minArAnI racanA ne temanI UMcAI kamAna 108 phUTa UMcI che. pANInA budabudA ( Bulbous) ghumaTanuM sthAna, kamAne, ArasanA paththaranI dhavalatA, AkArano tene bevaDo ghumaTa makabarAmAM sarvocca sthAne paththaranI jALIo, nakazIkAma, mInAkArI, sulekhana tathA che. 80 phuTa UMco aMdarano ghuMmaTa 58 phUTa vyAsa dharAve raMgonI camaka A sarva aMgone lIdhe tAjamahala ghaNe che. jyAre bahArane darzanIya ghuMmaTa 200 phUTa UMco che. ja suMdara lAge che. pUrNimAnI zubhra cAMdanImAM tenuM eTalAnA cAre khUNe 137 phUTa UMcA traNa majalAvALA darzana karavuM e jIvanane eka lahAvo che. namaNI kAyA jevA cAra minArA che. bAMdhakAmamAM thayela Arasano upayoga tathA ghuMmaTa ane minArAonA suvya vizvamAM dAmpatya premanA sarvazreSTha, zAnadAra smAraka vasithata Ayojanane kAraNe tAjamahalanuM sthApatyakIya evA tAjamahalanA saudaryanAM vakhANa aneka kavioe sauMdarya UpasI Ave che. UbhI, ADI ane vaka rekhAonuM ane itihAsakArAe muktaka 8 kayA che ane itihAsakAroe muktakaMThe karyA che. te eka ThareluM vaividhya tenA minArA, oTalA, kamAna ane ghuMmaTanA kAmikA UrmikAvya che jemAM zAhajahAMnI prANapyArI begama AkAra dvArA niSpanna thAya che pariNAme ImAratanI mumatAjha mahala pratyenI premabhaktinI kathA gAvAmAM AvI aMtarIkSa rekhA (Skyline ) dariTamAM dII asara upa che. ravIndranAtha TAgora tene " kALanA gAla para AMsanuM jAve che. eTalAnI pharate 800 phUTa x 440 phaTanA buMda" kahI biradAve che. zAhajahAMnA ja eka zilAlekha vistArane coka che jenI eka tarapha 100 phaTa UMcA pramANe kahI zakAya ke - daravAje Avelo che. I. sa. 1658mAM zAhajahAMnuM agara phiradausa bara rue jamI asta mRtyu thatAM tene paNa A makabarAmAM daphanAvavAmAM AvyA hamI asta, hamIM asta, hamIM asta hato. mULa AyojanamAM mumatAjha mahalanI kabara makabarAnI barAbara madhyamAM hatI, paNa zAhajahAMnI kabara ' arthAtu pRthvI para je svarga che to te ahI che. umerAtAM makabarAnuM AMtarika Ayojana avyavarithata ahIM che, te A ja che. Jain Education Intemational
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva ane bhAratIya saMskRti - ha. ramezakAMta go. parIkha ApaNe evA yugamAM rahIe chIe jemAM Tekane- je 1934thI 1961nA gALAmAM agiyAra graMthomAM lajIe ghaNI jhaDapathI " aMtarano ucheda karyo che." pragaTa thayuM te temanI amara kRti che. vizvanI saMskRtione eNe vizvanI tamAma sthAnika saMskRtio, dharmo ane pitAnA viziSTa abhyAsane viSaya banAvyo che. saMskRti jAtione lokonA hAthamAM aNazo sahita ekabIjAnI enA udaya ane astanA viSayane khUba sUkSamatA ane eka taddana najIka AvyAM che. bhautika daSTie ApaNe have prakAranA judA abhinava daSTikoNathI joye ane tenI paDozIo chIe, paNa manovizleSaNanI daSTie ApaNe carcA karI che. temanA abhyAsa parathI e pite zIkhyA ekabIjAthI ajANyAM chIe. ApaNe have ATalA badhA che ane bIjAone zIkhavyuM che ke ItihAsanA pADhathI najIka AvI gayA chIe evI ApaNI vividhatAnI mAMDIne Aja sudhI mAnavI samakSa asIma prakAranA cetanA kahI anubhavI na hatI. ApaNe have kaI rIte vividhatAbharyA saMge upasthita thayA che; chatAM e tene parivartita karavI che? ApaNI A vividhatAnI saMjogo sAme mAnavazaktinI mULabhUta ekatA dekhAI cetanAne zuM ApaNe ekabIjA pratye bhaya ane dhikkAramAM che: mAnavImAM devatvanI eka cinagArI rahelI che jenAthI sarI javA devA mAgIe chIe? ema karavA jatAM ApaNe te sauthI vadhu kaparA svarUpanA paDakAromAMthI bahAra Avyo ekabIjAnuM nikaMdana kADhavA mATe ja vicAratA heIzuM. che ane tene sAmane karavAnI tene zakti maLI che. athavA ApaNe eka kuTuMbanI jema sAthe rahevAnuM zIkhavA AvA paDakAro sAme vyaktio jhakI paDI, vilIna thaI mAgIe chIe? paraspara vinAzano A eka mAtra gaI che ane rASTro paNa paDI bhAMgyAM che, tema chatAM vika95 che; paraMtu ucca kakSAnI maitrI siddha karavA ApaNe mAnavIe AgekUca karavAnuM cAlu rAkhyuM che ane te ApaNA vividhatAbharyA mAnava vArasAnuM mUlya AMkavuM evA tabakke pahoMce che jyAM te kadAca pitAnA bhAvi paDaze. ApaNe mAtra ApaNA paDozIonAM lAkSaNika vize nirNAyaka svarUpanI laDAI AdaravAno che. pradAnanI kadara karavI joIze, eTaluM ja nahi paNa uparanA saMdarbhamAM ToyabInI vicArasaraNI bhArata mAnavajAtanA samAna khajAnAnA kImatI bhAga tarIke tenA . ane tenI saMskRtinuM vizva pratye kayA prakAranuM pradAna pratye cAhanA rAkhavI paDaze ane ApaNe paDozIone hoI zake te khUba saMkSepamAM rajU karavAne ame prayAsa mAnavakuTuMba je aNuzastra yuddhathI nikaMdana nIkaLI karyo che. javAnA samAna bhaya sAme UbhuM che, tenA sabhyane cAhavA paDaze. eTalA mATe bhAratanI vividhatAmAM ekatAnI jyArathI saMskRtine prathama AraMbha thayo tyArathI >> tarI Ave tevI siddhi vizvayApI mahatvavALI che. pUrva ane pazcimamAM ja nahi, paNa tenI mULa uddabhava bhUmi IrAkamAM paNa saMskRtio paDI bhAMgI che. AvA A zabda iMglenDanA vizvavikhyAta ItihAsavida vizvamAM bhArata cAvIrUpa sthAne rahyuM che, ane hAlamAM ArnolDa je. ToyabI(1889-1975)e navI dilhImAM paNa te te ja sthAne che, te AjanA vizvano saMkSepa AjhAda memoriyala vyAkhyAnamALAnuM bIju vyAkhyAna athavA sAra che. mAnavajAta sAme anya dezomAM paDakAra 1960mAM ApatAM uracAryA hatA. teo "akhaMDa vizva pheMkatI mahatvanI samazyAo bhAratanI parisImAomAM ane bhArata( One world and India)'nA viSaya para hAlamAM paNa mojUda che. tenI prajA ane sarakAra temane vyAkhyAna ApI rahyA hatA.' rASTrIya samazyAo gaNI hala karavA prayatnazIla che. TeyIe ItihAsa ane saMskRti viSaya para bhAratamAM mAnavajIvana pratyenuM eka daSTibiMdu che ane ghaNAM pustako lakhyAM che. temAM A Study of History mAnavInI bAbato ukelavA mATe cokkasa abhigama che, Jain Education Intemational
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 vizvanI asmitA je vartamAna jarUriyAtane uttara banI rahe che. te mAtra ati muzkela kArya che. te lAMbA samaya leze paNa e bhAratanI parisImAo mATe ja nahi, paNa samagra vizva ati jarUrI che. bhAratamAM ja lagabhaga 2500varSa mATe upayogI banI zake che. pahelAM jJAtibaMdhana ke vaprathAne asvIkAra karanAra uttara-pUrvamAM jApAnathI mAMDIne uttara-pazcima-Aya- gautama buddha hatA ane ApaNA samayamAM mahAtmA gAMdhI che. lenDa sudhI tathA viSuvavRttanI nIcenA AphrikAnA bhAgamAM buddha ane mahAtmA gAMdhI eka ja avAjathI bele che eTeliyA, nyujhIlenDa jevA dezomAM pAMgarelI prAdezika ane temAM ApaNe samagra bhAratane avAja sAMbhaLIe saMskRtionI hAramALAmAM bhAratanuM sthAna madhyamAM cAvI- chIe. vizvanA anya dezanI jema bhAratamAM paNa bhASArUpe raheluM che. ApaNA samayamAM paNa vizvavyApI rAja. kIya rASTravAdanI samazyA che je kaparI che. te rASTrIya kIya spardhAtmaka vicArasaraNIonI paristhitimAM bhArata ekatA mATe gaMbhIra paDakArarUpa che. lokazAhI dAkhala samatulA jALave che ane tene svIkAra thayo che. ahI karavAnI sAthe ja tene aMzataH udabhava thayelo che. A e kahevAnuM abhipreta che ke bhArata niSpakSa, taTastha ane bAbatamAM cIna deza vadhu bhAgyazALI che. dezamAM sarvatra binajoDANavAdI rahI potAnA sthAne acala rahyuM che. tamAma kSetramAM lakhavA, vAMcavA ke belavAmAM ane hAlamAM eziyAmAM saMsadIya lokazAhI sthApita thayelI samajavAmAM cInI bhASAne upayoga thAya che. che. kAraNa ke bhArate paNa te pitAnA mATe svIkArI che. TayabI gAMdhIjI pratye anekhI dRSTithI jue che. je te bhAratamAM badalAze to hiMdI mahAsAgaranA kAMThA- te pite dilhI AvyA hatA tyAre rAjaghATa para gAMdhIjIne vALA vistAranA dezomAM ja nahi, paNa eziyA-AphrikAmAM zraddhAMjali arpatAM teo vicAra karatA hatA ke vizvamAM tenI asara thayA vagara nahi rahe. jo ke rAjakAraNa e AnA (gAMdhIjI) sivAya e ka netA che je pitAnA mAnavInI kRtrima pravRtti che, paNa dharmanAM UMDANu ghaNAM dezavAsIone addabhuta AdarabhAva pAmyo che ane pAme che. dharmanI bAbatamAM bhArata koI pAsethI kazuM lenAra che, paNa je IMglenDa deze tenA (gAMdhIjInA) dezane varSo nathI, paNa te anyane ApanAra che. ApaNA samayamAM sudhI gulAmImAM rAkhyo te iMglenDanA prajAjana pAsethI je ucca koTinA dharmo che, temAMnA lagabhaga aDadhA paNa AdarabhAvanA meLave che? A ja vyakti e IvenDane te bhAratamAM ja uddabhavelA che. aDadhI mAnavajAta kAM te bhArata para lAMbA samaya sudhI zAsana calAvavAnuM azakaya hiMdu dharma athavA bauddhadharma pALe che. banAvyuM hatuM. eTaluM ja nahi, paNa aMgreja sattA kAyamI mAnavajAtanI keTalIka samAna kakSAnI samazyAo che nAlezI ane apakIrtine bhega bane te pahelAM tene je bhArata ukelavA mathe che. dezamAM vizALa khetIlakSI bhAratamAMthI haTI javAnuM zakya banAvyuM hatuM ! te mAne grAmya-samAja che. khetI ane utpAdananA prazno che. vadhatI che ke gAMdhIjIe, A daSTie bhArata pratye bajAvelI jatI vasatInI samazyA che. varNa prathA para AdhArita jAti sevA karatAM IglenDa pratye bajAvelI sevA ochI mahAna bhedabhAvanI vikaTa samazyA che. dakSiNa AphrikAmAM AvI nathI. Ama gAMdhIjIe bhAratane temaja IvenDane bacAvyAM jAtibheda ane raMgabhedanI samazyA Apartheid tarIke hatAM. saMgharSa mATe rAjakAraNanI sAmAnya bhASA samajAjANItI che. amerikA( yu. esa. e. )mAM paNa kALA vavA karatAM prajAnI IcchAzaktine dharmabhAvanA kakSAe gorAnA raMgabhedanI samazyA che. bhAratamAM briTiza sattAnA sImita rAkhavAnuM kArya temaNe karyuM". ahiMsaka asahakAramAM amala daramiyAna dezanI prajAne paNa aMgreja zAsako gAMdhIjI ane bhAratanI prajAnI bhAvanAne saMyukta vijaya taraphathI jAtibhedabhAvavALA valaNa ane nItino bhAga hate. dezamAM AvI bhAvanA praNAlIgata hatI je I. sa. banavuM paDayuM hatuM. AvA prakAranI samazyAo vizvanA pUrvenI chaThThI sadInA samayathI buddha, mahAvIra tathA temanA ghaNA dezamAM che. jAtibhedabhAva ane vasatI vadhArAnI ke samakAlIna hiMdu RSi-munio ane pachInA samayamAM anya samazyAo koI sarakArI pagalAMthI ja ukelI thayelA saMte, AcAryo vagere taraphathI keLavavAmAM AvI zakAya tevuM nathI. te mATe lAkho-karoDo mAnavIo ane tene kAryAnvita karavA prayAso thayA hatA. sAthe samajAvaTathI kAma levuM paDaze ane temanuM hRdaya ahiMsaka krAMti bhAratanI eka vilakSaNa siddhi che. parivartana lAvavuM paDaze. A eka sava-zikSaNa che je te hAlanA vizvamAM jyAM bhautika tAkAtanuM nikaMdana kADhavA Jain Education Intemational
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 121 bhAre jhaMjhAvAtI pravRtti cAlI rahI che tenA saMdarbhamAM najara karIe chIe. A evI adhyAtmavAdI bakSisa che samajavA jevI che. ApaNuM mAnavabaMdhuo pratyenA saMbaMdho je mAnavIne mAnava banAve che. te haju paNa bhAratanA sudhAravAmAM ApaNe ahiMsAnuM pAlana nahi karIe to lokonA AtmAmAM jIvaMta che. vizvane bhAratanA dRSTAMto mAnavajAta sva-nAzamAMthI UgarI zakaze nahi. Avye rAkhe. mAnavajAtane potAnA svanAzamAMthI bacavA mATe bIjuM kazuM ja kaI rIte upayegI nIvaDI nahi dharmanI bAbatamAM hiMdu dharma sAthe bIddha dharma paNa na zake." bhAratIya mAnasamAM vyApaka rUpanI sahiSNutAnI daSTi keLa vavAnuM kArya karyuM che. vizvamAM khristI, islAma, yahUdI ToyabInA AzAvAda sAthe sUra milAvI zake tevA jharo AsTara dharmo ane pazcimanA dezanI Adhunika vicAra prakAranuM maMtavya IMgleMDanA ja eka samayanA vikhyAta saraNIomAM-phAsIvAda, nAjhIvAda, sAmyavAdamAM asahi. majura pakSanA AgevAna je. rAmase mekaDonAlDa (1866pazutAnuM tatava sarvasAmAnyapaNe dekhAI Ave che. jo ke 1937)nuM che. teo 1924 ane 1929mAM dezanA vaDAkhristI dharmamAM pAchaLanA samayamAM te pravezeluM hatuM. pradhAna banelA ane temaNe iMglenDanI saMsadamAM saMsadIya vizALa hadayI ane udAra manavALI dharmabhAvanA mAtra sabhya tarIke tathA keTalAMka maMtrImaMDaLamAM pradhAna tarIke bhAratamAM ja jIvaMta che. bhArata phakta te pitAnI dhArmika kAmagIrI bajAvI hatI. temaNe bhArata saMbaMdhI vyakta praNAlikAnuM ja vArasa che ema nathI, paNa te bAkInI karelA vicAro dhyAnapAtra che. "rASTrIyatAne artha samaprAcIna bhUmadhya dezonI saMskRtionI dhArmika praNAlikA jAva ke tenI kasoTI karavI ke tene sthApita karavI e enuM vArasa-pratinidhi che. bhAratamAM bina-sAMpradAyika dhaNa kArDana ghaNuM kaThina che...ghaNA loko vicAre che ke bhAratIya zAsana sthapAyuM che. hiMdu dharmavALA lAke vadhu hovA rASTrIyatA rAjakAraNamAM mAtra khalela pahoMcADanAruM tattva chatAM dezamAM hiMdudhamI zAsana nathI sthapAyuM temAM che. paNa e bhUla che. te saMskRtine punaHjIvita karanAruM te pitAnI udAra daSTibiMduvALI bhAvanAnI satyatA nedha baLa che.... bhArata svAtaMtrya ane svamAnanI lAgaNIthI pAtra paNe puravAra kare che. bhAratamAM zAsaka tarIke AvI navesarathI jAgyuM che ane AvI jAgRtithI ja te vizva gayelI muslima, mughala ane aMgreja prajAnAM sthApatyakIya nI saMskRtiomAM pitAnA hisAnuM pradAna ApI bAMdhakAma, imArato vagereno nAza nahi karatAM te badhuM rAka zakaze." jALavI, jatana karI tenI kadara karavAmAM pitAnI udAra ToyabIe bhAratanA nidezelAM udAtta tane marma bhAvanA batAvI che je vizvanA anya deza mATe bedha- pAmI, vizvanA deze tenuM aMzataH anusaraNa karaze te pATha rUpe che. vizvasaMskRtinA rakSaNa ane bacAvamAM bhAratanuM te mahatva pUrNa pradAna gaNAze. AraMbhanA phakarAmAM kahevAmAM AvyuM tema AjanA ANuzastra yugamAM ApaNe sahue eka ja mAnavakaba saMdarbha":tarIke rahevuM che ke sva-nAza notare che te nakkI karavAne 1. A vyAkhyAna A zIrSaka heThaLa 1960mAM InDisamaya have AvI pahoMce che. TayabI aMta bhAgamAM yana kAunsila phora kalcarala rilezansa taraphathI pustaka rUpe kahe che ke gAMdhIjIe cIdhelA ahiMsaka mArgamAM koInI pragaTa thayuM che ane orienTa lega mesa kaMpanI, nyu dillI paNa dharmabhAvanA ke jIvanane gUMgaLAvyA vagara bhAre pari taraphathI vitaraNa pAmeluM che. zramathI kArya karIne AgaLa vadhavAnuM zakya che. tema 2. The Fundamental Unity of India by karavAthI te phaLadAyI banaze, tenAthI vinipAta nahi sajAya. torty. R. K. Mookerji, Bhartiya Vidya Bhavan, AjanA vizvane bhArate A mahA bodhapATha ApavAne Bombay. 1970. Third edition T First in 1954: che. teo kahe che ke A rIte ApaNe bhArata tarapha second in 1960] From Foreword pp. X - XI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 vizvanI asmitA (Resi. C/o 856 CABLE : "ARVINDUS" Phone 857 (Office-Factory : 901-902-903 zubhecchA pAThave che. araviMda InDasTrIjha mahAlakSamI sTrITa sTisa naM. 53 junAgaDha-362001 vanaraHTTilaSAne * W = " * * * * * * ' * * * GIRIRA | PURE GROUNDHUT RONNONU *", " " " SG jI --- rIphAIDa zIMgatela vaDhazIMgatela) Manufacturers and exporters Deoilcake, other products GN Refined oil S. E. GN. Refined oil, Pure GN, oil * Jain Education Intemational
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ veda ane jhaMda avestA ( sAmya ane bhinnatAnuM parizIlana ) sAcelI sRSTimAM parivartana" e ja svAbhAvika ane sasAmAnya dharma che. bhASAe paNa, A ja nyAye parivartita thatI rahI che. khAra gAue khAlI khadalAya che, tema samayanA parivartana sAthe, kAlakrame paNa e!lI badalAya che. vAtAvaraNa, saMskRti, sabhyatA vagerenAM parivata nAnA saMdarbhamAM ke samAgamanA sadamAM paNa AvAM parivatanA sajAI jAya che, koI eka ja pradezamAM vasatA leke AvazyakatA anusAra, pRthvInA dUra dUranAM sthAnAmAM pravAsa ane vasavATa karavA lAgyA. pariNAme, paraMparAgata rIte mULa saMbaMdha dharAvatI je te bhASAo, prAdezika asara, vividha saparka Adine kAraNe, vividha rIte vyakta thavA lAgI. A uparAMta, zArIrika kAraNA, ( svarataMtunA bheda vagere), manovaijJAnika kAraNA ( dA. ' zorTa kaTa' karavAnI vRtti-do not ne badale don't vagere), sAmAjika kArA (cadRcchA ke meAbhAvALI vyakti khele te pramANe banI rahe, pAzAkanI jema te anusarAya vagere) Adi paNa bhASAmAM parivartana saje che. peAtAnA vyaktitvanA eka bhAga tarIke bhASAne mAnIne, anyathI alaga vyaktitva upasAvavA mATe paNa bhASA maThAravAmAM Ave che ane kathAreka te samAna rIte, prayatnapUrvaka, bhASA parivartana karavAmAM Ave che. ( dA. ta. gAmaDAnA vyakti zaheramAM pote gAmaDiyA na gaNAya te khyAlathI vadhu cIpI cIpIne khele che. ) AvAM vividha kAraNeAne lIdhe Aje traNeka hajAra bhASAe jagatamAM belAya che, ema bhASAvidyAe nAMdhyu che. A uparAMta paNu, anya ajANa bhASAe vaparAtI haze evuM anumAna pravarte che. AvuM vaividhya pravatu hovA chatAM, jemAM zakrama ane sAmyanI dRSTie baMdhAraNunI samAnatA ane bhASAomAM jaNAtI dhAtuo ane zabdarUpI 'vAg vastu nI samAnatAne AdhAre, mUlataH eka hAI zake tevA, ane parasparanA pAza dharAve che tevAM sakhyAma'dha bhASAkuLA, kalpavAmAM AvyAM. OM AvAM, 12 mukhya bhASAkuLA, upakuLA Jain Education Intemational - prA. caMdrikA vI. pATheka zAkhAe, upazAkhAo ane samudAyA sUcavAyA che. temAM paNa mukhyatve cAreka bhASAkuLa-khaMDa ( bhASAkIya-khaMDa ) sUcavI zakAya. (1) amerikana pradeza. (ra) prazAnta mahAsAgaranA pradeza, (3) Aphrikana pradeza ane (4) yuropaaziyAnA (yureziyAnA) pradeza, A bhUbhAgeAnAM khelAtI elIe eTalI te vikasatI cAlI ke kayAreka te temanA AnuvAMzika saMbaMdha paNa durgaMdha banI gayA. anya koI paNa prAdezika vibhAga karatAM yureziyAnA pradezamAM vadhAre bhASAkuLa vikasyAM che, daseka bhASAkuLane ahI svataMtra ane atizaya vikAsa sadhAyA che. A bhASAkuLAmAMnuM bhArata-yurApIya bhASAkuLa (Indo-European ) athavA A bhASAkuLa sauthI vadhu samRddha che. ati vizALa vistAranI dRSTie temAM samagra yupa, eziyAI raziyA, madhya eziyA, IrAna aphaghAni stAna, balucistAna, bhArata AdinA samAveza thAya che. A kuLamAM saMskRta bhASAnI AgavI evI sAhityasamRddhi ane prAcInatA hoIne tenu vaiziSya tenI liMganI bhASAekamAM jaLavAi rahyuM che. anya bhASAonA tulanAtmaka adhyayananI dRSTie paNa tenu mUlAdhAra rUpe gaNunApAtra mahattva rahyuM che. vizvanA vividha bhASA-svarUpeAmAMnA samAntara bhASA svarUpA joyA pachI, te badhAnI samAna bhUmikA ane mULa bhASA zeAdhavAnA yatno thayA ane enA pariNAme prAbhAratayuropIya athavA prAcIna ke Adima Aya ke Adima bhArata-yure|pIya ( A. lA. cu. Primitive Indo-European) evI bhUmikAne mULa tarIke dhAravAmAM AvI. jo ke tenuM ne MdhAyela prAmANika svarUpa upalabdha thatuM nathI. upalabdha ane kSAnumAnika vigatAnA AdhAre eka bhASA-zavRkSa, samayanA nirdeza sAthe kalpavAmAM AvyuM che, je bhASAnA vAcika vistAranI gAthA kahI jAya che.
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ 124 prAg-bhArata-yurApIya (I. sa. pU. lagabhaga 4000 varSa) bhArata-yuropIya ( bhArata-ja nika ke jampheTika ) katamasamUha zatamasamUha (centum-A leTina zabda che.) veda ane avestAnI bhASAonA sa'aMdha AkuLavRkSamAMnI zatam samUhanI bhASAe sAthe che, kaDatha dhvanine adale jemAM tAlavya ni* * vizeSa varatAya che, tevA A samUha che. temAM paNa A samUhanI A bhASAnA ja vyApamAM AvatI bhArata-pArasIka Indo- Iranian) ane Adima bhArata-Aya ( Indo-Aryan athavA vaizvikI) bhASAomAM te savizeSa sAmya jovA maLyu che. zatam-zAkhA kuLamAMnuM A prAg - bhArata Ayaae pArasIka kuLa, madhya eziyAmAMthI nIcenI khAjue IrAna, aphaghA nistAna ane bhArata sudhI vistarelu` che. bhArata - pArasIka ke jemAM IrAnanA vizALa pradezanI bhASA (gAthA - ave. stAnuM prAcInatama rUpa) ane bhArata-Aya ( vaidika ) bhASAnI tA vizeSa samAnatAnA vidvAnA nirdeza kare che. (I. sa. pUrve, 2000) bhArata yurApIya kulanA ATha prakAra| 4( ATha upakula ) mAM A athavA bhArata-IrAnI upakulanu vizeSa mahattva che. tenI mukhya bhASAo traNa che, IrAnI, darada ane bhAratIya-Aya ke AryAvatI. Jain Education Intemational ma atihAsika krame pa irAnI bhASAonA traNa bheda maLela che. prathama bheda eTale ke prAcIna IzanInuM sauthI prAcIna rUpa pArasIonA dha yuddha 'avastA'1 mAM maLe che. ' avastA'nI bhASA RgvedanI bhASAthI maLatI Ave che. tenuM sahaja kAraNa e che ke, IrAnanA prAcIna lAke peAtAne A vaganA ja mAnatA hatA. AnA ullekha temanA dharmagraMthAmAM aneka sthaLe thayela che. IrAnI bhASAnI jema ja, bhAratIya Aya athavA AryAvatInA paNa traNa kALabheda che. prAcInakALa, madhyakALa ane Adhunika kALa, AmAMnA prathama prAcInakALanI bhASAnuM anumAna RgvedanA prAcIna azAnA AdhAre zakaya che. te sivAya A kALanI bhASAnuM anya kAI cihna nathI. A RgvedanI bhASA ane ' avastA 'nI bhASAnuM ' bhArataIrAnI ' upakuLamAM nAMdhapAtra sAmya jovA maLyu che. ( I. sa. pU. 2500) vizvanI asmitA bhArata hittAIta hittAIla tAkhAriyana je rIte bhAratIya Aya bhASAnA prAcIna dastAveja (Old Indo-Aryan) rUpe Rgveda upalabdha che, te ja rIte, avestAnA prAcIna bhAgane ' gAthA' kahe che. ane pachInA (uttara) bhAgane 'avestA' kahe che. A vaidika saMskRta ane gAthA avestA samayanI dRSTie paNa najIkanA che. DaoN. rAdhAkRSNana tA sAmya dRSTie noMdhe che ke vaizvika ArcI ane IrAnIe mAnavakuLanI eka ja zAkhAmAMthI UtarI AvyA hatA. mukhAkRti ane guNamAM paNa temanuM maLatApaNuM hatu, e vAta itihAsamAM samAnya thaI cUkI che. veda'nuM nAma ' chandasa' e Avastika 'jJar ' parathI Avela hoya evuM paNa anu mAna che. veda eTale jANavAnu jJAna, dharmajJAna. ane tenA parathI vaia*** je jANavA cAgya hatu. te arthAta, That which was revealed by God Izvare khAsa sarozayajhada mAraphate jarathrusra sAhebane je jJAna Apyu. ( jAhera thayela khAtena jJAna ) te ' avastA ' temaNe duniyAne ApyuM. aMtara khazAratathI pAmela A jJAna vANI Izvara vacana (Oracle) che. jema ne kalAmullAha ( IzvaranAM vacanA ) kahe che, tema * avastA' eTale Izvare pAte khazArata kahela jJAna, parA vidyA (Superscience) che. veda paNa A ja rIte, RSionu`dana che. aMtaHpreraNAnI phalazruti che. ba'ne samAna rIte pramANa manAya che. " kurAna ' avastA 'nA eka artha 'vicAra AcAranA dhama' ema che. stA (AsthA) eTale sthApita karavAnA TekA ke pAyA. veda paNa AcAra-vicAranI saMhitA che, ane Adarza jIvananA rAha cIdhe che. A badhA parathI e spaSTa che ke jema Aya graMtha tarIke veda' IzvarIya 10 manAya che ane amAnavIya sarjana lekhAya che, 11 tema jarathAstI dharmAMnA pAyArUpa
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 125 mAM pravANI (maMtravANI)thI bharapUra ekAda (zraddhA). "deva? zada vedomAM divya zaktionA rUpamAM sucavAye ne TakAvanAra ane pega banI bazAratathI utpana thayela che. jyAre "avastA'mAM badhe ja, 'deva' zabdane dhikkArI kimatI vicArene bhaMDAra "avestA" paNa eTalA ja kharAba zaktionI tene upamA ApavAmAM AvI che. AdaranI daSTithI apanAvAya che. avastAmAM ghaNe sthaLe, "vIdaeva" evo zabda maLe che ane teno artha "devathI viruddha" evo thAya che. jhaMda" arthAta avestana zabda "AInti" eTale upara joyuM tema asura zabda bahudhA devonA virodhI sareDa, khalAsa', Commentary. asala avastAna tarIke vedomAM vaparAya che te paNa, RkvedanA prathama lakhANomAMnA gUDhArtha ane tattvajJAnane saraLa rIte sama- kaMDalamAM A zabda sArA arthamAM prayukta che, ane Indra, jAvavA mATe dharmaguruoe tenA para je TIkA (sareha) vagara para je TIkA ( saraha) varuNa, agni vagere paNa " asura" kahevAmAM AvyA che. lakhI te A "jhaMda" che. veDha para jema sAyaNAcArya deva ane asure vacce satata cAlatA vigrahanuM varNana vagerenAM bhAge che tema A "jhaMda' paNa bhAga svarUpa RgavedanA atareya brAhama (1-23)mAM che, te mujaba, deve "" nI kriyA dvArA asurane prakRtinAM tavizvanAM upalabdha prAcInatama sAhitya tarIke veda mAMthI hAMkI kADhe che. ane avastAra dhyAna kheMce che. lokamAnya tilake asvatAmAM vedika davA Orion, or the Antiquity of the VedasmAM vedane vedamAM nirdiSTa ane sakto dvArA stavAyela keTalAka kALa I.sa. pU. pa000thI I.sa. pU. 4500nI vaccene devonAM nAma avastAmAM maLe che. atyaMta baLavAna ane sacavyo che, anastAna kALa paNa e ja manAya che. A prasiddhi pAmela "Indra' Aryone vIjaLI, vAdaLanI garjanA daSTie paNa baMnenAM aneka pAsAM sAmya dharAvatAM hoya ane yuddhakalAmAM mavakala deva che. yuddha karavA jatA pahelAM evuM AdhArabhUta anumAna vidvAne kare che. aneka veda- tene priya evo samarasa te pIto ane tene samarasa jJAtAo ane atihAsikanI daSTie te Aryo ane arpaNa karavAmAM Avato. A Indrane avastA vaMdIdAdA IrAnIo eka ja jAtinI be zAkhA che, bhaginI saMskRti- (9-43)mAM kharAba artha mAM cItaravAmAM AvyA che. o che. Ama chatAM baMnenAM aneka pAsAMo akalakhya avastA mujaba, tamAma bUrAInAM mULa aMgrama Iyuza rIte bhinna jovA maLe che, e paNa noMdhavA jevuM che. (3jha menyu) pachI bIjuM sthAna IndranuM che. veda (1-45) mAM IndranA nindake ke zatruone hAMkI kADhavAnI vAta deva ane asura che. tethI taddana viruddha; avasthA (10mI paramAra) mAM A eka aitihAsika mata mujaba 13 dasya, paNi ane Indrane pApamati kahIne, saMsAramAMthI indra-pUjakene asura eka ja che. paNio vyApArI ane dhanapati kADhI mUkavAnI vAta che. vedamAM Indrane "vRtrahana" arthAt hatA. A zAsaka hatA. A zAsakoe vepArIe vRtrano saMhAra karanAra kahyo che. vRtrahana" zabdane maLato pAsethI vadhu karaverA mATe IcchA karI ane paNi zabda "verazradha' avatAmAM che. jarathostI dharma-sAhityasAthe saMgharSa cheDAyo. paNione dezanikAla thaze ane mAM A' verethra" eka divyazakti manAya che ane tyArathI te paNi (pArasI) asura-pUjaka banyA. A pahelAM te phatteha upara mavakkala che. tenI stutinuM lakhANa (yata) asura zabdano artha kharAba na hato. Rgvada 1-4-53 avastAmAM maLe che. mAM baLavAna'nA arthamAM 1-24-14mAM "aniSTa nArarayA eTale satya. e vizeSaNa vedamAM azvinI miTAvanAra'nA arthamAM; 1-35-10 mAM prANadAtAnA mATe prayojAyuM che. anastAnA "nAeMdha haIzca"ne te arthamAM tema ja; 1-3-57; 1-64-21-1086; 1-110 zada maLato Ave che. ane te, "spenta, Ama Iti' -3 vageremAM paNa "asura" zabdano artha sArA saMdarbha ( vRddhi karanAra sIdhI mati) nA harIpha tarIke kAma karIne mAM ja che. 14 kemAM tuMDa-svabhAva pradIpta kare che. avastA ane vedamAM "deva" ane "asura" (ava. jarathustranA samakAlIna puruSonAM je nAma RvedamAM rastAmAM "ahura") zabdono upayoga vicAravA jevuM che. maLe che, temAMnA "nAnA "stakSa" vagerene RvedamAM Jain Education Intemational
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA sastaSa jJate tRr // 21 e ma`tramAM AvatA dRArava zabda gAthAmAM AvatA 'vAtAva' che. ema te mAne che. vIztAsya, zustahuma vaMzanA hatA. pArasIe mAne che ke A matramAM AvatA 'Tazmi' te 'gurUtama ' che. sAyaNAcAye 'dAya ' ane 'Tama ne rAjA mAnyA che. upekSA bhAvathI ja ma`tramAM A nAma AvyAM che. ane devazatru paNa kahevAyA che. Rgveda 6-19-8mAM vetasu nAmaka rAkSasanA ullekha che. zaherayArajI tene pArasIenA gAmACvatara tarIke oLakhAve che. zaherayArajIe vedanA devA jema avastAmAM vikRta rIte cItarAyA che tema zrI zApurajI kAsavajI hADIvAlA mAne che ke RgvedamAM svayaM jarathrusranI nidA karelI che. 16 te mAne che ke 'tha' e nAmathI RgvedamAM jarathrusranA ullekha che. jo A sAcu' hAya tA jaruthane RSioe saLagAvI dIdhA hatA. RgvedanA eka matra che ke jemAM agnine vina'tI pUrNAMka kahyu` ke huM agni, je tejathI tame kaka zaRgvedanA 1- 1000 17mAM AvatAM ' RjJazya ' ne pArasIzabda karanAra jaruthane khALyA tenAthI rAkSasAne maLeA 17 enA ' banAva' tarIke oLakhAvyA che. 22 jo ke e bIjA eka maoNMtramAM paNa agni, vaziSTha, tamane samidhdha kevaLa kiSTa kalpanA che. 23 A ane AvA AdhAre, gahana, yaMtra, cAtudhAva, rUThThAzva, vagere zabdonA artha kSanAruM, rAkSasa. cadrohI, vahyu nAstika vagere ghaTAvAyA che ane A natha, vRtra AdinA anuyAyI IrAnIe paNa anAya che, ema manAya che. IrAna paranA ArcInA Adhipatyane4 lIdhe keTalAka vaidika devAnI paNa tyAM vaidika devAmAM sauthI agatyanuM... sthAna 'mitra'nu' che. avapUjA thavA lAgI. sArA a`mAM svIkArAyelA ane pUjAyelA kare che. tame karkaza zabda karanAra jarutha rAkSasane mAre, bALe. 18 sAtamA ma`DalanA A maMtra uparAMta 10mA maMDalamAM paNa ' agnie jarakaNu' nAmanA RSinI rakSA karI. agnie pANImAMthI kADhIne jarutha nAmanA zatrune ALA 19 uparokta maMtrAmAM AcArya sAyaNe prathama e sthaLe jaruthanA artha karkaza zabda karatA rAkSasa ' evA ane chellA maMtramAM 'jarutha nAmanA zatru' evA karyA che. paraMtu zrI heADIvAlA vagere, A traNe matrAmAM jaruthane sa'jJA tarIke ja mAne che tethI sAyaNe karela yogika artha temane mAnya nathI (nava-nava nA atha Flesh evA paNa che) 20 pArasIonA maherAma-yazta, dAhestAna, dInaka vagere cathA dvArA paNa jarathrusranuM mRtyu agnithI thayuM hatuM, e vAtane TekA maLe che. Ama aitihAsika STie, e anumAna zakaya khane che ke RgvedanA 'natha e ja irAnInA jarathrusra che. 126 mATA daro che jyAre gAthA-avastA mujakha te jara thrusranA virAdhIe che. + pArasI dharmagraMthAmAM jarathrusrane blyu (ghumAM) ane dasyuemAM vidvAna (phlyunAma sUreza) paNa kahyA che. ahI zyu zabda sanmAnavAcI che. paraMtu, vedamAM isyune aM 'kApavu'' evA che. isyu ane asura eka ja che. rAkSasa che. A asurA sAthe devAne satata yuddha cAlatu, e joI ne keTalAka ahI... devAsura - saMgrAmaneA aNusAra meLave che, vedomAM jemanA viruddha ghaNuM lakhAyu' che, te paNuie paNa asura hatA ane pAkkA deva-AAhI hatA. sthAmAM e mizra (Mithra) che. (ane vaLa, te gharaLa, che. ) vedamAM mitrAvaro dva devatAnA rUpe che. te ja rIte avastAmAM aghuramA nA sa'kha'dha mizra sAthe che. anumantAe 4 asuro mahAdevaH athavA aNu kaLA che. 25 vedanA RtarakSaka ' va nI jema avastAnA A TuramA 'karA'nA rakSaka che ' Rta' athavA 'marA mAM jJAdi NAmAninja ane naitija sasya mAvanA samAviSTa che. avastAmAM mizra khAsa karIne saccAI Jain Education Intemational rozanI ane maitrI para mavakkala divyazakti che jaivi + 'kSayamana ' (mA) avastAnA 'mana' che. brAhmaNA ane jaratheAstI dharmagurue zuma prasagAe A dibyazaktine AmatraNa Ape che. > vaizvika bAramati te avastAmAM ' jJAti' che. banne nA a vedanA'nArAya ' zabda aneka devAnA vizeSaNa tarIke 'bhaktibhAva ke zaraNAgati jevA che. vaparAyA che. tene mATe avastAmAM navye navada (nAmadha) jevA zabda che, jema vedamAM agnine devAnA saMdeza vAhaka ke mukha 26 tarIke eALakhavAmAM Ave che. tema avastAmAM ' naaA savar ' annura mara nA kAsada (mes arjuna vada- gAthAmAM ( hA.28-7) 'vArI TU nAma phate pIrasAya tema macAcA 'mAM ' vIsApa 'tuM nAma che. A nAma RgvedanA eka matramAM pArasI vidvAnAe jovAnA yatna karyo che. miSTAna kRSNazmireta phaizAnA-senger) manAya che. ane pUjAya che, agni pUjAnA tA
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 127 avastAmAM vizada ullekha che. teo "matA' nAmathI ani- te Indrane madada karI ghAsacArAnI jamIna tarapha vAdalane. nI upAsanA kare che. pArasIonA phArasa ane bhAratamAM laI janAra manAya che. 28 avastAmAM "varaNa ' prA. Aje paNa aneka agnikuMDa samAna rIte akhaMDa rIte, cIna IrAnanA kayAnIyana vaMzane bIje pAdazAha che. teNe projajavala sacavAyA che. baMne prajAmAM mAtra karavAmAM mAjhaMdarAna ane gilAnanA mulaka para caDhAI karI, devone Ave che. tAbe karyA. devanI uzkeraNIthI teNe AkAzamAM UDavAnI mithyA koziza karI. AvI takedArIne lIdhe (guNane lIdhe ) veda ane avastAmAM vikhyAta vyakti teNe potAnA kIrtivaMta nAmane kalaMka lagADayuM. A ane sAhityamAM maLatI AvatI pratibhAvALI veda ane avastAmAM kriyAkAMDa keTalIka vyaktio jovA maLe che. vedamAM jovA maLatuM prathama Aryana pUrvaja "yama vara' te avastAna cIma pitAnI AsapAsa banatA prAkRtika parivartana jotAM vavava (vivaMdha) che. yama, samagra mAnava jAtane utpanna asalanA Aryanane e samajAyuM ke vizvanAM vividha to karanAra ane teone rAjA manAya che. "vizvata" no upara koI divya zaktione prabhAva che ane e divya te putra che. mAnava mATe teNe eka mArga sa ke je zaktine lIdhe mAnava jAtane aneka amUlya bheTa maLI che. duniyAnA aMdhAramAMthI svarganI UMcAIe sarva prathama tethI prathama daSTie ja, te, te divya zaktinI ArAdhanA gayA ane anyane laI jAya che. ( 10-14 -1) dvArA te zaktionA AzIrvAda dharatI upara utAravAnA mULabhUta vicAramAMthI keTalIka kriyAo A AryanomAM (hAla A yama mRtyunA dUta manAya che). avatAnA thIma e "vivaMdhAna'ne putra che. avastA-vaMdIdAda-2 mujaba * janmI. AthI, veda ane avastAnA kriyAkAMDomAM sAmya teNe traNa tabake duniyAne AbAda karI. tenA rAjyakALa dara. dekhAya che. che. myAna eka moTI jagarela AvI. temAMthI bacavA teNe eka kriyAkAMDa sAthe saMbaddha aneka zabdo paNa veda ane "vara' ( saMsthAna) sthApyuM ane temAM zreSTha padAyone avastAmAM maLatA Ave che. dharmaguru mATe avastAmAM laI jaI rAkhI. avastA yazna-9mujaba teno yuga suvaNa. "sAcavana' zabda che, te vedanA "zardavA"ne maLatA yuga hato. vedika "trita avasthAmAM zrita che. athavaveda che. jarathusrane mana saMskRta samAjane te pradhAnatama puruSa 6-113-1 mujaba gata svAzya bakSanAra ane dIrdhAya che, Rtvija che. vaidika "ISTi"ne artha aneka devanI denAra che. hindu paraMparA mujaba, te koI moTA RSi kriyA sAthenI ArAdhanA ane "AMti no artha eka hatA jemaNe vedanA aneka sUto racyAM che. agastAne ja devanI kriyA sAthenI ArAdhanA e che. avastAmAM fthata paNa prAcIna samayane tabIba hatuM. teNe amuka A ja arthanA be zabda anakame "Iti" ane rogo sAme keTalIka auSadhIo zodhI hatI ema vadI. 'AjhaIti' che, temanA artha paNa "bheTa" ane "ArAdAda-20mAM nirdeza che. dhanA thAya che. avastAmAM mukhya kriyA karanAra dharmaguru A vedamAM nirdiSTa "vatana ' te avastAne "gutona' mATe "jatara" zabda che. te vedanA "hAtR" zabdane maLato Ave che. "jatara"nI sAthenA dharmagurune che. Itana kara ne putra hato. teNe moTA rAkSasane avastAmAM "razvizkara' kahe che, vedamAM te "aThavavuM" - mAryo hato. prataona paNa lAdavA ne putra hatuM ane kahevAya che. Ataza( agni)nI rajA karanAra dharmagurune hAka" (guhAka) nAmanA ati julamagAra IrAnanA avastAmAM "Atarevala" kahyo che. vedamAM tene ja anArya rAjAne teNe mAryo hato. avastA ya-9 mujaba che "nivAra' kahe che. A jhahAkane traNa mAM, traNa mAthAM, ane cha AMkha hatI. vaidika "jyotikToma"nI kriyAnA saMgrahamAM je te hajAra yuktivALo adhama rAkSasI hato ke jenA julmanI aniSToma"nI kriyA che, te jarathostI dharmanI kaI hada na hatI. "yazna"nI kriyAne kAMIka maLatI Ave che. devane bheTa ApavA | vedanA kavi 3ghanA" 27 avatAmAM " vAva 3Na" mATe brAhmaNomAM "puroDAza" nAme eka prakAranI caTalI che. vedamAM tene thakanA graha sAthe joDI devAyo che. ane vaparAya che. jyAre jarathostI e ghauMnA loTamAMthI banela asaronA guru tarIke manAya che. sUkatomAM ghaNIvAra "daphana" vApare che. "upasada"nI kriyAmAM brAhmaNe dUdha le Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ 128 che, te rIte jathAstIe ' gAmajIbya' ( bakarInuM dUdha) le che. jema 'agniSkAma'mAM ghI ane mAkhaNanI jarUra paDe che tema jarathAstI dharmAMnI keTalIka agatyanI kriyAemAM 'gAuzaDudhAe ' (ghI ) mUkavAmAM Ave che. 'huma' ane 'sAma'nI kriyA agatyanI che. vaizvika yanna ane jyAtiSTomanI kriyAmAM anukrame karmakAMDanI jema ja, ' huema' yAga mATe paNa ATha RtvijonI AvazyakatA rahetI, prAtaHkAma hAma karavAnA ubhayatra niyama hatA. 'huema'nA rasane gALavA mATe, vedanA RSinI jema ja senA ke cAMdInAM pAtro vaparAtAM. Aje paNa vaidika para parAmAM jema yajJApavita' sa`skAra thAya che, te ja rIte jaraceAstI paraMparAmAM paNa 'navajota'+s=gIta vagere. saskAra thAya che ane lagabhaga samAna rIte ja vidhi thAya che. navajAta'nA maMtrA paNa vedamatrA jevA ja elAya che. veda ane avastAnA samayanI dhArmika sasthAe ane dhArmikabhAva pazu samAna che. devA ane pitRnI upAsanA akhASita rIte cAlatI ane leAkapriya hatI. pitR mATe avastAmAM 'vI' zabda che, anenA upAsya devA eka che. ( veda-maLa=avastA-vaLa; vedamana=avastA-aIcmana; vagere ) 29 anemAM sagharSInI kalpanA paNa samAna che. vedamAM jema indra-vRtra' yuddha dvArA, dAnava-vRtra para deva-indranuM AkramaNa ane vijaya batAvI, asat para sA vijaya sUcavAyA che, tema avastAmAM paNa, spenta-manyu' (sat-svarUpa) ane 'aMgrAmanyu '( asat-svarUpa) vacce satata saMghaSTa sUcavAyA che ane satna asat para vijaya paNa batAvAyA che. 30 AvAM vividha sAmyA ubhaya-sAhitya-saMskRti vacce che e joyA pachI, sauthI agatyanuM sAmya te bhASAsAmya che, sAhitya-sAmya che. prajAe jo ati-nikaTa rahI haiAya ane parasparanI asaramAM AvI hoya, tA ja Avu' sAmya zakaya che. avastA ane saskRtane tA, bhaginI bhASA (Sister-Languages) tarIke oLakhAvAI che. avastAnA dharma graMthonA zabdone samajAvavA mATe zabdakAzamAM saMskRta bhASAnA paryAyAnI madada Aje paNa levAya che. ' r' tarIke oLakhAtA vedanA chando' pazu avastAnA maMtrAmAM jovA maLe che. triSTupa, upajAti, vizvanI asmitA gAyatrI vagerenA ane bhASAomAM upayoga thayelA che. baMne bhASAonu vyAkaraNa viSayaka paNa cAkkasa sAmya che. guNu, vRddhi, samprasAraNA, sadhi Adi aneka vizeSa tAe (Technicalities) jema sa`skRtamAM che, te ja avastAmAM che. udAharaNa tarIke, vastAmAM guNa tenA guNa ghera vagere vRtti : sudhAtu sAMbhaLavuM; tenI vRddhi rIte, li dhAtu=matAvavu' nA guNa la; dhAtu-va=laI javuM -hmAMya; tene=oLa'gI javu' nI vRddhi 'pa' vagere, samprasAraNA : vakSa dhAtu H UgavuM, vadhavu N tenI saprasAraNA rajjU: vac dhAtu=khAlavuM tenI samprasAraNA harSe vagere. svarasaMdhi : vizta + alpa + viratA5; g='hata dUchata guNasaMdhi : stra + vRta-nnA'ta; dUdha + 3NA- dhota na + ta=nAta vagere. aMta tasadhi : sati+kSaJAnana-3 styonana; du+ga1 vaC; cokSa-vavat =24 vagere. vRddhisadhi : annuranAme-nnarud, TJama Jaga JAmArU vagere, vyaMjanasadhi : uga+tema=rastema, tha+vi=ndi; vagere. samAsanI dRSTie Aje paNa saMskRta sAthe phArasI (mULa avastA )nuM" sAmya varatAya che jema keH-- baeNnka samAsaH- jAnamAla~jAna ane mAla SaSThI taruSa samAsa : haidarAbAda-haidaranuM sthAna upapada samAsa :-sAdAgara (gara athavA gAra mATe saMskRtamAM jArI che. karanAra evA te baMnenA artha che, vidyui=matrA karanAra, kema dhArayasamAsa :- khuzAmada ( ' hAjI hA jemAM hoya tevu...) khuzanumA - khuza lagADe tevu. mahuvIhi samAsa - khUbasUrata ( sArI che zikala jenI tevA) khamAza-(khada + mamAza = vana ) kharAkha che vana jevu' te. anyayIbhAva samAsa - esutama - ( sitama julama ) ghaNu* ja. veda ane avastA e baMne bhASAmAM samAsA mATe bhAge e ke traNa zabdonA ja pracalita hatA. = phArasI tandrita pratyayA paNa sAmyanI rIte vicAravA jevA che. dA.taH phArasI ma -saskRtamAM mat (mAna) www.jainlibreary.org
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga- 129 (12sI-hasata sakRta buddhimAna ) sarasI pUre bhUta (past tense) 55 sata sAthai sAmya dharAve cha ha.d:- sI. 5. 5. avadam avadAva avadAma vacem vacAva vacAmU jinA 24ta vinA, sarasI-nA; sata-na; 12sA. zrI. 5. avadaH avadatam avadata bacA - vacata (kha), " ma mA saskRtanA vi (vikRta, trI. pu. avadat avadatAm avadan vacat vacatem baceMn 'vidhavA) vagere. 24131129 (Imperative mood) prAcIna bhASAmAmA nAma vizeSanA vimAtanA 5. 5. badAni badAva vadAma vacAni - dhacAma eget fel Bug' Declension of nouns and bhI. pu. vada vadatam vadata vaca - vacata adjectives), tathA jiyApahanA vividha puruSa bhane. badatu vadatAm vadantu bacatu - vacantu qaldai 341 (Cenjugation of verbs )g vidha (Potential mood) "mahattvanuM sthAna che. agastA ane saMskRtamAM A baMne 2i 3pAmA pazu sAbhya nevA bhaNe chobha- 5. . vadeyam vadeva vadema vacoMma vacam bhI. pu. vadeMH vadetam vadeta bacAizU - vacoMta 240-devaH = deva bharatA :- avaheva trI. pu. vadet vadetAm vadeyuH vacAita vacaetema vacayana delra.. vi. 1. me.. . sakRta badmAtmana54 maratA. vaca ayamA devaH devI devAH daaeNvo doMvA daoMdhaNe vartamAnakALa dvitIyA devam devI devAn daavam davadarbhavAn .. 5. 5. vadya vadyAvahe vadyAmaha vace - vacAmadeI tutIyA devena devAbhyAm devaiH daava daavaivya davAizU 5 mI. . vadya se vadhathe vadyadve vacahe - vacadhve yA devAya , devebhya davAha " daavaIvyA trI. 5. vadyate vadyete vadyante vacaite - bacente 5yamI devAt , , davAt doMvaivya , sii. devasya devayoH devAnAma doMvahe davayAmo dAnAma bhUtakALa saptamI deve , deveSu dave davayA davaeSu 5.5. avadha avadyAvahi avadyAmahi vace samApana hedeva hedevau hedevAH | do daeva davAoMdhahemI. 5. avadhethAH avadyathAm avadyadhvam vacaha - vacadhvam trI. 5. avagheta avaghetAm avadyanta dhacata vacAite vacanta A kArAnta puliMga zabdanA rUpanI jemaja AkArAnta mAjhA kArAnta, phukArAnta, sukArAnta, kakArAnta vagere zabdonA vibhakti rUpo paNa khUba maLatAM Ave che nAmanA rUpA 5. 5. vadhai vadyAvahai vadyAmahai vacAne - vacAmaide jI. 5. vadyasva vadyadhAm vadyadhvam vacadhaMDaha - vacam khyAnanI jema, kriyApadanA paNa kALa, puruSa ane vacana zrI. 5. vadyatAm vadyetAm vadyahan vacatAm - vacaMtAm pramANenAM rUpo paNa jovA jevo che. temAM paNa sAmya savizeSa daSTigocara thAya che. dA. ta :- saMskRtane dhAtu vidhyartha cha tena mAlapuvA che. saratAmA arthamA 5. 5. vadyeya vadyevahi vadyamahi vacaya - vacAimaDadi vaca dhAtucha.sAmananA papaI bhane mAtmane pahanAM bhI. . vadyathAH vadyayAthAma vadyadhvama vacava - vAivema 35 no zrI. pu. vadyata vadyayAtAm vadyeran vacata vacaite vacayanta A rUpAkhyAno jotAM e vAta spaSTa che ke, agastAnAM saMskRta vad 52smaipara maratA vac keTalAMka rUpa hAla upalabdha nathI. AnuM kAraNa e che patamAnA ( Present tense) hai, tanA prtyye| (Personal Verbal Terminations) 2. di.va. sa.pa. sa.va. vi. ma.pa. upalabdha nathI. Ama chatAM, je rUpa maLe che te jotAM 5. pu. vadAmi vadAvaH vadAmaH vacAmi vacAvahi vacAmahi sata sAtha paTasA 2 saMskRta sAthenuM spaSTa sAmya dekhAya che. bhI. pu. vadasi vadathaH vadatha vacahi vacatho vacatha mAvA vyA420 viSaya sAmyanebIdhe 5, mana trI. pu. vadati vadataH vadanti vacaiti vacato vanti astAnA vyaa2ne| mAdhAra muslima bhAbhI naSTa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ 130 karyo hoIne, avastAnA graMthA ane tenu vyAkaraNa samajavA mATe sauMskRtanA vyAkaraNanA AdhAra upayAgI nIvaDe che, e svIkRta vAta che. ane bhASAnu' sAmya samajavA mATene A ghaNA mATe AdhAra che. avastAnA keTalAka zabdone svalpa parivartana karavAthI saskRtanA banAvI zakAya che jema ke : avastA bhADu hyuenA kRitI yuvra zra jUmi khaga daenu hapta humata hindu jana rima saMskRtA bAhu senA prIti yatra kutra bhUmi bhaga dhenu sapta 31 haIthya sapta haema (heAma) sAma ahura asura hakhA sakhA han bharAmi sumata sindhu Jain Education Intemational avastA saMskRta pitA pitA yathA cA upa avastA dAmi yathA cA (ca: ) upa vagere. cIma mRtyu asta mA mandha majha sAIra varjhana aIpi saesta katAreza gama sa 6) jaInti mAtara avatA cit saph saMskRta dadhAmi 32 anu yama martya hasta medhA nagna mAtR (mAtA) vagere keTalAka zabdo te jemanA temaja jovA maLe che. dA.ta. maha hari vAhana yAtudhAna zreSTha vaktA: dharma daza daya hanti saMskRta cit sapha anu upara ocelA sAmya darzAvatAM nAma, sanAma, avyaya, upasa, dhAtu vagerenA samAveza che. AthI AgaLa vadhIne joIe te| avastAnA AkhAM vAkayo ane maMtrone jarAka ja parivartana dvArA saskRtanAM vAkatho ke maMtrAmAM pheravI zakAya che. dA.ta. avastA 1. nA aSavanA vajhAne kutha vagenti? 2. yo yathA putra ama taruNuama hamam // vizvanI asmitA saMskRta narAH RtAvanaH vAhane tra vAta ? yo yathA putra tarUNa seomam / vagere zrI jItendra mAhana ceTarjIe jarathrusranI gAthAnA pratyeka aAkane saskRtamAM pheravI batAvyA che. 37 AnAthI UlI prAkrayA dvArA DaoN. sunItikumAra ceTarjIe saMskRtanA prasiddha gAyatrI matranu avastAmAM rUpAntara karyu" che. saMskRta H tatsaviturvareNyaM bhargo devasya dhImahi / dhiyo yo naH pracodayAt // avestA H tatsavitujha varahaniama bhargaza davasya dhIrmAha / from a na prakodayAt // 34 A badhuM ja jotAM, spaSTa pratIti thAya che ke, A baMne bhASA khUbaja nikaTanI ane eka ja parivAranI bhASAA che. temanA Anuva'zika ke pArivArika vArasAne aNusAra pAmIe te ema kahevuM ja rahyuM' ke, baMnenA vikAsa, enA purogAmI evA inDA-IrAniyana bhASA svarUpamAMthI ja thayA haze. yuropamAM avastA - bhASAnA saghana abhyAsa byApaka rIte thavA lAgyA, tyAre tyAMnA veda ane saMskRtanA abhyAsIone lAgyuM ke, avastA sAhityane samajavA mATe sa'skRtanA jJAnanI jarUra che. prA. rAtha, benI, DA. mArTina hoga, vagere vidvAnAe A rItanuM maMtavya spaSTa karyu che. DA. pIgala, DinAnDa vagere saMskRtane avastAnA jJAna mATe anivAya na mAnatAM pahelavI te samajavI jarUrI mAne che. 35 'skRta ane pahelavInA jJAnanI anivAryatA age Ama matabheda pravarte che. prA. dArame>>e A baMne bhASAo aMgenA dAvAne vAjabI lekhyA che ane avastA samajavA mATe saMskRta ane pahelavI, ubhaya bhASAonA sahakAranI apekSA sevI che. Ama chatAM avastAnA mULa sabaMdha sauMskRta sAthe ja che, ane tethI sa MskRtanA ceAsa pAribhASika zabdo (Technical Terms) svara - byaMjana prakriyA Adi samajavAthI avastAnI samajane jarUra saraLa karI zakAya.
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 131 sI. kadanA rAjara jevA A sAmyane bhASA- na ApatAM sAmyanI pradhAnatAne ekarAra kare ja rahyo. zAstrIya ja vizeSa lekhe che ane tene mahattva ApatA sI. kundanarAje paNa A baMnenI bAbatamAM aneka samAnathI te tarkasaMgata nathI. lAgatuM bhASAzAstrIya adhyayananI natAo nirdozI ja che. hAtha 37 jevA yuropiyana vidvAne phalazruti te ubhaya bhASAomAM sAmya sUcave ja che. te tyAM sudhI sUcavyuM che ke, vedane ziSTa saMskRta karatAM paNa te uparAMta, tatkAlIna vicAra, AcAra, tatvajJAna, paNa avastA sAthe vadhu nikaTano saMbaMdha che. ane e kAMDa, rItarivAje mAnyatAo AdinI dRSTie paNa rIte ubhaya bhASAo bhASAzAstranA adhyayananI daSTie svIkArya sAmya che. AvA sAMskRtika sAmya ane paraMparA ane baMnemAM rahelA agamya arthanA avabodhane mATe tathA lagabhaga samAna sthAna ane samayanA vikAsanI mULa paNa mahada aMze parasparane upakAraka che, e svIkAravuM bhUmikAne lIdhe paNa veda ane vistAnA viSayane prAdhAnya cogya lekhAze.38 yAda TIpa-1 1. ravartinI vaMzAre... subhASita. bhASAo eka ja kuLanI hovA vizenI tejasvI ka95nA, sara vilimaya jesane AvI te vakhate ja e vijJAna * lekamAnya tilaka mujaba, uttara dhruva najIka prAcIna IrAnIo ane vedika Aryo rahetA hatA. jUo. pedA thayuM hatuM. (uddhata-bhAratIya AryabhASA ane hindI Home of the Vedas. prakAzana-gujarAta vidyAsabhA mULa lekhaka (vatA Do. sunItikumAra ceTarajI, anuvAdakaH Do. bhogIlAla ja 2. Language commodity,' 'Speech-goods'; sAMDesarA vyAkhyAna-1 pRSTha-7). jarmana-sprachgut. jaga jemake saMskRta (zatama Satam) avestana (satama3. "bhASAkuLa" ne khyAla tenI tamAma paristhiti Satam) vagere - lUma phIDa mujaba. A badhI ane siddhiomAM, mAnavanI ulkAtine lAge vaLage che bhASAnAM rUpo likhita nahIM paNa uccAryA che. juo. tyAM sudhI Adhunika vicAraNAnI moTAmAM moTI zodha Bloomfield, op, cit, p. 315. che. A khyAlane ugama 18mI sadImAM thayo. kalakattAmAM 4. zatam kulanA cAra - Arya (bhArata - IrAnI) Aramesara viliyama jese saMskRtanA abhyAsa daramyAna addabhuta niyana; bAte, lAvika ane abeniyana; katama baMdhAraNavALI, grIka karatAM saMpUrNa, leTina karatAM vipula kulanA cAra- grIka, ITAlika, keTika ane jarmanika ane e baMne karatAM vadhu saMskArI bhASA tarIke saMskRtane (TayuTonika) ema kula ATha prakAra. navAjavA lAgyo. ane vicAravA lAgyo ke, A traNe 5. ensAIkalopiDiyA briTAnikA (19mI AvRtti) bhASAonI dhAtu ane vyAkaraNa viSayaka evI eka irAniyana leMja enDa parziyana ane likvisTika vAkayatA jotAM atyAre astitva na dharAvatI kaI save opha inDiyA. bhUmikA-bhAga-1 adhyAya. 9 "IrAsAmAnya mULa bhASAmAMthI te UtarI AvI haze (jo ke A khyAlane vikAsa te gaI sadI daramyAna ja thayo.) niyana brAMca nA AdhAre. te ema paNa mAnato hato ke, janika gothika ane 6. "avestA'nuM mULa nAma "aviSTaka" che. temAM karmakeTika bhASAo temaja jUnI IrAnI bhASA paNa eka ja kAMDanA, prArthanAnA, tatvajJAnanA gAthA vagere che. zrI kuLanI che. I.sa. 1796mAM vyakta thayela jensane A himAcala, "akhaMDAnaMda" jUna-76 IrAna-pAnuMabhiprAya, ke jene vaijJAnika pratibhAnA eka adbhuta 47 keTalAkanA mate-" "varatA' zabda "avasthA" udAharaNa rUpe varNavI zakAya, teNe bhASAkuLonA astitva zabdanuM tadbhava rUpa che. viSenA prakalpa(Hyphothesis)nI dizAmAM AMgaLI 7. IrAnI bhASAnAM bIjAM be rUpa te (1) mAdhyamika cIdhI; bhASAonA tulanAtmaka abhyAsa dvArA eka IrAnI-I.sa.nI trIjIthI sAtamI sadI, jyAre sAmAnya mULane purAvo maLatAM; Adhunika bhASA vijJAna sAsAniyana rAjAo rAjya karatA hatA tyAranI dhIre dhIre pedA thayuM. keIema paNa kahevA lalacAyA bhASA che. tenuM mukhya rUpa "pahelavI" che. (2) navI ke saMskRta, grIka, leTina, gethika ane prAcIna IrAnI IrAnI tenuM sau prathama rUpa I.sa. 109mAM phiradausI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ 132 vizvanI asmitA nA "zAhanAmA'mAM maLe che, A paziyana ke 19. agnig nAsaH vaLAvAnniA nAnAnuM! phArasI bhASA che. veda 10-80-3 8. DaoN. rAdhAkRSaNana-"vedanI vicAradhArA'-anuvAdacaMdra 20. V.S. Apte's Dictionary: Sanskrit to English, zaMkara zukala-pAnuM. 18 (A vAta paNa bhASA vagerenA sAmya mATenI sAhajiktA sUcave che.) 9. savAIlAla choTAlAla. aSTAdhyAyI rudvI-saTIka (1964). rara. ' jamA-ramAra 'mAM ne upodaghAta. 23. AvI kalpanAo viSe ke anumAno para vizeSa na Do. mArTina hoga (hAuMga) nAmanA jarmana vidvAna jANavA mATe duSTagya. je. 4, renanI zAstrI, nuM vira - jANavuM e dhAtune A arthaghaTananA AdhAra "ug-3thA" pustaka, tarIka le che. 24. mekasamUlarane mata A saMdarbhamAM seMdhapAtra che. te 20. veva nArAyaH sAkSAt ! kahe che ke, Arya zabdamAMthI ja nAnI, anI, zA22. vAH mAdagrda hoIne veda te 24 zvArA rata, AriNA, A irisa Adi zabda utpana che. niHzvapitta jevA che. A badhAja zabda AryonA saMsAramAMnA (ane IrAnamAM11. avastA sAhityamAM hAla mukhyatve vana visparada, nA paNa) varcasava ane Adhipatyane sUcave che. vaMdIdAda, yasta ane beradeha avatA "pracalita che." durgAdAsa lAhiDI jevA to AgaLa vadhIne kahe che ke 13. . ramvitra riTI - kavi ' mAnIjha parazurAme ja phArasa ke pArasane vasAvela che. zaniTa rAna; vitIya naMdALa (2268) "vera AnA pariNAme anekAneka vaidika sAhityanA zabdo aura avestA' pR. 412. (bUda gAthA ane vistA zabda paNa anukrame te ja (je ke vedanA ke anya vedanA paNa; eka paNa rUpamAM ane "varathA'nA taddabhava rUpe) gAthA-avastAmAM maMtramAM A kahevAtA aitihAsika anumAnane anu samAvAyA haze ema anumAna che. madana Apato saMdarbha upalabdha nathI). 25. Do. sI. kundana rAja A bAbatamAM anya vigata14. amUna nakSattara : tevA evI paNa vyutpatti maLe che. nI jema jude mata Ape che. temaNe kahyuM ke, vedamAM 15. avestAne "verebrana' zabda vRtrane vAcaka che ane mitra (AtmAnA deva) eka ja sUkta che. anya sUkto indranA kaTTara zatru rUpa che ema. paM. rAmagoviMda mAM te varuNa sAthe stavA che. varuNanAM svataMtra trivedI mAne che. Indra paratvenA veda - avastAmAM sUkato paNa vedamAM eAchA ja che, ane te avestana maLatA nirdeza parathI tatkAlIna moTA saMgharSanuM paraMparAmAM te taddana cheDI ja devAyo che. A varuNane anumAna thaI zake tema che. 2 mAM Ahura Mdzaa) tarIke oLakhAva+ pArasI vidvAna mahUma eravada zaheramArajI dAdAbhAI vAnA cahna ja nirarthaka che. temaNe noMdhyuM che ke Vedic 413241 K. R. Came Memorial Volumeni Age, History and Culture of the Indian The Date of Zoroster 'Hi. people, (Vol. 1. Bharatiya Vidya Bhavan, Bonbay. 2nd Impression 1952)mAM kahevAyuM che ke 16. uddhata . rAmavAra trikI. " sAhitya' mAratIya * Varuna, like his Avestan backnumber jJAna pravAna, dvitIya (2268) vaiH gaura Ahura', and also, He (Zarathushtra) avestA ' pR. 406. changed the name of the chief Asura-god Varuna into Ahura Mazda... because 17. viaA manea hAjAtI mittAmi narathanA in the previous age... he had lived in Rda 7-1-7 the corrupt company of Daiva god Indra' 18. tyAre ramiyAne variSTa kartha gafkSa - -Dr. C. Kunhan. Raia (Prof. of Sano, gdhamAM Rveda -9-6 Andhra Uni.) Jain Education Intemational
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 133 Vedas (Andhra Uni. Series No. 60 ) 1957 (Old Persian) ane avastA sAthe pahelavIne gADha chapter III Antiquity-(iii) Avesta and saMbaMdha che. arvAcIna paziyana (Modern Persian) Rgveda '-page-29. pahelavI parathI nIkaLI che. 26. naguNa che tevA 35. Dr. C. Kunhan Raja, Vedas' (Andhra 27. 36nA java eTale zukrAcArya bhaguRSinA putra che ane Uni. Series' (ii) 'Avesta and Rgveda," asuronA upadezaka che. vedamAM (temanA DahApaNane lIdha) Page-28 temane kavi (kAza ) kahyA che. gItA-10-37mAM jaIvajApuranA viH ema nirdeza che. samAja ane dharmanA 37. Ibid-Page-27 kAyadAnA lekhaka tarIke (yAjJavalaya 1-4mAM) ane 38. prastuta lekha taiyAra karavAmAM - (1) eravara zrI civil politynA adhikRta vidvAna tarIke (paMcataMtra 5- Ara. Ara. moTApharAma (zrI. ratanazA rUstamajI meTArAhmamurAnA pati ane kumAra saMbhava - 3- 6 pharAma); kAmAM insTITayuTa, kAmA roDa, aMdherIadhyAta zerAnA nitina mAM) nirdezAyA che. muMbaI 400 058) ane mahAbhAratamAM tenA cAra dIkarAono ullekha che ke (2) eravada zrI dArA jamazeda dastura (pArasI. je asuronI kriyA karI, bheTa dvArA navAje che. agiyArI, kAMkariyA, amadAvAda)nI sahAyane sAbhAra 28. eraveda zrI Ara. Ara. moTApharAma, kAmAM InTaTI. ullekha, - TayuTa, muMbaI mujaba. 0 ATha Rtvije - jeotArema ; hAvanAnema; Ata' revakSema; phreMbaretArema; Aberetema, AsnatArema; razvi morArajI dhanajI karema ane straoSAvare jema; 29. Do. eDanabarga mAne che ke; badhA ja koImAM magarachA5 kAMTAvALA maLelA varuNa Indra mitra, nAsatvaoN vagere deve mULa jIguDA geITa te IrAnI che, jemAM varuNanI pradhAnatA hatI. ane sAvarakuMDalA (gujarAta) jarathutre dharma-sudhAra karyo pachI; varuNanA sthAne "ahura g majhadAne sthAna maLyuM ane bIjA devo "g mAM pariNata thayA. 30. Do. tArApuravAlA, "dhI rilIjiyana opha jarathustra - pR. 48thI58. thiyosophIkala sosAyaTI, aDayA2, 1926. 31. ra ne zuM karavAnI suratI pravRtti (paisAne badale pihA" "serane badale hera") kadAca pArasInI tyAM vadhu asarane" lIdhe ja haze. MORARJI OHANJIO 32. DA. bholAza kara vyAsa : saMskRtakA bhASAzAstrIya adhya cana, pR. 78-80. 33. J. M. Chatterji, "The Hymns of Athar van Zarathustra,' Calcutta 1967. 34. maMtramAM visagane sAmAnya rIte zuM ane kyAreka r 9213. Dr. Sunitikumar Chatterjee, IndoAryan and Hindi, P. 54 magara chApa enDa kAcabAchApa kAMTAvALA 35. pahelavI bhASA prAcIna IrAnanA sAsAnIana vaMzanA epojhiTa jesara reDa aiyAmamAM IrAnamAM pracalita hatI. purANI parziyana sAvarakuMDalA (gujarAta) 0 80% kawww. rAma ola InDasTrIjha Jain Education Intemational
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ 134 mm Jain Education Intemational wwwww wwww khetIvADInA sudhArelA AjAre (1) pAIpanu' haLa (2) vividhalakSI sAMtI (3) vividhalakSI threzara mATela eka InaphA 1 kalA gIta vadhu vigata mATe lakho : *** paTela ATAmeka enjInIyasa mahuvA reDa, sAvarakuMDalA-364 515 wwwwwwwwwww vizvanI asmitA wwwww
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI lupta thayelI prANIsRSTi - zrI prA. esa. bI. nAphalA sRSTine uddabhava ane vikAsa uparokata nirNaya pachI pRthvInA uddabhava mATe bIje siddhAMta rajU karavAmAM Avyo. A siddhAMta mujaba mahAA vaijJAnika yugamAM jIvanane lagatI tamAma samasyA kAya prakAzapiMDanI athaDAmaNa sUrya sAthenI na thatAM te enuM vizleSaNa vaijJAnika paddhati dvArA ja karavAmAM Ave sUryanI atyaMta najIkathI pasAra thayo. tenA AkarSaNanA che; paraMtu A sajIva sRSTinI racanA kevI rIte thaI ane kAraNe sUryanA bASpakuMjamAM atitIvra taraMge udbhavI je sajIne ubhava kevI rIte thayo ? A praznane sUryanI parighamAMthI bahAra AvI parighamAMthI bahAra uttara ApavAmAM vaijJAnika niSphaLa nIvaDyA che. A nIkaLelo bhAga aneka bhAgamAM vaheMcAI gayo ane dhIme sRSTine AraMbha kevI rIte thayo ane ApaNuM bhUmaMDaLa, dhIme ThaMDo thaI pRthvI ane anya graho rUpe astitva je sUrya maMDaLane eka ati nAne bhAga che, kevI rIte mAM Avyo. utpanna thaye? A samasyAne ukela paNa vijJAnike spaSTa rIte ApI zakyA nathI. jo ke amerikA ane raziyA 1755mAM jarmana vaijJAnika kAMTa ane 1796 mAM jevA dhanADhaya dezo A saura maMDaLanA anya graho viSe gaNitazAstrI lApalAse pRthvInA uddabhava mATe potAnAM mAhitI prApta karavA abajo rUpiyA khacI rahyA che; navAM maMtavya rajU karyA. teonAM maMtavya mujaba sUryanI paraMtu teo keTalA aMze saphaLa nIvaDe che te jovAnuM cAre bAju varALanuM AcchAdana hatuM jenI utpatti sUryamAM rahyuM. prApta mAhitI anusAra ApaNe bhUmaMDaLanI banAvaTa ja thayela bhayaMkara visphoTanA kAraNe ja thaI hatI. bhramaNa sRSTinA udbhava samaye tevA ja tothI banelI hatI je daramyAna sUryanA varALapiMDamAMthI amuka bhAge bahAra Aje che. pRthvInA udbhava aMge koIpaNa siddhAMta ApaNe nIkaLI paDyA ane sUryanA AkarSaNanA kAraNe tenI cAre svIkArIe, paNa eTaluM to cokkasa che ke AraMbhamAM bAjue bhramaNa karavA lAgyA. ane teo pAchaLathI ThaMDA pRthvI vAyune eka saLagato goLa hatI. A avasthA thaI pRthvI ane anya grahomAM pariNamyA. daramyAna ja potAnAthI ja caMdrane alaga pADI dIdho Adhunika ane mAnya maMtavya tathA zUnyAvakAzamAM rahela sakhata ThaMDInA kAraNe pRthvInI bahAranI sapATI para Avela vAyu ThaMDo thaI jAmI gayo. jerArDa pI. kUpare 1951mAM duniyAnI sAme pRthvInA 'ane garamI ochI thavAthI pRthvInI upalI sapATI phenila udbhava mATe potAnAM navAM maMtavya rajU karyA. temanA thaI gaI; paraMtu pAchaLathI A phenila svarUpa chAlanI mana niyAnA tamAma nA maMtavyane duniyAnA tamAma vaijJAnikoe mAnyatA ApI jema thaI gayuM. che. temanA maMtavya mujaba avakAzamAM Avela tamAma nakSatro vAyu ane dhULayukta che ane gurutvAkarSaNabaLanA A pRthvI upara sajIvano udbhava kevI rIte thayA kAraNe ghanatA meLavI aMtarikSamAM paribhramaNa karI rahyAM te jANatAM pahelAM pRthvInA udabhava viSe vividha vaijJAniko- che. teo atitIvra gatithI paribhramaNa , che. teo atitIvra gatiethI paribhramaNa karatAM hovAthI, nAM maMtavya jANavAM asthAne nahi gaNAya. teomAM uNutA vadhI javAnA kAraNe caLakatA tArAo vauphaTana-(1749) phrAMsanA A vaijJAnikanA maMtavya je che jema dekhAya che. mujaba mahAkAya prakAzapiMDanI athaDAmaNa sUrya sAthe jo ke pRthvI sUryathI alaga thaI chatAM tene saMparka thaI. pariNAme sUryamAMthI aneka meTA khaMDo judA thaI sUrya sAthe cAlu rahyo ane atyAra sudhI sUryanI parikamAM bahAra AvyA ane dhIme dhIme samaya jatAM ThaMDA thaI kare che. pRthvI ThaMDI thatI hatI te samaye paNa pRthvInI graha ane upagrahomAM pariNamyA. cAre bAju varALanAM vAdaLAM hatAM. pariNAme sUryanAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ 136 vizvanI asmitA kiraNe pRthvInA dharAtala sudhI pahoMcI zakatAM nahi. sudhI eka sarakho ja hato, paraMtu vikAsakrama daramiyAna pRthvI upara je varasAda thato te pRthvI upara paDavA pAchaLathI amuka sajIe ( lIlA raMganA) nIlakaNe pahelAM ja varALa banI upara UDI jato. karoDo varSo dhAraNa karI pitAnI upara selyujhanuM AvaraNa utpana pachI pRthvI tyAre dhIme dhIme ThaMDI thaI tyAre varasAdanuM karyuM. A nIlakae sUryanI prakAza zaktine upaga pANI tenA upara TakI zakahyuM ane te ja samaye dharatIkaMpa karI aMgAravAyu ane pANImAMthI khorAka banAvyuM ane ane lAvA rasanA kAraNe pRthvI anekavAra dhrujI UThatI. prANavAyu Ape. A banne vastuo keIpaNa sajIva pRthvInA aMdarathI lAvA utpanna thaI pRthvInA uparanA mATe Avazyaka che. A pramANe hajAro varSo sudhI A pipaDAne toDI bahAra Avate ane kaMDa thaI jAmI vikAsakrama cAlu rahyo hato. pacAsa karoDa varSa purANa jato. je sthaLe lAvA utpanna thaI ThaMDA thaI gayA te je jIva avazeSa maLI AvyA che tenAthI spaSTa thAya sthaLa jamInamAM parivartana pAmyuM ane jyAM jyAM lAvA che ke te samaya sudhI tamAma amerUdaMDI prANIone vikAsa utpanna thaI pRthvImAM ja besI gayA tyAM aneka mAIla thaI cUkaryo hato. ahIM tamAma sajIne jIvaMta rAkhavA sudhI UMDA khADA paDI gayA. ane samaya jatAM teo mATe dariyAmAM nAnI nAnI vanaspationo paNa udbhava mahAsAgaramAM pariNamyA. pRthvInA aMdaranA bhAgamAM Avela thaI cUkyo hate.. agni jema jema ThaMDI thatI gaI tema tema pRthvItala vanaspatio ane prANIonI vividha jAtio saMkocAvA mAMDayuM. pariNAme pRthvI upara parvatamALA ane khINe astitvamAM AvyAM, varasAdanA pANI A kevI rIte udbhavI? sajIvonuM svarUpa zuM hAlanA jevA sajI jevuM hatuM ? vagere vigatone javAba upara khADAomAM ekatrita thavA lAgyAM ane pRthvIne 3/4 bhAga mahAsAgaramAM pariNamyo. A mahAsAgarona pANI ApavAmAM AvyuM che. zarUAtamAM mIThuM hatuM. jIvazenI prapti satata ane bhayaMkara varasAdathI vALa ane vAdaLAM- sAmAnyataH jaLakRta khaDakamAMthI prApta thAya che. AvA enA pramANamAM ghaTADo thaye, ne sUryanAM kiraNe pRthvI khaDakonuM nirmANa kAdava retI ane mATImAMthI thAya che. sudhI pahoMcavA lAgyAM. A pramANe pRthvI upara eka A dravyo rAsAyaNika yAMtrika ke jivika prakriyAnA phaLa mahAna parivartana thayuM. sUryanAM kiraNethI pRthvI prakAzita svarUpe khaDakamAM vividha staronuM sarjana kare che. AvA thaI UThI ane sajIvanA udbhava mATenI zakayatAo khaDakAmAM mukhyatve lAIma sTona, zela ane senDa sTona vadhI. AvI dhAraNA bAMdhI zakAya ke pRthvInI upalI jovAmAM Ave che, lAIma sTona, kendizyama kArboneTa yukta sapATI te samaye garama hovAthI sajIvanI utpattinI hoya che. chIcharA pANIvALA uNa pradezomAM AvA zarUAta samudramAM ja thaI haze. A vAta spaSTa che ke khaDako arthAta cUnAnA paththaro yukta khaDako prApta thAya chavA mATenA aMkura sau prathama jIvarasamAM ja hatA. A che. zailamAM siTa ane mATI hoya che. A khaDakomAM jIvarasa eka cIkaNe ane pAradarzaka padArtha che. A jaLavAyela chavaze keTalIka vakhata atyaMta agatyanI pramANe eka kaSIya sajIvono uddabhava pANImAM ja thayo. mAhitI Ape che. senDaraTonamAM retI dravya vadhu pramANamAM eka kaSIya sajIvomAM vibhAjana temaja anya kArAthI hoya che. aminirmANa kriyA pramANamAM ghaNI lAMbI hoya AhakoSIya avasthA utpanna thaI. A kezoe viziSTa che. A sajIvomAM sakhata bhAgonuM astitva hoya che. paristhitiomAM viziSTa kAryo karyA jethI karI dhAma ane teo ekAeka jaladIthI daTAI jAya to teonA dhIme navA sajIvonI utpatti thaI. uparokata kArathI suMdara avazeSa prApta thaI zake che. spaSTa thAya che ke sajIvanI utpatti lagabhaga eka abaja varSa pUrve pANImAM ja thaI hatI. A pramANe hAlamAM jIvazeSanA prakAre jovA maLatA sajInuM svarUpa Akasmika rIte utpanna vividha prakAranA jIvazeSa jovA maLe che. temAM kATa thatAM dhIme dhIme vikAsathI thayuM che. ane peTrIphikezana agatyanA che. kAsTa tarIke oLakhAtA vanaspati ane prANIonA vikAsano krama ahIM jIvazeSamAM lupta jIvananI chApa (Ijhezana) hoya che. A Jain Education Intemational
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 137 jIvaze retIyukta khaDakomAMthI prApta thAya che. A jIva- thAya che. jIvazeSa vaijJAnika AvA TukaDAone ekatrita zeSa dvArA lupta jIvananI bAhya tema ja AMtarika racanA karI sajIvanA samagra svarUpa ane racanAnuM punaH AyoaMgenI mAhitI prApta thAya che. AvA azimabhUtamAM jana kare che. Ama jIvazeSa vaijJAnikonuM duniyAnA vividha bhUtakAlIna jIvananI bAhya temaja AMtarika racanA ane pradezamAMthI amibhUte prApta karI teono abhyAsa AkAra joI zakAya che. peTrIphikezana nAmanA ami- karI te abhyAsanuM saMkalana karI bhUtakALamAM thaI gayelA bhatomAM khanija dravyonuM asthApana thayeluM hoI temAM sajIvanA samagra svarUpanuM punaH Ajana karavAnuM che. AMtarika racanA vigatavAra joI zakAya che. bhUstarIya vitaraNuM jIvazeSa = vaijJAnikonuM kArya atyaMta muzkela che. pRthvInA A lAMbA itihAsamAM sajInI zodha kAraNake saMpUrNa sajIvana jIvazeSa bhAgye ja prApta thAya mATe vaijJAnikoe bhUtakALa samayanuM vibhAjana aneka che. A jIvaze sAmAnyataH nAnA TukaDA tarIke prApta ekamomAM karyuM che, je nIce pramANe che : varSo pUrve erA yuga avadhi vanaspati ane prANIo mAnavayuga helosIna-rIsanTa (20 hajAra varSa) -mAnavayuga - mAnavane uddavikAsa ane pralaya. kavArTanarI 10 lAkha varSa TalIsTosIna (8 lAkha 80 hajAra varSa) -pakSIo, sastana ane kITakane uvikAsa. TalIosIna (60 lAkha varSa) "sastanane yuga" sastana prabhutva kITake, sapuSpa vanaspatio ane pakSIone phelAvo. 6 karoDa varSa sIjheIka erA. (sastana yuga-6 karoDa varSa) AdimAnava prANIthI UtaratI keTInAM sastana prANInI utpatti. mIosIna | (1 karoDa 20 lAkha varSa) | olIgAsIna TazIarI | (1 karoDa, 60 lAkha) ! (6 karoDa - IosIna 90 lAkha varSa) | (2 karoDa varSa) pelIsInA (50 lAkha varSa) Jain Education Intemational
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 vizvanI asmitA varSo pUrve era yuga avadhi vanaspati ane prANIo krisIesa (6 karoDa, 50 lAkha varSa) sastanane udbhava, sapuSpa vanaspatio arvAcIna kITano uvikAsa, mahAkAya sarIsRpe lupta thayA. 8 varSa karoDa mesojheIka erA (sarIsRpayuga-1ra karoDa varSa) jurasIka (3 karoDa, 50 lAkha varSa) himAlaya, apsa, rokI ane enDIjhanI utpatti rAkSasI mahAkAya sarIsRpane yuga, prathama sapuSpa vanaspatinI utpatti, pakSIonI upatti, arvAcIna apRSThavaMzI prANIonI upatti. drAsIka (3 karoDa, 50 lAkha varSa) sarIsRpa, kITakone prabhutva. zaMkuvRkSonuM prabhutva. prathama sastana prAdurbhAva. vizALa khaMDo. ubhayajIvI yuga ! parmina (2 karoDa 50 lAkha varSa) -TrAIbAI lupta. prathama zaMkuAkAra vRkSone udbhava, sarIsRpa ane kITakone uvikAsa. UMcA parvanI u5tti. kArbonipherasa (8 karoDa, 50 lAkha varSa) -rAkSasI haMsarAja jaMgala, paravALAnA moTa: khaDakonI utpatti. bIjadhArI vanaspatione uvikAsa. sarIsRpo ane kITakanI utpatti. jamInanuM pramANa vadhe che. "masya yuga-" kavacadhArI mo, zAsanuM prabhutva. ubhayajIvIne uvikAsa. prathama haMsarAjanA jaMgale. vizALa jamInane ubhava. DevonIana (5 karoDa varSa) sIlharIna (4 karoDa varSa) prathama sthaLa ja vanaspatio sthaLacara apRSThavaMzIo TrAIlebAInI adhogati. mane uvikAsa, vizALa mahAsAgare. apRSThavaMzI yuga-' TrAIbAInuM prabhutva. paravALAM ane mRdukAya phelA. pRSThavaMzI prANIone uvikAsa, jamInane meTo bhAga samudrathI DhaMkAyelo. 54 karoDa varSa pelIjheIka masya yuga-36 karoDa varSa orgovisI ane (8 karoDa, 50 lAkha varSa) ay' kebrIana (7 karoDa varSa) moTA pramANamAM azmibhUta maLe che. moTA bhAganA prANI samudAyano uvikAsa, sachidrA, mRdukAya, TrAIbAITanuM vistaraNa. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 139 varSo pUrve , e yuga avadhi vanaspati ane prANIo kevInAvana Jabo (he stale z apRSThavaMzIone udde vikAsa azmibhUta juja pramANamAM maLe che. ekakevI vanaspati ane prANIonI upatti thaI hovAnA purAvAo maLe che. apRSThavaMzI samudAya uvikAsa, aMta bhAgamAM UMcA parvate pedA thayA. e h) enImikIana lorensIana Icl@lca 2 abaja varSa eka kASI sajIva (65 karoDa varSa) pRthvInI utpatti mahAsAgara, paurANika khaMDonuM banavuM, aMtabhAgamAM sajIva sRSTinI zarUAta thaI. azmibhUta maLatAM nathI. che. pRthvInA A staramAM asaMkhya sajIva samAyelA che. pelIojhoIka erA jIvazeSa vijJAnikoe duniyAnA aneka pradezomAMthI lupta kembrIana yuga (600 karoDa varSa pUrve )are kabrIyelA asaMkhya sajIvonA jIvazeSone zodhI kADhayA che. ana yugamAM prathama maLI AvatA jIvazeSa lIla, saMdhipAdaprApta thayelA A sajIvonA ahevAlamAMthI lupta thayelI sachidra keSThAMtri, kRmimRdukAya, zULacamI vagere samudAyoprANIsRSTinIce mujaba che - nA che. A tamAma saje dariyAnA vAsI hatA; paraMtu A lupta thayelI prANIsRSTi tamAma sajI AdikakSAnA hatA. A badhA sajImAM sauthI vadhu vikasita drAIlobAITa hato. A prANI dariyA bhUstarIya vitaraNano cArTa tapAsatAM khyAla Ave che nA pANImAM rahevA mATe sauthI vadhu anukULatA dharAvatAM ke pRthvI para sajIvanI zarUAta lagabhaga 600 karoDa hatAM temaja te moTA pramANamAM prajanana karI navI saMtatio varSa pUrvethI thayelI che. A kALa prijhebrIana erA utpanna karI zakatA hatA. A prANIe dariyAmAM lagabhaga -tarIke oLakhAya che. pRthvI nirmANamAM A yuga sauthI 20 karoDa varSa sudhI pitAnuM sAmrAjaya jamAvyuM hatuM. lAMbe hato ane lagabhaga 4,500,000,000 varSa athavA oraDevisIana yuga Azare 9 10 bhAga pRthvInA kula AyuSyane. A lAMbA (425 thI 500 karoDa varSa pUrve) yugamAM pRthvI, samudra ane vAtAvaraNa sajIvanI utpatti ane A yugamAM navA agatyanA prANIonA samUhano sajIne vikAsa thayo. A yuganA khUba ja ochA jIvana zeSe maLI Ave che. je kAMI jIvaze maLe che teo udbhava thayo. A yuganA khaDakomAM hADakAMnA khaMDo maLI AvyA che, je atipurANuM merudaMDI prANIone uddabhava moTA bhAge vanaspationA che. cUnAne sAva karatI lIlano darzAve che. TerAkoralsa ane greTelAITe prathamavAra dekhAyA. vikAsa monTAnA AlabarTI ane raziyAnA dariyAemAM thayuM hatuM. amuka jalada AdikakSAnI phUga ane A yugamAM jovA maLatA TrAIbAiTsa kemboana lIla mizIgananA priyebrIana khaDakomAM maLI AvI che. yuganA TrAIbAITsa karatAM bhinna hatA. amuka sipheloprANIonA jIvazeSo A yugamAM jaja pramANamAM maLyA poDasa 13 phUTa lAMbA hatA. che. monTAnAnA khaDako ane grAnDa kenayAnamAMthI eka sikyureIna jelIphizano jIvazeSa maLI Avye che. A yuganAM prANI (4rapa thI 405 karoDa varSa pUrve) o mRdu zarIravALAM hovAthI avazeSa svarUpe ochA A yugamAM prANIonA navA samUha dekhA devAne pramANamAM maLyAM che. badale prANIonAM navAM kuLa ane prajAtio maLI Ave che. Jain Education Intemational
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140, vizvanI asmitA ahIM navA jovA maLatA sajImAM moTe bhAge vanaspatio 1. anAthA-hanuvihIna masya hatI. A yuganA sarvottama jIvaze (lIla, keresa 2. plekeDamsapleTa skIna matsya ane brakIo paDasa ) cikAgo najIka Avela lAImasTona khaDakomAMthI maLI AvyA che. 3. kendrIkathIsa-zvAna matsya ane remasya A prANIomAM jaLavIMchI agatyane hato. A 4. osTIkathIsa-asthimasya prANI mAMsAhArI hoI aneka vikasita sajIne agnAthA-sauthI Adi pRSThavaMzIo che. A maryamAM upayoga pitAnA khorAka tarIke karato hato ane teNe satya jaDabAM ane paMkhanI joDane abhAva hato. jIvazeSamAM lagabhaga dariyAmAM 20 karoDa varSa sudhI potAnuM sAmrAjya maLI AvelA anAthAmAM moTe bhAge ekADamsa jamAvyuM hatuM. apara siyureIna yugamAM aneka prakAranA hatA jeonI cAmaDI para sapATa hADakAM athavA zake masya jIvazeSanA svarUpamAM surakSita maLI AvyA che. ( bhAre bakhtara) AcchAdita hatA. temAM dariyAI ane Diniyana yuga tAjA mIThA pANInI jAtiono samAveza thAya che, (zarUAta 405 karoDa varSa pUrve ane aMta 6 karoDa glaeNkaDarma :-A varganI mAchalInA jevAM prANIonI varSa pachI) A yugamAM matyane vikAsa moTA pramANamAM cAmaDI upara suvikasita majabUta hADakAMnI taktIonuM thayo. uparAMta vanaspatio. sthaLaja vanaspatio. prathama AvaraNa AveluM hatuM. tethI A varganuM nAma lekeDama sthaLa prANI ane Adi ubhayajIvIone vikAsa paNa pADavAmAM AvyuM che. teo mULa mIThA pANImAM vAsa karatA thayA. A yugamAM maLatI mAchalIomAM hanavihIna mAchalo hatA. paraMtu pAchaLathI samudranA pANImAM sthaLAMtara karI gayA. (osTrekarDama)pleTa skIna mAchalI ( plekADama 5dhAna maLI AvelA jIvazeSanA AdhAre tenuM zarIra trAkAkAra, masya ane prathama asthi matsya (osTIkathIsa)ne mukhane agrabhAga buTTo ane mukhadvAra agrabhAge hatuM. samAveza thAya che. eka samUhamAMthI lekhaphIna matsya ane pUrNa | che. eka samayathI lekhIta ma ra puracha paMkha viSamapAlI pucha prakArano hate. amuka apavAda prathama ubhayajIvI (IkathIyojIsa)no uddabhava thayo. teo sivAya A badhAM prANIo Divoniana yugane aMte lupta matsya ane ubhayajIvI baMnenAM mizra lakSaNo darzAve che. thayAM hatAM. teomAM phakta ekeDiyansa (spAInI zAka) A asAmAnya jIvaze grInalenDanA parva temAMthI maLI prANIo paramianayuga sudhI jIvI zakaLyAM. A varganAM Ave che. prANI o hanuvihIna ane hanudhArI prANIo vacce joDatI kaDI rUpe sthAna dharAve che. sauthI purANA kaLiyA milIpIsa ane kITako DivonIana yugamAM maLI AvyA che. A yugamAM maLatI kenDIkathIsaprathama sthaLa ja vanaspatio sAdI satyamULataMtra vihIna, Diniana yugamAM lekoDarma majyamAMthI teonI parNavihIna paraMtu saMvahana pezIo yukta hatI. A yuganA utpatti thaI. kaMkAlataMtra moTe bhAge kAsthimaya hatuM. AthI aMtamAM moTAM jaMgala jenuM nirmANa zalkI vRkSe ane temanA pUrvajonA saLaMga jIvazeSe maLI AvatA nathI. bIjadhArI phansathI thayeluM hatuM. moTe bhAge temanA pUrvajonI se kaDo jAtinA dAMtanA jIvazeSa maLI AvyA che. keTalIka AdizArka jevI ke DivAnIana yugane kereTsa khaDakamAM meTA kapako kaleDosalAcI ane surekenthasanA jIvaze khUba sArI relsa (be sTa UMcA) ane saMyukta karesa (ATha phaTa rIte ja gavAyelA maLI AvyA che. teone dekhAva zArka pahoLa) no samAveza thAya che. brakiepesa ane je hatA tethI temane Adi kAMTAyukta paMkhAvALI zAka mRdukAya sajI vadhu vikAsa pAmyA. A yugamAM TrAIle tarIke oLakhavAmAM Ave che. temanA pratyeka mInapakSanI bAITanI saMkhyAmAM ghaTADo thaI cUkyo hato. AgalI dhAra para eka majabUta kaMTaka pakSane AdhAra DivonIyana yugamAM nIcenAM matasya sAmAnya hatAM. ApavA mATe hato. AthI mInapakSano dekhAva haDInA masya jUnAmAM jUnA pRSThavaMzI prANIo che. teonA cAra zaDha jevuM lAgatuM hatuM. A prANIomAM be mInapakSanI vargo che. joDa uparAMta vadhu sAta joDa mInapakSa hatA. dhIme dhIme Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 141 AvI mInapakSanI joDa nAza pAmI ane aMte be mIna. temanI thoDIka jAtio arvAcIna samaya sudhI jIvI pakSanI jeDa jaLavAI rahI. zvasana mATe pAMca jeDa jhAlara zake che. phATo hatI. mukhadvAra vakSabAjue AveluM hovAnuM mAnavAmAM ubhayajIvI prANIo Ave che. A prANIo DivonI ana yuganA aMte nImAMthI samudramAM AvyAM. A prANIo catuSpAdI vargamAM sauthI sAdAM che. pRSThavaMzI prANIomAM A samUhanAM prANIo sthaLaja asthima jIvana gALavA sarvaprathama zaktimAna banyAM. teonI A mAchalIonA jUnAmAM jUnA avazeSo madhya utpatti 27 karoDa 50 lAkha varSo pUrve thaI haze. te samaye DivonI anayuganA khaDakomAMthI maLI AvyA che. A tenA pUrvajo e sarvaprathama pANImAMthI jamIna upara jIvana masyA paNa mIThA pANImAM pedA thayAM tyArabAda lAMbA jIvavAnI zarUAta karI haze. A varganAM prANI e jaLasamaya pachI samudramAM sthaLAMtara karI gayAM. ema dhAravAmAM cara ane sthaLacara ema baMne prakAranAM prANIonAM lakSaNo Ave che ke keTalAka samaya kAsthami ane asthi- darzAve che. teonI utpatti kropTerIjIana masyAmAMthI masyo vacce mIThA pANImAM eka prakAranI harIphAI thaI thaI haze. haze. AvI harIphAInA pariNAme kAsthimasyoe samudra ghaNAM prAcIna ubhayajIvI prANI ikathIyosTagA grInatarapha prayANa karyuM haze. ane asthimajyoe nadIne lenDanA apara DivonI anamAMthI maLI AvyA che. A mULa tarapha temaja tenI sAthe joDAyelI khADImAM taLAva prANIonI khoparInI racanA koTerIana monI vageremAM potAnuM sthAna jamAvyuM haze. parIne ghaNI maLatI Ave che. sauthI prAcIna ubhayajIvI A mAchalInA be prakAro maLI AvyA che. prANIo lebITIDanTasa hatA. teo lagabhaga 15 phUTa [1] kopTerIjIAI lAMbA ane mAMsAhArI hatA. dA.ta. erIsa - paramiyanaAkhA DivonIana yugamAM A mAchalIo bIjA 31 kAyanA khaDakomAMthI maLI AvyA che. A prANIno deha asthimasyo karatAM khUbaja moTI saMkhyAmAM hatI. kA. bhArI, corasa jevo ane trikoNIya khoparI dharAvate napharasa yuga daramiyAna A aonI avagati thaI ane hatuM. tenAM upAMgo TUMkAM ane zaktizALI hatAM. tenA temanI khUba ja ochI jAti mIsejheIka yuga sudhI jIvI dAMtanA mukha AgaLa ghaDIo jovAmAM Ave che. sthaLaja zakI. A mAchalIomAM zvasana mATe sAdAM kephasAM ane jIvananA anukULa thayela hatuM. tenI laMbAI 5 phaTa nasakerAM utpanna thayAM. jeTalI hatI. upAMgono uvikAsa vadhu pramANamAM jovAmAM Avato. sarIsRpa prANIo temanAmAMthI ubhayajIvI prANIono uddavikAsa thayo che. A prANIonI upatti pelI eIka yugamAM koI osTIolepIsa masya samaye thaI haze. tyArabAda mIjhoIka yugamAM temanI mahAkAya rAkSasI ane vividha jAto peidA thaI. A Adi prakAranA sabhyo hatAM, teo lupta thaI gayAM che ema manAtuM hatuM, paraMtu 1938mAM eka mAchImAre che yugamAM temanuM sAmrAjya hatuM. prANI sRSTinA te samayanAM dakSiNa AphrikAnA dariyA kinArethI eka pAMca phUTa lAMbI bIjA prANIo upara temanuM khUba ja prabhutva vadhI gayuM. cakacakti bhUrA raMganI mAchalI pakaDI ane tenuM nAma A yugane sarIsRpono suvarNayuga paNa kahe che. A leTamerIA ApavAmAM AvyuM. A uparathI lAge che ke yuganA prabaLa sarIsRpomAM DAnaserasa ane Terosorasano je maryo che ke 6 karoDa varSo pUrve saMpUrNa lupta thaI vikAsa khUba dhyAna kheMce eve che. A yuga daramiyAna gayA manAtAM hatAM temAMthI keTalAMka astitva dharAve che. A sarIsRponI advitIya ane dhyAna kheMce tevI caDatI ane prabhutva hatAM. tethI paNa vizeSa dhyAna kheMce tevI ri0 DignAI paDatI A sarIsRpanI thaI ane mIsejheIka yuganA aMta A maste peliojhoIka yugamAM moTI saMkhyAmAM bhAgamAM A prANIone jhaDapI vinAza thaI lupta thayAM jovAmAM AvatI; paraMtu dhIme dhIme teo lupta thaI gaI. ane lagabhaga badhAM ja mahAkAya sarIsRpe adazya thayAM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ 142 teonAM lupta thavAnAM kAraNeA mATe phakta anumAne ja karI zakIe. eka matavya mujaba ema mAnavAmAM Ave che ke sIneAika yugamAM koI kAraNe vanaspati samRddhi khUba ghaTI gaI hovI joI e. AthI vanaspatyAhArI sarIsRpAne bhUkhamarA veThavA paDyo hoya ane AthI temanA nAza thayA haiAya. te samayanAM mAMsAhArI sarIsRpA mATe bhAge khIjA' vanaspatyAhArI sarIsRpAnA zikAra karIne jIvatAM, A prANIe TrAesika samayamAM pedA thayAM, jyure AthI mAMsAhArI sarIsRpAne paNa ADakatarI rIte bhUkha-sika samayamAM sapUrNa vikAsa pAmyAM ane apara kriTesiyasa samayanA aMta bhAgamAM lupta thayAM. A prANIe mULa sthaLacaramAMthI jaLacara tarIke pANImAM rahIne jIvatAM. temane AkAra mAchalIne maLatA AvatA ane pANImAM rahetAM. A prANIe matsya sarIsRpA tarIke oLakhAyAM. taravAnI kriyA mukhyatve pUchaDI ane halesAM jevAM upAMgeAnI madadathI karatAM. jaDamAM lAMbI cAMca jevAM ane aneka aNIdAra dAMta dharAvatAM paMkhI jevI meATI AMkha, khAhya nasakaiArAM, mAthAnI pAchaLanA bhAge ane pRSTha khAjue AvelAM hatAM. keTalAka mAdA ikathIesarasa sarIsRpenA jIvazeSa maLI AvyA che, jethI evI mAhitI prApta thAya che ke teo khaccAMne janma ApatAM ane baccAM aMDavAhinImAM vikAsa pAmatAM, mA veThavA paDatho hoya ane tethI temaneA paNu nAza thayA heya. bIjA matavya mujaba ema mAnavAmAM Ave. che ke mIsAjhoIka yuganA aMtanA divasomAM vadhu sakriya, samatApI sastanAne udaya thayA ane temaNe sarIsRpAnA mALAonAM iMDAM ane baccAMone AhAra karyAM hoya ane Ama lAMbA gALe mahAkAya sarIsRpeneA nAza thaye hoya. Aje paNa nyujhIlenDamAM AdisarIsRpa skrInAAna jIve che. teA pa'khI ane sastanamAM samakAlIna prANIo che. A vanA jIvazeSa tarIke maLI amuka prANIonuM varNaOna ahIM karavAmAM Avyu' che. sImAriyA AvelA A prANI lagabhaga 22 karoDa varSa pUrve parmiyana samayamAM jIvatu' haze. tenA maLelA azmibhUtA parathI lAge che ke te lagabhaga be phUTa lAMbu' haze. ane kAcI DAne maLatu Ave che. A prANI pataMgiyA ane bIjA evA pramANamAM bIjA mATAM prANIonA zikAra karIne jIvatuM hatuM. tenA paga TUMkA ane jADA hatA. cAlatI vakhate ane mAjIe te paga prasArIne cAlatu' ane A pramANe zarIra jamInathI adhara thatuM nahIM. tenA be lAMbA aNIdAra dAMtA parathI ema kahI zakAya ke te mAMsAhArI haze. eriesIlIsa A prANI pamiyana samayanI zarUAtamAM hatuM te ekAda phUTa lAMbuM ane pAtaLA pagA dharAvatuM prANI hatuM. plejhIesArasa vizvanI asmitA zarIra paheALuM ane capaTu' hatuM. taratI vakhate te kaDaka rahetu, DAkanI laMbAInA AdhAre teo traNa prakAranAM hatAM. A prANIo keTalIkavAra 50 phUTa jeTalI laMbAI dharAvatAM hatAM. A prANIo jurasIkathI kriTesIasa samayamAM cAmAM thaI gayAM. teo mAMsAhArI hatAM. A prANIe rAkSasI dariyAI rAjahaMsa tarIke oLakhAya che. teo paganI mane joDanA upayAga halesAM mAka karI taratAM. Jain Education Intemational caMgInA parmi yananA atabhAgamAM ane TrAesIkanI zarUAtamAM thaI gayAM. A prANIne dekhAva kAcIMDA jevA hatA. A prANInA dakSiNa AphrikAnA apara parmiyana samayanA khaDakAmAMthI jIvazeSA maLI AvyA che. TAyarenAsArasa te te mAMsAhArI DAyanAseAsa tarIke oLakhAya che. rAkSasI kadanA khUbaja bhayakara ane vinAzaka prANIe hatAM. teo 87 phUTa lAMkhA ane 20 phUTa UMcAM prANIe hatAM. pAchalA pageA UMcA kadanA lagabhaga vRkSanA kadanA hatA. paganA paMjo traNa AMgaLIvALe, mAthuM cAra phUTa lAMbu ane eTaluM ja paheALu, dAMta karavatanA dAMta jevA ane 3 thI 6 phUTa lAMbA kaTAra jevA. AgalAM ri-upAMge nAnA ane avaziSTa rUpe hatAM. A prANIe prathama TrAesIka samayamAM dekhAyAM haze. tenA uttarAttara vikAsa thaI chevaTe temAMthI keTalAka kriTesIasa samayanA 'tamAM lupta thayAM. IthIyAsArasa
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 branTAsorasa TeresArasa teono vikAsa TrAsIka samayamAM khUbaja pramANamAM A prANIo jI resika samayamAM pedA thaI kriTesIthayo ane aMte kisIasa samayamAM lupta thayAM. teo asa samayanA aMta bhAge lupta thayAM. teo UDatAM sarisRpa tarIke oLakhAya che. A prANI e pAchalA 70 phUTa lAMbA ane traNa mALanA makAna karatAM UMcA page doDavAnuM mUkIne agra upAMgathI havAmAM UDavAnI ane 40 thI 50 Tana vajanavALAM prANuo hatAM. teo vanaspatyAhArI prANI hatAM. teonuM kada jotAM ema kahI zarUAta karI haze. tethI pAMkha jevI racanA uddabhavI haze. jo ke A prakAranI pAMkhanI racanA hAlanA pRSThavaMzI zakAya ke A prANI capaLa hoI zake nahi. tenuM mAthuM prANIonI pAMkha karatAM taddana bhinna svarUpanI hatI. zarIranA kadanA pramANamAM khUba ja nAnuM hatuM. ane magaja AMgaLIonA upaga TekarInA DhaLAva upara caDhavA mATe bilADInA magaja karatAM bhAgye ja moTuM hatuM. teo karavAmAM Avato. Ama TekarInI Toce pahoMcI tyAMthI moTe bhAge pANImAM rahetAM. havAmAM adhara taratAM hatAM. A pAMkhathI ghaNuM lAMbu AigoneDona aMtara UDI zakAtuM nahi. kAraNa ke te mATe jarUrI vadhu vikAsa pAmelA pAMkhanA snAyuo nahatA. temanA tamAma A prANI meTA kadanuM vajanadAra 15 phUTa lAMbu jIvazeSo dariyAI khaDakamAMthI maLI AvyA che. te uparathI ane jhaDapathI deDI zakanAruM prANuM hatuM. agra upAMgane lAge che ke teo dariyAkAMThe ja rahelAM haze. teo aMgUThe kaTAra je tIkSaNa hato. teo vanaspatyAhArI mAchalIno zikAra karatAM haze. kisIasa samayanA prANa hatAM. teo kisI asa samayamAM khUba ja vikAsa aMtamAM paMkhIone vikAsa thaI cUkyo hato. kadAca pAmyAM. A paMkhIoe temanA upara prabhutva meLavyuM hoya ane sTIgerasa tethI teo lupta thayAM heya. A prANIo vajanadAra hADakAMnI takatIo tathA DAyamena bhAre bakhtaranI garaja sAratI takatIonI be hAra anu- A prANIo 5mi ananA pUrvAdha bhAgamAM thaI gayAM. prastha dizAmAM phelAyelI hatI. pUMchaDI upara be ke vadhu teo viSamadaMtI hatAM. temanI khoparIne pAzvabhAga aNIdAra hADakAMnA eka phaTa lAMbA kAMTAo AvelA vadhu UMco agrabhAga lAMbo hato. teo paga adadhara hatA. teonA lIdhe pUchaDI rakSaNa mATenuM upayogI sAdhana karIne cAlatA. banatI. A prANI kadamAM hAthI jevaDuM paraMtu mAthuM ghaNuM sAcenenethasa nAnuM hatuM. magaja paNa khUba ja nAnuM hatuM. pUTha pheravI TAsIka samayanA tharomAMthI maLI Avyo che. tenI pUchaDI jorathI halAvI pRSTha takatIo pITha phelAvI te laMbAI lagabhaga 7 phUTa jeTalI hatI. A prANI sastana duzamana sAme rakSaNa karatuM. jevAM aneka lakSaNo dharAvate, tethI sastana vargane uddabhava kAyaseresa Aja prANIomAMthI thayo haze. tenuM zarIra jamIna tharathI vadhu pramANamAM adhdhara rahetuM. agra ane pArzva kisIasatharomAMthI A prANInA jIvazeSa maLI upAMgAnI laMbAI lagabhaga sarakhI hatI. AvyA che. A prANInA mAthA upara aNIdAra ane vihaga (paMkhIo). AgalI bAju vaLelAM hADakAnA lAMbA be zIgaDAM nAka upara AvelAM hatAM. mAthA upara AvelI moTI hADakAMnI pakSIonI utpatti masejheIka yuganA AMkaeNseriyA takatI mAthuM, garadana ane khabhAnA bhAga sudhI laMbAyelI (sarisRpa) zreNInA keI prANImAMthI thaI haze. lupta hatI. AthI zarIranA AgalA bhAganuM pUrepUruM rakSaNa thayelAM pakSIo nIce mujaba che : thaI zakatuM hatuM. upalA jaDabAnA agrabhAge dAMtanI jagyAe eka AMkaDA je majabUta cAMca jevo bhAga A pakSI rasika samayamAM lagabhaga 15 karoDa varSa Avela hatuM. teo vanapatyAhArI prANI hatAM. pahelAM jIvI gayAM. te keTalAMka sarIsRpa ane keTalAka Jain Education Intenational For Private & Personal use only
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ 144 vizvanI asmitA paMkhIonAM lakSaNo dharAve che. A Adi pakSInA sAcI sarisRpa prANI sAInanethasa hatuM. A prANI sastananAM rIte jaLavAI rahelA be namUnA jarmananA bAriyA amuka lakSaNo dharAvatuM. tethI ema mAnavAmAM Ave che prAMtanA joresika samayanA lIsA cUnAnA khaDakamAMthI ke sastananI utpatti sAInanethasamAMthI thaI che. A maLI AvyA che. khaDako upara pIMchAnI-spaSTa chApa maLI prANI lagabhaga cha phUTa lAMbu ane sastana jevA dAMta AvI che. tenuM kada lagabhaga kAgaDA jevaDuM hatuM. te dharAvatuM hatuM. tenA dAMta sarIsRpanA dAMta karatAM tIkSNa jaMgalomAM rahetuM haze. A AdipakSI hAlanA pakSInI hatA. A prANInA paga majabUta hatA ane sarisRponI mAphaka saphaLatApUrvaka UDI zakatuM nahi; paraMtu vRkSanI sarakhAmaNImAM dehane jamInathI vadhu adhdhara rAkhIne cAlatuM. DALIo vacce TUMkA aMtare havAmAM sarakIne UDatuM. pakSInI A uparAMta tenA paga sastana jevA hatA. eTale ke utpatti jhADa para rahenArA pUrvajamAMthI thaI haze. e zarIranA nIcethI paga udmavatA hatA jyAre sarIsRpa bAbatano purAvArUpI dAkhalo AkIoTeripha pUro prANIomAM paga zarIranI bAjuethI udbhavatA hoya che. pADe che. sAInanethasa ane prathama satya sastanane joDatI kaDI hepenisa rUpe kaI prANInA azmibhUta maLI AvyA nathI. Ama sastana prANIoe jamIna para prabhutva meLavyA pachI be A pakSIne udaya krisiasa samayanA uttarArdhamAM prakAranAM sastana prANIo uddabhavyAM. zarUAtamAM mAsuMthayo ane hAla te lupta thaI gayela che. A pakSI dariyAmAM pIasa ane plesenTasane vikAsa sarakhA pramANamAM rahetuM hatuM tethI dariyAmAMthI mAchalI pakaDavA mATe thaye. kriTenI asanA uttarArdha ane TarzarInA prAraMbhamAM jaDabAmAM dAMta hatA. tenA agrabAhu TUMkA hovAthI pAMkha mArsapIasa lagabhaga AkhI pRthvI para astitva dharAnAnI hatI. tene TUMkI pUMchaDI ane majabUta paga hatA, vatAM hatAM paraMtu TarzarI samayanA madhya bhAge mAmuM pIjeno upayoga karavAmAM thato. A pakSI amerikAmAM alsa phakta dakSiNanA dezamAM ja jovAmAM AvatAM. A phisiasa samayamAM hayAtImAM hatuM.. pradezamAM mAsuM pIasa prANIone bIjA koI prANI sastana prANuo pratispadhI tarIke rahyAM nahi ane tyAM teo zAMtithI jIvI zakyAM. mIjheIka yuganA aMta sAthe parvato uddabhavyA. amita tarIke maLI AvelA sastana cho ane uSNatAmAna vadhu ThaMDuM ane zuSka thayuM. tenI sAthe uInTAtheriama ja eka navA yuganI zarUAta thaI. A navo yuga sIjheIka athavA Adhunika jInA yuga tarIke sIonAjhoIka yuganA IosIna samayanA tharomAMthI oLakhAye. A yuganI zarUAta 60 karoDa varSa pUrve A prANInA jIvazeSa maLI AvyA che. A prANI viziSTa rIte cha ziMgaDAM dharAvatuM ane vanapatyAhArI thaI ane teno yuga phakta 20 hajAra varSa pahelAM Avyo che. sIjheIka yuganI zarUAtamAM sastana nAnAM prANI. hatuM. tenA dAMta ucca kakSAnA rUpAMtarita thayelA hatA. enA svarUpamAM hatA. A yuganI zarUAtathI 15 karoDa A prANInA laMbAI 12 phUTa jeTalI hatI. tenA paga hAthI jevA hatA, varSa pachI amuka mahAkAya sastana prANIo A pRthvI upara thayAM, ane duniyAnA dareka bhAgamAM A prANIo e ke prabhutva jamAvyuM che. te samayathI hAla sudhI sastana prANIo- A prANInA jIvazeSa sIjheIka yuganA plIoe pRthvI uparanA anya sajIvo upara prabhutva jamAvyuM sInathI IosIna kALane tharamAM maLI AvyA che. A che. tethI ja sIjheIka yuga sastananA yuga tarIke A prANInI laMbAI 6 phUTa jeTalI hatI. te lAMbI oLakhAya che. pUchaDI ane pAMca spaSTa AMgaLIo dharAvatuM hatuM. tenI jyAre pRthvI upara haju mahAkAya sarIsRpa DAyane parI mAMsAhArI prANIo jevI hatI. sorasanuM sAmrAjya hatuM te samaya daramyAna ja prathama mApasa sastanano uddabhava thayo. prathama sastanane uddabhava thayo A prANInA avazeSo mIsIna kALanA tharomAM te samayathI aneka karoDa varSa pahelAM eka madhyama kadanuM maLI AvyA che. A prANI ghaDA jevuM ane teTalA ja Jain Education Intemational
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 145 kadanuM hatuM. tenI laMbAI 6 phaTa jeTalI hatI. tenA dAMta to mAre vistaravuM joIe ema vicArI prANIsRSTinuM TiTenAthI ara prANIo jevA hatA. tenI kAryazIla sarjana karyuM hoya te paNa A rUparekhA parathI e AMgaLIono vikAsa majabUta paMjAmAM thayeluM hatuM. saMdeza maLe che ke jeo samayanI sAthe tAla milAvIne aMtima aitihAsika prANI kyAre mRtyu pAmyo? jIvanavyavahAra goThavatA nathI, emanuM astitva paNa pUrNavirAmane pAme che. eka karoDa varSa pUrvethI sIjheIka yugane plIsTa sIna kALanI zarUAta thaI che. lIsTasIna kALa eTale DArvinane utkrAMtivAda paNa e ja saMdezo Ape atyaMta Recent kALa. A samaye ukANu kaTibaMdha bhAgo che. jIvasRSTinA vividhyane khyAla saMpUrNa rIte tyAre ja sivAya bIjA tamAma pradeza ThaDA hatA. cAra vakhata maLI zakaze ke jyAre vadhune vadhu jIvaavaze prApta thaze. barapha AgaLa vadhavAnI zarUAta karelI ane cAra vakhata kudaratanI vicArazaktine para te jIva avazeSone barake pIchehaTha karelI. aMtima pIchehaTha karavAnI ukelavAthI ja maLI zake ne ? AvA avaze te lupta zarUAta phakta bAra hajAra varSa pUrvethI zarU thayelI che thayelI prANI sRSTinA mahAmUlya dastAvejo che e bhUlavuM ane hAla sudhI cAlu che. plITosIna kALamAM ja aMtima na joIe. aitihAsika prANI mRtyu pAmyuM hatuM. dA.ta. plIsInanI zarUAtamAM uttara ane dakSiNa amerikA baMne bhAgomAM mahAkAya prANI megAriama astitva dharAvato hato. tenuM kada hAthI jeTaluM hatuM. moTAM vRkSanA bhakSaNa mATe te 18 phUTa UMco Ubho rahI zakato. A prANIoe lagabhaga 10 hajAra varSa pUrvethI potAnuM astitva samApta karyuM. samAIloDona ane megAriyama baMne azmibhUta banyA che. aMtima mAIleDone lagabhaga 8 hajAra varSa pUrve pitAnuM astitva pUruM karyuM. uparokta tamAma sastana prANIomAM mAnava sauthI vadhu buddhizALI ane bhayAnaka sastana hatuM. plIsTosInanA madhyakALamAM jagale temaja medAnomAM A buddhizALI - sastana astitva dharAvato hato. mAnava A mahAkAya ? jaya jalArAma hIsTAmIna sastana prANIothI gabharAto nathI. temAMthI eka paNa prANa evuM nahotuM jene te saMhAra na karI zakate. mAnave potAnuM prabhutva bIjA prANIo upara jamAvyuM. mAnave bIjA prANIo upara phakta prabhutva ja meLavyuM na hatuMparaMtu be kAraNosara vadhu sabhyatA prApta karI. mAnava potAnI buddhithI vicArI zake che ane pitAnA hAtha vaDe vastuo pakaDI tene dhAryA pramANe kIrANAnA vepArI upayoga karI zake che. jo ke vAMdaro pitAnA hAtha vaDe vastuo pakaDI zake che, paraMtu tene upayoga kaI rIte ? havelI zerI, sAvarakuMDalA kare te mATe temAM buddhino abhAva rahyo che. upasaMhAra te A che lupta thayelI jIvasRSTinI AchI rUparekhA. huM sarjanahAre bhale "rs ag " -huM ekalo chuM mesarsa Ara. pI. bradharsa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ 146 vizvanI asmitA Teliphona : ophisa : 83095 ghara : 392415/85989 zubhecchA pAThave che- ema. devAMga kaMsTrakazana kAM, ema. khyAti kaMsTrakazana kAM. mehula bilDarsa ejIniyarsa enDa roDa kenTrAkaTara 17 bI, evaresTa cembarsa tAradeva reDa, muMbaI 400034. rasIkalAla nAgaradAsa koThArI 207 bI. pUnama epArTamenTa, varalI bombe 400018 Jain Education Intemational
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanA vividha rASTronuM samAja jIvana ane viziSTa paraMparA - zrI kRSNavadana jeTalI keneDA lenane saphaLatA maLI hatI. meTI seMTa leresa nadInI bhArata ane keneDA mitra deza che ane ghaNI bAbata. AsapAsane A pradeza vasAvavAmAM teNe abhuta kArya mAM ekabIjAne sahakAra Ape che. uttara amerikAmAM karyuM hatuM. paraMtu aMgrejo e paNa A pradeza pacAvavAmAM saMyukta amerikana rA - yu.esa.e.nI uttare harIphAI AdarI. pariNAme phreMca loko ane aMgrejo vacce Avele keneDA deza vistAramAM eTalo moTo che ke temAM kayubekamAM bhAre laDAI thaI ane temAM aMgreja senApati aDhI bhArata samAI jAya; paraMtu vastInI daSTie bhAratamAM vUphanI hAra thaI ane phreMca senApati mAMTakAya paNa mAryo keneDAnI vasatIthI pacIsa gaNI vasatI samAI jAya. keneDA gaye, chatAM kayubeka phreMca saMskRtino gaDha che ane tenuM ne vistAra 40 lAkha corasa mAIla uparAMta gaNAya kSetraphaLa briTanathI cha gaNuM che. keca keneDAvAsIo ane che keneDAnA eka cheDAthI bIje cheDe jatAM aThavADiyAM briTiza-aMgreja keneDAvAsIo ekabIjAthI judA judA lAge che. ahIMnI dareka cIja anokhI ane nirALI che. rahe che. keneDAne AMTAriyA pradeza aMgrejIbhASI che tenAM sarovara eTalAM moTAM che ke jANe mahAsAgara! ane temAM IglAMDanA zaherAnA nAmanAM laMDana, hemiTana sapiriyara sarovara batrIsa hajAra corasa mAIlanA vistAra cUdhama, sTeTaphorDa vagere kasabA tathA zahero che. TrAMsa paeNsidharAve che. temAM AyarlenDa deza samAvIe to paNa pAMca phika reve pUrvathI pazcimanA cheDA joDe che. hajAra cAsa mAIlano vistAra vadhe. ekabAju ATalAM- keneDAnI rAjadhAnI eTAvA che. te keneDAnAM pAMca Tika samudramAM kaMDa mAchalI khUba thAya che te bIjI bAju moTAM zaheromAMnuM eka che. 1827mAM A zahera vasyuM prazAMta mahAsAgara sAmena mAchalI. keneDA be bhASI (1) tyAre tenuM nAma bAITAuna hatuM. 1855mAM tenuM nAma aMgrejI ane (2) phreMca bhASA bolato deza gaNAya che oTAvA paDayuM ane 1857thI te dezanuM pATanagara chatAM hAM aneka bhASA bolanArA judA judA dezonA loko banyuM. oTAvA 30481 ekaramAM phelAyeluM che; paraMtu vase che. keneDAne uttara pradeza DuMDA-baraphI pradeza 3256 ekara to jaLavistAra che. zaheranI vasatI 6 lAkha lagabhaga trIjA bhAga karatAM paNa vadhu vistAramAM phelAyele uparAMta che. te enTAriyo ane kayUbekanI sarahade AveluM che. keneDAnI vasatI prinsa eDavarDa TApumAM dareka corasa che. temAM oTAvA nadI vahe che. enTAriyo bAju AvelA mAIle 40 mAnavInI chekeneDA eka zALAnA utsAhI oTAvA kAlaTananI vasatI 4 lAkhanI che ane tenuM vikAsazIla chAtra jevo deza che. haDasana be kaMpanInA kSetraphaLa 1100 corasa mAIla che. temAM cauda jeTalAM nAnAM kilA nI vAtamAM ja tenI prAcInatA pUrI thAya che. tyAMnA zahero samAyAM che. sarakArI amaladAro tema ja zikSita loko aMgrejI harona sarovaranI najIka AdivAsI IDiyananI ane keca baMne bhASA sArI rIte jANe che ane tenA ati patharAyelI che. teo rUMchAMvALA cAmaDAM-pharane sikkAo para paNa baMne bhASAnuM lakhANuM hoya che. keneDA- vepAra karatA hatA. briTananA saMsadabhavana jevuM ahIMnA nI vasatI be karoDa tera lAkhanI che. saMsadabhavananuM AkarSaNa vizeSa che. te eka nAnA DuMgara keneDAnA AdivAsIone samajavAmAM ane temanuM para gothika kalAnA suMdara namUnA jevuM che ane tyAMthI dila jItavAmAM nyU phrAMsanA saMsthApaka semyuala de zAMpa- samagra zaheranuM vihaMgAvalokana thaI zake che. 196mAM Jain Education Intemational
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ 148 vizvanI asmitA sarakAre zahera vacce nezanala ArTa senTaranI ImArata AvelA che. ane tenuM kula kSetraphaLa 208148 corasamAIla baMdhAvI ane tyAM AperA hola, thiyeTaro ane pragA- che. kendrIya pradezamAM kayUbeka tathA onTAriye AvelA tmaka TuDiye che. kalAnA vividha navAjanA suMdara namUnAo che. kayubekanuM kSetraphaLa 194860 corasa mAIla che, ane ahIM jovA maLe che. unALAmAM dasa divasa pradarzananuM vasatI 60 lAkha uparAMta che. enTAriye 412852 Ayojana thAya che, tyAre te jovA lokonA ToLeToLAM corasa mAIlano vistAra che ane tenI vasatI 75 lAkha UmaTe che. oTAvAnuM zAte lAriye jovA jevuM suMdara uparAMta che. prerIjha pradezamAM mAnibA, AsakacavAna makAna che. tathA AlabarTo AvelA che ane teno kula vistAra 758000 corasa mAIla che. prerIjha medAna vRkSahIna 1670mAM sthapAyela haDasana be kaMpanI sAthe keneDAne pradeza keneDAnA kula kSetraphaLanA 20 TakA jeTalo che. briTiza ItihAsa saMkaLAyelo che. keneDAmAM bhAgye koI nAnuMmoTuM kalaMbiyAnuM kSetraphaLa 366255 corasa mAIla ane vasatI zahera haze jyAM haDasana kaMpanIne sTora na hoya. A 21 lAkha uparAMta che. A pradezano 73 TakA bhAga jaMgala haDasana be kaMpanInA Tera, dukAno be-traNa khaMthI aneka che. yukonanA 27076 corasa mAIlanA vistAramAM mALI makAnamAM hoya che. kIvara" nAmanA nAnA rUMchALAM vasatI kevaLa 16000nI che. keneDAnuM sauthI UMcu parvatapazunA cAmaDAnA vepAre keneDA pratye paradezIone zikhara mAuMTa lagAna yukAnamAM AveluM che. uttaraAkarSyA hatA. keneDAmAM kAgaLa ane ghauM khUba pramANamAM pazcima pradezanuM kSetraphaLa 13049 03 corasa mAIla che thAya che. keneDAmAM lagabhaga eka lAkha jeTalAM vividha ane tenI vasatI 33000nI che. keneDAnA samagra kSetraphaLano prakAranAM prANIo che. temAM 149 jAtanAM stanadhArI A trIjo bhAga che. jamIna para rahenArAM jAnavara ane 44 jAtanAM samudramAM rahenArAM, 518 jAtanAM pakSIo, 50 jAtanAM jaLathaLanAM oTAvA jema samagra keneDAnI rAjadhAnI che tema pazu, 60 jAtanA sarakatA sApa jevAM prANI ane ha70 ToreTa enTAriyenI rAjadhAnI che ane te sarovarane jAtanI mAchalIo che. uttara cheDe 280 corasa mAIlamAM phelAyela che. gagana cuMbI ImAratane kAraNu te "gharanuM zahera " gaNAya che. keneDAmAM aneka parvatamALAo che temAM sauthI UMcI 173mAM jona grensa siskece A nagaranI sthApanA thAka pazcimI kAraDiklerAmAM che. mAuMTa logana parvatanI nAmathI karI hatI. 4 varSa bAda te zahera banyuM ane UMcAI 19850 phaTa che. je keneDAmAM ArkaTika mahAne tenuM nAma TeraMTa rakhAyuM. 9000nI mULa vasatIvALuM A sAgara na hota to pANInI taMgI paData, dakSiNa keneDAmAM sthaLa Aje 22 lAkhanI vasatI dharAve che. dezamAMnI. supiriyara, herona, eyare enTAriyo sarovara moTAM che. 70 TakA moTaragADIo ToraMTonI pUrva ane pazcime AvelA uttaramAM greTa liara, greTa sleva vagere saravare che. mukhya AzAvA ane ekavilemAM banI hoya che. ToTone siTI nadI mekejhI 2635 mAIla lAMbI che ane ArkaTika sAgarane hAla ane skeTiMga riMga khUba AkarSaka sthaLa che. keneDAnI maLe che. seMTa lesa nadI 1500 mAIla lAMbI che ane sauthI UMcI pa6 mALanI ImArata ToraMTamAM che. nyUyorka ATalAMTika sAgarane maLe che tathA 1600 mAIla lAMbI pachI TeraMTanuM saTTA bajA2 sauthI moTuM ane vizvAsanelasana nadI prazAMta sAgarathI zarU thaI alAskAmAMthI pAtra gaNAya che. sarakArI ane binasarakArI Telivijhana pasAra thaI beriMga sAgaramAM maLe che. keneDAnuM ochAmAM kendronuM mukhya mathaka ToraMTamAM che. ochuM uSNatAmAna 8 pheranahiTa phebruArImAM yukena kSetramAM phrAMsanA perisa-pArI-pachI-phreMca bhASA bolanAranI 1947mAM nedhAyuM hatuM ane vadhumAM vadhu 115deg pheranahiTa bahumatIvALuM bIju moTuM zahera keneDAnuM minTrIala che. julAI 1903mAM AbanA lepanamAM seMdhAyuM hatuM. ' seMTa losa nadI pAse AveluM A TApunagara saMskRtinuM bhaugolika daSTie keneDAnuM vibhAjana eTalAMTika mahAna kendra che ane tenI vasatI 26 lAkhanI che. 4000 pradeza, kendrIya pradeza, medAnevALo prerIjha pradeza, briTiza resTorAM vALuM A zahera uttara amerikAnuM perisa kahevAya kolaMbiyA vageremAM thAya che. eTalAMTika pradeza nyuphAuMDeleMDa che ane te dezanuM bIjA naMbaranuM baMdara che. A baMdarethI nivArakAziyA, nyU barnasvIka tathA prinsa eDavarDa TApu dara varSe 20 lAkha Tana mAlanI heraphera thAya che ane Jain Education Intemational
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagra Mtha bhAgara 125000 musAphAnI tenI 42 mALanI plevale merI ImArata nyUyAnA rokaphelara seTara sAthe harIphAImAM Utare che. ahI'nu' plesavAnA venacara duniyAnu bIjA na-kharanu vepAra kendra che. ahInA plesa-da-ATsamAM 3000 prekSakeAne besavAnI vyavasthA che. duniyAnI zreSTha kalA gelerIomAM mAMTriala myujhiyama oNpha phAIna ArTsa tathA cUsI 4 A kaTempArena che. merI kavIna khAsi likAnu rAmana ketholika devaLa atyaMta suMdara khristI devaLa che. 1967mAM ahI vizva pradarzana 45 dezAnu epeA-67 bharAyuM hatu. 5000 ekaramAM 100 thI vadhu ramatagamatanAM mahAnA ahI AvelAM che. keneDAnuM trIju` mATuM zahera vAnakAvara tenI prAkRtika suMdaratA mATe mazahUra che. eka spenanA nAvike tene prathama 1761mAM joyu. ane teNe briTiza kepTana ceMja vAnakAvarane tenu Adhipatya sAMpyuM. 1886mAM A zaheratu'nAma vAnakAvara rakhAyuM. vAnakAvaranA vistAra 44 cArasa mAIla che ane vasatI sADA cAra lAkha uparAMta ahI'nI phrejhara kRSighATI atyaMta suMdara che. briTiza kAla'khiyAnI rAjadhAnI vAnakAvaramAM che ane tenu prAkRtika khaMdara 98 mAIla sudhI phelAyu che. prazAMta mahAsAgaramAM mAlanI heraphera mATenuM A sauthI mATu' 'dara che. vAnakAvaramAM gujarAtI leAkeAnA samAja ane temanu ma`DaLa che. 1967mAM lagabhaga 3 lAkha musAphAe vAnakeAvaranI yAtrA karI hatI. vAnakAvaramAM e vizvavidyAlayeA che. 1. briTiza kAla'biyA vizvavidyAlaya ane 2. sAImana phrejhara vizvavidyAlaya. che. ahIM savAsA pArka-agIcAmAM sauthI mukhya sTenale pArka eka hajAra ekaramAM vistarela che. kavIna elijhAbetha thiyeTara mukhya manAra'jaka sthaLa che. jagalI lAkaDAnA vepAra mATe vAnakeAvara prasiddha che. bhUtakALamAM phara-rUchALA cAmaDAnA vepAra mATe prasiddha eDamenaTana uttara keneDAnu dvAra gaNAya che. ane 1795mAM ahI eDamenaTana killA badhAyA hatA. 1947mAM leDsa pAse khanIja tela bhaMDAra zodhAyA ane nagaranu' mahattva vadhI gayu.. AlbarTAnuM kAcu' tela ane kudaratI gesa keneDA ane amerikAmAM pahoMcADavA mATe je pAMca mATI pAIpa lAIna che tenA prathama Araba eDamenTanathI thAya che ane te alAskA thaI A nagara uttara ane dakSiNane joDe che. 1950-60nI vacce A zaheranI vasatI khamaNI thaI gaI. hAla tenI vastI 4 lAkha uparAMta che. 20mALanAM 142 makAnA ahIM sAdhAraNa rIte ghaNAM che ane keTalAMka 40thI50 mALanAM pazu che. 1898mAM eDamenaTanamAM seAnAnI zeAdha zarU thaI hatI. ahI'nA sabhAbhavanamAM 2700 prekSakAne besavAnI vyavasthA che. kalA gaeNlerI, sa'grahAlaya, sTeDiyama, prANIsaMgrahasthAna tathA AlbarTA vizvavidyAlaya ahIMnAM jovA lAyaka sthaLa che. ahIMnI makarI TIme 1952mAM elipika caMdraka meLavyeA hateA. kAlagarInagara samudrataTathI sADAtraNa hajAra phUTanI UMcAie AveluM che, 1885mAM jyAre ahI relavenA pATA nakhAyA tyAre vasatI kevaLa e hAranI hatI ane have A nagara 150 cArasa mAIlamAM vistaryu che ane tenI vasatI sADA traNa lAkha uparAMta che. 1914mAM Tara ghATImAM khanIja tela maLI AvyuM tyArathI A nagaranI mahattA vadhI gaI. ahInA telanA kUvA sAthe 400 kaMpanIonA sIdhA sa'baMdha che. ' cAnUka'havAne lIdhe ahIMnuM vAtAvaraNa AhlAdaka raheche. ahIMnI hepIvADhImAM 450 ekaranA keneDAnA eka moTA khANa-pArka che. phUTaAlanI mecA jovAmAM leAkeA khUba rasa le che. ulena me sa'grahAlaya, kalAkendra, erkesTrA gRha, kAlagarInA jevA lAyaka sthaLeA che. sAsakacavAna ilAkA - rAjyanI rAjadhAnI rejinA medAnI pradezanI rANI kahevAya che. tenI vasatI doDha lAkhanI che. pazcimI keneDAnuM A zahera audyogika kendra che. ahIM AdivAsI inDiyAe hADakAMnA DhagalA bhegA karyA hatA. ane e sthaLeA pAila opha ensa; menI ensa tathA ena krIka nAme oLakhAya che. ahI kudaratI itihAsa sa`grahAlaya, nAmana maikejhI ArTa gelerI tathA 13 mALanuM' sAsakacavAna vizvavidyAlayanuM rejinA kempasa jevA jevAM che. sasakArTUna nagaranuM nAma AdivAsI inDiyaneAnI krI jAtimAMthI paDyu' che. aDhIlAkha ceArasa mAIlanuM A nagara khUba vegathI vadhyu che. paheALI saDaka, khullAM-chUTAM pUrvamakAnA ane 1500 ekaranA pArka nagaranI suMdaratAnAM uttama dRzyA che. duniyAnA sauthI vadhu pATAza ahInI cha khANAmAMthI nIkaLe che. duniyAmAM sauthI vadhu ghauM sATha lAkha buzala ahI pedA thAya che. ahIMnA savAcAra lAkha leAkAnI AjIvikAnu' sAdhana mukhyatve khetI che. duniyAnI sauthI sArI mAchalI ahIM pakaDAya che.
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ 150 vizvanI asmitA reDa ane esInIyana nadIonAM milana sthAne varSa cAlyuM ane aMte aMgrejo jItyA ane 1763mAM Avela vinipega keneDAnuM cothuM moTuM zahera che. A perisanI saMdhi anusAra nyU phrAMsa aMgrejone kabaje gayuM. zahera mAnIbAnI rAjadhAnI che. uttare 40 mAIla para 1867mAM briTane uttara amerikA kAyado karyo ane navuM AvelA vinipega sarovaranA nAma parathI A zaheranuM keneDA astitvamAM AvyuM. 1926 mAM laMDanamAM ImpInAma paDayuM che. 1812mAM lorDa selakike ahIM prathama riyala pariSada thaI ane 1933mAM keneDAne saMpUrNa svAvAra AvyA hatA te samaye nagaranI vasatI be hajAranI cattatA prApta thaI. pahelI julAI keneDAne rASTradina che. hatI. atyAre aDhI lAkha uparAMtanI vasatI che. hakI keneDAnA AdivAsIomAM lAla InDiyana tema ja khelADIonI sarasa TIma ahIM che. 1967mAM pAna amerikI eskImo loke che. eskImonI vastI 16000nI che. ramatotsava ahIM ramAye hato. vinipaga nyU bembarsa teo ArkaTika, kayubeka, lebrADora, mAniTakhAmAM vase nAmanI phaTabola keneDAbharamAM khyAtanAma che. sAMskRtika che. hAla 1968thI keneDAnA vaDApradhAna piyare guda che. kSetramAM royala vinipega belenuM sthAna prasiddha che. ahIMnuM - keneDAnI seneTamAM 102 sabhyo hoya che ane hAusa cha mALanuM saMgrahAlaya vividha kalA kArIgarI vagerenI opha komansamAM 164 sabhyo hoya che. keneDA RNa mukata suMdara vastuone rajU kare che. deza che. temAM kaI vastu para vecANa nathI. keneDAmAM prinsa eDavarDa TApu keneDAne gArDana vinsa-bagIcA 50,000 uparAMta bhAratIya leke jaIne vasyA che. IlAke gaNAya che. keneDAmAM 24 rASTrIya pArko- udyAno ? keneDiyana sAhitya aMgrejI ane phreMca bhASAomAM che. te jovA tathA tyAM pharavA dara varSe 10-12 lAkha leke sarjAyuM che. keneDAnA aMgrejI sAhityamAM prathama nAma jeAve che. vizvavikhyAta nAyagarA dhodha yu.esa.e amerikA nAthanA eDelanuM saMbhaLAya che. aMgreja kavi goDarimathanA ane keneDA vacce che. nAyagarA nadI eyare sarovarathI pautra olivara gohaDasimathe (1794 - 1861)mAM "dha oTAri sarovara sudhI pANI laI jAya che. A pANInA rAIjhiMga vileja' kAvyasaMgraha pragaTa karyo hato. thomasa dhodhanI UMcAI keneDA bAju 186 pheTa ane amerikA ADaMbara, hebI barTana tathA jahona ricArDasananI navalabAju 193 phUTanI che. amerikA ke keneDA janArA je kathAo khUba lokapriya thaI ketharina pAraTela ane suAna nAyagarAnA darzana kare nahi to temanI musApharI adhUrI mUDInA "bekavUDa opha keneDA" tathA "raphiga ITa Ina gaNAya. A dhaMdhanuM dazya avarNanIya suMdara che. tenI baMne dha buza" kAvya saMgraha paNa vakhaNAyA. viliyama kirabI tarapha dukAno ane resTorAM che. (1817-1906)nuM "dha golDana DaoNga' nyu phrAMsanA ziyAvAsIo ane bhAratIyoe keneDAnI prathama ImAnadAra ane bhraSTAcArI loko vaccenA saMgharSanuM , zodha karI hatI evuM keTalAka purAtattva vizeSajJo tathA che. vIsamI sadInI zarUAtamAM rApha kannora, robarTa bhUvijJAnionuM mAnavuM che. hajAro varSo pahelAM teo loga Dabalyu sarvisa ane Tama mikeItra sAhityakAro tarIke beriMga khADI pAse vasyA hatA ane AjanA eskima AgaLa AvyA. kayubekanA viliyama eca. meDanI "dha tathA AdivAsI IInyinA pUrvajo A eziyAvAsIo hebITa" ane lusI maTagomarI kRta "ena opha dha hatA paraMtu mAnya vAta to pAMca varSa pahelAM iTA- grIna gebasa" kAvyasaMgraho paNa carcApAtra banyA. sTIphana lIana nAvika jahona ke beTe IraleMDano avAja ahIMne tikekanI kRti "sanazAIna skaMcijha opha e liTala kinAre eTalAMTika samudra bAjuno zo te pachI 1534 TAuna "nI lokapriyatA e samayamAM khUba rahI. navA kaviomAM keca nAvika jekasa kArTiyara AkhyA ane te seMTa mAM I. je. prATa mukhya che. tenI 'vicesa briDa' ane loraMsa nadI dvArA sTaDAkonA (karyubekamAM) ane hace "dha TAITesa" kAvya saMgraho lokapriya banyA. ala girane, lAgA (hAlanuM meTriyala) pahoMce; paraMtu pheMca keneDAne DorothI zivase, epha. e. peja ane luI DuDeka navA zodhaka ane sthApaka semyuala-da-zAMpalena gaNAya che. sAhityakAramAM mukhya che. navalakathAnA kSetre kreDarika philipa1628mAM nivAskeziyA ane nyu phAuMDeleMDa para briTiza nI "seTalarsa opha dha mArza" "tathA phraTasa opha dha artha" salatanatano devaja pharakAvA. 175mAM aMgrejo ane prerIjhanA lokonA jIvananI jhAMkhI karAve che. mAjho da lA ke cA vacce abrAhamanA medAnamAM yuddha khelAyuM te sAta rozanI "jAlanA" tathA "renIsa DoTara' keneDAnA kauTuMbika Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 rumAniyA jIvananI pravRttie mUlyAMkana kare che. phreDarika nIvena ane vilabaDe nAvA skeAziyAnI 14mI sadInI lAkakathAo paNa lakhI che. philipa cAilDa, mArale kelehana ane yu mekale nAnanI navalakathA ane vArtA kSetrIya jIvananuM darzona karAve che. chellAM keTalAMka varSathI keneDAnA lekhakanuM vizvavidyAlayeAe sanmAna karavAnA AraMbha karyA che. ane temane rAITara--ina-resiDensanI upAdhi ApavAmAM Ave che. kavi joja khAraga ane navalakathAkAra mATekAvI ricalarane AvuM AvuM mAna maLela che. temane mAMTriyalanA seTa AkAzanA chatra nIce kArpethiyana patAnA mugaTa ane kALA samudranA bhUrA-vAdaLI darpaNamAM pratiSi'bita dharI ze|bhatA, DAnyuba naDhInA pravAhamAM snAna karate thatA rumAniyAneA (ROMANIA) ramaNIya pradeza yAtronA manane sadAye AkarSe che. yuropanA agnikhUNe pRthvInA uttara bhAgamAM 43 ane 48 akSAMza ane yurApanA bAlkana pradezane joDatA ane madhya yureApanA 20 ane 29 rekhAMze AvelA rumAniyAne deza uttara joja viliyamsa vizvavidyAlayamAM nimaNUka maLI che. kavi elDana nAvalAnane nyU brunsavikamAM ane navalakathAkAra jaika pUrva pradeza sAthe sAMkaLatA, ekabIjAne chedatA mArgo luDaviga tathA mArgareTa leresane TAra'TA vizvavidyAlayamAM, para AvelA che. vimAna mArge tenA pATanagara bhukhAresTanavalakathAkAra Dabalyu mizelane kAlagarImAM nImavAmAM AvelA che. AlbarTo vizvavidyAlayamAM dara varSe keneDAnA nA dvArA bhUmALe javAya ane kALA samudranA jaLamArge mAM paheAMcI javAya, yurApamAMthI AMtararASTrIya relave sAhityakAzanu' saMmelana bharAya che. lekhakone temanI zreSTha-tyAMnA konsTanjhA baMdare javAya athavA DAnsukha nadIne jaLamArga tunuM severIna athavA jyujyu pahoMcI mukhAresTa javAya, jhumAniyAnI AMtararASTrIya pravAsa mAhitIsaMsthA kArapAtI (Cartpati) dvArA e dezanA pravAsa vize mAhitI maLe ane rumAniyana vimAna uDDayana saMsthA kRti mATe puraskAra paNa apAya che. 1970mAM TAraTonA lokapriya navalakathAkAra mAle keleganane 'thamsa DAuna ena juliyana jonsa kRti para paMdara hajAra DIlaranA mAlsana puraskAra tathA Ayala beMka epha keneDAnA 50 hajAra DolaranA puraskAra apAyA hatA. mAMTriyalanA kavi elena mAMDabAyasane DeviDa puraskAra ane kayUbekanA pharnAMdaDumAMta ne mAMTriyalanA sAhitya puraskAra ApavAmAM AvelA. bheja mArigane dha gemsa oNpha kesamAsa tathA 'rokI mAuMTana phUTa' mATe rAkhaTa krosthyane dha sTaDa hAsa`mena ' navalakathA mATe venaDAliyana maeNka IvAnane dha zeDA mekar' mATe ane jIna--guI-pilAnane 'krama cU reTanyu mATe gavarnara janaralanA sAhitya puraskAra ApavAmAM AvyA che. pilAnane e AMtararASTrIya puraskAraza paNa prApta thayA che. navA juvAna lekhakeAmAM habaTa ekavina, bila khiseTa, mecI-phlevara blAsa, piyare grAvela ane DenajIguyeTe jANItA che. 'tArAma' (Tarom ) dvArA paNa AMtarika vimAna pravAsa thaI zake. ane jaLa mAga pravAsa-sasthA nAvoma (Navrom) dvArA DAnyuba nadIne khUMdatA tenA para AvelA khaMdarA joI zakAya athavA sUvAnI ane jamavAnI sagavaDavALI relave TreinA pravAsamAM madadarUpa thAya. TUrisTa vIsA dharAvanArane tyAM Arthika phAyado thAya che. vIsA maphta che. keneDA khanIjonA bhaMDAra che ane khanIja utpAdanamAM tenuM sthAna yu. esa. e ane seyiyeTa saMgha pachI trIjI Ave che. hamaNAM bhAratathI keneDA gayelA ena temanA patramAM lakhe che ke bhAratamAM je sukha sagavaDa ApaNe dhanika vargamAM joIe te tyAMnA sAmAnya mANusane tyAM suprApta che. keneDA vikAsa pAmatA pragatizIla deza che ane duniyAmAM te seviyeTa saMghathI khIje vizALa deza che. Jain Education Intemational 151. rumAniyAnI samazIte|SNu kha'DIya AbehavA che. temAM jAnyuArI mahinA sauthI ThaMDA ane julAI sauthI vadhu uSNu hoya che. kArpethiyana pradezAmAM phebruArI ThaMDA ane AgasTa uSNu che. vanaspati ane prANIonA sarakSaNa mATe 70 jeTalAM prAkRtika sthaLeA kAyadAthI rakSita che. pa tArAhaNunA zeAkhInA mATe kArpethiyananu mAtI samu' 800 mITaranI UMcAI e AveluM sinaiyA mukhAresTathI 127 ki. mI. dUra che. kensaTAnjhA aMdaranI uttare pAMca kilAmITara para Avelu 'mAmaiyA ' prathama vastu AMtararASTrIya pravAsI AkarSaNa banyuM che. tenA dariyA kinAro cha kilAmITara lAMkhe ane 100 mITara paheLeA che ane 30 mATI haoNTaleAnI hAra kinArAnA kAMThe zeAbhI rahI che. DAnsukha nadI 107pa kilAmITara sudhI rumAniyA pradezamAM vahe che. kApethiyana zikharA 1800thI2500 mITaranI UMcAI dharAve che.
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15ra vizvanI asmitA rUmAniyAne ItihAsa aneka saMgharSo sAthe saMkaLA- "sare kAvA" ane kAmA jevI prAcIna rUDhinA lekacelo che. remana sIjharanA samakAlIna rAjA beerebistanA rivAje jovAnI majhA paDe che. samayanA avaze te samayanI saMskRtino sAro khyAla rUmAniyAnuM pATanagara bukhAresTa pAMca varSa upaApe che. rumAniyana bhASA leTinamAMthI UtarI AvelI rAMta januM nagara che. temAM ghaNAM atihAsika smArako che. tyAMnuM nANuM le che. li-rUpiye 100 bAnImAM jevA jevAM che. AjenTAIna zilInuM peTriArkala devaLa, vahecAya che. 18 la barAbara eka amerikana Dolara. sTAvA piliyasa devaLa, jyAM vizvavikhyAta saMgItakAroe rUmAniyAnI vasatI 1966mAM 1 karoDa ane 91 lAkhanI saMgItanI ramajhaTa bolAvelI te romAniyana etheniyama hatI je hAla be karoDa upara haze. teno prAdezika ane aDhAramI sadInI yAda Apate bukhAreTa pAse vistAra 2,37,500 corasa kilomITara che. tenI pUrve mAgo seI A mahela TUMkA lekhamAM varNavavo azakya ane uttare soviyeTa raziyA, dakSiNamAM babberiyA, nitya che, herA savarane kinAre Avela sauthI moTo mAM yugoslAviyA ane pazcime haMgerI dezo AvelA che.. bagIco herAsTrI pArka ane Thera Thera phelonAM bichAnAM 31 TakA rumAniyana pradeza parvatavALA, 37 TakA ucca pAtharatA nAnA bagIcA, khulA raMgamaMce, bALakonAM ramata sapATIvALo ane 33 TakA medAnevALe che. elya, medAno pravAsIone mugdha kare che. bIchAnI bukhAresTa jaya, sireta vagere nadIo DAnyubane maLI dariyAne bheTe che. nagara saMgrahAlayamAM nagarano rasika ItihAsa najare caDhe che ane rUmAniyAnA samAjavAdI prajAsattAkanuM kalA saMgraharumAniyA samAjavAdI prajAsattAka rAjya che. 23mI sthAna deza-videzanA aneka kalAkAronAM suMdara citra oNgasTa 1944mAM te mukti pAmyo ane tethI oNgasTa ane zipanI sauMdarya spardhA rajU kare che. tyAMnA "hola nI 23mI tArIkha temane rASTradina che. lokasAhitya, opha dhI pelesa" mAM 3000 zrotA-prekSako mATe sagavaDa lokakalA ane sthApatyane jAduI Ayano A pradezamAM che. bukhAresTanI najIka banaisA vanavADImAM prANInuM suMdara che. bukhAresTamAM AveluM vileja myujhiyama, grAma saMgrahA saMgrahasthAna che. ane tyAM romAniyana zailInuM upAhAralaya, tene eka uttama namUne che. sauthI vadhu jANItA gRha che. pravRtti ane jIvanathI dhabakatuM A nagara sadeva kAlasarI vartuLa nRtyo eTeniyA ane AjiM samAM yuvAnImasta lAge che. chellA be traNa dAyakAo navaTrAnsalaveniyAnA purtAnAM nRtya tathA briyuba nRtya vAlociyAmAM jovA lAyaka che. tyAMnA mahAna saMgItakAra racanAoe A nagaranI sauMdarya samRddhimAM vadhAro karyo che. ane varSanA game te samaye te manahara lAge che. eneskunuM saMgIta, zilpI bAnkazInAM zilpa-pratimAo, emineska ane AgejhInAM kAvya, grIgoreska ane samudra kinArA ane jaLa vihAranI mojanA zokhIna takalanI citrakalA vagere rUmAniyAnI amUlya sAMskRtika mATe mAmaiyAne samudra kinAre tenI suMvALI suMdara mUDI che. dara traNa varSe ja enerika AMtararASTrIya camakatI retInI pathArI pAtharI patharAyo che. kinArA para saMgItasava UjavAya che. savAre nAstAne samaya tyAM aneka haiTale hariyALI ane phalavADI vacce ApaNuM 8 ane 9 kalAka vacce, bapore 1 thI 2 vacce bhejana svAgata karavA rAha jotI UbhI che. suradhiyela sarovaramAM ane rAte nava vAgye rAtanuM bhojana ema hoya che. paNa naukA vihAra ane jaLa ramata ramavAnI sagavaDa che. 2mAniyAmAM TapAla peTIo nevI hu ane gherI vAdaLI kosTAgrAthI 14 kilomITara dUra IphArIno dariyA kinAre hoya che. dara varSe ogasTamAM sinemAmAM rUmAniyana aneTeridhiyela sarovara ane belAnA sarovara paNa bhASA sAhitya, ItihAsa, kalA vagerenA TUMkA abhyAsakrama jaLavihAranI pUrI sagavaDa Ape che. AgaLa 25 ki. mI.nA jAya che. julAInI 20 mInI AsapAsa mAunTa benAmAM aMtare keTAnjhAthI dakSiNamAM kosTanesTIno dariyA paraMparA jALavato raMgIna "yuvatI meLo" hAya che. kinAro che tyAM unALAmAM AMtararASTrIya vidyAthI zibirajananA aMtamAM mAmayA philamane utsava, dara varSe kaTha- mAM yuvaka yuvatIo dezaparadezathI AvI Anada sAthe pUtaLI kAna kima vagere hoya che. ogasTanA bIjA vicAra vinimaya karI kAryakrama roje che. 45 ki. mI. pakhavADiyAmAM kALA samudranA kinAre haLavA saMgItanI dara meneliyA narDanA dariyA kinAre nepazyana, vinasa harIphAI thAya che. nAtAla ane nUtana varSe Talugu sArula ane myupiTara nAme vihAradhAmanuM jUtha jANe dariyA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 153 kinArAnA kAMThe laTakatA hAranAM camakatAM ratna samAna tyAMnuM 14-15mI sadInuM kALuM devaLa gethika sthApatyane lAge che. megneliyAmAM ghoDesvArI karavA suMdara ghoDA namUno che. ane 13mI sadInuM bArTelomyu devaLa romApaNa maLe che. DAnyuba DeTA to vividharaMgI virala pakSIo neska zailInuM sthApatya darzAve che. brAva audyogika ane mAchalIona vaga che. hajAronI saMkhyAmAM A zahera che. siniyunagara madhyakAlIna aitihAsika vAtAvaraNa samudra kinAre rajAone divase mAnava maherAmaNa moja jamAve che. ahI brakenathala saMgrahasthAnamAM yuropanA mahAna mANavA UmaTe che. kalAkAro vAnaDAIka, rUbensa, Tiziyana vagerenAM citro che. nagaranI bahAra Avela DamabrAvApArka vanavihAra ane giripravAsIo mATe siniyAnuM girivihAra dhAme ujANI mATe atyaMta suMdara upavana che 1400 phUTanI uMce caDatA rastA dvArA jaI zakAya che. tyAM suMdara Adhunika hoTala che. ahIMthI cera-liphaTa (Chair sIdhI saurAe haju tene ja kilo sAcavI rAkhyo Lift) dvArA bukeja pleTa jaI zakAya che. ziyALAmAM che. temAM cinAI mATInAM suMdara vAsaNa ane kAca udyogabarapha para sarakavAnI skIiMganI ramata ramavA mATe : A nAM kArakhAnAM che. kalauka TAvaramAM AvelA saMgrahasthAnauparAMta 1100 mITaranI UMcAIe Avela priDiyala mAM gRha udyoganI vikAsakathA dazyamAna thAya che. kalaja bukejI ane misa khINa vacce AveluM che. ahIMthI bIjA naMbaranuM sauthI mahattvanuM nagara che. ane vizvakebalaTAra mAraphata 1456 mITaranI UMcAIe AvelI vidyAlayanuM sthAna che. temAM Avela benikala gArDana kalAbueTa plekAre hoTala para jatAM nIce atyaMta suMdara vividha phUle ane vanaspatinA bhaMDArothI vasaMtaRtunuM dazya najare paDe che. pisTA varula girimALAmAM AveluM gIta gAyA kare che. TimisaurA te jANe bagIcAonuM piInA brAsava, brAsavathI 16 ki. mI. dUra che. ane te nagara che. A audyogika zahera vidyApIThAnuM dhAma jUnA narama garama havAvALa 1020 mITaranI UMcAIe AveluM bereka zilInAM makAno dharAve che. zilpa sthApatyanA ramya sthaLa che. kebala kArathI 1802 mITara UMce AvelA uttama namUnA samA hune DarA dugamAM ItihAsa, kalA tathA piTAvarala zikhare javAya che ane tyAMthI dekhAte bIrcA mAnavajAtinA vikAsanuM saMgrahasthAna dharAve che. pradeza ane bukejInA pradeza manahara raLiyAmaNe pradeza cittane mugdha kare che. parvatakheDuo mATe buke DuMgara rumAniyAnI pazcima sarahade AveluM AraDiyA mALa tathA phAgo rasa DuMgaramALa AnaMda paryaTano pUrAM agatyanuM Arthika ane sAMskRtika nagara che. purANI beroka pADe che. zilInAM makAne, aitihAsika smAraka ane caMdravALuM devaLa (aDhAramI sadI) vagere temAM jovAlAyaka sthaLo che. * uttara mohAviTAmAM AvelA 16 mI sadInA dhArmika uSNa jharAvALuM phelikSamya najIkamAM che. tigujiyumAM maTho-Azramo, voraneTa, hyumara, suseviTA, arboze mAlA- rumAniyAnA mahAna zilapI brAMsInAM vikhyAta zipa viTA dhArmika raMgIna citrothI khIcokhIca raMgAyelA che. maunanuM meja, cuMbanano daravAjo tyAMnA bagIcAmAM jovA tenI dIvAlo aMdara ane bahAra cAra varasa jUnAM maLe che ane pUrva bhAgamAM anaMta sthaMbha Avela che. chatAM ApaNI aMjatAnI guphAnAM citro samAna tejasvI raMgenI jamAvaTathI AlekhelAM dIvAla citro prAcIna 2mAniyA khanija telanA udyogano jANIte pradeza citrakaLAne amUlya khajAno che. te vize pustako pragaTa che. ApaNuM gujarAtamAM ghaNA rumAniyAnA khanija tela thayAM che. muramuresa ne lAkaDAnAM devaLo lokakalAnI mauli udyoga niSNAtoe ApaNane sahAya karI che ane lUNejamAM katA pragaTa kare che. eTa khINamAMne kejhIA-maTha 14 (khaMbhAta pAse) be rUmAniyana AgamAM baLI maryA mI sadInI khAIjhAnTAIna zailInuM aitihAsika samAraka che. hatA. rUmAniyAnuM esTI nagara talanagara che. ahIM * tela vizenuM saMgrahasthAna che. rUmAniyAnA prasiddha nATahave ApaNe rumAniyAnAM keTalAMka zahero joIe. kAra kArAjiyelanuM smRti maMdira ahIM AveluM che. A mAunTa TIspAnI taLeTIe birase medAnamAM AveluM brAsava nATayakAranuM " khovAyela patranAmanuM nATaka atyaMta zahera 800varSa purANuM che. temAM paMdaramI sadIne jUne prasiddha che. ane haju e rumAniyAmAM bhajavAya che. TAunahola, kalA ane ItihAsanuM saMgrahasthAna dharAve che. kevA agAunA nAnI amaladAronA vasavATanuM nagara Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ 154 vizvanI asmitA mekisake hAla audyogika ane sAMskRtika kendra che. temAM soLamI ane TrAnsIlaveniyA yuropamAM eTemAna sAmrAjyanA sadIna bAnIe graha ane saMta dumitranuM devaLa jevA vistAra sAme lehadu samAna sadIo sudhI saMrakSaNa karatA jevAM che. janatAno bagIce gaI sadInI raMgIna zailImAM rahyA hatA. bahAdura rAjA mikAela (1593-1601 )nA sajAyelo che. jAmI mahAviyAnuM rUmAniyAnA sAMskRtika samayamAM A traNe pradeza eka sattA heThaLa thoDA samaya itihAsamAM agatyano bhAga bhajavatuM nagara che. jAsImAM sudhI rahyA hatA. vAlAciyAnA koTIna brikavenuM navIna gRharacanA thaI che. ahIMne sAMskRtika mahela, (1688-1914)nA zAsana heThaLa sthApatyanI navI zilI soLamI sadInuM geliyA devaLa vagere jevA jevAM sthaLo janmI ane te brikonuM zilI tarIke oLakhAya che. che. A purANuM vidyApIThanuM nagara che. bukhAreTa pAse Avela 17mI sadIne maga sauI A mahela tathA horey maTha, A sthApatya zailInA uttama galATI DAnyuba nadI para AveluM mukhya baMdara che. namUnAo che. Adhunika zailInAM makAne rUmAniyAmAM devA sAMskRtika nagara che. piyatrA nimna girinagara bistitA aneka che chatAM tenI prAcIna sthApatya zailI, lokakalA, lokakhINamAM AveluM manahara yAtrAdhAma che. temAM sthApatyanuM nRtyo ane jana saMskRtinuM jatana kumAniyA haju paNa premasaMgrahasthAna jevAlAyaka che. yA mare prAcIna khANa pUrvaka kare che. mahAviyAnI zetaraMjIonI jIvanavRkSanI udyoganuM nagara che. gUMthaNI-vaNATamAM aneka bhAte ene kiMmatI ane suMdara 2mAniyAmAM aneka uNa ane kSAra yukta pANInAM gRha suzobhana tarIke sarva keIne AkarSe che. rUmAniyA jharaNAM AvelAM che. ane jude jude ThekANe A pANInA prAcIna saMskRtine saMrakSaka Adhunika pragatizALI deza che. snAnathI judA judA raMgonA upacAra thAya che. epherI kALAsamudranA kinAre che ane tyAM jJAnataMtunAM dardo, strIonAM dardo, rikeTsa, cAmaDInAM dardonA upacAra thAya jo ApaNe dakSiNa amerikAnA mekisake dezanA che. megeliyAmAM uSNa pANInA jharA gaMdhakavALA ane pATanagaramAM Avela saMgrahAlayo ane khAsa karIne 75000 reDiekaTIvavALA che. harakayulena snAnagRhe peTanA mITara bhUmimAM phelAyeluM mAnava vaMzanuM rASTrIya saMgrahAlaya ane AMtaraDAnAM dardInA upacAra kare che. savATA, gavArA joIe te mekisako ane bhAratanI tathA dakSiNa eziyAvagere sthaLoe paNa vividha upacAra thAya che. nI saMskRtio vacce acUka samAnatA dekhAya che. maya lokonI AMkaDA paddhatimAM mIMDA - zUnyanuM sthAna che. ramAniyAnI nArI DokaTara anA aralAne (Ana tyAM ApaNe yogamudrAmAM beThelI mUrtio - digaMbara mahAAslan ) vRddhatvane aTakAvanAra ane rokanAra jero viTAla vIra svAmIne maLatI AvatI vastrahIna mUrti e AkAraeca-3(Gerovitai H. 3)nI davAonI zodha karI, tenA vATanI yAda ApatAM pirAmiDa maMdira sthApatyamAM nAgaupacArAthI jagatabharamAM nAmanA kADhI che. temanI zodha garuDa ane kamaLano upayoga, ziva ane hanumAnane maLatAM vize vividha pustaka lakhAyAM che ane temanA upacAroe citro vagere joIe chIe ane ApaNane te dezanI eka krAMti sarjI che. bukhAresTathI 20 ki.mI. dUra buphaTIA saMskRti ane bhAratanI saMskRtinA saMbaMdha vize tulanAtmaka kesalamAM paradezIonI sAravAra thAya che. abhyAsa karavAno vicAra jAge che. mekisakana roTalI - bIjA vizvayuddha bAda ramAniyAe khUba jhaDapathI taratIyA ane rAjamA khAI bajAramAM hAthakArIgarInI pragati sAdhI che ane audyogika temaja sAMskRtika kSetre vastuo kharIdavA jaIe to tyAMnI dukAnomAM maLatAM vividha rIte nedhapAtra kAma karyuM che. bhArata ane zAkabhAjI, phaLa, maracAM, athANAM, chAza vagere ApaNane rumAniyA mitra deza che. pravAsIone tyAM aneka sukha- bhAratIya zaheranA bajAranI yAda Ape che. sagavaDa maLe che ane te sukhada samaraNIya anubhava meLave prajAsattAka mekisake AMtararASTrIya jagatano eka che. yutha hosTelsa ane khAnagI gRhe paNa pravAsIonI agatyano deza che. I.sa. 1969mAM vizva olimpika sagavaDa sAcavavA taiyAra hoya che. 23mI oNgasTa 1995thI ramato A dezanA pATanagaramAM yojAI hatI ane te dvArA 2mAjiyAe samAjavAdI prajAsattAka zAsanane amalamAM duniyAnA dezanuM dhyAna e deze AkaLyuM hatuM. purAtattvanA mUkayuM. rUmAniyAnA traNa pradeza vAhalAciyA; mahAviyA vidvAnonA mata mujaba mekisakamAM AjathI dasa hajAra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 155 ' varSa pUrve mAnavIe vasavATa karyo hato. amerikana purAta. sAme teNe krAMti pakArI sane 1911nA navembaranI 6ThThI tvavettA hibane nyUmekisakamAM seDiyA parvatamAM zedhelI tArIkhe mAdera mekisakano rASTrapati banyA. te vakhatathI guphAmAMthI je paththarayuganA pUrvArdhanAM zastro tathA phosama Aja sudhImAM 15 rASTrapatie thaI gayA che. mekisakonA ojArano reDiyo kArbana paddhatithI karavAmAM Avelo dareka rASTrapatie pitAnuM pada levA uparAMta krAMtinI jyota abhyAsa temane I.sa. pUrvenAM 15 thI 30 hajAra varSa amara rAkhavAnI pratijJA levAnI hoya che. 1917nI agAunA darzAve che. mekisakonI prAcIna saMskRtio pAMcamI phebruArIe mekisakanuM navuM rAjya baMdhAraNa atyaMta vikasita hatI temAM sauthI prAcIna olameka jAhera thayuM. saMskRtino kALa I.sa. 240-300no che. temanI vizva ' mekisakanuM saMyukta rAjaya Aje eka vizALa deza che. vikhyAta maya saMskRtinA sAhityane bizapa lAMDAe nArI te uttara goLArdhamAM 37 thI 14 akSAMza ane 117 ane karyo ane AmatekAnA sAhityane bizapa jummA rAgoe 86 rekhAMza vacce amerikAnA saMyukta rAjyo yu. esa. bhasmIbhUta karyuM; chatAM je koI avazeSa bacyA che te e.nI dakSiNe Avelo vizALa deza che. tenuM kSetraphaLa bhArataA dezanI paurANika ane prAcIna sabhyatA ane saMskRtine nA kSetraphaLa karatAM eTale 1960183 corasa kilomITara ane tenA vikAsano ThIka khyAla Ape che. jeTaluM che. temAM rAjya, saMghapradeze ane saMghaji9lA - I.sa. 1pa1mAM mekisakomAM senAnI zodhamAM (mekisake zahera)ne samAveza thAya che. prazAMta ane AvelA penanA lokone Ajhaka samrATe bheTa sogAdamAM ATalAMTika mahAsAgara taraphane tene kula sAgara kinAro je sonAnI vastuo ApI ane pUjArIo pAsethI 9930 kilomITara che. bhUmine eka tRtIyAMza bhAga maMdiromAMthI je jhaverAta temane maLyuM te joI spenanA jagalAne che ane bIje tRtIyAMza DuMgarALa gocara lokone khAtarI thaI ke temanA svapnane suvarNa pradeza bhUmine che. khetI phakta 15 - paMdara - TakA vistAramAM mekisako che. pariNAme I. 1521 thI 1541 sudhImAM thAya che. chatAM te deza anAjanI nikAsa kare che. duniripeniza lokee aneka Akama karI lagabhaga AkhuM yAmAM sauthI vadhAre rUpuM mekisakanI khANomAMthI nIkaLe mekisako kabaje karyuM. mekisakanA apeniza vijetA che. dezanI vasatI pAMca karoDathI jarA ochI che. 70 ketema sAme 153mAM mekisakonAM dvAra baMdha thayAM! TakA loke zikSita che. inDiyana - AdivAsI - jAtionI mekisakono vahIvaTa navapenanA vAIsaroya dvArA cAlato saMkhyA kula vasatinA 10 TakAthI paNa ochI che. mekisako (ane 1535mAM prathama vAIsaroya meDemI banyuM. te pachI leTina (dakSiNa) amerikAne sauthI pragatizIla deza che. 1821 sudhImAM 62 vAIsa thaI gayAM. I. sa. 1970mAM AvavArejha rASTrapati tarIke cUMTAyA. I. sa. 1857mAM beniTe havArejhanI preraNAthI pragati- I.sa. 1810nI sapTembaranI 16mI adhI rAta pachI zIla baMdhAraNano prAraMbha thayo hato. paraMtu 1871mAM mekisakanA gyAnAhAto jillAnA Dolarasa nagaranA devaLamAM beniTe havArejhanA mRtyubAda 1876- 1970 sudhI ekAeka ghaMTanAda zarU thaye. hajAro nAgarike gharabAra pirIri dIo Apakhuda sattA jamAvI hatI. yu. esa. cheDI pAdarI hiDAgonI netAgIrI nIce " AjhAdI e.nA erijhonA, nyUmekisaka, kelipheniyA ane TekasAsa jiMdAbAda" ane "AcUpIne murdAbAda"ne pikAra karI pradezo mULa mekisakenA hatA paraMtu uttara amerikAe - - krAMtine nAda jagAvI rahyA. gAcavIne spenane nImela (yu.esa.e) tene 1847nI pTeimbaranI 13mIe lazkarI sattAdhIza hato. uttara mekisakomAM hiDALe netA hato AkramaNa karI ane 848nI phebra bArInI bIjIe saMvi ane dakSiNamAM marelasa. I.sa. 1813mAM marelese prajA karI pitAnA pradezamAM bheLavI dIdhA. pariNAme se varSa tAMtrika baMdhAraNanI jAherAta karI paNa be varSa bAda sudhI mekisakone yu. esa.e sAthe. aNabanAva -hyo. spenanI zAhIsenAe tene harAvI phAMsIe caDAve; Aje tenA Arthika saMbadhe yu. ema. e sAthe gADha che paraMtu A kAMtinI javALAo bujhAvAI chatAM bhArelA chatAM te krAMtikArI kayubA deza sAthe amerikA viruddha anirUpe jIvaMta hatI. ane te raziyAnI krAMti pahelAM jaI sArA saMbaMdha dharAve che. I.sa. 1910mAM pharIthI mAderanI netAgIrI nIce bhabhUkI UThI ane 20mmI navembare saramukhatyAra diyAjhanI sattA mekisako nagaranI bahAra te khyAnamAM maLela manuSyanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ 156 vizvanI asmitA avazeSa I.sa. pUrve dasa hajAra varSanA che. ane sAMtA che. AmAM eka lekha I.sa. 692no che. oraDAmAM bhIte IsAbela ImatApAnamAMthI maLela hAthInuM hADapiMjara paNa pa2 9 purohitanA citro che. ane purohitanA hAthamAM eTaluM ja prAcIna che. mekisakonI saMskRtie duniyAne sUryanuM kavaca ane cakra che. javAnA mArga para 7 mITara makAInI bheTa ApI che ane makAI e dezanA bhejananuM UMcI kamAne che. maya saMskRtinAM bIjAM javalaMta kendra eka khAsa aMga che. makAIne cheDa devatA rUpe temaNe bAnapAkane udaya cothIthI navamI sadI vacce thaye hate. gaNyo hato ane kalA ane kAvyamAM paNa makAI preraNA- poleMkamAM sthApatya kalAnI parAkASThA che tyAre bonapAka dAyaka banela che. temane teratipA - roTalo - makAIne zi95 ane citrakalAnI parAkASThA che. zaheranI madhyamAM mATInI tAvaDI para zekAte. temanI surA "pulake" methInA plAjhAmAMnA paththaranA staMbha para alaMkArothI zobhatA | mRtadeha sAthe vAsaNo, ojAra, rAjada'DadhArI purohitanI pratimA che. benapAkanA maMdiramAM khAdyapadArtho ane paralokamAM yudhiSThirane sAtha ApanAra traNa khaDe citrothI alaMkRta che. eka khaMDamAM rAjakumAranA katarA jema katarAMnAM galaDiyAMone dATatA. prAcIna abhiSekanAM citro, bIjAmAM yuddhanAM ane trIjAmAM vijaya meka kalAkAroe puruSanI ja mUrtio ghaDI hatI. ghoSaNAnA utsavanAM dazyo che. adhamAnava ane ardha pazunI mUrti e paNa te banAvatA. trIjIthI sAtamI sadI vacce tevatIhavAkAna devatiSThAna meka saMrakRtinA be prAcIna zilAlekhomAM eka para nagara mahotsava kendra samAna banyuM hatuM. temAM mArga para batakanI cAMca jevI mukhAkRtivALo puruSa kotarela che uttare caMdrane pirAmiDa ane madhyamAM jamaNI tarapha ane te Isa. 162no zilAlekha che. bIje amerikAno sUryane pirAmiDa tathA dakSiNa UMce "kevenjAlako Atna". sauthI prAcIna zilAlekha kahI zakAya te I.sa. pUrva nuM maMdira che. sauthI UMcA sUryapirAmiDanI UMcAI 64 31ne che. A lekha cesa jhApanesamAMthI maLe che. mITara ane jamIna paranI laMbAI pahoLAI 223 mITara mekisake ane dakSiNa amerikAnI prAcIna maya che. phastrAlake Ala vahetAM pANInA deva che. pirAmiDa saMrakatinA 100 uparAMta kendro zodhAyAM che. A kendro ane maMdira sAme be lAkha corasa mITarane cabUtaro udaya I. sa. nA pahelAthI dasamA saikAmAM thayo hato che. ane tenI cAre bAju 13 pagathiyAM che. dara bAvana ane temAM chellA sAta sikA te suvarNayuganA manAya varSe sUrya mRtyulokamAM jAya tyAre tene punarjIvana ApavA che. maya lokono prathama zilAlekha vATemAlAnA vAkhA- A cabUtarA para hoLI pragaTAvI badhAne ghera ghera ani kAnamAMthI maLela che ane te I.sa. 3ra8ne che. chelle pragaTAvavAnuM sUcana thatuM. ahIM svarganuM suMdara citrAlekhana zilAlekha kivatAnArUmAMno I.sa. 90no che. maya loko che. svarga eTale lA lekAnA (trika) citra suMdara jyotiSa, gaNita, paMcAMgazAstra jANutA. te loko divasane 2gAmAM ane jIvaMta mukta zilImAM che. AkhuM vAtAvaraNa kina" kahetA. temano mahino vinasa 20 divasano AnaMda ane utsAhathI sabhara che. ane tUta-varSa 18 vinasanu. dhArmika varSa 2chalikana mekisakonA itihAsamAM tevatI havAkAna ethensanI kahevAtuM ane rAjakIya 365 divasanuM "hAva" kahevAtuM. ane tulA spArTInI yAda Ape che. tulA pATanagara sUryagrahaNa ane caMdragrahaNanI teo gaNatarI karI zakatA. sinikonI vIratA ane yoddhAonA vijayanuM gauravasthAna temane devAdhideva "hunabaka' ane teno putra Ijuma, hatuM. teteka saMskRtinI mUrtikalAnA suMdara namUnA panI Ivala (caMdra) hatI. IndrasamAna vRSTino deva "caka'. tulAmAMthI maLe che. temAM cakacUla nAmanA devanI mUrti. yomAM yuvaka ke yuvatInA hadayanA balidAnane zreSTha omAM viziSTha che. gaNavAmAM AvatuM. A sonerI bhUtakALanA avazeSA ci cena IljhAmAM Avela 65 vAranA vyAsanA ApaNane pileke ane bAnapAkamAM maLe che. pirAmiDa - senAte(phavA)mAM taLiye varasAdanA devane nivAsa hato. para maMdiro baMdhAyAM. te devane prasanna karavA alaMkRta kanyAone bali tarIke zilAlekhanuM maMdira 65 phUTa UMcA pirAmiDa temAM pheMkavAmAM AvatI. A pradezamAM eka 25 phUTa UMce para bAMdheluM che. pirAmiDa 8 mALa che. upara sudhI pirAmiDa che. tenI dareka bAjue pagathiyAM che. ane temAM javAnA mArganI baMne bAju para kalApUrNa mUtio-citro navakhaMDa che- upara eka maMdira che. maMdiranA thAMbhalA para Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 157 ddhAonI pratimAo che. ketaraNImAM pakSI ane sarponuM zatruone harAve che paraMtu sAMje nabaLe paDatAM caMdra pramANa vadhu che. mayatolIka yuganA mukhya devatA phakRlakAna ane tArA tenA para vijaya meLave che. enuM lohI pIe che. tene A pirAmiDa kula 365 pagathiyAM vALe che ane mRtyubAda sUrya pRthvImAtAnA khoLAmAM piDhe che. (varSanA divase) che. tene punarjIvana ApavA smInI jarUra che. A mATe yuddhamAM rAjyakedI banelA manuSyane naraali apAtuM. rAjA umalamAM dharmAbhyAsIo mATe eka cotarAnI cAre AvI jelanA abhiSeka vakhate 80,000 dAsane bhoga bAjue cAra imAratavALo maTha che. uttaranA makAnamAM caDhAvyo hato.. zukranuM maMdira che. dakSiNa tarapha caka devatAnAM mahorAM ane jhuMpaDIonAM citra ane tenI upara be phaNavALA AjhakonI samAja vyavasthA moTe bhAge janataMtranI sApanuM kotarakAma che. pazcimamAM pakSo - sapa che. thaDe hatI. rAjadhAnInA cAra bhAga ane pratyeka bhAga nIce dUra bIje jAdugara pirAmiDa che. eka jAgaraNIe iMDA- pAMca ji9lA, ema vIsa bhAga thatA ane pratyekane pratimAMthI bALaka sajaryuM. te bALake moTA thaI rAjAne hoDamAM nidhi mahAsabhAmAM besatA ane temAM samrATanI cUMTaNI UtaravA kahyuM. rAjAe tene eka rAtamAM eka mahela thatI. jamIna samAjamAlikInI gaNAtI. dAsa paNa banAvavA jaNAvyuM ke teNe jAgaraNInI madadathI banAvyo. kuzaLatAnA AdhAre UMcuM pada prApta karI game tenI sAthe rAjAe tene mArI nAkhavA tenA mAthA para koka pila- lagna karI zakato. khetI, pANI, sarjana vagerenA devatA kaThaNuphaLa - phoDavAnI zarata karI. AmAM te bALaka jItI pUjAtA ane A lokonA samayamAM vizALa maMdira ane gaye, rAjAnuM mAthuM bhAMgyuM ane hIMgu bALaka rAjA bhavane tathA kaLAnuM nirmANa thayuM. 20 divasanA 18 banyA. jAdugaraNI adazya thaI gaI mahinA ane pAMca kALA divasa maLI varSanA 365 divasa thato. 14mI ane 15mI sadImAM maya sAmrAjya chinnabhinna thayuM. temanI saMrakRtine khristI dharma pracAranA spenanA kete caDhAI karI tyAre tene deva ane nAme vizapa leMDAe sarvanAza karyo. 15mI sadInI ane tenA sinikane devatA mAnI makatejhayumAM bIjAe zarUAtamAM AjhAlAnamAMthI UtarI AvelA Ajhateoe tene bheTa mokalI pAchA javA vinaMtI karI. te na tiSkA sarovaranI vacce AvelA dvIpamAM zaraNa lIdhuM.. svIkArAtA rAjA keteM mane maLavA gayo ane tene gaLAne temanA devatA havajalapoAlInI bhaviSyavANI hatI ke hAra paherAvyo tyAre tene kALA mAthAnA mAnavIne jayAM teo gAMcamAM sarpa pakaDI thora para beThelA garuDane : sAmano karavAnuM che tenuM bhAna thayuM. ketejhe 13mI karaze tyAM teo vasaze. AvuM dazya temaNe joyuM ane ogasTa 1521ne divase rAjAne keda karyo. mekisako teo ahIM vasyA. teththoko saravaranuM bIju nAma navapena banyuM ane traNaso varSa penanA loko "gAcavIne"ameralI ApAna hatuM ane te parathI dvIpanuM nAma mekisakA dvArA mekisakonA loke gulAma banyA. lekane khristI dharma paDayuM. Ajhatako tenerakA paNa kahevAtA. mekisakonuM svIkAravA pharaja pADavAmAM AvI. speniza pAdarIo rAjacihna thera para beThelo garuDanI cAMcamAM sapa che. paNa ghaNAkharA patita hatA. temAM vATe hagU, moTe-- sAteka sAmrAjyanI sthApanA ane vistAra karavAmAM liniyA ane kirAgA nAmanA cAra pAdarIo sAcA traNa samrAToe phALo Apyo. dharmiSTha ane sevAbhAvI hatA. temaNe lokonA kalyANa mATe kAryo karyA ane penamAM mekisakano- navapenanAM (1) makatejyamAM pahelo (1440-69) loko para thatA atyAcAro pratye dhyAna doratAM varNano (2) AzAyakAlla (1469-81) ane lakhI mekalyAM. traNa varSanA speniza zAsanamAM yuropIyA kalA dvArA khristI dharmanAM devaLe maThe vagere zobhavA. (3) AhavI jela (1486-1502) . Ajhako havacha poralI yuvAnane sUryAvatAra 1910nI krAMti pachI rASTrapati kArDanese nIcalA gaNatA, sUryane jIvavA mATe caMdra ane tArAo sAthe tharanA lokonA hitone dhyAnamAM laI aneka krAMtikArI laDavuM paDe che. savArathI laDAI zarU thAya che. sUrya pheraphAra karyA. mekisake zikSaNane khUba mahattva Ape che lAgyAM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ 158 vizvanI asmitA ane vArSika aMdAjapatramAM trIsa TakA kharca zikSaNa TAvaranuM che. maya lokonA bhavya maMdiro jeTaluM che. mATe phALavavAmAM Ave che. navanirmita vizvavidyAlayanuM mahattva maya lokenA bhavya .. maMdire jeTaluM che. mekisake zahera jANe saMgrahAlayanuM mekisakanuM pATanagara mekisake 2225 mITaranI UMcAI zahera che. para vaseluM che. tenI sthApanA AjathI 650 varSa para Ajhateke jAtie karI hatI. cAre bAju sarovara vacce mekisako deza parvato ane uccabhUmine deza che Avelo e dvIpa che. ane tenI vasati 70 lAkhathI ane kene samRddhi ane vibhava mATe khUba zrama karavo vadhu che. zaheranI pUrvamAM pipakAte pele ane IstAkisahavAle paDe che. parvatemAM keTalAka javAlAmukhI che. pazcima nAmanA parvate tenI zobhAmAM vRddhi kare che. ane parvata mekisakomAM parIkayutina javAlAmukhI 1943mAM prathamapa400 mITarathI vadhu UMcA che. pazcime cheDA mAIlane vAra phATayo hato. ane tyAra pachI vakhato vakhata temAMthI aMtare siezamA okisedetAla (pazcimI mAtR lAvA nIkaLyA kare che. keTalIyavAra dharatIkaMpa vinAza parvata) nI zaMkhalA che. dakSiNe sieza mAke delasUra saje che. prazAMta mahAsAgara taraphanA 4500 mAIla lAMbA (dakSiNI mAtRparvata) che. Ama parvatamALAo mAtA sAgara kinArA para kelipheniyAnI dakSiNe lA-pAjha tarIke oLakhAya che. mAnava tenuM bALaka che, svAmI (zAMti) baMdara AveluM che. te eka nAnuM vepAra kendra zaheranAM havApANI ane prAkRtika sauMdarya che ane dezanI mukhya bhUmithI jarA vikhUTuM paDela che. tyAM sadAye vasaMtaRtuno vasavATa darzAve che. teNe ko kelipheniyAnI khADInI bIjI bAju mAMsa baMdara tenA sarovara ane cApulISeka pArka to sAkSAta madhuratA vIra nivAsIo mATe ItihAsa prasiddha che. mAsanI samAna che. pAkamAsa ane AlApedA evenyu tarapha jatAM dakSiNe pAlAplAna baMdara atyaMta ramaNIya che. ahIMthI dareka ghara suMdara bagIcA samAna lAge che. enA raMgIlA ravAdAlAhAra sudhIno sIdho jamIna mArga che. gvAdAlAhArA loka sAMja paDatAM nATaka sinemA operA ane mariyAcI mekisako zaherathI bIjA naMbaranuM moTuM zahera che. mekisako lokanayanI ramajhaTathI thanaganI UThe che. zahera madhyamAM mariyAcI lokagIta ahI jagyuM hatuM. prakhyAta Avela jhokIlo ceka Ajhateka vakhatathI khaDo che ane kalAkAra Arejhake A zaheramAM janmyA hatA. pAjhAlAnatenA para te lokonuM pazcima khUNe maMdira hatuM. jema thI 650 kilomITara prazAMta mahAsAgaranA ja kinAre maslima aAkramaNukAe bhAratanAM maMdiro toDI majide prasiddha baMdara AkApudako AveluM che. mekisake zaherathI aMdhAvI tema speniza lokee mekisakanA AdivAsI. 400 kilomITaranA aMtare AvelA A sthaLe mekisakonA onAM maMdiro toDI khristI devaLe baMdhAvyAM. mekisakomAM seMkaDo sahelANIo dararoja sahelagAha mATe Ave che. je mULa vatanIonI be karoDanI vastI hatI te Aje kebrAdA TekarIthI 45 kilomITara nIce sAgaranA jaLamAM vijetA varganA saMhArano bhoga banI 10 lAkha jeTalI bhUsakA mArI nahAtA yuvaka - yuvatIo eka maraNIya ja rahI che. kAlanI dakSiNe AjhakanA mahAna samrATa dazya pUruM pADe che. koI paNa videzayAtrI mATe AkAmikatejhayumAna rAjamahela spenanA vAIsaroyane mahela pukAnA anupama sauMdaryanuM rasapAna Avazyaka che. banyo hato. paraMtu 1689mAM teno nAza thayo. Aje mekisako ane AkApuke vacce mArgamAM karnAvAkA tyAM rASTrapatinuM kAryAlaya che. ane dara varSe sapTembaranI ane tAke zahere Ave che. karnAvAkA speniza loke paMdaramIe svAtaMtryadinanI ujavaNI ahIMnA ghaMTanAdathI mATe unALAnI rAjadhAnInuM sthaLa hatuM. tAnkonuM cAMdInA Ara le che. pratyeka mekisakanane dezanA ItihAsa mATe alaMkAro ane vAsaNanuM kAma khUba kalApUrNa ane suMdara gaurava che. repharmo evanyuthI thoDe dUra jatAM eka cekamAM pUrva mAM meksikanI khADInA kinAre sauthI moTuM AjhatekAnA chellA rAjA kavAyate mokanI mUrti che. baMdara verAkrama che. yuropa sAthe A baMdara dvArA vepAra rekormAnA trIjA cokamAM svataMtratAnuM smAraka che. mekisakonA vyavahAra thAya che. mekisake zaherathI te 275 mAIla AjanA jIvanamAM tevatIhavAkAnanA UMcA pirAmiDa dUra che. mekisako zahera ane verAkrama vacceno rAjamArga jeTaluM mahattva che eTaluM ja zaheranA leTina amerikAnA velA thaIne jAya che. devaLo raMgaberaMgI lAdInA TukaDA hoya che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 159 jaDelAM makAno ane suMdara kuvArAvALA A meghadhanuSa- mahattvano phALo Apyo che. pisAdA (1852-1913) raMgI sthaLanI adA anokhI che. dakSiNamAMnuM meriTAbaMdara nAM nakazI citromAM paNa navI praNAlikAnA darzana thAya speniza vijetAoe vasAveluM hatuM. tenI svarachatA che. te bhAvanApUrNa uttejanAtmaka saMketonA AdhAre ane suMdaratAne lIdhe te zvetanagara kahevAya che. yathArthanI vaiyaktika abhivyakti kare che. erejhake (1883' mekisako dezanuM audyogika zahera mAMterI che. te 1949) riverA (1886-1957) sikaveIjha ane dezanuM trIjA naMbaranuM zahera vaijJAnika pragatinuM pratIka che. tamA mahArathI kalAkAro che. ojhakonuM kalAjagata tenI dakSiNe 400-500 kilomITaranA aMtare jAkAtekAsa lohIluhANa che. tenI AtmakathAmAM bhAratanI AjhAdI ane sAluisa patAsInAM madhyakAlIna nagara AvelAM pratye atyaMta sahAnubhUti darzAvI che. tenA nivAsache. eka khanIjonuM kendra che to bIjuM pazupAlananuM. sthAnanuM nAma teNe "Azrama"-gAMdhIjI pratye Adara kapriya AkhalAnI sAThamArInI ramata mATe sArI jAtanA darzAvatuM rAkhyuM hatuM. tenuM 1930mAM banAveluM citra AkhalA sAluIsa pasI pidA kare che. promithiyasa" prakhyAta che. tenI preraNA mekisakana hatI. tezkeke najIka cApAMgonA kRSividyAlayamAM riverAnuM ' mekisakonI dakSiNano bhAga gIca vastIvALo ane "sUtI dharatI' nuM bhIMtacitra tenI zreSTha suMdara kRti che. jUnI saMskRtinA kendra samo che. tyAMno ekaeka paththara DeviDa AlphATe sikveI rojhanI kalA AtmA ane maya saMskRtinI kathA kahe che. maya lokonA atula ravarUpa bannenI dRSTie pUrNa mekisakI che. teNe kAMtikArI vaibhavano khyAla pAleke, bonApAka, kAMce. cicena icchA citrakAra ane zilpIonuM maMDaLa racyuM ane temane 'ne umela, kAbA vagere sthaLe jovAthI maLe che. te jotAM e mAsa rUtA kelA vestA" eTale "amArA pitA ApaNe te dezanA bhavya bhUtakALamAM sarI paDIe chIe. sivAya amAre mATe bIjuM koI nahi" ne mudrAmaMtra hajuye maya jAtinI 15-20 ToLIo hayAta che ane ApyuM. tenAM bhItacitra lalitakalA prAsAdamAM rASTrIya temanI bhASA ane paheraveza alaga che. bahAkA kSetramAM vizva vidyAlayamAM, etihAsika saMgrahAlayamAM ane vIjaLI Ajhaka ToLIo paNa hayAta che. vibhAgamAM che. rUphIne tAmAyo (ja. 1899) paNa mahAna kalAkAra che. "pratIka ane kalAkAra" mAM tAmAe mekisakonA sikkAne paisA kahe che. te eka seMtA kalAkAra prakRtimAMthI preraNA meLavavA chatAM tene dAsa losa barAbara ane ApaNA 60 pasAM jeTalA mUlyane che. nathI evuM Alekhana karyuM che. mekisakanI keMgresa dhArAsabhAmAM 273 sabhyo che. 1970mAM cha varSa mATe kAMtikArI pakSanA luIsa ece. sAhitya kSetre lijhADIe "khujalIvALo popaTa' veriyA Avareja rASTrapati tarIke cUMTAyA che. chellAM nAmanI prathama navalakathA lakhI. gorostIjAe samAjane trIsa varSamAM udyogonA kSetre mekisakoe apUrva vikAsa hacamacAvI kAMti saje tevAM nATaka lakhyAM. DevIntAnAsAvyo che. Aja dezanAM vijaLIgharomAM 50 lAkha rU sAMcejha rojha mirayA vagere lekhakenI racanAomAM kilovoTa vIjaLI utpanna karAya che. temanA samAjanI UthalapAthalane paricaya maLe che. pharnAnDo kADehonanA nATaka darzakanA marmane sparze che. I.sa. 1810mAM jyAre mekisaka svataMtra thayuM tyArathI ane bhUtakALanI vedanAone jIvita rAkhe che. kAMtinI enI kalAe anokhuM rUpa dhAraNa karyuM che. kalAve (1810, sAthe krAMtinI navalakathAo lakhAI. gUma mAna vAskaselesa, 1881) kArTe (1824,1884) ane li rUelAsa ramele, AjhavelA vagere mahAna sAhityakAroe samAjanI (1810,1907) jevA kalAkAroe "nutana kalAsika" yathArtha paristhiti ane vAtAvaraNa nirUpI tene mArgadarzana racanAne janma Apyo. sAMtA teresA sAbhera tathA ApyuM. "pAMca vAgyAnI sAthe" "garuDa ane sapa', sAna pharnADonA devaLo paranI bhIto ane guMbaja para "tephAnanI dhAra', patita' vagere prakhyAta navalakathAadbhuta citro AlekhavAmAM AvyAM che. herana (1887. emAM lekhake e kAMtiyuganA pitAne sukhaduHkhapUrNa 1918) kalAujhela (1866-1975) ane De. Alee anubhavo varNavyA che. spetA ane phatesanI navala(1875-1964) kalAkSetramAM navInatA ANI ane vadhu kathAo mAnava bhautikatAne dAsa bane te pratye zaMkA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ 160 vizvanI amitA ane cetavaNI uccArI che. potAnI "majhadhAramAM gayA udyoge sthapAyA che. sAMskRtika kSetramAM Adhunika bhAratatemano prANa" tathA "lagabhaga svaga' navalakathAo no jhekoslovAkiyAnI janatAne temanI bhASAmAM vidvAna nIcalA varganA kalezamaya jIvana ane dhanika varganI che. vinsensa lijhanIe paricaya Apyo che te bhUlI vilAsapriyatA pratye samAjanuM dhyAna dore che. phatesanI zakAya tema nathI, bhAratanA kavivara ravIndranAtha ThAkure navalakathAo navayuvAnonA manamAM jAgatAM bhUta ane ( TAgere ) te dezanA nimaMtraNathI 1921 tathA 1926mAM vartamAnanAM pratiSThita mUlyo vacce saMgharSa darzAve che. te dezanI mulAkAta lIdhI hatI ane temaNe jheka vikA eka zreSTha ane jagaprasiddha mekisakana Adhunika sAhitya pro. lijhanI ane morijha vinTara ninjane zAMtiniketanamAM kAra sAMcejha reyese sAhityanA vividha kSetre sAruM pradAna AmaMtraNa ApyuM hatuM. prA. lijhanIe jheka bhASAmAM bhArata karyA che, jagaprasiddha kavi Adhunika lekhakomAM sauthI vadhu ane bhAratIya janatA : "saikAonI tIrthayAtrA" nAmanuM vikhyAta ane kapriya che Alpha phayesa (1889- mahattvanuM pustaka lakhyuM che. Ama yuropanA kendra sthAne 159) ane kavi kavio pAjha (janma 1914) AvelA nAnA jheke slovAkiyA deza sAthe bhAratanI mitratA sAhityanA dareka kSetramAM temanuM AgavuM pradAna karela che. jUnI purANI che ane bhArata tathA jhekoslovAkyA eka ane teo A zatAbdInA sahuthI mahAna lekhaka gaNAya bIjAne aneka kSetra sahayoga ApI rahyA che. che. kavi evi pA bhAratamAM navI dilhI khAte yuropanA madhyapradeza samo keralovAkiyA deza 50 mekisakonA elacI pade rahyA hatA ane tyAMthI teo hajAra corasa mAIlanuM kSetraphaLa dharAve che ane tenI vastI rAjInAmuM ApI chUTA thayA hatA. "mAnavanI AdhAra ApaNuM gujarAta karatAMye ochI-daDha karoDa uparAMtanI zIlA" "sUryano paththara" "duniyAnI pAra' vagere kALe che. tenI rAjadhAnI prAga-prANA-pAse eka paththara Avelo temane mekisakenA ane spenizanA zreSTha kavionI che ane te yuropanuM bhaugolika madhyabiMdu darzAve che. haroLamAM mUke che. * ekalatAnA julabhulAmaNA A nAnA dezanuM prAkRtika saudarya videzIonuM mana pAjhanA prabaMdhonuM saMkalana che. "be dRSTibiMdumAM temaNe mohita kare che. tenI sarahade haMgerI, eTrIA, be bhAratanI saMskRtimAM jIvananI anityatAnA ane kSaNe jarmanI, piDa ane seviyeTa saMdha AvelA che. cAre bhaMguratAnA prabhAvanI AlocanA karI che. temanA mata temanA mata bAjunI sarahado jamInathI gherAyelI hovA chatAM tenI mujaba vartamAna yuganI mane vaijJAnika samazyAone prasiddha nadIo DAnyuba, lAve, hitAvA ane oDara tene ukela pUrvanI AdhyAtmikatA ane pazcimanI bhautikatAnA kALA samudra, uttara sAgara ane bATika samudra sAthe samanvaya dvArA lAvI zakAya. joDe che. "hAItAtrA" uttara slovAkiyAno parvata 8430 bhAratanI hariyALI krAMtimAM mekisakana ghau'nAM phUTa UMcu zikhara dharAve che. ane kaMkAnema parvatamALAnuM biyAraNoe agatyano phALo Apyo che te mATe bhArata UMcu zikhara nejhakA phakta para60 phUTa UMcuM che. ketenuM RNI che. slovAkiyAmAM 93 DuMgaro ane khINo che. 19 moTI nadIo che. ra200 sarovaro ane mAchalI bharapUra taLAve che temAM jhekoslovAkiyA 79 sarovaro hAItAtrA parvatamALAmAM UMce AvelAM che. bhAratamAM jhekoslovAkiyAnI Arthika ane Tekanikala jhekoslovAkiyAnI kula vastInA 15 TakA loko tenAM cha moTAM zahera prANA ( prAga ) brAtiskAvA, brane, strAvA sahAyatAthI sArvajanika kSetramAM (1) rAMcInuM hevI mazIna plejhana ane kesisemAM vase che. blatAvA nadIne kinAre TUla kArakhAnuM (2) haidrAbAdane hevI pAvara ikavIpamenTa vaselA prAcIna ane arvAcIna saMskRtinA pratIka samA plAMTa (3) tirucirApalalIne hAIprezara beIlara plAMTa (4) vizAkhApaTTanano bhArata hevI pleTa enDa vesala pATanagara grAhAnI vastI dasa lAkhathI vadhu che. lAMTa tathA (5) ajameranA grAIDiMga mazIna Tula plAMTa lagabhaga ekahajAra varSa para morAviyA sAmrAjya sthapAyAM che ane khAnagI kSetre (1) jAvA moTara sAya- bohemiyA ane slovAkiyA sudhI phelAyuM hatuM ane te kalsa masUra (2) elArma kaloka eca. I. esa. muMbAI jamAnAnA devaLa ane zilAo Aje paNa slAva jAtinI tathA (3) kayuela Ijekazana IkavIpameMTa rAjakeTanA gauravagAthA gAya che. navamI sadImAM rAjA svAto kukanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 zAsana daramyAna jhekoslovAkiyA yuropIya saMskRti ane sabhA. dezanuM dasa rAjyomAM zAsana daSTie vibhAjana sattAnuM kendra hatuM. I. sa. 1348 mAM yuropanI sauthI thayuM che ane badhAM rAjyanA maLI kula 108 jillA pahelI cArsa yunivarsiTI prAkAmAM sthapAI hatI ane che. nAjhIonI nAgacUDamAMthI seviyeTa senAe 194panI tenA kulapati dharmAtmA vidvAna jAnasa (1371-1415) 9mI e jhekoslovAkiyAne mukta karyuM. tethI 9mI me hatA. khristI devaLanI jamInadArI ane saMpattie pAdarIo jhekoslovAkiyAne rASTradina che. artha lupa thayA ane teo jhaghaDavA lAgyA hatA. AthI devaLane jamInadArI saMpattithI mukta karavA temaNe jhekoslovAkiyAnI rAjadhAnI prAgabAhA (jheka bhASAmAM) anurodha karatAM kahyuM hatuM : "katarAMo hADakAM mATe laDI samAjavAdIonuM yAtrAdhAma che. prAganI vacce vahetI rahyAM che. temanI sAmethI hADakuM dUra karo eTale teo glatAvA nadI jyAre baraphathI DhaMkAI jAya che tyAre te cUpa thaze." jAnahusanI sudhArApravRtti zAsakavargane gamatI cAMdInI saDaka samAna camake che. A nadInI AjubAju na hatI ane tethI 6 julAI 141pane dine temane vaselA prAgamAM aneka sakApurANI AlIzAna ImArate, taMbha sAthe bAMdhI bALI daI balidAna apAyuM. A rAjamahele, gothika sthApatyanA benamUna smArako AvelAM mahAmAnA vicAro ApaNane pU. gAMdhIjInI yAda Ape che. jyAM bhAratanA vaDA pradhAna zrImatI iMdirA gAMdhIne che. temaNe kahyuM che, "satyanI zodha karatA rahe, sAcuM sanmAnavAmAM AvyAM hatAM te rAjA cArlsanuM vizvavidyAsAMbhaLe, satya zIkho ane satyane prema karo tathA satya laya ahIM ja che. zaheranI vacce purANA rAjA vaisesa52 TakI rahe ane satyanI rakSA karo." lAnI mUrti khaDI che. ane tenA nAmane vizALa skavera -eka che. liTala kavArTara bAreka kAla ane zailInuM sthAI. sa. 1468mAM jheka bhASAnuM prathama pustaka pAtya darzAve che. madhya yuganI smRti ApaNe yahUdI yuchapAyuM ane I. sa. 1515 mAM prathama jheka samAcAra jhiyamamAM yahUdI nivAsa - sthaLa-zerImAM joIe chIe. patra pragaTa thayuM. I. sa. 1526 sudhI dezamAM pAMca chApa hadazAnInuM dazya keTaluM suMdara che te te jovAthI khyAla khAMnAM zarU thayAM hatAM. Ave tema ja saMta viTsanuM devaLa kethela sthApatyane kelekiyA para poleMDa, haMgerI, osTrIA vagere samaraNIya namUne che. lenina saMgrahAlaya tathA purANI ImArata zAsane cheka ogaNIsamI sadI sudhI rahyAM ane te dara "sahova"ne dekhAva manane mugdha kare che. aitihAsika myAna aneka khaMDo thayAM, ane tene julamathI kacarI ane sAhityika saMgrahAlayamAM ApaNe mahAna cheke nAMkhavAmAM AvyAM. 19mI sadInA aMtamAM jheka-seziyala sAhityanI pratimAo, temane paricaya, temanI kRtio DemokreTika- samAjavAdI lokazAhI pATI saMgaThita thaI vagere joI sahelAIthI temanI sAhityasAdhanA vize cUkI hatI. 1917 - 18 mAM prathama vizvayuddha vakhate jANI zakIe chIe. sAhityika saMgrahAlayamAM mahAna bhUkhamarA ane yuddha viruddha haDatAla paDI ane osTa- sAhityakAronI temanA hastAkSaramAM hastaprata paNa che. haMgeriyana sAmrAjya viruddha saMgha baLa pakaDayuM. 1918 Ave ja mahAna saMgraha haMgerInI rAjadhAnI buDApesTamAM nA ziyALAmAM jhekoslovAka gaNataMtrano avAja Ade. haMgerI sAhityanAM piphI (kavinuM nAma) saMgrahAlayamAM lane dvArA dezabharamAM ane prAga - prANAnI saDako para che. sAhityanAM myujhiyamo ApaNane ghaNe e che sthaLe guMjI UThatho. 28 mI okaTobare 1918mAM svataMtra jovA maLe che. A ke kolevAka sAhityakAronI citrAekavAka gaNatatranI sthApanA thaI. ekavAka samAja valImAM temaja mahAna sAMskRtika daMta kamaskInuM bhavya vAdI gaNataMtra be rAjeno saMdha che. eka jheka ane citra ane temanI racanAo vacce che. prAganA hindI bIjI vAka. A saMbaMdhI thayelA rAjakIya baMdhAraNa vidvAna Do. elona mekalee lakhyuM che, " sauthI prasiddha sudhArA 27 okaTobara 1967mAM svIkArAyA. ane tene jheka vidvAna ane Adhunika zikSaNano sthApaka jAta amala pahelI jAnyuArI 1969thI thayo. cheke levA Amosa kemeskI (1592-1970) kaumaniyusa hato. kiyAnI svataMtratA mATe ane tenA sAMskRtika ghaDataramAM kemeskIe e jamAnAnA bhArata vize paNa temanA Do. masArike mahAna kArya karyuM hatuM. jhekoslovAkiyAnI lekha-nibaMdhomAM varNana karyuM che. jagaprasiddha Adhunika saMsadanA be bhAga che. (1) lokasabhA ane (2) rASTrIya jarmana sAhityakAra phrajha kAphakA paNa prAga nivAsI hato. Jain Education Intemational
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ 162 vizvanI asmitA braTisphAvAmAM slovAka sAhitya saMgrahAlaya AveluM che. roga maTADAya che. telista, piyatAnI ane ciyAjheka ane slovAka sAhityanA pravAhe gaMgA jamunAnA ke tepilisemAM paNa AvAM jharaNAMo che. piyaztAnInuM pravAha samAna che. cheka sAhityane vizva vikhyAta lekhaka jharaNuM gaMdhaka yukta che. ane tenuM jaLa 67 seMTigreDa kArelacApaka che ane tenI kRtio aneka bhASAmAM anu- uSNatAmAna dharAve che. kAdava-snAnathI kudaratI IlAja vAdita thaI che. kavi vitelAva nejhavAla (1900-19 karavAmAM Ave che ane sUke kAdava paradezamAMthI IlAja 58) prasiddha kavi ane nATayakAra hatA. temaNe 1945mAM mATe maMgAvAya che ! slovAkiyAmAM be nagaro che. yArakAva racela "zAMti gIta ne 1953mAM AMtararASTrIya zAMti ane cijha. ahIMnAM jharaNAMmAM AyoDina hoya che. mArApuraskArathI sammAnita karavAmAM AvyuM hatuM. videzomAM viyAnA kSahAevitsamAM AvelAM dasa jharaNe dvArA BkeslovAkiyAnuM "AratiyA" prakAzana gRha tenA zvAsa ane damanA rogIonA IlAja thAya che. Ama paradezI bhASAmAM jhekoslovAka sAhitya ane kalAkRtionA pekeslovAkiyAnA khanIja tattva ane kSArothI bha2pUra prakAzano dvArA mazahura che. prAganuM nezanala thiyeTara tenA jaLajharaNane lIdhe aneka sukhasagavaDavALA ArogyadhAmo sthApatya tathA tenA manoraMjaka kAryakrama mATe prakhyAta che. sarakAre TheraThera UbhAM karyA che. bIjA vizvayuddha vakhate hiTalaranI nAjhIsenAe rekovAkiyAmAM vyAyAma ane ramatagamatane khUba jhekoslovAkiyA kanse karyuM hatuM. lidisemAM kolasAnI protsAhana apAya che. ane tene rASTrIya ramatagamatotsava khANamAM kAma karanAra kuTuMbe vasatAM hatAM ane tyAM eka "spArtA kayAda" dara pAMca varSe prAganA AhAva sTeDiyamanAjhI sinikane mArI nAkhavAmAM Avyo che. evI khabara mAM thAya che. A sTeDiyamamAM 10000 khelADIo ane phelAtAM 9 ane 10 jana 1942mAM 192 puruSe be lAkha prekSako mATe pUratI vyavasthA che. aneka dine 15 bALako ane 203 strIomAMthI ghaNAnI katala thaI A utsavamAM vividha vyAyAma ane ramatanuM darzanaane covIsa kalAkamAM badhAM makAne, devaLa ane zALA spardhA thAya che. temAM 6 varSanAM bALakothI 70 varSanA paNa AgamAM erAyAM. Aje lidisenI jamIna para vRddho bhAga le che. jhekoslovAkiyAnI rASTrIya ramata spardhA asaMkhya gulAba khIlyAM che, seMkaDo navAM makAna banyAM pIpIvI" che. tenA nAmane pUro artha thAya cheche ane 1955nA janamAM "zAMti ane mitrI mATe kAma mATe ane deza rakSaNa mATe taiyAra rahe." phaTabola AMtararASTrIya gulAba udyAna" nuM uddaghATana thayuM hatuM. ane barapha paranI hakI A dezanI atyaMta lokapriya hiTalare gujArelA julamonI vAta zahIda jUliyasa phucikanI ramata che. emilakato peke deDanI spardhAmAM vikrama sthApI kati kAMsInA dethI" mAM ApaNe vAMcI zakIe chIe. AMtararASTrIya suvarNacaMdraka vagere meLavyA che. te yuvAA pustakane 80thI vadhu bhASAmAM anuvAda thayo che. none preraNA Ape che ane tAlImanI vyavasthA kare che. philamapremIomAM jhekeslovAkiyAnA " kArlAvivArI' nI, pIrIkanera ane glAdimira jirAsaMke naukAdeDamAM pAMcavAra zaheranuM nAma atyaMta jANItuM che. ahIM dara varSe AMtara vizva cempI anazipa meLavI che, gAramizca poteMta kicaeNnuM nAma moTara sAyakala spardhAnA mahAna khelADI tarIke khyAta rASTrIya philama-utsava UjavAya che. ane temAM puraskAra vaheMcAya che. bhAratanA philamI kalAkAro ane phi9mo paNa che. khAsa prakAranA joDA paherI barapha para sarakavAnI A puraskAra prApta karI zakyAM che. kAle vivArImAM kudaratI skI" ramata-deDa paNa jhekoralevAMkiyAmAM khUba lokapriya jharaNAMo che ane tenAM garama pANInAM jharaNAmAMthI che ane tenA mATe tAlIma tathA jeDA vagere maphata ApavAmAM Ave che. Ama aneka vyAyAma ane ramatadararoja sADA cha lAkha gelana pANI nIkaLe che. jamInathI che gamatomAM jhekeslovAkiyA utsAha pUrvaka bhAga le che. cAlIsa phUTa UMce A jharaNAmAMthI phuvArA UDe che ane e tenuM uSNatAmAna ThIka hoya che. kudaratI cikitsA mATe levAkiyAne behemiyA pradeza kAcanI kalA A pANI mUlyavAna gaNAya che. mAriyAnake lIjhanenAM kArIgarI mATe vizva vikhyAta che. jema ApaNe kAgaLa jharaNAMnuM pANI mUtrAzayanA roga mATe lAbhadAyaka che. ke kApaDa para citra dorIe chIe tema ahIMnA kalAkAro phrAMtiskevI lAjhamAM lAvara jharaNuM vizuddha kArbonika kAcamAM citra-AkAre vikasAve che. kAcanI vividha esiDanuM jharaNuM che ane tethI gesa-nAna vaDe strIone vastuo phAnasa, jhummaro, zarabata ane madirAnI pyAlIe, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbha graMtha bhAga--2 para phUladAnIo vagerenI kalAnI suMdaratA ane sUkSmatA mATe adbhuta che. A udyoganI ane kalAnI ahIM 13mI sadImAM zarUAta thayelI. lusAtI pradezamAM grikAmAM leAkeAe I.sa. 1414mAM prathama kAcanI bhaThThI saLagAvI. traNaso varSa pahelAM nAvIbera ane eiimayAthI paradeza sAthe kAcanA vepAra thatA hatA. mera glAsa varkasanA zipi'ga vibhAgamAM dUradUranA dezeAnA ADA Ave che. jaikhaleAMkasamAM kAcamAMthI aneka jAtanAM ghareNAM banAvavAmAM Ave che tene 'imiTezana javelarI' athavA khijUrI kahe che, ApaNA bhAratamAM jayapuramAM lAkhanI bagaDI vividha nagA cADavAmAM Ave che te jekeslovAkiyAmAM anelA hoya che. eka strAvAkiyAnA mera glAsavarkasamAM kAca banAvavAnI je vividha prakriyA ane temAMthI aneka vastuo banAvavAnI kriyA cAle che tevI bhAgye ja kAI jagyAe duniyAmAM jovAmAM Ave. zreSTha eka kalAkAra khizeka, hAspAdakA, muntha ane kAkhalA hulAnAnIpUrvaka kalAkRtionI DijhAInA kAca para utAravAmAM AvI che. Ama kAcamAM mAnava AkRti, phUla, pAMdaDAM, velA, prAkRtika daAAnuM suMdara Alekhana thAya che. tema ja vividha khUAvALA kaTaglAsa paNa jhekessAvAkiyAnA vakhaNAya che. bhAge nahi tevA kAca paNa jekeslevAkiyA banAve che. bhAratamAM kriojhAbAdamAM kAcanI rvAidha vastuo tathA aMgaDIe bane che. ane vaDAdarAmAM elembikanA yerAnIle kAcanA pyAlA vagere vakhaNAya che. ekAmleAvAkiyAnA kalAkAronI kalAkRtie AMtara rASTrIya kalApradAmAM vividha dezeAmAM puraskAra pAmI che. 1908mAM ATha ghanavAdI-kayubisTa kalAkAroe prathama vAra prAgamAM temanI kalAkRtionu pradarzana bharyu. vIsamI sadInA trIjA dAyakAmAM kalA para yathAvAdanA prabhAva jAmyA. prAgamAM sauthI meATI rASTrIya kalA-gelerI pradazinI che. temAM ogaNIsamI saddInA mahAna jheka kalAkAro entAnina blAvIceka, eyima phisA, vAslAva rAvasa, kasa svAvinskInAM citro saMgRhIta che. mUrtikalAnA moTA sagraha prAga pAse prAstAvamAM che ane temAM mahAna cheka kalAkAra ceAsepha mAIsalaveka ane yAnastusA vagerenI mUrtikalAnA suMdara namUnAo che. sa'gItakalAmAM paNa ekeleAvAkiyAmAM ghaNA nipuN kalAkAra thaI gayA ane che. aDhAramI sadInA khArAka kAmamAM surApanI lagabhaga dareka sa'gIta ma'DaLImAM eka sa'gIta 163 nirdezaka hatA. ogaNIsamI sadInA mahAna eka sa'gItakAzamAM verikha metanA (1824-88) e 'khairInI adalA badalI 'nuM saMgIta-nATaka tathA ' merA deza ' saMgIta kAvya racyAM. aneAnila dvArAke (1841-1904) ' navI duniyAnI svara laharI' ane 'slAvAnika nRtya'nI saoNMgIta racanA karI. lyAza yAnAceke (1854-1928) 'cettukA' ane 'kAtyA kAvAnAvA' nAM sa'gIta nATako dvArA khyAti meLavI. slAvAka saMgItakAra yujana sumeAnanuM saMgIta nATaka ' phUta nAkA ' ( bhramara ) vizva vikhyAta che. ghUmatAM thiyeTaro judA judA sthaLe jaI nATako bhajave che. khullA udyAnamAM paNa raMgamaca para nATako bhajavAya che. ene TeTiMga-pharatAM dAvALA thiyeTaro sArA prabhAva pADe che, kaThapUtaLInAM thiyeTarAnI ekAssAvAkiyAmAM purANI paraMparA cAlI Ave che ane tenAM spenala tathA haravIneka thiyeTaronA kAryakramA aneka dezeAmAM saphaLatA bhajavAyAM che. kaThapUtaLI philmAnA saphaLa nirmAtA mIrI trakA che. Trika-philmonA jagaprasiddha nirdezaka kArela jamana che. philmAnI duniyAmAM judA judA starA ane khUNe ATha jeTalA paDadA para thatA navIna prayAga ekAmlAvAkiyA 8 peAlAiskrIna ' kahe che. bIjo navIna prayAga mejika Tana'' tarIke oLakhAya che. temAM nATaka ane sinemAnu mizraNa thAya che. A navIna kalAomAM dvArAka badhu ane temanA sahayAgIe saphaLa thayA che ane temane laDana meAkeA vagere taraphathI AmaMtraNA maLe che. 1950thI jekessAvAkiyAmAM TelivijhananI zarUAta thaI. ane prAga, brATillAvA ane brunA ema traNe sthaLethI tenA kArya krame rajU thAya che. mArAviyAmAM besanA utsava meTA saraghasamAM ekkasanA hAthamAM dArUnI khATalI rAkhI UjavAya che. anya yurepIya dezo karatAM ekAmleAvAkiyA pUrvInA dezonI saMskRti, temanA sAhitya vageremA khUba rasa le che ane tenA abhyAsa kare che. tema ja temAMthI zreSTha kRtie temanI bhASAmAM, dezamAM apanAve che. prephesara yArAslAva zekenI rieTala sTaDIjha ina ekAslA vAkiyA' nA pustakanI prastAvanA A vAta spaSTa kare che. I.sa. 1784mAM khristI dharma pracAraka tarIke prathama eka nAgarIka kArela prikIla (1718-1795)
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 bhAratamAM geAvAmAM AvyeA hatA ane cauda varSa rahI teNe marAThI bhASA ane kAMkaNI khelIne abhyAsa karyo hatA. cAseka jubAtIe ( 1855-1931) sa'skRta bhASA vijJAna ane vaidika sAhityanA paricaya jheka janatAne karAbhyA. prAganA orIenTala insTITayuTamAM bhAratIya vibhAga, cInIvibhAga vagere vibhAgeA che. prAgamAM-'skUla epha erIeTala sTaDIjha'mAM ezIyAnI ane bhAratanI hiM'DhI, kha*gALI, tamila vagere bhASAo zIkhavavAnA vargo cAle che. AdArika buhumasa nAmanA eka musAphara bhAratamAM caudamI sadImAM AvyA hatA ane teNe bhArata vize lakhyu hatu.. ceAsaka dAzrAvaskIe bhAratIya ane slAva bhASAomAM keTalAka zabdonI samAnatA temaja hiMdu ane slAva devatAomAM sAmya darzAvyuM. 1831mAM prATillAvAmAM prathama sa`skRta pustaka pragaTa thayuM. 1851mAM * naLa damayaMtI 'nI kathAnA jheka bhASAmAM anuvAda pragaTa thayA. sane 1873mAM kAlidAsanA 'zAkuMtala nATakanA eka anuvAda pragaTa thayA. : , cArlsa vizva vidyAlayanA adhyApaka Agasta slicare (1821-64) mahAbhAratanA keTalAka a MzonA anuvAda eka bhASAmAM karyo ane te samaye ja Rgveda ane hiteA padezanA anuvAda paNa chapAyA. jheka vidvAna phrAMtizekasutre ( 1821-82 ) ' bhAratIya darzananA khristI dharmI sAthe sa'madha' para cAra graMtha lakhyA. nAme aMgrejI anuvAdamAM poliza padya saMgraha pragaTa karyA hatA. temaNe ja ApaNA gujarAtanA mahAna kavi zrI umAzaMkara jozIne pAlenDanA mahAna rASTrakavi Adama mikIvimanI kavitAnA paricaya karAvyA hatA ane pariNAme zrI umAzaMkare e kavinA " krimiyana soneTo " nA "zule pAlAMDa " nAme gujarAtImAM padyAnuvAda - senATo rUpe karyA hatA. Ama A mahAna vaijJAnika mAdAma kyurI, mahAna khageALavettA keAnikasa, mahAna saMgItakAra phreDarika zApinanA mahAna deza sAthe gujarAte 1919mAM muMbAImAM prathama jhekoslovAka kAMsyuleTapremasabaMdha bAMdhyA hatA. A hajAreka varSa jUnA dezane ane tenAM ramya sthaLeA ane yAtrAdhAmeAnA paricaya sAdhavAnu ApaNu saune jarUra gamaze. * ( 204 pratinidhi ) kacerI sthapAI. gAMdhIjInu prathama ekabhASAmAM pustaka nItidharma' 1924mAM pragaTa thayuM. preA. lejhInIe gAMdhIjInA asahakAra vize 1927mAM eka nibaMdha lakhyA. ekAmleAvAkiyAnA dhArmika netA pre, sAsek rAmAdakA gAMdhIjIne maLyA hatA ane temaNe gAMdhIjI vize lekhA lakhyA hatA. ra7mI eprila 1934mAM prA. lejhanInA pramukhapade 'InDiyana eseAsiyezana ' nI sthApanA thaI hatI. 1936mAM yuropamAM vidyAbhyAsa karatA bhAratIyanuM eka samelana prAgamAM bharAyu hatu. 1958mAM pAMDita naherunI AtmakathAnA eka anuvAda pragaTa thayA. plenamAM eka iMDiyA kalama che. DaoN. miAstAva kAsA jhekoslAvAka-bhArata sasthA prAganA adhyakSa che, tema ja erIeTala insTITayuTamAM bhAratIya vibhAganA adhyakSa che. temaNe bhAratanI musApharI vizvanI asmitA ghaNIvAra karI che ane kUkiMga TAvarDajha IMDiyA ' mAM temanA bhArataprema pragaTa karyAM che. bhAratanA citrakArI, saMgItakArA vagerenAM pradarzanA vagere paNa ekeslAvAkriyAmAM ceAjAyAM che. A rIte ekAmleAvAkiyA jevA nAnA deza bhArata vize je rasa dharAve che ane prema darzAve che tevA rasa bhAratIyeAe e dezamAM levA joIe ane e nAnA chatAM mahAna svataMtra deza vize vadhune vadhu jANavu joIe. pArlenDanA pravAsa peleDa sAthe gujarAtanA sAMskRtika saMbaMdha ApaNA sadgata kavi zrI harizcaMdra bhaTTe khAMdhyA hatA. zrI harizcaMdra bhaTTe pAliza bhASAnA abhyAsa karyA hatA ane temanI nAladA prakAzana saMsthA mAraphata " Scarlet Muse ' peleDa madhya yuropanA madhyapUrva bhAgamAM Avele 312000 cArasa kileAmITaramAM vistarelA, vistAranI daSTie sAtamA nakharane deza che. pazcimathI pUrva 690 kilemiTara sudhI te lakhAyeA che. tenI dakSiNe jheka leAvekiyA, pUrvenI hade seviyeTa raziyA ane pazcime jana DemAkreTika ripablIka AvelAM che. teneA bAlTIka samudra kinAro 524 kileAmiTara sudhInA che. peAlAMDa rAjya vizenI prathama pUrNa mAhitI Araba vepArI ibrAhIma-Ina-yAkukhanA I.sa. 966mAM lakhAyela lakhANeAmAMthI maLe che. piyAsTa vaMzanA maitrakA prathama peleDanA prathama rAjavI banyA ane I.sa. 1025mAM vIra leslAve rAjAnA mukuTa dhAraNa karyAM. pAle'De aneka
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra $ caDatI paDatInA sAmanA karyAM che. bIjA vizvayuddhamAM tenI 38 TakA rASTrIya sapatti nAza pAmI. pAleMDanA 3 lAkha yahudIonI katala karavAmAM AvI. nAjhI lazkare pATanagara vAsenA 6 lAkha mAnavAnAM khUna karyA ane 1944mAM bIjA be lAkhathI vadhu leAkeA mAryA gayA. 1945nI jAnyuArImAM jyAre pAliza ane raziyana muktidaLA vArsAmAM pravezyAM tyAre tyAM vinAza ane mRtyunuM tAMDava nRtya thatu hatu. Akhare 1952nI julAInI TuramI tArIkhe tyAMnI vidhAnasabhA 'seTam' dvArA navuM lokazAhI samAjavAdI khaMdhAraNa amalamAM AvyuM ane tethI 22mI julAI pAleDanA rASTriya muktidina | manAya che. peleDanI vastI 3 karADa ane 10 lAkhanI che. lAveAnika leAkeAnI TALIe te dezamAM 3000 varSathI vasatI AvI che ane temanI pAleAnI jAti parathI dezanuM nAma pAleMDa paDyuM. dara cArasa kileAmITare tyAM hAla 99 mAnavA vase che. pAle'DamAM eka lAkha karatAM vadhAre vastIvALAM 22 zaherA che. 10 prAMta ane prAMtanA darajjAnAM pAMca zaherAmAM te vahecAyA che. lagabhaga maDadhI vastI zaherAmAM vasI che. 1961mAM peleDamAM 450 saMskRti gharA ane grAmya vistAranI 9000 klA sAthe kula 15500 lakhA hatI. temAM 200 uparAMta myujhiyamA che. peAleDaDanI sauthI mATI nadI vistulA 678 mAila lAMkhI che. ane bIjI AdrA 538 mAIla lAMbI che. tenu snIAvI sarAvara 41 cArasa mAIla jeTalu mATuM che. poliza puruSonI sarerAza uMmara 648 vaSa~nI ane strIenI 705 varSanI che. A tenu* ucca jIvana dhAraNa darzAve che. A dezamAM 1938mAM 25 TakA nirakSaratA hatI te have lagabhaga nAbUda thaI che. dezamAM 48000 jeTalAM pustakAlayA, 94 raMgabhUmi ane 3300 jeTalAM sinemA gRhA che. papa lAkha leAkA pAse ricA seTa che. ane 647900 leAkeA pAse Telivijhana seTa che. 1960mAM kramamAM ramAyela vizva elimpika ramatAmAM pAle'DanA khelADIoe 12mAMthI 4 suvarNa ca'draka, 22mAMthI 8 raupyacadraka ane 33mAMthI 11 kAMsAnA padaka meLavyA hatA. pATanagara - vArI have ApaNe vAsau khINamAM AvelA peAle'DanA pATanagara vAse'mAMthI ApaNI peAlenDayAtrA zarU karIe. tyAMnI Jain Education Intemational 165 pravAsa saMsthA esi'nI hoTalamAM ja UtaravuM sagavaDasukha che. vistulA nadInA madhyasthAne dariyAnI sapATIthI 115 mITaranI UMcAIe AvelA A zaheranI vastI 12 lAkhathI vadhu che. vAsamAM jherana mATInuM kArakhAnu ane vAsDa sTIla kArakhAnu khUma meTAM audyogika sthaLe che. rASTrIya myujhiyama, lazkarI myujhiyama ane vAsta zaheranA itihAsanuM saMgrahAlaya jovA lAyaka che. DenmArkanA zilpI thAravAlDase kaDArelAM nikAlAsa kaiparanikasa ane prinsa josepha pAniyAtAvaskInAM smArake| tathA saMgItakAra zeApinanAM smArakA jovAnu bhUlavu` na joI e. tenA 'skRti ane vijJAnanA bhagya mahela dezanA leAkeAnA sa'skRti ane vijJAna pratyenA premanA mUrta svarUpe khaDA che. jUnA zaherane tenI mULa racanA pramANe pharIthI bAMdhavAmAM AvyuM che. ane tenuM jUnuM mArkeTa sthaLa 16mI ane 18mI sadInA gharA ane raMgIna bhIMta citrAthI tenI sadIo jUnI saskRtine khyAla Ape che. sema (Seym) vidhAna sabhAnuM makAna paNa Adhunika sthApatya kalAnA uttama namUnA che. vAsathI 60 kilAmITara dUra pibikA nadIne kAMThe Avelu vArtA peAlAMDanA vIra kAjhIma pulAsTInu janma sthaLa che. 60 kileAmITara dUra AveluM evi mAM leAkAnA pozAka ane tenuM erAka devaLa joI ApaNe 90 kileAmITare nAIrAvanA suMdara upavanamAM aDhAramI sadIne mahela joIe, jhelAvA vAlAmAM saMgItakAra zopinanuM janma sthaLa ane myujhiyama che ane dara ravivAre tyAM jANItA piyAnA vAdakenuM saMgIta sAMbhaLavA maLe che. peAle'Danu' khIju' agatyanuM zahera krAkAva che. I.sa. 1596 sudhI kAkAva peAle.Datu. pATanagara hatuM. te vesTathI 300 ki.mI. dakSiNe Avelu che ane tenA vistAra 230.cA.ki.mI. che ane tenI vastI pAMca lAkhathI vadhu che. A zaheramAM jUnAM sthApatyanAM aitihAsika makAnA AvelAM che. I.sa. 1364mAM krAkeva vidyApITha sthapAI hatI. kAkAvanA paththare paththara jIvata che. tenA khAmIkana ane kleriyana daravAjA 15mI sadInu. suMdara zilpa rA kare che ane vAvela kesala seALamI sadInA rAjA sigismuMDa ogasTanA vaibhava darzAve che, temAM paDadA banAvanAranI kalAnA 130 vividha du`bha namUnA che. A paDadA nAjhI AkramaNa vakhate keneDA laI javAmAM AvyA hatA ane 1961mAM te pAchA meLavAyA hatA. tyAMnA devaLamAM
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA sauthI moTo sigikuMDa-ghaMTa laTake che. ahI orbisanI samAna gaNAtuM. te yauvananuM zahera che. ahIMnA bhAgye ja kAMkaradI hoTalamAM ja UtaravuM ThIka rahe che. dara varSe 8 TakA jeTalA rahevAsIo 50 varSathI vadhu uMmaranA janamAM "lArka denika' utsava Ujave che. kAkavathI 60 haze. 1948mAM ahIM buddhivAdIonI pariSada bharAI ane kisI, dara osavicamAM nAjhI lokoe trAsa chAvaNI vizvazAMti AMdolana zarU thayeluM. temAM pro. pheDarika rAkhI hatI ane ahIM zahIdInA itihAsanuM saMgrahAlaya jalio kayurI ane mahAna citrakAra pikAe bhAga che. ahI: 40 lAkha lokone mArI nAkhavAmAM AvyAM lIdho hato. 126 ki.mI. dUra traNe kalAkanI TrenanI hatAM ! kerovisa apara silesiyAnuM pATanagara ane musApharI karI jeliniyA gorA mAraphata kAnojhanA atyaMta zaktizALI audyogika kendra che. pAsenA corava parvatIya sthaLe jaI tenA 1608 mITara UMcA rinajhakA upavanamAM AkAza darzana karAvatuM pleneToriyama AveluM zikhare pahoMcavA cera-liphaTa (khurazI)mAM besI yAMtrika che. ahIM kolasAnI khANA, dhAta, ane rasAyaNanAM rIte caDatAM caDatAM parvatanI zobhA jovAnI majA anerI kArakhAnAM che. kAkAvathI thoDe dUra vAIlijhakAmAM 10mI che. je hRdayaroga ke raktabhramaNanI kaI mAMdagI thaI sadInI mIThAnI khANa che ane bhUgarbhamAM mIThAnA khaDakomAM hoya to pilAnikA, Dujhaniki ke kuDovAnA havApANInI suMdara zilpAkRtio kaMDArelI che. jhAkopenathI 6 ki.mI. asarathI te jaze. DajhanikimAM dara varSe ogasTamAM dara pizaninamAM 1913-14 daramyAna raziyana krAMtivIra opinanI samRtimAM bhavya saMgItatsava UjavAya che. lenina vasyo hate. jhAkopena tAtrA parvatanI taLeTImAM apara sileziyAnuM mukhya zahera kovisa 19 mI AveluM che ane ziyALu ramato ramavA mATe jANItuM che. sadInA aMte phUlyu phAyuM tyAM sudhI te eka nAnuM gAmaDuM jhAkepenathI 50 ki.mI. dUra pauninI yurepanuM eka ajoDa hatuM. ahIM jasata ane lokhaMDanI phAunDo sthapAI ramya sthaLa che. phAkava pAsenuM navA huTA nAme eka sileziyA prAMtanA sauthI jUnA bAthahoma zaheramAM kuzaLa lAkhanI vastI dharAvatuM dhAtunA kArakhAnAnuM audyogika kArIgaro vase che ane temAM keTalAMka devaLo 400, 500 nagara che. kAkAvamAM kApaDa hola tathA seMTa merInA devaLamAM paMdaramI sadImAM viTa sTojhe kaMDArela mahAna vedI varSa karatAM vadhu jUnAM che. -staMbha bhavya sthApatyanA namUnAo che. vArTI nadIne kAMThe AvelA pijhanAnamAM dara varSe AMtararASTrIya meLo bharAya che ane dara pAMca varSe tyAM laDakA nadIne kinAre AveluM pileMDanA trIjA maha. henika vieniyAvaskI vAyolina vAdananI AMtararASTrIya tvanA zahera lojhane amadAvAda sAthe sarakhAvI zakAya. spardhA yojAya che. pojhanAna 88 corasa mAIlamAM vistakAraNa te kApaDa udyoganuM sauthI moTuM kendra che. tenI reluM che ane lagabhaga sADAcAra lAkhanI vastI dharAve vastI 7 lAkhathI vadhu che ane vistAra 212 corasa che. ahIne 16 mI sadIno renesAM TAuna hola (mahAna ki.mI. che. 18mI sadI sudhI te eka nAnA kasbA jevuM poleMDanuM saMgrahAlaya) AkarSaNa rUpa banyo che. pijhanAnA gAmaDuM hatuM 19mI sadImAM - 1821mAM tene kArakhAnA mAM - "orbisanI "bajhAra" hoTalamAM ja Utaraje. nagarano paravAno maLe. 1830mAM 5000nI vastI tyAMthI 20 ki. mI. dUra bhavya eka vRkSavALAM upavanadharAvatuM A sthaLa aDhAramI sadIne aMte aDhI lAkhanI mAM Avelo rogavinanA mahelamAM citrasaMgraha prakRti vastIvALuM banyuM. atyAre lojhamAM cha vidyApITho ane ane mAnavI sarjita suMdaratAne sumeLa sAdhe che. 60 kaoNleje, aneka vijJAnika saMsthAo ane philma sTaDiyo ki.mI. dUra gnijhanamAM I.sa. 1000 mAM bahAdura beleche ane tenI philma skUla jovA jevI che. sese pAdazAha oTTo trIjA pAse pileDanI sArvabhoma AdrA nadIne kinAre AveluM kalAva zahera aiti- sattA svIkArAvI hatI. te devaLanAM kAMsAnAM bAraNuM para hAsika smArakonA saMgrahAlaya samuM che, tenI vastI laga- bAramI sadImAM kaMDArela saMta edalabarTanA jIvana prasaMge bhaga pAMca lAkha jeTalI che. tene gathika sthApatya kalAnA che. kornikamAM DenDelojikala bagIcA khUba AkarSaka ane namUnA rUpa suMdara TAuna hola bhavya AkarSaNa pUruM pADe manahara che. 110 ki. mI. dUra jharikAmAM poleMDanA che. 10mI sadIthI e pileMDanA jIvanamAM agatyano bhAga madhyakAlIna piAsTa vaMzanI zarUAta thaI hatI ane bhajavatuM AvyuM che ane te eka vakhata jarmanInA barlina ahI ghAtakI rAjA popialane UMdarAe jIvato karI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 167 khAdha hato te uMdarono TAvara minAro ane mahelanA che. paraMtu 1919 mAM tyAM phakta 900 mAnava vasatAM khaMDero jevAM jevAM che. AnI pAse ja suMdara gesTa hatAM. dariyAmAM pharavA javA mATenuM A suMdara sthaLa che. sarovaramAM naukAvihAranI majA mANI zakAya che. ke. paTana retIvALe suMdara kinAre samudra sanAnanA zokhIne nA sauthI jUnAM remana yuganAM kotaraNIvALA thAMbhalA ne AkarSe che. 60 ki.mI. dUra Avela mArka pileMDa ItihAsa ane kalAne samanavaya sUcave che. pijhanAna 15 15 mI sadImAM jItyuM hatuM ane tyAM TayuTonika mI sadIthI sattaramI sadInI adhavaca sudhI atyaMta AbAdI sAme tene majabUta gaDha che. 120 ki.mI. dUra AvelA bhagavatuM yuropanuM eka mukhya vepArakendra hatuM. 1919mAM krombArkamAM mahAna piliza khagoLavettA kaparanikase rahI bizapa lubrAskIe ahIM ekeDemI tarIke oLakhAtI 40 varSa sudhI tenuM jIvanakArya karyuM hatuM. lebA samudrazALA sthApI hatI. saMgItanA vAjiMtronuM saMgrahasthAna nAnanA zokhIno mATe jANItuM sthaLa che. kAbiyana svIApaNane tenI vicitratA ane vividhatAthI Azcarya jhalenDa sarovaro jaMgalo ane DuMgarevALuM ramya prakRti pamADe che. pazcima samudra kinAre AdrA nadInA mukha jhesina sauMdarya dhAma che. tyAM TekarIomAM raDaniyA nadI vahe che akhAta pAse Avela sina zaheramAM vahANa baMdhAya che. ane brIjhe sauthI moTuM sarovara che. aThavADiyAnA kAmane 1945mAM te poleMDane kabaje AvyuM tyAre te vastI thAka A sthaLe adazya thAya che. vihIna ane trIjA bhAge nAza pAmeluM hatuM. Aje te mAjhariyA ane ogasTava jillA sahastra sarovarano bATIka samudranuM sauthI moTuM baMdara che ane daravarSe pradeza gaNAya che. A pradezanuM eljhaTina seMthI 220 tyAMthI eka karoDa Tana vajanano mAla jahAjomAM caDhe. ki.mI. dUra layanA nadIne kinAre AveluM che ane te Utare che ane hAla tenI vastI 3 lAkhanI che. kSetraphaLanI nadInI suMdara khINa zaheranA vaccethI be bhAga kare che. daSTie seMthI bIje naMbare Ave che. jhesinanA rAja ane zahera pAse dalujI, kIjhave ane uDriyala sarovara durgamAM AveluM purAtatva kendra A zaherano 8 mI sadIthI AvyAM che. ahIM khetIvADI koleja che. ane 14 mI atyAra sudhIno ItihAsa kahe che. sadInA gothika kesalamAM piliza lokasAhityanuM suMdara * dhanaska akhAtane kinAre tri-nagara dhanaska bAniyA saMgrahasthAna che. hADI ane taMbu sAthe A sarovara pradezaane sepiTa AvelAM che. temAM dhasaka duniyAmAM pAMcamA nI sahelagAhe svargIya AnaMda lUMTavA aneka yuvAna strI naMbaranuM vahANa bAMdhakAmanA udyoganuM zahera che. A udyoga- puruSo Ave che. pilAzkI karI ane sTera jankImAM mAM 12000 kAmadAra rokAyelA che. dhanaka baMdara A leAko marachI mAravA chAvaNIo nAkhe che. 1410 mAM traNa nagaromAM sauthI moTuM che. 16 mI ane 17 mI TayuTonika sAmata sAthenA yuddhakSetramAM ja mitra 2sadImAM te yuropanuM eka mukhya baMdara hatuM. tenuM 14mI nI palADa lithuAne * ta tenI nA polAMDa lithuAniyA ane raziyAnA lazkaroe sadInuM UMTaDA ( kena ) ghara jovA jevuM che. tenA TAuna- bhavya vijaya meLavyuM hatuM. ogasTavana sarovara pradeza helanA minArA para rAjA sigamaMDa ogasTanI pratimA nadIo ane sarovarothI e gUMthAye che ke naukA che. dalugI zerImAM Dhora A se ( Artharano darabAragaDha) vihArIAnA hADA A tamA saMtAkUkaDI ramyA ja kara. nuM bhavya makAna che. zahera para zAsaka daSTie jota che. enA pANImAMthI sapheda machI maLe che. yANI kumArI merInuM devaLa 25000 pUjakane samAvI nAjhIonI pakaDamAMthI bIjA vizvayuddhamAM 1944mAM zake tevuM yuropanA sauthI moTA devaLomAMnuM eka che, jana prathama mukti pAmanAra zahera luplIna 1945nA jAnyuArI mAsane aMte ahIM merITAima-dariyAI-dina" Uja. sudhI palaMDanuM pATanagara rahyuM. ahIM 1569 mAM poleMDa vAya che. olivA bhAgamAM 18mI sadIne suMdara bagIco ane lithuAniyAnuM 'kulIna-joDANa' thayuM. rAjAnuM che. ahIM menela hoTalamAM musApharone badhI sagavaDa nyAyamaMdira ahIM hatuM. luplInamAM AveluM kamarziyala maLe che. zaheranI lAMbI mArkeTa, lAMbI zerI ane enA vihikala - vyApArika vAhanonuM kArakhAnuM khUba moTuM che. zerI tathA lIlA ane senerI daravAjA suMdara kalA-kArI. tene kAke daravAje 14mI sadIno ane TrinITarkI garIvALuM sthApatya rajA kare che. niyA zahera 1924- daravAje 16mI sadIno che. ahInA devaLamAM bAthajheTIna 39 varace baMdhAyuM ane hAla deDha lAkhanI vastI dharAve kalAnAM dIvAla citro che. biDagojha nahera ane braDA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ 168 nadIne kinAre AveluM nadInuM jUnuM baMdara baDagAjha aDhI lAkhanI vastIvALuM zahera che. 1946mAM tene pAleMDanI prajAnuM mahattvanu' zAbhA cihna - gunavAlDa krosa arpaNu thayA hatA. DA nadI para 15 mI sadnInA anAjanA kAThAra che. briDageAJa prAntanA sAMskRtika jIvananuM mahattvanuM... kendra tAruna che, tAruna zaheranA itihAsa peAle'DanA TayuTAnika zAsana sAthenA saMghanA sAkSI che. tAruna kalA ane sthApatyathI samRddha che. 1945mAM teArunamAM nikAlAsa kAparanikasa vidyApITha sthapAI hatI. uttara-pUrva peAle DamAM khyAlA nadIne kinAre Avelu khyAlisToka doDha lAkhanI vastIvALuM kApaDa udyoganu nagara che. tenA aDhAramI saDhInA bhrAninaka mahelamAM hAla meDikala ekeDemI kAma kare che ane temAM sazodhananu kAma cAle che ane 1500 vidyAthI o vaidakIya abhyAsa kare che. bIjA vizvayuddhamAM A nagaranA 75 TakA bhAga nAza pAmyA hatA. Aje pharIthI te vadhu zaktizALI anI UbhuM che. silesiyA pradezanu epele 1945mAM pAleMDane sAMpAyu. tyAM je purAtattvanuM sa`zeAdhana ane khAdyakAma cAle che tethI tenA slAva mULA para prakAza paDe che. kaTAvisa pradezanu jhesTazevA e pAliza rAmana ketholika sa'pradAya mATe vArtA nadI para Avelu' yAtrA dhAma che. tenu' janA geArA para Avelu devaLa ane maTha 14 mI sadInI meDAnAnI mUrti ane aneka mUlyavAna kalAtmaka vastuo dharAve che. jhesTAAAvAmAM mATu sTIlanuM karakhAtuM che. pAleDaDanuM sauthI jUnuM 1800 varSa pahelAtu . kAlijha zahera prathama vizvayuddhamAM lagabhaga nAza pAmyuM hatuM. temAM sauthI jUnuM makAna 14 mI sadIne DArAkA minArA che. 1914mAM A zaherane khALI nAkhavAmAM AvyuM hatu. ane tenI vastI mAtra 5000nI rahI hatI. 1928 mAM svataMtra peAle'De tene pharIthI bAMdhyuM ane 583000nI vastI thaI. ahI'nA kAlisiyA ane pelenasa piyAnAnI duniyAbharamAM nikAsa thAya che. ahIM'nI DhIMgalIe ane nAtAla vrukSeAnI anAvaTa vakhaNAya che. Adhunika poliza kalAnI gelerI ahIM che. dasamI sadImAM vaselA plAka zaheramAM peAle.DanI sauthI mATI khanIja telanI riphAinarI ane peTrArkemikala kArakhAnu che. enA vistAra 405 ekara ane tenI telanI pAIpa lAIna 1388 mAIla lAMkhI che. emAM 10000 uparAMta kAmadArA kAma kare che. Jain Education Intemational. vizvanI asmitA sapTembara mAsamAM pAle'DamAM pAka laNaNI utsava UjavAya che tyAre hajArA yuvakA ane yuvatIe temanA prAdezika pezAkAmAM nRtya samArabha mANe che, pAleMDanI phamA 'Ashes and the Diamond' Canal' ane 'Mother Joan of the Angles' ne AMtararASTrIya pAritASika maLyAM che. sAhityakAra henika si`DIvica ane meAnTane nAkhela pAritASika arpaNu thayAM che. bIjA vizvayuddhamAM atyaMta vinAza pAmelA pAleruM navuM jIvana ane vadhu zakti meLavyAM che. e vIra prajAe sa'skRti ane saudaya vadhAravA zakti vAparI che. iTAlInA pravAsa bhArata mAphaka traNe bAju bhUmadhya samudrathI vI TaLAyelA ane uttaramAM himAlaya jevA Alpsa parvatanA mukuTa dharatA yuropanA paga samA iTAlI deza tenA nAma mAtrathI ApaNA manamAM rAmana saMskRti, pAdazAheAnA vaibhavI vilAsa, mahAna kalAkAra mAikala enjale, rAphAyela. mahAna kavie jila, dAnte, seAneTane pracalita karanAra peTrA ane yuropanA prathama vArtAkAra khAkeAciyA, Adhunika nATayakAra pirAnDeleA tathA vIra mejhInI ane gerImAlhInAM nAmeA ane temanAM saMsmaraNeA jagADe che. ITAlInA nAma sAthe suMdara zaherA, rAma, venisa, milAna, tepalsa, lArensa tathA aneka kalAdhAmA joDAyelAM che eTale iTAlInA pravAsa suMdara zaherA, ramya prakRti sthAne ane kalAkSetranA pravAsa gaNI zakAya. yuropanI saMskRtinuM ane jAgRtinu iTAlI pAraNuM che. iTAlInA pravAsa karatAM pahelAM muMbaImAM cageTa sTezana sAme ala - iTAliyA vimAnI pravAsanI kacerI ane E, N. I. T. kacerI (C/o iTAlIyana konsyuleTa janarala, dinazA vAcchA rADa, muMbaI -1 )nA saparka sAdhI jarUrI mAhitI meLavI levI joie, jethI ApaNA pravAsa saphaLa thAya. iTAlImAM sTImara mAraphata athavA vimAna mAraphata jaI zakAya ane tyAM jatAM pahelAM pAsapArTa-vIsA meLavavA jarUrI che. cha mahinA mATe te maLI zake che, iTAlImAM game teTalu paradezI nANuM laI jaI zakAya che ane te iTAlIyana nANuM * lire'mAM badalAvI zakAya che. sisIlI ane AniyAnA TApue iTAlInI hakUmata heThaLanA pradeza che. pUrvAMnI grIka ane yuropanI saskRti tathA pUrva ane pazcima eTale yuropanA vepAranu ITAlI milana saMgamasthAna che.
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 168 ITAlI 1200 kilomITara lAMbo ane 301054 parvatIya pradeza "peDamenta corasa kile mITaranA vistAra dharAvato deza che. uttaranA piDemantano eka tRtIyAMza pradeza parvatIya che ane A sa parvatathI chavAyelA pradezamAM mAMTableka (15781 dariyAI sapATIthI 4000 phaTa UMce che. paiDamotanI suMdara phUTa) moTe rejhA, meTara che ane grAna pareDijhe tenA khINa ane piDamentane Asa parvatIya pradeza prakRtinI sauthI UMcAM zikhare che. sisalImAM eTanA ane nepalsa bhavya suMdaratA pragaTa kare che. parvatIya Agsa kharekhara mAM cheDeka aMze visuviyasa nAme jAgRta javAlA vAla-da avasTA pradezamAM che. monTa bleka ane grAna mukhIo che. aneka nadIomAM sauthI moTI nadI "pa" pereDijha tathA mate rejhA ane meTarahAna parvatanI AsamAMthI nIkaLI 418 mAIla vahI eDyiATika samudrane atyaMta ramaNIya khINe ko pravAsI bhUlI zake tema maLe che ane bIjI nadI TAIbara 244 mAila lAMbI che. che! monTa beMka ane mahAna seMTa barnADenI khaDakamAM ITAlInI vastI 5 karoDanI che. ane temAM dara varSe khodI kADhelI Tanala-IjanerI kauzalanA adabhuta namUnAo 3 thI 4 lAkhano vadhAro thAya che. dara corasa mAIle che. moTo, vimAna, enjinanAM kArakhAnAM ahIM paiDavastInuM pramANa 430 nuM che. paraMtu ne palsa prAMtamAM te motamAM che. ziyALa baraphanI ramata ramavA ziyALA dara corasa mAIle 54ra0 nuM che. vasaMta RtumAM yuropane ane unALAmAM sahelANIo ahIM AvI jAya che. A bagIce sauthI suMdara lAge che. ane unALAmAM pravAsI ahInA aneka nAnAM moTAM sarovare A ramaNIya enI ahIM ThaTha jAme che. bIjA vizvayuddha pahelAM pradezanI zobhAmAM vRddhi kare che. ahIMnA mukhya zahera ahIMnI 50 TakA vastI khetI kAma karatI paraMtu yuddha turInanuM kalAtmaka cInAI mATIkAma, kelenanI suMdara bAda phakta 27 TakA vastI khetIvADImAM rokAyelI che. bharelI kinAra-lesa "ta la" velenjhAnAM suMdara ratnajAnyuArI 1948nA baMdhAraNa mujaba ITAlI pArlAmenTarI jaDita AbhUSaNe tenuM mana nahi hare? mAMsAhArI prajAsattAka deza che ane tenA be gRhA - DepyuTiya ane seneTarsanA che. ITAlI 20 prAdezika rAjA - prAMtamAM vAnagIonA rasiyAo "phendutA" ane "anAkaudA" vaheMcAyelo che. kethalika khristI saMpradAyanuM te sauthI cAkhe te ja teno anupama svAda mANI zake-jANI zake. turInamAM pelejha mAdAmA, bAdazAhI mahela, suMdara beroka moTuM mathaka ane tenA vaDA dharmaguru popanA zAsanavALuM veTikana sITI kethalika dhamI nuM mahAna yAtrAdhAma che. zailInA sthApatya che ane geleriyA sabadiyA ITAliyana phalemiza ane Daca kalAkRtionuM saMgrahasthAna che. asTI, eka vakhata AkhA yuropamAM dhArmika dRSTie pipanuM ciyerI, pinerA vagere sthaLonAM devaLo ane gaDha varcasva hatuM paraMtu kethalika dharmamAM saDo pesatAM prAsAda madhyakAlIna jamAnAnI chApa pragaTa kare che. jarmanInA mArTina lyuthare bAIbalano jarmana bhASAmAM tarInano pileTAIna daravAje ogasTasanI kamAna vagere anuvAda karyo ane dharmaguruonA dhatiMga sAme baMDa remana avazeSo temanI purANI bhavyatAnI sAkha pUre che. karI proTesTaMTa saMpradAyane ne je pharakAvyo. seMTa vinseTa vAla da" avestAnuM phezanebala Arogya dhAma che. have ApaNe ITAlInA prAMtonA pradezanA pravAsI AkarSaNe joIe. ITAlImAM relavene pravAsa ArAma nayanaramya saudarya dhAme- dAyaka ane AnaMdadAyaka che. chatAM meTarathI pravAsa ligarIA ITAlIne sauthI nAne prAMta che. te keca karavAmAM sauthI vadhu majA paDe che. ITAlImAM traNa prakAranA sarahadathI pojhiyAnA akhAta sudhI goLa ane sAMkaDo 2tA che. prathama varganA 30000 kilomITaranA Strade laMbAyeluM che. parvata ane samudra vaccenA A samudra para Statoli kendra sarakAranA 75000 kilomITaranA prAMtIya yAMnA loko vadha cA mATaranA prAtAya tyAMnA loko vadhu AdhAra rAkhe che ane te sAhasika sarakAranA bIjA varganA Strade Provincialin ane samadakheDa-khalAsIo banyA che. ligurIAnI sauthI 80000 kilomITara uparAMtanA trIjA varganA Strade mahAna pedAza phalanI che. ane raMgaberaMgI nayanaramya communali janatAnA zaherI vistAra mATenA, ITAlInI puSpanuM te sauthI moTuM bajAra che. tenuM jeno A baMdara rAjadhAnI roma-roma che. sothI agatyanuM baMdara che. jeno AnI Via (zerI-rasto) Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ 170 allI ane viyA gerIkhADI ITAlInI sauthI suMdara zerIo che. biyAnkA ane rAskA maheleAmAM citrakalAnI suMdara kRtio saMgharAI che. unALAmAM riverA di' pejete ane riverA ii ' levAte snAna AAkhIna yuvakacuvatIenA AnaMda pramAdana sthaLe! bane che. lAmbADI"mAM cheka uttaramAM ' jA' paryaMta che. tenu vAmbArDa medAna ane lAmbA sarAvarA pravAsIne tenI vividha vanaspati ane sudaratAthI AkarSe che. tenu mukhya zahera milAna ITAliyana vepAranuM agatyanu sthaLa che. milAnamAM rAmana sthApatya santa embrojiyA madhyakAlIna pIAJA deI makanI kAlA epera hAusa jevAlAyaka sthaLe che. milAnanI nAtAlanI keka " pAneTTone " prakhyAta che temaja AssA mukA'ane ' grupA pavese ' nA svAda mAMsAhArInI jIbha para hamezA cAMTI rahe che. paMdaramI sadInu sudara citrita devaLa peAtI nArI tathA mAriyA relve grejhI pAse AvelA sthaLe ApaNe jagavikhyAta kalAkAra 'mAnA lisA' nA sarjaka lienArdo da' vinsInu mahAna citra * jisasanuM chelluM. vALu' jovAnuM cUkIzu nahi. aneka minArAvALuM' khargAmAM kalAdhAmAnu eka ratna che. mAnyuAnA phyukala pelesanI dIvAlenAM citra navajAgRti kALanI kalAnA uttama namUnA che. yurApanu` zrInagara - venIsa veneziyA phuIlI ane veneziyA juliyAmAM AveluM. venisa samagra dezanI sAmrAjJI jevu' che. ahI 118 nAnA TApuo 150 naherAthI sa'kaLAyelAM che ane A nahera para 400 pulA che. yuropanA kAzmIranuM A zrInagara che. rastAone badale naherAmAM hADIe dvArA vAhana vyavahAra cAle che. A avanIya suMdara zaherane varNavavAmAM zabdo jhAMkhA paDe che. pannuAmAM sauthI jUnI vidyApITha che. A pradezanA badhA zaheromAM kalA ane sthApatyanA bhUtakALamAM sArAM vikAsa thayA hatA. * murAnA kAca' ane khurAnAnI lekinAra khUba vakhaNAya che. verAnA zahera zeksapiyaranA nATaka verAnAnA e sagRhasthA 'nI yAda Ape che. vinsenjhA anupama suMdara jAgRtikALanA mahelAnI kalA samRddhi dharAve che, TriesTe tenA akhAtanI AjubAju emphI thiyeTara baMdhAyuM che, ane madhya yuropanuM te agatyanu baMdara che. lIDAnA dariyA kinArA pravAsIone rajA gALavA AmaMtre che. vizvanI asmitA TrenTInA ane alTo DijanA AkhA pradeza DuMgaramALA ane khINeA ane DAleomAiTathI chavAyele che. aDinI khINu e uttara yuApamAM pravezavA mATe Alpsa parvatanA ghATa che. be hajAra varSa pahelAM vijetA leke yuropamAM vijaya meLavavA ahIthI pava tA caDhI ALagI gayA hatA ane te pachI paSitra rAmana pAdazAhata ane jarmanInA lazkarA A raste ja UtarI AvyA hatA. keTalI sadIothI leTina ane jana vaMzanA leAkeA TrenTo ane oljhAnAmAM vase che. paDeAmAMnu kAra prakRti su MdarInA vihAranuM vizALa anupama upavana banyu che. AlpsanA DAleAmAITa paDakA sIdhA UMcA rAkSasI durgA jevA UbhA che. ane badalAtA raMgomAM temanI bhavyatAnA prabhAva tA hariyALA mulAyama ghAsanA gAlI cAthI DhaMkAyelA DhALeA sAthe tulanA karIe tyAre ja jANe parIpradeza jevA lAge che. A pradezanA patA DhALA khINA para caDhatA UtaratA patharAyelA su`dara rastA parathI pasAra thavuM ane suMdara dA nihALavAM e paNa eka ajoDa lahAvA che. mukhya nagara TrenTomAM Avelu sAMta epolineranuM devaLa ane khuezana kensIglI kesalanAM dazanathI citta praznanta bane che, merAnAmAM gheADAdoDanI harIphAIo thAya che. drAkSanI vADIethI zAbhatA TAyarolanA leke lAkaDAmAMthI sudara vividha mUrti A vastuo kAtarI kaMDAre che te jotAM leAkeAnA kalAprema spaSTa thAya che. e pradeze pravAsIonA AnaMdapramAdanAM sAdhanA ane sagavaDo mATe AMtararASTrIya khyAti prApta karela che. I.sa. pUrve 187mAM kAnsala emiliyasa lepiDase adhAvelA uttara ITAlI ane khIjA pradezAne sAMdhatA mArga parathI emiliyA pradeze peAtAnu... nAma lIdhuM che. lembADI ke veneziyAmAMthI pe| nadI ALaMgI ermAla yAmAM pravezI zakAya. A pradeza enDriyATika samudra sudhI vistarele che. A pradezamAM TheraThera darabArI kuTubee amUlya kalAnA khajAnAone peAtAnA avazeSarUpa mUkavA che. pazcima rAmana pAdazAhatanu' chellu' pATanagara raeNvanA mAIkreka kalA-samRddhiyukta khAyajhanTAIna smArakAthI camakI rahyuM che. A pradezanA pATanagara khAlenAmAM prAcIna vizvavidyalAya uparAMta ApaNA kutubaminArane yAda ApatAM asinellI ane gerIsenTA nAmanA e vizvavikhyAta minArA che. AlAnAnI rASTrIya gelerImAM mahAna citrakAra
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 171 rAphAelanuM "Ecstasy of Saint Cecilia (saMta Nane - vaijJAnika geleliyenuM smaraNa karAve che. siyenA ciciliyAno bhAvAveza) eka atyaMta manohara mUlyavAna ITAlInuM sauthI kalAtmaka nagara che. temAM aneka suMdara kalAkati che. kavi erioe pitAnA mahAkAvyane devaLo che ane ajhajhamAMnA phrAnsa seskonAM dIvAlacitro eraTe kaTuMbanA darabAramAM gAI saMbhaLAvyuM hatuM. revenAmAM ITAliyana citrakalAnA atyaMta suMdara namUnAo che. sicenamAM mahAkavi dAtee dezavaTo veThIne jIvana vitAvyuM ane pakSIo utsava ane pharlorensamAM vividha raMgIna rASTrIya tenI ArAmagAha paNa ahIM ja che. phAejhAmAM cInAI pozAkamAM ramAtI phUTabola meca tenAM cirAH smaraNIya mATInI suMdara vastuo bane che. rIminIthI thoDA mAIla de che. dUra duniyAnuM sauthI jUnuM ane nAnuM prajAsattAka rAjya zArlemAnanA samayanAM kemerine pharyo ane enkosAnamarino AveluM che. nAmAM thayelI kUcane saMgaThita karatA "gha mArcisa pradeza". suMdara bhUmida nuM ekatrIkaraNa 13 mI sadImAM pipa inosanTa trIjAe karyuM hatuM. tenuM pATanagara enkanA eDiyATika samudra vividha prakAranAM suMdara bhUmida ApaNane ITAlImAM para AveluM mahAna vepArI baMdara che. pesAro rejhInInuM jovA maLe che. temAM sauthI vadhu ITAliyana lAkSaNikatA janmasthaLa ane uravina citrakAra rAphAelanuM ane kalAvALAM da TaskanI pradezamAM che. ITAlIno A madhya pradeza che. teramI sadIthI soLamI sadI sudhI thayelA kAra bramattanuM janmasthaLa A pradezamAM che. mArAtA - prAcIna vidyApIThamAM 16,0000 pustakanuM graMthAlaya che. kalAvikAsane jANavA yAtrIe ahIM vadhu rokAIne phale pisene rezamanagara tarIke jANItuM che. samudrakinAre snAnarensa, siyenA, pisTolA, lukkA ane pIsAnI mulAkAta priya lokonAM piNa khullAM zarIro ane raMgIna chatrIo laI tyAMnAM "kalAdhAma" jevAM joIe, temAM aneka mahAna citrakAronI kRtiomAM zreSTha cheliyonArdo vagere meLAnuM dazya pUruM pADe che. ane mAIkala ejelonI kalAkRtio paNa che. kavi ulTIA te namra saMto hariyALa pradeza che, asIsInA saMta phrAMsisa ane saMta kalara neciMyAnA rasika vArtAkAra lokAciyo A pradezanAM ja saMtAno che. A bana - sarA saMta beneDikaTa, kAnziyAnA sAMtArItAnI A pavitra bhUmi nepoliyananI smRti jALavato elabA TApu paNa A pradeza che. A pradezanA kalAkAroe citrakalAmAM AgavI ucchImAM Avelo che. prAcIna grIsanA eTTikA sAthe TaskanIne sAthe anIsa vana zilI apanAvI che. pATanagara perujiyAmAM paradezIo. sarakhAvIe to phalorensa zaherane grIsanA pATanagara ethensa mATe vidyApITha che. gubIo ane spaleTomAM be dunisAthe sarakhAvI zakAya. phalorensanuM nAma ApaNane dadI, yAne utsava UjavAya che. sarovara TrAsIeno ITAlInuM enI mahAna paricArikA leDI vitha kera - kalorensa trIju sauthI moTuM saMvara che. ahIM UjavAtA aneka nAiTiMgelanI yAda Ave che. meDicI kabaranI AsapAsa dhArmika utsava navInatA dAkhave che. jevA ke asIsImAM mahAna zi9pI mAIkala ejeloe kaMDArelI anupama kalA kSamA-utsava, gubIonI mINabattI spardhA vage2. hiMsaka kRtio khaDI che. ahIMnI vizva vikhyAta yuphijI gelerImAM samayamAM asIsInA saMta phrAMsise dayA ane premanuM gIta 13-18 mI sadInA mahAna ITAliyana ane paradezI kalA. gAyuM. evayeTanA devaLamAM sinorelI e AlekhelAM kAranI suMdara kRtiono meLo jAmyo che. eka pachI suMdara bhIta-citro jovAnuM bhUlavuM joIe nA ha. ekane jotAM ApaNe jANe kalAnA sAgaramAM snAna karatA ApaNe ITAlInI uttara sarahadathI ApaNe pravAsa zarU hoIe evo anubhava thAya che. pITTI gelerImAM rAphAela karyo paraMtu ghaNe bhAge ITAlInA mulAkAtIo pATanagara ane TiziyananI kalAkRtio AkarSe che, tyAre nezanala romathI ITAlInuM bhramaNa zarU kare che lAjhiyomAM AveluM myujhiyamamAM dekhAtelenI pratimAo tathA ekAdemiyAnI roma anaMta zahera (Eternal city) gaNAya che ane gelarI to mAIkala ejelonI prabaLa kalAsarjaka zaktinI 2500 varSono ItihAsa tenI sAthe saMkaLAyelA che; jANe zAkha pUre che. A mahAna kalAkAro vize aneka saciva e mAnavInI vAtanuM mahAdevaLa che. rAma jANe eka zahera pustako lakhAyA che, phalorensamAM dara varSe hastakalAnuM nathI paNa prAcIna remathI mAMDI aneka zahere A eka pradarzana bajAra bharAya che. pIsAno DhaLato minAro Apa. mahAnagaramAM eka pachI eka bhaLI gayAM che. prAcIna romanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ 17ra. vizvanI asmitA romana kerama, ImpIriyala pherama, pileTAIna, pAsthaviyana che. nepasano itihAsa roma karatAM paNa purANe che. kelosiyama vagere bhavya avazeSo madhyakAlIna sabA prAsede nepalasamAM grIka ane romano kalema, mAriyA vagere devaLo ane navajAgRti kALathI zAsana taLe AvyuM ane temAM pachI ane arAgona zarU thatAM Adhunika samayanAM pAla, venejhIyA, pAlA ane bebaranAM gRhanI asaro prasarI. dakSiNa ITAlInuM jhajha, phAranesa vagere prasAda ane sthApatya tathA aneka e mahAnagara che. tenA nezanala myujhiyamamAM purAtattvane saMgrahAlaya temaja pinagarI veTikananA mAIkala ejela sauthI moTo saMgraha che. ke paDimantano mahela ane citrita sisTAIna cepala, rAphAela kheDA, sattaramI sadInI kesala helo nepalasamAM drAjana kamAna, banevenTamAM vAvIcitrakalA darzAvatI pAdA gelerI vageremAM kalAne mahAna TelIno mahela, keseTamAM matevara jinano maTha, evelibhaMDAra jotAM ApaNe thAka jANe UtarI jAya che. roma mAM ane devaLa sAlernomAM jovA lAyaka sthaLo che. pAse AvelI arbana TekarIo bojonA viko alabAne kavi zelIe nepalsane "AkAzathI AMkha nIce dhabakatuM sarovaronAM prAkRtika sauMdaryo ApaNane prabhu ane mAnava- khulluM mAnava haiyuM kahyuM che. icI A ane kAkI TApunuM sarjita kalAnI tulanA karavA prere che. dharma sthApatya kalA, prAkRtika sauMdarya paNa manahara che. rAjayavaibhava, ItihAsa, vilAsa vagerenuM rema saMgamasthAna che. kAprInuM nAma leTina zabda kAThe (bakarI) parathI dareka prakAranA AnaMda pramoda mATe roma ane lAjhiyomAM nahi paNa grIka zabda kApresa (jaMgalI bhUMDa) parathI sagavaDa che. rAma ane lAkiya pradezane joI tenI majhA UtarI AvyuM che. I.sa. 1800 thI A TApu kalAkAro, mAnI ApaNe pUrvamAM - lAjhi sAme jaIe. lekhaka, kavio vagere sauMdarya premIonA yAtrAdhAma sAme abrajhI ane mAlise pradeza parvatIya che. ane te banI rahyo che. A TApumAM 113 jAtanAM ane 850 eDriyATika samudra sudhI vistare che. abUjhInA mukhyanagara vividhatA dharAvatAM pupe thAya che. i. sa. nA prathama la'akivalAmAM atyaMta rasika smArake che temAM 99 mukhI sikAmAM bAdazAha Tiriyase baMdhAvela 12 elimpasa AvA samAna arAta che temAM mukhya che. te devonAM bhavanamAM vilA jevisa khAsa jovA lAyaka che. mAIla dara premakalAnA kavi eviDanuM janmasthAna sumA- ITAlInA tAbAnA be vizALa TApuo sisilI ane nAnI khAMDa pAyelI badAma paNa meMmA anekho svAda sAniyA che. ITAlI ane AphrikA vaccenA pula samAna makI jAya che. molise ane tenA mukhya nagara kempa sisilI tenA trikoNa AkArane lIdhe paurANika kALamAM basomAM kheDUto ane bharavADonuM jIvana jovA maLe che. hinA trinAkiyA nAme oLakhAto. tenA mukhya zahera pAlarmo nAme oLakhAto tenA mukhya zaha dariyA kinAre Adhunika pekArA AmaMtraNa Ape che. ane sAyarAkujhamAM ghaNAM kalAdhAme che. egrImenTamAM ahIMthI dakSiNamAM kAmpAniyA pradezamAM evelina badAma-maMjarI utsava pretrAliyA setAnAmAM korDalA enevenTa kAsarTI, nepalsa, sAlene ane kAjhI TApuo nRtya tenA vikhyAta utsava che. jovA UpaDI jAva. A pradeza purAtatva ane kalAnI daSTie rasika che, grIka lake ahIM vasyA hatA. pistamamAM sADi niyAmAM AvelA paurANika nurAdhInA trizaMku AkAranA gharothI te pradeza etihAsika kALa pahelAM temanI saMskRti haju khaDI che. tema popaikAmAM mana vaselo hato ema lAge che. sAsarImAM AveluM devaLa saMskRti khaDI che. pAlInurasanI bhUzira mahAkavi homara ane vajilanuM smaraNa karAve che. ahIM temanAM kAvyo khUba bhavya ane suMdara che. benarvA ane saradAra tharmamAM nAyaka yulesisa sirena suMdarIonA vazIkaraNe baMdhAyo garama pANInA jharA che. TunI ane ke macchI pakaDI ane hato ane ahIM pAtALa praveza dvAra AveluM manAya che. tenI vAnagI khAvAnI ahIMnA lokone khUba game che. I.sa. 1224mAM nepasa vidyApITha sthapAI hatI ane Ama ITAlI e kalAkAro ane sauMdarya premIonuM tyAre sAlemAM vaidakanI pAThazALA vakhaNAtI hatI. eka yAtrAdhAma che ane tenAM vividha ramaNIya sthaLonuM I.sa. 79mAM vAlAmukhI viluviyase phATIne harakyulenama varNana karavA mATe to eka pustaka lakhavuM joIe. bIjA ane pipe nagarano vinAza karyo hato. "pimpanA chelA vizvayuddha pachI jana 1946nI bIjI tArIkhathI ITalI divasa" nAmanI navalakathAmAM tene tAdaza citAra A prajAsattAka vidhAnasabhAnuM rAjya banyuM ane te divasa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 173 have tene rASTrIya tahevAra gaNAya che. ITAlIne rASTrIya (1) nyU sAutha velsa (2) vikaToriyA (3) kavInsalenDa dhvaja prathama i.sa. 1797mAM pharakyo. vIra gerIbAlaDI (4) sAutha (dakSiNa) eraTreliyA (5) vesTarna (pazcima) sAthe remanuM rakSaNa karatAM mRtyu pAmela vIra mAmelIe osTreliyA (6) nordhana TerITarI (uttaranuM rAjya) sauthI raceluM "ineda mAmelI " ITAlInuM rASTragIta che. meTuM (7) A.C.T. osTreliyana kepiTala TerITarI. sauthI vizvabharamAM kA koloDI racita bALa-navalakathA "pine nAnuM rAjya, (8) TAmAniyAM. cIe " kaThapUtaLInI vAta bALakomAM atyaMta priya badhAM rAjyanAM pATanagara dariyA kinAre sArAM thaI paDI che. ITAlInI lokapriya ramata "sokara" (Soceer baMdara che. calcio ) phaTabola jevI che. ITAlImAM lAke skuTara para pharatA dekhAya che. ITAlImAM 25 vizvavidyAlaye che. TAsmAniyA TApunA samAveza sAthe ausTreliyA 100 uparAMta dainika akhabAramAM turInamAMthI pragaTa 12,500 mAIlane dariyA kinAro dharAve che. osTreliyAnI thatuM lA sTAmpA jANItuM che. belinI, rojhInI ane sauthI moTI nadI DArliMga 1700 mAIla lAMbI che. ane vaDI*nuM saMgIta yuropa ane pAzcAtya dezomAM sAMbhaLI sauthI vikhyAta nadI mare 1600 mAIla lAMbI che. loke hajuye manaraMjana kare che. dara traNa varSe milAnamAM muralijI nadI 1000 mAIla lAMbI che. siDanIthI 350 vizvanuM kalA pradarzana Triennale yojAya che. tyAMnuM mAIla dakSiNe Avela eNsTreliyAne Asa mAunTa nANuM balIrA" che. ITalInA pATanagara romanI sthApanA kamyuke 7300 phITa UMcA parvata che. I.sa. pUrve 753mAM TAIbara nadIne kAMThe tyajAyelAM ane (3) esTreliyAmAM vasavATa mATe I.sa. 1788mAM mAdA varune dhAvIne UcharelA be joDakA bhAIo musa kepTana Arthara philipa sAthe 1030 yuropiyane siDanI ane ramalase karelI. rAmalasa romanA sAta 2AjA baMdara pAse UtaryA. A prasaMgane dara varSe TreliyA mAMno prathama rAjA hato. ITAliyana lekhikA grejhiyA 26mI jAnyuArIe rASTradina gaNI Ujave che ane devedhA, nATayakA rasuIjI pirAnTelo, kavi kAra6racI ane jAhera rajA-tahevAra tarIke gaNAve che. I.sa. 1901nI kavi kavAsI mAda nobela pAritoSika vijetA sAhitya- prathama jAnyuArIe osTreliyA svataMtra rASTra tarIke kAro che. reDiyenA pitA mAnI ane aNuyugane astitvamAM AvyuM ane 1901nA me mAsamAM tenA. praNetA enika phamI Adhunika ITAlInA vizvakhyAta prathama lokasabhAnuM uddaghATana melaborna mAM greTa briTananA vijJAniko che. Ama aneka dRSTie ITAlI yuropane eka rAjA ja pAMcamA rAjakumAra hatA tyAre temaNe karyuM. mahAna deza che. tyAM zuM jovuM ane mANavuM e eka kenabara oNsTreliyAnuM pATanagara che. te A.C.T. mIThI mUMjhavaNa che. osTreliyana kepiTala TerITarImAM AveluM che. siDanI oNsTreliyA (TUMka mAhitI) mena, eDelAIDa, partha, DAviva, hobArTa ane porTa ' (1) pRthvInA dakSiNa goLArdhamAM prazAMta ane hiMdI mastI anya rAjyanAM pATanagare ane meTAM zahera che. mahAsAgara vacce eziyAnA agnikhUNe Avela eraTe () osTreliyAnI vasatI-mArca 31, 1970ne | dine 12,52,300 eTale savA karoDathI vadhu hatI. pUrvathI pazcime te 2500 mAIla ane uttarathI dakSiNe temAM 6,308,300 puruSa ane 6,214,000 strIe 2000 mAIla sudhI phelAyelo che. ane 2,96,741 hatI. AmAM 21 varSa nIcenAM 40 TakA; 21 thI 64 cekasa mAIlano vistAra dharAve che. seviyeTa rAzayA varSanI aMdaranA para TakA ane 65 varSa uparanA 8 TakA. sivAyanA yuropathI te aDadhA karatAM vadhu moTo che. osTreliyAnA AdivAsIonI vasatI 140,000 eTale alAskA ane havAI TApuo sivAyanA yu. esa. e. lagabhaga 1 TakAnI che. 1969mAM 12,500 lagna rajisTara amerikA jeTalo che. osTreliyA zabdano artha dakSiNa thayelAM eTale dara hajAra dITha 14 lana, 43 TakA leka bhUmi thAya che. audyogika zramajIvI che. 6 TakA amaladAro ane menejaro, (2) lagabhaga 200 varSa pahelAM kepTana kUka dvArA 16 TakA kArakunI karanArA ane 8 TakA vecANa karanArA oNsTreliyAnI zodha thaI oNsTreliyAnAM 8 rAje che. vepArI che. 99 TakA loke khristI dhamI che. Jain Education Intemational
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ 174 vizvanI asmitA (pa) ausTreliyAmAM audyogika kAmadAro mATe 40 81,000,000 gheTAMnI saMkhyA hatI. 1969-70 daramiyAna kalAkanuM aThavADiyuM-somathI zukra-pAMca divasanuM-paMca esTreliyAe 744,000,000 DolaranI kiMmatanuM Una, vAriyuM che. pukhtavayanA kAma dArane aThavADika pagAra 43 pedA karyuM hatuM.. thI 80 Dolara sudhIno hoya che. osTreliyana Dolara bhAratanA sADA ATha rUpiyA barAbara che. (8) 1970nA jUnane aMte osTreliyAmAM 25000 mAIlane rela mArga hato. khANe sAthe saMbaMdha dharAvaosTreliyAmAM ha50 jAhera ispitAle che. 78 TakA dika nAra keTalIka khAnagI relave lAIna paNa osTreliyAmAM che. leke sarakArI ispitAlane lAbha le che. DokaTaranI 1969-70nA varSa daramiyAna 447,000,000 musApharoe sajananI salAhanI phI 80 senTa che. ane ghare bolAvavAnI che. relavenI musApharI karI hatI. 1 Dolara-20 senTa. vImo utarAvela AdamIne game tevA oparezana mATe phakta pAMca Dolara kharcavA paDe che. khUba osTreliyAmAM be AMtarika vimAnI kaMpanIo che. dUra rahenArA mATe taiyala phalAiMga DokaTara sarvisa, eTale 1. A, A. TrAnsa osTreliyA era lAInsa ane A.A.A. vimAna dvArA DokaTare tyAM sevA ApavA pahoMce che. eseTa era lAInsa opha osTreliyA. AMtararASTrIya vimAnI sevA mATe sarakArI kavAnTAsa Qiuantas era(6) oNsTreliyAmAM 6thI 15 varSanI uMmaranA mATe Ti vejha limiTeDa ane bIjI 19 paradezI vimAnI kaMpanIo pharajiyAta zikSaNa che. osTreliyAmAM mAdhyamika zikSaNa : ja che. 169-70 nA varSa daramiyAna-kavAnTAsanAM vimAne pAMcathI cha varSanuM che. 15 vizvavidyAlaya che. zALAmAM e 25,000,000 mAIlanI musApharImAM 621,000 musAna jaI zake tene mATe TapAlI abhyAsakrama ane skUla pharene pheravyAM. kavAdrAsa pAse 4 boiMga, 47 jeo eka dha era-reDiyo-Telivijhana dvArA zikSaNa ApavAnI jeTa vimAne che. vyavasthA che. (9) osTreliyAmAM 30 jUna 1970 ne dine - 1803mAM esTreliyAmAM prathamavAra "siDanI gejheTa' 564000 mAIlanA rastA hatA. temAM 11,000 mAIlanA ane "nyU sAutha velsa eDavarTAijhara'-akhabAra pragaTa khUba pAkA rastA hatA. 30 jUna 1970 ne dine pisTa thayAM. Aje 650 sAmayikemAM 50 dainika che. osTreliyana ophisa sAthe saMkaLAyelA 3,700,000 Teliphena hatA. vimensa vikalI 8,60,000 no phelAvo dharAve che. "siDanI 30-6-1969 thI 30-6-1970 sudhImAM 390,000 meniMga heDa" dainikane phelAve 26000 nakale paradezI musApharoe osTreliyAnI mulAkAta lIdhI hatI. no che. ane temaNe osTreliyAmAM 122,000,000 DolaranuM kharca 30 jUna 1971 ne dine 75 rASTrIya ane 116 karyuM hatuM. vyApArI reDiyo sTezana hatAM. 1956mAM Telivijhana osTreliyAne sTAnDarDa TAIma grInicanA samaya no AraMbha thayo. 48 rASTrIya ane 46 vyApArI Telivijhana sTezano che. 362,082 reDiyo lAyasansa, 508,311 karatAM 10 kalAka vahela che. Telivijhana lAyasansa ane 2,336, 857 kambAInDa- (10) osTreliyAmAM dezI jaMgalI pheTe lonI samRddhi baMnenA lAyasansa dharAvanArAM 30 jUna 1975 ne dine hatAM. sArI che. Waratah Flannel Flower, Desert (7) eTreliyAmAM 63000 kArakhAnAmAM 1,331000 Pea, Christian Bush, Kangaroo Paw esTe. lAka kAma kare che. osTreliyA ghauMnI nikAsa liyAnA viziSTa phule che. osTreliyAmAM yukelipTasa ane karanAra agragaNya deza che. khAMDa, IMTe, madhanI nikAsa te vATala alaziyA jevA guMdaranA jhADo che ane pa00 pachInA naMbare Ave che. mare, murabijI ane gaulabana jAtanA guMdara thAya che. hoTala vRkSanI 600 jeTalI jAto nadIo dvArA 3,400,000 ekara jamInanI siMcAI che. mAunTana ezanuM jhADa 300 phITa UMcuM thAya che. thAya che. 1969nA varSa daramyAna khanIja pedAza 11500 pakSIomAM ema (zAhamRga) lAyara pakSI, bevara, kukAlAkha DolaranI kiMmatanI hatI. I.sa. 1792mAM ba ( hasatuM' gadheDuM) belabarDa hIpa (cAbUka) pakSI osTreliyAmAM 105 gheTAM hatAM. mArca 1970nA aMte vagere viziSTa jAtanAM pakSIo che. bAja, garUDa, popaTa, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagraMtha bhAga-2 kAkAkauA, majeriyara, rAjheliyA, galAha, nagara gheADA vagere pakSIonI aneka jAte che. pakSIonI 700 jeTalI vividha jAtA che temAM pa30 svadezI jAta che. (11) osTreliyAmAM prANIomAM stanapAyI jAtAmAM aDadhA aDadha Marsu Pials che. A prANIonAM accAM adha vikasita hoya che. tene bAkInA vikAsa mAtAnA peTa AgaLa kothaLImAM thAya che. kAMgAru prANI A jAtanA namUnA che. 230 stanapAyI prANIonI jAta che. 250 jAtanI garoLIe, 140 jAtanA sApa, be jAtanA magara che. temAM rAkSasI magara pUchaDI sAthe 30 phITa lAMkhA hoya che. 10 jAtanA tAjA pANInA kAcabA ane pAMca dariyAI jAtanA hAya che. kAMgAru, kAzmalA, embATa, DIMgo, pAsama, dugeAMga ( dariyAI stanapAyI) kIDIkhAu pleTipasa vagere prANIe esTreliyAnI khAsa jAtA che. pleTipasa iMDA mUke che ane baccAMne dhavarAve che. (12) AsTreliyana sAhityanI zarUAta 19 mI sadIthI thaI. Adama li'Dase geAnanAM meleDa-kAvyeAthI. 1973nu' sAhityanu* nAkhela pAritASika prathama vakhata osTreliyana sAhityakAra peTrika vhAITane maLyu che. peTrika vhAITa uparAMta vAMsa pAmara, IlaneAraDa, merisa vesTa vagere jANItA navalakathAkAra ane vArtAkArA che. kaviemAM kavayatri juDitha rAITa, kavi kenetha skecara enDre hApa, brenana vagere jANItA che. AphrikAnA (aneka dezonA alpa paricaya) eziyA khaMDa pachI bIje naMbare duniyAnA mahAdvIpa AphrikA kha' che. AphrikAnuM kSetraphaLa duniyAnA badhA dezeAnA kSetraphaLAnA pA bhAga che ane yurepakhaMDa karatAM AphrikAkhaMDa traNagaNA mATe che. uttara pUrva sivAya te adhI bAjuethI samudrathI gherAyelA che. viSuvavRttanI rekhA AphrikAkha'DanI vaccethI pasAra thAya che. temAM Avelu saharAnuM raNu ATalAMTika sAgarathI rAtA samudra sudhI phelAyelu che. uttara kinArAnuM AphrikA eTale ke bhUmadhyanA dakSiNa kinArAnuM AphrikA, AphrikAnI saMskRti dharAvatu Jain Education Intemational 175 nathI. eTale bhaugeAlika dRSTie te AphrikAnA bIjA bhAgathI judA pradeza na heAvA chatAM juduM. AphrikA che. A sivAyatuM AphrikA paNa pacAsa jeTalA nAnA mATA dezezamAM vahecAyelA khaMDa che. AphrikAmAM paMdaraso uparAMta jAtiAnA leAkA vase che. AphrikAmAM sAtasothI vadhAre bhASAe khelAya che. A bhASAonA mukhya che . samUha che. (1) semITika (2) haimITika (3) hoTenaTATa (4) bInTu (5) sUDAnika ane (6) khUzamana. savA nava lAkha cArasa mAIlanA kSetraphaLavALA A dezanA lagabhaga ATha lAkha cArasa mAIlamAM saharAnuM raNu phelAyelu' che. 1962nA julAImAM ariyA ca zAsanathI svataMtra thayu. 1963nA sapTembaramAM ahemada ena elA aljIriyAnA rASTrapati tarIke cUMTAyA paNa nATakakAromAM re lAglUra DaglAsa sTeva, DAla pATara jUna 1965mAM sainika krAMtie sattApalaTo ANye. peTrika vhAITa vagere jANItA che. ahIM rASTrIya mukti mArco dala eka ja rAjakIya saMsthA che. dezanI vasatI savA karoDanI che. ayarsa, erana, kAnsTenaTAIna ane annAkhA tenAM mukhya zahera che. zAsanIya dRSTie tenA 15 bhAga che ane temAM 91 jillA che. ahIMnuM nANu dInAra che. dezanI rAjadhAnI ajIyasa che. 37 hajAra cArasa mAila bhUmi khetInA upayoga mATe che. ahIM aneka khanIjonI khANeA che. presa, reDiyeA, Telivijhana sArI rIte vikaselA che. bhUmadhya sAgaranA kinAre aneka vihAradhAmA yAtrALue ne AkarSe che. AjhAdI pachI zALAmAM bhaNanArA vidyAthI enI sakhyA khamaNI thaI gaI che. prasiddha nAkhela pAritASika vijetA phreMcabhASI sAhityakAra Albera kAmu ahIMnA hatA. aljhariyA AphrikAnI uttara pazcimamAM Avele che. semITika parivAranI dasa bhASAo che. hemITika parivAramAM 47 bhASAe samAya che, 182 bhASAo mAncu parivAranI che ane 264 bhASAo sUDAnI parivAranI che. amherika, tAmAcaka ane vaI bhASAnI alaga lipi che ane te sivAyanI bhASAe rAmana lipimAM lakhAya che. Aphrikana leAkeAmAM traNa mukhya jAtie hemITisa nIgrA ane khAnyu che. bhUmadhyanA dakSiNa kinArAnA athavA AphrikAnA uttara kinArAnA Aphrikana saskRtithI alaga pradeza bAda karatAM AphrikAmAM nAnA meATA pacAsathI paNa vadhAre deza che. temanA TUMka paricaya ApaNe ahI meLavIzuM'. (1) aljIriyA www.jainelibrarv.org
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ 176 vizvanI amitA (2) libiyA prajAsattAka rAjya jAhera thayuM. dezamAM sahakArI saMsthAlibiyA muslima deza che ane tenuM arthataMtra peTra enA AdhAre khetIne sAro vikAsa thayo che. juvAra, liyama para AdhAra rAkhe che. tenI rAjabhASA arabI che. makAI cokhAM tenI mukhya pedAza che. tenuM kSetraphaLa 7 lAkha corasa mAIla che ane vasatI (6) nAIjara 17 lAkha uparAMta, te saMyukta Araba prajAsattAka misaranI ahajIriyA ane libiyAnI dakSiNa sarahade ane pazcime ane AphrikAnI uttara sImAe Avelo deza mAlIthI pUrvamAM tathA cADanI pazcime ane AIvarI che. tenI rAjadhAnI tripelI che. ane bhUmadhya samudrane kosTa, ghAnA, Tego, DemI tathA nAIjiriyAnI uttare dakSiNa kinAre che. bIjuM agatyanuM zahera begAjhI che. Avela A deza trIjI ogasTe 1961mAM svataMtra thaye. 1957mAM A dezamAM peTroliyama maLI AvyuM ane tenI kSetraphaLamAM tene vistAra 4 lAkha corasa mAIlano che zodhathI dezanI paristhiti sudharatI gaI. paraMparAthI rAjA ane vasatI 34 lAkhanI che. 94 TakA loko khetI kare e ja rAjya pramukha che ane rAja kare che. A deza che ane ghaNA kharA loke muslima che. yureniyama ane ahajIriyAnI pUrva sarahade che. jasata ahIMnI mukhya banI che. niyAme ane uvAgA (3) TayunisiyA Degu tenAM moTAM zahere che. lIbiyAnI pazcime ane alajIriyAnI pUrvamAM uttare (7) cADa Avelo A deza agAu phrAMsane AdhIna hato. 1956mAM te AjhAda thayo. tenI rAjadhAnI Tayunisa uttaramAM libiyAnI dakSiNa-pazcime nAIjara ane pUrvamAM sudAna vacce Avelo cADa deza raNanI vaccethI ayanabhUmadhya samudranA dakSiNa kinAre che. 1957mAM te prajAsattAka deza banya. tenuM kSetraphaLa 58 hajAra corasa mAIla vRttIya jaMgala sudhI 4 lAkha corasa mAIlamAM phelAyelA che ane tenI vastI 45 lAkhanI che. arabI ane che ane tenI 34 lAkhanI vasatImAM aneka jAtIo phreMca bhASAo tyAM pracalita che. 7400 corasa mAIlamAM ane dharmonuM vicitra mizraNa che. tenI rAjadhAnI phorTalAmI khetI thAya che. phaLo ahIM khUba thAya che. khanIjemAM che. samudra taTathI dUra hovAne kAraNe tenAM prAkRtika jharaNuM phosphaTa, jasata, lakhaMDa ane sIsu khAsa che. ene keI upayoga thato na hato. AjhAdI bAda tenA vikAsanI aneka yojanAo zarU thaI che. 93 TakA jeTalA (4) merokko loka gAmaDAomAM vase che. phorTa ArcamabeTa moMdauu e lAkha corasa mAIlanA kSetraphaLano ane doDha tathA abeze tenAM mukhya zahera che. 50 TakA loka karoDanI vastIvALo A deza ahajIriyAnI pazcime uttara muslima che. rAjakIya bhASA keca che. mAM Avela che. te bIjI mArca 1956mAM svataMtra thayA. (8) sadAna tenI rAjadhAnI rakhAta che. rAjabhASA arabI che. ahI 28 lAkha Tana anAjanI pedAza dara varSe thAya che. phaLo 1955 sudhI sudAna para briTana ane misarane paNa khUba thAya che ane temAMthI dArU banAvAya che. saMyukta adhikAra hatA. 1956mAM rAjyane maLelA adhiphAskeTa-khanIjanA utpAdanamAM A deza duniyAmAM bIje kAranI rUe sudAna svataMtra rAjya banyuM. sudAnanuM kSetraphaLa naMbare Ave che. tenI pazcime eTalAMTika mahAsAgara che. 10 lAkha corasa mAIla che ane vasatI doDha karoDanI che. phijha, kAsAmphAMkA, mArA keza mukhya zahere che. 66 TakA loko muslima che. khAtma sudAnanI rAjadhAnI che. sudAnamAM aneka bhAratIyoe vepAraudyoga sthApyA (5) mAlI hatA paNa temane te badhuM choDIne javAno Adeza apAyo ahajIriyAnI dakSiNe AvelA pazcima AphrikAnA ane lAkhonI milakata tyajIne e bhAratIyane sudAna mAlI dezano vistA2 6 lAkha corasa mAIla che ane choDavuM paDayuM. dezane uttara bhAga dakSiNa bhAga karatAM tenI vasatI 44 lAkhanI che. tenI rAjadhAnI amATe vadhu vikAsa pAmyo che. rAtA samudramAM piorTa sudAna eka che. rAjabhASA keca che. 22mI sapTembare 160mAM mAlI sAru baMdara che. nAIla nadI sudAnamAM thaIne vahe che, che. bhASAe bhAga ahIM khUba Asa che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 177 tenI zAkhA bharI nAIla che. tenA cheka dakSiNa khUNe 1957mAM mukta thayA ane 1958mAM te prajAsattAka AlabarTa sarovara Avelu che. vADIhAphA, barba2, oma banyo ane 20mI jUne 1960mAM te saMpUrNa svataMtra daramAna tathA burAna tenAM mahatvanAM nagare che. thaye. tenuM kSetraphaLa 76 hajAra corasa mAIla che ane (9) ithiyopiyA vasatI 38 lAkha. rAjadhAnI DAkara samudra kinAre che. mAlInI rAjadhAnI bAmAke ane senegalanI rAjadhAnI DAkara relavethI IthiyopiyAnuM jUnuM nAma ebisiniyA hatuM. sudAna joDAyela che. 86 TakA leke muslima che. 9 hajAra corasa nI pUrvamAM, uttara AphrikAmAM rAtA samudranA dakSiNa mAIlamAM khetI thAya che. phepheTa A dezamAM sArA pramANu kinAre AvelA A dezanuM jibuTI baMdara eziyAnA mAM maLe che. eDana baMdara sAme rAtA samudra ane eDananA akhAtanA saMgama sthAne che. A dezanI vasatI savA be karoDanI che (12) ginI ane dezanuM kSetraphaLa cha lAkha coraca mAIla che. eDisa- A kSetramAMnA phreMca AphrikAmAM svataMtra thanAra A abAbA dezanI rAjadhAnI che. purANakALathI jerusalemanA prathama deza hato. tene 28 mI sapTembare 158 mAM rAjA solomana ane tenI mahArANI zelAnA putra memalika AjhAdI maLI. 96 hajAra corasa mAIlanA A dezamAM prathamanA samayathI cAlyA AvatA rAjavaMzanA bAdazAha hela 36 lAkhanI vasatI che. temAM 62 TakA khristI dharma pALe silAsIne 1974mAM krAMti dvArA dUra karavAmAM AvyA che. che. tenI rAjadhAnI kenAkI che. 80 TakA loko khetI khristI dharmane ahIM sAro pracAra thayo che. ITAlInA phAsI- kare che. ahIM phaLonA rasanA DabA taiyAra karanArI cAra vAdI saramukhatyAra selInIe A deza para caDAI karI hatI phekaTarIo che. ane rAjA helasilAsIne dezatyAga karavo paDayo hato. - (13) siyerA lIonA 1950 mAM ITAlInA tAbAne IriTriyA pradeza IthiyApiyAmAM sAmela karavAmAM Avyo hato. IthiyopiyA gInInI dakSiNa AphrikAnA pazcima kinAre AveluM AphrikAnA makhya paryaTana kendromAM eka che. IthiyopiyAmAM A deza 27 mI eprile 1961mAM svataMtra banyA. tenuM 50 hajAra jeTalA videzIo-temAM bhAratIye paNa vase che. nAma ghaNuM jUnuM che. 15mI sadImAM ahIthI pasAra thatA jahAjamAM poMgala sainike e parvata pAchaLathI AvatAM (10) romAliyA vAdaLAMnI garjanAne sAMbhaLI tenuM nAma siMhaparvata eDananA akhAtanI dakSiNe ane AphrikAnA pUrva siyerA lIona pADayuM. tenI rAjadhAnI phrI TAuna, mukta kinAre uttaramAM IthiyopiyAnI pUrvamAM hiMda mahAsAgaranA galAmAne mATe vasAveluM nagara che ane te prAkRtika baMdara pazcima kinAre A deza Avelo che. aDhI lAkha corasa paNa che. dezanuM kSetraphaLa 28 hajAra corasa mAIla ane mAIlanA vistAravALA A dezanI vasatI 25 lAkha tenI vastI 24 lAkhanI che. 80 TakA loko khetIne jeTalI ja che. 20 mI jUna 1960mAM A deza svataMtra dhaMdho kare che. mukhya anAjamAM cokhA pedA thAya che. thayo. tenI rAjadhAnI mAgAdigU che ane te hindI mahA- ahI sarakArI mAlikInI hIrAnI khANe che. sAgaranA pazcima kinAre che. eDananA akhAtane dakSiNa (14) lAibIriyA kinAre tenuM bIjuM mukhya nagara barbarA AveluM che. somA. liyAnA ghaNAkharA loka pazupAlana karanArA ane pazuone | lAIbIriyAnI da kSaNe ATalAMTika mahAsAgara uttaramAM ginI, pUrvamAM AIvarI kesTa ane pazcimamAM sicerA laI cArAnI zodhamAM bhamanArA che. keTalAka khetI paNa lIona che. A prajAsattAka rAjayanI sthApanA 1820mAM kare che. rASTrabhASA somAlI uparAMta arabI ITAliyana ane aMgrejIno vahevAra bolacAlamAM thAya che. jipsama thaI hatI. 26 mI julAI 1847thI A deza svataMtra thayo ane amerikAmAM mukta thayelA AphrikAvAsI gulAma ane kolambAITanI tathA loDhAnI khANo A dezamAM che. sATe te svargasamAna thaye. tenuM kSetraphaLa 40 hajAra corasa (11) senegala mAIla che. ane vasatI 11 lAkhanI che. ghaNAkharA loke aurITaniyAnI dakSiNa AphrikAnA ATalAMTika sAgarakhristI dharma pALe che. 90 TakA loko gAmaDAMmAM rahe mAMnA pazcima kAMThe Avelo A nAno deza phreMca zAsanathI che. dezanI rAjadhAnI manoviyA che. , hIrA ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ 178 vizvanI asmitA sonAnI khANe A dezamAM che. dezano, vimAne, relave, deza pahelI gaSTa 1960ne dine AjhAda thayo. tenuM udyoga dvArA vikAsa thayo che. kSetraphaLa 44 hajAra corasa mAIla ane vasatI 24 lAkhanI. (15) AivarI kesTa che. aDadhI vasatI dakSiNa bhAgamAM dezanI 15 TakA bhUmimAM vase che. pArTIno tenI rAjadhAnI che ane temAM 71 7mI ogasTe 1960mAM AIvarI kesTa svataMtra deza hajAranI vasatI che. A deza khetI pradhAna che. makAI, thayo. tenI sarakArI bhASA phreMca che. tenuM kSetraphaLa savA juvAra, bAjaro, DAMgara, kephI, magaphaLI ane tamAku lAkha corasa mAIla ane vasatI 39 lAkhanI che. tenI khetInI mukhya pedAza che. rAjadhAnI AbIdajAna ATalAMTikanA samudra kinAre che. AIvarI kosTa zikSaNa pAchaLa 18 TakA jeTalI rASTrIya (19) nAijIriyA Avaka kharce che. pahelAM ahIM khAsa kophInI pedAza komanaveltha dezomAM sabhyapada dharAvate nAIjaranI hatI paNa have DAMgara, bIjA anAja, rabara tathA anAsa vagerenI pedAza thAya che. meMgenIjha ane hIrAnI khANe dakSiNe Avela A deza 1 lI okaTobara, 1960 ne dine AjhAda thayuM. tenuM kSetraphaLa sADAtraNa lAkha corasa paNa dezamAM che. mAIla che ane vasatI Aphrikana dezamAM sauthI vadhAre (16) ghAnA cha karoDanI che. rAjadhAnI lAgosa ATalAMTika mahAsAgaranA ghAnAnI dakSiNe ATalAMTika samudra che. uttare nAIjara, kinAre che. 193mAM te prajAsattAka deza banyo. 80 TakA pazcime AIvarI kosTa ane pUrvamAM Togo che. ghAnA 6 loka khetI kare che. khodakAma karatAM A dezanI purANI mArca 1957mAM svataMtra deza thaye ane 1 lI julAI noka saMskRtinA avazeSo maLyA che. 1472mAM porTugIjha 1960 nA roja prajAsattAka banyA. tenuM kSetraphaLa 92 loke nAIjIriyAnA beninamAM AvyA hatA, tyAre tyAM hajAra corasa mAIla che ane vasatI 80 lAkhanI che. eka susaMgaThita rAjya hatuM. 18mI sadImAM temAM nAnAM samudra kinAre Avela AkrA tenI rAjadhAnI che. 17 TakA rAjA hatAM. 1861 thI 1914 sudhImAM aMgrejoe lokeka zaheromAM vase che. 1961nA sapTembarathI prAthamika uttara-dakSiNa vagere bhAgo para sattA jamAvI nAIjIriyAne ane mAdhyamika zikSaNa maphata ane pharajiyAta karavAmAM eka deza banAvyo. nAIjIriyA aMgrejI bhASAne AvyuM che. 1 karoDa ane 80 lAkha ekara jamInamAM upayoga kare che ane temAM keTalAka aMgrejInA sArA khetI thAya che ane nAriyeLa mukhya pAka che. tamAku paNa sAhityakAro che. ThIka pramANamAM thAya che. sonuM, meMgenIjha, bokasAITa ane hI khANamAMthI maLe che. TemAM mukhya baMdara (20) mAriziyAnA ane audyogika nagara che. ghAnAnuM elacI khAtuM 4 lAkha corasa mAIlanuM kSetraphaLa dharAvato A deza bhAratamAM che. phakta 11 lAkhanI vastI dharAve che. 75 TakA loke (17) Togo pazuo sAthe cArAnI zodhamAM ghUmatI jAtio che. A ghAnAnI uttare ane hasInI pazcime Avele muslimaprajAsattAkanI sthApanA 28mI navembara 1958ne Tego deza 1960mAM AjhAda thayo. tenuM kSetraphaLa 20 dine thaI. A dezamAM trAMba sArA pramANamAM maLI AvyuM hajAra corasa mAIla che ane vasatI 17 lAkha. lomI che ane teNe dezane Arthika rIte sadhdhara banAvyo che. tenI rAjadhAnA che. uttara ane dakSiNamAM vadhu vastI che. 90 TakA loko pazupAlana ane khetI para nibhAva ane lokomAM ghaNA khristI dharma pALe che. 80 TakA * loko khetI kare che. makAI ane juvArano sAro pAka (21) kemerUna thAya che. kosapheTa paNa sArA pramANamAM maLI Ave che. 1lI okaTobara, 1961ne dine kemerUna saMghanI (18) DemI sthApanA thaI ane deza paradezI zAsanathI mukta thayo te nAIjaranI dakSiNe ATalAMTika samudra para pUrvamAM pahelAM pUrvamAM phrAMsanuM rAjya hatuM ane pazcimamAM nAijIriyA ane pazcimamAM Tego vacce Avele A briTananuM. kemerUnanuM kSetraphaLa be lAkha corasa mAIla che Jain Education Intemational
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ sa darbhagraMtha bhAga-2 179 ane tenI vasatI 4 lAkha uparAMta che. yaude tenI (ra4) kego-brAjhAvila rAjadhAnI che. doAlA ane nakonaga sAmbA tenAM mukhya zahera che. dezamAM ekasAITa ane elyuminAnI khANo A AphrikAne sauthI ochI vasatIvALo deza che. tenuM kSetraphaLa doDha lAkha corasa mAIla che. ane vastI che. kemerUnanAM jaMgalomAM sAruM ImAratI lAkaDuM maLe che. cahA kaoNphI, rabara ane kApaDanAM aneka kArakhAnAM A cha lAkha, tenI uttare madhya Aphrikana prajAsattAka, pazcimamAM dezamAM che. gebAna ane pUrvamAM kenadI tene ke-kinazAsAthI alaga pADe che. 15 ogasTa 1960mAM tene AjhAdI (22) madhya Aphrikana prajAsattAka maLI. te pachI traNa varSe lokakrAMti dvArA prathama rASTrapati AphrikAnA madhyamAM Avela A dezanI uttare cADa, tarIke ebe kulabarTa cUlune padabhraSTa karAyA. AphrikAne pazcime kemerUna, dakSiNamAM be kaMgo ane pUrvamAM sudAna A sauthI vadhu zikSita deza che ane temAM 100 TakA Avelo che. 30 mI ogasTa 1960 ne dine A deza zALAe janAra bALako zikSaNa le che. tenI rAjakIya AjhAda thayo. sarakArI bhASA phreMca che. paNa loko sAMge bhASA keca che. brAjhAvila tenI rAjadhAnI che. AjhAdI Aphrikana bhASA-no bolacAlamAM upayoga kare che. dezanuM pachI tenI odyogika pragati khUba thaI che. 28 TakA kSetraphaLa savAbelAkha corasa mAIla che. ane vasatI 21 uparAMta loke zaheramAM rahe che ane 72 TakA jeTalAM lAkha uparAMta, puruSo karatAM strIonI saMkhyA geDI gA vadhAre che. dezanI 84 TakA vastI cha hajAra jeTalAM gAmomAM (25) kego-kinazAsA vase che. rAjadhAnI beMguI che. sADAcAra hajAra corasa | mAIlane vistAra jaMgalano che ane temAM ImAratI tAMbu A dezane AdhArastaMbha che. dara varSe 30 lAkaDuM sArA pramANamAM maLe che. beraberAtI, basAna lAkha Tana tAMbu A dezamAM thAya che. A dezanI svAdhIgoA ane bambArI bIjA mukhya zahere che. 90 TakA natAnAM prAraMbhika sAta varSamAM judI judI sarakAro sthapAI loke khetI para AdhAra rAkhe che. paryaTana udyogane ane UthalI paDI. A dezanI AjhAdI premI peTisa lamabAdezamAM vikAsa karavA prayatna cAlu che. nI hatyA 17mI jAnyuArI 1961ne deine thaI te pAchaLa ane AjhAdInI ghoSaNu bAda 11mA divasathI (23) gebena kaTAMgAthI alaga thavAnA nirNaya pAchaLa paNuM tAMbAe 17mI ogasTa 1960 nA roja krAMsa sAthe thayelI bhAga bhajavyo hate. 40 TakA nikAsa ane 70 TakA vATAghATo ane samajatIne pariNAme gebona svataMtra rASTra videzI hUMDiyAmaNuM A dhAtu dvArA thAya che. 23 TakA banyuM. tenA pUrvamAM tathA dakSiNa-pazcimamAM ATalAMTika leke zaheramAM vase che. dezanuM kSetraphaLa nava lAkha corasa mahAsAgara, uttara pazcime speniza gInI, uttaramAM kemeruna mAIla ane vasatI deDha karoDanI che, pahelAM je lieoane dakSiNa tathA dakSiNa-pUrve ge-brAjhAvila AvelAM piDavila zahera hatuM te have kinazAsA nAme oLakhAya che. tenuM kSetraphaLa ekalAkha corasa mAIla che ane vasatI che. ane te dezanI rAjadhAnI che. lubumbAzI tathA karA6 lAkha uparAMta, tenI rAjadhAnI ligrevila che. gebonanI nAnI anya mukhya zahera che. 30mI jUna 1960ne rASTrIya AvakanuM pramANa UMcuM che ane te daSTie te dine deza AjhAda thaye. dezamAM tAMbAnAM, khADanA, mAge. lIbiyAthI bIje naMbare che. tenuM arthataMtra meMgenIjha, rina, simenTa, biyara, sigAreTa tathA gaMdhaka ane tejAbayureniyama, lokhaMDa ane peTroliyama para AdhAra rAkhe che. nAM kArakhAnAMo che. kAMgAnadI 4374 kilomITara lAMbI para genIka upAdana zretra che. ane AphrikAnI sauthI lAMbI nadI nAIlathI bIje che. ahIM dara varSe eka hajAra sADI sAta Tana yu. naMbare che. niyama pedA thAya che tathA 84 karoDa Tana lokhaMDane (26) rUDA bhaMDAra che. dara varSe ahIMthI 30 lAkha Tana peTroliyamanI nikAsa thAya che. ImAratI lAkaDuM paNa sArA pramANamAM samudrathI sAta mAIla dUra 10 hajAra corasa mAIlapedA thAya che. nA kSetraphaLavALA A deza yugAnDAnI dakSiNe Avela Jain Education Intemational
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ 180 che ane tenI pazcime kAMgA-kinazAsA che. ru AMDAnI vasatI 3ra lAkhanI che. A pahADI pradezanI AbehavA svAsthyavardhaka che. tenI rAjadhAnI kigAlI che. jAnyuArI 1961mAM A dezamAM rAjataMtranA aMta AvyA ane te svataMtra prajAsattAka jAhera thayu. tenI rASTrabhASA kiniyA ruAnyA che. 9 hajAra cArasa mAIlanA vistAramAM khetI thAya che ane 93 TakA leAkeA khetI para AdhAra rAkhe che. A dezanA audyogika vikAsa thayA nathI. (27) aru'DI agAu A deza uru...DInA nAme oLakhAtA ane tenA para beljiyamanuM zAsana hatu. 1lI julAI 1962 mAM tene svataMtratA maLI ane 28mI navembara 1966ne dine rAjAnuM rAjya aMta pAmyuM' ane prajAsattAka sarakAra sthapAI. ruAnyAnI dakSiNe ane kAMgA-kinazAsAnI pUrvamAM tathA TAnjhAniyAnI pazcime Avele A deza 11 hajAra cArasa mAIlanA vistAra dharAve che. ane tenI vasatI 33 lAkhanI che. 2 jI Disembara 1966thI dezamAM kevaLa eka ja rAjakIya pakSa che. ekabIjA pakSeA para pratibaMdha che. rASTrapati pAse ja badhI sattA che. ghaNAkharA leAkeA muslima che. jIjumburA tenuM mukhya zahera che. dezamAM prAthamika ane mAdhyamika zikSaNa maphata apAya che. mukhya peDhAza kauphI ane kapAsa che. (28) yugAnDA yugAnDAnuM' kSetraphaLa 94 lAkha cArasa mAIla che ane tenA sAtamA bhAga jaLapradeza che. tenI vasatI 95 lAkhanI che. A dezamAM eka TakA karatAM vadhu bhAra tIcAnI vastI hatI ane temane dezamAMthI hAMkI kADhavAmAM AvyA che. temAMnA bhAratIceA briTana ane paradeze ane bhAratamAM jatA rahyA che. pramukha IMdrI amIne saMgraha khArAne mAtanI sajA pharamAvI vastuonA bhAva nIcA ANyA che. yugAnDAnI rAjadhAnI kaMpAlA che ane temAM hiMdu madira paNa che. jIjA ane mavAla tenAM bIjAM e mukhya zaherA che. AjhAdI pahelAM yugAnDA briTiza IsTa AphrikAnA eka bhAga hatA. te 1962mAM svataMtra rAjya thayuM ane 9mI oNkaTobara 1962thI kAmanavelthanA sabhya deza banyA. kapAsa, kaoNphI, zeraDI, cA vagerenA pAkAthI te haryAM bharyo deza che. Jain Education Intemational vizvanI asmitA (29) kenyA ithiApiyAnI dakSiNe ane yugAnDAnI pUrve Avele kenyA deza paNa briTiza isTa AphrikAnA eka bhAga hatA. te 12mI Disembara 1963mAM svataMtra thaI kAmanavelthanA sabhyadeza banyA. tenuM kSetraphaLa 2 lAkha 25 hajAra cArasa mAila che ane vastI 1 karoDa ane sADAbAra lAkha jeTalI che. tenI Arthika vyavasthA keTalAMka varSo pahelAM bhAratIyAne AdhArita hatI. mAmbAsA tenu' mukhya dara che ane nairAkhI tenI rAjadhAnI che. nAkuru ane kisumu tenAM bIjA mukhya zaherA che. AphrikAkaraNanI nItine kAraNe ghaNA bhAratIyeAne kenyA cheoDI javuM paDayuM che, kanyA nAkhI uparAMta sAta IlAkAmAM vaheMcAyelA che. paryaTana-Turijhama kenyAnA eka meTo udyoga che ane ahIMnuM vanajIvana - prANIo vagere jovA asa`khya videzI yAtrALue prativaSe kenyAmAM Ave che. sAtamI sadIthI kenyAnA vepAra hiMdu mahAsAgarane kinAre AvelA tenA taTanA pradeze ane Arae vacce cAlatA hatA. 1895 thI kenyA briTiza sAmrAjyanA zAsana taLe hatuM. kenyA pUrva AphrikAnuM audyogika kendra che. (30) tAMjhAniyA tAMjhAniyAnuM pahelAnuM nAma TAMgAnikA hatu. 9mI Disembara 1961 nA rAja TAMgAnikAne svataMtratA maLI ane te kAmanavelthanuM sabhya thayuM. te pachI jhAMjhIbAramAM krAMti thaI ane 1964mAM tene TAMgAnikA sAthe bheLavI devAyuM ane TAMgAnikAnuM nAma tAMjhAniyA rAkhavAmAM AvyuM'. tenu kSetraphaLa sADA traNa lAkha ceArasa mAIla che ane tenI vasati eka karoDa ane 26 lAkhathI vadhu che, temAM e TakA bhAratIceA che, tAMjhAniyAmAMthI bhAratIyeAne hajI hAMkI kADhavAmAM AvyA nathI. tenI rAjadhAnI dAresalAma hindI mahAsAgaramAM AveluM khadara che. dAresalAmamAM svataMtratAnuM smAraka khaDu' karavAmAM AvyuM che. jhAMjhIbAramAM duniyAmAM sauthI vadhu liviMga thAya che. tyAM 40 lAkha uparAMta liva`ganAM jhADa che, tAMjhAniyAmAM seAnAnI hIrAnI ane leAkhaMDanI khANA che. (31) AMkhiyA jhAMbiyA 24mI AkaTobara 1964ne dine svataMtra deza thayA ane te kAmanavelthanA sabhya anyA. tenu' pahelAMnu nAma uttara rADeziyA hatuM ane temAM roDAzayA ane
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 181 malAvI paNa joDAyelA hatA. jhAMbiyAnuM kSetraphaLa 8 lAkha bhASA aMgrejI che paNa loko cinu AnanI Aphrikana bhASA corasa kilomITara che ane tenI vastI 4057000 che. - bole che tenI rAjadhAnI joo che. ane blenTAyara temAM 10 hajAra uparAMta bhAratIya che. tenI rAjadhAnI tathA liMbe tenAM mukhya zahere che. A deza briTanane lusAkA che. jhAMbiyAnI Arthika sthiti tAMbAnI khanIja- tAbe hatuM ane tyAre tenuM nAma nyAsAlenDa hatuM. dezanI ne kAraNe sArI che. dara varSe 7 lAkha Tana tAMbuM khANa- 50 TakA Avaka khetInI che. jaMgalomAM sAruM ImAratI mAMthI kADhavAmAM Ave che. lAkaDuM maLe che ane bAkasAITa mukhya khanIja che. (3ra) beTasvAnA (35) gebiyA A deza pahelAM briTiza sAmrAjyanuM saMsthAna hatuM gembiyA AphrikAnI pazcime ATalAMTika samudra para ane tyAre tenuM nAma ezaAnA laMDa hatuM. tenuM kSetraphaLa senegalanI dakSiNe AveluM AphrikAnuM sauthI nAnuM svataMtra 3 lAkha corasa mAIla che ane varatI cha lAkha 20 rAjya che. 18 mI phebruArI 1965ne dine tene briTiza hajAranI che. 30 mI sapTembara 1966 ne dine te kAma- zAsanathI mukti maLI ane te komanavelthane sabhya deza nAvelthane sabhya deza thayo. tenI rAjadhAnI gerana banyo. tenI vastI 4,94000 nI che. 15 TakA vastI che. 1885thI tyAM aMgrejonuM rAjya hatuM. dezanI rAjakIya zaheramAM rahe che. tenI bAtha8 rAjadhAnI have khajula bhASA aMgrejI che. paNa tyAMnA rahevAsIo tasavAnA- tarIke oLakhAya che. bAtharsTa baMdara che. 2 lAkha 50 Aphrikana bhASA - bole che. rAjadhAnInI vasatI cha hajAra hajAra ekara jamInamAM magaphaLone pAka thAya che. tenA uparAMta che. serA, kAje, mAlapalole tenAM mukhya hitonuM rakSaNa videzomAM senegala kare che. zahero che. be hajAra corasa mAIlano vistAra khetIne che. ghaNAkharA loke pazupAlana para nabhe che. tyAM vidhAna. (36) aparavaTA sabhAnI cUMTaNI dara pAMca varSe thAya che. dakSiNa AphrikAnI jyAM pahelAM mArI sAmrAjya hatuM tyAM hAlanuM uttare ane raziyAnI pazcima - dakSiNe A deza aparahyA Avela che. 5mI oNgasTa 1960mAM tane Avela che. phrAMsathI mukti maLI. tenuM kSetraphaLa 1 lAkha corasa mAIla (33) lese che ane tenI vasatI 50 lAkha uparAMta che. 5 TakA loke gAmaDAMmAM vase che. kapAsa anAja uparAMta pAka che. dasa lAkhanI vastIvALA lesothe dezane 4thI okaTebara 1966mAM mukti maLI. tenuM te agAunuM nAma (37) roDazayA bAsatAlevuM hatuM ane te briTanane tAbe hato, ahIM reDeziyA briTanane adhIna hatuM. paNa teNe potAnI rAjAzAhI che; paraMtu A lazkara vinAne deza che. tenI svataMtratA jAhera karI che. reDeziyAnI pUrvamAM majhAMbika rAjadhAnI mAseru che. lesothomAM hIrAnI khANa che. che. pazcime beTasvAnA ane jhAMbiyA-uttare paNa majhAM(34) malAvI bika ane jhAMbiyA che ane dakSiNe dakSiNa AphrikA AveluM che. dakSiNa AphrikAnI raMgabhedanI nIti A tAMjhAniyA, jhAMbiyA ane mojhAMbikathI gherAyelo dezamAM paNa cAlu che. gerAe kALA pratye alagatAne nAno malAvI deza nyAsA sarovaranI pazcime Avelo che. ane nIca bhAva rAkhe che. roDeziyAnuM kSetraphaLa doDha lAkha tenI AyAta nikAsa portugIjha baMdara biyarA para AdhAra corasa mAIla che ane tenI vastI 44 lAkha uparAMta rAkhe che. khAMDa ane mAMsa tene roDeziyAmAMthI maLe che. che. tenI rAjadhAnI selisabarI che. roDeziyAne sthApaka dakSiNa AphrikAnI khANomAM tenA loko kAma karI rojI sesila rahaDasa hato. vaLave che. dezanuM kSetraphaLa 49 hajAra corasa mAIla che. ane tenA cothA bhAgamAM malAvI sarovara Avela che. (38) dakSiNa AphrikA tenI 46 lAkha uparAMtanI vasatImAM 12 hajAra bhAratIya dakSiNa AphrikA yunena TharAva viruddha hacha raMgaane 9 hajAra yuropiyano paNa samAI jAya che. rAjya- bhedanI nItine kaDakapaNe amala kare che. gorA lokone a 1 lAkha corasa ane le che te vasatI 5 Jain Education Intemational
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ 182 zAsakavaga tyAM ucca jAtinA gaNAya che ane temane je sukhasagavaDo maLe che te kALA ke raMgIna bhAratIyeAne bhAgavavAnA adhikAra nathI. gArA DhAkAnI haoNTalAmAM kALA ke raMgIna lokA jaI zakatA nathI. pU. gAMdhIjIe dakSiNa AphrikAmAM ja prathama satyAgrahanA zasranA upayoga karyA hatA. A dezanu kSetraphaLa pAMca lAkha cArasa mAIla (41) phrAMsane adhIna kSetra jeTalu che ane vasatI be karoDa uparAMtanI che. temAM 18 TakA geArA leAkeA che te 79 TakA kALA ane 3 TakA bhAratIyA para zAsana kare che. DarmAMnamAM bhAratIyeAnI sakhyA prIjA sthaLeA karatAM vadhu che. lagabhaga be lAkha cAlIsa hajAra jeTalI, priTAriyA dakSiNa AphrikAnI rAjadhAnI che. kepaTAunanI bhUzira eka sAru baMdara che te uparAMta johAnisakhaga vagere sArAM zaherI che. 46 hajAra pAMcaseA cArasa mAIlamAM khetI thAya che. ahI' sAnAnI khANA che. yureniyama paNa maLe che, (39) mAlAgAsI AphrikAnI dakSiNe pUrva kinArI mASikathI dUra hi'nrI mahAsAgaramAM AvelA TApu che. tenuM agAunu nAma mADAgAskara che. mAlAgAsI ane AphrikAnA pUrva kinArA vacce mAJabikanI khADI che. mAlAgAsI duniyAne trIjo mATA dvIpa che ane tenu kSetraphaLa savA be lAkha cArasa mAila che ane tenI vastI 68 lAkha uparAMta che. tenA rASTrapati philIkhaTa nasIrAnAnA zabdomAM kahIe tA ame mAlAgAsInA loke sAcA arthamAM AeziyAI chIe.' ahIM AphrikA ane eziyana jAtinA leAkAnu' sAruM mizraNa che. 26 mI jUna 1960 ne dine A deza svataMtra thayA. tenI rAjabhASA phreMca che. tAnA nAriva tenI rAjadhAnI che. 15 hajAra uparAMta bhAratIye ane ATha hajAra cInI leAkeA ahI rahe che. 85 TakA lAka khetInA vyavasAya kare che. grephAITa, abarakha, krAmAiTa vagere khanIjonI nikAsa thAya che. udyAgA paNa sArA pramANamAM vikasyA che. A chellA e dAyakAmAM svataMtra khanelA deza uparAMta AphrikAsAM spena, phrAMsa, briTana, pAtugala ane sa'yukta rASTrane adhIna paNa keTalAMka deza-sasthAne che. (40) spenane adhIna kSetra AphrikAmAM AvelAM spenanA tAkhAnAM saMsthAnA uttaramAM mArA pAse che. inI, melelI, seyuTI ane vizvanI asmitA speniza sahArA spenane tAkhe che. ane temanu kSetraphaLa kramazaH 600, 5, 7, ane 10000 cArasa mAIla che. A uparAMta gekhAna ane kemerUna vacce 10 hajAra AThasA cArasa mAIlanA ikavIToriyala ginI pradeza paNa spenane adhIna che. aphAra ane issA kAmAre ane riyuniyana dvIpa phrAMsane adhIna che. riyuniyana TApu mAriziyasanI pAse AvelA che ane kSetraphaLa 968 cArasa mAIla che tathA tenI vastI 4 lAkhanI che. aphAra ane IssA sAmAliyA pAse AvelA che. ane tenu kSetraphaLa 9 hajAra cArasa mAila che. kaumAre mAlAgAsI pAse cAra nAnA TApuone samUha che, temanI vastI 4 lAkha 46 hajAranI che. (42) briTanane adhIna kSetra seTa helenAnA TApu jemAM hArelA nepeAliyanane kedI tarIke rAkhavAmAM AvelA te mADrigjha tathA svAjhIlenDa briTanane tAkhe che. seTa helenAnuM kula kSetraphaLa 47 cArasa mAIla che ane tenI vasatI pAMca hajAranI che. bIjA nAnA TApue dakSiNa amerikA ane AphrikA vacce che ane temAM bahu ochI vastI heAya che. temanuM zAsana briTiza gavanara calAve che. roDrigjha meriziyasa pAsenA nAnA TApu che. svAjhIlenDanu kSetraphaLa 7 hejAra cArasa mAIla che ane tenI vasatI 4lAkhanI che. tenI rAjadhAnI malAkhAne che. A dezanI khANAmAM dakSiNa AphrikAnA leAkA kAma kare che. (43) pAtu galane adhIna kSetra ageAlA, pAtugIjha ginI, kepavade, mAtrAMbika sAmeTAme tathA prisipe pAgalane adhIna che. agAlA kAMgA-zAktizAsAnI dakSiNe pazcima AphrikAnA deza che. tenu kSetraphaLa pAMcalAkha ceArasa mAila che ane tenI vasatI khAvana lAkha uparAMtanI che. tenI rAjadhAnI luAMDA che. 'gAlA para pAtu`gIjha gavaCra janarala zAsana kare che. mAtrakhika AphrikAnI dakSiNe pUrvamAM hiMdI mahAsAgarane kinAre che. mAjhAMkhikanuM kSetraphaLa 3 lAkha cArasa mAIla che ane tenI vasatI 70 lAkha uparAMta che. temAM 50 hajAra uparAMta bhAratIyA vase che. peAtu galanI rASTra bhASA mATe tenA sAta pratinidhio pasa' thAya che,
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 183 asva* ** * ***** ** **** ********** **** *** ******* ** * * ** ** ** ** * * pirtugIjha ginI senegala ane ginI vacce AveluM che. tenuM kSetraphaLa 14 hajAra corasa mAIla che ane phona naM. 48 vasatI pAMca lAkha uparAMta. kepavade nAnA TApuono samUha zrI sAvarakuMDalA nAgarika sahakArI beMka li. che. tenuM kula kSetraphaLa deDha hajAra corasa mAila che ane sAvarakuMDalA. Pin. 364515 vasatI be lAkhanI sAme ane pisipenuM kSetraphaLa savA traNa corasa mAIla che ane tenI vastI 63 hajAra rajI. naM. 1531 tA. pa-3-1956 uparAMta che. - beDe epha DIrekaTarsa :(44) saMyukta rASTrasaMghane adhIna kSetra 1. zrI naMbakalAla ratilAla dezI pramukha dakSiNa-pazcima- nitya AphrikA aMgolAnI dakSiNe 2. zrI dhanaMjaya becaralAla sAgara mAnadamaMtrA Avela deza che. tenuM kSetraphaLa 3 lAkha corasa mAIla 3. zrI lallubhAI trivanadAsa gAMdhI DAyarekaTara che ane tenI vastI savApAMca lAkha uparAMta che, kika 4. zrI hirAlAla vazarAma cauhANu , tenI rAjadhAnI che. rASTrasaMghe dakSiNa AphrikAne tene 5. zrI narendrabhAI amRtalAla mahetA vahIvaTa saMpyo che. 1967mAM A dezane saMyukta rASTra zrI zAmaLadAsa rAyacaMda dANI saMghe dakSiNa AphrikA pAsethI pAchA levA prayAsa karyo. zrI zAmaLadAsa mohanalAla parikha paNa temAM saphaLatA maLI nahi. dakSiNa AphrikAnI dhArA- 8. zrI jayaMtakumAra odhavajI dANI sabhAmAM tenA ATha sabhyo cUMTAI Ave che. 9. zrI zaMkarabhAI prAgajIbhAI trivedI AphrikA have aMdhAriyo khaMDa rahyo nathI. tenA 10. zrI haThIsiMha lakSamaNabhAI cauhANa aneka dezo chellAM pacIsa varSamAM svataMtra thayAM che ane . zrI tApIdAsa manasukhalAla gAMdhI haju bIjA deze svataMtra thavA mathI rahyA che. AphrikA -: beMkasa :vividha prakAranI AbohavA dharAve che. tenuM prAkRtika dhI gujarAta sTeTa ke. o. beMka limiTeDaH amadAvAda sauMdarya ane tenAM vanya prANI ane paMkhInA saundarya 4 dhI bhAvanagara DI. ke opareTIva beMka li.: bhAvanagara tathA ane jIvanano abhyAsa karavA tenuM avalokana karavA sAvarakuMDalA. keTalAye pravAsIo tyAM dara varSe Ave che. AphrikA have sTeTa beMka opha saurASTra : sAvarakuMDalA. jaMgalI, nagna bhaTakatA lokone khaMDa nathI. paNa tenA beMka opha baroDA : sAvarakuMDalA leka aneka udyogo ane zikSaNa dvArA potAne vikAsa denA beMka ? sAvarakuMDalA. sAdhI rahyA che. bhAratanA lokee AphrikAnA dezomAM jaI zrI bAlAzaMkara gIrajAzaMkara trivedI, bI. e. tyAM vepAra udyoga vikasAvyA che. samagra AphrikA vize | menejara. eka nAnA lekhamAM pUrI vAta thAya ja nahi eTale A lekhamAM kevaLa rAjakIya AphrikAne ane tenA dezano esa. ena. keDArI enDa kAM. paricaya Apyo che ane te parathI paNa A deza nahi cArTarDa ekAunTanTasa. amarelI. ADITarsa paNa aneka dezonA khaMDanI vizALatA ane vividhatAne A che paNa spaSTa khyAla vAcakane Avaze. - karmacArI gaNa - zrI guNavaMtarAya maNIlAla rAjapurA AsI. ekA. 2. , dhIrajalAla maMgaLajI DAbhI kalArka - ramezacaMdra amRtalAla paMDyA mahamadaumAna ehamada kurezI 5. cha bharatakumAra khetAbhAI viMjhuDA 6. pra sulemAna abadulakarIma cauhANu paTAvALA ** *** * **** *** * ** ** * ***** *** ** * * ****** * ** * **** ************* - je $ re **** **** * * Jain Education Intemational
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ 184 vizvanI asmita t zeTha hIrAlAla amIcaMda zAha (valavALA) a, sau. zAMtAbena hIrAlAla zAha sArA kAmamAM sahabhAgI thaI temAM pitAthI banato phALo ApI rAjI thavuM. haMmezA AvI ja umadA bhAvanA rAkhe che. emanuM mULa vatana varala che. chellAM dasa varSathI zAha bradharsanA nAme bilDarsane kAMdIvalI tathA borIvalImAM dhaMdho kare che. milanasAra svabhAva temaja grAhakonI cAhanA ane prema prApta karela che. tejasvI buddhi ane paragaju vRtti jevA hIrAlAlabhAInA viziSTa guNae emane yazasvI banAvyA temaja emane lekapriyatA apAvI. muMbaI kAMdIvalImAM vasavATa karyA pachI turata ja mitramaMDaLa sthApavAmAM madada karI ane Aje phakta pAMca varSanA gALAmAM te vadhu vikAsane mArge AgaLa vadhe te jhaMkhanA sevI rahyA che. vyavasAyane lagatI anekavidha javAbadArI saphaLatApUrvaka pUrI karavA uparAMta maMDaLanA saMcAlanamAM samaya, zakti tathA dhanane udAratApUrvaka upayoga karI cirasmaraNIya phALo Apela che. je teonI samAja sevAnI ukTa tamannAnuM pariNAma che. phona : 33 91 71 { zA cImanalAla enDa kuM. sTenalesa sTIla vAsaNe banAvanAra "vizvanI asmitA" graMtha prakAzanane....... amArI hArdika zubhecchAo.... M tathA vecanAra caMpakalAla TI. khekhara koTana ekSaceMja sAme, zAntI bhuvana, bhoMyataLIye, kaMsAra cAla, kAlabAdevI reDa, muMbaI-400 002 zekasAI maMdira pAse, UMjhA (u. gujarAta) Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra ****** *********. *********************************************** Bombay & ALLIED PRODUCTS LTD Selling Agents for U. P. and Saurashtra SWASTIK SALES AGENCY H. O. 25, JAWAHAR MARG, INDORE. Branches at Kanpur and Rajkot. Kangaroo Paints-Best in the Long Run. **************************************************************************** Bhupendra & Co IRON & STEEL MERCHANTS 185 Darukhana, Mazgaon, BOMBAY-400010. Phone: 374350-376792 ******
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ 186 Ji zrI kezavalAla nAnacaMda zAha zrImatI anapabena kezavalAla zAha zrI kezavalAlabhAI utsAhI, sevApriya ane saujanpazIla che. temanu mULavatana vaLa. mubaI AvI ane kApaDanA vepAramAM pU. pitAzrI sAthe joDAyA. tyArabAda mesarsa kezavalAla nAnaka enDa koM. zarU karI. paramAtmAe yArI ApI. samAja sevA ane kuTuMba vatsalatAnuM temanu dhyeya, pU. pitAzrInA mA maLetsatra dIsA mukAme khAna sAha pUrvaka ujavavAmAM Avyo. temanI suvAsa evI ke navI tathA jUnI peDhIne anurUpa dAravaNI ApatA rahe che. temanA vicArA preraNAdAyI uMmarA temaja udAra dRSTavALA DhAya che. vyavasAye bInI mIlsanI DIsTrIbyuTarazIpamAM A kAbhAI mokharAnuM sthAna dharAve che. hamaNAM zrI kAMdIvalI dhAdhArI vizA zrImALI jaina mitra maDaLane udyoga gRha mATe teoe tathA temanAM patnI sau. zrImatI anApabaMne udAra dAna ApI eka navuM prasthAna karavA preraNA ApI che, eTalu ja nahiM pazu keLavaNInA vikAsa sAthe za. 1pa1 nuM bIja dAna ApI mAne nizcita karela che. vizvanI asmitA temanA pUjya vaDIla zrI karazanadAdAnI amara yAdagIrImAM zrI nAnacaMda muLacaMda ane zrI amIcaMda dAmajI prerita zeTha zrI kararane jIvana cerITela TrasTanI sthApanA karavAmAM agrabhAga lIdhela che. A TrasTanA zrI bhAI eka TrasTI che. khUba puNyA damanA pratApe temanA suputro zrI caMdrakAMtabhAI zrI kAntabhAi tathA zrI navanItabhAI paNa pittInA pagale cAlI bAvA sevA ane samAja kalyANanAM kAmAne anumAna Ape che. temanA sahadharmacAriNI, sau. zrImatI ane pagena paNa saraLa, dharma bhAvanAvALA kuTuMba yAya ane sevApriya che. te dhAstI bane, tadurasta rahe ane sevAnA dvIpa jhavatA rAkhe e ja anA With Best Com Pliments Fram SHAH BHAGWANJI KACHRA, P. O. Box 80846, MOMBASA (KENYA.)
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 18. Phone : Office 350772 Fac : 337765 DILIP FOR QUALITY & ACCURACY SWORD BRAND' Manufacturers of WINDOW FITTINGS, FIXTURES, HOOKS, RAILWAY MATERIALS MOTOR PARTS, DOOR HANDLES, ARTERED Ver TRADE MAJIA STEEL BODY POWER PRESSES DEEP DRAWING PRESSES TOGGLE & CAM TYPE CAPACITY Deepest Draw 76 mm to 305 mm Largest blank Size 254 MM to 914 MM Sheet Metal Machinery -SOLE AGENT - DILIP SALES AGENCY} Opp. Swaminarayan Gurukul, Mavdi Plot. RAJKOT-360004 Gram : DEEPDRAW Phone : 8 6 64 MILL GIN STORES AND HARDWARE GOODS CHUDASAMA & CO. 3/c Vijay Chambers, Tribhuvan Road Opp. Dreamland Cinema BOMBAY 400004 chuM moMghavArI to saune naDe TakAu nITekSa seMghA paDe >> phona naM. 452 zubhecchA pAThave che. moDarna mIlIjIyana sTArsa ku. mazInarI hArDavera maracanTa pisTa beksa naM. 18 ADONI (Adhra pradeza) Jain Education Interational
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ 188 Phone:-7123 7491 with best compliments from Gram:-Rajmoti nouwlog SHREE RAJMOTI INDUSTRIES BHAVNAGAR Road RAJKOT 360091 Mi lA samAraMbha ane pArTIonuM priya tamaja nava daMpatinA muna januM nAma che 34 bambaI ophisa goMDala rasazALA auSadhAzrama 456 - a. kAlavAdevI roDa choTalAla bhavana, liphTake sAmane, bambaI 2 Jain Education Intemational. varSanI ekadhArI kA~nA ane mahAnagarapAniA pramANapatra viThatA zrI vijaya prahela maoNzanala sara DanDIzanDama mAsiDIma vizvanI asmitA hr mAsvAda mANo -parAjabhara jeTa : 24433 goMDalakI Ayurvedika auSadhe zrI bhuvanezvarI AdhAzrama Ayurvedika phArmesI ane pUjya AcArya zrI se sthApita isa phArme sImeM bhasma, kRpIpakva, candrodaya, parpaTI, rasarasAyana, guTikA, nasya, aMjana, sattva, kSAra, ghRta, taila, kvAtha, cUrNa, lepa, avaleha, zuddha dravya ityAdi se'kaDe prakArakI Ayurvedika auSadha zAstrokta paddhati se, AcArya zrI vaidyarAja zrI ghanazyAmabhAI jI. vyAsakI nijI nigarAnIse taiyAra kI jAtI hai, aura auSadhakI guNavattA para vizeSa dhyAna kendrita kiyA jAtA hai / AbAla vRddha, strI puruSa hareka kA upayoga meM suvidhA ho isa lie yathAsaMbhava auSadheM, cUrNa, TaibleTa-TIkiyA ke rUpameM banAye jAte haiM / yaha isa phArmesI kI viziSTatA hai / goMDala (gujarAta) 360311 zrI bhuvanezvarI pIThAdhIza AcArya zrI caraNatIrtha mahArAja (pUrvAzrama rAjavaidya jIvarAma kAlIdAsa zAstrI ) pradhAnAdhyakSa nikhila bhAratIya yurveda mahAsammelana lAhaura 1942 / isa saMsthAme Ayurvedika paddhati dvArA roga nivAraNa ke lie sabako yathArtha mArgadarzana evaM salAha sUcanA tathA auSadhe bhejanekI vyavasthA bhI haiM / isa vyavasthAkA lAbha lene vAloM ko cAhiye ki apanA pUrA nAma, patA, umra evaM roga kI saMpUrNa jAnakArI likha bhejeM / svAsthya kI rakSA aura Arogyamaya dIrghAyuSI jIvana ke lie hamArI auSadhe sabake upayogI puravAra huI haiM / -: patravyavahAra :brAnca rAjakoTa rAjavaidya je. ke. zAstrI enDa kAM. sara lAkhAjIrAja roDa, rAjakoTa TelIphona naM. 26943 heDa ophIsa evaM phArmesI zrI bhuvanezvarI auSadhAzrama ghanazyAma bhavana goMDala (gujarAta) 360311
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 188 * * * * jhaxxxx ** * *** * saMgIna sAmarthyanuM saloNuM svapna jIMdagInI paLepaLane anupama ulAsathI mANe. **** *** sapharanA vaphAdAra sAthIo ledhara gUDa xxxxxxx ** x * * * ****** amAvaTA phorTa golDa phIlDa ledhara vakarsa (Dolarsa) xxxxx (zaktivardhaka kepsasa ) * * * *** * *** ** * * ****** durbaLa kAyA ane nisteja caherAthI have ciMtIta thaze nahIM. 26 mUlyavAna bhAratIya oSadhionuM anokhuM saMyojana... strI-purUSa mATe atyaMta lAbhadAyI 30 kesUlsa : rUA. 18:00 100 , rUA. 54-00 (sthAnika karaverA alaga) davAonI dareka dukAnethI maLaze. pI. e. bekasa naM. 2181 157, 161, prinsesa sTrITa muMbaI 2. TelIphena. 312670 phekTarI : kAlA kilA, dhArAvI reDa muMbaI. 17 TelIphenaH 472722 ALR : "NOTECASE " 12.30thI 3. 00 sudhI dukAne baMdha rahe che. * * * ******* * * **** ******* zAkhAo : ** * *** athavA vI. pI. thI. maMgA vI. pI. cArja alaga. **** * * ******* ** UMjhA phArmasI UMjhA (u. gujarAta) ****************** 450-para, senDahasTa reDa, muMbaI - 4. phona : 351572. 172, abadula rahemAna sTrITa, muMbaI - 3. TelIphena : 325167. 666-2,gAMdhIroDa, amadAvAda phena : 366603 *** zAkhAo : AgrA muMbaI nAgapura * *********** * * ** * ** * * *** ** * * ** * * * * ** * ** * ** Jain Education Intemational
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA svacchatA . tyAM prabhutA che. basa sTenDo-basa sTezano svaccha rAkhavA mAM A 5 ne sa ha ka ra A po. jAhera sthaLo ke jyAM janasamudAya moTI saMkhyAmAM ekatra thAya che tyAM ApaNI AsapAsanuM vAtAvaraNa svaccha rahe te atyaMta Avazyaka che. ApaNu ghare, zerI ke phaLiyA tathA tenAM AMgaNAM, ApaNe svaccha rAkhIe chIe to pachI, jAhera sthaLo tevAM rAkhavAnI Teva kema na pADavI ? ApaNI cekhAInuM pratika ApaNI AsapAsanuM vAtAvaraNa AvuM vAtAvaraNa ati AnaMdadAyaka lAge che, jAhera sthaLe mATe svacchatA jhuMbeza saphaLatAmAM pariName che. -: ane mATe ja - sTenDA, sTezane vadhAre cokhA rAkhavA madadagAra thaIe. esa. TI. sTenDo--sTezane ApanI potAnI milakata che. kRpA karIne tene svaccha ane sughaDa rAkhavAmAM amane sahAyabhuta thAo. gujarAta rAjya mArga vAhana vyavahAra korporezana amadAvAda-380 02 2. Jain Education Intemational
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadabhagraMtha bhAga-2 NSE shapes steel steel shapes anation NSE is a progressive organization deeply involved in shaping many fascinating shapes in steel. We manufacture textile machinery, forging equipment, re-rolling mills, antennae, EOT Cranes, foundry equipment, machine tools, steel, alloy and grey iron castings. Pare This wide range of activities has been made possible by a team of technical personnel, trained superbly at our special training cell. Some of these people, imbibing the spirit of adventure found in our organization, have branched off to establish plants of their own, not only inside the country but abroad as well. Our considerable experience in manufacturing wide and varied industrial equipment has won us Export Awards consistently. It enables us to earn precious foreign exchange by exporting our products to an ever-expanding market abroad. And today we are on the path of earning a fair name for our technological skill by exporting expertise for overseas joint ventures. NSE NEW STANDARD ENGINEERING CO.LTD. NSE Estate. Goregaon East, BOMBAY-400 063. Telephone 695261. Grams: "STEELBUILT" Telex: 011-2982. Regional Office: New Delhi, Calcutta, Madras & Ahmedabad. JAISONS 191
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12 vizvanI asmitA ** * * * ** *** ** * * * * **** lAla vasANInA nAmathI .. * ***** TAdamAM jI. sI. vasAI vasANI sArvajanika * ** boTAda nivAsI vasANI parivAra saMcAlita jI. sI. vasANuM cerITebala TrasTa - muMbaI taraphathI cAlatI zubha pravRttionI jhAMkhI (1) beTAdamAM sonAvAlA hospiTalamAM " puSpAbena vasANI " nA nAmathI ephasare vibhAga. (2) boTAdamAM vasANI gIradharalAla chaganalAla sthA. jaina AyaMbila zALA. (3) beTAdamAM mAnava rAhata saMsthAne kAyamI sahAya. (4) boTAdamAM haragovanadAsa chagana vasANI bImAra rAhata samiti. (5) baTAdakara kolejamAM tathA jhamarALA gAme haragovana chaganalAla vasANInA nAmathI buka beMka ( 6 ) boTAdamAM mAtuzrI maNIbAI vasANuM sArvajanika Arogya kendra tathA temAM phI TI. bI. senTara, (7) boTAdamAM jI. sI. vasANI sastA anAja kendra. (8) beTAda tAlukAzALA, mAdhyamikazALA tathA mahAzALAnA tejasvI prathama AvanAra dareka varganA eka vidyArthIne eka vidyAthInIne " maMgaLAbena vasANI caMdraka " rokaDa rakama tathA pustaka ApavAnI kAyamI janA. (9) duSkALanA kaparA samaye 25% rAhata dare beTAdamAM " phrenDajha grupa " dvArA anAjanuM vitaraNa. (10) muMbaImAM vasANI DAyAsIsa senTara, lAyansa kalaba, aMdherI saMcAlita. (11) jena kilanika berIvalImAM puSpAbena manasukhalAla vasANa I. ena. TI. vibhAga. ( 12 ) muMbaImAM jaina gRhaudyogamAM che. sI. vasANI ceriTebala TrasTa bekasa vibhAga, (13) jaina ejyukezana sosAyaTImAM eka eka vidyArthI-vidyAthInIne phI kelara. (14) boTAdanA garIba ne tejasvI vidyArthIone zikSaNa mATe kAlarazipa. (15) ena. sI. sI. keDeTa mATe jI. sI. vasANI zIlDa.. A TrasTa dvArA garIbone rokaDa anAja, davA, vagerenI sahAya kAyamI ApavAmAM Ave che. "bhAvino saMkalpa TUMka samayamAM ja A TrasTa mAraphata boTAdanA AjubAjunAM gAmaDAMonA dardIone ghera beThAM tabIbI sAravAra ApavAnA hetuthI pharatuM davAkhAnuM karavAnI pravRtti hAtha upara dharavAmAM AvI che. - TrasTIo - ema. jI. vasANI ena. ema. vasANI sI. ema. vasANI esa. ema. vasANI e. ema. vasANI esa. jI. vasANI * * * * * * * *** * * * *** (7761 Phone 37762 (7763 * *** With Best Compliments From : PANKAJ OIL CAKE INDUSTRIES. MORVI ROAD, RAJKOT-3 a ** * * * * * * ** * * Jain Education Intemational
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 193 ka bhAtuM janma dharIne, jenadhamI thaIne kaNa evAM nara-nAra haze jeNe zAzvatA tItha zrI zatruMjayanI yAtrA karI nahi hoya? anaMta yugothI anaMta mAnava-vaNajhAra Adidevane bheTavA dhasI rahI che, ne babe mAIlanA pahADanI vATa umaMge kApI, chAtIsamANu haDA caDI, ajaba harSollAse yAtrA karI rahI che. je divasanI vAta karIe chIe, tyAre aneka yAtrIo pahADa parathI UtaratA hatA. kALa unALe hate. mAravADanA eka bApa-dIkare yAtrA karIne utaryA hatA. dIkaro khUba bhUkhyo thaye hate. bApa pAse dIkarAne khavarAvavA kAMI nahotuM. dIkaro rete rahe nahi. pAse vaha hato, nIce satI vAva hatI. bApe vaDanA TeTA lAvI dIkarAne ApyA, khavarAvyA ne pANI pAyuM. vimala gacchanA eka sAdhu tyAMthI jAya. temaNe A dazya joyuM. murazIdAbAdanA eka zeThane vAta karI. teoe caNAnA kethaLA apAvyA. yAtrA karIne nIce AvanArane taLeTI para mUThI caNuM ApavA zarU karyA. caNamAMthI zeva-mamarA thayA. emAM eka vAra nagarazeTha hemAbhAIne munivara laI AvyA. taLeTInA bhAtAnuM puNya samajAvyuM. tyArathI lADavA ane gAMThiyA cAlu thayA - Aje aneka yAtrIo yAtrA karI taLeTIe bhAtuM khAI amInA oDakAra khAya che, ne aMtaranA AzIrvAda Ape che. ja zAha maNIlAla becaradAsa ja prITeDa TepesTrI, jekArDa TepesTrI tathA gAdalA pATanA vepArI. 73/03/82 viThalavADI, kAlabAdevI roDa, muMbaI-2, Jain Education Intemational
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ 194 vizvanI asmitA chival - - - - - - - - - - - - - Phone : 371205-395583 - - SAIMAN - phina 340 677 raNachoDadAsa pArekha sansa bhArata peTrolIyama ku lI. ejarsa DIlarsa mahuvA-saurASTra MANUFACTURING CO. - - - - - * * MANUFACTURERS OF WIRE * * PLASTIC PRODUCTS 19, Tardeo Bridge L/L (N.) Diana Cinema Lane, BOMBAY - 34( WB) TelIgrAma : SAKHA Te. naM. : 323698 337765 324126 resI. : 376308 378228 Gram : POLOSIGHT Phone : 2903671 MILO & MILO Spectacle frames on world map. raNachoDadAsa vRjalAla pArekha mahendrakumAra enDa bradharsa ramezacaMdra raNachoDadAsa enDa ku. | P. T. K. CORPORATION Exporters & Wholesalers of Spectacle frames. maracanTa enDa kamIzana ejanTa 310 khAreka bajAra, muMbaI-9 karA 413/E, vasantwadi, kalbadevi Road. BOMBAY - 400 002 (India) kAma : - - - - - - - - - - - - - Jain Education Intemational
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 phezana si C/00 323658 *** Jain Education Intemational. TelIgrAma - CHHATARIYA dalAla rAmajI phatecaMdanI kAM pcAra kaisaranA dalAla Hui - F 206, semyuala sTrITa, ApanA ghara, mAMDavI, subaI-3. banAvanAra raheThANu :- rAmajIbhAI 443540 te dubhAI 473348 - .. ******************************************* me. chatarIyA Ayarna inDasTrIjha lAkhaDamAMthI khetI upayAgI AjArA sTezana roDa mahuvA, ( jI bhAvanagara ) 195 phAna 535
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ 196 vizvanI asmitA Jaibharat Silk Mills BOMBAY Jain Education Intemational
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ mabhUmi: vizvanA garama raNapradeza -prA. geviMdabhAI vI. paTela vizvanAM garama raNAe mAnavI, prANI tema ja vanaspati mATe pratikuLa paristhiti UbhI karI che. tema chatAM paNa 20mI sadI pachI vizvamAM jhaDapI vadhatI vastIe raNane vizeSa mahatva ApavAnuM svIkAryuM che. mAnavInI bhAvi samasyAone hala karavA mATe A dhagadhagatAM raNo paNa AzrayarUpa banavA lAgyAM che. raNamAM prApta thatAM vividha khanijoe raNAnuM mahatva anekagaNuM vadhAryuM che ane tyAra pachI saMrakSaNanI paddhatiomAM siMcAIe raNamAM pragati karavI haraNaphALa bharI che. bhaviSyamAM A raNe vastIthI sabhara tathA hariyALAM raNa banaze tema hAlamAM nakkI thayelA bhAvi Ayojana parathI lAge che." pRthvI para kula sapATInA 75 samudra che ane mAtra kiMmatI khanIje maLI AvavAnA kAraNe temaja madhyapUrva 29 jeTalo jamIna vistAra che. kula jamIna vistAranA pradezomAM ane arabastAnamAM khanIja telano jaththo vipula 281 bhAga para vizvanAM garama raNe patharAyelAM che. pramANamAM maLavAne kAraNe A pradezanA loke Arthika AmAMthI 14% dharatImAM te vArSika 250 milimITara rIte samRddha banyA che. vaLI siMcAInA pANIe te dhaga(10 iMca) karatAM paNa ocho varasAda paDe che. A pradeza dhagatAM raNone naMdanavanamAM paNa pheravI nAkhyAnA keTalAya ja kharekhara dhagadhagatA vizvanA raNapradeze che. vaLI bIje dAkhalA vividha dezomAM jovA maLe che. 14% pradeza e che ke jyAM 250 thI 500 mili. mITara varasAda paDe che. A ardha raNa pradeza che. vAstavamAM ja (1) prastAvanA dara 11 corasa kilomITare 1.6 corasa kilomITara raNa raNapradezanI bAbatamAM keTalIye mAnyatAo che. pradeza che. sAmAnya rIte raNapradeze eka prakAranAM medAna pradezo che ke garama raNapradezo pRthvInA geLA para viSuvavRttanI uttare jyAM retInA Dhaga (dravI) sivAya bIjuM kaMI ja nathI. che ane dakSiNe Azare 20 thI 30deg akSAMza vRttonI vacce raNapradezo saMpUrNa rIte zuSka ane garama che. vanaspatine + ayanavRttonI AsapAsa moTe bhAge khaMDonI pazcima saMpUrNa abhAva che ane pathajIvana te zakya ja nathI. 6 bAjue AvelA che. jamInanI sapATI, khaMDonA AkAra A badhI bAbatomAM eka paNa bAbata satya na gaNI che ane parvatonI dizA raNapradezanA vistAra ane AkAra zakAya. raNa pradeza phakta retInAM sapATa medAna ja nathI, . upara asara kare che. A garama raNupradezonA vizALa paraMtu temAM aneka pahADo, UMDI khINa, UMcAM zikharo vistAramAM mAnavIo saMgharSano sAmano karatAM karatAM vagereno samAveza thayela che. raNapradezo saMpUrNa rIte zuSka jIve che. sUryaprakAza, lU ane garamI A raNapradezanI paNa nathI, kyAreka kayAreka vadhatA ochA pramANamAM varasAda { AbohavAne viSama banAve che. A pradezomAM jyAM pANI thAya che. nadIo zuSka jovA maLe che, jyAM pANI varasAda- prApta che tyAM ja mAnavajIvana jovA maLe che. raNapradezamAM nA samaye ja joI zakAya che. AvI sUkI nadIomAM paNa paDatA alpa varasAda, najIvI vanaspati ane najIvuM jyAre vadhu varasAda paDe che, tyAre pUra Ave che. Ama prANIjIvana mAnavInI muzkelImAM vadhAro kare che. raNu- raNapradezamAM je varasAda thAya che te varasAdanA gALAmAM pradezanI upasthita thatI vikaTa paristhitimAM paNa mAnavI- moTo taphAvata jovA maLe che. cIlInA ATakAnA raNamAM e jIvana saraLa bane te mATe prayatno zarU karyA che. 17 varSa sudhI jarA paNa varasAda thayo na hato. A Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ 198 vizvanI asmitA raNamAM ke pradezamAM jyAre gorI prajAnuM Agamana thayuM ane garama thAya che, tethI bhejanuM ghanIbhavana zakaya bana tuM tyAre keTalAMka pUra noMdhAyelAM che. nathI. vaLI dariyA uparathI AvatA vepArI pavane temano jevI rIte varasAdanA gALAmAM moTo taphAvata rahe bheja pUrva kinArA taraphanA pradezamAM ApI detA hovAthI che tevI ja rIte uSNatAmAnanA varSanA UMcA ane nIcA ahIM AvatA A pavane sUkA banI jAya che tethI A pradezomAM varasAda ghaNo ja ocho ane aniyamita che. uSNatAmAna vacceno taphAvata ghaNe meTo rahe che. saharA, tripalI ane tharanAM raNamAM unALAmAM uSNatAmAna 50 vizvanAM sauthI moTA raNe khaMDanI pazcime vyApArI thI senTigreDa sudhI UMce nedhAya che. ziyALAmAM pavananA paTTAmAM AvelAM che. AmAM saharA, arebiyana, karIthI pAchAM uSNatAmAna rAtri daramyAna ekadama nIco sonerA, kalaharI, osTreliyana, ATakAmAM rane samAveza deg senTigreDa sudhI pahoMcI jAya che. divasa ane rAtrinA thAya che. A badhAM raNa khaMDonI pazcime AvelAM che, taphAvata gALo paNa moTI jovA maLe che. tethI bhejavALA pavane samudra parathI nirmANa thayA pachI tharanA raNamAM paNa A taphAvatane dainika gALI 30 senTi- ra tarapha gati kare che. paNa raNanI bheja vagaranI AbegreDa jeTalo hoya che. havA A pavanone AkarSI zaktI nathI. phakta kinArAnA raNapradezonI moTA bhAganI jamIna retALa ane ardha- najIkanA bhAgamAM ja varasAda paDe che, jema jema khaMDonA retALa hovAthI bheja saMgraha karavAnI zakti paNa ochI aMdaranA bhAgamAM jaIe tema tema raNe vadhu ne vadhu zuSka dharAve che. varasAda paDayA pachI tarata ja jhaDapathI bheja banatAM jAya che. sukAI jAya che. bASpIbhavanane dara raNapradezomAM vizvanA (a) jyAre samudra parathI bhejavALA pavana khaMDonA koI paNa bhAga karatAM UMcA jovA maLe che. varasAdanuM aMdaranA bhAga tarapha jAya che tyAre A bhejavALA pavanane pramANa ochuM hovAthI pANInI taMgI jamInamAM tarata ja rekavAmAM parvata ke pahADo raNane banAvavAmAM mahatvano vartAya che. je raNapradezamAM khetI karavI hoya te siMcAI bhAga bhajave che. dariyA kAMThe ane parvatIya bhAgomAM nA pANInI jarUra paDe. paNa raNapradezanA jamInanA peTALa vArSika varasAda 300-400 milimITara varasAda thAya che. mAM je pANI puravaTho che te kSAravALA pANIne che. jyAre varSAchAyAnA pradezamAM ke dUranA vistAramAM varasAda raNapradezanA zuSka pradezone "pANI bhUkhyA pradezo" 150-200 milimITara ja thAya che. pazcima ghATanI pUrvamAM ( Water thirsty Lands) tarIke oLakhavAmAM Ave bhAratanuM karNATakanuM raNa A rIte taiyAra thayeluM che. che. AthI raNapradezomAM raNadvIpa sivAya vanaspati durlabha che. je vanaspati thAya che te khArApATanI khArI vanaspati AvA ja prakAranuM paNa AnAthI judI rIte dakSiNa che. AthI prANIonuM mahattva raNamAM ochuM jovA maLe amerikAmAM ATakAmAnuM raNa nirmANa thayeluM che. uttara che. pANI ane ghAsanI sagavaDa che tyAM ja prANIo cIlI ane perunA kinAre haMolaTano ThaMDo pravAha vahe raNamAM rahe che. che. A ThaMDo pravAha kinArAnA vistAramAM varasAda Ape che, paraMtu enDIjhanI pUrva taraphanI garama havAne lIdhe (2) raNu banavAnAM kAraNe bhejavALA pavane enDIjha oLaMgIne pUrva tarapha jatA raNa banavA mATenuM sAmAnya kAraNa joIe to ocho nathI, jenA pariNAme vizvanuM sauthI garama raNa nirmANa varasAda ane UcuM bASpIbhavana javAbadAra gaNAvI thayuM che. zakAya. UMcuM uSNatAmAna ochA varasAdathI rahetuM hoya che. (4) samudra kinArAnA samAMtara jyAre pavane gati A baMne kAraNathI ja mAnava vasatI, prANuM ane vanaspati raNapradezamAM nahivata jovA maLe che. raNa banavA mATenAM karatA hoya che jenA dvArA pUrva AphrikAmAM somAlI raNa banyuM che. ahIMyAM unALAnI ane ziyALAnI baMne mukhya kAraNe nIce mujaba ApI zakAya? Rtuo daramyAna pavane pUrva AphrikAnA kinArethI pasAra (4) raNapradeza ayanavRtto najIkanA bhAre dabANanA thAya che. kerebiyananA kinAre venejhuelA ane kalaMbiyApaDhA para AvelA che ane ahIM havA nIce Utare che. mAM paNa A ja prakAranI sthiti che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 199 na () vizALa AphrikA ane eziyAnA jamIna che. A raNa saharAnA raNa jeTaluM sUkuM nathI kAraNa ke khonA daranA aMdaranA bhAgamAM jyAre bhejavALA pavane tenA sauthI sUkA bhAgamAM paNa varSe sarerAza 125 milipahoMce che, tyAre A pavanomAM bhejanuM pramANa lagabhaga mITara varasAda paDe che. tethI te saharAnA raNa jevuM verAna khalAsa thaI gayuM hoya che. AphrikAmAM saharAnuM raNa ane nathI. arabastAnanA raNano trIjo bhAga retALa che, jemAM osTreliyAnuM raNa vizALa vistAra dharAvatAM hovAthI retInA DhuvA 250 mITaranI UMcAI sudhI pahoMce che. bhejavALA pavane cheka aMdaranA bhAgamAM pahoMce che. tyAre dakSiNa tarapha ane agni dizAmAM 400-500 mITaranI bheja nahIvata hovAthI varasAda 100-150 milimITara UMcAInA pahADo paNa che. A raNa pradezamAM AvelA dezomAM jeTaluM ja paDe che. bhAratanuM rAjasthAnanuM raNa paNa A pravAhI sonArUpI khanija tela maLavAthI vasatI vadhavA ja rIte banyuM che. bhAskanA A raNamAM paNa varasAda lAgI che ane sAthe sAthe Arthika vikAsa jhaDapI 150-200 milimITara paDe che. banyo che. (3) vividha khaMDanAM raNe tharapAkara (Tharparkar)nuM raNa bhArata ane pAkistAvizvanA judA judA khaMDomAM raNa AvelAM che temAM namAM vistareluM che je 6 lAkha corasa kilomITara vistAra duniyAnuM sauthI moTuM raNa AphrikA khaMDamAM AveluM dharAve che. A raNanA kula vistAranA 22 % vistAramAM saharAnuM raNa che. AphrikA khaMDanI uttaramAM A raNa tA 125 milimITara karatAM paNa ocho varasAda thAya che. pazcime eTalAMTika mahAsAgarathI pUve rAtA samudra sudhI eka daMra 4 lAkha corasa kilomITara jeTa ekaMdare 4 lAkha corasa kilomITara jeTaluM raNa khetI Azare 1600 kilomITara ane sudAnathI bhUmadhya samudra mATe nakAmuM che. sadhI lagabhaga 1900 kIlomITara sudhI phelAyeluM che. saherAnuM dakSiNa goLArdhamAM sauthI moTuM raNa era TreliyAnuM kaMI mAtra retInuM raNa nathI, emAM 3500 mITara (11,500 deg che je 32 lAkha corasa kilomITara jeTalA vistAra che kaTa) sadhInI UMcAIvALA parvate paNa che jemanI Toca para dharAve che-bIjA arthamAM osTreliyAnA 40 % bhAgamAM hima paDe che. 93 lAkha corasa kilomITaranA vistAramAM raNuM vistareluM che. raNanA madhya bhAgamAM ati zuSka patharAyelA A raNamAM vasatI phakta 70 lAkha jeTalI vistAra che. madhya-pUrvamAM keTalAMka sarovaro che paNa tenA ke bhAratanA kalakattA zahera jeTalI ja vase che. A raNanA pANIne upaga thatuM nathI. pazcima tarapha kiMmatI dasamA bhAgamAM retInA DhuvA ( Sand dunes ) che. khanijo maLI AvatAM vasatI vadhavA lAgI che. retIne A vA 150-225 mITara UMcA hoya che. pavana cAre dizA eTale tyAre te havA paNa jhaDapathI badalAI 8 lAkha corasa kilomITara vistAra dakSiNa jatA jovA maLe che. Aje jyAM retIno UMce DuMgara AphrikAmAM AveluM kalaharInuM raNa dharAve che, kalaharIna hoya tyAM AvatI kAle sapATa medAna ja hoya! AphrikA raNamAM AdivAsI buzamena hajI purAtana mAnavInuM jIvana khaMDane lagabhaga trIjo bhAga rokata A raNapradeza eka gALe che. teo zikAra upara nabhe che. zarIre khaDatala sarovara paNa dharAve che. hovA chatAM bhaTakatuM jaMgalI jIvana gALe che. dakSiNa saharAmAM cADa (chad) sarovara Rtu pramANe dakSiNa amerikAmAM cAlI ane perumAM Avela 15-25 hajAra corasa kilomITaramAM patharAyeluM che. A ATakAmAnuM rahyuM che te raNuM 3,64000 corasa kilomITara sarovaramAM varSARtu daramyAna pANI puravaTho rahe che, vistAra dharAve che. A raNa ochAmAM ochA varasAda pachI unALAnI zarUAta thatAM sukAI jAya che. tema chatAM mATe nAmacIna che. varSe 10-12 milimITara paNa nahIM! ahIMnA hariyALA raNadvIpamAM 50,000 mANase bAjarI varSo sudhI temAM jarAya varasAda na paDe ane kaI vAra ane khajUra ugADe che. sAruM jhApaTuM AvI jAya te " jaLapralaya" karI nAkhe ! saharAnA raNathI ardhI vistAra dharAvatuM Araba uttara amerikAmAM yunAITeDa sTeTsa opha amerikAmAM dvIpakalpanuM raNa e eziyA khaMDanA pazcimamAM AveluM sonAnuM raNu bIjAM rAnI sarakhAmaNImAM nAnuM raNa che. A raNa arabastAnanA raNa tarIke paNa oLakhAya gaNI zakAya. A raNamAM khanija saMpatti prApta thatAM, daki Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ 200. vizvanI asmitA vAhana vyavahArano vikAsa vadhato temaja siMcAInI vadhu arabI bhASAmAM saharAne artha "khAlI bhUkharo pradeza" sagavaDa prApta thatAM mahatva vadhavA lAgyuM che. thAya che eTale ke raNapradeza. paraMtu eka samaye A pradeza khAlI paNa na hatuM, ane bhUkharo paNa na hato. Azare (4) hariyALA pradeza raNamAM parivartana 60,000 varSa pUrve te hariyALo hato eTaluM ja nahi, AjanAM vizvanA moTA bhAganAM raNe bhUtakALamAM paNa temAM nadIo vahetI hatI ane jaMgala UbhAM hatAM. raNapradeza tarIke jANItAM hatAM ema kahI zakAya nahIM. yuropamAM chelalA himayugano aMta Ave tyAre saharA ke tharanA raNanA keTalAka purAvAo joIe to saharAne pradeza sukAvA lAgyo. prANIo ane temanI A raNe eka samaye khetInA samRddha hariyALA pradezo pAchaLa mANaso teno madhya bhAga cheDIne samudranA ane tarIke jANItAM hatAM. raNe banavAnuM mukhya kAraNa hoya to nadIonA kAMThA tarapha sthaLAMtara karavA lAgyAM. AjathI pRthvI paranI AbehavAmAM parivartana-pheraphAra thatA jevA 2,000 varSa pahelAMnA samaya sudhI loko 2NunA AkramaNa maLe che. pRthvInI AbehavAmAM AvA moTA pheraphAro sAme jhajhUmI rahyA hatA. Akhare temane paNa AbehavAmAM zAthI thayA tene ukela meLavavA AjanA vaijJAniko jaladIthI pheraphAra thavAthI parAjaya svIkArI levAne samaya manomaMthana karI rahyA che. A. Aje sahArAnuM raNa vizvanA keI paNa khaMDa pavI para AvavAmAM je parivartana Ave che tenAM karatAM vadhu mATe nirjana pradeza dharAve che. cokkasa kAraNo nakkI thaI zakayAM nathI, paraMtu te praznanuM A pa0,000 varSa daramyAna saharAmAM vividha nivAraNa karatI keTalIka mAhitI maLe che. pRthvI para jAtinA loko vasatA hatA. dakSiNa ajiriyAmAM jamIna ane pANInA pradezonI vahecaNImAM thatA pheraphAra, AvelA retALa paththaranA banelA upacapradezamAM prAcIna pRthvInA bhUpRSThanI UMcAImAM thatA moTA pAyA paranA kALamAM vAretI nI kALamAM vahetI nadIoe ketaro banAvelAM che. A ketaranI kerakAro. pRthvInI dharInA manamAM aMdAjAtA pheraphAra, dIvAlamAM ane gakAomAM te kALanA lokee seMkaDe citro sUryakalaMka ke sUryaDAghanI saMkhyAmAM thatA pheraphAza vagere cItaryA che, ane AkRtio ghaDI che. jUnAmAM jUnI vividha kAraNe para tapAsa cAlI rahI che. A uparAMta kutio 10,000 varSa jUnI che. temAM jirApha, haraNa, pRthvI parano Adhunika mAnavasamudAya paNa have keTalAka zAhamRga vagere prANIonAM citro batAve che ke te pradeza sthAnika pradezanI AbohavAnA pheraphAra mATe javAbadAra te vakhate ghaNe hariyALo hato ane temAM A prANIo jaNAve che. caratAM hatAM. saharAnA bhUgarbhamAMthI nIkaLate kudaratI gesa raNapradezamAM Aje je prakAranI AbohavA che te paNa eka samaye tyAM pAMgarelA samRddha jIvananI sAkSI AhavA bhUtakALamAM harahaMmeza na hatI. keTalIka vAra ApI jAya che. tabakkAvAra to kyAreka avAranavAra emAM pheraphAra thatA janAM citromAM hAthI ane jaMgalI bheMsanAM citro rahyA che. judI judI AbohavAmAM AvI gayelAM prANIo paNa che ane e citro doranAra loke nigro vaMzanA hatA. ke UcharelI vanaspatinA avazeSa- amio paNa bhUtakALanI te pachI Azare 6,000 varSa pahelAM nAIla nadInA pradezamAM AbohavAnA pheraphArono paricaya karAve che. A beThavAnA (sudAna ane dakSiNa IjiptathI )oko saharAmAM vasavA pheraphAra pramANe vasatInAM moTA pAyA para thayelAM sthaLAM- gayA. teo nina hatA. dhaMdhe bharavADa hatA. te batAve ta, moTA vRkSanA thaDamAM AbohavA pramANe AkAra che ke saharAmAM te vakhate Dhorene caravA mATe keTalI badhI letAM ane thaDane vArSika vikAsa sUcavatAM vartuLa, lIlotarI hatI. sAgara ane sarovaranI sapATIomAM noMdhapAtra thayelA A badhI mAhitI uparathI keTalAMka maMtaLyA tAravI pheraphAro vagere bIjA aneka purAvAo AbohavAnI phera zakAya tema che, phAronI jhAMkhI karAve che. (3)hariyALA pradezane raNuM banAvavA mATe AbohavAmAM amerikA deza jeTalo vistAra dharAvatuM duniyAnuM sauthI thatA pheraphAra, mAnava pravRtti ane prANI mukhya moDuM saharAnuM raNa eka samaye hariyALo pradeza hato. javAbadAra gaNAvI zakAya. Jain Education Intemational
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadagraMtha bhAga-ra (1)saharAnA raNapradezamAMthI je hAthI temaja anya prANIonA avazeSo ane vanaspatinAM rAkSasI kadanAM thaDanAM avazeSo batAve che ke A pradezamAM vadhu varasAda paDatA hatA ane tethI meATAM jagalA nirmANa thayAM hatAM. moTAM jagalA hovAthI hAthI jevAM prANIo paNa pASaNa meLavI zakatAM. ()A pradeza prathama viSuvavRttanA vistAramAM heAya, pachI uSNa kaTibaMdhanA dhAranAM khIDA heThaLa ane chelle raNamAM parivartana pAmyA hoya tema lAge che. je prANIenA avazeSo ane citro prApta thAya che te A prakAranuM parivartana darzAve che. (4)uparanI traNa khAkhatA parathI spaSTa kahI zakAya ke pRthvI 52 moTA pAyA para parivartana AvI rahyuM che. viSuvavRttane pradeza vadhune vadhu uttara ane dakSiNa tarapha madhyamAMthI khasatA jovA maLe che. uttara ane dakSiNa pravAnA pradezamAM baraphanA jaththA ane sapATImAM vipula parivatana nAMdhAtu jovA maLe che. saharAnA raNanI jema ja bhArata-pAkistAnamAM AvelA tharapArakaranA raNa mATe banyuM che, jemAM AbeAhavAnA pheraphAra mAnavInI pravRtti ane prANIe javAkhadAra gaNavAmAM Ave che. tharapArakaranA raNane bhArata ke rAjapUtAnA raNu tarIke paNa oLakhavAmAM AvatuM. Aje A raNamAM je vastI jovA maLe che tenA karatAM Dakhala vastI A raNamAM I.sa. pU. 2000thI I.sa 400nA samayamAM rahetI hatI evA mata AjanA itihAsakArA dharAve che. vaLI raNamAM ghaniSTa khetI paNa saMbhavita hatI. harappA ane mAhana jodarA sa`skRtinA vikAsa A raNamAM ja thayA tema chatAM A hariyALA pradezanI khetI raNamAM thayelI che. A hariyALA pradezamAM harappana leAkAe khetInI zarUAta karI tathA pazupAlananeA dhAMdhA zarU karyA. sa MskRtinA vikAsa thatAM vastImAM vadhArA thayA, mAnavInI jarUriyAtA vadhI. pariNAma e Avyu ke pachI khetIlAyaka vadhu jamInanI jarUriyAta UbhI thaI. A mATe leAkeAe bIDa ane ja'galanA pradezane khetI heThaLa vadhAryAM. AbAhavAmAM jhaDapI pheraphArA nAMdhAyA, pavane peAtAnu kArya tIvra gatithI karyu vaLI paNa AkhehavA jhaDapathI garama banatI gaI, varasAdanu pramANa paNa ghaTavA pAmyu ane prANIoe vaLI sAthe sAthe TekA ApyA je Ajanu' raNu khanyu' che. eTalA mATe 201 ja tene mAnavI dvArA ' anAvAyelA raNa'(Man made Desert )tarIke oLakhavAmAM Ave che. mANasanA avicArIpAthI ane kudaratanA kopathI ema evaDI prakriyA vaDe A raNu khanela che. pazcima pAkistAnamAM sidhu ane pUve rAjasthAnamAM aravallI parvatamALAnI vacce A raNapradeza 6 lAkha cArasa kileAsITaranA vistAramAM phelAyelA che. 4000-5000 varSa pahelAM A raNupradeza hariyALA hatA, temAM nadIe vahetI hatI, temAM nagarA hatAM, tyAM varasAda paNa sArA paDatA hatA. pachI siMdhu nadI vadhune vadhu pazcima dizAmAM khasatI gaI. satalaja nadI vaLIne cinAkhamAM ane cinAkha sidhumAM bhaLI gaI. AthI kacchanI uttare ane aravallInI pazcime sUkA paTa ja rahyo. Aje temAM eka mAtra lUNI nadI sivAya bIjI kAI naTThI nathI, ane lUNI paNa kSaya pAmI rahI che. si`dhunI je zAkhAe siMdhamAM thaIne kacchanA raNamAM ane cheka khabhAtanA AkhAta sudhI pANI mAkalatI hatI temanA lepa thayA che. vadhu paDatAM DhAra carAvavAthI ane yuddhanA kSetranA pradezaAe vanaspatinA nAza karyAM, harappA ane mAhana-jo-darAnAM thI paNa A pradeza verAna banyA. mANasAe ane pazu khAdI kADhelAM nagarAmAM, gharAmAMnAM nAviyAM ane rastAmAM varasAdanA pANInI mATA kadanI nIkA khatAve che ke te jamA nAmAM tyAM puSkaLa varasAda paDatA hatA. paNa Aje tA A pradeza mATe aphsAsa ja karavA rahyo. duniyAmAM je raNA che temAM kacchanuM raNa Agavu vyaktitva dharAve che. chellAM 1000-2000 varSa pahelAM tA tyAM samudra hatA. tene kAMThe khaMdarA hatAM, temAM vahANA hakArAtAM hatAM. si`dhunI ekathI vadhu zAkhAe A samudramAM paDatI hatI. tyAMthI pANI khaMbhAtanA akhAtamAM vahetuM hatuM, jethI saurASTra ane kacchane sapUrNa rIta e mATA beTa banAvatuM hatuM, Aje gujarAtamAM jyAM naLasarovara che te A pANInA pravAhanA mArga hatA. Aje te chIcharA sarovaranA paTa rUpe nAmazeSa rahela che. 14mI saDhImAM uttarapa'jAkhamAMthI pralayakArI pUra AvyAM. te osarI gayA pachI jyAM tyAM eTalA badhA kAMpa bharAI gayA ke pa'jAkhamAM seMkaDA nadInALAMoe peAtAnA pravAhu badalyA. si Mdhu nadI vadhune vadhu pazcima tarapha khasavA lAgI, AthI teNe nALA, hakaDA, pUraNu vagerene pANI ApavAnuM
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ 202 vizvanI asmitA baMdha karyuM. satalaja nadI rAjasthAnamAMthI svataMtrapaNe vahe. (5) nahivat varasAdanuM pramANu vAne badale siMdhunI jema pazcima tarapha khasavA lAgI ane vyAsa (biyAsa) nadIne maLI tene pitAnAmAM samAvI raNapradeze "pANI tarasyA pradezo"(Water thirsty) daIne bhAvalapuranI pazcime cinAba dvArA siMdhune maLI Lands ) tarIke jANItA che. ahIM AgaLa je varasAda gaI. te pachI siMdhunI zAkhAomAMthI pUraNa nadImAM jatuM ke thAya che te nahIMvat pramANamAM thAya che. kyAreka varasAda na paNa paDe to vaLI kyAreka sArA pramANamAM paNa paDI pANI kacchanA moTA raNamAM thaIne lakhapata baMdara pAse korI khADImAM jatuM hatuM. jAya ane vaLI kyAreka te lAMbA samaya sudhI varasAdanuM eka paNa TIpuM pANI na paDayuM hoya tevI noMdha paNa | siMdhanA amIra jhArAnA khUnakhAra yuddha pachI A jovA maLe che. Ama badalAtI varasAdanI paristhiti vahI jatA pANIne baMdha vaDe aTakAvavA prayAsa karyo, mAnava samudAya, prANI ane vanaspati para mAThI asara paraMtu temAM joItI saphaLatA na maLI. kacchane pAyamAla pahoMcADe che. karavA siMdhanA amIro je na karI zakyA te chevaTe kudarate karyuM. tArIkha 16 jUna, 1819nA dharatIkaMpe kacchanA raNapradezo unALAmAM vepArI vAyuonA paTTAmAM hoya raNamAM 6 mITara UMce 16-24 kilomITara pahoLo alAha che. A vepArI pavana pUrva taraphathI pazcima tarapha AvatAM ne baMdha banAvIne karInuM pANI kacchanA raNamAM AvatuM taddana bheja vinAnA banI jAya che tethI A vistAramAM aTakAvI dIdhuM. Ama siMdhu ane tenI tamAma bahenanA unALAmAM bhAgye ja varasAda paDe che. unALAne badale pANIthI vaMcita rahevAthI kacchano hariyALA pradeza raNamAM ziyALAmAM A pradezamAM thoDoka varasAda paDe che. paraMtu pheravAI gayo. kacchanuM raNa 21,000 corasa kilomITaranA A varasAda bilakula aniyamita hoya che ane keTalAka vistAramAM patharAyeluM che. vacce vacce nAnA moTA raNadvIpa bhAgomAM to jarA paNa paDatuM nathI. dakSiNa amerikAnA ane alAhane baMdha jevA TekarITIbA paNa che. cIlImAM AvelA erikAmAM 17 varSamAM sarerAza varasAda saharAnA raNa ane tharapArakaranA raNanI jema vizvanI mAtra 5 milimITara jeTalo paDyo che ane sattara varSamAM keTalIka saMskRtione vikAsa thayelo ane pAchaLathI Avyo. ahIM mAtra traNa vakhata varasAda paDyo che. tevI ja rIte havAmAM parivartana ane anya kAraNothI nAza pAmI che. Ikavika (cIlI)mAM cAra varSamAM bilakula varasAda paDayo mesopoTemiyA ane InkA saMskRti paNa A ja rIte nAza na hato ane pAMcamA varSe mAtra 15 milimITara jeTaluM pAmI. TUMkamAM AjanAM vizvanAM raNe eka samaye hariyALA varasAda paDayo hato, tethI tyAM vArSika varasAda 3 pradezo hatAM. Aje paNa banyA ane vaLI pAchuM mAnavI milimITara jeTalo che. vizvanAM keTalAMka sTezane raNapradezamAM tene hariyALAM-naMdavana banAvavA bhagIratha prayatna karI rahyo che. che temano mahinA pramANe kula varasAda je jarUrI che. Tebala-1 garama raNapradezamAM thato varasAda (mIlImITaramAM) sTezana jA. phe. mA. e. ke. ja jI. e. sa. e. na. DI. TisAlITa (mAlI) 0.5 0.1 7.8 0.1 1.7 7.2 192 546 27.4 1.2 0.5 0.1 karImA (sudAna) 0.0 0.0 1.0 1.0 0.2 0.0 7.1 24.5 10.0 0.2 0.0 0 AsvAna (Ijisa) 0.2 0.0 02 0.0 0.0 0.0 .0 7.0 7.1 7.0 7.0 0.0 kerI (Ijipta) 3.4 4.7 1.1 0.5 0.7 0.4 0.0 0 0 0.0 2.1 2.7 11.0 zAhagara (bhArata-thara) 1.0 4.0 0.0 3.0 1.0 3.0 39.0 48.0 13.0 1.0 0 0 0.0 jodhapura (bhArata-thara) 3.0 5.0 2.0 2.0 6.0 3.0 120.0 144.0 46.0 7.0 3.0 2.0 jesalamera(bhArata-thara) 3.0 1.0 3.0 2.0 5.0 7.0 88.0 85.0 14.0 1.0 5.0 2.0 bhuja (kaccha) 3.0 5.0 1.0 1.0 8.0 22.0 162.0 95.0 38.0 7.0 2.0 2.0 Source : Compiled from world weather Records 1951-60, Asia', 1967. kula 113.4 42.5 1.5 24.5 113.0 270,0 216.0 346,0 Jain Education Intemational
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 273 raNapradezomAM varasAda ocho paDe che teTaluM ja nahIM A rIte raNapradezanA varasAdanI lAkSaNikatA e che paraMta te chUTochavA paNa paDe che. keTalAMka varSa daramyAna varasAda, vadhu varasAdIya gALe, vadhu zuSkatAnuM pramANa varasAda 5-10 milimITara paDe che te vaLI kyAreka 4-5 vagere gaNAvI zakAya. bIjI rIte joIe te varasAdanuM varSa sudhI jarA paNa na paDato hoya. saharAnA raNamAM pramANu ja raNapradezanI jamInane banAve che. sAthe sAthe AvelA AsvAnamAM I.sa. 151-1961nA 10 varSanA jamInanA prakAra pramANe uSNatAmAnanuM pramANa paNa jovA samaya gALA daramyAna sarerAza phakta 0.5 milimITara ja maLe che. varasAda paDayo hato. Ama varasAdIya gALo (Variability) (6) UMcAM uSNatAmAna of Precipitation ) paNa moTA pramANamAM jovA maLe che. retALa jamIna, varasAdanuM ochuM pramANa ane ayanaA varasAdIya gALAnuM pramANa bhAratanA raNamAM 60-70% vRtta paranA sthAnane lIdhe raNapradezamAM uSNatAmAna ekadama jeTaluM jovA maLe che. paNa vizvanA ekadama zuSka ATakAmAM, UMcAM jovA maLe che. pazcima osTreliyA ane saharAnA madhya bhAgamAM A varasAdIya gALe 90-95 % jeTalo moTo jovA maLe che. raNapradezamAM AkAza vAdaLa vinAnuM taddana svacha hoya che eTale divase atizaya garamI paDe che. AphrikAmAM raNapradezamAM thato a85 varasAda, UMcuM uSNatAmAna, saharAnA raNamAM AvelA AjhajhiyA (Azizia)mAM retALa jamIna ane khaMDastha sthAna varasAdIya gALe uSNatAmAna 58deg senTIgreDa jeTaluM vizvanuM sauthI UMcuM vadhAravA mATe mukhya javAbadAra kAraNo che. AnA dvArA uSNatAmAna noMdhAyeluM che. raNapradezanI jamIna retALa ane zuSkatAnuM pramANa (Index of Aridity ) nakkI karavAmAM adharatALa hovAthI divase jamIna jaladIthI garama thAya Ave che. jema varasAdanuM pramANa vadhAre tema zuSkatAnuM che. AthI raNapradezomAM divase akaLAvI nAkhe ane pramANa vadhAre ane jema varasAdanuM pramANa ochuM tema cAmaDIne dajhADI nAkhe eTalI garamI paDe che. rAtre retALa zuSkatAnuM pramANa ochA AMkamAM ApavAmAM Ave che. adharetALa jamIna jaladIthI ThaMDI paDI jAya che ane A mATe nIcenuM sUtra che: uSNatAmAnamAM tvarita ghaTADo thAya che. vArSika varasAda (milimITaramAM) zuSkatAnuM pramANa- sarerAza vArSika uSNatAmAna cdeg+10 A rIte raNapradezamAM divasa ane rAtrInA uSNatA mAnamAM moTo taphAvata jovA maLe che. tevI ja rIte A rIte raNapradezamAM je zuSkatA jovA maLe che te unALAnA ane ziyALAnA uSNatAmAnamAM ghaNuM moTo bhAratanA raNanA saMdarbhamAM joIe. ocho varasAda ane taphAvata noMdhAya che. ahIM unALAmAM sAmAnya rIte UMcuM uSNatAmAna hoya tema kUSkatAno AMka nIco ane uSNatAmAna 32deg senTIgreDa ane ziyALAmAM 20deg senTIgreDa vadhu nIco AMka vadhu zuSkatA batAve che. Tebala-2mAM jeTaluM sarerAza rahe che. paNa baMne RtunAM sauthI U cAM bhAratanA raNamAM Avela sTezananI zuSkatAnuM pramANa che. ane nIcAM uSNatAmAna paNa jovAM jarUrI che. unALAmAM sauthI vadhu uSNatAmAna 50deg senTIgreDa ane ziyALAnuM sauthI nIcuM uSNatAmAna 0deg senTIgreDa noMdhAya che. zuSkatAnuM pramANa (Index of Aridity) bAramera 8.4 A CABLE : VARSHA bhuja 9.6 Phones, Office : 311236 & 314384. DIDavAnI Factory : 373905 gaMgAnagara jesalamera JUPITER EXPORTS rAjagara 8.8 IMPORTERS O EXPORTERS MANUFACTURERS saradArasara 312. Maker Bhavan III, 21 New Marine Lines zahigara 3.2 Source : BOMBAY 400020 (INDIA) dvArakA 11.4 Compiled by G. V.patel. Tebala-2 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ 204 vizvanI asmitA (pAnA 203 thI cAlu) Tebala-3 garama raNa pradezamAM uSNatAmAna (Cdeg mAM) sTezana ja. phe. mA. e. me. ju. jI. o. sa. e. na. DI. sarerAza TIsIlITa 21.1 23.1 25.8 29.5 33.1 35.5 34.5 33.1 32.5 30.0 25.20.3 28.7 karImAM 19.9 20.9 24.8 29.3 33.2 34,3 33.7 33.1 33.3 32.1 25.6 21.1 28.2 AsvAna 16.5 18.8 22.3 277 31.8 32.5 34.2 34.5 32.4 29.3 23.4 18.3 26.5 kere 13.8 15.2 17.4 21.1 24.7 26.9 24.0 24.0 24.0 23.7 19.3 15.3 21.6 zAhagara 16.2 19.1 25.1 30.1 34.6 34.5 29.8 28.0 18.0 25.1 20.2 17.2 25.7 jodhapura 18.2 19.0 15.6 29.9 33.2 3.0 31.2 292 28.7 27, 5 23.0 18.3 2.4 jesalamera 21.6 23,8 28.1 32, 34,9 32.0 20.0 203 27,3 26.6 23.3 21.1 2.2 bhuja 22.4 24.9 28.2 30.7 32.2 28.1 28.1 24,8 24.9 25.0 22.9 21.6 25.9 Source : Compiled from world weather Records 1951-61, Asia', 1967. rasapradezamAM UMcAM uSNatAmAna e tenI AbohavAnuM paristhitimAM pariName che. ekadama eciMtA moTAM gAjavija sAmAnya lakSaNa che. divasa ane rAtrinA "dainika usNatA nAM tophAna sarjAya che, paNa varasAda te azakaya ja hoya che. mAnano gALo" vizeSa jovA maLe che. tevI ja rIte unALA ane ziyALA daramyAna "vArSika uSNatAmA zuSka raNapradezanI sAthe ardhazuSka raNa vistAra nano gALo taphAvata che?" ati vizeSa noMdhAya che. paNe joDAyelI hoya che. ardhazuSka vistAramAM je thAka jAnyuArI mahino sauthI ThaMDo ane me-jUna ati garama thAya che tene UgavAmAM, phala Ave tyAre ane zAkabhAjI hoya tevuM Tebala-3mAM ApelA mahinA pramANenA uNutA phaLo vagerene hima paDe tyAre nukasAna pahoMcADe che. bhAratamAna parathI jaNAya che. bhAratanA raNamAM AvelA zAhagara mAM paMjAba, rAjasthAna ane gujarAta rAjyanA zuSka ane ardhazuSka vistAromAM himanI asara keTalAMka varSo mAM jAnyuArImAM uSNatAmAna 16.2deg C ane me mahinA ane aMdhazuSka vistA mAM 34.6 cdeg jeTaluM uSNatAmAna che. baMne Rtuo vacce daramyAna vartAya che. ziyALAnI RtumAM je himanI asara uSNatAmAnane taphAvata 18, 4 8deg C jeTalo che. jyAre vartAya che te mATe keTalAM kAraNo javAbadAra che. keTa tAva vArSika sarerAza uSNatAmAna 25. 7deg C nodhAyeluM che. lIka vAra praticakravAtanA ThaMDA pravAho himAlaya taraphathI UMcakAIne uttara-pazcima bhAratamAM Ave che ane emAMno raNamAM uSNatAmAnamAM moTo taphAvata hovAnuM kAraNa bIjo phAMTe cheka IrAna sudhI laMbAya che ane tyAM paNa ochuM bhejanuM pramANa ane vAdaLanI gerahAjarI javAba himanI asara vartAya che. dAra gaNI zakAya. bheja ane vAdaLanuM pramANa pRthvI sapATI najIkanI jamInane jaladIthI garama banAvavAmAM vilaMba kALanuM vadhatuM pramANa karAve che ane ati UMcuM uSNatAmAna neAMdhAtuM nathI. have chellAM keTalAMka varSathI pRthvI upara duSkALanuM vepArI pavananA paTTAmAM AvelA saharA ane bIjA keTa- pramANa vadhatuM jovA maLe che. emAM paNa raNapradezomAM te lAMe raNamAM uSNatAmAna ziyALA daramyAna 0dege sudhI jyAM pahelAM thoDI khetI, pazupAlana ane prANajIvananI pahoMcyAM hoya tevI noMdha jovA maLe che. saharAmAM to zakayatA hatI tyAM paNa duSkALa rojabarojanI prakriyA keTalAMe sthaLoe uSNatAmAna odegc ( Freezing Tem- banI gayA che. pariNAme mAnavajIvananI mahattvanI jarUri perature ) sudhI pahoMce che. yAta pIvAnA pANInI paNa taMgI vartAya che. jyAM varasAda saharAnA madhya bhAgamAM bhejanuM ochuM pramANa dara lagabhaga azakya che tema ja varasAdIya gALo moTo hoya varSe khAsa karIne 10-15 divase himanI asaravALA ane UMcAM uSaNatAmAna hoya tevA raNapradeza have kaI pasAra thatA hoya che. madhyamAM parvatALa vistAramAM paNa prANIjIvana ke vanaspatijIvana mATe vadhAre ne vadhAre uSNatAmAnanA taphAvatane UMce gALa asthira havAnI nakAmAM banatA jAya che. Jain Education Intemational
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra duSkALanuM pramANa vadhatu jAya che tenA mATe mukhya javAbadAra vizvanI badalAtI AbehavA che. pRthvI para garamInu' pramANa vadhatu jAya che. chellAM 1000 varSamAM AbehavAmAM moTuM parivartana Avyu che. A AbehuvAmAM thatA pheraphAro jANavA mATe AjanA vaijJAnikA pAse aneka purAvA che. ane vaLI I. sa. 1850 pachI te AbehavAmAM dharakhama parivartana jANavA maLyuM che. briTana jevA dezamAM duSkALanI paristhiti e na mAnI zakAya tevI vAta che. DaoN. rIDa brAyasana anusAra bhAratanA rAjapUtAnA raNapradezamAM 4 varSamAMthI 3 varSa tA duSkALanAM hAya ja che. jyAre kAI paNa vistAra ke dezamAM duSkALanI asara UbhI thAya che, tyAre utpAdanamAM gharakhama ghaTADA nAMdhAya che. duSkALanI paristhiti bhAratanA raNanA saMdarbhamAM joI e. bhAratanAM rAjasthAna, gujarAta ane paMjAbanA pa0% karatAM vadhu vistAra raNu heThaLa che. bAkInA vistAra adhazuSka raNapradeza jevA che, A pradezamAM mukhyatve karIne pazcimanA moTA bhAga jyAM AgaLa kAyamI duSkALanI paristhiti jovA maLe che. jyAM AgaLa varasAdanuM pramANa kadApi pI.i. ( Potential Evapotranspiration) jeTalu' hetu nathI. Rtu pramANe je duSkALanI asara thAya che temAM dara varSe kayAreka varasAda pUratA thAya che. jyAre mahinAo pramANe je duSkALa thAya che temAM dara mahine pANInI khAdha ( ta'gI) UbhI thAya che. jene pariNAme khetInu utpAdana ghaTavA pAme che. raNapradezamAM ekadama ochu bhejanuM pramANa, UMcuM uSNatAmAna, vadhu pavananI jhaDapa ane pAtaLI temaja retALa jamIna vagere duSkALa mATenAM mukhya kAraNeA gaNavAmAM Ave che. duSkALanI paristhiti ApaNe bhAratanA raNanA sada mAM ja joIe teA pazcima rAjasthAnamAM ( I.sa. 1908-1969) 29 duSkALA thayA che. paMjAbamAM (I.sa. 1903-1966 ) 36 duSkALa ane saurASTra-kacchamAM (i.sa. 1905-1971 ) 26 duSkALA nAMdhAyA che. A traNe vistArAmAM keTalAka duSkALA evA che ke je 20 mahinA ke tenAthI lAMkhA hAya. pazcima rAjasthAnamAM Ave duSkALa 1, saurASTra-kacchamAM 6 ane pa MjAbamAM 4 nAMdhAyA che. (duSkALanA atha jyAre pAkane pANInI taMgI vartAya te samajavA) je traNe pradezanA mATA duSkALa nIce mujaba che. Jain Education Intemational Tebala-4 20 mahinA karatAM vadhu lAMbA duSkALa (4) saurASTra-kaccha (1) jUna, 1943 1904- jAnyuArI, 1907 (2) sapTembara, 1940 - eprila, (3) ogasTa, 1930 - jAnyuArI, 1933 (4) julAI, 1934- okaTAbara, 1936 (5) ogasTa, 1920 - aprila, (6) sapTembara, 1968 - aprila, (6) paMjAba 1925 1970 1941 (1) aprila, 1938 - ogasTa, (2) navembara, 1951 - okaTAra, 1953 (3) julAI, 1918 - navembara, 1922 (4) navembara, 1902 - okaTAbara, 1904 pazcima rAjasthAna 201 samaya--mahinAmAM 32 32 30 28 57 41 23 53 24 (6) 34 (1) sapTembara, 1920 - jAnyuArI, 1923 Source: Compiled from Incidence of Drought in India, India Meteorological Department, 1973 chellAM 127 varSomAM jhaDapathI AbehavAmAM pheraphAro nAMdhAtA jovA maLe che, eTale have raNapradezamAM mAnavI ane prANI mATe asahya jIvana banatuM jAya che. nahIMvat vastImAM paNa have duSkALa vadhavAthI vastI ghaTavA pAmaze. jo keTalIka sa`rakSaNanI paddhatie raNapradezamAM apanAvapradeze ane mAnava vasAhatone jhaDapathI gaLI jaze tevI vAmAM nahI Ave te bAjumAM AvelA upayAgI khetIparisthiti duSkALa vadhavAthI khanI che. (8) jamIna ane tenA upayAga raNapradezanI jamIna retALa, adharetALa, kle, sIlTa leAma, kale leAma vagere prakAranI jamIna raNunA judA judA vistAramAM jovA maLe che. raNanI jamIna e varasAda anusAra ja khaMdhAraNa thayelu che. A prakAranI jamIna para jyAre paNa gheADA ghaNA varasAda paDe che tyAre jhaDapathI bASpIbhavana, jamInanA raMga ane pavananI vadhu gatithI zASAI jAya che ane bhejanuM pramANu jaladIthI khalAsa thaI jAya che. AthI raNapradezamAM patrana jhaDapI gatithI haitIne eka jagyAethI mIjI jagyAe ghasaDI jAya che.
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ 206 vizvanI asmitA bhAratanuM raNa prativarSa pavana dvArA pUrvamAM dilhI tarapha arebiyAmAM A prakAranI vADIe vizeSa maLI Ave che gati karIne phaLadrupa jamInane bagADe che. jyAM ghauM, makAI, phaLo, zAkabhAjI ane khajUra thAya che. vaLI keTalAMka raNomAM khanije maLI AvatAM tevA vistAra saharAnA raNamAM paNa pavana jhaDapathI pheMkAya che. vizALa nuM mahatva vadhavA lAgyuM che. pAyA paranA retInA Dhaga nirmANa thAya che jene "aga" tarIke oLakhavAmAM Ave che. raNamAM pavana sAthe UDatI anukULatAe bahu jUja pramANamAM hoya che, tethI retI pavanano vega ghaTatAM kaI bhAga 52 jamAM thAya che raNapradezanA dezomAM jamInano upayoga vizeSa nathI, moTA ane temAMthI retInA Dhaga saharAnA raNamAM nirmANa thAya bhAgano vistAra binaupayogI jamIna heThaLa ja paDI che. tevuM ja vizvanA anya raNamAM paNa bane che. Ane rahyo che. ijipta jevA dezanI 97.3% jamIna to retInA havA' kahe che. rAjasthAnanA raNapradezamAM AvA binaupayogI che ane ra7% jamIna ja phakta khetIlAyaka retInA DhavA moTI saMkhyAmAM AvelA che. AvA retInA che. ghAsanI jamInabIDo ane jaMgalane taddana abhAva DhavAnI sAmAnya UMcAI 25-30 mITarathI mAMDIne 150 A dezamAM che. pAkistAna jevo ati vastIvALe deza mITara sudhInI hoya che. yu. esa. e.mAM keleraDonI ke jenI dara corasa kilomITare vastI ghanatA 118 che sAna luisanI khINamAM parvata pAse Azare 300 mITara tevA dezanI 78.5% jamIna binaupayogI che. A pramANe sudhInI UMcAIna retInA DhavA AvelA jovA maLe che. Tebala-pamAM darzAvyA mujaba raNanA dezonI jamIna mATe bhAge binaupagogI ane tyAra pachI ghAsanI jamIna-bIDa raNapradezanI jamInamAM retInuM mahatva che eTaluM ja mahattva pahADI verAna pradezanuM paNa che. AthI upayogI anya kAraNone lIdhe khetIlAyaka jamInanuM pramANa bahu jamInanuM pramANa ochuM hoya che. ochuM jovA maLe che. Tebala-5 raNapradezanA dezomAM jamInano upayoga (mAM) deza deza jAnI, dhanavA jaMgale bina upayogI jamIna 796 cha 32,7 ja cADa jha 5.5 12.7 27.9 - vastI ghanatA khetI lAyaka ghAsanI (miliyanamAM) jamIna jamIna arijariyA 3.0 16.1 osTreliyA 4.6 58.1 35.0 cIlI 13,6 Ijipta 53 2.7 libiyA 1.5 pAkistAna 17.6 3,3 sAudI arebiyA 10 37.7 dakSiNa-pazcima 1.1 64.2 AphrikA Source : Compiled from Oxford world Atlas, 1973 | 1 47.5 52,4 97,3 89.9 7.85 - 118 1.6 0.8 286 raNamAM phakta retInI ja hayAtI hoya che tema chatAM bhAratanuM raNa ke je moTo vistAra rAjasthAnamAM che AvAM raNamAM kyAMka raNadvIpa mahattvanAM hoya che, jyAM tyAM paNa bIjA dezonA jevI ja sthiti che. hAlamAM paNa AgaLa anAja ane zAkabhAjInI khetI mahattvanI hoya rAjasthAnanA kheDUto prativarSa pratiekara 15 kilo anAja che. A prakAranA raNapradezamAM AvelA raNadvIpane Araba pakAve che, je ochI mAnava vasAhatane nakkI kare che. raNamAM "vADI" tarIke oLakhavAmAM Ave che. sAudI bhAratanA raNamAM eTale ke rAjasthAnamAM bIjA koI rAjya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 207 karatAM vadhu pazuonI saMkhyA che je raNane AgaLa vadhAravA saMgraha karI letAM hoya. A mATe " pANInA berala' tarIke mATe pavananI jema ja javAbadAra gaNI zakAya. raNa kekaTasa jANItuM che, je vipula pramANamAM pANInA puravaThA prativarSa aDadhe kilomITara pUrva tarapha AgaLa vadhe che karI le che ane game tevA lAMbA duSkALa sAme TakI paNa AkAza tarapha paNa teTalI ja retI pavana dvArA UMce rahevAnI zakti dharAve che. laI javAya che. jerephiTika (Zerophytic ) choDa moTA heya che amerikAnI viskosIna yunivarsiTInA havAmAna tene pANInI vizeSa jarUriyAta nathI paDatI. AvA choDa zAstranA vaDA Do. rIDa brAyasananA anusAra uttara-pazcima keTalIka vakhate pAna vagaranA temaja ekadama nAnA pAnabhAratanA vistAramAM dara corasamAI le UMce 5 Tana retI vALA hoya che jethI karIne bApIbhavananI kriyA bahu che. A pramANa vizvanA keI paNa dhumADiyA, dhummasavALA alpa pramANamAM thAya. AvI vanaspatinAM thaDa ane DALI zahera karatAM vadhu pramANa che. je loke e vimAnamAM bhArata, lisA vAnisa jevAM hoya che, jenAthI bASpIbhavananI IrAna, sAudI arebiyA ke brahmadeza tarapha uDDayana karyuM kriyA lagabhaga baMdha jevI ja banI jAya che. sTAmaTA che temane khyAla Ave che ke vadhu retInuM pramANa bhAratanA A prakArane cheDa che je pANInuM bASpIbhavana ochuM raNa para che. A rIte raNanI jamIna pavana dvArA vadhAre ne thAya te mATe sUrya tarapha pAMdaDAnI dhAra pherave che. vadhAre binaupayogI banatI jAya che. raNanI puSkaLa garamI sAme TakI rahevA mATe bIje (9) vAtAvaraNa anusAra vanasapati upAya che jamInamAM cheka UMDe sudhI mULane laMbAvI keTalAka lokone evo mata che ke raNapradezomAM paNa A pANI puravaTho meLava. raNamAM je jAdu je hoya te vanaspati ane prANIone taddana abhAva hoya che. A varasAda paDI gayA pachI jevuM. sUkI vanaspati paNa utsAhavAta sAcI nathI. vizvanAM keTalAMka raNamAM vividha prakAranI thI pAMgare che. vaLI pAchI sUkI havA ane dajhADato vanaspati jovA maLe che ke je raNanI suMdaratAmAM vadhAro taDako Ave eTale ghera sivAyanI ghaNIkharI vanaspati karatI hoya che. ahIMnI vanaspatie zuSka vAtAvaraNa dharatImAM kaMdamULa rUpe ja rahe che. i.sa. 1859-6nnA anusAra potAnI racanA banAvI lIdhI che. A prakAranI dAyakAmAM suejha nahera khodAtI hatI tyAre e raNanI racanAthI game tevI paristhitimAM vanaspati varSo sudhI retImAMthI saMkhyAbaMdha kaMdamULa nIkaLyAM hatAM. bAvaLanI TakI rahe che.. jAtanI vanaspatinAM mULa 8 mITara UMDethI maLI AvyAM hatAM. paraMtu A kaMI vikrama na kahevAya. amerikana raNanI kinArI upa2 jyAM varasAda 100-200 mili. raNanI retImAM eka jAtanA jhADanAM mULa 32 mITara UMDe mITara jeTalo paDe che tyAM ghAsa Uge che; jyAre varasAdanuM pahoMcIne dharatInA peTALamAMthI pANI meLave che. raNaeka jhApaTuM Ave che tyAre cotarapha dharatI hariyALI pradezamAM thara jevI vanaspatine apavAda rUpa gaNIe to chavAI jAya che, paraMtu thoDA ja samayamAM A ghAsa bIjI moTA bhAganI vanaspati thaDa, DALI ane pAMdaDAM sukAI jAya che. je vanaspati ochA varasAda vagara lAMbA rUpe bahAra vadhe che, tenA karatAM mULarUpe aMdara vadhu vadhe samaya sudhI TakI zake tevI hoya te sAmAnya rIte ahI che. ApaNA dezamAM vaDapIpaLAnAM mULa paNa jamInamAM Uge che. raNomAM sAmAnya rIte lAMbAM mULavALI vanaspati 30-35 mITara sudhI pahoMce che, pachI bahAra bhalene te ke kAMTAvALI, jhAMkharAM athavA sAva nAnAM pAMdaDAMvALI jhADa hU ThiyA jevuM hoya. vanaspati jovA maLe che. jayAM zakya che tyAM ane raNadvIpamAM tADa, nALiyerI, khajarI, tamAku, kapAsa, bAjarI, varasAda paDayA pachI thoDo samaya dharatImAM bheja zAkabhAjI vagerenI khetI karavAmAM Ave che. rahe che, tene lAbha laIne vanaspati phAlIkalIne raNane alpajIvI bagIcAmAM pheravI nAkhe che. hAthalA ane bIjA keTalIka vanaspati evI che ke jayAre varasAda thAya zeramAM A samaye raMgaberaMgI phulo khIle che. kuMvAra ane tyAre te pANImAMthI AkhA varSa mATe pANI puravaTho ketakImAM lAMbA seTA jevAM phUlanA zeraDA phUTe che. jyAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ 208 vizvanI asmitA najara nAkhe tyAM raMgaberaMgI phUlethI raNu zobhI UThe che. (10) raNapradezanuM prANajIvana paraMtu thoDAM aThavADiyAM pachI A badhuM svapnavata banI jAya che ane raNu tenI bhayAnaka vAstavikatAnuM punaH pita sUkA ane pANI vagaranA vistAromAM ochAmAM ochA prakAze che. sAthe mRgajaLa-jhAMjhavAnAM jaLa dekhAvAnI pANI ane najIvI vanaspati upara TakI zake tevAM prANIo zarUAta thAya che. A pradezamAM jovAmAM Ave che. badAmI ane ratAza paDatA raMgavALAM prANIo raNavistAromAM kudaratI 2kSaNa amerikAmAM AvelA sonerAnA raNamAM "cukA' nAmanI meLave che. raNamAM keTalAMka prANIo divase garamIthI vanaspati tathA emejhonanA raNamAM vividha prakAranA thara bacavA jamInanI aMdara rakSaNa meLave che ane rAtre khorAkaUge che, ane ApaNuM bAvaLa jevA prakAranI kAMTALI nI zodhamAM nIkaLI paDe che. raNanA jahAja tarIke oLavanaspati thAya che. osTreliyAnA raNamAM paNa ghAsa ane khAte UMTa lAMbA samaya sudhI pANI vagara calAvI zake che. kAMTALA choDa jovA maLe che. jyAM thoDo varasAda paDe che. A uparAMta anya prakAranAM prANIo paNa jovA maLe che. tyAM barachaTa ghAsa ane pANIvALA raNadvIpamAM khajUrInAM pANInI taMgI ane khorAkanI raNamAM satata achata jhADa tathA makAI, ghauM, kapAsa vagerenI khetI thAya che. vartAtI hoya che. AthI keTalAMka pakSIo varasAda AvatAM IjiptamAM nAIla nadI ane pAkistAnanA siMdhu nadInI naheravALA pradezomAM kapAsa, ghauM, zeraDI, tamAku, telI rI. jhaDapathI samAgama kare che, jhaTapaTa mALo bAMdhIne iMDAM mUke che ane temane sevavA besI jAya che. varasAdathI biyAM, kaThoLa ane phaLaphaLAdi pAke che. IrAkamAM yuTiksa vanaspati ane jIvaDAM phAlI paDe che je khAudharAM baccAMnA ane sacisa nadIne kAMThe tathA tyAMnA raNadvIpamAM khajUrInAM uchera mATe sonerI taka UbhI thAya che. amerikana prANIhajAro jhADa ugADavAmAM Ave che. arabastAnanA raNa zAstrIoe amerikAnA raNamAM kareluM nirIkSaNa rasaprada dvIpomAM khajUra moTA pramANamAM utpanna thAya che. mAhitI ApanAruM che. I.sa. 1955-56mAM amerikana raNamAM A mAtra 15 milimITara varasAda paDyo hato tethI lAvarIo raNapradezamAM bhejavALI AbohavA jeTalI vanasapatinI (Quail )ne svAbhAvika rIte ja brahmacarya pALavuM paDayuM ! gIcatA jovA maLatI nathI. raNamAM eka nAnA vistAramAM paNa i. sa. 1953-54mAM 119 milimITara varasAda thaye 5-6 thI vadhu prakAranI vanaspati jovA nathI maLatI. pariNAma hato teno lAbha temaNe lIdho ane sarerAza lAvarI dITha e Ave che ke ochuM vanaspatinuM pramANa hovAthI moTA ( 6 thI vadhu baccAM thayAM. bhAganI vanaspati pazuo dvArA carAI jAya che. paNa AmAM kudarate temanA rakSaNa mATe keTalAka guNa ApyA che. AmAM puSkaLa garamIthI bacavA mATe prANIo vanaspati keTalIka vanaspati kaDavI, kAMTAvALI temaja jherayukata hoya che hoya to tene chAMyaDe athavA dharatImAM UMDe rahevAnuM je prANuothI rakSaNa meLave che. pasaMda kare che. kIDI, makoDA ane UdhaI bAremAsa pravRttizIla rahe che. AthI teo dharatImAM UMDe rahevAnuM raNamAM jaladIthI vanaspatino phelAvo ke vikAsa thAya pasaMda kare che kAM to mATInA rAphaDA bAMdhI temAM rahe che. te mATe kudarate jhaDapI vRddhinI prakriyAnI racanA karI che. keTalAMka pakSIo garamIthI bacavA mATe jADA thoranAM thaDa varasAda paDatAMnI sAthe ja jamInamAM paDelAM bIja jhaDapathI kecI tenI bakholamAM rahe che. tyAM temane ThaMDaka maLe che. UgI taiyAra thayA pachI phala Ave ane bIja taiyAra thayA vahelI savAre ane moDI sAMje temane jIvajaMtu ke uMdara pachI naSTa thaI jAya. A taiyAra thayelo bIja pharIthI je khorAka maLI rahe che. pAchAM bIjA varasAdanI rAha jotA hoya che. navAI pamADe evI vAta che ke jemanAthI vadhu garamI 'mAM pratikaLa bhaugolika paristhitimAM TakI rahevA sahana thatI nathI tevA jI paNa raNamAM Azraya meLave mATe panaspatine vividha prakAranI kudaratI bakSisa maLI che. che. vIMchI, kAnakhajurA, jhImela, karoLiyA vagere to hatI bakSisathI game tevI paristhitino sAmane kharekhara raNanI tapI UThelI jamIna para taraphaDIne ja marI karIne vanaspati ghaNAM varSo sudhI TakI rahe che. jAya. tema chatAM teo raNamAM divase jamInamAM UDe chupAI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 209 rahe che ane sUryAstathI sUryodayanI vacce ja bahAra nIkaLa- pazcima eziyA ane uttara AphrikAnA raNapradezamAM -vAnuM pasaMda kare che. moTA pramANamAM tIDa jAme che. tIDa raNapradezanI retImAM zarIranA cheDA vaDe khADo karIne temAM iMDAM mUke che je sApa, kAcaMDA, sAMDhA vagere prANIo ThaMDA lohInA sayanA tApa vaDe sevAya che. badhAM tIDa ToLe vaLIne hariche. vAtAvaraNanI garamIThaDI pramANe temanA zarIranuM thALA pradeza para caDAI kare che. eka samaye bhAratamAM uSNatAmAna paNa vadhaghaTe che. raNamAM rahetA sApanuM uSNatA duSkALa mATe varasAda javAbadAra hato teTalAM ja javAbamAna 38deg senTigreDa sudhI pahoMce to te sahana karI zakato dAra tIDa paNa hatAM. tIDanAM moTAM TeLAM DI miniTomAM nathI jyAre bIjI bAju raNanI dharatInI sapATInuM uSNatA bharyAbhAdaryA khetarane ujajaDa karI nAkhe che. raNane raNa rAkhamAna te keTalI vAra 82deg senTigreDa sudhI pahoMce che. vAmAM ane hariyALI dharatIne ujajaDa banAvavAmAM A kAraNathI ja sApane divasa daramyAna bhUrgabhamAM ke tIDano moTo phALo hoya che.. vanaspatimAM chupAIne rahevuM paDe che. amerikana vijJAnikoe amerikAnA sonerAnA raNamAM nirIkSaNa karIne batAvyuM gheTAM, bakarAM, kharacara gadheDAM vagere prANIo pALavAmAM che ke sapATI para jyAre 65deg seniTagreDa uSNatAmAna hatuM Ave che paNa temanI saMkhyA ekaMdare ghaNI ochI che. A tyAre 42 senTImITara UMDA daramAM mAtra 17deg senseiTaDa liyAnuM raNa Aje che tevuM verAna pahelAM na hatuM. esaTeuSNutAmAna dharAvatuM' khuzanumA havAmAna hatuM ! bhUgarbhamAM liyAnI dharatI para koI aMgreja IMglenDanuM vAtAvaraNa bheja raheto hovAthI prANIonA zarIramAMthI pANI UDI sarjavA mAgato hato. A prayoga saphaLa banAvavA te jatuM nathI ane dhAro ke UDI jAya to paNa te sAva ochuM iMglenDathI 2 Dajhana sasalAM lAvyA. A sasalAMne havApANI hoya che. ane cariyANa evAM phAvI gayAM ke temanI vasatI na mAnI zakAya. traNa varSa mAM to badhuM cariyANa sApha ! dara varSe raNamAM pravAsa karato UMTa vadhu bojo upADIne paNa 5 tha teo 130 kilomITaranI gatithI AgaLa vadhavA lAgyAM. tApamAM vadhu parizrama karI zake che. sArAM UMTa 7 divasa 40 varSa pachI to abajonI saMkhyAmAM dakSiNa ausTreliyAmAM sudhI khorAka vagara ane 14 divasa sudhI pANI vagara phelAI gayAM. gheTAMnA khorAkanI vanaspati sasalAM eTalI paNa rahI zake che. UMTa peTamAM pANInI kothaLI che te badhI khAI gayAM ke gheTAnI vasatI ghaTatAM kheDUto pAyamAla mAnyatA taddana khoTI che. paraMtu tenA zarIranI rasagraMthi thaI gayA. emAMthI tenuM jaThara rasa kheMcI zake che. vaLI tenI khUba carabIthI bharapUra hoya che. temAM 10-15 kilo carabInuM raNanA kAcabAne uparanIce DhAla hoya che ane pramANa hoya che. madhya eziyAnA U'Tane be khUdha hovAthI zarIranA bIjA bhAgane paNa jADAM bhIMgaDAMnuM baneluM cAmaDuM A carabInuM pramANa 25 kile jeTaluM hoya che. khorAka hoya che tethI tenA zarIramAMthI pANI UDI jatuM nathI. ane pANI na maLe tyAre zakti mATe A carabI vaparAya che. A be DhAlanI vacce eka liTara jeTaluM pANI radravya rUpe saMgharAyeluM hoya che. UMTa raNanuM vAhana che ane eka sAro UMTa eka divasamAM 150-200 kilomITaranI musApharI karI zake che. raNapradezanAM prANIonI jijIviSA navAI pamADe pravAsa daramyAna parasevA ane pezAba mATe pANI gumA- tevI che, pachI te prANI iMDA rUpe hoya, Digna rUpe hoya vavAnI kriyA maMda paDI jAya che. eTaluM ja nahIM paNa ke pukhta vayanuM hoya. je raNanI kaThoratA sAme TakI upavAsa vATe paNa pANI ochuM nIkaLI jAya te mATe rahevAnI zakti temaNe na keLavI hoya to paNa nirjIva UMTa ochuM hAMphe che. AthI zarIranuM uSNatAmAna 5deg senTi- bhayaMkara heta. uttara amerikAnA mojAva raNamAM eka greDa sudhI vadhI jAya che. zarIranuM vajana 25 TakA ghaTI jAya vAra joradAra varasAda paDayo hato. tenA mIThA pANImAM che tema chatAM UMTa jIvato rahe che. pachI jyAre pANI pIvA saMkhyAbaMdha jhinhA pADyA, teo iMDA mUkIne marI gayA. maLe tyAre UMTa 100 kilo sudhI pANI pI jAya che ane 25 varSa pachI tyAM vaLI pAcho evo ja joradAra varasAda tenuM sukAI gayeluM zarIra pAchuM tAjuM thaI jAya che. thayo ane temAM pelAM 25 varSa sudhI sukAI gayelA ceDA divasa pachI khUdha paNa pahelAMnA jevI ja thaI jAya che. kAdavanA thara nIce suSupta paDelAM iMDAM pAkyAM ane Jain Education Intemational
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ 210 vizvanI asmitA temAMthI navA jhinhA pADyAM. lAkha varSothI tyAM AvuM che. bhaTakatuM jIvana gALavAnuM hovAthI taMbuomAM rahe banatuM AvyuM che. che, jarUrI sAmAna rAkhe che, gheTAMbakarAM uchere che. eka sthaLethI bIje sthaLe ghAsanI zodhamAM bhaTakatA rahe che. duniyAnA dareka raNamAM vividha prakAranI prANIsRSTi rahe che. temane potapotAnI AgavI prakRti che. A AgavI pratikULa paristhitimAM jIvana jIvavuM kharekhara prakRtimAM ja teo kaThora paristhitimAM jIvI jANe che. mukelIbharyuM che. tethI khetI ane pazupAlananA dhaMdhAmAM nahIMvat varasAda ane UMcA dhagadhagatA uSNatAmAnamAM joDAyelA nathI te ekadama nAne vaga have lUMTaphATane jIvavA mATe raNanAM prANIone kudarate kharekhara ajAyaba baMdha karI potAnuM jIvana gujAre che. AvI keTalIka rIte rakSaNa ApyuM che! lUMTAru ToLIo ghoDA ane baMdUko rAkhI khetI karanAra ane pazupAlana karatA lokone lUMTIne jIvana vitAve che. (11) saMgharSamaya mAnavajIvana - raNa pradezamAM khanijono abhAva che tema chatAM sakhata garamI, pANInI taMgI, vanaspatine abhAva keTalAka pradezomAM khanija prApta thavAthI mahattva vadhavA ane viSama AbohavAne lIdhe raNa pradezamAM vasatA lokone lAgyuM che. keTalAM varSo sudhI cAlIe nAITreTane kAraNe kudarata sAme bhAre saMgharSa khela paDe che. tema chatAM vizvamAM mahattvanuM sthAna jogavyuM. paraMtu prathama vizvahajAro varSathI raNa vistAramAM vasatA mAnavIe kudaratanA yuddha pachI madhya akSAMzamAM AvelA dezoe kRtrima nAIpratikaLa paribaLo sAme potAne jIvanasaMgrAma khelIne Trojanano upayoga karyo, jethI cIlInA nAITreTanuM mahatva khalAsa thaI gayuM. ATakAmAnA raNamAM varasAda nathI thato pradezomAM saMskRtine vikAsa karyo hato. nAIla nadIne tethI nAiTeTa varasAdanA pANI sAthe nathI vahI jatuM te kAMThe AvelI pirAmiDovALI misaranI saMskRti, bhAratIya tene phAyado gaNAvI zakAya. paNa khANumAM kAma karanAra raNa vistAramAM siMdhu nadIne kinAre mahe-jo-dare ane mATe jIvana jarUriyAtanI badhI ja vastuo bahArathI harapAnI saMskRti ane IrAkamAM yuTisa ane laigrisa lAvavI paDe che. ati zuSka AbohavAmAM kulagADI ane nadIne kinAre mesopoTemiyAnI saMskRti tathA IrAnanA phUlagADI sonAnI khANa TreliyAnA raNamAM che. I.sa. raNa vistAramAM pArthiyana saMskRtine vikAsa thayo hato. 1903thI ahIMnI khANomAM 540 kilomITara dUra AvelA DArliMga parvatamAMthI pANI lAvavAnI vyavasthA raNapradezanA vistAramAM khAsa karIne traNa prakAranI karavAmAM AvI che. pravRtti jovA maLe che. raNapradezanA vistAramAM jyAM raNadvIpa, nadIkAMThA ane nadIomAMthI pANInI zakyatA raNapradezamAM rahetA mADane jyAre temanA pazuone hoya tyAM nAnAM khetaramAM gheDa khetI karI sthAyI pANInI ane ghAsanI jarUriyAta UbhI thAya tyAre eka jIvana gALatA lokonI vasAhata che. teo ahIM khetI, pradezamAM sthaLAMtara karatA hoya che. temanI gharavakharIne phaLautpAdana ane pazupAlana kare che. mATI ke paththaranAM pheravavI bahu saraLa che kAraNa ke sthaLAMtara vAraMvAra makAnamAM rahe che je raheThANanA vistAramAMthI prApta thAya karavAnAM hovAthI taMbumAM rahe che. raga ke kAmaLo, rasoInAM che. khajUra temaja gheTAMbakarAMnA dUdha, mAMsa ane anAja vAso vagere ekadama ochI jarUriyAtothI calAve che. upara jIve che. vaLI kapaDAM evA prakAranAM che ke jenA dvArA divase garamIthI bacI zakAya ane rAtre ThaMDIthI rakSaNa maLI zake. bhejavALA ane ghAsanA raNa vistAromAM bhaugolika raNapradezamAM pavana vizeSa TUMkAtA hovAthI retIthI rakSaNa paristhiti anukULa hoya tyAM sudhI tyAM rahI, pratikULa meLavavAnuM hoya che tethI kapaDAM AkhA zarIrane DhAMkI saMjogo banatAM jude jude sthaLe ghAsacArA ane jIvana zake tevA Araba lokoe pasaMda karyA che. jarUriyAtanI zodhamAM loko asthAyI bhaTakatuM jIvana gALatA hoya che, arabastAnanI beduIna ane saharAnA cAmaDAnI bega, pANI ane anya pravAhIne bharavA Tega lekenI TeLIo A rIte bhaTakatuM jIvana gALe mATe rakhAya che. nahIMvat varasAdavALA pradezamAM kherAka Jain Education Intemational
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 211 pakavavA mATe baLataNanI saMpUrNa taMgI namADa loko keTalIka vakhate bhUgarbhanAM AMtarika jharaNAM vaDe 150-200 che. AthI baLataNa tarIke prANIonA chANane ja kilomITara dUrathI Ave che. osTreliyAnA pazcima kavInsaja moTA bhAge upayoga kare che. vAraMvAra sthaLAMtara lenDamAM je pAtALa kUvAo che te raNanAM pazuo mATe karavAnuM hovAthI vAsaNe bahu ochAM ane temAM paNa pANI puravaTho pUro pADe che. paNa ahIMnA pAtALanA dhAtunAM vAsaNe ja vizeSa karyA che. kAraNa ke musApharImAM pANImAM thoDo bhAga mIThAne hovAthI A pANI khetI mATI ke cinAI mATInAM vAsaNo saraLatAthI tUTI jAya mATe anukULa nathI. osTreliyA sivAya bIje amuka che. ghAsanI pUratI anukuLatA na hovAthI vizALa pramANamAM cokkasa prakAranI UMDAIethI raNadvIpamAM pANI prApta thAya pazuo eka kuTuMba rAkhI zakatuM nathI. mAMsane kherAka che te khajUra, anAja ane anya pAko mATe pAtALanuM tarIke upayoga thAya che, paNa AkhA varSa daramyAna te pANI upagI bane che. saraLatAthI prApta thatuM nathI. AthI namADa moTe bhAge lAMbA samaya sudhI bakarI, gheTAM, UMTa ane anya retALa paDavALA vistAramAM dUranA parvatALa vistAraprANIonA dUdha upara rahevAnuM vizeSa pasaMda kare che. mAMthI pANI thoDo samaya sudhI Ave che. paNa ochI UMDAIsaharA ane arabastAnanA raNamAM khajUra vizeSa maLate ethI prApta thatA pANInA kUvAomAMthI kAyamI pANIne hovAthI khajUra, bAjarI ane anya prakAranAM dhAnyano puravaThe maLe che. dakSiNa merokko ane ahijariyAe khorAkamAM samAveza thAya che. retALa paDavALI khINa ane vADIomAM pANI puravaTho niyamita maLe te mATe vikAsa karyo che. parvatALa vistApratikuLa raNanI paristhitimAM namADa jIvanasaMgrAma 2mAM je pANInAM jharaNAM vahe che temane raNanI besana tarapha khetIne jagI vitAve che. pahoLI chAtI, masalsano pANI vALI levAnI paddhatio paNa zarU thaI cUkI che. vikAsa ane hiMmatavAna e zArirIka lakSaNa che, je raNapradezonI jamIna keTalAka bhAgomAM phaLadrapa che ane keTalIka vakhata lUMTaphATa karatI ToLIo Ano phAyado tethI tevI jamInane siMcAInI sagavaDa maLe te vadhu utpAuThAvatI jovA maLe che. ajANyA mANasane luMTI le temaja dana karI zakAya tema che. vizvanA keI paNa raNamAM gametemanAM prANIono nAza karatAM paNa vicAra karatA nathI. tema te paNa siMcAIne vistAra ekara paNa masAkare eka vakhata temane vizvAsa meLaLyo hoya tenI sarakhAmaNImAM zuSka vistAra hajAra kilomITarano to teo sAmAnya rIte umaLakAbharyuM svAgata karavAmAM vistAra rokIne paDayA che. paNa temanI pharaja cUkatA nathI. sagavaDa mATe TAunamAM hoTala hoya to paNa eka jAtinA musApharane kadApi raNamAM paNa raNudvIpa pANI vaDe vadhu gIca vastIne haiTalanuM kharca karavuM nathI paDatuM. umaLakAbharyA svAgata pANI zakatA hoya che. Ama IjiptamAM 25 miliyana karatAM mATe tayAra ja hoya che. sAmAnya rIte bahArathI AvatA vadhu vastI 35,000 corasa kilomITara raNadvIpanA si cAI musApharo mATe semiyAnuM kAma kare che. judA judA vistAramAM vALA pradezamAM rahe che jyAM AgaLa dara corasa kilomITara pANI ane ghAsa kayAM che tenI mAhitI teo taraphathI vastI dhanatA 600-800 jeTalI thavA jAya che. IjiptanA maLatI rahe che. raNanA nomADa zikAra ane laDAI mATe bAkInA 9,62,000 corasa kilomITaranA vistAramAM bAkInA vakhANavAlAyaka che. teo temanuM ane prANIonuM rakSaNa mADa khetapravRtti sivAya pazuonA ucheramAM jeDa pelA temanI sAthenAM sAdhano vaDe saraLatAthI karI zake che. che. Ijiptane sauthI vadhu anukULa pradeza dezanI vasatI mATe nAIla nadInI sAMkaDI khINa ane A jharaNAno raNamAM jyAM pANI prApta thAya che tevA vistArone mukhatrikoNa pradeza che, jyAM AgaLa dezanI mahAna saMskRti raNadvIpa tarIke oLakhAya che. varasAdavALA pradezamAMthI ne paNa janma thaye hate. IrAka paNa kaMIka A prakArano varSARtumAM bhUgarbha jharANu vaDe ahIM pANI meLavAya che. je vasatIvALA ane siMcAIvALo pradeza dharAve che, jyAM je jharaNAM eka pradezamAMthI jamInanA AMtarika bhAgamAM bIjA taigrasa ane yukreTisanI nadInI khINa AvelI che. AnI pradezamAM vahetAM hoya che. nAIlane vistAra A prakAranA sarakhAmaNImAM bAkInA vistAramAM namADa sTAMchavAyAM - raNuddhI mATe jANIto che. raNadvIpamAM prApta thatuM pANI gAmaDAMomAM AkhA dezamAM rahe che. Jain Education Intemational
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 vizvanI asmitA khajUranuM moTuM utpAdana raNadvIpamAM thAya che. khajUranA sAmrAjya jovA maLe che, jhADa zAkhAo, pAMdaDAM ane jhADanAM mULiyAM cheka UMDethI pANInAM jharaNAMmAMthI pANI phaLathI namI paDatAM hoya che. paNa raNamAM lagabhaga Ane meLave che. khajUranA jhADane varSamAM phakta eka ke be vakhata taddana abhAva hoya che. eTalA mATe ja phakta Izvara eka pANI maLe to paNa vikAsa mATe bahu che. khajUranI aneka ja che te aMgenA siddhAMtane mAnyatA ApavAmAM AvI jAtanAM jhADa ucheravAmAM Ave che, jemAMnI keTalIka sUkA che. vAtAvaraNamAM anukULa thavAnA kAraNathI ja raNapradezamAM prakAranA khajuranI jAta che te moTe bhAge paradezamAM nikAsa IslAma dharmane janma thayo che. thAya che. khajura mANasa ane prANI baMne mATe upayogI che. khajUranA ThaLiyAne daLIne UMTanA khorAka tarIke raNapradezanA vizALa vistAro ghAsanA pradeza( Stock upayogamAM levAya che. khajUrInA thaDanA tAMtaNAmAMthI Ranches) mATe jANItA che. jyAM vAtAvaraNa taddana doraDAM ane pAMdaDAMmAMthI TopalIo temaja sAdaDIo ane pratikULa che. keTalIka vakhate puSkaLa pramANamAM gheTAMo che. vizALa jhADanuM thaDa ane tenAM mULiyAM baLataNa tarIke ane pazuo rAkhatA hoya che je hajAra ekaranA vizALa vaparAya che. eka sAruM uttama prakAranuM khajarInuM jhADa eka paTTAmAM caratAM jovA maLe che. AvA prakAranI rencIsa varSamAM 5-10 jhumakhAM utpanna kare che, je darekanuM vajana dakSiNa-pazcima amerikA, AjenTinA ane AraTreliyAnA lagabhaga 50 kilo jeTaluM thAya che. amerikA karatAM moTo madhya vistAramAM AvelI che. sAmAnya rIte je dezoe vistAra dharAvatA saharAnA raNamAM 15 miliyana jeTalAM raNane saMrakSaNa paddhatithI bacAvyAM che tevI rencAmAM khajUrInAM jhADa vAvavAmAM Ave che. Ijiptane siMcAIne duSkALanA samaye paNa thoDuM ghaNuM ghAsa pazuone maLe che. vistAra ane AkhA sahArA raNamAM AvelA raNadvIpano kula AvA vistAramAM keTalAka aMze vaLI siMcAInI sagavaDa vistAra bhAratanA uttara pradezanA vistAra jeTaluM thAya che. paNa prApta thaI zakI che. raNadvIpamAM rahetA mAnavIonuM jIvana mAMDa karatAM dakSiNa-pazcima amerikAmAM AvelA reDa InDiyAne taddana judA ja prakAranuM che. ahInA rahevAsIo paththara, paNa namADa tarIke oLakhavAmAM Ave che. A mADIka Te ane mATI dvArA banAvavAmAM AvelAM gharamAM rahe InDIyana sAbara, haraNa, gheTAM ane rIMchano sAmAnya rIte che. keTalIka vakhate rakSaNa mATe AkhA gAmanI pharate zikAra kare che. teo bIjA phaLa ane mULane ekaThAM dIvAla banAvelI hoya ane tethI makAno eka-be mALanAM kare che tyAre kekaTasanAM phaLa, mesakavITanA dANA ane baMdhAyelAM hoya che. jemAM keTalAMe kuTuMba rahetAM hoya pInananAM kAcalAM vagere ekaThAM kare che. comAsAmAM che. AvAM gAma raNadvIpanI kharekhara zobhA vadhAravAmAM nadIonAM pUranA pANI jyAM pharI vaLe che tyAM makAIne madadarUpa banatAM hoya che. AvA samUhamAM rahetA raNadvIpa- pAka paNa le che. namADIya InDiyana unALo pahADI vAsIo raNamAM rakhaDatA mADa karatAM mAyALa hoya vistAramAM ane ziyALa medAna temaja khINa pradezamAM gALe che. teo pazupAlana, zikAra ke anya keI paNa pravRtti che. teo raNamAM taMbuAkAranAM gharomAM rahe che, je vIkIkaratAM khetImAM vizeSa dhyAna Ape che. gAmamAM jIvana apa ane hogansanA" ghAsathI banAvelAM hoya che. tema jarUriyAtanI vastuo prApta thAya che. keTalIka vakhate chatAM AmAMnA "pAyAgosa" InDiyana gorA loko AvyA sAmAnya prakAranA gRhaudyoga paNa gAmaDAomAM kendrita te samaya karatAM have vyavasthita rIte rahetAM zIkhyA che. thayelA che, je badhI ja rIte gAmaDuM potAnA pagabhara teo have siMcAInA pANIne vyavasthita upayoga karavA UbhuM rahI zake che. lAgyA che temaja khanijonI khANamAM kAma karavA mATe paNa TevAyA che. raNapradezomAM dharmanuM svarUpa vAtAvaraNane anukULa jevA maLe che. divasanI sakhata garamI ane rAtrinI vadhu ThaMDIthI "navAho' mULa nAmeDIka ja che. paraMtu gorA kenA jIvana muzkelIbharyuM rahyA kare che. keIe barAbara ja saMparkamAM AvavAthI, Dhera, gheTAM, bakarAM vagerene vyavasthita kahyuM che ke svarga pRthvIthI vadhu suMdara ane sukhadAyaka che. uchera karatAM zIkhyA che. gorAoe dhAtakAma temaja jyAM khaLakhaLa nadIonuM pANI vahe che, khetaromAM lIluMchama vaNATakAma paNa temane zikhavADayuM che. have te navA Jain Education Intemational
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra dezaparadezanA musAfeza mATe kAmaLA ane vividha prakAranA dAgInA paNa manAvIne vecatA thayA che, jemAMthI sArA paisA meLavavA lAgyA che. dakSiNa-pazcimamAM rahetA inDiyAe tAraNunI pratikULa paristhitimAM UbhA thatA cheADanA paNu vaijJAnika Dhabe upayeAga zarU karyAM che. AmAMnA mesakavITanA choDa je pANI meLavavA mATe jamInamAM 10-15 mITara pAtAnAM mULiyAM lakhAve che, A mesakavITamAM vasataRRtumAM puSkaLa phUle Ave che je madhamAkhIo mATe upayAgI ane che, pAnakharanI RtumAM mesakavITa viTAmIna yukta dANA Ape che je mAnavI ane prANI ane mATe pauSTika gaNAya che. madhamAkhI dvArA taiyAra thayelu' madha paNa teo ekaThuM kare che. sAguAra, pIkalI, pIyara ane kekaTIsa vagerenAM phaLa kAcAM, sukAvelAM temaja rAMdhelAM khAI zakAya che. keTalAka kekaTasanA choDamAMthI rasanuM pINuM taiyAra thAya che, keTalAe nAnA nAnA choDa khArAka mATe rAMdhI zakAya che. 'yukAsa ane 'AgAvIsa ' je phaLa Ape che te khavAya che. tema chatAM temanuM vadhAre mahattva dAraDAM sAdaDI tathA kApaDa vagere banAvavA mATe che. yukAsanAM mULiyAMone inDiyana kudarate ApelA sAbu mAne che. sAmAnya rIte inDiyananI moTA bhAganI jarUriyAta raNapradezamAM chUTAchavAyA UgelA cheADAmAMthI prApta thAya che. kudaratanI paNa kevI karAmata che! jema prANIo mATe kudarate vividha rakSaNeA ApyAM che, choDane pANI mATe vividha racanAo karI che tevI ja rIte raNamAM rahetA inDiyanAnA khArAka ane dhadhA mATe kudarate vividha vanaspatie ugADI che. , pratikULa paristhitimAM paNa raNAmAM keTalAka aMze vikAsa thayA che. Ama tA AdimAnava hariyALI dharatInA vatanI hovA chatAM keTalIka jAtanA leAkeA raNapradezAmAM aTavAIne tyAM ja paDI rahyA che. temanI pragati paNa aTakI gaI che. dakSiNa AphrikAmAM kalaharInA raNamAM vasatA khuzamena haju taddana jagalI dazAmAM che. tA vaLI bIjI bAju oNsTreliyAnA raNamAM rahetA khidIjI lAka) tA hajI paNa paththarayuganA jevuM jIvana jIve che. temane khetI karatAM, prANIone pALatAM ke kapaDAM banAvatAM AvaDatuM nathI. raNapradezAmAM mAnavIne joItA khArAka saraLa Jain Education Intemational 213 tAthI prApta thatA nathI tethI khALakanI uMmara 4-5 varSanI thAya tyAM sudhI mA tene dhavarAve che! tethI svAbhAvika ja khALakAnuM zarIra hRSThapuSTa heAya. Adhunika yugamAM paNa te eTalA badhA pachAta che ke jaLAzayamAMthI pANI paNa pazunI jema, vAMkA vaLIne hoTha vaDe pIe che ! zikAramAM madadarUpa thAya teTalA mATe ja kUtarAne pALe che. I.sa. 1957 mAM eka sazodhaka TukaDIne khyAla AvyA ke AsTreliyAmAM haju khidIjI jevA ja'galI lAkA rahe che. temanA cAmaDInA ra'ga nigrA jevA ja kALA che. ughADA zarIre jIvavAnuM hAvAthI A jaMgalIe divase ArAma kare che ane rAtre bhaTake che. temanA zikAra tIrakAmaThAMthI nahI, paraMtu bhAleA, lAkaDI bUmareMga ke kAtaraDIthI ja thAya che. sTreliyAnA khidIjI jevu ja jIvana kalaharI raNamAM AvelA khuzamena jIve che. pazu khuzamena AsTreliyAnA AdivAsIo karatAM jarA sudharyAM che. temanuM mukAma jhaDa ke jhADIjhAMkharAM nIce khADA karIne nakkI thAya che. ziyA ane tenI AsapAsa ToLInAM badhAM mANusA rahe che. LAnI Tha`DI rAtrI daramyAna te temAM tApaNu kare che divase tApaNuM na joIe, tethI dareka mANasa pAtAnA judA khADA karIne temAM vanaspati pAtharIne mALeA khanAve chaeN. garamInuM pramANa vizeSa hovAthI teo zikAra mATe vahelI savAra ane mADI sAMja pasaMda kare che. strIe dharatImAMthI kadamULa khAdI kADhavAnuM kArya kare che. sUkI RtumAM jyAre pANI na maLe tyAre keTalAka cheDanAM phaLa, DALa ane pAMdaDAMnA rasathI calAvI le che, kalaharInu'raNa saharAnA jevu' tadna verAna nathI. zikArIone chiMkArA, haraNAM vagere maLI rahe che. oNsTreliyA ane kalaharInA AdivAsIonuM jIvana sarakhAvavA jevuM che, zikAra vakhate je haraNu ghAyala thAya tenA pIcho pakaDavAmAM ke sagaDa pArakhavAmAM khuzamena khUba ja kAmela che. pachI harajI bhalene khaDakALa jamIna parathI gayuM hoya ke khIjA' haraNa sAthe bhaLI gayuM hoya tA paNa khuzamena ghavAyelA haraNanA sagaDa pArakhI le che! bALaka paNa mAtAnAM pagalAM parathI nakkI karI zake che ke tenI mAtAnAM pagalAM che ke anya kAInAM. ghAsanA pradezamAM khAdhamULa kAMthI prApta thAya che temaja vIchI kayAM che te khAkhatathI paNa bALaka vAphepha hoya che.
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ 214 vizvanI asmitA bIjI bAju oNsTreliyAnA AdivAsIo sasalAM, chatAM Adhunika prakAranA vAhanavyavahAranI sagavaDa ane UMdara ane kAMgArune zekavA mATe devatA karI zake che, nAilanAM pANIno upayoga thato hovAthI gIca mAnavapaNa vAsaNa banAvavA jevI sAmAnya kalA jAtA nathI. samUha UbhA thayela che. nAIla nadInuM nakAmuM vahI jatuM AmAM vaLI keTalIka jAte thoDI sudharI che. keTalIka pANI siMcAI mATe vadhu sAro upayoga thaI zake te jAtinA loko gorAonA saMsargamAM Avela che. bIjA mATe tenA para vizvane eka moTo baMdha AsvAna baMdha vizvayuddha daramyAna oNsTreliyAnA raNamAM tUTI paDelAM bAMdhavAmAM AvyuM che. A sthAna baMdhane kAraNe khetIne vimAnonA vimAnIone zodhavA mATe lazkarI sattAvALAo vistAra hajAre ekara jeTalo vadhe che, je pahelAM A AdivAsIone upayoga karatA hatA. teo ujajaDa paDayo raheto hato. varSARtumAM jyAre varasAda bhUlA paDelAnuM pageruM kADhI ApatA eTaluM ja nahi paNa paDe tyAre bhAgye ja DuM utpAdana thatuM. have to pagalAM joIne teo kahI detA ke khovAyela mANasa kaI prativarSa eka-be pAkanI phasala levAmAM Ave che. siMcita dizAmAM haze! thara, saharA, sArA raNanA lIka bhAravAhI jamIna vistAra paNa aneka gaNuM va ra paNa aneka gaNo vadhavA pAmyA che. I.sa. pazuo dharAve che jenA vaDe teo bahAranI sudhArelI 1882 mAM IjiptanI vasatI 7 miliyana hatI te Aje duniyA sAthe saMparkamAM rahe che. eTale A raNanA loke vadhIne 36 miliyana thaI che. oNsTreliyA ane kalaharInA raNanA AdivAsIo jeTalA pachAta nathI. rastA, relave ane havAImArga dvArA saharAnA raNanA moTA bhAganA vistAronI majaNI thaI hovAthI je pratikaLatAnA pradeza tarIke paNa jANItAM che. tethI para I pradeze pahelAM ajANyA hatA temaja binaupayogI hatA che mAnavInI buddhine vikAsa paNa pratikULatAo pramANe tenI jANa thatAM, have dhIme dhIme paricita thatAM vAhanasImita ja rahe che. dhULanI DamarIo; taddana nAgA vyavahAranA vikAsamAM upagI banavA lAgyA che. Aje pato. vRkSonAM durlabha darzana, rasoI mATe lAkaDAMne to saharA, madhya ausTreliyA ane arabastAnanA vistAroabhAva, anAja, kapaDAM ane pANInA jema chINA jIvananA mAM saMzodhana thavAthI judA judA prakAranA upayoganI mukhya jarUriyAta, zikAra maLe to peTa bharIne bhojana saMdarbhamAM nakazA banI zakavA che. A prakAranAM saMzodhana thAya tevAM vizvanAM dhagadhagatAM raNamAM mAnavajIvana ghaNu pachI moTarakAre agatyano bhAga bhajavyo che. keTarapIlara, ja mukelIbharyuM che. raNanA vize vicAratAM ke kalpanA TrekaTara, pAvaraphula enjina ane vizALa TAyara vaDe retIne karatAM ja najara samakSa asahya hADamArIvALuM lokenuM khaseDIne rastAo banAvavA zarU thaI cUkyA che, je jIvana AMkha AgaLa khaDuM thAya che. tema chatAM paNa AjubAjunAM gAmaDAMo ke zaherone joDatA thayA che. duniyAnA dareka raNene pitAnI AgavI prakRti ane viziSTa vyaktitva che tevuM ja judA judA raNomAM mAnava keTalAka dUra dUranA aMtare to relave nakhAI gaI jIvana ane tenA vyavasAyamAM paNa jovA maLe che. che ane haju paNa nakhAya che. pazcima saharAmAM relavenuM kAma vizeSa thayuM che. A uparAMta AphrikA khaMDano sauthI (11) AjanuM raNapradezanuM mAnavajIvana mATe 9,000 kilomITara lAMbA kepa-kero relavemArga raNapradezamAM mAnavajIvana keTaluM badhuM saMgharSamaya che saharAmAMthI ja pasAra thAya che. kepa-kere relavene vizeSa te paristhiti AjathI keTalAka dAyakAo pahelAM hatI. phAyado Ijipta ane sudAnane thayo che. A relave AphrikAnA have te AjanA mAnavajIvanamAM ghaNuM parivartana AvyuM uttaramAM elaeNjhAMDriyAthI zarU karI dakSiNumAM cheka dakSiNa che. pratikaLa bhaugolika paristhitine AjanA mAnavIe AphrikAnA kepaTAuna sudhI laMbAyelo che. AphrikA khaMDanI zakaya teTalI khALavAno prayatna karyo che. Aje keTalAka A AMtarakhaMDIya relave pUrva saharAnA vikAsamAM mahatvaraNadvIpamAM Adhunika zodha ane TekanIkane lIdhe ghaNA ra nAkAne lAtha dhaNa ne phALe ApavA lAgI che. jaMgala ane verAna raNane che moTA pramANamAM mAnavIono samAveza thaI zakayo che. tIdhe je " aMdhAriyA khaMDa" vizenI mAnyatA hatI te ijiptanA kero zahera ane tenI AjubAjunA have havAImAgano vikAsa thatAM khoTI karI che. ekadama pradezamAM varasAda phakta 25 milimITara ja thAya che, tema ochA samayamAM raNanA eka vistAramAMthI bIjA vistAramAM Jain Education Intemational
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 215 jaI zakAya che. pahelAM raNa oLaMgavAnI je bhayaMkaratAo zikSaNa sudhI maphata suvidhAo A dezamAM prApta thaI che. hatI tene aMta Avyo che. rAjA khAlida ane temanA bhAIo kabUla kare che ke dezamAM je kaMI TUMka samayamAM parivartana AvyuM che te raNamAMthI raNapradezanuM bIjuM saMzodhana hoya to te e ke ja prApta thayuM che. raNapradezanuM mAnavajIvana have pahelAM jeTaluM hADamArI jevuM nathI - cakkasa viSamatAno pradeza hovAthI muzkelIo - I.sa. 1938mAM sAudI arebiyAmAM sau prathama tela to che paNa temAM ghaTADo thayo che. siMcAInI sagavaDa prApta thayuM. Aje duniyAmAM sauthI vadhu tela utpanna vadhatAM pIvAnuM pANI, annanuM utpAdana ane sthAyI karanArI kaMpanI arAmako (ARAMCO - Arabian makAne banatAM makAnanI suvidhAmAM vadhAro vagere raNa- American Oil Company) A dezamAM che. A deza pradezanA mAnavIne sthAyI jIvana jIvatAM zikhavADayuM che. 1970 pachI duniyAnA koI paNa deza karatAM vadhu telanI asahya garamIthI bacavA mATe IlekaTrIka paMkho ane nikAsa kare che. bIjA vizvayuddha pachI aramikoe 24 erakaMDIzanDa makAna e mAnavajIvanane rAhata ApI che. biliyana karatAM vadhu beralsa jeTaluM tela vizvanA bajAramAM nijana raNamAM reDiye ane bIjA saMdezA vyavahAranAM mUkayuM che. AmAMthI prativarSa sAudI arebiyA 25 bili sAdhanee raNapradezanA lokone satya samAja sAthe joDI yana Dolara Avaka kare che. A deza Aje duniyAnA koI dIdhA che - vizvanA samAcAra have jANatA thayA che. paNa deza karatAM vadhu vyakti dITha rASTriya Avaka dharAve che ane duniyAnuM 1/4 bhAganuM anAmata tela dharAve che. alanirjana raNapradezamAM mAnavIe khanija saMpattinuM batta dezanI telamAMthI thatI Avaka ja raNa jevA dezanA saMzodhana karyA pachI mAnavajIvanane kevuM Adhunika sagavaDa - vikAsanI mukhya cAvI banI che. joktA banAvyuM che te madhyapUrvanA dezomAM jovA maLe che. ahIM khanija tela vipula pramANamAM prApta thavA lAgyuM amerikAnA senerAnA raNamAM paNa siMcAInI sagavaDo che. khanija telamAMthI je nANAM prApta thAya che te nANAM nadIo para Dema bAMdhavAthI vadhI che. kelorADo nadI parano dvArA madhyapUrvanA dezae judAM judAM kSetromAM ke vikAsa huvara Dema baMdhAvAthI khajUrInA jhADane lAMbuM ane navuM karyo che tenuM uttama udAharaNa sAudI arebiyAmAMthI jIvana prApta thayuM che. vaLI ahIM AgaLa khajUrInAM jhADa maLe che. vaijJAnika paddhatithI ucheravAnI zarUAta thaI che. pahelAM sAudI arebiyA 15 lAkha corasa kilomITarano pAkane vizeSa levA mATe khAtarane upayoga thato paNa vistAra dharAvato deza che ke jyAM vasatI ghanatA dara amerikAe khAtara vagara barAbara jarUriyAta pUratuM pANI corasa kilomITare phakta 10 jeTalI ja che. A deza ApIne vadhu utpAdana levA mAMDayuM che. jhADamAM khajUra eTale zaka che ke tene mATo bhAga varSA vagara ja pAka taiyAra thAya ane tyAra pachI temAM bagADa na thAya rahe che. Ano artha evo nathI ke A dezamAM mAnava. te mATe cokkasa prakAranAM pagalAM levAyAM che. amerikana jIvana zakya nathI, paraMtu A dezanI keTalIka bhUstarIya raNamAM A uparAMta drAkSa, tarabUca, TAmeTAM, papaiyAM, DuMgaLI samRddhine lIdhe A deza duniyAmAM AgaLa AvavA gAjara, rIMgaNa, kebIja vagerene pAka utpanna thavA lAgyo lAge che. che. je pAka utpanna thAya che tene pAkanI sIjhana na hoya tyAre utpanna karavAmAM Ave che, jethI te vastuonA UMcA bhAva maLI Aje sAudI arebiyAmAM thoDAka beIna loko De- zake. je utpAdana thAya che te bagaDI na jAya ane jhaDapathI ghaNe aMze bhaTakatuM jIvana jIve che, ane vAhanavyavahAramAM grAhakanA bajAra sudhI pahoMcADI zakAya teTalA mATe Traka, kAra, UMTa, bakarAM, gadheDAM vagerene upayoga kare che. khanija sTezanaganamAM vageremAM rephrijareTaranI vyavasthA karAI che. telamAMthI moTA pramANamAM arthataMtramAM parivartana AvyuM che. have teo Adhunika suvidhAovALA makAnamAM rahe che, je raNupradezamAM kaI paNa khanija maLI Ave ane TelIvijhana jue che ane vAraMvAra kArane upayoga kare che. sAthe pANI puravaTho prApta thAya te vasAhate zarU thAya temanAM bALakone pahelA dhoraNathI cheka yunivarsiTInA che. paNa keTalIka vAra khanijene puravaTho maLI AvyA pachI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ 216 vizvanI asmitA vasAhato UbhI thAya che, paNa pAchaLathI khanija puravaTho (12) bhAvi Ayojanane paMthe khalAsa thaI jatAM badhI ja vasAhato ke loko te gAma ke zahera choDIne cAlyA jAya che tyAre vasAhata "bhatiyuM zahera raNapradezane sAmAnya bhASAmAM khAlI pradeza arthAta ( Ghost Town) bane che. amerikAnA nivADA rAjya- nirjana vistAra evo artha thAya. paraMtu A nirjana pradezanI mAM AvelA varjiniyA zaheramAM eka samaye 40,000nI kiMmata paNa have Adhunika yuganA mAnavIne samajAvA vastI hatI. paraMtu najIkamAM AvelI sonA ane cAMdInI lAgI che. 20mI sadI pahelAM raNane kaMI ja kiMmata na khANamAM puravaTho khalAsa thatAM vastI hAlamAM 1,000 karatAM hatI. paraMtu tyAra pachI vizvanI vasatI jhaDapathI vadhatAM paNa ochI rahI che. bhAvi vasatI mATe annano puravaTho utpana karavA mATe raNane hariyALAM banAvavAno prazna Ubho thaye. paNa raNane hariyALAM banAvavAM e jeTaluM vicAravuM saheluM che teTaluM paNu paNIne puravaTho najIka ke dUrathI prApta thato hoya, khanijanI khANa vizALa ane lAMbA samaya sudhI cAle karavuM saraLa nathI. alabatta A paristhitimAM paNa raNamAMthI pravAhI khanija tela prApta thayuM tyAre raNanuM tevI temaja naphAkAraka hoya te nAnA gAma ke zaherane vikAsa thAya che. uttara cIlInA raNamAM tAMbAnI khANa mahattva mAnavIne vizeSa samajAvavA lAgyuM che. madhyapUrvanA dezomAM to aDhaLaka khanija tela maLavAthI ujajaDa rane dharAvatuM cukIkAmaTA, pazcima osTreliyAmAM sonAnI navasAdhya karavAnA prayatna zarU thaI cUkyA che. TUMkamAM khA dharAvatuM kAlagulI, amerikAnA erIjhonA rAjyamAM ujajaDa ane verAna raNa vizvanA gIca vastIvALA lAMbA samayathI tAMbAnI khANa dharAvatAM merensI ane pradezone mATe AkarSaNa rUpa banavA lAgyAM che. Aje vagere A prakAranAM jhaDapathI khanija maLI AvatAM vikaselAM zahero che. raNamAM jyAM nAITreTsa, berekSa, piTAza, vizvanA sauthI moTA saharAnA raNane navasAdhya karIne mIThuM vagere maLe che tyAM paNa TAuna UbhAM thatAM jevA hariyALAM khetaramAM pheravI nAkhavAnAM vano sevAI maLe che. rahyAM che. jo ke kAma saraLa nathI, cokkasa bhagIratha prayatna mAgI le tema che. haramana ejala nAmanA ijanere A Ave bhArata-pAkistAnanA raNa vize joIe. pAki- aMgeno Akho plAna banAvyo che. enI cejanA mujaba stAnamAM moTA bhAganuM pAkanuM utpAdana siMdhu nadI para madhya AphrikAmAM AvelI vipula pANI puravaTho dharAvatI ja AdhArita che, je I.sa. 1950 pachI zakya banyuM che. kege nadInA pANIne eTalAMTika mahAsAgaramAM jatAM tevI ja rIte bhAratamAM satalaja nadI upara bhAratano sauthI aTakAvavA mATe sTenlI hila pAse baMdha bAMdhavo. A moTe bhAkharA nAMgala' baMdha taiyAra thavAthI paMjAba, baMdha dvArA koMgonuM mahAsarevara tayAra thAya tema che. pachI hariyANA ane keTalAka aMze rAjasthAnamAM 'hariyALI kegonI eka zAkhAne zorI nadI sudhI laI jaI e kAMtinI zarUAta thaI che. I.sa. 1953 pahelAM paMjAba baMne nadInuM pANI cADa sarovaramAM vahevarAvavuM. cADa pachAta rAjya hatuM. atyAre khetInA utpAdanamAM mahatvanuM sarovarane jaLasabhara banAvI temAMthI nahero kADhIne 21 sthAna dharAve che. raNa vistAramAM bhAkharA baMdhanuM pANI lAkha corasa kilomITara saharAnA raNanA pradezamAM pANI jatAM paMjAba bhAratanA keI paNa rAjaya karatAM vadhu ane jaI zake, khetI thaI zake. Ama sahArAnA raNane AgaLa utpanna karanAra rAjya banyuM che. paMjAba cAlu sAle AkhA vadhatuM aTakAvI zakAya eTaluM ja nahIM paNa tyAM kheta rakAmAM sauthI vadhu ghauMnuM vikrama utpAdana 67 lAkha Tana utpAdana paNa thaI zake. AthI paNa vizeSa kahIe to sTa karaze. AthI paNa vizeSa bhAkharA baMdhamAMthI eka raNamAM sauthI vadhu mUlyavAna vastu pANI che. ahIM jagatanI kenala cheka rAjasthAnanA madhya bhAga sudhI lAvavAmAM AvI badhI samRddhi karatAM eka leTA pANInuM mUlya sauthI rahI che, jenuM haju ghaNuM kAma bAkI che. A rAjasthAnanI vadhAre raheluM jovA maLe che. kenalane pUrI karavA mATe IrAnanA zAha taraphathI paNa nANAkIya madada maLI che. eTale bhArata-pAkistAnanA madhyapUrvamAM paNa pANInuM mUlya anekagaNuM che. pRthvInA raNamAM have jhaDapI parivartana AvyuM che, peTALamAMthI khanija tela maLyuM che ane temAMthI prApta thatAM Jain Education Intemational
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 217 nANAMthI raNapradezane navasAya karavAnA prayatno jhaDapathI varasAdathI vanaspatinuM pramANa ekadama ochuM temaja amuka AgaLa vadhI rahyA che. sAudI arebiyAmAM pANInI achata vistAramAM ja che. bAkI te sUkA khaDakALa ane retALa che, paraMtu pIvAnuM pANI, khetI, udyoga, jaLavidyuta vagere pradezamAM pavana pUrajozathI pheMkAya che ane mAnava upayogI mATe pANIno puravaTho jarUrI che. dezamAM hAlamAM samudranA phaLadrupa jamInane paNa binaupayogI banAve che. pANIne niSpadananI kriyA dvArA upayogamAM laI zakAya te mATenA plAna nakkI thaI gayA che. sAudI arebiyAne raNanAM mahattvanAM lakSaNene lIdhe raNu vastIne baha je pANIno plAna che te I.sa. 1980nA varSamAM dezanA aha5 pramANamAM ja Teko ApI zakayuM che. raNadvIpamAM khanija telanA jaththA jeTaluM pANI utpana karaze. dezanA ane siMcAInuM pANI pahoMcI zakayuM hoya tevA pradezamAM pUrva kinArAthI dezanI rAjadhAnI riyAdha sudhI 560 kilo. vastI kaMIka ThIka pramANamAM vaselI dekhAya che. kAraNa ke mITaranI relave bAMdhavAnuM kAma dezamAM cAlu che. tevA pradezamAM khetIvADI zakaya banI che jethI khetInA pAka utpanana thavAthI mAnavanI jIvana jarUriyAto AmAMthI bhAratanA raNane navasAdhya karavA mATe keTalA prayatno maLe che. verAna ke ujajaDa raNamAM jyAM ghAsa thoDA thayA che temAM keTalIka saphaLatA paNa maLI che. satalaja. pramANamAM che tyAM namADa leke pitAnAM pazuone mAMthI eka nahera rAjasthAna rAjyanA cheka ati zuSka carAvavA mATe eka jagyAethI bIjI jagyAe sthaLAMtara bhAgamAM pANI laI jaze ane pachI khetIvADI zakya banaze. karatA hoya che. paNa AvI paristhitimAM kayAMka pANI bhAratanA raNane aTakAvavA mATe atyAre ghaNuM ja prayogo raNudvIpamAM pazuo mATe maLavuM jarUrI che. A prakAranAM thaI rahyA che. pazcima rAjasthAnamAM jodhapura zaherathI thoDA pazuone caravA mATe sthaLAMtaro jhaDapathI thatAM hoya che, kilomITara dura bhAratIya vaijJAnika raNane AgaLa vadhatuM kAraNa ke varasAda ocho paDato hovAthI jamInamAMthI aTakAvavA mATe prayatno karI rahyA che. je 40 ekaranA bheja tarata ja sukAI jAya che temaja ghAsane puravaThe paNa vistAramAM tAranI vADa tayAra karIne mAnavI ane DhoranI khalAsa thaI jAya che. asarathI raNane rakSaNa ApyuM che. prayoga parathI sAbita thayuM che ke raNanA badhA ja vistAramAM khetI pAka zakaya zuSka raNa vistAromAM vastunuM utpAdana ochuM che banI zake tema che, je siMcAInuM pANI prApta thAya to temaja vastI paNa ochI che, jemanA mATe bahu vipula A badhA prayogo InDiyana sela erIDa jhona risarca pramANamAM AyAta vastuonI jarUra paDatI nathI. raNapradezaInsTITayuTa dvArA thaI rahyA che. no mAnavI ochI jarUriyAtothI jIvana jIvatAM TevAyelo gujarAta ane rAjasthAnanA mAM AvelA raNa vistArane che. raNadvIpamAM A AyAta-nikAsa thoDA pramANamAM rahelI jovA maLe che. prathama mAlanA vahana mATe UMTano vizeSa hariyALA banAvavAmAM narmadA pejanA upayogI thavAnI che. kacchanA sUkA bhUmi vistArane siMcAIno lAbha thAya - upayoga thato. paraMtu hAlamAM UMTano upayoga vizeSa tema che. A yojanA dvArA kacchanA meTA raNane banIne raNane oLaMgIne mAlanuM vahana karavAmAM thato nathI. vistAra navasAdhya karI zakAze. narmadA yejanAmAM pANIne raNanAM kinArAnAM sthaLAmAM te relave ane TUMkanI saMkhyA cheka kaMDalA sudhI tathA rAjasthAnanA bAramera ane jhAlora paNa vadhavA lAgI che. hAlamAM UMTane vizeSa upayoga relave sTezano ane samudranA baMdaranI AjubAju jovA jihalAone paNa pANIne lAbha maLe tema che. gujarAtanI maLe che. raNamAM relave, saDakane vikAsa thavAthI raNanA 32 lAkha hekaTara jamInane pANI maLaze jethI rAjyamAM ananI achata haLavI banaze. keTalAka bhAgomAM jhaDapathI krAMti AvavA lAgI che. khAsa karIne je ke raNumAM sthAnika vepAra vizeSa jovA maLe (13) upasaMhAra che. saharAmAM khAdyasAmagrI dUra dUrathI AvI zaheramAM ekaThI thAya che. uttara ane dakSiNa goLArdhamAM AvelAM garama raNavistAramAM ocho varasAda, UMcAM uSNatAmAna ane dukALa- uSNa kaTibaMdhanAM A raNemAM viSamatAo hovA chatAM nI paraMparA e tenAM mahattvanAM lakSaNa che. nahIvat paNa samRddhi prApta thAya temaja saMgaThana majabUta bane tevA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ 218 vizvanI asmitA prayatno jhaDapathI bIjA vizvayuddha pachI zarU thayo che. utpanna karatA madhya-pUrvanA dezo sAthe mitrAcArI vadhu gADha saMgaThana majabUta bane temaja Arthika samRddhi vadhe te banAvavA mAge che, pachI bhalene temane paisA ApavA paDe. A aMgenA be pakSa muslima dezomAM jovA maLe che. pradezanA dezomAM paNa eTalI ja viSamatAvALAM hovA chatAM eka pakSa e che ke je muslima dezonI unnati paNa deze tela prApta thavAthI samRddhi tarapha AgaLa dhapI thAya te mATe saMgaThane majabUta banAvavAmAM mAne che. A rahyA che. madhyapUrva phakta tela mATe ja mahatvanuM nathI, paraMtu dezomAM unnati jhaDapathI thAya te mATe "pAna IslAmika - tela, zAnti ane yuddha mATe paNa teTaluM ja mahattvanuM che. nI saMsthA jANItI che, jemAM vividha deze bhegA maLI eka saMgaThana karI sattA sthApavA mAge che. paraMtu A zuSka raNe bhale mAnavI mATe pratikULa hoya, paraMtu pakSamAM joDAyelA dezane moTo bhAga bahu ja pachAta che. A zuSka raNemAMthI ja mAnavI samRddhi prApta karavA A uparAMta khanijonuM pramANa paNa ochuM che. A sivAya lAgyA che. jema jema mAnavInI saMskRtine vikAsa thatA A saMgaThananA dezonI vastI jude jude ThekANe dANAnI jAya che tema raNapradeza upara mAnavInuM Adhipatya vadhatuM jema vIkharAyelI paDI che. alabatta ! AvAM rAja bhegAM jAya che. khanija saMpatti meLavIne arthataMtra majabUta thavAthI zaktizALI rASTramAM parivartana thavAnI zakyatAo banAvavAnAM keTalAMe udAharaNa ApaNI samakSa che. hariyALI bahu ja ochI jovA maLe che. krAMti sajIne vadhu annane puravaThe Ubhe thavA lAgyA bIjA pakSanA dezo evA che ke jeo khanija tela che. raNa mAnavI mATe ati upayogI che ema samajIne upara AdhArita deza che, jemAM madhyapUrvanA dezono khAsa raNane khALavA prayatna thaze te A ja raNe mAnavI mATe karIne samAveza thAya che. Aje khanija telane vizvamAM bhAvi AzrayarUpa thavAnAM che. A mATe duniyAnA dareka deza mahatvanuM sthAna maLyuM che. AthI zuSka raNamAM paNa saMrakSaNanI paddhatio apanAvavI ja rahI. 27ne ujajaDa amerikA, raziyA, briTana, phrAnsa, jarmanI, jApAna vagere ke verAna kahevA karatAM "hariyALa pradeza" tarIke oLadeze doDadhAma macAvI rahyA che. A dareka deza tela khAya tevA prayatna bhAvi vastI mATe ghaNu ja jarUrI che." Phones : 329302-324628 NATIONAL PLASTIC PRODUCTS The best you can buy National Plastic Products are in a class by themselves. Made from superior raw materials, using modern plastic technology. They are beautiful in looks...dutiful in performance. Be right-bright with NATIONAL NATIONAL PLASTIC INDUSTRIES 40. MIRCHI GALLI, OPP. JUMMA MASJID, BOMBAY-2 Jain Education Intemational
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 218 ! htttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Gram : WETPROCESS Phone : 574381 (3 Lines) Telex : 011-2838 totatottato ttiti t *** CALICO INDUSTRIAL ENGINEER'S ** Chakala-Andheri-Bombay-400093 ****** MANUFACTURERS OF : ****** ttttttttt************************** * ****** * **** Textile Wet Processing Machinery (1) High Speed singeing machine. (2) J-box rope bleaching plant. (3) Flash Bleach open width bleaching range. (4) Semi-continuous and continuous open width bleaching plants. (5) Chainless cloth mercerisers. (6) Stainless steel cylinder drying ranges. (7) Automatic and semi-automatic stainless steel dye jiggers. (8) Thermosoling and thermofixation ranges for continuous dyeing of terry cotton blends. (9) High pressure and High temperature horizontal beam dyeing machine for fabrics. (10) High temperature and High pressure vertical yarn dyeing machine. (11) High efficiency wide width washing & soaping mechine. (12) Finishing Mangles. ( 13 ) Polymerising machines. (14) Dyeing Mangles with hot air drying machines. (15) Hydromatic Beam Batching machines (16) Fabric Automatic Cloth Sheraing & Cropping Machines. *********** ** ************ ***************** ************************* *********************************************** ****************************** Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ 220 www Gram: "ANEKANT" INTERSTATE ENGINEERING ENGINEERING COMPANY * Fleet Owners. * Garage Owners. * Vehicle Dealers. * Workshop Proprietors Contact for All Your Requirements of 1. Crankshaft Grinder 2. Cylinder Boring Bar Machine 3. Honing Machine 4. Conrod Boring Machine, 5. Surface Grinder. GARAGE SERVICING EQUIPMENT (Imported and Indigenous) Line Boring Machine. 7. Scooter boring Machine. (Italy) * Tata Dealers. Prompt Delivery, Reasonable Price & Quality Products. Agents for: Phone: 256469 * Leyland Dealers. * Tractors Dealers. Etc. Etc. Etc. World Famous Garage Servicing Equipment & General Machinery and Spares. Imported From-Germany-Italy-Denmark-England, U. S. A. and Japan for Garage Servicing Equipment and Spares for the following and other Machines. " vizvanI amitA 8. Imported Tool Bits for the use of Cylinder Boring Bar Machine. ~VVVVVVumm 9. Van Norman American Make Cylinder Boring Bar Machine & other Garage Sarvicing Equipments also. 10. "Kota Weld" Machine U. S. A. Make. 11. Spare Parts (Imported) Also Suppliers of A. M. C. range of Machines throughout India to many Tata & Ashok Leyland Dealers and other Garage Equipment owners. We offer our Services For Importing and Indenting. NOW AT YOUR RERVICE - 131, MEDOWS STREET, FORT, BOMBAY-400 023.
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ jApAnanuM AdhunikIkaraNa - prA. esa. vI. jAnI jApAna e eziyAmAM pesiphika mahAsAgaramAM samrATanI sattAnI punaHsthApanA atizaya pUrvamAM AvelA seMkaDo TApuono deza che jemAMthI mukhya cAra TApuo A pramANe che-hoLu, zikAku, (meijI yuganI sthApanA) kayuzu ane hakkAIDe. tenuM kSetraphaLa 1,47,727 corasa jApAnamAM rAjakIya kSetre sAcI sattAne adhikArI mAIla ane vasatI lagabhaga 10 karoDanI che. jApAna samrATa hatuM, paraMtu 12mI sadIthI sAcI sattA zAna atyaMta pUrvamAM Avela deza hovAthI tene "UgatA (vartamAna yuganA vaDA pradhAna) nA hAthamAM hatI. temAM sUryane deza" paNa kahevAmAM Ave che. Adhunika yugamAM paNa 1603 thI to tophagAvA kuLanI vyaktie ja zagUna to te eziyAnA rASTromAM pragatinI daSTie "madhyAhune pade AvatI tethI 1603thI 1867 sudhIne yuga tAkugAvA Avela sUrya' banyo che. yuga tarIke oLakhAya che. jApAnane sAmaMta vaga tathA sAmAnya prajAjane zagUnanI ekahaththu sattAthI kaMTALIne ogaNIsamI sadInI zarUAta sudhI jApAne paNa tene virodha karavA lAgyA hatA. teo ema IcchatA hatA ke cInanI jema "baMdhabAraNAnI nIti" apanAvI hatI. samrATa sAcI sattA pitAnA hAthamAM le. tevAmAM 1867mAM 163mAM jApAne videzIo mATe jApAnamAM pravezabaMdhI karI tyArathI cheka 1853 sudhI jApAnanA daravAjA bahAranI jApAnanA tatkAlIna samrATa ane zagUna mRtyu pAmyA. 14 varSane mutsahita 'meIjI" nAma dhAraNa karI samrATa duniyA mATe lagabhaga baMdha hatA. cInanAM dvAra pazcimanAM rASTro tarIke gAdI upara beThe. navA zaguna keIkIe prajAnA mATe kholavAno yaza IMDane jAya che te jApAnanAM dvAra dabANane kAraNe pitAnA hoddAnuM rAjInAmuM ApyuM. samrATe pAzcAtya rASTro mATe kholavAne yaza amerikAne jAya che. tenA tyAganI kadara karI tene saMrakSaNa ane videza khAtAne jApAnamAM amerikAnA Agamana pahelAM spena, pagAla ane vaDe cAlu rAkhyuM. paraMtu zagUnanA virodhIoe samrATane nedharaleMDa tyAM pahoMcI gayAM hatAM, paraMtu te dezo mukhyatve mahelamAM keda karI zagUna pada nAbUda karyAnI jAherAta dharmapracAra mATe gayA hatA, rAjakIya daSTie jApAnane karAvI. pariNAme jApAnamAM sADA sAta sadIthI cAlatI jagata samakSa khulluM mUkavAnuM kArya amerikAe karyuM. AvelI zagUnanI sattAno aMta Avyo ane sAcI 1853mAM amerikAnA pramukha philimorano patra laIne saMpUrNa sattA samrATanA hAthamAM AvI gaI. Ama 1868thI amerikAne naukAdhipati komeDora methya sI. parI cAra jApAnamAM eka navA yuganI zarUAta thaI je meIjI vahANenA kAphalA sAthe jApAna pahoMcyo ane jApAne (bhavya) yuga tarIke oLakhAya che. 1853mAM komeDAra 1854mAM amerikA sAthe kanAgAvAnI saMdhi karI. tada. perInA Agamana sAthe jApAnanI pragati mATenA daravAjA nusAra jApAnanAM be baMdaro videzIo mATe khu dalAM mukAyAM. tyAra pachI IMgleMDa, phrAnsa, holenDa ane raziyAe paNa khulA thayA ane 1868mAM samrATanI sattAnI punaHsthApanA sAthe meIjI yuga (1868-1912) mAM jApAnanuM AdhujApAna sAthe saMdhi karI amerikA jevI sagavaDa meLavI. nikIkaraNa ane pazcimIkaraNa thayuM. tenA pariNAme samrATa komeDora perInuM Agamana jApAnanAM ItihAsano eka meijI (bhatha) ne yuga, tenA kharA arthamAM jApAnane mahavane banAve che, kAraNa ke tenA Agamana pachI bhavya ke gauravapUrNa yuga bane. jApAnanAM dvAra pazcimI rASTro mATe khullo mukAyA eTaluM ja nahi paraMtu tenI pragatinAM dvAra paNa khulelAM | na samrATa meIjha nAnI umara hovA chatAM cInanI thayAM. pariNAme pAzcAtya pragatinI havA jApAnamAM jema pratikriyAvAdI rAjamAtA ke junavANI darabArIonA pravezI. saMrakSaNa ke asara heThaLa na hato. te mUkha, durAcaraNa ke Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ 222 vizvanI asmitA vyasana na hatuM. te khUba ja samajadAra, vicakSaNa, gauravane kAraNe jema bhAratanAM pa62 rajavADAMoe svecchAe praNa ane asarakAraka hatA. tethI tenA kAMtikArI potAnAM rAja ane sattAne tyAga karyo hato tema sudhArAone te amalamAM mUkI zakyo. tenA rAjyaamalanI meIchanI kunehapUrvakanI samajAvaTathI jApAnanA keTalAka zarUAtamAM ja thayeluM zagUnazAhInuM patana e jApAnanA moTA dezabhakta sAmaMtoe svecchAe sattAtyAga karyo ItihAsane kAMtikArI banAva gaNAya che, kAraNa ke zagUnanA ane pachIthI to badhAe temanuM anukaraNa karyuM. Ama aMta sAthe sAmaMtazAhI paddhatine mRtyughaMTa vAgI gaye ahiMsaka rIte sAmaMtazAhIne aMta Avyo ane rASTrIya kahI zakAya tevI sarakArane udaya thayo. 2. baMdhAraNIya : sAmaMtazAhIne aMta lAvyA pachI meIjIe lokazAhI paddhatinAM tattvone amalamAM mUkavA mATe eka baMdhAraNIya samrATa mutsahitae "mAM" IlakAba sAthe rAjyanI paMcanI racanA karI. tenA adhyakSa prinsa ITee pazcimadhurA saMbhALI ane 1868mAM ja teNe zAsananA navA nAM judAM judAM dezonA baMdhAraNano abhyAsa karavA te siddhAMtonI jAherAta karI hatI jemAM eka vicAra karanArI dezonI mulAkAta laI potAno ahevAla rajU karyo. teNe sabhA sthApavAnI, prAcIna rivAje nAbUda karI navI rIta- navA ekIkaraNa pAmelA jarmanInA baMdhAraNanAM ghaNuM bhAte apanAvavAnI, samAna nyAya ApavAnI tathA tane svIkAravAnI bhalAmaNa karI hatI. tadanusAra jagatamAM keIpaNa dezamAMthI jJAna meLavavAnI vAtane samrATe 1889 mAM navuM baMdhAraNuM ApyuM jemAM rAjAzAhI ullekha karAyo hato. A jAherAta e tenA pragatizIla ane lokazAhInA siddhAMtone samanvaya karavAmAM AvyA vicAronuM pratibiMba gaNAvI zakAya. A jAherAta dvArA hate. eziyAnuM te prathama Adhunika baMdhAraNa hatuM. A pitAnA dezanAM dvAra pazcimI vicAro mATe khullAM baMdhAraNa ApI jApAna "eziyAmAM lekazAhInuM mazAlacI" mUkI meIjI samrATe pAzcitya dezanuM anukaraNa karI banyuM. AdhunikIkaraNanI evI haraNaphALa bharI ke TUMka samayamAM te "eziyAnuM bhAgyavidhAtA" banI gayuM. meIchanI 3, nyAyakIyaHsudhAraka nItithI jApAnanI kAyApalaTa thaI ane jApAne maIjIe zAsananA siddhAMtanI karelI jAherAta anuzaherIkaraNa, yAMtrIkaraNa, audyogIkaraNa ane AdhunikIkaraNanAM kSetre kalapanAtIta pragati sAdhI tethI ja meIchayuga sAra saraLa ane samAna nyAya ApavA mATe nyAyataMtramAM jApAnane "bhavya ane gauravapUrNa yuga" uphe suvarNayuga phrAMnsanI nyAyapaddhatinuM anukaraNa karavAmAM AvyuM. meDA mAnavAmAM Ave che. meIjhayugane bhavya yuga banAvanAra meDA paNa jApAnane samajAyuM hatuM ke paradezI sattAone sudhArAo A pramANe hatA : pitAnA nAgarike jApAnamAM gune kare te paNa tene sajA na karI zakAya te je adhikAra apAyele te 1. rAjakIyaH jApAnanI sarvocca sattA upara tarApa samAna hato. tethI jApAne potAnA dIvAnI ane phojadArI kAyadAne phrAnsa dezamAM ekatA ane akhaMDitA sthApavA mATe sau ane praziyAnA kAyadAzAstrIonI salAha anusAra sudhAryA prathama meIjIe sAmaMtazAhI prathAne nAza karavAnuM pagaluM hatA ane tyAra pachI pAzcAtya rASTrane pitAnA uparokta lIdhuM. prajA paNa sAmata ane zagUnathI nArAja hatI. vizeSAdhikAra jatA karavA samajAvavAmAM AvyA hatA. vaLI prajA ane sAmaMta vacce AMtaravigraha phATI na pariNAme 19mI sadInA aMte videzIonA te vizeSAdhinIkaLe tenI sAvacetI rAkhI nAnAmoTA sAmaMtane sAvacetI rAkha nAnA moTA sAmatAne kArane aMta Avyo hato. vizvAsamAM laI temane potAnI jAgIro ane adhikAra 4. lazkarI - jatA karavA meijIe samajAvyA. A samaye jApAnamAM ' 280 dei (sAmata) ane 150 darabArIo hatA. meIjha e vAtathI vAkepha hato ke " zakti vinA saradAra vallabhabhAI paTelanI samajAvaTa ane kunehabAjIne sattA TakAvI zakAya nahi.' tethI teNe lazkarI kSetre Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha. bhAga-ra sudhArA karI zaktizALI lazkaranI racanA karI. pahelAM mAtra sAmurAI vanA (bhAratanA rAjapUta leke! jevA laDAyaka ) leAkeAne ja senAmAM bharatI karAtA tene badale dareka varganA lokone lazkaramAM dAkhala thavAnI teNe chUTa ApI ane 20 varSanI uparanA dareka jApAnI yuvaka mATe 3 varSanI jiyAta lazkarI tAlrIma dAkhala karI, teNe jApAnanA lazkarI jIvanamAM krAMti ANI hatI. naukAkAphalAnI zarUAta 1855mAM ja Daca naukAdhikArIonA mAdana heThaLa karyA khAda phreMca prabhAva heThaLa tenI puna: racanA karavAmAM AvelI. 1869mAM briTiza naukAdaLanI madadathI naukA tAlIma-zALA paNa kheAlavAmAM AvI ane ghaNAne iMgleMDa tAlIma levA mAkalavAmAM AvyA. 1875 mAM jApAnanu lAkhaDanuM paheluM vahANa taratuM mukAya. 20 varSa pachI 1895mAM 28 vahANA ane 24 samamarIna dharAvatu jApAnI naukAdaLa cInane harAvavAmAM sama nIvaDayuM hatuM. sthalasenAnI punaH racanA jamana paddhatie karavAmAM AvI. temaNe navuM sUtra khulaMda karyuM": " samRddha deza ane zaktizALI lazkara ". thADAM varSomAM tenI noMdha zakti eziyAmAM zreSTha gaNAvA lAgI. tenAM yuddhajahAje bhayajanaka gaNAvA lAgyAM. bIjA vizvayuddha samaye naukA zaktimAM amerikA ane iMgleMDa pachI tenA krama jagatamAM trIjo hatA. uparAMta TAkiyA ane osAkAmAM tApa, 'dUka ane dAgALAnAM kArakhAnAM pazu zarU thayAM. 5. vepAra ane udyoga meijI sarakAre Arthika unnati mATe paNa khUba ja jAgRti dAkhavI. jApAna zIkhavAmAM samatha hatu tethI teNe pazcimanI vaijJAnika zeAdhA ane yaMtrAne eTalI thI apanAvyAM ke te peAtAnA pAzcAtya gurue karatAM paNa savAyu... nIvaDayuM. pazcimanI hurALamAM AvavA mATe samrATa meijIe audyogIkaraNane prAtsAhana ApyuM. mUDIvAdI vagane udyogAnA kSetre AkaOvA mATe teNe rAjya taraphathI kArakhAnAM mATenAM makAnA madhAvyAM, temAM yaMtro gAThavyAM, tene utpAdana karatAM karyA ane pachI tene mUDI patione vecavA sarakAre taiyArI batAvI. mUDIvAdI kuTu'e A navA kSetre AgaLa AvyA pachI te kArakhAnAM sthApavAnI para'parA zarU thaI. mitsuI, mitsukhisI jevA dhanavAna kuTuAe paNa A kSetre jhaMpalAvyuM. pachI te bhAratanA TATA khiralA ane maphatalAla kuTuMbanA udyoga Jain Education Intemational 223 jUthAnI jema mitsuI, mitsubisI vagerenAM udyoga jUthe sthapAyAM, pariNAme jApAnanI audyogika krAMti jhaDapI manI. pAzcAtya Tekanikala paddhativALA udyogA paNa sthapAyA. 1866mAM iMgleDathI sutarAu kApaDa vaNavAnI mazInarI tathA tenA kArIgarA lAvavAmAM AvelA. tenA AdhAre mATI kApaDa mileA nakhAI, sapheda lAdI, simenTa, garama kApaDa, soDiyama salpheTa ane blIciMga pAvaDaranAM kArakhAnAM paNa nakhAyAM.4 jApAna jANatuM hatu` ke svata"vikAsanI sAthe lazkara mATe jarUrI evA udyogeAnA tratA TakAvI rAkhavA lazkaranI jarUra che. tethI arthataMtranA vikAsa tarapha paNa dhyAna apAyuM, nAgAsAkInI lAkhaDanI kAunDrInA vikAsa karI zastronA utpAdanane vega apAyA. tApa ane dArUgeALAnAM kArakhAnAM paNa kAma karatAM thaI gayAM, 1873mAM khANa-vibhAga zarU thayA. 1881 mAM seAnA ane cAMdInI 90% khANeAnA sarakAre kabajo lIdhA, 1880mAM sarakAra hastaka 3 jahAjavADA, 51 vahAtheA, p dArUgeALAnA kArakhAnAM, para khIjAM kArakhAnAM, 10 khANA vagere hatAM.pa jApAne audyAgika kSetre evI jhaDapI pragati sAdhI ke te iMgleDa jevA unnata dezanI harIphAI karavA lAgyu'. vIsamI sadImAM te| jApAne asAdhAraNa Arthika pragati sAdhI. 1903 pachI jApAna jagatanA udyogapradhAna deza gaNAvA lAgyA. iMgleDanA mami ghamanI kharAkharI karI zake tevA osAkA ane anya audyogika nagarInA vikAsa thaye. kAgaLa, dIvAsaLI, zarAba, rAsAyaNika khAtara vagerenAM kArakhAnAM paNa zarU thayAM. davA ane jhaDapa-rasAyaNAnI tA te 1920 pachI jagatamAM nikAsa karavA lAgyuM, khIjA dezamAM te mUDIrokANa karavA lAgyuM ane jagatanAM khajArA jApAnI mAlathI UbharAvA lAgyA. tethI bIjA rAjyeAe jApAnI mAla upara aneka prakAranAM niyaMtraNA mUkayAM. 1937mAM te sutarAu kApaDanI sauthI vadhu nikAsa karanAra iMgleDanI harIphAI karavA lAgyu ane racAnanA utpAdana ane vecANumAM jApAna jagatanu prathama na'kharanu` rAjaya banyuM. videzI vepAramAM paNa jhaDapI vRddhi thaI. 1895mAM jApAnanA videzI vepAra 23 karoDa cenanA hatA te 1918mAM lagabhaga 17 gaNA vadhIne 400 karoDa cetanA thaI gayA hatA. sutarAu kApaDa, rezama, cAna, lAkhaDa ane pAlAdanA utpAdanamAM anekagaNA
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ 224 vadhArA thayA hatA. jApAnanI A asAdhAraNa Arthika pragati eziyA mATe gaurava samAna hatI. 6. vAhana vyavahAra ane sadezA vyavahAraH 7. audyogika vikAsanI sAthe mAla ane mANasAnI jhaDapI heraphera mATe vAhana vyavahAranA vikAsa karavAmAM AvyA. sau prathama 1872mAM TAkiyA ane cAkAhAmAzAhI vacce relave nAkhavAmAM AvI. 1897 sudhImAM 3800 mAIlanI relave nakhAI gaI hatI. relavee audyogika vikAsanI sAthe sAthe rASTrIya ekatA vikasAvavAmAM paNa phALA ApyA. vahANavaTA udyoganA vikAsa mATe prayatna hAtha dharAyA. 1874mAM jApAne videzAmAMthI vahANu kharIdyAM je pachIthI sarakAre mitsukhisI karUMpanIne hastAM. tarita karI dIdhAM. te kaMpanIe sarakArI madadathI dariyAkAMThAnI sevA ane phArmoMsA ane cIna sAthenI dariyAI sevA zarU karI. videzI kaptAneAne nImavAmAM AvyA ane jApAnI khalAsIone temanA dvArA tAlIma ApavAmAM AvI. pachI te jApAne ja pAtAnA jahAjavADAmAM ja vahANA bAMdhavAnuM hAtha dharyuM. 1883mAM nAgAsAkInI gAdImAM 10 ane hayAgAnI gAdImAM 23 vahANA taiyAra karAyAM. mAlavAhaka tathA pesenjara vahANAnI sAthe sAthe yuddha jahAja paNa manAvavAmAM AvyAM. vIsamI sadInA pAMcamA dasakAmAM teA jApAne vahANavaTAnA kSetre jagatamAM trIjuM sthAna meLavyuM. satyaketu vidyAla'kAra lakhe che ke jApAnanAM jahAjo AMtararASTrIya kSetre bhayajanaka gaNAvA lAgyAM.1 saMdezA vyavahAranAM sAdhanAne pazu vikAsa thayA. 1898mAM ja tAranI lAIneA nAkhavAmAM AvI ane TapAlapaddhati paNa dAkhala karavAmAM AvI. 1880 sudhImAM badhAM mukhya zaherAne tAranI lAInathI joDI devAyAM. benka : vizvanI asmitA bacata beMka pazu zarU karavAmAM AvI. uparAMta kRSi-e ka ane audyogika-eka paNa sthApavAmAM AvI. 8. khetI : meijI samrATe vepAra ane udyAganA vikAsanI sAthe khetI kSetre paNa sudhArAnA kAryakrama hAtha dharyAM. sAmatapaddhatinA atane kAraNe kheDUtonI sthiti pahelAM karatAM sudharI hatI. chatAM khetI ane kheDUtAnI sthiti sudhAravA mATe vizALa kAryakrama hAtha dharavAmAM AvyA. 1872mAM kheDe tenI jamIna siddhAMta anusAra khetarA jApAnanI vastI 1872mAM 3.5 karoDa hatI te vadhIne upara khetI karanAra kheDUtAnI mAlikI sthApavAmAM AvI. 1930mAM 6.9 karoDa thaI gaI hatI. tethI vadhArAnI anAjanI mAtrAne paheAMcI vaLavA khetInA vikAsa mATenA kAryakrama hAtha dharAyA. khetI paddhatimAM ane sAdhanemAM sudhArA karAyA. sArAM biyAraNa ane rAsAyaNika khAtaranA vaparAza zarU thayA. pUra niya traNanAM pagalAM levAyAM. pazcimamAMthI kRSi-niSNAtAne melAvavAmAM AvyA, kRSizALA ane kAlejo sthApavAmAM AvI. pariNAme 1882mAM jApAnamAM lagabhaga 535 lAkha muzala cAkhAnu utpAdana thatuM hatu te vadhIne 1928mAM 3015 lAkha khuzala thaI gayu eTale ke lagabhaga cha gaNA vadhArA thayA, zAka, phaLa ane cAnI khetIne tathA zetUranA jhADa upara rezamanA kIDA pALavAnA kAya`ne protsAhana ApavAmAM AvyuM. jApAnamAM rezama lagabhaga ra0 lAkha lokonI AjIvikAnuM sAdhana hatu. ITAlI karatAM jApAna traNu gaNuM rezama banAvavA lAgyuM hatuM ane 1910 sudhImAM te te cIna karatAM paNa vadhu rezama taiyAra karavA lAgyu hatu, 9. matsya udyoga : vepAra ane udyoganA vikAsanI sAthe ja zAkhanI jApAnamAM lagabhaga 15 lAkha leAkeA matsya udyAgamAM sagavaDo vadhAravAnI jarUrata hatI. tethI 1873mAM rAkAyelAM hatAM. meijI sarakAre A udyoganu` mahattva amerikAnuM anukaraNa karI prathama nezanala beMkanI sthApanA karavAmAM AvI. 1879 sudhImAM AvI 151 eka sthapAi. 1885mAM ' eka epha jApAna' nAmanI kendrIya eMka sthApavAmAM AvI. madhyama varganA leAkeAne acata karavAnI preraNA ApavA mATe ' posTa oNphisa pArakhIne kinArAnA pradezamAM tathA UMDA dariyAmAM paNa mAchalAM pakaDavAnA udyoganA vikAsa mATe pagalAM lIdhAM, tethI 1905nI pAsmAuthanI saMdhimAM teNe raziyA pAsethI sAIbiriyAnA samudra kinAre mAchalAM pakaDavAnA hakka meLavyeA hateA.
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMpa bhAga-2 225 10. sAmAjika - meIjI yuga daramyAna jApAne zekSaNika kSetre apratima pragati sAdhI. 1871mAM tyAM zikSaNa vibhAga kholavAmAM cInanI jema jApAnanA sAmAjika saMgaThanane AdhAra Avyo. teNe saMpUrNa dezane 8 vibhAgamAM vaheMcI dIdho. kuTuMba hatuM. kuTuMbamAM pitRpUjA pracalita hatI. paraMtu te dareka vibhAgamAM 1 yunivarsiTI, 32 hAIskUle ane jApAnamAM audyogIkaraNanI sAthe zaherIkaraNuM astitvamAM 1 prAthamika zALAo rAkhavAnI jogavAI hatI. AvatAM loko AjIvikA kamAvA mATe gAmaDAM cheDI 1872mAM eka varSanuM ane pachIthI 1886mAM cAra varSanuM zaheramAM AvavA lAgyAM. tethI kuTuMba vibhakta banyuM. prAthamika kSikSaNa pharajiyAta banAvavAmAM AvyuM. zALA- jApAnanA sAmAjika jIvananuM te eka krAMtikArI parivartana emAM bhaNatA vidyArthIonuM pramANa 1886mAM 46 hatuM hatuM. A parivartanane pariNAme kuTuMbanA vaDIlanuM kuTuMba te vadhIne 1905mAM 95 TakA thaI gayuM. 1922 sudhImAM uparanuM prabhutva ghaTyuM ane jApAnanA yuvake ane jApAnamAM zALAe javAnI uMmaravALuM kaI bALaka evuM yuvatIo tyArathI pitAnA jIvanasAthI pote ja pasaMda na hatuM jeNe zALAnuM zikSaNa na meLavyuM hoya. karavA lAgyA, je pahelAM temanA mAtApitA pasaMda karatAM hatAM. jApAnamAM zALA-kolejomAM abhyAsanI sAthe cAritrya vezabhUSAmAM paNa parivartana AvyuM. samrATa pote nirmANa ane dezabhakti upara paNa bhAra mUkavAmAM AvatuM videzI pizAka paherI mahelanI bahAra nIkaLato. 1872mAM hatuM. kRSi, jaMgala-vidyA, matsya udyoga ane IjanerI darabAramAM ane sarakArI kAryakramomAM pazcimI pozAka vidyA mATenI zALAo paNa zarU karavAmAM AvI. te paheravAnuM pharajiyAta banAvavAmAM AvyuM. pazcimI Dhabe mATe paradezathI zikSaka bolAvavAmAM AvyA. jApAne kezakalApa karavAnuM tathA dAMta upara brazathI maMjana karavAnuM prAthamika zikSaNamAM amerikAnuM, ucca zikSaNamAM phrAnsanuM paNa zarU thayuM. khAnapAnamAM paNa pazcimanuM anukaraNa thayuM. ane zilpa sthApatyanA zikSaNamAM jamanInuM anukaraNa rAjamahelanA bhojana samAraMbhamAM breDa ane bIphana karyuM. pariNAme jApAnI vidyArthI mATe potAnA dezamAM (gomAMsa)upayoga thavA lAgyo. hastadhUnanane ziSTA- badhA prakAranuM zikSaNa meLavavAnuM saraLa banyuM. yurocAra pracalita thayo. sAmurAI vage bhAratanA zIkhenI piyana bhASAno abhyAsa karavA mATe aMgrejI mAdhyama jema dhIme dhIme talavAra rAkhavAnuM cheDI dIdhuM. 1880mAM tarIkenuM sthAna ApavAmAM AvyuM. 1877mAM TokImAM videzI bhASA bolavAnI ane videzI nRtya karavAnI prathA ane 1931mAM esAkAmAM yunivarsiTI sthapAI. paNa zarU thaI te mATe 1883mAM TekiyAmAM eka sabhAgRhe strI zikSaNanA vikAsa mATenA prayAsa paNa karAyA. banAvavAmAM AvyuM. strIo paNa iMgleMDanA vikaToriyA chokarIo mATe cha varSanuM prAthamika zikSaNa pharajiyAta yuga jevAM kapaDAM paheravA lAgI. 1872mAM TokiyomAM banAvavAmAM AvyuM. 1871mAM pAMca jApAnI yuvatIone vIjaLInA ane kehAmAmAM gesanA dIvAnI rozanI eTalA mATe videza mokalavAmAM AvI ke jethI teo maLavA lAgI. tyAM ucca zikSaNa meLavIne pitAnA dezamAM strI-zikSaNanA 11. zaikSaNika prasAramAM rasa le. 1882mAM sarakAre prathama mahilA koleja khelI ane 1913mAM senDAImAM prathama mahilA yunivamaIjI samrATe pitAnI 1868nI ghoSaNAmAM kaheluM rsiTInI sthApanA karavAmAM AvI. (bhAratamAM mahilAo ke jagatamAM cArebAjuthI jJAna meLavavA prayAsa karavAmAM mATe esa. ena. DI. TI. yunivarsiTI che. ) ma halA Avaze. A jAherAta ja junavANI jApAnamAM zaikSaNika adhyApako mATe tAlImazALAe khelavAmAM AvI. strIkrAMtinAM maMDANanI zarUAta hatI. "meijInA Agamana zikSaNanA prasArane pariNAme ghaNI strIo adhyApaka, sAthe ja hajAro vidyAthIo nUtana zikSaNa ane jJAnanuM cikitsaka, patrakAra, vakIla vagerenA rUpamAM svataMtratApUrvaka rasapAna karavA yuropa ane amerikA gayA, tyAMnA udAra- pitAnI AjIvikA kamAvA lAgI. Ama te sAcA matavAdI vicArathI prabhAvita thaIne pAchA pharyA ane arthamAM puruSa samovaDI banI. zikSaNanA prasArane pariNAme IjInI sudhArAvAdI nIti ane caLavaLanA samarthaka jApAna eziyAne prathama pUrNa vikasita ane zikSita anyA" ema ke. esa. lATa nAMdhe che. deza ba . Jain Education Intemational
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ 226 vizvanI asmitA 12. sAhityika - daramyAna karavAmAM AveluM A bhAre parivartana eka pazcimanA jJAna vijJAnane apanAvavA mATe aneka asAdhAraNa ghaTanA che ane itihAsamAM ene joTo nathI. pAzcAtya graMthanuM jApAnI bhASAmAM bhASAMtara karavAmAM jApAna eka jabaradasta audyogika rASTra banI gayuM.... AvyuM. jApAnamAM Adhunika sAhityanI racanA thaI. udyogamAM to tenA guruo karatAM paNa AgaLa vadhI sAhitya e samAjanuM darpaNa che ' e siddhAMta anusAra gayuM. te eka mahAna rASTra banI gayuM ane AMtaratatkAlIna sudhArAvAdI mAnasa meijI yuganA sAhityamAM rASTrIya vyavahAramAM paNa tenI vAta AdarapUrvaka saMbhaLAvA pratibiMbita thAya che. jApAnanA sAhitya upara briTiza, lAgI. kenca ane raziyana lekhakone prabhAva paDyo hato. 19mI sadInA aMtamAM jApAnamAM romAMTika zAkhAne ze, eziyAnI mahAsattA tarIke jApAnane udaya yathArthavAdI zAkhAne karyo ane AdarzavAdI zAkhAne rohAna jevA mahAna sAhityakAro thayo. jApAnI-aMgrejI zrI naherU noMdhe che ke "jApAne kevaLa yuropanI zabdakoSanI paNa racanA thaI. zekasapiyaranAM nATakono audyogika paddhatinuM ja nahIM paNa tenI sAmrAjyavAdI jApAnImAM anuvAda thayo. kalA, vijJAna, ItihAsa, rAja AkramaNanI nItinuM paNuM anukaraNa karyuM. te yuropanuM nItizAstra, rasAyaNazAstra, senikavidyA vagere viSayanA vaphAdAra ziSya hatuM eTaluM ja nahIM te te potAnA pramANita graMtho paNa lakhAyA. samAcArapatro paNa prakAzita gurUthIye AgaLa vadhI gayuM.10 samrATa mejI pazcimanAM thavA lAgyA. prathama samAcArapatra 1872mAM prakAzita thayuM. * - rASTranI jema mAnato hato ke jenuM rAjya meTu tenI jApAnI uparAMta aMgrejI jevI videzI bhASAmAM paNa zakti ane sattA vadhAre. tethI jApAnamAM paNa samrATanI samAcArapatro prakAzita thatAM hatAM. sattAnI punaH sthApanA pachI evI mAgaNI UThI ke je je pradezamAM jApAnI lo ke vasatA hoya te badhA pradezane 13, dhArmika - jApAnanA samrATanA niyaMtraNa heThaLa mUkavA. Ama teo samrATa meIjIe jApAnanA prAcIna dharma zitene brahada jApAna"nI racanA karavA IcchatA hatA. jApAne punaHjIvana ApyuM. zinto dharma samrATane "IzvararUpa" 187pathI viratAravAdanI zarUAta karI. te varSe jApAne mAnato hato tethI samrATe tene protsAhana ApyuM. teNe raziyA sAthe karAra karI kayurAIla TApue meLavyA. zitAne rASTradharma jAhera karyo. te dharma eka prakAranI tyArapachI 1878mAM benina ane 1879mAM 2cUkayU rASTrIya zistanuM svarUpa" banyo hato. zito dharmanA TApuo meLavyA. Ama sAmrAjyavAdI pravRttinI zarUAtapunaradvArathI jApAnanI prajAmAM rASTrIyatAne vikAsa karavAmAM mAM jApAnane keI aDacaNa na AvatAM, jApAnane sahAyatA maLI. vistAra karavA mATenuM protsAhana maLyuM. barAbara te samaye Ama 1867thI 1912nA meIjI yuga daramyAna pAzcAtya rASTro "cInI tarabUcanI eka eka cIra kApI vividha kSetre thayelA sudhArAthI jApAnanI sarvAgI pragati rahyA hatA tyAre jApAne paNa tenI eka cIra meLavavA thaI tethI ja meIchayugane jApAnane "bhavya ane gaurava- prayAsa karyo. 1894-85mAM cIna-jApAna yuddha laDAyuM. pUrNa yuga" kahevAmAM Ave che. meIjInA sudhArAthI cIna hAryuM ane jApAne tenI pAsethI meMsa ane jApAnamAM eka prakAranI krAMti thaI kAraNa ke tenA pariNAme piskADorasa TApuo meLavyA. 1895thI 1945nAM 50 jApAne madhyayugamAMthI Adhunika yugamAM praveza karyo. A varSanA gALAne jApAnanA "lazkarI varcasvanA yuga" tarIke kAMti ahiMsaka ane zAMta hatI. tethI ja meIjInA zAsanane oLakhAvavAmAM Ave che.11 zAMta krAMtine yuga" paNa kahevAmAM Ave che. zrI javAharalAla naherU noMdhe che ke "1867thI 1912ne 45 varSane 19mI sadInA aMte jApAnanI gaNanA eziyAnI meIjIno rAjyaamala jApAnamAM pragatizIla rAjyaamala eka sattA tarIke thavA lAgI hatI. tyAra pachI 1902mAM tarIke oLakhAya che. enA amala daramyAna ja jApAne teNe ileMDa sAthe maitrI karAra karI eka samartha ane bhAre pragati karI ane pazcimI prajAonuM anukaraNa karIne zaktizALI mitra meLavyuM hatuM. 1904-05mAM virATa ghaNI bAbatomAM te tenuM samAvaDiyuM banyuM. eka ja piDhI raziyAne harAvI teNe jagatamAM ajoDa pratiSThA meLavI Jain Education Intemational
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAgara yuddhottara jApAna ane jApAna eka mahAsattA gaNAvA lAgyuM. A yuddhane Rtu kAriyAmAM jApAnanuM prabhutva sthapAyuM ane 1910mAM tene jApAnI sAmrAjyamAM bheLavI devAyuM prathama vizvayuddha yuddhamAM rokAyelAM hatAM tyAre jApAne paristhitinA lAbha laI cIna pAse 21 mAgaNIo rajU karI temAMthI ghaNI svIkArAvI jamanInA kabajA heThaLanA cInanA zAMTu ga pradeza kabaje karyo. 1919nI vaselsanI sadhi anusAra vijetA jUthanA sabhya tarIke jApAne meriyAnA, kerAlina ane mArzala TApue meLaLyA. amerikA ane iMgleMDa vAmana jApAnane virATa banatu' joI cAMkathA ane jApAnane niya'trita karavA 1921-22mAM vozigTana pariSada elAvI paraMtu temAM temane saphaLatA maLI nahi, jApAne 1931mAM ma'curiyA upara AkramaNa karI tene svataMtra karI ma'cuke nAmanu' pUtaLA rAjya sthApyuM. rASTrasaMghanI TIkAnI ava gaNanA karI te rASTrasa'ghamAMthI nIkaLI gayu' ane 1937mAM te phrI cIna para trATakayuM. Ama 1875thI 1937 sudhInAM 62 varSa daramyAna tenI sAmrAjyavAdI kUca vaNatha'bhI cAlu hatI. 1945mAM jApAne zaraNAgati svIkAryAM pachI tyAM 1945 thI 1951 sudhI skepaneA (Scap=Supreme Commsamaye jApAna mitrapakSe hatu' ane mitrarAjyeA yurApamAMander of Allied Powers) vahIvaTa rahyo hatA. mitra rAjyA vatI amerikAnA senApati janarala maeNkara te vahIvaTa calAvatA hatA. sAmrAjyavAdI jApAnanA sauthI vadhu bhaya amerikAne hatA. tethI teNe jApAnanA sAmrAjyane vikherI nAkhI jApAna rAjyanI sImA mAtra mULa TApue pUratI ja maryAdita rAkhI. tenA samrATanI sattA paNa maryAdita karI devAmAM AvI. jApAnanAM saMsthAnA chInavI levAyAM hatAM. tenAM mATA bhAganAM zahezanA ekhavarSAthI khUba vinAza thayA hatA. tenA mATA bhAganA udyogA ane kArakhAnAM tathA 25 TakA makrAnA nAza pAmyAM hatAM. sapattinuM kula nukasAna tenI 1948-49nI rASTrIya Avaka karatAM bamaNu hatuM.12 arthataMtra niSprANa jevu' thaI gayuM hatuM. tethI 1945 thI 1949 nA gALA jApAnamAM " Arthika gUMcavADAnA gALA " gaNavAmAM Ave che. A samaye khacatA nahivat hatI. paratu sarakAra ane ekAe pAyAnA udyogeAnA puna:nirmANu mATe chUTe hAthe nANAM ApyAM, tethI phugAvA vadhyA ane bhAvAMka paNa 1946mAM 15 hatA te vadhIne 1949mAM 197 thaI gayA. TUMkamAM khetI udyoga, vepAra, vahANavaTu', badhA kSetre yuddhanA vinAzanI asara hatI. tema chatAM jApAnanI prajA ane sarakAre pAtAnA dezanI punaHracanA karavAmAM ane tenI pragati sAdhavAmAM advitIya puruSArtha karI yuddha pachInA mAtra e dasakAmAM peAtAnA dezane Arthika rIta evA sadhdhara banAvI dIdhA che ke pharI ekavAra te amerikA ane IMgleMDa jevA audyogika rASTronI harIphAI karavA lAgyu che. jApAna icchatuM hatuM ke cIna zaktizALI bane te pahelAM ja tene phaTakA mArI pAtAnI sthiti majabUta karavI. jApAnanAM rAjanItijJA jApAnane 'dUrapUrvanI sAmrAjJI' banAvavA mAgatA hatA. tethI te rAma-lina-mAThI TAkriyA dharI jUthanu` sabhya banyuM hatuM ane bIjA vizvayuddha daramyAna lagabhaga saMpUrNa agni eziyAnA pradeza upara tenu prabhutva sthapAI gayuM hatuM. jApAnanA vidyutavegI dhasArA sAme agni eziyAmAMnAM pAzcAtya saMsthAnA retInA killAnI jema dhasI paDavAM hatAM. vijayanA madamAM teNe amerikAnA pala hAra upara AkramaNa karI (1941mAM) bhUla karI ane amerikA paNa sakriya rIte mitrapakSe bIjA vizvayuddhamAM joDAyuM. meM, 1945 sudhImAM iTAlI ane jama'nI jevA jApAnanA mitrAne harAvI mitra rASTrAe jApAnane zaraNe lAvavA kamara kasI; paraMtu jApAne namatu' na jokhatAM 6 ogasTa 1945nA jApAnanA hirAzImA upara ane 9 oNgasTa, 1945nA nAgAsAkI zahera upara amerikAe jagatamAM prathama aNumAMkha pheMkI te zaheranA bhayAnaka rIte vinAza karyA ane jApAnane zaraNe AvavA pharaja pADI. Ama jApAnanI sAmrAjyavAdI kUca jeTalI jhaDapI hatI teTaluM ja tenu' patana paNa jhaDapI hatuM. Jain Education Intemational 227 1945 pachI jApAnamAM skepa vahIvaTa sthapAyeA hatA ane te lAMkhA samaya sudhI rahe te zakaya hatuM; paraMtu 1949mAM cInamAM sAmyavAdI zAsana sthapAtAM ane 1950 mAM kAriyA yuddha zarU thatAM amerikAne lAgyuM ke jApAna pesiphika sAgaramAM amerikAnI sattAnA prabhAva vistaraNanuM' AdhAra kendra anI zake, te hetuthI jApAnanI sahAnubhUti meLavavA tene 1951mAM svataMtra karavAnu' nakkI karAyuM hatu. Ama cha varSanA amerikAnA janarala mekaranA kabajA bAda 1951mAM jApAna eka saMpU prabhutvasa'panna rAjya banyuM ane 1956mAM tene sayukta rASTresa ghamAM paNa praveza maLyA.
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ 228 vizvanI asmitA yuddhottara jApAne mAtra be dasakAmAM je jhaDapI pragati audyogika kSetre punaHsthApanA karatA paNa vadhu samaya karI potAnuM punaHnirmANa karyuM temAM sauthI maTe phALe lAgyuM na hatuM. sau prathama 1951nAM audyogika utpAdana tyAMnI prajAnI udyamI vRtti, athAga parizrama, sAhasikatA yuddha-pUrvenA pramANa karatAM vadhyuM hatuM ane 1957 sudhImAM tathA tIvra dezabhaktino hate. anya kAraNemAM skepa audyogika puna:prApti thaI hatI. moTA bhAganA udyogone vahIvaTa daramyAna ane keriyA yuddha pachI amerikAe punaH sajaja ane vyavasthita karAyA hatA ane audyogika Apela udAra jaMgI madadane gaNAvI zakAya. te uparAMta utpAdana yuddha-pUrvenA pramANa karatAM aDhI gaNuM vadhI gayuM jApAnI samAjanI ekatA, vikAsane uttejana ApanArI hatuM. mAthAdITha rASTrIya AvakamAM paNa vastI vadhI hovA netAgIrI, sarvAgINa zaikSaNika paddhati, Tekanikala tAlImanI chatAM, 10 TakA vadhAro thayo hato. 1953-59 daramyAna prazaMsanIya paddhati vagere to paNa temAM sahAyaka kula rASTrIya utpAdanamAM sarerAza 7%no vadhAre thaye banyAM hatAM. hate je yuddhAttara pazcima jarmanIne bAda karatAM koI paNa bIjA vizvayuddhamAM parAjayane kAraNe te pahelAM jApAne deza karatAM vadhu hate. udyogonA vikAsane gatizIla lazkarI siddhio dvArA meLaveluM badhuM gumAvyuM hatuM. banAvavA udyoganA mALakhAmAM paNa pheraphAra karAyo hato yuddha pachI kAcA mAlanI achata, jIvana jarUriyAtanI ane gauNa udyoganA vikAsa upara vadhu bhAra mukAyo vastuonI kamI, nitika dharaNonuM patana, netAomAMthI tathA laghu ughogAna zrI tathA laghu udyogone paNa protsAhana ApavAmAM AvyuM. prajAne UThI gayelo vizvAsa ane maMda paDI gayelI bIjA vizvayuddha pahelAM jApAnanAM udyogamAM sutarAu sAhasika vRtti jevAM ta Arthika kSetre rahelA paDakAra kApaDa udyoganuM prAdhAnya hatuM. sau prathama 1959mAM hatA. paraMtu yuddha pachInAM mAtra 15 varSamAM ja jApAna kApaDanuM utpAdana yuddhakALathI vadhyuM hatuM. have teNe dhAtu, eka svataMtra, samRddha ane pragatizIla deza banyo hato rasAyaNa ane eMjiniyariMga udyogemAM jhaDapI pragati ane tyAMnI prajAnI dhIraja ane sAhasikatA tathA tyAga karI hatI. pariNAme moTaro, vidyuta sAdhana ane Ilevani ane sarakAranI sakriya sahAyatAthI te jagatane kaTonika sAdhanono te jagatane eka mahattvane utpAdaka eka mahatvano audyogika deza banyo hato. yuddhottara deza banyo. yuddha pahelAM jenA tarapha vizeSa dhyAna apAyuM jagatamAM mAtra pazcima jarmanIe karelI pragati ane na hatuM tevAM vaijJAnika sAdhana, kaeNmerA, dUrabIna, sIvavAnA vikAsa sAthe jApAnane sarakhAvI zakAya. saMcA jevA gauNa udyogono paNa khUba vikAsa karavAmAM 1940-60 daramyAna jApAnanI vastImAM 25 vRddhi Avyo. tela- zuddhIkaraNanA kSetre paNa siddhio meLavI. thaI hovA chatAM yuddha pUrve hatuM tenA karatAM prajAnuM 1960 sudhImAM te jagatanA AgevAna jahAja bAMdhanAra jIvanadhoraNa UMcuM AvyuM hatuM. yuddhathI udyoga karatAM deza banyA. 1952-57 daramyAna jApAne 87 lAkha TananA khetIne ochuM nukasAna thayuM hatuM. tethI yuddha pachI khetI vahANane orDara meLavyo hato. tenuM mukhya kAraNa hatuM tarapha vadhu loko vaLyA. audyogika punaH prasthApana thatAM tenAM vahANenAM sAdhanonI guNavattA, sudhArelI Tekanika loko pharI udyogo tarapha vaLyA hatA paraMtu tema chatAM ane vAjabI bhAva uparAMta jApAne videzI AyAta khetInuM utpAdana vadhyuM hatuM. tenuM kAraNa e hatuM ke ghaTADI navI paddhatio dvArA utpAdana karavAnuM zarU karyuM khetI kSetre yaMtra, rAsAyaNika khAtara ane jaMtunAzaka hatuM jema ke- rena kApaDa mATenuM 595 svadezI kAcA davAone vipula upayoga karavAnuM temaNe zarU karyuM hatuM. mAlamAMthI te banAvavA lAgyuM hatuM. nAITrojana khAtara pariNAme cokhAnuM utpAdana vadhyuM hatuM. cokhA jApAnanA mATe pahelA maMcuriyAmAMthI soyAbInanA kheALanI AyAta lokono mukhya khorAka che. yuddha pUrveja jApAna 25 TakA karAtI. tenA badale have teNe sitheTika e niyama cokhA phermosA ane kariyAmAMthI AyAta karatuM hatuM. salphaTa banAvyuM. nAnAmAM nAnI vastuthI laIne moTAmAM paraMtu yuddha pachInA mAtra eka dasakAmAM jApAna te bAbata moTA yaMtra jevI vastuonA u svAvalaMbI banI gayuM hatuM. pazuo, DerI utpAdano, phaLa vikAsa karI jagatane AzcaryamAM nAkhI dIdhuM. Adhunika ane zAkabhAjInuM utpAdana paNa yuddha pUrve hatuM te karatAM udyoganuM evuM keI pAsuM na hatuM jemAM jApAne pagavadhI gayuM hatuM. pisAro na karyo hoya. Jain Education Intemational
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 229 bIjA vizvayuddha pachInAM 35 varSomAM jApAna mAtra jApAnanI aneka prakAranI vastuonI mAMga rahe che. ghaNuM eziyAnuM ja nahi paraMtu jagatanuM eka mahAna audyogika dezomAM tenI AyAta upara niyaMtraNe hovA chatAM te rASTra banI gayuM che. vaLI tenA udyogonA utpAdane eka dANacorIthI ghusADavAmAM Ave che ane pachI vadhu meghA evI chApa UbhI karI che ke guNavattAnI daSTie te sArI bhAve vecAya che. bIjA vizvayuddhanA vinAza pachI jApAne kakSAnA che. tethI amerikA jevA mahAna audyogika dezane bhAMgI gayelA arthataMtrane vyavasthita karI pitAnuM je paNa jApAnI vastuonI harIphAImAM UbhA rahevA ghaNI jhaDapI punaHnirmANa karyuM che te kharekhara anukaraNIya mahenata levI paDe che. jagatanA moTA bhAganA dezomAM ane prazaMsanIya che. saMdarbho 4. Encyclopaedia Britannica-Vol. XII, 6. vidyAraMjAra, satyanu-Adhunila rAyA tihAsa, P. 893, 1961mAM jApAnanI vasatI 9.3 kareDa hatI. sarasvatI sana, mayU, 2266, . 60rU. 2. Fitzgerald. C.P-A Concise History of East . Latourette K. S.-A Short History of Asia, Penguin Books, 1966, P. 209. Japan, Macmillan, New York, P. 133. 8. vidyAlaMkAra satyaketu-pUrvakti pustaka, pR. 102. 3. Ibid, p. 214 9. naherU, javAharalAlajagatanA itihAsanuM rekhAdarzana, 4. Allen, G.C.-A Short Economic History of navajIvana prakAzana maMdira, amadAvAda, 1956 pR. 538-39. Modern Japan. Unwin University Books, 10. ejana, pR. 541. London, 8th Impression, 1966 P. 33 24. Fitzgerald-op. cit. P. 207. 5. Ibid, P. 34. 12. Allen G.T.- op. cit. P. 170. MANILAL MOHANLAL PAREKH Licenced Clearing Agent Clearing, Forwarding And Warehousing Agent Office : 329532 Godown : 66. Motisha Lane, (Love Lane), Mazgaon, (Byculla ) BOMBAY - 10 97, Kazi Sayed Street. Amar Chamber, 2nd Floor. BOMBAY - 3 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ 230. vizvanI asmitA anamedana wwwwwwwwwww zrIkRSNanA moTAbhAI balabhadrajI rUpa rUpanA bhaMDAra hatA. eka vAra rUpane anartha nihALI, pApI 25 upara tiraskAra lAvI, te muni thaI jaMgalamAM viharavA lAgyA, A jaMgalamAM eka haraNa phare. e balabhadrajInuM hevAyuM thaI gayuM. muni dhyAnamAM bese, te e pAse bese; bhikSAe jAya te sAthe jAya. vanamAM bhikSA maLavI muzkela. emAya comAsAnA divase AvyA. sAta divasanI varasAdanI helI. muni sAta divasathI kSudhA sahIne beThA hatA. abola haraNuM paristhiti pArakhI gayuM hatuM. ekAeka Aje ughADa nIkaLe. ne sAthe eka vaTemArga vaDa nIce bhAtuM khAvA beThe. haraNAe e joyuM ne kudatuM-nAcatuM muninA vastrane cheDe moMmAM laI munine tyAM kheMcI lAvyuM. enI AMkhomAM AnaMda hate. vaTemArgae aNadhAryA pavitra atithine AvelA joI harSathI bhikSA ApavA hAtha laMbAvyuM, manie pAtra laMbAvyuM : haraNue AnaMda Theka dIdhI, ne vIjaLI AkAzamAMthI kaDeDATa sAthe tUTI paDI, traNe jIva avasAna pAmyA. lenAra ne anumodana karanAra traNe tarI gayA. dhanya ghaDI ! dhanya veLA.. vizvanI asmitA" graMtha prakAzananA maMgala avasare amArI hArdika zubhecchAo........ kRSNa eIla milsa DuMgara (364555) phona :- 25-29 phena oNphisa : 2211 ghara : 2611 zubhecchA pAThave che. saMdarbhagraMtha yojanAne hArdika zubhecchAo phena naM 31 me. suMdarajI durlabhajI zAha 2 - jyahiMda kahe varkasa kale.nI rIphAIna prosesa Adhunika DhabathI supIrIara kavolITInA J. C. W. mArkanA meMglora peTarna rUphaga TAIlsa menyuphekacararsa W zA amIcaMda suMdarajI kaThANu sTezana phena naM 348 me. virendrakumAra manaharalAlanI kuM, mahA bhAgelI gaMja bleka naM - 50 borasada zA baLavaMtalAla vRjalAla sejapura Www gaNadevI roDa bIlImerA (ji. valasADa) Jain Education Intemational For Private & Personal use only w
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMsthAnavAda ane sAmrAjyavAda - zrI mohanabhAI vI. meghANI sAmrAjyavAdI pravRttinAM mULa prAcInakALanA itihAsa eka bAbata ahIM e paNa dhyAna kheMce che ke te mAMthI khALI zakAya che. ijipta. emileniyA. cIna kALe paNa zarUAtamAM vepAra udyogamAM AgaLa vadhelAM vagerenA rAjavIo sAmrAjyavAdI hatA. anya prajAo yuropIya rASTra pUrvamAM na gayAM paraMtu jeo vepAramAM upara AkramaNa karIne pitAne adhIna karAtI. bhUmadhya- pachAta hatAM ane ghara AMgaNe jemane kiMmatI dhAtunA kAMThAnA phiniziyane saMsthAnavAdIo hatA ane grIka khAne abhAva hatA teo tenI prApti arthe navA saMskRtinA ghaDataramAM to temanAM saMsthAnAno kALo jaLamAge pUrvamAM pahoMcyAM, jemAM pi gAla, pena, savizeSa che. prAcIna romana samrAToe gulAmo ane briTana, phrAnsa vagerene gaNAvI zakAya. teo vepA2mAM samRddhinI prApti mATe sattAvistAra karela. Arthika lAbha pachAta ane khetIpradhAna hatAM jyAre ITAlInAM nagaro meLavavA bhAratIyo arina eziyAnA pradezomAM pahoMcelA pAsa tA tyAre paNa pUrva nA yuropIya vepAranA IjArA, ane tyAM sAmA paNa UbhAM karelAM. silAnahidIcIna. hatA ane pUrvanA vepAramAM madhyasthI hovAthI kiMmatI jAvA vagere tenAM udAharaNa che. Adhunika sAmrAjaya dhAtunI khoTa nahotI ane jarmana nagaronA "hAnseTikakhAsa karIne yuropIya prajAo sAthe saMbaMdha dharAve che. saMdha'ne paNa bahAra javAnI jarUra nahIM. temane khANe prAcIna yugane aMte yuropa tenI lazkarI zithilatAne hatI ane vepAra paNuM, "ImpiriyAlIjhama enDa varDa laIne anya prajAonI sAmrAjyavAdI pravRttino bhoga vatino bhoga piliTikasa'nA lekhaka zrI thomasa pArkara ane A bane; paraMtu Isa.nI paMdaramI-seLamI sadI daramiyAna aMgenuM spaSTa citra Ape che-" zA mATe navI khANe bhaugolika zodhakhoLa, navajAgRti ane dharmasudhAraNAnI ane kiMmatI dhAtuonA bhUkhyA pazcima yuropanA rAjAo pravRttione laIne citra badalAyuM. yuropanA vizvasattA sAhasamAM jhaMpalAvatA ? zA mATe mahAna zodhapharIoe tarIkenA udayanI zarUAta thaI. I.sa. 1453mAM takI khUba ja AturatApUrvaka senAcAMdI mATe tapAsa karI ? je kaMI saradAra mahammada-rae kanTAnTanopala ane eziyA ekAda pazcima yuropIya rASTra eziyA taraphano na mArga mAInara para sattA sthApyA pachI pUrvanA vepAranAM dvAra keI ughADI zake ane pUrva sAthe sIdho ja vepArI saMparka ughADavA keTalIka yuropIya prajAo bahAra AvI. temane sthApI zake te jarmanI ane ITAlInA madhyasthIone ITAlI ane jarmana nagara pUrva sAthenA vepAramAM vadhAre paDatI ApavI paDatI kiMmatamAMthI ja mAtra bacI. madhyasthIpaNuM khUcavA lAgeluM. pUrvanI mojazokhanI cIje na zakAya paraMtu mAtAne mAla vecIne saMpatti ekatrita meLavavA pUrvanA dezo sAthe sIdho ja saMparka sAdhavA karavAnI AzA paNa rAkhI zakAya " teo tatpara banyA. vepAravRddhithI kiMmatI dhAtunI temane 19mI sadInA madhyabhAga sudhInI yuropIya rASTronI kheMca paNa hatI. vaLI yuropanA vibhavI rAjavIo dara saMsthAnavAdI-sAmrAjyavAdI pravRttine vepAravAda MercanbArane bhabhako jALavI rAkhavA ane yuropIya dezo sAthe tilism nA nAme oLakhavAmAM Ave che. keTalAka khelAtAM AMtarika yuddha mATe sainiko nibhAvavA paNa vicArako sAmrAjyavAdane saMsthAnavAdanuM vikasita rUpa AvI kiMmatI dhAtunI jarUra hatI ja. dharmapracAranI mAne che. yuge yuge sAmrAjavAdanA bAhya rUpamAM pheraphAra eka navI bhUkha UghaDelI. A badhAM yuropane pUrvamAM thayA che; paraMtu tenuM aMtatatva enuM e ja rahyuM che jyAre dhakelanAra paribaLA hatAM. seLamI sadIthI mAMne oga. vartamAna jagatamAM anya prajAne adhIna banAvavI ke samI sadI sudhIno samaya yuropanA eziyA-AphrikA lazkarI vijaye meLavIne sattA sthApavI e vItI cUkelI sAthenA vadhatA jatA saMparkano samaya che. yuropa dhIre dhIre bAbata bane che tyAre paNa eka yA bIje svarUpe sAmrAeziyA-AphrikAnI virATa pITha upara savAra thatA gayA. jyavAdanuM astitva te che ja. koI eka pachAta ane Jain Education Interational
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ 232 garIba dezane Arthika sahAya ApIne tene upakAravaza anAvI daIne pAtAnA vartulamAM sAmela karavAnI pravRtti paNa sAmrAjyavAdanuM sUkSma svarUpa ja kahI zakAya. vepAravAdI pravRttimAM sau prathama te pATugAla ane spena ja joDAyAM. temanA zarUAtanA hetu paNa saMsthAnA meLavavAnA nahAtA, mAtra vepArI naphe| meLavavA e ja khyAla hatA. phira`gIo (pATugIjho) AphrikAnA kAMThe, hiMdI mahAsAgaranA kAMThe, IrAnI akhAta pAse, isTa inDijha, brAjhila, kAMgeA pahoMcI gayelA. firagIone zarUAtamAM masAlAnA vepArathI eka aMdAja pramANe prati varSa 7 lAkhanA cAkhkhA napho maLatA. Daca, a Mgrejo ane phreMcA lisbanathI masAlA kharIdatA, jyAre spenize| amerikAmAM maeNksiko ne peru gayelA. eka aMdAja pramANe I.sa 1493 thI 1640 sudhImAM spene ahIthI 875 Tana seAnuM ane 45720 Tana cAMdI meLavyAM. phira`gIonA vepArI lAbha ane spenanI dhAtuprAptie curApanA anya dezAne uttejita karyA. pariNAme vepArI harIphAInuM tattva dAkhala thayuM ane pAtAnI mAlikInAM sasthAnA UbhAM karavAnI pravRtti vadhAre prakhaLa manI. AphrikA ane eziyAmAM rAjanaitika pachAtatA, Adhunika vepArI pravRttinA abhAva, Arthika svAtatryanA abhAva ane sAmAjika pachAtatA hatAM. yuropIya prajAene ahIM paga mUkavAnuM vadhu saraLa banyuM. zrI kaniMgahAma lakhe che tema, " 15mI sadInA madhyabhAgathI 18mI sadInA aMta sudhInA yuropa ane duniyAnA sAmAnya itihAsa e pazcima yurApanAM vepArI harIpha rAjyeAnA uddabhava, vikAsa ane patananI kathAthI sabhara che." dhIre dhIre anya rAjyo vepArI harIphAimAM joDAtAM vepAravAdI harIphAI khUba ja vadhI. DacAe pUnA masAlAnA vepAranA ijAro meLaLyeA. phiraMgIonAM mathako paNa temaNe chInavI lIdhAM. anya dezeAmAM audyogika vikAsa thatAM utpAdana vRddhi thaI ane teA sasthAne meLavavA harIphAImAM pravezyA. pratyeka rASTra mATe vepAravAda e eka anivAya rASTrIya nIti anI gayeA. phrAnsanA rIza mAnatA ke phrAnsane mATe udyogAnA vikAsa, naukAzakti ane sAMsthAnika sAmrAjya jarUrI che. Daca leAkeAnA lAbhadAyI masAlAnA vepAranI tene IrSA AvatI. 19mI sadImAM praziyA, DenmArka, svIDana, iMgleMDa, phrAnsa e badhAMe vepAravAdanI harIphA Jain Education Intemational vizvanI asmitA ImAM jhaMpalAvyu' ane sasthAnA meLavavA prayAsa zarU karI dIdhA. badhAe vahANavATu', audyogika vikAsa ne nikAsI vepArane uttejana ApyuM. pariNAme 17mI sadImAM sAMsthAnika vepAravAda eTale badhA vyApaka banI gayA ane 18mI sadImAM eTale noMdhapAtra rIte prakAzamAM AbyA ke have tene eka kheATA khyAla tarIke avagaNI zakAya nahI. A 'vepAravAda' zuM che te paNa jANavu' jarUrI che. cAmasa pArkara mUna tenI vyAkhyA ApatAM jaNAve zrI che ke, " udyogA, nikAsa, sasthAnA, vahANavaTu vagerene .. protsAhita karatI mAnkeTIna, rIzatru, DavITa, theAmasAmana, rAle, sarozuA cAIlDa ane bIjAnAM lakhANAmAM rajU thayelI ane lUI-14nA matrI kAljhaTa dvArA kadAca sauthI vadhAre spaSTa rIte amalamAM mukAyelI A nIti kAzmaTavAda' athavA sAmAnya rIte vadhAre teA vepAravAda tarIke jANItI banI che." surApanA dezanI Arthika, dhArmika ane rAjakIya sthiti pramANe tenu svarUpa ghaDAyeluM. 18mI sadImAM vepAravRddhi thatAM mAtra vepArI mathakone sthAne adhikAra sthApavAnI zarUAta thaI. pAtAnuM surakSita ajAra UbhuM karavA badhA deze! prayatnazIla anyA. prathama te badhAMnI nIti mAtra vepAranI ja hatI paraMtu AphrikA eziyAnA pachAta vistArAnI nabaLI rAjakIya sthitinA lAbha laIne adhikAra sthApavAnuM valaNu thayu, peAtAnI mAlikInAM sa'sthAnA UbhAM karIne badhAMe eka navIna vepArI - paddhati ( Mercantile system ) vikasAvI tenAM be svarUpe hatAM-sasthAnavRddhi karavI ane pUrva sAthe vepAra kheDavA. saMsthAnAne joItI vastuo teo mAtRdeza pAsethI kharIde jenA bhAva U'cA heAya ane kAcA mAla mAtRdezane ja vece jenA bhAva nIcA hoya. Ama saMsthAnA sasthAnavAdI sattAonI Arthika lUMTanAM sAdhanA banyAM, yuropa mATe A prathama anubhava hatA. ekahaththu sattA ane AvA Arthika lAbha pahelAM kadI paNa surApa mATe nahAtA udbhajye. yuropIana dezeA mATe, * pAtAnA Arthika lAbha mATe AyAtanikAsa bannemAM IjArA sarjavA, nAnA UMcA dara jALavI rAkhavA sasthAnA sAthe vepArI rAkANu karavu', sasthAnAnI kudaratI saMpatti ane majUrAnuM zASaNa karavuM; te mATe sadhie karavI, vyavasthAtaMtra Ubhu karavuM ane lAbha maLatA rahe tyAM sudhI A ramata ramyA karavI" sAmAnya banI gayuM.
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ * saMdarbhagraMtha bhAga-2 233 - A vepAravAda"nI ImArata 19mI sadInA madhyabhAga dezathI judA paDavAnuM anivArya bane che." saMsthAmAM sudhImAM tuTI paDI. vepAravAdane TakAvI rAkhanAra tenA thayela baLavAoe A bAbatane sAbita karI. bAhya rIte -tenA pAyAmAM traNa mahattvanAM paribaLo hatAM.-1, yuropanA bhavya dekhAtI 18mI sadInI janI sAMsthAnika imArata 'niraMkuza ne Apakhada rAjAo. iMglaMDa, phrAnsa, DenmArka, saratI retI upara baMdhAyelI hatI. spena, praziyA, svIDana vagerenA mahattvAkAMkSI rAjAone satata cAlatAM culo mATe dhana ane sinikonI jarUra hatI 19mI sadInI prathama pacIzI sudhImAM cAra sAMsthAje baMne A vepAravAdathI prApta thaI jatAM. 2. dharma nika sAmrAjyo I.sa. 1763thI 1923 sudhImAM-tUTI pracArano utsAha. zarUAtamAM saMsthAno meLavavA pAchaLa paDayAM, phAsanuM sAMsthAnika sAmrAjya gayuM, briTananAM tyAM dharmapracAra karavAno paNa prabaLa hetu hato. dhArmika amerikAnAM 13 saMsthAne svataMtra thayAM, 1025 sudhI rAjya" UbhuM karavAnI IcchA hatI. 3. Arthika Arthika spena dakSiNa amerikAmAMthI nIkaLI gayuM. 1822mAM lAbha mukhya hatA. sonAnI lupatA svAbhAvika hatI. piduMgAlanA hAthamAMthI brAjhila gayuM. uparAMta 19mI vahANonA bAMdhakAmathI ane jaLamArgo zodhatAM vepAra sadInA madhyabhAga sudhImAM keneDA, nyU sAutha vesa, vadhela. utpAdanavRddhi tyAM sudhI thaI jyAM sudhI ghara- dakSiNa ausTreliyA, vikaToriyA ne tAmAniyA, nyujhIAMgaNAnA bajAra bharAI gayAM. yuropanAM bajAro paNa lenDa, kepa kelenI, kavInalenDa vageree svazAsana meLavI -badhAMe jakAtI-dIvAla UbhI karatAM maryAdita banI gayAM; lIdhuM. I.sa. 1820-1870 sudhIno samayagALa oNpanapariNAme rASTo saMsthAna meLavavA tarapha vaLelA jethI zika udAsInatAne che. mukta vepAra ane ahastakSepane kaI ja aDacaNa vagara kharIdavecANa karI zakAya. A te samaya rahyo pachI badhA dezo navIna paristhitine laIne traNeya sthitimAM parivartana AvatAM kahevAtI "jUnI "nava sAmrAjyavAda" (Neo-Imperialism) tarapha vaLyA. sAMsthAnika paddhati" naSTa thaI I.sa. 1870 thI Adhunika sAmrAjyavAdanA harIyuropamAM amerikana ane phrenca kAMtione laIne phAInA yugamAM yuropIya deze pravezyA, je Ajadina aMdhAraNIya sarakAre, lokazAhI, rASTrIya rAjyone udbhava sudhI cAlu che. 19mI sadInI prathama traNa pacIzI darathayo. bhavya rAjAzAhI gaI. dharmapracArane utsAha dhIre miyAna ileMDanuM sAMsthAnika TakeluM jyAre spena, pio dradhIre maMda paDI gayo. tenuM sthAna navA vicAre e lIdhuM. gAla, holenDa ane phrAnsanAM saMsthAno nIkaLI gayelAM. sonAcAMdInI lolupatA paNa pahelAMnI sarakhAmaNImAM tyAre audyogika krAMti paNa iMglenDamAM thayelI. eTale - ghaTI gaI. have Tropikala pradezonI pedAzo - rabara, lAkaDuM, AMtararASTrIya kSetre udyoga-vepAramAM iMglenDanI sthiti cekhA, kerAM, kapAsa vagere - nI mAga vadhI. eka anya lilIpuTamAM gulIva2 jevI hatI. duniyAnuM adhuM khaMDa paribaLa yurepamAM UbhuM thayuM te che "mukta vepAranIti." te gALatuM ne duniyAnuM adhuM kApaDa tyAM vaNAtuM. 1870 saMsthAnatyAgathI ja lAbha thaze e vicArone pracAra pachI anya dezomAM paNa audyogika kAMti thatAM navIna thayo. arthazAstrIo, vicArakee A nItinI himAyata Arthika sthiti utpanna thaI. vadhArAnuM utpAdana vecavA, karI. eDama mithe kahyuM, "udyogone kudaratI rIte vadhavA vadhArAnI mUDInuM rokANa karavA badhA ja bahAra AvyA. de. vepArI svAtaMtryamAM hastakSepa e Arthika dRSTie pikala pradezanI pedAzonI badhAne jarUra hatI. vadhArAnukasAnakAraka che. kudaratI sAMsthAnika vepAra ja phAyadA- nI vastIne sthaLAMtara karIne ghara AMgaNe Arthika kAraka che. IjAre nukasAna lAvaze." ricArDa koDane paNa bhAraNa ochuM karavA badhA irachatA. vAhanavyavahAra ane saMsthAnavAda lokone chetaravA ane luMTavAnuM kAyamI saMdezAvyavahAranAM sAdhanomAM thayelAM kAMtikArI pheraphAra e kAvataruM che." ema kahI tenI niMdA karI. mAthasa, rikArDo, pravRttine vegavAna banAvI. vaLI A ja samaye vepArI jemsamila, Tagee paNa Ama ja kahyuM. Tagee te ema harIphAImAM keTalAMka navAM rASTro pravezyAM. iTAlI ane jamanI paNa jaNAvyuM ke, "saMsthAno evAM phaLe che je pAkatAM 1870 pachI svataMtra thayAM ne navAM pravezyAM. A ja sudhI jhADane vaLagI rahe che." leDaraTane kahyuM, "saMsthAno samayagALAmAM jApAna videzIonI pakaDamAMthI chaTakI tenA vikAsanA e tabakakA sudhI vikase che jyAM mAtR pragati karIne eka sAmrAjyavAdI rASTra tarIke bahAra Jain Education Intemational
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ 234 sthApavAM AvyuM. pariNAme harIphAI vadhAre sUkSma manI. sAmrAjye nA saMrakSaNanA prazna paNa mahattvanA khanyA. phrAnsanA rAjanItijJAe tA tyAM sudhI kahyuM, 'sasthAne phrAnsa mATe jIvana macchunA prazna che. prazna najIkanA bhaviSyanA nathI paNa AvatAM 50-100 varSanA ApaNA dezanA bhAvinA che. jamanIe bismArkanA netRtvamAM kriyAzIla sa'sthAnavAdI nIti apanAvI. iTAlI pAse sasthAnA nahIM tethI AphrikA tarapha vaLyu, beljiyamanA licApAlDa paNa kAMgAmAM sakriya banyA. jApAna cInamAM vistaravA prayatnazIla banyuM, raziyA khAlkana vistAramAM sakriya banyu. jyAre spena, pATugAla, nedharalenDa ane DenmArka jevAM ochI mUDIvALAM rAjyA harIphAImAM na AvyAM paNa jUnAM saMsthAnA ja TakAvI rAkhyAM. I.sa. 1870-1903 sudhInA samayagALA sAmrAjya vAdanA mahAna vikAsaneA gALe che. A samaya laDAyelAM yuddhA, utpanna thayelI kaTokaTIe, thayelA saMdhikarArA pAchaLa nA hetu sAmrAjyavAdI hatA. badhA ja sAmrAjyavAdI dezeA vizvarAjakAraNamAM cAlatI A sAmrAjyavAdI harIphAI jItavA taiyAra thayelAM. surApIya saMsthAnavAda navA svarUpe pAchA sakriya banyA. Adhunika jagatanA itihAsamAM sauthI mahattvanI pravRtti te A vikasita navasAmrAjyavAda che. A pravRttine * sAmrAjyavAda' nAma paNa 19mI sadImAM ja maLyuM. sAmrAjya' (Empire) ane sAmrAjyavAda' (Imperialism) zabdo ApaNane rAmanA pAsethI maLyA che. tenA zabdArthAM jotAM Adhunika jagatamAM cAlelI A mahAna pravRttine samajAvI zakAya tema nathI kAraNa ke zabdArtha teA anya prajAe uparanA pAzavI Adhipatya nuM sUcana kare che. rAmaneAnI pravRtti e mATe jANItI hatI. yuddha, ja'gAliyata, zANu, yAtanA, tiraskAra, avanatina sAmrAjyavAdI pravRtti sAthe joDI zakAya, pachAta prajA upara pAzavI rIte, baLapUrvaka sattA ThokI besADavI te AMtararASTroya naitikatAnI viruddha che. chatAM anya prajAe upara rAjakIya, Arthika sAmAjika yA dhArmika Adhipatya sthApavAnI pravRttine mATe anya zabdaprayAga paNa nathI. pariNAme sAmrAjyavAdIe A zabda prayAne tenA bacAva karatA AvyA che. sAmrAjyavAda * zabdaprayAga yuropamAM sau prathama 1830mAM phrAnsanA vicArakAe vAparyA. nepAliyananA " Jain Education Intemational. vizvanI asmitA apa sAmrAjyanA bhAgane mATe ' Imperialist' zabda vaparAyele paraMtu 1848 pahelAM ja sAmrAjyavAda zabda laI ne peAli yananA sIjharanA jevA dAvAonI ni'dA karavA mATe va5rAvA lAgelA. nepAliyananA virAdhIoe ane agrejo e paNa tenA niMdAtmakarUpe ullekha karyo. 1870mAM briTananA DijharAyalInA virodhIoe tenI niMdA karavA mATe te vAparyAM para'tu tyAra pachI 'sAmrAjyavAda' zabdane khacAva karavAnuM valaNa briTananA vicArakAe ja nAkhyuM. Dike, kiplIMga ane lugADa temAM nAMdhapAtra hatA. briTana, tenI dariyApAranI vasAhatA ane bhAratanA ' zAhI samavAyataMtra' mATe iMglenDanA vistaraNa dvArA 'mahAna briTana'nI sthApanAnI pravRtti mATe * sAmrAjyavAda' zabda Dikee vAparyAM. kiplIMge sAmrAjyavAda eTale "geArA enI javAbadArI " kahIne tenA bacAva karyA jyAre lugArDe ema kahIne teneA bacAva karyA ke te dvArA pachAta prajAne sa`skRti-pradAna thAya che ane temanA pradeze| jagatanA kalyANa mATe khullA thAya che. Ama sAmrAjyavAda zabda je zarUmAM niMdAtmaka arthAMmAM vaparAtA te dhIre dhIre briTane peAtAnI saMsthAnavAdI pravRttinA bacAva mATe prayAjgyA. ane AMtararASTrIya kakSAe cAlatI zeASaNanI A mahAna pravRttinA badhA ja sAmrAjyavAdIoe acAva karyAM. evA paNa vicAra rajU thaye ke keTalIya prajAe sadIethI saMpUrNu jaMgalI che temane AgaLa AvavA sudharelI prajAnA saparkamAM AvavuM jarUrI. baLapUrNAMka paNa temanI upara sattA sthapAya tA te nyAyI che. keTalIka prajAe sAMskRtika dRSTie AgaLa vadhelo paraMtu sAmAjika rIte, rAjakIya rIte asaMgaThita hAya tA paNa temanI upara temane vyavasthita karavA sattA sthapAya te paNa nyAyI che. Ama yuropiyanA dvArA pachAta prajAe uparanA anyAyI sattAvistArane rUpALA zabdo dvArA nyAyI TheravavA prayAse thayA, dhunika sAmrAjyavadAnI keI sasa'mata vyAkhyA ApavI muzkela che. sattAvistArane uddeza ane kayA prakAranI sattAnA vistAra karAya che te pAsAMene ghyAnamAM levAM joIe. joke khIjA vizvayuddha pachI sAmrAjyavAdanAM vaLatAM pANI thayAM ane pahelAMnA lagabhaga badhAM ja sAMsthAnika sAmrAjyA pUrNa svataMtra banyAM che. kAM tA svazAsita banyAM che. prAdezika sattA sthApavAnI pravRtti have vItI cUkelI khAkhatakhanI che. eTale sAmrAjya
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 235 vAda viSenA pahelAMnA khyAla badalAyA che. have Arthika hetu prabaLa hoI zake ane binaAyika hetu mATe sImApAra karAyeluM vistaraNa ke meLavAyela bhUmivistAra praNa sAmrAjyavAda sthApI zakAya. vizALa pradeza ja hevo ke Arthika sAdhano hastagata karI levAnI bAbata sAmrAjya joIe e paNa mahattvanuM nathI. 19mI sadImAM : vAdanI vyAkhyAmAM nathI AvatI. chatAM sAmrAjyavAda mAtra Arthika sAmrAjyavAda ja hatA. prAdezika sattA vistArasaMpUrNa naSTa thayo che ema kahevuM vadhAre paDatuM gaNAze. no keIe prayatna nahIM kare. sAmrAjyavAdamAM jAtiArthika yA lazkarI madada karIne vikasI rahelAM rASTrone bhinnatA paNa jarUrI nathI. sAmrAjyavAdane hetu zeSaNa pitAnA vartalamAM levAnI pravRtti vizvanI zaktizALI hoI zake yA kalyANa paNa hoI zake. zAsita prajAnI sattao karI rahelI che. A sAmrAjyavAdanuM sUkSama svarUpa unnati paNa thAya ne vikAsane rUMdhavAmAM paNa Ave. ja che. zrI remanDa bule kahyuM che tema, " eka sarakAre Ama A rAjakIya siddhAMtane bhautika vijJAnanA koI bIjI sarakAra pAse mUkelI dareka geravAjabI mAgaNI siddhAMtane jema samajAvI na zakAya. te eka saMbaMdha ane dareka Akramaka yuddha sAmrAjyavAdI kahI zakAya." sUcave che - be prajAo vA dezo vaccene. Aje paNa vIsamI sadInA rAjakIya ciMtakoe potapotAnI daSTie raziyA tene pazcimanI zAhIvAdI nIti tarIke jue che sAmrAjyavAdanuM arthaghaTana karyuM che tene abhyAsa te sAmyavAda virodhIo tene viyetanIti gaNe che karatAM keTalAMka tAraNe karI zakAya tema che - sAmrAjyavAdamAM ane taTastha uparokta baMnenI nIti tarIke tene jue che0 Bibliography 1. Moon, Parker T. Imperialism and the 13. Palmer and Perkins. International, World Politics. Relations. 2. Bonn, Moritz J. Imperialism-Encyclop- 14. Cady, John F. The Roots ot French aedia of Social Sciences, Vol. VII. Imperialism in Eastern Asia, 3. Morgenthau, Hans J. Poltics Among 15. Clark. Grover, The Balance Sheets of Nations. Imperialism : Facts and Figures on Colonies. 4. Palmer, A.W. A Dictionary of Modern History-1789-1945. 16. Kohn, Hans, Reflections on Colonialism. 5. H. Venkatasubbiah, Asia in the Modern 17. Adam, Thomas R., Modern Colonialism : World. Institutions and Policies. 18. Crozier, Brian, Neo-Colonialism. 6. Panikkar K.M. Asia and the Western 19. Koebner, R. and H.D. Schmidt, ImperiDominance. alism. 7. Winslow, E.M. The Pattern of Imperi. 20. Langer, William L., The Diplomacy of alism. Imperialism. 8. Nkrumah, Kwame, Neo-Imperialism. 21. Lanin, V.1. Imperialism : The Highest 9. Beard, Charls A., American Foreign Stage of Capitalism. Policy in the Making. 22. Stalin, Josef, Marxism and The Na10. Hobson, J.A. Imperialism. tional and Colonial Question, 1. Buell, Raymond L. Internalional Rela- 23. Townsend, Mary E., European Colonial tions. Expansion Since 1871. 2. Hodges, Charls, The Background of 24. Schumpeter, Joseph A., Imperialism and International Relations. Social Classes als, Jain Education Intemational
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ 236 vizvanI asmitA pATaNa jaina maMDaLanI yazagAthA pATaNa e bhAratanA prAcIna ane suprasiddha zaheromAMnuM eka che. gujarAtanI rAjadhAnInuM meTuM zahera hatuM. pATaNanA jJAna bhaMDArane jagatanA sAhityamAM amUlya phALo che. pATaNa eTale zUratA, satyatA, pavitratA, ane sAhasikatAnuM dhAma, pATaNane rajakaNe rajakaNe, khaMDere khaMDere khaMDere maMdire maMdire bhaMDAre bhaMDAre ane mUrti e mUrtie jaina kalA ane saMskRtine amara ItihAsa che. AjathI 80 varSa pahelAM pATaNanA yuvAne hRdayane pATaNanA jaina samAjanA samutkarSanI bhAvanA jAgI. saMvata 1969nA mAgazara suda 7 ne somavAre zrI pATaNa jaina maMDaLanI sthApanA karavAmAM AvI. kalpanA nahi hoya ke A saMskArI bIja eka vaTavRkSa banI raheze. hajArenA jIvana ujALaze. suvarNa jayaMtI mahatsava ujavaze. hIraka mahotsava ujavaze ane pATaNanA sarvAgI vikAsanI gujarAtanI eka pratiSThita saMsthA banI raheze maMDaLane sevApriya utsAhI ghaDavaiyAe maLatA gayA ane eka pachI eka vividha vikAsa pravRttiothI maMDaLa dhamadhamI UThayuM. prathama saM. 1970nA phAgaNa vada 6 nA rAja che. harmana je kebInA pramukhapaNuM nIce zrI pATaNa jaina maMDaLa beDi ganI sthApanA karavAmAM AvI ane Aje te e vidyAthI gRha manahara daherAsara-svImIMgabAtha-nUtana bhejanAlaya-nivAsa gRha-pustakAlaya rASTranA netAthI zobhatA vyAkhyAna helathI samRddha banela che ane dAnavIra zeTha zrI jesIMgabhAIe Apela makA ne temaja maghamaghate suMdara bagIce jenA puSpa pATaNanA maMdiramAM Aje paNa jAya che. gujarAtamAM A pATaNa jaina maMDaLanI sArI pratiSThA che pachI to zrI zeTha choTAlAla laheracaMda vidyAthI bhuvana, zeTha cunilAla khUbacaMda bAlAzramanI sthApanA karavAmAM AvI. dAnadAtA zeTha zrI bhegIlAla delatacaMda sArvajanika vidyAlaya zarU karavAmAM AvyuM. A vidyAlayamAMthI hajAro vidyAthI. oe potAnAM jIvana ujALyA che. A vidyAlaya u. gu. mAM sarva zreSTha vidyAlaya gaNAya che. zrI jIvarabAI hunnarazALA, zrI devacaMda nAgaradAsa pustakAlaya, zrI lallubhAI gokaLadAsa vyAyAma zALA, zrI bhogIlAla cunilAla jhaverI vidyAthIgRha, zrI dIvALIbAI udyogazALAthI maMDaLanI kAryavAhI khUba vistArane pAmI. pATaNathI dhaMdhArthe AvatA yuvAna bhAIone mATe pATaNanA ghaDavaiyAoe muMbaImAM paNa zrI maganalAla bhogIlAla davAvALA sArvajanika pustakAlaya tathA vAcanAlaya zarU karAvyuM jene lAbha aneka bhAI bahene laI rahyAM che. paNa madhyama varganA ApaNuM bhAIone rahevAne mATe mUMjhavaNa jaNAvAthI sastA bhADAMnA adyatana phaleTavALA traNa makAne baMdhAvyAMtene lAbha ghaNuM kuTuMbe laI rahyA che. A sivAya muMbaImAM marInA bALa zikSaNa maMdira - vidyArthI hesTala vagerethI pATaNa jaina maMDaLa eka bhavya vaTavRkSa banI rahela che. pATaNanA samAja samuddhAraka bhAgyazALI bhAI bahene e maMDaLane lAkhe ApyA che ane pATaNa jaina maMDaLa jana samAjamAM eka ajoDa saMsthA gaNAya che. - A sivAya vidyArthIo ane bahenonA abhyAsa mATe aneka skolarazIpe - tathA InAmano janAo cheA sivAya jarUrIyAtavALA madhyama varganA kuTuMbane guptasahAya - apAya che vaidakIya sahAya - dhaMdhAthe lena vagerenI vyavasthA prazaMsanIya che. pATaNa jaina maMDaLa anekavidha vikAsa pravRttiothI samasta gujarAtanI zAnane yazajavalatA apI che. pATaNa jana ghaDavaiyAoe sevA - samRddhi dIrghadraSTi ane puruSArthathI jana hitArthe dAnanI varSA karI che--jena samAjanI samunnati-samuddhAra ane samRddhi mATe pATaNa jina maMDaLanI kItIkathA cirasmaraNIya banI raheze. Jain Education Intemational
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ agni eziyAmAM rASTrIya caLavaLa jagatanA kha'DAmAM eziyA khaDa khUba ja mahattvanuM sthAna dharAve che. kSetraphaLanI dRSTie te jagatanA sauthI mATA kha'Da che ane jagatanI 50 TakA vastI ane lagabhaga 33 TakA jamIna te dharAve che. uparAMta te aneka prajAe, bhASA, dharma ane saMskRtienu' janmasthAna che. tethI ja eziyAne '* prajA, bhASA ane dharmanuM saMgrahasthAna ? kahevAmAM Ave che. pI. robarTa kahe che ke 'Aje paNa ApaNI peDhInuM mukhya kAma eziyAne samajavAnu che, kAraNa ke mAnavadhana ane sAdhanasrotanI STie jagatanuM svAmitva eziyA pAse rahelu che.' zrI naherUe paNa kaheluM ke ' Adhunika eziyAnA abhyudaya vizvazAMti mATe eka asarakAraka parikhaLa banI raheze.' curopanAM zaTrA sAthe paNa agni eziyAnA itihAsa chellAM cAraso varSAthI gADha rIte sa`kaLAyelA che, tethI Jain Education Intemational - prA. esa. vI. jAnI paNa teneA abhyAsa mahattvanA banI rahe che. yurepanAM rASTrAe soLamI sadImAM A pradezamAM peAtAnA vepAra ane vistAra vadhAravA mATenI zarUAta karI hatI ane pariNAme 19mI sadInA aMta sudhImAM barmA, malAyA tathA siMgApuramAM iMgleDanuM, philipAInsamAM prathama spena ane 1898 pachI amerikAnuM, IsTa IMDijha (IMDAneziyA )mAM hAlenDanu ane hiMdI cIna (viyeTanAma, lAosa tathA khADiyA )mAM phrAnsanuM prabhutva sthapAI gayu hatu. sureopanAM A rASTronuM A pradezeA uparanuM prabhutva khIjA vizvayuddha sudhI cAlu rahyuM hatuM. A pradezamAM mAtra thAileMDa ja svataMtra rahI zakayu hatu. eziyAnA pUrva, pazcima, dakSiNa, madhya ane agni eziyA jevA pAMca vibhAga pADavAmAM AvyA che. temAM agni eziyAmAM sauthI vadhu eTale ke daza dezeAA samAveza thAya che. te che - barmA, thAIleMDa (siyAma ), kaMboDiyA, lAesa, u, viyeTanAma, da. viyeTanAma, malAyA, siMgApura, inDoneziyA ane philipAinsa, agni eziyAnA vistAra viziSTa mahattva dharAve che kAraNa ke te eziyA ane AsTreliyA vacce setubaMdha samAna che. lazkarI dRSTie paNa A vistAramAM siMgApura ane malakkA jevAM mahattvanAM sthAna che. Arthika dRSTie paNa A pradeza dhanadhAnya ane khanija sa`pattithI bharapUra che. A vistAranA ogaNIsamI sadI sa pUrNa yuropamAM rASTravAda ane lekazAhInA vikAsanI sadI gaNAya che. paraMtu agni eziyAmAM te tenA vikAsa lagabhaga vIsamI sadIthI zarU thayA hatA. tema chatAM yurepanAM leAkeAnA sapane pariNAme tathA pAzcAtya zikSaNa ane sAhityanA abhyAsa kahevAya che. uparAMta te jagatanuM 60% TIna ane 90 % rabara utpAdana kare che. sAMskRtika dRSTie A pradeza uttaramAM cIna ane pazcimamAM bhArata jevI prAcIna saskRtienA deze sAthe nikaTanA saparka dharAvate hAvAthI te ane saMskRtinI tenA upara eTalI UMDI asara thaI che ke ghaNIvAra te vistArane 'vizALa bhArata ' ke 'laghu cIna' mukhya pAka cAkhA hovAthI te 'eziyAnA cAkhAnA vADakAne pariNAme agni eziyAnA zikSita vargomAM rASTrIyatAnA udbhava thA hatA. tethI ja zrI ke. ema. paNikara nAMdhe che ke 'eziyAnA dezAmAM yuropanA sapanAM pAchalAM 100 varSomAM rASTrIyatAnA vikAsa sauthI vadhu mahattvapUrNa nAva che.'1 tarIke oLakhAvavAmAM Ave che. yuropanAM rASTrAe agni eziyAmAM peAtAnu sAmrAjya vistArIne te pradezeAnu' Arthika zoSaNa karavAnuM cAlu rAkhyu hatu. agni eziyAnAM rASTra ogaNIsamI sadInA aMta sudhI aneka rIte pachAta hatAM kAraNa ke temanA svAmI evA yurepiyana rASTrone temanA vikAsa karatAM temanAM zeANumAM ja rasa hatA. vIsamI sadImAM yurepanA rASTravAde te ugra ane saMkucita svarUpa lIdhuM hatu, tethI ja jagatamAM che vizvayuddhA laDAyAM hatAM. iTAlInA saramukhatyAra museAlinI ugra rASTravAdanA nazAmAM prAcIna romana sAmrAjya jevA vizALa sAmrAjyanuM sarjana karavA mAgatA hatA. jamanInA
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ 238 vizvanI asmitA sarvesarvA banela hiTalara paNa tevI dhUnamAM ja jarmana ane "eziyAvAsIo mATe eziyAne piokAra jAtinI sarvoparItAvALuM sAmrAjya sthApavA irachato saMbhaLAvA lAgyo." hato. AvA ugra rASTravAde ja bIjA vizvayuddhane notaryuM hatuM. paraMtu agni eziyAnA rASTravAda evA koI duSaNo bokasara baLa niSphaLa gayA pachI mAtra 11 varSa pachI dharAvato na hato. teno hetu maryAdita hato-pAzcAtya 1911 mAM cInamAM DaMsuna yAta senanA netRtva heTha zAsanane dura karavAno. uparAMta agni eziyAnA rASTravAda krAMti thaI hatI ane cInamAM gaNataMtranI sthApanA thaI. Arthika ane sAmAjika svarUpa paNa dharAvato hovAthI te prasaMga paNa eziyAnAM rASTro mATe protsAhaka nIvaDayo rASTavAdIoe maulika ane kAMtikArI sadhArA karyA hatA. hatA ane temane paNa gaNataMtra sthApavAnI temAMthI tethI iMDoneziyAnA sotana jaharire kaheluM ke "amArI preraNA maLI hatI. 1905 mAM jApAne raziyAne harAvyuM rASTrIyatA mAnavatA pratyenA amArA sanmAnanuM eka pAsuM te varSe ja bhAratamAM paNa lerDa karjhane baMgALanA bhAgalA che." 2 to iMDoneziyAnA pramukha De. sukarNoe paNa pADatAM baMgabhaMganA virodhamAM svadezInI caLavaLe vega kaheluM ke "rASTravAda A vizvamAM ghaNuM loke mATe eka pakaDayo. uparAMta bhAratamAM rASTrIya mahAsabhAnA netRtva prAcIna siddhAMta hoI zake che, eziyA ane AphrikAnA heThaLa rASTrIya caLavaLa pragati karI rahI hatI. tenI paNa loko mATe te amArA prayatnonuM eka mukhya pariNAma bhAratanI pADozamAM AvelA agni eziyAnA deza che. tene samajI lo ane tamArA hAthamAM bIjA vizva upara asara thaI. ghaNA dezoe bhAratanI caLavaLamAMthI yuddha pachInA itihAsanI cAvI AvI gaI ema samaje." preraNuM lIdhI eTaluM ja nahi bhAratanA rASTrIya netAonI mulakAta laI temanI pAsethI mArgadarzana paNa meLavyuM preraka paribaLa - hatuM. agni eziyAnA dezomAM rASTrIya caLavaLanI vyava* prathama vizvayuddha samaye agni eziyAnA dezomAMthI sthita zarUAta vIsamI sadImAM ja thaI hatI. A caLa- karo kaza ane zani A caLa- hajAro majUro ane sainike yuropanI mitra sattAone nI prajA ya vaLane eziyA ane yuropanA keTalAka prasaMgamAMthI preraNuM mAthI preraNA madada karavA gayA hatA. yuddha pUruM thayA pachI teo sva madada karavA gaya maLI hatI. 1900mAM cInamAM prajAe bokasara baLavo bakisara baLavA deza pAchA pharyA tyAre potAnI sAthe teo krAMtikArI to. te pitAnA atyAcArI ane anyAyI maMcu ane rASTravAdI vicAronuM bhAthuM lAvyA hatA. teo ama rAjavIne virodha karavA mATe tathA videzIonI dakhala vicAratA thayA hatA ke je teo potAnA svAmI yurogIrI ane zoSaNa nAbUda karavA mATe thayA hatA. tethI piyana rASTone bacAvavA laDI zake te zuM pitAnA dezane ja tenuM sUtra hatuM "maMcuone virodha karo ane videzI. gulAmInAM baMdhanomAMthI choDAvavA mATe na laDI zake? ene dura karo." videzIone haTAvavA mATe cInanI uparAMta prathama vizvayuddha daramyAna amerikAnA AdarzavAdI prajAne A vidroha niSphaLa gayo paraMtu agni eziyAnI pramukha vilsane zAMti sthApavAnA hetuthI je cIda muddAo prajAne temAMthI preraNA maLI hatI. jAhera karelA temAM AtmanirNayane paNa eka siddhAMta tyAra pachI 1904-05mAM raziyA jApAna vaccenA hato. te siddhAMta anusAra dareka dezanI prajAne potAnA yuddhamAM eziyAnA vAmana rASTra jApAne yuropanA virATa dezamAM kevA prakAranI sarakAra rAkhavI tene nirNaya karavAno rASTra raziyAne harAvI pazcimanI ajeyatAno bhrama bhAMgI hakka ApavAno hato. A siddhAMtathI paNa agni ezinAkhe. jApAnanA vijaye eziyAnI prajAmAM eka navI yAnA rASTravAdI caLavaLanI pravRttine protsAhana maLyuM zaktino saMcAra karyo ane temanAmAM eka navA prakArano hatu. AtmavizvAsa pragaTayo ke teo paNa potAnI pITha upara paNa potAnA pITha upara sahAyaka paribaLe :savAra thaI gayelAM pazcimI rASTrone hAMkI zake che. zrI naheru kahe che ke "jApAnanI jItathI eziyAnA badhA agina eziyAnA dezomAM pAzcAtya bhASAmAM zikSaNa dezamAM dUragAmI asara thavA pAmI....eziyAnA pUrvanA ApavAnuM yuropanI sattAoe pitAnA svArtha khAtara zarU dezomAM rASTravAdanuM moju vadhAre jhaDapathI pharI vaLyuM karyuM hatuM, paraMtu tenA pariNAme A pradezamAM pAzcAtya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 239 keLavaNI pAmelo eka nAno paraMtu zaktizALI buddhi, reIna opha grIDa" mAM paNa speniza zAsananA atyAvAdI varga astitvamAM AvyuM; pAzcAtya zikSaNane pari. cArene vAcA ApavAmAM AvI hatI, te graMthonI asara NAme sthAnika lokone pazcimanAM sAhitya, bhASA, kAyadA paNa camatkArika hatI. ane saMsthAonI mAhitI maLI. yuropamAM krAMtinuM mojuM pAzcAtya zikSaNanA prasArane pariNAme sAmAjika phelAvanAra 1789nI phrAnsanI mahAna krAMtinA svataMtratA, kSetre navajAgRti AvI ane sthAnika prajAmAM pravartatA samAnatA ane baMdhutvanA siddhAMtoe sthAnika lokomAM mAM aMdhavizvAsa, vahema, rUDhio vageremAM parivartana AvyuM. pracalita praNAlikAonuM sthAna buddhivAde lIdhuM. strI zikSaNa rASTravAdI khamI loko te ema mAnatA hatA ke rASTrIya mATenAM paNa pagalAM levAyAM ane lagnaprathAmAM paNa parizikSaNa sthAnika svazAsana ane rASTrIya svAtaMgyanA baMdha vartana AvyuM. uparAMta sthAnika prajAmAM paNa jAgRti AvatAM daravAjA kholavA mATenI cAvI che. siyAmano rAjavI pitAnA pradeza, bhASA, saMskRti pratye vizeSa rasa jAge, calAlAMgakaNa paNa mAnato ke "zikSaNa ucca saphaLatAe tenA nAna, adhyayana batAmAM tenuM vaijJAnika adhyayana thayuM ane temane khAtarI thaI gaI meLavavA mATenuM jarUrI sapAna che. te yogya vartANaka, ke temanI saMskRti paNa bIjA karatAM UtaratI kakSAnA sukha ane saMpatti mATeno sAco pAyo che" ja hoI nathI. tenAthI dezI prajAmAM rahelI zaktione vega maLe. ane raMgUnanI yunivarsiTI rASTrIya pravRttinAM kendra banI yuropamAM 19mI sadI eTale rASTrIyatA ane hatI, iMDoneziyAmAM paNa bhAratanI jema rASTrIya zALAo svataMtratAnI sadI mAnavAmAM Ave che. svataMtratA, samAnatA sthApavAmAM AvI hatI. ane baMdhutvanA traNa siddhAMtane zaMkhanAda karI phrAnsanI pAzcAtya sAhityamAMthI paNa rUse, pena, bethama, mahAna kAMtie yurepamAM kAMtinI je lahera phelAvelI baka, mila, spensara vagere lekhakonAM lakhANee sthAnika tenA pagale pagale 1830 ane 1848 mAM paNa kAMsamAM prajAmAM udAramatavAda ane svataMtratAnI bhAvanA vikasA kAMtio thaI jenI saMpUrNa yuropa upara asara thaI. grIsa vavAmAM AdhArastaMbhanuM kAma karyuM. pAzcAtya jJAna, vijJAna ane bejiyamanA svataMtratA saMgrAma 1830mAM laDAyA. ane rAjakAraNathI paricita thayA bAda sthAnika prajAe 1870-71mAM ITAlI ane jarmanInAM ekIkaraNa pUrNa pitAnuM bhAvi pitAnA hAthamAM levA mAgaNI karI. temaNe thayAM ane be navAM rASTravAdI rAjanuM sarjana thayuM. pitAnA pradezanA pita mAlika thavAne hakka mAge. Ama pazcimanI A rASTrIya caLavaLanI asara agni mekolee bhArata viSe 1873mAM IMgleMDanI pArlAmenTamAM eziyAnA pradezamAM paNa thaI. AgAhI karelI ke bhAratanA loko pAzcAtya zikSaNa yuropanI sAmrAjavavAdI sattAoe agni eziyAnA meLavyA bAda bhaviSyamAM yuropIya rAjakIya saMsthAonI pradezamAM pitAnAM saMsthAne sthApIne tenuM zoSaNa karavAnI mAgaNI karaze. te bhAratanI bAbatamAM ja nahi paraMtu nIti apanAvI hatI. yuropanAM rASTro saMsthAnane "pitAnI agni eziyAnI bAbatamAM paNa sAcI nIvaDI hatI, IrachA saMtoSavAnAM sAdhana' mAnatAM hatAM ane tethI tethI pAzcAtya zikSaNane teo mokSano mArga gaNatA hatA. teo saMsthAnA kalyANane badale svahita sAdhavAne ja prAdhAnya ApatA hatA. temanI zeSaNanItine pariNAme sthAnika sAhitya graMtho ane samAcAra patro paNa sthAnika prajAnA vepAradhaMdhA paDI bhAMgyA hatA. IDonerASTrIya jAgRti lAvavAmAM sahAyaka paribaLa puravAra thayA ziyAmAM Daca sarakAre kheDUtone temanI jamInanA 20% hatA. zrImatI heriyaTa bIcara sTavanI navalakathA "aMkala bhAgamAM Daca sarakAra kahe te rokaDiyo pAka ugADaTamsa kebina" jema amerikAnI gulAmI prathA dUra vAnI pharaja pADanAra kara paddhati dAkhala karelI. temAM karavA mATe asarakAraka banI hatI, tema iMDoneziyAmAM pharajayAta veTha prathAnuM tatva paNa hatuM. tethI IDonezi. Dekare lakhelI navalakathA, 'makasa hevalAra" IMDoneziyA- yAnI prajAe sarakAranI A nItine "pApI mUDIvAda" . mAMthI ardha dAsa prathA jevI kalcara prathA dUra karavAmAM kahI tene virodha karyo. barmAnA thAkina pakSe paNa krAMti asarakAraka puravAra thaI hatI. philipAInsanA DaoN. jose kArI Arthika sudhArAnI mAgaNI karI. A vistAranAM rijhalanI navalakathAo "seziyala kensara" ane "dhI rASTro ema paNa mAnatAM hatAM ke 1930nI mahAmaMdI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ 240 vizvanI asmitA e pAzcAtya rASTronI zeSaNanItinuM pariNAma che. tethI neziyAnA pAzcAtya zikSaNa pAmelA amaladAroe eka nI sattAo sAmeno roSa ugra banyo. maMDaLa sthApyuM. tenuM nAma hatuM-buDI ume (bhavya temane pitAnAM duHkhonI muktine eka mAtra mAga sva. prayatna). jApAnanI pragatinuM rahasya e tenuM pazcimItaMtratAmAM ja dekhAto hato. karaNa che ema teo mAnatA hovAthI temaNe paNa pitAnA maMDaLane mukhya hetu pazcimIkaraNane rAkhyo hato. pAzcAtya Ama aneka paribaLAne kAraNe agni eziyAnA zikSaNane teo potAnA mokSane mAga mAnatA hatA, dezomAM rASTrIya caLavaLane vikAsa thaI rahyo hato, tyAre temanA preraNAstrota bhAratanA ravIndranAtha TAgora ane tene ugra banAvanAra tAtkAlika paribaLa hatuM- jApAnane gAMdhIjI hatA. temanuM yuddha garIbI ane ajJAna sAme sAmrAjyavAda. jApAnano utkarSa agni eziyAnA deza hatuM, sAmrAjyavAda sAme nahi." 5 baDI uTama dvArA mATe upayogI nIvaDayo hato. sAmrAjya vistAranI addhizALI vagaranI ja caLavaLa (Class Movement) harIkAImAM jApAne paNa bIjA vizvayuddha daramyAna lagabhaga zarU thaI hatI, paraMtu 1911mAM "sAriketa IslAma" nI saMpUrNa agni eziyA upara pratyakSa ke parokSa kabajo sthApanA sAthe te sAmAnya varganI caLavaLa ( Mass jamAvI dIdhuM hatuM. te "bahada pUrvI eziyA saha Movement) banI. A saMsthA islAmI navajAgRtinA samRddhi kSetra" sthApavA mAgatuM hatuM. pazcimanAM rASTranI pariNAme sthapAI hatI, 188mAM tenI sahama jema te eziyAvAsIone hIna mAnatuM na hatuM. teNe 3lAkha 60 hajAra hatI te vadhIne 1936mAM 20 lAkhanI te siMhagarjanA karelI ke, "eziyA eziyAvAsIo thaI gaI hatI. mATe. tenA pagale pagale "barmA bamIo mATe' 'malAyA sAriketa IslAmanA moTA bhAganA sabhyo kheDUta malaya prajA mATe? vagere sUtro paNa pracalita banyAM ke majUro hatA ane tenA netAo mulakI amaladAre, hatAM. jApAne ani eziyAnA pradezo jItI lIdhA vakIla, Ijanero, DokaTare ke nAnA vepArIo hatA. A hatA paraMtu tyAM sthAnika taMtra cAlu rAkhyuM hatuM ane saMsthAe 1916mAM svazAsananI mAgaNI karI hatI. A sthAnika rItirivAjone paNa Adara ApyA hatA. te te saMsthAne Daca sarakAre mAnyatA ApatAM teno prabhAva mAtra eTaluM irachatuM hatuM ke eziyAnAM rASTro tene ane pratiSThA baMne vadhyAM hatAM. 1917nI raziyAnI krAMti pitAnuM netA ane saMrakSaka mAne. tethI teNe jitAyelA bAda iMDoneziyAmAM paNa sAmyavAdI pakSa ( P.K.I.) pradezomAM rASTrIya sarakAre sthApI hatI tathA rASTrIya sthapAyo hato. siddhAMtika matabhedane kAraNe sAriketa sainyanI paNa racanA karI hatI. Ama teNe A dezane IlAmamAMthI sAmyavAdIone kADhI ? svataMtratAnuM bhAna karAvI tenuM pAna paNa karAvyuM. A IlAme to 1922mAM bhAratanA koMgresa pakSa sAthe saMbaMdha dezane svataMtratAnuM suvarNaprabhAta dekhADanAra jApAna sthApyA hatA ane tenI asahakAranI nIti teNe apanAvI Ama temanuM muktidAtA banyuM hatuM. tethI bIjA vizva hatI. teNe paNa pitAnA dezamAM bhAratanI jema rASTrIya yuddhamAM jApAnanA parAjaya pachI pAzcAtya sattAeAe zALAo sthApI hatI. te pakSa rASTrIya pravRttionuM kendra jyAre pharI potAnAM saMsthAnomAM sattA sthApavA prayatna banyo. paraMtu yuvAna vidyAthIoe ugra kAryakrama ApavAnA karyA tyAre svataMtratAno anubhava karI cUkelI sthAnika hetuthI 1927mAM "iMDoneziyana rASTrIya pakSa" (PNI) nI prajAe teno eTale badhe ugra pratikAra karyo ke bIjA sthApanA karI hatI. A pakSe badhA pakSene asahakAra vizvayuddha pachInA eka dazakAmAM agni eziyAnAM lagabhaga AMdolana mATe ekatra karyA hatA. tenA mukhya netA hatA badhAM rASTrane svataMtratA ApavA temane pharaja paDI. Do. sukarNo. tene ane tenA sAthIone anekavAra jelamAM mekalI devAyA hatA. bIjA vizvayuddha pachI heleMDe potAnI vividha dezomAM caLavaLanuM svarUpa sattA punaH sthApavA prayatna karyA tyAre teno ugra pratikAra karAye hato. aMte oNgasTa 194mAM hega pariSadamAM IDone(1) iDoneziyAmAM ziyAne svataMtratA ApavAno nirNaya thaye. tadanusAra 27 IMDAneziyAmAM rASTrIya caLavaLanI zarUAta 1904- DiseMbara, 1949nA navI svataMtra sarakAra astitvamAM panA raziyA-jApAna vigraha 5chI thaI. 1906mAM IMDo- AvI ane Do. sukarNo tenA prathama pramukha banyAM, Jain Education Intemational
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 241 (2) philipAInsamAM: vilsane amerikA pahoMcelA philipa-pratinidhi maMDaLane saMdezo mokalele ke "have tamArI vataMtratA 1571 thI 1898 sudhI philipAInsa upara penanuM bahu dUra nathI." ane 1898 pachI amerikAnuM zAsana rahyuM hatuM. 1862mAM De. jese rijhAle "lIga philipIna' nAmanI saMsthA paraMtu 1921 thI 1932 daramyAna amerikAmAM sthApI hatI. tenI mukhya mAgaNI sudhArAnI hatI, sva- ripablikana pakSanA pramukho sattA upara AvyA. temaNe taMtratAnI nahi. sudhArAnI A caLavaLano AtmA De. philipAIsanI svataMtratAnI mAgaNI pratye bahu sahAnubhUti jose rijhAla hato. paraMtu speniza zAsakoe De. jese dAkhavI na hatI. amerikAnI sarakAre udAra valaNa na rijhala upara vidrohano Aropa mUkI 1896mAM 35 dAkhavatAM sthAnika rASTrIya netAomAM ugra roSa vyApyo varSanI uMmare tene motanI sajA ApI. Ama te A hato. tene paDagho pADatAM kivajhAne kaheluM ke "philipInAne caLavaLano prathama zahIda banyo ane lokonA krodhAginamAM amerikano dvArA cAlatI svarga samAna sarakAra karatAM ghI homAyuM. nijhAlanA mRtyu sAthe sudhArAnI caLavaLane philipIne dvArA cAlatI naraka samAna sarakAra vadhu pasaMda aMta Avyo ane krAMtinI zarUAta thaI. basa kahe che hatI."7 aMte pramukha pheMkalina rUjhaveTanA samayamAM te pramANe " Ama sudhArAnuM mRtyu e kAMtine janma amerikAe mekaDapha TAIDiMgsa kAyado 1934mAM pasAra hato." 6 karI 1946mAM philipAInsane svataMtratA ApavAnuM jAhera karyuM hatuM. bIjA vizvayuddha daramyAna jApAne philipAInsa rijhalanA mitroe svataMtratA meLavavAnA hetu sAthe kabaje karI 1943mAM tene gaNataMtra jAhera karyuM hatuM "katipunAna" (prajAnA pu) nAmanI saMsthA sthApI. ane jese lorela (philipAInsa suprima korTanA mAjI tenI pravRttio bhAratanI trAsavAdI caLavaLanI pravRtti nyAyAdhIza)ne rASTrapramukha banAvyA hatA. paraMtu 1945 sAthe sarakhAvI zakAya te prakAranI hatI. tenI bhAMgaphoDiyA mAM janarala meka Arthare philipAInsa kabaje karyuM ane pravRttinI speniza zAsakone jANa thaI jatAM (1896mAM). pramukha menAe dezamAM zAMti ane vyavasthA sthApatenA sabhyo bhUgarbhamAM cAlyA gayA hatA. Do. rijhalanA vAnA prayatna karyA hatA. amerikAe mekaDapha TAIDiMgsa mRtyu pachI paNa thoDA samaya mATe te saMpUrNa pradezamAM kAyadAnI jogavAI anusAra 4 julAI 1946nA phi lapAlaDAI phATI nIkaLI hatI, paraMtu aMte samAdhAna karAyuM Isane svataMtra gaNarAjya jAhera karyuM ane cUMTaNImAM hatuM. tyAra pachI 1898mAM speniza-amerikana vigrahamAM bahumata meLavI rokasAsa navA gaNarAjyanA prathama pramukha penane parAjaya thatAM philipAInsamAM amerikAnuM zAsana banyA, sthapAyuM hatuM. (3) barmAmAM - amerikAnA zAsana daramyAna 1907mAM philipAinsamAM "rASTrIya pakSanI sthApanA karavAmAM AvI hatI. tenA barmAmAM rASTrIya pravRttinI zarUAta 1906mAM "bauddha netA hatA emanA ane kavIjhana (je baMne bhaviSyamAM yuvaka maMDaLa') Y.M.B.A.=Young Mens Buddhist philipAInsanA pramukha banyA hatA). temanA prayatnone Association) nI sthApanA sAthe thayelI gaNAvI zakAya. pariNAme ja 1916mAM philipAInsane vadhu svAyattatA tene mukhya hetu bauddha pralikAonuM AdhunikIkaraNa Apa " jonsa kAyade" pasAra thayo hato. amerikAnA karavAno hato. 1909mAM eka briTiza amaladAra pharnivale svataMtratA-priya pramukha vilananA samayamAM A kAyado " barmA saMzodhana samiti" ( Burma Research ) pasAra thayela. te kAyadAnA AmukhamAM jaNAvAyeluM ke Society) nI sthApanA karI hatI. te saMsthAe barmAnI jyAre amerikAne ema lAgaze ke philipAInsa sthira saMskRtinA rakSaNa ane vikAsa mATenI pravRtti hAtha dharI sarakAra sthApI zakaze tyAre amerikA tene pUrNa svAtaMtrya hatI. prathama vizvayuddha pachI boddha yuvaka maMDaLa (Y.M. Apaze." uparanA AmukhamAM darzAvela "sthira sarakAranA B.A.) "bI maMDaLInI mahAsabhA') (G.C.B.A. General arthaghaTana aMge baMne pakSe lAMbA samaya sudhI vivAda Council of Burmese Associations) kahevAyuM. GCBA cAlyo hato. 1919mAM pirisa zAMti saMmelanamAMthI pramukha bhAratanI koMgresanuM anukaraNa karyuM hatuM ane zarU bAtamAM Jain Education Intemational
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ 242 vizvanI amitA baMdhAraNIya mArge mAgaNIo rajU karI hatI. vaLI briTiza e barmAnA keTalAka garIba kheDUtone jamIna gumAvavI bhAratano ja eka prAMta banAvI devAyo hovAthI paDI hatI. tethI ja barmAnA leke briTiza zAsanane tene paNa meMTegU-cemsaphArDane kAyado lAgu kare eka sarjikala oparezana sAthe sarakhAve che. briTiza joIto hato, paraMtu mAMTegyu riporTamAM evI bhalAmaNu zAsakone teo moTI phI lenAra sarjana gaNatA hatA karAyelI ke barmAnA prazno judA prakAranA hevAthI tenA ane bhAratanA zarApho ke majurane tene madada karanAra viSe bhaviSyamAM vicAraNA karavI. nasiMga sTApha ane khamI prajAne dadI gaNatA hatA. teo e divasanI pratIkSA karatA hatA ke jyAre teo mAMdAne barmAnI prajAe uparokta nirNayane virodha karyo. 1920mAM barmAmAM raMgUna yunivarsiTInI sthApanA karavAmAM AvI hatI. temAM paNa pAsa thavAnAM dhoraNe UMcA rAkha bhAratanA zarAphona khamI le ke virodha karatA hatA vAne kAraNe ane tenA upara khamI niyaMtraNa na hovAthI paraMtu rASTrIya caLavaLamAM bhAratanI caLavaLanuM anukaraNa tene virodha thayo hato. amIra yuvaka maMDaLa paNa sakriya karatA hatA. bhAratanI jema barmAnA yuvAno paNa rASTravAdI banyuM ane vidyAthI haDatAlo paNa paDI, ane rASTrIya caLavaLanA mazAlacI banyA hatA. barmAmAM 1920mAM sthazALAo paNa sthApavAmAM AvI. bhAratanA asahakAra pAyelI raMgUna yunivarsiTI rASTravAdI pravRttinuM kendra banI AdelananuM Ama barmAe paNuM anukaraNa karyuM. pariNAme hatI. vidyAthIoe laDAyaka haDatAla pADI hatI je, barmAne paNa 1919ne bhArata sarakArane kAyado lAgu amI rAjakAraNanuM mahAna zastra banI gaI hatI.10 pADavAnI briTiza sarakArane pharaja paDI. Ama barmAne 1930mAM 'thAkina pakSanI sthApanA karavAmAM AvI briTiza paddhatinI saMsadIya lokazAhIne prathama hapta hatI. teo potAnA dezanA thAkina (mAlika) banavA maLyo ema kahI zakAya. A kAyadA anusAra prAMtika mAgatA hatA. tethI 1930thI temaNe paNa saMpUrNa dhArAsamitinI cUMTaNIo thaI. GCBA pakSe cUMTaNIono svAtaMtryanI mAgaNI bulaMda karI hatI. temaNe thAkina sinyanI bahiSkAra karela paraMtu tenA virodhamAM 21 sabhyoe paNa racanA karI hatI je lokhaMDI sanya (Steel CojadA paDI 21 no pakSa ke "prajApakSa sthAne ane fps ) tarIke oLakhAtuM hatuM. 1939mAM bIjuM vizvayuddha cUMTaNImAM bhAga lIdhe, te uparAMta nAnI saMkhyA dharAvato zarU thayA pachI 1942mAM jApAne barmA kabaje karyuM hatuM. svataMtra pakSa paNa hato. prajApakSe dhArAsamitimAM cUMTAI tyAre thAkina pakSe jApAnane sAtha Apyo hato ane prajAkIya kAma karI pratiSThA ane prasiddhi meLavyAM. thAkina sinya " AjhAda barmA daLa" tarIke oLakhAtuM hatuM. jApAne 1943mAM barmAne svataMtra rAjya jAhera karyuM barmAne bhAratane prAMta banAvyA hovAthI barmAna hatuM. paraMtu jApAne barmAnuM zoSaNa zarU karatAM augayogya vikAsa thaI zakato nathI evI dalIla sAthe barmAne sAna ane tenA thAkina daLe jApAnano virodha karavA bhAratathI juduM pADavAnI mAgaNI thaI hatI. tethI 1935nA badhAM daLAne bhegAM karI phAsIvAdI - virodhI lIga bhArata sarakAranA kAyadA anusAra iMgleDe barmAne bhAratathI (AFPFL=Anti Fascist Peoples Freedom Leaja karavAno nirNaya lIdhela je 1937mAM amalamAM gue ) sthApI hatI. 1945mAM jApAnane parAjaya thayA AvatA amane saMsadIya sarakArane bIjo hapate mo bAda barmAmAM karI briTiza sattA sthapAtAM phAsIvAdI ema kahI zakAya. virodhI lIge teno virodha karyo kAraNa ke teo have saMpUrNa svataMtratA meLavavA IcchatA hatA. augasAna ja.naherU barmAnA rASTrIya netAone briTiza zAsana pratye sAthe parAmarza karavA dilhI gayA hatA. temaNe paNa bhArataaNagamo hato. tethI 1930-31mAM aMgrejo virUddha nI jema satyAgraha karyo hato. sarakArI kacerIo, tAra nIcalA barmAmAM sAyA-sAnano baLavo thayo hato. TapAla khAtAM ane polIsataMtra paNa haDatAla pADI. briTiza paraMtu dArUgoLA ane zastronA abhAve te niSphaLa gaye sarakAre namatuM jokhI tatkAlIna badalI karI ane augahato. vaLI bamIone bhAratIya zarApha ane majUre sAnane vATAghATo karavA laMDana bolAvyA. tenA pariNAme pratye paNa ghaNA hatI. bhAratIya zarAphAnI vyAjakhorIne kAraNe barmAne 4 jAnyuArI 1948nA vataMtratA ApavAne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 243 kAyado pasAra thayo ane utune navA gaNataMtranA prathama vaDA- "malAyA rASTrIya pakSa" nAmanuM ugradaLa sulatAna ke briTiza pradhAna banAvavAmAM AvyA. oNgasAna ane tenA anya sAthI- baMnenA AdhipatyanuM virodhI ane saMpUrNa svataMtratAnuM enuM julAI 1947mAM khUna thaI gayuM hatuM. u nu augasAnanA himAyatI hatuM. malAyAnA "saMyukta malaya rASTrIya saMgha" sAthI mitra ane phAsIvAdI virodhI lIganA upAdhyakSa hatA. (U MNO) ane "malAyA cInI samAja" (MCA) (4) malAyAmAM - nAmanA rUDhivAdI daLoe saMyukta moraco racI 1955nI dhArAsabhAnI cUMTaNImAM para mAMthI 51 beThako kabaje karI. agni eziyAnA dezomAM malAyAmAM rASTrIya caLavaLa A saMyukta moracAe dhArAsabhAnA cAra varSanA kAryakALane sauthI dhImI gatie cAlatI hatI, tethI tenI caLavaLa aMte svataMtratAnI mAgaNI karI hatI. saMyukta moracAnA eka kAMtikArI nahi paraMtu vikAsavAdI" hatI. tenuM mukhya netA Traka abdula rahemAne kaheluM ke "svAtaMtrya prApti e kAraNa e hatuM ke A caLavaLanA moTAbhAganA netA ApaNuM dhyeyanI zarUAta che, aMta nahi.11 aMte augasTa sarakArI amaladAra hatA. temanI pAse rASTravAdI AMdolana 1957mAM malAyAne saMpUrNa svataMtratA ApavAmAM AvI ane karavA mATenA samaya ke zakti na hatAM. sau prathama 1926 TUMku abdula rahemAna svataMtra malAyAnA vaDApradhAna banyA. mAM "malaya esosiezana"nI sthApanA karavAmAM AvI hatI. tenI mAgaNIo sAmAjika ane sAMskRtika sudhArAnI (5) hiMdI-cInamAM :ja hatI. vaLI A pradezanI rASTrIya caLavaLanA mukhya 1867 thI 1893nA 30 varSanA gALAmAM phrAnsa netA moTebhAge rAjakakhanA hatA. tethI sAmAnya prajAnI lagabhaga saMpUrNa hiMdI cIna upara pitAnuM prabhutva sthApI takalIphAne vAcA ApanAra netAnA abhAve te prajAkIya dIdhuM hatuM. phrAnsane potAnAM saMsthAnamAM vepAra karatAM caLavaLanuM svarUpa jaladI pakaDI zakI nahi. TaeNga ahamada paNa dharmaprasAramAM vadhu rasa hato. vaLI phrAMsanI prajA (pahAMga), seMgU IsmAIla (selAgora) ane dundu pitAne eziyAnI prajA karatAM caDiyAtI mAnatI abdula rahemAna (kedAha pradezanA) mukhya rASTravAdI hatI. tethI hiMdI cInanI sthAnika prajA phrenca vahIvaTathI netAo hatA je rAjakuTuMbanA hatA. malAyAnA rASTravAdanA nArAja hatI. hiMdI cInamAM paNa rASTrIya pravRttinI dhImA vikAsa aMge pahAMga malaya esosiezananI zarUAta vIsamI sadImAM ja thaI hatI. zarUAtamAM to sthApanA karanAra ane tenA pramukha Tegaka ahamade kaheluM ke teo potAnI mAgaNIo baMdhAraNIya mAge ja meLavavA je ke caLavaLano udaya jarA moDo thayo che ane te dhImA mAgatA hatA. sau prathasa 1906mAM phAu-cAu-Tinha bhraSTAche chatAM te dUSaNa dUra karavAnI ApaNI pAse hajI taka che." cArI maMdArina zAsanane aMta lAvavAnI tathA zaikSaNika sagavaDo vadhAravAnI mAgaNI karI hatI. te na svIkArAtAM rASTrIya mokSa apAvanAra kartavya parAyaNa, prAmANika teNe henaImAM potAnI zALA zarU karI hatI. 1915mAM ane sAhasI netAonA abhAve malAyAnI rASTrIya caLavaLa te peirisa gayelo tyAre tenI dharapakaDa karAyelI ane 10 dhImI ane bIjA vizvayuddha pahelAM ahiMsaka rahI hatI. varSa pachI mukta karavAmAM Avyo hato. bIjA eka netA je netAo hatA temane prajAnI sAcI sthitinuM jJAna na phAna-baI-cAue hoMgakoMgamAM krAMtikArI pakSanI sthApanA hatuM. uparAMta agina eziyAnA badhA dezomAMthI vepAranI karI hatI. paraMtu phrAnsanI vinaMtIthI cIne tene pakaDI daSTie malAyAnuM sthAna prathama hatuM tethI upalA vargane 1917 sudhI jelamAM rAkhyuM hatuM. pachIthI ke paradezI zAsana bahu akaLAvanAruM lAgatuM na hatuM. bIjA 1925mAM tene pakaDIne 1940 sudhI jelamAM rAkhyA hatA. vizvayuddha daramyAna jApAne malAyA kabaje karI tyAM malAyA malAyAvAsIo mATe sUtra guMjatuM karyuM hatuM. prathama vizvayuddhamAM lagabhaga 1 lAkha viyeTanAmI bIjA vizvayuddha pachInA badalAyelA saMjogomAM iMgleDe siniko ane majUro phrAnsa gayelA. teo tyAMthI pAchA malAyAnAM nava rAjeno saMgha banAvavAnI cejanA vicArelI pharyA tyAre te rASTravAdI vicAro sAthe lAvyA hatA. teo paraMtu "saMyukta malAyA rASTrIya saMghe(U MN O=United vicAratA hatA ke je teo phrAnsanA sAmrAjyane bacAvavA Malaya National (Orgzaniation) te yojanAne yuropa jaI zake te zuM potAnA dezane gulAmInI beDIovirodha karyo hato. aMte baMne pakSa vacce 1947mAM mAMthI na choDAvI zake ? tethI ja kahevAya che ke samajUtI thatAM malAyAnuM samavAyataMtra racAyuM hatuM. paraMtu viyeTanAmane rASTravAda kharekhara eka caLavaLa tarIke prathama Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ 244 vizvanI asmitA vizvayuddha (1914-18)thI ja zarU thayo gaNAya.12 Ama saMpUrNa agni eziyAmAM bIjA vizvayuddha pachI. baMdhAraNIya mAge sudhArAnI mAgaNIo niSphaLa jatAM vividha rASTroe svataMtratA meLavI. 1946mAM philipAIsa ugra ane krAMtikArI daLa astitvamAM AvyAM. "yaMga 1948mAM barmA, 1949mAM I'DoneziyA, 1954mAM hiMdI takI" ane "yaMga iTAlI "nI jema ahIM paNa 1925mAM cIna ane 1957mAM malAyAnAM svataMtra rAja astitvamAM "yaMga anAma pakSa' sthapAya je khUba ja mahattvano AvyAM. A rASTro svataMtra thaIne pitAnI rIte vikAsanA krAMtikArI pakSa hatA. bIjo pakSa hata-sAmyavAdI pakSa- paMthe AgaLa vadhI rahyAM che. agni eziyAnAM rASTranA tene netA hatA-De. hA-cI-minDa, phrAnsanI sarakAre pAzcAtya sAmrAjyavAda viruddhanA A vidrohane amerikana vodI pravRtti ene DAmI devA kaDaka hAthe kAma letAM patrakAra rabarTa piIne " vartamAna yugane sauthI mahAna sAmyavAdI pakSanA sabhyo bhUgarbhamAM cAlyA gayA hatA. banAva' gaNAve che. eziyAnA dezomAM jAgRti AvatAM hoMgakoMgamAM iMglenDanI sarakAre ane cInamAM kemiMgaTAMga jANe ke " eziyAnI sadI" ne prAraMbha thayo hoya evuM sarakAre he-cI minhane jelamAM pUryo hato. 1939mAM lAge che. osTreliyAnA videzapradhAna spenDare paNa kaheluM teNe potAnA pakSanuM nAma badalIne viyeTaminha"(viye- ke "eka karoDa karatAM paNa vadhu prajA eziyAmAM rAjaTanAmanI svataMtratA mATenI saMsthA ) rAkhyuM hatuM. tenA kIya ane sAmAjika parivartana karavAmAM lAgelI che." hetuo viSe te kahetA ke "ame sAmAnya kenya prajAjane. 1947mAM prathama eziyana saMbaMdha pariSadamAM bhASaNa nI viruddha nahi paNa kenca saMsthAnavAdanA nirdayI zAsana ApatAM dilahImAM naherUe paNa kaheluM ke "eka parivartana sAme laDavA mAgIe chIe." thaI rahyuM che. eziyA pitAnA svarUpane punaH oLakhI rahyuM bIjA vizvayuddha samaye rASTravAdI caLavaLe vega pakaDayo che ane eziyA jyAre anya mahAmaMDe sAthe pitAnuM hato. jApAne hiMdI cIna upara pitAnI sattA sthApI yogya sthAna grahaNa karaze tyAre navayugane udaya thaze.' dIdhI hatI. viTaminha ogasTa 1945 sudhImAM TaoNkiMga saMdarbhe nA sAta uttarI prAMta kabaje karI lIdhA hatA. jApAnanI zaraNAgati pachI viyeTanAmamAM bAe dAIe paNa viyeTa 1. Panikkar, K.M.-Asia and the Western mihanI tarapheNamAM sattAtyAga karyo hato. tethI paristhiti Dominance, George Allen and Unwin Ltd. London, 1955, P. 320-22. no lAbha laI rASTravAdIoe 2 sapTembara 1945nA R. Palmer and Perkins-International RelaviyeTanAmanA prajAsattAka gaNarAjyanI jAherAta karI hatI tions, Scientific Book Agency, Calcutta ane ho-cI-minDane tenA prathama pramukha banAvavAmAM 1965, P, 501. AvyA hatA. kAse yuddha pachI hindI cInamAM punaH praveza 3, naherU, ja-jagatanA itihAsanuM rekhAdazana navajIvana karyo. paraMtu viTaminha daLane svataMtratAthI ochuM prakAzana maMdira, amadAvAda, 1956, pR. 550. kAMI joItuM na hatuM. tethI kAse 1946mAM henaI 4, Benda, Larkin and Mayer-The World of South East Asia, Harper & Row samajUtI karI viyeTanAmane gaNarAjaya tarIke svIkAryuM. Publishers. New York, 1967, p. 172. paraMtu A samajUtI TUMka samayamAM paDI bhAMgatAM yuddha 4. Harrison, Brian-South East Asia, Mac. zarU thayuM. viTaminha daLe gerilA pravRtti zarU karI. millan, London, 1963, P. 241, temAM 1949mAM cInamAM sAmyavAdI sarakAra sthapAI ane 6. Buss, C.A.-Asia in the Modern World, teNe viyeTanAmanI viTaminDanI sarakArane mAnyatA Macmillan New York, 1964, P. 214.. ApatAM viyeTanAmano prazna rAjakIya rIte guMcavAyo. 7, Tbid, P352. aMte 1954mAM jinivAmAM 19 rASTonI AMtararASTrIya 8. Harrison, op, cit, P. 247. pariSadane viyeTanAmano prazna saMpavAmAM Avyo ane 9. Ibid, P. 248. 10. Wint, Guy,-Asia a Handbook, Fredrick jinivA karAra anusAra viyeTanAmanA 17deg u. akSAMza A. Praeger, New York, 1968, P. 228. dvArA be bhAga karI u. viyeTanAmamAM ho cI minDanuM 99. Kennedy, J.A.-History of Malaya, prajAsattAka rAjya ane da. viyeTanAmamAM bAo dAInI Macmillan, 1970, P. 281. sarakArane mAnyatA ApavAmAM AvI, 12. Harrison-op. cit. P. 251. Jain Education Interational
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ kompyuTara yugamAM pASANayugIna saMskRti narapazumAMthI sa'skRta mAnava sudhInI 20 lAkha varSanI pratikUcamAM manuSyanI pragati mahadaze tabakkAvAra thaI che. joke A tabakkAonA kALakramamAM prAdezika taphAvatA jarUra jovA maLe che. tAye tAMtrikI ( Technology ) mAdhArita arvAcIna saMskRti vIsamI sadInA AgALAmAM lagabhaga vizvavyApI banI cUkI che. kALanA A vistRta phalaka para mAnave paththara teADIne banAvelA sAdA ejArAthI mAMDIne atyAdhunika ane jaTila evI pAramANvika bhaThThI ane kAmpyuTara sudhInI majala kApI che. mAnava mastiSkanI kAmagIrI bajAvatu kAmpyuTara saskRtinA vikAsa tuM aMtima sImAcihna hAI sAMprata yugane saskRtinI paribhASAmAM yathArtha rIte ' kompyuTara yuga ' kahI zakAya. nagarasa*skRti (Civilization)nA udbhava pUrvenA prAgai tihAsika samayamAM purAtattvanI zeAdhAnA AdhAre nIcenA e takhakkA jovA maLe che (1) prAcIna pASANa yuga (Palacolithic Age):Azare 20 lAkha varSa pUrve zarU thayela A yugamAM manuSya zikAra karIne ane phaLa-mULa-pAna khAIne jIvatA hatA. A yugamAM tenI mukhya siddhie paththaranA ojAra khanAvavAnI zarUAta; agninI zeAdha, bhAlAM ne khANu jevAM astronI zeAdha, vyavasthita macchImArI; pANImAM hoDInA ane barapha para sarakatI slejagADI ne skI (Ski) nA upayAga; ane kUtarAnuM pAlana hatI. (2) nUtana pASANayuga (Neolithic Age) :Azare I. pUrve 6000 mAM AraMbhAyelA A yuganI mukhya upaladhi khetInI zarUAta ane dUdhALA prANIonu pAlana che, jene pariNAme manuSya zikArI maTIne kheDUta ane pazupAlaka banyA. A yuganI anya siddhiemAM azvapAlana, vaNelAM vasranA upayoga, paiDAMnI zeAdha, kuM bhakaLAnA Ara'bha vagere che. * suprasiddha nRvaMzazAstrI DaoN. lIkIne elDavAI gA, TAnjhA niyAmAMthI maLelA avarodheAnA pATeziyama - Argona paddhatithI thayelA kALanirNaya mujaba, -zrI nalinAkSa paDathA te pachInA takhakkAmAM dhAtu gALavAnI rIta jaDI Avato mAnavasa'skRtimAM paththaranAM ghaNAkharAM jArAnu sthAna tAMkhA, kAMsA ane leAkhaMDanA ojArAe lIdhuM. te pachI lipinI zodha thaI. Ama saMskRtinAM sAdhanAmAM jema jema umerA thatA gayA tema tema saMskRtinI pragatinI gati jhaDapI banatI gaI ane AjathI be sadI agAu zarU thayelI audyogika krAnti pachI tenuM pramANa bhUtakALanA koipaNa yuga karatAM Azcaya janaka rIte vadhyuM che. A sAthe eTalI ja Azcarya janaka hakIkata e che ke 'oTomezana 'ane kampyuTara ' nI A vIsamI sadImAM paNa Adhunika tAMtrikI vikAsathI taddana alipta rahelI manuSyajAtio astitva dharAve che. AvI jAtiemAM dakSiNa AphrikAnA khuzamena, madhya AphrikAnA pIgmI, uttara AphrikAnA DADesa - akha`ra, dakSiNa bhAratanA ToDA, dakSiNa ameri kAnA yAhugAna, malekavu, enA, kamAyurA ane Tehuece, kenaDAnA karIbU-eskImA, japAnanA AInu, phrIlenDa - veda - svIDananA laeNpa, prazAMta mahAsAgaranA keTalAka pAlIneziyanA, tathA AMdAmAna dvIpasamUha, TAsmAniyA ne AsTreliyAnA Adi vAsIo dhyAna kheMce che. A tamAma jAtie joke bAkInI duniyA karatAM atyaMta pachAta avasthAmAM jIve che tema chatAM temAMnI traNa jAtie temanI pASaNayugIna raheNIkaraNI ane rItarasamene lIdhe pASaNayuganA samAjanuM tAdeza darzana karAve che. uttara AphrikAmAM IjiptathI mArAko sudhInA vistAramAM saharAnA raNanI uttare khara nAmanI AdivAsI jAtio vase che. 9000 varSa pUrve temanA pUrvajoe pazcima eziyAmAMthI AvI A vistAramAM sthira thavAnuM zarU kareluM. A jAtie sesITIkabhASI Araba prajAethI gherAyelI hAvA chatAM Aje paNa teo haeNsITIka vaga nI akhara bhASAnI vividha khelIo khele che. AmAMnI
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ 246 vizvanI amitA AitahaDI" ane "AIta marahada' nAmanI barba2 che, tenA cAmaDAmAMthI pitAnAM kapaDAM, taMbane "kAIyAka" jAti morIkakonI eTalAsa parvatamALAmAM vahetI hoDI banAve che, ane tenA snAyunA rezamAMthI mAchalI DADesa nadInI khINamAM vaselI che. A be jAtio pakaDavAnI dorI banAve che. kerIbU uparAMta teo pakSIo pAMceka hajAra varSa pUrve nUtana pASaNayugamAM jIvatI hatI ane mAchalAMne paNa zikAra kare che. temanA hathiyAra tyAre DADesa khINamAM sthira thayelI. tarapha UMcI ane ojAra hADakAM, zIMgaDAM ne lAkaDAM ne lAkaDAmAMthI eTalAsa parvatamALAothI gherAyelI hoI temane bahAranI banelAM hoya che. (ke hAlamAM teo lokhaMDanI aNIe saMskRtio sAthe saMbaMdha tUTI gayelo, jene pariNAme hathiyArane lagADatA zIkhyA che. ) tIrakAmaThuM, bhAla, temanI prAgaitihAsika jIvana paddhati AjaparyaMta akabaMdha mAchalI pakaDavAno aMkeDa, ane mAchalo cIravAnuM traNa rahI che. A loko haLa jevI koI vastune jANatAM nathI zULavALuM ojAra e temanAM zikAra mATenAM sAdhana che. ane kodALI ne pAvaDAthI Adima DhabanI khetI kare che. eka mANasa besI zake tevI "kAIyAka" nAmanI heDIne tathA gheTAMnuM pazupAlana kare che. DADesa nadInA pANIne te sarovaramAM javA-AvavA upayoga kare che. nUtana pASaNasAMkaDI nIka dvArA AsapAsa AvelAM pitAnAM khetaromAM yuganA mAnavanI jema kUtare temanA kuTuMbano abhinna vALIne teo ghauM-javanI khetI kare che. A ja temanI sabhya gaNAya che. artha vyavasthAno AdhAra che. nUtana pASANayuganA manuSyanI jema teo mATInA gharamAM rahe che ane mATInAM na karIbU-eskImanuM ekamAtra sAmAjika ekama kuTuMba vAsaNo vApare che. lipinuM temane jJAna nathI. emane hoya che. AvAM ceDAM ka be vakhatovakhata zikAra mATe ItihAsa daMtakathAomAM vaNAyela che. saMskRtinA vikAsamAM zibirarUpe kAmacalAu ekaThA thAya che ne pAchA chUTA agatyanAM gaNAtAM evAM kamAna (arch), piDuM ke bhAre paDI jAya che. temanAmAM bahupatnItvano rivAja che. vahana karanArA pazunuM temanI jIvanavyavasthAmAM koI sthAna pASANayuganA zikArI mAnavanI jema temanAmAM paNa strI nathI. madhyakALane Araba AkramaNa pachI islAma aMgIkAra puruSa vacce kAmanI vaheMcaNI thayelI jovA maLe che. karyo hovA chatAM temaNe potAnI paraMparAgata prakRtiupAsanA- puruSo zikAra ne marachImArI karavA uparAMta jarUrI ojAro hajIye cAlu rAkhI che. banAve, che jayAre strIo taMbu tANavA, agni peTAvavA, rasoI karavI, sIvavuM, cAmaDAM ne mAMsa chUTAM pADIne jagatanA mukhya nRvaMze paikInA eka evA mege sUkavavAM, pAMdaDAM ne lAkaDAM ekaThAM karavAM tathA e pradezamAM loIDa navaMzanI keTalIka eskIma jAtie I.pU. 1500 prApta evAM bera jevAM jhINAM phaLa vINI lAvavAM jevAM nI AsapAsa ane te pachI IzAna eziyAnA sAI. kAma kara . kAma kare che. gIta racavA-gAvAnA teo bhAre zokhIna . . biriyAmAMthI sAMkaDI berIMga-sAmudradhunI ALaMgIne uttara che ane dareka puruSanuM eka khAsa svaracita gIta hoya amerikAnA alAskAthI pUve" grInalenDa sudhInA vizALa che, je strIonA sAthamAM te gAya che. pradezamAM chUTI chavAI patharAI gayelI. A Akho vistAra zItakaTibaMdhamAM yA tenI lagolaga Avelo hoI tyAM uSNatA- eNsTreliyAnA vizALa raNamAM ane tene aDIne mAna parva . thI kadI vadhatuM nathI. AvI pratikULa pari AvelA bIDapradezamAM vasatA AdivAsI o temanI raheNIsthitimAM uttara keneDAnA haDasana-upasAgarane aDIne AvelA karaNImAM upara varNavelI baMne jAtiothI paNa pachAta sarovaravALA TunDA pradezamAM vasatA kerIbU-eskImo avasthAmAM che, je prAcIna pASANayuganA mAnavajIvanane nI jIvanapaddhati Aje paNa nUtanapASANayuganA AraMbhika badhI rIte maLatI Ave che. raNapradezanI sakhata garamIne samayanI yAda apAve che. temanI artha vyavasthAne mukhya lIdhe temane kapaDAMnI jarUra jaNAtI na hoI teo nivastra AdhAra zikAra ane machImArI para che. khetInuM temane rahe che. jo ke bahAranA saMparkane pariNAme temanAmAMnA nAna nathI. teo haraNane maLatA AvatA renaDIara vaMzanA keTalAka lageTI paheratA thayA che. varasAda ane sakhata * kerIba prANIonA zikAra para nabhe che. AthI temanuM garamIthI bacavA kayAreka teo ghAsa, pAMdaDAM ne jhAMkharAMnAma "kerIbU esTIma" paDayuM che. teo kaeNrIbanuM mAMsa nA jhuMpaDAM banAvIne rahe che, paNa varSane moTo bhAga khAya che. tenAM zIMgaDAM ne hADakAMmAMthI ojAro banAve teo khullAmAM ja sUe che. prAcIna pASANayuganA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 mAnavanI jema teo AkhA divasa zikAranI zeAdhamAM rajhaLe che, khADA kheAdavA ne agni peTAvavA lAkaDAnA upayoga kare che ane zikAra mATe paththaranI aNIvALA ne lAkaDAnA hAthavALA bhAlA vApare che. nUtana pASANusuganI krAntikArI zeAdha khetIthI teA A AdivAsIo ajANa che ja, paNa prAcIna pASANuyugamAM zikAra mATe vaparAtAM thayelAM tIrakAmaThAMnA paNa temane khyAla A leAkeAmAM puruSo AkhA divasa bhAlA laIne zikAra pAchaLa bhaTake che ane strIe jhADanuM thaDa kArIne manAvelu* UMDuM... pAtra laI ne phaLa-mULa-pAna vISe che. thaDamAMthI banAvelA A peAlA pAtramAM AdivAsIonuM tamAma rAcaracIlu' samAI jAya cheH pANI bharavA, kheArAka mUkavA, khALakane suvaDAvavA ke bIjI kAI paNa vastune mUkavA tenA upayAga thAya che. 247 pASANuyuganA mAnavasamAjonA jIvaMta avazeSa samI A AdivAsI prajAe temanI prAgaitihAsika sAmAjikaArthika vyavasthA ane te sAthe salagna Adima mAnasika sthiti tyajIne sAMskRtika pragatinAM seASAnA caDathA vinA ekAeka yaMtrayuganAM upakaraNA ne mAnasikatA svIkArI le te zakaya nahAtuM. tethI teo peAtAnI paraparAgata jIvananathI.zailIne vaLagI rahelI che. paraMtu AdhunikatAnA sArvatrika AkramaNu ane sarakArI taMtrAnA sajAga prayatnane lIdhe temanI navI peDhIe dhIre dhIre parivartanane grahaNa karatI thaI che. pariNAme jUnI jIvanapaddhatine vaLagI rahelA leAkeAnI sakhyA ghaTI rahI che ane vIsamI sadInA a'te temAMnA kaDhAca gaNyAgAMThayA ja rahyA haze. A AdivAsIonA dhama paNa temanI prAcIna pASaNayugIna Adima avasthAne anurUpa che. teo mAne che ke jagatanAM tamAma prANIe kAIka adRzya pretaSTimAMthI Ave che jyAM mRtyu pachI te pAchA jAya che. temanA dhArmika kriyAkAMDAmAM A mAnyatA pratiSi'khita thAya che. dhArmika utsavAmAM temanI judI judI jAtio vIra pUrvajonAM parAkramA abhinaya dvArA bhajave che. osTreliyAI AdivAsIe ' nRva za sAthe sAmya dharAvatA temane 'AsTreleAiDa 'nA AgavA nAmathI oLakhe che, je inDoneziyAnA jAvA TApu para traNathI pAMca lAkha varSa pUrve rahetA naravAnara 'sAleA ' mAnava ( Pithecanthropus erectus) nA vazajo che. hajAro varSa pUrve himayuganI bhaugeAlika prakriyAnA bhAgarUpe samudronI sapATI nIcI UtaratAM inDAneziyAnA TApue ekabIjA sAthe joDAyelA hatA ane A joDAyelI bhUmi ane AsTreliyA vacceneA sAgara sAMkaDA hatA tyAre leAiDa jAtie AsTreliyAnI dharatI para AvIne vasavATa karelA. himayuga pachInA himAMtarayuga ( Inter-Glacial Stage)mAM samudronI sapATI vadhatAM oNsTreliyA ane agni eziyAnA TApuo vaccenuM a tara vadhI jatAM A jAti jagatanA mAnavasamudAyAthI aLagI paDI gaI hatI. cheka 1788mAM AsTreliyAmAM pahelI briTiza vasAhata sthapAI tyAre ja AAkInA vizva sAthenA tenA sa`parka thayA hatA. duniyAnA kAI mukhya hAI mAnavazAstrIo www AIskrImanI avanavI verAyaTI eTale paTela AiskrIma " e. jI. ephIsa pAse, reIsakAsa, rAjakATa "6 phezana : 32419 amArI banAvaTanA AIskrIma jevA ke, venIlA, kAjudrAkSa, kezara, aMjIra, pIstA, phrAya phrUTsa (mevA), badAma ke pIstA ane paTela spezIyala temaja tAjA phaLAnA jayusa ane zeika zuddha ane pauSTika tattvAthI bharapUra che. wwwmnVVmmm
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ 248 With Best Compliments From Jain Education Intemational Panchal & Mehta & Phone: 375375 C. A. Mehta STRUCTURAL AND MECHANICAL ENGNIEERS AND CONTRACTORS. vizvanI asmitA 7A, Old Anjirwadi off Mount Road, Mazagaon, BOMBAY-400 010.
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI vividha TApu sRSTi zrI jI. vI. paTela -zrI zaMkarabhAI esa. paTela mahAsAgaramAM AvelA TApuonuM sthAna Adhunika dekhAtA jamIna vistArane TApu kahevAmAM Ave che. pachI yugamAM vadhatuM jovA maLe che. pRthvI sapATInA 70.88 TApunuM kSetraphaLa eka co.ki.mI. thI zarU karIne vizvanA TakA vistAramAM pANI ane 29.12 TakA vistAramAM sauthI moTA TApu grInalenDa ( kSetraphaLa 22,68,00. co. vizvanA jamIna khaMDo AvelA che. eTale ke lagabhaga ki.mI. ) no samAveza temAM thaI jAya che. A rIte pRthvInA $ bhAgamAM pANI raheluM che je vizvanA mukhya joI e te nAnA moTA 45,000 jeTalA TApue badhA ja cAra mahAsAgara pisikika, eTalAMTika, hindI ane mahAsAgaramAM AvelA che. AmAMnA 20,000 TApuo ArkaTikamAM samAveza thayela che. A cAra mahAsAgaromAM to ekalA vizvanA sauthI moTA pesiphika mahAsAgaramAM hajAronI saMkhyAmAM samudra TApuo vividha sthAne para AvelA che. jyAre bIjA TApue eTalAMTika, hindI deSTimAna thAya che, je TApuonI vividha prakAranI sRSTi temaja ArkaTika mahAsAgaramAM kendrita thayelA che. jANavI upayogI thaI paDe che. TApuonI AbohavA samaghAta hoya che. tethI badhA ja TApuo gIca vastIvALA che ema mAnI zakAya nahIM. samudra TApuo vize jyAre vicAra karIe chIe jApAna temaja InDoneziyAnA keTalAka TApuo evA tyAre tenI cokkasa vyAkhyA ApavI azakya banI jAya che ke jemanuM kada khUba ja nAnuM che. InDoneziyAnA TApu che. TUMkamAM je jamIna vistAranI cArebAja samudra hAya vistAramAM 13,667 TApuone samAveza thayela che tene ApaNe TApu kahIe chIe. paraMtu Ane cokkasa jemAMnA 7,600 TApuonAM haju nAma paNa ApI zakAyAM vyAkhyA ApavI azakaya banI jAya tema che. TUMkamAM nathI tema ja keTalAka TApuo Aje paNa nija na paDyA che. je jamIna vistAranI cAre bAju samudra hoya tene ApaNe A prakAranA TApuo to phakta lIlAM jaMgalothI chavAyelA che. TApu kahIe chIe paraMtu Ane ja cokakasa vyAkhyA temaja prANIo ane pakSIo mATe raheThANa samAna ja mAnI laIe to moTAmAM moTI bhUla upanana thavAno banI rahyA che. AvI ja rIte zitakaTibaMdhanA vistAramAM ja jamIna kharaDAnI cAre bAjI paNa AvelA TApuo paNa bhaugolika pratikaLatAne lIdhe nirjana pANI to raheluM che. to paNa jamIna khaMDo TApusamAna paDayA che. gaNAya nahI. pesiphika mahAsAgaranuM kSetraphaLa 16.5 karoDa nIce vizvanA keTalAka sauthI moTA TApue ApyA cA-kimI. che jemAM pRthvInA badhA ja jamIna khaMDo che. jenAM kSetraphaLa vizvanA keTalAka dezonAM kSetraphaLa karatAM dhAro ke ekaThA karIne mUkavAmAM Ave to paNa temAM DUbI paNa moTAM che, je Tebala-1 mAM darzAvyA che. jAya tema che. kahevAno artha e ke vizALa mahAsAgaronA pANInA vistAromAM jamIna khaMDo TApu samAna ja banI Tebala-1 rahetA lAge che. chatAM paNa ApaNe uttara ane dakSiNa amerikA, yuropa, ane eziyA, AphrikA temaja sTe- samudranA TApuo, sthAna ane vistAra liyAne TApu kahetA nathI. kama samudra TApunuM kayA mahI kSetraphaLa nAma sAgaramAM (ce.mA.mAM) eTale ke mukhya jamIna khaMDonI najIka temaja dUranA 1 grIna lenDa ArkaTika 8,40,000 vistAramAM AvelA mahAsAgaronA pANImAMthI bahAra 2 nyUgini. pesiphika 3,16,856 Jain Education Intemational
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ 250 vizvanI asmitA pesiphika pesiphika peisiphika pesiphika peisiphika pesiphika pesiphika kama samudra TApunuM kayA mahA. nAma sAgaramAM 3 beni pesiphika 4 mADAgAskara (mAlAgAsI) hiMdI 5 beMphina ArkaTika 6 sumAtrA pesiphika pesiphika 8 greTa briTana eTalAMTika 9 Ilsamara ArkaTika 10 vikaTeriyA ArkaTika 11 sIlIbasa pesiphika 12 sAutha AIleMDa pesiphika 13 javA. pesiphika 14 nartha AIlenDa 15 kayuba eTalAMTika 16 nyUphAunDalenDa eTalAMTika 17 lyujhana pesiddhi AIsalenDa eTalAMTika 19 mInDInAe pesiphika 20 AyaralenDa eTalAMTika nevAyA jhezyA ArkaTika 22 hokAiDe. 23 hIspAnIolA eTalAMTika 24 zekhAlIna pesiphika 25 TAsmAniyA pesiphika 26 silena 27 benkam ArkaTika 28 Divona ArkaTika 29 TerA-Diphayuge eTalAMTika 30 kayUsa pesiphika 31 melavile ArkaTika 32 sAudhamaTana ArkaTika 33 vesTa-kjhITa barjhana ArkaTika 34 nyU briTana pesiphika 35 phArmAsI peisiphika 36 heInAna pesiphika 37 timora 38 prinsa opha vesa ArkaTika 39 vAnakuMvara pesiphika 40 sisilI eTalAMTika 41 samaraseTa ArkaTika 42 sIraDInA eTalAMTika pesiphika kSetraphaLa kama samudra TApunuM kayA mahIM kSetraphaLa (e.mA.mAM.) nAma sAgaramAM (ce.mA.mAM) 2,86,967 43 sIke 7,245. 2,27,800 - 44 narthaisTa-lenDa ArkaTika 6,350 1,83,810 45 sirAma 6,046 1,82,859 46 nyU-keliDoniyA pesiphika 5,671. 88,930 - 47 phalaeNresa pesiphika 5,513 88,756 48 samara pesiphika 5,124 82,118 49 nijha pesiphika 4,39 81,930 50 pappAvana pesiphika 4,500 72,886 51 5nAya pesiphika 4,448 58,093 para jamaikA eTalAMTika 4,411 50,743 53 havAI 4,030 44,281 54 kepa-braTana ArkaTika 3,970 44,217 55 begana vIla 3,880 43,359 5 vInDorA 3,794 40,814 pa7 sAyaprasa eTalAMTika 3,572 39,800 58 koDiyAka pesiphika ,569 36,906 paTa khUTo-riko eTalAMTika 3,435 32,559 60 karzikA eTalAMTika 3,367 31,390 61 nyU AyaralenDa 3,205 29,950 62 lITI peisiphika 3,090 29,530 63 vrangala ArkaTika 2,819 29,344 64 guDola kenala pesiphika 2,500 26215 65 loMga AilenDa eTalAMTika 1, 20 25,332 ghaNA kharA TApuo upakhaMDIya prakAranA jovA maLe 23,230 che, kAraNa ke bhUstarIya racanAnI daSTie AvA TApuo 20,881 bhUmikhaMDonA eka bhAga rUpe che. kALakrame AdakhaMDa ke 18,600 mahAkhaMDa tUTatAM tenA judA judA TukaDAo UMDA rahelA 16,215 16,141 bhUrasa para vizALa tarApAnI jema taratA rahyA ane 15,78 0 maLelA baLanI dizAmAM kheMcAIne kALakrame AjanI raka sthitimAM bhUmikhaMDonI najIkamAM goThavAyA che. eziyA 14,5dara jamIna khaMDanI najIkamAM AvelA aneka upakhaMDIya 13,884 TApuo jevA ke kayUrAIla, jApAna, philipAInsa, IDo. 13,127 neziyA, nyUjhilenDa vagere upakhaMDIya TApuo che. 13,094 12,830 vizvanA badhA ja jamIna khaMDonI najIkamAM AvelA upakhaMDIya TApuonA khaDakonuM baMdhAraNa, prakAra, 26 vanaspatimAM tema ja jIvasRSTi vageremAM najIkanA jamIna 9,370 khaMDanI sAmyatA prApta thAya che. A kAraNathI A badhA 9,301 upakhaMDIya TApuo eka samaye mukhya jamIna khaMDo sAthe pesiphika Jain Education Intemations www.ainelibrary.org
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 251 joDAyelA hatA ema mAnavAmAM Ave che. paravALAnA 19mI sadImAM jahAja udyogane vikAsa tema ja jIvo pai keTalIka vAra upakhaMDIya TApunI racanA kare che. samudra aMgenA jJAnamAM vadhAro thatAM samudra TApuonuM AphrikAnA pUrva kinAre AvelA jhAMjhIbAra TApu para mahattva vadhavA lAgyuM che. je TApuo jamInakhaMDanI vALAnA jIvathI nirmANa thayo che. najIka AvelA temaja be jamIna khaMDonI vaccenA badhA ja TApuo aneka rIte mAnavI mATe upayogI puravAra khaMDIya TApuo mukhya jamIna khaMDo karatAM ghaNuM thayA che. dUranA vistAramAM jovA maLe che. khaMDIya TApuo be rIte jovA maLe che (1) javALAmukhI dvArA (2) para je TApuo jamIna kheDenI najIka vyApAra mAga vALAnA jIvothI. samudramAM jyAre javALAmukhInuM praspha para vipula khanija saMpatti, uttama jamIna hoya tevA Tana thAya che tyAre temAMthI lAvAno jaththo samudranA TApuo para mAnava samUha khIcokhIca bhareluM che. briTiza pANInI sapATI karatAM bahAra dekhAya che ane pariNAme TApuo ane jApAna baMne vizvamAM vikAsanI dRSTie cothuM samaya jatAM temAM vadhAro thAya che ane javALAmukhI dvArA ane pAMcamuM sthAna dharAve che. InDoneziyA ane philiTApuo nirmANa thAya che. eTalAMTika mahAsAgaramAM AvelA pAInsanA TApuo khetIpAkanA utpAdanane lIdhe gIca Asensana, senTa-helinA, maDerA pesiphikamAM AvelA vastIvALA banyA che. briTana ane jApAna udyoganA havAI, InDoneziyAnA temaja nyUjhilenDanA keTalAka TApuo vikAsane lIdhe gIca vastIvALA banyA che, AmAM InDonehindI mahAsAgaramAM Avela berana TApu javALAmukhI ziyAmAM 13 karoDa, jApAnamAM 11.3 karoDa, briTanamAM dvArA nirmANa thayA che. 5.6 karoDa ane philipAInsamAM 4.3 karoDa vastI vase amerikAnI pazcimamAM .385 ki.mI. dUra pesiphika che. A TApuonAM sthAna bhogelika anukaLatAvALAM mAM Avela havAI TApu samudra sapATIthI 3635 mITara hovAthI hada karatAM vadhu vastI rahevA lAgI che. UMcAI dharAve che; je Akho ja lAvA dvArA nirmANa thayo che. evI ja rIte pesiphikamAM keneDAnI pazcime chellA be dAyakAthI vizvanI mahAsattAoe mahAAvela elyusiyana TApu samahamAno baMgaloka TApu sAgaranI TApu para varcasva jamAvavA pagapesAro karyo che. itihAsamAM- bhUtakALamAM keTalIye vAra dekhAya ane adazya mahAsAgaranA TApu vistAramAM aNuzastro na goThavavA thatuM rahe che. keTalAka samudra TApue javALAmukhIthI aMge 18 me 1972mAM karAra thaye hovA chatAM paNa nirmANa thayA hovAthI je jAgRta javALAmukhIvALA che mahIsA mahAsattAo vividha TApu vistAramAM ANuzao goThavI te TApuenuM kada haMmezAM vadhatuM jovA maLe che. lazkarI chAvaNIo nirmANa karavA mAMDI che. kayubA TApu para raziyAnuM varcasva tathA havAI TApu para amerikAnuM jamInakhaMDothI hara temaja najIkanA vistAramAM varcasva aNu-zastro goThavavA tema ja lazkarI chAvaNI banAkeTalAka khaDiya TApuo phakta uSNa kaTibaMdhanA mahA- vavA mATe vizeSa prakAranuM che. AmAM hindI mahAsAgara sAgaramAM ja dekhAya che kAraNa ke paravALAnA jIvo 21deg to vaLI taNAva ane sattAnI sAThamArInuM kendra banI senTIgreDathI ochA uSNatAmAnavALA sAgara jaLamAM jIvI gayo che, je kinArAnA dezo mATe svAbhAvika rIte ciMtA zakatA nathI, 55 mITarathI vadhu UMDe rahetA nathI ane janaka che. amerikAe baharInamAM pitAnuM naukAmathaka pANInI kSAratA ra7 thI 40 TakA hoya tyAM ja TApu vikasAvyuM che te vaLI hindI mahAsAgaranA eka nirjana vistAramAM ke khaMDIya chAjalInA vistAramAM banyA che. TApuM DAyage gArziyA para adyatana lazakarI mathaka bAgha eTalAMTikamAM AvelA baccuMDA, bahAmAM ane kenerI vAnA karAra iMglenDa ane amerikA vacce thayA che. TApuo paravALAnA cha dvArA nirmANa thayelA TApuo che. nyUyorkathI 1071 ki.mI. pUrvamAM eTalAMTikamAM raziyAe mADAgAskara (mAlAgAsI ) sAthe tenI Avela baccuMDA TApu to amerikAnA loko mATe AnaMda naukA salavA mATe karAra karyo che. temaja yemana, somApramodano TApu banyo che, jyAM prativarSa hajAronI liyA ane sokretarAmAM raziyAe sthAI naukA ane saMkhyAmAM tenI loko mulAkAta le che. lazkarI mathaka vikasAvyAM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ 252 cIne lakA sAthe sakhaMdhA sudhAryAM che, mahAsAgaranA TApuonuM vadhatu mahattva have kevI bhayajanaka paristhiti nirmANa kare che? vizvanI traNa mahAsattA amerikA, raziyA ane cInanI DakhalagIrIthI hindI mahAsAgaramAM vasatA tenA kinAre AvelA 4 deze ciMtAjanaka pari sthitimAM jIvI rahyA che. mahAsAgaramAMnA TApuo havAI mathaka tathA khaLataNunA mathaka tarIke khUba ja upayAgI thaI paDayA che. eziyA, uttara amerikA vacce pesiphika mahAsAgaramAM AvelA havAI TApuo havAI mathaka temaja jahAja, khaMdara ane temanA mATe joItA khaLataNunA kendra tarIke khUbaja agatyanuM sthAna dharAve che. evI ja rIte uttara amerikA ane yurApa mATe ammuDA ane ejhosa TApuo havAI khaMdara, baLataNukendra, lazkarI vyUha temaja rAjakIya mahattva mATe khUbaja mahattvanA gaNI zakAya tevA che. pATugalanI pazcime eTa lAMTikamAM 1448 ki.mI dUra ejhesa' dvIpasamUha parathI tA uttara amerikA ane yuropa khaDa vaccenA saMdezA - vyavahAranAM doraDAM pasAra thatAM hovAthI khahuja upayogI anyA che. bIjI bAju AsTreliyA mATe kenTona, phijhI, samAA garama pANInA phuvArA mATe AIsalenDa, nyUjhi paNa mahattvanA banI rahe che. hindI mahAsAgaramAM zrIla`kAlenDa, kayUrAila TApuo vagere jANItA che. nyUjhilenDamAM paNa vimAna ane jahAja baMdara tarIke temaja baLataNa kendra mATe vizvanA mATA bhAganA dezeA mATe upayegI puravAra thayA che. tA bhUgarbha mAMthI susavATA karatI nIkaLatI varALane nAthIne tenA vaDe vIjaLI utpanna karavAmAM Ave che. ziyALAmAM A garama pANInA phuvArAo lAkA mATe AzIrvAda rUpa ane che. mA garama pANInA phuvArAe javALAmukhI pravRttionA ja eka bhAga gaNAya che. paravALA dvArA je TApue nirmANa thayA che te tathA javALAmukhI TApue nirmANa thayA che te kha DIya vistAra mAM divAdAMDInI jema sImAcihna banI rahe che. A kAraNathI ja kerala samudra ane dakSiNanA cInI samudra jevA samudromAM AvelA paravALAe vahANavaTA mATe ghaNA upayAgI banI rahe che ane keTalIka vAra jokhamI paNa ane che. paravALAnA jIva dvArA je TApue khaDIya chAjalInA vistAramAM ke dUranA vistAramAM anyA che temAM simenTanA guNa rahelA che. paravALAnA khaDakAnA jhINA bhUkA karI tenA upayAga rastAo temaja havAI paTTIo khAMdhavAnA vizvanI asmitA kAmamAM thAya che. paravALAnA bhUko sukAtAM sakhata ane che. paravALAnA khaDakAnA bhUkA ane ratI simenTanA kAcA mAla che. A baMnenI sAthe megneziyama umerI simenTa manAvavAmAM Ave che. Jain Education Intemational hajArA varSoMthI keTalAka jUnA paravALAnA kharAbAe pakSIonA AzramanA dhAma banyAM che. A prakAranA kharAkhAo para pakSIonI hagAra puSkaLa pramANamAM bhegI thAya che, jenu phrAphsamAM rUpAMtara thAya che. A prakAranA TApuomAMthI Aje phAspharasa khAdavAmAM Ave che. siphika mahAsAgaramAM AvelA neru, esana AilenDa ane krisTamasaneA TApu AvA prakAranAM udAharaNa che. keTalIka jagyAe khanIja tela maLI AvavAnAM paNu udAharaNA che. greTabriTananA zeTalenDa ane enijha TApue AvelA che, AmAM zeTalenDa TApu paranI dIvAdAMDI upara dariyAI mAjAnA satata mAre! cAlu hAya che. A meAjAe seTalenDa TAputhI ansara dIvAdAMDI para 60 mITara U Mce caDIne tenA daravAje tADI nAkhyA hatA. tevI ja rIte amerikAnI dakSiNe AvelA phkalenDa TApue paNa samudra mAjAonA tAMDava nRtya mATe vizva vikhyAta che. briTananA zeTalenDa ane enijha TApu para vAravAra AvatAM jhaMjhAvAta mAjA'AmAM skaoNTiza vahANavaTIo ane mAchImArA evA tA mAjA'AnA sAmaneA karavA TevAI gayA che ke jethI teo Aje vizvanA zreSTha ane bahAdura dariyAkheDuo gaNAya che. TApue aMAvAta samudranAM mATAM mAjA sAme kevI rIte TakI rahevAnI zakti dharAve che ? zeTaleMDa ane enIjha TApuonA kinArA para varSamAM cAra pAMca vAra tA mAjA kAMThA para pachaDAIne 18 mITara jeTalA UMce caDhe che, teo Tana vajanane UMcakIne kAMThA para paTake che, vaLI meAjAonA avAja 32 ki.mI. sudhI
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 253 saMbhaLAya che. I.sa. 1972mAM skoTalenDane kAMThe mojAoe pakSIone vatana badalavAnI jarUra paDe che - bIjI jagyAe simenTa koMkriTanI eka dIvAla toDIne tene 800 rahevA jAya che. hAlamAM nyUjhilenDamAM jovA maLatuM pakSI Tana vajanano eka bhAga UMcakIne kAMThA para mUkI dIdhe moAsa bIjA keI TApu parathI sthaLAMtara karIne AvyuM hato. mojAMnI keTalI pracaMDa zakti gaNAya! che, tevI ja rIte osTreliyAnuM Imu ane kAvaTI, mUraTiyasanuM Dege ane mADAgAskaranuM DinaranIsa pakSIo AMdAmAna nike bAra dvIpa samUhamAM keTalAka TApuo keTalAka TApuo para mAnavatrAsa asahya thatAM bIjA haju paNa pachAta che. AmAM cAvarA nAmano TApu A TApuo parathI sthaLAMtara karIne rahevA mATe AvyAM che. mATe jANItuM che. cAvarA TApunA lake Aje paNa khUba ALasu, pachAta ane jaMgalI che. A sAMkaDA TApunI te vaLI keTalAMka TApuo mAnavI mATe zatru banyA dakSiNa bAjue nAnI TekarIone lIdhe AkhuM dazya ghaNuM hatA. bhAratamAM briTiza zAsana daramiyAna baMgALAnA nayanaramya lAge che. ahIM dAnano vasavATa hovAnI upasAgaramAM AvelA AMdAmAna nikobAra TApuo para mAnyatA uparathI te Devi'ls Abode tarIke paNa janmaTIpanI sajA thanArane rAkhavAmAM AvatA hatA. dakSiNa eALakhAya che. eTalAMTikamAM Avela senTa helInA TApu para nepoliyanane kedI tarIke rAkhavAmAM Avela. AMdAmAna nikobAra dvIpasamUhanA madhubana TApu para hAthIo che, jyAM hAthInAM baccAMne suMdara tAlIma dakSiNa amerikAnA pazcime pesiphikamAM AvelA ApavAmAM Ave che. ahIMnA pITI nAmanA sAva nirjana gAlA pegosa TApuomAM paNa lAvAnA kALA paththaro vacce TApu para aneka prakAranAM dariyAI pakSIo jovA maLe kedIo mATe jela UbhI thatI, jemAM IkaveDoranA kedIo che, jANukAronuM mAnavuM che ke A dvIpasamUha para 2,000 jela bhegavatA hatA. A ja gAlApagesa TApunI mulAkAta jAtanAM pakSIo che. AMdAmAna paranA TApuo mukhyatve jyAre DAvine lIdhI tyAre jInI ulkAntine abhyAsa sapATa che. Ama chatAM bhAre varasAdanA kAraNe gIca jaMgala karIne te be pustako lakhyAM hatAM. have te IkaveranI che, jemAM jherI sarpo ane jaMgalanA jherI jaMtuone sarakAre A TApuone nezanala pArka tarIke jAhera karela bhaya satata rahyA kare che. A kAraNathI A TApu para mAnava che, jenA para dara varSe A TApu para agaNita pravAsIo vastI nathI. Ave che. mukhya jamIna khaMDomAMthI je TApuo banyA che keTalAMka pakSIo chUTAchavAyA TApu para rahe che, ghara temAM prANI-jIvana tathA vanaspati-jIvanamAM sAmyatA jevA banAve che ane pachI mANasono dhasAro vadhatAM nAza maLe che. ausTreliyA khaMDamAM hAlamAM kAMgAruM, vAsmaTa, pAme che, elae ane bIjA keTalAMka pakSIo jamIna kAlA, pleTiyala ane bIjAM keTalAMka jUnA samayanAM para ja savArI kare che, ane prajanana paNa kare che. havAI prANIo che je, eka samaye eziyA khaMDamAM paNa hatAM. ane lAyasana TApuomAM keTalIka vakhate jamIna paranA paNa temano saMpUrNa rIte nAza thatAM hAla eziyA khaMDamAM mALA, pakSIonAM pIchAM ane cAmaDI meLavavA mATe jovA maLatAM nathI. zikArIo temane nAza kare che. havAI ane nyUginI TApuo para hAlamAM je prANIo gAlApesa TApuonI jIvasRSTi paNa jANavA jevI che te mULa prANIo nathI. sAmAnya prANI uMdara paNa che. dakSiNa amerikAnA pazcima kinAre gAlApegesa TApuo poliziyana dvArA laI javAyo hato. mahAsAgaranA chUTA che, jyAM pesiphikane haMbelaTane ThaMDo pravAha vahe che. A chavAyA TApuo para prANI ane vanaspati vikAsa eka TApu para dakSiNa dhruva pradezanA paeNvIna pakSIo paNa rahe. samaye haryobharyo hato. paNa vastInuM dabANa vadhatAM temanI vAnuM pasaMda kare che. bIjA hajAro pakSIo paNa A TApupara saMkhyAmAM ghaTADo thayo to vaLI keTalAka mULathI nAza nivAsa kare che. kinArA pAse vahetA haMTanA ThaMDA pAmyAM hoya tema jaNAya che. TApuo para vastInuM dabANa pravAhamAM kalpanA paNa na karI zakAya teTalI samudra jIvavadhatAM mAnavI pakSIo mATe zatru banI jAya che, pariNAme sRSTi pravAsa karatI hoya che. A jIvasRSTi para hajAro Jain Education Intemational
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ 254 vizvanI asmitA dariyAI pakSIo vividha jAtanA nabhe che. sAmAnya rIte e pahelAM pazcima AphrikA kepavaDe mAM nALiyerInuM vAve. dariyAI pakSIo vadhu pramANamAM khAudharA hoya che. khAIne tara thaI cUkayuM hatuM; paNa A vakhate madhya amerikAna kAMThA para bese che ane tyAM hagAra nAkhe che. varSothI pazcima kAMThAnA TApuo para nALiyerI hatI paNa pUrva hagAra ekaThI thAya che, jemAMthI uttama prakAranuM phAspharasa kAMThA para nALiyerInAM vRkSe hatAM nahIM. Aje hajAre ane nAITrojana dharAvatuM khAtara taiyAra thAya che. perU dezanA TApuo nALiyerInAM vRkSothI bharacaka dekhAya che. madhya leke A khAtara vaDe mabalakha pAka utAre che, eTaluM amerikAnA pazcima kAMThAthI 360 ki.mI. dUra kokesa ja nahIM paraMtu tenI paradeza paNa nikAsa thAya che. TApuo che. amerikAnA kAMThethI eTale ke kokesa TApuo parathI pravAhathI taNAyelAM nALiyera pazcima tarapha vahetA dakSiNa goLArdhamAM keTalAka TApuo "zikArI TApuo" samudranA TApuo para pahoMcyAM haze ane samaya jatAM tarIke jANItA banyA che. khAsa karIne zIla mAchalI tathA keTalAka TApuo para nALiyerInAM vana UgI nIkaLyAM haze. dariyAI siMha mATe bhAge prajanana temaja sUryanAna mATe jamIna vistAramAM Ave che. tyAre keTalIkavAra teo mRtyunA keTalAka vidvAno ema mAne che ke nALiyerInuM mULa bhoga bane che. jamIna khaMDanA kinAre temaja samudra vatana bhArata, malAyA, ane InDoneziyA che. jyAre bIjA TApuvALA vistAramAM jyAM khaMDIya chAjalInuM pramANa vadhu keTalAka vidvAne nALiyerInA mULa vatana tarIke madhya hoya che, temaja tyAM AgaLa ThaMDo pravAha vaheto hoya amerikAnA pazcima kinArAne jaNAve che. keTalAkanA mate tyAre tyAM mA chalInuM pramANa vadhu hoya che. tethI karoDo cho madhya amerikAnI pazcimanA TApuomAMthI pazcima tarapha temAM pravAhanA vega sAthe ghasaDAI Ave che. keneDAnA jatA samudranA pravAhamAM taNAIne InDoneziyA TApuo pUrva kinAre AvelA nyUphAunDalenDanA kinArA pAse sudhI ane tyAMthI bharatakhaMDamAM pahoMcyAM haze. uttaramAMthI Avato lAbrADorane ThaMDo pravAha vahe che. uSNa kaTibaMdhanA moTA bhAganA TApuo para mahattvanuM A kAraNathI A TApu matsya pravRtti mATe vikAsa pAmya utpAdana nALiyerInuM ja jovA maLe che. hAlamAM vizvanA che. samudra TApuo para hAlamAM je vanaspati dekhAya che te badhA ja dezomAM koparelanI moTI mAMga che. philipAInsa khAsa karIne keTalAka TApuo para mANasa, pakSIo, bharatI ane InDoneziyA vizvamAM sauthI vadhu koparela utpanna eTa, pravAha vagere dvArA laI javAI che. pesiphika mahA kare che. A baMne dezo prativarSa 5 lAkha Tana kAparela sAgaranA uSNakaTibaMdhanA vistAramAM AvelA TApuo vece che jenA mukhya grAhaka amerikA ane yuropanA para pAnnasa ane nALiyerInAM jhADa jovA maLe che te dezo che. eka samaye pioliziyana leke dvArA ugADavAmAM AvyAM hatAM. osTreliyAmAM yukelipTasa ane norapheka vRkSo tathA AIsalenDa paranuM pAIna vRkSa bIjA TApuo parathI AvyAM jyAre kolaMbase amerikAnI zodha karI tyAre vesTa che. uSNakaTibaMdhanA TApuo para thatA pAka DAMgara, cA, IDijhanA TApuonA vistAramAM nALiyerInAM vRkSone zeraDI, keLAM, zaNa, kaoNphI vagere bIjA dezamAMthI AvyAM abhAva hato. paraMtu hAlamAM ahIMyAM A TApuo para che. kayubA, havAI ane moreziyasa TApuo te zeraDI vipula pramANamAM nALiyerInAM vRkSa jovA maLe che. A - khAMDa upAdanamAM vizvamAM Adhipatya bhogave che. jyAre TApuo para nALiyerInI utpatti kaI rIte thaI ? tenA zrIlaMkA cAnA utpAdanamAM vizvamAM trIjuM sthAna meLave mATe ema mAnavAmAM Ave che ke InDoneziyA ane baMgA- che. to vaLI bIjI bAju dakSiNa amerikAnA dakSiNamAM LAnA upasAgaramAM AvelA nikobAra TApuo dvArA ahIMyAM Avela kokalenDa TApa bhaugolika pratikULatAne kAraNe Aje nALiyerInAM vRkSo UgyAM che. paNa phakta ghAsa ja UgatuM hovAthI "vRkSa vinAnA TApu" tarIke jANIto che. piTugIjha loko jyAre eziyA ane AphrikA khaMDamAM dAkhala thayA tyAre nALiyerInA phelAvAmAM mahattavanuM ANuyuganA mAnavIe AjanI duniyAnuM vAtAvaraNa kArya karyuM che. porTugIjhe jayAre bhAratamAM pravezyA sajIne kevI bhayaMkaratA nirmANa karI che! vizva nA TApuo Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ 255 saMdarbhagraMtha bhAga-2 daraco.ki.mI.mAM) para chelAM baso varSathI vasatI vadhavA lAgI che. A Aphato jyAre UbhI thAya che tyAre keTalIka vAra Ama pahelAM A TApu paranI vastI rogathI para hatI ane thatuM jovA maLe che. samudramAM AvelA TApuomAM kyAreka TApu nivAsIonI zArIrika taMdurastI ucca prakAranI dharatIkaMpa, javALAmukhI ane majAnuM tAMDava sarjAya che, hatI. pahelAM pesiphika ane eTalAMTika mahAsAgaranA tyAre mAnava vastI tyAMthI sthaLAMtara karIne bIje rahevA TApuo para roganuM pramANa hatuM ja nahIM. suropa khaMDanA jAya che. dezonA lokonA nivAsa - sthaLAMtara thatAM A mahAsAgaranA Tebala naMbara-3 mAM vizvanA keTalAka TApuo, kula TApuo para InphalyuenjhA, zItaLA, lega vagere jevA vastI ane prati vyakti Avaka darzAvI che. jenA parathI bhayaMkara rogo dAkhala thaI gayA che. TApuo para vastInuM dabANa ane Avaka parathI TApu je TApuo para bhaugolika anakaLatA che tyAM vastI vAsIonA jIvana dhAraNa jANI zakAya tema che. gIca ane jhaDapathI UbhI thaI che. InDoneziyA, jApAna Tebala-3 briTana vagere deza che, tethI tyAM vadhu vastIno bhAra che te vizvanA TApuo, vastI ane vArSika Avaka svAbhAvika; paNa te sivAya keTalAka nAnA TApuo para krama TApunuM nAma vastI prati vyakti vastInuM dabANa ghaNuM ja vadhI gayuM che temaja keTalAka (sane 1966-67) vArSika Avaka TApuo para vastInuM dabANa haju ochuM che. je Tebala (DolaramAM) naM-2 parathI jaNAya che 1 mADAgAskara 91,00,000 200 Tebala-2 2 muriTisa 9,00,000 3 kepavade 3,00,000 140 gIca ane ochI vastIvALA 4 sisilI 60,000 5 jApAna 11,27,00000 5,090 krama TApunuM nAma kSetraphaLa 6 philIpAInsa 4,32,00,000 420 ( ki.mI.mAM) 1,38,00,000 barmuDA 5,261 1,000 8 heAMga kaMga 44,00,000 2,230 hoMgakoMga 1,046 3,775 9 siMgApora 23,00,000 2,580 siMgApora 586 12,803 10 baharina 32,000 3,810 varjina AilenDa 344 200 11 mAladIva 14,000 80 beharina 32000 337 12 yu. ke. 5,60,00,000 4,180 mAlAgAsI 5,86,486 11.5 13 AyaralenDa 3ra,00,000 2,620 grInalenDa 22,68000 00.1 14 sAyaprasa 6,00,000 1,pa0 Tebala-2 parathI spaSTa thAya che ke je TApuo khaMDonI 15 mAlTA 3,40,000 1,680 16 grInalenDa najIka AvelA che temaja bhaugolika anukULatA 50,000 5,200 prApta 17 phera AIlenDa 41,000 5,970 thAya che tevA TApuo para vastInuM dabANa ghaNuM ja 18 kayubA 95,00,000 820 vadhavA pAmyuM che. Tebala-2 mAMthI khyAla Ave che ke 19 hAITI 47,00,000 baccuMDA, hAgakega ane siMgApuranAM kSetraphaLa ochAM che 20 TayuTorike 32,00,000 2,310 chatAM vastInuM dabANa ghaNuM ja UMcuM jovA maLe che te 21 jamaikA 20,00,000 1,150 bIjI bAju vizvanA sauthI moTA TApu grInalenDa para 22 TrinIDAMDa 11,00,000 2,190 vastI 50,000 jeTalI ja che- bIjA arthamAM grInalenDa 23 bAbuMDesa 2,50,000 1,620 24 bahAmAM 2,10,000 nI vastI bhAratanA muMbaI zahera karatAM paNa ghaNI ochI che. 3,310 25 varjina AilenDa A ochI vastI mATe grInalenDanuM zitakaTibaMdhanuM sthAna 5,080 26 barmuDA 54,000 javAbadAra gaNavAmAM Ave che. 8,290 27 InDoneziyA 13,00,00,000 280 chellAM 125 varSathI mArakvIsa TApu para vastIne 28 nyUjhilenDa 31,00,000 4,200 ghaTADo 1,00,000 thI 3,000 sudhI pahoMcyo che. kudaratI 29 phayujI 5,80,000 1,150 7 zrIlaMkA 190 0 0 9 8 - G 220 Jain Education Intemational
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ 256 vizvanI asmitA para jaine vasyA che. Tebala na-3 mAM keTalAka TApuvAsIonA Arthika jApAnavAsI ane philipAinsanA leke havAI TApue vikAsa jhaDapI hovAthI temanI prativyaktinI vArSika Avaka parathI khyAla meLavI zakAya che, khammuDA TApuvAsIenI prati vyakti vArSika Avaka 8,290 DolaranI che, je vizvanA koI paNa TApu paranA lAko karatAM UMcI che. bIjA keTalAka TApue paranA leAkeAnI Avaka joIe tA kerA AleinDa 5,970, varjina AilenDa 1,08, grInalenDa 5,200 bahAmA 3,310 DAlara jeTalI che. pratikULa paristhiti che, tevA TApuomAM Arthika vikAsa Acho thayA che. tethI temanI Avaka paNa ochI che. prati vyakti vArSika Avaka mAladIvanI 80 DaoNlara, kevade 140 Dolara, zrI laMkA 190 Dolara, ane mADA-- gAskaranI 200 DAlara jeTalI che. jamIna khaDAnA dezAmAM jyAre vastInu dabANa vadhyu tyAre gIca vastIvALA dezamAM vastInu dabANa e thAya tema ja Arthika phAyado maLe tevI lAlaca leAkeAmAM UbhI thaI tyAre leAkA TApuo para sthaLAMtara karIne rahevA lAgyA. pariNAme TApuenI AjImAjInA dezAmAMthI vastInAM mATAM sthaLAMtara thayAM. A kAraNathI keTalA ce TApuo para aneka jAtie nivAsa kare che. havAI TApuomAM kAkAsIe, hamasIe, bhAratIce, jApAnIo, cInAo ane philipAinsavAsIe vagere prajA hAlamAM vase che. mAreziyasamAM khetI kAma mATe phrenca ane briTIzaro bhAratIyA ane cAInIjhane laI gayA hatA. jyAM Aje paNa A che dezanA leAkAnu pramANa vizeSa che. jhAMjhIbAra TApu para AphrikAvAsIe Ara ane bhAratIyAnuM Aje paNa Adhipatya che, te IjI khAju inDoneziyAnA TApuo para hindu dharmonI U'DI asara UbhI karanAra bhAratIyeA ghaNA moTA pramANamAM jaIne vasyA che. have tA TApuo paNa vadhu vastI sahana karI zakavA taiyAra nathI, tyAre TApuo parathI sthaLAMtara thavA lAgyAM che. TApuo para gIca vastI thatAM leAkeA rAjI roTI mATe byuTorikana amerikAnA nyUyorka ane zikAgaiA zaheramAM mATA pramANamAM gayA che. bArakheDAsanA nigrA leAkA panAmA phaeNnalanuM kAma thayuM. tyAre hajArAnI saMkhyAmAM tyAM jaIne vasyA hatA. vesTa inDIjhanA TApu vAsIe jamaikAnA zeraDInA khetaramAM kAma meLave che. kyubAvAsIo briTanamAM praveza meLave che, jyAre Jain Education Intemational vizvanA aneka nAnA ane moTA kadanA TApuo para vividha prakAranI mAnava, prANI ane vanaspati sRSTi nirmANa thaI che. A uparathI cAkkasa prakAranA khyAla Ave che ke audyAgika krAnti pUrve A TApuo para mAnava vastInA abhAva hatA, paratu vahANavaTA udyoganA vikAsa thavAthI judA judA kha'DAnI vastI TApuo para jaIne nivAsa karavA lAgI. Aje A TApue keTalIka rIte joIe teA mahattvanu' sthAna dharAvatA thayA che. TApu paranA Arthika vikAsa ane jIvana dhAraNa paNa UMcAM gayelAM jovA maLe che. samagra rIte joIe tA vizvanA TApue kula jamIna kharAneA nahI Mvat jeTalA vistAra dharAve che tema chatAM mAnavajAta mATe aneka rIte aNuyugamAM paNa upayAgI thaI paDayA che. With Best Compliments from Phones ARUN SHAH & CO. ENGINEERS & CONTRACTORS 12, Kailas Kiran No. 2, Tilak Rd., Ghatkopar, BOMBAY- 400077. 326851 677681
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbhagraMtha bhAga-2 257 Resi : 473248 Office Once 323622 328887 With Best Compliments from VADILAL MOHANLAL SHAH RAJENDRA VADILAL SHAH MOHANLAL MANIBHAI DESAI VADILAL SHAH & COMPANY MOHANLAL MANIBHAI DESAI VINAY STEEL AGENCY Stockists : IRON & STEEL M-1, Steel Centre, Ahmedabad Street, Iron Market, BOMBAY-400009 OGS Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ 258 vizvanI asmitA Phone 269421 Phone269422 With Best Compliments from SPACE BUILDERS PRIVTAE LTD. 17 Murzban Road. Elphinstone Cricket Bldg. First Floor, Near New Empire V. T. BOMBAY-400001 Jain Education Intemational
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva vastInI samasyAo ane nivAraNa eka bhaugolika adhyayana - prA. goviMdabhAI vI. paTela duniyAnA moTA bhAganA dezamAM Aje mAnava duniyAnA keTalAka pachAta dezamAM vastI gaNatarI, vastIno vadhAre moTA pAyA para thAya che. A rIte satata vastI vadhArAne dara, mRtyu dara vagere ekadama cokkasa nathI, vadhatI vastIne mATe samasyAonuM nirAkaraNa levuM jarUrI tethI A AMka cakkasa AMkaDo batAvaze tevuM nathI kAraNa che. duniyAnI kula vastImAM je no vadhAro thAya che ke yunAITeDa ne zane 1970mAM je 3574 miliyanano te deza ke AMtararASTriya saMsthAo mATe musIbatano AMkaDo Apyo hato te vAstavamAM duniyAnI vastI praznomAM vadhAro ja kare che. pRthvI upara vastIno je hada 1970mAM tADIne 3621 miliyane pahoMcI hatI. karatAM bahArane vadhAre thAya che tenAthI ApaNuM jIvanadhoraNa temaja sagavaDamAM oTa Ave che. eTaluM ja (2) khaMDa pramANe vastInuM vitaraNa nahIM, paraMtu mAnavajIvana paNa bhayamAM mukAya che. mAnava vastInA vadhArAne je reka hoya ane tenA aMge I.sa. 1972mAM duniyAnI kula vastI 3786 mili lAniMga nakakI karavuM hoya to ema ja kahI zakAya ke na hatI. AmAM thI dekhItI rIte ja eziyA khaMDamAM paristhitinuM saMrakSaNa karavA mATe thoDA dazakAo pahelAM 3 bhAganI vastI rahelI che. vikasita dezomAM (DevelojAgavuM joItuM hatuM. have AnA mATe to ema ja kahI zakAya ped contries) vastInuM pramANa ochuM jovA maLe che. ke mAnavajAta potAnI jAtane kilayara yuddha dvArA nAza uttara amerikA, yure5, soviyeTa yuniyana ane esAna pamADe te sAruM ! A peparamAM bhaugolika paristhitinA niyAmAM duniyAnI kula vastInA 5 bhAga karatAM paNa ochI saMdarbhamAM vastInuM vitaraNa, samasyAo ane nivAraNa dharAve che. jyAre je dezamAM UMcA prakAranI TekanolakaravAmAM AvyuM che. jIne bahu vikAsa thayela nathI tevA deze duniyAnI kula (1) duniyAnI vastInuM pramANa vastInA 3 bhAga karatAM paNa vadhu vastI dharAve che. yunAITeDa nezansanA anumAna pramANe vastI I.sa. cIna, bhArata ane raziyA A traNa dezamAM duniyAnI 1990mAM pa346 miliyana ane 2000mAM 6407 50% vastI rahe che. A aMgenI mAhitI Tebala-2mAM miliyana thaze. ApI che. Tebala-1 duniyAnI vastI 190-ra000 (miliyanamAM) 1960-70 ne janmadara cAlu rahe to vastI vastI Dabala thavA mATenAM varSone TAIma - duniyA vikasita vikasatA duniyA vikasita vikasatA deze 1930 2044 759 1285 1950 2486 858 1628 114 1970 3621 1084 2537 1990 5346 1282 4014 2000 1407 1366 5039 varSa dezo deze T | 61 V v . Jain Education Intemational
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ 260 vizvanI asmitA 248 364 Tebala-2 asara spaSTa rIte vartAya che. mAnavI A paribaLonI asara anusAra ja pitAnI pravRtti ane kAryazakti duniyAnA mahAmaMDene vistAra ane vastI meLave che. duniyAnA je te pradezamAM mAnavIne bheTa pradeza kula vistAra vastI 1972 svarUpe maLelI kudaratI saMpattine kayAre ane kevI (e. mA mAM) (miliyanamAM) rIte upayoga karI zakaze e bAbata para paNa sIdhI eziyA 1,03,00,000 ke ADakatarI rIte asara pahoMcADe che. 2154 yuropa 19,15,000 469 yu. esa. esa. Ara 85.99,000 (ba) vastInI ghanatA para asara karanAruM mahatvanuM pariAphrikA 1,16,35,000 baLa che je te pradezamAMthI prApta thatI kudaratI saMpatti yu.esa.e ane keneDA 74,00,000 231 ane tene upayoga. AmAM khanija saMpatti, pANI, leTina amerikA 87,95,000 300 jamInane prakAra, kudaratI vanaspati temaja prANIesAniyA 32,95,000 20 sRSTine samAveza thAya che. prathama prakAranAM paribaLo duniyA 5,19,11,000 3786 karatAM A paribaLonI asara judI vartAya che. prathama prakAranAM paribaLo koI paNa samaye hAjara hoya che, je vastI ane jamIna vistArane saMbaMdha darzAvavAmAM jyAre kudaratI saMpattirUpa evAM paribaLonI vaheMcaNI Ave te khaMDanI arthasUcaka saMpattine khyAla AvI zake. duniyAne jamIna vistAra eTale ja rahe che; paraMtu pRthvI sapATI para ekasarakhI nathI. sAme vastIne vadhAre moTA pAyA para thAya che. I.sa. | siMdhu-gaMgA, nAIla, he-AMga-he, vagere nadIonA. 1972mAM 3786 miliyana loko pRthvI para rahetA hatA phaLadrupa medAnapradezamAM vastInI gIcatA ekadama vadhu che, temanI dara corasa kilomITare vastI ghanatA 36 hatI. jyAre bIjI bAju aphaLadrupa, khaDakALa ke raNapradezamAM bIjA arthamAM pRthvI-jamIna paranA 9 ekara jamIna eka aneka prakAranI pratikULatAo hovAthI vastI taddana ochI vyaktine bhAge AvI zake, paraMtu bIjI rIte joIe te che. ghaNI vakhata dezanI bhaugolika paristhiti pratikULa duniyAnAM vizALa raNa, viSuvRttanAM jaMgalo, uccapradeza ke hoya tema chatAM sAudI arebiyA, kuvaita ke IrAna jevA pahADo ane prava pradezano vistAra phakta nahivat vastI dezamAM pravAhI sonArUpa phakta khanIja tela maLI agyuiM dharAvanAro che. A badhe pradeza binaphaLadrupa ke binaupa che, jenA pariNAme AkhA dezanuM arthataMtra badalAvA cogI je hovAthI mAnava vastI mATe lagabhaga pratikULa lAgyuM che. keI paNa dezamAM kudaratI saMpattinuM kevaLa ja gaNI zakAya. astitva pUratuM nathI paraMtu jyAre mAnavI potAnI jIvana jarUriyAto pUrI karavA mATe A saMpattine lAbha (3) vastI vitaraNa para asara karatAM paribaLe uDAvavAnA prayatna kare che tyAre ene mahatva maLe vastI vitaraNanI bAbatamAM prAdezika vibhinnatA kayA che. AphrikA jAmakhaDamAM jaLavidyuta zakti che. AphrikA bhUmikhaMDamAM jaLavidyuta zakti temaja sUrya prakAranI che, zAne kAraNe che, temaja eka ja pradezonI zaktino akhUTa bhaMDAra che. paraMtu jyAM sudhI AphrikAvastIdhAraNa kSamatA keTalI che. e vize UDethI vicAra vAsI tene vikAsa sAdhI na zake tyAM sudhI temane ke karavo rahyo. vastInI ghanatA tathA vitaraNa para phakta prAkR bahoLA arthamAM samagra mAnavajAtane tene keI lAbha tika (kudaratI) paribaLo ja asara nathI karatAM, paraMtu thavAno nathI. Arthika paribaLo paNa teTalAM ja javAbadAra hoya che. (ka) trIjA prakAranuM paribaLa e mAnava siddhio(a) pahelA prakAranAM paribaLomAM pradezanuM (bhaugolika) mAMthI udbhave che, ane te che vaijJAnika ke Tekanikala sthAna, AbohavA ane bhUpRSTha ke jamInanI sapATInI vikAsa. AmAM mAnave zodhelAM sAdhana, yaMtra, kAma vadhatIochI viSamatAo Ave che. A paribaLe karavAnI vividha paddhatio, tarakIba vagerene evAM che ke temanI asara sArvatrika tathA akhalita upayoga thatAM mAnava-pravRttione ADe AvatI hoya che. pRthvInA kaI paNa khUNAmAM A paribaLonI keTalIka prAkRtika bAbatane saMpUrNapaNe ke aMzataH Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 261 anakaLa banAvI pradezanI saMpattine ke pradezanAM sArva. vastI vitaraNanI viSamatAone dAkhalAnA saMdarbhamAM joIe trika paribaLono anukaLa rIte phAyado uThAvI zakAya te hoMgakega jevA nAnA sarakhA TApu para 1000 corasa che. mAnavInI pravRttio Arthika rIte vadhu lAbha- kilomITara kSetraphaLa dharAvatA vistAramAM 4.3 miliyana dAyI thatAM te dviguNita thAya che. pradezamAM vadhu loko vase che, eTale ke dara corasa kilomITare 4100 vastI AkarSavA mATe anukULa vAtAvaraNa pedA thAya mANasonI vastI ghanatA kahevAya. jyAre bIjI tarapha che ane Ama pradezanI vastI gIcatA vadhe che. oNsTreliyAnA greTa vikaTeriyAnA raNapradeza, AphrikAnA saharAnA raNapradeza, keneDAnA uttaranA vistAramAM vastI mAnavInI mukhya Arthika pravRttio gaNIe to ghanatA dara corasa kilomITare mAMDa be mANase paNa khetI, zikAra pravRtti, khANa pravRtti, audyogika pUratA nathI. A baMne prakAranI viSamatAonI vacce utpAdana pravRtti, vAhanavyavahAra ane vANijya madhyamasaranI vastIvALA pradezono samAveza thAya che. pravRttio vagere che. vijJAnika zodhakhoLo, sAdhana - A badhA prakAranA pradezone eka pachI eka samajavA vagereno upayoga thatAM koI ne koI pravRttimAM tenI prayatna karIe. gherI asara nirmANa thAya che. ane Arthika pravRttione vega maLe che. panAmA nahera thavAthI phakta uttara (a) ati gIca vastIvALA pradeza ane dakSiNa amerikA vaccene ja nahIM paraMtu pUrva amerikA ane dUrapUrvanA eziyAI dezo vaccenA duniyAnuM sauthI moTo vastIsamUha eziyAmAM vyApArika saMbaMdha para tenI keTalI gherI asara paDI Avelo che, jenA prAdezika vitaraNanI daSTie be vibhAge te ApaNe jANIe chIe. AnAthI vyApArika pADI zakAya. pUrva eziyA ane dakSiNa eziyA. eka pravRttio vadhI, keTalAye bhAgomAM utpAdana pravRttine noMdhavA jevI hakIkata che ke duniyAnA Arthika rIte pachAta vega maLe ane evA pradezomAM vastInuM kendrIkaraNa ke alpavikasita dezonI vastIne lagabhaga 55 % karatAM paNa thayuM. paNa vadhu vastI phakta cIna, bhArata, InDoneziyA, bAMglA deza ane pAkistAnamAM rahelI che. Ama traNeya prakAranAM paribaLa vastIne AkarSavA ke vastIne na vadhavA devAmAM sIdhI ke ADakatarI rIte phakta ekalA cIna dezamAM ja dakSiNanA traNa jamInaasara karatAM hoya che. duniyAnI vadhatI ochI vastI - khaMDa dakSiNa amerikA, AphrikA ane osTreliyAnI kula ghanatAvALA pradeza ane temanuM vitaraNa kevA prakAranuM vastI karatAM vadhu che. bhAratamAM paNa uttara amerikA ane che ane tenI pAchaLa uparokta kAraNe kaI rIte bhAga dakSiNa amerikAnI kula vastI karatAM vadhu vastI che. bhajavatAM hoya che te jovuM jarUrI che. InDoneziyA jevA TApuo para AphrikAnA koI paNa (4) vizva vastInuM prAdezika vitaraNa gIca vastI dharAvatA deza karatAM vadhu vastI che. InDone ziyAnI ja vastI 130 miliyana jeTalI che ane je pRthvInA kula vistAranA 70.88 % bhAga para e hAlanA janma dara pramANe vadhatI raheze te AvatA samudro ane 2912 ja bhAga para jamIna khaMDo AvelA 30 varSamAM te bamaNuM thaI jaze. vaLI vastI ghanatAnuM che, paraMtu A jamIna khaMDonA kula vistAranA 10 nuM pramANa keTalAka vistAramAM dara corasa kilomITare 1000bhAgamAM ja duniyAnI lagabhaga 90 % vastI kendrita thaI 1500 vyakti jeTaluM thavA jAya che. duniyAnI gIca che. bIjI rIte joIe to bAkInI 90 % jamIna vastIvALA mukhya cAra vibhAgone TebalanA AMkaDA dvArA vistAra para vizvanI phakta 10 1 ja vastI rahe che. jevA jarUrI che. Jain Education Intemational
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 262 Tebala-3 1.2 silena cInanI vastI 809 miliyana che je vizvanI kula vastInA 21 % cInamAM vase che, eTale ke jagatanI kula vastImAM atigIca vastIvALA dezanI vastI, janma dara dara pAMca vyaktionI sAme eka cInI vyakti che ema ane vastI ghanatA kahI zakAya. pradeza deza vastI (1974) janma dara vastI ghanatA cInamAM ati gIca vastI mukhyatve be vibhAgamAM (miliyanamAM) (TakAmAM) (da.ce. ki.) lI) jevA maLe che. pUrva kinAre uttara dakSiNamAM vistarelo 5 dUrapUrva eziyA e lagabhaga 1650 kilomITara lAMbo pradeza che. AmAMthI cIna 809 17 130 pUrvapazcima janArA gIca vastIvALA be paTTAo jovA jApAna 110 446 maLe che. A pradezamAM duniyAnA atyaMta gIca vastIvALA keriyA 1.8 670 pradeza uttara cInanuM medAna, temaja he. AMga-ho ane philipAInsa 325 yAMgase nadInA khINa pradeza ane temanA mukhatrikoNaviyeTanAma 44 319 vALA bhaugolika pradeza samAI jAya che. dakSiNa eziyA dUrapUrvanA dezomAM jApAna bIje naMbare Ave che. bhArata 276 jApAnanA chUTAchavAyA nAnA tathA mahadaaMze DuMgarALa bAMglAdeza 826 TApuonA 360 hajAra corasa kilomITaranA kSetraphaLamAM pAkistAna 106 brahmadeza 110 miliyana vastI nivAsa kare che. eTalA mATe to 305 jApAnane "nAnA TApu para vadhu vastI" (Many peopazcima yurepa ple on Little Land) evA upanAmathI oLakhavAmAM Ave che. jApAnanI kula vastInA lagabhaga 75 % varatI jarmanI tenA sauthI moTA TApu honsa para vase che. jApAna karatAM osTreliyA khaMDanI jamIna 25 gaNI vadhAre che. paraMtu ITAlI 391 aisaTreliyA khaMDanI kula vastI karatAM jApAnanA eka phrAnsa 147 105 Tekiyo zaheranI vastI vadhu che. 173 nedharalenDa darapUrvanA dezonI vadhu vastI uparAMta bIjI lAkSaNikatA 507 bejiyama 497 joIe to jApAna sivAya moTA bhAganA dezone janmadara UMce rahele jovA maLe che. cInamAM vizvanI sauthI vadhu pUrva amerikA-keneDA vastI rahe che, paraMtu cIna deza vizvamAM kSetraphaLanI daSTie amerikA 212 100 35 raziyA, keneDA pachI trIjuM sthAna dharAve che. A kAraNathI keneDA 23 1.4 3,4 cInanI dara corasa kilomITare vastI ghanatA 130 Compiled by G. V. Patel vyaktionI jovA maLe che. bAkInA dezonI vastIghanatA Source: World Bank Atlas published by the UMcI jovA maLe che jene ApaNe vastIthI bharapUra bharelA World Bank, 1976, 4-5 pp. deze gaNI zakIe. (1) dUra pUrva eziyA (2) dakSiNa eziyA dUrapUrvanA dezamAM cIna, jApAna, koriyA, philipA- AmAM bhArata, bAMglAdeza, pAkistAna, brahmadeza ane Insa, viyeTanAmano samAveza thAya che. A badhA dezonI silonano samAveza thAya che. A badhA dezanI kula kula vastI 1049 miliyana thAya che, je duniyAnI kula vastI 786 miliyana thAya che. A badhA dezomAM sauthI vastInA 28jU karatAM paNa vadhu vastI thAya che. ekalA mokhare hoya to te bhArata che ane bIjuM sthAna bAMglA 383 . spena pArTugala 0 4 0 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 263 deza dharAve che. dakSiNa eziyAnA A badhA dezomAM 252 miliyana che. paNa raziyA duniyAno sauthI prathama vizvanI lagabhaga 20 karatAM paNa vadhu vastI nivAsa naMbarane atyaMta vizALa deza hovAthI kSetraphaLanI dRSTie kare che. phakta bhAratamAM ja vizvanI kula vastInA 16 6 sarerAza vastI ghanatA dara corasa kilomITare 11 vyakti jeTalI rahe che. duniyAnI atyaMta gIca vastIvALA pradezo jeTalI ja che. Ama chatAM raziyAnI kula vastIne 70 % dakSiNa eziyAmAM siMdhu, gaMgA ane irAvadI nadIonA bhAga yuropIya raziyAmAM vase che. khINa pradezamAM jovA maLe che. gaMgA nadInA phaLadrapa kAMpanA medAnamAM vastI ghanatA dara corasa kilomITare 1000 jarmanI, yu.ke, ITAlI, phrAnsa, nedharalenDa temaja vyaktionI che. bejiyamamAM paNa vastI samUha ghaNe ja gIca che. A badhA dezonI vastI ghanatA UMcI jovA maLe che. paNa A darapUrva ane dakSiNa eziyA tathA tenI AjubAju badhA dezo vikasita hovAthI eziyAnA dezo karatAM AvelA eziyA khaMDanA badhA ja dezonI vastI gaNIe vastI vadhArAne rokavA vahelAthI jAgRta banyA che. pariNAma te vizvanI kula vastInA 56karatAM paNa vadhu vastI e AvyuM che ke lagabhaga badhA ja dezomAM vastI vadhAphakta ekalA eziyA khaMDamAM ja vase che. harapUrvanA rAno dara 1 jU karatAM ochA jovA maLe che. dezanI jema ja dakSiNa eziyAmAM vastI vadhArAne dara UMce jovA maLe che. badhA ja dezamAM vastI 2% karatAM (4) pUrva amerikA-keneDA vadhu darathI vadhe che. sauthI vadhu vastInI gIcatA bAMglAdezamAM che. kSetraphaLanI daSTie keneDA vizvanA bIjA naMbarane moTo deza che, paraMtu dezamAM vastI phakta 22 miliyana eziyAnA A baMne ati gIca vastIvALA dezomAM ja che, jemAMnI moTA bhAganI vastI amerikA-keneDAnI 20mI sadInA aNu tathA avakAza yugamAM pravezI cUkelA sarahada para AvelAM pAMca mahAsarovaronI AjubAju anya yupI tathA amerikI dezonI sarakhAmaNImAM ahIM kendrita thayelI che. 212 miliyana vastI dharAvatA amerikA a85 vijJAnika ane Tekanikala pragati dharAvato vizALa sapramANu vastIvALA (Optimum population) deza mAnavasamudAya maryAdita jamIna vistAra ane tenI nisargika gaNI zakAya. amerikAnI 70 ja karatAM paNa vadhu vastI saMpattino upaga karavAmAM kevI rIte Ayojana kare che, misisipI nadInA khINa pradezathI mAMDIne pUrva kinArA temAMthI Arthika, sAmAjika ane rAjakIya pratyAghAto vaccenA pradezamAM ekatrita thaI che. jo ke vastI vadhArAno kevA paDe che ane navI samasyAo kevA prakAranI UbhI dara amerikAne 1 % jeTaluM che te thoDo vadhAre kahevAya. thAya che teno satata abhyAsa mAgI le tema che. tema chatAM duniyAnA aneka dezomAMthI dara varSe amerikA tathA keneDAmAM pravezatA vasAhatIonI saMkhyA paNa (3) pazcima yurepa moTI che. amerikA (yu.esa.e.) have vadhu vastI Icchato nathI. dezanI nisargika saMpattine vikAsa karavA A pradezamAM AvelA ATha mukhya dezomAM 315 mATe pUratI vastI che. paNa keneDAnA vikAsa mATe je miliyana jeTalI vastI rahe che je anya dezonI sAthe vastI joIe tenA karatAM ochI che. keneDAnI nasaMgika gaNIe to duniyAnI kula vastInA 20 vastI nivAsa saMpattino purato upayoga karavA mATe vadhu vastI ja kare che. yuropamAMno vadhu gIca mAnava vastIvALa pradeza AvakAradAyaka che. jene pahoLA bhAga pazcima yuropanA eTalAMTika kinAre AvelA jibrAlTarathI mAMDIne uttaramAM skoTalenDa sudhI (ba) madhyamasaranI vastIvALA pradeza phelAyelo che ane tyAMthI te bhUmikhaMDamAM vadhune vadhu UDe madhya raziyAmAM 4800 kilomITara sudhI jatAM sAMkaDo eka tarapha ati gIca vastI ane bIjI tarapha AchI bane che. mukhya ATha deze sivAya anya dezono samAveza ke nahIMvat vastInI vacce madhyamasaranI vastIvALA pradeza karIe te kula 29 dezonI vastI maLIne 705 miliyana AvelA che, jemanI vastI ghanatA somAM karatAM vadhu vastI thAya che, jemAM phakta raziyAnI vastI corasa kilomITare 10 thI 65 vyaktinI hoya tevA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ 264 dezAne madhyamasaranI vastIvALA deza tarIke oLakhavAmAM Ave che. A pradezamAM sArA evA khetInA AvelA che paraMtu temanI bhaugelika paristhiti keTalAka aMze pratikULa hAvAthI mAnava-vasavATa madhyama prakAranA che. madhyamasaranI vastIvALA dezeA nIce batAvyA che. jamIna khaMDanu nAma eziyA Tebala-4 madhyamasaranI vastIvALA dezanI vastI, janmadara ane vastI ghanatA deza vastI ( 1974) (miliyanamAM) AphrikA yurezapa dakSiNa amerikA uttara ane madhya amerikA IrAna aghAnistAna maleziyA dakSiNa AphrikA yugAnDA Ijipta phinalenDa nA ve svIDana vizvanI asmitA dezanAM lakSaNeA ahIM cAkkasa rIte UpasI Ave che. madhyamapradezeAsaranI vastIvALA dezeAmAM khetI ane pazupAlana mukhya pravRtti che. sAthe sAthe khANa pravRtti ane udyoganA vikAsanI zarUAta paNa thaI cUkI che. paraMtu khetI ane udyoga hajI mATe bhAge prathama kakSAnAM ja kahI zakAya. kAla biyA AjenTinA kaveDAra mekisA kAsTArikA gvATemAlA Tebala-4 mAM jovAthI traNa khAkhatAnA spaSTa khyAla Ave che. madhyamasaranI vastIvALA badhA ja dezAmAM vastI tuM kula pramANu dezanA vikAsa mATe joIe tethI vadhu che. sAthe dezamAM thatA vastInA vadhArA paNa ghaNA ja jhaDapI jovA maLe che, maeNksikA ane irAnamAM o janma daranuM pramANa anukrame 3.5 % ane 3.2 % jeTaleA che. jyAre yuropa khaMDanA traNe dezAmAM vastI vadhArAnA dara pramANasara ke AchA jovA maLe che, je vikasita 33 16 12 25 11 36 4. m 4 . 23 25 9 58 1.9 5.3 janma dara ( TakAmAM ) 3.2 2.2 ra. 2.7 3.1 2.4 0.3 OM ..{ 28 1.5 3.4 3.5 29 2.1 vastI ghanatA (da.cA.kilA mITara) 27 999 40 51 26 **** 29 14 Source : Compiled by G. V. Patel, From World Bank Atlas and Oxford World Atlas, Oxford Uni. Press. 1973. 33 39 52. 65 apavAda rUpe joie te IrAna jevA dezamAM seAnArUpI khanija telanA jaththA maLI mAvavAthI prati vyakti vArSika Avaka 6400 rU. jeTalI thaI che. enAthI paNa AgaLa kahIe. tA 1988 sudhImAM IrAna nija telamAMthI lagabhaga 300 biliyana DeAlara meLavaze. jethI A dezanA vikAsa ghaNuA ja jhaDapathI thai rahyo che. madhyamasaranI vastInA samagra paTTAo joIe ta uttara amerikAmAM 100 pazcima rekhAvRttanI pUrva tathA
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMva bhAga-2 265 14 10ra 17.1 de 2,7 2.0 2.4 ha 1.3 2,7 2.6 45 uttara akSavRttanI dakSiNe Avela samatala tathA akaLa hovAthI bAkIne pradeza lagabhaga nijana je UMcanIca sapATI dharAvato samagra pradeza madhyamasaranI ja dekhAto hoya che. nahIMvat vastInA paTTAmAM samAveza vastIvALo che. madhya amerikAmAM A pradeza ucca- thayelA dezonI vastI mAhitI joIe. pradeza ke DuMgarALa che. ane kAM to varasAda jarUriyAta Tebala-5 karatAM jarA paNa vadhu thatuM nathI tema ja varasAdanI aniyamitatA vastInI gIcatA aTakAvanAra maryAdita paribaLa nahIvata vastIvALA dezonI vastI, janma dara che. dakSiNa amerikAmAM paNa AvI ja paristhiti nirmANa ane vastI ghanatA thAya che. tema chatAM je vastI vitaraNanI dRSTie kahIe deza vastI (1974) janmadara vastI ghanatA te bhUmikhaMDanA kinAre-kinAre viziSTa kAraNasara kaMIka (miliyanamAM) (TakAmAM) (daki .) gIca vastI dharAvatAM nAnAM nAnAM chUTAMchavAyAM vastI meMgoliyA 2.8 jUthe motInI mALAnI jema goThavAyAM che. brAjhila, yu.e.I AjenTinA, cIlI, venejhuelA, kelaMbiyA vagere dezamAM nAijhara cADa 4,7 gIca vastI samudra kinArAnA vistAramAM rahelI jovA samAliyA maLe che. aMgelA madhyamasaranI vastI ghanatAne vicAra karIe to keneDA 22.0 1,4 AphrikA khaMDamAM viSuvRttanAM jaMgalo, raNapradeza vagerene osTreliyA 1.8 beliviyA 5,0 apavAdarUpa gaNIe to moTA bhAgane vistAra madhyamasara 2.6 gayAnA nI vastIvALo che. AphrikAmAM paNa vaLI samudra kinArA 2.4 perAgye 8.8 nAM phaLadrupa medAne tathA nadIonA khINa pradezamAM vaLI Source : Compiled by G. V. Patel From gIca vastI paNa che. madhya pUrvanA dezanA je vistAra World Bank Atlas and Oxford Atlas. mAM varasAda kaMIka aMze pUrata hoya athavA pANInI nahIMvat vastIvALe duniyAnuM sauthI moTo pradeza sagavaDa prApta thaI zakI che, tyAM madhyamasaranI vastI jevA Akroeziyana pradeza che. je kula jamIna vistAranA maLe che. dakSiNa ane pUrva eziyAI deze mULa to gIca 20 % jeTalo pradeza temAM Ave che. A pradeza uttara vastIvALA ja che tema chatAM je vistAramAM apUrato vara AphrikAnA eTalAMTika kinArethI pUrva tarapha saharAnA sAda che tema ja khetI mATe jamInanuM pAtaLuM paDa che raNamAM thaIne arabastAna, aphaghAnistAna ane TheTha madhya tyAM madhyamasaranI vastI jovA maLe che. uttara yuropanA eziyA sudhI eTale ke lagabhaga 16,200 kilomITara dezomAM AbohavAnI pratikULatA vadhu vastIne roke che. sudhI laMbAyeluM che. meMgeliyA e A pradezanI pUrva je kaMI vastI che te bATika samudranA kinAre ja vase taraphanI sarahada banAve che. samagra pradezanI lAkSaNikatAo che. mukhya pravRtti tarIke udyoga ane sAthe ja gala pravRtti joIe te te garama, sUko raNapradeza, DuMgarALa pradeza ane ne vizeSa dhyAna ApavAmAM AvyuM hoya tema tenA pANInI tIvra taMgIvALe pradeza che. mArgamAM nAila nadInI arthataMtra parathI jaNAya che. khINa, turkastAna, pazcima sikyAMga, ke keTalAka raNadvIpa (ka) nahIMvat vastIvALA pradeza chUTAchavAyA gIca vastIvALA pradeze AmAM apavAdarUpa nahIMvat vastIvALA pradezomAM rahetA mAnavIone gaNI zakAya tevA che. aneka prakAranI bhaugolika pratikULatAono sAmane kara uparanA pradeza karatAM paNa vadhu lAMbo nahIMvata vastIpaDe che. kudaratanI pakaDanuM varcasva haju temanA para vizeSa vALo bIje pradeza uttaramAM zIta kaTibaMdhamAM che. uttara rIte jovA maLe che. AvA pradezonI sarerAza vatI ghanatA yureziyAne A nirjana ke nahIvat vastIvALA pradeza dara corasa kilomITare mAMDa 2 vyaktithI mAMDIne 15 pazcime cheka nona eTalAMTika kinArA paranA DuMgare karatAM ochI che. nahIMvat vasatIvALA pradezane vistAra parathI zarU thaI samagra sAIbiriyA vaTAvI pUrvamAM ghaNo moTo che, paraMtu phakta amuka bhA 5 ja vastI mATe pesiphika kinAre AvelA kAmacaTakAnA dvIpaka95 sudhI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA prasarelo jovA maLe che. ahI mAnava vasavATa mATe navI UbhI thatI samasyAo akalipata haze. duniyAnI atizaya ThaMDI, e che varasAda, baraphamaya paristhiti, vastInuM pramANa cokkasa rIte bIjA vizvayuddhathI jANa karIne thIjI gayelI jamIna temaja khetIne mATe pratikULa zakAyuM che. je ApaNe AjanI vastI vize cokkasa rIte kadaratI paristhiti mukhya avarodhaka paribaLa che. na jANI zakIe te bhUtakALamAM cokakasa keTalI hatI te uttara yureziyAnA jevuM ja baraphamaya padro uttara kahevuM kaThina che te vakhate gavarmenTanA mANaso jevA ke amerikAmAM che. je alAskA, keneDA ane grInalenDa sudhI TekSa bhegA karanArAo, miliTarI tathA keTalAka DemogrApharoe vistarelo che. miliTarI thANAnI vasatIne bAda karatAM AnuM pramANa nakkI karyuM. A vakhate je badhA anumAnita A pradezamAM vastI lagabhaga nahIMvat che. uttara amerikA- muddAo nakkI karavAmAM AvyA te vakhate duniyA vizALa no A pradeza dakSiNe AvatAM sAMkaDo thaI pazcimamAM hatI ane vastI vRddhino dara lagabhaga nakArAtmaka jevo Avela rokIjhane oLaMgIne cheka mekisako sudhI pahoMce che. A badhAM uparanAM anumAna parathI ema nakkI thayuM nahIMvat lastIvALo bIjo baraphamaya pradeza che dakSiNa ke I.sa. 1950mAM duniyAnI vastI 545 miliyana hatI. gALAmAM Avela enTArTikA bhUmikhaMDa. A baraphamaya pRthvI para ATalI vastI thavA mATe hajAro varSa thayAM. vistAra lagabhaga 16 miliyana corasa kilomITara jeTalo A vastIne lagabhaga Dabala thatAM 20 varSa thayAM-bIjA vistAra roke che. vastI bhAgye ja jovA maLe che. hamaNAM arthamAM 1850mAM 1171 miliyana vastI thaI. AjanI thoDAM varSothI keTalAka vistAramAM AbehavAnI mAhitI duniyAnI vastIne Dabala thavA mATe phakta 32 varSa ja ekaThI karavA mATe vedhazALA jevAM mathake sthapAyAM che. lAgaze. je vastIne vadhAre A darathI thaze to I.sa. A uparAMta keTalIka Adhunika prakAranI sTImaro ahIM 2040mAM duniyAnI vastI 22 biliyana thaze. A pramANe vahela mAchalIno zikAra karavA AvatI jatI hoya che. pUra jhaDape vadhatI vastI mATe UMco vastI vadhArAno dara A badhI vastI ekadama jUja ane sthaLAMtarita kahI ja javAbadAra gaNAvI zakAya. ahIM jhaDapathI vadhatI zakAya. kAyamI vasAhata jUja vastImAM paNa sthapAI hoya che vastIne UMce dara keTalAka dezomAM che te joIe. tevI kyAMye jovA maLatI nathI. 1 Tebala-6 yu.esa.e. jeTaluM kSetraphaLa dharAvato (96 miliyana ciki.mI.) bilakula nahIMvat vastIvALA pradeza dakSiNa UMce vastIvadhArAne dara dharAvatA deze amerikAmAM emejhonanI khINano pradeza che. viSuvavRttIya dezanuM vastI vadhArAne dezanuM vastI vadhArAne sthAna, garama-bhejavALI, rogiSTa AbohavA, satata lIlAM nAma dara (TakAmAM) nAma dara (TakAmAM) ghanaghora jaMgalavALI kudaratI paristhitine kAraNe hajI 1965-74 1965-74 paNa Adhunika mAnavI mATe A pradeza kAyamI vasavATanI cIna 1.7 ajiriyA bhArata kenyA dRSTie paDakAra samAna ja rahyo che. 3.4 InDoneziyA venejhuelA eNmejhananI khINa pradeza je bIje vistAra brAjhila 2.9 IrAka AphrikAmAM nyUginIno TApu che. duniyAnA sauthI sUkAmAM bAMglAdeza 23 IDara sUkA raNa tarIke jANItuM osTreliyAnuM greTa vikaToriyAnuM nAIjirIyA 2.5 AivarI kosTa raNuM paNa AvuM ja che. nahIMvat vastI dharAvatA nAnA pAkistAna reDeziyA ane alipta evA pradezamAM naiRtya AphrikAmAM AveluM mekisake 3,5 ijharAIla kalaharInuM raNa ane dakSiNa amerikAne cheDe Avelo philIpAinsa jena peTegeniyAne uccapradeza paNa AvI jAya che. thAileMDa lIbiyana Araba ripablika 42 irAna, 3.2 panAmAM 3.1 (5) vizvanI jhaDapI vadhatI vastI dakSiNa AphrikA 2.7 lAyaberiyA 3.3 duniyAnI vastI vadhe che tenAthI navA prazno UbhA Source : Compiled by G. V. Patel From thAya che, paraMtu have je bhaviSyamAM vadhavAnI che tenAthI World Bank Atlas-1976,p.4 kai bh 2,3 b@ 3,3 cha h cha h ne h che ` m ja che che @ 3.1 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 267 vizvanI vastI jhaDapathI vadhavAnI zarUAta 20mI vastI dara 2.3 % nA dare vadhato raheze te dezanI vastI sadImAM thaI. A pramANe vastI vadhavA mATe saMzodhano, 2000nA varSamAM 1000 miliyana karatAM paNa vadhI jaze. vasAhato, audyogika krAMti, khetIvADImAM vikAsa pAmelI I.sa. 1971nI vastI gaNatarI mujaba joIe to navI Tekanika, Adhunika davAo javAbadAra gaNAvI zakAya. bhAratamAM uttara pradeza, bihAra, mahArASTra, pazcima baMgALa, TUMka samayamAM ajJAta jamIna khaMDomAM vasAhato UbhI thaI. AMdhra pradeza, madhya pradeza. dareka rAjyo mAM varatI 40 mili temane jarUriyAta mATenAM hathiyAra ane sAdhanasAmagrI thana karatAM vadhu hatI. dezanI kula vastInA 16.14% vastI navI TekanolojI temane vijJAne ApI che. je amuka dharAvatuM uttara pradeza rAjya jemAM vastI 88 miliyana pramANamAM ja jamInano upayoga thato te vacce ane rahe che. bIjA arthamAM joIe te bAMglAdezanI hAlanI sAthe UpajamAM paNa vadhAro thayo. rogo ghara jamAvIne kula vastI karatAM paNa ekalA uttara pradezanI vastI vadhI beThA hatA temanA para niyaMtraNa AvyuM. pariNAme khorAka, jAya che. 56 miliyananI vastI dharAvatuM bihAra rAjya davA ane raheThANanI sagavaDomAM sudhAro thayo. je bhUta yu.ke.nA jeTalI vastI dharAve che. mahArASTra rAjyamAM kALanI jarUriyAta hatI tenA karatAM jarUriyAtonuM pramANa phrAnsanA jeTalI vastI che. pazcima baMgALa, AMdhra pradeza vadhavA pAmyuM. temaja madhya pradeza A traNe rAjyanI vastI thAIlenDa AthI paNa vizeSa kahIe to avakAza yuganA karatAM paNa vadhu che. bhAratanA eka rAjyanI vastI vizvanA mAnavIe tenA mAnavazatru tarIke jANItA duSkALa, pUra, keTalAka dezanI kula vastI jeTalI e kharekhara vastIno TaneDo, dharatIkaMpa, javALAmukhI vagerene zakya teTalA vadhu bhAra sUcave che. khALavA prayatno karyA che. A badhAM kAraNathI pahelAM bhAratanI vastInA saMdarbhamAM bIjI eka mahatvanI moTA pramANamAM vastIne vinAza sarjAte tenA upara have bAbata che UMcI vastI ghanatA. duniyAnI vastInI ghanatA lagabhaga niyaMtraNa lAvI zakAyuM che-te aMgenI cekasa dara corasa kilomITare sarerAza 23 che, jyAre bhAratanI AgAhIo ApI zakAya che. Ama mAnavI kudaratI vastInI ghanatA 182 che. paNa sauthI vadhu ghanatAvALAM vAtAvaraNane aMkuzamAM laI pitAnI jarUriyAtane vadhAratA rAjayo tarapha daSTi karIe to dara corasa kilomITare gayo tema mAnavasaMkhyAmAM vadhAro thato gayo. kerALAmAM 548, pazcima baMgALa 507, bihAra 424, tAmilanADu 316, uttara pradeza 300, paMjAba 268 ane (6) bhAratamAM vastIne AMka sauthI ochI ghanatA bhAratamAM rAjasthAnamAM 182 che. I.sa. 1951nI vastI gaNatarI pramANe bhAratamAM jyAre 1 miliyana karatAM vadhu vastI dharAvatAM zahere 360 miliyana vastI hatI. A vastI 1961mAM vadhIne (megAlapolisa)nI saMkhyA 1ra che. 439 ane 1971mAM 550 miliyana thaI 1977nA (7) mAthasanA siddhAMtanI chaNAvaTa varSa mAM aMdAja pramANe 620 miliyana thaI hovAne aMdAja che. phakta chellAM 40 varSamAM bhAratamAM vastI vastIne lagatA mAthasane siddhAMta Aje paNa eTalA 300 miliyana jeTalI vadhavA pAmI che. AjanA 2.3 ja upayogI che. IMglenDanA thomasa mAthase duniyAmAM nA vastI vadhArAnA darathI vastI vadhavAnI cAlu raheze to sauthI prathama vastInI samasyAo tapAsI. Isa. 1798 dareka 35 varSe vastIno AMka bamaNo thaze. bhAratamAM mAM teNe eka copaDI bahAra pADI: "An Essay on hAlamAM dara varSe 1,20,00,000 vyaktiono umere the Principle of Population as it affects the Future improvement of Society" 241 242 thAya che. A navI umerAtI vastI mATe je khorAkanI mAMga saMtoSavI hoya to 100 miliyana ekara jamIna te samaye ghaNI upayogI banI eTaluM ja nahIM, paNa prativarSa navI joIe. AvaDI vizALa pAyA paranI navI Aje tenuM mahatva eTaluM ja che. tenI keTalIka mahatvanI jamIna kyAMthI prApta karavI te eka samasyA che. kAraNa bAbato nIce mujaba che. ke je vadhArAnI binakheDAu jamIna che te jamIna eTalI (a) vastI jarUriyAtanAM sAdhana pramANe pramANamAM rahI phaLadrapa nathI ke ATalA mANasone poSI zake. bhAratano vadhe che, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ 268 vizvanI asmitA (ba) jyAre vastInI jarUriyAta vadhe che tyAre vastI vadhe jovA maLe. vastInA vadhArAne kayAM sudhI niyaMtrita kare che. vastI bhUmitinA dara pramANe 1,2,4,8,16 nI e eka mukhya prazna che. jyAre vastI vadhu hoya tyAre jema vadhe che. jyAre tene jarUrI khorAka gaNitIca ghaNI vastI ke hada karatAM vadhu (Over-population) paddhatithI 1,2,3,4,5 pramANe vadhe che. vastI ane che ema kahI zakAya, ane jyAre vastI ochI hoya khorAkanA puravaThAnI bAbatamAM vastI utpanna thatA tyAre tene joIe te karatAM paNa ochI vastI (Underanna karatAM vadhI jAya che. population) tarIke oLakhAya che. jhaDapathI vadhatI vastI mATe be prakAranA pratibaMdha hada karatAM vadhu vastI ane joIe te karatAM ochI asara kare che. 1. prAkRtika pratibaMdha 2. kRtrima vastI kaI paNa deza mATe AvakAradAyaka na gaNI zakAya. pratibaMdha kAI paNa rAjya ke deza mATe sapramANa ke ISTa vastI jyAre mAnthasa haiyAta hatA tyAre pazcima yuropanI IchanIya che. dezanI sAdhana saMpatti jeTalI vastIne sArAmAM vastI kherAkanA utpAdana para dabANa karI rahI hatI. te sArI rIte pilI zake tene ISTa vastI kahevAya che. bIjA samaye videzI pradezanI moTA pAyA para zodha paNa thaI cUkI zabdomAM je vastInI saMkhyAe mAthAdITha Avaka ke hatI. jethI A vakhate audyogika krAMtine lIdhe tema ja navA mAthAdITha utpAdana vadhumAM vadhu hoya te saMkhyA te deza saMzodhanane lIdhe khorAka vastI karatAM jhaDapathI vadhato mATe ISTa vastI kahevAya. ISTa vastInI saMkhyAe dezanA hatuM. Aje hada karatAM vadhu vastIno prazna no nathI. hada loke uccatama jIvanadhoraNa jIvatA hoya che. iSTa vastI karatAM vadhu vastIne prazna eka samaye amaka cokkasa keTalAka arthazAstrIonA mata mujaba joIe vistAra purato hate. Aje duniyAnA moTA bhAganA dezomAM kaI dezamAM keIsamaye vastInA je pramANe vastIne vadhAre hada karatAM vadhI gayo che te keTalAka jyAre dareka vyaktinI Avaka adhikatama hoya che dezomAM vadhI rahyo che. have to A praznane akalipata ane vastInA te pramANamAM thoDIka paNa vadhaghaTa thatAM samasyAo UbhI karI che. vyaktidITha Avaka ghaTatI hoya che tyAre te vastIne ati vastIne prazna bhAratanA saMdarbhamAM joIe to ISTa vastI kahevAya." dara varSe je vastI vadhAro thAya che tenA pramANamAM - kAra sadasa annane puravaThe utpanna thato nathI. dezane UMce vastI * koI nizcita paristhitimAM vastInuM pramANu vadhArAno dara prativarSa thatA vikAsane rAtrinA coranI evuM hoya che ke jethI mAthAdITha vadhumAM vadhu pedAza jema cArI jAya che. eTale ke vastInuM pramANu jhaDapathI thAya. te vastInA pramANu karatAM vastI vadhAre ke ochI vadhatuM hovAthI dezamAM prati vyakti rASTriya Avaka hoya to mAthAdITha pedAza ochI Ave che. vastInA (Gross National Product ) mAM khAsa vadhAro thato A pramANane iSTa vastI kahevAmAM Ave che." nathI. A sAthe anya prakAranA paNa prazno upasthita thAya - kenana che, jenuM pariNAma dezamAM e AvyuM che ke cAlIsa TakA ISTa vastIne khyAla sApekSa che. eTale amuka deza jeTalA loko garIbI prakAranuM jIvana jIve che. mATe amuka vastI hotI nathI. vijJAna, TekanolojI (8) vastInuM pramANa vagereno vikAsa thatAM vadhu vastIne sArI rIte piSI zakAya. vastIne thato vadhAro ane bhaviSyamAM UbhI thanArI pariNAme ati vastI dharAvatA dezamAM je AvI pragati samasyAo darzAve che ke vastIne kaI paNa rIte niyaMtrita thAya te ati vastI ISTa vastI bane che. tethI UlaTa karavI Avazyaka che. AmAM eka moTI AzA rAkhI ja dezanA se M je dezanI saMpatti nAza pAme to apa vastI ISTa zakAya ke deza ke rAjayano dareka mAnavI ema samaje ke vastI banaze. vastInAM judAM judAM pAsAMone vizvanA mAnava vastIne je niyaMtraNamAM rAkhavI hoya te tene eka kala keTalAka dezonA saMdarbhamAM ahIM AgaLa jevA jarUrI che. ja upAya che janma dara para niyaMtraNa lAvavuM. paraMtu sAthe mAnava vastI pRthvInI saMpatti anusAra ja hevI je mRtyu dara paNa ocho thayeluM haze te bahu pharaka nahIM joIe tema ja A vastI pRthvInI saMpattine zakaya teTalo Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 269 vadhu upayoga karI zake tevI vastI hovI joIe. AmAM che ke yuropa khaMDa jamIna ane AbohavA ane bAbatamAnavI kudaratI saMpattinI joDe sabaMdha darzAvIne tene mAM vadhu anukaLa che. tema chatAM dareka jagyAe be pAka ApaNe "The quality of life" ane "Pursuit uSNa kaTibaMdhanI jema laI zakavAnI zakayatA nathI. bIju of Happiness" tarIke gaNIe chIe. paraMtu A pari. yuropa khaMDa khorAkanI bAbatamAM saMpUrNa nathI. DenamArka baLa mAnasika ane sAMskRtika vicAro darzAve che ane paNa ke je DerInI banAvaTanI nikAsa kare che te paNa vAstavamAM je jaivika temaja bhautika vastInuM pramANa che pazuonA bharaNa-poSaNa mATe anAja AyAta kare che. tenI joDe saMbaMdha darzAvatA nathI. A bAbatane cokkasa eTaluM ja nahIM, paraMtu prati vyakti mATenuM prati varSa rIte jANavA mATe te saMpattine lagatA AMkaDAo, vastIne 125 kilogrAma proTina AyAta kare che. bIjI rIte tapAsIpiSaNa ApavAnI zakti, mAnava pauSika tattva temaja e to yuropa khaMDa khorAka ane utpAdanamAM vadhu vastIbhaviSyanA prazno vagerenA AMkaDAo ja zakaya banI vALA che. A uparAMta yuropa khaMDa pharIthI upayogamAM zake che. laI zakAya tevI saMpatti (Nonrenewable Res ources) bIjA vistAramAMthI AyAta kare che ane tethI vadhu vastI ane ochI vastIne sAco artha samajavA mATe ghaNuM bhaugolika paribaLe tema ja dara corasa vastI samasyAne prazna Ubho thAya che. eka re mAnava vastI vagereno artha samajavuM jarUrI che. saMpattinI joDe pachI ISTa vastIne ( Optimum ApaNe jANIe chIe ke dakSiNa amerikA khaMDa ochI population) AMkaDo nakakI karavo e saraLa nathI. dezane vastIvALe che tathA eziyAnI sarakhAmaNImAM dara corasa vistAra, dezanA jamIna vistAranuM sthAna ane tenI bIjA kilomITara ochI vastI che. Ano artha e thayo ke dezamAM pheraphAra thatI zakayatAo sthApavI jarUrI che. sapramANa vastI (optimum population)mATe prathama vaLI no prazna e che ke A vastI keTalA lAMbA samaya vastInI ghanatA jANavI jarUrI che. A rIte deza, rAjya sudhI Teka-paSI zakaze. pharIthI upayogamAM laI zakAya ke khaMDonI vastInI ghanatA agatyanI bAbata upara prakAza tevI saMpattine je jhaDapathI upayoga thato hoya to tene pADe che. vadhu vastIvALA deza tarIke oLakhavo paDe che. AnI sAthe e paNa nakkI karavuM joIe ke dezanI vastI kudavastInI ghanatAnI sAthe bIjI agatyanI bAbata che ratI saMpattine ke upayoga kare che. mAnava vastI ane dezamAM maLI AvatI kudaratI saMpatti. uSNa kaTibaMdhamAM tenI saMpattino upayoga karavAnuM pramANa gaNIe te Avela TAhidI TApu vadhu vastIvALo che, tenI sarakhAmaNI. pRthvI paranI AjanI vastI hada karatAM vadhu vastI mAM saharAnuM raNa nahIMvat vastIvALuM che. TAhiTI (Overpopulation) che. TApunI saMpattinA lIdhe vadhAre loko rahI zake tema che, paraMtu saharAnA raNane vizALa verAna vistAra ochI vadhu vastI mATe amerikAnI sTenaphorDa yunivarsiTI vastIne piAvI zake tema che. alabatta tela jevI kiMmatI meDikala senTaranA esa. Ara. huleTe darzAvyuM che. tenA saMpatti have keTalIka jagyAe parivartana lAvavA lAgI noMdha parathI tayAra karelA AMkaDAo parathI ISTa vastInI che. A khanija tela dvArA khorAka ane bIjI jarUriyAto bAbatamAM bahu rasaprada gaNatarI batAvI che. teo sahamata lAvI zakAtI hovAthI raNamAM paNa keTalAMka kendro vadhu thAya che ke sarerAza amerikana nAgarikane je saMpatti ghanatAvALAM banyAM che - bane che. A badhuM mukhyatve prApta thAya che te vadhu che. A mATe teo duniyAnA zahere ke jyAM utpAdita mAla, TekanIkala sAdhane, kherAka, utpAdananI saMpattine amerikana prati vyakti vaparAzathI bhAge anya sAmagrI ane bIjI jarUriyAtanI vastuo AvI che. A rIte haleTa jaNAve che ke AjanI amerikAnI zakatI hoya tyAM ja banI zake che. khetI ane audyogika utpAdana eka biliyana (100 koI paNa dezanI jamIna vastInI keTalI ghanatAne kareDa) lokone piSI zake teTalI kSamatAvALAM che. * Teke ApI zake? A bAbatamAM joI e tA nedharalenDa paraMtu bIjI bAju duniyAnA keTalAka vistAra evA vadhu vastIvALo deza che. A mATenuM prathama kAraNa evuM che ke je ochI vastIvALA che. AsaTreliyA khaMDamAM je - Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ 270 vizvanI asmitA hAlanI vastI (13 miliyana) karatAM Dabala vastI rahe darathI vadhatI ja jatI hoya to kheDUta kuTuMbadITha ochI ne te vAhana vyavahArane vikAsa thaI zake tema che. vAhana- ochI jamIna prApta kare che. khetaronAM kada nAnAM banatAM vyavahArane vikAsa thavAthI khanija saMpattine paNa sAre jAya ane pariNAme utpAdanamAM ghaTADo thAya che. Ama upayoga karI zake tema che. AthI A dezamAM vadhu vastI khetInI jamIna para kAryakSamatA ghaTatAM vastI para viparIta rahI zake tevI zakayatAo che, paraMtu duHkhajanaka bAbata asara paDe che. e che ke A dezamAM pravezavAnI paravAnagI amerikA karatAM sakhata kaDaka che. A dezamAM je bIjo vikAsa na ati vastI deza mATe AvakAradAyaka na gaNAya tevI karavAmAM Ave to AraTreliyA anAjanI bAbatamAM vadhu ja rIte a5 vastI paNa dezanA arthataMtrane samRddha vastIne piSI zakanAre bane tema che. banAvavAmAM upayegI banatI nathI. dezanA loko pUrepUrA gatizIla hoya che arthAt svataMtra rIte game tyAM raheThANane dezamAM maLatI saMpatti anusAra vadhu vastI kaI rIte lAbha bhagave che. mAthAdITha vadhu jamIna keneDA, oNsTreliyA nakkI karavI te mahatvanI bAbata banI rahe che. prathama jevA dezamAM maLe che. AvA dezomAM moTebhAge khorAkae ke kayA prakAranuM jIvana dhoraNe dezanA loko mATe nI samasyA hotI nathI. khetaronAM kada vizALa hovAthI jarUrI che ane pachI nakkI karavuM ke A jIvana dhoraNa yaMtrone upayoga lAbhadAyaka banatA hoya che. pramANe keTalA lokone piSI zakaze. vadhu pramANu sAmAnya jika jUtha, majuronI jarUriyAta, lokenI kAmanI zakti a85 vastIne ati vastIvALA deza karatAM vadhu sagaane temanuM Arthika mALakhuM nakkI kare che. ati vastI- vaDo prApta thatI haze. paraMtu a85 vastInA pariNAme vALA dezamAM vecANa mATe pUratuM bajAra maLI rahe che. arthataMtrano vikAsa jeTalo jhaDapathI tha joI e teTalo ane tene harIphAI tatva pragatinA paMthe dore che. sAmA thatuM nathI. AvA dezamAM zramajIvIonI taMgI pravartatI jika jIvana vadhu gADha bane che. zramajIvInI taMgI hatI hevAthI vetananA dara ghaNuM ja UMcA rahelA jovA maLe nathI tathA jarUrI kAryakaro maLatA rahe che. che. udyoga, khetI ane vepAra mATe mAnava baLa-buddhi maLavuM muzkela bane che. ati vastInA phAyadAnI sAthe geraphAyadA paNa eTalA ja moTA pramANamAM hoya che. ati vastIvALA dezamAM ati vastI ane a5 vastInuM samApana karIe mAnavInI gatizIlatAmAM aneka avarodho UbhA thAya che. te bemAMthI eka paNa vastI deza mATe hitAvaha gaNI ati vastIvALA dezomAM mahattvano prazna annane che. zakAya nahIM. kAraNa ke eka athavA to bIjI rIte A bahArathI AyAta karavA paDatA ane puravaThAmAM ghaTADo, vastI deza mATe samasyArUpa banI rahe che. A baMne duSkALa, pUra ke anya kAraNasara thAya che tyAre vikaTa sama vacce vacalo mArga che ISTa ke sapramANa vatI hAvI syAo sarjAya che, pANInA puravaThAnI paNa sagavaDe jarUrI che. InTa vastI dvArA dezamAM rahelI kudaratI saMpatti jarUrI che. ISTa 1d & pUratI prApta thaI zakatI nathI ane sAthe svAthya ane ne vadhune vadhu upayoga vijJAna ane TekanolojI dvArA jAhera ArogyanA aneka prazno ukelavAnA hoya che. makAno. thaI zake che. koI paNa prakAranA utpAdanamAM vadhAro thAya nI taMgI e paNa AvA vistAranI samasyAo thaI che tethI vyakitadITha AvakamAM vadhAro thAya che. A paDe che. dezamAM bekArInI saMkhyA vadhatI jAya che. vyaktidITha vadhatI Avaka ja ISTa vastIne khyAla Ape che. apavAdarUpa madhyapUrvanA dezanI mAthAdITha Avaka vadhu che. dezamAM jhaDapathI vastI vadhatI hoya to te dezamAM tethI te dezonI vastI ISTa che ema kadApi kahI zakAya janmadara Uce haze ane paMdara varSathI nIcenA mANasonI nahIM. dezanI kudaratI saMpattine vikAsa karavA mATe buddhisaMkhyA pramANamAM vadhu hoya che. pariNAme kula vastImAM zALI mAnavadhana paradezamAMthI ja AyAta thAya che. vadhu kAma karanArA mANasonuM pramANa ochuM thAya. ati vastIne prativyakti rASTriya Avaka hovA chatAM paNuM je prakAranI lIdhe sagavaDomAM ghaTADo thavAthI prajAnuM jIvanadhoraNa nIcuM sagavaDo keneDA, oNsTreliyA ke amerikAmAM prApta thAya jAya che. je kaMI vikAsa thAya che tene vastI khAI jAya che tevI sagavaDo haju madhyapUrvanA dezomAM maLI zakatI che - ghaTADe che. je dezamAM vadhu vastI hoya ane vastI vadhu nathI. Jain Education Intemational
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAgara (9) AjanI vastInI vikaTa samasyAe duniyAnA moTA bhAganA dezAmAM vastI pUra jhaDape vadhI rahI che. A badhAnuM pariNAma e Ave che ke vadhu vastI ane echA anna utpAdanane lIdhe bhUkhamarA cAlu thAya che. 1972-73nA varSa daramyAna khArAkanI taMgInA lIdhe eziyA ane AphrikA khaMDamAM hajArA mAnavIonAM jIvana okhamamAM mukAyAM hatAM. hAlanI 1.96 % nA dare vadhatI vastI 1990mAM 5346 miliyana thaze. A vakhate navI paddhatiethI anAjanuM utpAdana 1.6 biliyana Tana thaze. A vakhate anAjanI pUratI mAdha vartAze. hAlamAM duniyAnA keTalAka dezomAM annanI moTA pAyA para khAdha vartAya che, jenA pariNAme mAnavI pUratI kelerI kherAka paNa meLavI zakatA nathI. A mATe nIcenuM Tebala rasadAyaka mAhitI pUrI pADe che. vastI vArSika vastI vadhArAno dara (TakAmAM) 100 ekara kRSilAyaka jamIne vastInI ghanatA ( ki.mI.mAM ) prati vyakti rASTriya Avaka (DAlaramAM ) khArAkanA vaparAzanI prativyakti dararAjanI kelerI prATinayukta khArAkano dararAjano vaparAza grAmamAM pUratI kelerI kheArAka prApta thAya che tevA vikasita dezamAM annanI paristhiti sArI kahI zakAya. paraMtu AvA dezamAM paNa have bhaviSyanI samasyAo zakA vagara musIkhatA UbhI karaze. jayAre eziyA, AphrikA ane leTina amerikAnA pachAta dezamAM anna samasyA bhayAnaka rUpa najIkanA bhaviSyamAM dhAraNa karaze, temAM jarA paNa zakAne sthAna nathI. joke A ane prakAranA dezomAM yu.esa.e, ane keneDAe temanuM bhAvi AAjana saraLatAthI anAvI mUkayu che. yuropanA moTA bhAganA dezo mATe bhAvi AyeAjana mAthAnA duHkhAvA che. jyAre garIba-pachAta trIjA vizvanA dezo mATe bhAvi AyeAjana vize kalpanA paNa karI zakAya tema nathI. (a) zaherI prazno Tebala-7 lAke ane sapatti (1970) duniyAnA dezo ke jyAM pUratI kelerI khArAka maLe che. vikasatA dezamAM (Devloping countries ) bahu jhaDapI zaherAnA vikAsa e zaherI AyeAjana karanArAo mATe vikaTa samasyArUpa banI gayA che. gAmaDAMthI zahera taraphanAM sthaLAMtara ane AyeAjana vagaranAM anya sthita zahera jevAM ke lImA, manIlA, nairAkhI, kalakattA, zAMgaDhAI vagere ghaNA prazno upasthita karyA che. hAlanA zaherIkaraNanI samasyAo vikasita dezeAnA karatAM, vikasatA dezAnu' zaherIkaraNa cAra kAraNeAthI judu' paDe che. (1) jhaDapI vastInA vadhArA (2) keTalAka dezomAM dhIme dhIme mAthAdITha kRSilAyaka jamIna ghaTe che. (3) AMtararASTriya sthaLAMtarA para pratimadha ane 12,00,00,000 1.3 17 1,302 3,023 86.4 271 duniyanA deza ke jyAM pUratI kelerI khArAka maLatA nathI. Source: R. Dasmann, " Environmental conservation '' 1973, p. 316. 240,00,00,007 2.1 13 115 2,203 17.4 (4) vAhanavyavahAra ane sadezAvyavahAranA vikAsa thAya che. A upara mujakhanAM cAra kAraNeAnI sAthe sabaMdhita rahI vicArIe te 25 varSamAM vikasatA dezo 1.3 biliyana navI vastI zaherAmAM umeraze, AnI sAthe kula 2.1 biliyana vastI zaherAmAM thaze. bIjA arthAMmAM vizvanA vikasita dezenAM (Developed Countries) zahera karatAM bamaNI vastI thavA pAmaze. A ja samaya daramyAna vikasita dezamAM 0.3 biliyananA umerA thaze. I.sa, 1975nA varSa daramyAna duniyAnA vikasatA dezomAM 90
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ 202 ke ( zahera evAM hatAM ke jenI vastI 1 ( megAlApAlisa ) hatI ane I.sa. ane I.sa. daramyAna AvAM zaherAnuM' pramANa vadhIne A samaya daramyAna zaherI vastI A dezonI 28 % ne badale 46 pramANe vadhaze. nIcenA dekhalamAM % ApavAmAM AvelI mAhitI parathI vikasatA dezomAM zaherIkarajInu bhaviSya kevu haze tenA vicAra karavA jevA che. deza ArjenTinA mekisakA Befor zrAjhila Ijipta gAriyA philipAinsa nAijiriyA sudAna kanyA pAkistAna bhArata inTsaneziyA gIna vizvanI asmitA miliyanathI vadhu Azcaryajanaka bAbata che. Tebala-9mAM baMne prakAranA 2000 nA varSa 2000 nA vaccenAM zaherAmAM judA judA samaya daramyAna vastInu 300 jeTalu thaze. pramANu keTaluM haze tenA vikAsa dara sAthe darzAvyuM che. Tebala-mAM darzAvyA mujaba duniyAnA dezomAM vadhatI vastI ane zaherIkaraNanA vadhatA vistAra ghaNA geraphAyadA UbhA kare che. vadhatI vastI ane vikasatAM zaherAmAM vAhanavyavahAranA daramAM vadhAro thatA ja rahe che. temane Tebala-8 vikasatA dezomAM zaherIkaraNa vastI (miliyanamAM ) 1944mAM pratiskRti Avaka (GNP) laramAM 1,520 '*** 500 920 280 390 330 280 230 200 130 140 170 300 zaherI grAmINu 5.1 21.8 9.9 44.6 19.5 17,9 20.3 37,3 15,9 66.1 1975 17.8 16.1 15.8 11.4 2.4 1.5 18.9 132.4 26.2 205,5 zaherI 29.3 103.2 4.1 161.6 4ra.7 36.0 29.5 46.1 51.5 41.0 15.8 94 11.6 6.5 13.4 61.4 488.7 3549 110,3 78.4 630,4 478.4 2000 Source : Compiled by G, V, Patel trom World Bank Atlas and Finance & Development, Mar. 1976, AmaNu 3.6 29.6 11.3 5.9 23.7 16,0 48,0 94.0 31.7 24.7 93.2 748.2 171,5 674,4 vikasatA dezemAM zaherIkaraNa ane grAmINu vastInI mATe jamInanI mAMga ane raheThANomAM paNa vadhAro thAya sAthe sAthe ane prakAranA dezo jema ke vikasita ane vikasatA ( Developed and Developing ) dezeAnAM zaherAmAM vastI phebru bakara dabANa kare che te kharekhara che. kAmanAM sthaLA ane raheThANanAM sthaLo vacce aMtara vadhe che, jethI vadhu samaya avarajavara mATe vAhanathavahAra paNa maLe paDaze. jaze. temaja
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 273 Tebala-9 duniyAnAM zaheranI vastI 150-2000 ( miliyanamAM) 1950mAM vArSika vikAsane 1975mAM vArSika vikAsane vastI dara % mAM vastI dara % mAM vikasatA dezonAM zahero mekisake sITI 5.4 10,9 rio-DI-jAnera 8.3 sAo pAle 2.5 kera 6.9 zAMgahAI 11.5 2000mAM vastI ja A 2.9 ja cha ja 2.9 31.5 19.3 26.0 16.8 6 cha * 22.1 * che (deg pekiMga A 2.2 8.9 2004 20.4 6 : = 19.8 8 45 ^ ja : kilakattA muMbaI karAMcI vikasita dezanAM zahero nyUyorka 12.3 1.3 17,0 10.7. 10.2 0.2 0.7 laMDana pirisa TAkiye 22.2 12.7 12.4 287 2.1 1.2 5.4 6.3 3.9 17.5 2.0 Souree: Finance & Davelopment, March 1976, P. 14. zaheranI gIcatA aneka prazno UbhA karaze. duniyAnA samaya daramyAna pazcimanA audyogika dezee eziyA, dareka zaheramAM pradUSaNane prazna to che ja, zaheramAM amuka AphrikA tathA leTina amerikAnA dezomAMthI ochI kiMmate hada sudhI vastI vadhaze eTale pachI vadhu vastI mATe baMdha cIjavastuonI AyAta karI ane tyAM sthapAyelI pitAnI karAze tevuM nathI. paraMtu AnAthI eka pachI eka praznono kaMpanIo dvArA dhUma napho meLavyuM. pariNAme, duniyA umere thato ja raheze. pisAdAra" ane "garIba" rAjI vacce vaheMcAI gaI. A vargabheda eTalo tIvra banato gayo ke vizvanI (ba) jIvana nibhAva sapATI zAMti ane salAmatI mATe te bhayajanaka banI gayo che. chellAM trIseka varSathI keTalAMka rASTronI Arthika ane e aMdAja tAravavAmAM Ave che ke duniyAnA 1200 miliyana loko kAyamI bhUkhamarAnI ane garIbAInI sAmAjika sthiti satata kathaLatI gaI che. pariNAme vizvanA sthitimAM jIvI rahyAM che. eTaluM ja nahIM paraMtu duniyAnI "uttaranAM dhanika rAja ane dakSiNanAM garIba" rAjya vastInA cothA bhAganI vastI dharAvatA 24 alpavikasita vaccenA aMtaramAM uttarottara vadhAro thayo che. bIjA vizvayuddha rASTronI prajA vArSika Avaka 150 Dolara karatAM paNa nA aMta pachI vizvanI Arthika ane sAmAjika vyavasthA ochI Avaka para AvI rahI che. A rAjyanI prajA je bhayaMkara sAmAjika - Arthika asamAnatA ane anyAyamAM sthitimAM jIvI rahI che te mAnavajIvana mATe yogya pariNamI che; ane tenA kAraNe vizvanI navI Arthika gaNAtI sthitithI ghaNI badhI dura che, je nIcenA vyavasthA saMbaMdhe vicAravAnuM zarU thayuM che. baMne prakAranA dezanI prati vyakti rASTriya Avaka parathI saMsthAnakALa daramyAna tema ja bIjA vizvayuddha pachInA samajAya che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ 274 Tebala-10 vikasita ane alpa vikasita dezanI prativyakti rASTrIya Avaka (1974--DAlaramAM ) vikasita prativyakti rASTriya alpavikasita dezA dezo svIjharalenDa svIDana amerikA DenamArka jarmanI Avaka ( DelaramAM ) 7,870 7,240 6,670 6,430 3,260 bhArata keneDA 6,190 bAMglAdeza nove 5,860 barmA beljiyama 5,670 ravAnDA 5,440 mAlI 80 phrAnsa oNsTreliyA 5,330 kammADiyA 70 Source : World Bank Atlas, 1976, P. 5. cIna ijipta Jain Education Intemational prati vyakti rASTriya Avaka ( DAlaramAM ) sadAna inDAneziyA 300 280 230 170 140 100 100 { o evA paNa 'dAja mUkavAmAM Ave che ke lagabhaga 65 miliyana leAkeA evA che jemane AvakanAM kAI sAdhana nathI. garIbI, bhUkhamarA, ane rAgacALAmAM asabhya mAnavIe sakhaDI rahyAM che. alpa vikasita dezeAnI prativyakti vArSika Avaka ochI che eTalu ja nahI', paraMtu temanA rASTriya AvakanA je vikAsa dara che te paNa ghaNA ochA che. bhAratanA pratikti rASTriya vArSika AvakanA vadhArAnA dara 1965-74 daramyAna phakta 1.3 % ja hatA, pAkistAna 2.5 % InDoneziyA 4.1 % A uparAMta alpavikasita dezamAM 14 dezeA evA che ke jemanI rASTriya AvakanA dara vadhavAne badale ghaTe che, jemAM kyubA, jorDana, senegala, hAiTI, senTrala Aphrikana rAya, viyeTanAma seziyAlisTa ripablIka, nAIjara, ravAnDA, cADa, bAMglAdeza, semAlI, aparaveAlTA, karmoDiyA ane bhUtAnanA samAveza thAya che. vizva benkanA ahevAla mujaba alpavikasita deze| jemAM duniyAnI vastInA 70 % leAkeA rahe che, teo duniyAnI AvakanA mAtra 30 % bhAga meLave che. pramANe dhanika rASTrA ane garIkha rASTrA vaccenuM aMtara satata vadhatu rahyu che. alpavikasita rASTronI vastIne dhyAnamAM laIne evuM tAraNa paNa kADhavAmAM Avyu che ke A vizvanI asmitA jene duniyAnA sauthI garIbamAM garIba gaNI zakAya tevI 1 miliyana prajAnI mAthAdITha Avaka I.sa. 1980 mAM lagabhaga 112 DaoNlara sudhI ja pahoMcaze, jyAre dhanika rASTronI prajAnI mAthAdITha Avaka A ja varSa daramyAna 7000-8000 DAlaranI thaze. duniyAnA dhanika dezomAM jIvana nibhAva sapATImAM vadhArA thatA jovA maLe che. dhanika vadhune vadhu dhanika manatA jAya che. jyAre bIjI bAju garIba dezeAmAM mAnavajIvana bhayamAM mukAyuM che tevI paristhiti UbhI thaI che, eTalu ja nahI paNa temanu bhAvi vadhune vadhu bagaDatu hoya tema jaNAya che. garIkha dezeAmAM vastI vadhArA dezanA Arthika vikAsa karatAM AgaLa nIkaLI jAya che, jenA piraNAme garIba dezemAM aneka prakAranI samasyAe UbhI thAya che. AvA dezeAne jo bhaugeAlika ke arthazAstranI paribhASAmAM kahIe tA " bhUkhyuM jagata " (Hun gry world) nA nAme oLakhAvI zakAya. (3) anta samasyA eziyA kha'DamAM ane temAM paNa dakSiNa eziyAmAM khArAkamAM viTAmInanuM pramANa nIcu' javA lAgyuM' che. khArAkanI AchI prApti ane dezamAM vartAtI anAjanI ta'gI mATe dakSiNa eziyA jANItA che. dakSiNa eziyAmAM AvelA bhArata, khAMglAdeza, pAkistAna, zrIlaMkA, kharmA, ane nepALa A badhAnI vastI 1976nA varSImAM 790 miliyana hatI. A vistAranA vArSika vastI vadhArAne dara 2.5 % nA che. A vistAranI vastI 1985nA madhya bhAgamAM 1000 miliyana upara pahoMcI jaze. chellA 22 varSanA gALAmAM jo janmadara ghaTaze nahI. te A pradezane i.sa. 2000 nA varSamAM 1,45 biliyana leAkeAnI navI vyavasthA UbhI karavAnI raheze. dakSiNa eziyAnuM anAjanuM utpAdana i.sa. 1975mAM 150 miliyana TananuM hatu, eTale ke prativyakti 192 kileAgrAma vArSika gaNI zakAya. A pramANe duniyAnA sarerAza pramANa karatAM 45 % ochuM hatuM. duniyAnI prativyakti anAjanI vaparAza 1975mAM 347 kileAgrAma hatI. AnA lIdhe dara varSe 8 miliyana Tana anAjanI khAdha vartAya che. A khAdhane pUrI karavA mATe anAja bahArathI AyAta karavu' paDe che. A mATe dakSiNa eziyAnA dezoe 1.5 biliyana DaoNlara athavA te www.jainelibrarv.org
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-1 275 prativyakti 2 Dolara kharcavA paDe che. A vastI vAstavamAM che. apavikasita dezomAM khorAka meLavavAne prazna che, dezanI saMpattino nAza kare che, kAraNa ke sAme prati vyakti jyAre vikasita dezamAM khorAka prazna nathI, uttama prakAranA sarerAza Avaka paNa 1975mAM lagabhaga 110 Dolara viTAmInavALo khorAka mahattvano banI rahe che. alpa jeTalI ja hatI. vikasita dezomAM khorAka je joIe che ane je pramANe anAjanA utpAdanamAM vadhAro thAya che tenA karatAM vastImAM Ama dakSiNa eziyAmAM vastI ane anAja baMnenA vizeSa vadhAre thAya che. vikasita dezomAM vastIne prazna che. paraMtu AmAM paNa vastI vadhAro to cAlu ja rahe che. A vistAramAM 1974nuM varSa duSkALanuM hatuM, vadhArAne dara e che ane sAthe vyApArika dhoraNe khetI tyAre anAjanuM utpAdana sImita rahI gayuM ane pariNAme thatI hovAthI utpAdanamAM jhaDapI vadhAro thAya che. bhUkhamare pravarte hate. (Da) zArIrika taMdurastI jokhamAya che. A praznane vizvanA saMdarbhamAM joIe. I sa. 1976 khorAka dezanA Arthika vikAsamAM sthagitatA nA varSa daramyAna pRthvI upara 70 miliyana mAnavIonAM ke pIchehaTha janmAvanAra viSacakra zarU thAya che je nIcenI mRtyu thayAM. AmAMnAM 66 % mAnavInAM mRtyu mATe bAbata parathI jaNAya che. bhUkha athavA te apUrato khorAka ja javAbadAra hato. vaLI 1976nA varSa daramyAna vizvamAM 140 miliyana "apUrato khorAka) mAMdagI 5 kAma karavAnI tAkAta navA jamyA. A navI umerAtI vastIno sauthI moTo ochI thAya ( zArIrika nabaLAI) > ochuM utpAdana > bhAga evA dezomAM umerAyo ke jyAM rAkanI taMgI che. garIbI > sAva kSullaka kharIdazakita - apUrato khorAka - upara mujaba jaNAya che ke khorAkanA pramANamAM mAMdagI, Amane Ama cAlyA ja kare che." vastInI gati ghaNI ja jhaDapI che. je A rIte ja apUratA khorAka dvArA rogonuM pramANa paNa vizeSa vastI vadhavAnI cAlu raheze to 2000 nA varSa daramyAna jovA maLe che. vikasatA dezomAM jyAM prajanana dara UMce mAnavInI mULabhUta jarUriyAta evA khorAka mATe bhayaMkara che, tyAM AgaLa rogonuM pramANa vadhu che. AvA dezomAM paristhiti sarjAze. khorAkanA jaththAnI taMgI UbhI thaze vadhu uMmaranA lokonuM pramANa ochuM ane bALakanuM eTaluM ja nahIM, paraMtu vadhu kharAba paristhiti khorAkamAM pramANa vadhu hoya che. AmAM 50 % mRtyu bALakanI 5 viTAmInanA abhAvanI che. bhAratamAM prati vyakti 200 varSanI uMmara pahelAM ja thAya che. bALako mATe ochAM kilogrAma khorAka vArSika le che, jenA dvArA dezamAM piSaNavALo khorAka prApta thAya che temaja zArIrika prati vyakti khorAkamAMthI 2100 kelerI jeTalI garamI saMbhALa laI zakAtI nathI. mAMdagInuM pramANa vadhAre meLave che. A ja pramANu amerikAmAM joIe to prati rahevAthI mRtyu dara paNa UMce ja hoya che. eTale jamelA vyakti vArSika khorAka 800 kilogrAma jeTalo le che, bALakamAM nabaLAInuM pramANa vizeSa hoya che. sAthe sAthe jenA dvArA prativyakti 3100 kelerI garamI meLave che. traNa bALaka pachI mAtAnuM zarIra paNa zArIrika rIte amerikA vizvano sauthI samRddha ane aneka prakAranI jokhamamAM mukAya che. vadhu gIca vastI ane jhaDapI zaherIsagavaDo ApanAro deza che te na bhUlavuM joIe. hAlamAM karaNathI zArIrika taMdurastI jokhamAya che, AvakanuM pramANa amerikAmAM mojaNI thaI te anusAra sarerAza 15-20 eAchuM rahe che, jethI zikSaNanuM pramANa paNa ochuM varSanA chokarAonuM khorAkanuM pramANa A pramANe che, je eka varSa daramyAna le che. 120 breDanAM pekeTa, 30 kilo khAMDa, 70 kilo mAMsa ane mAchalI, 40 Dajhana iMDAM, 30 nAnAM bALako mATe khAkAnA piSaNanI khAmIne kile mAkhaNa. 380 kilo dUdha, 50 kilo AIsakrIma lIdhe mRtyu jaladI saMbhavita che. AmAM jhaDapI prajanana ane vadhArAmAM sAthe DhagalAbaMdha phaLaphaLAdi ane zAka- zakti paNa bhAga bhajave che. leTina amerikAmAM je bhAjI le che. majaNI" karavAmAM AvI te ananI bAbatamAM saMpUrNa upara mujaba joIe te vikasita ane a5 vikasita hatI, paraMtu piSaka tattvonI khAmI e mRtyunuM mukhya dezomAM paNa annanI bAbatamAM ghaNo taphAvata jovA maLe kAraNa jaNAvavAmAM AvyuM hatuM. A pramANa 6 6 hatuM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ 276 vizvanI asmitA ke jemanI umara 5 varSathI nIce hatI. je maraNa thayAM miliyana loke yuropanA UcI Avaka dharAvatA dezomAM tenuM pramANa kula maraNa pramANanA 57 % jeTaluM hatuM. vase che. anumAna che ke I.sa. 1980mAM A AMkaDo nI nicAra, , za pa ra ra 2 3 8 thI 10 miliyanane haze, je yuropa khaMDamAM keTalIka che ke bagaDelI ke vaparAyelI vastuonuM (Human samasyAo UbhI karavA mATe mukhya javAbadAra haze. waste)Ayojana karavuM. jema ke bagaDelo khorAka, pANI tevI ja rIte amerikAmAM paNa ucca prakAranI nokarIkacarA peTImAM paDatI vastuo vagere AmAM gaNAvI e meLavavA mATe gayelA ane haju jatAnuM pramANa zakAya che. paddhati vagarano bagADa ane upayoga regene ghaNuM moTuM che. bhaviSyamAM jarUra pUrato mAnavazrama aviAvakAravAmAM madada kare che. Ane Teko ApanArA rAge kasita dezomAMthI ja levuM paDaze, jethI aMtararASTriya TAIphoIDa, kolerA, hepeTITIsa, pioliyo tathA DienTrI sthaLAMtare sajAze. jenA pariNAme vikasita dezomAM vagere che. leTina amerikAnA sAo-pAle zaheramAM gabhIra prazno UbhA thaze. kAraNa ke garIba ane vikasatA 26 % mRtyu 5 varSanI uMmarathI nIce mATe thayAM temAM dezomAM kAma karanArAonI saMkhyA nokarI karatAM vadhu mukhya kAraNa DAyeriyala roganuM hatuM. brAjhila temaja pramANamAM vadhe che. je paravAnagI ApavAmAM Avaze to sADAramAM paNa A pramANa ghaNuM ja UMcuM raheluM teo moTA pAyA para dabANa khAsa karIne vikasita dezo para karaze. A ja vakhate vikasita dezo pAse nokarInI mAnavInA svAsthanA saMdarbhamAM joIe te apUratA taMgI UbhI thaze ane sAthe sAthe temane majurI prakAranI khArAkavALA dezomAM vyaktinI apekSita AyumaryAdA nokarI karavA mATe taiyAra rahevuM paDaze. paNa ochI jovA maLe che. bhAratamAM A pramANa 45 ane ithiopiyAmAM 40 che. jyAre svIjharalenDamAM AyumaryAdA vikasita dezone bhaviSyane mAnavazrama joI che, paraMtu 72, yu.ke. 71, jApAna 71 ane amerikA 60 che. je dezomAM teo ochI majurIe kAma karavA taiyAra thaze, jethI apUrato khorAka prApta thAya che tyAM vastImAM pukhtavayanA dezanA mULa kAyamI majUrone musIbata UbhI thaze. judA strI-puruSonI saMkhyA karatAM nAnAM bALakonI saMkhyA judA prakAranI saMskRtinuM nirmANa-mizraNa thaze. vaLI vadhu hoya che. utpAdana ane pravRttimAM madada karatI evI sAthe sAthe janma daramAM paNa pharaka paDaze. amerikAmAM vastInuM pramANa ochuM hoya che. jayAre utpAdananA upa- janma daranuM pramANa nIce lAvavAmAM Ave che, paraMtu parabhegamAM samagra vastI bhAga letI hoya che. TUMkamAM AvA dezathI AvIne vaselA vasAhatIo A pramANa teTaluM ja dezonI saMpatti para vadhu dabANa thatuM jovA maLe che. UMcuM rAkhe che. Aje 20 % amerikAnI vastIne vadhAre alpa vikasita ke garIba dezomAM mAnavInI sauthI paradezIo dvArA thAya che, ane A pramANe bhaviSyamAM mahattavanI jarUriyAta khorAkanI taMgI hoya tyAM nirakSaratA. paNe coluM raheze. nuM pramANa khUba UMcuM hoya te svAbhAvika vAta che. (I) sthaLAMtaranI samasyA pariNAma e Ave che ke lokone bAhya duniyA sAthe bauddhika saMbaMdha che rahe che. ethI ajJAnatAnuM pramANa vizva benkanI gaNatarI pramANe tenA grAhako hoya paNa vadhu hoya che. A bAbatamAM puruSo karatAM strIonI tevA dezamAMthI 1255 miliyana karatAM paNa vadhu loko paristhiti vadhu dayAjanaka che. AphrikA khaMDanA libiyA gAmaDAmAM rahe che. A gAmaDAmAM rahetA lokonI prati dezamAM A nirakSaratAnuM pramANu puruSamAM 62 % ane vyakti vArSika Avaka 100 Dolara karatAM paNa ochI che. temanuM mukhya jIvana khAsa karIne ochI phaLadrupa jamIna strIomAM 96 ja che. bhAratamAM A pramANa anukrame 56 vALI khetI ane pazupAlana para ja AdhArita che. temane % ane 76 % che. vastI vadhArAno dara 2.5 % thI 3.5 % vacce che. (I) nokarI mATe doDadhAma A kAraNathI vikasatA dezomAM vastInuM dabANa ja mIna bhUtakALamAM thayelAM ane hAlamAM thatAM AMtararASTriya para bahu ja jhaDapathI vadhI rahyuM che. temane zahero tarapha sthaLAMtaree gaMbhIra prazna Ubho karyo che. hAlamAM 4 vizeSa AkarSaNa nokarI mATe rahyAM che. i.sa. 157-69 Jain Education Intemational
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 277 mAM gAmaDAmAMthI kenyAnA dAresalAmamAM vastInAM sthaLAMtara (10) vastI samasyAonuM nivAraNa vArSika 8 % nA dare thayAM hatAM. I.sa. 1962-69 nA vastInI vadhatI jatI samasyAonuM nivAraNa jaladIthI samayamAM nairobImAM A dara vArSika 8 jU hate. karavuM Avazyaka che. A samasyAo mATe have jarA paNa zahere taraphanuM sthaLAMtara eziyA ane leTina amerikAnA vilaMba tha na joIe. A mATe duniyAnA dareka dezo dezamAM ghaNuM ja jhaDapathI thavA lAgyuM che. AmanA mATe prayatnazIla paNa banyA che. saMyukta rASTrasaMgha paNa A anAjanI taMgI che eTaluM ja nahIM, paraMtu A vastI mATe athAga prayatna karI rahyuM che. samagra rIte vastI mATe keTalAM navAM makAno UbhAM karavAM, keTalIka pradUSaNanI samasyAone keTalAka pramANamAM nivArI zakAya che. A samasyAo, navI gaTara yojanA ane keTalA pramANamAM mATe keTalAMka sUcano jANavAM jarUrI che. navA loke gaMdavADamAM (Slum) vadhAre kare che. dakSiNa eziyAmAM 1960thI "hariyALI krAMtinI bhAratanA AMdhra pradeza ane paMjAba rAjyomAM thatAM zarUAta thaI cUkI che, jemAM saphaLatA paNa prApta thaI mosamI ane kAyamI sthaLAMtara kamANImAM umero kare che. 1966mAM A vistAramAM 105 miliyana Tana anAja che, paraMtu A vistAramAM jamInanI taMgIthI majUrInA utpanna thayuM je 1970mAM vadhIne 148 miliyana Tana dara nIcA jAya che. mosamI sthaLAMtaro je te vistAramAM thayuM. kharAba havAmAnane kAraNe AmAM ghaNI vakhata anAjanI taMgI UbhI karavA mATe javAbadAra gaNavAmAM ghaTADo thAya che, paraMtu navI AvatI TekanolejIno dara Ave che. AphrikA khaMDane mAlI deza anAjanA utpA- A khAdha pUrI kare che. A vistAranA meTA kheDUte danamAM svataMtra hovA chatAM paNa kapAsanI mosama daramyAna nAnA kheDUte karatAM 40 % vadhu utpAdana levA lAgyA anAjanI taMgI UbhI thAya che. vAstavamAM AvI che. AvA kheDUto rAsAyaNika khAtaro, uttama biyAraNa, sthaLAMtara thoDA samaya mATenAM ane paddhati vagaranAM hoya davAo temaja siMcAInI vyavasthAmAM sudhAro thavA che. eTale ke gAmaDAMonAM sthaLAMtara haMmezA thoDA samaya lAgyo che. mATe paNa kAyamI nathI detAM, ane sAmAnya rIte Arthika paMcavarSIya janAo pachI bhAratamAM udyogone kAraNanuM kheMcANa paNa ochuM thAya che. vikAsa jhaDapathI thaI rahyo che. lokone rojagArI maLaze temaja Arthika sthiti paNa sudharaze. paraMtu Ane moTo keTalAka vikasita ane vikasatA dezomAM (Develop phAyado e ke A audyogika samAjamAM vadhAre pramANamAM ed and Developing Countries) jhaDapI zaherIkaraNane bALaka mAnya nathI gaNAtAM. zikSaNa ane nokarIne vikAsa gaMdavADa ane chUTIchavAI vasAhatamAM jovA maLe kAraNe lagna moDAM thAya che. kuTuMbanuM kada nAnuM ane che. AvA vistAramAM loko ghaNI gIcatAmAM rahe che, che ane janma dara nIco jAya che. A ja vakhate mRtyu jenuM pariNAma makAne, rastA vagere para paDe che. A dara paNa nIce hoya che. davAnI sagavaDo, UMcuM jIvanabadhuM saravALe gaMdavADamAM dekhAya che. AvA vistAramAM dhoraNa ane prApta vastuone lIdhe mRtyu dara nIce rahe milakata niyaMtraNa je asarakAraka na hoya to loke jyAM che. pharIthI vaLI pAcho nIce janma dara ane nIce tyAM makAno bAMdhI nAkhe che, jethI karIne AvAM makAnomAM mRtyudara vastInA vadhArAne nIce rAkhe che. ochI suvidhA prApta thAya che, vikasatA dezamAM meTA bhAganAM zaheromAM ra5 1 thI 50 % bhAganI zaherI vartamAna samayamAM moTA bhAge avikasita deze tema ja vikasatA dezomAM prajanana dara vadhu UMco hovAthI vastI hada karatAM vadhu gIca, gaMdavADavALA pADozIo vastInI vRddhimAM bahu jhaDapathI vadhAro thAya che. AnuM temaja sagavaDa vagaranA vistAramAM rahe che. I.sa. 1975 pariNAma e AvyuM che ke prativarSa 40-50 miliyana mAM AvA prakAranuM pramANa 200 miliyana hatuM. saMyukta keno vadhato bhAra have pRthvI paNa sahana karI zake rASTrasaMghanI gaNatarI mujaba A zaherI vastI phakta 25 tema nathI. paraMtu koI paNa rIte A praznane hala karavAne varSamAM 1.3 biliyana jeTalI vadhaze. A valaNa cAlu ja upAya ja zodha jarUrI che. Adhunika garbhanirodhaka raheze te zaheranA 75 % loke gaMdavADamAM rahenArA goLIo tema ja kuTuMba niyojana kAryakrama dvArA A taiyAra thaze. niyaMtrita karI zakAya. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ 278 gabha nirAdhaka gALIo tathA kuTuMba niyeAjana kAryakrama vagere vastIne niya traNamAM rAkhI zake tevAM pariNAme jovA maLyAM che. bhAratamAM garbhapAtanA kAyadA sAmAnya anyeA che te paNa eka niyaMtraNa mATenuM jamA pAsuM ja gaNAvI zakAya. gabhapAtanA sAmAnya kAyadAthI iMglenDa ane velsamAM anizcita garbhApAta 25 % thAya che, eTale ke varSAM daramyAna 100,000 thAya che. bhArata tathA vizvanA anya dezeAmAM be ke traNa bALakonI prathA apanAvavAnI zarUAta thaI cUkI che te kharekhara A mATe AvakAradAyaka che. vizvanA sauthI vadhu gIcatA dharAvatA yuropa khaDamAM One Child Family tarapha kuTuMba niyojana jaI rahyuM che. paraMtu vastI gharane ekadama nIcA lAvavAmAM Avaze tA pharI pAchI samasyAo UbhI thaze. A vastu amerikA jevA deza mATe joIe. amerikAnA vastI vadhArAnA dara 1 % che ane A dara ke AnAthI nIcA janmadara jAya teA 70 varSa pachI vastI vadhArA taddana a`dha thaI jaze-aTakI jaze. Aje paNa amerikAnAM uttaranAM keTalAMka rAjyAmAM janma ane mRtyu dara sarakhA hovAthI vastI vadhAre 0 (zUnya) che. A ja khAkhata vizvanA anya keTalAka dezo mATe joIe tA jamana DemAkreTika ripablika, pATugala vagerenA janma dara zUnya karatAM paNa Ache| -1 che. AvuM ja vizvanA bIjA keTalAka dezezamAM anaze jemAM kadAca yuropa sauthI mAkhare haze. strI zikSaNa, strIne nekarImAM taka vagere Akhate paNa vastInA niyaMtraNa mATe sAru pariNAma lAvI zake che. zikSita strIe " nAnu` kuTuMba sukhI kuTuMba" " ame e amArAM be" "e bALake khasa, pazu trIjA pachI kadI nahI." vagere mAkhatAthI pUratI vAkeph rahI zake che. Anu' uttama udAharaNa IrAnamAM jovA maLe che, je bhArata deza mATe paNa ghaNuM upayogI banI zake tema che, IrAnamAM cheAkarIe abhyAsa pachI suvAvaDa, zrI rAgA, mAtA ane bALakanI sabhALa, janma darane niyaMtrita karatI khAkhatA ane hetue vagerenuM zikSaNa meLave che. bhAratamAM paNa nAnA kuTuMbane sarakAra dvArA ja sahakAra ApavAmAM AvI rahyo che, te kharekhara praza'sanIya bAbata gaNAya. bhArata, cIna, inDoneziyA, pAkistAna, khAMglAdeza jevA dezeA mATe tA traNu khALako pachI pharajiyAta kuTu ba niyAjana hAvu" joIe, ane dhAro ke pharajiyAta kuTuMba niyAjanane sahakAra na Ape temane sarakAra taraphathI vizvanI asmitA maLatA keTalAka lAbhathI paNa vacita rAkhavA joIe, A badhuM karavAnA samaya AvI gace che. lagna uMmara vadhavAthI athavA tA mADAM lagna karavAthI paNa vastI para niyaMtraNa lAvI zakAya che. AyaralenDamAM lagna "mara vadhavAthI A taphAvata spaSTa joI zakAya che. A uparAMta mATI umare ke meDAM lagna karavAthI mAtA ane khALakanA zarIramAM paNa sudhArA thAya che. bhAratamAM lagna uMmara chekarAnI 21 varSa ane chekarInI 18 varSanI thAya te mATe have thADA samayamAM kAyadA pasAra thavAnA che je vastI niyaMtraNanuM eka UjaLuM pAsuM kahI zakAya tema che. mATI umare lagna karavAthI darekanA upara ekadama nAnI uMmare bhAra vahana karavAnA nahIM Ave. 15-18 varSanI chekarIone keLavaNI ApavAnuM, nAkarI ApavAnu ane peAtAnI meLe ja bhAvi javAbadArI UbhI kare tevuM vAtAvaraNa phAyadAkAraka pariNAma lAvaze. hajAre zikSita strIoe bhAratamAM sImita kuTuMbanA dAkhalA pUrA pADavA che. strI ke puruSa mATe zikSaNa ja bhAvi ghaDaze. hamezAM ema kahevAya che ke manuSya, vanaspati ane pALelAM prANIo mATe je kare che te pAtAnA mATe ja nathI karI zakatA. Anu mukhya kAraNa e che ke prANI ke vanaspati mATe je prayAga karavA bahu saraLa che te manuSya jAti mATe jeTalA mAnIe chIe teTalA saraLa nathI; paraMtu eka vAta sarvasAmAnya banI gaI che ke guNAtmaka vastIne niya'trita karIne temanu svAsthya sudhAravuM, sAmAjika athavyavasthA, kauTuMbika sukha, rASTriya niyAjana tathA sImita bALako te Avazyaka che ja, paraMtu tenI sAthe sAthe bALakonA svAsthyane sudhAravAnA prazna paNa eTalA ja mahattvanA banI rahe che. Adhunika vijJAne keTalAye rAgeA maTADI dIdhA che. paraMtu te paNa uSNa kaTikha'dhanA dezAmAM keTalAka rAge haju paNa ghaNu Adhipatya dharAve che. A rAgeA jeTalI vyaktine mAre che tenA karatAM be-traNa gaNI vyaktione peAtAnA zikAra banAvI zaktihIna karI de che. jo ke A kArya'mAM vadhu samaya ane kharca thAya tema che, chatAM AnAthI Arthika kSamatAmAM vadhArA thaze. rASTranA svAsthya para karelA sACnika kharca DUbatI nAvane bacAvavI athavA saLagatA ejitane bacAvavAnA vyaya barAbara che. eTalu ja nahIM, paraMtu A mAnavazrama ane buddhinA phAyadA pAchaLathI dezanA ghaDataramAM mahattvanA khanI raheze.
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ 279 saMdarbhagraMtha bhAga-2 vadhatI vastIne bhAra ocho karavA mATe vaijJAnika nI "gaurAMga nIti" vageree eziyAI sthaLAMtara para paddhati ane Ayojana dvArA jamInano upayoga karavo pratibaMdha Ubho karyo che ane je loko tyAM jaIne jarUrI che. vizvanA judA judA dezomAM jamInano upayoga vasyA che temane paNa dareka prakAranI nAgarika suvidhAothI uttamathI mAMDIne ekadama jaTila rIte thAya che. jUnA tema ja adhikAro vaMcita rAkhavAmAM Ave che. AthI paNa gIca vastIvALA dezo bhArata, cIna vagere jaTila jamIna- vizeSa temanA para zeSaNa paNa karavAmAM Ave che. nA upayoganAM mahattvanAM udAharaNa che. A baMne vizvanA keTalAka deza evA che ke je vastIthI saMpUrNa dezonI vastI - saMskRti sadIothI che ane vikasatA bharAI gayA che, to vaLI keTalAka nahIMvat vastIvALA che. rahyA che. AnA mATe bhautika, aitihAsika, sAmAjika, caropanA bejiyama, holenDa, briTana, ITAlI, pazcima Arthika vagere kAraNe javAbadAra mAnavAmAM Ave che. jarmanI vageremAM dara corasa kilomITare 500-800 AnAthI viruddha ochI ghanatAvALA tathA navA vaselA vyaktinI ghanatA che. AvA dezonI jevI ja paristhiti dezamAM (amerikA, keneDA, osTreliyA) jamInano dakSiNa, pUrva ane agni eziyAnA dezanI che. AvA upacAga nAnika DhabathI thAya che ane zakaya teTaluM vadhu dezonI vastIne nahIMvata vastIvALA deze samAvIne vastI utpAdana levAya che. vadhu gIca vastIvALA deze jamInane samasyAno prazna hala karI zake che. gya upayoga karIne bhAvi vastI mATe anana utpanna bIjI bAju nahivat vastIvALA dezo jevA ke karI zake che. brAjhilamAM dara corasa kilomITare vastI ghanatA phakta 13 vizvanuM vastI vitaraNuM ghaNuM ja asamAna che. Aje ja che. uSNa kaTibaMdhanI AbohavAvALA AphrikAmAM 7, pRthvI para evA keTalAye vistAra che jenAthI pRthvI para AjenTinAmAM 14, keneDA 3.4 ane oNsTreliyA 2.7 mAnava-bhAra asahya thatuM jAya che (mukhyatve cIna, vyaktio dara corasa kilomITare nivAsa kare che. dhAre , pAkistAna, jApAna, bAMglAdeza, agni eziyAnA ke ApaNe ema mAnI laIe ke keneDA ane sAIbedeza ) jyAM mAnavI pUratAM kapaDAM paherI zakato nathI, riyAmAM ThaMDI AbohavAne kAraNe eziyAnA nivAsIo keTalAyane rahevA mATe ghara nathI temaja ardhabhUkhyA divaso mATe rahevAnuM asaMbhavita che. paraMtu aiTreiliyA, AjevitAve che. AnAthI viruddha keTalAMka vizALa kSetro che dinA, leTina amerikA, gInI kinAro, jAjIkhAra vagere (mukhyatve oNsTreliyA, AjenTinA, amerikA, keneDA, vistAranI AbohavA eziyA nivAsIo mATe te. AphrikA, leTina amerikAnA keTalAka deze ) ke jyAM anukULa ja che. AbohavA temaja anya bhaugolika parimAnava zaktinA abhAvane lIdhe svachaMdI pazupAlanane sthitine dhyAnamAM laIne vicArIe to pazcimanA dezonA vikAsa thAya che. ahIM AgaLa mAnava dvArA sarjita jIvanadhoraNa sAthe 50 miliyana lekene samAveza thaI UMcA jIvanadhoraNane rakSita rAkhavA mATe sarakArI pravAsa zake tema che. bIju joIe te osTreliyAnI je hAlanI nItio (Immigration policies), keTA paddhati vastI che tenAthI traNa gaNI vadhu vastI (40 miliyana) tathA anya prakAranA pratibaMdha lAvIne videzIone A samAveza karI zake tema che. vistAramAM AvatA rokavAmAM Ave che. A rIte Arthika pratikuLa AbohavAne eTale ke garama AbohavAne ane sAmAjika viSamatAo vizva zAMti mATe vAstavamAM ti mATe vAstavamAM kAraNe gorA loko rahI zake tema nathI. tethI AvA aDacaNarUpa che. temAM parivartana lAvI sathaLAMtarane vega vistAramAM cIna, bhArata ke jApAnanA loko rahI zake ApavuM jarUrI che. tema che. keneDAnA kimbala nAmanA bhUgoLazAstrInuM mAnavuM eziyAnA moTA bhAganA gIca varatavALA dezamAMthI che ke leTina amerikAmAM vistRta emejhonanI khINa, sthaLAMtaro bahu nathI thayAM, kAraNa ke A mATe sAmAjika ArjaniTanAmAM paMpAsa kSetra, dakSiNa cIlIne vanapradeza, venejhuelAne gayAnA pahADa vagere vistAramAM kaI paNa kAraNathI cIna, jApAna, bhArata vagere dezomAMthI baha kA vagara mAnavIo rahI zake tema che ochI vastI bahAra jaI zakI che. A sivAya osTreliyA je upara mujabanA vistAramAM eziyA vAsIone nI "veta nIti" (White policy ) dakSiNa AphrikA- vasavATa ApavAmAM Ave che te dezane Arthika vikAsa Jain Education Intemational
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ 280 vizvanI asmitA saMpUrNa rIte thaI zake che. AMtararASTriya pravAsa kAyadAne vizvanuM anna utpAdana vadhAravuM joIe ema sAmAnya International Immigration Act) svIkArIne rIte sUcana karI zakAya, paraMtu kaI rIte ? ekara dITha vadhu eziyAvAsIone sthaLAMtaranI paravAnagI ApavAmAM Ave utpAdana ane eka javAba gaNAya. cokhA ane ghauM to zaMkA vagara teo sadAna, nAIjiriyA, mojhAmbika, mAnavIne mukhya khorAka ane zakti pUrI pADanAra anA briTiza giyAnA, dakSiNa-pUrva oNsTreliyA, dakSiNa AphrikA che. bhArata karatAM khAnuM prati ekara utpAdana amerikA saMgha jevA ochI vastIvALA dezomAM eziyAI khetI ane jApAnamAM cAra gaNuM che. prati ekare vadhu utpAdana kIya pAka utpanna karIne samRddhine navo yuga zarU karI e dareka deza mATeno hetu gaNI zakAya. bIjuM sUcana che zake. paraMtu vizvabaMdhutvanI bhAvanAne je na samajavAmAM jamInanI phaLadrupatA vadhAravI. amerikAmAM jamInanI vadhu Ave te A bAbata azakaya banI jAya che. phaLadrupatAe Azcaryajanaka pariNAma ApyuM che. I. sa. (11) upasaMhAra 1910mAM eka kheDUta amerikAmAM pitAnA kuTuMbane mATe joI kherAka tema ja bIjAM sAta mATe utpanna karI duniyAnI vastI visphoTa-dhaDAke e dareka mAnavI zakato. I. sa. 1976mAM eka kheDUta pitAnA ane anya nA jIvanane jokhamamAM mUkI rahyo che. je vastIno pistALIsa mATe eka ekaramAMthI utpanna karI zake che. bIjo vadhAro thAya che te prativarSa mAnavInI sagavaDone corI dAkhalo laIe te bIju vizvayuddha phATI nIkaLyuM tyAre 78 jAya che. dara varSe thato dharakhama vastIno vadhAro e miliyana ekaramAMthI 23 miliyana buzala makAInuM utpAdana 85 % garIba ane khetI para AdhArita avikasita dezomAM karyuM". 35 varSa pachI phakta pa7 miliyana ekaramAMthI 75% thAya che. AvA dezomAM vastI vadhArAne dara UMcA che, vadhu makAInuM utpAdana vaijJAnika paddhatio dvArA thayuM. vikAsa dara alpa jovA maLe che, jyAre prativarSa vadhatI rASTriya AvakanA vadhArAnuM pramANa paNa avikasita anizita ane samasyAnuM nivAraNa karavA mATe annanuM prati dezamAM ochuM jovA maLe che. A badhAnuM pariNAma e ekara vadhu utpAdana meLavavA mATe vadhu ane uttama prakAra Ave che ke mAnavIna kAra a a yaza gAvA nuM khAtara vAparavuM jarUrI che. pachAta ke apavikasita dezomAM utpana thaI cUkI che ane bhaviSyamAM A kayAM dezane khAtara dvArA thate vadhAre batAvavo jarUrI che. jaIne aTakaze ? cogya salAha sUcana mujaba ghauM, bAjarI, cokhA, makAI, kaThoLa ane baTATAmAM 70 % jeTaluM utpAdanamAM vadhAro pRthvI para jyAM AgaLa bhaugolika paristhiti ' noMdhAyo che. anukULa che tyAM ekadama gIca vastI che. pratikULa pari. sthitivALA pradezamAM vastI vitaraNa nahIMvat che. A vastI mATe pAkanuM utpAdana phakta khAtara dvArA ja pUratuM prazna bIjI rIte joIe to vikasita dezomAM haju sama nathI. paraMtu uttama prakAranuM biyAraNa paNa teTale ja syAo kaMIka maryAdAmAM UbhI thaI che. paraMtu a85 mahatvano phALo Ape che. I. sa. 1970nA nobela prAIjha vikasita dezomAM to A samasyAo kayAranIya maryAdAo vinara De. noramana boralaga jaNAve che ke amerikAnuM vaTAvI cUkI che. jyAM sudhI alpavikasita dezonI samasyA AvA jevuM rAjya vizvanA biliyana loko mATe khorAka one hala karavAmAM nahIM Ave tyAM sudhI vikasita dezo para utpanna karI temanI bhUkha saMtoSI zake tema che, ke jyAM paNa keTalAka aMze bhaya toLAte rahyo che. apavikasita AgaLa dezamAM sauthI vadhu hAIbrIDa biyAraNane upayoga dezanI samasyAonuM nivAraNa Arthika, sthaLAMtara vagere thAya che. vizvamAM I. sa. 1960 pachI ghauM, makAI, ane dvArA lAvI zakAya tema che. prativarSa je hajAre miliyana cokhAnA, uttama biyAraNa dvArA khetIkIya krAMti ghaNA Dolara saMhArazakti pAchaLa kharcAya che te badhAM nANAM dezamAM sarjAI che. na rokatAM garIba dezone Arthika sahAya mATe ApavA hariyALI krAMti"ne vega maLavAthI vizvanA keTalAka jarUrI che. sthaLAMtara dvArA vastInA praznonuM nivAraNa paNa dezo kherAkanI bAbatamAM dezane jarUrI anna utpAdana karI zakAya che ane mAnavabaLa prApta thavAthI dezano vikAsa karavA lAgyA che. paraMtu hariyALI krAMti dvArA annanI jhaDapI bane che. kudaratI saMpattine vadhu upacAra zakya kAyamI samasyA hala thaze ema De. nAramana mAnavA ane che. TUMkamAM, dezane vikAsa jhaDapI zarU thAya che. taiyAra nathI. paraMtu AnAthI lAMbA samaye thoDuM saMteSa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 281 kAraka pariNAma AvI zake che. dariyAI saMpattinuM paNa gArInI tako ane 90 miliyana kivanTala anAjane haju thoDA bhAganuM ja saMzodhana thayuM che. mAchalAMnA puravaTho vadhAravo joIe. A badhI jarUriyAtone pahoMcI khorAka mATe jANItA plenTanano samUha vadhAravAthI bhaviSya. zakavuM te bhArata jevA garIba deza mATe zakya nathI. mAM mAchalAM mAnavInA khorAka tarIke hAla karatAM vadhu paraMtu temAM haLavAza ke ghaTADo thAya te mATe kuTuMba niyopramANamAM upayogamAM laI zakAya. AthI paNa vizeSa janane jhaDapI vega ApavA, khetI, udyoga, vepAra, vAhanakahIe te leboreTarImAM utpanna thato khorAka upayogI banaze. vyavahAramAM vadhu rojagArInI tako vadhAravI, gAmaDAMomAM saMyukta rASTrasaMgha tema ja dareka deza potAnI bhAvi nAnA udyogonI sthApanA karavI jethI rojagArI ane raheThANane prazna nivArI zakAya ane chelle dareke dareka vastInA manomaMthanamAM che. bhArata, amerikA, raziyA, * vyaktie rASTrane vaphAdAra rahI kArya karavA mATe taiyAra briTana, jApAna vagere dezo saMyukta rASTrasaMghane vadhu rahevuM. nirmANa thayelI samasyAone kaI ne kaI rIte vastIne lIdhe vadhAre mAna ApavA lAgyA che. AvA ne sAmane karavAno che te na bhUlavuM joIe. dezane vastI niyaMtraNa aMgenAM salAhasUcano temaja sAdhana maLatAM rahe che. vizva benka ( World Bank) chelA samAcAra mujaba duniyAne je vastI vadhArAno paNa AmAM vadhAre rasa levA lAgI che. - vizvabeMka tenA dara che temAM ghaTADo thaI rahyo hoya tema paNa mAnavAmAM grAhakane ( Customers) A aMge nANAM temaja anya Ave che. saMyukta rASTrasaMghanA mujaba duniyAnI vastI sagavaDo Ape che. prati varSa 1996 % nA dare vadhe che ane te mujaba dhanika ane garIba ane prakAranA dezomAM aneka duniyAnI vastI I. sa. 2000mAM 6407 miliyana thaze prakAranA zaherI prazno nirmANa thayA che ane bhaviSyamAM paraMtu amerikAnA keTalAka vastI niSNAto A bAbata hajI vadhu thavAnA che. amerikA ane keneDAe temanuM mAnavA taiyAra nathI. A niSNAtonA mata mujaba duniyAnI bhAvi AyeAjana nakkI karyuM che tene anusaravuM rahyuM. navA vaktA hAlamAM 18 % nA dara vadhI vastI hAlamAM 1,64 % nA dare vadhI rahI che ane te UbhA thatAM zaheramAM Adhunika prakAranA zaherI ghaDataranAM mujaba I. sa. 2000mAM vastA pa700 mi mujaba I. sa. 2000mAM vastI 5700 miliyananI AjIAyojana nakkI thayAM che te mujaba raheThANa, audyogika cheDoka bAju raheze. A mATe A niSNAta keTalAka dezonA vagere judA judA vistAramAM sthApavA. jUnAM zaheromAM janma darane mATe zaMkA UbhI kare che. A mATe teo udyogonA vikendrIkaraNa aMgenA zakaya teTalA prayatna karavA sauthI prathama dAkhalo cInane le che. cInanI vastI hAlamAM jethI navA udyogo zaherI vistAramAM kendrita na thAya 1.7 %nA dare nahIM, paraMtu phakta 1 %nA dare vastI vadhe ane tethI pradUSaNanI samasyA haLavI karI zakAya. madhyamAM che. ane Ama je vastIno dara ghaTate hoya te vastI raheThANu ane C.B.D. (senTala bijhanesa DisTrIkaTa) tema vadhArAnI samasyAonuM eka ujavaLa pAsuM gaNAvI zakAya. temanI cAre tarapha udyogo kendrita thAya e AjanAM navAM chelle ema ja kahI zakAya ke pRthvInI saMpattino UbhAM thatAM zaheranuM Ayojana che; jethI zaheranA madhya vadhune vadhu upayoga karIne UbhI thatI samasyAone bhAgamAMthI mAnavazrama zaheranA keI paNa bhAgamAM saraLatA khALavAnI ja che. mAnavInA ghara rUpI pRthvI para je thI pahoMcI zakAya. A rIte samaya ane nANAMne samasyAo UbhI thAya che te sAthe tene paDakAra ApavA bacAva thaI zake tema che. mATe mAnavInI buddhi haMmezAM prayatnazIla rahI che. bhaviSya bhArata jevA garIba dezamAM te eka samasyA pUrI mAM UbhI thanArI samasyAonuM nivAraNa karavA mAnavIna ke aMta thAya tyAre bIjI aneka samasyAo mAthuM UMcuM tenAM ghara pRthvI para saMkaDAmaNa thaze te gharane anya karI cUkI hoya che. eTale ke bhAratamAM prativarSa 12 graho ane upagraha sudhI vistAravA mATe prayatna saphaLa miliyana vastIno vadhAro thAya che ane hAlanI vastI paNa thaI cUkyA che. AzA rAkhIe ke mAnavInI AzA 2.3 % nA dare vadhe che te mujaba joIe to bhAratamAM A mATe naThArI nahIM nIvaDe. mAnavIno janma ja A A mATenI sagavaDo A pramANe vadhavI joIe : 2.7 pRthvI para UbhI thatI samasyAonuM nirAkaraNa karavA mATe miliyana navAM makAne, 1,29,000 zALAo, 3,81,000 thayo che, jemAM kudarata haMmezA tenA paDakhe rahI tene zikSake, 20 miliyana mITara kApaDa, 4.1 miliyana roja- madada kare che. Jain Education Intemational
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ 282 vizvanI asmitA Phone : F/6178 R/7140 K. K. PLAST & PACKS INDUSTRIES Mfg. Of.: H. D. P. MONOFILAMENT YARN, CLOTH ROPES & NIWAR ETC. Phones : Office (244779 {243108 Resi. (440626 INDO JAPAN INDUSTRIES 719 Tylsiani Chamber Plot No 212 Back-bay Reclamation Nariman Point, BOMBAY Importers Of H. D. P. Granules & Other Items. Mfg. Of : Monofilament Twine in Different Colours Jain Education Intemational
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAgara 23 With Best Complimen's From Rumi Plastics BOMBAY Jain Education Intemational
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ 284 vizvanI asmitA Gram : PERSUADE Res. Tel. : 475302 475591 378179 Tel. : 376841 376069 B. V. P. STEEL CORPORATION EXPORTERS & IRON-STEEL MERCHANTS 97-A, 2nd Lane, Darukhana, Mazgaon, Bombay-400 010 Jain Education Intemational
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 285 mmm With Best Compliments From M/S. RAJNIKANT BROS. Majestic Shopping Centre, 8th Floor, 144, Girgaum Road, BOMBAY-400 004 DIAMOND MANUFACTURERS & EXPORTERS. wwwmmmm Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #303
--------------------------------------------------------------------------
________________ R25 vizvanI asmitA VV Cable: WASTEPAPER Phones 253215 254043 CHAMPAKLAL & BROS. PRIVATE LTD. COTTON. TEXTILE WASTE MERCHANTS & EXPORTERS 45-A, Yusuf Building, 49, Veer Nariman Rd. Fort. BOMBAY 400 001 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #304
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 Telegram: JAIGITAJI' Jain Education Intemational. Bankers Central Bank of India Union Bank of India Dhirajlal & Company Manufacturers of Famous "Sitolac " Brand Thinners Suitable for all Paints 300, A/3 Tardeo Road. Nana Chowk BOMBAY 400 007 ******** Phones Office-369830 -366774 Resi -369757 287
Page #305
--------------------------------------------------------------------------
________________ ******************************************* ************* *** ** ****** ********************** * "vizvanI asmitA 274010 Phone274043 **************************************************************************************** Witk Best Compliments From MAHICO PRIVATE LIMITED MANILAL HIRALAL & CO. PRIVATE LIMITED. AGENTS FOR * AMAR DYE-CHEM LIMITED. * AMRITLAL & CO. LIMITED. * CHEMAUX LIMITED. * K.C.A. LIMITED. OFFICE FORT CHAMBERS "A" 3RD FLOOR, DEAN LANE, HAMAM STREET, FORT, BOMBAY - 400 023. t ottatttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt For Private & Personal use only GRAM: CORNELWOOD Jain Education Intemational 288 ******************************************** ********************* ********** ************************ ** 22
Page #306
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI nRtya paraMparA - ku. binItAbena DI. jozIpurA prAstAvika svAbhAvikataH nRtyamAM vArtA athavA gIta ane vAghanI vizvanA badhA ja dezomAM vattA-ochA pramANamAM AvazyakatA rahe che. vArtA athavA gIta mATe sAhitya nRtyakalAno vAraso eka athavA bIjI rIte jIvaMta rahyo ovaka gaNAya, kAraNa ke gIta athavA vArtA e sAhityache, jene ApaNe saMskRti ( Civilization) kahIe chIe. nAM ja eka aMga samAna che. A rIte saMgIta ane sukha ane sagavaDatAnAM sAdhanonA bhautika vArasA karatAM sAhityane nRtyamAM samAveza thAya che. paNa saMgIta, nRtya ItyAdi kalAone, sabhyatA (Culture) e ja rIte joIe te nRtyakAra potAnAM aMgo, darzAvato AdhyAtmika vAraso vadhAre prANavAna ane mudrAo ane mukha paranA bhAvo vaDe eka AkhI citraciraMjIva hoya che. hakIkatamAM, jema manuSya zvAsa lIdhA sRSTi tA dazya kare che. jema citrapaTa dvArA citro ApaNane vinA rahI zakato nathI tema mANasa nRtya vagara rahI vArtA kahI jAya che, te rIte nRtyakAra potAnA vividha zakatA nathI. ema kahIe to temAM jarAye atizayokti hAvabhAva va tathA aMgabhaMgI vaDe citronI paraMparA nathI; pachI bhale e nRtyanA prakAra, sthiti ane samayamAM sajI jANe citrapaTa rajU kare che. ane e rIte eka taphAvata hoya. AdikALamAM manuSya paNa nRtyathI ja keTalIka suMdara rUpakanuM nirmANa thAya che. viSNudharmottara purANamAM vakhata pitAnAM AMtarika bhAvone pradarzita karato hato. mArkaNDeya RSi vaja rAjAne saMbodhIne kahe che ke kaMI nahI te tALIo pADIne paNa natyanuM sAduM svarUpa " citrakaLA hastagata karavI hoya te nRtyanuM jJAna ati te vyakta karate. A rIte jotAM nRtya e manuSyane sahaja Avazyaka che." prAcInakALamAM jyAre citrakaLAnA abhyAsache. vicitratA te e che ke Adhunika mUlya pramANe nI paddhati maukhika hatI tyAre nRtyanuM jJAna khUba ja mANasa jeTalo asvAbhAvika thato jAya che ane sudharato Avazyaka thaI paDatuM kAraNa ke nRtya dvArA bhAva pramANe jAya che tema tema te nRtyathI vimukha thato jAya che, ane zarIranI sthitine tema ja mAnasika valaNa-mananAM jema jema nasargika jIvana jIvate thAya che tema tema sUphamAtisUkSama bhAvone khyAla AvI zake, athavA nRtyanI abhimukha thato jAya che tema kahI zakAya. te najara samakSa tenuM citra khaDuM karI zakAya. vaLI nRtyanI vyAkhyA: nRtyazAstrajJoe zarIranI sarva prakAranI sthitionuM | Urmio ane vicAronI abhivyakti jemAM thatI sthitio racI hatI, jethI tenuM pramANabhUta jJAna prApta vizleSaNa karIne emAMthI karaNe, aMgahAra ane nRtyahoya tevI koI vyakitagata ke sAmUhika kriyA anusAra thaI rahe. ajaMtA-IlorAnAM citromAM vyakta thayelI zarIranAM keTalAMka ke sarva aMgonA tAlabaddha halanacalanane lagabhaga badhI ja mUrtionI aMgabhaMgIne bharatanATayazAstranRtya kahe che. varNita karo, nRtyasthitie, aMgahAro sAthe sarakhAvatAM nRtya e kalA che, lalitakalA che je samagra vizvamAM baMnemAM ghaNuM sAmya jovA maLe che, jema ke pratIkSA, vyApaka che. nRtyakalAmAM sarva lalitakalAonA dareka sarvanAza, upadezasthiti, aMgarAga dazya, nRtyasthiti temaja aMgone samAveza thaI jAya che. lalitakalAomAM mukhya mudrAonuM jJAna citrakArane bhAvAbhivyaktimAM ghaNI sugamatA cAra kalAono samAveza karI zakAya ? saMgIta, sAhitya, bakSe che. tethI ja bodhisatva padmapANine hasta vAstavika citra ane sthApatya. nIta ghAgha tathA nRtya ra ta na hotAM nRtyamudrA para AdhArita che. bhagavAna buddha, mUkyate. arthAt saMgItane arthe gAyana, vAdana ane yazodharA ane rAhulanA citramAM rajU thatI temanI zarAranRtya." saMgIta enA sAcA arthamAM A traNanA samanvaya- sthitimAM keTalI nRtyAtmaka lAsya ane RjutA che chatAM thI kahevAya. tene dAna devAne hatuM ke A bADha sare che ! taduparAMta Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #307
--------------------------------------------------------------------------
________________ 290 'vizvanI asmitA monAlisAnA citramAM vyakta thatA mukhabhAmAM keTaluM cokasAI ane enI pAchaLa, enI AsapAsa ane enI vAtsalya, keTalo prema daSTigocara thAya che ! aMdara nRtyane e marma, bhaktine e Ubharo ane A rIte zilpa-sthApatya paNa nRtyamAM samarivata zRMgArane sparza, devanI ArAdhanA ke priyatamanuM vazIkaraNa, che. ApaNAM badhAM devadevIonAM zilpa abhinayanI viziSTa zaraNAgati ane viyAga, samarpaNa ane risAmaNI, abhaMga, samabhaMga, tribhaMga ke atibhaMga sthitimAM nRtya jIvananA soLe raMga, mAnavahRdayanAM sahasrabhAva vagere maya mudrAo vaDe vividha bhAvo vyakta karatAM daSTigocara dareka bhAvane, dareka mudrAno artha hoya che. dareka abhithAya che. nayanuM eka rahasya hoya che, kAraNa ke jIvanamAM e artha ane e ja rahasya che, ane nRtya e jIvananuM A rIte nRtya, sAhitya, saMgIta, citra, zilpa, kalAtmaka pratibiMba che. sthApatya e dareka arasaparasa tANAvANAnI jema vaNAyelAM che. ATalI prastAvanA bAda have ApaNe bhArata tema ja anya kalAonI jema nRtya paNa mAnavanI AMtarika vizvanA anya dezonI nRtyaparaMparA vize samajIe. vRttione vikasita ane abhivyakta karavAnA sAdhanarUpa che. citrakAranI tulanAe nRtyakAranuM mana paNa bhinna bhinna bhArata (India). AkRtione kApanika rUpa ApI tene mUrta rUpamAM bhAratIya saMskRti (Indian civilization) mAM sajAvIne atyaMta sukha prApta kare che. prAcIna zAstromAM | nRtyane phALo ghaNuM mahattvanuM che. bhAratanAM lokajIvana nRtya saMbaMdhI vivaraNa dvArA pratIta thAya che ke rasa- sAthe nRtya tANAvANAnI jema vaNAyeluM che. prAcIna zAstromAM nipattinA prayojanathI brahmA dvArA paMcamavedanA rUpamAM nRtyanI utapattinA saMdarbha anusAra jotAM bhArata ja nRtyanI nATayanI racanA thaI. gIta, vAgha ane nRtya A traNeyane janmabhUmi che ema spaSTa pratIti thAya che. aMtabhava nATayamAM thAya che ane A sarvanuM prayojana mAnava-cittavRttione AnaMda prati preravAnuM che. nRtyanA sAmAnya prakAraHnATya zAstramAM mahaSi bharate darzAvyuM che ke vizeSataH nRtya be prakAranuM hoya che. eka sarjana tmaka ane bIjuM vinAzAtmaka. sRSTinuM sarjana karavA sarvopadeza janana nATayaM loke bhvissyti| brahmAjI nAveda racIne tribhuvananI zobhA utpanna kare duHkhAtAnAM zramArtAnAM zokArtAnAM tapasvinAm // che ane sRSTino nAza karavA naTarAja mahAdeva tAMDava arthAt nATya sarvene upadezadAtA che ane tenAM nRtya karIne vizvane khAkha karI de che. A rIte jotAM dvArA zoka, zramathI utpanna kalAnita tathA thAka dUra thAya nRtyamAM baMne zakti che jemAM strImAM baMne zakti che. A che. tathA tapasvIone paNa atyaMta zAMti prApta thAya che. hetusara nRtyanAM be zAstrIya prakAra pADelA che. nRtya ane gItane purANomAM mikSaprAptinuM zreSThatama (1) tAMDava - puruSa mATenA nRtyane tAMDava kahe che. sAdhana darzAvela che. dvArikA-mahAmyamAM lakhyuM che te (2) lAsya - strIonA bhAvavAhI nRtyane lAsya mujaba kahe che. yonRtyati prahRSTAtmA bhAvairatyantabhaktiH / nRtyanAM mukhya traNa aMga che. sanirdahati pApAni janmAntara zatairapi // (1) nATaya athavA nATaka - "nA" lokAvasthAnI arthAt - je prasanna manathI, zraddhA, ane bhakti- . anukRti che. "nRtya" no aMtarbhAva paNa tethI "nATya". pUrvaka bhAva sahita nRtya kare che te manuSya janmajanmAM mAM ja thAya che. "nRtya" hoya ke "nRtta baMne ApaNuM taronAM pApothI mukta thaI jAya che. vAstavika jIvananAM aMga che, sthiti che, avasthA che. A rIte nRtya eTale saMgIta, abhinaya ane muddAne "nA" nuM pradhAna prayojana "manoraMjana" che, je saMgama. nRtya eTale kalAnuM pradarzana, aMgenI zista, ke nRtyane upayoga paNa "mana" nA "raMjana" mATe ja AMgaLIonI vANI, maroDanI bhUmiti, paganA ghAnI che. kavi, naTa, citrakAra athavA mUrtikAra potAnI kalA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #308
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 281 dvArA ApaNane eTalA to tamaya karI de che ke ApaNe (3) vibhAva. sarvathA sUdhabUdha khoI besIe chIe. ApaNe vyaktitva, (4) anubhAva. savera sukhaduHkha, ciMtA, Adhi - vyAdhi - upAdhi (5) sAttvika bhAva. vigerethI pUrNatayA mukta banIne eka akhaMDa AnaMdamaya cetanAno anubhava prApta karIe chIe. tyAranI ApaNI (1) sthAyI bhAva - jyAre kaI paNa bhAva manuSyate sthiti sAnabhatinI eka parama avasthA hoya che. tenA manamAM mukhya lAva bhajave ane enA samagra mana avasthAmAM anubhUta thavAvALo AnaMda ja " rasa che. 52 enI ja asara chavAyelI rahe tyAre tene sthAyI bhAratIya AcAryonI daSTie kalAonuM mukhya prayojana bhAva kahe che. ene bIjo koI bhAva asara karato nathI lakSya athavA sAdhya che. agara badalI zakatuM nathI paraMtu bIjA bhA sthAyI bhAvamAM ja samAviSTa thaI jAya che. (2) vRtta - jemAM abhinayathI bhAva darzAvavAmAM AvatA nathI ane kevaLa tAla ane laya ja pradhAnapade sthAyI bhAvanA paNa peTA nava prakAra che. ane tenAM hoya che. A vibhAga ghaNuM karIne "kathaka' nA nAme phalasvarUpe nava rasa pedA thAya che. (1) zRMgAra rasa (2) oLakhAya che ane te uttara hiMdamAM pracalita che, vIra 23 (3) karuNa rasa (4) hAsya 2sa (5) adbhuta (3) nRtya - je rasa, bhAva, mudrAo ane aMgabhaMga (6) bhayAnaka (7) bIbhatsa (8) raudra (9) zAMta. sahita sa-saMgIta koI eka vArtA jAya che, tene saMcArI bhAva:- sthAyI bhAvanI aMdara pedA thata nRtya" kahe che. bhAva ke je sthAyI bhAvane madadarUpa bane che te saMcArI nRtyakAre (Artist) sau prathama bhAva ane rasano bhAva kahevAya che. jema ke koInA kAryathI ApaNane gusse abhyAsa karavo joIe. ane emAM ja naipuNya meLavavuM caDhayo hoya to te sthAyI bhAva kahevAya ane enI joIe, kAraNa ke bhAva vagaranAM nRtya, abhinaya ke citra aMdara kaTAkSa, hAsya, karuNa vigere bhAva Ave te saMcArI prANa vinAnAM baLiyAM jevAM che. bhAva kahevAya. sthAyI bhAvane samudrarUpa gaNIe te saMcArI bhAva temAM UThatA taraMge che. bhAva- kaI paNa kAryanI mana upara sIdhI asara thAya che ane tenA phalasvarUpe mukha para je kaMI parivartana (3) vibhAva- je prasaMgathI sthAyI bhAva utpanna thAya tene "bhAva" kahe che. kalAkArano abhinaya ane thAya che tene vibhAva" kahe che. gIta baMne tAla-mAtrA sAthe meLamAM rahevAM ati (4) anubhava - jANIbUjhIne karelA kAryanuM pari. Avazyaka hoya che. abhinaya dvArA teNe gItane bhAva vyakta NAma te "anubhava" kahevAya che. te A samagra bhAvanI kara joI e. hAthanI gatinI sAthe sAthe netranI daSTi vANIrUpa che kAraNa ke ethI sthAyI bhAvanA vicArane pharavavI ati Avazyaka hoya che. cattA H tA samajI zakAya che. netra jyAM pahoMce tyAM mana pahoMcavuM joIe ane mana (5) sAtvika bhAvaH- sarava guNone jANakAra pahoMce tyAM bhAva pahoMcavuM joIe. ane bhAva hoya A bhAva batAvI zake che. AnI ATha sthiti che. tyAM rasa svayaMbhU hoya che. arthAt bhAvamAMthI rasa Apo- (1) samAdhi (2) pradana (3) romAMca (4) svarabhaMga Apa niSpanna thAya che. tadanusAra (5) dhrujArI (6) varNabhaMga (7) azra (8) bezuddhi. A yato hastastato dRSTi yatA dRSTistato manaH / bhAva sAtvika abhinaya mATe ja vaparAya che. yato manastato bhAvo yato bhAvastato rsH|| abhinaya - (Abhinaya ). - " abhinayadarpaNa" e ja rIte abhinaya. "abhinaya" zabda nRtya tema mukhya bhAH ja nA baMne sAthe saMkaLAyelo che tethI tene ItihAsa mukhya bhAva 5 prakAranA che. paNa nRtya ane nATya athavA rUpaka baMne sAthe saMkaLA(1) sthAyI bhAva. cele che. "abhinaya' zabda amina parathI banela che. (2) saMcArI bhAva. kAmi nA tarapha, nI doravuM, laI javuM (athavA-nI sadaza Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #309
--------------------------------------------------------------------------
________________ 292 vizvanI asmitA bhAva pedA karavo). abhinayanuM kArya prekSako sudhI nATaka- (3) AhAya - vezabhUSA, sanniveza vagerenI ne abhivyakti dvArA laI javAnuM ane temAM otaprota madadathI sarjAya che. vAstavikatAnA sarjana mATe vyaktikaravAnuM che. "sAhityadarpaNa" abhinayane mAminADa- sAdazya, sthiti sAdezya mATe tene upayoga karAya che. thAtutiH kahe che, to mahilanAtha minAramarar (4) sAttvika - aneka prakAranA bhAvavibhAva, saMcArI asers: I evI vyAkhyA kare che. e pramANe bhAnI madadathI eka aMtaraMga bhAva vyakta karAya ane abhinaya rasa ane bhAvanI vyaMjanA karanArI ceSTA che. - tenA dvArA pAtranuM AMtarika vyaktitva vyakta karatA tema ja avasthAnukRti paNa che. Acting no artha abhinayane "sAtvika abhinaya' kahevAmAM Ave che. vesTaranA zabdakeza pramANe impersonating upon the stage arthAt avasthAnukRtine maLato thAya che. aMgabhaMga - bhAratIya abhinayamAM hasta eTale ke mudrAnuM prAdhAnya abhinaya uparAMta nRtyamAM aMgabhaMga paNa jarUrI che. vizeSa ane saceTa bhAvavyaMjaka tema ja Acting nA aMganI mAdhuryatAmAM abhivRddhi karavA aMganA judA judA sAmAnya artha karatAM te ghaNuM gahana, arthapUrNa che ema vaLAMka vaDe je AkRtio racAya che tene "aMgabhaMga" ja svIkAravuM joIe, vaLI abhinayamAM layabaddha nartana, rasa arthapUrNa zarIra sthitine pravega - evA nartananA aMzone ? paNa samAveza thAya che. Ama te Acting karatAM vadhu AnA 4 prakAra che. (1) alaMga (2) samabhaMga hetulakSI paNa che. (3) atibhaMga () tribhaMga. abhinayanA prakAraH (1) alaMga- eka paga UMce laI, eka paga abhinayanA mukhya 4 prakAra che. abhinayanA cAra upara zarIranuM samatolapaNuM jALavI suMdara rIte UbhA rahevuM tene "abhaMga" kahe che. prakAro AMgika, vAcika, AhAya ane sAtvikamAM AMgika abhinayanI pramukhatA svIkArAya che. (2) samabhaMga- suMdara rIte besavuM athavA UbhA rahevuM tene "samabhaMga" kahe che. Ane keI dhyAnastha (1) AMgika - zarIranA aMga, pratyAga ane sthitinI sAthe sarakhAvI zakAya, upAMgathI darzAvAto abhinaya "AMgika abhinaya" kahevAya che. zarIranA aMge ja vAcika temaja AhArya ane (3) atibhaMga- jemAM aMga vividha jagyAethI atibhaMga sAtvikanuM upAdAna che. ane aMgopAMgonuM halanacalana vALavuM paDe che. zivanuM tAMDava ke jemAM A AMgika abhinayanuM kSetra che. mudrAono prayoga nRtya che ane jemAM sphathiI eka eka aMganI judI judI tema ja abhinayamAM alaga alaga rIte thAya che. paraMta AkRtio racAya che. teonI arthasUcakatA teTalI ja rahe che. vAcika tribhaMga- AmAM zarIrane traNa bhAgomAM surekha abhiyanamAM paNa AMgika abhinayanuM sthAna to rahe ja AkAra ApavAnuM hoya che, arthAt zarIrane traNa TukaDe kAraNa bhAvanI abhivyakti vANInA nIkaLavAnI sAthe vALavuM paDe che. eka tarapha mAthuM, bIjI taraphpha garadanathI tene ana35 thatI jatI hoya che. mudrAo dvArA iMgitanuM kamara sudhIne bhAga ane trIjI tarapha kamarathI nIcA , suMdara sUcana thAya che to aMgopAMganA halanacalana vaDe bhAga, tribhaMganA vaLAMka bahu sahaja rIte Ave che ane zarIrane bhAvenI abhivyaktinA yogya vAhaka tarIke te saudaryamAM vRddhi kare che. upayogamAM levAya che. nRtya, abhinaya ane mudrA thoDuM abhinaya, bhAva ane aMgabhaMgI uparAMta nRtyamAM ghaNuM AgavuM vyaktitva dhAraNa karavA chatAM te kalAtmaka, * pAdabheda ane hastabheda paNa khUba suMdara rIte Alekhita pratIkAtmaka, prAkRtika ane saraLa hoya che ane sIdhI karelAM che. asara sarjanArAM hoya che. hastabheda(2) vAcika:- vANI dvArA abhivyakta thato abhinaya 8 vAcika abhinaya' kahevAya che. gIta, saMvAda, pralA5 nRttamAM 13 hasta upayogamAM levAya che. enI gati vagere vAcika abhiyanaya dvArA vyakta karAya che. pAMca jAtanI che. upara, nIce, jamaNI bAju, DAbI bAju ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #310
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 293 sAme. hastanI gati paganI gati pramANe thavI joIe. vicArapUrvaka darzAvelA nRtyanA samaya ane nRtyamuhUrta je hasta tevI daSTi, jevI daSTi tevuM mana, jevuM mana uparathI thAya che. te bhAva ane je bhAva tevo rasa. nAradasaMhitAmAM nRtyane samaya ane nRtyamuhUtane mRttamAM vaparAtA 13 hasta nIce mujaba che. paNa ullekha karavAmAM Ave che. (1) patAka (2) svastika (3) DelA (4) aMjali nRtyamuhUta(5) kaTakAvardhana (6) zakara (7) pAza (8) kilaka (9) uttarAtrayamitre dravasuvAruNameSu ca / kapitha (10) zikhara (11) karma (12) haMsastha (13) puSpArka poSNAdhiSNaveSu nRtyAraMbhaH prazasyate // alapA. devone abhinaya karavA, temanI zi95kRtie . vAge uttarA. * traNe uttarA, anurAdhA, jyeSThA, dhaniSThA, zatabhiSA, karavA ane citra doravA devahate te kaLAnA niSNAta puSya, hasta ane revatI A nakSatramAM nRtyane prAraMbha zubha gaNAya che. pAdabheda: nRtyasamayaHpAdabhedo 4 prakAra che. udayeghaTikA pazca madhyAhane ghaTikAtrayam / (1) maMDaLa. parAhUne ghaTikAH saptaH nRtya velA prakIrtitA // arthAt sUryodayanA samaye pAMca ghaDI (2 kalAka) (2) uplavana sudhI, madhyAhnamAM traNa ghaDI ane sAyaMkAle sAta ghaDI (3) bhramarI sudhI nRtyane samaya darzAvavAmAM Avye che. (4) pAdacArI A uparAMta zAstramAM nartaka (Artist), nartakI, judA judA arthasUcana mATe judA judA pAdabheda tema ja vRttAcArya (Guru)nAM guNe paNa darzAvyA che. darzAvAyA che. jemake nRttAcArya, nartaka tathA nartakInI paribhASA(1) alAta-krodhapUrNa tema ja vAsanApUrNa zarIrasthiti | nATyazAstra tathA anya prAcIna nRtya graMtha anusAra batAvavA temaja parAkrama, bahAdurI batAvavAmAM jAya che. nRttAcArya, nartaka tathA nartakInI paribhASA nIce mujaba che. (2) vaizAkharecita- bhayajanita zaMkA, bhayamukta nRttAcArya (Guru) zaMkA ane AThano AMkaDo darzAvavAmAM yojAya che. (3) kuciMta- sanmAna temaja peTa darzAvA, maMjirA kuLavAna, aneka zipane jANakAra, rUpavAna, cAreya pakaDavA nRtyamAM javAmAM Ave che. prakAranA abhinayane jJAtA, vAdyavAdanamAM dakSa, saMpradAya ne jJAtA, laya ane tAlano marmajJa, nRtta bhedene (4) bhujaMgAMcita- sApane bhaya ane ghoDesavArI jANakAra, graha mokSamAM kuzaLa, nRtyakAranA mananI vAtane darzAvavA yojAya che. jANakAra, sabhApatine rIjhavanAra, sadA prasanna rahenAra, (5) vakSasvastika- dhyAna, prArthanA tema ja rAga-vAdha tathA pAThAkSaranA jJAtA ane bhAva batAvavAmAM bAMdhelA hAthapaga darzAvavAmAM yojAya che. samartha hoya te zreSTha nRttAcArya gaNAya. (6) UdhvajAnu- kAlIyamardana karatA kRSNanI zarIra- nartaka (Artist) - sthiti batAvavAmAM ane utAvaLathI sAMbhaLavAmAM yojAya mA davA bava vanayALa kaTAriya. che, vagere aneka prakAre nRtta-nRtyamAM pAdabhedone vividha vALo hoya; jenuM zarIra manahara hoya, rUpa zreSTha hoya upaga jovA maLe che. netra tathA kAna vizAla hoya, hoTha tathA gAla para lAlimAM bhAratIya nATyazAstra bhAva, abhinaya, tAla, rAga, haya, dAMta eka samAna hoya, kaMThe zaMkhAkRti hoya, bhujA aMgabhaMga pUratuM ja sImita nathI tenI pratIti zAstroe vela AkAranI hoya, nitaMba puSTa tathA bharAvadAra hoya, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #311
--------------------------------------------------------------------------
________________ 294 sa'gItamAM pravINa hAya, kAmaLa vANI hAya te nRtyakAra zreSTha gaNAya che. sAcA nRtyakAra saMyamI ane jitendriya hovA jarUrI che. sAcA nRtyakAra banavA teNe peAtAnA mana, zarIra, indriyA ane lAgaNIo upara pahelAM kAbU jamAvavA paDe che. eNe suMdara, sudRDha ane sazakta thavu paDe che. capaLatA ane cAtu keLavavAM paDe che. tyAre ja te sAcA nRtyakAra khanI zake che. nRtyanuM mahattvanuM aMga kasaratA che ane e dvArA nata ke peAtAnA zarIranA ekeeka avayavane surekha ane sudRDha banAvavA jarUrI hoya che. kasarata dvArA te peAtAnI eke eka indriya upara kAbU meLave che ane indriyanigraha dvArA peAtAnA bhAvA upara kAbU jamAve che, sAcA nRtyakAranA mananA bhAvA te bhAgye ja kaLI zakAya. game tevA duHkhamAM te hasI zake che. game tevA hAsyanA prasage te raDI zake che. krodhamAM sayama jALavI zake che ane vinA kAraNa krodhanA bhAvA paNa darzAvI zake che. a'ge'gane kasarata maLavAthI vRddhatva paNa ene asara karatuM nathI ane duniyAnI ekeeka vastunu khArIkAIthI nirIkSaNa karavuM paDe che, ane tyAre ja te kharA nRtyakAra banI zake che. taduparAMta capaLatA, yAdadAsta, dRDhatA, surekhatA, dRSTimAM vedhakattA, sahanazIlatA, kalAprema ane spaSTavaktA A temanA vizeSa guNNA che. nata kIH nATyamAM kuzaLa, tanvI, rUpavatI, lAvaNyavatI, yauvanavavI, pragamA, madhura vANIvALI, bhUjA vallarI samAna, rasika, rucikara, laya, tAla ane kalAnI jJAtA, rasa, tathA bhAvamAM kuzaLa, gIta, vAdya ane tAlane anusare tevI, kuLavAna, kataeNvyavAna, sAhitya premI sAttvika abhinaya ane haeNvAbhAvanI vizeSajJA, AteAdyamAM kuzaLa, parizramI, vrutta gItamAM pravINa, udAra tathA dhaivatI, sahanazIla, citrakalAmAM nipuNa ane kalApremI hoya tevI nata kI zreSTha vela che. nAyikAnA bhedu: che. A nata kI-nAyikAnA zAstramAM bheda vadhu velA dharma bhedathI:- svakIyA, parakrIyA tathA sAmAnya (sAdhAraNu strI ke gaNikA ). vizvanI asmitA Ayu bhedathI: mugdhA, madhyA ane prauDhA. prakRti bhedathI:- uttamA ( sadaiva patinI hitaiSI ). madhyamA ( anya puruSanI icchA rAkhanArI, kAmakalAmAM nipuNu, kSaNamAM prasanna, kSaNamAM ruSTa thavAvALI ). adhamA (duSTa prakRtivALI, kaTu bhASiNI, krodhI, patithI viruddha AcaraNa karanArI ). jAti bhedathIH-- padminI (suMdarI, alpa rAmavALI, saMgItAnurAgiNI ) citraNI ( zIlavatI, hAsya tathA saMgItamAM ruci rAkhavAvALI ) zakhinI (zarIra kRza, svabhAva nila jaja, ghama'DI, krodhI, ka' za'khanA samAna traNu rekhAyukta ). hastinI ( sthUla zarIra, adhika rAmarAjIyukta, krodhI, ugra, hasti samAna amIne cAlavA vALI ). paristhiti bhedathIH- kha'DitA, kalahAMtaritA, vipra lakhyA, utkaMThitA, vAsakasajjA, svAdhInapatikA, abhisArikA, pravastyapatikA, AgatapatikA, tatha preSitapatikA. svarUpa bhedathIH- divya (daiva guNu sa`panna ), addizya (manuSya guNa sa panna ) divyAdivya ( sa`sAramAM janmelI devaguNuAthI saMpanna ). viziSTa nRtyaprakAraH bhAratanATyama, kathakalI, kathaka ane maNipurI - zAstramAM cAra bhAratanA zAstrIya nRtyaprakAro darzAvavAmAM AvyA che. A prasiddhi pAmela nRtyane bharatanATyama kahe che. A zabdanA (1) bhAratanATyamuH- dakSiNa bhAratanA pUrva bhAgamAM prAdubhAva - nRtyanAM mukhya traNa aMga -- traNu zabda bha arthAt bhAva (Impression) r' arthAt rAga ( Ragas) ane ' ta 'arthAt tAla (Rhythm) nA je nRtyamAM samanvaya hoya tene ' bharatanATyam kahe che, tenA uparathI thayA che. H . A nRtyA bhAratanA nATayazAstranA siddhAMtanA AdhAre racAyela che. temAM pAdasa cAlanA vizeSa hoya che. mudrA
Page #312
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 295 bhAva vadhAre hotA nathI tulanAmAM teno svI vizeSataH bhAgavatamAMthI onI saMkhyA pramANamAM baha DI che. abhinaya aMga saudarya pUrNa mudrAothI yukta hoya che paraMtu tenI saMkhyA khUba ja suMdara hoya che. A nRtya bharatanATyazAstranAM cheDI che. AmAM khAsa karIne rAdhA-kRSNanAM nRtyo ja adhikAMza lakSaNathI yukta hoya che. vizeSataH strIe jAya che. AnuM kathAvastu rAmAyaNa mahAbhArata jevAM ane devadAsIo A nRtya yoje che. A nRtyo ekalA mahAkAvyomAMthI levAya che. athavA traNa-cAranA samUhamAM paNa yojAya che. bhAratanA prAMtIya nRtya prakAra - (2) sthalI - dakSiNa bhAratanA pazcima bhAga kerAlA AMdhranuM kucIpuDI - dakSiNa bhAratanA kisanA bAjI yojAtA nRtyane "kathakalI" kahe che. A zailImAM jillAnA bejhavADA ane machalIpaTTama vaccenA pradezamAM paNa bharatanATyazAstranI yatheSTa sAmagrI che. kedrArakorAnA pracAra pAmela A nRtya che. Aje saMskRta nATayanI rAjAe bharatanATayanA siddhAMta mujaba vizeSa taphAvata praNAlI sAthe sAmya dharAvatuM je kAI nRtyanATakanuM svarUpa rAkhI ane pracAra zarU karelo. A nRtyamAM vizeSataH jovA maLatuM hoya te te AMdhranuM 'kucIpuDI'nA nAme rAmAyaNa, mahAbhAratanI kathAo yojAya che. - kahevAya che. jANItuM thayeluM 'bhAgavata melA nATakamanuM svarUpa che. gha' eTale " kahevuM" (To tell ) enA uparathI "katha. AmAM pAtro nRtyanI sAthe sAthe gIta paNa gAya che. kalI" nAma paDeluM che. AMgika abhiya jeTalo ja vAcika abhinaya temAM mahatva ne ane utkRSTa hoya che. A nRtya lekakalA ane kathakalI ane bharatanATayamamAM khAsa taphAvata e che zAstrIya prakAranA mizraNa jevuM che eTale bIjA nRtyakAronI ke bharatanATayamamAM mukhanA hAvabhAva vadhAre hotA nathI tulanAmAM tenA svarUpamAM nibaMdha pravAhitA tathA mukti paraMtu jeTalA hoya che teTalo susaMskArI hoya che. hAthanI jovA maLe che. AnI kathAo vizeSatA bhAgavatamAMthI mudrA tathA zarIranA aMge vadhu bhAvavAhI ane vegIlAM lIdhela hoya che. eka rIte jotAM te kathakalIne sAmyatA hoya che. A nRtyamAM khAsa karIne paganuM kAma (Foot dharAvatuM nRtya che. work) vadhu kalAmaya hoya che. A nRtya lAsya prakAranuM hoya che tathA tAMDavanA paNa keTalAka agAno samanvaya tAmIlanADanuM bhAratanATayama :- tAmilanADanuM karelo hoya che. bharatanATayama' nRtya sAmAnya rIte eka ja strI rajU kare che. temAM AdhAra tarIke levAmAM AvatAM gIto prema| (3) kathaka - A nRtya uttara bhArata ( lakhanI ) nuM bhaktinAM gIto hoya che. Izvara nAyakarUpe ane nRtyAMganA gaNAya che. lakhanau tarapha vadhu pramANamAM pracalita che. enA nAyikArUpe temAM pAtra tarIke hoya che. "bhUmipraNAma thI khAsa bAla (words) 52 nRtya jAya che. AmAM nRtyano prAraMbha thAya che. "alAripu" nAmanA prathama prayoga tAla ane laya pradhAnapade hoya che. A zailImAM sIdhA pachI bIjA sAta prayoga bAda "maMgalama'nI stutithI nRtyanI UbhA rahIne pagathI ghuMgharu' dvArA tAlanuM pradarzana mukhya pUrNAhuti thAya che. A nRtya dvArA nartaka pitAnI jAtane che. bhAva kevaLa aMgenAM gayAgAMThayAM saMcAlana dvArA prabhune arpaNa kare che evuM kahevAya che. vyakta karavAmAM Ave che. bhramarI ( cakkara ) nuM bAhulya * kRSNamakalI - kathakalI jevuM bIju nRtya vizeSata: che. rasapakSamAM jotAM nATya kevaLa ratibhAva sudhI nATikAnuM svarUpa che "kRSNakramakalI". keraLanA guruvAyusImita che. maMdiramAM chellAM traNaso varSathI A nRtya bhajavAya che. AmAM A nayA bhAratanA pUvaya bhAgamAM paNa mukhasuzobhana ane pizAka kathakalI jevAM vividharaMgI eTale ke AsAma tarapha maNipura rAjyamAM pracalita thayela ane AkarSaka hoya che. che. A nRtya savizeSa AMgika abhinayanuM nRtya che. A ja mohinIaTTama - tAmila (tAmaLa) ane melanRtya manoraMjana ane dhArmika kriyAomAM yojAya che yAlama saMskRtinuM saMmizraNa che te "mAhinIaTTama" ane bAkInA prakAra kumAra ane kumArIothI saMyukta e amuka aMze bharatanATyama jevuM ja che. tathApi katharIte jAya che. A relImAM pagenuM saMcAlana (Foot: kalInA lAsya svarUpane ane temAMthI ghaNIkharI mudrAono work) ati sAdhAraNa hoya che paraMtu AgaLa-pAchaLa temAM upayoga thAya che. A nRtya paNa vizeSatA strIe gatipUrvakanuM nartana A nRtyanI khAsa vizeSatA che. aMga ja kare che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #313
--------------------------------------------------------------------------
________________ 296 vizvanI asmitA orisI - orisI nRtyazailI nATayazAstra ane mAnatAo ane devane rIjhavavA vagere prayojanAnusAra abhinayadarpaNanA niyamone AdhAre ja vikaselI che. A jAya che. nRtyazailI zuddha nRtta vibhAganI suMdaratA, tenAM kamanIya ane lalita svarUpamAM jovA maLe che. hastamudrAnI jema bhAratanAM grAma :padacalana mATe 'padamudrA'onI yojanA paNa temAM karavAmAM dakSiNa bhArata - "kuDAkuTa" athavA "ghaTa" natya e AvI che. "bhUmipraNAmathI nRtyano prAraMbha thAya che ane dakSiNa bhAratanuM grAmyanRtya che. ane drata layamAM "naTAMgI" athavA " tarIjhama" prayogathI madhya prAMta -devatAne rIjhavavA - prasanna karavA mATe nRtyanI pUrNAhuti thAya che. jAtuM madhyaprAMtanA bhIlonuM nRtya kharekhara jovAlAyaka che. yakSagAna :- bIjuM rasika nATaya. baMgALa - baMgALa grAmya ane gItamAM hiMdanA svarUpa jemAM nRtyakAro nartana, gAna uparAMta saMvAda paNa vize . rajU kare che te che karNATakanuM "yakSagAna." tenI gatividhi tathA halanacalano viziSTa prakAranAM hoya che. pozAka bihAra-orisA - kumAra kumArikAonAM saMvanana nRtya raMgaberaMgI ane saMgIta karNATakI ane hindustAnI baMne A prAMtanAM sAMthala leke viziSTa rIte Ujave che. prakAromAMthI janmeluM viziSTa zailInuM hoya che. AsAma - "noga-kema"e AsAmanuM dhArmika nRtya tAMjora - uttara bhAratanAM A nRtye grAmya- ? che. AsAmanuM bIju eka kukarI nRtya jIvanasaTosaTanuM nRtyane vyavasthita karIne jelAM hoya che. A loko lekhAya che. koI cokkasa prakAranI mudrA yoje che ane temAM ghaNI. saMyukta prAMta-saMyukta prAMtamAM Ahira, kaTTAra, camAra kharInAM phakta nAma ja alaga maLI Ave che. AnuM vigere jAtemAM paNa vividha prakAranAM grAmya nRtye yojAya saMgIta ane layakArI prekSakone khAsa AkarSaNa jamAvI che, je manaraMjana arthe hoya che. kheMcI rAkhe che. mAravADa-mAravADamAM yojAtAM nRtyamAM haLI nRtya chAu :- orisA ane bihAramAM viziSTa prakAranI AnaMdadAyaka hoya che. bIjI eka nRtyazailI jovA maLe che. te "chAu"nA nAme A rIte jotAM saMskArI nRtya ke grAmya nRtya jANItI che. chAu nRtyakAro mahArAM pahere che. A nRtya tya mAtrano hetu AtmA-mananA raMjana mATe hoya che. kAra ardhanArIzvarane arpita thayelo hoya che. e svarUpamAM vizvanA layanuM pratIka puruSa ane prakRtinA ziva ane nRtya AsapAsanI prakRtinI svayaMkurita hilacAlathI zaktinA milanamAM jovA maLe che. mULa to lazkaramAM pragaTe ke maMdiranI dIvAla vacce pragaTe paNa nRtyAMganA saiinikonA nRtya tarIke "chAvaNI nRtya" rUpe tene uddagama mATe te te ucca prakAranI AdhyAtmika bhaktirUpa hoya thayelo eTale tene sthAyI rasa vIrarasa gaNAya. A che; paraMtu jIvananAM tamAma kSetronI jema A kSetre paNa prakAramAM mAtra puruSo ja bhAga le che, kAraNa ke pAyAnI bhakti zArIrika mahenata dvArA, mananA vikAsa dvArA ane zArIrika saMgInI tAlIma ghaNI kaThina hoya che, je puruSo vAMcana, abhyAsa, zraddhA, kapanA vyApAra vagere dvArA mATe vadhu anukULa rahe che. sAdhavAnI hoya che. te daramyAna kalAkAre satata sabhAna rahevAnuM hoya che ke pratyeka calana AdhyAtmika bAja saMskArI nRtya ke je saMskArI samAjamAM ane mATenA ane AtmasAkSAtkAra mATenAM pagalAM samuM che. keLavAyelA vargamAM pracalita che ane A nRtye khAsa ApaNI AjubAjunI duniyAne ughADI AMkhe avalokI UbhA karelA raMgamaMca upa2 athavA nATathagharomAM khAsa satyanI upAsanA karavAnI che. rIte rajU karavAmAM Ave che. jyAre grAmyanRtya ke je sAdhAraNa janasamAjamAM pracalIta che, ene mATe keI nRtyane anubhava manuSyane mokSa prati prere che. nRtya khAsa raMgamaMca athavA taiyArI vagere kazuM ja karavuM paDatuM jJAna prApti mATenA manuSyanA satata prayatnarUpa heya che. nathI ane A nRtya judA judA prAMtamAM khAsa tahevAro, upaniSadanA sanAtana prazna "ApaNe kayAMthI jamyA Jain Education Intemational
Page #314
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 297 chIe? ApaNe kyAM vasIe chIe? ApaNe kyAM jaIe pariNAmonuM kAraNa che. DAbe paga manuSyanI, AtmAnI chIe? utpattinuM kAraNa zuM che? A badhA praznonA zodha mATenI jhaMkhanA sUcave che. naTarAjanI pratimAne uttararUpe nayanI sAdhanA anivArya che. zarIra, mana ane pharatuM' je caka che te manuSyanA jIvanacakanI satata gatinuM AtmAnI ekatA bhAratIya nRtyamAM jovA maLe che paNa sUcana kare che. A jIvanacakranI aMdara ja ApaNe badhA tethI ya vizeSa te sarjanAtmaka darzana prati gatizIla hilacAla karIe chIe. prayANanA pagalA samuM hoya che. phArasI kavi rUmIe nRtya bhAratIya nRtyanI kevI udAtta tathA pavitra bhAvanA ! bAbatamAM lakhyuM che ke "je nRtyanI zakti jANe che te IzvaramAM vAsa kare che. A rIte A kaLA dharma, artha, $i24 24772121 :-( France and Italy). kAma ane mokSa prApta karAve che. kIrti, AtmavizvAsa saubhAgya ane buddhine khIlave che. zAMti, dhIraja, mukti 15 mI sadImAM ITAlImAM nRtyakalAnuM punaH prAgaTaya ane sukha pradAna kare che, tathA duHkha, glAni, nirveda (Renaissance ) dekhAya che ane krAMsa te Adhunika ane khedano nAza kare che. kalAnuM bAlakrIDAMgaNa che. phrAMsamAM bIjA dezanA nRtya prakAre samAviSTa karavAmAM AvelA che tevuM paNa banela nRtyanA mahAna AcArya bhagavAna ziva, devAdhipati che. dA.ta. kheDUta lokomAM savizeSa jenuM pramANa dekhAya mahAdeva sAkSAta pralayamUti gaNAya che. emanAthI vadhu che tevo "bahemiyana" nRtya prakAra krAMsamAM vadhAre zaktizALI bIjuM kaI nathI. chatAM temaNe A saumya susaMskRta thaye ane vadhAre punatattva pAmyo che tevuM nRtya kalA - nRtya vidyAnuM sarjana karyuM. bhagavAna zive kahevAya che. e noMdhapAtra che ke nRtyanI lagabhaga badhI ja kAmadevane pitAnA trIjA locananA prabhAvathI bhasmIbhUta paribhASA kaMca zabdonI che. ane A eka ja bAbata ce te prasaMgane "tAMDava" kahe che ane te nRtyane "tAMDava pAzcAtya dezomAM nRtya kevI rIte udbhava pAmyuM ane naya' kahevAya che. zivanuM nRtya aneka zilpakRtiomAM nRtyanA niyamo kevI rIte vikasyA te darzAvavA mATe amara thaI gayuM che. naTarAjanI zilpakRti mUrtimAM pUratuM che. krAMsa dezane prAcInamAM prAcIna nRtyaprakAra sauMdaryanI saMpUrNatA to che ja paraMtu sAthe sAthe tarava. "Dance basse' che. cAsaM navamAnA darabAramAM ane jJAnanI jhAMkhI paNa khUba sacoTapUrNa AlekhavAmAM AvI susaMskRta samAjamAM A prakAranuM nRtya thatuM. A prakAranA che. naTarAjanI nartana karatI pratimAmAM IzvaranI pAMca nRtyamAM levAmAM AvatAM Steps bhAre ane pratibhAyukta pravRttione artha ghaTAvavAmAM AvyuM che. hoya che. "Gaillarde 'and * Volta' e vadhu haLavA prakAranAM nRtyo che. "Pavane' nAmane nRtyaprakAra sRSTinA sarjanane samaye anaMta zAMtimAMthI prathama prakhyAta ane bhavya che. Ama chatAM pheMca loko je koI nAda janma pAmyo. naTarAjanI pratimAnA jamaNA hAthamAM paNa natya prakArane pUrNatA sudhI pahoMcADI zakyA hoya raheluM Damaru A nAdanuM ane sarjananuM pratIka che. sarjana to te " Minuet " nAmano nutya prakAra che. Isa -1650 ane janmanI sAthosAtha vinAza ane mRtyune paNa udbhava mAM perIsamAM A nRtya prakAra dAkhala thaye, nRtyavizAradathayA. naTarAjanA DAbA hAthamAM aganajavALA che te nA pitA samAna gaNAtA Beanchalups nAmanA astitvanA aMtanuM pratIka che. trIjo hAtha AzIrvAda vidvAnanA matAnusAra nRtyano A prakAra laI 14 nA ApatI mudrAmAM Ale khele che, e Izvarane zAzvata samayamAM vikasyo. taduparAMta " Gayoutte' nAmano saMrakSaNano sUcaka che. cotho hAtha uMcA karelA paga tarapha raMgamaMca upara nRtya prakAra vikAsa pAme. eka lekhakanA laMbAyelo che. e hAtha manuSyone kahe che ke tamArA kahevA pramANe "Minuet" nAmanA nRtyaprakAramAM hasatI pitAnA puruSArthathI ane dharmamaya tathA satyaniSTha jIvana AMkho Smiliing eyes ane hiMmata karatuM mukhAraviMda gALavAthI ja mekSa prApta karI zakAze. Smiling face nI khUba ja asara effects paDe che. pratimAnA jamaNA hAtha nIce eka mUti (AkRti) " Gavoutte' e mULabhUta rIte kisAna ( Farmer) kacaDAyelI jovAmAM Ave che. A AkRti ajJAna ane lekanuM mRtya che ane temAM mukhyatve cuMbana ane viskRtinuM sUcana kare che. e be to tamAma azubha Capering ne samAveza thAya che. I.sa. 1760 mAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #315
--------------------------------------------------------------------------
________________ 298 vizvanI amitA Ecosaise prakAra asivAmAM Avyo ane taduparAMta rANI ena Qneen Anne nA samayamAM paNa nRtyane "kATilana" (Cotilon) ane jarmanImAMthI AyAta mahimAM sAro hato. 19 mI sadImAM sauthI prakhyAti thayelo "Gallop" nRtyaprakAra "Polka" "Quadrille" pAmela nRtyaprakAra "Waltz' gaNAya che. ane "Waltz' prakAra astitvamAM AvyA. amerikA (America). spena (Spain) I.sa. 1912mAM "jAjha" nAmanAM lokapriya saMgItapena e nRtyanI janamatrI che. spenanAM mRtye tyAMnA nA udaya sAthe amerikAmAM nayano navo prakAra astitvalokenuM hArda kevuM che tenA para prakAza pADe che. nRtyo mAM AvyuM. hAlamAM "jAga" tathA "pApa" music tyAMnA lokonA svabhAvane (Nature of the people) khUba ja prakhyAta che. A nRtyanI caMcaLa gati yaMtrayuganI jIvaMta paricaya Ape che. speniza nRtyaprakAronuM pAyAnuM zaherI saMskRtinA manebhAne vAcA ApatI hoya tevuM baMdhAraNa, ( Forms of the spanish dances) lAge che. kadApi badalAtuM nathI. Arab Invasion bAda thoDo vakhata nRtyanI pragati rUMdhAI gaI hatI paraMtu samaya 1925mAM "Arthara mare" nI kalAdeSTithI bolarUma jatAM punaH prAgaTaya pAmI vikasita thayelI. DAnsiMga (Ball Dance) pracalita thayuM. pAMca mukhya Stepsne amalamAM mUkIne temaNe Adhunika nRtyanA badhA badhA ja nRtyaprakAromAM tyAMne Fandango nRtya prakArone Standardise karyA. I.sa. 1937 mAM ame prakAra vadhu mahatvane lekhAya che. A nRtyaprakAramAM sAmAnya rikAmAM "The Big Apple' nAmano na nRtyaprakAra rIte 2 vyaktiothI nRtyanI zarUAta thAya che. teo gajaba lokacAhanA jagAvI gaye. A nRtyamAM ATha tAla ane layanI mAtrA vadhavA sAthe nRtyanI jhaDapa dhIme athavA dasa yugale nRtya karatAM ane Ring je vastu dhIme vadhAratA jAya che. hAtha tathA paganI gati parAkASThA- lAkAra (Circle) banAvatAM. hAlamAM amerikAmAM Swime pahoMcyA bAda, tAla ane layanI mAtrAnA ochA ming Bele Dance paNa khUba lokapriya banyo che. thavA sAthe nRtyanI jhaDapa dhIre dhIre ghaTavA lAge che ane ekAeka saMgIta baMdha thavAnI sAthe nRtyanI pUrNAhuti jApAna :- (Japan). thAya che. A nRtya prakAramAM dareka nartaka (Dancer) jApAnanAM nRtyanu origin tenAM maythical age mAM pitAnAthI zakaya teTalI nipuNatA nRtyamAM darzAvavA che. AThamI sadInA "kejikI" pramANe, jyAre sUryaprayatna karate hoya che. ghaNAM varSonI sAdhanA bAda nartaka devI kaI guphAmAM jatAM rahyAM tyAre tene lalacAvIne nRtyamAM nipuNya prApta kare che. AthI ja A nRtyaprakAra bahAra lAvavA mATe amA-no-ujhamene mikeTee nRtya ghaNe ja kaThina gaNAya che. A nRtyaprakAramAM tyAMnA chiek " ane "Costanets" vAjiMtra uparAMta "Guit- 2 karyuM hatuM. ar " ane "Violin" no paNa samAveza thAya che. korIAnA rAjAe bauddha sAdhuonuM eka pratinidhi maMDaLa I.sa. paparamAM jApAna mekavyuM. tyAra pachI jApAnaA badhA nRtyaprakAramAM "Bolero' tyaprakAra nI dhArmika vidhionA eka bhAga tarIke nRtya sthAna sarakhAmaNImAM vadhu Adhunika gaNAya che. prApta karyuM. e samaye cozImIsunI nRtyazALA prakhyAta hatI. greTa briTana (Great Britain) jApAnanAM Native DancemAM traNa pAribhASika zabdo briTanamAM paNa atyane vyApaka rIte prasAra thayela che. (1) mai (2) odori ane (3) suri or shosa. jovA maLe che. briTanane jUnAmAM jUne nRtyaprakAra pradhAno artha nRtya thAya che. Morris' gaNAya che. A nRtyaprakAra eDavarDa 3 nA samayamAM astitva pAmelA. vakhata jatAM te ardazya thaye jApAnanAM nRtyanA be prakAra pADI zakAya. (1) lokaane anya navIna prakArano vikAsa thavA lAgyo. bhogya ane (2) sAMpradAyika. pahelo prakAra lokonAM mane Jain Education Intemational
Page #316
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMdha bhAga-2 299 raMjana mATe che. jemAM Ise - odora ane Tanabata jAya che. nRtya jIvananuM pratIka che. pakSIo, prANIo, odori no samAveza thAya che. mAchalIo are! jaMtuo paNa saMvanana ane yuddha vakhate nRtyanA raMgamAM AvI jAya che. vAdaLAMnA gaDagaDATa sAthe Bon-odori e dhArmika nRtya che, je sadgata mosamanI pahelI varSAe nAcatA mayUrane joIne zuM AdiAtmAonI smRtimAM thAya che. kevI che jApAnanAM lokonI mAnavanuM haiyuM jhAlyuM rahyuM haze? dharmabhAvanA ! dhArmika tathA jAdu TeNa ke vidhio mujaba nRtya upasaMhAra karavAno AdimAnavane mahAvaro hato. koI darzaka nahIM, AjakAla videzomAM pracalita naya zailIone joIe badhAM ja nartaka banIne nAcatAM. ema kahevAya che ke te ApaNane bhAratanI prAcIna kalAnAM aneka rUpa jevA nRtyakaLA kadAca sauthI prAcIna, ra5000 varSanI janI maLe che. pUrvanA dezomAM prAcIna bhAratIya zailInI spaSTa kaLA che. chApa jovA maLe che. jAvA, sumAtrA, bAlI, InDoneziyA eka daMtakathA mujaba mAnavabhakSI zani devane potAnuM ane barmAnAM nRtyamAM guptakAlIna nRtyazailInAM ghaNAM ja eka vadhu bALaka khAvAnI IcchA thaI. teNe potAnA putra to jovA maLe che, je saMbhavatayA bhAratIya kalAkAronA jhIyasane khAvAnI IcchA vyakta karI. zaninI patnI hIdevIe tatkAlIna prabhAvanA dyotaka che. te samaye bhAratano vyApArika jhIyasane bacAvavAnA uddezathI tene kATananA vRdane seMpI tathA sAMskRtika saMbaMdha e deze sAthe hato, paraMtu sauthI DhAla tathA jhAMjharano raNakAravALuM nRtya zIkhavyuM, jethI Azcaryajanaka vastu to e che ke raziyAnAM nRtyomAM zanideva jhIyasane zodhatA Ave to bALakanI cIsa temAM thoDAM evAM tattva prApta thAya che jenuM varNana nATaya dabAI jAya ane Ama "hIra" devI jagatanA prathama nRtya zAstramAM che. tenAthI paNa vadhu Azcaryajanaka te e che ke zikSikA hatAM tema kahevAya che. te rUsI (Rusy) nRtyamAM prApta thatA nATayazAstranAM aMgenuM bhAratamAM nAmanizAna paNa nathI. dA.ta. cArIne prayoga. nRtya kayAre nahAtAM thayAM ? janma, yauvanapraveza, lagna. AkAzacArImAM eka paga pRthvI parathI upara uThAvIne mAMdagI ane daphanakriyA vakhate nRtya eka avibhAjya ane bIjA pagathI UMcA UchaLavAnuM vidhAna che. A aMga hatuM. alabatta, jagatanAM nRtyane zAstrIya Dhabe prakAranuM rUpa bhAratanI kaI zailimAM pracalita nathI, jyAre svIkAra karavAnuM sau prathama vAra mAna bhArate meLavyuM che. rUsI bale nartaka AkAzacArIne suMdara prayoga yojI kaLAe vividha prajAmAM Azcaryajanaka rIte zake che. viziSTa sthAna jamAvyuM che. ghaNI AdivAsI prajAomAM judA judA dezomAM judI judI mudrAo, hAvabhAva, puruSo yuddhamAM jAya tyAre temanI patnI viziSTa nRtya aMgabhaMga vagere dvArA nRtya prayojavAmAM Ave che. kare che. geDa skeTanI zIbhASI strIo yuddhano samaya DeviDanA bhagavAna samakSanAM nRtyano bAIbalanA jUnA karAramAM agAuthI jANI laI lAkaDAnA banAvaTI hathiyAro laI ullekha maLe che. hemaranAM mahAkAvya IliyaDa ane ciciyArIo pADatI ane nAcatI nAcatI doDe ane eDisImAM prAcIna grIkanAM nRtyono ulekha jovA maLe ghAsa bharelAM ezIkAM para hathiyAranA ghA kare-temanA che. prAcIna IjiptanAM bhIMtacitromAM darabArI, dhArmika patidevo paNa duzmananA evA ja hAla kare te AzayathI. tathA manoraMjana mATe nRtya karatI nRtyAMganAo Ale. khAI che. indranI apsarAonAM nRtyo, zivanuM tAMDava keliphorniyAnI vikI strIo temanA pati yuddhamAM nRtya tathA vedakALamAM thatAM nRtyono ullekha to baha gayA hoya teTalA samaya khAdhA-pIdhA ke ArAma karyA pracalita che ja. vagara satata nRtya karatI rahe te temanA patine thAka ocho lAge, tema mAnI nRtya kare che. pratyeka mAnavImAM eka nartaka chupAyelo che. bhUkha, duHkha, gusso, AnaMda, mUMjhavaNa, bhaya ane prema vyakta nyuginInA AdivAsIo rAhadArIone lUMTavA DarAkaravAmAM zArIrika halanacalana zabdothI vadhu kAma karI maNe veza dhAraNa karI pitAnI icchita vastu na maLe Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #317
--------------------------------------------------------------------------
________________ 300. vizvanI amitA tyAM sudhI tenI AsapAsa nAcatA jAya. ane dhAkadhamakI che. "yAkuna" ane "utuma" e laMkAnuM prakhyAta grAmyaApe. nRtya che. sarakasamAM ghaDAne nAcatA te badhAe jovA haze! lagna saMbaMdha joDavAmAM paNa nRtya bhAga bhajave che. paNa e ja rIte dareka prANIne je keLavavAmAM Ave to erijhonA vistAranI eka AdivAsI prajAmAM lagna pahelAM te paNa AsAnIthI nRtya karI zake che. vikhyAta manevararAjAe tenI bhAvi patnInA ghara sAme tamAku, attara vaijJAnika kehalare cimpAnjhI yugalane nRtya mATe anukULa tathA biyaranuM sevana karI lagAtAra ATha divasa nRtya karavuM vAtAvaraNa karI ApI kalAka sudhI nRtyano AsvAda paDe che. nyUginInA nRtyakAro jAduI paththaranA bhUkAne potAnA mAryo hate. prakRtizAstrIoe parvatIya maraghaDAonA aMgaupAMga para ghasI ghaNA divasa sudhI satata nRtya nRtyanuM paNa avalokana karyuM' che. temanA ahevAla anusAra karatA rahe che. eka maraghaDo vacce Ubhe rahI AgavI zailImAM ThekaDA mAre ane anya naramAdA tenI AsapAsa kuMDALe rahI surIlo amerikana InDiyAne temanA dharmaguru pAse gayA svara vahAvI pharatAM jAya ! vacce rahele nartaka thAkI jAya vagara nRtya lagnabaMdhanamAMthI mukti apAve che. eka Adi tyAre tenuM svapna anya le ane kalAka sudhI A nRtya vAsI jAtimAM arajadAra patie patnIne nRtya karavAnuM cAlatuM rahe ! AmaMtraNa ja ApavAnuM. baMne gADha AliMganamAM rahI cakakara cakkara phare ane temane chUTAcheDA maLI gayelA jAhera A rIte prANI ane prakRti vacce tANAvANAnI thAya. jema vaNAI gayele ullAsa keTale anere hoya che ! pUrva brAjhiliyanane nRtya zIkhavAnI preraNA prakatimAM A rIte jotAM badhAM ja paraMparAgata ke Primitive thI maLI hovAnuM kahevAya che. kahe che ke lagna samAraMbhamAM dances jAtIya vRttinuM pratibiMba pADatAM hoya che, te bhAga levA AvelA mANase zikAra karavA nIkaLyA ane mAnyatA khoTI che. tema AvAM badhAM ja nRtya osTrelijhADIjhAMkharA sApha karatAM vRkSanuM Dolana joIne temane yAnA "Totamic' (TeTemika) nRtya prakAra jevAM MimenRtyanI preraNA thaI ane A rIte teo nRtya karavAnuM tic hoya che te mAnyatA paNa eTalI ja bhUlabharelI che. zIkhyA. After all, what is dance ? onityAnA rAjAe prAraMbhamAM mahelanI bahA2 nAcavuM In brief :paDe che. teNe pITha para bhAre guNa rAkhIne karavuM paDe, The words "dance ' and "dancing' come nRtya karavuM paDe jethI tenI prajAne khAtarI thAya ke rAjA from an old German word "dason, which ApaNA kalyANano bhAra vahevA lAyaka che. je rAjA tema means " to stretch.' All dancing is made up na karI zake to tene gAdI parathI uthalAvI mUkavA uparAMta of stretching and then relaxed as we make tenA para paththaramAro thAya ane kadAca jAnathI paNa hAtha that we hope will be a gentle and grace ful landing. But clearly dancing must be dhovA paDe ! kevI vicitra prathA ! A ja rIte lusiyA something organized and not merey jumping nAmAM pratyeka zikSake nRtya zIkhavuM pharajiyAta hoya che. around in a state of temper, hunger or exci tement. A good answer to the question yu" nRtya e barmAnuM khAsa nRtya che. e nRtya parathI would be to say that dancing is expressing a lAkA Ana dApraya che tenA spaSTa prataiAta thAya che. A one's emotions through movement disciplinRtya me ane jUna mahinAmAM pUrNimAnA divase yojAya taed by rhythm. Jain Education Intemational Intemational
Page #318
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 304 tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt 5293951 Phone 294979 *tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt FOR QUALITY BUILDINGS IN BOMBAY CONTACT BRABOURNE ESTATE LTD. ***ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt******************* CALCOT HOUSE 8/10 Tamarind Lane Fort, BOMBAY, 400 023 Witttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Intemational
Page #319
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA With Best Compliments from C. D. CORPORATION MANUFACTURERS OF: TEXTILE AUXILIARIES, CHEMICALS & DYES. FACTORY 49, Navnandanvan Industrial Estate, L.B.S. Marg, Mulund, BOMBAY-400 080. OFFICE Kamani Chambers, Ground Floor, 32, R. Kamani Marg, Ballard Estate, BOMBAY-400 038 Gram : UDAY BOMBAY 400 080. Phone: 593333. Phone : 267801 267802 262817 AAAAAAAAAAA mammwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww w Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #320
--------------------------------------------------------------------------
________________ dezavidezanI lagnaprathAo saMkalana - bipinacaMdra ra. trivedI saMsAradazana (1) brAhmalagna - sarvottama gaNAya che. vedajJAtA, guNa vAna, pUrNa brahmacaryayukta vidvAna sAthe suMdara viduSI lagnajIvanamAM eka mAnavIya Adarza chupAyeluM che. kanyAnuM dAna -- gaudAna sahita ApavuM te brAhmalagna. AdarzajIvananI pUrNatA lagna vagara adhUrI gaNAya. ApaNuM hRdaya DAbI (vAma) bAjue AveluM che ne keTalI badhI (2) deva ke devIlagna - yajJayAgAdi yojI vidvAnane agatyatA dharAve che! strInuM mahatva paNa evuM che. mATe vastrAbhUSaNa sahita kanyAdAna ApavuM te devalagna. to zAstroe tene "vAmAMganA" kahI che. (3) ArSalagna - gAya ane baLadanA badalAmAM kanyA apAtI te sivAya kaMI paNa ApyA-lIdhA vinAnuM "lagna" zabda " ' dhAtu parathI che. laga eTale joDAvuM. lagna mATeno bIjo zabda che "vivAha" je lagna. yad' dhAtu parathI che. "va" eTale vahevuM. temAM "E" uparanAM traNeya lagna uttama ane sAttivaka gaNAyAM che. upasarga Ave che eTale teno artha khAsa-vizeSa prakAranI pharajonuM vahana karavuM evo nIkaLe che. gharanI javAbadArI (4) prAjApatya lagna - yajJanI zAkhe prasannatApUrvaka uThAvavA, gRhasthAzramanA niyamonuM pAlana karavuM vagere dharmakArya mATe thatuM lagna. kriyAo vivAha zawdamAM abhipreta che. (5) Asura lagna - je laranamAM varanA saMbaMdhIo prazna e thAya che ke vivAhanI jarUriyAta zAthI thaI ur kanyAnA pitAne kAMI Ape te Asura lagna. haze? upara kahyuM tema jIvananI paripUrNatAne hetu te () gAMdharva lagna-prema ke mohathI strI-puruSa svecchAe kharo ja; kAraNa ke saMsArarathanAM be paiDAM eTale strI ane joDAya jemAM ekabIjAnI saMmati hoya paNa gupta ane puruSa baMne ekabIjAnA pUraka che paraMtu anya Adarzone sAdIvidhithI thatuM lagna. A traNeya lagna rAjasa manAya che. dhyAnamAM laI e te saMsAranA pratyeka prANImAM potAnI anati ke vaMza mUkI javAnI vRtti - parivAra vRddhino (7) rAkSasa lagna - kanyAnI IcchA vinA tenAM saMga heta to hoya ja che. dhArmika dRSTie paNa lagna jarUrI saMbaMdhIone bhaya-trAsa-mAra tathA kanyAnA apaharaNa manAyuM che, potAnI pAse hoya te vaMzajone ApI javuM, dvArA thatuM lagna. potAnAmAM na hoya te vaMzajo vaDe pUrNa karavuM evI IcchA mAnavajAtamAM rahelI che. trIje Adarza e che ke (8) pizAca lagna - sauthI adhama che. sUtelI, gAMDI, vAsanAne saMyamita karavA lagna jarUrI che. kaba ane ghanavALI, nazAvALI aNasamaju kanyA sAthenuM lagna. bALakonA jIvananI sthiratA paNa Akhare lagna jIvana para A uparAMta anuloma, pratilAma, savarNa, arka vivAha ja avalaMbe che ne ? azvatthavivAha, kuMbhavivAha vagere prakAro paNa pADelA che. bhagavAna manue lagnanA ATha prakAra varNavelA che. kAyadAnI daSTie joIe te eka patnItva, bahupatnItva, "brAhmo daivastathaivArSaH prAjApatyastathA'suraH / eka patitva, bahupatitva ane samUhalagna vagere gaNAvI gAndha rAkSasazcava paizAcazcASThamo'dhamaH // zakAya, Jain Education Intemational
Page #321
--------------------------------------------------------------------------
________________ 304 vizvanI arimatA paraMtu A te lananA prakAranI vAta thaI. atyAranA zAkamAM tela vadhu nAkhe te zokhIna, zAka dAjhI jAya te koI paNa lananI vAta karIe to uparanA keIka prakAro. bhAna vinAnI gaNavAmAM Ave che. mAM teno aMzataH paNa samAveza thavAne ja, paraMtu A vaLI kaI puruSa keI strIne pasaMda kare te pachI lekhamAM te dezavidezanI lagnaprathAne ulekha karavAno che. puruSe te strInA pitAne eka lIlI nAnI DALI laIne vAstavamAM joIe te deza, samaya, dharma, kema, rItarivAje rajA levA maLavuM paDe che. te vakhate puruSa bole che ke, nuM vaividhya, kAyadA - kAnUna vagere badalAtAM AvI "he bhAgyazALI, tamArI putrInAM mArI sAthe lagna karo." lagnaprathAomAM paNa pheraphAra jovA maLe te svAbhAvika che. ' je kanyAne pitA A lagnane kabUla rAkhavAnuM hoya te dAkhalA tarIke, jApAnamAM have lagna karavA khAnagI jAsUse- 5 te bhAvi jamAInA hAthamAMthI pelI DALI pitAnA hAthamAM nI madada levAya che. amuka dezomAM daheja upara prati laI, halAvIne kaheze ke- " A DALIne mArI putrInI baMdha AvI gayA che. bhAratanA ToTApArA pradezanI ToTo mAnIne huM pAchI tamane ApuM chuM." A kriyA vakhate kanyAoe niSedha ane bahiSkAranI bIka hovA chatAM je putrI te vakhate hAjara hoya te teno pitA, jamAIne dezanA vividha bhAgonA yuvake jeDe lagna karelAM che - A kanyA laI javA saMmati Ape che. eTale ahIM darzAvelI prathAone custapaNe amala na paNa jovA maLe. A saMkalita lekha taiyAra karavAmAM jJAti- jyAre kanyA paraNIne zvasuragRhe Ave tyAre teNe enA itihAsa, pravAsavarNano, samAjazAstranA saMdarbha. bArasAkha para laTanI kaNekano piMDe caTADavo paDe che. pastako dA jAdA sAmayiko ane vartamAnapatramAM AvelI bArasAkha para A piMDo sArI rIte coMTI jAya to noMdhano ThIka ThIka upayoga thayo che jenI lAMbI nAmA. baMnenuM lagnajIvana sukhI ane UkhaDIne haiye paDe to valimAM vAcakane rasa na paNa paDe. eTale ahI temanA lagnajIvana apazukaniyALa nIvaDaze ema mAnavAmAM Ave RNasvIkAra karIne AgaLa vadhavuM rahyuM. che. amuka Araba kuTuMbomAM te vararAjA navoDhAne tenA gAla para baMne pakSanA najIkanAM sagAMonI hAjarI vacce amerikAmAM navadaMpatI para raMgaberaMgI kAgaLanA tamA mAre che jene tALIonA gagaDATathI vadhAvI asaMkhya TukaDAo pheMkavAmAM Ave che. levAya che. amerikAnA ja penisilavAniyAnA lokomAM pravartatA AphrikA- nAIjIriyAnA IzAna rAjyamAM manapasaMda eka rivAja pramANe lagna karela keI puruSa svagRha cheDI lagna mATe kuMvArA yuvaka-yuvatIo managamato sAthI traNa aThavADiyAM karatAM vadhu samaya bahAragAma rahe to meLavavA hAthohAthanA kustIne jaMga khele che, tyAM A tenI patnI bIjuM lagna karI zake che. mATe dara varSe utasava nakkI thAya che. dakSiNa amerikAnA bIjA eka prAMtamAM koI chokarI AphrikAmAM keTaleka sthaLe vararAjA pADA para besIne pite mAne ke te lagna avasthAne yogya thaI gaI che. paraNavA nIkaLe che. tyAre cAbukathI tene mAravAmAM Ave che ane utsava ahIMnI "kAphara" jAtimAM pasaMdagInI sattA kuMvArI UjavAya che, te pahelAM cAra divasa sudhI gharanA madhya- kanyAnA hAthamAM hoya che. pUrva AphrikAmAM lagna veLAe bhAga upara caTAI pAtharIne tene besADAya che, bhojanamAM dharmaguru hAjara rahe che ane te vakhate anidevane sAkSI mAtra roTalInA TukaDA ja apAya che. tarIke rAkhavAmAM Ave che, jo ke A pahelAM kanyA moDhAmAM dUdha bharI teno ke gaLe vararAjA para pheMke che. arabastAnamAM kanyA jotI vakhate kanyA kaI rIte A rivAja tyAMnI "bahumA" jAtimAM pravarte che. aTATAnI chAla ukhADe che, baTATA sudhAre che ane tenuM zAka kaI rIte banAve che e khAsa jovAtuM. dA.ta. AphrikAnI "jhavu kemamAM lagnanI rAte vararAjAe baTATAnI chAla ukhADavA charI na lIdhI mATe, chokarI navavadhUnA gAla para traNa-cAra lAphA jerathI lagAvavAnA ALasa che, baTATAne eka ja vakhata pANIthI sApha kare hoya che. strInA je be traNa dAMta na tUTe to puruSa kauvata to chokarI gaMdI che ane baTATAM moTAM sudhAre to uDAu, ke khamIra vagarane gaNAya che. Jain Education Intemational
Page #322
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 305 nyUginI pradezamAM kIDIthI bharelA kothaLAmAM vararAjAne chAnemAne pahecIne eka lAkaDIthI jagADe che. je A pUrI devAya che paraMtu tenI pAse charI rAkhavA devAmAM yuvatI paNa tayAra hoya te hakAranA pratIka tarIke jhADanI Ave che jenI madadathI kothaLe kADI-toDIne te bahAra nAnakaDI DALI dhare che. A prasaMge mAbApa ke kuTuMbIjane nIkaLe eTale kanyA tenA gaLAmAM varamALAnuM AropaNa jAgatAM hoya te paNa "cUpa rahe che kAraNa ke tyAM AvI kare che. keTalAka AdivAsIomAM eka utsava vakhate prathA ja pravarte che. upara kahyuM te pramANe je yuvatI vivAha yogya kanyA hAthamAM sopArI laIne nRtya kare saMmata hoya te baMne jaNa jaMgalamAM chUpA rahevA bhAgI che ane te vakhate potAnA manapasaMda yuvaka para sopArI jAya che. yuvatIne paheluM bALaka janme to A ajJAta pheke tyArathI lagnanI vAtacItano prAraMbha thAya che, te pachInA vAsa pUro thayo gaNAya. paraMtu dhAro ke prathama bALajanma varSe A ja utsavamAM lagna ATopAya che. pahelAM ja A yuvaka pakaDAI jAya to ? yuvakane yuvatI - pakSavALA "methIpAka" cakhADIne bhagADI de che, paraMtu vaLI AphrikAnI keTalIka jAtimAM kanyAnA pisA pharI A rIte je yuvaka pelI yuvatIne bhagADI jAya te tenA pitAne prApta thAya che. AthI kuMvArI putrI para pachI vAMdho laI zakAtuM nathI.. tyAM pitA dhirANa paNa meLavI zake che. keTalIka jagyAe lagnavidhi cAlu hoya tyAre paraNatI kanyAnI sakhIe ahIMnI eka jaMgalI jAtimAM to pati bananArA vahune pAchaLathI mAryA kare che. yuvaka pAse sahanazIlatAnI apekSA rAkhavAmAM Ave che ane tenI kaTInA pratIka tarIke pati bananArA yuvake madhya AphrikAmAM eka AdivAsI jAtimAM puruSa, baLabaLatA tApamAM, bhUkhyA peTe, lagna pahelAM lAgalAgaTa pitAnI patnInuM mRtyu thatAM potAnI nAnI sALIne paraNI paMdara divasa sudhI "tapazcaryA" karIne lagnanI lAyakAta zake che. nAnI sALI mATe AvAM lagna pharajiyAta che. meLavavI paDe che. IjiptamAM lagnavidhi pUrNa na thAya tyAM sudhI nava bIjI eka jaMgalI jAtinA lagna saMbaMdhI rivAja daMpatI ekabIjAne joI zakatAM nathI. paNa noMdhavA jevuM che. eka kanyA mATe aneka muratiyA Iasamo TApu - jApAnanI uttare AvelA A TApunA umedavAre hAjara rahe che te vakhate kanyAnA lagnanI rahevAsIo "AInosa" nAme oLakhAya che. tyAM vyavasthA jAdugara evI rIte kare che ke tenA mAtApitAne vicitra rivAja e che ke teonAM pitAnI sagI bahena jAdugara mUchamAM nAkhI de che. te daramyAna judA judA sAthe lagna thaI zake che. AnI pAchaLa temanI mAnyatA umedavAra leDhAnI saLIthI kanyAne saparza kare che ane e che ke dharatInI utpatti vakhate je saMsAranI racanA temAMthI koI ekanI pasaMdagI kanyA kare che. pachI vara-vaha thaI te sagA bhAI-bahenanI madadathI ja thaI hatI ne ? bane jaMgalamAM nAsI jAya che. mUcchamAMthI UThelA kanyAnAM mAbApa A navadaMpatInI zodhamAM nIkaLe che, paraMtu temaNe iTAlI - ITAliyana yuvatI sAthe lagna karavA mATe te prathama bALakane janma na thAya tyAM sudhI ajJAtavAsa ITAlIne ochAmAM ocho ardhA varSano vasavATa jarUrI che. bhegavavo paDe che. ITAlImAM premI je kanyAne paraNavA mAgato hoya tene phUlanuM DuM mokale che. je kanyA A phaMDuM karamAvA na kUhA TApu- lagna vakhate navadaMpatInA mitro banenA de to puruSane mATe lagnane saMketa maLI gayo samajavo! ghara vaccenA rastA para sUI jAya che ane kanyA temanAM zarIra para cAlIne lagnavidhi mATe patigRhe pahoMcI iMgleMDa ne uttara taraphanAM gAmaDAMomAM lagnanA divase jAya che. kanyA AMsu pADe te zukanavaMtAM gaNAya che. kAraNa ke keriyAmAM lagnanA divase kanyAe saMpUrNa mauna tyAM jUnA samayathI evI mAnyatA cAle che ke lagnanA dhAraNa karavAnuM hoya che. bIje paNa eka pracalita rivAja divase sArelAM AMsu lagnajIvanane sukhI banAve che. che te pramANe lagna pUrAM na thAya tyAM sudhI patnIe oNsTreliyAmAM kaI premI yuvakane lagna karavuM hoya patinuM moDhuM jovAnuM hotuM nathI. jANatAM-ajANatAM paNa tyAre pote je yuvatIne cAhato hoya tenA ghera rAtre patnIthI mukhadarzana na thaI jAya e mATe kanyAnI AMkho Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #323
--------------------------------------------------------------------------
________________ 306 vizvanI asmitA adha karavAnI vyavasthA pazu rU, zu'dara vagerenI madadathI pakaDI lenAranuM varSa zukaniyALa nIvaDaze tevI tyAM mAnyatA thatI hAya che. che. jamA~nImAM thuri'giyA khAte kumArI kanyAnuM mRtyu thatAM tenI zakhapeTI upara lagna vakhate mUkavAnA gajarA mukAya che, kAraNa ke te kuMvArI hAvAthI lagnanA lhAvA mANavA A gajarA upayAgI banaze evI leAka mAnyatA che. tarIke kAMgA- vararAjA taraphathI eka maradhI bheTa sAsune pahoMcADavAmAM Ave tyAre sAsu mAnI le che ke have kharekhara vivAha nizcita ja che. gilbaTa dvIpa- nIcenA oraDAmAM lagnaneAtsuka kanyA bese che ne uparanA oraDAmAMthI tene paraNavA mAganAra yuvaka chidramAMthI nALiyeranA pAMdaDAnA ghA kare che tene kanyA uThAvIne- " A pAna kAnu che?" evA prazna pUche che. tenA pratyuttara ApanAra yuvaka jo kanyAne na game tA te vaLI bIjIvAra yuvaka pAsethI AvI rIte pAna phUMkAvIne pUche che. Akhare managamatA yuvaka maLe tyAre ja A vidhi aTake che, ane pAtapAtAnA ghera jaI lagnanI tArIkha nizcita kare che, A rivAja " arerI " nAmaka sthaLe pravarte che. grIsa- mahAkavi hAmaranA vakhatamAM strInI (grIka) u'mara peAtAnA janmasamayathI nahi paNa pAtAnA lagna divasathI gaNAtI. guyAnA- ahI'nA rivAja pramANe lagnanI icchAvALA strI ane puruSane eka katAnamAM peka karI devAmAM Ave che, ane pachI temAM theADIka kIDIo bharAya che. A kaMtAnane hIMcakAnI mAphka chata para bAMdhI devAya che ane bIje divase temane mukta karAya che. te vakhate jo ekabIjA pratye lagnanI " hA" pADe teA ja lagna nakkI thAya che. cIna- kanyA pAlakhImAM besI lagnavidhi patAvavA patine tyAM jAya che. ' jamanI- jama na leAka. prajAsattAka rAjyamAM " sAma nAmanI prajA " pakSIlagna " nAmanA eka tahevAra peAtAnI ,, praNAlikA pramANe Ujave che. te divase bALakA pakSI mATe mIThAInI bharelI rakAbIo laI khArInI AjubAju pakSIone AvakAravA UbhA rahe che, kAraNa ke teomAM evI daMtakathA pracalita che ke pakSIe lagnanI mijabAnI mAvA bALaka sAthe A divase joDAya che. jarmanImAM lagna thayA bAda kanyA pAtAnI mAjaDI samArabhamAM pheMke che. varapakSamAMthI A pheMkAyelI mAjaDIne cAra jApAnamAM vararAjA ane navavadhU pensilanI pUjA kare che. lagnabAda baMnene ekabIjAthI pAMca divasa sudhI alaga rAkhavAmAM Ave che. vahu ane vara vakhata dArUnA pyAlA ekabIjA sAthe badalAvI gaTagaTAvI jAya che para...tu atima pyAlA jamIna para jyAre phADI nakhAya che tyAre lagnavidhi pUrA thayelA gaNAya che. tyAMnA navA adhAraNa pramANe mAkhApa dvArA vivAha nizcita karavAnI prathAne gerabaMdhAraNIya TharAvavAmAM AvI che. AthI yuvaka-yuvatIe vivAha aMgenI jAsUsI ejansIonI madadathI Arthika sadhadharatA, svabhAva, cAritrya, sagAM--sa'badhIo ane kuTubIo, bhAvi vikAsanI take, asAdhya rAga vagere aMgenI tapAsa karAvIne lagna kare che. jo pati "karacAra " hAya te patnI tenI sAthe chUTAcheDA le che. A tenA svadeza prema sUcave che; sAthe sAthe nAMdhavuM joIe ke A jAsUsa ejansIe peAtAnI pharajamAM bhraSTAcAra nibhAvI letI nathI. jAvAmAM lagna vakhate navavadhU nahIM paNa tenA bApa kanyAnI jagyAe bese che, joke lagnavidhi pUrNa thayA khAda kranyAne vaLAvavAmAM Ave che. saurASTranI kanyA lagna samaye dAMtane lAla raMganA kare che-- "peAthI '' mUke che te pramANe jAvAmAM mAtra kanyA ja nahIM paraMtu varakanyA anee jaNAM dAMtane kALA raMgathI raMge che jethI teo suMdara dekhAI zake. jAvAnI eka kAmamAM lagna samaye evI praNAlikA che ke varavahu sAmasAmA UbhAM rahIne phUla phUMke. jo strI pahelAM pheke te puruSanu* gharamAM " calaNu " nahIM rahe ane puruSa pahelAM phUMke tA te strInu rakSaNu karI zakaze. A rivAjanI sAthe gujarAtamAM lagnasamaye " kaMkuthALI " ramADavAnA rivAja sarakhAvI jovA jevA che. tibeTa- lagnavidhi savAre cAra vAgye pUrI karavAnI hAya che tethI madharAtathI ja badhA taiyArImAM paDI jAya
Page #324
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 che. janmAkSara ekabIjA sAthe maLatA hoya tevA varakanyAnA ja vivAha thAya che eTalu' ja nahI', lagnavidhi vakhate jemanA graha kanyAnA grahane anukULa thatA hoya te ja A prasa`ge hAjarI Ape che. nava patInA mAtApitA, sapatti, varNanA, zaMkaDa, jamIna, daheja vagerene lagatI vigatA lagnakarAramAM kavitArUpe lakhelI heAya che ane tenA para khaMne pakSanA sahIsikkA hAya che. A karAra lagna vakhate gAvAmAM Ave che. tibeTanA pratyeka ucca kuTu'kha pAse pAtAnI mAlikInu* devaLa hoya che jemAM kanyAnA lagnavidhi thAya che te vakhate kanyA kinakhAbanA ane vararAjA rezamI vasrA dhAraNa kare che, pachI varagheADA nIkaLe che. kanyA gheADI para jyAre varapakSanA, kanyAnA vaLAviyA, gAra vagere gheADA para hoya che. chevaTe lagnavidhi patinA gharanA chAparA para thAya che jemAM patipatnI be-traNa lAmAe pharatAM sugadhI dAra vanaspati laIne kare che. tu stAna - ahIM kuMvArI kanyAne tenA pati aNudhArI rIte prApta thaI jAya che. kema ke lagnanA divasa Ave tyAre jenAM lagna karavAnAM hoya te kanyAne zveta azva para besADavAmAM Ave che. pachI tenA pitA A azvane phaTAphaTa cAbuka lagAvI nasADI mUke che. A vakhate hAjara rahelA yuvakAmAMthI A azvane pakaDI lAve te kanyAnA pati ane che. nepALa- "nevAra " jAtimAM che|karI jyAre nAnI hAya tyAre eka prakAranI velInAM phaLa sAthe lagna karI nakhAya che ane A phaLane nadImAM padharAvAya che. chekarI jyAre kharekhara lagna mATe pukhta ane tyAre yAgya puruSa joDe " mIjA" lagna thAya che. dd ahIMnI TUMkA kAmamAM varapakSanA mAsa "kUkarI ' vararAjAnA mastakane aDADe che. e ja kUkarIthI keLanuM vRkSa kApavAmAM Ave che te vakhate lagnanAM vAjitrA vAge che. noMdha lenDa nA kinAre holI AIlenDajha Avela che. lagna karavA devaLamAM gayA pachI bahAra nIkaLIne eka pavitra paththara uparathI kanyAne kudAvavAnA rivAja che, neve-lagna vakhate navada'patI dArU vaheM'cIne pIe che. 303 "C peru-pazcima perumAM "kujhaka|" nAmanA pradeza che. tyAM lagnanA umedavAra yuvakeA gheADA para palANa mAMDIne gAyuddhamAM Utare che. kanyA levA AvelA keTalAka muratiyA khicArA peAtAnA jIva mUkIne gayA hAya evA prasaMgA paNu banatA hAya che. peleneziyana dRIya - ahIMnI "ravaA" jAtimAM vararAjA sAthe tenA sALAnI cheAkarI ke tenI sAsunA kuTuMbamAMthI e kanyA vahu joDe vaLAvavAmAM Ave che, jemanu jIvana zAkaya jevuM ane che. AdivAsI lagna karatAM pahelAM bhagavAnanI rajA meLavavAmAM mAne che. te mATe kanyAnA gharanA AMgaNAmAM lagnavedI manAvI pUjArI AvIne rajA meLavI le che. te vakhate zArka mAchalInA dAMtathI kanyAnA mADhA upara ujharaDA pADavAmAM Ave che, jene eka kApaDa para jhIlI levAya che. pachI pharIvAra A aAhI kanyAne arpaNa thAya che. jema vadhu lAhI nIkaLe tema sAruM gaNAya. algeriyA - ahIM navadaMpatIne lagna pachI sAta dvivasa sudhI bahAra nIkaLavA devAmAM AvatAM nathI. lagna vakhate vararAjA ane vahunA hAtha ekamekanI sAthe bAMdhavAmAM Ave che. AvA che tyAMnA hastameLApa..... nicA - lagna pachI navaTTha'patIne traNa divasa sudhI ekabIjAthI dUra rakhAya che. sniyA - ! - lagna vakhate pati potAnI patnIne traNa tamAcA ceADI de che. bhArata-bhAratamAM lagna aMgenA rivAjonu eTalu adhu vaividhya che ke te aMge sapUrNa mAhitI bhAgye ja ApI zakAya. bhAratanA AryAnAM pahelAM lagna samaye paththara para ArAhaNa karavAnA ke ALagavAnA kAI rivAja haze tene akabaranA samakAlIna saMskRta kavi jagannAtha viracita eka saMskRta aAka parathI puSTi maLI zake tema che--" vivAha samaye zilA upara caDatAM paga lapasI na jAya teTalA mATe me tArA hAtha pakaDI rAkhyA che...." Aje paNa A prathAnA avazeSa tarIke cArImAM varakanyA pherA pharatI vakhate eka paththarane aMgUThAthI aDake che.
Page #325
--------------------------------------------------------------------------
________________ 308 hiMduomAM mATInAM be kADiyAM ekabIjA para sa'pUTaAkAra mUkI tenA para paga daI ne phADavAnI prathA pAchaLa evI mAnyatA pravarte che ke A sa`puTanA chUTA paDelA paramANuo pharI na joDAya tyAM sudhI A joDu* avicaLa raheze. nephAnAM amuka kuTu emAM vararAjA pAte pAtAnA khabhA upara navavadhUne besADIne svagRhe lAve che. gAMDa leAkeAmAM lagnanA divase geAra varakanyAne nadIkinAre laI jAya che, tyAM khammevAranA aMtare amuka UMcAI vALA thAMbhalAo rApelA DAya che, ane thAMbhalAone joDatu' sutaranu eka dAraDu' hAya che, tenI nIce gAra sUI jAya che ane tenA upara caDIne varakanyA sAtavakhata kUde che. te bAda thADA Aghe jaIne banne nivasra banI jAya che ane A nivastra joDakuM pAtAnAM navAM vastro ghareNAM jyAM mUkavAM hoya te sthaLe doDI jaI te dhAraNa kare eTale lagnavidhi pUrI thayelI gaNAya che. rAjasthAnanA taLagAmaDAMmAM Aje paNa evA rivAja che ke jo koI chokarA kAI kuMvArI kanyA pAse kUve pANI mAge ane te Ape te A chokarAnI sAthe lagna karavA taiyAra che ema manAya che. AvA anubhava traNa va pahelAM bhAratapravAse nIkaLela ena. sI. sI.nA keDeTa ena. ema. cakravatIne thayA hatA. TATApArA (pazcima baMgALAmAM bhUtAnanI sImAne aDate pahADI pradeza che)nI AdivAsI jAti "TATA" kahevAya che. temanAmAM e prakAranAM lagna thAya che. (3) 'dAkhA ehAIyA ' (va) 'jayekAe hAIyA'- A prathA vadhu pracalita che. te pramANe kanyAnA pitA dArU ane macchI laIne chekarAnA pitAne tyAM jAya che. A bheTanA svIkAra thAya tA banenA sabadha pAkA thayA gaNAya che. A pachI eka nAnakaDA samAraMbha thayA bAda AkarI patinA ghera AvIne dAMpatya jIvananA prAraMbha kare che. trIje divase mane jaNa devapUjA kare che ane baMnenu navu nAma paDAya che. TATA leAkA TATApArAnI bahAra lagna kare te tene jAtikhahAra mukAya che. khagALanI eka jAtimAM leAkeA traNanA AMkaDAne apazukaniyALa gaNutA heAvAthI kAI puruSane jyAre trIjIvAra Jain Education Intemational. vizvanI asmitA lagna karavAnuM' hoya tyAre pahelAM kabUtarI sAthe lagna kare kAraNa ke trIjI vAranI patnI(!) - kabUtarI TUMka samayamAM marI jAya che evI tyAM mAnyatA pravarte che. bhAjapura nAmanA pradezamAM kUvA khAdAvyA pachI 15 ke 16 varSe kUvAnA lagnavidhi thAya tyAre strIpuruSA zaNugAra sajI dhAmadhUmathI lagnanA utsava mANe che. kuMvArA kUvA karatAM paraNelA kUvAnuM pANI vadhu mIThu hoya che. evI mAnyatAthI Ama thAya che. dakSiNa bhAratanI keTalIka jAtiemAM peAtAne kanyA game che ema dekhADavA mAgatA yuvake kanyAnI chakhI gaLAmAM laTakAvavI paDe che. ahI amuka sthaLeAe AMkhA para pahelIvAra kerI Ave tyAre AMkhAnA mAlika A AkhAne jUI-camelI ke AMkhalI jevAM vRkSeA sAthe dhAmadhUmathI paraNAve che. dUradUrathI sagAMvahAlAM Ave che ne kyAreka vadhu paDatA kharcathI devu... paNa thAya che. malakhAra nA nAMbuddhi brAhmaNAmAM jyeSTha putra ja brAhmaNumAM paraNe, anya bhAIo nAyara kAmanI kanyA sAthe lagna kare. nAyara kAmamAM patie patnIne tyAM rahevAnuM hAya che. himAlayanA pazcimanA bhAganA lAhula vibhAgamAM kanyAnuM apaharaNa karIne lagna thaI zake che. kuMvArI cheAkarIne thanAra pati, mitronI madadathI bhAvipatnIne UMcakIne laI jAya che tyAre te dekhAva khAtara rahe che. A kAma adala puruSa bhAvi sasarA AgaLa mAphI (!) mAge che ane sasarAnA krodha ThaMDA pADavA dAnu pAtra tathA eka bakarA bheTa dhare che ane sasarA, jamAInI darakhAsta svIkArI le che. madhyapradezanA amuka AdivAsIomAM lagnanA AnaMda yukta karavA AdivAsIo vartuLAkAre ekabIjAnA khabhA upara arasaparasa hAtha pakaDIne UbhA rahe che, pachI DholanagArAMnI madadathI tAlabaddha nRtyanA prAraMbha thAya che. A nRtya jema vadhu le tema vivAhita 'patInA AyuSyamAM vRddhi thAya che evI mAnyatA che. madhyapradezamAM gAMDa jAtimAM rAtanA samaye kAI vRddha puruSa jaMgalamAM jaI eka kALI cakalI jevA " UsI " pakSInI zeAdha kare che. te jyAM eThuM' hAya tyAMthI uDA
Page #326
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 309 DAya che. je "UsI"sana-sana" karatuM UDe te zubha- jo ke A sivAya.... asaMkhya prathAo ane lakSalA, DhI-DhI ke " cI'-cI" avAjathI UDe te azubha saMbaMdhI rivAje maLI zake tema che paraMtu vistAraye lagna mAnIne toDI nakhAya che. ATaluM ja vihaMgAvalokana - vaividhyanA namanA tarIke Apela che. bhAratanI dakSiNa-pUrvI bhAganI eka AdijAtimAM lagnane rivAja "osTreliyAnA prathama peregrApha pramANe che. malayeziyA - 7-8 varSanI uMmare kanyAne lagna pahelAM sagAM saMbaMdhIo sivAya koI joI na zake te mATe khasa pradeza" -je uttara pradezamAM Avelo che, tyAM jhADanAM pAMdaDAMo-DALakhIomAMthI banAvelA piMjarAmAM jJAti-jAtino khAsa bhedabhAva nathI paNa bahupatiprathA" tene pUrI devAmAM Ave che. pracalita che, eTale ke eka bhAInI patnI ja badhA bhAIonI patnI banI zake che. badhA bhAIo jadAjA malayeziyAnA dvIpasamUhomAM nyU hebrIDIjha nAmanA lagna kare te gharane sarvanAza thaI jAya tevI mAnyatA che. sthaLe lagnaprathA eTale pAMca ke cha varSanI mAsUma bALAne DAka sUvaromAM vecI nAkhavAmAM Ave te ! nAgAjAtimAM be-cAra manuSyanA khUna karela yuvakane ' mArvisa TApuomAM jAnaiyAe bhoMya para UMdhA lagna mATe prathama pasaMdagI apAya che. yuvaka yuvatI eka sUI jAya che ane kanyA lagnanA sthaLe pahoMcavA temanI mekanI pasaMdagI karI le che tathA potAnAM mAtApitAnI maMjUrI meLavyA pachI yuvaka pazudhana vagere kimatI sAmagrI pITha para paga mUkIne AgaLa vadhe che. laIne kanyAnA ghera jaI bheTa Ape che. lagna pachI eka varSa | morokko-ahIMnI khabara jAtinAM navapariNIta lagnasudhI chokarInA vAlI-pitAne tyAM zramakArya karavuM paDe bAda sAmra-sasarA-sALA vagerenI sAthe keTalAka mahinAo che. A daramyAna " ALasu " ke "kAmacora" jaNAya sudhI bolI zakatAM nathI. to lagna saMbaMdha toDI nakhAya che. surepamAM lagnanI vIMTI strIne DAbA hAthamAM dhAraNa daherAdunanA " janasAra bAbara' (jamunA ane Tesa karAvavAmAM Ave che. vaLI yuropanA keTalAka dezomAM lagna nadInI vaccenA) pradezamAM yuvakanA pitA kanyAnA bApane veLAe kanyA je AMsu sAre tene A mAMgalika prasaMganI lagnanI vAta kare che ane e nakakI thatAM varane bApa zukananA yAdamAM kanyA pitAnA rUmAlamAM jhIlI laI jIvanabhara amuka rUpiyA -"jiyodhana" Ape che. lagnatithinA eka sAcavI rAkhe che. joke yuropakhaMDanA vividha dezonI lagnabe divasa agAu yuvakane pitA kanyAne ghera jaI eka prathAo A prakaraNumAM ApelI ja che. bakaro mAravAnI vidhi kare che ane eka bhejana samA raziyAmAM pahelAM e rivAja hato ke kanyAne raMbhanuM Ayojana pUruM thayA bAda chokarIne zaNagAravAmAM Ave che ane tenI jAna yuvakane tyAM gayA bAda lagna pitA lagna vakhate na "cAbuka" banAvate, tenA vaDe vidhi thAya che. kanyAne pote aDato ne te cAbuka jamAIne Apato. bhaviSyamAM kanyA ADI cAle tyAre tene sIdhI karavA bhAratIya asmitA" mAM zrI jorAvarasiMha jAdava mATe, strIne zikSA karavA patine sattAnA pratIka tarIke dvArA bhAlanA girAsadAro - rAjapUta ane bharavADe, A cAbuka vAparI zakAya. jo ke hAlamAM raziyAmAM lagna cuMvALIyA koLI, kaNabI paTela, kAThI, vAgharI chArA, gAMDa ane chUTAcheDAnA niyamo ghaNuM saraLa che. AdivAsIo, AsAmanI abeMga jAti, madhyapradezanA eka noMdhaNIpatrakamAM sahI karavAthI lagna thaI zake che kerakuM A jAti tathA khaDiyA jAti, rAjAti, bonA leke, vaNajhArA tathA jata kema, gujarAtanA gAmIta ane chUTAcheDA mATe paNa bIju noMdhaNI patraka rAkheluM hoya che jemAM sahI karavAthI lagnavicchedanI vidhi pUrI thAya che. AdivAsIo tathA rAjasthAnamAM pravartatI lagnanI vividha prathAe vistArathI ApelI che temanuM punarAvartana na thAya raziyAmAM eka pyAlAmAMthI zarAba vahecIne varavahu eTale ahIM mUkela nathI. pIe che. raziyAnA " ghaune koThAra " gaNu ( rujhana Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #327
--------------------------------------------------------------------------
________________ 310 vizvanI arimatA vistAramAM je kuMvArI chokarI potAne meLavavA prayatna sumAtrAmAM lagnaveLAe pati potAnI navavadhu karatA yuvakane pitAne hAthe gUMthelI TopI bheTamAM Ape AgaLa nRtya kare che. te vakhate navavadhU vararAjA para to samajavuM ke lagnanI lIlI jhaMDI maLI gaI che. cokhAnA dANA pheke che jeno artha = pitAne ghaNAM saMtAnonI prApti thaze. yugoslAviyAnA krAMTiyA prAMtamAM lagna vakhate pati navavadhUne kAna kheMce che. sumAtrAnI "rinIga" jAtimAM jyAre lagna thavAnAM hoya che tyAre teo pitAnAM bALakonAM nAkane dabAvI kumAniyAmAM je gharanA bAraNe kula doreluM hoya to dabAvIne capaTAM tathA kAnane kheMcI kheMcI lAMbA kare che. te kuMvArA yuvako mATe agatyanuM gaNAya che, kemake A lanapUrve kanyApakSa sagAsaMbaMdhIone traNa divasa sudhI phalano artha evo thAya che ke A gharanI chokarI have jamADe che. trIjA divasanI rAte AnaMdavidhi thAya che pAMgarIne paraNAvavA lAyaka thaI che. je vakhate kanyAnI hajAmata thAya che. pachI lagnamaMDapamAM sarliyAmAM lagnana vakhate navadaMpatI bhegAM jame che. levAya che. svIDanamAM lagnaveLAe pitAnA patine kanyA taraphathI haMgerI- ahIM chUTAcheDAnA banAvo vadhatA jatA eka paheraNa bheTa mokalavAmAM Ave che eTaluM ja nahi hovAthI sarakAre e kAyado ghaDavo che ke navadaMpatI A puruSanuM mRtyu thAya tyAre vaLI A ja paheraNuM banavA mAganAra yuvaka-yuvatIe potAnA lagna aMge eka paherAvIne tene daphanAvavAmAM Ave che. mAsa vicAra kare tathA lagna ane kauTuMbika jIvana aMge salAha tathA mArgadarzana ApanArI samiti samakSa hAjara zkeTalenDamAM lagna samAraMbha pUro thayA pachI kanyAnI thaIne mAhitI meLavavI jethI lagna vicchedanA banAve mAtA tene pitAnI bAthamAM jakaDI rAkhe che. patie tene banatA rokI zakAya. pitAnI zakti-baLathI choDAvI javAnI hoya che. jo ke prAcIna samayamAM tyAM paNa apaharaNa karavAno rivAja judI judI jAtionI daSTie lagnaprathAnI keTalIka hato. tyAM jamAIne poMkhavAnI rIta paNa vicitra che. vizeSatAo ahIM rajU karI zakAya. mAMDave jamAI padhAre ke tarata ja mIThuM bharelI rakAbI jamAInA mAthA para pachADI tene toDI nakhAya che. eskImo leka:- A jAtimAM mAtApitA dvArA varakanyAnAM lagna thAya che chatAM lagnabAda baMne judA vasavA sAmoA TApu- daNA chUMdAvyAM na hoya to ahI jAya che. ahIM bahupatnItvane rivAja che, paNa je yuvaka lagna karI zakatA nathI. mukhya strI hoya tene sArI rIte rAkhavAmAM Ave che. sAyaprasa - lagnakriyA pAdarI dvArA thAya che, te khristIo:- lagna karavA mATe puruSa ane strI navadaMpatI samakSa - "Love and Obey" cAho ane devaLamAM jAya che jyAM temane pipa "vara-vadhU"nuM saMbodhana AjJA mAne - le tyAre vararAjA potAnA pagathI kare che, keTalAka ThekANe pADAnA ziMgaDAnI racelI kamAnakanyAnA paganA aMgUThAne kacaDe che tyAre lagnakriyA pUrI mAMthI navadaMpatIne tenA mitro pasAra karAve che jenI thayelI manAya che. pAchaLa evI mAnyatA che ke AvI rIte pasAra thanAra siriyAmAM navavadhU taraphathI patine khaMjara bheTa para Aphata AvatI nathI. lazkarI aphasaranAM lagna vakhate apAya che. A rivAja DayuITa lokomAM hoya che, bhaya tenA mitro talavAronI kamAna banAvIne A ja hetu sAme pati khaMjara dvArA rakSaNa karI zake e teno hetu che. mATe temAMthI yuvakane pasAra karAvarAve che, sisalI - puruSane apaharaNa karavAno adhikAra jIsI loke - pena ane piTugalamAM rahetA che. kai puruSa keI kanyAne paraNavA mAgato hoya ane jIpsIomAM je navadaMpatI madhurajanI mANavA nIkaLatuM kadAca enA sAthe lagna na thaI zake ema hoya tyAre hoya ane vAvAjhoDuM zarU thAya che tene sArAM zukana apaharaNa thaI zake, A adhikAra strIne nathI. tarIke lekhAya che. lagna vakhate AvelA dareka mahemAna Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #328
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 311 jyAM sudhI hAjara hoya tyAM sudhI navadaMpatIe gAtAM ne maMDapa taiyAra kare che te aMge evI mAnyatA che ke A nAcatAM rahevuM paDe che. vaLI ApaharaNa karIne jIsI maMDa5thI bhUta-preta vagerethI navadaMpatIne rakSaNa maLI rahe yuvaka kanyAne laI jAya che ne pachI amuka vakhata bAda che. A maMDapamAMthI kanyAne AMkho baMdha karAvIne je temanA mukhInI rajAthI lagna goThave che tyAre lagnanA mukhya oraDAmAM teno pati beThA hoya tyAM laI javAya che. rivAja tarIke vRkSanI DALI parathI ThekaDo mAra, baMnenA lohInuM moNa dIdhelI roTalI ArogavI vagere prathAne habasI jAtimAM lagnanI yogyatA eTale hiMsaka mAna ApavuM paDe che. vararAjA jyAre svagRhe sidhAve prANIono puruSe karelo zikAra. temanAmAM geMDA-gorIlA, tyAre kanyAne potAnI keDamAM teDelI hoya che. vAgha, magara vagerene mAranAra yuvakane lagnanI lAyakAtanuM ke:- kanyAnAM lagna vakhate eka khAsa pramANapatra maLI jAya che. Tel : 'NUTBOLTAGE' SHOP : 333203 Phone : 329937 REST : 483185 BOMBAY NUT BOLT AGENCY BOLTS, NUTS & GENRAL HARDWARE MERCHANTS. Residence : 467, Vasant Breezy Chambers, 3rd Floor, Flat No. 17. Opp. King Gircle Garden, BOMBAY_400 019. Office: 202, Nagdevi Street, BOMBAY-400 003. Jain Education Intemational
Page #329
--------------------------------------------------------------------------
________________ 312 Telegram LOMA M/S NATWARLAL CHAMPAKLAL MFGRS: ART SILK CLOTH & SPECIALIST FOR LAMA MANCHHARPURA, KHARADI STREET DHARIA SURAT-3 Telegram: "NIPUN" Jain Education Intemational SPECIAL GUALITY vizvanI asmitA Phone: 27492 Dharialex Lamo FABRICS BANKERS & COMMISSION AGENTS REGD. NO. 267227 KANTLAL MAGANLAL JAVERI FAST COLOUR Tele: 315309 312057 Resi: 359066 382620 192, ZAVERI BAZAR, BOMBAY-400 002.
Page #330
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanAM vividha calaNonI nAmAvali saMklana H bipinacaMdra ra. trivedI ahIM vividha dezanAM lagabhaga poNAbaso jeTalAM calaNanI nAmAvali ApI che, jethI vizvamAM calaNakSetre pravartatuM vaividhya joI zakAze, kama ane uccAra saraLatA khAtara aMgrejI maLAkSaro pramANe rAkhyA che. - saMkalanakartA aphaghAnistAna - aphaghAnI AbeniyA - leka ajiriyA - dInAra cADa - phrAMka cilI - pese cAInA (cIna)- yuAna cAInA (tAIvAna) - nyu tAIvAna olara enDorA- phreMca phAMka DArA- 1 speniza pileTA aMgolA - kavAjhA AjenTinA - pese osTreliyA - osTreliyana Dolara eziyA - ziliMga bahAsa - bahAmiyana Dolara beharina - beharina dInAra bAMglAdeza - TakA bArbIDojha - bArbIDojha Telara bejiyama - beljiyama phrAMka benina - phAMka niladyuma; bhUtAna - bhAratIya rUpiyA beliviyA - peso beliviAne besvAnA - pulA brAjhila - kajhire babberiyA - leva barmA (brahmadeza) - kyAta burunDI - phrAMka kaDiyA - rila kemerUna - phrAMka keneDA - keneDiyana Dolara kepa varDa - kepa varDa eskayuDo senTrala Aphrikana empAyara - kAMka kolaMbiyA - pese kemero AIleMDUjha - phrAMka kege - krAMka kosTArikA - kelena kayubA - pesa sAyaprasa - sAyaprasa pAunDa cekoslovAkiyA - koranA DenmArka - kona phere AIlenDa - phero AIlenDa jhiboTI - jhiTI krAMka Dominikana ripablika - peso IkaveDora - sukra Ijipta - Ijiziyana pAunDa ala sAlvADora - kelena IkaveTeriyala giyAnA - Ekpwele. ithiyopiyA - bIra phijI - phijIana Dolara phinalenDa - mArka phrAMsa - phrAMka gebana - phrAMka gAmbiyA - DalAsI jarmanI, IsTa - DAIza mArka jarmanI, vesTa - DeIza mArka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #331
--------------------------------------------------------------------------
________________ 314 vizvanI asmitA ghAnA - nyu sedI grIsa - DrAkamAM grAnDA - IsTa kerebiyana Dolara 2vATemAlA - karjhala ginI - sIlI guyAnA - bisAu paiso guyAnA - guyAnana Dolara hAITI - gUmeM heDurAsa - laeNpirA haMgerI-phariTa AisaleMDa - konA mAlI - mAlI krAMka mATA - mAliTasa pAunDa muriTAniyA - kiyA moreziyasa - moreziyasa rUpI mekisako - pese monAko -ca phAMka megeliyA - tugarika inDiyA (bhArata)- rUpI (rUpica InDoneziyA - rUpiyA IrAna - riyAla IrAka - irAkI dInAra AyaralenDa - pAunDa IjharAIla - ijharAilI pAuDa ITAlI - lIrA AIvarI keTa - phrAMka jamaikA - jamaikana Dolara jApAna - cena jorDana - jorDoniyana dInAra kAMpuciyA - juo kaMboDiyA kenyA - keniyana ziliMga northa koriyA (uttara) - vana sAutha koriyA (dakSiNa) - jaina kuvaita - kuvaitI dInAra lAosa - nyu kipa lebenona - lebenisI pAunDa lisotho - sAutha Aphrikana renDa lAIbIriyA - lAIbIriyana Dolara libiyA - libiyana dInAra lAInsTanTana - svisa phrAMka lakasembarga - lakasembarga krAMka mADAgAskara - mAlAgAzI phrAMka mAlAvI - kAcA malayeziyA - rigITa mAladiva - mAhidaviyana mojhAmbika - mojhAmbika eskayuDe nAmbiyA - juo dakSiNa-pUrva AphrikA nArU - oNsTreliyana Dolara nepAla - nepAlI rUpI nedharalenDajha ( helenDa) - gilDara nyujhilenDa - nyujhilenDa Dolara nikArAguA - keDebA nAijhara - kriAMka nAIjiriyA - nAIrA neve - krona omAna - omAnI riyAla pAkistAna - pAkistAnI rUpI panAmA - bAA pApuA nyu giyAnA - kInA pirAve - vArAnI peru - sola philipAInsa - pese pileMDa - jhilATI piTugala - ekayuDo katAra - katArI riyAla reDeziyA - roDeziyana Dolara romAniyA - laI rUADA - krAMka sAna merino - iTAliyana lIrA sAo Toma enDa prinsIpa - sAo Toma enDa prinsIpa eskayuDe, sAudI arebiyA - riyAla senegala- phrAMka sisilI - sisilI rUpI siyera liena- liona siMgApora - siMgAporI Dolara Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #332
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 315 semAlIA - somAlI ziliMga sAutha (da.) AphrikA - renDa hoMgakoMga - hoMgakaeNga Dolara menTaseraTa - IsTa keribiyana Dolara seMTa helinA - pAunDa sTarliMga turakasa eDa keIkasa AIlenDajha - yu. esa. Delara Tubalu - osTreliyana Dolara vesTa inDijha esosiyeTeDa sTeTasa - IsTa kerebiyana Dolara apara vaoNTA - kAMka urugdha - peso veTikana siTI sTeTa - lIrA vinejhuelA - bolivara viyeTanAma - DAMga vesTarna sAmoA - TAlA yemena - yamena dInAra yamena Araba ripablika - rIAla yugoslAviyA - dInAra jhera - jhAIra jhAmbiyA - kavAcA kAzkela - sAutha Aphrikana renDa soviyeTa yuniyana (raziyA) - rUbala pena - peseTA zrIlaMkA - zrIlaMkA rUpI sudAna - sudAnijha pAunDa surinAma - surinAma gilDara svAjhilenDa - lilAgenI sviDana - konA sviTjhaleDa- svisa kenka siriyA- siriyana pAunDa TAnjhAniyA - TAnjhAniyana ziliMga thAIleMDa (siyAma) - beTa Togo - phenka TAgA - panAkhyA drAkela - juo, sAutha AphrikA TrinidAda enDa Tobego - TrinidAda enDa Tobego Delara TayunisiyA - yunisiyana dInAra tuka - turkiza lIrA yugAnDA - yugAnDana ziliMga yunAITeDa Araba emIrasa - dirAma yunAITeDa kiMgaDama (briTana) - pAunDa sTarliMga nordhana AyalenDa - briTiza pAunDa sTarliMga yu. esa. e. (amerikA) - Dolara barmuDA - bAmuMDA Dolara briTiza varjina AilenDa - yu. esa. Dolara jUnI - branI Dolara kAyamana AyalenDajha - kAyamana AyalenDajha Dolara cenala AyalenDajha- jasI pAunDa DominikA - juo, vesTa inDijha esesiyeTeDa sTeTasa Gram "NECTILES " Phone : 272031. 271981 NATIONAL TILES & INDUSTRIES (PVT) LTD MFGRS. OF MARBLE MOSAIC, TERRAZZO, PLAIN HEAVY DUTY CEMENT TILES. 31, HAMAM STREET, DENA BANK HOUSE BOMBAY 400 023. pholaeNnDa AyalenDajha - phekalenDa AyalenDa pAunDa jibrAphaTara - jibrAhaTara pAunDa gilabarTa AIlevjha - osTreliyana Dolara Jain Education Intemational
Page #333
--------------------------------------------------------------------------
________________ 316 Grame UNCHANGING Shanghvi Mody & Co. Importers & Exporters, Sugar Merchants. Tele. 271810 vizvanI asmitA Lentin Chambers, Dalal Street, Bombay 1.
Page #334
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanA dezomAM pravartatI aMtima kriyAonuM vaividhya - zrI bipinacaMdra 2. trivedI mi vistAro A ni mRtyu e e gabhIra ane zokano prasaMga che aMtimakriyA vidhinA vartamAna samaya gALAmAM paNa hajI ke tenAM sagAvahAlAMonA badhA vicAra maranAranA AtmAne aMtyeSTividhi vividhatAbharI rahI che, jemake :- vizvanA sadagati kema thAya emAM ja parovAyelA hoya che. AthI pratyeka dezamAM mRtadehanA aMtima saMskAra-alpeSTi vidhi teo potAnI kalpanA pramANe pretAtmAnI gati ka9pIne karavAnI vibhinna paddhatio praNAlikAo astitvamAM che tenI zAMti mATe upAya yojatA AvyA che ane te te pikI mRtadehane rivAjarUpe rUDha thaI gayA che. prAcInakALathI badhI prajAe mAM A prasaMga mATe kaMI ne kaMI rivAje che. ApaNI () agnidAha Ape najare te arthahIna lAge tema temanI najare ApaNuM (8) jamInamAM dATo- daphanakriyA rivAje arthahIna lAge...." (4) samudra ke nadInA jaLapravAhamAM vahevaDAve "akhaMDa AnaMda" (phebra"73) mAM eka vAcake (3) masAlo bharIne jALavI rAkho aMtimakriyAnI jarUriyAta aMge pUchelA praznanA pratyuttaramAM (6) nAnA nAnA TukaDA karI catarapha verI nAkhavA zrI vijayagupta maurye ApeluM A kathana dhyAnapAtra bane vagere paddhatio mukhya che. che, kAraNa ke mRtyunI bAbatamAM ekarUpatA che - vahelAM ke meDAM vyakti maraNane zaraNa thavAnI che paraMtu mRtyu kiyA. mRtadehane dharatImAM dATI devAnI-daphanAvavAnI kriyAne aMge ekarUpatA nathI, matalaba ke aMtyeSTi kriyAmAM, te Aja AraMbha cheka "meDiTereniyana" mAnavIo dvArA pASANaaMgenI vidhinA taphAvatane kAraNe vividhatA pravata che. yugamAM thayelA ane A prathA mahAkavi hamaranA samaya vizvanA pratyeka dezamAM ane jAtiomAM aMtima saMskAra sudhI astitvamAM hatI. jUnA samayamAM grIka lake zabane karavAne rivAja che temAMnI keTalIka prathAo Aje paNa gAmanI bahAra tema ja kyAreka pitAnA gharamAM ja dATI navAI pamADe tevI che. khAsa karIne AdivAsIo ane detA. vartamAna samayamAM paNa haju keTalIka asabhya - jaMgalI lekonI aMtimakriyA dhyAnapAtra che. AdivAsIo jaMgalI jAtionI aMdara je prathA che - jeno AraMbha mRtyunA ghAne hasatAM hasatAM jhIlI zake che te to temanA seMkaDo varSo pahelAM thayelA te pramANe zaba aMgenI mRtyuprasaMge thatI aMtimakriyA vakhate je AMsa. radana vyavasthA agAuthI ja karI rAkhavAmAM Ave che ane ane gamagInIne badale Dhola-nagArAM vagADIne nAcagAna zabanA rakSaNa aMgenI sAdhana-sAmagrI 2khAtI. AraMbhe che te parathI ajANyAne te ema ja lAge ke ahIM keInuM lagna ja thatuM haze. bIjI daSTie atima- mAnavadehanI aMtima kriyAonI vicitratAthI thoDA kriyAo uparathI mRtaka jyAre bIjI 'duniyAmAM saphara paricita thaIe. Adaraze tyAre te aMge kevI taiyArInI jarUra paDaze te mATenA khyAla-kaha5nAnI vividhatA maLI Ave che. maraNa osTreliyA:-ahIMnI keTalIka jAtiomAM mRtadehanI pachInA khyAle ja rAjA tatana khAnanI kabaramAM mUkelA ne cAmaDI evI rIte utaraDI levAmAM Ave che ke jethI maLI AvelA ArasapahANane maLatA paththaranA phalanA zarIranI nIcalI sapheda cAmaDI bahAra dekhAvA lAge. kuMDAmAMthI hajI 3300 varSeya suvAsa prasare che ne? sTreliyA khaMDa "vicitra khaMDa" tarIke oLakhAya che. - vidyuta peTImAM zaba goThavIne jotajotAmAM ja vidyutanI aMtimakriyAnI bAbatamAM A rIta paNa vicitra ja lAge madadathI mRtadeha baLIne khAkha thaI jAya che evI nUtana che ne? Jain Education Intemational
Page #335
--------------------------------------------------------------------------
________________ 318 vizvanI asmitA mRtadeha ane pretAtmAnA saMbaMdhanI ka95nA pitApitAnI ema mAnavAmAM Ave che ke te strI cUDelanuM rUpa dhAraNa rIte aneka dezomAM vividha rIte ka5vAmAM AvI che. karaze ! AvI bIkathI tyAM prasUtA mRtastrIne dATI devAmAM dA.ta. vyakti mRtyu pAme che te pachI tene pretAtmA pAchA Ave che. Ave che evI zaMkAne lIdhe osTreliyAnI amuka jAtio pazcima AphrikA - tyAM paNa uparokta paddhati mRtadehanI daphanavidhi pachI pretAtmA dharatInuM AvaraNa pracalita che to paNa ahIMnI keTalIka jAtio evI che kholIne, cAlato cAlate ghera na Ave te mATe eka ke je zabane pANImAM game tyAM dATI de che ke A prathAne yuti (!) ajamAve che te pramANe maranAra mANasanA hAtha gauravanI daSTie nihALe che. paganA nakha utArI lIdhA pachI hAthapaga bAMdhI de che. osTreliyAnA amuka AdivAsIonI evI mAnyatA dakSiNa AphrikA - ahIMnI amuka jAtio mAnava bhakSI che temAM mRtakanA saMbaMdhIo mRtakanA dehanuM vecANa dRDha rIte hoya che ke ke vyaktinuM mRtyu kAmaNa-TramaNa ke karI nAkhe che. ApaNane mRtadehanA vecANanI vAta sAMbhaLI mele jAdu karyA sivAya thaI zakatuM nathI, pariNAme mRtakanA sUga thAya paNa temanI dRSTie mRtadehane keI zreSTha aMtima svajano maranAra vyakti upara melI vidyA ajamAvanAra saMskAra hoya te tenA A vecANane gaNavAmAM Ave che. vyakti - jAdugaranI tapAsamAM nIkaLI paDe che. je koI e jAdugara maLI jAya to enI sAthe bhayaMkara laDAI A uparAMta, AphrikAnI "anta" jAti zabane game tyAM khelAya che. te pachI mRtakanI lAzane upADIne jaMgalamAM daphanAvI de che. anya "phenTasa" nAmanA AdivAsIomAM phekI devAya che. mRtyu pAmanAranA gharanI sAme jaI nRtyagAna ane zarAbane jalasa goThavavAmAM Ave che ane te pachI A sivAya osTreliyAnA amuka jaMgalI AdivAsIomAM kaI puruSanuM mRtyu thAya to tenI cIna eka kUtaruM ne gheTuM vadherIne temanuM mAMsa hAjara - rahelAone apAya che. vaLI keTalIka jAtiomAM jaMgalamAM mAthuM mUDavAmAM Ave che ane A vidhavAe mATImAMthI jaIne mRtadehane pheMkI devAya che jethI ja'galI prANIo banAvela eka TepI jenuM vajana cArathI pAMca kilo jeTaluM hoya che te oDhavI paDe che. A vidhavA strI mATe tenuM bhakSaNa karI zake. tenA patinA daphanasthAnanI najIka eka khAsa jhuMpaDI taiyAra nadInA kAMThe evI eka jAti che je mRtadehane karavAmAM Ave che, tyAM vidhavAe be varSa sudhI mauna sAthe amuka gALA sudhI raMgaberaMgI kapaDAM paherAvIne saMgharI ekAMtavAsa gALavo paDe che. paraMtu tenA svajane tene rAkhe che. A uparAMta zubha prasaMge ane vAratahevAre ane samayanuM bhejana vagere pahoMcADI jAya che. A ja mRtadeha para vadhArAnAM kapaDAM oDhADAya te te alaga ! jagalI jAtimAM kaI strI mRtyu pAme ke tarata ja tenI paNa Ama karavAthI A zabanuM kada eTaluM vizALa banI najIkanI svajana strIo maranAra strInA pati pharatI pharI jAya che ke nAnakaDA ghara mATe te agavaDarUpa thAya tyAre vaLe che ane ghUMTaNIe paDI moTethI pioka pADIne rudana A zabane bhUmidAha daI devAya che. Ama karavA jatAM karatAM karatAM potAnA aNIdAra nakha vaDe maranAra strInA ghaNIvakhata mRtyu pAmyA pachI sAta-ATha varSano samayagALo patinA mAM para ujharaDA bhare che jyAre patinA moDhA paNa pasAra thaI jato hoya che. parathI lohInI dhAra chUTe che tyAre ja A kriyA baMdha rAkhavAmAM Ave che. phrAnsa- phrAnsamAM amuka kheDUta kuTuMbamAM kaI vyakti mAMdagIne lIdhe mRtyunI AkharanI ghaDI gaNI rahI osTreliyAnI amuka jAtiomAM je nAnA bALakanuM hoya tyAre tenA saMbaMdhIo eka kuMbhArane bolAvI mRtyu thAya te tenA mRtadehane dhumADAthI sUkavavAmAM Ave lAve che. A kuMbhAra maraNapathArIe rahelA dadInI pAse che ane A lAzane maranAra bALakanI mAtA ghaNA lAMbA Ubho rahIne pote mAMdagIthI pIDAto hoya evo DhoMga samaya sudhI pitAnI chAtIe vaLagADI rAkhe che. rADArADI sAthe kare che, pachI te marI javAno DoLa karavA ' AphrikA pUrva AphrikAmAM mAnavAmAM Ave che paDI jAya che eTale kharekhara mAMdI vyaktinA saMbaMdhIo ke jo koI strInuM mRtyu suvAvaDamAM thayuM hoya te tene upADIne smazAne laI jAya che. Ama karavAne hetu Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #336
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 319 mRtyu pAmI ne anI eTalI ba e hoya che ke yamarAjA A kuMbhArane marelo mAnI mAsa ane pitAnuM mRtyu thAya to 50 divasa sudhI pitAnI pharaja pUrI thaI gaI che ema samajI pAchA mAMsAhAra vanya gaNavAmAM Ave che. cAlyA jAya che. mAMdagI bAda mRtyuno DoLa karavAnI A bebilonaH prAcIna samayamAM eka khAsa prakAranI kAmagIrI bajAvavA badala pele kuMbhAra mahenatANuM meLavI le che. zabapeTI je "kAphena' tarIke paNa oLakhAya che te viziSTa jAtanI sakhata mATImAMthI banAvavAmAM AvatI. holenDaH-uttara holenDanAM makAnane be bAraNAM hoya vartamAna samayamAM paNa tyAM zaba rAkhavA mATe zabapeTIne guMbajamAM daphanAvavAnI prathA che. che te paikI pAchaLanA bAraNethI ja zabane bahAra kADhavAmAM Ave che. A uparAMta ahIM zabane eka peTImAM mUkI tene agnisaMskAra jaladI thaI zake te mATe agnine pradIpta grInalenDa-grInalenDanA esikAmonI mAnyatA uttara kare tevA masAlA bharavAmAM AvatA jethI zabane saLagatAM holenDamAM pravartatI mAnyatA sAthe tulanA karavA lAyaka vAra na lAge. che. grInalenDanA eskimAM mRtyu bAda zabane bahAra laI javAnuM hoya tyAre gharanI dIvAla toDIne temAMthI laI brahmadezaH sAmAnyarIte brahmadezamAM kharAba rogathI vyakti mRtyu pAmI hoya to tenA zabane dATavAmAM jAya che. Ama karavAthI jIvAtmA A gharamAM pharI praveza nathI karI zako ema eskima mAne che ! Ave che, alabatta-sagRharane agnisaMskAra ApavAne rivAja che. brahmadezanA lokone pretAtmAnI eTalI badhI bIka lAgatI hoya che ke te pharI pAcho Ave nahIM eTalA jApAnaH- jApAnamAM zabadahananI kriyA AThamI sadIthI mATe AkhA kUbAne ghaNI vakhata Aga cAMpI de che. paraMtu upayogamAM levAya che, bauddha dharma pALatA jApAnIo zabane te aMtimakriyA agAu, mRtAtmAne je saMbodhana karavAmAM zaNagArIne varaghoDo kADhe che. tyAM eka viziSTa prakAranI Ave che teno sAra e hoya che ke-"he mRtAtmA ! jAti- "ziza" che. teo zabane eka peTImAM pUrI tame amAruM amaMgaLa karatA nahIM." A vakhate dIvAe de che ane pachI tene Aga lagAvI de che. A uparAMta peTAvI mRtadehanI pharatAM avaLI pradakSiNA pharavAmAM Ave tyAM mATImAMthI baraNI AkAranuM eka pAtra jenuM moTuM che. vaLI tyAMnI bIjI eka jAtimAM mRtadehane, UkaLatuM sAMkaDuM hoya che temAM zabane mUkIne bALavA laI javAnI tela bharelI kaDAImAM maDadAnI carabI ogALavA nAkhavAmAM vidhi thAya che ane smazAnabhUmi tarapha gamana karatI Ave che ane te hAjara rahelA snehIone cAnA vakhate tene pAlakhImAM mUkavAmAM Ave che. Ama A pyAlAmAM bheLavIne vaheMcavAmAM Ave che. tyAMnI amuka baraNI samazAna bhUmie pahoMcI jAya che ane tyAM eka jAtimAM evo paNa rivAja che ke aMtima saMskAra vakhate oraDI evI hoya che jemAM zabadahana mATe lAkaDAMono hAjara rahenArane mRtakanA kuTuMba taraphathI sAbu ne vAsaNanI ja hoya che, A lAkaDAMo para baraNI mukI tene bakSisa ApavAmAM Ave che. tyAM maraNane zekajanaka caTAIthI DhAMkI devAmAM Ave che, trIjA divase mRtakanAM prasaMga gaNavAmAM AvatA nathI. svajane A oraDInI mulAkAta laI zabanI rAkhamAMthI brahmadezanA bauddha sAdhuo- "phaMgIonAM mRtadehane maranAra vyaktinI pIThanuM hADakuM ane dAMta vINI le che, eka varSa sudhI madhamAM rAkhI mUkI varSa vItyA bAda jene eka peTImAM peka karI mRtakanA janmaghera jatana pUrvaka bhavya ramazAnayAtrA kADhavAmAM Ave che ane agnisaMskAra rAkhavAmAM Ave che. jApAnamAM A divasomAM zoka vakhate dArUkhAnuM phelAya che. pALavA sapheda vastra dhAraNa karI nirAmiSa kherAka levAmAM Ave che. dAdAnuM mRtyu thayeluM hoya to pAMca mAsa sudhI amerikAH- dakSiNa amerikAH- tyAMnI eka Adizveta va dhAraNa karavAM paDe che. putra, putravadhU, bhAIbahena vAsI prajA erenjho nadIne kAMThe vase che, jeo mRtadehane patnI vagere pAchaLa paNa zoka pALavAnA amuka cokkasa eka deraDAne cheDe bAMdhI, maDadAMne pANImAM nAkhI de che niyamo hoya che. dA.ta. dAdAnuM mRtyu thAya te eka ane bIjo cheDo kAMThAnA jhADa sAthe bAMdhI rAkhe che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #337
--------------------------------------------------------------------------
________________ 320 vizvanI asimatA kAcabA. mAchalAM, magara vagere jaLacare mRtadehanuM bhakSaNa pUjA karIne zabapeTIne baMdha karIne upara "sIla' lagAvI karI jAya te pachI tenAM asthi A leke gharamAM yAdagIrI devAya che. tarIke mUkI rAkhe che. 49 divasa vItyA pachI zabane dATavA laI javA eka jAtimAM vaLI bIje vicitra rivAja jevA mATe sAruM muhUrta jovAmAM Ave che ane suMdara sthaLa maLe che. teo mRtadehanAM hADakAMne loTa banAvI temAMthI pasaMda karavAmAM Ave che. A mRtadehane gADImAM mUkIne khAsa aMgata sagAMsaMbaMdhIo mATe vAnagIo banAvIne laI javAya che tyAre mRtakanAM putrapautra lAkaDInA TekA jamADe che. laIne gADInI AgaLa cAle che jyAre strIoe gADInI pAchaLa pAchaLa cAlavAnuM hoya che. mRtakanI samazAnayAtrA uttara amerikA -- ahIMnAM reDa inDiyana loko bhavya rIte kADhavAmAM Ave che. gADInI sAthe sAthe maMtronuM maDadAMnI sAthe bhejana banAvavAnAM sAdhano, kapaDAM ane uccAraNa karatA bhikhuo paNa rAkhavAmAM Ave che. tIrakAmaThAM mUke che. jIvane pretalokamAM amuka samaya cInamAM mRta vyaktine kabrastAnamAM laI jatI vakhate DhAlavasavATa karavA paDe che ema vicArI mRtadehanuM mRgacarma, trAMsA ane vAjiMtrenAM saMgItanI surAvalio sAthe tuTI jAya te tene thIgaDuM devA nAnakaDe cAmaDAne laI javAmAM Ave che. tyAMnA peru vibhAganA loko kakaDo paNa sAthe mUke che. amerikAnA amuka AdivA maranAra vyaktinAM dehane nagna karI UMcA kilA upara sIo potAnA maraNa pAmelA mitranI sAthe baMdUka- goThave che. hathiyAro dATe che jethI te pretalokamAM zikAra karI zake. tibeTaH ahIM zabasaMskAranI prathA mukhyatve bauddha dharma jevI che te paNa pAMceka jeTalI judI judI aMtyeSTa- cInaH- ahIM zabanI sAthe dArU, mINabattI ane vidhIo astitvamAM che. dA.ta. ahIM zabane citA bhojana dharavAmAM Ave che ane mRtadehanI savArI kADhIne para bhagavAna buddhanI jema dhyAnastha mudrAmAM besADI ghara sAme lAvIne gharanAM bAraNe rAkhavAmAM Ave che. te palAMThI vaLAvI agnidAha ApavAmAM Ave che. jo ke pachI zabane pathArI para suvarAvI zabanA moDhA para A prathA phakta zreSTha kakSAnA lAmAM khoddha dharmaguruo sapheda kAgaLano kakaDo DhAMkI devAya che. mRtadehanA baMne mATe ja hoya che. A sivAyanI bIjI eka paddhati te paga ekabIjA sAthe bAMdhavAmAM Ave che. pathArInI te kharekhara Azcarya upajAve tevI che, jemAM mRtadehanI dhAra para kamaLanuM phala AlekhavAmAM Ave che jene avadazA - "durgati" racavAmAM Ave che te pramANeguDhArtha evo thAya che ke mRtAtmA bhagavAna gautama buddha marelA mANasanAM kapaDAM avaLAM karI nAkhavAmAM Ave che. rUpe kamaLa para pitAnI beThaka le... kapaDAMne je chAtI taraphano bhAga hoya te pITha pAchaLa Ave tema ane pIThapAchaLanAM kapaDAMno bhAga chAtI tarapha Ave bhAratanI jema cInamAM paNa mRtyu pAmanAranAM putraputrI zoka darzAvavA zveta vastra pahere che ane viyeganA pratIka tema kapaDAM pheravIne paherAvI devAya che, pachI tenA paga chAtI para vALI devAmAM Ave che ane te bAda mRtadehasamI TopIo paherI laI zabanI pAse mastaka namAvI besI jAya che ane najIkanuM saMbaMdhI mRtadehane snAna nI gAMsaDI vALI eka khAlI kaDAImAM aThavADiyA sudhI karAve che ane tene viziSTa prakAranAM kapaDAM dhAraNa karAve rakhAya che je gALA daramyAna zrAddhavidhi cAlatI hoya che. te pachI kaDAI khAlI karI tene sAdhAraNa rIte svaccha che. pachI A zabane peTImAM mUkI tene jhalatI rAkhavAmAM karIne temAM cA banAvavAmAM Ave che ane te zrAddhamAM Ave che. A zabapeTI traNeka divasa sudhI AvI rIte AvelA sau lokene pAvAmAM Ave che. A praNAlikA hIMcakA khAya che e daramyAna nehIjano e zabapeTI brahmadezane maLatI che, nahIM? para puSpa caDAve che ane e rIte potAnI zraddhAMjali ape che. te pachI mRtakanAM janma ane maraNanI tithi- A uparAMta tibeTI bhASAmAM "maraMdeja" nAmanI tArIkhathI aMkita eka taptI taiyAra karavAmAM Ave che prathAnusAra moTI moTI dhArmika vyaktionAM zaba jene A zabapeTImAM mUkI devAya che. tyArabAda zabanI surakSita rAkhavAmAM Ave che. jo ke tyAMnA bauddhonAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #338
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 321 zabane doraDAthI bAMdhIne laI javAya che ane dura jaMgalamAM nahIM maranAranI strI patinA zaba sAthe sahazayana kare che. ja mRtadehane choDI devAmAM Ave che athavA zaba aneka A saDatA ane gaMdhAtA mRtadehanI pAse rAtre jIvajaMtuo kakaDAomAM vibhAjita karI nAkhavAmAM Ave che. AvavA prayatna kare te paNa A vidhavAnI jAgRti ane sAvacetIthI teo maDadAMnI AjubAju pharakI zakatAM tibeTamAM eka jagalI jAti vase che-jenuM nAma nathI. ekAda mAsa A pramANe pasAra thayA pachI A che "huba." A haba lokemAM evo rivAja hoya che ke matadehane dATI devAmAM Ave che te to ThIka; paNa gharane vadhala AMkharanI ghaDIo gaNato hoya tyAre tenuM mAthuM vAra tenuM mAthu tenI sAthe A jIvaMta strIneya mRta patinI sAthe ja bhaMDArI kApI levAmAM Ave che ane tene eka stUpamAM rAkhavAmAM sArA Ave che Ave che. mastaka vinAnA dehane sagAsaMbaMdhIo ekatra thaIne khAI jAya che. A dehabhakSaNa pAchaLa temanI A uparAMta tyAM "vAlolA" ane "vaTAI" nAmanI mAnyatA evI che ke vaDIlanA dehane ArogI javAthI e AdivAsI kema che ane te baMne vacce haMmezA vaDIlane AtmA saune AtmA sAthe bhaLI jAya che. khUnakhAra jaMga khelAto ja hoya che. A parasparanI laDAI mAM eka komanA loko je bIjI komanA mANasomAMthI turkastAna : ahI mRtakanI pAchaLa raDAroLa thatI. nathI, kAraNa ke takastAnIo evuM mAne che ke raDavAthI sAIDa koInuM khUna karI nAkhe to mAranAra komanA AbAla vRddho ane strIo mATe A prasaMga AnaMdaparva je banI maranAranA AtmAne duHkha thAya che. kabrastAnamAM garIbone eka vAnagI--" pulAva" khavaDAvavAmAM Ave che. jAya che ane divase gAnatAna, ujANI ne natyanI dhamA cakaDI macI jAya che. paraMtu je komane AdamI mAryo vRddha vyaktinI kabara upara jaLathI bharelo ghaDo gayo hoya tenI aMtimakriyA paNa jANavA jevI che. mUkavAmAM Ave che. ahIMnAM loko evuM mAne che ke maranAra vyaktinI aMtimakriyA vakhate hAjarI ApavA mRtAtmAne prazna pUchavA be phirastAo Ave che jeo AvanArAM saMgAMvahAlAMo maranArane tyAM je bheTasogAdo pApa-puNayano hisAba rAkhe che. ahI daphanavidhi karatAM laIne Ave che temane ThAThaDI sAthe bAMdhI devAya che, pahelAM mRtadehane garama pANIthI snAna karAvAya che ane DAghuo mRtadehane citA pAse laI jAya te pahelAM hAjara tene kabaramAM rAkhyA bAda, takhtAthI jaDI levAya che rahelAone zakkariyAMnI kahANI thAya che. mRtadehane ane pachI upara mATI nAkhavAmAM Ave che. citA pAse laI gayA pachI tenI AsapAsa tIra ane ghAsapAMdaDAM uDADavAmAM Ave che je mRtakano AtmA kAphirastAnaH- A nAma ajANyuM che. paraMtu te dehabaMdhanamAMthI chUTIne mukta thayo che e khyAlanuM pratIka aphaghAnistAnanI uttara sImAe Avelo nAnakaDo pradeza che. mRtakane agnidAha ApyA pachI bIjI krUra vidhi che. mRtaka koI vIra puruSa hoya to enI zabayAtrA mRtyu pAchaLa balidAna ApavAnI che. mRtakano zoka pALavA kADhatAM pahelAM topa phoDIne avAja karavAmAM Ave che. ane darzAvavA keTalAka kuTuMbe pitAnI putrIonI mAM gaLI. zabanAM aMtima saMskAra thaI gayA pachI ghAsanuM eka o kApI nAkhe che. A " aMgulibalidAna'ne pariNAme pUtaLuM banAvavAmAM Ave che ane tene palaMga para keTalAMye kuTuMbonI kamanasIba putrIo temanI bAlyavaya mAM piDhADavAmAM Ave che, zoka vyakta karavA e palaMganI ja eka karatAM vadhu vAra AvAM balidAna mATe pasaMda cetarapha nAcagAna thAya che. thAya che. | nyUginI - nyUginInA AdivAsI -- jaMgalI lokonI pratyeka vidhimAM vicitratA to hoya ja che e nyAye ijipta-misara - IjiptamAM mRtadeha mATe makabarA temanI aMtimakriyA vismayakAraka na hoya evuM kema ane pirAmiDa banAvavAmAM AvatA ane A pirAmiDane bane? paraMtu ahIMnI jaMgalI jAtimAM aMtima kriyA vakhate vizvanI sAta ajAyabIo paikI mAtra vicitratA ja ahI, karatA paNa jovA maLe che. che. IjiptanA loko, AtmA kabaramAM raheto hoya che puruSanuM maraNa thatAM ja jANe ke strInI kharI pharaja zarU tema mAne che. tyAMnAM rAjavaMzIonAM zaba pirAmiDomAM -thaI hoya tema zabane sAcavavA lAgI jAya che eTaluM ja rAkhavAmAM AvatAM. Ama pirAmiDo rAjA-rANI, umarA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #339
--------------------------------------------------------------------------
________________ 322 vizvanI asmitA ane dharmaguruonA mRtadehane sAcavavA zaMku AkAranI A aMge temanI evI mAnyatA che ke maranArane pretAkabare che temAM rAjArANInA mRtadeha uparAMta tenI pAse mA teonA mastaka parathI haMmezA mATe nAsI jAya che vastuo, ghareNuM, saMgItanAM sAdhano, jIvatAM dAsadAsIo, jethI bhaviSyamAM satAvato nathI. dhanuSyabANa - ratha, bhejananI thALIo ane zarAbanI A ja geImakI" lokonuM bIjuM eka jUtha sarAhIo mUkatA. te aMge misaranA lokonI evI "agA" che ane teo manuSyabhakSI che tethI svajananA mAnyatA hatI ke je dehane surakSita rAkhavAmAM Ave ane mRtadehane paNa cheDatAM nathI. mRtadehane cIrIne mAMsa kADhIne te tene gamatI priya vastuo pUrI pADavAmAM Ave to hADapiMjara-hADakAM sAvacetIpUrvaka bhegAM karI rAkhe che te maranArane AtmA sadA jIvaMta che tethI AvAM zabane aMge teonI mAnyatA che ke Ama karavAthI maranArano che tenI mAtA evAM rAsAyaNika dravyo lagADavAmAM AvatAM ke amuka AtmA pAcho nahIM Ave eTale bhaviSyamAM tenI herAnazaba te hajAro varSa pachI paNa surakSita hAlamAM maLI jArI varSa pachI paNa surakSita hAlamAM maLI gatinI paNa bIka na rahe. AvyAM che. vaLI teo pretAtmAnA mArgadarzana mATe - keriyA keriyAnA amuka vibhAgamAM evI mAnyatA marelAo mATenuM pustaka paNa mUkatA. mRtyu bAda esirisa pAse manuSyanAM karmone nyAya thaze evI temane te che ke jeo akasmAtathI mRtyu pAme che tathA je strIo zraddhA hatI. kasuvAvaDa dvArA mRtyu pAme che te mRtyu bAda vRkSonA polANamAM vase che. temane vAsanAmAMthI choDAvavA je nAIla nadIne kAMThe 96 kilomITaranA vistAramAM AvAM sthaLoe dArU, sUvaranuM mAMsa vagere mUkavAmAM Ave AvA pirAmiDo patharAyelA che. e badhAmAM gijhehamAM to teo maktine pAme che. Avelo eka pirAmiDa 147,60 mITara UMce ane pa.4 - sumAtrA - keI puruSanuM mRtyu thatAM tenI strI hekaTara vistAramAM phelAyelo che. ciopsa khUkuM nAmanA che. vaidhavyanI nizAnI pratIka tarIke potAnA nivAsasthAnanI rAjAe baMdhAvelA A pirAmiDane bAMdhatAM 20 varSa sAme lAMbA vAMsavALo jhaMDe lagAve che ane te cirAya lAgyAM hatAM ane te mATe 1 lAkha mANase rokAyA hatA. nahI tyAM sudhI vaidhavya dhAraNa karavuM paDe che. jhaMDo cirAyA IjiptamAM pati hayAta hoya ane patnI mRtyu pAme pachI punarlagna karI zake che. to tenuM zaba ane pitAnI hayAtImAM mRtyu pAmanAra poliniziyA ane AphrikAmAM habasIone rAjA patranA zabane masAlA bharI gharamAM sAcavI rAkhavAmAM mRtyu pAme tyAre tenI mAnItI strIomAMthI be jaNane AvatuM. tenA maraNane divase maravuM paDatuM, kAraNa ke A rAjAnI have pachInI sthitimAM tenA saMsArI jIvanI vyavasthA mesemiyA - pazcima eziyAmAM yukreTisa ane mATe Ama karavuM jarUrI manAtuM. habasI rAjAnI strIo TAIjhisa nadIonA doAbanA pradeza hAlanA IrAkanA kharI pativratA che ema darzAvavA ane patinI sAthe te sumeriyana loko mRtyu pachInA jIvanamAM zraddhA rAkhatA. "adazya jagata'mAM prayANa kare che ema manAvavA A teo ema mAnatA ke maraNa bAda darekane dharatI nIce baMne rANIone gaLe phAMso daIne mArI nAkhavAmAM AvelA aMdhakArabharyo paralokamAM nIce javuM paDe che. teo AvatI. je A strIo maraNa pAmavA AnAkAnI kare to mRtadehane kabaramAM dATatA tyAre puruSonI sAthe hathiyAra loko temanA pativratApaNA vize zaMkA karatAM eTaluM ja ane mRta strIonI sAthe dehazaMgAranI vastuo tathA nahIM paNa A rANInA putro je AvA saMjogomAM gAdIne darpaNa mUkatA. rAjAnA zabanI sAthe temanI rANIo dAvo kare te sau kahetA "tamArI mA tamArA bApanI dAsadAsIo ane sinikone jIvatAM ja dATavAmAM AvatAM. sAthe daTAvAne sAmela thaI nathI e uparathI rAjAnA pArAgya (leTina amerikA :- ahInA 8 gaI karatAM te koI bIjA puruSane vadhAre prema karatI haze enI AkA" nAmanA laDAIkhora AdivAsIo paikInA "Aja. A mATAmAM moTI sAbitI keyarA" jUthamAMnAM kuTuMbe paikI koI marI jAya te tibeTa- bhUtAna ane sikkima- A traNeya mRtakanAM svajananAM mastaka para mAra mAravAmAM Ave che. pradezonI sarahadanI aMdara "zerA" nAmanI pahADI jAtimAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #340
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 323 vyaktinuM mRtyu thatAM mRta vyakti para veta kApaDa DhAMkI | brAjhila : - madhya brAjhilanA reDa IDiyanomAM devAmAM Ave che, aMtimakriyA mATe "lAmAM" - bauddha "karAha" nAmanI jAtimAM mRtadehane snAna karAvI meM upara dharmagurUne bolAvavAmAM Ave che. lAmAM jyAM sudhI AvI judAM judAM nizAna-citrAmaNa thaI gayA pachI nanAmI taiyAra na pahoMce tyAM sudhI mRtadehane sparza thaI zakato nathI. karavAmAM Ave che. mRtakane eka sAdaDImAM suvaDAvI tenuM lAmAM AvIne maMtro bolatAM bolatAM mRtadehanA vALa goLa phIMDaluM taiyAra thAya che, sAdaDImAM eka vAMsa bharAvela kheMcavA lAgI jAya che kema ke Ama karavAthI mRtAtmA hoya che jenI madadathI be mANaso nanAmIne UMcakI dehamAMthI bahAra cAlyo jAya che. zerapAomAM aMtima zake. eka khADAmAM A mRtadehane utAryA pachI jhADanAM kriyA sAthe saMkaLAyelI vidhio 49 divasamAM pUrI karI pAMdaDA-DAMkhaLIo vagerethI tene DhAMkI daIne upara mATI devAya che kema ke A mudata daramyAna mRtAtmAM ghUmata vALI devAmAM Ave che. nanAmI sAthe zabayAtrAmAM AvelA pharato hoya che tevI tyAM mAnyatA pravarte che. mANase A jagyAe ja nAna karI le che. "karAye" jAtimAM aMtimayAtrA vakhate amuka ja mANase bhAga lAmAM jyAre AjJA Ape tyAre sapheda kapaDAmAM le che. vIMTaLAyela mRtadehane bIje mANasa lAMbA doraDAnI madadathI besADI rAkhe che. mRtadehanA pArzva bhAgamAM be - Igana ? - IrAnamAM mRtAtmA pratye lokonI chellI nisaraNIo mUkavAmAM Ave che jemAM eka nisaraNI upara zraddhAMjali vyakta thaI zake e mATe zabanuM mukha ughADuM viziSTa prakAranuM 3 (toramA) ane tenI pAse eka pAtra rAkhavAmAM Ave che. samazAnamAM zabane nagna karI mRtadeha mUkeluM hoya che ane temAM pavitra pANI rAkheluM hoya che. parathI utArI lIdhelAM kapaDAMne kUvAmAM pheMkI devAmAM Ave bIjI nisaraNI upara pittaLanA amuka pyAlAo rAkhelA che ane nagna zabane khullI jagyAmAM jAnavaro khAI zake hoya che jemAM pANI, khorAka vagere pretAtmAne dharavA mATe e mATe pheMkI devAmAM Ave che. rakhAya che. mRtadehanI sAme Tebala para khAvApIvAnI vastuo pelesTAIna :- najhArethanI najIkanA eka sthaLethI rAkhelI hoya che, mAkhaNane dIpaka jalato hoya che. A jamInamAMthI khodI kADhavAmAM AvelA eka bALakanA mRtaja Tebala para be TopalIo hoya che, te pikI ekamAM deha aMge bhUstarazAstrIonI evI mAnyatA che ke te taLelI roTalIo ane bIjImAM bhUMjelI makAI hoya che, 50,000 varSa agAu vidhisara rIte dATavAmAM Avyo che. A baMne prasAda tarIke hAjara rahelAone ApavAmAM gAlIlamAMnA prisIpITezana parvata najIkanI kAsagneha guphAAve che. mAMthI eka varSa para A mRtadeha zodhI kADhanAra kaMca mRtadehane vadhumAM vadhu traNa divasa pachI agni saMskAra bhUstarazAstrIonI TukaDInA jaNAvyA pramANe- "kabastAApavAmAM Ave che. 49 divasa maraNottara kriyA cAle namAMthI A pahelI ja vAra 50,000 varSa jUne mAnavIne che temAM eka vidhi "gevA" hoya che ane te vakhate mRtadeha maLI Avyo che." bhUstarazAstrIone te dA ghaNo kharca karavAmAM Ave che. te prasaMge garIba mANasa che ke vizvamAM maLI AvelI A mAnavInI sauthI jUnAmAM mIThuM ane cokhA vaheMce che paraMtu dhanika mANasa cakhA jUnI kabara che. dasathI tera varSanI vayanA A bALakanA mAkhaNa ane pisA vahece che. hADapiMjaranI najIkathI ziMgaDAvALA eka prANInI khoparI ane hADapiMjara paNa maLI AvyAM hatAM. bALakanA aMtimanyu mekisake :- ahIMnA " ble" AdivAsI saMskAra vakhate "bIjI duniyA "mAM tene sAtha ApavA o mRtyu pAmanAra vyaktinA duHkhane jaladI vIsarI javAmAM mATe A prANunuM balidAna apAyuM hoya tema mAnavAmAM mAne che. teo mRtakanA vALanI eka laTa kApI le che, A Ave che. A TukaDIe umeryuM hatuM ke te samayanA mANase laTane upaga mRtakanAM zokamagna saMbaMdhIo upara DAbA mRtyu pachInA astitvamAM mAnatA hatA. hAthanI madadathI pheravavAmAM Ave che kAraNa ke jamaNo hAtha mRtyuno gaNAya che. zokamagna vyaktionuM du:kha arasaparasa prAcIna grIsa - grIka aMtimakriyAne ghaNuM mahattva -vaheMcAIne haLavuM bane tenA pratIka tarIke jamIna para ApatA. teo mAnatA ke vyaktinA dehane dATavAmAM na | anAjanA dANA veravAmAM Ave che. Ave tyAM sudhI svargamAM praveza maLI zake nahIM. aMtima Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #341
--------------------------------------------------------------------------
________________ 324. vizvanI asmitA kriyA e dhArmika pharaja gaNAtI. te pratyenI bedarakArI citA 100 phuTa laMbAI ane pahoLAImAM khaDakAtI. vyaktinA cAritrya para Aropa samAna gaNAtI tethI ja tenA para gheTAM, baLada, azvo ane zvAnanA tema ja bAra grIkonA sanAtana niyamomAM A bAbata para bhAra mukavAmAM Trojana kedIonAM zarIra goThavavAmAM AvatAM. mRtadehane Avyo hato. aMtimakriyA kAyadesaranA temaja nitika adhi. saLagAvatAM pahelAM madha ane sugaMdhI dravyo reDavAmAM AvatAM. kAra gaNute. mRtyunI kSaNe AMkha-mAM baMdha karavAmAM citA saLagI jAya pachI avazeSamAM dArU chAMTavAmAM AvatAM. menI aMdara sikako mukAte. mRtadehane suMgadhI Avato. mRtadehanAM hADakAM ane rAkha tenAM sagAMsaMbaMdhIo attarathI navaDAvI sAmAnya rIte sapheda raMganAM kiMmatI vastro ekatra karI letAM, temane kiMmatI pAtramAM - keTalIka vAra paherAvavAmAM AvatAM, keTalIkavAra nI senerI mALA sonAnAM pAtra rAkhI dATavAmAM AvatAM. A kriyA pUrI paNa mastaka para mUkavAmAM AvatI. A rIte taiyAra thayela thatAM badhA saMbaMdhIo ujANI karatAM, bAkInI kriyA 3-9 matadehane pathArImAM rAkhI mAthAnA TekaNa mATe ozIkuM ke 13 mA divase thatI. zokano samayagALo ethensamAM mukAtuM, paga bAraNA tarapha rakhAtA. zabapeTInI sAthe 13 divasano ane pArTImAM 11 divasane gaNAte. sugaMdhI puSpanAM kuMDAM paNa dATavAmAM AvatAM. bAraNuM judA judA kissAomAM aMtimakriyA mATenI vidhi pAse eka jaLapAtra rakhAtuM jenA pANInA chaMTakAvanI parivartana pAmatI. dAkhalA tarIke - laDatAM laDatAM vyakti madadathI gharanI aMdaranI vyaktio zuddha thaI zakatI. | mRtyu pAmI hoya te badalAnA pratIka tarIke tenA zaba mRtakanA deha pAse tene najIkanAM sagAMo ekatra AgaLa bhAlo rAkhavAmAM AvatuM. keI vyaktie AtmathaI moTethI bUmo pADI zoka vyakta karatAM. jo ke chAtI hatyA karI hoya te je hAtha AtmahatyA karavAnA upakaTavA, vALa kheMcavA, gAla para cIrA pADavA, mAthA para gamAM levAyo hoya tene kApIne alaga dATavAmAM rAkha nAkhavI. kapaDAM phADI nAkhavAM vagere kriyAo para Avato. rAjyanI zikSAthI mRtyu pAmelA keTalAka gunegArone maryAdAo mUkavAmAM AvI hatI. A kAraNathI ja pleToe aMtimakriyAno hakaka raheto nahI - je eka vadhArAnI jAhera karyuM hatuM ke bahu lAMbA samaya sudhI maDadAne zikSA gaNAtI. vIjaLI paDavAthI je vyaktinuM mRtyu thayu gharamAM rAkhavuM nahIM. hoya te zaba pavitra gaNAtuM. te zaba anyatra daTAtu zokagIto gAvA mATe bhADatI gAyaka lAvavAmAM nahIM paNa je sthaLe asara thaI hoya te ja sthaLe daTAtuM. AvatA, mRtyunA bIjA divase A kiyA thatI. sagAM- yuddhamAM marAyela mATe khAlI gADI vidhi mATe pheravavAmAM vahAlAMnI rAha jovA mATe A mudata laMbAvavAmAM AvatI. AvatI. amuka saMjogomAM mRtadeha na maLe te aMtima zokagItonuM saMgIta gAtAM puruSo AgaLa cAlatA, strIo kriyA thatI. pAchaLathI A vyakti jIvate mAluma paDe te pAchaLa cAlatI. DAghue kALA ke gherA raMganAM kapaDAM te azuddha gaNAte, ane bIjI vidhi na thAya tyAM sudhI paheratA, mAthe muMDana ke vALa kapAvatA ane te dvArA te maMdiramAM pravezI zakatA nahIM. te azuddhamAMthI zuddha zoka pragaTa karatA. banI jate. ethensanA yuddhamAM vIragati pAmelanI jAheramAM aMtima prAcIna roma-romamAM paNa mRtakanI daphanakriyAne kriyA thatI. aMtima kriyAne divase "sAyaprasa" lAkaDAnI pavitra gaNavAmAM AvatI. dAyA vinAnA deha para traNa kephInane pratyeka jAti mATe laI javAmAM AvatI. dareka vAra mATI pheMkavI e darekanI pharaja gaNAtI. aMtimakriyAnI kaphanamAM je te jAtinA saMbhyanAM asthi rahetAM ane vidhi na thAya to AtmA bhaTakato rahe che ane tene dvAnuM zaba na maLyuM hoya tevA saMjogomAM yoddhAno ratha - zAMti maLatI nathI ema romano mAnatA. chelI kSaNe kecagADI' zaNagArI laI javAte. nAgariko temaja najIkanAM saMgamAMthI hAjara hoya te maranAranI AMkhe videzIo ane mRtakanI saMbaMdhI strIo hAjara rahetI. baMdha karI deto. maranAranuM moTethI nAma levAtuM ane grIsamAM jAhera aMtimakriyAmAM ja bhASaNo thatA, romanI kAMI javAba na maLe to mRtyunI khAtarI maLI gaI che jema dareka vyakti mATe nahIM. te vakhate dATavAnI ane ema manAtuM ane poka mUkavAmAM AvatI. te pachI garama bALavAnI baMne prathAo pracalita hatI, pachI vyakti pANIthI zabane ghI ane sugaMdhI dravya lagADavAmAM bhale game teTaluM mahattva dharAvatI hoya. AvatAM. ane jhabhbhA jevuM "TegA" nAmanuM kApaDa Jain Education Intemational
Page #342
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 325 vIMTavAmAM AvatuM. keTalIkavAra marI gayela vyakti hodedAra syunenisa nAmanA lekhaka nedhe che ke marI gayela hoya to tene kiMmatI kapaDAM paherAvavAmAM AvatAM. vyaktinA bhAge tene maLatuM mahoruM AvatuM ane tenI kiMmatI ghareNAMo paNa paridhAna karAvAtAM kAraNa ke temanI rItabhAta ane bolacAlanuM anukaraNa karavAmAM AvatuM kabaramAMthI sonAnI vIMTIo maLI AvI che. propaTIesa mINanAM mahArAM banAvatAM. kalibI asa mAne che ke nAmane lekhaka kahe che ke keTalIkavAra zabanI sAthe AvI viziSTa guNo dharAvatA pUrvajone mINanA mahArA dvArA vastuo dATavAmAM AvatI. kaca"-zabavAhinImAM mRtakanAM sagAMo vyakta karatAM. alabatta AvuM te bhavya zebhA mATe phelo goThavAtA tathA paradA jevI vyavasthA rAjakIya pratibhAzALI vyaktionAM kuTuMbomAM thatuM, te rAkhavAmAM AvatI. DAghuomAM be strIo rahetI ane eka vakhate dareka vyakti mahAruM paherIne ratha para savArI puruSa kecanI najIka rahIne puSpamALA paherAvo. A karatA. je mRtaka ucca kuLano hoya to ghaNuM kuTuMba kAcanI dareka bAjue mazAla rahetI. DAbI bAjue taraphathI pratIkA-mahorAM rajU thatAM jenI saMkhyA ghaNIvAra eka strI vAMsaLI vagADatI jyAre bIjI strI adaba vALatI. bahu moTI rahetI. keTalIkavAra khAsa mAna ApavA jamaNI bAja bIjI traNa strIo rahetI. grIkanI jema nanAmInI AgaLa-lUMTano mAla, mugaTa, jItanI noMdha romane paNa marI gayelAnA moDhAmAM sikako nAkhatA vagere rAkhavAmAM AvatAM. A vakhate muMDana karAvela jeno hetu "upara"nI yAtrAmAM musApharI kharcamAM bhADA gulAmo paNa ghaNA rahetA, jeo maranAranI icchAthI tarIke tene upayoga thaI zake. mukta thatA. keTalIkavAra mukta thayelA gulAmo ja nanAmI laI jatA. rAjAnI nanAmI nyAyAdhIza ane seneTa A rIte taiyAra karelA zabanA paga bAraNu tarapha uThAvatA. pachI mRtadehane khule rAkhI bhavyatAthI zaNa2khAtA. gharanAM bAraNAnI bahAra "sAyaprasa' ane 'pAIna- gAravAmAM AvatA. vikata zaba hoya to mINanAM pUtaLAM nI DALIo mRtyunA pratIka tarIke rakhAtI jethI maDadAnI ke rakhAtA jethI maDadAnA khullAM rAkhavAmAM AvatAM-mULa zaba nahIM. AbhaDacheTane khyAla maLI raheto. aMtimakriyAnuM saMcAlana marelAnuM kaba ja karatuM sivAya ke mRtaka rAja. garIba ane gulAmomAM aMtimakriyAnI vidhimAM dvArI mahattva dharAvato hoya athavA "seneTa" dvArA ThAThamATha rAkhavAmAM AvatuM nahIM, bhADUtI DAghuo jemanI mAnanA pratIka tarIke bhalAmaNa thayelI hoya. AvuM mAna saMkhyA 6 ke 4 rahetI, zabane sAdA lAkaDAnA "kophIna' ITAlInA rAjAone maLatuM athavA to jeo pitAnA -zabapeTImAM mUkavAmAM AvatuM jene zaba sAthe nahotI deza khAtara maryA hoya. TAtI. jAhera aMtimakriyA vakhate eka khepiyo badhAne prAcIna skenDineviana dezajAhera AmaMtraNa Apata. prAcIna samayamAM badhI aMtima- (DenamArka - - svIDana - AIsalenDa) kiyAo lagabhaga rAtanA samaye thatI. pachInA vakhatamAM sTenDineviana dezonI mRta manuSyanI aMtimakiyAne be jevo bhapako na karI zakatA hoya tevA garIba lokone vibhAgamAM vahecavAmAM Ave che , anino samaya ane bALakone ja aMtimakriyA mATe rAtre laI javAtAM. (4) parvatane samaya. je samaye ddhAone citAmAM te vakhate rAtre prakAza meLavavA ane citA saLagAvavA bALavAmAM AvatA tene agnine samaya kahevAmAM Ave mATenI jarUra saMtoSavA mazAla laI javAtI. zrImaMta che. je samayamAM temane daphanAvavAmAM AvatA tene parvatane A prasaMge bhapako-ThAThamATha batAvatA. badhA DAghue samaya kahevAmAM Avato. paraMtu eDine (budha) daphakALAM kapaDAM paheratA. sAmAnyataH (bhADUtI ) saMgItakAro nAvavAnI prathAne anumodana ApyuM ane daphana pachI duHkhanA zokagIto vagADatA. teo AgaLa rahetA. temanI samAdhi baMdhAvavAnI rIta tathA satI thavAno rivAja pachI zoka karatI strIo jeo marelA mANasanAM vakhANu pracalita karyo. skenDineviyAnA jeTI (ke sIbI athavA ) bharyA gIto gAtI. tyAra pachI amuka prasaMgomAM bahAdurI surAbI) lokomAM je mRta puruSane ekathI vadhu strIo darzAvanArAonA mRtyu vakhate nRtyAMganAo nAcatI ane hoya te maTI strIne ja potAnA patinI sAthe baLI *mimikI" paNa karatI. maravAno adhikAra hato. prAcIna itihAsakAra hiMDoTasa. Jain Education Intemational
Page #343
--------------------------------------------------------------------------
________________ 326 vizvanI asmitA nA jaNAvyA pramANe A rivAja temanA eziyAnA ane vajanadAra nanAmI kArIgaro pAse taiyAra thAya che, eDA vibhAgamAMthI sithiyana pUrvajo dvArA zarU thayo hato. jene UMcakavA 80 ke 100 vyaktionI madada levI paraMtu skenDa neviyanene A satI thavAno rivAja paDe che. gamato nahI. hireDoTasa lakhe che ke sithiyana jeTI philenDaH-philenDanA mULa vatanIonI evI mAnyatA leke pitAnI citA para potAnA azvanuM balidAna hoya che ke mRtyu pachI paNa jIvananuM astitva hoya ApatA hatA ane sTenDivijana jeTI leke potAnA che. AthI vyaktine maraNabAda paNa jIvana jarUriyAtanI azva ane zAne pitAnI sAthe daTAvI detA hatA. vastuo upayogamAM levI paDe che. AthI tyAMnA loko kAraNa ke eDinanI pAse page cAlIne jaI zakatA maranAranI kabaramAM mRtadeha sAthe mRtakanAM kapaDAM, bUTa, nahotA, eDina samAdhisthAnanI AsapAsa prajavalita slejagADI tathA bIja sarasAmAna paNa daphanAve che. aninI mazAla pheravIne potAnA vIrenA aMtima nivAsa sthAnanuM saMrakSaNa karato hato tema manAtuM, ane selika pura- phijhI TApunA loko mAne che ke vidhavA kAyadA- (phreMca zakyane prAcIna kAnUna) ke je I. sa. strI svargamAM praveza meLavI zakatI nathI eTale jo koI nI lagabhaga 6ThThI zatAbdimAM racAyo hato-nA dazamA sadhavA strInuM mRtyu thAya che tenA mRtadehanA daphana vakhate adhyAyamAM je loko samAdhi parathI, bhojana ane bistarA maranAra strInA jamaNe hAtha pAse tenA patinI dADhInA uThAvI laI jAya, temane daMDa ApavAnA saMbaMdhamAM che, amukavALa mukAya che, kAraNa ke phijIvAsIonI mAnyatA temAM AvA pavitra sthAnamAMthI corI karanAranuM jaLa ane pramANe A maranAra strI jyAre svarganA bAraNe AvIne avina adha karavAnuM vidhAna che. skeDineviAnA nivA- khaDI raheze tyAre svargano "naMga nuMgA" nAmano sIe muDadAMnI bhasma para guMbaja baMdhAvatA hatA, ane rakhevALa A strIne evo prazna pUche che ke teNIne pati jhakSaratIsa nadInAM taTa paranA jeTI leko paNa tema ja kyAM che? te vakhate A strI evo javAba daI zake ke karatA. teNInA pati te nathI AvyA paNa potAnA pati vatI ghAnA - ghAnAnA uttara vibhAganA AdivAsIo patie dADhInA vALa mokalAvyA che. "gAnuMgA" A paikI kaI puruSanuM mRtyu thAya che tenuM zaba jhUMpaDInI sAMbhaLIne svarganuM dvAra kholIne A strIne svargamAM praveza ApI de che. eka dIvAla toDI bahAra laI javAya che, kemake maranAranI so evo vahema rAkhatI hoya che ke je tenA patine InDoneziyA ? - inDoneziyAmAM hiMdu ane muslima bAraNethI bahAra kADhavAmAM Avyo hoya to tene AtmA baMne prajA vase che. ahIMnA hiMduomAM je garIba hoya daravAje ja khaDo hoya che. jethI te strIne pharIvAra lagna ane mRtadehanA agnisaMskAra ane vyavasthA na karI karatAM vidata naDe che. zakyA hoya teo zabane amuka samaya sudhI dATI de che. jevI nANAMkIya sadhdharatA prApta thAya ke tarata ja teo malAyA - malAyA jaMgalothI bharapUra pradeza che. A A daphanAvelA mRtadehane bahAra kADhI enAM hADakAMne jaMgalamAM eka AdivAsI jAti jenuM nAma "sakAI" anidAha de che. bhAratanI mAphaka InaDoneziyAmAM zabane che ane te ardhajaMgalI che-teomAM evI mAnyatA agnisaMskAra ApavAmAM Ave che, dhAmadhUma thAya che, punapravarte che ke mRtyu pachI paNa vyaktine pahelAMnI mAphaka janmanI aTala zraddhAne lIdhe mRtyunA prasaMge InDonezivastuonI jarUra paDe che. A mAnyatA misaravAsIomAM yAnA hiMduo AMsu sAravAne badale AtmAne, AnaMdathI paNa che. sakAI lokomAM koI vyaktinuM mRtyu thatAM tene jozabharyA citkArothI vidAya ape che. dATI devAya che, mRtakanA mukhamAM vAMsanI eka polIsa bhUMgaLI jene cheDo kabara bahAra rahe tema mUkavAmAM InDoneziyAnA muslimomAM mRtadehane daphanAvavA laI Ave che. A naLI ke bhUMgaLImAM mRtakanAM sagAMsaMbaMdhI- jatA pahelAM snAna karAvavAmAM Ave che, sanAna karAvanAra o dararoja AvIne khorAka paNa reDI jAya che, jethI tenI saMkhyA bethI bhAgI na zakAya tevI hovI joIe. te maranArane bhUkhyA na rahevuM paDe. je sakAI AgevAna ke pachI mRtadehane veta vastramAM vIMTALavAmAM Ave che. saradAra mRtyu pAme te tenA mATe zAnadAra, bhapakAvALI gharanA daravAje nAnAM bhUlakAMo UbhAM hoya che teo mRta Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #344
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra deha bahAra nIkaLe, tyAre traNa vakhata kUdakA mAre che. te pachI ja maDadAne kabrastAna tarapha laI javAya che te vakhate tenA para chatra dharavAmAM Ave che, zakhanA aTakasthAne visAmAnI jagyAe paisA uchALavAmAM Ave che. mRtadehane kabrastAna pahoMcADavA pachI kabaramAM mUkatI vakhate tenI vastu upara mATI paDavA devAmAM AvatI nathI, mRtakanuM mastaka makkA tarapha rAkhavAmAM Ave che, mRtakane jamaNe paDakhe suvADavAmAM Ave che, mRtAtmAnI zAMti mATe mRtyudinathI trIjA - sAtamA cAlIsamA semA ane hajAramA divase prAthanA karavAmAM Ave che. manuSye karelAM karmo aMge bhagavAna pUchaparacha kare che. AthI AvI pUchaparacha vakhate mACdana maLI rahe ane madada thaI zake e hetuthI mRtadehane daphanAvatI vakhate keTalAka savAla-javAbanu' vAMcana paNa tene sA~bhaLAvavAmAM Ave che. bAlInA uttara bhAgamAM kAI vyaktinuM mRtyu thAya tyAre tenAM sabaMdhIe gharanI aMdara sthApita pUja devane pUche che ane AjJA mAge che ke mRtadehane agnidAha devA ke nahIM? te pachI pUjArI pAsethI agnisa`skAranI maMjUrI mAgavAmAM Ave che ne mRtadehane smazAne laI javAmAM Ave che. thADA leka smazAnamAM jaI mRtakanA AtmAne uddezIne ema kahe che ke ame tamArA mRtadehane agnidAha ApavA mAgIe chIe. jo ke zakhane dATI daIne tenI saMbhALa rAkhavAmAM Ave che ane amuka vakhata pachI temAMthI hADakAM bahAra kADhI levAmAM Ave che. A gALA daramyAna maranAra vyaktinA AtmA ane dehanA pratIka tarIke eka pUtaLu' manAvI tene agnisaskAra ApavAmAM Ave che. A vidhi jyAM sudhI na pate tyAM sudhI mRtakanA gharanA daravAje phAnasa peTAvIne laTakAvavAmAM Ave che. ane prathama hADakAMne agnisaMskAra ApatAM pahelAM pUjA pavitratA mATe traNa divasa nakkI thAya che. te paikI divase pavitra jharaNAM ke naddInA jaLathI mRtadehane zuddha karyA pachI smazAnayAtrA kADhavAmAM Ave che. je divase agnisaMskAra hoya te divase zakha athavA tenA pUtaLAne smazAnamAM laI jatI vakhate AgaLa vAjiMtrA vagADavAmAM Ave che, ma`trA uccArAya che ane gItA gavAya che. smazAnayAtrAmAM mRtadehane laI jatI vakhate cakkaro kApIne -ADAavaLA pheravAmAM Ave che kemake khAlIpradezanA leAkeA mAne che ke AtmA ghaNIvakhata jUnA dehanA mAha mUkatA nathI paraMtu AvI rIte mRtadehane ADAavaLA 327 cakkaramAM pheravavAthI peleA AtmA rastA bhUlI jAya che, jethI te navA janma levA vidAya laI le che. khAlInA kamrastAnamAM eka U'cA ma'Dapa jevI vyavasthA karavAmAM Ave che jenA upara maranAranI adhI gAThavavAmAM Ave che. amuka divase pUjArI pUjA kare che tyAre mRtakanAM svajana sauMbadhIo taraphathI eka bheTasta'bhanI racanA kabrastAnamAM thAya che. smazAnamAM zakhane UMcA ma`ca para mUkavAmAM Ave che, A ma'ca jema UMcA tema mRtadehanI mahattA gaNAya, ma'canI UMcAI mRtakanA hoddA pramANe rakhAya che. maca upara kAgaLanAM moTAM moTAM prANI manAvavAmAM Ave che. A aMge khAlIvAsIonI evI mAnyatA che ke 'mRtakanA AtmA A prANIonA zarIramAM pravezatA hAya che. brAhmaNu, kSatriya, vaizya ane zUdrane anukrame gAya, si ha paurANika pazu ane mAchalInI mUrtimAM rAkhIne agnidAha devAya che. AtmAnI paraleAkanI mATe jorazeArathI prAthanA yAtrA vighna vinAnI ane e karavAmAM Ave che. agnidAha dvIdhA pachI bAramA ke khAsaThamA divasa bAda puSpahAra banAvAya che je mRtakanA AtmAnI nizAnIrUpa hoya che. tene saLagAvI je rAkha thAya tene pavitra nadInA vahetA pANImAM padharAvI dekhAya che. upara gaNAvelI vidhi daramiyAna mahephilA, gAna ane nRtya te thatAM ja rahetAM hoya che; paraMtu temanu aniSTa e heAya che ke mRtakanI sacita kamANI A khATA kharcamAM hAmAI jatI hoya che. ahInI khIjI eka AdivAsI jAtimAM kAI eka vyaktinuM mRtyu thatAM tenAM kuTu bIjanA be vibhAgamAM vaheMcAI jAya che ane A baMne vibhAga khullA medAnamAM Ave che, temanI vacce maranAranA deha mUkavAmAM Ave che. pachI A medAna para mRtadehanuM mAthu' kApI levA mATe bhacaMkara laDAI khelAya che, je lAzanu mAthu' kApI lIdhA pachI ja aTake che. alakhatta, mAthu' kApI lIdhA pachI ane jUthanA loko lAzane daphanAvI de che, ane sAthe besIne khAnapAna kare che. bhArataH- bhAratamAM hiMdu jAti mRtadehanA agnisa`skAra kare che, sanyAsI tathA yAgIne samAdhi ApavAmAM Ave che. jUnA samayamAM sanyAsIone jaLapravAhamAM vahevaDAvavAmAM AvatA. zItaLAthI mRtyu pAmelA ne agni
Page #345
--------------------------------------------------------------------------
________________ 328 vizvanI asmitA dAha devAto nathI. gRhasUtra pramANe umarA-udumbarane saMtADo. " pachI ekaThI thayelI AdheDa strIone AMsu lAkaDAnI ThAThaDI banAvI enA para rUMvAdAra kALA mRga pADaDyA vagara AgaLa AvavA ane arinane balidAna camano eka TukaDo pAtharIne mastakane dakSiNanI tarapha ApavAno hakama thAya che. vidhavAne tenA svAmInA tathA mene uparanI tarapha dhyAna rahe te rIte mRtadehane zabathI chUTI pADe che ane jIvalokamAM pAchA dAkhala thavA suvaDAvavAmAM AvatuM paraMtu A prathA Aje lupta thaI kahe che, pachI dharmaguru mRtyu pAmelA vIrapuruSanA hAthamAMthI che ne vAMsanI nanAmI bAMdhavAmAM Ave che. kahevAya che dhanuSya dUra kare che.-"strIo-avidhavA strIo aMjana ke prAcInakALamAM potAnA vALanI laTone chUTI mUkI strIo ane pavitra ghI laIne AgaLa Ave ane AMsu vinA, paNa samazAne jatI. joke A prathA paNa rahI nathI to sukhI, bhUSita thaIvedI upara caDe, (vidhavA tarapha joIna) paNa khatrIomAM amuka aMze cAlu che. AzvalAyana he strI, jIvalokamAM tuM jA ! tuM jenI pAse beThI che gRhyasUtra pramANe bAra AMgaLa UDo pAMca pahoLo tene prANa gayA che, ahIM Ava!( ApaNuM) svAmitva, ane hAtha upara levAthI zabanI je laMbAI lAge teTale kIrti ane baLane mATe huM maraNa pAmelA mANasanA lAMbo khADo banAvavAmAM Avato. joke have A prathA rahI hAthamAMthI dhanuSya lauM chuM." nathI paNa sAmAnya rIte lAkaDAnI citA banAvIne te para para "uchuvaM casva pRthivi mA ni bAdhathI sUpAyanAsai bhava sUpavaMcanA zaba rAkhIne maranArane moTA putra agnidAha ApavAnI mAtA putra yathA sicAnthanuM bhUma urNahi." zarUAta kare che. eTale ke, he pRthavI! ene zvAsa UMce jAya evo prAcIna samayamAM maranAranI vidhavA zabanA pachavADenA ene kara, pIDA na kara. vaLI e yajamAnane mATe sArA bhAgamAM sUtI ane maranArano nAno bhAI hAtha pakaDIne upacAravALI supratiSThita thA, vaLI jema mAtA putrane uThADato jene nirdeza Rveda (10-18-8) mAM ane vastranA cheDAthI DhAMke che tema he bhUmi, A asthirUpa atharvaveda (18-3-1)mAM saMketarUpe maLe che, je prathA yajamAnane tuM abhimukha rahI DhAMka, paNa have rahI nathI. je mATImAMthI AvyA temAM ja bhaLI javuM-no | vedakALanA AryomAM mRtadehane jamInamAM DhAMkI bodha ApatI A cA paNa mRtyunI bhayAnakatA ochI devAmAM ja Avato tema khAtarIpUrvaka kahI zakAtuM nathI karavAmAM madadarUpa nIvaDe tevI che. to paNa hadanA sUktamAM bhUmidAha aMgenI keTalIka upa sarpa mAtaraM bhUmi metAmuvya pRthivI suzevAmAM RcAo Ave che te pramANe mitro ane sagAM maraNa urNamadA yuvatidakSiNAvata eSA tyAM pAtu niterupasthItu II pAmelI vyaktinA zabanI AsapAsa UbhAM rahe che, zabanI eTale ke, mAtRrUpa bhUmine vize ame tane mUkelo bAjue vidhavA bese che, DacA A pramANe zarU tuM praveza kara. vistIrNa, sarva sukhane ApanArI, tevI thAya che pRthvImAMthI yauvanavALI strI rUpa e bhUmi Rtvikane "he mRtya! koI bIje raste jA, tAre raste jA, ApavAnA dhanavALA yajamAnane mATe UnanA jaththA jevI je rasto devonA mArgathI judo che...amArAM chokarAMne sukumAra thAya che. te e pRthvI mRtyu devatAthI asthirUpa IjA na karato ke amArA vIrapuruSone paNa IjA na tane-yajamAnane rahyo. karato....A jIvatAM mUelAthI judAM paDayAM che; e alabatta, 5chIthI A vidhimAM pheraphAra thato gayo manuSya maraNa pAmyA che, paNa amArI hajI lAMbI che, vidika aMtima saMskAra aMge pharIvAra yAda devAnI jiMdagIne laMbAvIne ame pAchA nAcavA ane hasavA rahe che ke amuka vaidika vidvAne mRtakane agnisaMskAra jaIe chIe." pachI dharmaguru jIvatA ane mRtyu pAmanAranI vacce paththara mUkIne kahe che siMdhutaTanI saMskRti jene samaya I.sa. pUrve 3 "ha jIvatA mATe dIvAla UbhI karuM chuM. AmAMne ke 4 hajAra varSane gaNI zakAya. A haDapA ane mAe kAI paNa A hada sudhI Avaze nahIM. teo se saMpUrNa jo-Dero A siMdhutaTanI saMskRtinI aMtyeSTi kriyA zarada Rtuo sudhI jIvo ane mRtyune A paththarathI samajavA tyAMnAM khaMDerAnuM khodakAma madadarUpa thayu che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #346
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-1 329 jaththAbaMdha maLelA mRtadehone AdhAre A loko Arya- Dero ke haDapAmAMthI AvA hADapiMjaranA asthi prApta jAtinAM nahI paNa samerajAtine maLatA draviDaloko haze thayAM nathI. vaLI A joDakAM eka strI ane eka purUSanAM evI mAnyatA sevAya che. emAM ATaloIDa jAtane ja che tema nakkI thaI zakayuM nathI. joke mRta vyaktinI manuSya paNa maLI Avyo hato je draviDo karatAM AryA sAthe amuka pAtro mUkavAnI rItarasama uparathI lothalanI vartanA prAcIna mAnava gaNI zakAya. siMdhutaTanI saMskRtinA prajA maraNa pachInI kaI sthitimAM zraddhA rAkhatI tema astitva vakhate matadehane vartamAna hiMduonA rivAja kahI zakAya. vaLI siMdhu saMskRtinA samayagALAmAM mRtadeha pramANe agnidAha devAto hovo joIe evI mAnyatAne daphanAvavAno rivAja haze. mRtakanI sAthe dIva, darpaNa tathA Do. vaDIlare khoTI TharAvI dahanano nahIM paNa daphanane aMgata upaganI vastuo mUkavAmAM AvatI hatI tema rivAja hato ema darzAvela che. te vakhate maLelA mRtadehanI mAnavAmAM Ave che. sAthe vastuo ane ghareNAMo maLI AvelAM che. eka bhAratamAM rAjA rAmamohanarAye gaI sadImAM pati Dajhana daphana sthAnomAMthI mRtadehenI sAthe hAthAvALA pAchaLa satI thavAnI prathA kAyadA dvArA baMdha karAvI te arIsA maLI AvyA che. eka daphanasthaLethI mRtadeha sAthe paNa rAjasthAna jevAM sthaLoe satI thavAnA samAcAra dIpaka paNa maLyo che. eka chokarIno mRtadeha barunI kayAreka vartamAnapatromAM camakI jAya che. jema ke 73-74 madadathI goThavAyela ne lAkaDAnA kaphanamAM mUkI AvelI mAM tyAM pAMceka strIo satI thaI hatI. maLavAthI Do. rAhIlare evuM sUcana kareluM ke A baMne saMskRti vacce ghaNuM sAmyatA rahelI che. jo ke DaoN. hI. anya sudharelI prajAnA mukAbale AdivAsIo mRtyanA laranA matane saMpUrNapaNe svIkAra nathI thaye e noMdhavuM duHkhathI para hoya che. AdivAsIo lagna karatAM mRtyajoIe kAraNa ke keTalAka vidvAnonuM mAnavuM che ke veLAe vadhu ThAThamATha kare che ema kahevAmAM atizayokti paththarathI karelI guphAomAM ane iTathI caNelI mazAna nathI. AdivAsIo mAM kaI vyakti jyAre chellA zvAsa bhUmimAM mRtadehane bALavAmAM AvatA hatA. Ama dahana laI rahyo hoya tyAre teo potAnA nivAsasthAnanAM bArIe i pAtavAhida bAraNuM khulAM rAkhe che jethI temanI mAnyatA pramANe maranArane AtmA kaSTa bhogavyA sivAya sahelAIthI bahAra matabheda che. nIkaLI jaI zake ane anya sthaLe sthaLAMtara karI zake. | gujarAtamAM dhoLakAthI 25 mAIla dUra "lothala" AdivAsIomAM keInuM mRtyu thatAM tenA kuTuMbanI badhI (muDadAMno Dhagalo) nA TIMbAmAMthI siMdhusaMskRtine lagatA strIo ekatra thaI mRtakanA mastakanA vALa oLe che ane je avazeSo maLI AvyA che temAM lothalanI vasAhatone maMda maMda avAje rudana kare che. gAmane AgevAna eka eka cheDe AvelA lothalanA lokonuM je kabrastAna maLI viziSTa prakArano Dhola vagADI tamAma lokone maraNano AvyuM che temAM thoDAMka varSo pUrve daseka jeTalI je saMketa Ape che. mRtakanA gharanI bahAra leka nagArAM - kabare maLI AvelI temAM dATelI vyaktionuM mastaka thALI - Dhela vagere vagADe che. amuka lake keDI - uttara tarapha ane mastaka pAse mATInAM keTalAMka vAsaNa kAcanA maNakA vagerenI madadathI suMdara nanAmI bAdhavAnA makAyelAM maLI AvyAM che. keTalIka kabaramAM pAse pAse kAryamAM gUMthAI jAya che. te tayAra thayA pachI tene vAjate be hADapiMjaro maLI AvelAM temAM eka moTuM ane gAjate samazAne laI jaI bhUmidAha ApIne tyAM ja ane eka nAnuM hatuM. ekanA kAnamAM tAMbAnuM ghaNuM nAcagAnane kAryakrama zarU kare che. paNa maLyuM hatuM jethI zrI rAvanI mAnyatA pramANe A jeDakAM pati-patnInAM haze ane te samaye satIne cAla pahelAM AdivAsIomAM narabalinI prathA hatI paraMta haze tevuM anumAna karyuM che. A sivAya tema paNa banI tene sthAne have sUvara - baLada - bheMza - pADA - kakaDA - zake ke pati-panImAMthI koI paNa eka vyaktinuM mRtyu bakarAnuM balidAna maranAranI pAchaLa apAya che. balidAnanA thatAM pachIthI bIjI vyaktinuM paNa jyAre avasAna thAya pazune prathama svaccha pANIthI snAna karAvavAmAM Ave che. tyAre te ja kabaramAM bAjumAM daphanAvI devAno rivAja te pachI veta kApaDa oDhADI A pazunuM pUjana karIne haze. joke Ama chatAM ema noMdhavuM joIe ke moaM-je samazAnamAM maranAranI pAchaLa balinA upayogamAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #347
--------------------------------------------------------------------------
________________ 330 levAya che. alabatta, have keTalIka AdivAsI jAtiomAM zabane bhUmidAha devAne badale agni saskAra ApavAneA rivAja cAlu thayA che. lagabhaga badhA ja AdivAsIomAM 9-10 divasa sudhI mRtakanA AtmAnI zAMti mATe pUjApATha-prArthanA ane nAcagAna cAlu rAkhe che. jenA zarIramAM mRtakanA AtmA pravezatA hoya te - " Aje " bAramA divase hAthamAM khAkharAnA lAkaDAmAMthI banAvelI khajarI vagADe che tyAre maranAranA AtmA A AJAmAM pravezI jAya che evu A AdivAsIo mAne che eTale tene bhAjana dvArA tRpta karIne pachI mRtakanI bhAjananA kAryakrama rakhAya che. pAchaLa astaranI gAMDa jAtinA leAkA maranAranAM 'gata sagAMsa'kha'dhIo ekatra na thAya tyAM sudhI zakhane rAkhI mUke che. Ama karatAM ghaNI vakhata 8-10 divasa paNa pasAra thaI jatA hoya che. maranAranAM sagAMsaMba'dhIo ekatra thayA pachI eka jagyAe traNa pAMdaDAM upara cAkhAnA dANA mUkavAmAM Ave che. zakhane cAra mANasAe uThAvelu hAya che. tyAre maranAranA najIkanA svajana ke sa''dhI maranArane saMbodhIne tenuM... mRtyu zAthI thayu' ema pUche che kAraNake A AdivAsIonI mAnyatA hoya che ke mRtakanA AtmA tenI nanAmI je cAra mAsAe UcakelI hAya che te paikInA kAI ekenA dehamAM UtarI Ave che. ane mRtyu pAmanAra vyakti ja A " kAMdhiyA 'ne preraNA Ape che. pariNAme te traNa pAMdaDAmAMthI kAI eka pAMdaDAnI pAse jAya che. jo pahelA pAna pAse jaIne te vyakti UbhI rahe tA svAbhAvika mRtyu ane khIjA pAMdaDA pAse vyakti jAya te pitRprakApathI mRtyu ane trIjA pAMdaDA vizvanI asmitA pAse te vyakti jAya tA kAInA kAmaNu-*maNu-mUTha-cATa vagerethI asvAbhAvika mRtyu thayu che ema mAnavAmAM Ave che. ane te vakhate maranAra mANusanuM mAta kANe nipajAvyuM che evA prazna paNa pUchavAmAM Ave che ane zabane upADanAra koIpaNa strInI najIka jaIne UbhA rahe che. te yakhate te strI bhAge che paraMtu tyAre nanAmI upADanArA e A strInA pIcheA pakaDe che. ghaNI vakhata A strI 15-20 mAIla sudhI bhAgI jAya che paNa te strI peAtAnI mUTha ke cATa pAchI kheM'cI le tyAre ja tenA pIche cheADavAmAM Ave che. A AdivAsIo vyaktinA mRtyuthI dasamA divase pitRmilananA prasa*ga Ujave che. eka mATA vADakAmAM pANI laIne emAM e ceAkhAnA kaNa nAkhe che. jo A mane kaNu eka bIjAnI pAse AvI jAya teA te che ke maramArane AtmA pitR--pitA sAthe milana pAmyA che. ghaNI vakhata AvI rIte ane dANA bhegA na thAya tyAre AdivAsIe ekAda mAsa sudhI pUjanavidhi mAne milananI parIkSA kare che. kArakU jAtinA AdivAsI lAkAmAM A pitRmilanane ' siDAlI' ane sathAleAmAM * mAnDAna' tarIke oLakhAya che. A pitaramilananAM ThekANAM pratyeka bhAtradITha nizcita karI rAkhelAM heAya che. mirajhApuranA ghAsiyA leAkAmAMthI kAInuM mRtyu thAya tyAre te vyaktinA mRtyuthI dasamA divase bhAjana cAlu rAkhe che. ane tyAra bAda pharI A ja rIte pitRkaravAmAM Ave che ane jyAre temanI TALI bhegI thAya che tyAre je dizAmAM mUelA mANusanu zAkha laI gayA hAya te dizAe tenA chekarA jAya che ane etraNavAra tenuM nAma le che ane je malidAna ApavA taiyAra thAya che te devA tene khelAve che. AdivAsIemAM pAMca varSathI AchI uMmaranAM bALakAne mahUDAnA jhADa nIce pUrva dizA tarapha tenuM mAM rahe te rIte dATavAmAM Ave che. AdivAsIonA jIvana nirvAhamAM mahuDAnuM sthAna mahattvanu che tethI khALakane mahuDA nIce daphanAvavAmAM tene duHkha nahI paDatAM rakSaNa maLI rahe che tevI temanI mAnyatA che. khAravAra loka dakSiNa taraphanA eraTAjo mRtyu pAmela vyakti sa Mta hoya teA tene mATe alaga rAkhe che ane gharamAM agni pAse zrAvaNu mAtramAM mRtakanA AtmA nI pUjA kare che. gharanA mukhya mANasa eka e kALA maraghAM hAme che tathA pUrI ane dUdhamAM rAMdhelA cAkhAnA piDa caDAve che. AsAmanI gArA jAtimAM atimakriyA vakhate kUtarAnuM alidAna apAya che. gArAvAsI ema mAne che ke A zvAna pretAtmAne svage laI jAya che. AsAmamAM mIjI eka 'kUkI" nAmanI ja*galI jAti peAtAnA Age. vAnanu mRtyu thatAM tenA mRtadehane zekIne gharamAM rAkhI mUke che. kUkIe mAne che ke mRta AgevAnane jyAM sudhI naraali nahI" dharavAmAM Ave tyAM sudhI mRtakanI sadgati nahI thAya. sathAla lokomAM gabhavatI strIne dATI detAM pahelAM te mRta srInAM tALavAmAM eka khIleA lagAvAya che jethI
Page #348
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 331 cUDela ke bhUta jamInanI aMdara ja rahe che ema teo AtmA pAchA na AvI zake te mATe mRtadehane ramazAna mAne che. saMthAlemAM zabane nadIe laI jaI tene citA tarapha laI javAne raste vAMkI-cUke ane galI-cIpara goThavI Aga mukatAM pahelAM mRtakana eka hADakuM vALe karavAmAM Ave che. AvA rastethI nanAmI pasAra kADhIne tene navA vAsaNamAM gAma bahAra dATI de che. karatAM ghaNIvAra 10-12 kalAka nIkaLI jAya che. Ama bAkInA mRtadehane nadImAM padharAvI de che. karavA aMge te lokonI mAnyatA che ke AtmA mULa gharano rasto bhUlI jAya che ane gharanA bAkInA lokone AMdAmAnamAM maranAra vyaktinA mastakanI mALA herAna karI zakato nathI. gUMthIne gharamAM rakhAya che. jenA ghera AvA mastakanI saMkhyA vadhu hoya te gAmanI AgevAna ne AbarUdAra uttarapradezamAM lagabhaga dareka jJAtimAM mRtaka zrAddha vyakti gaNAya che. 13 divasa pachI thAya che jyAre bIjA prAMtamAM brAhmaNomAM 12, kSatriomAM 14, vaizomAM 15 ane zudranuM 30 divase bhAratamAM kela-bhIla va. vanajAtiomAM zaba daphana zrAddha karavAno rivAja che. vaLI be varSathI nAnA bALakano nI prathA hovA chatAM piMDadAnanI prathA temanAmAM nathI te agnisaMskAra nahIM karatAM tene jaLamAM padharAvI devAya che paNa je divase keI mRtyu pAme te divase teo upavAsa athavA jamInamAM dATI devAya che. kare che. kela lake brAhmaNane nahIM paNa bhaMgIone khavarAve che. Ama chatAM bAkInI kriyA hiMduvidhi pramANe rAjasthAnamAM zUravIra rajapUta gujarI jatAM te thAya che. mRtakanAM asthine nadImAM padharAvI bhaMDAro kare che. jIvato hato tyAre jevAM hathiyAra sajate hate te rIte maNipuranI "cakamA" nAmanI pahADI jAtimAM koIna DhAla-talavAra baMdhAvavAmAM AvatAM. alabatta, tenA ghaDAnuM mRtyu thatAM mRtadehane snAna karAvI, kapaDAM paherAvI svaccha balidAna ApavAmAM AvatuM nahotuM paNa te devane bheTa pathArImAM catto suvaDAvAya che. zabanA mastaka taraka ane dharI devAtA je pUjArInI milakata gaNAto. paga tarapha dANAne eka eka Dhagalo thAya che ane tenI gujarAtamAM gaI sadI vakhate koI mANasanI pAkI upara rUpiyo mUkavAmAM Ave che. te pachI maMdirano pUjArI uMmara thAya athavA nabaLAIthI mANasanuM zarIra ghasAI moTethI maMtro bolavAnuM zarU kare che, tyAre Dhola-trAMsA jAya ke mRtyakALa pAse Avelo lAge tyAre vyakti dehavagere vagADavAmAM Ave che. maMtroccAra pUro thayA pachI zuddhi mATe prAyazcitta karI le. vaLI je bALakane A DhagalAmAMthI capaTI capaTI dANA mRtadehanA mAMe annaprAzana saMskAra na thayo hoya tema ja saMnyAsIna aDADavAmAM Ave che. tyAra bAda sUtaranA 700 tAMtaNAnI agnisaMskAra thato nahi ane temane jamInamAM dATavAmAM dorIthI mRtakane jamaNo paga baMdhAya che. derIne bIje AvatA. saMnyAsInI pAchaLa raDAroLa ke kaI prakArane cheDe mRga baMdhAya che ane tene mANasoe pakaDI rAkheluM zeka vyakta karavAmAM AvatuM nathI. zabane pAlakhImAM hoya che jethI A dorI toDIne te bhAgI zakatuM nathI, besADI, vAjA vagADatAM, gulAla uDADatAM, ane paisA pachI te vibhAgano sauthI gharaDo mANasa AvIne hAjara uchALatAM laI javAmAM Ave che. saMnyAsInA zabane beThelI rahelI vyaktione pUche che ke mRtakane A duniyA sAthe DhabamAM dATavAmAM Ave che ane tenA para nAno ce tare ne saMbaMdha pUro karavAno hukama che? te vakhate hAjara racI pachI te upara tenAM pagalAMnI sthApanA karavAmAM AvatI. rahelA loko eka avAje hA hA ema bolI UThe che. jyAre ke hindu maravAnI taiyArImAM hoya tyAre tenA ATaluM sAMbhaLatAM ja A gharaDo mANasa potAnA hAthamAM mATe gAyanuM chANa lIMpIne ceka karavAmAM Ave che ane pakaDelI lAkaDIthI sUtaranI dorI toDI nAkhe che. te vakhate te upara java, tala ane darbha nAkhavAmAM Ave che ane ema manAya che ke mRtakano A jagata sAtheno saMbaMdha moDhAmAM sonuM nAkhavAmAM Ave che. mRtyu pAmanAra mANasapUro thAya che. pachI mRtakane bhUmidAha apAya che. nAM ghareNuM ane bIjAM vadhArAnAM lUgaDAM hoya che te utArI uttarapradezanA pUrva bhAgamAM rahetI eka jAti ema levAmAM Ave che. te vyaktinI hajAmata karavAmAM Ave mAne che ke mRtakano AtmA bhUta banIne pAcho ghera che tathA navaDAvavAmAM Ave che. pachI jyAM ceka karAvyA AvIne gharanA jIvatA mANasone herAna kare che. AthI A hoya tyAM tene uttaramAM ne devaloka bhaNI paNa karAvI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #349
--------------------------------------------------------------------------
________________ 332 vizvanI asmitA (dakSiNa) yamapurI bhaNuM mAthuM rAkhIne suvarAve che. tenA tyAM "khecarane prathama piMDa apAte, je rivAja hAthamAM eka pAtramAM lADu ane te upara rUpiyA mUkIne hamaNAM baMdha paDI gaye che. zabane gAma bahAra laI tenuM dAna karavAmAM Ave che. maraNa pAmatA mANasanI javAyA pachI eka jaNanI pAse pANI hoya te e jagyA pAse ghIno dIvo pragaTAvavAmAM Ave che. tenA moDhAmAM upara chAMTIne te jagyAne pavitra banAvI tyAM ThAThaDI mUkIne gaMgAjaLa mUkavAmAM Ave che. keTalIkavAra dahIM ane trIjo ane je piMDa mUkavAmAM Ave che. ahIMthI tuLasInAM pAMdaDAM paNa mUkavAmAM Ave che. ema mAnavAmAM nanAmI laI jatI vakhate zabanuM meM badalAvIne AgaLanI Ave che ke chelI vakhate bhagavAnanuM nAma lenAra paNa tarapha karavAmAM Ave che. sukhaDa jevA mUlyavAna lAkaDAM bhavasAgara tarI jAya che. jyAre maraNa pAmelA vyaktionA tathA nALiyeranI madadathI citA thatI paNa vidyA samazAnagharamAM tenA paDozIo tathA svajano ekatra thAya che. ane gRhonA jamAnAmAM have sAdA lAkaDAnI madadathI calAvI strIo gharane AMgaNe chAtI phUTatI kUTatI rAjiyA eTale levAmAM Ave che. te pachI nanAmImAMthI zabane kADhIne ke mRtyunAM zokagIto gAya che ane chAjiyA le che. te citA para mUkavAmAM Ave che. pAMcamo piMDa " sAdhaka" arasAmAM para mRtadehane vAMsanI khATalI athavA nanAmI no ane chaThTho piMDa "pretana mukAya che. mRtakane bAMdhIne navuM lagaDuM maMgAvyuM hoya che temAM bAMdhI tayAra meTA putra athavA ghaNe ja najIkana sage citAnI kare che. loTanA piMDa karyA hoya che temAMthI zaba ane traNavAra pradakSiNA karIne paganA jamaNA aMgUThe Aga pAnthakanA piMDamAMthI zabano piMDa dabha upara tene suvA mUke che. DAghuo besI rahe che. zaba baLatuM hoya tyAre hoya che tyAM mUke che ane bIjo pAMthakane piMDa gharanA ghI homAya che, zaba baLI rahyA pachI rAkha ekatra karIne uMbarA para mUke che. nadImAM padharAvI devAmAM Ave che. je nadI na hoya to strI potAnA piyarathI sAsare jAya che tyAre tene eka khADo karIne temAM te ekatra karI rAkhIne upara mAthe dhupela nAkhavAmAM Ave che tathA lugaDAMno zaNagAra pANI chAMTI, laI javA mATe rahevA de che. jeNe dAha dIdho hoya che te rAkhamAMthI hADakAnA jhINuM sAta kaTakA pUro pADavAmAM Ave che tene "sAsaravAse " karyo ema kahevAya che. je AvI strI potAnA piyaramAM marI bhegA karI eka kUlaDImAM nAkhI je ThekANe zabanuM mAthuM mUkavAmAM AvyuM tyAM dATe che. A vidhi saMpUrNapaNe jaLavAI jAya to tenA kuTuMbIjano teno chelle sAsaravAse kare che, eTale ke teNanA mRtadehane zaNagArI, navA lUgaDAM na rahI hoya tema paNa banI zake che kAraNa ke temAM samayaane cuMdaDI paherAve che. sthaLa ane saMjogo pramANe pheraphAra thatA rahe che. sarANiyAomAM amuka zabane agnidAha Ape che paraMtu svajano mRtadehane nanAmImAM upADIne cAle che te keTalAka mAM para pULI saLagAvI mUkI pachI dATe che, vakhate tenA pagane bhAga AgaLa rAkhe che, nanAmInI rAvaLiyA, naTa, cAmaThAmAM, jegI va. kemamAM mRtadeha daTAya che. AgaLa eka mANasa devatAnI bharelI eka talaDI-deNuM laIne AgaLa cAle che, jene "deNiyo" kahevAmAM Ave nedha - vizvamAM pravartatI aMtimakriyAne lagatA che. pachI svajano ane paDozIo ughADe mAthe ane A lekhane pUro karavA mATe je sAmagrIno mATe upayoga pagarakhAM paheryA vinA zamayAtrAmAM sAmela thAya che karavo paDayo che tenI yAdI ahIM ApI che. lekha-viSayanuM * rAmanAma satya che," "rAma bolo bhAI rAma" vagerenuM svarUpa jotAM lakhANanI maulikatA jatI karavI paDI che moTethI uccAraNa thAya che. (alabatta, zaheromAM have ane vividha mAhitInuM saMkalana saMpAdana karIne saMtoSa sapheda kapaDAM vinA calAvI letAM IstrITAiTa kapaDAMvALA mAnave paDayo che. keIka sthaLe te anuvAdane ja AdhAra DAghuo paNa jovAmAM Ave che. zabane bhaDabhaDa karatI le paDyo che. "raMgataraMga" nA vividha aMkamAMthI agnijavALAo vIMTaLAtI hoya te vakhate paNa dhaMdhA. A aMge je vigato AvatI hatI te pikI zrI abdula rojagAranI vAto, haMsI-majAka vagerenI mAtrA vadhatI jAya salAma e. zekha, kamaLasiMha rANAnI noMdhano upayoga che!) gAmaDAmAM strIo mRtadehanI pAchaLa gAmanA jhAMpA karavA badala tathA grIka-mananI aMtimakriyA mATe sudhI ane zaheramAM zerI sudhI pAchaLa jaIne pAchI hArparanA zabdakozane samajavAmAM madadarUpa thavA aMge vaLI jAya che. mRtadehane laI jatAM jyAM "cakaluM " A mArA sahaadhyApaka mitra zrI harSadabhAI eca. rAvalano, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #350
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 333 mAhitImAM madadarUpa thavA badala pALiyAdanA lekhakabaMdhu zrI devajIbhAI khokhara tathA nIcenAM saMdarbha sAdhano, pratyakSa ke parokSa rIte A lekha mATe upayogI thayAM che te saune atyaMta AbhArI ane RNuM chuM, (1) bhAratIya saMskRti 1. A, 1954, ramaNalAla va. desAI prAcyavidyAmaMdira, vaDodarA (2) rAsamALA bhAga-2 2. A, 189, le. elekajhAMDara phArbasa anu. raNachoDabhAI udayarAma gujarAta varnAkayulara sosAyaTI, (3) hiMdustAnanA de - 1913, I. esa ena mATina (bhASAMtara) nAmadAra gAyakavADa sarakAra, vaDodarA, (4) gujarAtanuM saMskRtidarzana 1. A. 1964, prA. kuMjavihArI mahetA ane pro. rameza zukala dhI piyulara pabliziMga hAusa, surata (5) bhAratIya sAmrAjya zAke saMvata 1815, nArAyaNarAva bhavAnarAva pAvagI bhASAMtarakato raNachoDabhAI rAmabhAI vakIla saMvata 1956-57 borasada (6) Harper's Dictionary of Classical Literature & Antiquities, 2. A, 1897, Edited by Harry Thurston Peck American Book Company, Chicago. (7) sAmayike - jovAnI, ragataraMga, zrIraMga, akhaMDAnaMda, navacetana vagere.... (8) rAjasthAnane ItihAsa-graMtha. 1, 1. A. 1829 karnala jemsa TeDa atu. ratnasiMha dIpasiMha paramAra bhASAMtara A-3, 1964. sastuM sAhitya vardhaka kAryAlaya, amadAvAda (9) karnala veTsana gejheTiyara 1. o. 1886 le. karnala sana bhASAMtara-narmadAzaMkara lAlazaMkara HIND OPTICAL CO. EXPORTER & WHOLE SELLER OF SPECTACLE FRAMES 384-B, KALBADEVI ROAD, BOMBAY-400 002. (INDIA) OFFICE + 318674 * 314004 Resi. : 476042 Jain Education Intemational
Page #351
--------------------------------------------------------------------------
________________ 334 vizvanI asmitA ** * *********** saurASTra gAMdhIjI grAmodhdhAra TrasTa **** *** ****** *** ***** * * ** ** * * vinA sahakAra nahi uddhAra" TelIphona naM 2311-2360-2413-2271 visanagara tAlukA majura sahakArI maMDaLI lI. visanagara. sthApanA sane 1953 zera kepITala - rU. 11, 4, 760. rIjharva phaMDa ane anya phaMDo :- rUA. 95,23, 160. bAMdhakAma kSetre pragatiH A majura maMDaLIe zarUAtamAM nAnAM nAnAM kAmane ke gujarAtamAM zubhAraMbha karyo ane visanagaranA bhekhadhArI saha kArI kAryakara zrI sAMkaLacaMdabhAI ane bIjA sahakArI kArya3. karono doravaNI nIce bhAratanA judA judA bhAgomAM bAMdhakAma jevAM ke rastAo, ranave, pula, makAne, vagere atyAra sudhImAM 3 vIsa karoDa rUpiAnA kAmo karI A dezanA navanirmANamAM pitAne mahattvane phALo Apyo che. mahAkAya bAMdhakAmo karI majura maMDaLIe sahakArI pravRttine zakalagI apAvI che. bIjI sahakArI saMsthAone UbhI karavAmAM potAne mahatvane phALo Apyo che. sahakArI maMDaLImAM ekaThI thatI muDI kAInuM zeSaNa kare nahi ane te koI vyaktinI mAlIkInI bane ke nahi tenuM A majurI maMDaLI udAharaNa che. bAMdhakAmanA TenDaramAM harIphAI karI majura maMDaLIe sarakArazrInA lAkha rUpIA bacAvyA che. berIga vibhAga : harIyALI krAMntimAM AgekUca - maMDaLIe e borIMga rIga 1958mAM kharIda karelI te uparathI pitAnA varkazopamAM bIjI ATha rIge banAvI ane uttara gujarAtamAM pAtALakuvAo karavAnuM zarU karyuM ane Aje cAlu che. atyAra sudhI 2600 pAtALakuvAo karyA che. A rIte gujarAtamAM ja nahi, paNa bhArata dezanA bIjA bhAgamAM sahakAranA sahAyaka dvArA khetInA huM arthataMtrane sudaDha karavA khetInA pAyAnI jarUrIAta jevA pANInI sagavaDa maMDaLInA Tayubavela ( berIMga vibhAga ) 3 dvArA sujIta karela che. uparAMta maMDaLIe adyatana varka zepa UbhuM karI oIla enjane kheDutone vyAjabI dare purAM pADelAM che. A rIte kAmadAra ane kheDuta khabhekhabhA milAvI ekabIjAnA sahakArathI A dezanA navanirmANamAM prayatnazIla che. uttarottara amArI maMDaLInI pragati vadhAravA ApanA sahakAranI AzA rAkhIe chIe. prabhudAsa bhIkhAbhAI paTela ceramena narendrakumAra nA. vyAsa, mAnada maMtrI Ara. ema. zAha. menejara a ** **** * * ***** gaDhaDA (svAmInA) ji. bhAvanagara pablIka TrasTa rajI. naM. I-188 tA. 13-12-'15 khAdI grAmodyoga kamIzana pramANapatra naM. 175 InkamaTekSa mUrti patra naM. IC exmpt 33-127/7pa udeza -"grAma sudhAraNA, meghone pretsAhana ApavuM ane grAmajanomAM naitika, zaikSaNika ane zArIrika keLavaNI mATe racanAtmaka kAryo hAtha dharavA." - (saMsthAnA baMdhAraNamAMthI) Adya sthApa-sva. zrI je. sI. kumArappAjI sva. zrI darabAra sAheba gopALadAsa desAI sva. zrI vaikuMThabhAI la. mahetA sva. zrI baLavaMtarAya go. mahetA sva. zrI ucharaMgarAya na. Dhebara sva. zrI mohanalAla me. zeTha mukhya kAryAlaya :-grAma udyoga maMdira, gaDhaDA svA. ji. bhAvanagara (gujarAta) pIna : 364 750 (saMsthAne maLatuM dAna InkamaTekSa mAphIne pAtra che.) hAlanuM TrasTI maMDaLa :zrI manubhAI ma. bakSI pramukha zrI lalubhAI e. zeTha kAryavAhaka pramukha zrI damayaMtibahena jA. modI TrasTIzrI zrI prabhudAsabhAI e. zAha TrasTIzrI zrI chelabhAI ja. zukala menejIMga TrasTI. * * ******* ** * **** * * * ***** *************** ********** **** ** ****** *********** *** ***** * ** ******* ********* ** * * ** ** ***** * Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #352
--------------------------------------------------------------------------
________________ nAIla nadInI prAcIna saMskRti -zrI puSkarabhAI gekANuM mAnava paththarayugamAMthI kAMsya yuga tarapha vaLyo; guphAo. tene parvatALa vanya pradeza ane raNanuM rakSaNa hatuM. uttare mAMthI bahAra nIkaLe tyAre teNe kaI paNa nadInuM bhUmadhya samudra ane sinAi pahADI tenuM zaraNuM lIdhuM hatuM, jyAM tene pANI ane khorAka sahelAIthI tethI ja tyAM saMskRti tenI carama kakSA sudhI vikAsa maLatAM thayAM. zikAra karI khAvAnuM meLavato mANasa pAmI. rAjya dhana tyAM kalA-kArIgIrI, zi6pa-sthApatya, vananAM jhADa phaLa ane kaMda upara jIvavA lAgyo. zikAranI khetI ane lokonI sukhAkArI mATe vaparAyuM. viMDabanA TaLI. dhIme dhIme te daravarSe nadI kAMThe nava. nAIla nadIne pravAha dakSiNathI uttara tarapha che; tethI palavita thatAM jhADa ane ghAsa joI khetI zIkhe. nadIe nAva dvArA mizra prajA nadImAM vyavahAra karatI ane nAIlane temAM madada karI. tethI ja jagatanI prAcInatama saMrakRti pravAha tene madada karate. vaLI pavananI dizA uttarathI ene vikAsa nadI kAMThe thaye che. dakSiNa tarapha rahetI. tethI misaravAsIo nAvane saDha (1) I.sa. pU. 5000mAM siMdhu nadInI khINamAM lagADI nAIla nadImAM ja pharI pitAne nivAsasthAne vikaselI harappIya saMskRti - mahe-jo-daDo ane harappA- AvI zakatA. nAIlanI nahere dvAre paNa teo khetI thI lothala sudhI. karatA ane te naherAno upayoga mAga tarIke paNa karatA (2) I.sa, pU. 4000 thI I.sa. pU. 1000 sudhI rahetA. Ama nAIla tenI piSaka, mArgadarzaka ane rakSaka nAIla nadInI phaLadrupa khINanI mizra saMskRti - sudAnanA banI tethI teoe nAIlane "hApI" nAme deva gaNI uttara bhAgathI ijiptanA vistAramAM cheka sinAInI pUjA karI. e deva puruSAkAra hatA. paNa tene ura pradeza TekarIo sudhI. strIne hato, kAraNa ke misaravAsIone mana nAIla teonuM -mAtA bALakanuM poSaNa kare tevI rIte-paSaNa karatI. (3) I.sa. pU. 3000 thI I.sa. pU. 800 sudhI : yukreTisa ane taigrIsa nadIonA phaLadrupa pradeza AsapAsanI ane vaLI puruSa jema tenuM rakSaNa karatI. tene mATe khorAka lAvI ApatI. sumera akkaDa ane bebIlonanI saMskRti eziyA mAI. nora (mepoTemiyA = be nadI vacceno pradeza) ane nAilanI prajAe pitAne madada karanAra hareka jaMtu, IrAka sudhI je IrAna sudhI vistarI hatI. prANI, pakSI, vanaspati ane prAkRtika zaktione deva tarIke pUjyA che. kevI bheLI ane vivekI prajA ! pitAne madada (4) I.sa. pU. 1766 thI I.sa. pU. 1297 sudhI : --AMga-ho ane yAMga-se-kyAMga nadI vaccenA khINa karanAranuM RNa kadI bhUlI nathI. misaranA pahelA de prakRti mAMthI bahAra AvyA. sarjananA deva Atuma tenA pradezamAM UpaselI prAcIna saMskRti. putra zu (havA) ane putrI tephanuta (bheja) hatA. te vizvano khINa pradeza koI jagyAe 2 kilomITara bannethI thayA geba (pRthvI) ane putrI nuta ( AkAza). pahoLo che te kaI jagyAe vadhumAM vadhu 20 kilomITara pahoLo A cAre deva prakRtinA svarUpamAMthI thayA. gela ane che, jemAM ebIsiniyana parvata uparathI kheMcAIne Avato nutanAM cAra bALake osirIsa (putra) ane AIsIsa kAMpa e pradezane phaLadrupa banAvate rahe che. te pradezamAM (putrI) tenAthI thayo harasa (sUrya). tenA bhAI seTa misaravAsIo khetI karatA ane cAre taraphathI salAmata ane bahena nephathI teonI IrSyA karatAM ane teNe hAI vikAsa pAmyA. olirIsane mArI ane nAIlamAM pheMkI dIdhA. AisIse khINa pradezanI pUrva tarapha nabiyana raNa ane pazcime tene bahAra kADhavA eTale seTe tenA 14 TUkaDA karI nAza paNa libiyAno raNa pradeza Avelo che. dakSimAM paNa karyo. pharI AIsIse tene joDI potAnA satItvathI Jain Education Intemational
Page #353
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI arimatA 336 zarIrI jIvana ApyuM. tethI tene horasa putra thayA, jene gheTAM ane ziyALAmukhI manuSya ke garUDamukhI manuSpAkAramAM Aisise gupta rIte ucheryo ane teNe seTane harAvI misaravAsIoe pUjyA che. pitAna vera lIdhuM. tyArathI esirIsa mRtyunA deva prANIoe IjiptanA jIvanane bahu asara karI che. gaNAyA ane harasa jIvanano deva. harasane misaravAsI- te misaravAsIoe prANIothI kAma lIdhuM che. tene pUjyAM ee garuDanuM svarUpa ApyuM che. mizranI prajA sAcesAca che. prANIone khorAka banAvyo che. prANIone pyAra saraLa che. tenA devomAM IrSyA ane veranI bhAvanA paNa karyo che tethI pirAmiDamAMthI maLatAM keTalAka pepIrasamAM bharI paDI che. tyAM paNa Aisisa jevI satI che, jene siMha ane haraNa hasatAM hasatAM zetaraMja ramatAM hoya, 3000 varSa vItyA pachI paNa rahAIna ane Denyuba nadIne haraNanA dhaNane ziyALa vAMsaLI vagADato hAMkI jate heya. kinAre tenAM maMdire thayAM che. haMsanA TeLAne bilADI lAkaDIthI bhagADatI hoya. Ama harasa e sarSa - misarano jIvanadAtA ane sAkSAt ghaNuM maLI AvyuM che. ijiptanI prAcIna lipimAM bilADI deva. pAMcamA rAjavaMzathI dareka rAjA pitAne sUryanA putra mATe " myAu" zapda che. IsapanI nItikathAomAM prANIonI - "ra" no putra gaNAvato. tenA mAnamAM nAilane kAMThe vArtAmAM ke ApaNI paMcataMtranI vArtAomAM - misaranAM sayamaMdiranI hAramALA che. nAIlanA DeTA pradezane prANIomAM mAnavIya vyavahAra darzAvavAnI kaLAnI - khUba kAMThe sayamaMdironuM zahera vasyuM hatuM. heliopolIsa asara paDI che. prAcIna AryanI kadAca tyAM asara paDI je Aje nAtana kAhIcanuM eka upanagara banI gayuM che! hAya ke kadAca misaramAM tenuM mahatva jaLavAyuM hoya tema prAcIna misaramAM gAyanI pUjA thatI. tenuM dAna devAtuM Atama-re divase nAvamAM thotha, harasa ane gela ane gAyanA dUdhanI vAnagIo banatI; tathA sUryane pUjAmAM jevA devo sAthe AkAzanI saphara karatAM ane rAtre jalano artha ApavAmAM Avato. IjiptamAM vizALa bhUgarbhane ajavALavA cAlI jatA. tenA duzamana devanuM nAma maMdira, makabarA ane pirAmiDo baMdhAyA che. tenAM A hatuM "epephisa" je tene tephAna ane dhummasathI DhAMkI sthApatyone prAcIna jagatanI ajAyabIo gaNavAmAM detA. Ave che. misaramAM "zenI judA judA svarUpamAM pUjA thaI cothA rAjavaMzamAM pirAmiDo, kisa maMdira baMdhAche. pirAmiDa AkAra "renuM mUrtimaMta svarUpa che. vAnI zarUAta thaI. I.sa. pUrve 2600 varSa pahelAM goLa thALI jevo sUryAkAra re, garuDa, devI AMkha, gheTuM IjiptamAM jyotiSanuM jJAna hatuM, pirAmiDo uttara dhruvane ane eprI' nAme chANunA kIDAnA AkAramAM pazu pUjayA darzAvatA baMdhAyA che. AlA Denisa uttara dhruvane che. kheprI chANumAM svayaM utpanna thAya che. tethI tene "re" tAro hato, je dhruva tArAthI Aje thoDo dura che. gaNavAmAM AvyuM hatuM. A eprInI dhAtu prati misaranA rAjAonI kabara tathA jyotiSagaNanA ema misaramAM calaNa tarIke vaparAtI. mamphIsanI rAjagurunI ane mATe pirAmiDane upayoga thato hato. pirAmiDanI kabaramAMthI 17 iMca UMco ane 13 " carasa beThakavALo aMdara dvArathI sAMkaDI UDI sIDI cheka nIce sudhI jatI pirAmiDa maLI AvyuM che, jemAM kotarAela che jemAMthI teo AkAzanuM darzana bahu ja saceTa karI eka pAdarInuM ghUMTaNa sudhInuM zarIra-jenA be hAtha varada vAra hAtha dharI zakatA ane kALagaNanA nirmita karatA. 365 divasanuM madrAmAM che ane tenI AsapAsa citralipimAM '2' varSa pahelavahela Ijipta svIkAryuM. I.sa. pUrve 4200 sUryadeva jIvanadAtAne uddezIne lakhAyuM che ke "tame ka' na lakhAyuM che ke "tama varSa pahelAnAM avakAzI nakazAo misaramAMthI maLI AvyA sava devonA prabhu ! suMdara rIte prakAze che, suMdara che che. I.sa. pU. 1300 thI 1236nA samayamAM rAmasesa tamArI pRthvI uparanI kRtio !!" bIjAnA rAjaya vakhatamAM AkAzI cAra cara rAzi meSa, misaranI prAcIna deva paraMparAnI ghaNA dezomAM asara karka, talA ane makara vacce AkAzane 12 vibhAgamAM paDI; tenA 3 hajAra varSa pachI paNa AI sIsanA maMdira vibhAgavAmAM AvyuM hatuM. AkAzanA adazya goLArdhane yuropamAM rahAIna ane Denyuba nadI kAMThe UbhAM thayAM. pRthvI devatA gela ane AkAzIdevI natathI dazya goLArdha * 2 ne thALInA jevA sarNa tarIke, devI AMkha tarIke te misaramAM darzAvelA che. rAmasesa cAranI (I.sa. pU. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #354
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 237 1200-1085) kabaramAMthI AkhA AkAzano e urA ane cipsanA pirAmiDo moTAmAM moTA che jyAre nakazo maLI AvyuM che ke jemAM dareka kalAke tArAonI tatAnakhopanano pirAmiDa vikhyAta che. gati ane dareka mahine tArAonI sthiti tenAthI jANI zakAya. pirAmiDanI racanA ane temAM rahela lAMbI UMDI nI u4 prAcIna ijiptamAM evI mAnyatA hatI ke mRtyu amuka judA judA kANumAM AvelI sIDI eka prakAranA prakAranA pachI mAnavIya AtmA divase pakSI rUpe UDI jAya che harabInanI garaja sAratA ane avakAzI darzana tenAthI ane rAtre te svasthAne AvI bhego bhogavato. tethI mRta cokkasAIthI thaI zakatuM tethI ja misaravAsIoe avakAzI mAnavInA zarIrane sAcavI rAkhavAnI kalA misaramAM jJAnano khUba vikAsa karyo hato. ane tene AdhAre nAIlanI vikasI. te zarIramAMthI mamI banAvatAM. temAM 70 bharatI-pUrathI rakSaNa meLavyuM hatuM to vaLI khetI divasa lAgatA. zarIramAM saDI jAya tevA bhAga kADhI laI mATe anukULa mosama nakkI karI hatI. jAdA judA pAka seDAnA pANImAM tene rAkhatA. pachI zarIrane sUkavI tenI mATe judA judA samaya A avakAzI gaNanAnA AdhAre upara 20 paTa lInanathI vIMTI letA ane pachI tene ratnanakkI karI misaravAsIoe khUba samRddhi meLavI hatI. jaDita suvarNamaya manuSpAkAra peTImAM sAcavatA ane keTalIka poSaNa meLavyuM hatuM ane pitAnuM rakSaNa karyuM hatuM. vidhio sAthe pirAmiDanI kabaramAM mUkatA. A pirAmiDamAM rAjAnA upaga mATe badhI ja cIja vastuo ane bahusaMkhya pirAmiDoe misaranI prAcIna sabhyatA dAsadAsIo paNa mUkatA. sAthe pirAmiDamAM nAnuM maMdira upara khUba prakAza nAkhyo che. A pirAmiDomAM moTAmAM paNa rahetuM ane te maMdira pazu, pakSI, jIva jaMtu-prakRti AdimAMthI banelA dene samUha cItaravAmAM Avato. meTA pirAmiDanI UMcAI 750 phaTa che. lagabhaga 500 pirAmiDamAM moTA pramANamAM suvarNa, rUpuM, jhaverAta kayubITa IjiptamAM 1814 iMca laMbAInuM "kayubITa" ekama gaNatuM. tyAMnI ITo 1/2 * 1/4 x 18 kayubITanI thatI. vAparavAmAM AvatAM, tyAranI kalA jaI Aje sau herata pAmI jAya che. briTiza sAmrAjyamAM Aje paNa iMTanuM e ja mApa raheluM che. 9" x 4' x 2" e IjiptanI deNagI che. eka AvAM ja vizALa sthApatya maMdiranAM che. temAM abu noTIkala mAIla barAbara 4000 kayubITa thatAM. eka phedhama= siela karnAka ane minmA memphIsa ane gIjhAmAM vizALa 4 kayubITa thAya che. pirAmiDano pAyo paNa 5004500 maMdiranAM khaMDero Aje paNa maLI Ave che. maMdire 200 kayubITa jeTaluM rahetuM. A pirAmiDamAM 4 Tana vajanathI phaTa jeTalI UMcAImAM rahetAM ane te paNa nAIlanI 200 Tana vajana sudhInI pracaMDa zilAo vaparAI che. pazcime rahetAM te vaLI tene parvatamAM korI kADhavAmAM tAMbAnI karavata, chINI, hathoDI vagere hathI Ave tyAre AvatAM. tenI racanA evI rahetI ke te maMdiranA utsavane vaparAtAM. A pracaMDa zilA upara kaDiyA ane majaranI divase UgatA sUryanuM paheluM kiraNa maMdira aMdara gabhaToLInAM nAma rahetAM. A paththarene nAIlanI naheramAM gRhane ajavALe. A vizALa maMdironA aMdhAriyA garbha patharALa taLiyA upara carabI copaDI tenI upara ghaseDa gRha AgaLa vizALa cogAna rahetuM, jyAM utsava samaye vAmAM AvatAM. pANIno vega ane nIce lIsI carabI prajA darzana mATe AvI zakatI. mAdaramAM rAjA ane yukta sapATI ane adbhuta manuSyabaLathI A zilAo purohita sivAya koI paNa prajAjana ADe divase pravezI pirAmiDa bAMdhavAnA sthaLe lAvavAmAM AvatI. 2500 varSa zakatA nahi tethI dareka misaravAsInA gharamAM " bela"nuM pahelAM thaelA itihAsakAra heroDase Akhe dekhyuM varNana nAnuM maMdira rahetuM - jemAM rahela devatA gharamAMthI sarpa lakhyuM che ke, AvA paththaro majUro lAkaDAMnA DhALavALAM Adi dUra rAkhatA ane gharanuM sarva prakAre rakSaNa karatA. yaMtro dvArA upara caDAvatA hatA. moTAmAM moTA pirAmiDa dareka misaravAsI jIvanamAM ebIDojhanI yAtrAe ekavAra ne A dhatAM 20 varSa lAgyA hatA ane eka lAkha mANase jatA - e sthaLe sirIsa mRtyu pAmI ane pharI sajIvana e te mATe ja majUrI karI hatI. A pirAmiDa thayA hatA. IjiptamAM tyAre lagabhaga 2200 deva pUjAnA nAIlanI pazcima baMdhAyA che. sUmasti - mRtyunA pratIke hatA. pAMcamA rAjavaMzathI rAjAmAM IzvarI tatvane Apa - svIkArI Ama karavAmAM AvyuM che. phAroha khApA, menkA karavAmAM AvyA tyArathI rAjA ane rANInI vizALakAya Jain Education Intemational
Page #355
--------------------------------------------------------------------------
________________ 338 vizvanI asmitA pratimAo maMdiramAM ane maMdiranA dvArA bahAra mUkavAmAM moTAmAM moTuM taLAva che. temAM abu sibbalanuM maMdire AvatI. DUbI jatuM hatuM tethI yuneskoe 50 karoDa Dolara khacI 3200 varSa pahelAM abu sielanuM maMdira 110 A AkhAye maMdirane tenI vizALakAya 23 pratimAo UMcI 125 phuTa pahoLI ane 200 kaTa lAMbI pahADIne sahita 200 phUTa UMcAI upara parvatanI ghATI upara e ja kApIne banAvAyuM che. temAM pahelA khaMDamAM 30 phUTa UMcI hAlatamAM pharI bAMdhyuM che. lAgatuM ja nathI A maMdira rAmasesa bIjAnI ATha pratimA che. divAla upara rAmasesa atyAre baMdhAyuM hoya ! nIcethI tenA TukaDA kApI kApIne bIjAnAM jIvanakAryo AlekhAyAM che. aMtara nijamaMdira- 200 phUTa UMcAIe te tavI ja rIte goThavAyA e mAM cAra pracaMDa matio che jemAM eka surya deva "rA sthApatyanI addabhuta ajAyabI che. ane traNa hajAra varSa horAsa" bIjI thI visa devatA "Amana", trIjI memphisa jUnI prAcIna saMskRti jaLavAI rahI che. devatAnI ane cothI rAmasesa bIjAnA pratimA che. daravAjo AsvAna baMdha baMdhAtAM dara varSe Ijiptane 400 upara rAmasesa bIjAnI 65 phUTa UMcI cAra pratimAo karoDanI AmadAnI thAya che. Ama temAM kharcAela samagra che. aba sielanA sUryamaMdirathI trazuso phUTa uttare eka rakama eka varSamAM ja pAchI maLI gaI che. nAnuM maMdira che, je rAmasesa bIjAnI rANI nepharArIe baMdhAvyuM che. (nephara = suMdara) A maMdira paNa 40 phUTa vizALa bAMdhakAmomAM misaranA prAcIna rAjyanI tole UMcu, navuM phaTa pahoLuM ane 70 kaTa lAMbuM che. pahADI kAI AvI zakayuM nathI. thIsamAM munahoTeva bIjAnAM kApIne te banAvyuM che. temAM 33 phaTa UMcI cha pratimAo be pUtaLAM vizALa che ane maMdira bahAra beThelAM che. che, jemAM traNa rAmasesa bIjAnI ane traNa rANI nekaratI. temAM eka pUtaLAmAMthI raDatA kUtarA jevA udAsI svara nI pratimAo che. mukhyatve A maMdira devI ja haThIra" nIkaLyA karatA. kAraNa ke temAM evI ta2Da rAkhavAmAM mATe rANIe baMdhAvyuM hatuM ane rANI napharatarI paNa AvA utA. rAjagAdI uparanI hakadAra tarIke rAjaya karanArI hatI dareka IzvarI rAjAne traNa prakAranI sagavaDa joIe ? tevuM dIvAlo upara lakhyuM che. 25 hajAra majUronI vIsa (1) amaratva mATe kabara-nivAsa varSanI kALI majUrIthI A maMdire baMdhAyAM hatAM. (2) mRtyu maMdira jemAM devone rakSaNa mATe pUjavA nAIla nadI mATe kahevata che ke te sAta sAla sUkI ane naivedya dharavA sagavaDa hoya ane ane sAta sAla pUra ubharapUra rahe che. tethI prAcIna (3) bhoga bhogavavA mATe ijiptamAM rAjA nadI upara nAnA nAnA baMdha bAMdhatA khaMDa jyAM bhogarahetA, temAMthI nahera dvArA pANI dUra nAnAM taLAvamAM vilAsanI bahusaMkhya vastuo hoya. I. sa. pUrve 1180 lAvI rakhAtuM jethI duSkALamAM te kAma lAge. hAla mAM baMdhAela 25 phUTa jADI dIvAlavALuM rAmasesa trIjAnuM "meDineTa hAu"nuM ijiptamAM AsvAna upara eka vizALa baMdha bAMdhavAnuM maMdira tenI sAkSI nakkI karavAmAM AvyuM - je baMdha 365 phUTa UMce pUre che. (111 mITara) che. tyAM nAIlanI khINa phakta 250 thIbsanA nagarapatinI 3400 varSa purANI kabaramAM mITaranI pahoLAInI che. kerInI ATha mAIla dakSiNe 21 thAMbhalAmAM senephara (nagarapati ) ane tenI patnI duniyAmAM moTAmAM mATe A vizALa baMdha Avelo che. merAITane judA judA dazyamAM majhekamAM caDIne cItarAyela A baMdha 1960mAM raziyAnI sahAyathI bAMdho zarU che. dareka rAjA pitAne horasa devanA sagA tarIke ja thayo ane amerikAnI sahAyatAthI pUro thayo. temAM gaNAvatA tethI tenI keza sajAvaTamAM bAja ke garuDa 450 karoDa rUpiyA kharcAyA che. ATha varSanI 40 hajAra goThavAyuM hoya che. A maMdirane grIsanA Tolemioe majUrAnI sakhata majurIthI A baMdha 1968mAM pUrepUro jIrNoddhAra karAvI sAcavyA hatA. temAM "epha"mAM 11 baMdhAye tenA kAraNe sADA pAMca hajAra corasa kila. phUTanI pratimA harasane garuDa rUpe rajU kare che. mITaramAM "nAsara" taLAva banyuM che. lagabhaga 500 I.sa. pU. 2850 nI gijhAnA sauthI moTAmAM moTA limITarathI vadhAre laMbAInuM A taLAva mAnavasarjita pirAmiDa pAse 160 phUTa lAMbI ane 70 phUTa UMcI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #356
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 339 rikasanI vizALakAya nRsiMha mati misaranA prAcIna mRtyu pachInA uttama jIvana pAmavA mATe temAM mAsthApatyanuM bhavya ane eka amara smAraka che te khApA- darzana hatuM. e baMdhAvelI che, jenA mukha uparanA bhAva kaI kaLI zakatuM nathI. rAjAnA IzvarIya rUpane te Alekhe che. mA'tamAM nyAya, satya ane vyavasthAno sumeLa hato. teo mAnatA ke "mAtA" sthira brahmAMDamAM dekhAtA prAcIna IjiptamAM magaranI pUjA thatI. thisanA virodha vacce samatalA sthApe che. sArI ane sAcI maMdiramAM hajAro magaranI kabara maLI AvI che. prAcIna jiMdagI jIvavA mATe dareka hakadAra che, tenuM lakSya te che, ijiptamAM elekajhAniyA baMdaranI sauthI moTAmAM moTI ijiptamAM "pApa" jevuM kAMI nahotuM svIkArAyuM. mada, dIvAdAMDI gaNAvI zakAya. A nagaranI sthApanA mahAna moha, krodha, lobha ke kapaTane teo samatulAthI dUra sikaMdare I.sa. pUrve 332mAM karI hatI. paNa hAla A gaelI sthiti mAnatA-pApa nahi. saMyamanI atizayatAne dIvAdAMDInA avazeSe maLatA nathI. paNa "mAtA"mAM vinAzanuM kAraNa gaNavAmAM AvI che. jIvanane aMte esirIsa deva darekanA hadayane toLaze. prAcIna ijiptanA loko ItihAsa lakhatA nahi ane je teo sAcI zIlavAna jiMdagI jIvyA haze to paNa smRtirUpa moTAM bAMdhakAma dvArA rAjAonAM kAryo tene amaratva Apaze ane teo samatulA cUkI ane vigate temAM AlekhatA. te mATe nakazA banAvavAnI gayA haze to teone daityanA khorAka tarIke ApI kalA ijiptamAM hatI. I.sa. pU. 2500 pUrveno nakaze devAmAM Avaze. Ijiptane sarva dharma pratye Adara hato. maLI Avyo che, jemAM karaverA mATe misaranA vibhAga tethI te jyAre khristIo AvyA misaravAsIo upara pADavAmAM AvyA hatA. rAjyakartA tarIke ke misaravAsIoe te dharmane apanAvI abu sielanI mAphaka AmonanAM maMdira (karnAka). lIdho. Aje khristI dharmanI prAcIna kepTika zAkhAnA paNa vikhyAta che. thisanAM rANI hATa zepa sute prathama paMdara lAkha anuyAyIo IjiptamAM vase che. Ijipta mATe leTina zabda jipsamAMthI "kepTa" zabda Avelo che. strI rAjyakartA tarIke baMdhAvela maMdira ramaNIya che. yuesa trIjAnI te rANIe I.sa. pUrve 1600 varSa pahelAM ijiptane hAyakasasanI caDAInAM pariNAmothI - jUnA karAranA saMta "mejhisa" hibra hatA. tyAre bacAveluM. strIne samAna hakka rAjyAdhikAra mATe hibrao gulAma tarIke jIvatAM, ane tyAM putra janma thAya to tene mArI nAkhavAmAM AvatuM. "mojhisa" svIkArAyAM hAI ijiptamAM bhAI-bahena paraNatAM paNa te jamyA pachI tene nAIlanA ghAsamAM saMtADI devAmAM prathA phakta rAjakuTuMba pUratI maryAdita hatI. prAcIna AvyA, ane pachI nAIlamAM tarAvI daIne tene jAna misaranI bhASAmAM pati ane bhAI mATe eka zabda che. bacAvAyo. misaranI rAja kuMvarInA hAthamAM te AvyA. ane patnI ane bahena mATe paNa eka ja zabda che. tethI teNe tene pALI poSI moTA karyA. ekavAra hibru majUrone evI mAnyatA rahI ke tyAM bhAI-bahena paraNatAM hatAM. phaTakAvanAra eka mistrIne teoe mAryo ane gula. mane paNa Avu phakta rAjyakuTuMbamAM rAjyanA bhAgalA na cheDAvI IjharAela tarapha laI gayA. te IjiptanA 500 paDe te mATe ja thatuM hatuM. bAkI prajA yatheccha paraNutI jevA devanI mAnyatAthI kaMTALyA hatA. eka ja Izva mAM hatI. IjiptamAM chUTAcheDA maLI zakatA hatA paNa tevuM teo mAnatA. sinAInI pahADIo uparathI teoe javalle ja banatuM hatuM. enuM kAraNa mAtra eTaluM ja ke Apela upadeza jagavikhyAta che. tenI daza AjJA o misaravAsIone dharma mAM khUba zraddhA hatI. khristIo mATe dharma che. teo IjharAela pahoMcatA rAjyaguruo ane prAcIna misara rAjAonA zabdo pahelAM tyAM sinAInI pAra ja avasAna pAmyA. kAyado banI jatA hatA. paNa temAM "re" sUrya dvArA -banAvela "mA"ta' misara mATe dhArmika AjJAone misaravAsIonI saraLatAe ja teone Araba dharma samUha hato. prAcIna misaramAM zIla mATe temAM AjJA svIkAra karavAmAM paNa aTakAvyA nahi. ArabonA AkramaNa hatI. sadAcAra mATe temAM niyama hatA. punarjanmamAM tathA pachI misaravAsIoe svecchAe ja muslima dharma svIkArI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #357
--------------------------------------------------------------------------
________________ 340 vizvanI asmitA lIdhe hoya tema jaNAya che. kAraNa ke damana, sattA ke kArIgare, zilpakAranA deva tarIke teo vikhyAta kAyadAthI keIna dharma badalI zakAto nathI. hatA. misaranI saMskRti "dUdha" upara racAelI saMskRti che. saMgIta misaranuM aMga hatuM. pirAmiDa bAMdhanAra mAMsAhArI tyAM jaja hatA. halakI kema ja mAMsAhAra majUre nAIlamAM divasarAta saphara karanAra nAvike ane karatI. misaravAsIoe vaijJAnika DhabathI naherano vikAsa rAjakuTuMbe aharniza lAyaranA saMgItathI guMjatAM. taMtakarI, khetInI addabhuta phasalo meLavavAnI yojanAo vAgha sima misaranI dena che. AjanA hArma temAMthI sAkAra karelI hatI. anAja, phaLa, phula, kaMdamULa vagere UtarI AvyA che. misaravAsIone khorAka hato. anAja tenA telanuM mApa hatuM. lagabhaga 7000 ghauMnA dANA jeTalo pAMDa thAya. cAra hajArathI vadhAre varSa pahelAM misaramAM kAgaLa teonuM vajananuM mApa "sTona" cokkasa mApane paththara banyA. pAtaLI paNa cIkaNI netara ke vAMsa jevA UbhA hate jenuM vajana eka lAkha ghauMnA dANA jeTaluM thatuM jhADanI chAlamAMthI kAgaLa banatA. te vRkSanA nAma uparathI hatuM. briTizaroe eka sTena barobara lagabhaga cauda tene pepIrasa kahetA. I.sa. 1858mAM hetrI rInDane pAunDa vajana svIkAryuM che te misaranI deNagI che. lakasaramAMthI pahelo pepIrasa maLI Avyo te I.sa. pU. 1000 nI sAla jeTalo jUno hatuM jemAM gaNitanA papa00 varSa pahelAM misaramAM sanIo hatA. teo dAkhalAo hatA. temAM laMbacorasa, carasa, vartuLa ane sona gALatA karatA temAM hIrA jhaverAta jaDI suMdara naLAkAranI vigata hatI. pAyathegorAse be hajAra varSa AbhUSaNo banAvatA. kheprIne pavitra kIDo ane kamaLa pachI zodheluM ( kATakhUNAnI bAjuonA varga barobara te tenA jhaverAtamAM badhA kaMDAravAmAM AvatAM. veSabhUSA, trikoNanI trIjI kATakhUNA sAmenI bAjuone varga thAya) vAsa, devanI pratikRtio, nAga ke bAja mukhavALo prameya temAM hata. mukuTa vagere suvarNa maMDita banAvavAmAM AvatAM. rAja, kuTuMbamAM moTe bhAge suvarNa ane jUja pramANamAM rUpuM prAcIna ijiptamAM zikSakonuM sthAna ghaNuM UMcuM vAparavAmAM AvatuM. lekhaMDa tyAre jUja vaparAtuM. I.sa. hatuM. pustaka upara prema karavAnI salAha mAbApa patrone pU. 1350nA samayanI phakta eka kaTAra lokhaMDanI maLI ApatAM. lekhaka sivAya dareka vyavasAyI parAvalaMbI hato AvI che. 192 suvarNa maNukAvALo rAjA thummasa trIjAnI I.sa. 1799mAM misaranI nAIla jyAM bhUmadhya samudrane patnI (rezI )ne nekalesa bahuja addabhuta ghareNuM che. maLe che te DeTAnI moTI zAkhA rojheTAmAMthI eka paththara tenA penDalamAM 370 thI vadhAre kiMmatI paththara jaDelA maLI Avyo, tenI upara citrabhASA hatI. te misaranI che. ijiptamAM citrakalA, lalitakaLA ane vijJAnane khUba prAcIna herAglAIpha bhASA - jenI asara prAcIna hibra vikAsa thayo hato. I.sa. nI zarUAtamAM temane jItanAra upara jovA maLe che. tenA 24 mULAkSaro citrothI darzAprajAoe tenI avagaNanA karI ane temanI pratye dhikkAra velA hatA. A mULAkSaro avAja, vicAra, vastu ane nI lAgaNIthI joyuM ane vizva sAMskRtika vikAsamAM bhAvano nirdeza kare che. bhASA pramANe uccAravALI paMdaraso varSa pAchaLa rahI gayuM. jItanAra prajAe sadAye "pheneTika" bhASAomAM te mukhya che. liba ane grIka Ama ja karyuM che. saMyamapriya Arya prajAe mehana - je - bhASA paNa lakhAyA pramANe uccArAya che. tenI upara A daDonI bhautika rIte carama kakSAe pahoMcelI saMskRtine heralAIpha bhASAnI cokkasa asara che. eka mULAkSara be Ama ja avagaNI hatI ane dhamane vijJAnathI samajavA -traNa vigata darzAvato. A bhASAmAM garuDa AtmAne mATe ApaNe be hajAra varSa pAchaLa rahI gayA. 1500thI darzAve che to vaLI mastakane, buddhine, dhArmika vicArane vadhAre citrakaLAnA suMdara namUnAo pirAmiDAmAMthI maLI ane kAra jevA vinine darzAve che. AvuM anya AvyA che. nayano misaramAM khUba vikAsa thayelo. tenA akSaro viSe hatuM. nAnI vArtAo ramUjI TucakAo lakhavA eka deva paNa hatA, TAha nAme deva brahmAMDanA sarjaka ane vecavAno rivAja hato. tyAre bhaNanAra mATe rAjya gaNAtA hatA paNa teo eka kalAkAra deva paNa hatA. chAtrAlayonI vyavasthA karatuM. "mAne" nAmanA misaranA Jain Education Intemational
Page #358
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga--ra rAjyaguruthI misaranA 30 rAjya vazenA itihAsa mAle. khelA maLI ALye che. tyAre sAhitya khUkha vikAsa pAmyuM hatuM. praya gItA ane kavitAo tathA devanI prArthanAo lakhAyelI maLI AvI che. thImsanA rAmasesanI daragAhamAMthI maLI AvelI adhUmA mATenI kavitA su dara che. * mane have nathI paDI mArI kezabhUSAnIpaN agara tuM mane hajuye cAhIza te, huM kezaguna karI haraghaDI rahIza taiyAra.... tArA pyAranI pratIkSAmAM ahI nadI pAra ! bhale paDayo magara ratIpara chatAM huM kUdIza hiMmatathI nadImAM, tane levA tArA pyAra mane prere che, te saje jyAre tane AvI hRdaya nRtya kare che; UghaDe che mArA hAtha tane bhIMsavA, ' misaramAM samAja che vagegamAM vaheMcAI gayA hatA. umarAvA ane dhama gurue, vepArIo ane kArIgarIza, kheDUtA ane majUrA ( gulAmA ). temAMthI Arthika rIte amIra, madhyama varga ane garIba sarjAyA. dharmaguruonu tyAM bahu ja varcasva hatu. zramajIvIonA bhAge rAjA dharmaguruo-umarAvA ane dhanavAna vepArIe vilAsavaibhava bhAgavatA. mahAlayA adhAvatA temAM rahetA, bAga bagIcAmAM pharatA, suMdara vastrAbhUSaNA paheratA, dhAtunAM mATInAM ane kAcanAM suMdara vAsaNA vAparatAM; sAruM. nicara rAsaracilu vasAvatA. nRtya ane saMgIta vaDe peAtAnuM dila bahelAvatA hatA. teo kalAne uttejana pazu ApatA. majabUta banAve che. mArAmAM sAhasa che. jalanidhi mArAmAM...' rahelI eka chu' ( tyAre ) mAtR kheDUta leAkeA sAdA gharamAM rahetA, mahenata majUrI karI gujarAna calAvatA, garIe ane majUrA dhanikA mATe khetI karatA, mahAlayA, pirAmiDAmAMdhatA ane peTiyuM raLI letA. A sarva samAjamAM srIonu sthAna mAbhAbhayuM' rahetu. tee svataMtra hu bhAgavatI ane milakata vArasA mATe paNa tenA hakka svIkAravAmAM AvyA hatA. 341 dhama gurue tathA rAjAe vaibhavazALI pArthiva jIvanane amara karavA yatnazIla rahetA ane tethI ja mRtyu pachInA jIvana mATe ane kIrti mATe pirAmiDA khAdhatAM, temAM mATuM kharca ane nIcalA vaRRtu te mATe zeSaNa thatuM tethI asaMkhya devA vacce aTavAelI misaranI saskRti pAchaLathI surApa - eziyAnA humalAomAM naSTaprAya thaI gaI. rAjyaguru ane rAjAonI devA tathA kAyadAe dvArA karavAmAM AvatI julmI sattAkhArIe misaravAsIAe paradezI sAme laDavAmAM rAjyakuLane madada na karI ane misara gulAma khanyu. misaranI sa`skRti paththara yugamAMthI kAMsyayugamAM AvI ane lehayuga sudhI teNe vikAsa sAndhyA. prAcIna itihAsakArAe misarane saMskRtinuM pAraNuM kahelu che. sa prAcIna misaranI jANa eziyA ane yuropavAsIone temanA vyApAra udyoganI nikAsa dvArA thaI ane tethI AkarSAI misarane lUMTavA - jItavAvALA AvyA. - prAcIna misaramAM tAMbAnA, rUpAnA ane suvaNunAM vAsaNA banatAM. kAcanA banAvanArA tenI phUladAnIe ane AsavanA pAtro banAvatA. sAnIe rAjyakuTuMba ane dhanika varga mATe ghareNAM, jhaverAta ane mukuTa vagere ghaDatA. vaNakara sUtara ane lInananu kApaDa vaNutA, suthAre khArI daravAjA, ratha, siMhAsana pa`ga Adi banAvatA, kuMbhArAnuM mATIkAma tyAre adbhuta hatu. kaDiyAe misara saskRtinA avazeSa Aja sudhI jIvatA rAkhyA che. vahANavaTIo vhANA - hADIe, mAlavAhaka tarApA banAvatA. Ama AjanI vepAra udyogeAnI pAyAnI IMTa misaramAM pahelIvaDelI dharabhAI. A taiyAra mAla AMtarika majArAmAM vaheMcAtA paNa gadheDA ane vahANu mAraphata bahAra dezivadezamAM paNa jatA. sIrIA ane ekhIaAnamAM misaranuM' kApaDa, masAlA ane prAcIna zilpanA namUnAnArAe paNa videzamAM AvIne bahumAnathI vasatA hatA. enI nikAsa thatI. misaramAMthI hunnaranI jANakArI dharAvaA sarvAMthI sa Mpanna misara bhautika sukhAnI carama kakSAe paheAMcyuM ane te sukha sagavaDa mATenI zeASaNakhorIthI AMtarika rIte niLa paNa banyuM. A vaibhave e bahArathI AkramaNakhArAne AkarSyA. misaramAM mAnavIyakuLa teA lAkhA varSoMthI tyAMnI pahADIomAM zikArI karatI TALIenA rUpamAM pharatu haze, isekahejAra varSa pahelAM leAke khINama
Page #359
--------------------------------------------------------------------------
________________ 342 vizvanI asmitA nAilane kAMThe vasavA AvyAnAM eMdhANa maLI AvyAM vALavAmAM AvI che. dakSiNa ijiptanA pradezane kamaLa ane che. dhIme dhIme nAIlanA uttara ane dakSiNa bhAgamAM tenI dAMDIthI darzAvyuM che. jyAre uttara misara pepIrasanA prajAnA kabIlAo sthira thavA lAgyA. khetI ane gau- cheDathI darzAvAyuM che, bane tarapha nAIla devatA che je piSaNathI pitAno vikAsa karavA lAgyA. aneka kabIlA- puruSa che paNa banenuM uparanuM zarIra aiNa che. stana enA saradAro rAjA banavA lAgyA ane uttara ane dakSiNa- maMDaLa darzAve che. je nAIlanI godamAM vasatA misaravAsInA rAjAo vacce vAraMvAra laDAIo, lUMTa ane AkramaNuM ene piSazu Ape. tyAra pachI misaramAM 31 rAjyavaMza thavA lAgyAM. I. sa. pUrve 3100 sudhImAM te uttara ane thayA jeNe misarane 3 yugamAM vaheMcI nAMkhyuM. dakSiNa nAIle vaselI prajAe be sabaLa jUthamAM vaheMcAI ne pitAnI zaktio veDaphI rahI hatI. tyAre misaramAM () prAcIna zAsana I.sa. pU. 2100 sudhI. DAhyA mANasoe varSonI mahenata pachI A be nAIlanAM rAja vacce saMpa karAvyuM. tenI yAdamAM pisamAM lakasoranA (2) madhyayugIna zAsana I. sa. pU. 1580 sudhI maMdiramAM eka suMdara zilpa maLI AvyuM che jemAM uttara ane- ane dakSiNa misaravAsIonuM majabUta joDANa darzAvavA be nAIla devatAnA hAthamAM rahela choDanI kalAmaya gAMTha (3) nUtana zAsanakALa I. sa. pU 600 sudhI. I. sa. pUrve - prAcIna misaranI vikAsagAthA rAjayakuLane ItihAsa (rAjavaMzamAM prakhyAta rAjAonA nAma lakhyAM che.) 1 I. sa. pUrve | 3100 3000 2900 2700 prathama rAjyavaze -rAjavaMza- | temAM mahattvanA rAjAonAM nAma jaNAvyAM che. uttara - dakSiNa misaranA joDANa pachI prathama rAjadhAnI 1. pahele (3100-1890) | dakSiNamAM thInisa nagaramAM hatI, je prathama samrATa mInAe AjanA kAhIrAnI jagyAe sthApI (nArame2) (mInIsa) sthApaka nAramera | teNe nAIlanI pUrva sUrya . "ena'nuM vizALa maMdira banAvyuM. tyAM divya maMtraracArathI sUryanI pUjA thatI. 2. bIjo rAjavaMza (2890 pazcima taTa para teNe nagara vasAvyuM jene yunAnIo thI 2686) memphIsanA nAme oLakhyuM che. tyAM temaNe sthApela "AIna zAza" nAme vizva vidyAlaya Aje paNa che tyAM khagoLa ane gaNitanuM jJAna ApavAmAM AvatuM. 3, jesara (2686-2613) trIjA rAjyavaMze khUba vikAsa sAdhyo. pagathiyAM jevA pirAmiDa vikasyA. (joserano pirAmiDa). phaeNikasanI pratimA banI. bhASAne vikAsa thaye. cothA rAjya4. (2613-2494) mukuM vaMzanA A kALamAM nubIAnA raNamAM suvarNa ane menko ure tAMbu bharI vaNajhAro AvatI. te sirI A ane lebane nathI vahANamAM kiMmatI paththaro AvatA. tyAre 5. (2494-2345) rAjA devI aMza tarIke sUryane vArasa gaNAI pUjAvA lAgyo hato. pAMcamAMthI 6ThThA rAjyavaMzamAM dharma6. (2345-2181) guruonuM jora vadhyuM ane sAmaMtazAhI eTalI vIpharI pepI pahele ke pepI-bIjAnA vakhatamAM rAjya nAnA TukaDAmAM pipI bIje vahecAI gayuM. vizALa pirAmiDo tyAre baMdhAyA. 2600 2500 ka. 2300 2200 Jain Education Intemational
Page #360
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra madhyakALanI zarUAtanA rAjyavA I. sa. pU. dvitIya madhyakALa 178+ thI 1567 navA rAjyavazA 1567 thI 1085 Jain Education Intemational 2100 I.sa. pU. 1700 1600 1500 1400 1300 1200 7. 2181-2173 8. 2173-2160 9. 2160-2130 10. 2130-2040 11. 2040-1991. menTe hATepa-2 12. 1991 thI 1786 Amune mhera senrusena mAmune hera 13. 1786-1633 14. 1786-1603 hAyakasAsa 15. 1674-1567 16. 1684-1567 17, 1650-1567 ( vireAdhI rAjyavazA 18. 1564-1320 ArhamAsa-1 zubheAsa- 3 (heTa zepa zUTa) Amuna hArTapa 3 ApenAmena tutAnakhAmuna hAre mahAma 19, 1320-1200 setI-1 rAmasesa 2 maneptAha 343 ekasesa varSa AMtarayuddho thayAM. sAmAe rAjA anI peAtAnI mATI kakharA jyAM tyAM khAMdhI. rAjya sattA rAjadhAnI pUratI ja rahI paNa te daramyAna saMskRtinI vikAsarekhA jaLavAI rahI. prabuddha sAhitya tyAre lakhAyuM. thimana vaze mahenata karI sarvAM eka karyu, pAte sAcA kheDUta tarIke khahAra AvyA. lAkhA ekara jamIna mATe sicAInI vyavasthA thaI. zilpanA vikAsa thayA. AsirIsa deva tarIke chavAI gayA. 1 | pUjrakAe tene pAka ugADanAra gaNyA che ane tethI tenI pUjAmAM jaLanI aMjalI ApavAmAM 3 3 AvatI. madhyayugIna rAjyavaza kAI agamya kAraNAsara nAza pAmyA. rAjyavazeA jhaDapathI khadalAyA. A kusaMpamAM tyAre eziAmAMthI semeTika kuLanA hAyakasAsa leAkAe nAIlanA DelTA pradeza jItI i.sa. pU. 1674thI 1567 sudhI e rAjyavaza sthApyA paNu 17 mAM rAjyava'zanA rAjAoe 83 vaSa svAta trya yuddha karI teone hAMkI kADhaLyA tyAre kAvya, nATaka, dha zAstra,vijJAna, auSadhazAstra ane zastrakriyA vikasI. eziyana pAsethI misaravAsI gheADA ane tha vAparatAM zIkhyA. paradezI caDAIothI bacavA ane hAyakasAsane hAMkI kADhatAM kADhatAM misaravAsIe peAtAnuM sAmrA jaya madhya ezIyA sudhI vistAryuM" tethI sAMskRtika prAcInatA tUTI paNa misare meLavyuM. paNu ghaNuM. tyAranA kArAoe zilpamAM ghaNu* adbhuta saryuM.. lakasAra, karnAka, rAjAnI khINa ane akhuzri spelanAM maMdiza tyAre sajA yAM. thiMgsanA deva mAmunanA dharmaguruonu jora vadhyuM'. rAjA AkhenAcene rAjyaguruenI sattA paDakArI pazu te cAlyu* nahi. ekezvara vAda mATe rAjA tutAna khAmunane zahIH thavuM paDayu -sauthI zreSTha tenA pirAmiDa tema chatAM a'dhAyA. rAjyaguruonI prajA upara jabarI pakaDa hatI teNe rAjAone nabaLA pADavA. 29mA rAjya
Page #361
--------------------------------------------------------------------------
________________ (344 vizvanI asmitA 1100 20. merAnyavaMza 1200-1085 rAmasesa-11 vaMzanA rAjA rAmasesa bIjAe IjiptanI prAcInatA TakAvI. te prabaLa to hato. A samaya daramyAna I.sa. 1 1501 thI 1479 daramyAna thubhosa trIjAnI rANI heTa zepa zUTa bahu vikhyAta rAjyakartA tarIke nAma kADhI gaI. teyA yuddhanItine tyAgI misarane samRddha kareluM. hAyakose nAza karelAM maMdira teNe samarAvyAM. ardhA mAIla lAMbu karNAkanuM suMdara maMdira teNe bAMdhyuM. lakSaranuM maMdira teNe bAMdhyuM. te potAne sUryaputra mAnatI. pitAnA zikhya dADhIvALAM puruSavezI ja citarAvatI. teNe bAMdhelA maMdiramAM tenA rAjatrakALanI ghaNI vigata dhAI che. 21. 1085-945 harIhara lIbIana-rAjAo 2. 950-730 zazAMka 23. 817-730 24. 730-715 25. nubIyana rAjA 7pa1-635 pIAmI 26 663-525 sAstIkaneko IrAnI rAjAo 1. 27. parapa-404 28, darAyasa 2. 404-398 29, 398-378 30, 378-341 nekasane have misaranI samRddhie ghaNune lAlaca ane lobhamAM AkarSA, bhUmadhyanA cAMciAo, pUrva taraphathI hibrue, uttara taraphathI yuropanA paththarayugavAsIonA ToLeToLAM UtarI AvyAM. misaramAM paNa rAjyaguruonI sattA saMnikoe paDakArI. lAMcI A amaladAre, zeSaNakhora dhanika ane sattAnA sitamathI teoe prajA sAthe gumAvyo ane ijipta gulAma banyuM. IjiptanA be vibhAga paDI gayA. dakSiNa ijipta vyApArI rAjakuLathI ane uttara ijipta rAjagurunA kumAra dvArA zAsana nIce rahyuM. 750 varSanI A kathA misaranI paDatInI kathA rahI. I.sa. pU. 954mAM libiyAthI caDAI AvI jene nubIane e hAMkI kADhayA. tyAM I.sa. pU. 722mAM ipiana loko caDI AvyA. I.sa. pU. 604mAM esirI ane, I.sa. pU. para5mAM IrAna ane I.sa. 5. 332mAM mahAna sikaMdara caDI Avyo. daramyAna vAraMvAra prajAmAMthI rAjyapalaTo thato rahyo ane tene kAraNe misaranA rAjavaMze vacce AvatA rahyA. I.sa. 663mAM misarano 140 varSa sudhI bhArata ane sumera sAthe gADhe vyApAra saMbaMdha raho. sikada2 AvatAM sudhI thoDo samaya misara rAjavaMza yAda karatAM misara IrAnanA tAbAmAM rahyuM. videzI rAjyakuLa 1085 thI 33ra 400 bIju IrAnI rAjya | IrAnI sAmrAjyanA bhAga tarIke misara lAMbA samaya na rahyuM - tyAM ja siMkadaranI caDAI AvI. teNe Jain Education Intemational
Page #362
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbhagraMtha bhAga-2 TAlemI rAjyakALa I.sa. pU. 332 thI 30 Isunu. rAmana zajyakALa muslima rAjya kALa I.sa. 639 thI 1841 rAjya 300 200 100 1001 200 400 600 800 900 1000 1100 1300 1500 1700 grIka sattA mahAna sika daranuM AkramaN ane rAjya 332-323 31. TAlemI 1 thI 12 304 thI 11 kilapeTrA 51-30 prAgaTaya bagadAdanA khalIphA 639-870 abbAsI khalIphA 870-50 phAtimI khalIphA I.sa. 639mAM Araboe misara jItyuM. I.sa. 870 sudhI madInA, damArakasa ane bagadAdanA khalIphAoe misara upara rAjya karyuM. misara a svataMtra deza rahyo. I. sa. 870 thI 950 nAma mAtranI avAsI khaliphAnI sattA rahI, i. sa. 950thI 1171 sudhI misara pUrNa svataMtra rahyu' paNa sattA kRAtimI khalIphAnI rahI. tyArapachI aiyubI ane mAmailuka rAjya AvyuM. tyAre misara phrI vikAsanI carama sImAe pahoMcyu. aiyubI rAjyakALamAM hAlIbenDanI dha laDAIe krujheDa laDAI. tyAre kAhIrA vizvasaskRtinu kendra banI rahyuM. tukI AMTAmana rAjya tyAM turkI 1517mAM misarane jItI potAnA prAMta 950-1170 apyukhI rAjava za 1171-1250 mAmailuka rAjavaMza 1250-1517 banAvyA paNa 1769mAM zekha alIege tene svataMtra karyu ane turka gavanara pAzAne dezanikAla karyAM. 1517-1969 zekhaalImega 345 misara upara kabajo karI elekejhAMDrIA nagara vasAvyuM. sika'dara jatAM grIka rAjyanA bhAga paDyA. temAM misara TolemInA hAthamAM Avyu. TolemI sika'daranA senApati hatA. elekajhAnDrIAne rAjadhAnI banAvI TAlemIe grIka vaibhava ane misara vilAsa sAthe bheLavI saMskRtine navuM rUpa ApyuM, tenA samayamAM duniyAnI 7 ajAyakhImAMnI eka UMcI dIvAdAMDI tyAM khaMdhAI. tyAMnI prAcIna lAyabrerI vizvanA jJAnane bhaMDAra banI rahI. tyAre ghaNAM madirA aMdhAyAM temAM " eDak 'nu madira vikhyAta ane vizALa che, dhIme dhIme zamAe misara tarapha najara doDAvI. sIjhare misara jItyuM. kilapeTrA jitAI javAne adale sIjhara ane enthanI bannene nacAvI gaI. sIjharanu' khUna thayu. enthanIne grIke haDadhUta karyAM ane chevaTe sAmrAjya bacAvI na zakavAne kAraNe kilapeTrAe AtmasamarpaNa karyuM. I.sa. pU. 30 thI I.sa. sudhI rAmanAe misara upara rAjya kyuM tyAre teonI anicchA chatAM misaramAM isAI dhama phelAyA. misaravAsIo jee peAtAne karAonA vaMzaja samaje temaNe khristI zvama svIkAryAM. Aje te prAcIna kASTa khristIo misaramAM padmara lAkhanI sakhyAmAM che.
Page #363
--------------------------------------------------------------------------
________________ 34 I. sa. muslima rAjyakALa leAkarAjya lazkarI zAsana I.sa. 1700 1800 1900 1952 1953 1954 190 I.sa. turka sAmrAjya muhammadaalI nA rAjavaMza 1805 thI 195ra rAjyakrAMti leAkarAjya janarala nagIma lazkarI zAsana nAsara anavara sAdata. vizvanI asmitA pazu tenuM khUna karAvI pharI turkoe misarane potAnA prAnta banAvI dIdhA. I. sa. 1805mAM pharI tu pAzA sAme vidroha thayA eTale jhaghaDA TALavA tukI Ae misaranA muhammada alIne tyAMnA gavarnara banAvyeA. paNa muhammada alIe tA turka para AkramaNa karyuM. ane tethI 1841mAM briTiza - phrAMsa Adi pAMca dezeAe saMdhI karAvI, muhammadaalIne misaraneA sulatAna jAhera karyAM, jenA rAyava'za 1952nI krAMti sudhI tyAM rAjya karatA rahyo. sane 1768mAM nepoliyane caDAI karI misaranA uttara vibhAgane jItI lIdhA paNa briTane nepoliyanane harAvatAM tenI upara briTiza Adhipatya rahyuM ane pharI tupAzAe rAjya hAtha karyuM. paNa tyArathI misara upara briTana ane phrAnsane hastakSepa rahyo. misara krAMtinA pitA jagannula pAzAe 1922thI misaranI svatatratA mATe ghoSaNA karI - keMda bherAvI ane adha svAtaMtrya meLavyu. 1936mAM muhammadaalInA va'zaja rAjA phAruka gAdI upara AvyA. pakSIya rAjakAraNa ane briTizanu' suejhanI nahera para hita majabUta karavAnA kAvAdAvA tathA phArukanA julama sAme 1952mAM ka`la nAsare krAntikArI janarala nagIma rAjyanA pramukha anyA paNa leAkata'trIya zAsana lAvavA sAme kala nAsaranA virodhathI nagIe rAjInAmu ApyuM. ane 1954mAM nAsara misaranA pramukha rAjyakartA rahyA. daramyAna suejhanu rASTrIyakaraNa ane IjharAelanA yuddha AvI paDavAM, IjiptanI hAra - bahuda Araba rAjyamAM sirIA-yamananuM joDANa pachI irAkanuM joDANa ane nIkaLI javAnuM thayuM, bhAMgI paDelA nAsara; nAsaranA mRtyu pachI anavara sAita misaranA lazkarI vaDA banyA suejhanI 'dha nahera teNe 1976mAM khullI mUkI. ijharAelane rAjyakAraNanA telanI sattA UbhI karI harAvyuM. sudAna - lIbIA - camana - sirIA sAthe sayukta Araba rAjya Ubhu` karavA te haju prayatna kare che.
Page #364
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 347 sUryanagarI ona prAcIna misaranI prathama rAjyapAnI mizranI rAjya- I.sa. pU. sUryanagarI ona uttara ane dakSiNa misara eka thatAM rAjyapAnI dakSiNathAnInI paraMparA 4000 thinIsa mAM pinIsathI uttaramAM memphIsamAM lAvavAmAM AvI. I.sa. pU. memphIsa-lakasara hAyakosanAM AkramaNa thatAM I. sa. 5. 1950 3200 tela ala armanA mAM rAjadhAnI thimsamAM khaseDavAmAM AvI. tyAMthI 3100 thisa i.sa. pU. thoDo samaya tela-ala-amanAmAM keTalAka rAjyavaMza elekajhAnDrIA 16pa0 rahyA pachI IjiptanA suvarNakAlamAM rAmasesa bIjA I.sa. pU. sudhI rAjadhAnI lakasara ane kanaka rahI. paNa sika. phrastAva 1400 daranI caDAI pachI elekajhAnDiA vasatAM rAjyaelaoskara I.sa. pU. dhAnI tyAM sthapAI. Araoe misara jItyuM. tyAM katAI 1300 taMbuo upara karela kabUtarano mALo nAza na pAme I.sa. pU. tethI tyAM ja teoe kustAta nagara vasAvyuM. se kahIrA 332 varSa pachI avAsI gavarnara sAleha IgnaalIne I.sa. 640 thoDA uttaramAM alaaskara vasAvyuM jemAM Aje I.sa. 740 kA hIrA vasyuM che. ahamada talune uttaramAM katAIne I.sa. 800 rAjadhAnI banAvI paNa phAtimAo maMgala grahanA I.sa. 969 nAme kahIrA vasAvyuM je Aja sudhI rAjadhAnI che. misarano TUMko ItihAsa joIe te parvata kaMdarAmAM ke te paradezIo misaramAM bhaLI ja gayA ane misarane vasatI zikArI paththarayuganI prajA nadIkAMThe khetI gopAlana- pitAnuM vatana banAvyuM. zarUAtamAM lIbIAnA vaMzajo nA AdhAra upara vikAsa pAmI. tyAM kabIlAonA sara. rAjA thayA pachI pUrvanA paDozI nubIana rAjAo thayA. dAro rAjA banyA. aMdaro aMdara laDAIthI bacavA I.sa. I.sa. pU. parapamAM IrAnI rAjyakuLa rAjyasattA dhAraNa pU. 3100mAM teo eka thayA ane I.sa. pU. 10000 karI, 200 varSamAM sikaMdara mahAne misara AvyuM ane varSa jUnI misara prajAe kAMsya ane tAmrayuganI vikAsa- tenA saradAra celemIe 300 varSa rAjya karyuM tyAM romane gAthA AraMbhI. prajAne doranAra prajAnA kheDUta eALakhAtA I sa. pU. 30 mAM rAjyakartA banyA. te I.sa. 640 mAM rAjyavaMze mAlika banyA. dharmaguruo ane dhanike e Araboe misarane hamavatana banAvI potAnI saMskRti zoSaNa karyuM. teoe sAhitya, sthApatya, kalA, khetI ane vikasAvI paNa bagadAda - damAskasa vagerethI gavarnare tyAM udyogo sthApyA paNa prajAne sAtha tUTI gayo ane I.sa. pU. rAjya karatA te pachI phAtImI rAjayavaMzathI thoDo samaya I.sa. 1700mAM hAyakosa caDI AvyA. rAjya karI gayA. nI navamI ane dasamI sadImAM pharI misara AjhAda thayuM. azva ane ratha misaranI saMskRtimAM ApI gayA. vaLI paNa tyAM I.sa. 1500 nI sAlathI tarkonI sattA nIce tyAre pharI rAjAo prajA pratyenI pharaja samajayA. 2200 misara 1952 sudhI lagabhaga rahyuM ane pachI pharI svadethI kaMTALI ekezvarane pracAra karatAM I.sa. pU. 1400 zAsanamAM AvyuM. daramyAna aMgreja ane phrAMsanA humalA mAM tatAna yAna zahIda thayo. tenI kabara ane mamIne ane hastakSepamAM tenuM mULa zoSaNa thayuM. misaravAsAo zodhI mamIe amerikA - yurepamAM pahoMcADatA 50 saraLa hatAM. dharmane teo jIvanano eka bhAga samajatAM thI vadhAre mANase magajanI bImArIthI jude jude samaye tethI teoe saraLatAthI khristI ane pachI muslima dharma marI gayA - paNa hibru gulAmo upara atyAcAre ane svIkArI lIdhe. jIvanamAM saMgharSa ane kaThaNAIthI tenAM saMpattinI atizayatAthI nabaLA paDelA misara upara pharI jIvana khaDatala banyAM. nAIle sadAye Ijiptane bALakanI paDozI lIbIA ane uttarathI hibra AkaNuNa thayAM. jema piSaNa ApyuM. Aje paNa AsvAna baMdha IjiptanI I.sa. pU. 1000 thI misara paradezInuM rAjya banyuM. je jIvAderI che. prAcIna Ijipta vizvane ghaNuM ghaNuM ApyuM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #365
--------------------------------------------------------------------------
________________ 348 vizvanI asmitA vizva saMsakRtinI haraNaphALamAM AryonI mAphaka misarane (17) kezaguMphana - vezabhUSA-prasAdhano moTo phALo che. (18) strIonuM samAjamAM samAna sthAna-rAjyAdhikAra misara dvArA vizvasaMskRtinA vikAsamAM maLela deNagIo - vizvamAM misaree rAjAne Izvara gaNe che to kaI rAjAoe pitAne prajAnA bharavADa - saMrakSaka - sevaka (1) kAgaLa banAvavAnI ane lekhana kaLA - prAcIna gaNAvyA che. sUrya ane gAyanI pUjA e Arya saMskRti lipi. upara misaranI asara che. ekezvaravAda paNa misaranI deNagI (2) hisAba kitAba rAkhavAnI paddhati - bhUmiti - che. pApa ane puNyane badale jIvananI samatalAne siddhAMta nakazA vidyA. misaranI addabhuta siddhi che. (3) 365 divasanuM paMcAga - AkAzanuM rAzimAM pariziSTa-1 nAila - vibhAjana - chAyA yaMtra. vizvanI moTAmAM moTI nadI nAIla 4150 mAIla (4) dazAMza paddhati - vajana - laMbAI- (6650 kilomITara) lAMbI che. 1100000 corasa samayanuM mApa. mAila vistArane AvarI letI nAIlanA kSetra jeTalo lagabhaga bhAratane vistAra che. TAMgAnikA sarovaramAMthI (5) sthApatyakalAno vikAsa - naheronuM bAMdhakAma luvIrenjhA nadI tarIke nAIla vikaTerIA ane AlabarTa - khetI sarovaramAM vahe che. jethI te sarovaromAMthI nAIlano (6) vahANavaTu-nauvAhana, vidyA. hu nAIla tarIke janma thAya che. IthepiyAnA tAnA sarovaramAMthI nIkaLI khATuma AgaLa sapheda nAIla tene (7) saMgIta ane nRtya kalA, citrakalA. maLe che. khATuMmanI uttarethI nadI raNa pradezamAM vahe che. bhUmadhya samudrathI 1675 mAIla dakSiNe eDa Damera pAse (8) zilpa - vizALa maMdira - raMgakAma- mojheIka atavArA nadI tene maLe che. tyAM "Da" AkAre vaLAMka mAM citrakalA. laI nAila vADI hAphA pAsethI misara-IjiptamAM praveze che. tyAMthI abu likhela AsvAtanI uttare thaIne lakara, (9) kAMtaNa, vaNATa, gUMthaNakalA. kanaka, mInmA, memphisa ane gijhAnA pirAmiDa pAse (10) dhAtukAma, paththarayugamAMthI kAMsyayuga - tAmra. thaIne kera (kahIrA) pAse thaIne nadI sAtamukhe bhramayugathI lohayuga sudhI. dathamAM maLe che-ne DeTA vistAra misarane mukuTa che. temAM be zAkhA pUrvamAM DemAITA ane pazcimamAM rejheTA (11) mATIkAma - kuMbhakAra vidyA - carmaudhoga. 150 mAIla lAMbI che. ahIMthI maLela "rojheTA sTona" uparathI prAcIna ijiptanI bhASA ukelI zakAI che. (12) karma ane punarjanmane siddhAMta. nAIlana vistAra parvatemAMthI kAMpa lAve che. ane tethI (13) vyApAra ane vyavahAramAM sikkAnuM calana. nadInI AsapAsane 12 mAIlane vistAra vizvamAM phaLa drapamAM phaLadrupa rahelo che, nAIlanA khATuMma ane vADI (14) suvarNakAra sauprakAranA udyoge. hAlphA vacce pAMca UMcA DhALa Ave jyAM nAIlane vega (15) rasAyaNa vidyA - Avaka prakiraNa zaktinI dhodha jevo pracaMDa rahe che. tethI vADIhAphA pachInA vistAramAM saMskRti UpajI. tyAM jaLavAhana vyavahAra ane oLakha. khetI vikasI ane prajA pAMgarI, nAIla TAMgAnikA, yugAnDA, (16) Asava, phaLaphaLAdine lAMbA samaya sAcavavAnI IthopiyA, sudAna ane misaranA vistArone sparze che. kalA. * viSuvavRttathI 32deg uttara akSAMza sudhI nAila vistarelI . Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #366
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 349 che. nAIla dvArA prAcIna misaravAsIo rAtA samudramAMthI (2) madhya rAjavaMze- menTa hepa, senseka, AbhUmadhya samudramAM jatA hatA. mune maherane udAsa sattvane kALa. pariziSTa-ra suejhanI nahero - (3) jUnA rAjavaMza (nUtana)- rAmasesa-2, tutAna khAmunane mAnasika utthAnano kALa - hindI mahAsAgaramAMthI arabI samudramAM thaIne rAtA samudra mAraphata bhUmadhya samudramAM pravezavA mATe misaramAM pariziSTa-5 suejha zahera pAse phrenca enjiniyara lesese 1869mAM (pepIrasamAMthI I.sa. pU. 1500) putrane AjJAeka vizALa nahera bAMdhI vizvamAM moTAmAM moTo mAnava huM IcchuM chuM ke tuM tArI mAtA karatAM vadhAre pustakane sajita jaLamArga taiyAra karyo che. jene kAraNe jahAjone prema kara. kaDiyA - ghaDatarI ane kaThaNa paththara teDavA AphrikAnuM cakkara lagAvavuM paDatuM nathI. cAra hajAra varSa paDe che, hajAma moDI rAta sudhI lokonA bAla kApe pahelAM phere samrAToe AvI ja nahera banAvI hatI che - mALIne eTale be uThAvavuM paDe che ke tenI jenA sthaLa bAbata itihAsakAromAM matabheda che. rAtA garadana duHkhI Ave che. vaNakarane te strIo karatAM vadhAre samudrathI nAIlamAM thaIne e jahAje bhUmadhya samudramAM jatAM kAmane bojo rahe che. macInI hAlata vaLI sauthI hovAnA ullekho maLe che, nAIla bhUmadhyane maLatI tyAM kharAba che. nIlakAMThe kapaDA joto bebI magaranA-matanA sAtamI zAkhAnI pUrvamAM khArA pANInAM nAnAM nAnAM moMmAM sadAye rahe che; sAMbhaLa beTA ! lekhanane choDI taLAva ane jharaNAM hatAM tene khodIne teoe nahera koI e baMdha nathI jemAM mAlikanI kaTakaTa sAMbhaLavI banAvI hovAnuM anumAna thAya che. IrAnanA itihAsamAM na paDe, lekhaka to kharekhara potAne mAlika che. che ke IrAnI bAdazAha darAyase misara jItIne A (sAhityakAranuM te jamAnAmAM keTaluM mAna hatuM te nahera sApha karAvI jethI rAtA samudra ane bhUmadhyano uparanA patrathI jANI zakAya che.) mAga pharI zarU thayo. yunAnI zAsaka TolemI ane romane tathA Araoe paNa A naherane vAraMvAra moTI ke UDI karI hatI. paNa tyAra pachI UMTa dvArA sthaLa vyavahAra thatAM te raNamAM pheravAI gaI. pariziSTa-3 saMdarbhagraMtha (1) "lAIpha" jUnanA aMko 1968 (2) The Epic of Man-by Gincoln Barnett. { INTERNATIONAL TUBE TRADING CORP. (3) jagatanA ItihAsanI rUparekhA-nAnubhAI desAI. } (4) mi- mAnad maina (4) Home & High School Encyclopedia PIPES, FITTINGS & GENERAL 1-20 Golden Press, New York. HARDWARE MERCHANTS. (6) jagatanA ItihAsanuM rekhAdarzana-javAharalAla naheru 98. Nagdevi Street, BOMBAY-400 003 (7) vizvadarzana (Adhunika)- jJAnagaMgotrI (8) jagatane ItihAsa- caMdrazaMkara bhaTTa (6) National Geographic Magazines. pariziSTa-4 (1) prAcIna rAjavaMza- mekA ure, pipI vagereno sAmUhika rakSaNane kALa. Jain Education Interational
Page #367
--------------------------------------------------------------------------
________________ 340 vizvanI asmitA MAHAVIR REFRACTORIES CORPORATION MAKER BHAVAN NO. 2 18, NEW MARINE LINES BOMBAY 400 020 Manufacturers of High Alumina Bricks, Mica Insulation bricks, Hot & Cold Face Insulation Bricks, Nozzles, Sleeves, Stopper Heads, Ingot Pouring Sets, High Alumina Roof sets, Semi-Silica Bricks, Monolythic Refractories, Fire Bricks of alli qualities, and Bricks of different shapes as per customers drawings and specifications, Chemically Bonded Magnesite Bricks, Magnesite Ramming Mass, Magnesite Fettling Mass, Acid Proof Bricks and cement, Firecement, Fireclay, Mortar and Marcoset-50. MRC Stands For Quality Refractories Our Works: M/s SAURASHRA CERAMIC INDUSTRIES Vishipara, Wankaner, Saurashtra. Telephone : Office : 311742 311934 311969 Gram : CUPOLA : BOMBAY Godown : 396447 Telex : 011-4220 Fire. Gram : Silverwire Phones Show Room 24343 C. K. Mehta 24430 Res. A. A. Vora 24429, With Best Compliments From World Famous SILVER FILIGREE ART OF ORISSA VINAYAKLAL & CO. NAYA SARAK, CUTTACK-7530002 Jain Education Intemational
Page #368
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 351 ceka Phone : 364178/388358 With Best Compliments From Wala Brothers Manufacturers of : TEXTILE MACHINERY PARTS AUTO LOOM PARTS SPECIALISTS Office. 51,53 Sant Sena Maharaj Marg. Bombay-400 004, Work Shop : 41/A, Bhandari Street Bombay-400 004. Wark Shop : 32/36 Jairajbhai Lane Bombay-400 008. OOOOoor Secessaaressas s emenea Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #369
--------------------------------------------------------------------------
________________ 3para vizvanI asmitA * * COLOUR TODAY'S CLOTHES WITH DYES FROM J. N. K A N T H OUR RANGE OF : * Serene Disperse Dyes : For Dyeing Printing of Polyester : and their blends. * Yoracryl Dyes : For Acrylic Fibres * Nylocet & Kanthacetate : For Acetate & Nylon. * Kanthacid Dyes : For Nylon, Wool & Silk. * GFSC & BI Tinting Dyes: To Tint Synthetic Fibres. * Arkactive Dyes : For Cotton. * Leather KA & KAC Dyes : For Leather. * Kanthacid Chrome Dyes : For Carpet Wool. * Full Range of Textile Auxilliaries. Backed By Exclusive Technical Service For Further Details/Information/Requirements CONTACT J. N. Kanth Chemicals & Dyestuff Pvt. Ltd. 5/26 Tardeo Airconditioned Market Building B 0 M B AY: 34. PHONE : 37 52 36 GRAM : "KANTHDYES" TELEX : 011-3538 * * * ** . ** * sthApanA 31-3-156 dhaNI kramAMka 138ra zrI sarvodaya jutha sevA sahakArI maMDaLI limITeDa khaMbhAliyA With Best Compliments From: Chandulal Bhaichand Shah [Sp. E. Magistrate ] Navinchandra Bhaichand Shah **** ** ** DEEPAK MEDICAL STORES 18--A, Sadashiv Lane, BOMBAY-400 004 ** aSaNa varga-ka sabhAsada saMkhyA 372 zerabhaMDoLa 39510 *** *** MAHA VIR MEDICAL STORES I. I. T. Shopping Centre, Powai, BOMBAY-400 076 kAryakSetranAM gAme khaMbhAliyA * mAMjhA : haMsthaLa * koTA ********* - Residence : 79/81, Gowaliya Tank, 4/44, Warden Court. BOMBAY-400 036 harilAla rAmajI nakuma pramukha kamAla umara zekha maMtrI * * Office : 38 90 36 : PHONE : Resi : 38 79 05 #; Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #370
--------------------------------------------------------------------------
________________ tttttttttt**** ******** * *** * *********** **** * KKK kkkkkkkk 353 S 341354 1336597 Resi : 441960 Phone : 3 T. G. Metal Industries DEALERS IN NON-FERROUS METALS AND COMMISSION AGENTS 6. "Maya" Bldg. 1st Floor. Room No. 34, 3rd Bhoiwada, Bombay 400 002 tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt For Private & Personal use only Gram : ALOHDHATU TLX 011-4551 saMdarbhagraMtha bhAga-2 t Jain Education Intemational ************************************************************ *********** tttttttttttttttttttt**** At
Page #371
--------------------------------------------------------------------------
________________ 354 tAkaMda TekSaTArIyama bhavya TekSaTAIlsa zo rUma chuTI'ga, zaTIMga, reDImeDa tathA hAjhiyarI hAusa heADa-lInana vigerenA vikretA sAyana sarkala sAyana muMbaI 400022 8. 476693 * AsAkA e paiArIyama hAusa hAlDa lInananA vikretA dazarathalAla joSI rADa vile pAralA vesTa Te. 566008 * ArAdhanA espeArIyama zuTI'ga, zaTIga, veDIMga sADI vi. nA vikretA ena. sI. kelakara rADa dAdara mubaI 400 028 3. 46585 * dAdara vastra bhaMDAra zuTIM'ga zaTIMga veDIMga sADI vi. nA vikretA DI sIlvA rADa dAdara muMbaI 400028 ke, na 457968 * kumAra sTosa zuTIMga zIganA vikretA grAnTa rADa pulanI nIce grAnTa rADa muMbaI 400007 Te. 89 31 20 * mayUra sTosa zUTiMga, zaTi Mga vigerenA vikretA grAnTa rADa pulanI nIce grAnTa rADa, mukhaI 400007 3: 893120 * zrIjI inDasTrIjha dareka jAtanI tathA kalaranI rIphIla manAvanAra kevala InDa. esTeTa, 3 je mALe, yunITa naM. 332 tulasI pAipa reDa, parela mu'khai de. 89468 wwwwwwmmmmmm tAra : yunIyana pAma. na. 1 phezana H 16/204 vinA sahakAra nahi uddhAra ! dhI kADInAra tAlukA kA opareTIva benkIMga yunIyana lImITeDa, keADInAra vizvanI asmitA rajIsTarDa na. 20259/7-64 sthApanA tA. 23-11-19-12 ADIDha vaga 88 a khIjAM kuMDa sarva prakAranI thApaNA kula kArya bhaDALa -0 zera bhaDALa ane anya kuMDA - adhikRta zera bhaDALa bharapAI thayelu zera bhaDALa ...31. ..rai.. rIjha phUDa ...rai.. ...31. ... 31. ...Zl. "" O 1,00,00,000 71,38,300 16,68,182 17,18,539 2,68,86,678 8,67,70,45 * menejara zrI pAlAbhAI bhagavAnabhAI khAraDa khI. e ( Anarsa ) eca. DI. sI. : AsI. menejara : zrI nAMghaNubhAI jodhAbhAI bAraDa ela ela bI. : ekAunTanTa : zrI bhagavAnabhAI kALAbhAI mAro 0 eDITarsa spezyala eDITara sI epha e. sahakArI maMDaLIe, amarelI : benka : 1. dhI mahArASTra sTeTa kA-epareTiva benka lI. muMbaI 2. dhI gujarAta sTeTa kA-opareTIva benka lI. amadAvAda 3. sTeTa benka ek saurASTra, kADInAra 4. denA benka, kADInAra ~www www.jainelibrarv.org
Page #372
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 grAma : C/o. CHEMICALS phAna : C/o. 4478 e 4399 ghara lekSa H 0162 209 bhAvanagara selsa ejansI khArageITa, bhAvanagara. Imporsa epha DrAyaphrUTasa sAla seliMga ejanTsa eka bhAvanagara kemIkala vakarsa" ( 1946) lI Jain Education Intemational. Kou sabhAsada sakhyA : zera bhaDALa : anAmatabhaDALa : anya bhaDALa : Tarna ovara : zrI kuMDalA tAlukA sahakArI kharIda vecANa saMdha li. sahakArabhavana-sTezana rADa, sAvarakuMDalA. 20. na. : 844 DODA Aphisa : 8 phAna resI: - 93 355 tA. 28-4-1954 varSothI saMgha rAsAyaNika khAtarI sudhArela biyAraNA, jaMtunAzaka davAo, sImenTa, a'kuzIta kApaDa temaja jIvana jarUrIyAtanI cIjavastuonu'vitaraNa kare che, kheDUtAnA mAlanuM ardhA TakA mIzanathI vecANu karI Ape che. { ii : 186 H rUA. 1,62,450/- 2,51,919/ -- 7,51,547/ - 4,7,00,000/ - anatarAya mI. byAsa menejara bhAnuprasAda trivedI eDaminIsTreTara,
Page #373
--------------------------------------------------------------------------
________________ 356 vizvanI asmitA Wil Best Compliments From Otoklin Filters of India 1006, Prasad Chambers, Near Roxy Cinema, Bombay-400 004 Works : Plot No. 1, Veera Desai Road, Andheri (West) Bombay-400058. New Plant at : C-25 M. I. D. C. Industrial Area TALOJA, New Bombay. Phones : Office 352673 & 369372 (3 lines) Factory : 578853 & 578486 Taloja (Trunck) 279 & 307 Grams Office : " OTOFILTIND" Office Factory : "OTOFILFAC" Andheri Factory Telex : Otok 011-4757 Jain Education Intemational
Page #374
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva nANA vyavasthAnA badalAtA pravAha -pro. pI. e. kAThI prAstAvika-zAkhanI navaracanA e mANase karelI suvarNanA puravaThAne vikAsa dara vizvavepAranA vikAsa eka moTAmAM moTI zodha che. tene jUnA cakranA siddhAMta dara upara ApoApa rukAvaTa UbhI kare. uparyukta pari sAthe sarakhAvI zakAya. zraddhA, vizvAsa, mAnyatAnA arthamAM sthitimAM AMtararASTrIya nANA vyavasthA keI AmUla zAkha paddhatie AhumitA ane avizvAsamAMthI mAnavInI parivartana mAgatI hatI. have jUnI paddhatio dvArA sajajanatAmAM zraddhA pratinI saMkrAMtine spaSTa rIte aMkita koI zreSTha vyavasthAnI AzA rAkhI zakAya tema na hatI. karI, zraddhAne kAraNe ja A navI zodhane parivArathI prathama vizvayuddha ane bIjA vizvayuddha vaccenA samayasamUha sudhI ane samUhathI rASTra sudhI vikasAvavAnuM gALAmAM e bAbatanI khAsa pratIti thaI cUkI hatI ke zakaya banyuM che, zAkhanuM mULa bhautika karatAM mane AMtararASTrIya sahayogo sthApavA jarUrI che. 1940mAM vaijJAnika pAyA upara che. audyogika krAMtinA Agamana pUrNa thayela bIjA vizvayuddhe AMtararASTrIya vepAra ane ane utpAdana prakriyAnA dIghIkaraNane lIdhe zAkhanI nANA vyavasthAne chinnabhinna karI nAkhela. dareka rASTra upayogitA vadhI che. cIjavastunuM utpAdana karavA, yaMtra ema icchatuM hatuM ke pitAnI bagaDatI jatI Arthika samUha tathA yaMtra sAdhanAnI sthApanA mATe nANAkIya sthitimAM sudhAro lAvavA kaI paNa prakAranI samajUtI zAkhanI jarUriyAta vadhI che, tethI ja te vastu vinimayanA karavA teo taiyAra hatA. pra. voTara krAMujha jaNAve che arthakAraNa karatAM nANAkIya arthakAraNamAM juduM tarI Ave ke "AMtararASTrIya nANA kSetre je nANAkIya asthiratA che. nANAkIya arthakAraNamAM vikAsa dara jevA cAvIrUpa ane vinimayadaranI parivartanazIlatA zarU thaI hatI tene paribaLane ISTa sapATIe laI javAmAM nANAnI mAMga ane aTakAvavA mATe ke navI vyavasthAnI mAgaNuM thaI rahI nANAnA puravaThAnA paribaLano phALo mahattvano gaNAya che. hatI." uparyukta paristhiti aMge aneka vicAravimarza nANAkIya navaracanAnI ATalI badhI mahatvatA vadhatI thayA pachI keTalIka ekarUpatA sAdhI zakAI hatI. hovA chatAM tenAM saMcAlanakAmagIrImAM eTalA ja prazno AMtararASTrIya nANAvyavasthAnI pUrvabhUmikA:UbhA thayA che, judAM judAM rASTramAM saMcAlanazIla calaNa- AMtararASTrIya nANA vyavasthAnI pUrvabhUmikAnuM mALakhuM dhAraNanuM rASTrIya nANu dhAraNamAM varcasva hovA chatAM taiyAra karavAmAM 1920nI vizvamaMdIne phALo mahavane AMtararASTrIya vinimaya prathAnI kAmagIrImAM suvarNana hato. 1930 pachI samagra vizvanA videzI vinimaya phALe kendrIya rahyo che. suvarNanuM varcasava vizvanI Arthika, mATenA bajAze tenI mAgapuravaThAnI daSTie asamatala rAjakIya, sAmAjika paristhitinI asthiratA upara sArA banatA jatA hatA, A asamatulAnI sthitine nivAravA. pramANamAM rahyuM che. pariNAme vizvanA suvarNanA puravaThAnA vividha sarakAroe traNa rIte vicAraNA karI. vikAsadara vaDe videzI vepAra niyaMtrita thavA lAgyo che. 1. je rASTra pAse pUratA pramANamAM suvarNana. vizva saMsAdhanonA jhaDapI vikAsa mATe ane vartamAna na vatamAna puravaThA hoya emaNe vinimaya darane sthira karavA yogya uccatara jIvanadhoraNanA dayeyanI siddhi ADe keTalIka levaDadevaDa karavI. gaMbhIra aDacaNe paNa UbhI thayelI mAluma paDI che, jemAM 2. vinimaya daramAM sthiratA sthapAya e mULa kAraNa rASTrIya pedAzane vadhu moTo hisso AMtara aMtima rASTrIya vepAramAM pravezatAM cukavANIo mATe vadhu nANAnI uddeza nakkI karavA, jarUra paDI che. have je suvarNane mAtra bhUtakALanA dhoraNe 3. calaNanA kharIda-vecANa upara egya aMkuza AMtararASTrIya vinimayanA mAdhyama tarIke bhramaNa kare to sthApa. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #375
--------------------------------------------------------------------------
________________ 358 Ama, uparanAM vividha pagalAMone kramabaddha rIte amalamAM mUkavAne vicAra karavAmAM Avye. I.sa. 1929 pachI Arthika madInA sAmanA karavA dareka rASTra calaNunI kharIdI ane vecANa upara aMkuza mUkayA hatA. dareka rASTra ema icchA dharAvatu' hatu' ke vinimayadaramAM sAmAnya rIte sthiratA sthApavA 1930 pachI dareka rASTre leNadeNu mATenA judA judA vinimaya dara apanAvavAnuM zarU karyuM. hatu, keTalAMka rASTra teA AMtararASTrIya vepAra upara tAkAtanI aneka dIvAlA lAgu pADI ja hatI. AMtararASTrIya vepAra mATenI judI judI Arthika samasyAemAM have eka samasyA vinimayadara aMgenI gaNAvA lAgI. A ja samaye leNadeNu tulAnI asamatulA ane videzI vinimayadaranI parivartanazIlatAne kAraNe samagra vizvanA kula utpAdanamAM ghaTADo thaI rahyo hatA. AvI kathaLatI jatI nANAkIya Arthika sthitimAM sudhArA karavA kAI Arthi ka sahayoga UbhA karavA jarUrI lAgye hatA. breTana vuDjha samelana ane phaLazrutiH- AMtararASTrIya nANAvyavasthAnI kathaLatI jatI sthiti aMge amerikA ane briTana sayukta rIte vicAraNA karI rahyA hatA, kha'nenA aMtima uddeza AMtarASTrIya nANAvyavasthAnI asa'tASajanaka paristhitimAM sudhArA karavAnA hatA. A samaye aneka carcA-vimaza pachI amerikA dvArA vhAITa plAna ane briTana dvArA 'keinsa plAna ' rajU karavAmAM AvyuM. " * keinsa plAna *.- briTanatA arthazAstrI pre, leDa keinsa dvArA ( 8 eprila 1943 nA rAja AMtararASTrIya nANA vyavasthAnI cukavaNI mATe keTalAka vicArA rajU karyo, jemAM suvarNanA saMdarbhamAM dareka rASTranA calaNunuM mUlya nakkI karavAnuM sUcana thayuM. parasparantu spardhAtmaka avamUlyana dareka rASTra mATe hAnikAraka sAbita thaI rahyu' hatu. tethI sasa'matithI evA mAga kADhavAmAM AvI rahyo hatA ke jethI dareka rASTranA calaNunuM sApekSa mUlya nakkI thaI zake. A samaye eka vicAra e paNa rajU thayA ke AMtararASTrIya benkiMga vyavasthA UbhI karIne lAMbAgALAnI AMtararASTrIya sUryanI daheraphera zakaya banAvavAnu paNa vicArI zakAya. uparyuMkta vicArA preA. keinsa dvArA rajU thayA hovAthI tene keInsa ceAjanA kahevAmAM Ave che. Jain Education Intemational vizvanI asmitA * vhAiTa plAna '-A! plAna amerikAnA arthazAstrI pro. vhAITa dvArA rajU karavAmAM ALyeA hatA. AMtararASTrIya vepAranI sAthe sa''dhita evI vividha samasyAenA vicAra karIne 1941mAM emaNe eka patra bahAra pADayo jemAM amerikAe sayu kta rASTranuM sthiratA bhaMDoLa sthApavA aMgenu' matavya vyakta karyuM. pAchaLathI cAjanAnA svarUpamAM A vicAro1943mAM vyakta karavAmAM AvyA. briTananA keinsa plAna tathA amerikAnA vhAiTa plAna kha'ne carcAne aMte AMtararASTrIya kSetre sthira evA vinimaya dara sthApavAnI bhalAmaNa karatA hatA. ane yAjanA keTalIka khAkhatAmAM samAna valaNu dharAvatI ja hatI. te AMtarika nANAkIya vyavasthA ane jakAta aMgenI nItimAM muktatA ApavAnu" jAhera karatA hatA, keTalIka bAbatAmAM je vicArabheda hatA te samajUtI dvArA eka banI zake tema hatA. aMte teoe AMtararASTrIya nANAbhaMDALa ane vizvabeMka jevI nANAkIya sasthAo UbhI karIne ekatA sthApI zakaLyA hatA. rAjakISa kSetre je kA yunA dvArA karavAmAM Ave che tevu... ja kArya Arthika kSetre A bhaDALa dvArA karavAmAM Ave che. sthApanA :- AMtararASTrIya nANA bha'DALanI sthApanA breTanavuDjha khAte thayelI samajUtI anusAra Disembara 1945thI karavAmAM AvI. temanI kharI kAmagIrInA Arabha 1947thI thayA. breTanavuDjha khAte carcAmAM bhAga lIdhA hatA te uparAMta bIjA keTalAka sabhya paNa temAM joDAyA hatA. zarUAtamAM 39 sabhyA hatA, hAla 119 karatAM paNa vadhu sabhya deze. A bhaMDALamAM joDAyelA che, keTalAka sAmyavAdI rASTrane bAda karatAM lagabhaga badhAM ja sabhya rASTrA emAM joDAyelA che. - AMtararASTrIya nANA bhaMDALanA uddeza - yuropa eziyAnI keTalIka paristhitine dhyAnamAM rAkhIne nANAbhaMDoLanI sthApanA karavAmAM AvI hatI. AMtararASTrIya vepAranA pracAra ane samatulita pragatine asthiratAthI keTalAka prabhAvita thatA pheraphArone aTakoamalamAM mUkavAnA paNa eka hetu hateA. vinimayadaranI vavAnA paNa eka uddeza hatA. ane A 1. AMtararASTrIya nANAkIya prazno upara salAha ane vicAraNA pUrI pADatI vyavasthA UbhI karavI, jemAM kAyamI
Page #376
--------------------------------------------------------------------------
________________ 359 saMdarbhagraMtha bhAga-2 saMsthA dvArA AMtararASTrIya nANAkIya sahakArane uttejana bhaMDoLa pAse rahelAM nANAkIya sAdhanamAMthI sabhya ApavuM. dezone madada tarIke ApavAnI rahetI rakama ApelA phALA. dvArA nakkI karIne ApavAnI raheze. 2. AMtararASTrIya vepArano vistAra ane samatulita vikAsa zaka banAvavo, te mAraphate sabhya dezamAM rojagArI 4. leNadeNa karavAmAM saraLatA rahe tevI apekSAe ane vAstavika AvakanI UMcI sapATI sthApavI, TakAvI evA svataMtra bahupakSA vyavasthA kAra evI svataMtra apakSIya vyavasthA kAyamI sthApavI ke jemAM rAkhavI. nANu sahelAIthI eka rASTramAMthI bIjA rASTramAM badalAvI zakAya. 3, vinimaya daramAM sthiratA sthApavI, ane calaNanuM 5. sabhya deze e bAbata sAthe sahamata thayA hatA harIphAIyukta avamUlyana aTakAvavuM. ke bhaMDoLamAM emanA nANAnI maMdI nahIM AvavA de, sAthe 4. calaNanI bahumukhI parivartanazIlatA sthApavI, badhA potAnA calaNanA badalAmAM senuM ApavAne mATe paNa ja vinimaya aMkuza ane niyaMtraNa dUra karavAM. teo sahamata thayA hatA. 5. leNadeNutulAnI asamatulA anubhavatA dezane mATe 6. bhaMDoLano saMbaMdha mAtra sabhyarASTranI sarakAra sAthe A asamatulAne dura karavA videzI haDiyAmaNanI sahAya ja hatuM. temane videzI vinimaya bajAra sAthe koI pUrI pADavI. saMbaMdha na hato. Ama uparyukta saiddhAMtika bAbatane svIkAra karIne 6. sabhya rASTranI AMtararASTrIya leNadeNatulAnI asama- bhaMDoLe temanI kAmagIrIne AraMbha karyo hato. tulA, kakSA ane samaya ghaTADavo. sattAvahIvaTa :- maMDaLanI sarvoccasattA "borDa Ama bhaMDoLa be rIte kArya kare che. eka to te eka gavanasa?" pAse che. dareka sabhyarASTrane eka ampAyara tarIkenuM ane bIjuM beMkara tarIkenuM. beMkara gavarnara ane bIjo eka vekadipaka gavarnara hoya che. bhaMDoLa tarIke te sabhya dezonI leNadeNutulAnI asamatulAne nivAra- nI sAmAnya sabhA dara varSe ekavAra sapTembara mAsamAM vAno prayatna kare che. ampAyara tarIkenI kAmagIrImAM te maLe che. evuM eka gavarnarsa temanI sattA barDa opha sabhya rASTrone amuka niyamonuM pAlana karavAnuM bhalAmaNuM ekijhakayaTIva DAyarekaTarsane soMpe che. beImAM pAMca kAyamI kare che. sabhya dezo che * ( hAla vadhu eka rASTrane kAyamI sthAna AMtararASTrIya bhaMDaLane pAyAnA siddhAMta - ApavAmAM AvyuM che.) bAkInA 12 sabhyanI cUMTaNI je AMtararASTrIya nANAbhaMDoLa keTalAka judA judA siddhAMtanA te sabhyarASTra kare che. A pAMca kAyamI sabhyo je te AdhAre potAnAM lakSyAMkonI prApti mATe prayAso kare che. rASTree ApelA kavATAnA phALA anusAra nImavAmAM Avela che. bhArata A bhaMDoLanuM kAyamI sabhya che. pratyeka 1. saiddhAMtika rIte bhaMDoLanA dareka sabhya rASTrae dezane 250 jeTalA mata ApavAno adhikAra ApavAmAM vinimaya darane sthira rAkhavAno pravAna karavAnuM rahe che. Avyo che, paraMtu dareka sabhyadezane sarakhA mata ApavAnA vinimayadaramAM karavAmAM AvatuM parivartana amuka maryAdAmAM adhikAra maLato nathI. 250 jeTalA mata ApavAne adhirahIne ja karavAnuM rahe che. jyAM maulika parIvartana zakya kAra meLavavA mATe sabhya deze ochAmAM ochA 1 lAkha. hoya tyAM vinimayadaramAM pheraphAra karavAnI vadhu jarUra rahetI amerikana Dolarano phALo ApavAno rahe che. bhaMDaLamAM nathI.. vadhu phALo amerikA ane briTanano che tethI mata ApavAnA 2. koIpaNa samaye vinimayadaramAM parivartana (avama. AdhakAramAM temane phALo meTo rahe che. keTalIkavAra A tyana) bhaMDoLanI sAthe vicAravimarza karyA pachI ja baMne rASTra maLIne koI prastAva rajU kare te AsAnIthI karavAnuM raheze. nAnAM parivartano sivAya jyAre vinimaya pasAra thaI jAya che. darane egya rIte samAyojita karavAnuM hoya tyAM paNa sAdhana mUDI ane phALe - maMDaLamAM sabhyapada bhaMDoLanI saMmati meLavavI Avazyaka che. meLavanAra dareka rASTra samajatI thayA anusAra phALo Jain Education Intemational
Page #377
--------------------------------------------------------------------------
________________ 360 vizvanI asmitA ApavAnuM rahe che. A phALe sonuM ane sabhya dezanA bahulakSI vinimaya daro niSpanna thAya nahi te jovAnI calaNanA saMdarbhamAM ApavAno rahe che. A phALA mATe javAbadArI saMbaMdhita sabhya rASTra svIkAravAnI raheze. koTA nakkI karavAmAM AvyA hatA, kaTAmAM dareka rASTranuM 5. vepAratulAnA cAlu khAtAnI cukavaNI upara kaI rAjakIya ane AMtararASTrIya dRSTie keTaluM mahattva che te paNa prakAranA vinimaya aMkuza rAkhavA nahIM. khAsa dhyAnamAM levAmAM Avela che. sabhyapada meLavavA IrachanAra rASTra pAse sonAno puravaTho keTalo che, videzI Ama uparanI zaratanuM pAlana karyA badala leNadeNuM haDiyAmaNa aMgenI sthiti kevI che, AMtararASTrIya vepArane culAnI muzkelInA samaye bhaMDoLa pAsethI lona ke sahAya kAraNe leNadeNutulA ane tenA kadamAM vadhaghaTa thavAnI meLavavAno adhikAra prApta thAya che. bhaMDoLa pAsethI zakyatA kevI che, rASTrIya Avaka, vastI keTalI che vagere thatI sahAyamAM samajUtInuM pAsuM khAsa dhyAnamAM rakhAyela che. bAbatane dhyAnamAM laIne mUDI bhaMDoLa aMgeno phALo bhaMDoLa taraphathI ApavAmAM AvatAM dhirANa a5vicAravAmAM Avyo che. kAlIna samaya mATe, leNadeNatulAnI kAmacalAu asamasabhyapada meLavanAra dareka rASTra pitAne phALe tahAsa , tulAne dUra karavA sahAya ApavAmAM Ave che. AvI be svarUpamAM ApavAnuM rahe che. prathama amuka bhAga sahAya pAMca varSamAM bharapAI karavAnI rahe che. sabhya sonAmAM ane tyAra pachI amuka bhAga calaNamAM ApavAne dezanI AMtarika calaNa vadhumAM vadhu 200 TakA jeTaluM rahe che. sAmAnya rIte dareka rASTra pitAnA phaLonI maMDaLamAM jamA thaI zake che. temAMthI 125 TakA kATA rakamamAMthI 25 TakA rakama athavA to kula sattAvAra senAnA jeTaluM dhirANa prApta thaI zake che. A 125 TakAnA jaththAnI dasa TakA rakama sonAnA svarUpamAM ApavAnI koTAnI maryAdA uparAMta keI paNa rASTra varSamAM ekavAra rahe che. 1962 ane 1969 pachI pharI A maMDaLamAM tenA koTAnA 25 TakA karatAM vadhu upADa karI zakatuM vadha kALo ApavAnI jAherAta karavAmAM AvI che. maMDaLa- nathI. upADa aMgenI kaI paNa bAbatamAM AkharI nirNaya nA sthApanA samaye UbhuM thayelu bhaDaLa 88 lAkha Dolara ke chuTachATa ApavAno adhikAra bhaDALane kAryavAhakone jeTaluM hatuM. 1959, 1962, 1969 mAM ema traNekavAra sAMpavAmAM Avela che. mUDI bhaMDoLamAM vadhAro jAhera karavAmAM Avela. nANA bhaMDoLanI kAmagIrI -AraMbhathI zarU karIne bhaMDaLanI kArya karavAnI paddhati :- laMDaLanI bhaMDoLe judA judA samaye seMpavAmAM AvelI yogyatA kArya karavAnI paddhati saraLa banI rahe te mATe karArapatramAM pUrvaka bajAvI che. 169 nA varSathI kAmagIrInA valaNamAM jaNAvela javAbadArI tathA hakako, adhikAranI kAmagIrI navAM parivartana AvyAM che, tenI kAmagIrI tapAsIe. bajAvavAnuM nakkI thayeluM che. 1. vinimayadara sthiratAnuM kArya - nANA 1. dareka sabhya rASTra pitAnA calaNanuM mUlya bhaMDoLano eka uddeza joDAyelA vividha rASTra vacce senAnA saMdarbhamAM nakkI karavuM ane te aMgenI mAhitI vinimaya daramAM sthiratA sthApavAne hate. che. snAIDara bhaMDoLane ApavI. jaNAve che ke bhaDALe prAraMbhamAM ja sarakhA vinimayadara 2. dareka sabhya rASTra potAnA calaNanuM sattAvAra mATe sahamati sabhya dezo pAsethI meLavI lIdhI hatI. mUlya jALavavA karArabaddha rahevuM. tAjetaramAM sattAvAra lAMbA gALe parivartana thaI zake te dara sthApavAnuM mUlyamAM vadhaghaTa 3 TakA jeTalI karavAnI chUTa ApavAmAM sUcana karyuM hatuM. ahIMyA have sonAdheraNanI jaDatAne AvI che. badale niyaMtrita parivartana thaI zake tevA si.nI himAyata 3. sabhya rASTranA calaNanuM eka vAra senAmUlya thaI hatI. vinimayadaranI sthiratA mATe nIce pramANe nakkI thayA pachI te kAyamane mATe sthira rIte jaLavAI jogavAI karavAmAM AvI che ? rahe evI jaDatA svIkAravAmAM Avela nathI. (1) vinimaya daranI prAraMbhika rIte svIkRti karavI, 4leNadetalAnI mathakelIne lIdhe vinimaya aMkaza zarUAtamAM 32 dezee vinimayadarane nakkI karyo, dareka cAlu rahe che temAMthI avyavasthita vinimaya dara tathA dezee pitAnAM calaNanuM mUlya senAmAM athavA amerikana Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #378
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 DolaranA sa`darbhamAM nakkI karyu. A vinimayadarane TakAvI rAkhavAnI javAkhadArI je te sabhyadezane soMpavAmAM AvI. (2) rAjakharAjanI sonAnI le-vecathI kadAca seAnAnA jaththAmAM parivartana thAya ane tenA kAraNe vinimayadaramAM gheADuM parivartana Ave - A mATe maryAdita pramANamAM arthAt mAtra 1 TakA pheraphArane AvakAravAmAM AvyeA. (3) kAI paNa sabhyadeza bha`DALanI rajA sivAya vinimayadaramAM pheraphAra jAhera karI zake nahi. vinimayadaramAM pheraphAra karavAnuM icchatA sabhyarASTranI leNudeNatulA asamatula hAvI jarUrI che. jyAre mAtra vinimaya daramAM 10 TakA karatA A pheraphAra karava! hAya tyAre bhaDALane mAtra sAmAnya mAhitI ApavI paDe che. paraMtu 10 TakA karatAM vadhu pheraphAra mATe bhaDALanI bhalAmaNu levI paDe che. bhaDALa A mATe peAtAnA nirNayanI 72 kalAkamAM jAherAta je te rASTrane pahAMcADI Ape che. (4) koI paNa dezanA vinimayadaranI sapATImAM pheraphAra karavAmAM Ave che tyAre tenI asara bhaDALamAM joDAyelA badhA ja sabhyadezAnA calaNa upara paDe che. sabhyarASTra A khamatane svIkAravA taiyAra na hoya teA emaNe 72 kalAkamAM bhaDALane temanA niNya aMge khabara ApavI paDe che. keTalAka sa`jogAmAM bhaDALa AvA dezanAM calaNane apavAda tarIke jAhera karI zake che. Ama bhaDALa vinimayadarasthiratAnI agatyanI kAmagIrI bajAve che. bhaDALane A niya`trita paddhatithI keTalAka lAbhA paNa prApta thayA che. sabhyarASTrane temanA AMtarika calaNamAM pUratI svAtaMtryaprApti thaI che. paraspara harIphAIyukta vinimayadara ghaTADo aTakaLyo che. navA vini mayarathI bahumukhI evA AMtararASTrIya vepAra vikasyA che. ra. vinimaya aMkuzanuM kA:- bhaMDALanuM eka mukhya kAya e paNa che ke vinimaya akuza ane niya'trAne sa'pUrNa`paNe dUra karIne mukta-sthira-bahumukhI vinimayadaravyavasthA UbhI karavAnu che. A mATe keTalIka javAkhadArIo paNa UbhI karavAmAM AvI che. cAlu khAtAnI cukavaNInI bAbatamAM niyaMtraNanA abhAva tathA judAM judAM calaNA mATe ceAgyatA pUrvakanI nIti dAkhala karavAmAM AvI che. eka tarapha vinimaya akuzane dUra karavAnu dhyeya apanAvyu. hAvA chatAM apavAda rUpa saMjogeAmAM Jain Education Intemational 36 sabhya dezone akuza apanAvavAnI chUTa ApavAmAM Ave che. jyAre kAI dezanA calaNunI satata nikAsa thatI hoya tyAre e calaNane achata tarIke jAhera karavAnuM pagaluM paNa bhaDALa bharI zake che. 3. leNadeNu tulA aMgeH- sAnAdhAraNa ane navA vinimayadara vyavasthAthI leNadeNu tulAmAM keTalIka pratikULa asara paNa pedA thatI hatI. je dezamAMthI seAnAnI nikAsa thatI te dezamAM Arthika pravRtti upara maDhI jevI asare UbhI thatI hatI. AMtararASTrIya nANAbhaDALamAM A khAmIene dUra karavA keTalAka prayAseA thayA che. TUMkA gALAnI leNadeNu tulAnI khAdha anubhavatA rASTrane bha'DALa pAsethI jarUrI videzI hUMDiyAmaNa kharIdavAnA haka paNa maLyA che. A videzI hUMDiyAmaNu peAtAnA calaNanA badalAmAM meLavI zake che. jyAre bhaDALane jarUra lAge tyAre AvuM calaNu parata paNa ApI zake che. dareka sabhya rASTra peAtAnu' calaNa parata levAne a'dhAyela che. A mATe keTalIka maryAdA nakkI karavAmAM AvI che. dareka sabhya rASTre ahIyAM pAte ApelA bhaDALa mATenA phALAnI 25 TakA rakrama karatAM vadhu videzI hUMDiyAmaNu meLavI na zake tevI vyavasthA karavAmAM AvI che. bhaDALa pAsethI meLavavAmAM AvelI madadanA upa2Aga mAtra cAlu khAtAnI asamatulAne dUra karavA mATe ja karavAnA che. tene upayAga anyatra thaI zake nahi. veNudeNu tulAnI asamatulAne dUra karavA anya nIce mujabanAM pagalAM bharAyAM che. (6) savisa cArjisa - bha``ALa pAsethI je sabhya rASTra TUMkAgALAnI leAna meLave che te leAna upara vyAja paNa levAmAM Ave che. samaya maryAdA kevI che tenA AdhAre A vyAja nakkI karavAmAM Ave che. zarUAtamAM sabhya rASTra aDadhA TakA jeTalA vyAjanA dara sarvisa cArjiM jha tarIke ApavA paDe che. sabhya rASTrae pAte ApelA phALA karatAM jeTalI vadhu rakama sahAya tarIke meLave che tenA upara vyAjanA dara levAmAM Ave che. sAmanya rIte A vyAjanA dara levA pAchaLanuM dhyeya sabhya rASTrane rakama parata karavAnI uttejanA maLI rahe te hetuthI levAya che. (va) TUMkAgALAnI leAnaH- sabhya rASTranI leNadeNu tulAnI asamatulAne dhyAnamAM rAkhIne leAnanA svarUpe TUMkA gALAnuM videzI hUMDiyAmaNu pUruM pADavAmAM Ave che,
Page #379
--------------------------------------------------------------------------
________________ 362 madada meLavavAnuM icchatA sabhya rASTrae peAte ApelA phALA karatAM vadhu nANA thApaNa tarIke jamA karAvavAnAM raheze. sa'kaTakAlIna paristhitimAM turata ja A prakAranI madada pUrI pADavAmAM Ave che. bha'DALanI kAmagIrInI siddhie -nANA bha'TALe temanA kA samaya daramiyAna keTalAMka mahattvapUrNa pagalAMe bharyAM che. leNadeNu tulAnI asamatulAnA prazna, TU'kAgALAnI nANAkIya sahAya, chatavagIya vepArIkarArAne anukhAdhana --niya'traNa, vinImayadara niya traNa, spardhAtmaka mUlya ghaTADA upara aMkuza, sAnAdhAraNanA sthAne navu seAnA vinimaya dhAraNa vyavasthA; AMtararASTrIya vepAranI spardhA ghaTADavI, vikasata - vikasatA ane alpa vikasita rASTronI Arthika samasyAone hala karavAmAM ghaNI ja siddhio prApta karI che. bhaDALe nANA vaheMcavAmAM tathA ekatra karavAmAM mahattvanI siddhi prApta karI che. 1948 thI 1965 eprila sudhImAM bhaMDALa pAse 6,36,878 lAkha DaoNlara jeTalu calaNa ekatra thayuM hatu. 1965-66 nA varSa daramiyAna bhArata sahita ra7 jeTalA sabhya rASTra pAsethI 2,63,280 lAkha Dolaranu vadhArAnuM calaNa kharIdyuM hatuM. tAjetaramAM bhaDALa pAse rahetI kula rakamamAM pharI vadhArA karavAmAM AvyA che, vadhatI jatI videzI calaNanI mAgane dhyAnamAM rAkhIne bhALa vadhu ne vadhu calaNa ekaThuM' karI rahyu che. bhaMDoLanI kAmagIrInu` mUlyAMkana:- AMtararATrIya nANA bhaMDALanI sthApanAne ghaNAja samaya thai gayA che. temanI kAmagIrInu* pAsu saphaLatA ane niSphaLatAnuM raghu' che. tenI kAmagIrInuM mUlyAMkana ja khatAve che ke tenI kAmagIrImAM avazya pheraphAra karavA jarUrI che. 1. vinimayadara nIti :- bhaDALanA eka hetu vinimayadaramAM sthiratA jALavavAnA hatA. paraspara harIphAIyukta avamUlyana kAIpaNuM rASTra mATe hAnikAraka che. tenI pratIti dareka rASTrane thaI cUkI che - A khAkhatamAM bha'DALanI kAmagIrI zreSTha rahI che; paraMtu bhaMDoLa A kAmagIrI bajAvavAmAM sa pUrNa saphaLa thayu' nathI. 1968- 69 sudhI teA keTalAMka rASTroe peAtAnA calaNanu' bahAranu` mUlya nakkI karyuM hatu. tAvaLI keTalAMka rASTroe bahumukhI calaNu paddhati apanAvavAnuM cAlu ja rAkhyuM hatuM. bhaDeLe niSpanna ane vyavasthita vinimayadarane khUba ja mahattva Apela che para'tu iTADhI, phrAMsa jevAM rASTrAe keTalIkavAra Jain Education Intemational. vizvanI asmitA manasvI vinimayara apanAvIne praNAlikAonA bhaga karyA che. 2, vinimayadara niyaMtraNanI nIti - bhaMDoLanA mahattvanA uddeza te leNadeNanA kSetre vinimaya aMkuza dUra karIne bahumukhI AMtararASTrIya vepAra sthApavAneA che. jo A uddezane siddha karavA hoya teA avazya vinimaya a'kuzane dUra karavA paDaze. apavAdarUpa saMjogAmAM bhaDALa thADA varSa mATe vinimaya akuza dAkhala karI zake che. jyAre keAI calaNane achata tarIke jAhera karavAmAM Ave che tyAre paNa vinimaya aMkuzanuM pagaluM bharI zakAya che. vyavahAra vinimaya aMkuzanI khAkhatamAM keTalAka rASTroe cAkkasa samaya maryAdA pachI paNa vinimaya a'kuzanu` pagalu' cAlu ja rAkhela che. jUja evA sabhya rASTrone khAda karatAM keAI paNa rASTra sapUrNa parivartanazIlatA apanAvavAnu cAlu rAkhela che je bhaDALanI kAmagIrInI eka maryAdA che. 3. bhaDALanI dhirANa aMgenI nIti :- leNadeNu tulAmAM kAmacalAu samaya mATe anubhavavI paDatI asama tulAne dUra karavA bhaDALe karelI sahAyanI vyavasthA mahattvapUrNa khAkhata che. paraMtu AvI sahAya mamuka zaratA ane maryAdAone AdhIna rahI che - khAdha anubhavatA rASTrone sahAya Ape|Apa maLI raheze evI apekSA kharekhara phaLIbhUta thaI nathI. jyAre mAla ceAjanA pUrI thayA pachI A nItine haLavI banAvavAnA prayatna thayA paraMtu temAM svayaMsacAlitatA AvI nathI, bhaDALanI pazu aneka muzkelIe vadhI rahI che. jema jema dhirANa kAmagIrI vadhatI rahI che tema dhirANa parata AchuM Avyu. chevikAsanI samasyAe paNa vadhI che. pariNAme bha'DeLa pAse rahelI kula nANAkIya rakamanA puravaTho ghaTatho che. jemAMthI eka navI samasyA ke je * AMtararASTrIya nANAkIya taralatA 'nA janma thayA che. 6 AMtararASTrIya nANA bhaMDoLanA mALakhAmAM AvelAM navAM parivataneH- 1965 pachI UbhI thayelI vizvanANAkIya samasyAnA ukela bhaDALanI samakSa eka meTA prazna banI gayA hatA, jenA ukela mATe aneka prayatne zarU thayA hatA. 1970 mAM kopanahegana khAte maLelI nANA bhaMDALanI beThakamAM aneka carcAo thaI jemAMthI AMtararASTrIya nANAkIya taralatAnA janma thaye che ane bhaDALa jevA prazno UbhA thayA.
Page #380
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 363 * kepanahegana pariSadamAM AMtararASTrIya nANAkIya kaTe- te dareka rASTranI anAmata aMgenI jarUriyAtane prazna kaTI, mUDInI saTTAlakSI heraphera, mUDInI nAsabhAga, DolaranI sahelAIthI ukelAI jAya. paraMtu tenAthI samagra rASTranuM arthaachata, keTalAka calaNonI phugAvAjanaka paristhiti vagerenI kAraNuM asthiratAmAM dhakelAI jAya che. cAvIrUpa calanuM carcA karavAmAM AvI. A pariSadanI bIjI eka viziSTatA mahattva vadhI jaze jyAre saTTAkhorI anizcitatAnuM pramANa e hatI ke temAM vikasatA jatA arthakAraNanA Arthika vadhu vyApI jaze, je vAjabI pagaluM nathI. praznonI khullI carcA tyAM karavAmAM AvI. vikasatA jatA (3) vetana bhAvamAM pheraphAra - keTalAMka rASTromAM arthakAraNanA prazno aMge vizvabeMkanA pramukha makanAmorAe niyamita rIte bhAva sapATI UMce jaI rahI hatI tyAre AgevAnI lIdhI hatI. rokaDa anAmatanI mAga vadhI rahI hatI. je vetana ane vikasatA deza pratye gatizIla daSTibiMdu - bhAvamAM ekI sAthe ghaTADo karavAmAM Ave te rokaDa A samaye vikasatA jatA arthakAraNa pratye gatizIla anAmatamAM vadhAro thaI zake, vAstavamAM A prakAranI daSTibiMdu apanAvavAnI rajUAta thaI. vadhatuM jatuM parAva- dalIla vadhu vAjabI nathI. samAjane koIpaNa varga vadhu laMbana, TekanolojIkala parivartano jevI bAbate pratye paDatA bhAva ke vetana ghaTADAne kadI ja AvakAraze nahi. bhaMDoLe sarvatomukhI vikAsa upara dhyAna ApavAnI carcA saya rASTronAM kala phALAmAM vadhAre :- AMtarathaI. A samaye vikasatA jatA arthakAraNa upara vadhatuM rASTrIya nANA samasyAnI vimAsaNane dUra karavA bhaMDoLa jatuM devAdArInuM bhAraNa lagabhaga pAMcagaNuM vadhI rahyuM che. aneka carcAo pachI eka vacalo mArga zodhe - bhaMDoLanA kula 17 TakAnA dare A devuM vadhI rahyuM che. jyAre vika niyAmakenI navI dilhI khAte maLelI miTiMgamAM bhaMDaLanA satAM rASTranI nikAsa kamANI 6 TakAnA dare vadhe che. sabhyapadane dhyAnamAM rAkhIne kula phALa vadhAravAnI himAyata pariNAma e Ave che ke bhaMDoLanI moTA bhAganI madada karavAmAM AvI. A samaye thayelI sAmAnya samajUtI jUnA devAnI cukavaNI peTe vaparAI jAya che. je sahAyanI pramANe 50 TakA jeTalo hisso vadhAravAnI himAyata thaI. zarate udAra banAvavAmAM Ave te ja vikasatA jatA A samaye bhaMDoLanA kula nANAkIya sAdhane 14.75 arthakAraNanI jarUriyAta saMtevI zakAya tema che. miliyana Dolara jeTalA vadhIne thayA hatA 1965mAM bIjI tarapha bhaMDoLa pAse dhirANu puravaTho joIe karI koTAnI rakamamAM thayelA 25 TakA vadhArAne kAraNe teTalA dare vadhato na hato. emanI pAse rahelI askayA- bhaMDoLanI kula rakamamAM 21 mi. Do. jeTalo vadhAro thayo mato uttarottara ghaTI rahI hatI. navI paristhitimAMthI hato. AMtararASTrIya nANAkIya vimAsaNa UbhI thaI rahI hatI. vividha yojanAo :- AMtararASTrIya nANAkIya tenA ukela mATe paNa keTalAka arthazAstrIoe aneka janAo rajU karI hatI. samasyAnA ukela mATe bhaMDoLa pAse vividha ejanAo rajU thaI hatI, jemAM mukhyatve taralatA prazna aMge carcA vizvanI nANAkIya paddhitamAM sudhArAo : thaI hatI. vizvanI badalAtI jatI nANAkIya sthitine sudhAravA bhaDo jemAM sTempavela dejanA pro. masavela sTempa LamAM aneka sudhArAo raja thayA che. keTalAMka pagalAMo vadhAre paDatAM uddAmavAdI paNa sAbita thayA che. A mATe dvArA rajU karavAmAM AvI hatI, jemAM 1 varSanA gALAmAM nIce pramANe sudhArAo rajU thayA. 3 mi. De. jeTalA mUlyanAM pramANapatro bhaDaLa dvArA bahAra pADavAnuM vicAravAmAM AvyuM hatuM, a85 vikasita (1) senAnuM punaH mUlyAMkana karavuM - A dalIla rASTrane sahAya peTe A rakama phALavavAnuM vicAravAmAM che. heroDa dvArA rajU karavAmAM AvI hatI. Ama karavAthI AvyuM. AjanAthI keTalIka samasyAo utpana thAya bhaMDoLa pAse tarala rakamamAM vadhAro thaze, paraMtu sonAnA che. prathama AvAM pramANapatronuM mUlya senAmAM vyakta punaHmUlyAMkanane vAraMvAra amalamAM mUkavuM vAjabI nathI. karavuM joIe. a5 vikasati rASTrane te vaheMcavAmAM Ave. (2) parivartanazIla vinimayadara paddhati :- vAstavamAM nANuM bhaMDoLa te mAtra TUMkAgALAnI sahAya ahIMyA parivartanazIla vinimaya dara prathA apanAvavAmAM Ave ApI lAMbA gALAnI daSTie te A kAmagIrI vizvabe kane Jain Education Intenational For Private & Personal use only
Page #381
--------------------------------------------------------------------------
________________ 364 vizvanI amitA sapI zake. dareka rASTra AvAM pramANapatro keTalA aMze sattAdhIzo pAsethI karavAmAM AvyuM. 1969 mAM senA2vIkAravA taiyAra thAya che te paNa eka prazna che. nA mukta bajArabhAva khUba ja nIcA gayA tyAre pharI bIjI eka yojanA pro. keInsa tathA TIkIna sonAnA bhAva TekA aMge prazna udabhavyo. dvArA rajU karavAmAM AvI hatI, jemAM emaNe AMtara- upADanA viziSTa hakkanI yojanA - (1970) rASTrIya hisAbanI patAvaTa mATene saMdha sthApavAnI samagra vizvanI senAnI anAmatanI achatane prazna 1960 bhalAmaNa karI hatI. A pejanA paNa vyavahAru na lAgatAM pachI satata udbhavI rahyo hate. 1970 nA samaya daratenI paNa aneka TIkAo thaI hatI. miyAna vizvavepArane vikAsa dara vArSika 8 % ne te tenI sAme senAnI anAmatavRddhi dara 2.1 % jeTalo trIjI eka pejanA che. barnesTAIna dvArA rajU rahyo hate. vaLI vizvanI senAnI nANAkIya anAmatanuM karavAmAM AvI. temanA mate bhaMDoLane jyAre nANAnI pramANu 1958mAM 57 % hatuM te 1967mAM ghaTIne 36% jarUriyAta jaNAya tyAre briTana, keneDA, phrAMsa amerikA thaI thaI gayuM hatuM. Ama senAnI rokaDa anAmatanuM pramANa vagere dezo pAsethI DibeMcasa bahAra pADIne lona dvArA uttarottara A samaye ghaTI rahyuM hoya evuM mAluma paDe A dezonA calaNane prApta karavAnI himAyata karI, teoe che. pro. robarTa TrIphIna tethI ja jaNAve che ke 1960 thI sabhya dezonI AMtarika nIti ane AMtararASTrIya nANAM 70 nA samaya gALAmAM maMDaLa pAse rokaDa nANAnI bhaDaLanA saMgaThana dvArA hala karavAnI himAyata karI hatI. aprApyatA najare paDatI hatI. eka tarapha nANuM bhaMDoLa che. jholATasa dvArA evI rajUAta karavAmAM AvI pAse sahAyanI mAga vadhI rahI hatI tenI sAme puravaTho ke vikasita rASTroe vikAsamAna arthakAraNanA calaNanA joIe teTale vadhato na hato. tethI upADanA viziSTa anAmata tarIke svIkAra karavo joIe, senAnA badalAmAM adhikAranI (hakka) navI yojanA jene (u. vi. u.) jarUrI calaNa ApIne tenA uparanI mAgane thaDI haLavI ( S.D.R=Special Drawing Rights ) nI yojanA banAvavAno prayatna karavo joIe. tarIke oLakhavAmAM Ave che. ( u. vi. ha. ne ApaNe S.D.R. tarIke paNa oLakhI zakIe). che. rUsAe evI rajUAta karI hatI ke taralatAnI samasyAne hala karavAno upAya emaNe navA kendravartI upADanA viziSTa hakkanI cejanA zuM che? nANA bhaMDoLanI eka navI mahattvanI evI A yojanAne bhaDaLanI sthApanA ane navA sonAnA puravaThA dvArA hala janma aneka vAdavivAda pachI thayo che. upADanA viziSTa karavAnI bhalAmaNa karI hatI. hakakanuM alaga khAtuM nANA bhaMDoLamAM kholavAmAM Ave suvarNa ane AMtararASTrIya nANuM paddhati - che. sAmAnya khAtAmAM sabhya deze senuM tathA pitAnuM samagra vizvanI nANAkIya paddhatine senAthI mukta karavAnuM calaNa bharavAnuM rahe che. upADanA vi. hakaka dvArA UbhuM satata Agraha rAkhavAmAM Avato hato. tethI upADanA karavAmAM AveluM calaNanuM mUlya senA jeTaluM che. kAyadAnI viziSTa adhikAronI eka navI yojanA 1968 nA sonAnA paribhASAmAM calaNa senA karatAM vadhAre mUlyavAna che. saphaLa vibhAjana pachI 1970thI amalamAM Ave che. tenI phALavaNI sabhya dezoe ApelA phALAne AdhAre sonAne apAyelI eka moTI tilAjaMlInA bhAgarUpe nakkI thAya che. A nANu pAchaLa koI paNa prakArane Teke 44 Do =1 oNsa nA sthAne bhAva ghaTIne 35.55 Do=1 nathI. paraspara vizvAsanA vAtAvaraNa upara te AdhArita che, sa thaI gaye. senAnA A samaye bhAva ghaTavA pAchaLa tenI noMdha tathA heraphera nANA bhaMDoLanA copaDAmAM ja nuM kAraNa - senAnI moTI saMgrahakhorI ghaTADavAmAM thAya che. sabhya dezone cUkavavAnI rahetI rakama ekabIjAnA AvI, vizvanI moTI kendrIya beMkee senAnA mukhya khAte jamA udhArI nAkhavAmAM Ave che tethI te vAstavabajAramAM bhAga lIdhe nahi, upADanA viziSTa hakanI mAM adazya evuM eka mAtra calaNa banI jAya che. tenuM yojanAne kAraNe suvarNa kAgadI dhAraNanuM rAjavI thaI gayuM. mUlya sonAmAM tathA Dolara jevA mUlyavAna calaNa sAthe amerikAe sonA bhaMDALano visarjita ane sonAnI nakkI karavAmAM Ave che. upADanA viziSTa hakanI anAmata khAnagI kharIda vecANunI manAInuM nirNayAtmaka pagaluM dhAraNa karavAmAM khAsa utsAha rahe te mATe tenI upara
Page #382
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagraMtha bhAgara vyAja kamANI paNa cUkavavAmAM Ave che. upADanA vi. ha. nI cAjanA kAI paNa calaNu sAme TakI zake tevI hoya che. upADanA vi. ha. nA upayAga koI paNa prakAranI cIjavastu sevAonI kharII mATe thaI zakatA nathI, leNadeNutulAnI satata khAdha athavA to anAmatamAM ghaTADo jevA viziSTa sa MjogAmAM ja tenA upayAga thaI zakaze, upADanA vi. hai. nA keTalA upayAga kathAM karavAmAM AvyA che tenI mAhitI bhaDALane ApavI ja paDe che. upADanA vi. adhikArAnA upayoga karanAra dezane bhaDALa peAtAnuM calaNa pUru' pADavAnuM sUcana kare che, je dezane AvI sUcanA ApavAmAM Ave che te deza sAmAnya rIte leNadeNanI purAMtavALA tathA vizALa anAmatA dharAvatA deza hovA jarUrI che. sUcanA jene bhaDALa taraphathI prApta thaI che tevA deza pAtAnuM calaNa athavA potAnI pAse rahelu bIjI videzI calaNa paNa ApI zake che, je dezane calaNA bahAra pADavAnI sUcanA maLatI jaze te deza pAse upADanA viziSTa hu nAmanu calaNa vadhu ne vadhu jamA bhaDALanA cApaDe thatu' jaze, je rASTrane sUcanA bhaDALa taraphathI maLe che te rASTra upADanA vi. huM bahAra pADavA khaMdhAyela che. kAI paNa rASTra keTaluM uM. vi. huM, mahAra pADI zake? teA kahI zakAya ke temane phALavavAmAM AvelA upADanA vi. ha. karatAM jo traNa gaNA thAya tA te vadhAre upADanA adhikAro svIkAravAnI ke hUDiyAmaNu ApavAnA inkAra karI zake che. koI paNa rASTra . vi. ha. nA upayAga vadhumAM vadhu keTalA karI zake, te temAM pazu Apela traNa varSanI mudata daramiyAna 70 TakA jeTalI rakamanA 7. vi. huM. nA upayAga thaI zake tevu nakkI karavAmAM Avyu che. jo koI paNa rASTra temane phALavavAmAM AvelA u. vi. ha. nA 70 TakA karatAM vadhu uM. va. huM. nA vaparAza kare teA ? AvA prasaMgeAe kAI paNa deza pAsethI sAnu` ke anya videzI mUlyavAna calaNu dvArA pAchA meLavavAmAM Ave che. preA. emigara A prakAranI 70 TakA ane 30 TakA phALavaNIne kALA ane sapheda prakAranI vyavasthA sAthe sarakhAve che. mAma upADanA vi. huM. nAmanI A navI suvarNa samakakSanI nANA vyavasthAne (gArDa pepara enDa) arthAt suvarNa kAgadI dheAraNa tarIke oLakhavAmAM Ave che, te senA sAthe harIphAI karI zake tevu' eka mAtra navu dhAraNa che. Jain Education Intemational. 361 upADanA viziSTa hakkanI cAjanAnA amalaHAAjanAnA amala 1-1-1970 thI zarU thayA che. AMtararASTrIya nANA bhaMDALa ane vizvanI nANA vyavasthAmAM eka simAcinha pagaluM gaNAya che. prathama traNa varSanI mudata mATe 500 mi.DaoN. nA u.vi. . UbhA karavAne lakSAMka hatA jemAM 1970 mAM 3400 mi.DaoN.nA u.vi. hai. UbhA karavAmAM AvyA hatA. A u.vi.ha.nI phALavaNI bhaDALamAM ApelA phALA anusAra karavAmAM AvI che. amerikA, 5. jarmanI jevA vikasita rASTrAe jyAre vadhu phALA ApyA che tyAre tenA bhAge vadhu u. vi. ha. AvyA che. bhArata jevA alpa vikasita dezane tenAthI ochA lAbha prApta thayA che. kula 103 dezeA vacce A u. va. ha. phALavavAmAM AvyA che. kula 46 jeTalA dezae te A 7. vi. ha. nA upayoga khUba ja svecchA pUrNAMka karyo che. 1970nA aMte lagabhaga 12 jeTalAM rASTroe temane phALavavAmAM AvelA u. va. . nA upayAga lagabhaga karI nAkhyA hatA. 3. vi. ha.nuM mUlyAMkana:- badalAtI jatI nANAkIya vyavasthAnA sa'dabha mAM je vizvabharanI rAkaDatAnA prazna ukelavAnI je kaI vyavasthA thaI te aMte te a Mtima upAya nathI. keTalAka krAMtikArI vicArakA eka sarvoparI kendrIya eka UbhI karIne tenA dvArA sa`saMmata evuM AMtararASTrIya calaNa bahAra paDAya te dizAmAM vicAra kare che jyAre bIjI tarapha keTalAka vicArakA zuddha sAnAdhAraNanI tarapheNa kare che. A aMge rajU thayeaA vAdavivAda je AgaLa vadhe te temAMthI krAMti thavAnI pUrI zakayatAo paNa rahelI che. prA. brahmanane rajU karelI khAkhatA A aMge ghaNI ja noMdhanIya anI rahe tevI che. te kahe che ke vizva nANA vyavasthAnA prazna Aje keIsAtha ane praziSTa jUtha vacce vaheMcAI gayA che keInsajUtha sAnAthI mukta evI ane praziSTa jUtha seAnAthI yukta evI vizva nANA vyavasthAnI mAMga kare che. upADanA viziSTa hakkanI cejanA e kharekhara krAMtikArI che ? A ceAjanA tA kharekhara tA leNadeNu tulAnI asamatulAthI pIDAtAM rASTrone kAmacalAu rAhata ApavA mATe ja che. tenI phALavaNI je kavATA pramANe thaI che temAM 70 TakA jeTaleA hissA vikasita rASTrane phALe Avaze jyAre mAtra 30 TakA jeTalA hissA anya dezazane prApta thaze. tethI vikasatA jatA arthakAraNane tenAthI
Page #383
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI arimatA. keI moTo lAbha thavAnI gaNatarI rAkhavI na joIe. vaLI taTastha ane hetulakSI evI ekamAtra purAMta che. jyAre u. vi. ha. no mULa hetu Arthika vikAsanA kAryamAM u. vi. ha. e to mAnavIonA aMgata nirNaya madada karavAno nathI paraMtu leNadeNanI asamatulA nivAravA dvArA sajAyela che. vadhumAM pro. rUka jaNAve che ke khare. mATe sAdhano pUrAM pADavAno che. bhale ADakatarI rIte khara to leNadAra dezanI rASTrIya pedAzamAMthI hise uThAvI A madadathI Arthika vikAsane vega avazya maLaze. pro. levAnI taka deNadAra dezane u.vi.ha paddhatimAMthI maLe che. he jahonasana jaNAve che ke u. vi. 7. tuM pagaluM tenA badalAmAM leNadAra dezane bhaviSyamAM amuka vastu cUkasaiddhAMtika rIte buddhiyukta evuM AMtararASTrIya nANA- vavAmAM Avaze tene mAtra sUcaka eka kela prApta thAya kIya paddhati taraphanuM eka mahattvanuM pagaluM gaNAya che. te che. potAnI aMgata arthavyavasthAne vicAra karyA vagara ja kharekhara aprastuta evA beMkiga siddhAMta upara nahIM khAdhavALA dezane u. vi. ha. pUruM pADavAnI A eka paraMtu A janAmAM bhAga letA deze hisAbanI patAvaTamAM vyavasthA che. tethI ja te vadhu TIkAne pAtra che. tene keTalA aMze upayoga kare che te bAbata upara ja eka dalIla evI paNa che ke je deza pAsenA vadhAre tenI saphaLatAno AdhAra rahelo che. A yojanAne kharekhara u.vi.hIno upayoga karyo haze te deza leNadeNutalAnI daSTie amala thAya te sonA dhoraNanA sthAne AMtararASTrIya nANuM vadhu khAdhavALo gaNAze. je deza u.vi.hane ocho upayoga bhaMDaLa dvArA kAma karatuM eka navuM calaNa avazya amala karate haze te deza purAMtavALo gaNAvAne. ahiyA mAM AvI zake. vizvanI madhyastha beMka tenuM saMcAlana vadhArAnA u.vi.ha. eTale tene phALavavAmAM AvelA u.vi.ha. karaze. vadhumAM kahIe to AMtararASTrIya nANA sahakAranI karatAM vadhu meLavIne upayoga karavAmAM Avyo che evo artha pAtaLI havAmAMthI sajatu samagra vizvanuM vizvAsa pUrvakanuM thAya che. Ama thavAthI che. brahmAnaMdana ema mAne che ke nANuM te banI zake tema che. kadAca alpa vikasita khAdhavALAM rASTronA uDAupaNAnI kelabiyA yuni. nA che. zrI mAIkala jaNAve che pratIti paNa thaze. teo kahe che ke kharekhara to u.vi.hanI ke A koI moTuM Agekadama nathI, teo A navI A navI yojanA mAtra vizva rekaDatAnA RNane haLavuM vyavasthAmAM UbhuM karavAmAM AvelA navA calaNa dane paNa banAvI zake paraMtu teno kAyamI ukela te karI zake nahi. virodha kare che. u. vi. ha. dvArA ekabIjA rASTro a5 vikasita rASTro ne upADanA viziSTa pitAnAM calaNe vAparavAno mAlikI haka Ape che. agAu je sAmAnya upADanA hakka dvArA lAbha ApavAmAM Avato adhikAne prazna :hato tevI ja A navI vyavasthA che. pro. mAIkala vadhumAM - bhArata jevA alpavikasita rASTranA saMdarbhamAM A jaNAve che ke leNadeNu tulAnI asamatulAnA samaye kaI prazna tapAsavAmAM Ave te jANavA maLe che ke a85paNa sabhya rASTra tene phALavAmAM AvelA u. vi. ha. no vikasita rASTranI rokaDa jarUriyAtanuM pramANa ghaNuM ja UMcuM upayoga IcchA pUrvaka karI zake che. pahelAM leNadeNa tulAnI jovA maLe che. vastI vadhAro, tenA videza vepAramAM AvatAM asamatulA anubhavatuM keI paNa rASTra vATAghATo karIne vAraMvAranAM parivartane, Arthika vikAsanA prazno vagerenA navI nIti nakakI karIne A praznane hala karI zakatuM. have saMdarbhamAM videzI anAmatanI mAga avazya vadhe che. vaLI A navI vyavasthAmAM A paddhatinI spaSTa khAmIo bahAra apavikasita rASTramAM je khAnagI ane jAhera sAhasenI AvatI jovA maLI che. videzI mUDI Ave che teno pravAha paNa sthira nathI. AvA keca arthazAstrI jekasa phaka eka dalIla evI saMjogomAM vizvaanAmatanI rokaThatA (upADanA viziSTa paNa kare che ke senuM ane u.vi.ha. nI kAmagIrIne adhikAro )nI jarUriyAta vadhatI rahe che. paraMtu a85eka ja trAjave toLI zakAya nahi. bhale suvarNa kAgadI vikasita dezono hisso ocho hovAthI teone vAstavika dhoraNanI upamA tene ApavAmAM AvI hoya - suvarNa jarUriyAta karatAM ghaNuM ochA pramANamAM u.vi.ha. prApta e to kharekhara binazaratI kharIda zakti che je ghaNu thAya che. varSothI sarvoparI ja rahI che. A suvarNa utpAdana dvArA vizva rokaDatAnA praznamAM u.vi.hanI phALavaNI je karavAmAM athavA leNadevanI purAMtamAMthI ja prApya bane che te AvI che temAM paNa ghora asamAnatA jovA maLe che. kula Jain Education Intemational
Page #384
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 367 vizvaanAmatamAMthI 89% anAmate vikasita rASTra pAse vakIla jevA arthazAstrIe ema darzAve che ke upADanA che, jyAre 20% anAmato alpa vikasita rASTro pAse che. viziSTa hakka dvArA avazya vadhu rokaDa nANAnuM sarjana thaI vizvanI suvarNanI anAmatanA 89% bhAga vikasita rASTra zakaze paraMtu tenA kAraNe nANAkIya UthalapAthala vadhaze ane pAse che jayAre 9 bhAga apavikasita rASTra pAse ane garamANunI asamatulA sajaka heraphera (u. vi. he. saTTA mAtra 2% bhAga vizvanANAkIya saMsthAo pAse che. Ama lakSI heraphera mATe garamanANuM sAthe sarakhAvyuM che) thavAnI vizva rekaDatAno prazna vaheMcaNInI daSTie tapAsIe te zakyatA paNa utapanna thAya tevuM aDakataruM dhyAna emaNe ghaNe ja asamAnakAraka jovA maLe che. rokaDa anAmatamAM dhirANu pAtratA paNa asamAnatA. u vi.hanA bhAvi age vicAra karatAM vadhumAM ApaNe pUrvaka vaheMcAyelI che. nANAbhaMDoLamAM ApelA mukhya phALAne ema paNa noMdhI zakIe ke vadhu paDatA u.vi.ha.nA sarjanathI kAraNe sAmAnya rIte upADanA adhikAra dvArA vikasita AMtararASTrIya nANAkIya sAdhanonI mAga tenA vRddhinA dara rAe vadhu rokaDatA ekaThI karI che. vadhu adhikAro karatAM vaTAvI jaze to vizvanA keTalAka rASTromAM phugAvAne paNa A dvArA meLavyA che. jyAre a95 vikasita rASTrane bhaya pedA thAya tevI zakyatAo UbhI thaze, AMtararASTrIya phALAmAM Apelo hisso nAno hovAthI ochI rekaDatA leNadeNa tulAnI khAdha AvavAnuM eka kAraNa AMtarika prApta thaI che. AyAta nikAsa vepAramAM AvatI kudaratI vyApAramAM bhAva sapATImAM vadhAro - phugAvAjanaka valaNa UthalapAthalane aTakAvavA paNa ahIMyA kaMI vyavasthA thaI pariNAme nikAsamAM ghaTADo thAya che. aMte leNadeNu talA zakya nathI. A badhAM pariNAma rokaDa anAmatanI dhirANa khAdhavALI bane che. AvI khAdha je u.vi.ha. chUTathI maLatA prApti asamAnatA pUrvaka thaI che tene kAraNe zakya banyuM che. haze te tenI pAsethI meLavI khAdha pUravAno prayatna thaze. A prakAranI vyavasthA vadhu paDatI phugAvA preraka banaze. eka dalIla evI paNa che ke zA mATe apavikasita vi.ha. A dRSTie AMtarika vyavasthAmAM phugAvAne protsA rASTrane vadhu uvi ha.nI phALavaNI karavAmAM AvatI nathI? hita banAvavAmAM madada rUpa banI raheze. ApaNe to A eka tarapha alpavikasita rASTrone nikAsa vepAra paraMparA saMdarbhamAM keTalAMka rASTronA anubhavanA AdhAre eTaluM ja gata cIne rahyo che. AyAte vikasita rASTronI lagabhaga batAvI zakIe ke u.vi.ha. no upayoga TUMkA gALAnI kAmasthira avasthAmAM rahI che, pariNAme tenI leNadeNatulAnI calAu asamatulAne nivAravA mATe ja thavo joIe. khAdhano prazna gADha bane che. paraMtu bhaMDoLanA keTalAka sattAdhIzoe tAjetaramAM evI khAtarI uccArI che ke A prazna vikasita audyogika evAM rASTroe paNa pitAnI age have mamatAbharI nIti apanAvIne apavikasita keTalIka pharaje pratye kAmacalAu dhyAna doravu ja paDaze - khAsa rASTrane vadhu u.vi.ha nI phALavaNI thAya, vadhu videzI mUDI- karIne audyogika dezoe nANA bhaMDeLanI navI nItine rokANa thAya tevA prayatna hAtha dharavAmAM Avaze. anurUpa hoya tevI goThavaNe khAsa karavI ja joIe. pra. miTana kriDamena jevA arthazAstrIe AMtararASTrIya upADanA viziSTa hakka janAnuM bhAvi : levaDadevaDanI asamatulA nivAravA mATe khAsa parivartanau.vi.hanI samagra yojanAnA bhAvi aMge keTalAMka nirAzA zIla vinimaya dara apanAvavAnI himAyata karI che. parijanaka valaNe paNa jovA maLyAM che. keTalAka tenA vadhu paDatA vartanazIla vinimaya dara paddhatimAM calaNanA mAMga-puravaThAnA upayoga aMge phugAvAjanaka valaNa jovA maLaze evI bhaya pheraphArane AdhAre calaNanA sattAvAra mUlyane mukta rIte sUcaka cetavaNI Ape che. jarmanInA arthazAstrI pro. ema. vadhaghaTa thavA devAmAM Ave che. paraMtu A prakAranI nIti gara evuM sUcana kare che ke u.vi,ha. e to eka prakAranI hajI paNa bhaMDoLanI nItimAM svIkArya banI nathI. vaLI viziSTa zAkha vyavasthA che. tene upayoga bahulakSI rIte tenI bhayajanaka asaro paNa bhaMDoLa pAse che tethI te thaI zake tema che. ApaNe mAtra leNadeNu tulAnI khAdhane dUra karavAnA ekamAtra uddezathI teno upayoga karI rahyA che tenI tarapheNa bhAvi yojanAmAM karI zake tema nathI. chIe paraMtu ApaNI sarva nANAkIya samasyAne ukela A 20 rASTronA jUthanI samiti - 1972 nI bhaMDoLayojanAmAM rahela nathI, pro. kerasI dughA ane sI. ena. nI vArSika sabhAmAM vizvanI vartamAna nANAkIya vyavasthAnA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #385
--------------------------------------------------------------------------
________________ 368 vizvanI asmitA gUMcavADA pratye bhAre roSanI lAgaNIo rajU thai, A ane asarakAraka prakriyA ja AMtararASTrIya nANA vyavasthAne samaye jarUrI sudhArA aMge bhalAmaNa karavA che. je ramI vadhu vyavasthita banAvI zake tema che. vadhumAM AMtararASTrIya mosanA adhyakSa pade vIsa rASTranI banelI eka nANAkIya samatulA mATe kharekhara nANAkIya ane rAjakoSIya samitinI nimaNuMka karavAmAM AvI. A aMge samRddha zirata eka anivArya bAbata gaNI zakAya. A bAbata evA 10 dezonA pradhAnae vinimaya dara saMbaMdhenI punaH tarapha kharekhara vikasita ane alpavikasita e baMne rASTroe goThavaNa karavA temaja AMtararASTrIya asamatulA nivAravAnA durlakSa sevavA prayatna karyo che. vAstavamAM teoe pUrNa prakane nAMdhapAtra evo nirNaya karyo che. A nirNaya- rojagArI, Arthika vikAsa, Arthika sattAnuM kendrIkaraNa ne pariNAme amerikana DolaranuM senA tathA u.vi,hanA karavA phugAvAjanya nIti apanAvI rahyA che, joke AMtarasaMdarbhamAM mahattava ghaTayuM hoya evuM jovA maLyuM che. rASTrIya nANA vyavasthAnI UbhI thayelI A navI vyavasthA vikasita ane a5 vikasita ema baMne rASTrane mATe paraspara nANAkIya sahakAranA TekA upara UbhelI chekhAdha nivAravA judA judA prakAranI nIti na apanAvAya. saMbaMdhakartA rASTroe nANAkIya ane rAjakIya zistanuM bhaMDoLa paNa pitAnuM valaNa sarakhuM dAkhavaze evI paNa custa pAlana karaze - arthAta nANuM bhaMDoLanA niyamonuM himAyata emaNe karI che. vaLI jema khAdhavALA rASTra badalAtA pravAhanA sAthe custa pAlana karaze to ja AMtaramATe calaNanuM avamUlyana karavuM Avazyaka gaNAtuM hoya rASTrIya nANAkIya vyavasthA je pravAhitAnA svarUpamAM che tema purAMtavALA rASTra mATe paNa calaNanuM adhimUlyana te kharekhara saphaLa thaI zakaze. Avazyaka gaNAvuM joIe evI paNu jAherAta thaI che. (anu. pAnuM 369) je vikasita rASTro pAse vadhu paDatA uvi.he. ekaThA thayA hoya te tene upaga anya rASTro pAsethI cIjavastunI kharIdI karavA athavA to alpa vikasita rASTrane sahAya karavA mATe vAparI zake teTalI jogavAIne paNa badalI ApavI joIe e nirNaya levAyo. je vIsa dezonA jUthe karelI A uparAMta vividha bhalAmaNane kharekhara amala thAya te AMtararASTrIya leNadeNa talAne nivAravA eka asarakAraka prakriyA amalamAM mUkI zakAze te che With Best Compliments from cokkasa che. upasaMhAra:- kharuM kahIe to AMtararASTrIya nANuM C. CANTT & CO vyavasthAnA badalAtA jatA pravAhamAM nANuM bhaMDoLa AMtararASTrIya nANAkIya asamatulAne nivAravAmAM asara Dhan Nur Building kAraka prakriyA UbhI karavAmAM kharekhara niSphaLa nIvaDela che. 2nd Floor chehalAM ra7 varSane Arthika bAbato aMgeno itihAsa Sir Phirozsha Mehta Road e bAbatanI khAtarI pUre che ke khAdhavALAM rASTroe A BOMBAY - 400 001 pitAnAM calaNanuM avamUlyana zakaya teTaluM TALavA prayatna che karyo che. je rASTrae avamUlyana karyuM che emaNe paNa aneka AnAkAnI pachI ja nAchUTake avamUlyanane Azaro lIdho che. mUDInI saTTAlakSI nAsabhAga 5chI ja aMte teo UbhI thayelI asamatulA nivAravA avamUlyana tarapha vaLe che. mUDInI rASTralakSI nAsabhAgane kAraNe AMtararASTrIya leNadeNa tulAne prazna vadhu gUMcavaNa bharyo bane che. je aMte to AMtararASTrIya levaDadevaDanI samatulAnI jhaDapI Jain Education Intemational
Page #386
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 Special Drawing Rights (S.D.R ) Position of Participating Countries :- (as on July 31, 1972) (In million SDR'S) Participant Total Allocation S.D.R. Holding as % of Allocation 106 79 Net Acquisition (+) use (-). 350.6 -490.6 -448.3 + 1136.0 95.6 280.0 424.9 55 Industrial countries U.S.A. U.K. Industrial Europe France Germany Netherlands Itay Canada Japan Other Developed Areas Less Doveleped Areas Latin America Middle East Other Asia Other Africa All Prarticipants 23.5 6i77.7 2294.0 1006.3 2141.4 484.0 542.4 236.5 318.0 358.6 377.4 7891 2348.0 879.1 239.4 765.0 4640 9314.8 153 120 151 280 107 130 106.7 47.1 -147.1 -805.6 -266.8 -99.3 -253.9 -185.5 -602.1 (Towards International Monetary Reform -1973 mAMthI Tebala naM. 41 lIdhuM che. ) ( uparanuM Tabala AMtararASTrIya nANuM vyavasthAmAM upADanA viziSTa adhikAra (S.D.R.)nI paristhiti darzAve che.) A lekha mATe saMdarbha graMthanI yAdI. (1) kemasa-pemphaleTsa-70 (8) nANAkIya siddhAMte- (taralatA prazna)-. (2) InDiyA enDa InTaranezala phAyanAnsiyala riphoma jApharahusena bAlIvALa. karasI dudhA-ane sI. ena. vakIla. (9) Ike- piliTikala vikalI- vArSika aMka (3) InTaranezanala moneTarI ke. e.-e. . 1973-74 (10) komarsa- vArSika aMka 1972-73-74, ena. dAma (4) manI enDa benkiMga-reDI rAmakRSNa. (11) beMkara- goDa kAIsIsa- 1971, (lekha) (12) pro. emIMga- esa. DI. Ara. ane rUparekhA(5) AMtararASTrIya arthazAstra- hindI ke. DI. nedha. ena. gaTuM. (13) che. brahmAnaMdana- golDa manI riporTa-1970 (6) ena AuTa lAIna opha manI- pro. krAuthara. (14) InTaranezanala phinAMsa- pro. phija mekalapa. (7) vyApAra, divALI aMka 1969, 1970, 1972 (15) Ikonomikasa TAimsa-nA judA judA samayanA 1973. lekhonI eka noMdha. Jain Education Intemational
Page #387
--------------------------------------------------------------------------
________________ 310 vizvanI asmitA Phone s Offi: 436 Resi : 286 With Best Compliments From MS. RATANLAL SAMARATHMAL 74 Chandni Chowk RATLAM (M.P.) 457001 STOCKISTS Pipe and Pipe Fittings ERW. Seamless. G. I. etc. WM Phone : 295569/290335 Telex : 011-3334 Cable : 'NESTLER' Manufacturers of Oil & Coal Fired Boilers Combustion Equipment - Pressure Vessels Flash & Spray Dryers wwwwwwwwwwwwwwwww NESTLER BOILERS PVT. LIMITED 55/56 Dalamal Chambers 29 New Marine Lines BOMBAY-400 020 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #388
--------------------------------------------------------------------------
________________ mitha bhAgana Phone: 311166/29 7944 With Best Compliments from M/S. STAR CONSTRUCTION CORPORATION 24, Veer Nariman Road, Rehaman Building, 3rd Floor, Fort, BOMBAY-400 023. Gram BHANGAR SHAH KHETAJI DHAMAJI & CO. 111/19 Thakurdwar Road, BOMBAY-400 002. Godown 447177 301
Page #389
--------------------------------------------------------------------------
________________ 372 vizvanI asmitA Telegram : "PANKHATEA" Phone : 323398 Mulund : 562146 SOTTA & SONS Wholesale Tea Coffee Merchants 56, New Bardan Lane, BOMBAY-400 003. wwwmmwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww Res. : 350228 Tel. 321405/332361 B. DHIRAJLAL & CO. Iron & Steel Merchants Commisson Agents Carnac Siding Road. Iron Market. BOMBAY-400 009. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #390
--------------------------------------------------------------------------
________________ nArIH bhArata ane vizvanI daSTie - pri. upendrabhAI pAThaka saMyukta rASTrasaMghanA Adeza anusAra 1975nuM mAnavasaMsthA hatI. e eka jIvaMta vyavasthA hatI. dareka varSa AMtararASTrIya mahilA varSa tarIke UjavAI gayuM. sabhya anya sabhya paratve sabhAna hatA. kuTuMbamAM ekatA vizvabharanI mahilAonI sthiti samAna dhoraNe sudhare ane saMgaThitatA hatI. strI mAnabharyuM, premabharyuM ane evo A ujavaNI pAchaLano mukhya hetu hato. AMtara- sahAnubhUti pUrvakanuM sthAna bhogavatI." rASTrIya mahilA varSanI ujavaNInA pAyAmAM strInA utkarSa, samAnatA ane zAMtinA uddeze samAviSTa hatA. saMyukta e vAta sAcI che ke vidika yugamAM kuTuMba pitRrASTrasaMghanA dareke dareka sabhya deze potapotAnA dezamAM sattAka hatuM eTale putranA janmane AvakAravAmAM AvatA, mahilAonI Arthika, sAmAjika ane kAnUnI sthiti chatAM putrIne uchera paNa putranI jema ja karavAmAM Avato. tenA vikAsanI upekSA karavAmAM AvatI nahi. vedakAlIna tapAsavAne ane strIone darajajo vadhe tathA strIone utkarSa thAya e mATenA Ayojanane prayAsa karyo. samAjamAM putra ane putrInA janma vacce khAsa bheda vizvanA vividha dezoe A ujavaNImAM vividha prakAranA jovAmAM AvatuM nahi. thomasana lakhe che, "jIvanabhara kAryakramanuM Ayojana karI bhAga lIdho. Ane pariNAme zrI kuMvArI rahetI putrIne putranI samakakSa gaNavAmAM AvatI." saMbaMdhI vicArika jAgRtino pAyo naMkhAye. saunI najara vedakAlIna samayamAM gRhajIvanamAM strInuM sthAna anekhuM vizvanI mahilAonI gaIkAla, Aja ane AvatI kAla hatI. strIne ardhAganA gaNavAmAM AvatI. A vAta para pharI vaLI. prastuta lekha paNa A prakAranI vaicArika spaSTa kare che ke te samaye strI-puruSanI samAnatA hatI. jAgRtinuM ja pariNAma che. lekhana viSaya khUba vyApaka strI kuTuMbajIvanamAM sukhaduHkhamAM patinI sahabhAgI hatI. ane vizALa che. nArI para vividha dezone dRSTikoNa jI-dAkSiNya e A samayanuM AgavuM lakSaNa hatuM. nIcenAM ja karavAnuM kAma saraLa nathI. Ama chatAM, nArI para vacane A vAtanI sAkSI pUre che : bhAratIya dRSTikoNa aMge ghaNuM kheDANa thayuM che. enuM pratibiMba jhIlavA A lekhamAM prayAsa thayo che. 0 yatra nAryastu pUjyante ramante tatra devatAH / 0 jananI janmabhUmizca svargAdapi garIyasI / nArI e IzvaranuM mahAna sarjana che evo svIkAra 0 mAtR mA ! te ghaNA vicArakoe karyo che. bhAratIya saMskRtimAM purAtana 0 nAtA~ mahAna hetu naH | (he maghavana! kALathI strInuM sthAna DelAyamAna rahyuM che. ApaNe strI para eka tarapha agAdha dAkSiNya paNa dAkhavyuM che te 11 (Indra) strI e ja ghara che. e ja sarvanuM kAraNa che.) bIjI tarapha bhArobhAra napharata, ghaNuM paNa darzAvI che. 0 1 pRda' yda mitvAku vRddhi kuthase | (mATInuM kayAreka strIne mAnabharyuM ane premabharyuM, sahAnubhUti ghara te ghara nathI paNa gRhiNI e ja ghara che.) pUrvakanuM sthAna prApta thayuM che te kayAreka narakanI khANanuM 0 je kara jhulAve pAraNuM, te jagata para zAsana kare. sthAna paNa prApta thayuM che. bhAratamAM sauthI prAcInamAM prAcIna pustakamAM - Rveda. prAcIna bhAratamAM strI.... saMhitA - spaSTa tema ja garbhita rIte nArInI pratiSThA aMge - vaidika yuga ane anuvaidika yugamAM strI paratvenA ghaNAM vacana che. paramAtmA saMbaMdhI traSionI prAcInamAM - daSTikoNamAM mahattvane taphAvata daSTigocara thAya che. pro. prAcIna bhAvanA te puruSarUpe nahi paNa strI rUpe ja pratyakSa Indra prAcIna bhAratamAM strInA sthAna vize varNana karatAM thayelI che. "phita" zabda uparathI "' zabda ' lakhe che : " prAcIna bhAratamAM kuTuMba e saMpUrNa paNe Avyo che. eTale "Triti'nI pUjA varuNa vagere Aditya Jain Education Intemational
Page #391
--------------------------------------------------------------------------
________________ 374 karatAM jUnI hAvI joIe ema mAnI zakAya. ane e vitti'devAnI mAtA tarIke manAelI che. 'uSA'nAM vaNuM neAmAM strInI mUrtinI ja kalpanA che. yajJamAM strI ane puruSa sAthe bhAga letAM. srI ane puruSa baMne gharanAM ekaThAM mAlika (kRmpatIma: Domus, a house-patiLord) gaNAtAM. pati-patnInA snehanI bhAvanA paNa khUba UcI hatI. A aMge ghaNAM vacane jovA maLe che. * sa' mantu viSe devAH samAveza hatyAni nau| saM mAtarizvA sa dhAtA samu deSTrI dadhAtu nau // paraspara hRdaya joDavAnI varavahu devatAone prAthanA kare che tenA khyAla A vacana parathI Ave che. te pANi grahaNa vakhate * gRhaNAmi te saubhagatvAya hasta mayA patyA jaradaSTiryathAsa: / bhago aryamA savitA purindharma hya' vA durgArhapatyAya devA // saubhAgya mATe huM tArA hAtha pakaDuM chuM; mArI sAthe tuM gharaDI thA; bhaMga, amA, savitA ane puradhi e devAe gRhasthAzrama bhAgavavA mATe tane mane ApI che. vizvanI asmitA karatI rANI tarIke vavI che. strI mATe lagna pharajiyAta na hatuM. strI jIvanasAthInI pasa'dAgImAM svAtaMtrya bhAgavatI. bALalagna pracalita na hatAM. premalagnAne pazu mAbApanA AzIrvAda maLatA. vidhavA strI punarlagna karI zakatI. A samayamAM ekasAthIlagna e sAmAnya niyama hatA. lagnakSetre strI ane puruSa samAna sthAna dharAvatAM, vaidika yugamAM strInA upanayana sa'skAra paNa karavAmAM AvatA. sAmavedanI RcAo strIo gAtI, strI dhArmika vidhi ane yajJakA paNa karI zakatI. lApAmudrA, gAgI maitreyI jevI srIe ucca dhArmika ane AdhyAtmiAka jJAna dharAvatI ane carcAomAM mukta bhAga letI. vizvavArA jevI zrI tA purAhita tarIke paNa kAya karatI. dhArmikakSetre AtmAbhivyaktinA strIne sapUrNa adhikAra hatA. A samayamAM strIne puruSanI jema ja zikSaNa apAtuM. strIne svavikAsa mATe pUrNa chUTa hatI. jAhera jIvanamAM paNa strIe mahattvanuM sthAna dharAvatI. gharanI cAra dIvAlA pUratuM strInu' jIvana maryAdita na hatu. sAmAjika ane rAjakIya jIvananI vividha pravRttiomAM pUratuM svAtaMtrya bhAgavatI ane samagra samudAya strI pratye mAnathI jotA. A samayamAM strIne vArasAmAM milakata meLavavAnA adhikAra nahi hatA chatAM bhAI vinAnI putrIne pitAnI milakata vArasAmAM maLatI. TUMkamAM, ona milakatanA adhikAra maryAdita hatA. A maryAdita adhikArane mAda karatAM samAjajIvanamAM strI puruSanI jema ja samAna rIte mahattvanA darajjo dharAvatI ane mahattvanI bhUmikA paNa bhajavatI. patipatnI ekaThAM gharaDAM thAya e karatAM jagatamAM bIju vadhAre sukha nathI. ane e pavitra bhAva ApaNA RSiAne ghaNA ja mIThA lAgatA H " aa gaptAya namanaraMtu gamA " * 'mA amane cheka ghaDapaN pantane mATe paraspara joDa........khIjA sUktamAM kahyuM che ke " priyaM prajayA te samRdhyatAmasmin gRhe gAIpatyAya jAgRhi / enA patyA tava saMsRjasvAghA jivI vidathamA vadAtha : " ~ A gharamAM tuM tArA vhAlA patine prajA ApIne sukhI kara; A gharamAM tAruM gRhapati (tnI) paNu` bhAgavavA mATe jAgatI rahe; e pati sAthe tAruM zarIra joDa; ane tame gharaDAM thAe tyAM sudhI ekaThAM ja paramAtmAnI jJAnabharI prArthInA eleA. '' vahu eka gRhapatnI hatI, eTaluM ja nahi paNa gRhamAM te badhA adhikAra enI ekalIne ja hatA. " zivA nArI yajJaptamAyantimAM dhAtA hematsyenI veirA / " graharUpI duniyA te paramezvare strIne ja sAMpI dIdhI che. lagna pachI zvasuragRhe jatI veLA zrIne evA AzIrvAda ApavAmAM AvatA ke 'tuM patigRhe sAmrAjJI ana', ' zvasura, sAsu, diyara, jeTha, naNaMda para rAja kara,' athava vedamAM strIne vAraMvAra kuTuMbanA sarvAMsabhya para zAsana paraMtu samaye palaTI khAdhA. vedanA athamAMthI dhArmika teja UDI gayu. ane sa`sAranI adhidevatA zrI sakhadhI paNa vicAra| nikRSTa thayA. anuvaidika yugamAM zrI : - vividha dhArmika ane rAjakIya paribaLAne lIdhe strInA sthAnamAM keTalAMka parivatanA AvyAM. sa'hitA, brAhmaNa, upaniSada, sUtra, mahAkAvyeA. kauTilyanuM arthazAstra, AraMbha smRti vagere dhArmika sAhityamAM strInA sthAna aMge ullekhA jovA maLe che. A samayamAM putrIjanma binaAvakAradAyI banyA. putraprApti ja saunI eka prAthanA banI gaI. putrI e duHkhanuM mULa che evA khyAla vikasyA. mAtra putra ja mA-bApane narka'mAMthI bacAvavA samartha che evu' manAyu.
Page #392
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 375 manunA vicAro strInA nIcA sAmAjika ane gRhasthI gRhasthI jIvanamAM strI pratyene dadikaNa nimna kakSAe jIvananA darajajAne khyAla Ape che. temaNe jaNAvyuM, pahoMce. zUdra jevuM strInuM sthAna manAyuM. pati paramezvarane strIne puruSoe divasa ane rAta pitAnA Adhipatya nIce Adarza rajU thayA. pati game teTale nIca hoya te paNa The jaNAvyuM ke strI svataMtra nathI. mahAne tene paramezvara mAnava paDato, nIcenAM vidhAnamAM strI bhAratamAM paNa e mata rajU thayo ke strI tenA jIvananA paratvenI nimnatama daSTi vyakta thaI che. koI tabakaka svataMtra nathI. zukrAcArye kahyuM ke patie 0 nArIkuMDa rakakA patnI para vizvAsa nahi rAkhavo. bina AjJAMtika strIne kharAba puruSa karatAM paNa halakI gaNavAmAM AvI. alabatta 0 jeru jaThaNi jagatakI dharma sAhityamAM strIne ardhAginI gaNI che. manue evuM 0 Dola, gaMvAra zUdra pazu nArI. paNa kahyuM ke jyAM nArInI pUjA thAya che tyAM deve vAsa e saba tADanake adhikArI. kare che. siddhAMtika rIte strI mahattvanuM sthAna dharAvatI hovA chatAM A samayamAM tenuM sthAna ane gaurava nIcAM lagna karavuM strI mATe anivArya banI gayuM hatuM. gayAM hatAM e spaSTa che. strI mATe jIvanasAthInI pasaMdagI- apariNIta strIne svarga prApti thatI nathI evuM manAtuM nuM kSetra maryAdita banyuM hatuM. bALalagna pracalita nahi eTale agya mANasa sAthe paNa ene paraNAvI devAtI. hovA chatAM pukhtavaya pahelAM strInAM lagna karI nAkhavAnA A samayamAM bALalagnaprathA paNa sAmAnya banI. AthI vicAra rajU thayo hato. eka sAthI prathAnuM pracalana chatAM jIvanasAthInI pasaMdagImAM strIne keI svAtaMtrya nahi bahupatnI prathAne paNa maryAdita mAnyatA maLI hatI. maLatuM. lagnane pavitra saMskAra manAya eTale vidhavA vidhavA strone punarlagnane adhikAra sImita banyA hatA. punarlagnano custa niSedha karAye. vaidhavya pUrva janmanA satIprathA paNa thoDA pramANamAM pracalita hatI. strInA pApanuM pariNAma gaNAyuM. vidhavAnI sthiti dayAjanaka dhArmika adhikAra paNa sImita banyA hatA. upanayana hatI, satIprathA pracalita banI. hajAre strIo jAhera saMskAra paNa baMdha thayo. vedakAlanI tulanAmAM yajJa karavAnI, karatI. zudromAM A prathA na hatI. satI thatI te pavitra dhArmika vidhiomAM bhAga levAnA vagere adhikAro maryA- gaNAtI. ghaNI strIone baLapUrvaka satI karavAmAM AvatI. Dita banyA hatA. strIne gharamAM zikSaNa ApavAnI prathA vidhavA strI tarIke jIvana jIvavAno adhikAra paNa chinacAlu thaI tethI AtmavikAsa ane AtmAbhivyaktinI vAI gayo hato. A yugamAM daheja prathA paNa sAmAnya puruSa samAna taka ochI thaI. jAhera jIvana ane milakata hatI. pisA ApIne kanyAne kharIdavAnI prathA paNa hatI. nI bAbatamAM paNa strInuM sthAna maryAdita thayuM hatuM. kanyA kharIdI ane vecANanI vastu banI gaI hatI. bahu rAjakIya hakko paNa sImita banyA. adhikAra saMpUrNapaNe patnI prathA paNa A yugamAM pracalita banI. A samayamAM chInavI levAyA na hatA chatAM e maryAdita thayA hatA, e strInA dhArmika ane zikSaNika adhikAro taddana chinavAI te spaSTa che. A sthiti madhya yugamAM vadhu asa teSakAraka gayA hatA. strIne lekhana-vAcananI kazI jarUra nathI ane banI ane strI jIvana parAdhInatAnI parAkASThAe pahoMcyuM. strIne zikSaNa nahi ApavuM te khyAla rivAja banI gayo hate. strIne svavikAsa ane AtmAbhivyaktinI madhya yugamAM nArI jIvana keI taka ja nahi hatI. paradAprathA paNa dhIme dhIme bAhya AkramaNane pariNAme A yugamAM sAmAjika pracalita banI. sAmAnya strInuM jIvana te cAra dIvAlamAM jIvana vadhu saMkucita banyuM. kanyAnA janma ane ucheranI ja vItatuM. alabatta, milakata prAptinA kSetre strInA hakko avajJA A yugamAM zarU thaI. putrIne devane caraNe paNa vadhu vistRta banyA hatA. paraMtu strI atyaMta parAdhIna dharI devAmAM AvatI. putrIne vecavAmAM paNa AvatI hatI. pariNAme A hakako bhegavavA te zaktimAna hatI devadAsInI prathA paNa pracalita banI hatI. kanyA sarva ja nahi. evuM neMdhAyuM che ke kAnUnI daSTie amuka bAbatayAtanAnuM mULa gaNAtuM. keTalIka jJAtiomAM bALAnI mAM muslIma strInuM sthAna te samayanI hiMdu strI karatAM hatyA karavAno paNa rivAja hato. UMcuM hatuM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #393
--------------------------------------------------------------------------
________________ 376 vizvanI amitA vartamAna samayamAM strI : kazI taka nahi hatI. A samayamAM tako vadhI. premavedakALamAM strI gauravapUrNa sthAna bhogavatI. atuvedika 6 O, lagna paNa noMdhAyAM. samayamAM strI-puruSa asamAnatAnI sthiti sarjAI chatAM - strIne A samayamAM zikSaNano adhikAra paNa madhya yuganA zarUAtanA samaya sudhI strI mahattvanuM sthAna maLyuM. yunivarsiTIoe kanyAnI arajI nakArI kADhI dharAvatI. pAchaLanA samayamAM madhya yugamAM ja strI-parA hatI. paraMtu 1877mAM kalakattA yunivarsiTIe strInA A dhInatA parAkASThAe pahoMcI. strI puruSanA ghaNA hakkothI adhikArane svIkAryo. IzvaracaMdra vidyAsAgare to kanyAone vaMcita rahI strInuM sthAna nimna stare pahoMcyuM. vaLI samaye zikSaNa ApatI zALA zarU karI. dhIre dhIre bhAratamAM palaTe khAdho, vartamAna samayamAM sAmAjika parivartananI kanyAzALAo zarU thaI. strI zikSaNa paratve jAgRti prakriyA ane paribaLee strInA mobhA-darajajAmAM parivartana AvI. kanyA keLavaNInuM mahatva svIkArAyuM. De. e ApyuM ane e parivartana enA vikAsane madadarUpa banyuM. hiMdu vidhavA strIo mATe zALA zarU karI. pAchaLathI to InDiyana vimensa yunivarsiTI tarIke e UbhI thaI. briTiza zAsana daramiyAna vividha prakAranI asamAnatA uttarottara strI-zikSaNanuM pramANa vadhavA lAgyuM. ane strI no asvIkAra thayo. pazcimanI asara thaI. AnA zikSaNane sAmAjika ravIkRti maLI. alabatta, puruSa pariNAme nArImatinI pravRtti zarU thaI. strIomAM paNa zikSaNanI tulanAmAM e ochuM ja rahyuM. pitAnI jAta vizena no khyAla vikasya. strI-puruSanA saMbaMdhamAM kAMti zarU thaI. navI sAmAjika vyavasthAnA - paradAprathA paNa nAbuda thaI. gAMdhIjIe A nAgarika tarIke strIoe paNa vicAraNA zarU karI. 19 mI prathAne virodha karyo. dhIme dhIme prathA haLavI banI ane sadInA sudhArakoe strIutthAna mATe vyavasthita prayAso strIne jAhera jIvanamAM sthAna maLyuM. zarU karyo. vividha strI saMgaThano strI jAgRtinAM pratIka - gAMdhIjInAM AMdolana ane caLavaLa e strIne tarIke kAme lAgI gayAM. A samaya daramiyAna strInI rAjakIya kSetre paNa mahattvanI bhUmikA adA karavA samartha sthitimAM nIce jevA sudhArA thayA. banAvI. "bhArata choDo " caLavaLamAM strIone phALo nAno sUno nahi hato. strIo potAnA rAjakIya ane sAmAjika -- devadAsI prathA para pratibaMdha mukAye, hakake pratye sabhAna banI. mahAtmA gAMdhInA svAtaMtrya - lagna kSetre paNa rasthAna sudharyuM. Adolane strIne rasoDAmAMthI bahAra kADhI.lAThI ane - bALalagna para pratibaMdha mukAye. baMdUkanI goLIone sAmano karavA samartha banAvI. - satI prathAnI nAbUdI thaI. AmAM rAjA rAma- samAjamAM tenAM sthAna vize navI daSTi jamAvI. mohana reyane moTo phALe hate. - strIne maryAdita matAdhikAra paNa maLyo. 1905mAM - vidhavA strIne punaH lagnane adhikAra maLe. vadhu strIone A adhikAra prApta thaye. vidhavA paratvene daSTikoNa badalAyo. aneka vyavasAyamAM - rAjakIya pratinidhitva ane sthAna meLavavA mATe joDAI vidhavA strI Atmanirbhara banavA lAgI. samAnatA prApta thaI. strIoe paNa pradhAna ane sacIva -bahu patnI prathA para niyaMtraNu mukAyuM. eka patnInI tathA DepyuTI spIkara tarIke sthAna meLavyuM. hayAtImAM bIjI patnI karavI te guno gaNavA lAgyo. - saMgIta ane nRtyanuM zikSaNa levAnI taka maLI. - rUDhigata hiMdusamAjamAM chUTAcheDAno strIne adhikAra strIo mATe A zikSaNa gauravanI vAta nI. dhIme dhIme na hato. paraMtu A samayamAM strIne A adhikAra calacitromAM paNa bhUmikA bhajavavAne adhikAra svIkRta maLe ane pati pAsethI bharaNa poSaNano paNa adhikAra thayo. eTaluM ja nahi, e bhUmikA vaDe pratiSThA paNa prApta thayo. meLavI. che - moTerAM athavA mA-bApa lagna kare tyAM kanyAe - Arthika rIte strIo pagabhara thAya evA prayAso javuM paDatuM. pariNAme lagna-pAtranI pasaMdagI mATe kanyAne paNa A samayamAM thayA. vyAvasAyika tAlIma paNa strI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #394
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 377 mATe sulabha banI. udyogIkaraNanA vikAsane pariNAme Aje to bhAratanA vaDApradhAna tarIke ja strI che. jagatanA AjIvikA mATe navI tako sarjAI. A take strIoe ItihAsamAM A eka gaurava laI zakAya evI vAta che. lAbha lIdho ane Arthika svAtaMtryanAM maMDANa zarU thayAM. bhArata mATe khAsa. svataMtra vicArasaraNI dharAvatI ghaNuM gharanI bahAra strIo vyavasAyamAM joDAvA lAgI. strIoe rAjakIya kSetre mahatvanI kAmagIrI batAvI che. -cIne vizALa milakata hakka prApta thayo. vividha A A ghaTanAthI strI jAgRti ane nArImuktinI prakriyA vadhu gatizIla banI che. kAnUna dvArA A hakkA prApta thayA. TUMkamAM briTiza samaya daramiyAna zrI svAtaMtryanI jIvanasAthInI pasaMdagI karavAmAM paNa strIne svAtaMtrya ane samAnatAnI dizA tarapha prayANa karavA lAgI ane maLyuM che. chUTAcheDA levA mATenI prakriyA paNa saraLa parAdhInatAnI dazAmAMthI bahAra AvavA lAgI. e vAta banatI gaI che. sAcI che ke vyavahAramAM saMpUrNa svAtaMtrya ke samAnatA badhI ja milakatamAM strI saMpUrNa mAlika banI che. na hatAM chatAM eka navo daSTike... strI jIvana paratve. putrIne putra samovaDI gaNavAmAM AvI che. Ama, strIne zarU thayo ane enI asara vizeSataH svataMtra bhAratamAM puruSa samakakSa milakata ane vArasAne adhikAra maLyo che. vadhu thaI. nArI muktinI prakriyA vega pakaDe che - dahejaprathA para jabarA prahAro thayA che. zrImatI iMdirA gAMdhInA 20 muddAnA kAryakramamAM dahejaprathA para saMpUrNa nArI muktinI prakriyA zarU thaI briTiza yugathI. svA- pratibaMdha mukAyo che ane daheja levI, ApavI ke mAgavI taMtrya prApti pachI bhAratamAM A prakiyA vegIlI banI. e guno gaNAya che. A kAryakramane ghaNI vyaktioe bhAratanA baMdhAraNamAM strI ane puruSa - baMnenA darajajA Teko Apyo che. pariNAme dahejaprathA napharatathI jevAtI ane takanI samAnatAnI khAtarI apAI. bhAratIya baMdhA thaI che. raNanI A mahattvanI lAkSaNikatA. bhAratamAM Ane pariNAme nArI muktinI prakriyA gAmaDAM sudhI prasarI, strInuM sthAna Aje strIo mATe vyavasAyanAM aneka kSetro khulelAM dhIre dhIre UcuM UDyuM. thayAM che. Aje strI rikSA ane Traka paNa pherave che. TUMkamAM strI zikSaNane sAmAjika svIkati maLI. vadhelA strI vividha sthAna para strI kAmagIrI bajAvI rahI che. alabatta zikSaNe strInuM sthAna UMcuM laI javAmAM moTo kALa ucca kakSAnA vyavasAyomAM hajI ochI strIo rokAyelI Apyo che. zikSaNanI tako maLavAthI strImAM vaicArika che. ane bIjI ghaNI strIo vyavasAyanI zodhamAM che. parivartana AvyuM..strI Atmanirbhara banI lokazAhI paNa strInI kAryadakSatA puruSa karatAM UtaratI che evuM mUlyonA saMparkamAM AvI. AjIvikAnuM sAdhana paNa mAnavAmAM AvatuM nathI e eka zubha nizAnI che. maLyuM. zikSaNe strIne Arthika svAtavya ApavAmAM sahAya vyAvasAyika takone pariNAme ane emAM strIoe karI. vyaktitvane vikAsa paNa zikSaNane pariNAme sAdhI karelA pravezane lIdhe strInI rUDhigata bhUmikAmAM paNa parizakAya. Aje to strI kalA, kAnanI, tabIbI, IjanerI, vartana AvyuM che. strInA vyAvasAyika praveza paratve samAjavijJAna vagere kSetre DigrI meLavatI thaI gaI che. no dRSTikoNa paNa badalAyA che. nekarI paNa kare che ane patnI ke mAtA tarIke paNa javAbadArI adA kare che. TUMkamAM, strI zikSaNanA pracAra ane prasArathI strInuM are tyAM sudhI ke pati-patnI alaga sthaLe rahIne paNa dareka kSetre gaurava vadhyuM che ane temanuM sthAna UMcuM nokarI kare che ane bALakane patnInA sAsare ke piyeramAM AvyuM che. uchera mATe mUkI de che! AthI evuM paNa bane che ke kAnUnI daSTie paNa strInuM sthAna sudharyuM che. strIne dAMpatyajIvanamAM saMgharSa sarjAya che ane anukalanano prazna samAna rIte matAdhikAra paNa prApta thayo che. strI vikaTa banato jAya che. chatAM strIo potAnA vyAvasAyika matadAnamAM bhAga laI zake che eTaluM ja nahi, strI cUMTaNImAM svAtaMtrya tarapha vadhu sabhAna banatI ja jAya che ane keTalIka umedavArI karI pratinidhi tarIke cUMTAI paNa Ave che. kanyAo te kumArI rahIne nokarI karavAnuM vadhu pasaMda kare Jain Education Intemational
Page #395
--------------------------------------------------------------------------
________________ 378 vizvanI asmitA che. keTalAMka kabamAM putrI Arthika javAbadArI upADI ja, A vicArane kendramAM rAkhI strI sAthe samAvaDo putra tarIkenI bhUmikA bhajave che. vyavahAra thaze tyAre ja strI paradeve sAce daSTikoNa alabatta hajI bhAratamAM strInA sthAna vizenAM na saiddhAMtika ane vyAvahArika valaNomAM ghaNuM aMtara jaNAya vahA2ka valaNamAM ghaNu e tara jAya puruSapradhAna samAja racanAmAM strInuM tamAma stare ne che ghasAyelA rivAje hajI strInA mArgamAM avarodha UbhuM kare aneka rIte zoSaNa thatuM rahe che. puruSa strIne haMmezA che ane je strIo svavikAsa mATe prayAsa kare che teoe gauNa gaNIne, potAnA upayoganI ja eka cIja gaNIne muzkelIno sAmano karavo paDe che. Ama, sAmAjika pragati cAlato Avyo che e hakIkata che. paNa tema karavAthI hajI bAkI che. puruSa pite ja sukhI nathI tenuM tene bhAna karAvavAnI pro. e. A. vADiyAe saMpAdana karelA pustakamAM jarUra che. jIvananI prAthamika avasthAmAM zArIrika rIte jaNAvyA anusAra "puruSanA sAcA ane saMpUrNa arthamAM puruSane mukAbale strI ochI zaktizALI hoI tene gauNa sAthIdAra banavA mATe strIe mukela ane vAMkAcUkA mAga. gaNavAmAM AvI hoya, tethI kAMI hameza mATe gauNa gaNI mAMthI AgekUca karI che ane jIvananuM svapna prApta karyuM zakAya nahIM. ane gaNIe te e pachI e gauNa padane che paraMtu A svapnane sAkAra karavAno AdhAra javAba kAraNe UbhI thatI agavaDo puruSe hasatAM hasatAM svIkAravI dArInI bhAvanA sAthe hakko bhegavavAnI strInI zakti upara joIe. paNa Ajane puruSa ene mATe taiyAra nathI. enI rahele che." TUMkamAM mUlyaparivartana dvArA strI para daSTi mAnasika jarUriyAtomAM parivartana AvyuM che. have tene keNa badalAI rahyo che ane bhAratamAM nArIsvAtaMtryanI zrI dAsIrUpe khapatI nathI, ene have pArTanara joIe che. dizAmAM moTI AgekUca thaI che. strInI AvatIkAla UjaLI paNa eka bAju 'pArTanara"nI, sahacarInI, dostanI che. Aje eka strI ja rASTranuM sukAna AtmavizvAsa, dRDha jhaMkhanA karavI ane bIjI bAju strIne enI gauNa sthitimanobaLa ane nirbhayatAthI saMbhALI rahI che e A vAtanI mAMthI UMce na AvavA devI e kema cAle? jIvanagavAhI pUre che. e vAta sAcI ke badhA javAharalAla na sAthInI jhaMkhanA tyAre ja pUrI thAya ke jyAre strInI hoI zake ane badhI putrIo IndirA na thaI zake. paraMtu gauNutA miTAvAya ane ene samAna bhUmikAe sthapAya, je kanyAmAM je zakti hoya te khIle e mATe mAtApitA tamAma strI keLavAya ane sAcI, samAna bhUmikA sAMpaDe ene yogya tAlIma Ape che te kSetramAM nAma rozana kare te ja samAjane suzikSita-saskArI ane sAcA arthamAM ane dezanI pragati paNa sAdhI zakAya. sahacarI maLe. strIe paNa pitAnI manovRtti badalavI joIe. te paNa pote upabhoganI cIja mAne che e pazcimanA dezomAM putra-putrI vacce koI bheda nathI. sadaMtara khoTuM che. puruSane strI taraphane ane strIne khuda ApaNe tyAM have putrIone darajaje apAI rahyo che e potAnI taraphane abhigama badalAya te ja kaza parivartana AnaMdanI vAta che. chatAM hajI A dizAmAM valaNa (strInI bAbatamAM ) bane. badalavAnI jarUra che. zikSaNathI strInI paristhiti jarUra sudharI che; paNa te saMtoSajanaka nathI. atyAre jIvanamAM strIonuM sthAna : cInamAM... samAjamAM Ama te puruSoe strIne koIne koI rIte eka vAta khAsa beMdhavA jevI che ke cInanA itiparAdhIna rAkhI che, chatAM svataMtra astitva TakAvavA mATe hAsamAM mahilA caLavaLa jeTalI sakriya hatI eTalI strI pitAno mArga karI rahI che. Adi mAnavathI mAMDIne bhAratanA ItihAsamAM noMdhAI nathI. Aja dina sudhI puruSane mana strI potAnI mAlikInI vastu bhejya ane vilAsanuM sAdhana mukhyatve rahI che. ane vilAsanuM sAdhana mukhyatve rahI che. vartamAna cIna vizvanA rAjakAraNamAM atyaMta mahattvavAstavamAM te strI aMge vAstavika khyAlo ja rajU thayA nuM sthAna dharAve che. ghaNAM rASTrane eNe haMphAvyAM che. nathI. kAM to devI svarUpamAM athavA to vilAsanA sAdhana cIna mahattvanI bhUmikA bhajavI zake evI tAkAta dharAve tarIke strI aMge vicAro raja thayA che. strI-puruSa vacce che. A rASTranI krAMtimAM mahilA caLavaLo 5Nu anekhuM pAyAne pharaka hoya to mAtra janma ApavA bAbatano sthAna dharAve che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #396
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 378 eka samaya evo hato jyAre cInamAM strIonuM 1905mAM cIka strI AgevAne mAsika akhabAra sthAna atyaMta nimna kakSAnuM hatuM. puruSonI tAkAta ane prasiddha karyuM, paraMtu rAjakartA mAMcesa tenAthI gabharAyA. buddhimatAnI ja bolabAlA ! strI traNane AdhIna hatI. eTale tene ziraccheda karAvyo. 1911 pachI strI caLavaLane mAtA, pitA, pati. patinA mRtyu pachI putrane. gulAmothI vyavasthita svarUpa maLyuM. mAMcesane uthalAvI pADo. A jarA ya sArI sthiti strIonI nahi hatI. strI uchera caLavaLamAM svaicchika lagna, milakatane hakako, matAdhikAra, atyaMta kharcALa hato. daheja prathAnuM dUSaNa paNa hatuM zikSaNa meLavavAno adhikAra, cUMTaNImAM umedavArIne ja! ucherano beja mAtApitAne zire ane phAyado adhikAra vagerenI mAgaNI 2jU thaI, 1920mAM majadUra patine. dIkarIne "dUdha pItI" karAtI. kanyA-bALahatyA caLavaLamAM strIoe mahattvanI ane sakriya bhUmikA bhajavI. paNa thatI. lagana ane milakatanA kAyadAmAM A caLavaLe moTI asara karI. 10 mI sadImAM te strIonA pagane bAMdhavAnI prathA hatI. e prathA sabhyatAmAM khapatI. samAjanA upalA 1930nI AsapAsa moTA bhAganA yuvAno sAmAjika vargamAM paNa A prathA hatI. strInA pagane plAsTaranI baMdhane phagAvavAnA valaNavALA hatA. AthI 1931 jema ja bAMdhatA ane paganuM kada ane svarUpa badalAI mAM kayuM miMga TAMga cInanA kAyadAmAM lagna, strI samAnatA jatAM. A pIDAkArI prakriyA hatI. bhaviSyamAM AthI chUTAcheDAnA adhikAra vagereno samAveza thayo paNa kAgaLa laka paNa thato. pati trAsa Ape to ya stro gRhatyAga para ja. amala bAkI ja! nahi karI zake e A prathA pAchaLa IrAdo hate. jApAna sAthe yuddha thayuM. cInamAM utpAdana vadhAravAnI strI putrajanma Ape e jarUrI gaNAtuM. putra nahi jarUra paDI. strIoe A kSetre mahattvanuM pradAna karyuM, jamyo hoya evI strIone tyAgI devAmAM AvatI. paraMtu sAthe ja potAnA hakkonI mAgaNI paNa bulaMda samAjamAM AvI tyakatA strIo dhikkArane bhoga banatI. avAje upADI. "cAInIjha komyunisTa" pakSe A caLapuruSo vadhu patnI rAkhI zakatA. strI bIjA puruSa sAthe vaLane Teko Apyo. caLavaLamAM bhAga letI strIone ghaNuM saMbaMdha rAkhI zakatI nahi. prAcIna cInamAM strIonI sahevuM paDayuM. sAsu ane pati trAsa ApatAM. strIne sabhAdazA vize eka patrakAre lakhyuM che : " prAcIna cInamAM mAMthI ghera AvyA pachI khAvAnuM paNa nahi apAtuM. strI jANe ke kharIdelI ghoDI hoya ane mAlika (tene pati ) potAnI khuzI mujaba tene cAbUka mAre yA savArI eka gAmamAM strIone cUMTaNIne adhikAra ApavAmAM nahi Avyo. strIoe virodha karyo ane cUMTAyelA umedavArane mAnya karavAno InkAra karyo. puruSe e strIonI te eka agraNI tattvaciMtaka Do. ha-zIha vartamAna paristhitinA saMdarbhamAM lakhyuM che : " Aje cInamAM strI hAMsI uDADI. strIo apamAnita thaI AthI teoe pati sAme "sahazayana baMdha'nI caLavaLa upADI puruSoe kuTuMbanuM anivArya mukhya aMga gaNAya che. cInanA patio strI AgaLa dabAI javAnI viharIphAImAM InAma namatuM jokhyuM. navI cUM TaNI thaI. nAyaba vaDA tarIke zrI sthAna pAmI. meLavI jAya tevA che. prAcIna cInamAM te apariNIta strIone mAtA-pitA ja vezyAnA vyavasAyamAM haDaselI 1956-57mAM kuTuMbaniyojananI jhuMbeza zarU thaI detAM. 1958mAM pAchI kheMcAI Aje pharIthI e prathAne audyogika vikAsanI sAthe sAthe strI majuronI amala karavAmAM AvI rahyo che. jarUriyAta UbhI thaI. paga bAMdhavAnI prathA avarodhaka lAgI. strI vize zuM kahevAyuM? AthI A prathA sAme virodha jA. nokarI karIne dhana - lAvatI strInuM mahatva vadhyuM. kuTuMbamAM paNa sthAna maLyuM. 0 strI vanane paNa rAjamahela karatAM vadhu suMdara banAvI Arthika rIte pagabhara thavA lAgI. A strIoe lagnanA de che, vicArane paNa dUra ThelyA. - zamAyaNa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #397
--------------------------------------------------------------------------
________________ 380 vizvanI asmitA 0 strI e prakRtinI putrI che. tenA tarapha tuM ke 5 0 sI e paramAtmAne sauthI mahAna jAdu che. daSTithI jete nahi. tenuM hRdaya komaLa che. tenA para -oskara vAIlDa vizvAsa rAkha, 0 strI puruSa vacce jarUra che sahakAranI spardhAnI -mahAbhArata nahi. strI e sRSTine mugaTa che. 0 strInI mitrI na hoya. - sadasaMhitA 0 strI e puruSane ravivAra che eTale te puruSanuM 0 ne svataMtratA ApavI nahi. vizrAMtisthAna che. eTaluM ja nahi paNa te tenuM AnaMda- manusmRti bhavane che. * puruSe sau prathama pALyuM hoya evuM prANa eTale -micaleTa zrI. - erisToTala 0 strI eTale sAkSAt dayA, strI eTale zAMti, * UtaratI kaTine puruSa eTale strI. strI eTale avirata snehasaritA, strI eTale sarjanahAranuM sauthI rUDuM sarjana, strI eTale dhanadhAnya ane sukhasaMtoSanI - erisToTala dhAtrI. nArI jagatanI eka pavitra svagaya jyota 0 strI eTale paripakava bALaka. che. koI pakSI eka pAMkhe UDe te taddana asaMbhavita che. - erisToTala baMneya pAMkhe jIvaMta hoya tyAre ja e nIlAkAzamAM * strInI buddhi paganI pAnIe. muktapaNe una karI zake. nArI e sacamuca samAjanI - nemacaMdrasUri ane jagatanI AMkha khelanAra eka bhagavAna gaNI zakAya. 0 strI svabhAve ja bIkaNu. 0 svastha gharanuM nirmANa strI puruSanA sAcA sadhiyArA - vanavAsavadattA vagara zakya nathI ane e sadhiyAre samAnatAnI sAcI 0 A jagatamAM kaI paNa strI abaLA nathI. abaLA bhUmikA vagara zakya nathI. gharanI AbohavA saMskRtinI kahevAtI strI puruSa karatAM sabaLA che, saurabhathI maghamaghatI karavA ane samAja mAM sAcuM sukha - gAMdhIjI lAvavA zrI puruSanI samAnatA anivArya che. 0 puruSa karatAM strImAM vadhu zANapaNa hoya che kAraNa 0 strInI unnati agara avagati upara ja rASTranI ke e jANe che ochuM ne samaje che vadhAre. unnati agara avagatine AdhAra che. - jeImsa sTIphansa - araDu 0 nArI kevaLa jIvanapaMthanI sAthI ja nahi, jIvana rathanI sArathi paNa che. 0 strI eka IzvarIya upakAraka che jene svarga khovAI gayA pachI Izvare manuSyonI sAme pUrti mATe Apyo che. 0 strIo e sAkSAt kSamA, dayA ane nehanI devI -geTe mUrtio che. -zrI baMkimacaMdra 0 zrI rUpI latAmAM puruSarUpI phaLa phUlephAle che. 0 strI, prema, saraLatA e eka ja cIjanAM judAM judAM -lokti nAma che. 0 strI e te eka devI zakti che, mamatA, mAyALa -bAlakana paNuM, dayA, capaLatA, gaMbhIratA, ane sahanazIlatAnI to 0 strInuM pustaka te saMsAra che. te saMsAramAMthI eTale e mUrti che. zIkhe che teTaluM pustakomAMthI nathI zIkhatI. 0 strI e strI ja che. temanI tele jagatamAM koI -rUso ja AvI zake tema nathI. Jain Education Intemational
Page #398
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 381 0 strI sauMdaryamUrti che, preraNAmUrti che. jagatanI Though she bends him, pavitratA, dhArmikatA mAnavatAnI e (zrI) sarjaka ane She obeys him, pioSaka che. Though she draws him, 0 grI eTale prakRtinI putrI ane puruSanI preraNA Yet she follows, dAyinI. Useless each without the other 0 strI mATe kahevAya che ke pApu jaMtrI, purANI -Longfellow ....strI eka mahAna zakti che jemAM jagadajananInAM darzana (dhanuSyane jema pazucha che tema puruSane strI che : e thAya che. ene vALe che paNa enI AjJAmAM rahe che. e ene kheMce che 0 strI e bheganuM sAdhana nathI, e dharmanuM sAdhana che. paNa ene anusare che. eka vinA bIjuM nirarthaka che.) -DoMgarejI 7 puraSa enI ardhAganA vagara adhUro che. jIvana0 zrI suzikSita haze to ja samAja saMskArI rathanAM pati ane patnI be cakra che. baMne saMsAranI prasanna banaze. yAtrAe nIkaLelAM che. 0 strInuM jIvana kharekhara saneha, sahanazIlatA, bu 0 rASTranA mULamAM nArI che. rASTranI ucherabhUmi ghara mattA, tyAga ane balidAnanuM mahAkAvya che. che. rASTronA dehanuM nahi paraMtu mana, nIti ane AtmAnuM 0 zrI sarvatra nArAyaNI, kalyANadAtrI, maMgalamayI ane ghaDatara strI kare che. bALI kizorI maTI patnIrUpe praphule jIvanavidhAyaka che. che ane mAtArUpe pUrNatA pAme che. veda ane zAstrAe 0 strI e puruSanuM vana che. ene gharanI adhiSThAtrI sthApI che. hiMdu lagnavidhinA maMtro As unto the bow, lhe cord is sAmrAjJI mane AzIrvAda Ape che. So unto the man is woman, -kanaiyAlAla munazI Phones : Off: 448361-62, 443133. Res: 812092 With Best Compliments from A. B. Shaparia MANGING DIRECTOR SHAPARIA DOCK & STEEL CO. PVT. LTD. Serwee Fort Road, BOMBAY - 15. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #399
--------------------------------------------------------------------------
________________ 382 vizvanI asmitA saurASTra sImenTa enDa kemIkala InDasTrIjha lI. rANAvAva (gujarAta) ELEPHANT BRAND PORTLAND CEMENT hAlanI vArSika utpAdana zakti 8, 63, 180 meTrIka Tana. majabutAI ane TakAupaNu mATe. 'hAthI" chApa sImenTa mATe ja Agraha rAkho ka s. C. & C. I. LTD., RANAVAV-2 (GUJARAT) uttama koTinA poTalenDa sImenTanA utpAdako. rajIsTarDa ophIsa - saurASTra sImenTa enDa kemIkala InDasTrIjha lImITeDa, relve sTezana pAse, rANAvAva 360560 (gujarAta) TelIphona - 871 porabaMdara ekasaceIja 198 >> >> Jain Education Intemational
Page #400
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha kSetre vizvanI mahAna mahilAo - ku. bhUlikAbena trivedI samAjamAM cotarapha najara paravI joIe to emAM saMkaLAyelAM che. tenA hRdayane sparzatI vastu che. A mahilAonuM keTaluM mahattva che, te turata ja jaNAI kSetramAM siddhi hAMsala karavI strI mATe sahaja che. paraMtu Ave che. jema "zrI vinA saMsAra nahIM" tema "strI jAsUsI kSetramAM paNa strI kadI pAchI paDI nathI. ItihAsamAM vagara saMskRti paNa nahI" ema vinA saMkece kahI strIoe uttama jAsusagIrI karI hovAnAM udAharaNe zakAya. ItihAsavida te mAne che ke strIne kAraNe ja sulabha che. A jAsUsI kSetranuM sAhityika kheDANa strI manuSyanA rakhaDu jIvanane aMta Ave, te TharIne ThAma saphaLatA pUrvaka karI zake ke kema tenI vizvanA sAhityathaye ane saMskRti vikasI. samagra sRSTinuM kAraNa strI kArane zaMkA hatI. paraMtu AgAthA krisTIe jAsUsI che. ane strI ja emAM samRddhi banIne rahI che. bhagavAna kSetranI evI adabhuta kathAo racI ke samagra vizvanA zrIkRSNa gItAmAM paNa kahyuM che ke di zrI vA ja loka kathArasano AsvAda levA lAgyA. nAmuM. Ama strI sAthe kIti + zrI ane vANIne joDIne kRti dhRti: A rIte kIrti jevI sthaLa 1891mAM tATaka ovanamAM agAthAne janma thaye hato. nAnapaNathI ja rahasyamaya vAtomAM AkarSaNa tathA bAbatathI mAMDIne kSamA jevI parama divya zakti strI ' svarUpe ja jagatamAM rahelI che. evo bAdha prApta thAya abhiruci hatI. temanA pitAzrInA aMgreja mitra lekhaka che. IzvaranI A badhI ja zaktio vizvanI mahAna IDana philose A bALakInI chupI zaktine joIne mahilAomAM vividha rUpe joI zakAya che. uparAMta A lekhana pravRtti mATe prerita karI. 1914 mAM agAthAnuM vividha kSetramAM keI Adarza gRhiNI rUpe, te kaI lagna karnala krisTI sAthe thayuM. prAraMbhamAM to lagnajIvana vaijJAnika rUpe, keI bhakti rUpe te kaI sevAnA Adarzane AnaMdapUrNa hatuM paNa A lagnajIvana lAMbuM na TakayuM. laIne sAme Ave che, ane vizvanI mahilAone jIvana yuddhakALamAM teNe Dispensara tarIke kAma karyuM. temanI saMdeza ApI protsAhita karI jAya che A mahAna mAtA paNa svarge sidhAvI. te samaye e AghAta mahilAone varNAnukrame laIe - lAgyo ke pitAnI smRti zakti gumAvI beThAM ane eka divasa rahasyamaya rIte guma thaI gayAM. pachI eka divasa agAthA krisTI zrImatI nIlanA nAme eka hoTalamAMthI pakaDAI gayAM. aMja lekhikA agAthA krisTInI jAsUsI navala- Ama temanuM jIvana paNa rahasyamaya che. svAdhya sudharatAM kathA vizvamAM sauthI vadhAre vaMcAya che. A kSetramAM teo punaH lekhana kArya karavA lAgyAM. be varSa pachI te prasiddha lokapriyatAnA sarvocca zikhare che. potAnI pratibhA. purAtatvavettA makasa melavena sAthe vivAhika saMbaMdhathI AtmavizvAsa ane niSThAthI A jAsUsI kSetranA lekhana je DAI gayAM. agAthAe eka varSa sudhI patinA kAryamAM kAryamAM temaNe apUrva siddhi hAMsala karI che." madada karI. temanI kAryanikA acala hatI. je kAma hAthamAM letAM te pUruM karIne ja jaMpatAM. navalakathA mATe yuneskana ahevAla jAsUsI navalakathAnA kSetramAM temane je vicAra Ave te vicAro aThavADiyAmAM to abhUtapUrva siddhi meLavanAra agAthA krisTIne biradAve navalakathAnA rUpamAM pheravAI jatA. AvI kAryazakti ane che. sAhitya kSetramAM samagra vizvamAM strIonuM pradAna ghaNuM prakatine pariNAme ja teo sarjana karI zakavAM. moTuM che. vizvanI sAhityakAra strIoe nobala pAritaSika paNa meLavyAM che. navalakathA, nATaka, kavitAnAM kSetranuM yuddhakALa pachI temanI traNa racanA prakAzita thaI. kheDANa te strIo mATe sulabha che. sAhityanAM A aMge 15ramAM mAusa sTepa" nAmanuM nATaka, je atyaMta sAthe nArIne gADha nAto che. enA jIvana sAthe te lokapriya banyuM. 1953 mAM "viTanesa phora dhI prosi Jain Education Intemational
Page #401
--------------------------------------------------------------------------
________________ 384 kayuzana ' jeNe 18 mahinA sudhI ragama'ca para peAtAnuM sthAna jamAvI rAkhyuM. 1954 mAM 'spAIsa ve nATaka paNa sArI rIte saphLa gayu`. te ja rIte eka pachI eka navalakathAe pragaTa thatI rahI. vAcakeAne jakaDI rAkhatI navalakathAonI mAMga vadhavA lAgI ane TUka samayamAM ja agAthA krisTI lokapriyatAnA sarvocca zikhare paheAMcI gayAM. 1956mAM temaNe sI.vI. AInuM sarjana karyu. pariNAme ekajheTara vizva vidyAlaye temane DAkTareTa nI DigrI ApI. mahArANI elijhAbethe emane 'kamAnDara oNpha dhI briTiza empAyara 'nI DigrI aparNa karI. rAyala seAsAyaTI Aph liTarecara' taraphathI sanmAna karavAmAM Avyu. temanI navalakathAonA anuvAda vizvanI traNa bhASAmAM thayA che. 35 karoDathI vadhAre pratAnu vecANa thayuM che. temanI vArSika rAyalTI 18 lAkha rUpiyA maLe che. temanI 80 navalakathA prakAzita thaI cUkI che. koI paNa strI lekhikAne ATalA badhA sAtha-sahakAra vizvamAM bhAgye ja maLe che. temanI jIvanakathAo rasapUrvaka vAMcavAmAM Ave che ane temanA cAhaka varga vadhatA ja jAya che. temaNe amuka sAmAjika navalakathA paNa lakhI che. temanI jAsUsI navalakathAmAM jherane ja mRtyunuM kAraNa vadhAre mAnyuM' che. kANu ? kema? ane kevI rIte? nA praznomAM prAraMbhika navalakathAmAM ' kANu ?' ne mahattva maLyu che. pachInI navalakathAmAM ' kema ?' ne pradhAnatA maLI che, paraMtu kevI rIte ? ' nA pratye lakhavu temaNe pasaMda karyuM" nathI. AtmavizvAsa ane pratibhAnA kAraNe ja tee saphaLatAnA eka pachI eka seApAnA vaTAvatAM gayAM. d AvI abhUtapUrva leAkapriyatA dharAvanAra vizALa cAhakavarga meLavanAra agAthAne paNa prAraMbhamAM kaI AchI muzkelIo na hatI. sarva prathama te temane prakAzana aMgenI muzkelI paDI. kAI paNa prakAzaka temanA pustakane chApavAnI taiyArI batAve ja nahIM! tema chatAM te nirAza ke hatAza na thayAM. temaNe AtmavizvAsanI sAthe puruSAtha cAlu rAkhyA, I. sa. 1920 mAM * misTI. riyasa apheyara eTa TAilsa 'tuM prakAzana thayuM. te pustaka bajAramAM Avyu, ane jotajotAmAM tenI nakalA khapavA lAgI. prathama pustake ja emane vizALa cAhakavarga ApyA. Jain Education Intemational vizvanI asmitA agAthA krisTInI racanAomAM mAtra kalpanA ja nahIM, vAstavikatAnuM paNa nirUpaNa thayeluM che. kalpanAnI sAthe sAthe vAstavikatAnA pazu sudara samanvaya thayeA che. * bleka kaoNphI' temanI prasiddha ane jJapraya navalakathA che. dhIre dhIre temanI leAkapriyatA vadhatI ja gaI. temanI navalakathA parathI nATya rUpAntara thayAM, citrapaTa anyAM, Telivijhana ane ragamA~ca para te prastuta thavA lAgyAM. 1939 mAM prakAzita * Tena liTala nigasa' nAmanI navalakathAnuM 1943 mAM nATya rUpAntara thayuM. Ama temanI racanAonuM A dRSTie paNa mUlyAMkana vadhI jAya che. Ama agAthA krisTI eka jAsUsI lekhikA tarIke vizvanI mahAna mahilAomAM peAtAnuM sthAna dharAve che. amRtA zeragila pazcima ane pUrvanI kalAnA sumeLa sAdhI, prakRtinA sattvA sAthe AtmIyatA keLavI pAtAnI pIchIthI vizvamAM krIti saMpAdana karanAra amRtA zeragila AMtarASTrIya samanvayanu' pratika hatAM. temanA janma 30 jAnyuArI 1913 mAM buDApesTamAM thayA hatA. temanA mAtA haMgeriyana ane pitA paMjAbI bhAratIya hatA. bALapaNathI ja tenA hAvabhAva, vana - vyavahAra, raheNI karaNI ane tejasvitA joIne leAkA kahetA ke A che!karI asAdhAraNa pratibhA vALI banaze. amRtAne tenI bahena indirAthI mAMDIne janmajAta pazunAM baccAM, prAkRtika dezyA, phaLa-phUla, pAMdaDAM vagere sAthe gADha sambandha hatA. te prakRtinuM sUkSma dRSTie nirIkSaNa karatAM hatAM. vAstavamAM te kalAkAra hatAM. teo pAte paNa jANe anubhava karatAM ke peAte haiM'mezA citra banAvatAM AvyAM che, ane te ja tenA jIvananuM dhyeya che. pAMca varSanI vaye teo ramakaDAMnI AkRti kAgaLa para deAratAM. sAta varSanI uMmare jhADa-pAna ja nahI', vArtAo parathI citra banAvavA lAgyAM hatAM. kAIpaNa kArya mATe preraNA ane prAtsAhana khUba ja madada rUpa thaI paDe che. amRtAnAM mAtA paNa kalApremI temaja kalA pArakhu hatAM. amRtAne tenA taraphathI prema, preraNA ane prAtsAhana maLatAM putrImAM kalA pAMgaravA lAgI. mAtAnI IcchA putrIne mahAna klAkAra banAvavAnI hatI. te mATe mAtA satata prayatnazIla rahetAM. eka maneAvizleSaka DaoN. ujhepI dvArA amRtAnI mAnasika kasoTI levAmAM AvI. temAM temane saphaLatA
Page #402
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga--2 maLI DA. ujhelpI taraphathI ripeATa maLye, jemAM lakhyuM hatu' ke-- A vaijJAnika parIkSaNathI siddha thAya che ke amRtAmAM asAdhAraNa pratibhA che, tene vikasita karavI joIe paraMtu thADI sAvadhAnI sAthe, anyathA koI bhaya'kara prabhAva paDavAnI sabhAvanA che.' AthI amRtAnAM mAtAe tene kalAkAra banAvavAnA sakalpa karyAM. I.sa. 1921mAM teo ATha varSanI umare temanAM mAtA-pitA sAthe bhAratamAM AvyAM. simalAmAM aMgrejIsa'gIta ane citrakalAnA abhyAsa zarU karyo. citrakalAmAM tenI sUjha joI ne tenA zikSake salAha ApI ke ucca kATinA zikSaNa mATe Ane videza mAkalavI joI e I.sa. 1924mAM temanAM mAtA amRtAne laIne yuraiApa gayAM. tyAM te temane iMglAMDa, iTalI, phrAMsa vagere jagyAe laI gayAM ane tenA kalA-saMskAranA siMcanamAM sa'pUrNa sahakAra ApcA. temanI kalAnA eTaleA sarasa vikAsa thayA ke badhAnu" dhyAna temanA tarapha dorAyA vagara rahetuM nahI. amRtAe pahADanAM suMdara dRzyA, jana jIvananI AzAnirAzA tathA du:kha- dardIne mArmikatA sAthe citrAmAM aMkita karyA che. temaNe kalAnA masthAnamAM besIne bhAratIya jIvananAM gahana satyAne prastuta karavAmAM saphaLatA meLavI che. videzamAM janma, tyAM ja zikSaNa ane saMskAra meLavI bhAratamAM AvA citrakaLA kSetre je abhUtapUrva pragati karI te kharekhara abhinadanIya che. temanAmAM savedana-zIlatA hatI. temaNe kayAreya AlecakAnI TIkAnI paravA I.sa. 1934mAM bhArata AvI AkhA dezamAM bhramaNa karI uttara pradezamAM pitAnI riyAsata sarAyAmAM grAmINa jIvanane najIkathI abhyAsa karyA. pachI tenA jIvananuM yeja nakkI thaI gayu. Ama amRtAnI kalAmAM bhAratIya jIvananA pratyakSa darzanathI navA ja vaLAMka AvyeA. te sAmAnya bhAratIya caherAnI viSada rekhAne mUrtimaMta karavA lAgyAM - dakSiNanI yAtrAmAM ajantAnAM citroe navI ja STi ApI. kalAnI sUjha vadhu sUkSma khanI. tyAM temaNe paraparAgata bhAratIya kalA ane pazcimanI Adhu-zAka nika kalAnuM milanami du zodhI kADhyuM. temanAmAM pAzcAtya kalA ane pUrvI kalAnA saphaLa samanvaya joI zakAya che. temanI sarvathA navIna zailI ja 'amRtA zailI' thI prasiddha anI gaI. tema ja navodita kalAkAro mATe preraNAsrota khanI che. Jain Education Intemational karI nathI. kalAnA sUkSma tathA yathArtha bhAvAne niyatAthI pragaTa karyA che. temanI zailI bhale saMpUrNa bhAratIya na hatI paNa temanA AtmA bhAratIya hatA. I. sa. 1932mAM temanu lagna DaoN. vikTara egana sAthe thayuM'. lagna pachI patinI sAthe sarAyA ( gArakhapura ) mAM rahIne suMdara citro manAvyAM, je prasiddha thayAM che, te spaSTavaktA hatAM, I. sa. 1935mAM 'simalA ArTsa sosAyaTI'dvArA citra pradarzananuM AyeAjana karavAmAM Avyu. temaNe mAkalela 10 citromAMthI pAMca citrone svIkAravAmAM AvyAM. paNa AzcaryanI vAta te e che ke jene pAte zreSTha mAnelAM te pAMca citronA asvIkAra thayA. pradarzanamAM mUkelAM citro para temane je puraskAra maLyA te levAnI temaNe spaSTa 'nA' pADI dIdhI. asvIkRta citromAMthI eka citra perisanA grAMDa salena' mATe pasaMda karavAmAM Avyu. e citranI khUba ja praza'sA thaI. bIjI khAjI krodhAvezamAM AvI temaNe * simalA ATa sAsAyaTI' para lAMkhe patra lakhI sacATa thaMga karyAM. Ama emanAmAM satyane pragaTa karavAnI hiMmata hatI. 385 I. sa. 1941mAM temanA patie lAhAramAM prekTIsa zarU karI. baMnenuM dAmpatyajIvana sukhI tathA sumadhura hatu. mAMdagImAM ja 5 Disembara 1981nA rAja lAhAramAM phakta paraMtu vidhAtAne te maMjUra nahAtu, e divasanI TUMkI 29 varSanI "mare temanu akALa avasAna thayuM. temanA mRtyuthI citrajagatane bhAre kheATa paDI gaI. sasArabharamAMthI sAMtvananA saMdezA AvavA lAgyA. aneka jagyAe sabhA bharAI. pU. gAMdhIjIe paNa temanAM mAtA para zAka sadeza pAThavyeA hatA. teo gheADAM vadhAre varSa jIvyA hota te| kalAkSetre navI krAMti lAvI zakayAM heAta, eka kaLI puSpa anattAM pahelAM ja, enI saurabha prasarAvatAM pahelAM ja vidhine krUra bhAga banI gaI. adbhuta sRjana kSamatA ane kRtitva dvArA bhAratIya citrakaLAne Adhunika yugamAM vikasAvavAnuM zreya amRtAne phALe jAya che, temane 'bhAratanA Adhunika citrakaLAnA agradUta'nI soMjJAthI vibhUSita karavAmAM AvyAM. te mAtra bhAratIya nArI mATe ja nahI, paraMtu samagra bhAratadeza mATe gauravanI vAta che. lalitakalA akAdamI taraphathI Adhunika bhAratIya citrakalA 'nA upakrame eka mahattvapUrNa pustikA prakAzita 6
Page #403
--------------------------------------------------------------------------
________________ 386 vizvanI asmitA thaI, jenuM nAma che "amRtA zeragila", je kalArasiko mAM potAnA bALakane janma Ape che paNa karma mATe kharekhara upayogI pustaka che. Ama nAnI uMmaramAM ja ApatI nathI." A kahevata ahalyAbAInA putra mAlerAvanA AMtararASTrIya khyAti prApta karI te ja tenA jIvananI caritra para caritArtha thAya che. mAlerAva mAnI kUkha moTI siddhi gaNAvI zakAya. lajave tevo pAkayo hato. nava mAsanA TUMkA rAjyakArya daramyAna pApano ghaDo bharAvAthI te kALano bhoga banyo. ahalyAbAI hAkara tenuM citta asvastha hatuM. te pAgalonI mAphaka paththara sazakta zAsaka, mahAna dAtA, svAzrayI, dIrdhadaSTi, uDADatA. te zArIrika nahI, paNa mAnasika rogathI pIDAte asahya duHkhamAM paNa dhaMyamUti, vikaTa paristhitimAM paNa hatuM. Ama kra, duSTa, nAlAyaka mAlerAvanuM I. sa. 1766 avicala sevikA ahalyAbAIno janma I.sa. 1736mAM mAM avasAna thayuM. te eTale badhe nirdayI hato ke thayela hatuM. temanAM mA-bApanI sthiti sArI na hatI. niraparAdhIne mArI nAkhato hato. kahevAya che ke eka teo zarIre dUbaLAM, raMge jarA zyAma hatAM paNa tenA rUpa niraparAdha mANase ja pizAca banI tene badale lIdhe karatAM te temanAmAM rahelA sadAcAra, svadezabhakti, prajA- hato. pati ane zvasuranA mRtyune ghA haju rujhAya na pAlananI IrachA, audAryanIti vagere sadaguNethI vizeSa hato tyAM putra mRtyune kAramo ghA vAgyo. jo ke te AkarSaka hatAM. temanI bAlavA-cAlavAnI ceSTAo ane rAjya calAvavA mATe yogya na hatuM. putra mRtyuthI evI UThavA-besavAnI adA evI hatI ke temanA pratye mAna paNa aphavA phelAvA lAgI ke ahalyAbAI e ja tene thayA vinA rahe nahIM. teo svabhAvathI ja suMdara ane mArI nakhAkhyuM che ! satyavAdI hatAM. ahalyAbAIne have kaI saMtAna hatuM nahIM. Ama ahalyAbAInAM lagna IndoranA zAsaka mahArarAva rAjazAsananI saMpUrNa javAbadArI temanI upara AvI helkaranA putra khaMDerAva sAthe thayAM hatAM. emanAmAM rAja. paDI. TUMka samayamAM ja temaNe rAjyamAM zAMti ane vyavasthA nItijJatA, zAsakIya dakSatA tathA vyavahAraparAyaNatAne sthApita karI dIdhI ane paDozI rAjya sAthe mitrIsubhaga samanvaya hato. tema chatAM teo dharmaparAyaNatAne bharyA saMbaMdhe vadhArI potAnA rAjayane AbAda karavA ja pitAnuM mukhya kartavya tathA preraka zakti mAnatAM rahyAM. mAMDyuM. te samayanA svArtha, anAcAra, pArasparika vigraho ane ahalyAbAInI zaktinI adekhAI karanAra mahArarAvanA vaMdvonA viSAMkita vAtAvaraNamAM emanI pratyeka jAgaruka eka pradhAna gaMgAdhara jasavaMte potAnA svArtha khAtara kSaNa rAjakIya samasyAonA samAdhAna athavA dharmakAryamAM ja eka chokarAne gAdIe besADavAnI yukti-prayukti karI. e vyatIta thatI hatI. pradhAne ahalyAbAIne kahyuM ke "bAI, tame rAjya calA| zarUAtathI ja mahArarAve potAnI putravadhUne zAsakIya vavA mATe buddhimAna tathA neka cho. paraMtu tame strI hovAthI praNAlIthI paricita karyA hatAM. yuddhakSetramAM ahalyAbAI gAdI tamane apAya nahIM !" ane te mATe tene pUnAvALA nA pati khaMDerAvanuM I. sa. 1754mAM mRtyu thayuM. vidhavA rAbA dAdAne mATI lAMcanI AzA ApI pitAnA ahalyAbAIne eka putra ane eka putrI ema be saMtAna tarapha karI lIdhuM. temane AzA hatI ke anicchAe hatAM. zithilakAya sasarA mahArarAve rAjyane lagabhaga paNa bIkanI khAtara A vAta ahalyAbAI kabUla karaze. badhe kAryabhAra pitAnI putravadhU ahalyAbAIne soMpI paraMtu ahalyAbAI e temane spaSTa jaNAvyuM- "tamArI dIdhe. patimRtyunA AghAta pachI bIje AghAta malahAva- badhI goThavaNa hekaranA vaMzane nAmozI lagADanArI che. rarAvanA mRtyuthI lAge. vaDIlanI chatrachAyA gumAvyAnuM mATe huM te kabUla rAkhatI nathI. teoe rAghabAne temanuM mana pahelethI ja pavitra, nirmaLa ApavA dhAreluM najarANuM paNa mane pasaMda nathI. tene ane zuddha hatuM. vidhavA mAne ekanA eka putra taraphathI mArA pati ane mArA sasarAnA mulakanA kArobAramAM paNa sukha na maLyuM. kahevAya che ke-"sajajano duHkhIone paDavAnI kazI jarUra nathI. malhArarAvanA badhA ja vArasa Azraya ApI sukha anubhave che, tyAre duno trAsa maraNa pAmyA che. temAMnA ekanI vidhavA" tathA bIjAApIne sukha anubhave che." nI "mA" tarIke gAdIno adhikAra mAro ja che. vAjabI Jain Education Intemational
Page #404
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra adhikAra huM hura hAlatamAM jALavI rAkhIza. " ahalyAkhAInA A uttaramAM eka vIra nArInI dhaiya zaktinAM darzana thAya che. temAM temano sAhasikatA paNa che. A pachI sAcI vIrAMganA tarIke temanu' nAma cAre bAjI UThayu. nAkara-cAkara ane AzritA pratye temanA vyavahAra udAtta hatA. uttama kAmagIrInI te kadara karatAM. sAru kAma karanArane akSisAthI navAjatAM ane jAheramAM AvAM kAryAnI prazaMsA karatAM, jethI sAru' kAma karanAranA utsAha vadhe, preraNA maLe. sArA kAmaneA vistAra vadhatA rahe. bIjI bAju kharAba ane hIna nRtyA karanAranI jAheramAM ThekaDI karatAM jethI bhaviSyamAM AvAM kRtyo kAI na kare, ane mANasA sAcA ane sArA mArga apanAve. peAtAnA kAya kSetramAM yAgya mArgodana maLe te mATe jJAna, anubhava ane DahApaNathI bharelA sadAcArI, sagRhastha tAtmAjoga ane bhAramaladAdAne emaNe peAtAnI pAse rAkhyA. temanA Adezanu pAlana dIvAna barAbara kare tenu khAsa dhyAna rAkhatAM. prajAnu' putravat pAlana karatAM prajAne koI agavaDa na paDe te aMge temaNe khAsa takedArI rAkhI hatI. jamIna mahesUlanA daravAjabI rAkhyA hatA. kAyado ane vyavasthA dvArA prajAne zAMti ane salAmatI aThyAM hatAM. apAra vaibhavamAM paNa tee jaLakamaLavat rahyAM hatAM. vidhavA thayA pachI zveta vahyA ja paridhAna karatAM hatAM. alaMkArAmAM phakta sene maDhelI rudrAkSanI mALA ja paheratAM. te sadA jamIna para ja sUtAM hatAM. te purANu vAMcIne bIjAne artha samajAvatAM hatAM. yuddhakSetramAM temaNe turkAjInA nAyakatvamAM moMdasauramAM rAjapUtA viruddha saphaLatA meLavI. mATA rAjyanI rANI na hovA chatAM jeTalI kIrti temane maLI che teTalI briTiza bhAratanA itihAsamAM koI paNa rAjava zanA rAjanItijJane maLI nathI. A kIti temanA mAtra rAjakIya kAryane laIne ja nahIM, paraMtu cAritrika zuddhatA, pavitratA tathA dAnazIlatA para AdhArita hatI. ahalyAbAInI dAnazIlatA emanA rAjyanI paridhi sudhI ja sImita na rahetAM samasta dezanA, gageAtrIthI vidhyAcala sudhInAM tIsthAnA sudhI vyApta hatI. A dAnazIlatA mAtra dhArmika bhAvanAne anulakSIne ja nahI, paraMtu nidhanA, asahAyA tema ja dIna-duHkhI ane rAgIone 387 sahAyatA karavAnI temanA hRdayanI AMtarika bhAvanAmAMthI pragaTa thaelI hatI. Ama teo prANI mAtrane sukha ApavAmAM tathA khuzI karavAmAM mATu' puNya samajatAM hatAM. te dhanabhaMDAramAMthI ja temaNe kriza adhAvyAM, brAhmaNAne dAna ApyAM, rastAo badhAvyA, dharma zALAe aMdhAvI. kUvA-taLAvA tema ja TAMkIe ane kUDA adhAvyA. AvAM suMdara kAryo mAtra peAtAnA gAmamAM nahI, paraMtu jagannAthapurIthI dvArakA ane kedAranAthathI rAmezvara sudhI karyAM che. kalakattAthI anArasa sudhInA rastA, khanArasamAM annapUrNAnuM maMdira ane gayAmAM viSNu maMdira paNa emaNe ja kha'dhAvyAM che. ahalyAbAI garIba-anAtha leAkAne jamADavAmAM sASa anubhavatAM. keTalAka tahevArAmAM te sauthI halakA vaSNunA leAkeAne paNa ujANIthI khuza karatAM ThaMDInA divaseAmAM TADhathI tharatharatAM leAkAne kapaDAM ApatAM ane garamInA divaseAmAM tenA mANasA Thera Thera pANInAM para calAvatA, A badhAM kAryo pAchaLa temanA uddeza yaza-kIti meLavavAnA leza mAtra nahotA, paraMtu zAsaka tarIke kevaLa peAtAnI pharaja ajAvavAnA hatA. kAi paNa vyakti temanI praza'sA kare te temane jarA paNa pasa'Dha na hatu. kharekhara teoe praza'sanIya kAryo karyAM hatAM, chatAM kAI temanI sAcI praza'sA kare tA paNa te svIkAratAM nahI'. ekavAra eka brAhmaNe ahalyAbAInAM kAryAne biradAvatu pustaka lakhyuM-- tenI jANa jyAre ahalyAbAIne thaI adhI prazaMsAne lAyaka nathI." ane Ama kahI peluM tyAre temaNe kahyuM- "huM eka pApI strI chuM, ATalI pustaka naThThImAM nakhAvI dvIdhu' ane pelA brAhmaNa viSe koi mAhitI paNa meLavI nahI. Ama teo niHsvArtha bhAve parApakAra karavAmAM mAnatAM hatAM. temanuM jIvana niHsaMga hatuM. temanI gaNunA Adaza zAsakAmAM thAya che. te pAtAnI udAratA ane prajAvatsalatAne kAraNe prasiddha banyAM che. ahalyAbAIe peAtAnA mulakamAM evA te khaMdobasta karyA hatA ke anya rAjAe evA yaza meLavI zakathA nathI. temane khIjA rAjya sAthe evA sArA saMbadha hatA ke keAIe tenA rAjya para caDhAI karI nahI' apavAda svarUpa ekavAra phakta udepuranA ALasu bhAyAta e rAmapura levAnA yatna karyA hatA, paNa te niSphaLa nIvaDayA hatA. indAra pahelAM tA bahu nAnu hatuM, paNu
Page #405
--------------------------------------------------------------------------
________________ 388 vizvanI asmitA ahalyAbAInI prIti ane parizramathI teno vistAra ja nahIM paraMtu videzanA loko paNa prabhAvita che, evAM thayo che. IndoravAsI mATe ahalyAbAI prAta:samaraNIya IndirAbahenano janma 18 navembara 1917mAM alahAbAdamAM ane pUjanIya mahArANI banI gayAM. thayo hato. zrImatI sarejinI nAyaDUe tenA janma temane patravyavahAra paNa vistRta hato. rAjakIya, stana ne, rAjakIya nimitte khuzI pragaTa karato "tAra' mUkela jemAM zubhecchA dhArmika vagere bAbatonI carcA teo patra dvArA karatAM. rUpe navajAta kanyAne 'navA bhAratano AtmA' aMkita temaNe pazu-pakSI mATe paNa pANInA aveDA baMdhAvyA karavAmAM Avela. teo bhAratanA prathama pradhAnamaMtrI hatA. A rIte jaMgalane maMgala banAvavAmAM paNa temano javAharalAla naherUnAM ekanA eka putrI che. temaNe prAthasavizeSa phALo hato. kIDIone khAMDa nAkhavA seMkaDo mika zikSaNa sviTjharalenDamAM lIdhu. tyArabAda zAMtinokarI galIe galIe karatA. te ja rIte ekatA mATe niketanamAM ane pachI ekasapharDanI samaravila kolejamAM ThaMDA pANInI vyavasthA karI hatI. A rIte temanA jIvana ucca zikSaNa lIdhuM. temanuM bALapaNanuM nAma "indirA paropakAra mATe ja temaNe samapI dIdhuM. priyadarzinI" hatuM. pitAmAM rahelA dezabhakti ane mAtAmAM rahelA dharmanA saMskAre temane vArasAmAM maLyA che. ahalyAbAIne janatA taraphathI AtmIya neha maLyo hato. pADozI rAjyoe paNa tenA tarapha Adara-sanmAna emanI bAlyAvasthAne eka prasaMga joIe to pradarzita karela. bhaviSyamAM paNa bhAratIya janasmRtimAM temanAM eka saMbaMdhI bahena IndirAbahena mATe eka saphara Adarza nArInA rUpamAM emanI guNagAthA gavAtI raheze. majAnuM phroka perisathI laI AvyAM.kroka jotAM ja temanuM vaiyaktika jIvana duHkhanI caramasImAM rUpa IndirAbahenane bALa-sahaja svabhAvathI AkarSaNa thayuM, paraMtu temanAM mAtAe kahyuM ke have ame mAtra khAdI paherIe hatuM. mAnava sahana karI zake te karatAM paNa dAruNa duHkha temanA jIvanamAM AvI paDayuM hatuM. khaMDerAva je pati chIe. saMbaMdhI mahilAnA ati Agrahane kAraNe temanI mAtAe kahyuM ke "je Indu! tArI IcchA hoya to rAkha, gumAvyo, pitR tulya sasarAnI chatrachAyA gumAvI. ekano paraMtu videzI kapaDAMnI hoLI karI te prasaMga yAda rAkhaje. eka putra ane jamAInuM paNa mRtyu thayuM. Ama Aje jyAre gharamAM badhA ja khAdI pahere che to tuM avasAnanA eka pachI eka AghAta teo sahana karatAM ja videzI kapaDAM paheravAnuM kevI rIte pasaMda karIza?" ane rahyAM. potAnI vahAlasoI putrIne pitAnI AMkha indirAbahene tarata ja kahyuM ke huM A phroka nahIM paheruM ! AgaLa ja satI thatAM jaI AvAM dukhanI parAkASThAmAMya temaNe potAnI svasthatA jALavI rAkhI. duHkha, vedanA, AvanAra bahene kaTAkSamAM kahyuM ke tamArI pAse DhIMgalI che te zuM dezI che? tenI vAta sAcI hatI. DhIMgalI ekalatA A badhAne teo pII gayAM ane potAnI videzI ja hatI. AthI IMdirAbahenanA manamAM saMgharSa prajAnA jIvanamAM kaI paNa prakAranuM duHkha na UbhuM thAya te mATe teoe potAnuM jIvana nyochAvara karyuM thavA lAgyo. teo dvidhAmAM paDI gayAM ane Akhare nirNaya karI agAzImAM jaIne mananI makkamatA sAthe rAjanItimAM lAMbA samayanI kArakidI pachI I. sa. DhIgalIne bALI nAkhI. kahevAnuM tAtparya e che ke bALa 1795mAM ahalyAbAInuM mRtyu thayuM. temaNe mRtyu paryata -mAnasa para mAtA-pitAnA saMskAra A rIte paDatA hoya kuzaLatAthI rAjyazAsana calAvyuM hatuM. temanAM sakAryone che. A rIte nAnapaNathI ja dezabhaktinA pAThe temane kAraNe amara thaI gayAM. temanI kAbeliyata, hiMmata, zIkhavA maLyA hatA. 12 varSanI uMmare to temaNe nyAya, sakhAvata vagerenI prazaMsA vizvabharamAM thAya che, bALakonI vAnarasenAnuM netRtva karyuM hatuM. vAnarasenAnuM IranI prajAnI e devI che, Aja paNa mAtra IndoranA kAma svataMtratA sinikane sahAyatA karavAnuM hatuM, ke mahArASTranA loko ja nahIM, paraMtu bhAratanA leke emane vade che. naherujI ane ravIndranAtha TAgoranA prabhAvathI kalA, sAhitya ane samAja sevAmAM temanI abhirUci savizeSa zrImatI IndarAbahena gAMdhI khIlI UThI. rAjanIti ane samAjika kSetre kAma karatAM - bhAratanA vartamAna vaDApradhAna jemanI buddhi pratibhA, hevAthI bhaNavAmAM vikSepa paDatA hatA. temAM temanI kArya tatparatA ane rAjanaitika kuzaLatAthI mAtra bhAratanA mAtAnuM mRtyu thayuM ane temanA pitA mATe bhAge tA. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #406
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAgara 389 jelamAM ja hoya; paraMtu vikaTa paristhiti sAme jhajhamI karatAM tathA aneka saMsthAomAM sakriya rasa letAM. teo temAM vijaya hAMsala karavA mATenI zakti teo meLavatAM niraMtara kAryarata rahetAM. vyaktigata pracArathI sadA dUra jatAM hatAM. okasapharDa kaeNlejanA adhyayana samaye ja majUra rahetAM. temaNe keTalAMya evAM bhavya kAryo cUpacApa karyo maMDaLamAM bhaLI jaI rAjanItine na mAga temaNe apa- che jenI lokone jANa paNa nathI. game tevA rAjakIya nAvyA. praznonuM samAdhAna teo saraLatAthI karI zake che. game tevI muzkela paristhitimAM paNa kayAreya vicalita banatAM - I.sa. 1938mAM 21 varSanI uMmare te teo kaMgresa nathI. game tevA vivAdAspada praznomAM teo AtmavizvAsa nA sabhya banI gayAM. I.sa. 1942mAM "bhArata choDo" pUrNa nirNaya laI zake che. I.sa. 1969 julAI ogasTaAMdolanamAM bhAga lIdho, jethI 13 mahinA temane jelavAsa nI ghaTanAo ane pariNAme tenI lokapriyatAmAM bhogavavo paDyo. tyAre temanAM lagna phirojha gAMdhI sAthe eTalI badhI vRddhi karI dIdhI ke itihAsamAM te ghaTanA thaI gayAM hatAM. teo svAtaMtrya yajJanA senAnIo hatAM haMmezAM aMkita raheze. AthI baMne jelamAM hatAM. I.sa. 1947mAM mahAtmA gAMdhInA mArgadarzana nIce sAMpradAyika jhagaDAmAM ekatA temanI daSTi haMmezAM dezahita tarapha rahI che. 20 sthApita karavAnuM kAma karyuM. I.sa. 1959mAM bhAratIya julAI 1969 mAM cauda mukhya beMkanA rASTrIyakaraNanuM rASTrIya koMgresanuM nAgapUramAM adhivezana bharAyuM tyAre sAhasabharyuM pagaluM emaNe dezahita kAje bhayuM. dezahita tyAM adhyakSapada saMbhALela. tyAM temaNe pitAnAM kAryo dvArA kAje bhareluM emanuM bIjuM mahattvanuM pagaluM paNa stutya pitAne paricaya Apyo. I.sa. 1964mAM potAnA che. 2 sapTembara 1970 mAM bhUtapUrva rAjAonAM sAlipitAnA svargavAsa pachI zrI lAlabahAdura zAstrInA maMtrI yANa baMdha karI dIdhAM. AthI temanI pratiSThA vadhI ane maMDaLamAM teo sUcanA ane prasAraNa maMtrI banyAM. tyAra Ama janatAe emanA nirNayane vadhAvI lIdho. pachI 13 jAnyuArI 1966mAM teo jaMgI bahumatIthI I. sa. 1971mAM madhyastha cUMTaNI rAkhavAmAM AvI. pradhAnamaMtrI tarIke cUMTAI AvyAM, teo pitAnA pragatizIla vicArene kriyAzIla banAvavA vizvanAM prathama mahilA pradhAnamaMtrI banavAnuM gaurava janatAne Adeza prApta karavA chatAM hatAM. teo hiMmata* bhUtapUrva pradhAna maMtrI zrImatI sirimAe baMDAranAyakane thI cUMTaNImAM UbhAM rahyAM. te samaye mukhya be sUtro maLyuM hatuM. paraMtu saMsAranA sauthI moTA janatAMtrika guMjatAM hatAM: 'indirA haTA" ane "garIbI haTA'. dezanA prathama mahilA pradhAnamaMtrI tarIke zrImatI IMdirA- temAM "garIbI haTAvo' sUtrane pradhAnatA maLI ane "iMdirA bahena gAMdhInuM mahattva che. te samaye dezavidezamAMthI haTAvo' sUtra dAbI devAmAM AvyuM. te samaye IdirAbahenanA aneka zubherachAnA saMdezAo AvyA hatA. javalaMta vijaya thayo. I. sa. 1971mAM ja baMgalAdezane A vikaTa prazna temanI sAme upasthita thayo. kharekhara temanI ekavAra IndiArAbahenane prazna pUchavAmAM AvyuM ke sAme A moTI karI hatI. A samaye temaNe saMsadane eka mahilA pradhAnamaMtrI tarIke Apane anubhava kahezo? vacana ApyuM hatuM ke bhArata saMkaTagrasta zaraNAthI ene IndirAbahene pratyuttara ApatAM kahyuM - jyAM sudhI kAmane Azraya Apaze. paraMtu samaya Ave temane pAchA paNa prazna che, huM potAne strI nathI mAnatI. matalaba ke guNanI mokalI devAmAM Avaze. A samaye cAre bAjuthI temane daSTie nara-nArI baMne samAna hoya che. teomAM nArI virodha sahana karavo paDyo. amerikA jevA zaktizALI sahaja bhAvanAnAM paNa darzana thAya che. temanuM vyaktitva Ta dezanA virodhanI paNa paravA na karI. 9 ogasTanA roja AkarSaka che. avAjamAM madhuratA che ane hasamukhAM che. rASTrahitane mATe raziyA sAme 20 varSa mATe saMdhi karI, kAyanI daSTie joIe to puruSa karatAM paNa tene vadhAre dezanI sthiti sudaDha karI dIdhI. paraMtu sAmAdhAnanA prayatna kAma, vadhAre sArI rIte karI zake che. teo haMmezAM 16 0. * temA u marI 16 niSphaLa gayA. I. sa. 1971mAM bhArata-pAkanuM 14 5 thI 18 kalAka kAma kare che. divasanuM aitihAsika yuddha IdirAbenanI zakti ane dIrghapradhAnamaMtrI banyA te pahelAM teo pitAjInI saMbhALa daSTine paricaya karAve che. AnAthI navuM sAhasa, na bhAkhatAM. nivAsa para AvanAra atithionuM svAgata utsAha ane navA AtmavizvAsano janatAmAM udaya thaye Jain Education Intemational
Page #407
--------------------------------------------------------------------------
________________ 380 vizvanI asmitA bhArata-pAkistAna yuddhamAM bhAratanI zAnadAra jIta thaI. sonerI kaDI joDe che. satyanA mATe samartha dezo sAme eka nArImAM A sAmarthya joI saMsAranA loko cakita paNa temaNe namatuM ApyuM nathI. rASTrIya svAbhimAnanI thaI gayA. yuddha samApta thayA pachI nArI saMgaThanonI sAthe teo sAcAM sevikA che. temanAmAM mANasane pAraane sevAyojanAonI saMcAlikA baheno ane anya khavAnI addabhuta zakti che. potAnA siddhAMtanI rakSA mATe sahayogI bahenone potAnA nivAsasthAna para bolAvI teo musIbatane vahoratAM paNa acakAtAM nathI. A rIte mahilA maMgala milana'nA rUpamAM teonuM hArdika svAgata A sAhasika mahilAne lokataMtra ane mAnavasevAmAM karyuM. eka vIra nArIe te samaye nArIsulabha bhAvanA- vizvAsa che. teo mAne che ke - kaI pitAne janatAne one vyakta karI hatI. svAmI na samaje paNa sevaka samaje, tyAga ane sevA ga dvArA ja zraddhA jAgRta thAya che. A bhAratane anAdiA javalaMta vijaya meLavavAthI rASTrapati dvArA emane kALathI cAlyo Avato siddhAMta che. A siddhAMtane rASTranI sarvocca upAdhi "bhArata-2na' arpaNa karavAmAM temaNe dezakALanA parivezamAM punaH sthApita karyo. sevAnuM AvI. IMdirAbahenanI zIdhra nirNayazakti mATe sau koIne sukha janamaMgala sUcaka hoya che. 11 varSonA zAsanakALa mAna thAya te svAbhAvika che. teo virodhIone bedhaDaka daramyAnanA vaicArika maMthanamAM temaNe potAnuM mahatvapUrNa pratikAra karI zake che. bhAvukatAne choDI vyAvahArika banI tAtkAlika nirNaya levAmAM zrI naherUjI karatAM paNa gadAna ApyuM che. AgaLa che. saMkaTa samaye sauthI pahelAM loke pAse pahoMcI mANasanA jIvanamAM uthAna-patana AvyA kare che. jaI rAhata Ape che. teo spaSTa mAne che ke "vyakita vizvAsu mANasa jyAre vizvAsaghAta kare tyAre jIvananI vyakti vizvAsa nahI. janatA bhAgyavidhAtA che." bhAratIya rAjanItine bAjI palaTAI jAya che indirAbahenanAM jIvanamAM paNa kevaLa vyaSTithI samaSTi tarapha punaH laI javAne temaNe prayane temaja thayuM. paristhitivaza temane 12 jUna 1975mAM karyo. nirAza lokone mATe AlaMbana banI, bhaviSya mATe kaTokaTI jAhera karavI paDI. indirAbahenanA A pagalAthI AzAne saMdeza ApI zraddhA utpanna karavI te kharekhara samagra vizvamAM UhApoha macI gayo. I.sa. 1970mAM temanuM asAdhAraNa kArya che. eTaluM te kahevuM ja paDaze teo cUMTaNI hArI gayAM. janatApakSa gAdI para AvyA. ke bhAratanI janatAnI raga-ragane, temanI mahattvAkAMkSAne janatApakSa pAse janatAne moTI AzA hatI paraMtu zAsana ane temanA bhAvane je rIte IndirAbahena oLakhe che vyavasthAmAM janatA sarakAra saphaLa nIvaDI nahIM. ane A te rIte anya netA oLakhI zakyAmAM nathI. Ama janatAmAM sarakAranuM paNa patana thayuM. I.sa. 1980mAM pharI cUMTaNI AsthAno puna: saMcAra karI, emaNe lokamaMgalanI bhAvanA AvI. lokono vizvAsa punaH IndirAbahenamAM ja sthApita pradAna karI che. temaNe rASTra mATe svAbhimAnanI bhAvanA thayo. I.sa. 1980 mAM janatA pakSane haTAvI indirAbahenano jAgRta karI. kAraNa ke rASTrIyatA dvArA ja dezane eka javalaMta vijaya thayo. 14 jAnyuArI 1980mAM satramAM bAMdhavAnuM kAma Adhunika bhAratamAM thayuM che. IndirAbahena bhAratanA pradhAnamaMtrI banyAM. bhAratanI rAThIyatAne bhAratanI mULa ciMtanadhArAnI saMskRti sAthe janatAe dezanuM bhAvi sukAna pharIthI indirAbahenane jeDI dIdhI che ane rASTrabhASA hindInI pratiSThA mATe sepyuM che. teo bhAratanI AzA che. zraddhA che. bhAratanI temaNe je prayatna karyo te pahelAM thaI zakyA na hatA. , na hatA. janatAnA pathapradarzaka che. rASTrIyatA sAthe svadezI vastunuM mahatva sthApita karyuM. Ama vizvanA raMgamaMca para bhAratanA rASTrIya svAbhimAnanI elInora rUjhaveTa akhaMDa sthApanA karavAno yaza indirAbahenane phALe vIsamI sadInA eka mahAna mahilA elInera rUjhajAya che. veTano janma 11 okaTobara 1884mAM nyUyorkamAM eka - je svAbhimAnI hoya che te bIjAnA mAnanI rakSA saMskRta, samRddha ane pratiSThita parivAramAM thayo hato.. karavAnuM barAbara samaje che. tethI ja bIjA dezanA teo annA rUjhavelanAM putrI hatAM. temanA pitA temane mAnanI rakSA karatAM AvyAM che. baMgalAdezanI muktimAM premapUrvaka "liTala nela" thI saMbodhana karatA. temanI temano kALa vizva ItihAsanA mukti AMdolanamAM eka mAtA te samayanAM advitIya suMdarI hatAM. teo ATha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #408
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 391 varSanA thayA tyAre temanI mAtAnuM mRtyu thayuM ane nava lIga' nA InacArja banyAM. I.sa. 1933mAM pheMkalIna varSanI uMmare to pitAnI chatrachAyA paNa cAlI gaI. tethI rUjhaveTa amerikAnA 3ramAM rASTrapati tarIke pasaMdagI teo nAnImAM sAthe rahevA gayAM. prAthamika zikSaNa gharamAM pAmyA. zrImatI rUjhavelTa pharsTa leDI banyAM. temaNe potAnI ja lIdhuM. temaNe lakhelI dhisa Ijha mAya sTerI" nAmanI javAbadArIo gaMbhIratA pUrvaka karI. navI javAbadArIAtmakathA vAMcatAM temano paricaya maLe che. nAnapaNathI ja ene beje ghaNo vadhAre hatuM tethI temane potAnI temane pharavAno bhAre zokha hato. temaNe pheMkalIna sAthe skUlanuM saMcAlana, patrikAnuM saMpAdana kArya uparAMta anya lagna karyA paNa teo sAmAjika javAbadArIthI aparicita saMsthAonAM keTalAMya kAryo choDI devA paDyAM. samAja ja hatAM. sadabhAgye temanA pitrAI henarI piriza ane kalyANa saMsthAo sAthe emane saMparka vadhI gayo. A temanAM patnI temane sAmAjika rItirivAjonuM jJAna saMsthAo sAtheno nAto gADha banyo. ApatAM. emane rUDhinA saMskAra ApatAM. pharsTa leDI" tarIke emaNe keTalIya navI paraMparAo - I.sa. 191mAM jayAre pheMkalIna rUjhaveTanI vra sthApita karI. pahele divase ja temanA mahilA patrakAronI coka sTeTanA seneTara tarIke pasaMdagI karavAmAM AvI kenpharansa bharI A dizAmAM temaNe eka navuM ja pagaluM tyAre elIne traNa bALakonAM mAtA hatAM. I.sa. 1913 bhayaja. zArIrika asvasthatAne laIne rASTrapati tarIke mAM kekalIna jaLasenAnA AsisTanTa sekreTarI banyAM tyAre pati je kAma na karI zake te zrImatI rUjhavelTa karI zrImatI jhaveTanuM mukhya kAma atithionuM svAgata - ApatAM. amerikAnA itihAsamAM rASTrapati vagara temanA satkAra karavAnuM hatuM. I.sa. 1920mAM DemokreTika pATInI patnI rASTrapatinI javAbadArInuM kAma kare tevuM kayAreya TikiTa laI uparASTrapatinI cUMTaNImAM UbhA rahyAM. A thayuM na hatuM. temanA potAnA jIvananI paNa A advitIya samaye zrImatI rUjhavelTane rAjanItinuM zikSaNu levAne ghaTanA ja kahI zakAya. jo ke A jAtanAM temanAM kAryonI avasara maLyo paNa temAM temane vizeSa ruci na hatI. TIkA paNa thatI. patrikAomAM vyaMga kArTune paNa AvatAM cUMTaNI hArI gayA pachI pheMkalIne potAnI prekiTasa zarU paraMtu zrImatI rUjhavelaTe tenI bilakula paravA na karI ane karI dIdhI ane zrImatI rUjhavelTe TAIpa ane zorTahenDa pitAnuM kAma cAlu rAkhyuM. zIkhIne "lIga opha vUmana voTarsa"mAM nokarI karavAnI zarU karI dIdhI. dhIre dhIre mahilA saMsthAo sAthe emano I. sa. 1936 thI I. sa. 1938 sudhI eka pramukha saMparka vadhavA lAgyA. " vImena TreDa yuniyana" mAM ane patramAM potAnI dinacaryA lakhI. tyAre te temaNe lokone sTeTa DemokreTika pATI" nA vibhAgamAM cAra varSa sudhI cakita karI dIdhA. temaNe ghaNA lekho lakhyA che. patinA kAma karyuM. e divasomAM yuvAnane khaMDasamaya pUrata sTe Tsa paNa lakhyAM che. I.sa. 1941 thI "leDIjha kArya maLI rahe te mATe hAIDa pArkamAM "bAlakIna pharnicara homa jarnalamAM praznotara staMbha paNa lakhavA lAgyAM varkazopa" ane eka dukAna emaNe kholI. tyAra bAda hatAM. AthI strIonA adhikArane mahattva maLavA lAgyuM. eka "prAIveTa skUla" zarU karI jemAM teo vAIsa 1941 mAM zrImatI rUjhaveTa siviliyana DiphensanA prinsipAla banyAM. tyAM teo arthazAstra ane samAja AsisTanTa DAyarekaTara banyAM paNa tyAM matabheda thatAM ja svAbhimAnI mahilAe rAjInAmuM ApI dIdhuM. yuddhanA zAstra viSaya bhaNAvatAM hatAM. Ama rAjanIti ane samAja, divasamAM briTana oNsTreliyA ane dakSiNa prazAnta mahAsevA baMne kSetromAM temane sakriya phALo hato. I.sa. 19 21 mAM temanA patine lakavAno roga thayo. zArIrika ane sAgaranA dezomAM bhramaNa karI mitra rASTromAM AtmabaLa mAnasika rIte taddana azakta banelA patine temaNe jIvana ane saMdu bhAva vadhAravAnA temaNe prayatno karyA. ( zraddhA ApI. temaNe hadayapUrvaka sAravAra karI ane Adarza I.sa. 1945 thI ja temanuM vAstavika kArya zarU patnInuM daSTAMta pUruM pADayuM. emanI mAvajata, kALajI ane thayuM. 12 eprila 1945 nA divase temanA patinuM mRtyu saMbhALathI patine emanuM Arogya pAchuM maLyuM. thayuM. te samaye vairyapUrvaka temaNe patinA kAryane hAthamAM - I.sa. 1938mAM zrI rUjhaveTa nyUyorkamAM gavarnara laI lIdhuM. temanuM rAjanaitika phalaka sImita banyuM, paNa ke banyA ane zrImatI rUjhavelTa DemokreTika pATIMnI "vumana sAmAjika phalaka vistRta banatuM gayuM. "saMyukta rASTra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #409
--------------------------------------------------------------------------
________________ 39ra. vizvanI asmitA mAnavIya adhikAra Aga"nAM adhyakSA hovAne kAraNe jIvananA aMtima divasomAM teo nirjana gerejamAM vizvazAMti mATe karelI emanI sevAo vizvanI amUlya rahetAM. I. sa. 1962mAM zrImatI rUjhavelTanuM avasAna nidhi che. 1948mAM temaNe eka khUba ja sarasa vicAra thayuM. lokee A samAcArathI tIvra AghAta anubhavyo. mUkyo ke amerikA raziyAnI sAthe sarbhAva vadhAre. temaNe TheraThera zokasabhAo bharavAmAM AvI. temane "mAnavatAnA ka sAmAjika vyavasthAo dUra karavAnA satata prayatno mahAna mitra' kahIne zraddhAMjali arpita karavAmAM AvI, karyA. dIna-duHkhI asahAya ane pIDitene sahAyatA aneka patrapatrikAomAM emanA para lekho lakhAyA. vRddhAkarI. mAtAo ane bALakonA saMrakSaNa upara dhyAna vasthAmAM zArIrika zakti kSINa thaI chatAM temanI AMtarika ApyuM. yuvaka ane mahilA saMgaThane sthApita karyA. gRha- zakti kSINa thaI na hatI. te nArIvanA UMcA zikhara udyogane mahatva ApyuM. AMtararASTrIya saMbaMdha sudhAravA para virAjamAna hatAM. jagatanI mahilAo mATe temanuM ane nabaLAM rAjyone sabaLa banAvavA mATe lekho jIvana ane kavana Adarza tathA preraNArUpa banI raheze. layA tema ja bhASaNo paNa ApyAM. lokonA naitika 75 varSanI uMmare paNa yauvanathI taravaratAM hatAM. yuvAna uthAnanAM kAryo para temaNe vadhAre bhAra mUko. jeTalo ja utsAha dharAvatAM hatAM. teTalI ja tenAmAM jijJAsA hatI. temanA lekhono vyApaka vAcakavarga che eka evuM paNa anumAna che ke temaNe vizva bhramaNamAM ane A lekho atyaMta prasiddhi pAmyA che. temanuM saMpUrNa 250,000 mAIlanI yAtrA karI hatI. temanI UMcAI jIvana karmaThatA ane tapasyAno preraNAtmaka itihAsa che. pAMca phUTa dasa IMca hatI. te sarasa svAthya, suMdara teo kyAreya nirAza, duHkhI ke akarmaNya nathI banyAM. vyaktitva, pratibhAzALI, suMdara vAkachaTA dharAvanAra, teo nitya sajAga rahI pratyeka kSaNane sadupayoga karatAM parizramI, AtmasaMyamI ane dhiyamUrti hatAM. teo hatAM. jyAM jatAM tyAMthI kAMI ne kAMI sAruM ane navuM grahaNa kasturabA karI AvatAM. temaNe aneka suMdara-asuMdara sthAne jemAM satyAgraha huM bA pAsethI zIkho. - gAMdhIjI hatAM, anubhavyAM hatAM. temane anAthAlaya, jela, skula, narsarI skUla, gaMdI vastI, aitihAsika khaMDero tathA pU. bA satInuM jIvana jIvI gayAM. sItAnI mAphaka ramaNIya nisargika sthaLonuM AkarSaNa hatuM. temane je vanavAsa sahyo ane sAvitrInI mAphaka anekavAra patine kAMI jJAna maLatuM te bIjAone ApIne saMtoSa mAnatAM mRtyunA mukhamAMthI pAchAM lAvyAM. pU. bA patinA jIvana hatAM. temanA jIvananI eka eka paLa bIjAne mATe sAthe otaprota thaI temanA sukhaduHkhamAM bhAga lenAra ApatAM hatAM. temaNe pitAne samaya jana hitArthe samarpita bhAratIya nArIne Adarza hatAM, patinAM sAcA ardhAganA karI didhe hato. banI rahyAM hatAM. sahanazIlatAnI mUrti hatAM. janavANI hovA chatAM navI saMskRtine apanAvavAnI temanAmAM zakti InsTITyuTa opha pablika opIniyana" dvArA I. hatI. namra ane suzIla hovA chatAM samaya Avye parvata sa. 1948mAM karelA sarve riporTamAM dasa jIvita mahAna jevA aDaga thaI zakatAM hatAM. vyaktiomAM sarvAdhika sthAna zrImatI rUjhavelTane maLeluM. tyAga, Atma balidAna ane sahiSNutAnI sAkSAta ghaNAM vizvavidyAlayoe temane prAmANikatAnI DigrIo mUrti kasturabA eka Adarza gRhiNI tarIke vizvanI mahAna enAyata karI che. aneka mahilA saMsthAo dvArA temane mahilAomAM sthAna dharAve che. temaNe potAnuM samagra mATe samAna samAroha yojAyAM hatAM. ane e ja varSe jIvana parizrama, sAdhanA, tapazcaryA ane sevAmAM samarpita camana evorDa paNa temane ApavAmAM AvyuM hatuM. karI dIdhuM hatuM. AvAM Adarza gRhiNI kasturabAno janma I. sa. 1940no prathama rASTrIya puraskAra paNa temane eprila 1869mAM porabaMdaramAM thayo hato. temanA pitA maLelo. "kaMkalIna rUjhavelTa bradharahUDa erDa" I. sa. gokuLadAsa prasiddha vyApArI hatA ane mAtA vrajakuMvara 1946mAM maLyo hato. I. sa. 194mAM "vUmana homa dhArmika vRttinA hatAM. mAtA-pitA baMne custa vaiSNava kapaniyana" dvArA sarvAdhika lokapriya mahilA tarIke hatAM. temanA AcAravicAra ane susaMskAranI chApa sanmAna karavAmAM AvyuM hatuM. karatUrabAnA caritra para aMkita thaI hatI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #410
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 393 13 varSanI nAnI uMmaramAM ja kasturabAnAM lagna gAMdhIjI samajAvavuM temane ThIka na lAgyuM. teo mauna ja rahyAM. sAthe thayAM. te samaye to akSarajJAna paNa na hatuM. 13 chevaTe pAMcame divase sarakArane potAnA nirNayamAM pheraphAra varSanI mugdhA bAlikA gAMdhI jevA dIvAnanI kuLalakSamI kare paDyo. temaNe kasturabAnI mAgaNI svIkArI banI sAsare AvI ne sAsu-sasarA temaja patinI sevAno phaLAhAra ApavAnuM nakakI karyuM. jo ke tenuM pramANa ghaNuM bhAra uThAvI lIdhe. temanuM vyaktitva ja garimAmaya hatuM. ochuM hatuM. AthI pU. bAne aradhA bhUkhyA rahevuM paDatuM. apUrva prema ane sAhacaryanA kAraNe temanuM dAmpatya jIvana chatAM traNa mahinA sudhI je maLyuM teTalAthI calAvI lIdhuM. sukhI hatuM. apUratA khorAkane laIne jelamAMthI bahAra nIkaLyA pachI teo khUba ja bImAra paDI gayAM. te samaye zarUAtamAM haju te patine abhyAsa bAkI hatuM. patinI unnati DokaTaranI ane pachI gAMdhIjInA kudaratI upacAranI sAramATe temaNe potAnA AnaMda upabhogane bhoga ApI vArathI ane IzvarakRpAthI teo bacI gayAM. dIdhe. lagna pachI gAMdhIjIne berisTaranI parIkSA pAsa karavA mATe vilAyata javuM paDyuM hatuM. teo kyAreya patinI mahAsamitinI beThaka pachI gAMdhIjI pakaDAyA ne te pragatinA mArgamAM avarodhaka banyAM nathI. paraMtu temanI pachI be divase bA paNa AgAkhAna mahelamAM jaI unnatimAM preraka zakti banI rahyAM. pahoMcyAM. te pachI cothA divase eTale ke 15 mI ogasTanA divase mahAdevabhAIne hadayarogano humalo samAjamAM strI eTale ja sahanazIlatAnI mUti ! thatAM AgAkhAna mahelamAM te zahIda thayA. e vakhate jIvanamAM strIone ja sahana karavAnuM vadhAre Ave che. sarojinI devIe bApune kahyuM hatuM- "tamArA upavAsanA kasturabAnA pati mohanadAsa gAMdhI svabhAve jiddI hatA. vicAre ane ciMtAe mahAdeva cAlyA gayA ne have tame ekavAra emanI icchA viruddha kasturabAthI kAma thaI gayuM. upavAsa karaze to bA jIvavAnA nathI. e paNa mahAdevatethI te chellA pATale besI kasturabAne gharamAMthI kADhI bhAInA raste jaze." mUkavA taiyAra thaI gayA. temaNe pitAnI AtmakathAmAM eka jagyAe lakhyuM che ke- "pitAnA atyAcAro ane daDha vatI ane tapasvI evA bApu sAthe rahevuM e kaThora niyamothI je duHkha meM mArI patnIne dIdhuM che ene kAI nInAra keI nAnIsUnI vAta na hatI. te game tevI paristhitimAM pApe huM pitAne kadI kSamAM nahIM ApI zakuM." avicala rahI bApunAM caraNacihnone anusaratAM hatAM. vAstavamAM A rIte jIvana vyatIta karavuM te talavAranI satyAgrahanI laDAI zarU thatAM ja bahenenI prathama dhAra para cAlavA jevuM hatuM. patinI IcchAnusAra kArya TukaDImAM ja bIjI traNa bahene sAthe pakaDAyAM ne vola- karavuM te temanuM jIvana dayeya hatuM. temaNe patinA AdezanI kaTanI jelamAM gayAM. jelamAM game tenA hAthe rAMdheluM, kayAreya avagaNanA karI nathI. dakSiNa AphrikAmAM patinI game tevuM ane peTamAM nAkhavuM vaiSNavadharma pramANe temane AjJAnusAra temaNe vAsaNa-kapaDAMthI mAMDIne nAnAM-moTAM yogya na lAgyuM. jemAM temaNe phaLAhAranI mAgaNI karI. tamAma kAma karyA hatAM. paraMtu temanI vAta upara lakSya apAyuM nahIM. velakasTanI kasturabA svabhAve svAbhimAna, dhIraja ane sAhasanI jelamAM traNa divasa rahyAM. e daramyAna anAjane eka sAkSAt pratimA hatAM. dakSiNa AphrikAmAM smaTsa sarakAre dANo paNa peTamAM nAkhyo nahIM. tyArabAda temanI badalI eka niyama banAvI jAhera karyuM ke, "jenAM lagna rAjasTara morensabarganI jelamAM karavAmAM AvI hatI. tyAM paNa thayA nathI te lagna niyamAnusAra majUra karI zakAze bhojanane prazna to yathAvat Ubho hato. ahIM paNa temanI nahIM. bhAratIya paraNelI patnIne rakhAta rUpe rAkhaze." mAgaNI jela sattAvALAoe nakArI kADhI hatI- jo AvA A niyama pAchaLa sarakArano IrAdo saMpatti hastagata cALA karavA hatA te jelamAM zA sAru AvyAM ?" karavAno hato. te samaye gAMdhIjInA netRtva nIce eka . mA potAno patidharma samajIne, potAnA patnI bhayaMkara AMdolana thayuM jemAM bAe sakriya bhAga lIdho dharmanA rakSaNArthe gayAM hatAM. strItva adhikAranI punaH hatA. te vakhate bA Thera Thera pharIne strI-zaktine jAgRta pratiSThA mATe gayAM hatAM. paNa jelamAM anazana kArya cAlu karatAM hatAM. pariNAma svarUpa temane paNa jelamAM javuM " ja rAkhyuM. jela sattAvALAo sAthe zadathI vAtacIta karI paDayuM. tyAM bImAra paDI jatAM DokaTare kahyuM ke tamAre Jain Education Intemational
Page #411
--------------------------------------------------------------------------
________________ 384 vizvanI asmitA mAMsa khAvAnI jarUra che. paNa bAe spaSTa jaNAvI dIdhuM- karatAM. vAstavamAM bApu karatAM bAnI tapazcaryA vadhAre zarIra paDe to bhale paDe paNa huM mAMsa bhakSaNa karIza mahatvapUrNa kahI zakAya, sevAgrAma Azrama ane sAbaramatI nahIM. * AzramamAM to prema ane sevAbhAvathI bAe badhAnA mana bhArata AvyA pachI paristhiti anurUpa jIvana jItI lIdhAM hatAM. AzramavAsI baheno niHsaMkocapaNe banAvI dIdhuM. temanI IcchAzakti prabaLa hatI. ahiMsaka bA pAse pitAnAM sukhaduHkhanI vAta karatI hatI. asahakAranA AMdolanamAM te teo gAMdhIjIne guru banI pU. bAnA svabhAvanI udAratA temanA caritranI vizeSatA gayAM hatAM. I.sa. 1906mAM gAMdhIjIe brahmacaryavrata ja kahevAya. te mAtra potAnAM bALakonAM ja sanehamayI. lIdhuM tyAre bAe paNa sAdhavI banIne vAsanAono tyAga bA na hatAM paraMtu samagra bhAratavAsIonAM vahAlAM bAM karI dIdhuM. teo sadA patinI unnatimAM pitAnI unnati hatAM. 22 phebruArI, 1944, zivarAtrInA divase temanuM ane patinA sukhamAM pitAnuM sukha mAnatAM hatAM. campA avasAna AgAkhAna mahelamAM thayuM. aMtima kSaNa sudhI raNa satyAgrahanA samaye gAMdhIjIe bAne gAmaDAMnI saphAI temanuM dhyAna bAjumAM ja hatuM. mRtyu pahelAM temaNe bApunA ane grAmINene AzvAsana ApavAnuM kArya soMpyuM hatuM, darzananI IcchA vyakta karI hatI. temanI IcchAne mAna je bAe niSThApUrvaka karyuM hatuM. teo gAmaDe gAmaDe ApI bApU AvyA ane temanuM mAthuM potAnA khoLAmAM ane ghare ghare jaIne azikSita ane nirdhana strI puruSone laI lIdhuM. bAe te samaye bApune kahyuM- "huM jAuM svacchatA viSe samajAvatAM hatAM. I.sa. 1921 nA satyA chuM, ApaNe ghaNuM sukha bhogavyAM ane duHkhoye bhagavyAM. graha AMdolanamAM bApu jelamAM gayA tyAre paNa temaNe mArI pAchaLa kaI raDaze mA, mArI pAchaLa te miSTAnna dIna-duHkhI, asahAya, nirdhana ane nirAzrita kheDUtone jamavAnA hoya." A rIte saMpUrNa zAMtithI temanA patinA sAMtvanA ApI hatI. khoLAmAM ja aMtima zvAsa lIdhe. patinA kheALAmAM kasturabA pativratA patnI hatAM. temanuM dAmpatyajIvana mAthuM mUkI prANa visarjana karavAnI taka satIone ja madhura hatuM. premapUrNa hatuM. teo pitAne samaya pati- prApta thAya che; sau koIne maLatI nathI. Ama emanuM sevAmAM vyatIta karatAM. savAramAM cAra vAge UThIne mRtyu dIpI UThayuM. jyArathI bApue bAne "bA" kahyAM bApunI sAthe prArthanA karatAM. tyAra pachI bApu mATe tyArathI ja pU. kasturabA sArAye bhAratavAsIonAM bA garama pANInI ane nAstAnI vyavasthA karatAM. bApu banI cUkyAM hatAM. jagatavaMgha mahAtmA gAMdhInAM Adarza jyAre bhojana karavA bese tyAre temanI pAse besI prema patnI ane Adarza gRhiNIpada zobhAvavA mATe je pUrvaka jamADatAM. bApu jyAre pharavA jatA tyAre teo tyAga, sevA parAyaNatA, athAga parizrama sahanazIlatA dararoja eka kalAka rAmAyaNa ane gItAno pATha karatAM. ane kAryakuzaLatA joIe te badhuM ja bAe pitAnAmAM rAmAyaNa temane atyaMta priya hovAne kAraNe tenI keLavyuM hatuM. AzramamAM AvanAra dezI-videzI sau atithi copAIo paNa kaMThastha hatI ane teo tenuM mukta kaMThe emanAM puNyakArI darzanathI pAvana thatAM. bAnA mRtyu gAna karatAM. te samaye bApue kahyuM hatuM- "bAM mArA jIvananuM avibhajana pachI bApu jyAre ArAma karatA tyAre bA bhAjya aMga hatA. jo ke huM Icchato hato ke mArI temanA paganAM taLiyAM para ghIno mAliza karatAM. jethI hAjarImAM ja cAlyAM jAya. paraMtu tenA mRtyuthI mArA temano thAka UtarI jAya. uparAMta kalAko sudhI temanuM jIvanamAM sUnakAra chavAI gayo che. tenI pUti nahIM thaI zarIra dabAvatAM. gharanuM kAma tema ja patisevAnI pharaja pUrI thayA pachI vartamAnapatro vAMcatAM ane reDiye zrI rAjAjIe bAne aMjila ApatAM kahyuM hatuM ke calAvatA hatA. bA te sAmrAjJIpada kapALe lakhAvIne jamyAM hatAM, jyAre bApu anazana para UtaryA tyAre bA zakti paNa e sAmrAjJIpada dunyavI na hatuM. isu khristanA TakAvI rAkhavA eka vakhata bhojana laI bApunI sevAmAM kAMTALA rAja mukuTanI peThe athavA bhImapitAmahanI bANatatpara rahetAM. kyAreka bApu sAthe pote paNa upavAsa zayAnI peThe e sAmrAjJIpada rUMve rUMve dehane vIMdhanArA Jain Education Intemational
Page #412
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 395 kAMTALA tAja jevuM hatuM." pU. bAno jIvana dharma AmAM che. saMsAramAM AmUla parivartananI jarUra jaNAtAM temaNe AvI jAya che. te mATenA prayatno zarU karI dIdhA. sarvaprathama temaNe pitAnA vicAre kAMtikArI lekhikAnA rUpamAM vahetA kasturabA gRhajIvana ane kuTuMba jIvananI badhI ja javAbadArI saMbhALatAM hatAM. patisevAmAM khaDe page mUkaDyA - teo asahAya, duHkhI, sudhita, pIDita ane vyathita lokone madada karavA IcchatAM hatAM. teo mAnatAM rahetAM hatAM. jIvananA aMtima divase sahadharmacAriNInA ke netAo bhale AdarzonA nAma badale paraMtu mAnavakartavyapAlanamAM vitAvyAM. eTale ja bApue ekavAra kahevarAveluM ke- "bAne kahejo ke enA pitAe ene vikAsa mATe niyama badalAvavAnI khAsa jarUra che. mATe e sAthI zodhI kADhayo che ke jene sahana karavAmAM khAlidAe potAnAM buddhibaLa ane kalamanI zakti bIjI koI strI to bhAMgI ja paData. eno mahAmUlo dvArA sUtelA lokonI cetanAne jAgRta karI. pUchapatioprema mArA hRdayamAM ati thaelo che" ne trAsa ane mAnavIya sabhyatAmAM ADakhIlI rUpa banatAM to tema ja zAsana vyavasthAnI nabaLAIone DhAMkatA A rIte je jIvana jIvI jAya che te marIne paNa paDado UThAvI lIdho ane temaNe sahune vAstaviktAnuM amara thaI jAya che. pU. bAnuM jIvana ane kavana samagra nArIjagatane Adarza gRhiNI, pativratA patnI ane darzana karAvyuM. vAtsalyamUti mAtA banavA mATe preraNA Apaze. khAlidAe amerikA ane laMDananI kolejamAM zikSaNa lIdhuM hatuM. pAzcAtya sabhyatAne UMDANa pUrvaka abhyAsa khAlidA adIbakhAnAma karyo. pUchavAdI vyavasthAnAM mULa naSTa karavA mATe tanatoDa turkastAnanA tejasvI mahilA khAlidA adIbakhAnane mahenata karI. tema ja prAcIna muslima saMskRti ane sabhyatA ane unnatinA pathane prazasta karavA mATe kutsita pAzcAtya sabhyatAne eka nUtana rAjanaitika cetanAnA stara bhAvanAo, paraMparAgata rUDhio ane aMdhavizvAsanI para pahoMcADavAno prayatna karyo. teo prema ane samAnatA bhAvanAone dUra karavA je svapna joyAM tene satata dvArA dharatI paranA mAnava jIvanane sthAyI banAvavA prayatna dvArA sAkAra paNa karyA. temaNe aMdhakAramAM bhaTakatAM IcchatA hatAM. manuSyone eka sUtramAM bAMdhIne virodhI bhAvene naSTa I.sa. 1909mAM temane prANurakSA mATe misara javuM karavAnI mahAna preraNA ApI. paDayuM. paraMtu tyAM temane zAMti na maLI tethI punaH pitAnA AvA mahAna mahilA khAlidA adIbakhAnamano dezamAM pAchA pharyA ane navalakathA lakhavAnuM zarU karyuM. janma I.sa. 1885 mAM IstAMbUla TakI ( takastAna )mAM " sevI tAliba' navalakathAmAM emaNe sAmAjika kurivAja thayo hato. te samaye takastAnamAM AcArabhraSTa netRtva ane paraMparAgata aMdha vizvAsa para prahAra karyo. temaNe mithyA mehamAyAjALa, kaluSita lAbha - lAlasA, svArtha, zikSaNanI samasyA ane strI-sudhAraNA AMdolanamAM sakriya zeSaNa ane laDAI jhagaDAno akhADo jAmyo hate. bhAga lIdho. "nayA-turA" ane "bhagna madira" temanI zrImaMta ane ucca padAdhikArIone bAda karatAM jana prasiddha racanAo che. sAdhAraNanuM je zeSaNa ke damana thatuM te kharekhara dayanIya I.sa. 1912mAM kAmiyA yuddhamAM ghAyala sukI sainikehatuM. sAmAnta saradAronuM bhAre jora hatuM. kayAreka raziyA, nI sevA suzraSA mATe bhAratanA prasiddha netA ane kayAreka cUnAna te kyAreka bIjA dezo temanA tarapha gIdha, cikitsaka DaoN. ansArI pitAnuM meDikala-mizana laI ne daSTithI tAkI rahyA hatA. zAsaka khalIphA dezanI rakSA takastAna pahoMcI gayA hatA. tyAM teo khAlidAna jAgakaravA mATe asamartha hatA ane tethI janatA udAsa rahetI ka nArIvathI prabhAvita thayA hatA. tyAra bAda baMnene hatI. vyavahAra cAlato hato. temaNe ekavAra khAlidAne dilhImAM khAlidA gharanA khUNAmAM besI vicAratAM hatAM ke bhASaNa ApI AtA bhASaNa ApavA mATe nimaMtraNa paNa ApeluM. akamagya manuSyane jIvavAno adhikAra nathI. jenAmAM I.sa. 1935mAM khAlidA bhArata AvyAM. bhAratamAM sArAsAra viveka nathI teo pazuthI paNa nimna keTinA temaNe jAmiyA miliyA ane anya saMsthAomAM bhASaNe Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #413
--------------------------------------------------------------------------
________________ 396 vizvanI amitA ApyAM hatAM. jAmiyA miliyAnA pustakAlayamAM temanA svataMtratA pachI kamAla atAturkanI tAnAzAhI khalikAne bhASaNane saMgraha paNa che, jenuM nAma che, "kephilakaTa pasaMda na hatI. tethI teo virodhI pArTInA rUpamAM sAme biTavIna isTa enDa vesTa" temane bIjo bhASaNa saMgraha AvyAM. teo lohataMtranuM svapna joI rahyAM hatAM. temane che. "InasAIDa eziyA. A saMgrahanI bhUmikAmAM lakhyuM ekavAra pharIthI prANurakSA mATe deza choDavo paDyo. kamAla che ke - "huM anubhava karuM chuM ke mArA pitAnA dezane atAturkanA rAjyamAM teo nirvAsita jIvana pasAra karI bAda karatAM anya dezonI apekSAe hindustAna mArA rahyAM hatAM. paNa te nirvAsana samaya temane mATe varadAna adhyAtma pradezanI vadhAre najIka che. enuM kAraNa e nathI rUpa banyo, temane abhyAsa tathA ciMtana-manana vadhI ke huM musalamAna chuM ane hindustAnamAM musalamAne vase gayuM, ane tethI eka ugya keTinAM lekhikA tarIke che. paraMtu hindu mitromAM jemaNe kRpApUrvaka mAre temaNe vizvavikhyAti prApta karI. A viduSI eka muslima atithi satkAra karyo ane jenI raheNI-karaNI mArI mahilA hatAM. bauddhika jagata temanAthI paricita che. Aja raheNI - karaNIthI bhinna che, tyAM meM anubhava karyo ke paNa tarkastAnanI dareka mahilA mAnavatAne sazakta ane mAne ha pitAnA ja gharamAM chuM." vAstavamAM bhArata deza jAgRta rAkhavA mATe temanA jIvana ane vicAramAMthI emane vicArika, mAnasika ane AdhyAtmika dharAtalanI preraNuM grahaNa kare che. najIka lAgyo. bhAratIya mahilAonI sthiti, prakRti ane saundaryanuM sajIva citra prakaTa karatAM temaNe jaNAvyuM ke gallA meyara zahera karatAM grAmINa bhAratIya nArI vadhAre sAhasika, avirata parizramI, Atmanirbhara, AtmavizvAsa majabUta tema ja saMskRtinI vadhAre nikaTa che. ane game tevI vikaTa paristhitimAM paNa mArga zodhI temaNe yuropa, ilenDa ane amerikA vizva vidyAla- lenAra genDA meyarane janma raziyAnA kIva nagaramAM 3 yomAM bhASaNe ApyAM. vizvanA itihAsa. rAjanIti. me 1898mAM thayo hato. temanA pitAzrInI Arthika saMskRti, sabhyatA vagerene sUkSma abhyAsa karyo, tethI sarvatra sthiti sAmAnya hatI. teo garIbIthI trAsI jaI Arthika temanuM sanmAna karavAmAM AvatuM. phakta temanAM bhASaNone risthati sudhAravAnA vicArathI I. sa. 1903mAM piraka ja nahIM, paraMtu temanI lekhinIne prabhAva paNa bauddhika nagaramAM AvIne vasyA. jhArazAhInA e jamAnAmAM tarapha jagata para paDayo che. paryApta sAdhananA abhAve rAjanItimAM guMDAone kAraNe khUba luMTa ane baLAtkAra thatA hatA. praveza karavAnuM saMbhava na hatuM. uparAMta rAjanIti emane anukaLa paNa na hatI. paraMtu temaNe krAMtikArI dezanI paristhitine gahana prabhAva gADA mayaranA bALalekhikA tarIke sArI prasiddhi meLavI. mAnasa para paDayo hato. turkastAnamAM bAlakana yuddha AvyuM tyArathI temaNe goDA jyAre ATha varSanAM thayAM tyAre temanA ujavaLa lekhanakArya chaDI sArvajanika jIvanamAM madadarUpa thavAnuM bhaviSyanI AzAe temanA pitAzrIe amerikAnA miluDI nakkI karyuM. AkramaNathI bacavA mATe lokone jagADavA nagaramAM jaIne vasavATa karyo. tyAM teo suthArIkAma karatAM ane ghAyalonI sevA mATe strIonuM prapa taiyAra karyuM tema ane tenI mAtA nAnakaDI hATaDI calAvatAM. paNa kuTuMbanuM ja "rASTrIya sadAcAra samitinI sthApanA karI. pite bharaNa-poSaNa te mahAmukelIe thatuM. 17 varSanI uMmare sainika vezamAM cAre bAju pharIne paristhitine abhyAsa gelaDAe amerikAmAM kizorI bhaginI samAjanuM saMgaThana karatAM hatAM. prathama mahAyuddha samApta thayA pachI mitra karIne phALo ekatrita karIne garIba vidyArthinIone rASTrathI sAvadhAna rahevA lokone sUcanA ApI. rASTrIya pAThayapustaka vahecavAnuM tema ja philastInamAM vasatA ekatAnA yuddhamAM teo joDAyAM ane kAMtikArIonuM yahUdIone paisA mokalavAnuM kArya zarU karyuM hatuM. paraMtu saMgaThana karyuM. anAtoliyAnA parvatIya pradezanA azikSito, teo eTalA badhA nItivAna hatAM ke potAnA abhyAsanI kheDUta, majUro, Ama janatA ane strIo vagere krAMti- Arthika vyavasthA na karI zakaLyAM. Arthika saMkaTane kAraNe senAmAM bharatI thaI gayAM. Ama turkastAnane game te bhoge cauda varSanI uMmare temanAM mAtA-pitAe tene abhyAsa svataMtra karyA pachI emane zAMti thaI. choDAvI dIdhuM. paraMtu abhyAsa pratye vizeSa abhiruci Jain Education Intemational
Page #414
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 37 hovAne kAraNe teo temanAM bahenanA ghare gayAM, tyAM sAhasI geDA meyare potAnA dezavAsIonAM mana temane mArisa mAyarasananI sAthe paricaya thayo. te paNa jItI lIdhA hatAM. te samaye dezanA netAomAM temanI jhArazAhInA atyAcArathI parezAna thaI amerikA Avyo gaNanA thatI hatI. IjharAyalI rAjadUta tarIke temane raziyA hatuM. goDA bhaNI-gaNIne zikSikA banavA IcchatAM hatAM mokalAvavAmAM AvyAM hatAM. 40 varSa pUrve jhArazAhInA ane philastInane yahadI rASTra banAvavAnAM sapanAM sevatAM atyAcArathI bacavA mATe temanAM mAtA-pitAe raziyA hatAM. choDayuM hatuM. tyArabAda teo yahUdI rAjyanA rAjadUta tarIke tyAM pahoMcI gayAM. be varSa pachI jyAre te IjharAyala goDA ane mAyarasana samAna vicArazreNI dharAvatAM AvyAM tyAre sarakAre tene zramamaMtrInuM pada pradAna karyuM hatAM. tethI 19 varSanI gehAe tenI sAthe lagna karyA. hatuM. have AkhI duniyAmAMthI yahUdI loko IjharAyelamAM te baMnee pitAnuM jIvana dhyeya nakkI karI lIdhuM ane vasavATa arthe AvavA lAgyA. AthI rojagArInI samasyA baMne eka grupa sAthe philastIna pahoMcI gayAM. yahUdI UbhI thaI. te samaye goDAe svasthatApUrvaka gRha nirmANa rAjyanI sthApanAne sAkAra karavA mATe teo game tevI ane janakalyANanI janAo ghaDI hatI. teo dinamakelIone daDhatApUrvaka pratikAra karatAM. gADA tyAM pratidina pragatinA paMthe AgaLa dhapI rahyAM hatAM. I. sa. maraghA ucheranuM kAma karatAM hatAM. temanI tejasvI pratibhAthI 1956mAM videzamaMtrI tarIke temanI nimaNUka thaI hatI. AkarSAIne eka varSa pachI "yahUdI majUra saMghanA pratinidhi A kSetra temanA mATe navuM hatuM. chatAM videza maMtrAlaya tarIke temanI pasaMdagI karavAmAM AvI hatI. A rIte ane rASTrasaMghamAM goDAe kuzaLatA pUrvaka kAma karI temaNe rAjakAraNamAM zubhAraMbha karyo. pitAne paricaya Apyo. te pitAnA abhyAsa ane kartavyaniSThAne kAraNe jIvanamAM siddhi hAMsala karatAM ja gohA meyara svataMtra vicAronA samarthaka hatAM. tethI rahyA. IjharAyalanI prajAmAM gaDAnuM sthAna rASTramAtA pitA ane patinI icchA viruddha jaI pATanuM kAma tarIkenuM hatuM. karavA lAgyAM. "mahilA majUra kAunsila'nA pratinidhi tarIke AMtararASTrIya saMmelanamAM bhAga levA lAgyAM. Ama I. sa. 1968mAM A vIra mahilAe je zAsana temanI khyAti vadhavA lAgI. patinI nAdaratIne kAraNe sUtra saMbhALyuM temAM teNe svaprayatna zAMti sthApita karI temanI sAravAra tema ja havAphera mATe bIje sthaLe laI gayAM. hatI. teo jANatAM hatAM ke jyAM sudhI mAnava mAnava Ama patnI tarIkenI pharaja niSThApUrvaka bajAvI hatI. game vacce saMgharSa haze tyAM sudhI zAMti sthApita nahI thaI tevA muzkela kAryamAM jokhama uThAvavA mATe teo kayAreya zake. Ama zAMti sthApita karavA teo sadA prayatnazIla pAchI pAnI karatAM. nahotAM. mahAtmA gAMdhInA satyAgraha rahetAM hatAM. temanAmAM sAcA arthamAM dezapremanI bhAvana siddhAMta para emane daDha zraddhA hatI. I. sa. 1946mAM hatI. traNa-traNa vAranA Araba-IjharAyala yuddhamAM ijharA yahUdI eka jahAja baMdara para keda karI levAmAM AvyuM thalanI jIta thaI. paNu cothI vAra vijaya misara ane tyAre teo anazana para UtarI gayAM hatAM. te samaye anya sIriyAnA pakSe thate joIne paNa goDA meyara bilakula lokoe paNa temane sahakAra Apyo hato. vicalita na banyAM. temanA Adeza anusAra vartavAthI ijharAyala jaladIthI saphaLatA prApta karI zakyuM. bAkI I. sa. 1948mAM ijharAyalanI sthApanA thaI. yuddhamAM cotaraphathI temaNe aneka muzkelIono sAmano karyo. 31 AtmarakSA mATe zastronI jarUra paDaze. te mATe phALo ekatrita Disembara 1973mAM navI cUMTaNImAM ane 10 mArca 1974 karavA teo amerikA pahoMcI gayAM. ane jotajotAmAM mAM vijayI banIne siddha karI ApyuM ke janatAno vizvAsa pAMca karoDanAM zastro sAthe IjharAyala pahoMcI gayAM hatAM. tenA ja netRtvamAM che. 11 eprila 1974mAM mAnasika I. sa. 1949mAM Araba-ijharAyala yuddhamAM goDA Araba tema ja zArirIka thAka ane navI sarakAranI alpa bahamatImIne burakho paherI veSapalaTo karI jorDana pahoMcI gayAM. ne kAraNe temaNe rAjInAmuM ApI dIdhuM. tema chatAM "dAdI tyAM jaI zAha abdalA sAthe vAtacIta karI yuddha aTakA- goDA'nA nAmathI priya evA geDA meyaranI nItiniSThA vavAnA prayatna karyA temAM temane saphaLatA maLI hatI, tathA kAryamAM lokone saMpUrNa vizvAsa hato.
Page #415
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 398 goDA meyaranuM saMpUrNa jIvana sAdagIthI bhareluM hatuM. bakyA hatA. teo nAnapaNathI ja devI guNothI saMpanna temanA caherA para vinamratA joI zakAtI hatI. game teTaluM hatAM. temanI vAte saMta mahApuruSo jevI hatI. mAtA uccapada prApta karyA pachI paNa temane ahamabhAva spazI taraphathI bAIbalane upadeza tema ja mahApuruSanI vArtAo zakayo nahoto. A asAdhAraNa mahilAnA vyaktitvanI sAMbhaLIne jena paNa mahAna banavAnuM svapna jevA A moTI vizeSatA kahI zakAya. temanuM jIvana aneka lAgyAM hatAM. mAnavIya guNothI dIpta hatuM. temanI sAthenA kAryakara, hAtha jaina tenA pitAne khetInA kAryamAM madada nIcenA mANunI jema nahIM. paraMtu eka parivAranA sabhya temaja gharanA kAryamAM paNa madada karatAM ane je samaya tarIke ja rahetA hatAM. potAnI kuzAgra buddhipratibhAthI maLe temAM Izvarabhakti karatAM hatAM. te svabhAve dayALu, temaNe eka sarasa vAtAvaraNa khaDuM karyuM hatuM. gaDA svapnamayI ane kemaLa hadayanA hatAM. e divasomAM I. sa. 1951mAM vidhavA thayA hatAM. teo eka putra humarika gAmamAM uddhata sainikee AkramaNa karyuM. gAmanA ane eka putrInI mAtA, tathA pautra-pautrInAM dAdImAM ghara temaja girajAghara saLagAvI devAyAM. sIdhA-sAdA, hatAM. temanuM jIvana sva kendrita nahIM, "para" kendrita saraLa hadayanA grAmINe gAma choDI jagalane zaraNe gayAM. hatuM. teo saMpUrNa dezanI mAtA hatAM. loko temane A aniSTa ane atyAcArI kAryathI jena AkuLapradhAnamaMtrI kyAreya nahAtA kahetA paNa ApaNI gelaDA, vyAkuLa banI gayAM. grAmINa janatAnI sevA mATe te ghare mAtA goDA, dAdI gelaDA vagere sneha sUcaka sAdhana ghare jaIne sahAyatA karavA lAgyAM. te samaye temanA karI AtmIya bhAva pragaTa karatAM hatAM. je IjharAyala sauthI gAmamAM koI prAthamika zALA paNa na hatI. tethI teoe vadhAre saMgharSazIla deza manAya che tyAM golDa meyare viSama akSarajJAna meLavyuM na hatuM. tema chatAM temanI samajaNa paristhitimAM paNa saphaLatApUrvaka zAsana sUtra saMbhALyuM zakti ane jJAna joIne badhA cakita thaI jatA hatA. hatuM. 8 Disembara 1979nA roja 80 varSanI uMmare jemanI uMmara lagabhaga 13 thI 14 varSanI thaI tyAre temanuM avasAna thayuM. saune mATe vahAlAM dAdImAnI khare. tenAM mAtA-pitA temanAM lagnanI vAtacIta karavA lAgyAM. khara khoTa paDI gaI. paraMtu AzA che ke temanAM jIvana jenanA saudaryathI AkarSAIne aneka yuvakenA taraphathI ane kAryomAMthI lokone protsAhana ane mArgadarzana prastAva AvavA lAgyA. paNa jo te bIju ja svapna maLaze. sADAcAra dAyakA sudhI ijharAyalanuM rASTraghaDatara jaI rahyAM hatAM. tethI temaNe lagna mATenI spaSTa anicchI karanAra A karmaTha, premALa, udAra, ane nIDara mahilAnuM darzAvI dIdhI. eka yuvake te chala-prapaMca karIne paNa sthAna ijharAyalanA nirmAtA tarIke amara raheze. jena sAthe ja lagna karavA vicAryuM. jo ke temAM tene jena opha Arka saphaLatA na maLI. te yuvake dharmAlayamAM jenanA virodhamAM kahyuM ke-te lagnanI pratijJA karI have "nA" pADe samAjamAM evA ghaNuM loko jovA maLe che ke je che." te samaye jene nirbhayatA pUrvaka kahyuM ke A mArA svapnalokamAM vicaraNa karatAM hoya che ane kalapanA para khoTo AkSepa che. "meM kaIne vacana ApyuM lokamAM uyana karatAM hoya che. paraMtu temanAM svapna nathI, mAre kaI lagna karavAne IrAdo paNa nathI. meM sAkAra thatAM nathI, vAstavikatAne pAmI zakatA nathI. te videzIonA atyAcArathI dezavAsIonI rakSA karavAnI samAjamAM amuka vyakti AnAthI viparIta paNa jovA pratijJA karI che. avivAhita rahIne dezanI sevA karavAne maLe che, jeo daDhapratijJa hoya che. jIvanamAM svapnA daDha saMkalpa karyo che. mane temAM keIrokI zakaze nahI." jevAM ja nahIM, paNa tene sAkAra karI ApavAnuM dayeya paMcanA mANase paNa emanA AMtara satyanI A hoya che. evAM eka svapnamayI senAnI jona oNpha Arkane spaSTa janma I.sa. 1412 mAM lArena prAntanA Dumarika vANI sAMbhaLI Azcaryacakita thaI gayA. ane te pitAnAM svapnane sAkAra karavAmAM magna banI gayAM. gAmamAM thayo hato. pitA jAyasa ArTa eka sAdhAraNa kheDUta hatA. mAtA IjhAbelA dharmaparAyaNa nArI hatAM. teo niraMtara ekAMtamAM besI bhagavAnane e ja teo traNa bahena ane be bhAI hatAM. Izvara bhakti namra prArthanA karatAM hatAM ke dezane kevI rIte mukta karI aneka vyaniSThAnA saMskAra emane emanI mAtAe zakAya? laDAI kevI rIte thAya ? videzIonI zaktino Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #416
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 399 pratikAra kaI rIte thaI zake? eka divasa temane aMtaH- jenanI vAtamAM vizvAsa mUko. sabhAmAM je praznottarI, karaNane avAja saMbhaLA. "jena, bhagavAna para vizvAsa thaI tenA saMtoSakAraka javAba na ApI rAkhIne yuddha mATe pravRtta thaI jA, tArI jIta thaze, dezanI bhayaMkara yuddha jAmI gayuM. jenane tIra vAgyuM. te khAImAM jIta thaze !' A svapna hatuM ke prabaLa IcchAzaktine paDI gayAM. aMgreja tene pakaDI pADe te pahelAM te davA avAja hatuM te teo samajI zakyAM nahIM, chatAM paNa lagADI to IzvaranuM nAma laIne yuddhakSetramAM upasthita A svapnathI temanA AtmavizvAsane vadhAre baLa maLyuM thaI gayAM. aMgreja senApati loyara nadInA pula parathI temAM koI zaMkA nathI. A svapnanI vAta sAMbhaLI tenAM nAsI javAnI taiyArImAM hato. tyAM ja jene gALo mAtA khuza thaI gayAM paraMtu temanA pitA nArAja thaI pheMkIne pula uDAvI dIdhe, senApati ane sainiko nadImAM gayA ane putrIne dhamakI ApatAM kahyuM- "khabaradAra paDI gayA. yuddhanA nara-saMhArathI jonane duHkha thayuM, paNa je AvI vAto karI che te !" paraMtu teo svadeza- te sivAya bIjo koI upAya na hatA. vija dharmanuM mahattva samajatAM hatAM, eTale pitAnI AjJAnuM sAmUhika prArthanAthI UjavAya. badhA bhagavAnane upakAra u9laMghana kavA taiyAra thaI gayAM. mAnI kRtajJa banI AgaLa nIkaLI gayAM. A pramANe temane temanA saMka95mAM saphaLatA maLatI ja gaI temanuM A samayamAM ja cagAnaga eka evI taka maLI lakSyAMka siddha thaI gayuM. tethI temaNe potAnA gAmamAM gaI ke potAnAM kAkI bImAra hovAthI temanI sAravAra javAnI IcchA pragaTa karI. paNa rAjAe anumati ApI. mATe temane kAkAnA ghare javAnuM thayuM. temaNe kAkAne nahIM. rAjAne zaMkA hatI ke jonanA javAthI sainiko pitAnA hadayamAM cAlatI pravRttinI vAta karI. svapnanI nirutsAhI banI jaze ane prajA nirAza thaI jaze, paNa vAta karI. A sAMbhaLI kAkAne AnaMda thayo ane temaNe pitAnI bhatrIjIne sahakAra ApavAnuM vacana ApyuM. manuSyanI IcchAzakti ane saMkalpazakti para ja soLa varSanI jene kAkA sAthe zAsakane saMdeza mokalyA. kAryanI saphaLatAno AdhAra rahe che. jena isAI enA saMdeza sAMbhaLI zAsake kahyuM ke bALakanI vAtamAM paDAya utsava prasaMge yuddha karavA IcchatAM na hatAM. paNa rAjAjJAne nahIM. chokarIne samajAvIne tenAM mAtA-pitA pAse mAna ApyA vagara chUTako na hate. anicchAne kAraNe ja mokalI Apo. nirAza thaI kAkA ghare AvyA. jenane te parAjita thayAM. jona laDatAM laDatAM pitAnA prANanI samajAvavA koziSa karI. paNa jena pIchehaTha karavA taiyAra Ahuti AvavA IcchatAM hatAM. paNa eka senApati temane na hatAM. te sAhasI kizorIe hiMmata karI ane teo tyAMthI parANe laI gayo. paraMtu te pharI te ja sthAna para pite ja maLavA gayAM. tyAM jaI kahyuM ke "mane Izvarane AvI pahoMcyAM, ane zatruoe temane kedI banAvI Adeza maLyo che ke he dezane svataMtra karAvavAmAM rAjAne dIdhAM. tema chatAM rAjAno vyavahAra tenA mATe Adarayukta madada karuM. rAjA A dhama yuddhamAM pIchehaTha na kare. mane hato. sanmAna pUrvaka temanA divase vyatIta thatA hatA. vizvAsa che ke ApaNe jItIzuM ja.' Ama zAsakane paNa Akhare to teo kedI ja hatAM - tethI eka divasa tenI vAta gaLe UtarI gaI. tyArabAda cInana nagaranA dIvAla kUdI javAno prayatna karyo paNa saphaLa na thayAM. UlaTAnA prajAsabhAnA adhivezanamAM temane bolAvyAM. te samaye ghavAI gayAM. svastha thayA pachI temane jelamAM pUrI dIdhAM AvAgamananAM kaI paNa jAtanAM vAhana na hatAM. tethI tyAM temane bhayaMkara yAtanAo sahana karavI paDI. tyAra 15 divasa paga yAtrA karI 450 mAIlanuM aMtara kApI pachI temanA para kesa cAlyA. aMgrejo temane prANadaMDa cInana pahoMcyAM. rAjAe veza badalI jenanI barAbara devA IcchatA hatA. temanA para ghaNuM dabANa karavAmAM parIkSA karI. tenA javAba sAMbhaLI te stabdha banI gayo. AvyuM ke teo potAnA kAryane dharma viruddha mAnI le. jevA te rAjAne oLakhI zakyAM ke tarata ja kahyuM ke paraMtu teo to potAnA nirNayamAM aDaga hatAM. temanuM "huM Apane Izvarano saMdeza saMbhaLAvavA AvI chuM. daDha mAnavuM hatuM ke temanuM eka paNa kArya dharma viruddha Izvarano Adeza che ke Apa rImsa nagara tarapha AgaLa nuM nathI ja, teo sapaSTa kahetAM ke "mane agnimAM pheMke jaI duzamanono sAmano karo. ApanI jarUra chata thaze. te paNa huM ema ja kahIza kAraNa ke e ja satya che tyAM ja huM Apano rAjyAbhiSeka karIza, rAjAe paNa ane e ja mAro dharma che." Jain Education Intemational
Page #417
--------------------------------------------------------------------------
________________ 400 vizvanI asmitA jenane amikaDamAM bALI nAkhavAnI zikSA saMbhaLAvI. cInanI dharatI ane cInanA loko, tyAMnuM jIvana, raheNIteo jarApaNa vicalita na banyAM. citA para jatAM karaNI AcAra-vicAra tema ja svabhAvanuM sUkSama avalokana temaNe janasamUhane kahyuM - "mArA AtmAnA kalyANa mATe karI sahAnubhUtipUrvaka cInanuM sajIva citra upasthita Apa sarve prArthanA karo ane tamo paNa zubha kAryamAM karyuM che. pravRtta rahejo." temanA A saMvedanamaya zabdothI amerikana lekhikA parla esa. bakanuM nAma jagadarekanI AMkhamAMthI azrudhArA vahevA lAgI. krosane hadaye vikhyAta banI gayuM che. bhAratavAsIo temanA nAma lagAvIne citA para caDI gayAM, jotajotAmAM to tathA temanI racanAothI suparicita che. teo nAnapaNathI citAmAM saLagIne khAka thaI gayAM. Ama 1431 ja pratibhAvAna hatAM. paMdara varSanI uMmara sudhI to mAtAe mAM temanuM mRtyu thayuM. zatruoe emanI bhasma paNa temane ghare ja zikSaNa ApyuM. tyAra bAda be varSa zAMghAInadImAM nAkhI dIdhI ane tenuM nAmanizAna bhUMsI nAkha nI iskUlamAM bhaNIne sattara varSanI uMmare teo abhyAvAno prayatna karyo. paraMtu janAsamAjanA haiyA seMsaravA sAthe amerikA pahoMcI gayAM. I.sa. 1914 mAM henDalapha UtarI gayelA temanA zabdo, mukti AMdolananAM emanAM mekona kelejamAMthI snAtakanI padavI prApta karI cIna kAryothI, temanI IzvarIya zraddhAne kAraNe teo to ajara AvI gayAM. temane amerikAnuM vAtAvaraNa urphe bala lAgyuM. - amara banI gayAM. emanA avazeSa, smAraka ke bhautika temanI sahAdhyAyInI baheno cInathI Avela pala bakane nizAnInI emane AvazyakatA na hatI. tucha mAnI tiraskAra karatI ane majAka uDAvatI. paraMtu teo phakta svataMtratAnA itihAsamAM ja nahIM, paNa pitAnI kalpanAzakti ane kuzAgrabuddhine kAraNe teo vizvanA ItihAsamAM amara banI gayAM. teo saMsAranI kolejamAM lokapriya banI gayAM. kaeNlejanI patrikAmAM dara yuvApeDhIne mATe preraNAstrota banI raheze. temanuM balidAna mahine temanA lekha chapAtA. kolejanuM netRtvapada paNa sArthaka che. vizvabharamAM tenuM nAma Adara tathA zraddhAbhAvathI potAnI buddhi pratibhAthI prApta karI lIdhuM hatuM. temanI levAya che, ane bhAvi peDhI paNa letI raheze. A pragatine pelI sahAdhyAyI bahene to jotI ja rahI gaI! zrImatI pala esa. baka pala bake cInathI AvyA bAda be varSa temanI bImAra vizva saMskRtinA piSaka pala esa. bakane cInanA mAtAnI sevA karI. tyArabAda temaNe kRSizAstranA adhyAkheDUtenA jIvananA samRddha ane sAcA mahAkAvya jevAM paka esa. baka nAmanA amerikana mizanarI yuvaka sAthe varNane mATe tathA temanI zreSTha jIvanakathAo mATe nebala lagna karyA ane pAMca varSa pati sAthe gALyAM. temaNe cInanI puraskAra enAyata karavAmAM Avyo hato. A mahAna grAmINa janatAno najIkathI abhyAsa karyo. Ama teo mahilA pala bakane janma 26 jUna 1892mAM hisa- bhale amerikAmAM jagyA paraMtu temanuM pAlana-poSaNa tA bAro vesTa varjiniyAmAM thayo hato. temanuM mULa nAma cInamAM ja thayuM jethI cInI samAjano saMpUrNa prabhAva pala sIDanasTIkara hatuM. temanAM mAtA-pitA khristI temanA para svAbhAvika rUpe paDyo hato. temanuM mAnavuM dharmanA pracAraka hatAM teo pAMca mahinAnI uMmare mAtA hatuM ke kalAkAroe pitAnI javAbadArIone samajAvI -pitA sAthe cInamAM AvI gayAM. Ama temanuM bALapaNa joIe ane temaNe badalAtI paristhitithI DaravuM na amerikAnI camaka-damakathI na raMgAtAM cInanA kheDUta pari. joIe, temaja nirAza na thavuM joIe. sAhityakAra ja vAranI vacce pasAra thayuM. temanI AyA pAsethI temaNe jIvananAM to zodhIne samAjane mArgadarzana Ape che. bauddha dharma, tAo dharma tathA asaMkhya lokakathAo sAMbhaLI. mAtA taraphathI vIra yoddhAonI sAhasakathAo sAMbhaLavA duSkALagrasta paristhitimAM bhUkha, garIbI, lUMTa, mAra, maLatI. zivamAM maLelA A vArasAe dhIme dhIme temanAmAM bhaya, ane asalAmatIne anubhava karyo. cInanI garIba lekhanazakti jAgRta karI, ane temanuM vyaktitva sarvapriya prajA mATe temanA manamAM sahAnubhUti jAgI hatI. jIvanamAM kathAkAranuM banI gayuM. temaNe potAnA jIvananAM madhura thayelA badhA anubhavane lakhavA mATe temaNe saMkalpa karyo saMsmaraNone paNa kathAomAM sarasa rIte vaNI lIdhAM che. hato. teo be putrIonI mAtA hatAM, tethI samaya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #418
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagraMtha bhAga-2 meLavavA muzkela hatA. gheADAM varSo pachI tee saparivAra nAnika'ga gayAM. tyAM pahoMcI nAnikaMga ane cugapAMga yunivisaTImAM thADAM varSoM aMgrejInA prophesara tarIke kAma karyuM. A samaya daramyAna temanuM lekhanakAya zarU thayu. 1922mAM temanA prathama lekha 'eTalAMTika' mAsika patramAM prakAzita thayA. temanA lekhAmAM kalpanA ke svapnane sthAna nathI. pala khake I.sa. 1935mAM peAtAnA pati sAthe chUTAcheDA laI lIdhA ane pAte eziyA megejhIna 'nAM sapAdikA banyAM. tyAra pachI jAna De kampanInA ricArDa je. teoe tA cInanA jIvana ane saMskRtinu yathArtha sthitinuM vArlsanI sAthe punarlagna karI navuM ghara vasAvyu. temaNe pratyakSa darzana aMkita karyuM che. i. sa. 1924mAM 'nezana" nAmanA pramukha patramAM cInI vidyArthI enu magaja' e zI kathI lekha lakhyA. I. sa. 1925mAM pharI amerikA gayAM, tenA anusadhAnanA viSaya hatA - cIna ane pazcima' jenA para 'lyeArA masejara' InAma maLyu hatu, peAtAnA prasiddha nAmamAM kAI pheraphAra na karyAM. pa baka kuzaLa lekhikA ja nahI, para`tu eka sahRdaya samAja sAthe rahetAM. temanI mATI putrI ma dabuddhinI hatI. AvAM sevikA paNa hatAM. temanAM pAMca dattaka khaLakA pazu temanI bALakAnI sevA karavA mATe 1943mAM eka svAgata gRha * Welcome House Inc. ' nuM nirmANu karyuM. A svAgata gRhamAM eziyana amerikana bALakAne dattaka levAmAM Ave che. temaNe pensilveniyAmAM zikSaNakArya karyuM.. te pachI amerikana sAhitya kalA kendranA sabhya tathA hAvarDa yunivarsiTInA sabhya paNa banyAM. My Several Words nAme temanI AtmakathA che. ane The Time is Now mAM lekhikAnA lAgaNIbharyA anubhavA vadhu vAyA che. Ama tA 1922thI temanI racanA ' ATalAMTika maMthalI', ' fAma ' 'nyuyArka ' TAima ' vagere sAmayikAmAM pragaTa thatI hatI. temaNe raziyA, yurApa, bhArata, kAriyA vagere vibhinna dezeAnA pravAsa karyA hatA ane tyAMnA jIvananA anubhave tema ja adhyApananA AdhAre temaNe peAtAnI kalamane gati ApI hatI. temanI anya racanAAmAM 'Come, my Beloved ' The Proud Heart, * Dragon Seed ', ' The Promise', ' The Pavi. llion of Woman ', ' Portrait of a Marriage ', Other Good men', ' The Spirit and the Flesh' ityAdi kRti racI che. 1948mAM vizvasaskRtinu svapna eka AzramagRha dvArA sAkAra karyuM. temanuM mAnavuM hatu` ke pratyeka mAnava mULa rUpamAM samAna che I.sa. 1950 mAM temaNe maMda buddhinAM khALaka viSe The Child Who Never Grew' nAmanI kRtinI racanA karI. amerikAnA sthAyI nivAsamAM paNa temaNe cInanI paddhati mujaba gRhasajAvaTa karI hatI. temanAmAM sAmyavAdI bhAvanA na hatI. temane cInanI prAcIna sa`skRti tarapha AkarSaNa hatuM. parla khakanI prathama navalakathA East Wind, West Wind- pUnA pavana, pazcimanA pavana' I.sa. 1930mAM prakAzita thaI. temanA bIjI navalakathA * The Good Earth' jene hindI anuvAda 'dharatImAtA' nAme thayA che. A navalakathA pragaTa thatAM ja te besTa selara'-sauthI vadhu vecAtI navalakathA banI gai. A navalakathA para tene puliTjhara puraskAra temaja viliyama Dina nAvelsa caMdraka vagere InAma maLyAM. A navalakathAne kAraNe teo vizvavikhyAta khanI gayAM. tenI ja anugAmI navalakathA 'Sons' 'dIkarAo' I.sa. 1935mAM pragaTa thaI. A ja sAlamAM 'guDa artha"nI anugAmI navalakathA 'A House Divided'. 'vibhakta gRha' prakAzita thaI. A navala tripuTI cInanI eka mahAgAthA-jagata kAdambarI banI gaI. 'guDa a'tu saphaLa rUpAntara thayu che, tema ja tenA uparathI citrapaTa paNa anyuM che. pa khakanI A sAhityasiddhi mATe 1938nu... sAhitya mATenu' nAkhela pAritaSika enAyata karavAmAM Avyu'. parla ake peAtAnA mAtA-pitAnA suMdara jIvana caritra paNa lakhyAM che. temanI prasiddha cInI navalakathA Shui Hu chuan ' badhA mAnava bhAIe che'nA anuvAda aMgrejImAM thayA che; jemAM suMdara caritra citraNa, AkaSa rajUAta, rasamaya zaTTI temaja uttama AlekhanA mATe A pustaka jagata sAhityamAM udAharaNIya banyu* che. cAra vanA satata parizrama pachI te pustakanA anuvAda i. sa. 1933mAM pragaTa thayA. uparAMta te bhAratamAM AvI bhAratIya lekhaka Ara.ke. nArAyaNanI aMgrejI navalakathA The 401 Guide'nI aMgrejImAM UtarelI minu digdarzana karI gayAM hatAM. zrImatI pala khaka phakta navalakathA lekhikA ja nahIM, paNa teo pAte ja eka saMsthA rUpe hatAM. te sasthA
Page #419
--------------------------------------------------------------------------
________________ 402 vizvanI asmitA arthAta 8 mAnavatAvAdI saMsthA'. pite sthApela " pUrva badhAe temane koI paNa dezanI koI paNa samayanI eka pazcima saMgha'nA teo adhyakSA hatAM. vRddhAvasthAmAM paNa mahAna asAdhAraNa strI banAvI." temaNe pitAnuM jIvana racanAo tema ja saMsthA dvArA vizva -zrI gopAlakRSNa gokhale - saMskRtinA nirmANamAM arpita karI dIdheluM. lAMbA samaya sudhI te " jAna sejala"nA aparicita nAmathI adabhuta ane asAdhAraNa vyaktitva dharAvanAra, pitAnA amerikAnA jIvana para lakhatAM rahyAM. amerikAnA jIvana saMsargamAM AvanAramAM pracaMDa utsAha ane jIvana zakti citramAM paNa temane cInI jIvana jeTalI ja saphaLatA bharI ApanAra, sevA, samarpaNa ane satyane mATe chAmaLI. uddezyapUrNa lekhana te temanA jIvananuM dhyeya hatuM. vara karanAra bhaginI niveditAnuM jIvanakArya bhAratamAM 20mI sadInA AvA Adaza caritra ane udAra vyaktitva hatuM paNa bhAratanI bhUmimAMthI teo pragaTayAM na hatAM. thI vibhUSita mahAna mahilA pala maka para saMsAranI bhAratavarSanuM e mahAna gaurava che ke keTalIya tejasvI samagra nArIjAti garva letI raheze. temaNe mAnava mAnava videzI pratibhAone bhAratanA AtmAe AkaSI che ane vaccenuM aMtara kApavAnuM kAma karyuM che. vizvabaMdhutvanI tene AdhyAtmika vaibhava pradAna karyo che. evI mahAna bhAvanA vistArIne sUtelI sadabhAvanAne jagADavAnA prayatno 1 tra vibhUtiomAMnA eka niveditA paNa hatAM. karyA che. temanuM vyaktitva pUrva-pazcima sAthe samAna temane janma AyarlenDamAM 28 okaTobara 1867nA rUpe joDAyela hatuM. tethI ja temanI racanAne amerikI roja thayo hato. pitA pAdarI hatA. dharmanA saMskAra navalakathA kahevI ke cInI navalakathA te gUMcavAyela zizavamAMthI ja maLyA hatA. pAdarI pitAnA mitra prazna che. bhAratamAMthI AvyAM hatAM. temaNe nAnI mArgareTane joI 6 mArca 1973mAM 80 varSanI uMmare temanuM avasAna kahyuM ke bhaviSyamAM A bALA upara bhAratanA mahAna thayuM. e samaye temanAM nava dattaka bALakoe temanA kAryanI javAbadArI Avaze. tyAre te mAtA-pitAne A priya jaMgalI akharoTanA vRkSa nIce temanA mRta dehane vAtathI Azcarya thayuM hatuM. pitAnuM bhara yuvAnImAM ja daphanA. 30 varSa sudhI jemaNe satata lakhyA ja avasAna thayuM tyAre traNa bhAMDuomAM sauthI moTI mAgareTa hatI. mAtAe badhAM bALakonA zikSaNanI javAbadArI karyuM che. tevA A mahilAne kAnela yunivarsiTI nyUyorka taraphathI "mAsTara opha Asa" nI padavI maLI hatI. saMpUrNa rIte uThAvI lIdhI. mArgAreTanuM zALAnuM zikSaNa AyalenDa ane ucca zikSaNa iMglenDamAM thayuM. zikSaNa cela yunivarsiTIe paNa emane "mAsTara opha ArTasa" nI padavIthI sanmAnita karyA hatAM. prAraMbhathI ja sAhitya pUruM karyA pachI vyavasAya mATe paNa zikSaNakSetra ja pasaMda karyuM. zikSaNa kSetramAM navA prayogo dvArA zikSaNa ane kalAne jIvananA taDakA-chAyA mAM rAkhIne pArakhatAM ApavAnI paddhati vikasI rahI hatI. visa adhyApaka AvyAM hatAM. 1938mAM nobala puraskAra prApta karanAra pisTolojIe bALakendrI zikSaNa paddhati vikasAvI hatI. prathama amerikana mahilAe potAnA zaktizALI vyaktitva tenA jarmana ziSya phroyabule A paddhatino vikAsa karyo thI vizvakathAsAhityane gauravAnita karyuM che, je emanI abhUtapUrva siddhi gaNAvI zakAya hato. mArgareTane AmAM vizeSa rasa paDayo. temaNe laMDanamAM A paddhati dvArA cAlatI "raskina skUla" paNa bhaginI niveditA sthApI hatI. "bhaginI niveditAnuM vyAktatva e eka adabhuta bALapaNamAM ja AdhyAtmika saMskAre pitA taraphathI ane AkarSaka hatuM. eTaluM AkarSaka ke temane maLavuM maLyA hatA vayanI vRddhi ane zAnano vistAranI sAthe prakRtinA koI mahAna baLanA saMsargamAM AvavA jevuM sAthe A saMskAro paNa rUDha thavA lAgyA hatA. aMtaramAM hatu. emanI asAmAnya buddhi, abhivyaktinI UrmilatA, prazna thato ke mAnava jIvana zA mATe che? enuM zuM mahAna parizrama, je tIvratAthI teo potAnI mAnyatA rahasya che? khristI dharmanA siddhAMtomAM emane zaMkA ane vizvAsane vaLagI rahetAM te ane chelle mahAna UbhI thavA lAgI hatI. AtmAne aMjapi vadhato jato bakSisa te vastunA hArdane sIdhuM ja jovAnI zakti, A hate. satyanI zodha mATenI jhaMkhanA tIvra banatI gaI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #420
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 403 emAM emaNe buddhadharmane abhyAsa karyo, prakRti vijJAnane ziSyAone hindu dharmanuM jJAna ApyuM. hindu saMskRtine abhyAsa karyo chatAM emanA AtmAne jenI jhaMkhanA hatI mahAnatAne paricaya karAvyuM. temane zrI rAmakRSNa paramatenI paritRpti A kazAmAMthI na maLI. haMsanI sAdhanAbhUmi dakSiNezvara ane zrI zAradAmaNidevInAM darzana karAvyAM. mAgareTane brahmacaryanI dIkSA ApI ane eka divasa tenI mitre temane eka hindu cagInuM temane navuM nAma ApyuM niveditA eTale ke bhagavAnapravacana sAMbhaLavAnuM AmaMtraNa ApyuM. teo ravivAre nA kArya mATe bhagavAnanA caraNe teo samarpita banyAM. pravacana sAMbhaLavA gayAM. tyAM temanI mitranA dIvAnakhAnAmAM tyAra bAda teoe svAmI vivekAnaMda sAthe uttara bhAratanAM paMdara-vIsa loko ardha caMdrAkAra vartuLamAM beThA hatA, tIrthadhAmo kAzmIra ane amaranAthanI yAtrA karI bhAratIya ane bhagavAM vastromAM zobhatA hiMduo pitAnI akha janajIvanane pratyakSa paricaya meLavyo. bhAratIya saMskRtine lita vAdhArAthI zrotAjanene maMtramugdha karI rahyA hatA. AtmasAta karI. svAmIjI pAsethI temaNe hindane itihAsa, A e hiMdu yogInuM adbhuta vyaktitva hatuM. emanI dharma, purANa, upaniSado, darzane A badhAnuM jJAna meLapravacana zilI AkarSaka hatI. vacce vacce saMskRta laka vyuM. dhIme dhIme teo bhAratanI asmitA pratye jAgRta ane ziva-zivanuM raTaNa pravacanamAM karatAM rahetAM. mAga reTa thavA lAgyA. A tIrthayAtrA bAda temane pitAne je dhyAnapUrvaka pravacana sAMbhaLyuM paraMtu te samaye te temane kSetramAM rasa hato ane svAmIjInuM strI uddhAraka kArya karavA lAgyuM ke hindu yogIe pravacanamAM kaI navuM kahyuM teo bhAratamAM AvyAM hatAM te kAryanAM zrIgaNeza karyA. nathI. paraMtu ghare jaIne vicAra karatAM emAM ghaNI navI kalakattAnI nAnI galImAM emaNe bAlikAonI zALA sthApI. bAbato sapaSTa thaI. tyArabAda temaNe A hindu cagInAM temAM lekhana-vAMcananI sAthe citrakAma, saMgIta, zIvaNa pravacanamAM niyamita hAjarI ApI. A hindu yogI te vagere paNa zIkhavavAmAM AvatuM. A zALAne zarUAtamAM svAmI rAmakRSNa devanA priya ziSya svAmI vivekAnaMda ke muzkelIo paDI, paraMtu niveditAnI niSThA ane avirata jeo e zikAgonI vizvadharma pariSadamAM hindu dharmanI kAryazaktithI zALA dhIme dhIme pAMgarI ane Aje te zreSThatA siddha karI hatI. svAmIjInI anubhUtimAMthI zrI rAmakRSNa zAradA mizana bhAganI niveditA skUla tarIke nIkaLatI vadhArA sahu koInA hRdayane sparzI jatI. kalakattAmAM vikhyAta che. mAgareTa paNa dhIme dhIme e vAgdhArAthI prabhAvita thavA lAgyAM ane temane samajAyuM ke emanA AtmAne je zAMti joIe che, emane jIvanakArya mATe je mAga vizada dRSTi hatI. teo kahetAM hatAM ke guru e ja banI dazana joIe che te ApanAra A hindu yogI ja temanA zake jenuM jIvana ja eka mahAna pATha hoya. gurunA jIvanaguru che. have temaNe zAMtinI zodhamAM bhaTakavAnI jarUra mAMthI ziSya ApoApa ja zIkhI zake che. emane kaI nathI. A khAtarI thatAM ja temaNe svAmIjIne temanI zIkhavavAnuM ja rahetuM nathI. teo yuvAna peDhIne jAgRta sAthe pitAne bhArata laI javA viSe kahyuM, paraMtu svAmIjI karavAnA kAryane ati mahatvanuM gaNatAM, jyAM jayAM jatAM tyAM te samaye te temane laI na gayA. ekalAM ja bhArata gayA. tyAM yuvAnano saMparka sAdhavAnI eka paNa taka cUkatA paraMtu emaNe joyuM ke emanI ziSyAno nirdhAra daDha che, nahIM. yuvAna prajAmAM dezabhakti, dharma ane ucca jIvananA saMka95 aDaga che, kAryazakti prabaLa che; eTale pachI Adarzo jAgRta thAya to ja emanA gurunA svapnanA teone bhArata AvavA AmaMtraNa ApyuM. bhAratanuM nirmANa thaI zake tema hatuM. AthI svAmI 28 jAnyu 1898nA roja teo kalakattA AvI vivekAnaMdanA avasAna bAda temaNe temanA kAryakSetrane pahoMcyAM. zarUAtamAM to teo cauraghI vistAramAM jyAM vyApa ati vistRta karyo. rASTraghaDatarane temaNe ati mahatva aMgrejo vase che tyAM rahyAM. daramiyAnamAM svAmI vivekA nuM kArya gayuM. e kArya karavA mATe emaNe rAmakRNu naMdanI che amerikI ziSyAe zrImatI sAra vula ane maThamAMthI paNa rAjInAmuM ApI dIdhuM ke jethI rAjakIya kumArI mekalAuDa sekAIne AvI pahocyAM. tyAre A rIte maThane briTiza sarakArathI koI muzkelI UbhI na thAya; traNeya videzI mahilAo belura maThanI najIka gaMgA kinAre paraMtu maTha sAthene AMtarika saMbaMdha te evo ne evo eka kuTiyAmAM rahetI hatI. svAmIjIe emanI traNeya ja cAlu rahyo. Jain Education Interational
Page #421
--------------------------------------------------------------------------
________________ 404 vizvanI asmitA teo sAkSAt sevAmUrti hatAM. kalakattAmAM jyAre lazkara ane cekiyAte TALo athavA mRtyu pAme jethI mahAbhayaMkara plega phATI nIkaLe tyAre kalakattAnI galIe bIjA loko tame je zikhara sara karavA maLyA hatA tene galIe gaMdAM jhuMpaDAMonI aMdara niveditAnuM premALa pahoMcavA tamArA mRta zarIra parathI caDhANa karI zake. koI svarUpa pharI vaLatu. maThanA sAdhuo, yuvAno, vidyAthIo paNa bhege bhArata deza svataMtra thavo ja joI e." videzI vagerene ekatrita karI Arogya, svacchatA, sevA ane hovA chatAM teo nakhazikha bhAratanA hatAM. temanuM roma zazraSAnI vyavasthita yojanA adhyakSapadanA heThaLa UbhI thaI roma bhAratIya banI gayuM hatuM. te samayanA rASTrIya netA gaI. eka vakhata te gaMdI gaTara sApha karanAra keI na surendranAtha benarajI te kahe che - "te pitAnA zarIranA hatuM to temaNe hAthamAM jhADu laIne te gaMdI gaTara paNa romeromathI bhAratIya hatAM. potAnA asthinI AMtara sApha karI hatI. pleganI mahAmArI daramiyAna garIbene majajA sudhI." bipinacaMdra paNa kahe che, " mane saMdeha pUratI davA maLe tenI kALajI rakhAya. e mATe te samaye che ke koI paNa bhAratIye bhAratane e rIte sneha karyo teo dUdha ne phaLa para ja rahetAM hatAM. chatAM temaNe dUdha haze je rIte niveditAe karyo che." pIvAnuM choDI dIdhuM ke jethI bacelA pisA rogIonI bhAratanuM gaurava vadhe, bhAratane mahimA vadhe, hiMdu davAmAM vAparI zakAya. emanA premamaya svarUpanuM bIjuM saMskRtinI mahAnatAne vizvane paricaya thAya e mATe darzana baMgALanAM gAmaDAMomAM duSkALa ane bIje varase emaNe emanA yuropanA pravAsamAM asaMkhya pravacano vinAzaka pUro pharI vaLyAM ane lAkha leko dharabAra vagara ApyAM; uparAMta emaNe lakhelAM aneka pustako paNa bhAranirAdhAra banI gayAM, vAhana vyavahAra khoravAI gayo hato, tIya jIvana, samAja, dharma, kalA, ane saMskRtino pratyakSa mahinAo sudhI loko jhADanAM pAMdaDAM khAIne rahyAM hatAM paricaya Ape che. temaNe bhAratIya kalAkAre avanIndrate samaye paNa niveditAe ghUMTaNaghUMTaNa samA kAdavamAM nAtha TAgora, naMdalAla bojha, asita haladAra vagerene page cAlI cAlIne, hoDImAM besIne A bhUkhyA, nirA pAzcAtya zilI pramANe nahIM paNa bhAratIya zalI anurUpa dhari, asahAya lokone jIvatadAna ApyuM hatuM. emanuM citro doravAnI preraNA ApI. bhAratanA mahAna vaijJAnika A sevAkArya joIne pAchaLathI kalakattAnA lokee A De. jagadIzacaMdra bojhanA paNa teo preraNAdAtrI hatAM. asahAya garIbone sahAya karavAnI yojanA ghaDI. uparAMta aneka rASTravAra, kAMtikArIo, kavio, lekhako, dayA ane kAruNyanI sAkSAta devI hovA chatAM paNa sAhityakAro e sarvane rASTra bhaktinI ja preraNuM ApatAM teo asatya ke anyAyane saheja paNa sahana karI zakatAM bhAratIya amitAne jAgRta karI, bhAratanI strIone nahi. sAcuM lAge te ja svIkAravuM, anubhavanA sAkSAtkAra emanI mahattAthI sabhAna banAvI, yurepa ame raMkAnA lokone bhAratane sAco paricaya karAvI, rASTrIya caLavaLa vagara game teTalA mahAna satyane paNa svIkAra na kare, Avo emano svabhAva hato. AthI emane svAmI vive. mAM prANa phUMkI bhArata putrI niveditA 44 varSanI nAnI vaye dArjiliMgamAM himAlayanI taLeTImAM haMmezane mATe kAnaMda sAthe paNa ghaNI vakhata matabheda thaI jate chatAM piDhI gayAM. svAmIjI A kuzAgra buddhivALI tejasvI ziSyAnI prakhara medhAzakti, satyanI zodha mATenI temanI jhaMkhanA joI madhara TeresA prasanna thatA. zAMti mATenA nebala pAritoSikanA vijetA madhara bhale dehanI janmabhUmi iMglenDa hatI, paraMtu bhArata. TeresA sevAnI pravRtti mATe samagra bhAratamAM ja nahIM bhUmine ja temaNe mAtRbhUmi tarIke svIkArI lIdhI hatI. paraMtu samagra vizvamAM prakhyAta banI gayAM che. nAnAM bhArata pratye emane apAra mamatA hatI. temanI nizALamAM anAtha bALakathI mAMDIne raktapittiyAonI sevA karavI bAlikAone teo bhAratamAtAnA nAmano jApa japavA e ja emane jIvanamaMtra banI gayA che. game tevA kahetAM, yuvAnone udhana karatAM kahetAM - " mA bhAratInA rogIonI sevA karatAM temane kayAreya paNa saMkoca thayo sainika AgaLa dhase, zastro dhAraNa kare, killAne bhedI nathI, ke sUga AvI nathI. jene kadI prema nathI maLyo tene nAkho. muzkelIothI prApta thayelA killAnA rakSaNa mATe vAtsalyanI huMpha ApavI, nirAzritone Azare Apa, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #422
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbhagraMtha bhAga-2 405 nirAdhAranA AdhAra banavuM ane rogInI vedanA potAnI bhUgoLa bhaNAvavAnuM kArya karyuM. tyAra pachI teo senTa gaNI nikhAlasa mita sAthe emanI sevA karavAnuM emanuM merI hAIskUlanAM AcArya banI che jIvanavrata che. bhUkhI, garIba, rogathI pIDAtI mAnava TeresAnA jIvanano kramika vikAsa thayo che. have tene jAta mATe teo dayAnI devI che. temanA AvA udAra jIvanamAM navo vaLAMka Akhyo ane e vaLAMke ja madhara niSpApa, ni:svArtha samarpita vyakti ja kadAca temane TeresAnA nAme Aje AMtararASTrIya khyAti apAvI che. mahAna banAvavAmAM vadhAre phALo Ape che. paraMtu amuka ghaTanAo evI banI ke jene kAraNe TeresAnuM hadaya dravI UThayuM. madharanA AMtarika UMDANamAM saMvedanAA mahAna mahilA madhara TeresAne 1979mAM samagra bharyA sUra UDyA ke pachI zikSikA TeresAne janma dayAnI viSe biradAvyAM ane aneka puraskAro ApI sAcI devI TeresA rUpe thayo che. gaNanA karI, paraMtu madhara TeresAnuM jIvana ja nirlepa, | sarva prathama temaNe sevA suzraSAnuM kArya e karyuM ke niHsaMga che. temane mAna-samAna, padavIo, puraskAro ke zyAladAha pAsenI eka hospiTalanI phUTapAtha para paDelI prazaMsAnI jarUra ja kyAM che? je rakama puraskAramAM maLI eka rogagrasta maraNAsana strIne joI e strInA zarIra tene upayoga paNa sevArthe ja karavAnI emaNe pejanA paranA mAMsa ane cAmaDIne rastAnI gaTaramAM pharatAM ghaDI che. AvI karuNAmUrtine jotAM ja ApaNuM mastaka temanA caraNomAM jhakI jAya che. UMdaro cAvI gayA hatA. enA ghAmAM jIvaDAM khadabadatAM hatAM. te strI hAlI-cAlI zakatI na hatI. paNa hA, tenI madhara TeresAne janma 27 ogasTa 1910 mAM sudUra AMkhomAMthI lAcArI pragaTa thatI hatI. A strI para yugoslAviyAmAM eka nAnA gAma skoramAM thayo hato. madhara TeresAnI karuNa daSTi gaI. temaNe tarata ja e strIne Aje to temanI uMmara 70 varSanI thaI gaI che. vRddhA davAkhAnAmAM dAkhala karI. Ama A prasaMgathI ja sevAne vasthAnI asara zarIra para bhale dekhAya paNa temanuM mana zubhAraMbha thayo. teo te strInI sAthe davAkhAnAmAM ja vRddha thayuM nathI. atyaMta lAgaNI utsAha, ane karuNA temanA sAtha, paNa temanA rahyAM, ane tenI tema ja anya rogIonI sevA karavA caherA para dekhAI Ave che. lAgyAM. tyAra pachI te sevAnI avirata pravRttio zarU thaI. Ama yugoslAviyAnI A mahAna sAdhvIe bhAratamAM bALapaNamAM ja jyAre TeresA prAthamika zikSaNa letAM vasIne, bhAratIyatA apanAvIne pitAnuM samagra jIvana hatAM tyAre tyAMnA jesyuITa pAdarIone dharma pracAra dIna-duHkhI ane asahAyanI sevAthe arpaNa karI devAne athe kalakattA ane dArjiliMga mokalavAmAM AvyA hatA. nirNaya karI lIdhuM. ane te mATe temaNe " madhara supirIjyAre A pAdarIo e kalakattAthI patro mokalyA ane ara" (dhArmika vaDIla ) pAse anumati mAgI. temane te samaye TeresAe te vAMcyA tyAre ja temane manamAM dIna khIonI sevA karavA mATe anumati maLI gaI. thatuM ke have kalakattA kyAre javAze? be varSa pachI temaNe 'mizanarIjha ova ceriTI" nI sthApanA karI. 18 varSanI uMmare ja temaNe potAnI kArakirIne AraMbha karyo. AyarlenDanA Dablina zaheranI eka zALAmAM madhara TeresAe sevAnuM kArya ekalA hAthe ja zarU adhyApikAnI nokarI laI lIdhI paranta tenI jijJAsA karyuM. zarUAtamAM te temane ghaNI muzkelI paDatI hatI. te kalakattA ane baMgALamAM javAnI hatI. temanI AMta mArgamAM AvatAM viddhone hiMmata pUrvaka dUra karavA. rika icchAnI jANa jyAre zALAnAM saMcAlikAne thaI paDayAM. jagyAne abhAva, sAdhanane abhAva vagere tyAre temaNe temanI IcchA pUrI karavAnI vyavasthA karI pratye paNa lakSya na ApyuM. paisAnA abhAve kharca karavo. ApI. tyAMthI te sIdhA dArjiliMga gayAM ane dAji. paDe te paNa paravaDe tema na hatuM. Ama aneka jhaMjhAvAtono. liMgathI kalakattA AvI gayAM ane tyAM ja vasI gayAM. temaNe temaNe sAmano karyo. temanA baMne paganA aMgUThA ane haMmezane mATe kalakattAmAM ja rahevAne nirNaya karyo. AMgaLIo Aje paNa vAMkA vaLI gayelA che. kalakattAmAM AvIne paNa sarva prathama te zikSikA tarIkenI madhara TeresAnuM prathama sevAkendra joIe te eka nokarI svIkArI. loreTa skalamAM temaNe ghaNe vakhata sAMkaDI galImAM kIkalenamAM gemsa nAmanA eka kuTuMba Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #423
--------------------------------------------------------------------------
________________ 406 vizvanI amitA pitAnA khakhaDadhaja makAnanA prAMgaNamAM kADhI Apela paruSa puruSa che. sRSTikartAe temanI sRSTi samAna na khalI jagyAmAM zarU karyuM hatuM. temane sAtha ApanAra karatAM judI rIte karI che. mATe baMnenuM aMtara svIkAravuM sarva prathama eka baMgALI chokarI hatI. tyAra pachI te ja paDaze. paNa mahilAoe hInatAbodha bhogavavAnuM kaI sAtha maLato ja gayo. temaNe jyAre zALA choDI tyAre kAraNa nathI. sevAnAM mAdhyamathI teo paNa zAMti meLavI temanI pAse phakta pAMca rUpiyAnI mUDI hatI. chatAM zake che. Izvarane paNa prApta karI zake che, temanAmAM je adamya utsAha, majabUta manobaLa, mAnavIya | dIna-duHkhIonI sevA e ja A sevikAnuM mahAnavata saMvedanA, karuNatA ane IzvaramAM AsthA te ja temanuM che. temane daDha vizvAsa che ke prema e ja mAnava mATe jamA pAsuM hatuM. jo ke temanA sevA kArya mATe to Aje paNa A vRddha TeresAnI Azcaryajanaka dhagaza che. mukhya ghana che. temaNe eka bahu ja sarasa vAta karI cheemanA utsAha ane umaMgamAM vadhatI jatI uMmaranI ' jeTaluM dAna Apaze teTaluM e dhana vidyAnI mAphaka vadhatuM jaze. vizvanA vibhinna sthaLoethI temane nimaMtraNa maLe asara khAsa paDatI nathI. che. kahI zakAya tema che ke saMnyAsIonA veSamAM te eka temane Izvara pratye agAdha zraddhA che. teo haMmezAM mahAna sAmrAjJI che. eka videzI mahilA Aje saMpUrNa kahe che ke jyAre paNa TeresAne pisAnI jarUra paDe che te bhAratanI jananI banI gayAM che. A mahAna mahilAne pachI sevA mATe ke davAdArU mATe hoya paNa tyAre pAritoSika maLyuM tyAre kahevAnI IcchA thaI jAya che ke aNadhArI madada, nANAkIya bheTa AvI ja pahoMce che. dhanya che kalakattA, dhanya che bhArata, dhanya che nebala kamiTI jo ke zarUAtanI muzkelIomAM AtmavizvAsa TakAvI jeNe sacogya pAtranI sAcI gaNanA karI. temanA anekhA rAkhI avicalita rahyAM. temane maLI rahetI acAnaka vyaktitvane AlekhatA phAdhara henarIe kahyuM che ke-"madharamadadane teo IzvarIya anukaMpA gaNAve che. "Izvara nA vyaktitvamAM cuMbakanI samAna AkarSaka zakti che je mokalazee emano mudrAlekha che. bIjAne pitAnA tarapha AkarSe che. madhara TeresAnuM hAsya adazya prakAza pAtharI de che. - Aje to inDiyana era lAInse madhara TeresAnI A e hAsyathI parAyA paNa kSaNa mAtramAM potAnA banI sevAnI kadara rUpe emane bhAratamAM sarvatra vagara TikiTa jAya che. te samaye dhArmika matamatAntarane sthAna rahetu masAkarI karavAnI suvidhA karI ApI che. uparAMta relavee nathI. emanI vAta karavAnI rIta paNa manamohaka che. te paNa A rIte ja sagavaDa karI ApI che. temane rASTrIya dhIre dhIre saraLa vAkayomAM AtmavizvAsathI vAta kare ane AMtarASTrIya kSetre ghaNAM mUlyavAna pAritoSika maLI che. emanA hAsyanI jema emane vArtAlApa saraLa, sarasa cakaLyAM che. philipAInsane remana megasese evorDa, ane spaSTa hoya che. teo kakyAreka hindI to kayAreka 5 nadI to kayAreka pipa jona pITI prAIjha, josepha keneDI phAunDezana evorDa, = aMgrejImAM vArtAlApa kare che. jemake javAhalAla naheru evorDa, dhI rempalaTana phAunDezana I do not belive in a tragic vision of prAijha, bhArata sarakAra taraphathI padmabhUSaNu ane yunAITeDa life. There can not be any tragedy in God's nezansa phreDa enDa egrikalcarala genijhezana taraphathI world. One should not doubt the justice of apAyelo sIrIsa" meDala, badhAM pAritoSikenA ziratAja God. The more one suffers the nearer to rUpa 1978nuM nobala pAritoSika. God one gets." A rIte eka nAnI mUDIthI zarU kareluM sevAnuM mahAna temaNe ema kahyuM kArya Aje lAkhonuM anudAna meLavI zake che. AvI Happiness and peace can only be gained dayAnI devInAM kArya mATe jarmanI, DenamArka, IraleMDa ane through love. We shoud love one another as amerikAnAM bALakoe potAnA khissA kharcamAthI pisA God loves us. That is the way to love God. bacAvI pitAne phALo Apyo che. Ama nAnA-moTA sarvee tatva saMbaMdhI vAta karavAnI temanI rIta sahaja madhara TeresAne prema jItyo che. A madhara TeresA Aje svAbhAvika che. jemake- "mahilAo mahilAo che. paNa potAnuM vAtsalya varasAvI ja rahyAM che. temanuM sevAkArya Jain Education Intemational
Page #424
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 407 aviratapaNe cAlu ja che. temaNe potAnuM samagra jIvana jIvanamAM mAtA-pitAnA saMskAronI asara bALamAnavatAnI sevAmAM samarpita karI dIdhuM che. bhagavAna temanA mAnasapara paDayA vagara rahetI nathI. nAnapaNathI ja merI svAdhyanI rakSA kare. temane dIrdhAyuSa maLe tevI abhyarthanA. gaMbhIratAthI vicAratAM thaI gayAM hatAM. ane keIpaNa temanA jIvana ane kavanamAMthI ApaNane saune preraNuM ane javAbadArIne sArI rIte pAra pADatAM. hatAM. temanI protsAhana maLatAM ja rahe tevI zubhakAmanA ! ruci vijJAna kSetre vadhAre hovAthI kayAreya thAka ke kaMTALAne anubhava thato nahI. teo zALAethI AvIne, meDama kayurI jojana karyA pachI bapore pitAjInI prayogazALAmAM pahoMcI jaI dhyAnapUrvaka prayogonuM nirIkSaNa karatAM hatAM. bhAvanAonuM prAdhAnya che evA sAhityanA kSetramAM merInI A utsukatA joIne temanA pitA temane vijJAnanuM te nArI kheDANa karI ja zake emAM Azcarya nathI. zikSaNa ApavA lAgyA. paraMtu jemAM ghaTanAo pradhAna che, tIkSNa buddhinI AvazyakatA che evA vijJAnanA kSetramAM paNa mArI pAchaLa nathI. merI kayurIne eka bAju vijJAnamAM abhiruci hatI reDiyama'nuM samagra jagatane pradAna karanAra mahAna to bIjI bAju pitAnI mAtRbhUmi pratye apAra ne vajJAnika meDama kayurAnA janma 7 navembara 1867 mAM hato. paraMparAgata rIta-rivAjone virodha karavAnI bhAvanA polenDamAM thayo hato. temanuM nAma mAriyA skaloDA- paNa temane pitA taraphathI vArasAmAM maLI hatI. krAMtivarakI hatuM. temanA pitAzrI Da- skaloDovaskI bhautika- kArIonI sabhAmAM teo temanA pitAjI sAthe jatAM zAstranA adhyApaka hatA. teo jarmana, phreMca, leTina, hatAM. ekavAra to kedI banavAnI paristhiti AvI jatAM zrIka, aMgrejI vagere bhASA para prabhutva dharAvatA hatA. varaso cheDI pirisa bhAgI javuM paDayuM hatuM. tyAM jaI paraMtu temanI Arthika sthiti karuNujanaka hatI. pAlaDa- Arthika samasyAnI vacce paNa abhyAsa cAlu rAkhyA. nA kAMtikArIo pratye temanI sahAnubhUti hatI. ane te kAraNe ja temane nokarI choDavI paDI. ane evI vidrAhI svabhAvane kAraNe ja marI purIne rasonI paristhiti UbhI thaI ke cAra saMtAno sAthe kuTuMbanuM zALAmAM adhyApako sAthe manameLa na rahyo. paNa AzcaryanI bharaNapoSaNa karavAnuM muzkela banyuM. Arthika taMgIne vAta to e che ke zikSakonA asahayoga vacce paNa kAraNe, yogya sAravAranA abhAve ja merInAM mAtAnuM teNe prathama krama lAvIne suvarNacaMdraka prApta karyo. tyArabAda mRtyu thayuM hatuM. ArAma karavAnA hetuthI temanA pitAzrIe temane eka varSa mATe grAmINa loko vacce rahevAnuM kahyuM. tyArathI merInI bAlyAvasthA tarapha daSTipAta karIe to temanuM jIvana tapasyAmaya banI gayuM. putranAM lakSaNa pAraNAmAMthI" e rIte merI kayurI bALapaNathI heziyAra hatAM. tejasvI buddhipratibhAne meDama kayurInI bahenane DokaTara banavAnI tIvra IcchA kAraNe abhyAsamAM jhaDapI pragati karI zakyAM hatAM. hatI. paNa arthasaMkaTane kAraNe te zakaya nahotuM. AthI khAsa karIne prayogAtmaka vijJAnamAM temanI savizeSa ruci baMne bahenee suleha karI ke paraspara ekabIjAne Arthika hatI. kahevuM joIe ke vArasAgata saMskAra prAdezika madada karavI. merIe bahenanI IcchA pUrNa karavA tene kAryamAM madadarUpa banyA hatA. temanA pitAjI prakhara DaoNkaTaranuM bhaNavA mokalI. ane pite eka mahilAne tyAM vidvAna hatA. merI kayurI phurasadanA samaye prayogazALAmAM gavarnesa tarIke kAma zarU karyuM. paNa te mahilA vicitra jaI, dareka sAdhanane vyavasthita goThavatAM hatAM. sAthe svabhAvanI hatI. tenA chokarA sAthe merIne prema thaI sAthe pratyeka sAdhananuM sUkSama nirIkSaNa karavAnI ane te gayo, paNa te samayamAM eka mAlikano chokaro gavanesa viSe jANavAnI temanI tamannA hatI. jyAre temanA sAthe lagnagraMthithI joDAya te ucita na gaNAtuM. AthI pitAzrI temanI Arthika sthiti viSe atyaMta ciMtita ane te mahilAe potAnA putrane merI sAthe lagna karavAnI prayogazALA pratye udAsIna banI gayA hatA tyAre merIe "nA" pADI. tethI praNayaniSphaLatAne kAraNe merIne pitAnI kuzaLatAthI temane pharI pAchA prayogazALA tarapha AghAta lAgyo. temaNe avivAhita rahevAno nirNaya AkarSita karyA. karyo. have temaNe vijJAnamAM saMzodhana kArya karavA mATe Jain Education Intemational
Page #425
--------------------------------------------------------------------------
________________ 408 prayatna zarU karyo. ane trIjI jagyAe nAkarI paNa zeAdhI. temanI bahena DaoNkaTara sAthe paraNI gaI. have zarata pUrI karavA tenI bahene merIne bhaNuAvavA mATe kharca ApavAnI taiyArI khatAvI paNa merI te Atmanirbhara anI bhaNavA mAgatAM hatAM. koInI sAme hAtha lAMbe karavAnu temane phAvatuM na hatuM. merIne abhyAsa karavAnI tIvra laganI lAgI hatI, tethI teo perisa pahoMcI gayAM. tyAM eka garIba-ga dvA lattAmAM temane rUma maLI hatI jemAM havA-prakAzanuM nAma-nizAna na hatuM. temaNe khAnagI zikSaNa ApavAnuM tema ja laeNbereTarImAM eTalA dhAvAnuM kAma karI bhaNavAnA kharca upADatho. Arthika samasyA eTalI gherI hatI ke kaiAIvAra bhUkhyA peTe ke adhabhUkhyA peTe rahevu paDatuM. temane kuzaLatA ane vaphAdArIthI rasapUrvaka kArya karatAM nihALI bhauAtaka vijJAnanA adhyakSa greviyala liyamena tathA suprasiddha gaNitajJa henarI pAyanakeyaranuM dhyAna merI tarapha AkarSita thayu. temanA adhyApakA ane sahapAThI merImAM rasa levA lAgyA. paNa merIne teA kAma sAthe ja kAma, bIjI kAI vAtacIta ja nahIM, eka tapasvinInI jema sAdagIbharyuM jIvana vyatIta karatAM hatAM. aneka lAkonA manamAM prazna thatA ke 'cheAkarI che suMdara, pazu merInuM dAmpatya jIvana sukhI hatu. gharamAM tema ja pracAgazALAmAM ane paraspara sahayAgI-sahakAya kara hatAM. koInI sAthe khelatI nathI. peAtAnAM pustakonI duniyAmAM piyare gharamAM kacarA vALe tA merI rasoI banAve, gharakAma ja DUbelI rahe che. patAvI ane prayAgazALAnA kAya mAM magna banI jatAM. lagna pachI eka bALakIne janma ApyA khAda paNa temaNe peAtAnA abhyAsa cAlu rAkhyA ane DAkaTaranI DigrI meLavI. temaNe peAtAnA abhyAsa mATe leAzipa paNa meLavI, merI bhautika, rasAyaNa, gaNita, kavitA, sa MgIta, jyAtiSa vijJAna vagere viSayAnA abhyAsa karI rahyAM hatAM, paraMtu temane vizeSa rasa tA vijJAnanA prayAgAmAM ja hatA. temaNe yuvAnInA AraMbhamAM ja Adarza vidyAniI banIne aneka pAritaSakA, cadrakA ane raziyana graMthA meLavyA hatA. zALAe jatA AvatA dezadrohIe pUtaLA 52 thUMkatA hatAM. 26 varSanI umare padA vijJAnamAM ema.esa.sI.nI parIkSA prathama naMbare pAsa karI gheADA vakhata pachI emaNe gaNita viSaya sAthe ema, esa.sI.nI parIkSA dvitIya naMbare pAsa karI. temanI kha'tanI kadara thaI ane temane ziSyavRtti ApavAmAM AvI. teo garIbAImAM gaurava letAM. peAtAnA jIvanamAM temaNe sAdagIne haMmezA mahattva ApyuM. hatuM, merInA adhyApakAe merInA paricaya eka DaukTaranA dvIkarA piyare karyurI sAthe karAbyA. teo tenA rasa vizvanI asmitA samAna hatA. piyare kayurI ema. esa. sI. pAsa thayA pachI bhautika rasAyaNu sa`sthAnI prayegazALAnA adhyakSa tarIke kAma karatA hatA, teo paNa eTalA badhA tejasvI hatA ke phreMca vaijJAnikAnI hALamAM temanu nAma levAtuM hatuM. ekavAra piyare merIne lakhyuM - vijJAna tathA mAnavatAnA hita mATe ApaNe eka thaI javu joie. ' merIe A vAta svIkArI lIdhI. I. sa. 1835mAM 36 varSanA piyare 28 varSanI merI sAthe lagna karyA, ane kha'ne eka patnI ane utsAhI, pratibhAzALI vijJAnapremI tathA pari ja mAnA musAphara banI puruSArtha karavA lAgyAM. patizramI hatAM. Jain Education Intemational merIe peAtAnA sa`zAdhana kAryane AgaLa dhapAvyuM. patinA kAya mAM sahayAgI banyAM. temane lagna pachI bIjA varSe eka putrI janmI tenuM nAma 'AITIna' ane bIjI sAta varSa pachI putrI janmI jenuM nAma 'Iva' rAkhavAmAM AvyuM. temanI meATI putrIne paNa vijJAnamAM ja rasa hatA. temane I. sa. 1935mAM rasAyaNazAstramAM nAkhala puraskAra maLyA hatA. merIne bahAranI duniyA sAthe saparka eLeA hatA. anyanI sAthe khAsa haLavA-maLavAnu` paNa na banatuM, ane tethI ja pAtAnu kArya sArI rIte thaI zakatu. I. sa. 1860mAM gheADA vaijJAnikoe siddha karI dIdhuM ke havAmAM lavaNutattva che. kacurI dampatI A anveSaNathI prabhAvita thayAM. ane tethI ja apAradazI padArthane paNa bhedI zake evA rahasyamaya kiraNAnA anusaMdhAna kArya mATe merIe peAtAnI 'DokaTareTa mATenA viSaya pasaMda karyA. merI kayurIe A kiraNAne reDiyA ekTivITI'nu nAma ApyuM. A ja nAma Aje paNa vizvamAM prasiddha che. A anusadhAnamAM sarva prathama yaza henarIne jAya che. I. sa. 1906; nAkhala puraskAra be bhAgamAM vaheMcAI gayA. ardho henarI ekaralane
Page #426
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 409 ane ardhA kapurI dampatIne maLyo. tyArabAda vijJAnanA bacavA mATe pitAnA prAyogika kAryamAM ja gUMthAelAM kSetramAM teo navI kAMti lAvyAM. tattvanA sUkSmaNa paramANu rahetAM hatAM. akhaMDita hovAnI dhAraNA badalAI gaI ane siddha karyuM ke te khaMDita thaI zake che, piyare kayurInI vijJAna ekeDemInA sabhya tarIke varaNI thaI. sAthe sekhomAM dhrophesara tarIke paNa nimaNuka temaNe te paNa zodhI kADhayuM ke yureniyama ane rithaI. te mane prathamavAra ja susajijata prayogazALAmAM kAma yamanA azuddha lavaNa, zuddha lavaNa karatAM vadhAre zaktizALI karavAno lahAvo maLyo; paraMtu A sukha vadhAre divase che. A azuddhimAM ja vadhAre reDiyo ekiTavITI" hovI bhogavI na zakyA. kALanI gati nyArI che. I.sa. 1906mAM joIe. temAM reDiyodharmitA yureniyama karatAM 400 gaNI temanuM mRtyu thayuM. merI ane piyare pati-patnI ja nahIM vadhAre che. merI kayurIe dezapremane khAtara tenuM nAma premI ane sahakAryakara hatAM. A AghAta sahana karavAnuM mAtRbhUminA nAma parathI " piniyama" ApyuM. merI mATe muzkela hatuM. thoDA divaso jatAM ravastha banI baMne putrIo mATe pharI kAmamAM lAgI gayAM. patinI poleniyamanI zodha I. sa. 1898mAM thaI. tyArabAda jagyAe sokhomAM ja prophesarazipa maLI gaI. tyAM punaH pAMca mahinA pachI reDiyamanI zodha karI. "DiyAdharmitA" prayogazALAmAM prAyogika kAma zarU karI dIdhuM. yureniyama karatAM 20 lAkha gaNI vadhAre hatI. reDiyamanI zodha thaI paNa tava rUpamAM nahIM, temAM kalorina bhaLeluM marIe A kSetramAM zodhakArya cAlu rAkhyuM. temaNe hatuM. tene alaga karavA mAgatAM hatAM. te kArya mATe reDiyamanI svAdhyakArI zaktinI zodha karI. I.sa. 1911 rasAyaNa dravyanI jarUra hatI. Arthika samasyAne kAraNe mAM temane pharIthI nebala puraskAra maLyo. puraskAranI rakama kharIdI zakAya tema nahotuM, paraMtu osTreliyAno sarakArI temaNe saMzodhana kAryamAM khacI nAkhI. pitAnA zramathI madadanA kAraNe kAcI dhAtu maLI gaI. cAra varSanA satata prApta karela reDiyamanuM emaNe potAnI mAtRbhUmimAM parizrama bAda saphaLatA meLavI eka Tana kAcI dhAtanI sthApita " reDiyama InsTITayuTa'ne dAna karyuM. A saMsthAnA madadathI temane eka camacI reDiyama maLyuM. AnAthI pragaTa dAna mATe amerikAnI yAtrA karI. I.sa. 1914mAM prathama thayeluM kiraNa eTaluM tejasvI hatuM ke TayubanA sparza mAtrathI vizvayuddhanA samaye meDama kayurIe ghAyalonI sevA karI. piyare hAthe dAjI gayA hatA. A rIte patinI smRti ane ghAyalonI sevA e ja emanAM mukhya kAryo banI gayAM hatAM. I.sa. 1934 mAM I. sa. 1903mAM "pirisa phaeNkalTI opha sAyansa'nI merInA mRtyu thayuM. DokaTare temanA roganuM nidAna karI samakSa bhASaNa ApatAM potAnA viSayanI chaNAvaTa karI. zakyA nahIM. saMbhava che ke reDiyamadhamI vikiraNa dvArA temane DaoNkTaranI DigrI maLI gaI. tyArapachI te bhASaNe temanuM zarIra kSayagrasta banI gayuM hoya ! mATe nimaMtraNa AvatAM ja rahyAM. reDiyamanA prayogathI loko cakita banI jatAM. royala saMsthA taraphathI 'DevI'nuM meDama kayurI eka nirAbhimAnI mahilA hatAM. pada pradAna karyuM. Ama temane aneka sanmAnapatro paNa sukhasuvidhAnI temane paDI na hatI. jIvananA vibhanI maLyAM. jhAkajhamALathI sadA dUra ja rahyAM. teo pitAnA beyane ja samarpita rahyAM. mAnavatAnI sevAmAM ja sakriya rahyA. reDiyama sauthI mUlyavAna dhAtu manAya che. tenI duniyAnA dareka khUNAmAMthI ke mAhitI, mulAkAta tathA kiMmata eka grAmanA 1 lAkha ane 50 hajAra Dolara eTegrApha levA AvatAM, paNa AvuM badhu temane pasaMda hatI. kadhurI dampatI dhArata to A zodhane kAraNe rAto- na hatuM. rAta dhanika banI zakata; paraMtu teo to nItivAna hatAM. temaNe mAnavahitane lakSamAM rAkhIne kAma karyuM hatuM. meDama kayurI vibhinna saMsthAonA sabhya, babbe potAnA zodhane mAnavajAtane caraNe dharI dIdhI. teno vAra bela puraskAra vijetA ane sneha, tyAga tathA peTanTa adhikAra paNa na lIdhe. AthI ja lokapriyatA sevAnA mUrtimAna pratIka hatAM. vAstavamAM teo eka ane yaza meLavI zakayAM. teo samAnapatra ane padavIthI vilakSaNa nArI, saphaLa patnI ane snehamAM Jain Education Interational
Page #427
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 vizvanI asmitA reDiyamanA anveSaka evAM A mahAna mahilAnA vyaktitva. navI pragati karavAnI mahatvAkAMkSA rAkhatAM hatAM, paraMtu mAMthI lekane haMmezAM preraNA pIyUSa maLatAM raheze. aparipakava buddhi ane adhakacarA anubhavane kAraNe gUMca vaNamAM paDI jatAM hatAM. tema chatAM temaNe cikitsaka mAriyA monTesarI banavAne nirNaya karyo.. sAcA arthamAM bALazikSAno vikAsa karanAra mAriyA mAriyAe gaNitane badale jIvavijJAna viSaya pasaMda monTesarIne janma 31 ogasTa 1870 mAM ITalInA karyo. meDikala kolejamAM praveza meLavavA mATe kaeNrma bharyuM ciyarAvalI nAmanA sthAnamAM thayo hato. teo mAtA paNa roma vizvavidyAlaye praveza na Apyo. mAtA-pitAnI pitAnAM ekanAM eka lADakavAyAM putrI hatAM. nAnapaNathI paNa anicchA hatI. paraMtu mANasanuM manobaLa majabUta ja svapna jagatamAM vicaraNa ane ka9panAkamAM udyana hoya, saMkalpazakti daDha hoya to te game tevI muzkelImAM karatAM hatAM. pariNAma svarUpa bhaNavAmAM nabaLA rahI gayAM. - paDyuM mArga zodhI le che. mAriyA paNa pitAnA prayatnamAM te vAMce to paNa kAMI yAda na rahe ane parIkSAmAM nApAsa saphaLa thayAM. chatravRtti meLavI ane ITalInA prathama mahilA thAya. temanI niSphaLatA joI mAtApitA paNa nirAza DokaTara tarIke saphaLatA tema ja nAmanA meLavI. ane ciMtita banI jatAM. temane kalpanA paNa nahotI ke A chokarI eka divasa bALazikSAnI mahAna praNetA I.sa. 1896mAM rAma vidyAlaye mAriyAne ema.DI.nI banI, vizvavikhyAta banaze ! eka divasa temane tAvanI DigrI enAyata karI. tyAra bAda barlinamAM "pheminisTa evI bhAre garamI caDI gaI ke DokaTarae tapAsIne koMgresa' mAM temaNe samasta ITalI taraphathI pratinidhitva kahyuM ke dadInI sthiti gaMbhIra che. A sAMbhaLI mAtA- karyuM. temane rAmanA menTala hospiTala mAM sahAyaka pitA ane raDavA lAgyAM paNa bALAe temanA mAtA- DokaTara tarIke nokarI maLI gaI. ahIMthI temanA jIvanamAM pitAne kaI ke - " ciMtA na karazo, marIza nahIM, mAre navo vaLAMka Avyo. davAkhAnAnA pAgala dadIone joIne haju sArAM kArya karavAnAM che." ane e mahAna kArya temanuM mana karuNAthI sabhara thaI jatuM, temAM paNa maMdabuddhi karavA mATe ja teo jIvI gayAM. rogamukta thatAM ja ane avikasita bALakone joIne temane bahu ja duHkha temanI smRtizakti vadhI gaI. abhyAsamAM mana lAgavA thatuM. vAstavamAM te bALako pAgala nathI hotAM, paNa tene mAMDa ane parIkSAmAM paNa sArI rIte saphaLa thavA pAgala karI devAyAM hoya che. hakIkatamAM teo nehanAM lAgyAM, bhUkhyAM hoya che. nehAbhAvane kAraNe ja teo vikRta mAnasanA banI gayAM che. temane neha, prema maLe, temane prAthamika zikSaNa pUruM thatAM ja mAtApitAe samajAvavAnI pUrI kaziza thAya ane paddhati anusAra temane adhyApaka banavAnI salAha ApI. e samayamAM ? zikSaNa maLe che temAMthI ghaNAM bALako sAjA-sArAM thaI enAthI vadhAre to koI anya nokarI mATe vicAra thaI zake tema hoya che. mAriyAe bALako para prayoga zarU zakate nahIM. paraMtu mAriyAnI IcchA enjiniyara banavAnI karyA temAM temane saphaLatA maLavA lAgI. Ama cikitsA hatI. tethI chokarAo sAthe Tekinakala skUlamAM dAkhala thaI gayAM. mAtA-pitA Adhunika vicAradhArAnAM samarthaka karatAM karatAM eka saphaLa zikSikA banI gayAM. hatAM. tethI lokopavAdanI paravA karyA vagara temane anu- hosipaTalanA mukhya adhikArIe maMdabuddhinA bALako mati ApI. abhyAsamAM temanI ruci, dhagaza ane pragati mATe tyAM ja zALA zarU karI. bALake dhIre dhIre sudhajoIne adhyApako tema ja sahAdhyAyIo paNa cakita thaI ravA lAgyAM, keTalAMka bALake te buddhizALI paNa hatAM. jatA hatA. kalamAM temane paraMparAgata paripATIno sAmano mAriyAnA kAryathI saMtoSa pAmI lake temanAM vakhANa karavo paDyo. hamezA nizALe javA-AvavA mATe eka kara mAM hatAM. Ama mAriyAne pitAnA kAryamAM protsAhana saraMkSaka sAthe rahe te jAtanI praNAlikA hatI. mAriyAne paNa maLatuM rahyuM. AthI potAnA kArya mAM navI daSTi maLatI A praNAlikA bilakula pasaMda na hatI. AvA vAtAvaraNane gaI. temaNe vicAryuM ke sAmAnya athavA maMdabuddhinAM kAraNe ja teo vicAra svAtaMtryanAM pakSapAtI banI bALake mATe pahelethI vyavasthA karavAmAM Ave te vadhAre gayAM. teo krAMtikArI kadama uThAvIne koI navuM kArya, sAruM pariNAma AvI zake. bALako pAsethI jabaradastI Jain Education Intemational
Page #428
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 411 nahIM, paNa prema ane snehathI kAma levAnI jarUra che. jarUrI che. vAstavamAM tenA AMtarika guNone vikAsa thAya bALaka caMcaLa ane sakriya hoya che. tene paNa svataMtra te ja mahattvanuM che. mATe abhibhAvako ane zikSakoe abhivyaktino avakAza Apavo joIe. Ama temaNe tenI chUpI zaktine bahAra lAvavAnuM kAma karavuM joIe. gammata sAthe jJAna maLe tevI navIna paddhati zarU karI. e mATe daMDa ke mArapITanI jarUra nathI. paNa manovijJAna . nI daSTine lakSamAM rAkhIne temane anukULa thavuM joIe. mAriyA dIrdhadaSTie vicAra karIne zikSaka saMmelananuM Ama A vaicArika krAMtinI dIrdhadaSTi mAriyA monTesarIe Ayojana karatAM. temAM mukhya e vAta para bhAra mUkatAM vizvane ApI che. bALazikSaNane AMtararASTrIya mAnyatA ke "bALakone saMbhaLAvavAnI jarUra nathI, paNa tene sAMbha maLI. "meTesarI paddhati temanI bahu ja moTI siddhi LavAnI jarUra che. temaNe bALamanovaijJAnika adhyayana, che. temanA mULabhUta siddhAMta joIe te-dha-zikSakanI prago, ane anubhavothI badhAne vAkepha karyA. A rAte kasoTI che. bALakanuM sUkSama nirIkSaNa karI nirNaya kare dhIre dhIre vAtAvaraNa jamAvyuM ane I. sa. 1898mAM joIe ke tenI ruci zemAM che? zikSaNane pAye saMskAra yurinamAM Ayojita zikSA-saMmelanamAM jyAre pitAnA che, bhaNavuM ja nahIM. anuzAsanano artha AtmAnuzAsana prayogo ane anubhavonI vAta karI tyAre samagra vizvanuM ane AtmanirbharatA. zikSaNa daMDa, bhaya, lobha athavA dhyAna temanA tarapha AkarSAyuM hatuM. puraskArayukta na hovuM joIe. sAthe sAthe kAryane vega maLe I. sa. 1904mAM mAriyA monTesarI romavizvavidyA- tevuM hovuM joIe. A prakAranA zikSaNathI mAnavadarzananI layamAM adhyApana kArya karavA lAgyAM. tyArabAda teo bALa jhAMkhI thAya che. prasiddha mane vizleSaka Do. siMgamaMDa zikSaNane pracAra karavA lAgyAM. pachAta jAtinA bALako kroIDanA mate je saMsAranAM badhAM ja bALakone A mATe niketane zarU thavA lAgyAM. "AMtararASTrIya monTesarI menTesarI paddhatithI bhaNAvavAmAM Ave te mane vizleSakozikSaNa saMgha" sthApita karI vizvanA badhA dezamAM menTa. nI jarUra ja nahIM rahe. I. sa. 1912mAM temanuM pustaka sarI paddhatinI zALAo kholavAmAM AvI. Ama mAriyAe "monTesarI paddhati prakAzita thayuM, tyAre lagabhaga badhA phakta maMda athavA avikasita bALakanI ja "mAtA" ja dezamAM temanuM svAgata thayuM. paNa apavAda svarUpa nahIM, paNa vizvabharanAM bALakonI mamatAmayI, vAtsalya- pitAnA ja dezanA tAnAzAha musalinIe virodha karyo, mUrti mAtAnA rUpamAM prasiddhi meLavI. Aje paNa saMsAramAM ane pariNAme 64 varSanI uMmare mAriyAne ITalI choDavuM dareka zikSita, tenA nAma mAtrathI tenA snehabhAvanuM smaraNa paDayuM. e ja pramANe hiTalare paNa te pustakane bALIne karI zraddhAthI mAthuM namAve che. virodha prakaTa karyo hato. De. mAriyA monTesarI pitAnI mAphaka aMgrejI, leTina, mAriyA sadeva e ja vicAratAM hatAM ke bALakonuM keca, jarmana, peniza vagere bhASAothI paricita hatAM. hita zemAM che? tema UgatI peDhIne sAcA arthamAM dizA temanI racanAomAM "dhI monTesarI methaDa, dhI cAIlDa' nirdeza karI bhAvi samAjanuM nirmANa karyuM che. spenanA dhI sikreTa opha cAIlDa', 'dhI methaDa opha sAyanTiphika yuddhamAM paNa bALako sAthe eka makAnamAM hatAM tyAre peDAlojI,' 'ejyukezana phora nyU varDa', "ejayukezana ina bALakomAM AtmavizvAsa utpanna karI rahyAM hatAM, ane dhI elImenTarI skala", "pIsa enDa ejayukezana," vagere bIjI bAju makAnanI bahAra teNe lakhI dIdhuM hatuM ke A ullekhanIya che. mahAna viduSInI A racanAonA aneka makAnanuM rakSaNa karo. A makAna bALakanA mahAna mitranuM che, videzI bhASAomAM anuvAda thayA che. temaNe potAnI ane kharekhara A makAnanuM rakSaNa karavAmAM AvyuM Ama racanAomAM zikSaNazAstrIonI samasyAonuM samAdhAna karyuM AvI aneka ghaTanAo emanA jIvanamAM banI gaI che. che. temaNe anusaMdhAna mATe aneka dezonI yAtrA karI. 6 me 1952mAM 82 varSanI uMmare mAriyAnuM avasAna navembara 1930mAM bhAratanI mulAkAte paNa AvyAM hatAM. thayuM. vizvanI A asAdhAraNa mahAna nArI mATe vizva mAriyAnI zikSaNa paddhati anusAra samasta bALazikSA bharanAM bALako ane mAtAo gaurava laI zake che. jemaNe manovijJAnanA siddhAMta para AdhArita hovI joIe. bALa- eka UgatI peDhInA bhaviSyane lakSamAM rAkhI navI paddhatimAM kenI svAbhAvika manovRttionuM damana na thAya te atyaMta saphaLatA prApta karI. A mahilAnA kAryanI gaNanA paNa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #429
--------------------------------------------------------------------------
________________ 412 vizvanI asmitA paNa sArI rIte karavAmAM AvI. I. sa. 1970nuM varSa, potAne putra na hovAthI temanI sAme A prazna upasthita janma zatAbdI nimitte AMtararASTrIya zikSA varSa" tarIke thayo. eka bIjA pati viyoganuM duHkha ane bIjI UjavADyuM, ane tenI smRtimAM TapAla TikiTa paNa bahAra bAja nArI virodhI bhAratIya niyamo pratye Akroza pADavAmAM AvI hatI. varSonI ekAMta sAdhanA ane jAgI UThaLyo. temaNe tanatoDa mahenata karI niyamamAM kaThora tapazcaryAne kAraNe ja teo mahAna banI zakavAM sudhArA sUcavyA, koMgresamAM te teo hatAM ja, uparAMta temanAM kAryo yugayugAntara sudhI bALakonA jIvanane prakA- mahilA saMsthAo ane samAja kalyANanI saMsthAo zita karatAM raheze. temane pArthiva deha nAza pAmyo che. sAthe sabaMdha rAkhIne niraMtara kAma karatAM rahyAM che. paraMtu temanI racanA ane kAryo dvArA te sadAne mATe "akhila bhAratIya mahilA saMmelana'nI sAthe te amara banI gayAM che. teo mAtra ITalImAM ja nahIM, zarUAtathI ja saMkaLAelAM hatAM. teo I.sa. 1940paNa vizvanI mahAna mahilAomAM mahattvanuM sthAna 42 ema be varSa sarvocca mahilA saMghanA adhyakSa pade dharAve che. paNa rahyAM hatAM vijayAlakSmI paMDita vijayAlakSamI paMDitane gAMdhIjI sAthe sarva prathama paricaya, I.sa. 1919 mAM thaye. tyAra bAda teo emanA mAtra naherU parivAranAM hovAthI ja nahIM paraMtu saMparkamAM rahetAM. gAMdhIjI sAthe vaicArika matabheda hovA pitAnI pratibhA, AtmabaLa ane karmaThatAne kAraNe A chatAM teo koI paNa kAryamAM tenA mArgadarzana vagara mahAna bhAratIya nArI jagavikhyAta banyAM che. temane pagaluM bharatA nahIM. temanA pitAzrI tathA bhAI baMne janma I.sa. 1900mAM alahAbAdanA zAhImahela " AnaMda jyAre jelamAM gayA tyAre temaNe kegresanuM saMcAlana bhavana" mAM thayo hato. tenA vyaktitvanI tejasvitA ane saphaLatA pUrvaka karyuM hatuM. mIThAnA satyAgrahamAM paNa pratibhA joIne tenuM bALapaNanuM nAma svarUpakumArI temaNe sakriya bhAga lIdho hato. I.sa. 1932, 1941 rAkheluM. temanI nAnI bahena kRSNa haThIsiMhe paNa pitAnI ane 194ra ema traNa vAra teo jelamAM gayAM hatAM. AtmakathAmAM lakhyuM che ke "mArI bahena svarUpa bahu ja I.sa. 1944mAM bIju vizvayuddha zAMta thaI gayuM. jApAne saMdara hatI. ene badhAM ja pyAra karatAM hatA. teo javA- eTama bombanI bIke AtmasamarpaNa karI dIdhuM. hiTalara, haralAla karatAM 11 varSa nAnAM hatAM. zrI naherUe tenI mAlinIna paNa musolinInuM paNa patana thayuM. mitrarASTranI vijayI AtmakathAmAM lakhyuM che ke " svarUpane janma thavAthI mane senAo jarmanI ane iTalImAM pravezI cUkI hatI. atyaMta AnaMda thayo, kAraNa ke mane bhAI kahevAvALI aMgrejo vijayalalAsamAM masta hatA. tyAre amerikAmAM eka priya bahena maLI gaI." teo kharekhara svarUpavAna saMyukta rASTra saMgha'nI sthApanA mATe vicAra karavA ane cAlAka hatAM. nAnapaNathI ja vAcALa hatAM. bhAinI svataMtra rAccenI eka sabhAnuM Ayojana thayuM. A sAthe sAthe ghoDesavArI karavA nIkaLI paDatAM. I.sa. 1904mAM dezanA mukhya netA gAMdhIjI, naherUjI, saradAra paTela, Do. pitAjI sAthe yuropamAM pharI AvyAM. I.sa. 1926 mAM rAjendra prasAda vagere jelamAM hatA. te samaye bhAratanI pati ane bhAInI sAthe pharIthI yuropanA pravAse gayAM. manapasaMda evA traNa pratinidhione aMgrejoe nimaMtraNa svarUpakumArIno uchera pAzcAtya DhaMgathI thaye. temane ApyuM. tyAre vijayAlakSamI paMDita gusse thaI gayAM. zikSaNa ane saMskAra paNa pAzcAtya paddhatithI ja maLyAM. temane A traNa pratinidhio para vizvAsa na hatuM te arasAmAM temanA patinuM mRtyu thayuM. eka bAju pati I.sa. 1919mAM zrI raNajIta paMDita sAthe temanAM lagna thayAM. lagna pachI svarUpakumArI naherU, vijyAlakSmI paMDita viganuM duHkha te bIjI bAju zvasurapakSanA sabhyonA banI gayAM. i. sa. 1942nA "bhArata choDo' AMdolananA kaTu vyavahArathI duHkhI rahetAM ane trIjI bAju dezanI thoDA samaya pachI temanA patinuM mRtyu thayuM. temane traNa samasyA paNa temanA samakSa hatI. savataMtratAnI mAgaNI putrIo hatI. temanA bharaNa-poSaNanI javAbadArI temanA karavA mATenA A * karavA mATenI A uttama taka hatI. para AvI paDI. bhAratIya uttarAdhikAranA niyama pramANe vijayAlakSI paMDitanI be putrIo amerikAmAM nArIne saspattimAM bhAga devAnI kaI vyavasthA na hatI. adhyayana karI rahI hatI, temane maLavAne bahAne kaI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #430
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 413 paNa jAtanI vizeSa taiyArI vagara teo tyAM pahoMcI gayAM. zrI zAradAmaNidevInA sAkSAt mAtRsvarUpanuM varNana temanuM AkarSaka vyaktitva, sarasa vAkachaTA ane javAhara karatAM bhaginI niveditA uparanuM varNana kare che. nArInuM lAlanAM bahena tarIke paNa teo dareka jagyAe satkAra mAtRsvarUpa to mahimAmaya che ja; temAM paNa zrI zAradAmaNi pAmyAM. je jagyAe sabhAne saMbodhatAM tyAM mAnavamedanImAM devI te zrI rAmakRSNa paramahaMsanAdevanA AdhyAtmika saMpUrNa zAMti thaI jatI. aneka loko tene sAMbhaLavA sAthIdAra. temanI sAdhanAnI sAkSAta mAtRzakti temanA AvatAM. bIjA divase vartamAnapatramAM sacitra vijyA- jIvanamAM UtarI AvelI. bhagavAnanI sahAyaka karuNA ane lakSamI paMDitanuM bhASaNa chapAtuM. I.sa. 1947mAM bhAratane vAtsalyadhArA evA zrI zAradAmaNi mAtra rAmakRSNa devanAM svataMtratA maLI te samaye vijyAlakSmI paMDitane rAjadUta ziSyonAM ja vatsala mAtA na hatAM, mAtra kalakattAnAM banAvI raziyA mokalyAM hatAM. i.sa. 1953 mAM saMyukta lokanAM ja mAtA na hatAM paraMtu teo to samagra vizvanAM rAsaMghanI mahAsabhAnA adhyakSapade temanI varaNI thai. mAtA hatAM. kAraNu zrI rAmakRSNadeve emanAmAM Adyazakti Ama temane bhArata temaja vizvanA prathama mahilA" nuM mAtAnuM avataraNa karI pUjA karI hatI. AvA zrI zAradAgaurava maLyuM. temanuM vividha kSetre je pradAna che tenuM maNimAnI jIvanakathA paNa adbhuta che, preraka che, AdhyAmahatva ghaNuM ja che. atyAre temanI uMmara 81 varSanI tmika abhIsuone pathapradarzaka che. che paraMtu temanI gatizIlatA, sAmAjikatA tathA rAjanaitika zarUAtamAM "zAradA" nAme jene saMbodhana karavAmAM tAnI daSTie teo sadAya vikAsazIla rahyAM che. temanI AvatuM te ja zAradA AgaLa jatAM bhArata tema ja videzamAM jAgRti, buddhi pratibhA ane karmaThatA u9lekhanIya che. temane zrImA tarIke oLakhAvA lAgyAM. temano janma 22 DisenivRtta jIvana pasaMda nathI. tethI Aje paNa kAma karavAnI mbara 1853mAM pazcima baMgALanA bAMkuDA jillAnA utsukatA ane tatparatA kSINa thayAM nathI. temanI gaNanA jayarAmavATI nAmanA gAmamAM thayo hato. temanA pitAzrI vizvanI mahAna lokapriya mahilAomAM thAya che. bhAratIya zrI rAmacaMdra mukhapAdhyAya ane mAtuzrI zrI zyAma svAdhInatA saMgrAmanA itihAsamAM A mahAna mahilA suMdarI dhArmika manovRttivALA tema ja paraMparAgata rItivijayAlakSamI paMDitanuM nAma sadA amara raheze, rivAjomAM daDha vizvAsa dharAvanAra custa brAhmaNa hatAM. zrI mA zAradAmaNi devI jamInanI Upaja tema ja dhArmika kAryomAM pUjArI tarIke kAma karIne je Avaka thatI temAMthI kuTuMbanuM bharaNaeka tIvra madhura prema ke je kadI InkAra na kare, piSaNa karatAM hatAM. dareka kAryamAM teo Izvarane sAthe evA AzIrvAda ke je ApaNA samagra jIvanamAM vaNAI rAkhIne ja AgaLa cAlatAM. zrI zAradAmaNidevInA mate jAya evI saMnidhi ke jenAthI ApaNe dUra na jaI - "jo teo AdhyAtmika AdezAnusAra jIvana jIvyAM zakIe. evuM hadaya ke jemAM ApaNe haMmeza salAmatI na hota to temane tyAM temanA bALaka tarIke devI tattva anubhavIe, atala mAdhuya, atUTa baMdhana, nirbheLa pavi avatAra leta ja zI rIte ?" tratA o badhu ja ane tethI ya vadhAre te mA ! zAradAmaNi pote ja gharamAM moTI bahena hatAM. temanA - bhaginI niveditA. bhAI e kajiyAkhora, svAthI temaja lobhI manovRttibI zAradAmaNidevInuM jIvana bhAratIya saMskRtinuM vALA hatA. paraMtu temAMthI eka bhAIne zAradAmaNinA ananya ane ajoDa rU5 che. gRhastha dharma ane saMnyAsa, divyasvarUpanI jhAMkhI thaI hatI tethI bIjA janmamAM paNa zakti ane mAtRtva, patisevA ane aghatama sAdhanA tyAga te zAradAmaNine pitAnI bahena tarIke ja meLavavA IcchatA ane baMdhana, samarpaNa ane svIkAra jevAM kabdonA sumeLa tA. thI dakSiNezvaramAM ane pachI zrI rAmakRSNanA ziSya zAradAmaNi potAnA vividha kAryamAM gUMthAyelAM rahetAM vacce teo je jIvana jIvI gayAM, je Adarza mUka hatAM. te mAtAne raseI kAryamAM madada karatAM, khetaramAM gayAM, je preraNA ApI gayAM ane AdhyAtmika jIvanane kAlA vINavA jatAM, pazuone ghAsacAro nIratAM uparAMta je prakAza pAtharI gayAM tenuM udAharaNa samagra vizvamAM nAnA bhAIonI saMbhALa rAkhatAM. avAranavAra teo maLe tema nathI. pitAnA nAnA bhAInI sAthe zALAe jatAM ane samaya Jain Education Intemational
Page #431
--------------------------------------------------------------------------
________________ 414 vizvanI amitA jatAM rAmAyaNa tathA mahAbhArata vAMcatAM paNa zIkhI atithi satkAra kaI rIte karava, nAvamAM kevI rIte musA gayAM. pharI karavI, relagADInA DabbAmAM kema caDavuM vagere sUcanAte samaye chokarIonA lagna nAnI uMmare karI devAmAM o ApatA. A badhI zikhAmaNa zAradAdevIne mana A ApatA. A AvatAM. rUDhicusta mAtA-pitAe paNa pAMca varSanI AzIrvAda rUpa lAgatI. temane thatuM ke teo kharekhara uMmare zAradAmaNinAM lagna 23 varSanA zrI rAmakRSNa sAthe bhAgyazALI che ke AvA premALa pati temane maLyA che. karI dIdhAM. prazna paNa thAya ke A cAka goThavAyuM kevI paraMtu te samaye pati sAtheno vasavATa lAMbo samaya na rIte ? vAstavamAM zrI rAmakaNu bhakti-sAdhanAmAM hIna karI zakavA kAraNa ke zrI rAmakRSNa dakSiNezvara jatA rahyA rahetA. AthI badhAne lAgyuM ke temanI mAnasika sthiti ane zAradAmaNi pitAne piyara jayarAmavATI gayAM. tyAM bagaDavA lAgI che. ane tethI ja rAmezvare salAha ApI temaNe cAra varSa vitAvyAM. A samaye eka bAju patinA ke saMsAra vimukha A rAmakRSaNane lagnanI kaDImAM jakaDa- viyAganI vyathA hatI te bIjI bAju e samAcAra vAthI sau sArAM vAnAM thaI jaze. tyArabAda kanyAnI zodha maLyA ke zrI rAmakRSNa pAgala banI gayA che eTaluM zarU karI, paNa temAM niSphaLatA maLatI gaI. A vAtanI nahIM paNa loko zAradAdevIne "pAgalanI patnI tarIke jA zrI rAmakRSNane thaI tyAre temaNe rasto batAvya oLakhAvavA lAgyA. te samaye teNe dakSiNezvara jaI pratyakSa-- "jaya rAmavATImAM rAmacaMdra mukharajIne tyAM jaIne rUpamAM ja vAstavika paristhiti jevAne vicAra karyo. juone, lagnanI kanyA tyAM nakkI ja karelI che. * tapAsa tenA pitAzrI temanI sAthe ja javA taiyAra thaI gayA. karatAM vAta sAcI paDI. sana 1859nA me mahinAmAM rastAmAM zAradAdevIne sakhata tAva Avye. tene thayuM ke rAmezvara emanA nAnAbhAI rAmakRSNane laIne jayarAma patine maLI zakaze ke kema? paraMtu tene mahAkALIe vATImAM zrI rAmacaMdra mukharajInA ghare gayA ane sArA svapnamAM kahela "ke tAro pravAsa saphaLa thaze." Ama coghaDiyAmAM zAradAdevI sAthe temanA lagna thayAM. zraddhAnA baLe temanI tabiyata jaladIthI sudharI gaI. dakSi Nezvara pahoMcI sIdhAM patinA oraDAmAM gayAM. temane lagna samaye navavadhU zAradAdevIne zvasurapakSa taraphathI tarata ja khAtarI thaI gaI ke patinA gAMDA banavAnI vAta je dAgInA caDAvela te pArakAnA mAgelA hatA, AthI kevaLa aphavA rUpe phelAI che. pachI teo patinI sAthe rAmakRSNanAM bA caMdramaNi devI mUjhAtA hatAM ke dAgInA ja sahadharmiNI ziSyA ane tapasvinI sAdhavI tarIke mAgavA ke utAravA kevI rIte? navavadhU zuM kaheze ? tene rahyAM. AdhyAtmika sa viSe rAmakRSNa taraphathI temane kevuM lAgaze? paNa rAmakRSNa mAtAnI mUMjhavaNa samajI mArgadarzana maLI rahetuM. gayA. temane rAtre zAradAmaNi jyAre nidrAdhIna hatAM tyAre badhA ja dAgInA utArI lIdhA. savAre UThIne zAradA eka divase rAmakRSNa joyuM ke eraDAmAM zrI zAradAmaNie pUchayuM tyAre temanA sAsue kahyuM ke dIkarI gadAI devI ekalAM ja che. tethI temane tarata ja prazna karyo ke (gadAdhara arthAt rAmakRSNa) bhaviSyamAM tane AnAthI paNa "tame mane sAMsArika jIvanamAM kheMcI javA mATe AvyAM sarasa keTalAMya ghareNAM ghaDAvI Apaze. nirdoSa bAlikAe che?" "bilakula yahIM" eka kSaNano paNa vilaMba vinA zrI to zAMtithI A vAta sAMbhaLI ane svIkArI lIdhI. zAradAdevIe kahyuM, "mAre zA mATe tamane saMsAramAM kheMcI paraMtu temanA kAkA ugra banI gayA ane zAradAmaNine javA joIe ? huM te tamArA AdhyAtmika Adarzone laIne cA yA gayA. mUrtimaMta karavAmAM sahAyarUpa thavA AvI chuM." sana 1860mAM zrI rAmakRSNa sAsare gayA ane te ja samaye zAradAdevIe prazna karyo, "tame mane potAnI sAthe zAradAmaNine kAmAra kara laI AvyA kevI rIte jue cho?" tyAre zrI rAmakRSNa kahyuM ke "pote hatA. te pachI thoDA ja vakhatamAM pote dakSiNezvara jaI temanAmAM potAnI mAtAnA ane jagatajananI mahAkALImAM sAdhanAmAM DUbI gayA. temanI AdhyAtmika bhAvanA prabaLa kaze ja taphAvata jotA nathI." eka ja oraDAmAM teo hatI chatAM teo pitAnI patnI taraphanI javAbadArIthI bIjubAjumAM sUtAM paraMtu kyAreya teoe zArIrika AkarSaNa sabhAna hatA. teo temane dhArmika ane sAmAjika mAga anubhavyuM na hatuM. ane tethI ja eka divase zrI darzana ApatA. jenI sAthe kema rahevuM, kema bolavuM, rAmakRSNa potAnA bhaktone kahyuM- "jo teo ATalAM pavitra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #432
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 415 na hota ane pitAnA manane kAbU gumAvI mArA para tane mA mahAkALInA rUpamAM joIe chIe, ame pApI AkramaNa karyuM hatuM te zuM huM paNa jAta upara kAbU chIe tethI tuM tAruM mULa svarUpa amArAthI chupAve che." gumAvI eka sAmAnya mAnavI mAphaka na vatye heta ke paraMtu A bAbatamAM zAradAdevIe pitAnI ajJAnatA kahI zake? mArA lagana bAda tenA manamAMthI lAlasAne pragaTa karI ke "huM to kazuM ja jANatI nathI." aMza mAtra dura karavA meM jagajananI mahAkALIne dakSiNezvaramAM teo savAre cAra vAgye UThatAM ane Ata hadaye prArthanA karI hatI." Ama samAja ane dhIme teTa, na dharma deDheka kalAka pUjA prArthanAmAM vyatIta karatAM, pachI rasoI nakkI karelA dApatyajIvananA niyamo temane lAgu paDatA na karI patine premapUrvaka jamADatAM anya strI-bhaktonA hatA, teo baMne saMyamI hatAM. zrI zAradAdevInI daivI- saMbhALa letAM. saMbhALa letAM. rAtre 11 vAgye sUvA jatAM. teo patizakti joI zrI rAmakRSNa eka rAtre potAnA oraDAmAM sevA e ja jIvananuM mukhya dayeya mAnatAM, paNa patinI jagajananInI viziSTa prakAranI cheDazI pUjA gaThavI. patie sAthe rahevAno lAbha maLato nahIM. doDha-be mahine mAMDa patnIne pUjA arpaNa karI tethI tenAmAM AdyazaktinuM avataraNa ekAdavAra patinA oraDAmAM javAno samaya maLato. AthI thayuM. Ama gAmaDAnI sAmAnya bAlikA satyarUpa devInA tene 'kha chata pa temane duHkha thatuM paraMtu pote ja potAnA manane A svarUpamAM badalAI gayAM. zrI rAmakRSNanA mate-"IzvaranuM rIte AzvAsana ApatAM : "he mana ! tuM roja temanA mAnabhAve ArAdhana karavuM te AdhyAtmika sAdhanAmAM chelI na pAmI zake tevI bhAgyazALI tAre tane zA mATe mAnavuM joIe?" te pitAnA eraDAnA pravezadvAramAM | sarva mAnavIo pratye emanA hadayamAM nirmaLa prema paDadA pAchaLa UbhA rahI zrI rAmakRSNadevanuM bhakti saMgIta vahetA. e premanI tAkAta kara luTArAo ke badamAzonA sAMbhaLatAM. kahevAya che ke tethI tene saMdhivA thayo hato. hadayane paNa palaTI nAkhavA samartha hatI. evo eka prasaMga baMnenA svabhAvamAM ghaNuM ja sAmya hatuM tethI te emanA jIvanamAM noMdhAyelo che. jema bhagavAna buddha aMgu- eka dhanADhaya vyaktinI dasa hajAranI madadanA prastAvane limAla nAmanA lUMTArAne pitAne banAvyo tema zAradA- baMnee asvIkAra karyo. mRtyu pahelA thoDA samaye eka maNie luMTArA dampatIne pitAnA mAtA-pitA banAvyAM. divasa rAmakRSNa pUchayuM hatuM ke "zuM tame kazu ja nahI" prasaMga A pramANe che: eka vAra zrI zAradAmaNidevI karo (potAnA zarIrane batAvIne ) zuM A ja badhuM pitAnAM mAtuzrI tema ja svajanene maLavA pagapALA karavuM joIe?" tyAre lajijata banI zAradAdevIe masAkarI karIne jatAM hatAM te samaye eka lUMTArAe kahyuM hatuM ke- "paNa huM to mAtra strI chuM. huM zuM karI kahyuM- "tuM koNa che?" zAradAdevIe kahyuM - "bApu! mArA zakuM ?paraMtu patine vizvAsa hato ke te ghaNI vastuo saMgAthIo AgaLa nIkaLI gayA che ane huM mArga bhUlI karaze. -tamArA jamAI dakSiNezvaramAM rahe che! ane huM tyAM zAradAdevI asaMkhya AdhyAtmamAgI bALakonAM jAuM chuM, kRpA karI mArI sAthe Avo. tamAro eTale mAtA hatAM. e badhAM ja bALake Akho divasa mA, mA upakAra thaze. eTalAmAM to lUMTArAnI strI paNa AvI kahetA ane zrI mAnA vAtsalyathI paritRpta thatAM, pahoMcI. zAradAdevIe vizvAsapUrvaka tene hAtha pakaDayo zAradAmaNinA pati zrI rAmakRSNane I.sa. 1885 mAM ane kahyuM - "mA! huM tamArI putrI zAradA chuM. nahIMtara gaLAnuM kensara thayuM hatuM. te samaye zrI mAe temanI. huM jANatI nathI ke meM zuM karyuM hota !" Ama eka hadayapUrvaka sevA cAkarI karI hatI. paraMtu temanI tabiyata abhaNa grAmINa yuvatImAM paththara hRdayane paNa pigaLAvI dina pratidina lathaDatI ja gaI. aDhI mahinAnI vedanA devAnI tAkAta hatI. pachI eka divase temaNe zAradAdevIne kahyuM- "tame AvyAM zAradAmaNi svabhAve nikhAlasa, saraLa, ane udAra tethI huM rAjI thayo chuM. mane lAge che ke huM kaI duranA hatAM. temanuM jIvana sAdagIbharyuM hatuM. temaNe lUMTArU pradezamAM ghaNe dUra pANI upara thaI jaI rahyo chuM." A mAtA-pitAne ema paNa pUchela ke "tame mArA tarapha sAMbhaLI zAradAmaNi devInI AMkhamAMthI codhAra AMsu ATalo prema zA mATe batAve che?teoe javAba sarI paDayAM. A joI rAmakRSNa AzvAsana ApI temane Apela- "tuM ke eka sAdhAraNa vyakti nathI. ame svastha karyA.
Page #433
--------------------------------------------------------------------------
________________ 416 vizvanI asmitA 16 ogasTa 1886nA zrI rAmakRSNane svargavAsa mukti mATe zrI rAmakRSNa janma thayo hato. zrI thayo. zrI mA cIsa pADI raDI paDyAM. temaNe kahyuM- mAM zarUAtamAM te bhADAnA makAnamAM rahyAM. paraMtu 44mA ! o kAlI mA ! evuM te zuM karyuM che ke tame svAmI zAradAnandanA athAka prayatnathI tenA mATe eka mane ekalI ane lAcAra choDIne cAlyA gayA?" paraMtu nivAsasthAna baMdhAvavAmAM AvyuM jeno kabaje 1909mAM thoDIvAramAM ja svastha banI gayAM. hindu rIti-rivAja temane maLyo. pramANe vidhavA zRMgAra rAkhI zake nahIM tethI temaNe pitAnAM ghareNAM utAravA zarU karyA te samaye tene sAme amerikAthI pAchA karelA zrI vivekAnaMde kalakattA AvI belura maThanI sthApanA karI. zrI rAmakRSNanA ziSyo ja rAmakRSNanA jANe darzana thayAM temaNe temanA hAtha pakaDI lIdhA ane kahyuM - "tame vidhavAnI jema kema varte che mATe te kAyamI raheThANa banyuM. temaNe mane kahyuM chevaTe ghaNu samaya bAda paNa bALakane Azraya maLyo zuM huM mRtyu pAmyo chuM. huM mAtra-eka oraDAmAMthI kharo ! mane lAge che ke ThAkure have temanA upara pratyakSa bIjA oraDAmAM gayo chuM" ane zAradAmaNidevIe potAnA akSaya saubhAgyanA cihna rUpe eka mAtra kaMkaNa hAthamAM AzIrvAda varasAvyA che." haMmezA paherI rAkhyAM. pachIthI nirAzA ane vedanAnI gRhasthajIvananI pharajo paNa zrI mAne te sAdhanA ja kSaNomAM temane hiMmata, sAhasa ane sAmarthya ApavA hatI. koI paNa kArya pachI nAnuM hoya ke moTuM, badhuM ja mATe vAraMvAra AvI jhAMkhI thatI hatI. emane mATe paramezvaranuM dhyAna ja hatuM. AthI teo zrI rAmakRSNanA mRtyu pachI zrI mAM ziSyavRMda sAthe jyAre jayarAmavATI jatAM tyAre rasoI banAvatAM, AMgaNuM vArANasI, ayodhyA, dvArakA ane alAhAbAda paNa gayA tyAra sApha karatAM, vAsaNa kapaDAM karatAM, pANI bharatAM, maMdire hatAM. A rIte manane bIjI bAju vALavA mATe yAtrA jaI pUjA karatAM ane dhIraja tema ja prema pUrvaka svajane karatAM. avAranavAra temane zrIrAmakRSaNanAM darzanano ane mulAkAta aai che ane mulAkAtI ziSyanI sagavaDatA sAcavatAM. lAbha maLato. yAtrA samaye paNa zrI mAM dhyAna ane zrI mAnuM mana sadAya Urva cetanAmAM ja rahetuM prArthanA niyamita rUpe karatAM. yAtrA bAda teo kAmAra- hatuM. ThAkuranA dehAvasAna bAda to zrI mAne pRthvI upara pukura AvyAM. tyAM eka bAju ekAMta te bIjI bAju jIvana TakAvI rAkhavAnI saheja paNa IcchA na hatI. paraMtu garIbIne prazna sAme Avyo. patinI IcchA pramANe te emane ThAkurane Adeza maLe ThAkaranuM adhUruM raheluM pitAnA ja makAnamAM rahetAM. kadI keInI sAme hAtha kAma zrI mAe karavAnuM hatuM. ThAkuranA sahu ziSyanAM lAMbo karavAno prazna AvavA dIdho nahIM. mAtA banIne ziSyane hiMdu dharma ane saMskRtinA pracAranI preraNA ApavAnI hatI. AthI ja zrI mA paNa zrI mA vidhavA hatAM chatAM cUDIo paheratA hatAM pitAnuM zarIra choDI de tevI zrI rAmakRSNanI icchA na tethI gAmaDAno samAja emanI TIkA karatA hatA. hatI. temanI cetanAne nIce lAvavA mATe ja to ThAkare kAmArapukuramAM emane ghaNuM ja takalIpha paDatI. temanA emane zrI mAnI nAnakaDI bhatrIjI rAghane emanA khoLAmAM gRhastha bhaktoe temane kalakattA AvavAnuM nimaMtra mUkI. A rAghunA pitA te tenA janma pahelAM ja mRtyu ApyuM. paNa zrI mAne mUMjhavaNa thatI hatI ke tyAM kevI pAmyA hatA. ane mAtA pAgala thaI gaI hatI. eTale rIte javuM? paraMtu kAmArapukuranI vRddhAe kahyuM ke- "zrI A chokarInI saMpUrNa javAbadArI zrI zAradAmaNie rAmakRSNanA ziSyo te temanA putra samAna che" A uThAvI lIdhI. mamatAnA baMdhane teo khuda baMdhAyAM. mAyAnuM sAMbhaLI zrI mAe kalakattA javAno nirNaya karyo. AvaraNa emaNe svIkArI lIdhuM ane rAdhane teo ucheravA kalakattAmAM zrI rAmakRSNanAM be strI ziSyA jogInI lAgyAM. tene atyaMta lADa laDAvavA lAgyAM. Ama zrI mA tathA golama mA temanI sAthe ja rahyAM. tyAM gayA mAnI cetanA rAdhumAM kendrita thatAM have temane zarIra pachI satata sAta divasa sudhI sUryodayathI sUryAsta sudhI tyAgane bhaya na rahyo. zrI mAe sAdhanA karI. AthI temane mAnasika zAMti zrI mAne sAcA mAnava, AdhyAtmika devI ane maLI. tamane e paNa khAtarI thaI ke mAnava jAtanI eka mA tarIke leko juve che. bAhA daSTie teo gRhasthI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #434
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra A hatAM. svajananA mRtyu samaye raDI UThatAM. teNe khAmatanI spaSTatA paNu karela che ke - "huM A duniyAmAM jIvuM chuM. mAre paNa A saMsAravRkSanAM phaLa cAkhavAM joi e." zrI rAmakRSNe eka vAra kahelu - "Izvara manuSya avatAra le che tyAre manuSyanI jema ja varte che. tene bhUkha-tarasa lAge che. ane te rAga, duHkha ane bhayanA bhAga paNa bane che. '' . zAradAmaNidevI svaya' eka mahAna zakti hatAM, svabhAvanI asIma udAratAne kAraNe ja te savanA AzrayadAtA hatAM. peAtAnA patinI mAphaka teo paNa daivI avatAra hatAM. te ane mAnavadeha dhAraNa karIne pRthvI para alataryAM hatAM. patinA jeTalI sAdhanA-tapasyA zrI mA karI zakacAM na hatAM. chatAM temanI AdhyAtmika anubhUti zrI rAmakRSNe jeTalI ja gahana hatI; paraMtu teoe zrI rAmakRSNa devanA caraNe pAtAnu' niHzeSa samarpaNu karyuM hatu. eTale peAtAnI AdhyAtmika zaktio, peAtAnI anubhUtie peAtAnI sAdhanA, siddhi sakaI zrI rAmakRSNanI sevAmAM ja samAI gayuM hatuM. teoe kadI paNa peAtAnI mahAna AdhyAtmikatAnI vAta karI na hatI. badhuM ja zrI ThAkuranu` che, ema ja mAnatAM hatAM. Ama ThAkurane ja sarvasva mAnatA hatAM. zrI mA ziSyAne mana guru te hatAM ja, paNa ethI vizeSa mamatAmUrti mA hatAM. jyAre teo bImAra hatAM tyAre temaNe ziSyane kahelu* ke - " A zarIranu mRtyu thAya teA paNu, jyAM sudhI meM' jemanI javAbadArI lIdhI che tevA eka pazu AtmAne mukti na maLe tyAM sudhI mane AMtarika zAMti nahIM maLe, zuM matra dIkSA e najIvI vastu che? gurue tA keTalA badhA bhAra vahana karavAnA hoya che! keTalI adhI ciMtAomAMthI tene pasAra thavAtu hAya !" A rIte temane pAtAnA kaThina kAryanA paricaya ApI dIdhA. zrI mAnI cetanAzakti ghaNI ja tIvra ane jAgRta hatI. AthI ja duSTa mANusanA caraNupathI tene anubhava thatA ke jANe agnithI paga maLe che. tethI temane vAraMvAra paga dhAvA paDatA. teo sahAnubhUtithI prerAIne ziSyAne ma'tradIkSA ApatAM hatAM. te nAzavata zarIra mATe mAnatA ke A zarIra tA eka divasa mRtyune zaraNe thaze, paNa teone jAgRta thavA dyo. jIvananA aMtima visAmAM khImArInA kAraNe nakhaLAM thaI gayAM hatAM. Jain Education Intemational. 417 temanI zArIrika vedanA joIne eka strI bhakta have vadhu ziSyAne dIkSA na ApavAnI vinaMtI karI tyAre zrI mAe javAba ApyA ke - " pazu zA mATe ? ThAkure mane kathAreya A pramANe karavAnI 'nA ' kahI nathI. temaNe / mane ghaNI ghaNI khAkhatA viSe sUcanAo ApelI. temaNe mane A bAbatamAM zu cetavaNI na ApI hota ?" zrI mA zistamAM mAnatAM. eTalu ja nahIM, paNu zistapAlananA kaDaka AgrahI hatAM. sajjanA ane dulhanA para temanI samAnaSTi hatI. peAtAnI bhUlane ekarAra karanAra pratye temane mAna thatuM. vaLI ThAkure zAradAmaNine kahyuM hatuM ke- "je tamArA zaraNe Avaze, tene huM mukti ApIza ja. " bhUla karavI te mAnavaneA svabhAva che paNa bhUla sudhAravI te bahu mATI vastu che ne peAtAnA ziSya zarata arthAt svAmI sAradAnaMda pratye sneha rAkhatAM eTalA ja sneha Adara jayarAmavATInA AmajAi lUTArA para rAkhatAM. kAI virAdha ke TIkA kare te| zrI mA kahetAM- "huM sajjaneAnI mAtA chuM tevI ja dunAnI paNa mAtA chuM. '' ginI niveditAe zrI mA viSe je lakhyuM che te sAMka che- "je DahApaNu ane vizvAsa sAdAmAM sAdI strI paNa meLavI zake te zrI mAmAM pa jovA maLe che, ane chatAM mArI najaramAM tA temanA vivekanI udAratA ane temanu vizALa udAra mAnasa, temanA sAdhvIpaNA jeTala' ja AzcaryakAraka che. " avAranavAra zrI mAne sadhivAnA duHkhAvAthI bhAre vyathA thatI hatI. te cAlatI vakhate laMgaDAtAM hatAM. meleriyA tAva paNa khabara-aMtara pUchI jatA hatA, I.sa. 1920 phebruArImAM jayarAmavATI cheDIne davA karAvavA kalakattA gayAM hatAM. tenA roganu nidAna thayuM ke A tA 'kALa vara' jevA asAdhya rAga che. have tenI sthiti gaMbhIra banatI jatI hatI. eka divase temaNe peAtAnA eka ziSyane kahyuM ke mane khUba ja nabaLAI jaNAya che. mane lAge che ke A zarIra dvArA ThAkuranu je kAma karavAnuM hatuM te pUru* thAya che. have mAru' mana phakta tene ja jhaMkhe che; mane bIjuM kazuM kAmanuM` nathI. tame jANA che ke rAdhu mane keTalI priya hatI, tenA sukhasagavaDa mATe me keTakeTaluM karyuM che! have huM tethI juduM ja anubhavuM chuM. e jyAre najIka Ave che tyAre ciDAu chuM. teNe mArA manane zA mATe nIce kheM'cavu joIe ? A badhAM ja varSI ThAkure pAtAnAM kArTIne pAra pADavA
Page #435
--------------------------------------------------------------------------
________________ 418 vizvanI asmitA mATe mane rAdha mATe saMsAramAM pravRtta rAkhI, nahIMtara DokaTaranI DigrI meLavI hatI. temanuM kSetra vijJAna ane temanA dehavilaya bAda mArA mATe jIvavuM zuM zakya parizrama sudhI maryAdita na rahetAM temaNe pUvIya sabhyatA hota?" ane saMskRtino abhyAsa paNa karela. Ama sarojinInI zrI mAe aMtima yAtrAnA pAMca divasa AgaLa buddhi pratibhA vArasAgata hatI. tenAM mAtuzrI varadasuMdarIeka raDatI bhakta strIne je saMdezo Apyo te jANe samagra devI paNa viduSI hatAM. temaNe baMgALI bhASAmAM sarasa mAnava jAta mATe saMdezo hoya tema jaNAya che. gIto lakhyAM che. sarojinI nAyaDU tathA temanA bhAI -"mAre tamane kaMIka kahevuM che. je tamAre mAnasika harIndranAtha caTTopAdhyAya baMne sAhityakAro mahAna kavi zAMti joItI hoya to bIjAnA doSa taraka na jAo. che. temanA pitAnI IcchA vijJAnanAM rahasya jANavAnI tamArA pitAnA deSa jIo. AkhI duniyAne tamArI rahetI - tevI ja bhAvanA sarojinInA hRdayamAM saudaryobanAvatAM zIkhe. beTA ! keI ajANyuM nathI. AkhI pAsanA pratye rahetI, daniyA tamArI potAnI che." jIvanamAM sukhI thavA Iccha- ( 12 varSanI vaye teoe esa. esa. sInI parIkSA nAra koI paNa mAnava mATe A saMdezo patha pradarzaka pAsa karI. 13 varSanI vaye bIjagaNitamAM gatAgama na banI rahe che. paDatAM "jhIlanI rANI" nAmanI kavitA lakhI. e kavi21 julAI 1920nA divase zrI mAe pitAnuM tAmAM 1300 paMkti che. A ja samaye eka nATaka "mahera nazvara zarIra choDI dIdhuM. belura maThamAM temanAM hajAro muni'nI racanA karI. 16 varSanI uMmare temane rAjaya saMtAne e azabharI AMkhe emanAM preraNAdAtrI, vAtsalya- taraphathI ziSyavRtti maLatAM iMglenDa gayAM. tyAM traNa varSa mayI, jagajananI mAne aMtima vidAya ApI. rahI abhyAsa karyo. tyAM temane kiMgsa kelejamAM be vidvAno elara maThamAM zrI mAnI smRti rUpe maMdira bAMdhavAmAM eDamanDa gese ane Arthara sAImana sAthe sAro evo AvyuM che. emanA nivAsasthAna jayarAmavATImAM paNa maMdira paricaya thayo. tenA kAraNe ja tenA aMtaranI kavitAne bAMdhavAmAM AvyuM che, jenA darzanArthe aMsakhya yAtrALuo vikAsa thayo. tyAra bAda svAthya sudhArA mATe iTalI Ave che. ane zrI rAmakazu devanA AdhyAtmika saha. gayA. tyAM paNa prAkRtika sauMdarya ane prakAzathI pUrNa dharmacAriNInI adabhuta jIvanakathAmAM abhibhUta banI pAchA tevA kalAkAra DAMTe, varjila, rAphela, mAIkela vagerenI janmajAya che. bhUmie jeTalAM prabhAvita karyA teTalI ja madhuratA ane sarojinI nAyaDu karuNAe temanI kavitAmAM praveza karyo. ITalImAM temanI tabiyata sudharI nahIM. Ama I.sa. 1918mAM bhArata bhArata varSanI mahilA-ratnomAM zrImatI sarojinI AvI gayAM. nAyaDUnuM sarvocca sthAna che. kevaLa bhAratavarSamAM ja nahIM paraMtu vizvamAM paNa temanuM nAma prasiddha che. bhAratamAM bhArata AvI sarva prathama nAtajAtanI bhAvanAnuM khaMDana nArI AMdolana, nArI adhikAra ane nArI svAtaMtryanA karyuM. nijhAma sarakAranA pradhAna cikitsaka DaoN. ema. samarthaka hatAM teo pitAnA kartavya pratye saMpUrNa sajAga govindarAjasU nAyaDU sAthe lagna karyA. te samayamAM AvuM hatAM. bhAratIya nArIne paDadA pAchaLathI bahAra lAvavAnuM AtarajJAtIya lagnanuM sAhasa 5 AMtarajJAtIya lagnanuM sAhasa kharekhara abhinaMdanIya ja bhagIratha kArya karavAnuM zreya paNa temane phALe jAya che. gaNAya. lagna pachI tenI kavitAno pravAha cAlu ja rahyo. patnI ane mAtAnuM pada meLavyA pachI paNa nArI jAgaraNa sarojinI nAyaDuno janma haidrAbAdamAM 13 phebruArI 187lmAM brAhmaNa parivAramAM thayuM hatuM. temanA pitAzrI AMdolana cAlu ja rAkhyuM. temanuM vaivAhika jIvana sukhI saphaLa rahyuM. agharanAtha caTTopAdhyAya nijhAma kolejanA saMsthApaka hatA. temaNe pitAnuM jIvana zikSAnA prasAra tathA pracA- jema zrI naheranA janmadine bALadina manAvAya che sAthe vitAvyuM hatuM. teo vaijJAnika hovA chatAM anya tema vIsamI sadInI mahilAomAM sarejinI nAyaDUnI viSayomAM paNa vidvAna hatA. teo AcArya hatA. pitAnA lokapriyatA ane preraka vyaktitvane lakSamAM laIne 13. bAhubaLe dhana kamAtA hatA. teoe vijJAnAcArya - phebruArIe "mahilA divasa" tarIke manAvAya che. Jain Education Intemational
Page #436
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 418 zrImatI sarojinI nAyaDu janmajAta kavayitrI hatAM. mukhI jema sUryanI dizAmAM vaLe tema sarojinInI dRSTi sAthe sAcAM dezabhakta, rAjanItijJa ane kuzaLa vakatA hatAM. sauMdarya tarapha vaLelI hatI."The Golden Threshold" teo bhAratanA prathama mahilA rAjayapAla" ane I.sa. 1905mAM pragaTa thayuM tyArathI ja emane "bulabula "prathama bhAratIya mahilA keMgresa adhyakSa hatAM. teo hinda'nuM nAma maLI gayuM. tyAra pachInA eDamaMDa gosanI bahumukhI pratibhA dharAvatAM hatAM. temanuM vyaktitva khare. prastAvanA sAthe pragaTa thayelA "The Bird of Time? khara vilakSaNa hatuM. teo vIratA, dhIratA tathA namratAnI ane The Broken Wings"nI kavitA jIvana ane mUrti hatAM. teo Adarza gRhiNI ane kuzaLa kavayitrI mRtyu, AnaMda ane pIDA rUpe jovA maLatI jIvananI hatAM. temane rAMdhaNakaLA varelI hatI. temane svAdiSTa dvimukhatA Alekhe che. ekavAra emaNe gokhalene kaheluM bhajana ja priya lAgatuM. teone ghareNAM paheravAno paNa ke "huM jIvananI eTalI samIpa pahoMcelI chuM ke tenI asIma zekha hato. jelamAM jatAM tyAre pahelAM e tapAsa javALAo mane dajhADI mUke che." emanAM kAvyo jIvananI karI letAM ke tyAM dararoja nahAvAnuM maLaze ke nahIM? samIpatAne ane tene dajhADI mUkatI javALAone Ama jIvana vyavahAramAM paNa temanI cokkasa pasaMdagI anubhava karAve che. "premane khAtara AvegabharyA mauna ane gamA-aNagamAne viziSTa sthAna ApatAM. ane dardane bhAra vahevAnuM mAruM te nirmANa che." evuM sarojinImAM sainikanI tatparatA, sarasa vAkchaTA, gAnAra sarojinI nAyaDUe niyati ane mRtyune paNa saMgaThananI kSamatA vagere jovA maLatAM. jIvanamAM satata A pramANa paDakAra karyo che -"jIvananA viSAdane gItanA viSAdathI jItI levAnI vAta paNa karI che. parizramazIla rahetAM, ane musIbatanA samaye saraLatA apanAvatAM. ciMtAnA samaye paNa hasatAM rahetAM. te svabhAve sarojinI nAyaDUnI duHkha-dardabharI kavitAomAM vinodapriya hatAM AthI ja samaya Ave naherujI, zabdano jAdu che. taralatA che. "Feast of Youth saradAra paTela, gAMdhIjI vagerene paNa choDatAM nahIM. naheru - I.sa. 1918mAM bahAra paDayuM tyAre zrI araviMde tene jIne "suMdara rAjakumAra kahetAM, saradAra paTelane "bAra aMgrejI bhASAnA layamAM bhAratIya AtmAnA bhavya DolIno baLada" kahetAM. temanA vinadapriya savabhAvanuM udagAra" tarIke AvakAra Ape hatuM. ane tyAra pachI eka udAharaNaH eka cA pATImAM naherujI navayuvatI di 'The Magic Tree', 'The Wizard's Mask', othI gherAyelA hatA. navayuvatIo temanI sAthe vAtamAM Blood of Stones', 'A Treasury of Poems', mana hatI. sarojinI nAyaDU tyAM AvI pahoMcyAM. temaNe * Mask and FareweljevA Dajhaneka kAvya saMgraha joyuM ane kahyuM - " javAhara jarA ApanI TopI utAre pragaTa thaI cUkyA che. AsapAsa ane dharatInA raMgo to ! A chokarIonA bhramanuM nivAraNa karo ke tame jhIlatI, manuSyanI AMtarasRSTimAM DokiyuM karAvatI emanI juvAna cho ! A rIte mAdhurya pIrasavAnI ane AnaMda kavitAmAM ka9panAnAM uthane ane svapna sAkAra thayelAM ApavAnI emanI svabhAvagata khAsiyata kahI zakAya. che. ane temAM vartamAna jagatanA jIvananI viSamatAmAMthI temanI kavitAmAM temaNe satya, prema ane zAMtino UThata daI che. chatAM paNa sarjananI kakSA eka sarakhI triveNI saMgama vahete mUkayo che. prema ane sauMdaryane jaLavAI nathI. keIka jagyAe virodhAbhAsa dekhAI mAge temaNe satyanI zodha karI. jAgRtine maMtra pheMkIne Ave che. temaNe lokonI taMdrAne dUra karI. kavitAmAM chaMda, Aroha - avaroha, gati, laya vagerene kAraNe temanI kavitA sarajinI nAyaDunI kavinAne lakSamAM laI zrI amuka aMgreja kavionI samakakSa gaNavAmAM AvI. nahera. ravIndranAtha TAgore te tyAM sudhI lakhyuM che ke " ApanI jIe temanA viSe abhiprAya detAM kahyuM che - teoe racanAonI geyatA ane saujanya joIne mane ApanA ApaNA rASTrIya saMgharSamAM kalA ane kavitAno samAveza pratye IrSyA jAge che. emanAM gItonI gaNanA karI dezakarIne naitika mahAnatA pradana karI che.' vAsIoe temane "bhArata kokilA'nI padavI ApI. sarojinI nAyaDue jIvanano mahimA ulasita temanA kavitA saMgraha "svarNa dehalI, "jIvana ane svare gAya che. Arthara simansanA kahevA pramANe "sUraja. mRtyunI kavitAo", "kAlapakSI" vagere prasiddha che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #437
--------------------------------------------------------------------------
________________ 42 0 vizvanI asmitA sarojinI nAyaDUne rAjakIya jIvanamAM praveza paNa 1918mAM temane "homarUla lIga" pratinidhimaMDaLanA Akasmika ja gaNAya. ekavAra gopAlakRSNa gokhalee sabhya banAvI laMDana mekalyAM. tyAMthI jaliyAMvAlA kAMDa emane A zadethI prerita karyA- "ahIMyA mArI sAthe para emaNe nibhIka banI bhASaNa ApyuM. laMDanavAsIo UbhA rahI jAo ane A tArA ane parvatamALAne paNa temanI buddhi pratibhA ane vakatRtva zaktithI aMjAI sAkSI banAvI pitAnAM svapna, gIta, vicAra ane jIvana gayAM. Adarza e badhuM ja bhAratamAtAne arpaNa kare. A sarojinI bahena daDha manobaLavALAM, nikhAlasa ane pahADanI Toca para aDaga rahevAnI preraNuM grahaNa karI spaSTavaktA hatAM. prasaMga paDa umAbharI mAnavatA bhAratanAM hajAro gAmaDAMomAM sUtelA mANasone jagADe. batAvatAM-upavAsI bApUnI sevAmAM magna banI jatAM. temAM rahelA nirAzAnA aMdhakArane dUra karI AzAno ane bApune pitAnI sevAthI khuza khuza karI detAM. e saMdeza bharI gho. tamArI kavitA sArthaka banI jaze." asAdhAraNa mahilAne jelamAM jatI veLAe I.sa. A vAta sAMbhaLatAM ja kaviyitrI sarojinI nAyaDUe 1922 mAM kaheluM ke-"huM bhAratanuM bhAvi tamArA hAthamAM rASTra jAgaraNane maMtra laIne svataMtra saMgrAmamAM jhaMpalAvI sapate jAuM chuM." tyAre paMDitajIe kaheluM ke "saradIdhuM. jinI eka evI vyakti pratibhA che ke jenAmAM viziSTa gAMdhInA saMparkamAM AvyA pachI niyamita rUpe hoziyArI ane bhavyatA bharelI paDI che. jene zabdomAM rAjanItimAM bhAga levAnuM zarU karI dIdhuM. temanI vAra vaNavavI muzkela che." chaTAthI zrotAo mugdha banI jatA. koMgresamAM joDAyA pachI I.sa. 1857mAM saMpUrNa dezamAM bhramaNu karI "mahilA temaNe koMgresanI AjhAdI caLavaLa vakhate saMsthA matAdhikAra' AMdolananA sUtradhara tarIke kAma karyuM, tyAra uparanI ApattimAM nisvArtha ane nikhAlasa bhAve eka pachI pratinidhi maMDaLamAM carcA thaI ke strIone paNa umadA adhikArInI adAthI javAbadArI ane pharaja baMne puruSanI jema matAdhikAra maLavo joIe. eka sAthe upADI lIdhAM hatAM. AthI ja zrInivAsa goLamejI pariSada vakhate laMDanamAM sarojinI Ayare noMdhyuM che ke, "zrImatI nAyaDU karaDI khAtI pIDA aMgrejo dvArA pitAnA upara thaelI TIkA sAMbhaLIne athavA to manane asvastha karI mUkanArI hatAzAthI lagIre DhIlA paDI jAya tevAM na hatAM." UkaLI UThaDyAM hatAM. "huM goLamejI pariSadamAM eTalA mATe AvI che. kAraNa ke mArA netAne pUrvanA I.sa. 1925mAM kAnapura adhivezanamAM bhAratIya para AnA DahApaNamAM baha vizvAsa na hato. tethI temanAM kAMgresanA adhyakSa rUpe temanI pasaMdagI karavAmAM AvI. maMDaLane vadhu sajaja ane sabaLa banAvavA, strIonA, ahIM paNa suMdara-suniyojita bhASaNa ApyuM. I.sa. AdikALathI suprasiddha evA DahApaNane lakSamAM laIne mane 1926 mAM punaH te pada para cAlu rahyAM. I.sa. 1928mAM teo ahI pariSadamAM teDI lAvyA che." A sAMbhaLIne amerikA jaI gAMdhIjInA saMdezane pracAra karyo. ane TIkAkAronAM moM sivAI gayelAM. tyAra bAda mIThAnA satyAgrahamAM joDAI gayAM. I.sa. I.sa. 1917mAM enI besanTanA adhyakSapada nIce 1942 mAM "bhArata choDo AMdolanamAM kUdI paDayAM. ApeluM eka bhASaNa haMmezAM yAda raheze. temaNe kahela- pariNAme jelamAM javAno vAro paDI gaye. tyAM bImAra 'huM eka mahilA chuM, e mATe Apane kahevA mAguM chuM paDI javAthI ghare mokalavAnI vyavasthA karI ApI. ke jyAre tamo saMkaTamAM che, athavA aMdhakAramAM rasto 15 ogasTa 1947no divasa eka etihAsika zodhavAno hoya... bhAratIya mahilA tamArA mahAna ghaTanA banI gaI. zrImatI nAyaDU mATe svapnane sAkAra udezyane lakSamAM rAkhIne ApanI sAthe raheze" Ama karavAnI taka UbhI thaI. bhAratanI svataMtratA joIne temanAmAM kevaLa vAchaTAnuM ja mahattava na hatuM. paNa temanAmAM vaselo kavi AtmA thanaganI UThyo. temAMthI satyano raNako pragaTa thato hato. I sa. 1918mAM temaNe yUropamAM bhAratIya mahilA- bhAratIya strIonA uddhAra mATe zakaya teTalA prayatno eno pakSa lIdho. teo spaSTavaktA hatAM. I.sa- temaNe karyo che. teo paDadA prathA, nirakSaratA, daheja Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #438
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 421 prathA, dhArmika aMdhazraddhA ane rUDhio sAme laDatAM banI gayuM. mAtA-pitA temane Do. belanI pAse laI AvyA hatAM. I.sa. 1930mAM "akhila bhAratIya gayA. temaNe eka ka. salIvAna nAmanI zikSikAnI vyavasthA mahilA saMmelananA adhyakSa pade kAma karyuM" hatuM. karI dIdhI. I. sa. 1887mAM ja zikSikAnI madadathI bhAratIya nArInuM gaurava teo samajatAM hatAM. teo temane vANInuM varadAna punaH prApta thayuM. tenuM saMpUrNa kahetAM-"huM e jAti tathA vaMzanI chuM, jayAM sItAnI zreya temanI zikSikA ku. salIvAnane phALe jAya che. mATe pavitratA, sAvitrInuM sAhasa, draupadInI niSThA tathA dama- helana kelaranA nAma sAthe tenI zikSikAnuM nAma paNa yaMtInA AtmavizvAsano Adarza che." teo ravabhAve zraddhA ane Adara sAthe levAya che. temanI vyAvahArika hasamakhAM, milanasAra tathA parizramamAM vizvAsa karanArAM manovaijJAnika praNAlI keTalAMya bALakane preraNA rUpa banI che. hatAM. temanAmAM UMcA vicAro, udAratA, mamatA, sevA, tyAga, madhuratA vagere guNeno samanavaya jovA maLe che. helana kelara jevAM bALakone saMbhALavAnuM kAma, rAjanaitika, sAmAjika, sAMskRtika ane sAhityika muzkela bane che. tenI pAchaLa mahada aMze te bALakonAM kSetrane potAnI AgavI pratibhAthI prabhAvita karanAra evA mAtA-pitA ja kAraNabhUta hoya che. teo kheDa-khAMpaNa khamIravaMtAM sarojinI nAyaDa AjhAdI pachI uttara vALA bALaka para dayA mamatA ane savizeSa lAgaNI, pradezamAM rAjyapAlapade rahIne 2jI mArca 1949 nA batAve che. eTaluM ja nahIM, paNa atizaya prema pragaTa divase ApaNI vaccethI ciravidAya laI cAlyAM gayAM. karI AvAM bALakonuM bhaviSya bagADatA hoya che. helana temanI kavitA dvArA A mahAna bhArata kokilA sadA- kelarane uchera paNa A ja rIte karavAmAM Avyo sadA guMjatI ja raheze. hato. temane saheja paNa virodha thAya to te gAMDA kADha vAnuM zarU karI detAM. paraMtu temanI zikSikA ku. salIvAne helana kelara tenI khAmIone manovaijJAnika dRSTie samajIne zikSaNa je aMdhakAramAMthI prakAza tarapha dorI jAya che. saMsArane ApavAnuM zarU karyuM hatuM. thoDA mahinAmAM te temane nA badhA ja mUMgAM baheze ane AMdhaLAMne vizvAsa tathA 800 zabda AvaDI gayA. te uparAMta aMdhajananI "breilaAsthAnuM prakAza kiraNa A5nAra helana kelaranuM nAma ja lipi" paNa zIkhI gayAM. eka divasano prasaMga che ke pratIkAtmaka che. 27 jUna 1880 mAM amerikAnA eka te naLa pAse jaI moDhuM dhoI rahyAM hatAM. te samaye sAmAnya parivAramAM helana kelarane janma thayo hato. temane ka. salIvAnane saMketathI pUchayuM ke - " A zuM che ? teo bALapaNathI ja atyaMta buddhizALI hatAM. dekhAvamAM satIvAne lakhI batAvyuM ke A "voTara' che. tyAra paNa atyaMta suMdara ane AkarSaka hatAM. kahevAya che ke pachI naLane vadhAre khelI lakhyuM che. Ta. 2. temane teo cha mahine to bolavA zIkhI gayAM hatAM. 19 kaMpakalpI thaI ane te paNa va....voTara zabda belI mahinAnAM thayAM tyAre bhayaMkara bImArImAM sapaDAyAM. jyAre zakyAM. A che ku. salIvAnanI adbhuta saphaLatA ! tyA2 rogamukta thayAM tyAre te potAnI AMkhonI jAti ane bAda salIvAna temane baherA mUMgAnI zALAnI AcArya kandriyanI zakti I beThAM hatAM. eTaluM nahIM paNa sArAphalara pAse laI gayAM. temaNe paNa kramaza varNa, zabada prabhue emanI vANInuM varadAna paNa chInavI lIdhuM hatuM. ane vAkyanA uccAraNa zIkhavI dIdhAM. Ama emane Ama jANe khIlatA puSpanuM sauMdarya ekAeka naSTa kara. maLelA vANInA varadAnane yaza ku. salIvAnane phALe vAmAM Ave tema bImArIe helana kelaranuM sarvasva lUTI jAya che. lIdhuM. emanAM mAtA-pitA paNa potAnI vahAlasoyI putrInI A sthiti joI nirAza, udAsa ane du:khI rahetAM. sauthI moTI vAta e che ke helana kelarane ku. salIcha varSa sudhI te mUMgI, baherI ane AMdhaLI bAlikAnA vAnanA saMgathI AtmavizvAsanI tAlIma maLI. tenA divase nirAzAmAM ja pasAra thayA. zArIrika khAmIne AdhAre ja temane dhIre dhIre vikAsa thaze. teo joI zuM kAraNe teo kuMThita banI gayAM. pariNAme dinapratidina zakatAM na hatAM paNa temanI AMtaradRSTithI badhuM joI K haThAgrahI paNa banatAM gayAM. vAtavAtamAM temanI pratikriyA zatAM hatAM. teo kahetAM - "mArA mArgamAM bhale aMdhAruM pragaTa thavA lAgI. have temane gharamAM rAkhavAnuM muzkela che, evuM lAge paNa huM kahevA IcchuM chuM ke mArA hadayamAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #439
--------------------------------------------------------------------------
________________ 422 eka camatkArapUrNa nyAti prakAzavAna che. jIvananA mArgomAM prakAza AMkhothI nahIM. AsthAthI Tapake che. ' Ama jenA mATe je azakaya athavA asaMbhava lAgatu hatu. te AtmavizvAsa ane prayatnathI sabhatra banAvI zakAyuM. vAstavamAM teA ku. salIvAnane tenA aMtaranI kharI khAlavAmAM saphaLatA maLI. have tee atarAtmAnI AMkheAthI joI zakatAM hatAM. temane mANusAnA avAja saMbhaLAtA na hatA, paNa tenA kaMThe athavA heAThanA sparzathI te avAjane pakaDI zakatAM hatAM. Ama paNa jenI eka Indriya kAma na karatI hoya tenI anya indriya khUba ja sateja hAya che. helana-kelaranI cakSu ane karNendriyanI zakti kuMThita thaI gaI hatI. paNa temanI anya indriyA vadhAre sateja banI gaI. 10 varSanI uMmare helana-kelarane nyUrcAnI eka zALAmAM dAkhala karI dIdhAM, tyAM paNa zikSakA ane vidyAthInIonI mahenata saphaLa banI. temane jhaTapaTa aMgrejI bhASA AvaDI gaI. tyAra pachI phreMca, jarmana ane leTina bhASA para paNa emaNe prabhutva meLavyuM. 16 varSanI 'mare hAvarDa vizvavidyAlayanI mahilA kolejamAM praveza meLaLyeA. tyAM ATha varSanI kaThina sAdhanA pachI I.sa. 1904 mAM khI.e. (enasa)nI padavI meLavI. baherA, ane mUMgA helana kelara mATe kharekhara A moTI siddhi kahevAya. helana-kelare pAtAnA abhyAsanI sAthe lekhanakArya paNa cAlu rAkhyuM' hatuM. temanI jijJAsAvRtti ane temanI unnati joI aneka leAkeA khuza thaI AkaSi ta thatAM. cUnAnanA sAmrAjJI - mahArANI vikAriyA temane 'addabhuta bALa pratibhA' ane ' veAsTananu Azcaya' kahetAM hatAM. sa'pUrNa deza temane buddhizALI bALakI mAnatA hatA. grejyueTa thayA pahelAM tA - mArI jIvanakathA ' nAmanI emanI AtmakathA prakAzita thaI gaI. A AtmakathA sa'sAranI amUlya nidhi che. tenA anuvAda pacAsa bhASAmAM thayA che. A ja temanI pradAnatAne siddha karI Ape che, temane taratAM AvaDatuM hatuM, gheADesavArI karI zakatAM hatAM. nAva calAvatAM paNa AvaDatuM hatu'. ane kathAreka tarja ane pAnAM pazu ramatAM hatAM. temanI tIvra IcchA hatI ke peAtAnI adhyApikAnuM jIvana caritra lakhavuM; paraM'tu trIjA vizvayuddhamAM ghAyala sainikAnI sevAmAM sagna rahevAne lIdhe temanI icchA adhUrI ja rahI gaI. vizvanI asmitA o ke temanuM samAja kalyANunuM kArya dina pratidina vistRta khanatuM gayuM.. helana-kelara mAtra sevAbhAvI ja nahIM paraMtu svAva laMbI mahilA hatAM. ku. salIvAnanI niSThA tathA sevA parAyaNatA joI ne temane thayuM ke hu" jaladIthI svAvala bI anIza. temaNe Arthika dRSTie svAvalaMkhana svIkAryuM.. tema ja dIna-duHkhI ane asahAyanI sevA karavAnuM kAma upADyuM. temanI buddhinI kuzAgratA eTalI badhI hatI ke 12 varSanI umare eka cA pArTInuM AyeAjana karI apa'ga khALakA mATe 200 DAlaranA phALA ekatrita karyA. 13 varSanI umare dha nAgarikA mATe eka pustaka lipinI sthApanA karI. eka patrikAmAM temanA lekha chapAyA hatA. jenA para temane 5000 puraskAranA maLyA paraMtu A paisAnA upayAga peAtAnA mATe na karatAM amerikA adhanidhi' nI sthApanA mATe karyAM. tyAra bAda te aMdhajanAne lakSamAM laI ne satata lakhatAM ja gayAM. helana-kelara cha vakhata tA samagra vizvanI mulAkAta laI AvyAM. bhArata yAtrAmAM je phaMDa bheguM thayuM tenA parathI 'helana kelara TrasTa 'nI sthApanA thaI, jApAna yAtrAmAM traNa karoDa pacAsa lAkhanA phaMDaphALA thayA te temaNe tyAM ja aMdhajaneA mATe ApI dIdhA. apa'gA mATe kalyANa kendro zarU karavAnA hetuthI te deza-videzanI zALAo, kolejo, sasthAo, thiyeTarA, bhASaNa gRhomAM tema ja holivUDamAM paNa jaI AvyAM. arthAbhAvane kAraNe ja teo vibhinna sthaLe jaIne phaMDa ugharAvatAM. pAtAnA jIvana para AdhArita ' mirekala varkara ' mUka philmamAM ' temaNe pAte bhAga lIdhA hatA. helana-kelare amerikAmAM netrahIna leAkeA mATe navA niyama banAvyA. temanI preraNA meLavI keTalAya netrahIna--sa'gItajJa, prazAsaka, pava tArAhI vagere anyA che. yuddhamAM ghAyala, vyathita leAkeAne teo AzvAsana ApatAM ane premathI temanI sevA karatAM. emaNe kahelu che ke thAya na vicArA ke tame asamatha che. sIdhA UbhA rahI sasAramAM temanA sAmanA karo. apa'ga hovu' te aparAdha nathI.' AvAM AzvAsanathI apagAne preraNA maLatI, nirAzAmAM AzAnA saMcAra thatA. Aje AvA aneka apaMgA zikSA grahaNa karI svAvalaMbI banavA lAgyAM che tenu mukhya zreya hennana-kelarane phALe jAya che.
Page #440
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 helana-kelaranI vakatRtva zaktimAM evu jAdu hatuM ke sAMbhaLanArA prabhAvita banI jatAM. temanu' samagra jIvana paNa preraNAdAyI hatuM. 80-82 varSanI uMmare paNa teo 10 thI 12 kalAka kArya karatAM hatAM. pratyeka patranA javAkha breIla lipimAM TAipa karI mAkalatAM. sAhityika racanAonA breIla lipimAM anuvAda karatAM. ekI sAthe lagabhaga 6 'mAsika patrikAe 'mAM breIla lipinu kArya teo saMbhALatAM hatAM. temanuM samagra jIvana dezakALanI sImAne oLaMgI mAnavatA, sevA ane pavitratAnuM pratIka banI gayuM. temanA jIvanamAM temane rASTrapati Trumena, AlabarTa svAiTjhara, mArka Tvena, barnADa zeA, ravIndranAtha TAgAra; gAMdhIjI, naherUjI vagere taraphathI sneha sanmAna maLyu' hatu' te paNa mAru saubhAgya ja kahevAya. helana-kelaranuM nAma ja caiAti pradAna karavAvALuM banI gayu. te temanI jiMdagInA aMtima be varSa pathArIvA rahyAM. pahelI jUna 1968 nA divase temaNe pRthvI parathI vidAya lIdhI. temanA pArthiva deha nAza pAmyA paNa tenAM kAryo temane hamezane mATe amara rAkhaze. mAnava jAtinA mahAnatama mitra' tarIke aneka zraddhAMjalie emane ApavAmAM AvI. saMsAranA apagAne svAvalakhI banAvavA te ja temanI sAcI zraddhAMjali gaNAze. upasa'hAra A mahAna mahilAomAM nArI jIvananu je vaividhya ane zakti sabharatA che tenu pAna karatAM tRpta thaI javAya 423 che, saMsAramAM strI eka adbhuta zakti che, aneka prakAre emaNe kalyANanI gaMgA vahAvI che. eTale ja kahevAmAM Avyu che keH-- temanI smRti zakti tIvra hatI. ekavAra kaiAInAya paricayamAM AvyA pachI teo temane kadI paNu bhUlatAM nahI'. mArka Tvene eka vAra kahyuM hatu ke- helana-kelara, jona A pachI sa'sAranI sarvazreSTha mahilAmAM che. ' aneka vidyAlaceA taraphathI temane DaeNoNkTareTa 'nI DigrI apAI che. aneka rAjyAe temanI 'sarvocca nAgarika'biradAvI che. tA a Mgreja kavie She is a temple kahIne nArIne nArAyaNI svarUpa kahIne bhAratIya kavioe tarIke gaNanA karI che. ghaNIvAra sAcA prasage| ane ghaTanAe kalpita kissAo karatAM paNa vadhAre Azcayajanaka hAya che. helana-kelaranA jIvananI ghaTanA paNa tevI ja che. te svayaM joI zakatAM na hatAM; paNa temaNe dekhatAM leAkeAne vAstavika dRSTi pradAna karI che. strIne madira sAthe sarakhAvela che. hindI kavi jayazaMkara prasAde tene zraddhA svarUpamAM varNavatAM kahyu' che keH-- strI kanyA bhaginI prasu, daivI krayAnI khANu nArI jagata vidha vidha svarUpa, karatA sadA kalyANu, mahilAoe kevaLa sAMsArika samadhAmAM geAThavAI ne ja A jagatanuM kalyANu nathI karyuM. paraMtu joIe chIe, tema peAtAnI buddhi zaktithI ane bhAvanA bhaktithI paNa mAnava saskRtine eka kadama AgaLa vadhArI che. jagatanA itihAsamAM bhaginI niveditA, mA zAradAmaNu devI, agAthA krisTInuM pradAna ananya raheze. mIrAMbAInA pada ane bhArata kokilA sarojinInA TahukAra vizva khAgamAM mAya ane prasannatA bharyAM guMjyA karaze. meDama ghurInI vaijJAnika zeAdhA duniyAnA vaibhavane sadA akhaDita rAkhyA karaze! leAka sAhityamAM te tyAM sudhI kahevAyuM che ke strI nakhamAM paNa samAya ane AkAzamAM phelAtAM, AkAza paNa ochuM paDe evI e zakti che. 'nArI tuma kaivala zraddhA hai| vizvAsa rajata naga pagatala me', pIyUSa srota-sI bahA karI jIvana ke sudara samatalame', ' sakSepamAM nArIne mahimA magAdha che. te nara ratnanI khANu che. pratyeka nArI vividha svarUpe, mauna bhAve peAtAnI pharajo adA karatI hoya che. kathAreka sevA-mUrti, kayAreka tyAgamUrti, kanyAreka mAya mUrti, kayAreka zIlamUti ane pratyeka nArI bhaginI, jananI ke patnInA rUpamAM balidAna nI devI haiAya che. Ama nArI jIvana parama upakAraka che, zItala che. zItalatA pradAna kare che. ahI' aMkita karavAmAM Avela mahilAonAM jIvana ciratrA gujarAtane ghara AMgaNe UcharatI yuvAna mahilAone preraNArUpa banI rahe evI aMtaHkaraNa pUrNAMkanI zubha--bhAvanA !
Page #441
--------------------------------------------------------------------------
________________ 424 vizvanI amitA wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww yang HLIO ... Gram : FANBEARING Phone S323250 324338 mahArAjA sTIla proDakaTasa menyuphekacararsa opha nena megneTIka, sTenalesa sTIla supara kalITI Tebalaversa sonu meTala korporezana minimumininiiiiiiiiiiiiiiiiiiii Quality & Precision Bearings Write to : Phone : 362889 SONU METAL CORPORATION S BHARAT TRADING COMPANY (Estd. 1943) Direct Importers & Stockists Of 3 SKF, RHP, FAG, FAFNIR, INA, ZKL, FLT & USSR BEARINGS Sole Agents For Ferrous & Non - Ferrous Metal Merchants Stockists & Dealers in : Industrial Raw Material, Stainless Steel, Copper Brass, Aluminium, Pipes, Sheets, Rods, Wires, Strips, Bronze, Gun Metal, Phospher Bronze, Monel, Nickle, Refrigeration Copper Tubing Etc. 200 - 206, Chintamany Building Gulalwadi, 2nd Bhoiwada Naka, Bombay - 400 002. Post Box No. 2104 W Hydrel (Switzerland) Needle Roller Bearings Authorised Stockists For mn m SKF, NBC, IBC & UNIMAC BEARINGS 69, Nagdevi Cross Lane, BOMBAY-400 003 WITH BEST COMPLIMENTS FROM A WELL WISHER Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #442
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 25 Colos, SIGN PENS (OPTIMATE GROUP PRODUCT) The beauty of being colourful. A little colour or lots of it... with Colo Sign Pens your work or message will stand out distinctively and attract attention. Colo Sign Pens are the best available because they are manufactured with German collaboration and to withstand use in Indian conditions. Colo Sign Pens write smooth and without fading. Are available in a choice of 12 - 18 colours. ONLY Colo SIGN PENS GO 2-5 KMS. IN NON-STOP WRITING COLO SIGN PEN COLO SIGN PEN Colo Products includes * Fountain Pens * Ball Pens * Sign Pen Inks Ball Pen Refills & Jotter Refills * Water Colour Pens Manufacturers : * Marking Peng CHANDRA INDUSTRIES Old Nagardas Road, Andheri (East), Bombay-400 069 Tel: 573461.2. Telex: 011-4397 CHANDRA Jain Education Intemational
Page #443
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA S 379397 Resi, 576980 562204 Office 379377 INTERNATIONAL ORGANISERS Dealers in : Mild Steel, Tool & Alloy Steel 24 Reti Bunder, Darukhana, BOMBAY-400 010 HAKOBA EMBROIDERIES C. P. Tank - Colaba - Vile Parle - Malad Jain Education Intemational
Page #444
--------------------------------------------------------------------------
________________ saharbhaya bhAga SAVANI TRANSPORT PVT. LTD. Grams SUPERSTYLE Administrative & Head Office: Broadway Shopping Centre, 2nd Floor, Dr. Ambedkar Road. P. B. No. 5612, Dadar, T. T. BOMBAY-400 014. With Best Compliments From VALIA & COMPANY Leading Cloth Merchants. Dadar, T. T. BOMBAY-400 014. 47 Phone: 445579-445705 Phone: 440801 427
Page #445
--------------------------------------------------------------------------
________________ 428 ~ M/S. P. D. BUILDERS 379, S. V. Road. "Priti" Building Vile-Parle BOMBAY-400 056 With Best Compliments from M/S. P. D, CONSTRUCTION "Priti " 379 S. V. Rood. Vile Parle BOMBAY-56 AS. wwww vizvanI asmitA
Page #446
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI prAkRtika prANI saMpatti -prA. caMdrakAnta eca. joSI akiMcana" prakRti-praNaya - AcAryazrI vinobA bhAve kahe depaka, kALIdevI, pi tathA nIlakaMTha mukhya che. e badhA che ke " prakRtinI godamAM ja khelyA karo !" AcArya surIlA gAyaka che. rajanIzajI te prakRtine ja sarvoparI gaNe che. AsamAnanI Aje paNa tibeTamAM cokkasa sthaLa para ghaNuM badhA vRSTine divya jalano abhiSeka kahI zakAya. je prakRtithI pakSIo sAmUhika AtmahatyA kare che. emIla dA~Ima Dare che tene prakRti takalIpha pahoMcADe che. je prakRti sAthe nAmanA mahAna samAjazAstrIe te AtmahatyA para ekAkAra ane otaprota thaI jAya te ja prakulita ane "Suicide" moTuM pustaka lakhI nAMkhyuM ane svahitavAdI prasanna rahI zake. khullA AkAza nIce mANase dararoja AtmahatyA, zahidIthI oLakhAtI parahitavAdI AtmahatyA thoDo samaya to gALavo ja joIe. pAMca tolA AkAza, ane Arthika kAraNosara thatI enomI AtmahatyA evA cAra tolA havA, traNa talA prakAza, be tolA pANI ane traNa prakAre pADayA che. paraMtu pakSIonI A sAmUhika eka tolo anAja khAvuM joIe-je anaMta AkAzanuM AtmahatyAne prakAra ke haze? koI hajI tenuM rahasya sevana kare che tene mATe badhA prakAranAM AnaMdanAM dvAra khUlI jAya che. ukelI zakayuM nathI. saMskRtamAM "kha" eTale AkAza. jyAM "kha" - jaLacarenI UMgha - mAnavamAM bALaka 22 kalAka AkAza sulabha che te sukha che ane tyAM AkAza dalabha ane pukhtavayanI vyakti ATha kalAka sAmAnya rIte UMghe che. che te duHkha che. prakRtinAM lADakavAyAM hovAne mAtra hAthI game teTalo zrama kare chatAM tene aDadhe kalAkanI mANasano ja IjAro nathI. pazu-paMkhI, prANIo ane UMgha basa thaI paDe che. jaLacaromAM vahela, sIla, malAvanaspati paNa A AnaMdanAM sahabhAgIdAro che. temane riyA, valasa, Dugega ke dariyAI gAya e badhAM jaLacaro, paNa ApaNuM jevI ja jijIviSA, AhAranI tathA phekasa ane AMcaLavALAM che tethI teo pANInI sapATI UMghavAnI Teva vigere hoya che, te badhAne abhyAsa ghaNuM para paNa UMghI zake che. vahelA te moTe bhAge e rIte ja ja rasaprada che. UMghatI jovA maLe che. paraMtu phesAne badale cUIvALAM mAchalAM, tathA anya jaLacaro e rIte UMghI na zake. jijIviSAH- ApaNane maLatI ja jijIviSA ane gati daramyAna mAchalAM meMthI pANI laIne cUI vATe bahAra sahanazakti A pathaprANInI suSTi dharAve che. amerikana kADhe che. A kriyA daramyAna cUI pANImAMthI prANavAyu zoSI, pakSIzAstrI Do. ema. I. vIgahAma jaNAve che ke le che. tethI je heraphera na kare te prANavAyune puravaTho mArA gArDanamAM eka robina pakSI dararoja Ave che. satata maLe nahi. AthI mAchalI thoDIka kSaNo sthira rahe tene peTa ane pIThanI ArapAra aDadho iMca jADI DALakhI e ja tene ArAma ane UMgha che. ekaveriyamanI khUcelI che; ghaNIvAra te mukta kaMThe saMgItanI surAvalio mAchalI eTale ja sthira rahetI hoya che. cheDe che. eka divasa rIbIna acAnaka adazya thaI gayuM. pakSIo tathA prANIonI bhASA - kolAhala, be varSe te pAchuM AvyuM. tenA lagna thaI gayA hatAM. kalarava, guMjana vi. jevAM vizeSaNe ApaNe prANIsRSTinI bhASA. ke bagIcAmAM mALo bAMdhIne teNe ghara vasAvyuM." kevI mATe vAparIe chIe, paraMtu A bhASAnA keI artha saMketo ajaba jijIviSA! robIna ApaNuM dezamAM jovA nathI che kharA ? bhASAmAM traNa rajUAto hoya che. potAnI maLatAM. tenAM pitrAIo gujarAtamAM jovA maLe che. temAM jAta mATe AvI rahenArA bhayanA saMketa mATe ane koI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #447
--------------------------------------------------------------------------
________________ 430. vizvanI asmitA sAmAnya saMdeza pahoMcADavA mATe. ghaNuM karIne pitAnA dhImuM nRtya dUranA sthaLanuM ane jhaDapI nRtya najIkanA cArA ke AhAra prApti viSenI vAtonuM temAM prAdhAnya phelonuM sthaLa batAve che. cokakasAIthI gaNatarI karIne jovA maLe che. gadha, AkAra, dazya, davani vi. temanI temaNe to tyAM sudhI jaNAvyuM che ke 15 sekanDamAM 9 bhASA mATe nimitta bane che. saMjJA dvArA thatI vAtacIta vartuLo ghUme tyAre 330 phITanA aMtare, be ja vartuLa samajavA mATe saMjJA vAparavAmAM muzkelI naDe che. mAnava. dhUme te 3710 mAIla dUranuM sUcana ! parAgarajanA eka bhASAnuM anukaraNa karanArA pipaTa jevA pakSImAM keI nAnA aNunI tathA sAthe pharasanuM nAnuM biMdu e upahAra AMtarasUjha ke koThAsUjha nathI hotI, mAtra nakalanuM tattva tarIke lAve che jethI pupAnI jAtane khyAla AvI hoya che. khorAka, pANI, tApa, ThaMDI jevA mAnavabhASAnA zake! kudaratanuM keTaluM kAmaNa! zabdanI mAhitI ke uracAraNa evuM temanI pAse kaMI ja nathI hatuM. zabdonA arthathI nahi paraMtu ivani sAthe 1794nI sAlamAM AvuM ja cAmAcIDiyA aMgenuM che. nA saMkalanathI teo cokkasa rIte varte che. AzaiIsa aMdhArAmAM UDavAnI temanI Adata hoya che. eka ITAlInA katarA game teTalA capaLa hoya chatAM bhASAnA arthaghaTana vijJAnike tenA para ghaNA rasika ane romAMcaka prayogo para te nathI ja cAlatAM. rAdhanA phera nAmanI eka karelA. eAraDAmAM chatathI jamIna sudhI jALa goThavI tenI AdheDa strIe potAnI sAthe pAMceka varasa mATe sIla dorInI vaccethI cAmAcIDiyAnI pAMkho pasAra thAya prANI rAkheluM. amuka zabdonA sUcananI sAme e sIla teTalI dUra rAkhI. A dorIne cheDA para nAnI surIluM 35 prakAranI AMtarika kriyAo karatuM hatuM. saMgIta Ape tevaDI ghaMTaDI goThavI dIdhI. cAmAcIDiyA ne dAkhala karI bAraNuM baMdha karyo paNa pAMkhonA avAja, dhvaninA taraMgonI ja temanA para asara UbhI thatI meTAno sUsavATa, pavanane phaphaDATa AvyA paNa bela be ja hoya che. thoDA bhAvasUcaka pratIke paNa samajI zake kharA. vAra vAgI! kAraNa spaSTa hatuM. derI sAthe cAmAcIDiyuM A mATe 1949 nuM varasa mahattvanuM gaNAya che. kAle athaDAtuM ja na hatuM. 1794 thI 1920 sudhInA lAMbA na kI nAmanA vijJAnIe 35 varasanA prayatno pachI gALAmAM AvA aneka mamani ukela zodhavAnA prayAso madhamAkhInI bhASA viSe potAnuM saMzodhana rajU karyuM thayA che. hatuM. halanacalana ane gaMdha dvArA temane bhASAvyavahAra mANasa karatAM paNa vadhu sUkSama dhvani AMdalano cAle che, zabdo dvArA nahi, evuM temanuM maMtavya hatuM. e rIte bahArathI pharIne AvelI madhamAkhI madha maLI cAmAcIDiyuM grahaNa karI zake che. sonAra yaMtra jevI ja rahe tevAM pupa kyAM, kaI dizAmAM ane potAnA sthaLathI tenI zakti hoya che. sonAra yaMtra sTImara para rAkhavAmAM keTale dUranA sthaLe prApya che tenI mAhitI lAvI zakatI Ave che. te samudranA taLiye rahelI hoya te sabamarIna tenuM aMtara vi. nI TImanA kepTanane khyAla ApatuM hoya che. tenI AturatA pUrvaka rAha joIne beThelI bIjI rahe che. A spaMdane ke AMdolano sekanDa dITha vaza hajArathI madhamAkhIonuM jhuMDa tene ApaNA pramukhanI mAphaka vadhu hoya to emanI gati avAja karatAM paNa vadhu madhyamAM sthAna ApIne mAna Ape che. aMgrejI AThaDAnA AkAramAM je e madhamAkhI nRtya kare te badhI gaNAya che. jyAre ApaNuM cAmAcIDiyuM te AvA ardhAlAkha AMdolanono upayoga kare che. temAMthI dareka se bAjue madhurasavALAM bharacaka phela che tevA saMketa samajavAno rahe che. pachInI bIjI madhamAkhIo hAtha taraMge TUMkA uddagAranA svarUpamAM pragaTa thatAM hoya che. A paDaghA cAmAcIDiyAnA karNapaTa para paDatAM ja vastunuM jhAlI rahe kharI! je madhamAkhI sIdhI rekhAmAM AgaLa kada aMtara kakyAreka te svarUpa ke gaMdhane paNa prayAsa pAchaLa jAya te phele dUra che tevuM sUcana maLe che, meLavI le che! je deDatAM doDatAM urapradeza vALatI jAya te dUra paraMtu ghaNA mATe puSpajo prApya che tevA saMketa parathI Ama chatAM ATaluM jANIne ApaNe kaMI gaurava laI ghaNuM mAkhIoe javuM paDe che. urapradeza na vALe zakIe tema nathI. hajI to ghaNAM rahasyo ApaNe ukelake dhIme vALe to ghaNI mehanate ochAM puSpo maLe vAnAM che. pUMchaDI pachADanAra sarpa, camakatA Agi, tema che. jIsI mAtha nAmanuM phUluM e badhAM 2hasyaledI ja che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #448
--------------------------------------------------------------------------
________________ 6 saMdarbhagraMtha bhAga-2 431 be-be mAIlanA aMtare rahelA jIpsI metha vAto ahIM jovA maLatAM temAM have ghaTADo thato jAya che yu. karI zake che tathA samajI paNa zake che. eka romAMcaka esa.e. nA pakSI niSNAta zrI TelphI ke. meyaranA jaNAvyA prayoga karavAmAM Avelo. eka mAdAne pIMjarAmAM rAkhI pramANe vizvabharanI 30,000 jeTalI pakSInI jAtemAMthI e pIMjarAne vRkSanI DALa para laTakAvavAmAM AvyuM. tenA 250thI paNa vadhu jAte A kevaladevadhanA vihagA2NyamAM narane be mAIla dUra laI jaIne choDI devAmAM Ave. e daSTigocara thatI hatI. madhya eziyA tathA sAIbirIyA dhIme dhIme dizA pakaDIne UDato UDato mAdA-pitAnI jyAre ogasTathI mArcanA gALAmAM kAtila susavATA priya patnI pAse pahoMcI gayo. kevI rIte haze? tenA mAratA ThaMDA pavananI asara nIce AvIne himAcchAdita moDhA paranA vALa ke mUchanI laMbAI InphAreDa ke adho. banI jAya che tevI sthitimAM huMpha meLavavA A rakta taraMga jeTalI ja hoya che e bAbatamAM kaMIka pakSIono kAphalo bhAratamAM AvI caDe che. potAnA anusaMdhAna hovuM joIe ema mAnI zakAya. e ja mAdarevatanamAM anukULa vAtAvaraNa UbhuM thavAnI gaMdha paNa rIte eka ToLAnI aMdara hAthIo paraspara vAtacIta karI temane AvI jAya che ane pharI pAchAM gujatAM, kalarava ne samajI zake te mAnI zakAya paraMtu eka ToLuM bIjA karatAM jatA rahe che. keTalI spadanazIlatA ! ! bharatapuramAM ToLAthI jyAre mAIlenA mAIla hara hoya tyAre vAta A kalaravane Tepa karavAnI pravRtti satata dhamadhamatI rahe kevI rIte karatA haze ane samajatA haze tene mAtra che. epana bila sToka, penTaka sTAka, rojhI posTara, jaLaTelipathI ne camatkAra kahevo raho ne ! kAgaDA, kauMcapakSI, vRkeka, bagalA, haMsa, jaLakUkaDI, vAga Tela, bataka, bAja, garuDa, bulabula, tetara, cAtaka, zAhamRga, jarmana dArzanika nizaie to cAra pagavALA jAnavara gorIyA, cakravAka, sena cakalI ane keTalAMye bIjA nAmI karatAM be pagavALAM jAnavarane vadhAre krara kahyuM che. anAmI pakSIono samUha AvI caDe che. sAIbiriyA, - leboreTarImAM prayoga mATe rAkhavAmAM AvelA ane raziyA uparAMta osTreliyA khaMDamAMthI, silona TApumAMthI, tyAra pachI navA janmelA uMdaronA eka be IcanI nepAla jevA sarahadI rASTramAMthI, maMgoliyA aphadhAnIstAna, sAIjhanA baccAne kevI krUratAthI naMbara ApavAmAM Ave arabastAna, sIrIyA, AphrikA, IrAka, jorDana vi. dezanAM che. basanA kaMDakaTaranA paMca jevA ja mazInathI tenA pakSIo paNa UmaTI paDe che. A mAIgrezana barDa niSNAto. kAnamAM kANuM pADavAmAM Ave che. cAre paganA ekeka mATe kutuhala, IntajArI ane rahasyane viSaya banI gayAM nakha kApI levAya. te badhAno saMketa ekama, dazaka, se, che. hajAro mAIlathI AvavuM, pAchA javuM, bhUlA na paDavuM, hajAra vigere hoya che. pitAnA naMbara parathI ja tene vAtAvaraNanI cokasAI bharelI pahecAna e mANasanA jJAnane amuka naMbaranuM pAMjaruM maLe che. paNu vAmaNuM banAvI de che! ApaNuM vizvavikhyAta pakSI niSNAta Do. salImaalInI rAhabarI heThaLa pakSIone pakSIonAM vihAradhAme ane prANuonAM kaDI paherAvavAnA yajAyelA kAryakramamAM vicitra anubhavo. abhayAraNyo - thayelA. AjanI udyogapradhAna saMskRtie pradUSaNanuM je aniSTa UbhuM karyuM che te mAnavajAta, prANI jAta aDadhA lAkha jeTalAM pakSIomAMthI pasaMdagInA dhoraNe pakSIjagata ane aitihAsika ImAratonA astitva mATe ghaNAM upara cihno aMkita karavAmAM AvelAM. 1969nI navamI jokhamarUpa sAbita thayuM che. vizvanAM vikhyAta saudarya. phebruArInA divase veMTIla cakalIne page kaDI paherAvIne dhAmo, vihAradhAma bhayamAM mukAyAM che. temAM rAjasthAnanuM uDADI mUkavAmAM AvI. te traNa mahine 11 menA divase kevalAdevadhanAnA pakSI vihAradhAma paNa sapaDAI gayuM che. A sthaLathI lagabhaga sADA cAra hajAra ki.mI. dUra pANIno jaththo ocho thatAM ja saMvedanazIla pazuonI AvelA soviyeTa dezanA misaka sthaLethI e hAtha lAgI, AgamananI saMkhyAmAM moTo kA5 mukAI gaye. mathurA hatI ! moskomAMthI sAmI bAjue paNa kaDI paherAvIne riphAInarI tene mATe saMkaTa samAna banI javAnI. tenI sAthe mokalAyela cakalI ahIM maLI AvI. e pahelAM 1968 phatehapura sIkI ane tAjamahAla jevI imAratonI paNa nA varasamAM 16 phebruArInA divase TagarI zolavarane kamaLatI besI gaI che. vizvanAM ati durlabha pakSIo kaDI paherAvyA pachI te 13 mahine 69 mAM 19 mArcanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #449
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asimatA 432 divase samarakaMdamAM maLI AvI!! e ja pramANe 26 sArasanuM thanaganatuM nRtya, sugarI tarIke taLapadI bhASAmAM cakalI to vaLI 6000 ki.mI. dUrathI maLI AvI. oLakhAtu hakIkate sugRhI nAmanAM pakSInI bhavana nirmANa temanA jaNAvyA pramANe bahAranAM keTalAMka pakSI te vimAna- kalA, pradhAne jevAM baMgalAnAM pAkhaMDa, piyu piya nI gati sAthe barobarI karI zake teTalI uDDayana kSamatA pukArate bapaiyA, nazAbAja svaranI kinnarI kokilA, sena dharAve che daSTAMtarUpe abAbIla pakSI kalAkanI sAMTha eTale ke cakalInI bahu gavAyelI kajarALI AMkhe, cAtakanAM smaraNa miniTanA eka mAilanI jhaDape UDatuM hoya che. plAuvara gIte mANavAno anero lahAvo che. kalApI kahe che ne ke pakSI eka ja uyanamAM 2000 mAIlanuM aMtara kApIne " mANyuM tenuM smaraNa karavuM eya che eka lahANuM ApaNane acarajamAM nAkhI de che. - e ApaNA bulabulane zrI kamudamohane jyAre bharatapuranI mulAkAta lIdhI lagabhaga maLato dekhAva dharAve che. tyAre " Bharatpur: Paradise Lost" nAmane lekha A vihAradhAma pAchaLa bharatapuranA rAjavIonI lakhI nAMkhyo. ane jaNAvyuM ke " The Birds are koThAsujha ane nisaga prema paDelA che. 11 ci.mA.nA vistAra- leaving and battle against drought is in." mAM patharAyeluM A pakSIdhAma ATha dazakAthI astitva dharAve keTalI vedanA ! che. temAMthI lagabhaga aDadho vistAra jaLAcchAdita rahe che. A vihAradhAmanuM mULa nAma Ghana Keoladev sviTajharlenDanA leIka projekaTanuM anukaraNa karIne kRtrima che ghana eTale gIca jaMgalanA arthamAM ane vacce sarovaranuM paNa nirmANa karAyuM che. jaLakUkaDIne vyApaka AvelA maMdirane lIdhe keolAdeva che. Aje tyAM puSkaLa zikAra pracalita hato. itihAsa e vAtanI gavAhI Ape bheMso caratI dekhAya che. tyAMnA geIma rDana paMDita che ke 1938nA varasamAM tAtkAlIna vAIsaroya lorDa sIMgha ane kumudamohana vacce thayela praznottarI vAMcIne linalithagonI TIme 40 thI paNa vadhAre baMdUkonI madadathI vicAramAM paDI javAya che. bacapaNathI tyAMnA jANakAra evA 4000thI vadhu pakSIone sotha vALI dIdho hato. A banAvothI eka prakRtivida zrI rAjasiMdha paNa A ja mata dharAve anakapita thaI javAya che. Akhare 15 varasa pahelAM 65 nI che. temanA mate bheMsa carANa thoDe aMze jarUrI kharuM 13 mArce tene rASTriya pakSI vihAra jAhera karAyuM. Aje paNa amaryAdita carANu ghAsane, jalavistArane nukasAna te tenuM saMcAlana ghaNuM paddhatisara cAle che. tenA keTalAka kare che. keTalAMka raDyAkhaDakyA prakAranAM pakSIo mATe e ghaNuM vibhAgomAM abhayAraNya paNa che. savAI mAdhopurathI ja moTuM jokhama UbhuM kare che. dA.ta. 300 jeTalA ja lagabhaga dazeka mAIla dUra AveluM vAgha mATenuM bhaMbheranuM jovA maLatA sAIberiyana kuMja cAInAnAM beraheDeDa gIjhI, abhyAraNya kadAca kadamAM nAnuM haze paNa saudaryamAM apra- madhyaziyAnAM -bega gIjha e badhA bharatapuranAM ziyALAtima che. bIjA vibhAgomAM naukA vihAra, kiMkaravana, mArIca nAM mulAkAtI mahemAna pakSIo che temane ahIM anuvana, kadamakuMja, varAhavana, lavaNamudrA, saMghanizimAM, kaeNca kuLa vAtAvaraNa ane poSaNa maLI rahetuM temAM muzkelI sAgara, haMsa tathA mAnasarovara, cakavA cakavI, pAIthana UbhI thaI che. piInTa, nIlatAla vi. gaNAvI zakAya. penTeDa sToka 5000 jaMgalI cokhA, ghAsa, heIncA jalapoyaNAM, kamaLa ki.grA. jeTalI cepakIlonI mAchalIo khAI jAya che. e ane bhAratIya mathA vi. temane maLI rahetAM. dara varase mAchalIo paNa ahIM ja maLI AvatI jovA maLe che. 14 ki. mI. nA vistAramAM traNathI cAra phITa pANI pakSIo ja nahi paraMtu abhayAraNyamAM kALAM haraNa, bharAI rahe che. e badhAmAM pratikULatA UbhI thatAM pakSIo cittA, sAMbhara, zItaLa, nIla gAya. muzkelImAM mukAyAM che. jo ke AjanA DemanA daravAjA vi. saudaya upAsaka ane prakRtipremI mATe ahIM bolIne thoDuM pANI mokalIne sagavaDa sAcavI levAya che. akhUTa preraNAne dhadha jANe ke vahyA ja karatA hoya che, e varasa pahelAM AUDUBON sosAyaTI ane yu. esa. jIvavijJAnIone prajanananI citra vicitratA jovA maLI e. nA nezanala vAIDa lAIpha pheDarezananI bharatapuramAM rahe che. sauMdarya pipAsu AMkhane haMsanI madasmatI bharelI kenpharansa maLI hatI. ane pANInI kSAratAne A mATe cAla, cakalA-cakavInI kAvyamAM sAMbhaLelI paraMtu nahi javAbadAra gaNAvAyela hatI. mathurA oIla riphAInarInI anubhavelI viraha vedanA, jaLakukaDInI DUbakI dAvanI lIlA salphara DAyoksAIDanI paNa pratikULa asare noMdhAyela che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #450
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga---- sAIkhiriyana kuMja, rAjhI pelIkana, reDa kresTeDa peTakArDa ane grIna senDa pAipara mATe e bhayajanaka nIvaDayA che. ane chelle jaNAve che keH It would be a pity indeed if this pardise of nature is allowed to become a jeyune jungle, Bharatpur must be saved." vizvanAM je agatyanAM cAra surakhAba nagarI che temAM kacchanuM mATA raNanuM surakhAmanagara ke ' heja' nA paNa samAveza thAya che. AkhuM' mATu' raNa kaccha ne uttara tathA pUrva dizA tema ja agni khUNAmAM vITaLAI vaLelu che. ane tenAthI nAnu` tathA mATu raNa ema e vibhAgeA paDe che. sidha ane kaccha vaccenA vistRta pradeza mATA raNu tarIke oLakhAya che. jyAre nAnu` raNa kacchane gujarAta tathA saurASTra sAthe joDe che. kALA DuMgaranI geAdamAM raNakadhI para nIravAMDhanI pUrNAMmAM dazathI bAra ki.mI. nA aMtare A surakhAbanagara vaseluM che. A nagaranAM pratyakSadarzana ane prasiddhinu prathama zreya kacchanA mAjI rAjavI kuTu'banA vaDA zrI kheMgArajIne phALe jAya che. prakRtipremI rAjavIe tene prakRti niSNAtAnu' pratyakSa kendra banAvyuM. tenuM bhArata sarakArazrInA mAhitI khAtAe " agana p'khI" dastAvejI citra anAveluM; paraMtu ahI' sarakhAmanA prajanana mATe vyavasthita sagavaDa nathI, vaLI viziSTa mALA paNa baMdhAyA nathI. tyAMnA kAdavamAM avazeSo jevA maLe che. kAdavanI bhUMgaLI dvArA AkarSaka mALA bAMdhe che. ekI sAthe khaMdhAyelA saMkhyAdha mALAomAM zilpa paNa jovA maLe che. varSAnI meAsama pUrI thatAM spena, mADAgAskara, yuropIya taTa pradezo tathA eziyAI dezezamAMthI surakhAba UmaTI paDe che. 1974 nI salImaalInI mulAkAta vakhate temaNe AphrikAnA kinArethI AvatAM hAvAnu. nAMdheluM che. jAnyu. IMDA mUke che. surakhAbane ja yAyAvara. rAjasthAnanA pradezanI mAphaka kacchanA moTA raNanA vistAranI narsIMga ka sajIvatu' sarvekSaNa karAyu che. madhya tathA pazcima eziyA ane sAIiirayAnA bhaugeAlika pradezamAMthI ziyALe pasAra karavA mATe AvatAM phlemiMge vizvavikhyAta banyAM che. unALAmAM pAchA mAdare vatana jatA rahe che. tethI A vistAra ghaNA samayathI pakSIniSNuAtA tathA prakSIpremIonu` AkaSaNu ke'dra banI gayela. A pradezanu Jain Education Intemational. 433 hulAmaNuM nAma ja surakhAmanagara apAyeluM che. paraMtu kaThinAI bharelA kacchanA raNapradezamAM dareka sthaLeAnA sapa muzkela khanI jAya che. tethI vimAnI sarvekSaNa jarUrI khanI rahe che. A surakhAba pakSIonA rasaprada abhyAsa embe necarala hisTrI seAsAyaTInAM adhyakSa salImaalI 25-30 varasathI karI rahyA che. A pakSIone yAtrAmAga atyAra sudhI pazcimamAM siMdhukhINu ane pUmAM brahmaputrAnI khINanA manAtA. sAmAnya rIte himAlaya yAtrAe bAda e pravAsamAga vAyA himAlaya gaNAvA mAMDayo. De. salImaalInI rAhabarI heThaLa elyuminiyamanA naMbara ane nAma vALI kaDI pakSIone paherAvavAnA kAryakrama rAmAMcaka banI rahe che. DA. salImanA jazuAvyA mujaba temanAM embe khAtenA nivAsasthAna para varasanI 11mI sapTembare ja eka pakSI niyamitapaNe AvyA kare che. hiM'geALagaDhamAM pazu A pravRtti thAya che. kaDI paherAvavAnA niSNAta resa pemenTA embenA che. A hiMgALagaDha rAjakoTathI lagabhaga 42 mAIla dUra jasadaNa vIchiyAnI vacce samudrasapATIthI 1000thI paNa vadhAre phITanI UMcAI para AveluM nayanaramya evuM prAkRtika sthaLa che. mAtIsarInA 1300 ekaranA vana vistArane ApaNI rAjyasarakAre surakSita preAjekTa jAhera karyo che. lagabhaga ekAda mAlaI dUra bilezvara madira hiM'gALagaDhanu prakRtipUraka banI rahe che. jasadaNu darakhAre lagabhaga pANA masA varSa pahelAM saMrakSaNa vyUha mATe hi MgaLAja mAtAjInI sthApanA karIne gaDha taiyAra karAvele te ja atyAranu hiMgALagaDha che. tyAre tA AkhA pradeza gADha jaMgalathI chavAyelA ja hatA. ahInA mAtIsarI vanavistAramAM khAvaLa, gUgaLa, gAraDa, kesarI khajUrI vi. vRkSAnu prAdhAnya che. be dazakA pahelAM tA ahIMnI prANIsRSTimAM sUvara, varu, dIpaDA, chIkAru, nIlagAya vi. khUba jaNAtA hatAM. vanya jIvana sarakSaNa dhArAnA kaDaka amala thAya te AvAM kendro khUba ja vikAsa pAmI zake tema che. jo ke huNAM naLasarAvara mATe rAjya sarakAre karelI kAnUnI jogavAI AvakAradAyaka che. A naLasarAvaranuM vihAradhAma videzI pakSIonu* ati mahattvanuM AkaNuM kedra puravAra thayuM che. tyAM chellA thADAM varasAthI je ghAMghATamaya vAtAvaraNa UbhuM thayelu tenAthI pakSIenI sakhyAmAM ghaTADA thaI gayela. reDio, yAtrika meTa, meTaragADIe, ghelAM pravAsIenI cIcIyArIethI
Page #451
--------------------------------------------------------------------------
________________ 434 vizvanI asmitA vAtAvaraNa kaMTALAjanaka banI gayuM hatuM. kacchanuM nArAyaNa mAladhArIonAM nesaDAM khaseDIne lagabhaga 1400 thI paNa sarovara je rIte surakhAba mATe tema A naLasarovara ce. ki. mI. nA vistAramAM pharatI killebaMdhI karavAmAM hAITa bIla pakSI mATe mAnItuM sthaLa che. mAnava khalela AvelI che. tyAM pazucarANu have zakya nathI. abhayAthI trAsIne pakSIoe have najIka AvelAM dhoLIdhajA raNyane aDIne AvelA vistAra tenI sAthe joDI devAthI DemamAM AzrayasthAna zodhyuM che. tyAM mAphakasaranuM ane zAMta siMhanA vasavATane vistAra satata vRddhi pAmato rahyo pANI che, tyAM daza hajArathI vadhu jaLacara paMkhIo Ave che. siMhanA kudaratI khorAka, vanya pazuo, nIlagAya, che. emAM meskanAM hAITabIla, pInaTeIla, gujharanekabarDa, jharakha, haraNa, cItaLa vi. nI saMkhyAmAM vadhAro karavAno spoTeDa Daka, sAibiriyana kuMja, kIMgaphIzara, sIkrejha tathA satata prayAsa thaI rahyo che. tene tathA jaMgalavRddhinA herIne pakSIonI jAte mukhya che. nAtAlanA divase mAM prayAsane saphaLatA maLI che. siMhano divasa paNa have hima pIgaLavAthI ThaMDI sAme potAnA rakSaNanA AzayathI aTakAvI zakAya che. siMhane bacAvI levA mATe te teo ApaNA A samazItoSNa vistAramAM potAnuM Agamana vizvavyApI pagalAM levAI rahyAM che. kare che. mAchalIo zevALane temano mukhya khorAka ahIM eziyA bharanA siMhavasavATanA eka mAtra A pUratA pramANamAM prApya che. naLasarovarane kula 108 ce. vistAramAM cepI reganA sapATAmAM badhA AvI na jAya mA.no vistAra che. 300 TApuone te AvarI le che. mATe ja kharaDAmAM porabaMdara pAsenAM jaMgalomAM amalane ziyALuvAsIonI raMgIna prakSIsRSTimAM sArasa, surakhAba tabakko zarU thayo che. uttara bhAratamAM caMdrabhAgA abhayAjaLakukaDI, bagalA, mAtaMga, kALIbataka, cItroDA vi. 2yamAM siMhane bacAvavAmAM be kAraNethI niSphaLatA gaNAvI zakAya. taduparAMta sapheda paMkhAvali, UjalI, kALI, maLI. eka pratikULa AbohavA ane bIju nAnA tula, ghAMka, gujaLa, kIcaDiye, TIToDI, dhALA AMkha vistAranI pratirodhakatA. AnI sAme baraDAne jaMgala karaci, nIlakaDI, mAchImAra ghUvaDa, karakaro, jaLamaMjAra, vistAra gIra jevuM ja vAtAvaraNa ane AbohavA dharAvate kALIoNALamaMjAra, samaLI, pAnaleuA, gharakhoda, sIkara, hevAthI 120 co. ki. mI. ne jaMgala vistAra pharatI vAMkIcAMca, coTIlIpeNa, DUbakI kabUtara, ulaTIcAMca, Ada, UMcI dIvAlathI AvarI levAya che. vaLI tenA AhAradasADI, vilAyatI khalIlI, sArasakaMja, jaLakAkaDI, balA, pogI pazue cItala, haraNa, kALiyAra, nIlagAya vi. DhorabagalI, dariyAva bagalI, kANI bagalI, rAjahaMsa, devAka, maLI rahe che. pANI pIvA mATe pacAsa jeTalAM pAkAM kaMkaNasAra, kALI kaMkasAra, sarpagrIvA, ghAmaDI, bAlakuMja taLAnI sagavaDa che. eka siMha, siMhaNa tenAM be baccAMnA brAhmaNIbataka, vi. paNa che. banelA nAnakaDA parivArane vasAvavAmAM je saphaLatA maLaze to vadhuno vikAsa hAtha dharAze. amerikana pablika temAMthI TiTeDI kadI paNa vRkSa para nathI besatI. cakalI, lona 480 mAMthI 60 lAkha rUpiyAnI rakama "siMha devacakalI vi. jema haoNpiMga barDa ke ThekaDAM mAratAM pakSIo dhvaMsa pratirodha kAryakrama" mATe maMjUra thayA che. e ja che tema kAbara, kabUtara vi. sTepIMga ke pagalAM bharIne ' rIte mAladhArIonA punarvasavATa mATe 15 lAkha rUpiyA, cAlatAM pakSIo che. dIvAla mATe 8 lAkha rUA. tathA aMdaranA rastAnA riperiMga ApaNA gujarAta rAjyanAM abhayAraNyamAM gIranuM tathA 80 ki.mI. jeTalA navA rastA bAMdhavA mATe 16 abhayAraNya, DAMganAM jaMgalomAM baraDIpADAnuM, rAja- lAkha rUpiyAnI jogavAI thayelI che. pIpaLA-ratanamahAla vistAramAM deDIyApADAnuM abhayAraNya unALAmAM dava lAge te muzkelI UbhI thAya. tethI tathA amadAvAda-surendranagara vaccenuM naLasarovara mukhya agnizamananA 150 thI 200 ki. mI. nI laMbAInA gaNAvI zakAya. pahoLA paTTA UbhA karavA mATe bIjA aDhI lAkha rUpiyAnI | gIranA jaMgalanA siMhe mATe baraDAnA abhayAraNyanI jogavAI paNa che. bahAranAM pazuone ahIM lAvavA tathA navA cojanA zarU thayela che. 1974mAM 180 siMha hatA. ucheravA mATe 1 lAkha rUpiyAnI jogavAI thaI che. samagra gIranA A abhayAraNyamAM jaMgalI prANIo, vanya jaMgalamAM 6 cakI nAkA-cekaposTa mATe 1 lAkha rUpiyA pazuo, vanasaMpatti vi. nA vikAsa mATe savAso jeTalA judA. sTApha niyukti tathA temanAM raheNAka mATe 4 lAkha Jain Education Intemational
Page #452
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha gra'tha bhAga-ra rUpiyAnuM vicArAyu' che. vanya pazuonu dhyAna rAkhavA, ahAranI Dakhala TALavA peTroliMga TukaDI tathA jagalamAM dava lAge te nirIkSaNa karIne pagalA bharavA 40 thI 50 mANasAnA vahecAyelA satata kADhyA, A badhAM pAsAMmAM saphaLatA maLe teA pravAsIo mATenuM aneruM AkaSa Nu UbhuM thaze. dariyAI jIvavidhAnA niSNAteA:- dariyAI prANI sRSTinA abhyAsa mATe nImavAmAM AvelA bhAratanA dariyAI jIvavidyA ma`DaLa taraphathI varase pahelAM ernokulamamAM eka pirasavAda ceAjAyela. temAM DA. je. eca. vikasTiDa ane DaoN. L. H. N, kUpara nAmanA briTananA dariyAI jIvama'DaLanA be sabhyAe paNa niSNAta pratinidhi tarIke bhAga lIdhA hatA. DA. kRpare tA tAmIlanADunA peTa nAryAmAM lagabhaga 60 divasa gALyA ane UMDA abhyAsa karyA. DaoN. vikasTirDa duniyAnA ghaNA bhAgeAmAM dariyAI jIvavidyAnA abhyAsa karyo che. mAnava jAta mATe samudra sa'pattimAMthI khArAka meLavavAmAM temane khUba rasa che. temanI mulAkAte briTananA dariyApAra vikAsa khAtAnA upakrame ceAjavAmAM AvelI hatI. jyAre bhAratanI mulAkAta briTiza kAunsila, rASTrasamUha zikSaNa samiti ane bhAratIya vidyApITha sahAyaka paMcanA saMyukta upakrame geAThavAyela hatI. 1960 thI raoNyala seAsAyaTInAM vusana rIsarca prAphsara ane hADakina samaravIla kaeNleja (okasapharDa)nA phelAe " vanaspati ane prANIjIvanane lagatAM rasAcaNu zAstranAM tattvAnI racanA kSa-kiraNa paddhati dvArA jANavA aMgenu adhyayana " A kArya mATe nAkhela prAIjha pazu meLavyuM hatuM. oNkasapharDa yunivarsiTInA kemikala krIsTaleAgrAphI leboreTarI mATenI risarca TImanA teo heDa hatA. penisilinanu temanuM pRththakaraNa ane viTAmIna-12 aMgenuM temanuM kArya khUba ja mahattvanAM gaNAya che. temanA pati ghAnA yunivasITInI Aphrikana abhyAsa mATenI sasthAnA DAyarekaTara ane mahAna itihAsa vidya thAmasa hokina che. 33 A ghAnAnA abhayAraNyamAM ja 1972 mAM 77 kuMja pakSIo jovA maLelAM. jo ke 79 mAM mAtra ja sAibhiriyana kuMja tyAM jovA maLelAM, irAnamAM 8 thI 10 jovA maLelAM. Jain Education Intemational 435 I. sa. 1938mAM dakSiNa mAphrikAnA kinAre kAelAkantha" mAchalI maLI tyArathI rasa jAgyA. samudrAmAM UDAI pramANe prANIsRSTimAM parivata na anubhavavA maLe che. A AkhI jIvasRSTine 22 vibhAgamAM vaheMcavAmAM Ave che. daza prakAranI tA kIDASTi che! ekaTAsa mAaukalsa tathA leAmasTara jevA chIcharA bhAgeAmAM jovA maLe che. Sponge nAmanu besI rahetu prANI eka Tana jeTalu pANI pII ne temAMthI mAtra eka ausa jeTale khArAka meLave che. tenuM kAraNa e che ke e prANIne paMjA ke nahAra nathI. jamaikA ane leriDA pAse A prANI jovA maLe che. tenA zarIra para kANAM hoya che. eka vakhata niSNuAtAe gaNatarI karI tA 1700 jeTalAM jIvaDAM e kANAmAM bharAIne beThelAM, jelIphiza khArAka pace tyAM sudhI peTamAM jALave che. paravALAM TApuonu nirmANu kare che. karacalA jevA tathA 25,000 jAtanAM prANIo tyAM jovA maLe che, pagavALA lagabhaga Devil Fish - zayatAna mAchalI tarIke oLakhAtuM ekaTopasa prANI khaza arthAMmAM Death-Fish che. hoDIone paNa UMdhI vALI zake teTalI tenAmAM tAkAta hAya che. bhayAnaka vega sAthe e meDhAmAMthI pANInA phuvArA cheDe che. ghaNI vakhata tA bilakula kALAra'ganuM pANI kADhe che. pANInI eka jhalakamAM 3 gelana jeTalu pANI hAya che. 1873mAM tenI mAhitI maLI. nyuphAunDalenDa pAse bela TApu para DaoN. hArvee Akasmika rIte ja ekaTApasanA zikAra karyo. tenu vaccenuM zarIra 9 phITanI laMbAi ane pa phITanA vyAsa dharAve che. AkhAnA gherAvA 1 phUTa hoya che. sAmAnya hAthanI sakhyA 8 jeTalI hAva che. temAMthI be hAtha teA 8 phITa lAMbA ane traNa IMca vyAsavALA che. 160 jeTalAM tIkSNa evAM leAhIcUsa chidro che. dhAre tA hAtha pa1 phITa sudhI pahAMcI zaka che. tenAthI lAhI cUsI laIne zarIranu` khAlI kheApu' pANImAM pAchuM phekI de che. plenkaTananA khyAla vaijJAnikAne I.sa. 1828mAM sau prathamavAra AvyeA. A zabdanA upaceiMga vikTara haeNnasana nAmanA jarmana sAdhake prathamavAra karyAM hatA.
Page #453
--------------------------------------------------------------------------
________________ 436 vizvanI asimatA uttara eTalAnTikamAM teo kAma karatA hatA tyAre sapATI AvelI. 1967mAM haidrAbAdamAM 100 kUvAomAM dara co. para temaNe AvI sUkSama vanaspati ane jaMtuSTi joI mITare AvI pAMca mAchalIo hatI. ane "plenkaTana" evuM nAma temaNe ApI dIdhuM. pachI . * karacalAne abhyAsa karI rahelA zempasananI baraNImAM te bharAI AvelAM. bakalsa, molyukasa, phrasTezana, karacalA vigere AvA ja taratA cho che. ApaNA gujarAta rAjyanA kacchanA akhAtamAMthI motI ApatI palaphiza eAITara viDo pena IsTara, dariyAI jaLa vistAramAMthI pimphaleTa, bhAratIya sAlamana, hilsA, prauna, pacIjha, bumalA, yunA, jhIMgA lobasTa2 vi. jovA maLe che. okaTobarathI jana daramyAna hu vahelaH- varlDa vAIDa lAIphanA avalokana mujaba mokhkhIla mAchalI maLe che. nadIonAM mIThAM jaLanI mAchalI pUrepUrA kadanI luvhela mAchalI daza mALanA makAna jevaDI emAM kArsa, keTaphiza, muresa, kolsa vi. gaNAya che. UMcI hoya che. tenuM hadaya moTara jevaDuM hoya che. baccAnuM temAMthI lobasTara mAchalIo uttara samudramAM khUba hatI vajana 8 hajAra pAunDa jeTaluM hoya che. A mAchalInI paraMtu yuddha pachI heriMga mAchalIono ja ekAeka AMkho nabaLI hoya che. ane pANI paranAM spaMdanothI ja ghaTI jatAM tenA para paNa asara thaI. sensa anubhave che. kAna pAsenAM kANuMmAMthI te zvAsa letI hoya che. sAMbhaLavAnI zakti khUba tIvra hoya che. mAchalIonI keTegarI:- gujarAtanI A varganA te avAja evo kare che ke paDaghe sAMbhaLanAranI bIjI mAchalIomAM zaika lobasTara, senDa memsaTara, gaMgA vi. bAju para paDe che ane bIjI vahelo paNa te paDagho che. jyAre ba vargamAM palA, pomphaleTa, cAkasI, suramAI, sAMbhaLI zake che. ghela, dArA, kaTha, rAvasa, vekhu ane ka vargamAM tetarA, bumalA, bAvA, zerI, gedarA, ginI, rAjA, nAma, pAkhaDI vizvanI keTalIka khUba jANItI mAchalIomAM berAkayuDA, guskA, kisI, rAtaDa, vAma, saga, churIyA, ghAsa, zArka vi. vIjaLI matsya ilekaTrIkala sonA mAchalI, saDha mAchalI tathA che. Da vargamAM dAtara, harIyA, tAmaDI, gunga, chaba, phaksa vigere gaNI zakAya. cAMda, kArI, DAI, bAgA, bAvarA, narelA, khAga, bhUthara, varala, dhImA, narasIMgA, bhedalI vi che. berokaDAH- zAka mAchalIne je dariyAI vAgha gaNIe te A berAkayuDA mAchalIne dariyAI dIpaDA meleriyAnI duzamana gatI gukhAsI A ophInIrA gaNI zakAya U. S. A.nA kinAre 8 thI 9 phITa lAMbI halabrakI nAmanI traNeka iMca jeTalI lAMbI mAchalI meleriyA jovA maLe che. atijhanUnI evI A mAchalI taratA macharanAM iMDAM lAravAne khAya che. haidrAbAdamAM prayoga mANasa para humalo karyA vagara rahetI nathI. tenA dAMta karAyuM hatuM. beMglaranA De. ena. ela. sItArAmana, charI jevA tIvra hoya che. UDatI mAchalIne paNa te chalAMga AMdhanA ena. e. karIma tathA jI. venkaTareDIe haidrAbAdanA mArIne pakaDI le che. bhUlecUke kayAMka sapaDAI jAya to 3800 kavAmAM A mAchalIo nAkhelI. tenAthI 6 pUrA jhanunathI pratikAra ane sa pUrA jhanUnathI pratikAra ane sAmane karI le che. mahinAmAM 83 6 lAravA khalAsa thaI gayelI. tene vIjaLI mAchalI:- vidyata jevo AMcako mArI aca paNa dararAjane mAtra pacAsa paisA ja thAya che. A pitAnI jAtanuM rakSaNa karatI A mAchalI sarSa jevI mAchalI bhAratamAM 1928 mAM AvI. prathama keImbaturamAM pAtaLI hoya che. vajanamAM 50 ratala jeTalI ane laMbAAvI tyAMthI haidrAbAdamAM lAvavAmAM AvI ane saMkhyAmAM ImAM 8 phITa jeTalI hoya che. baMne paDakhe vidyuta beTarI vadhAro thate gaye. nijhAmanA mahelanA kUvAmAM paNa mUkavAmAM jevuM racanAtaMtra hoya che. ghaDA jevA majabUta prANIne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #454
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra pazu te lapaDAka mArIne mUDha karI devAnI zakti dharAve che. magajamAMthI cha bhAgamAM jJAnataMtue joradAra vIjaLI pravAha lAvatA hoya che. sakucI ke he nAmanI paMkhA ke pata'ga jevI mAchalI paNa AvA vidyuta pravAha dharAvatI hoya che. e garama pradezAnA dariyAmAM vadhu jovA maLe che. tenI laMbAI pa phITa jeTalI ane paheALAi 3 phITa jeTalI hoya che, tenAM khane lamaNAM pAse vIjaLI hAya che. te 1 phITanI nAnI mAchalI che. kAcakhAnI jema adhIra Dha'kAyelI ane lapAyelI rahe che. kAI nAnu prANI tenI najIka Ave te tene AMcakA mArI apaMga banAvI de che. ane pachI tenu' bhakSaNu karI jAya che. e paNa garama dariyAmAM vadhu thAya che. AphrikAnI nadIe tathA sarovaramAM vIjaLIkhillI mAchalI thAya che. cAmaDI nIce cIkaNA jevA rasa hoya che. te paNa AvA joradAra AMcakA Ape, pachI thAka khAya, ArAma karIne vaLI AMcakA mAre ane e rIte dhIme dhIme zikAra kare che. ghunA, mAralIna, talavAra vi. 200thI 1000 ratala vajananI mAchalIo paNa jovA maLe che. TArapana, selaphIza vi. mAthsIe mATA kUdakA mAravAmAM tema ja taravAmAM ati jhaDapI hoya che, e zAkane paNa pakaDatI hoya che. cenalavArA, vIkaphIza, yuphIza vi. nAnI paraMtu jhanUnI mAchalIe che. tAjA pANInI mAchalImAM 65 ratala vajana dharAvatI maskelaja, pAika, mekarala, vAsa vi. che. TrAuTa mAchalI pakaDavA mATe mAchImAra kalAkA sudhI ThaMDA pANImAM esI rahe che. jo ke tene lIdhe te kAdavamAM cAlI zake che. pANI koSasukAI jAya tyAre te kAdavamAM kANuM pADIne UMDI UtarI jAya che. mahinAo sudhI tyAM rahetI hAya che. ane uparanA mArkeArA vATe zvAsa levAnu cAlu zakhe che. pANI para AvIne tare paNa kharI! mAdA pANInA taLiye IMDA mUke che. naramAchalI tenA para pUMchaDI halAvI tAjI' pANI vALyA kare che. jamanInI sTeTagArTa nagaranI mAchalI mAtra svaccha pANImAM rahe che. pANI asvaccha thatAM ja sadeza Ape che. tyAM seAnA nAmanI mAchalI nAnI ne rUpALI heAya che. jo ke have sa'karaNathI mAchalInI vividha jAtA taiyAra karAya che. TUMkA nAmanI mAchalI jhAlaravALI che paNa rUpALI nathI. kAcanA vAsaNamAM pALI zakAtI mAchalI pAchaLathI peAtAnA mATe e DAla pANInI mAMga UbhI kare che! aMdara gAkaLagAya zakhavAthI gadakI dUra karyA kare che. pupphusa-phephsA mAchalIne laMgaphIza kahe che. tenI zarIra racanAmAM cUI tathA phephsAM ane hAvAthI te ajakha 437 gaNAya che. bIjI mAchalIone phephasAM hotAM nathI. A mAtI cUI vaDe pANImAMthI ane phephasAM vaDe havAmAMthI prANavAyu meLave che. avAranavAra bahAra AvIne zvAsa letI haiAya che. tenI traNa jAtA che. AphrikA, osTreliyA ane dakSiNa amerikAmAM ekeka jAta thAya che. AAphrikAnI mAchalI sApeAliyA jevI 6 phITanI hoya che. tene jhAlara hAya che paNa te taravAmAM nirupayeAgI banI rahe che. sAlamana :- bhAratanI A asAdhAraNa mAchalI che. suMdara, jhaDapI, majabUta, bahAdura ane rahasyamaya prakAranI che. pesiphika tathA eTalAnTika mahAsAgaramAM jovA maLe che, pukhtavayanI tAjA pANInI dareka sAlamananI jIvananI peTana lagabhaga sAmAnya hoya che. vaLI Ictyologists mAne che ke era mAchalI ane sAlamana mAchalInAM pUrvajo eka samAna che. traNa varasanI sAlamana 18 iMca jeTalI lAMkhI ane traNa pAunDanA vajanavALI hoya che. jyAre cAra varasanI mAchalI cAvIza IMca lAMbI ane cha pAunDa vajananI hoya che. pAMca varasanI sAlamana chavIza iMca lAMkhI ane sADAsAta pAunDanA vajananI hAya che. be mahinA sudhI upavAsa karIne 2/3 jeTaluM peAtAnu vajana ghaTADI de che. baccAM anAtha jevAM ja hoya che. e kayAreya peAtAnAM mAtApitAne joI nathI zakatAM. ane peAtAnI Offspring paNa kayAreya joI na zake. hajAre mAIlanI musApharI kheDI zake che. viskAnasIna yunivasITI nADA. A`ra DI. hesalare ghaNuM badhu sazodhana karyu" che. e sUnA sthAna parathI peAtAnA rastA tathA krizA nakkI kare che. je rIte kampAsa DAyarekazana meinaTeina kare che. te ja rIte kharAkhara ! voziMgTana yunivasITInI risarca TIme paNa thiyarI zeAdhI che, jemAM dariyAnAM Ile. kaTrIka megneTIka vevjhanI vAtA che. temAM phIjhiyeAkemikala ceinjIjhanA kAmbInezansanA khUba upayega karAyo che. 1951mAM upayukta hesalara tathA Dakhalyu vIjhalIe Olfactory thiyarI vikasAvI, pukhta mAchalI peAtAnA pravAha
Page #455
--------------------------------------------------------------------------
________________ 438 vizvanI asmitA mAga kevI rIte nakkI kare che tenI mAhitI ApI. vaLI Mollie, Green-Sal-Fin Mollie, Meek mollie A mAchalI pANImAM bIjA padArtho ane kArbonika padArthone vi. mukhya che. React kare che tevuM paNa zodhAyuM. Egglayers iMDAM mUkanArI mAchalInuM vargIkaraNa Issquah nadInI be zAkhAmAM jAtIya rIte pukhta brIDiMga methaDa pramANe paNa karavAmAM Ave che. mAchalIne pakaDelI. pitAnA Nasal-sacs ne koTanathI temAM jhIbrAphiza sauthI jANItI che. te pANInI plaga karI pachI chuTuM kare tyAre e sTrIma pArakhI zakatI sapATI para sUI rahe che. tenA zarIra para 18 jeTalI na hatI. jo ke sAlamano suvarNayuga have pUre thaye jherI suDhA hoya che. te taravAmAM jhaDapI ane kuzaLa che, te svIkAravuM ja rahyuM. inTaranezanala eTalAnTika che. 75deg thI 78deg phe. uSNatAmAna tene vadhu anukULa enDa pesiphIka sAlamana kamizane have A mAchalIo Ave che. taduparAMta pala-DenIyo, gresaphula phiza vi. pakaDavA para pratibaMdha mUkyo che. 23" lAMbI hoya che. te jhIbrAnI kajhIna gaNAya che. ekaveriyamanI mAchalIne sauthI vadhu lokapriya prakAra tenA paNa ghaNA prakAra che. spoTeDa DenIe, jAyanTa gupI-Guppy mAchalI che. nara guNI 17 iMca lAMbI DenIe vi. ane suMdara AkarSaka raMgavALI hoya che. jyAre mAdA vaLI yaleTeTA, rojhI bAba, TAIgara bArba, guppI 2" lAMbI hoya che, paNa tene dekhAva mAdA nIona TeTrA vi. ekaveriyamamAM avanavA raMgo umeratI jeTaluM suMdara nathI hoto. A mAchalInI viziSTatA e mAchalIo che. tenI AMkhathI pUMchaDI sudhI vAdaLI lIlA che ke uSNatAmAnanA gALA mATe pheraphAra paNa te paTTA jovA maLe che. blaDareDa lAIna paNa jovA maLe che. sahana karI zake che. IMDA mUkanAranuM trIjuM jUtha Bubble-Nest Builders mekasIkana- TeIla mAchalInI mULa jAtamAMthI nuM che. nara mAchalA mAthe iMDAnI javAbadArI hoya che, bIjI ghaNI jAte saMvardhita karAI che. tenuM mULa vatana mAdAnA phalIkaraNa pachI nara lagabhaga tene mArI nAkhe che. mekisakane akhAta che. tenAM paDakhAM lIlAM ane ghaTTa pereDAIjha phiza-samazitoNa ke samaghAta pANInA lAla raMganA paTTAvALAM hoya che. jaththAmAMthI AvatI mAchalI che. cAInA ane phormosAmAM - naranI pUchaDI lIlI ke pILI hoya che ane tenI eka lAla ane eka vAdaLI ema AkarSaka paTTAvALI borDara bleka hoya che. pukhta mAchalInI laMbAI 2" thI mAchalI hoya che. 3" jeTalI hoya che. bhAratanA dakSiNabhAgamAMthI Dwarf Gouram pleTI ke mUna phIza nAmanI mAchalI che TUMkA kadanI, mAchalI jovA maLe che. temAM vaLI stu, pala vi. raMgo paraMtu vajanamAM khUba bhAre hoya che. bhUkharA raMganI e pramANe prakAro paDe che. malAyA tathA siMgAporanAM jaLAAkarSaka mAchalI che. paDakhAnA bhAgamAM thoDAM vAdaLI zayAmAM paNa A mAchalI jovA maLe raMganAM TapakAM hoya che. naranI laMbAI 1" ane mAdAnI laMbAI 2" hoya che. A mAchalAM mAtra 6 thI 8 nyuyorka ekeDemI opha sAyansIjhanA pramukha enkasI Azlata "Man Does not Stand Alone" aThavADiyAmAM ja prajananazakti dharAvatAM thaI jAya che. 175 thI 80deg phe. uSNatAmAna vacce teno uchera vadhu sArI Hal yadsall "Why Do I Believe in God" nAmanA prakaraNamAM ghaNI majhAnI vAto ane jhINAM avarIte thaI zake che. lekane lakhyAM che. proToplAjhama ke nAnakaDo jIvaMta molI nAmanI mAchalI 3 iMcathI 4 IMca laMbAInI koSa narI AMkhe joI paNa zakAtuM nathI. e pAradarzaka hoya che. phaloriDA tathA meksikone dakSiNa vibhAga e jevo padArtha hoya che. khUbInI vAta te e che ke eTalA tenuM mULa vatana che. leka melI khUba ja nyUTiphula hAya nAnakaDA padArthamAMthI pRthvI paranuM samagra jIvana pAMgaryuM che. ApaNI mANasajAtamAM paNa kALI chokarI namaNI che. jIvananI cetanA temAM kayAMthI AvI haze ? tenA khUba hoya che ne ! tenA ghaNA peTA prakAre che Sphenops sivAya vaLI kaI cetanA lAvI zake tema paNa nathI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #456
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbha graMtha bhAga-ra nAnakaDA prANIjIvAmAMthI rahelI agamya gUDha preraNA sarjanahAranI asIma zaktine ApaNane aMdAja Ape che. camacI bharIne ' jIna' hAya ne duniyAbharanA vyavahAra ane vArasAgata sa'skArAne dhabakatu rAkhe ! kromA sama dareka jIvata kASamAM mAnava, prANIe vanaspatimAM paNa hoya che. mUkavA sAlamana mAchalI jyAM janme tyAM ja IMDAM jAya, vaLI nadIonA sAmA pUre pAchI pha, e ja mAchalIne pAtAnI nadI ke jharaNAmAMthI upADIne khIjI nadI ke jharaNAmAM mUkIe te paNa te peAtAnAM mULa sthAne paheAMcI ja javAnI ! A badhI zakti ke camatkAra sarjanahAranA ja ne! e ja rIte Ila - Eell nAmanI sarpAkAra mAchaThThI potAnI iMDAM mUkavAnI umare mIThA pANInAM taLAva, ke jharaNAM ke nadImAMthI samudramAM paheAMcI jAya che ane eTalA samaya pUratA te mIThA pANI sAthethI chUTAcheDA laI le che. ane pAchI mIThA jaLamAM paheoMcI jAya che. yuropanI ila mAchalI khammuDAnA TApu pAse jaIne tyAM iMDA mUke che. ane tyAM ja mRtyu pAme che. baccAM paNa cAmera pANI hAvA chatAM mAbApaneA ja rastA zeAdhI kADhe che. jyAM rahetAM hAya e ja nadI ke taLAvamAM pahoMcI jAya che. amerikana ila mAchalInuM paNa evu ja che. TUMkamAM dareka cAkkasa sthaLe cAkkasa vaMzanI Ila mAchalI jovA maLaze; chatAM khUbInI vAta e che ke amerikAmAM je vaMza jovA maLaze e yuropamAM nahi ja maLe.khaDAthI yuropa sudhInuM ati lAMbuM aMtara kApavAnu` hAvAthI yuropiyana Ila mAtI amerikana Ila mAchalI karatAM eka varasa mADI pukhta khanatI hoya che. e pukhta thAya tyAre ja mIThA pANImAM pahoMce che. bhamarInI vAta paNa eTalI ja adbhuta rIte vaNu vAI che, AsTreliyAe ghauMnA vAvetaranA rakSaNa mATe pharatA thera ugADavA. A theAra eTalA badhA phelAyA ke AkhA iMglenDanA kSetraphaLane paNa AvarI le. paraMtu e thAra khAnArA jIvajaM tu vadhI gayA. Ama kudarata kevI samatulA UbhI kare che!! ghauMnA sasalAthI rakSaNa mATenA prayAsA kevA pariNamyA? e jIvane phephasAM nahi zvAsa mATe zvAsanaLI. kada vadhe paraMtu naLI na vadhe. nahi ta 439 bhamarA paNa si'huM jevaDA thAta! tethI ja TayUna, eDisana AInsTAIna vi. e IzvaranA inkAra nathI karyo. jaLacara tathA sthaLacara prANIonu` sAmAnya AyuSya:-jaLacara prANIomAM sauthI vadhu AyuSya gADa phizanuM 25 varasa jeTalu hoya che. jyAre Ila mAthvI 6 varSanuM AyuSya dharAve che. jo ke jamInanA kadAvara kAe 177 varasa tA sAmAnya rIte jIvatA ja hAya che. jyAre ekasaraTela kAcame 123 varasa jIve che. sarasarpAmAM amerikana magara 56 varasa jIve che, jyAre gArasarpa 6 varasa jIve che. ubhayacaramAM deDakI 5 thI 15 varasa jIve che. jIvaDAMmAM makoDA 9 varasanuM AyuSya dharAve che. jaLacaramAM jhIMgA 70 varasa vadhumAM vadhu jIve che. chIpa ane geAkaLagAya 1 thI 10 ane 1 thI 30 varasa jIve che. jaLeA 27 varSa ane aLaziyA 10 varSa jIve che. TUMkamAM AyuSyanA AdhAra prANInI jAti, deza, kALa, maLatAM pANu drabyA vi. para AdhAra rAkhe che. pakSIAmAM cakalI kuLanuM kanerI 24 varasa, kabUtara 35 varSa ane pepaTa kuLanA maikA 64 varasanuM AyuSya dharAve che. bilADI sAmAnya rIte 10 varasa jIve che. paNa eka bilADI 21 varasa sudhI paNa jIvelI. jagalI bhUCDa 27 varSa, uMdara 3 varSa, kutaru tathA gAya sarerAza 27 varSa, aLada 30 varSe, khisakeAlI 15 varSa, gheADA sarerAza 30 30 varasa ane vadhumAM vadhu 62 varSa chatratA hoya che. amerikana rI'chatu. AyuSya 31 varSanuM, hAthI 57 varSa, campAjhI vAnara 37 va, cAmAcIDiyu... 2 varasanuM AyuSya dharAvatAM hoya che. doDavAnI jhaDapaH- sthaLacara prANIo, jaLacara prANIo tathA pakSIonI doDavA-UDavAnI jhaDapamAM paNa vividhatA hAya che. tenI sAthe vAhaneAnI sAmAnya pIDanu avalAkana karIe te pUro khyAla AvI zake che. dA.ta. eka kalAkamAM helikopTara vadhumAM vadhu 146 mAila ane sAmAnya rIte 80 mAila UDe che. propelara 335 mAila, jeTa vimAna 500 mAila, utAru sTImara 15 mAIla, relave Treina 40 thI 60 mAIla, mATara eTa 10 mAIla ane vahANAnI spIDa tenA saDha para AdhAra rAkhe che. sAmAnya rIte traNa saDhavALAM vahANNA kalAkanA 21 mAIlanI jhaDape cAlatAM hoya che. AnI sAme mAsa 4 thI 5 mAila ja kApI zake che.
Page #457
--------------------------------------------------------------------------
________________ 440 vizvanI asmitA jyAre pakSIomAM ke uDDayana karanArAomAM madhamAkhI saMzodhana mATe 9hAsA pATanagarathI sAta vyaktionI 10 mAIla, gharamAM UDatI mAkhI 19 mAIlathI 20 mAIla, TIma nIkaLI hatI. 6 divasa cAlyA pachI teoe dararojanA kAgaDo 40, rAjahaMsa 40 thI pa5 mAIla, kabUtara dhImuM so-savAso kilomITaranA aMtara lekhe 700 ki. mI. ane zAMta dekhAtuM hovA chatAM kAgaDA karatAM deDhI nuM aMtara kApyA pachI A sarovarane kinAre pahoMcyA jhaDapa kalAkanI 60 mAIlanI dharAve che. bataka 40 thI 70, hatA. A sarovara samudra sapATIthI 4500 mITaranI sonerI garuDa 110 mAila, Dekahoka 180 mAIlanI jhaDape UMcAIe AveluM ane lagabhaga 45 ki. mI. jeTaluM UDe che. pahoLuM che. A saMzodhana AgaLa cAle te ghaNI ja jaLacaramAM seIlaphiza 68 mAIla. Ila mAchalI 7 avanavI mAhitI maLI zake tema che. paraMtu sarakAra taraphathI mAIla, magara 24 mAIla, zAka 24 mAIla, sAlamana 25 ane sattAvALAo taraphathI protsAhana maLavuM joIe. mAIla, svorDa 60 mAIla ane UDatI mAchalI 40 mAIlanI ane sTa hekala nAmanA jarmanInA prANIzAstrIe jhaDapa dharAve che. dariyAI prANIonA be bhAga pADyA che. eka vibhAgamAM sthaLacaromAM gokaLagAya 10 phITanuM aMtara kApe che. nekaTana ke taratA prANIo ane bIjA vibhAgamAM benthosa 1 kITa kApatAM 6 miniTa jevo pAse samaya tene lAge ke taLiye rahenArAM prANIone gaNAvyAM che. jyAre kenkache. kIDI tenAthI pAMcagaNI 50 phITanI jhaDapa dharAve che. Tana e vaccenI sRSTi jevuM gaNAya. braka nAmanA amejyAre hAthI 25 mAIla ane sApa 35 mAIlanI jhaDapa rIkana vaijJAnikanA jaNAvyA mujaba samudro tathA mahAdharAve che. genDo 28, ziyALa 30, zAhamRga 30, UMTa sAgaramAM 3000 phedhama UMDAIe paNa jIvasRSTi che. 25, cIta 72, haraNa 50, siMha 45, sasaluM 45, sane A prANI sRSTimAM pagapherA jevA nabI AkAranA ghoDo 40 ane rIcha 35 mAIlanI jhaDapavALA hoya che. vicitra jIvo jovA maLe che. khaMDIya chAjalInA vistAramAM rAkSasI prANI - "pekiMga ivaniMga nyujha"mAM te vadhu jovA maLe che. jo ke UMDANavALA vistAramAM hamaNA bhUstarazAstra ane prApya jIvavidyAnA jANakAra cAI. paNa hoya che. A jIva vadhu harIpharI zakatA nathI. mATe nIjha zrI cenasiMge pitAnA lekhamAM tibeTanA khArA bhAge eka ja jagyAe paDayA rahe che. tenI zarIra racanAmAM pANInA sarovaramAM rAkSasI prANInA astitva viSe nideza prAthamika paganI paNa UNapa hoya che. karyo hate. eka gAyane jamIna parathI pANImAM ghasaDI samudra jIvavijJAnanI sau prathama zarUAta karavAmAM philIpa jatuM e prANa ghaNuM lokoe joyuM hatuM. bIje divase henarI grIsa nAmanA igliza vijJAnIno phALe paDele tarApA paranA eka mANasa para ociMto chApo mArIne che. temane pahelAM pakSIomAM rasa hato paNa teo 1940 upADI gayuM hatuM ! skoTalenDamAM jovA maLatAM lonca mAM khUba ja bImAra paDI gayA. tethI havAphera karavA mATe nesane maLatuM A prANI che. mAthuM nAnuM, garadana lAMbI jaIne dariyAkinAre vasyA ane ghaNo UMDo abhyAsa ane kada rAkSasI, A traNa e prANInI khAsiyata hatI. karyo. Aje paNa laMDananA prANI saMgrahAlayamAM temanI A sarovara tibeTanI nIcANavALI TekarALa jamInamAM che. sUcanAo lakhelI jovA maLe che. briTane ja marIna bAyotethI kadAca bIjAM paNa prANIo temAM haze. kAraNa ke laoNjIka sTezana sthApyuM. ochAmAM ochA trIsa karoDa varSa pahelAM A sarovara samudrano eka bhAga hatuM. A samudra TithIja tarIke oLa laI AgAsisa nAmanA svIsa vijJAnikane mAchalIkhAto hato. tenA taLiyAmAM satata parapoTA thatA rahe emAM khUba rasa hato. teo pAchaLathI hArvarDa yunivache ane AjubAju garama pANInA puSkaLa jharAo AvelA siTImAM prophesara banelA. sI sAIDa marIna leboreTarImAM che tethI mArA uparAMta huMphALA evA A pANImAM citrateo niSphaLa gayA. jahona enDarasana nAmanA dhanike vicitra prANIsRSTi vasatI haze tevI kalpanA nakArI zakAya pinikisa TApu para A mATe makAna ane 50,000 Dolara nahi. ApelA. tenA mRtyu pachI enTana Dehane kAma saMbhALyuM. A rAkSasI prANI AvA vAtAvaraNa mATe khUba masya cuSTi - dariyAI prANIsRSTimAM mAchalIoTevAyela che. pAMca varasa pahelAM 1976nI sAlamAM bhaugolika nI sRSTi adabhuta prakAranI che. mAchalIonI aneka jAto Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #458
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 441 9 iMca , Dela - che. tenA prakAra tathA laMbAIno khyAla nIce Apela che. prakAra laMbAI prakAra laMbAI manTA 20 phITa aSTAkSa DAyAphAnA 2 iMca gla mAlina 10 phITa DireDamasa AjenTasa 2 IMca seIla phiza 8 phITa Ila lAvyA 4 IMca phalAIMga phiza haTa phiza 1 IMca sanaphiza 7 phITa rUsTaraphiza 15 phITa dariyAI banITe vAIpara phiza 11 iMca DolphIna prauna 4 iMca pAIloTa phiza 9 iMca lenTarna phiza 3 Ica hAITa DIDa zArka 7 phITa lekhkhoTosa phalegarI bArbI 8 IMca bu phIna yunA pleTIberIkSa epelesIna 3 Ica jAyanTa svIDa 55 phiTa pheTesTamIAsa cuni 7 IMca sparma vahela 60 phITa kIAsa moDona nAIgara 2 Ica melAne seTasa jenI 2 IMca epI prokaTasa selITasa 1 IMca nAIpa Ila 2 phITa saudarya pakSIo - gujarAtanA prakRti premI pradyumana bhAratane naradudharAja ane AsAmano bhImarAja 'canarAya desAIe % parindA-I bostAM " nAmanA temanAM rUpa, raMga, nRtya, surIlA gIta vi. badhI ja sauMdarya pakSIone paricaya karAvyA daSTie AlAdaka che. uDDayana daramyAna A pIMchAM zarIra che. paMkhIonA jIvana vyavahArane jAte joyA pachI para chavAI jAya ane jANe ke kudaratanuM kAmaNu ja nartana nirUpaNa karyuM che e mujaba jagatamAM 41 jeTalI sva- karavA mAMDayuM'! barDa oNpha pereDAIjha UMdhuM laTakIne gIya paMkhIonI jAto che. nyUginI TApu ane eNraTe- saMvanana nRtya karatuM hoya tyAre zarIra karatAM bhUrAM pIMchA yAmAM AvAM bajha opha pereDAIjha tathA lava bajha vIMTaLAI vaLe. A AhUlAdaka dazya hadaya ane manamAM vi, jovA maLe che. temanA dekhAvathI ApaNe ane kadAca kAyama mATe ketarAI jAya che. nIka thI vadhu Azcaryamadha thaI jAya che. temane epeDA pakSIo to jANe darabArI muja bharAye AkAra ane dIdAra paNa alagArI hoya che. kalpanAtIta hoya tevA zAhI Dhabe goThavAyelAM hoya che. lakhanavI ke evuM rUparaMganuM najarANuM temane maLyuM che. emAM kUpara haidarAbAdI mujarA to zuM "pAkijhA" philmano mujhare ane kalakattAmAM sara DeviDa ejharAe pakSI jIvana mATe paNa bhUlI javAya che. dhUNI dhakhAvI che. emanAM pIchAMmAMthI uttamottama sajAvaTa thI rianeprInA thaI zake che. 150mAM eka phrenca pakSI niSNAte TakIMnA jhADanI DALI para bAra paMdara epAMDA samUha nRtya pelesamAM jhAmIriyalanA mugaTamAM AvAM pIMchA joine karatAM hoya che. pIMchAM ubhAM thAya, garadana lAMbI thAya. badhuM tarata ja oLakhI batAvelAM. A pakSI che-"pari-I- tAlabaddha DolanazailInI ajamAyaza thAya! A stAM. " I. sa. 1522 mAM paNa yurope A pakSIonI joIne kudaratanA bheda khelanArA vaijJAnike paNa acaMbAmAM noMdha lIdhI che. cAInAne thoDI jANa hatI. zAhI paDI jAya che. azvonI sajAvaTa A pIMchAMethI ja karavAmAM AvatI A saudarya pakSIonA vinAza dvArA ja ApaNAM hatI. moTAbhAganAM sauMdarya prasAdhano bane che. A ja lekhakanA sadara kalagInuM nirmANa temAMthI ja thAya che. 1880 e viSe lekha pragaTa thaI gayA che. pAvaDara, krIma thI 90 sudhInA eka dazakAmAM perIsanI idranagarImAM attara vi. dareka sauMdarya prasAdhanamAM kasturI sarvazreSTha A pIchAMnuM dhUma vecANa thayeluM hatuM, gaNAya che. hakIkate ApaNane asalI kasturI maLatI ja Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #459
--------------------------------------------------------------------------
________________ 442 vizvanI asmitA nathI, je maLe che te nakalI ja hoya che kAraNa ke kasturI. rUpiyA sudhInA hoya che. Ama kasturIno bhAva senA nI avejImAM vaparAya tevI rAsAyaNika saMyojanonI 80 jeTalo thAze ! paNa senAe karAvelA jhagaDA jeTalA jeTalI vastuo hastI dharAve che. " kasturInI tole kAMI kasturIe nathI karAvyA. tethI to AcArya zrI caturasena na Ave" tevuM mAnanArA chetarAya che. kAmottejaka zAstrIe "sonA aura khUna" navalakathA lakhI nAMkhI ! padArtho kastUrImAMthI bane che kharA ! kastUrInI graMthimAMthI pacAsa varasa pahelAM to kastUrIne bhAva senAthI paNa vadhu ahiMsaka rIte kasturI meLavavI ghaNI ja mukela thaI hato. kAraNa ke sauMdarya prasAdhano banAvavA mATe peDhIo paDatI hoya che. tenI moTA pAyA para kharIdI kare che. tethI kasturI mRgane saMhAra paNa vadhe che. 1972 mAM bhArata sarakAre kAyadA guNavattAnI daSTie sauthI mahatvanI kastUrI himAlaya dvArA kastUrInI nikAsa para pratibaMdha mUkyo che. nepALamAM pradezanA nara haraNanI nAbhimAMthI maLe che. nepALa, tibeTa, paNa e ja kAyado che, chatAM pilama polama cAlatuM sAIbirIyA, maMgoliyA, keriyA, pazcima cIna vi. nAM haze ke zuM? eka mRgane mArI nAkhavAthI dazeka hajAranI naraharaNe paNa kastUrI Ape che. mAdA haraNanI nAbhimAM kastUrI maLI Ave, vizvamAM eka varasamAM paNa lAkha kastUrI thatI nathI. kastUrI tathA tenI suvAsa e baMne mRgane mArI nAkhavAmAM Ave che. temAMthI aDadho lAkha kasturI mRganuM jAtIya lakSaNa che. prajanana kALe A te binapukhta haraNe hoya che. bhegI kastUrI na ApatI haraNa pitAne hakUmata vistAra nakkI karI le che. keTalIka mAdAo paNa marI jAya che! kAraNa ke dUrathI te oLakhI mAdA potAnI mAlikInI, A bIjI mAdAo bIjA zakAya nahi. teonAM mAMsa cAmaDAMno upayoga judo. naramRganI evA bhAga paDI jAya che! zilA upara nizAnI paNa karI levAmAM Ave che ! mAtra mRgacarmanA se-savAso rUpiyA maLe che. uparAMta tenA chaTakAmAM kakara, zILI, lAlapAnDA vi. kasturInI graMthinI madhyamAM kudaratI nAnakaDuM kANuM hoya paNa phasAyaIne marI jAya. haraNanA vihAra vistAramAM che. temAMthI sugaMdha AvatI hoya che. tenA parathI ja eka ki.mI. jeTalI lAMbI sIdhI vADa banAvAya che. temAM sarahada AMkaNI thatI hoya che ! A sugaMdhathI vAtAvaraNamAM thaDe thoDe aMtare chIMDAo rakhAya che. ane dareka chIMDA maheka ane mAdakatA chavAI jatI hoya che. A suvAsa AgaLa chaTakuM goThavAya che. ane pachI pakaDIne mArI dIrdhajIvI hoya che. IrAnanA tabrIjha zaheranI yubedA nakhAya ane kastUrInI graMthi kADhI levAya che. A graMthI masijada bAMdhatI vakhate eTale ke navamI sadImAM simenTa loTA jevI 4 se.mI. nA vyAsavALI vacce 0.8 mI. mAM karatUrI bheLavIne vAparavAmAM AvelI. mI. eTale ke lagabhaga 35 IcanuM chidra hoya che. A tethI Aje paNa tyAM sugaMdha anubhavavA maLe che. svarUpano ghero badAmI ke kALAza paDate cAdAra sayano tApa khIlato jAya tema tema A sugaMdhanI maheka graMthI para dabANa AvavAthI e chIdramAMthI hApha - selIDa paNa khIlatI UghaDatI jAya che. garama hovAthI blaDaprezaranAM padArtha bahAra Ave che. te ja kasturI ! pahelAM khUba ja tathA hadayanAM dardo mATe auSadhinI paNa te kAmagIrI tIvra vAsa Ave che. pachI graMthi sukAtI jAya tema tema bajAve che. briTananI nezanala grAphikala sosAeTInA mIThI suMgadha AvavA mAMDe che. himAlayanA kheDUte A phelo svAmI praNavAnaMda temanAM khAsa abhyAsI che. napuM- haraNu pakaDavAmAM khUba pAvaradhA puravAra thayA che. cha che sakatA, jIrNa tAva, hisTIriyA, epIlepsI phephasAM vi. daI kheDUtanI TukaDI A mATe sAthe pharatI hoya che. mATe upacArI che. jAtIya uttejanA lAvIne kAma paNe je eka haraNa pAMca tolA vadhumAM vadhu kastUrI ApatuM pradIptathI kare tevo temAM guNa rahelo hoya che. hoya to eka kilo kastUrI meLavavA mATe keTalI saMkhyA mAM himAlaya kasturI mRganI graMthimAMthI bethI pAMca tolA haraNano saMhAra karavo paDe! AphrikA khaMDamAM bilADInI ane tibeTane kasturI mRga traNa talA kastUrI Ape che. jAtanAM sIveTa nAmanA prANInA peTamAMthI paNa kasturI maLatI kastUrInI bAbatamAM lagabhaga badhA ja Arthika niyamono hovAnuM kahevAya che; paNa hakIkate e kasturI nathI hotI ! bhaMga thAya che. sthAnika kSetramAM paNa tenI kiMmata vadhu sITane phasAvI khUba ja uzkeravAmAM Ave pachI pAMca daza hoya che. eka tolA kasturInA bhAva 1166 rUA, thI 2000 divase cIrIne graMthimAMthI kastUrI jevo padArtha kADhI tyAM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #460
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 443 mINa mAkhaNa jevA locAdAra padArtho bharI devAmAM Ave karyo. kAnUnI rakSaNa maLeluM hovA chatAM A pakSInI saMkhyA che. tenA jevuM ja catura mRga sonerI hoya che. 8 phITa divase divase ghaTatI jatI kema haze ? kAnUnano amala lAMbuM ane 300 pAunDanA vajavALuM hoya che. te kalAkanA DhIloDhIlo ke zithIla haze ke zuM ? 60 mAIlanI jhaDape doDatuM jovA maLe che. yu. esa. e. gaya kehelIthAhe dorela huM jaya nAmanAM pakSIonI nA IzAna bhAgamAM AvelI mesemyueTsa sTeTanI yuni bhAratamAM 3000 jAto Species che. temAnAM ghaNIkharI varsiTInA phoresTa hilanA vizvavikhyAta sarjana Do. jAtanAM pakSIo hAnikAraka jIvaDAonuM bhakSaNa karatAM Alekhsa je. roDamenane AvA ghAtakI saMhArI kRtya pratye hovAthI khetI mATe AzIrvAdarUpa banI jAya che, bhAre napharata che. teo potAnA oparezana ke davAmAM kakyAreya AvA prANIjanya padArthono upayoga nathI karatA, chatAM sAIberiyana kuMja :- A pakSIonI saMkhyA pAMceka lAkha jeTalAM saphaLa oparezana karyA che. jagatamAM poNAcArothI vadhu nathI. astitva gumAvI besavAne ApaNe bhaya je keTalAka varganAM pakSIo mATe khaDamora :- A pakSI ApaNuM moranuM ja jAtabhAI che, temAMnuM A eka agatyanuM pakSI che. thoDA samaya pakSI che. tene lIkhanava tarIke paNa oLakhavAmAM Ave che. pahelAM rAjasthAnanA jayapura zaheramAM khAsa hetusara vizvavicitratA e che ke nara karatAM mAdA kadamAM moTI hAya kuMja pakSI pratiSThAnanA niSNAta gaNutA Do. sTIva I. che. ApaNA samAjamAM kanyAnuM kada muratiyA karatAM moTuM benDavAIDe paNa A ja abhiprAya vyakta karyo hato. hoya to! joDI jAme ja nahi. paNa kudaratanI A joDI A pakSI lagAga poNaso varSa jIve che. moTebhAge A jAme che. mAdA 20 IMca jeTalI lAMbI ane nara 18 iMca zAkAhArI varganAM pakSIo che ane piSaNa Ape tevA jeTalo lAMbo hoya che. paganI laMbAI vadhu lAge che. nara mULano vadhu AhAra karatAM hoya che. bhayajanaka vAtAvaraNalIkha kALA raMganI cAra IMca jeTalI lAMbI kalagIvALo mAM je teo ekavAra thatharI UThe to pachI bhUkhyAM bhUkhyAM hoya che. gaLuM sapheda ane mAthuM, garadana tathA chAtI kALAM paNa kalAka sudhI AkAzamAM UDyA ja kare che. kudarate hoya che. pAMkho para tIranA nizAna jevI DijhAIna hoya kevI jijIviSA temanAmAM reDI haze! A pakSIo eka che. pUMchaDI saheja pILAza paDatI hoya che. Rtu pramANe rIte raziyA amerikA jevI virodhI mahAsattA vacce te vihAra kare che. Ama to bhAratamAM badhe ja e daSTi- setabaMdhanuM kAma kare che. baMne deze tene mATe saMyukta gocara thAya che. godAvarI taTe ane baMgALamAM tenI saMzodhana karI rahyA che. jhagaDatA mANasane banI zake ke olAda thoDI viziSTa jaNAI Ave che. dekhAvamAM nAnA pakSI paNa samAdhAnanI bhUmikAe lAvI mUke! 1978mAM ghorADa jevuM suMdara lAge che. bahu gIca jaMgala ke bahu IrAnamAM 8 thI 10 kuMja jovA maLelA, paraMtu tyAM khulelAM gIca TeLAnuM te virodhI hoya che. tethI UMcA ghAsamAM vistAramAM zikAra vadhu thato hovAthI A pakSIo tyAM e vizeSa jovA maLe che, jamInathI dasabAra phITa jeTaluM TakI zake tevI sAnukULatA nathI. ja te UMce UDI zake che. ogasTathI okaTobara sudhI kALI DekavALA bagalA - himAlayanA dUranA tenI saMvanana ane prajanana Rtu hoya che. ghAsa vacce laDAkha bAjunA vistAramAM kALI DekavALA ba balAnI TekarALa jamIna e mATe te pasaMda kare che. IDAM ghAsiyA jAtanAM cha yugalo bIjAM be pakSI sAthe UDatA jovA maLatA. raMganAM ane oliva bhUkharA raMganI hoya che. e 14 pakSIo samUhamAM UDatAM hatAM. sAmAnya rIte A pakSI | sarpa jevAM prANI tenAM IMDAMnuM bhakSaNa karavAno prayatna bhAgye ja jovA maLatuM hoya che. vizva vanyajIvana bhaDaLakare te A pakSI khUba ja Akramaka banIne sAmane kare che. nI eka TukaDI e jAte ja A nirIkSaNa karavuM tethI e samAcAranI vizvasanIyatA vize kaMI zaMkA uThAvI zakAya nahi. paula berUele darela hAubArA basTArDa pakSI e - hakIkatane greTa-inDiyana basTArDa ke ghurANu pakSInI upara | InDiyana piTTA nAmanA pakSInuM citra jona gAuDe chalI rIte joIe to mAtra nAnI AvRtti ja gaNuM deryuM che. A pakSIne vAstavamAM vihAra karatuM jovuM e eka zakAya. tenAM mAMsa ane pIchAM mATe rAjasthAna ane guja. lahAve che. e raMgIna buThThI paMchaDIvALuM pakSI che. jamIna rAtamAM jatA sahelANIoe nirdaya rIte tene saMhAra para kadAkUda karatuM hoya che. sUkAM pAna parathI jIvAtane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #461
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA pakaDIne khAI jAya che. tene joradAra spaSTa ane Dabala zIvarya nAmanuM pakSI mAthA para nAnI kALI TepI mahIsala WHEET-FEW hoya che. e ja kalAkAra jevuM kaMIka pahere che. te ghaNuM ja zaramALa pakSI che. nara himAlayana gaDaphincanuM citra paNa AlekhyuM che. A ane mAdA paNa bahu sAmuM jotAM nathI. AjanAM kolejIana pakSI dareka rIte AnadI ane dekhAvaDuM hoya che. himA- yuvaka yuvatIo mATe kevAM sarasa saMdeza! A pakSI layamAM e gIta lalakAratuM jovA maLe che. dekhAva, vaiisa, ghaNuM ochA pramANamAM jovA maLe che Teva, pIMchAnAM DesiMga vi. mAM saMpUrNa jaNAya che. duniyAnuM sauthI moTuM manAtuM emu pakSI osTreliyAmAM garuDa - zikArI pakSInA vagaranuM A eka pakSI che. thAya che te simenTa paNa pacAvI zake che. jagatamAM badhe ja teno vyApa jovA maLe che. tI, nyujhIlenDamAM jovA maLatuM kIvI pakSI e ghaNuM morabAja, sAMsAgara, jumAsa vi. 14 prakAranAM garuDo cAlAka pakSI gaNAya che. e jyAre cAle che tyAre varasatA thAya che. ImpIriyala Igala ke zAhI jumAsa prakAranuM varasAdanAM pANI jevo avAja kare che. A sAMbhaLIne garuDa sauthI moTuM hoya che. Ama chatAM sAmAnya rIte varasAdanA kAdaviyA kIDA bahAra Ave che. turata ja kIvI samaDI karatAM temanuM kada moTu to hoya ja che. tenuM bhakSaNa karI jAya che. kevuM chetarAmaNuM pakSI! samagra bhAratamAMthI adazya thatuM jatuM ghurANu pakSI- kalemiMgo ke sarakhAba jema kacchanA nArAyaNa sarovara Great Indian Bustard uttara gujarAta, saurASTra para vadhu jovA maLe che tema kahAITa bila naLa sarovara para ane kacchanA ghAsiyA vistAromAM jovA maLe che. uparAMta vadhu Ave che. gujarAtamAM sArasa, vanya maraghI, tetara, baTara, mora, pipaTa vi. ne mukhya gaNAvI zakAya. prANIomAM siMha, zAhamRga:- pagavIna, garuDa, bAja, hamiMgabarDa, vAgha, dhuDakhara, kALiyAra, dIpaDo. cIsI'go. bhekhaDI, Dukkara vAgoLa, keDI vi. pakSIone temanA je snAyuo pAMkhe vi. jevA maLe che. vaLI jharakha, dIpaDA, sAbara, nIlagAya, halAvatAM hoya che te snAyuone pakaDI rAkhavA mATe haraNa vi. 10,000 jeTalAM che. khAsa prakAranAM chAtInAM hADakAMnI jarUra rahe che. mANasa, phalemiMga, zAhamRga, ema, zIrIvarya, kIvI vi. khAsa thoDA divasa pahelAM ja losa eMjelsanA vijJAnikoe si nAza nahi UDanArAM pakSIone A hADakuM sapATa hoya che. AjenTInAmAMthI 16 phITa UMcA ane 77 kilo vajananAM jagatanA sauthI moTA pakSInAM asthipiMjarane zodhI | mAyusa karatAM te pakSI kadamAM nAnAM ja hoya che. tethI zarIranI sapATI sAme havAne vadhAre avarodha Ubhe kADhayuM che. thato hoya che. tethI A hADakuM tene Teko Ape che. vadhumAM 1980 nI briTananI pahelI cAra khAsa TapAla TikiTo pAMkho prasArI havAne vadhu Teko meLavI zake che. kadanA bahAra paDelI. temAM King Fisher, Dipper, Moor pramANamAM pIMchAM, rUMvAM vi. vadhu hoya che. tethI vajana -hen, ane Yellow Wagtail nI bahAra pADelI. paNa ochuM hoya che. pariNAme cAlavAmAM kUdavAmAM ke thoDuM pakSIonA rakSaNa mATe paNa kAyado thADuM UDavAmAM muzkelI paDatI nathI. zAhamRganuM UDuM ghaDAyela tethI 1980mAM e kAyadAnI zatAbdinI uja- sauthI moTuM hoya che. vaNImAM ATha pakSIonI sirIjhavALI TikiTa bahAra jalacara jIvomAM hipepeTemasa ane magara paNa pADavAnuM nakkI thayeluM temAMthI A cAreya jaLapakSIo che. kAyadAne lIdhe ja A pakSIo jaLavAI zakaLyAM ane mahattvanAM prANI che. asa ve. nAmanA citrakAre Indian Gharial nuM citra doryuM che. maganI cAmaDI kiMmatI vRddhi pAmI zakayAM. vanya pazu-prANInAM niSNAta vyavasAI hevAthI tene khUba ja zikAra thato e vyo che. magaranI citrakAre (mIzela vorena) tenI prathamavAra ja DijhAIna traNa jAte hoya che. temAMthI eka InDiyAnA varlDa vAIDa taiyAra karelI. lAIpha phaMDanI madadathI madrAsanI Crocodile Bank keTalAMka pakSIo pAMkha hovA chatAM UDI zakatAM nathI. mAM mUkavAmAM AvelI. tenA saMvardhana dvArA saMkhyA temane ApaNe nahi UDI zakanArAM pakSIo kahIzuM. temAM vadhArIne Aje 200 jeTalI karavAmAM AvI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #462
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 445 prANI sRSTimAM helameTa DIlara nAmanA kalAkAra ne jhamAM nIlAdhara ane mAlinIe 7 baccAne janma Apyo TIopAna citra deya che. madhya eziyAmAM parvatIya nIlAdhara senerI jhAMya dharAve che. jyAre mAlinI saMpUrNa vistAra ane khAsa karIne himAlaya pUratuM ja A prANI- tamAdA che. nuM vitaraNa maryAdita che. A prANInI saMkhyAne aMdAja 1971nA varasamAM dilhImAM rAkeza pAsethI vadhu paDatuM 250 thI thoDo vadhu mUkavAmAM Ave che. tenAM pharanI kiMmata ghaNI Upaje che tethI tene moTA pAyA para saMhAra jAtIya kAma levAmAM AvyuM. vadhu paDatAM baccAMone garbhAdhAna karAvavA jatAM te napuMsaka banI gaye hato. thatuM hovAthI saMkhyA ghaTatI jAya che. tethI nItA sAthe saMbhoga karAvavAnA pAMca vakhata prayatno hAITa-TAIgara ke sapheda vAghanuM citra guI kahe- karyA, chatAM paNa niSphaLatA maLI. pariNAme ATalA saMjoga lehe doryuM che. temaNe vu jaya pakSI paNa doreluM che. pachI paNa nItAne garbha rahyo ja nahi! rAkeza tene lIdhe. A sapheda vAgha mahatvanuM paNa javalle ja jovA maLatuM ja mAMdo paDayo ane ardha AyuSya bhogavIne 10 varasaprANI che. chellAM 50 varSa daramyAna tenI 9 jeTalI ja nI uMmare ja mRtyu pAmyo. saMkhyA jovA maLI ane neMdhAyelI che. madhya pradezamAM vizvabharanAM vividha jhamAM 40 jeTalA sapheda vAghe revA jillAmAM tenI saMkhyA vadhu hovAnuM manAya che. che. pIMjarAmAM purAyelAM naravAnI prajanana zakti ghaTI jyAre AkhA jagatanI vAta karIe te paNa e saMkhyA rahI che. tethI vadhu veta baccAMo have janmatAM nathI. mAtra 40 nI ja che. Ama A prANInuM astitva ghaNuM tethI ja veta vAghano vaMzavelo vRddhi pAmatAM aTakI badhuM bhayamAM che. gayo che. temanuM janmasthAna AsAmanAM jaMgalo, orissA jirAka - jIrAkane e. esa. pAIe soziyala ane madhya pradezanA amuka prAMta che. 1951 mAM revAnA enImala tarIke oLakhAvyuM che. mANasane nukasAna na karatuM mahArAjAne zikAramAM gayA tyAre nava mahinAnuM veta- e mAtra sauthI UMcu ja mAla nathI paraMtu jamIna paranAM vAghanuM baccuM maLeluM. tenuM nAma mohana rAkhavAmAM AveluM. vizALakAya evAM cAra prANIomAM paNa tene samAveza cAra varasa pachI 1955mAM temaNe eka vAghaNuM paNa pakaDI thAya che. ane tenuM nAma begama rAkhyuM. mohana ane begamane bhegA bIjAM traNamAM hAthI, hipopoTemasa ane genDAnI rAkhIne saMvanana karAvyuM. temAMthI sonerI jhAMyavALAM cAra gaNatarI thAya che. jirApha zabda arabI bhASAnAM Zaraf baccAM janmyAM. sauthI vadhAre veta baccAMne rAdhA nAma parathI UtarI AvyA che, jeno artha salAmatIthI cAlanAruM apAyuM ane rAdhAne tenA pitA mohana sAthe saMbhoga suMdara prANa e thAya che. I.sa. pUrve 46 mAM juliyasa karAvyo to temAMthI saMpUrNa sapheda evAM cAra baccAM sIjhare uttara-AphrikAmAMthI jirApha lAvIne romamAM jamyAM. 63 nI sAlamAM kendra sarakAra ane revAnA mahA utAryA hatAM. tyAre romana tene paurANika prANI mAnatA rAjA vacce eka karAra thayo. te mujaba sapheda vAgha ane hatAM. vaLI jirAphanI mAtA UMTa hoya che ane pitA vAghaNanI be joDI kendra sarakArane seMpavAmAM AvI. lepArDa hoya che tevuM manAtuM. Ina-ala. phakIha nAmanA tenuM nAma "rAjA-rANI" "tathA" " mohana-sukeza" arebiyana bhUgoLavettA paNa jirAphane mAdA UMTa ane rAkhI, dilhInA prANI saMgrahAlayamAM rAkhavAmAM AvyAM nara pentharanuM saMtAna mAne che. kenseniTanepalanA rAjA rAjArANIne ane revAnA mahelamAM rAkhavAmAM AvyAM sulemAna bIjAnA vakhatamAM 1559mAM evuM manAtuM ke mohana-saMkezAne ane rANIe tyAM prANI saMgrahAlaya- jirAphanuM mULa vatana uttara bhAratamAM che. joke jovA maLe mAM 18 baccAMne janma Apyo. temAM 11 navAgha che AphrikAmAM. ane tyAM paNa khAsa karIne saharAnA 7 mAdA vAgha hatAM. mohinIne voziMgTananA rASTriya prANI raNanI dakSiNe vizeSa jovA maLe che. jirApha jagatanuM saMgrahAlayamAM vecI devAmAM AvI. e ja rIte iMglenDa sauthI prAthamika olAdanuM svarUpa-Paleotragus hatuM nA ja brisTolanA jhamAM levAI javAyelA caMpA ane je nAnI garadanavALA lAla haraNane maLatuM AvatuM hatuM. camaDhIe daza baccAMne janma Apyo. kalakattA alIpara Aje pUrvakAMgAnAM aMdaranAM jaMgalamAM vasatuM Okapi Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #463
--------------------------------------------------------------------------
________________ 446 vizvanI asmitA e jirAphanuM sauthI najIkanuM saMbaMdhI prANuM che. dakSiNa che. buddA narane mAdA pote ja nakArI kADhe che. tethI eziyAmAM himayuga vakhate nAnI garadana ane nAnA temaNe pavitra jIvana ja jIvavuM rahyuM. 15 mahinA pagavALAM jirApha hatAM. Gestation cAle che. tAjuM janmeluM baccuM mANasa jevaDuM hoya che. potAnAM vaDIlo pratye Adara batAvatuM prANI sau prathamavAra 1836mAM laMDananA jha-pArkamAM jirAphane gaNAvI zakAya. osTreliyAnA navAzAmAM sarakArI kAma lAvavAmAM AvyAM. sAmAnya rIte 18 phITanI UMcAI che. tyAM merIno gheTAM, zAhamRga, vi. che. TAnjhAniyAnA ane 125 jeTaluM tenuM vajana hoya che. garadana 7 phITa lAMbI nezanala pArkamAM jhIbrA, siMha, hoya che. raziyAnA askAhoya che. ane tenuM Cervical VartibraenA TekAthI nIyAnevAna rakSita vanamAM jhIbrAnAM ToLAM hoya che. rahelI hoya che. jIbha 20"nI hoya che. e jIbha Prehensive ane asaMkhya moTAM Papillae thI superiyara jirAphanI hAjarImAM yuvAna nara jirApha DhaMkAyelI hoya che jenAthI kAMTA na lAge tevI rIte Lip-curl nahi banAve. A prANIne duzamana bahu thoDA kAMTALAM - Acacias nAM pAna khAI zake che. mAthuM hoya che paNa te laDavuM paDe te laDI letuM hoya che. nAnuM hovA chaNu kavInTalanA jeTaluM vajana hoya che. pAchalA majabUta pagethI siMhane paNa Death-blow aNIvALI AMkho spaSTa dekhAya che. lAMbA, suMdara- mArI zake che. eTa, sapharajana, keLAM, DuMgaLI vi. tene Ave-Lashes hoya che. pitAnAM lAMbA capaTAM nasa khorAka che. lAMbI lAkaDI para bAMdhelA gAjarane kUdI karAne te baMdha paNa karI zake che. madhyama kadanI pUchaDI karIne khAya che. kyAreka nikriyAvasthAmAM susta thaIne Tuffed-assel vALI hoya che jene upacAga paDayAM rahe che, tyAre paNa tenI garadana tA TaTTAra ja Flyswatter tarIke karI zake. paganAM hADakAM ane paga hoya che. salAmatI mATe nIMdara letI vakhate AMkha kholaeTalA badhA lAMbA hoya che ke cAra paga vacce mANasa baMdhI thayA kare che. noMdhapAtra evuM kaI bAyolojIkala sahelAIthI ubhuM rahI zake che. zIMgaDAM TUMkA hoya che kIcara hoya to te blaDa sakaryulezana che. pite jyAre hakIkate te Protuberanees nI joDI hoya che. cAmaDI pAna khAvA mATe garadana laMbAve che tyAre noMdhapAtra para TapakAM ane kapALa para UpasI Avatu madhyanuM evuM Blood-Column UbhuM thAya che, je lagabhaga 20 projekazana jevuM hoya che. phITa jeTaluM hoya che. dUra AvelA hadayamAMthI mAthA para lehI pahoMcADavA 3000 milimITarsanuM pampiMga prezara Albino nAmanuM prANI paNa jirAphamAM thAya che. uttara TAMgAnIkAnA pratibaMdhita vistAramAMthI badhAthI heya che. e ja rIte pANI pIvA mATe mAthuM nIcuM Ave tyAre breIna hemarejane khatare rahetA hoya che. 10 varasa sudhI alaga raheluM sapheda nara jirApha-Poach tenA para A rIte tene kudarate jIta meLavI ApI che. ers thI salAmata jovA maLyuM. kAraNa ke tene raMga hadaya 11 kilonuM hoya che je dara miniTe 60 liTara mAunTa kilImAM jAre je sapheda hate. sAmAnya rIte ? laDanuM TrAnsaporTa kare che. vaLI A lohI khUba ja ratAza paDato ke ratuMbaDo badAmI raMga hoya che ane Viscuous hoya che. riphalekaTa nAyuothI niyaMtrita thatI sapheda borDarathI bArIkAIthI jude paDato hoya che. IMTa blaDa cenalsa e A prANInI khAsiyata che. tenAthI kAmanA Mortar jevuM te lAge che. A prANu caranAra blaDanuM DAyarekaTa zarTa sarkITa thAya che. tenuM mAMsa khUba Grazer nathI paNa Browser che. lAMbA samaya sudhI svAdiSTa hoya che. jo ke gorA loka khAtA nathI. cAmaDI pANI vagara te calAvI zake che. jhIbrA, zAhamRga, enTI 1 IMca jeTalI jADI hoya che. gADInI lagAmanA paTTA lepsa vi. jevA jUtha sAthe te vihare che ne UMDA mATe te sarvazreSTha che. jirAphane pakaDavA mATe lAMbA thAMbhalAne jaMgalamAM dAkhala thatuM nathI. kalAkanI 32 ki. mI. nI cheDe ledharalepa laTakAvIne tenA mAthAmAM parovI devAya jhaDapa sAmAnya gaNAya che. te tAlabaddha rIte cAlatuM che. haLavI paraMtu jhaDapI lerInI madadathI A kAma hoya che. karavAnuM rahe che. pakaDavA pachI tene Tranqulliser thI mAdA jirApha para romAMcaka rIte keTalAye nara jirApho IMjekaTa karavAmAM Ave che. tyAMnA loke TeligrAphanA prema AkramaNa kare che ane mAthAM bhaTakAvIne laDavA mAMDe vAyara jamInathI 30 phITa UMcA rAkhavA mATe kALajI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #464
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra rAkhatA hAya che, jethI jirAphanI garadana AvI lAinsa- dattayeAgezvara tIrthe pAte ghaNA rAja'sA tyAM joyAne ne DisleAkeTa na karI zake. dAvA karyAM che. jyAre jANItA pakSIzAstrI Do. salImaalIe tyAM rAjahuDasa hovAnI vAtane rIe ApyA che. svAmIjIe 1961mAM pazcima tibeTamAM jaI kailAsa mAnasareAvaranI yAtrA vakhate pradakSiNA karelI. jirAphanI mAphka rIchanI duniyA paNa ajakha che. cInanuM nara rI'cha peAtAnA vatana bahAra prajanana kAya karatu nathI. kenakena nAmanI jApAnanI mAdA rIcha ane lenabena nAmanA cInanA nara rIchane 77-78nA varasamAM TAkiyAnA tibeTIana bhASAmAM A sAne ga'gakhA' kahevAya che. tenI sAthe anya jaLacarAmAM guMzecu'ga, cakramA, gala, herata, kALI DAkavALA bagalA vi. hoya che. mAnasarAvaranA husA eTora navembaramAM bhAratanI aMdara Ave che. 79nA navembara-DisembaramAM goMDalanA verItaLAva para 60 jeTalA hase AvelA temAMthI 6 kALA ane bAkInA sapheda raMganA jaNAyelA. DisembarathI eprila sudhI pAMceka mahinA rahIne teo pAchA mAnasarovara cAlyA jAya che. baccAnA janma tathA ucheranu kAma te teo tibeTa ane madhya eziyAmAM ja kare che. hu'sa karatAM huM...sI vadhAre sapheda haiAya che, mAnasarovaranA huMsa zuddha zAkAhArI hoya che. kumaLuM ghAsa zevALa vi, khAine potAnA nirvAha kare che. tene mAravAmAM ke bhakSaNa karavAmAM tibeTIana leAke pApa samaje che. thugeADI, zusupatsA, geAsula, yugAmpA, rAkSasI pAnDAnuM citra varlDa' vAilDa lAIpha phaMDa embeDiMgase, samA ane Taga nadInAM mukha pAsethI haMsadana taraphathI pikacarakArDa svarUpe joga kuhana nAmanA ArTisTa thaI zake che " tibeTanI kailAsa mAnasarovara pradakSiNA dvArA batAvAyu' che. cAinA ane pU tibeTanA patA para nAmanA zrI dalAI lAmAnI prastAvanAvALA svAmIjInA ane ja'galAmAM vasanAra A prANI AMtararASTrIya vanya prANIo pustakamAM haMsa viSe temaNe ghaNI mAhitI ApI che, bha'DALanu' pratIka che. vizvanI vadhu cAhanA meLavanAruM, khyAta ane javalleja jovA maLatuM e prANI anya prANIonI jema peAtAnuM jatana sabhALathI kare che. pakSIonI preraNA ane vAtAvaraNa sAme pratyAghAta e ja rIte nIlagIrI Teharatu' pikacarakArDa, helamaTa DIlaranA kopIrAiTa WWFthI taiyAra thayu che. zikArI A ane khelADIonA atirekabharyA zikAre tenI saMkhyAmAM pakSIonI preraNAtA jue ! pakSIe jIvaDAM pata`giyAM badhu khAya chatAM rAja nAmanuM pataMgiyu' kharAba svAdanuM hAvAthI pakSIe tene mAratAM ke khAtAM nathI, ga'bhIra ghaTADA karyAM che. pazcimaghATa e tenuM khAsa nivAsa-pariNAme rAja jevA ja dekhAvavALu umarAja pataMgiyuM sthaLa che. atyAre mAtra 400 jeTalAM ja khacelAM che. A mAM eka varasa sAthe rAkhyAM, chatAM ekapaNu accAne janma thayA nahi. temanI milanaRtunI sattAvAra jAherAta paNa karAyelI. kenakena-lenabenanuM jAtIya jIvana jovA jApAnanI savA agiyAra karADanI prajA atiAtura che. raziyAmAM kIjhIjhiyAmAM eka bhUkharuM rIcha Isphakula nAmanA parvatIya sarAvara pAse eDajasTa paNa thaI gayuM che. prANIsRSTinI keTalIka vAtA vismaya pamADe tevI hAya che. madhyaeziyAnA khagIcAmAM DAra prakAranA nizAcara udara jhADanI DALI para ja besatA hAya che. dariyAI rAkSasa sephAleApADa dekhAve AkTopasa jevA hAya che. vahANane paNa DubADI de che. ArTisTanu* Swamp Deer ke khArasiMdhAnu pikacarakA paNa banAvAyu' che. eka vakhata madhyabhAratanAM ghaNA vistArAmAM phelAyeluM. te prANI hatu. uttaranI nadIenA taLapradezeAmAM paNa A prANI khUba jovA maLe che. khullAM ja'galA tathA kAdavabhUmimAM tene mukhya vasavATa che. Aje 3000 jeTalAM acyAM che. 447 Yi Jain Education Intemational, "" khacI jAya che. DAMkhaLA jevuM lAgatu'samI nAmanuM jIvaDuM mApa nAmanuM karamiyuM vi. paNa evA ja dekhAvatu hovAthI kheMcI jAya che. vRkSa ulladhaka nAmanAM jIvaDAM kAMTA jevA dekhAvanAM jhaDa para beThAM hoya che chatAM maratAM nathI. sastana prANIo ane pakSIe sthAyI uSNatAmAnavALA jIvA che. temanAM zarIranu... uSNatAmAna niyata ka para ja rahetu heAya che. paNa prANInuM kada jema nAnuM tema tenA zarIramAM garamI pedA thavAne AMka UMcA hoya che. hu'sapakSI : - mAnasarovaramAM rAjatusa hovA aMge atyAre rudra mahAlaya devaLa age camakelA daMDI svAmIzrIte tenA zarIranI sapATI parathI vadhu garamI gumAve che.
Page #465
--------------------------------------------------------------------------
________________ 448 vizvanI asmitA zarIranA vajananA dara grAma dITha dara kalAke sakkarakhadanI " 77 sapTembaramAM be vuDa phesilsa necarala hisTrI jAtanuM eda pakSI je kadamAM nAnuM hovA chatAM 065 myujhiyamane bheTa apAyelA ne khullA pradarzanamAM paNa kelarI garamI utpanna kare che. mukAyelAM. dilhInA pazu cikitsA vizAradanA mata mujaba garamI- A jIvAzmio 150 miliyana varasa jUnA hatA! nAM mAjA prANI jagatamAM vinAza saje che. ane AMdhrapradezamAM Yamunpalli tathA gujarAtamAM surendranagaramAMthI maLelA hatA. tenA mATe ghaNo kharca maraghIo mAkhInI jema TapoTapa maravA mAMDe che. thayela. piselIna moDela ane peInTiMgano upayoga gAya tathA bheMsa kAM te ochuM dUdha ApavA mAMDe athavA jIvAzimayuganuM vAtAvaraNa sarjavA mATe thAya che. taddata baMdha karI de che. garamInA kAraNe zarIramAM vadhatA uSNatAmAnane hAIpara thAI TekisayA kahe che. tenAthI hastI saMrakSaNa :- eka bAju prANIone bhayaMkara carabIdAra pittAzaya, maMdabuddhi vi. nA rogo thAya che. zikAra ane saMhAra sajaI rahyo che, bIjI bAju temanI A bhAratIya saMzodhana che. jo ke vaidakIya saMzodhanane olAdo jALavI rAkhavAnI mathAmaNa thaI rahI che. ApaNuM bALaka para garamInAM mojAnI je asara thAya che tenI bhAratamAM ApaNuM vanyasRSTi mATe to ApaNe ghaNA abhaciMtA vadhu che. cAra te bolyAM ja che. paraMtu bhAratIya hAthIonI jALavaNI mATe briTane to laMDanamAM tyAMnA prANIbAgamAM amadAvAdamAM kAMkariyA jhanAM pakSIo tathA prANIo 2 lAkha pAunDanA kharce hAthIone rahevA mATe khAsa mATe unALA asahya thaI paDe che. garamIne pahelo bhoga navIna prakAranuM nivAsasthAna paNa banAvyuM che. zarUAtamAM himAlayana pakSIo bane che. tethI satAvALAo temanI tyAM cAra hAthIone rakhAyelA, pachI saMkhyAne vadhAratA khAsa saMbhALa rAkhe che. proTekazana ApI zake tevA A | gayA. A cAra hAthImAM eka bhAratanI AsAmanA jaMgalanI khasanA paDadAnI paNa tyAM sagavaDa hoya che. cakkasa samaya 12 varasanI uMmaranI lakSmI nAmanI hAthaNIne paNa cAnsa nA gALe tyAM pANIno chaMTakAva karIne vAtAvaraNane maLe hate. hayu kesIna nAmanA sthapatie A prakAranA ThaMDuM rAkhavAmAM Ave che. chatAM grISmabecenI moTA pAyA nivAsasthAnanI Adhunika DijhAIna taiyAra karI hatI. A para phelAI jAya che. himAlayanA pAma sIveTa, cAInIjha phereTa, nivAsanI heThaLanA bhAgamAM khAsa khaMDa rAkhavAmAM Avela eDagara vi. susta thaIne pitAnAM AzrayasthAnanA khUNAmAM che temAMthI garamI ApavAnI tathA havA ujAsa ane garama paDyAM rahe che. pANI maLI rahe tevI viziSTa jogavAI karavAmAM AvelI che. malAyana hornabIla ane himAlayana phIjhenTanI paNa evI ja dazA thAya che. vanarAja siMha paNa becena banI vana saMrakSaNa : - raziyana jaMgalamAM namUnArUpa jAya che. siMha vAgha baMnenI beDa Enclosures thatI vistAramAM rakSita vanavistAro UbhA thayA che. temAM prANI - hovA chatAM becenI ! 78 mAM cAra varasanuM siMha bacu pAlana, naisargika prakriyAo ane tene lagatA niyamane menTa ke jeno uchera TemI kUtarA sAthe thayo che e niyamita abhyAsa thAya che. tenI mAhitI, pRththakaraNa vi. moTu paNa A ja enkalojharamAM utsAhamAM hato !! ekala- lAbhaprada banyA che. kudaratI prakriyAnA vikAsanI mAhitI slush mAM daTAyelo raheto tema ja Arthika vikAsanuM mArgadarzana paNa tenA dvArA lazanI zarIranAM bahAranAM chidromAMthI lAla pravAhI maLe che. jharatuM hatuM. siMhonI saMkhyA 74-75 mAM 180 nI nisarganI vipula saMpattinA yogya niyaMtraNa vinA hatI, have pUrA 200 nI che, bephAmapaNe upayoga thAya te TUMka samayamAM ApaNe te jhanA mAnada salAhakAra zrI rUbena DevIDa sAhebanA gumAvI besIzuMtene durupayoga khataranAka ane khophanAka jaNAvyA mujaba cheka mArcathI ja unALAnI garamIne pariNAme lAvI zake che. vaLI kudaratI prakriyA bilakula sAmano karavAnI taiyArI thavA mAMDe che. AjubAju chAMyaDA aNadhArI ane anicchanIya dizAmAM vaLI jaze te samagra mATe velAo ane choDa ugADavAmAM Ave che. jagatamAM na purAya tevI khoTa paDaze ane mAThAM-viparIta Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #466
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 449 pariNAmo Avaze. saghana Arthika pravRttionAM pariNAmone ApaNA bhAratanA dakSiNa bhAgamAM kaDAIkenAla nAmane agama daSTithI pArakhavAM joIe. te mATe mAnavIthI aspRzya TekarALa vistAra Avelo che. tyAM pathapakSI jIvananI tevI nisargamAM ApaNe saue otaprota thavuM ja paDaze. vividhatA to che ja, sAthe vanaspatijIvanamAM paNa viziSTatA nisagaranAM utkrAMtikArI vikAsanA niyamothI paricita che. tyAM TekarIo para jAMbalI ane bhUrA raMganAM pheraMjI thavuM ati Avazyaka che. eTalA mATe ja anAmata rakSita nAmanA dasabAra varase mAtra eka ja vAra khIlatAM phale jaMgalo Avazyaka bane che.. jovA maLe che. vanaspatizAstrIoe ApelI mAhitI anusAra pu lagabhaga ogasTamAM palavita thatAM hoya briTananA vanyapazurakSA maMDaLanA pramukha Dayuka epha che. 5,000 kITanA DhaLAvo pupAcchAdita thaI jAya che. eDInabarge nyuyorkamAM vanya pazuonI rakSAnI jhaDapI jarUra pakSIonA kalaravathI A vistAra guMjI UThe che. hovA viSe apIla karI hatI. temaNe AphrikAmAM hAthIo zivAlikanI parvatamALA:- zivAlika parvatamALA lebenenanI olIvanI vanarAIomAM viharatAM pakSIo, uttara amerikAnA AkAzanAM sonerI garuDo tathA araba prANI jagatanA abhyAsa mATe mahattva dharAve che. paMjAba yunivarsiTInA bhUtattva vibhAge tene vizALa abhyAsa karyo stAnanA raNanAM erikasa prANIonA avicArI saMhAra che. ahIMthI khUba ja prAcIna prANIonAM hADapiMjara maLI pratye duHkha vyakta kareluM. udyoga, vijJAna, vi. dvArA havA AvyAM che. chellAM doDha varSathI A hADapiMjarone pANInA bagADa-pradUSaNa vi.ne paNa temaNe ullekha karelo. khAdI kADhavAnuM kAma cAlu che. 1837mAM Do. kaeNlaphanara pazupaMkhInI nAbUdI thatI aTakAvavA mATe e bhaDaLamAM nAmanA aMgreja vaijJAnike khUba ja abhyAsa karela. "kelephALe ApavAnI paNa temaNe apIla karI hatI. sesathalI eTalAsa" e temanuM pradAna che. ati vizALa chellAM 2000 varSamAM pazupaMkhIonI 100 jeTalI kAcabAnAM asthi piMjarAne temAM joDI devAyelAM. mANasa jAto taddana nirmaLa thaI gaI che. bIjI 250 jeTalI sUI zake tevaDuM kada hatuM. A kAcabAnI pola paNa Aje jAte mATe nAbUdIno bhaya jhaLuMbI rahyo che. tyAM mejUda che. zivAlikanA rAjasI kAcabAo AkarSaNanuM kendra hatA. zivAlika TekarIomAMthI 230 mIlimITara pazupaMkhIne vAcA nathI. nahitara ApaNI saMhAra- lAMbA 215 milimITara pahoLA ane 55 milimITara lIlAno pratikAra karatAM hatA. A sRSTi zA mATe avAka UMcA evA kAcabAo 25 thI 30 lAkha varaso jeTalA haze? mAnavInA gaLA jevI vikasita svarapeTI ke svara- janA manAya che. bIjA aneka prakAranAM nAnAM prANIonAM tataono temanAM zarIramAM abhAva hoya che. uparAMta pratIke hADapiMjara paNa hAtha lAgyAM che. 14 phITa lAMbA bahAra ane cikone cokakasa vani sAthe sAMkaLIne yogya upayoga dekhAtA dAMtavALA hAthIe, geMDA, bheMsa, haraNa, UMTa, karavA buddhi nathI. bALaka "mA" zabdanA avani sAthe potAnI ghoDA, vi. nAM paNa hADapiMjaro hAtha lAgyAM che. mAtAne sAMkaLatAM zIkhe che. pazuo mATe A ghaNuM mahenatabharyuM kAma che. prANIone preraNA Instnict che. A badhAM prANIo uttara amerikAnAM nivAsI prANIo hovAnuM manAya che. himayuganI asarathI sthaLAM paNa buddhi Intelligence te nathI ja. tara thayuM ane AjanA caMdIgaDhanI AsapAsa vasavATa TAImsa opha InDiyAne hamaNAM eka evo cahevAla karyo. 20 lAkha varasa pahelAM tyAM moTAM sarovara hatAM hato ke lagabhaga 7nA DisembaramAM bhArate briTiza jemAM magaramaccha, hIpoTemasa, kAcabA vi. 2hetAM hatA. eravejha dvArA be hajAra jeTalA pakSI mokalelAM paraMtu ApaNI maMdarAcala samudramaMthananI kathAne samarthana A . rastAmAM ja e badhAM marI gayAM. e ja banAva pAcho nAruM eka citra kaMbaDIAnAM gADha jaMgalanA eka a. A vakhate to vimAna paNa ApaNu ja khaMDeranI dIvAla para kotarAyeluM maLI AvyuM che, A citra hatuM. kuvaitamAM plenanI heTa vadhArAthI ane garamImAM 50 vAra lAMbuM che ! kAcabo bhayaMkara nIMdarakhora prANI pakSIo marI gayAM. raziyAnA ThaMDA mAgethI e mokalAyAM che. okaTobaramAM jamIna khodIne sUI jAya to cheka hota to AvuM na banata. AnI javAbadArI konI eprilamAM jAge! saMvanana traNatraNa divasa sudhI cAlu rAkhe gaNAze ? pakSIone vAcA hota to! che. pachI mAdA kabUtaranAM IMDAM jevaDAM IMDAM mUke che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #467
--------------------------------------------------------------------------
________________ 450 vizvanI asmitA sasta hovA chatAM kAcabI buddhizALI prANI che. savAre adhyakSa sthAne soviyeTa vAisa kensala Do. phatA ezAkAca khUba sAvadhAnI pUrvaka cAle to samajavuM ke rAta bAyeva hatA. bhArata sarakAra ane khAsa karIne gujarAta pahelAM ja varasAda paDaze. prANIonI paNa RtusaMvedanA sarakAre naLa sarovara mATe AvAM nIDara pagalAM levAM joIe. keTalI che ! gheTu jhADIomAM moTuM nAkhavA mAMDe te keneDAna vAilDa lAika - tenA khaDakALa parvata para varasAdanI AgAhI karI zakAya. bilADI cUlAmAM moTuM viziSTa prakAranI bakarI jovA maLe che. je rokI mAusa nAkhe to hima-vala paDavAnI ane karoLIe vadhu jhaDapathI geTa tarIke oLakhAya che. kaTenI nezanala pArka mAM jaI jANa karIne bharAI rahe to vAvAjhoDAnI AgAhIo zakAya che. tyAMnA AkaTika pradeza para himazilA para thatI. ursasa merITImara prANIo jovA maLe che. suTuka nezana pArkamAM rakhAyAM che. e ja rIte prinsa AlbarTa nezanala kAcabAnI carabIne sAbu tathA kesTika soDA banAva pArkamAM sauthI moTAM pakSIomAMnuM eka gaNAtuM evuM vAmAM paNa upaga thAya che. tenI cAmaDI sajAvaTanI brAuna pilikana jovA maLe che. pesiphika rIma nezanala vastu che. tenI olAda jALavaNI jarUrI che. khAsa karIne pArkamAM beriMga samudra tathA pesiphika mahAsAgaranAM sonerI samudrI kAcabAne bacAvI levA mATe vizva vaijJAnikoe badAmI raMganAM dariyAI siMha tarIke oLakhAtAM Telara ghaNAM saMmelano bharyA che. mAnava khorAkamAM tenA upayo prANIo rAkhavAmAM AvyAM che. alabatta temane vihAra ganA hetu mATe tenI saMkhyA vadhAravAno prayAga thaI rahyo ghaNuM karIne mukta rakhAyA che. jasapara nezanala pArkamAM che. e mATe keTalAya dezomAM tene brIDiMga progrAma paNa lagabhaga 10 phITa lAMbuM ane 1700 pAunDa vajananuM 2khAya che. IMDAM mUkIne samudramAM jatA rahe pachI eka uttara amerikana rIMcha jovA maLe che, je ahIM zcikalI varasa jovA nathI maLatA. vijJAnike tene "lesTa Iyara" ke - rIMcha tarIke oLakhAya che. lupta varSa kahe che. tyAre teo samudramAM kayAM jatA rahe che che te eka rahasya che. prANu-pakSInuM prajanana - rAkanI prApyatA sAthe prajananane sIdho saMbaMdha che. comAsAmAM IMDA mUkanAra 100 jAtanAM pakSIonuM saMgIta saMbhaLAvatuM pakSI je e sthaLe be comAsAM heya te be vAra IDAM zahera mAska :- raziyAnA mosko zaherane trIjo bhAga mUke che. baccAMne AhAra mATe comAsAmAM vadhu jIvAta gIca vanarAjIothI chavAyelo che ane tyAM 100 jAtanAM maLe che. ApaNu dakSiNa bhAratamAM be vAra varSARtu pakSIonAM saMgItane kalarava sAMbhaLavAno ajoDa lahAve AvatI hovAthI tyAM pakSIo paNa be vAra I DAM mUke che. maLe che. soviyeTa sarakAre prANI sRSTinA vikAsa mATe pradUSaNa, surakhAba pakSI je duSkALa hoya ane khorAkanI achata mAnava ghoMghATa, yAMtrika avAje vi. ne dUra karavAnI varase hoya te prajanana karatuM ja nathI ! kacchanA raNamAM pANI pahelAM kAryavAhI karI che. emAM sthAnika seviyeTa bharAya tyAre ja prajanana kare che. pUru' pANI varasAdathI na sAMskRtika sadanamAM "soviyeTa saMghamAM vAtAvaraNanI bharAya to anyatra jatAM rahe che. rAjasthAnamAM bharatapuranuM rakSA" viSenA rasaprada seminAramAM bAe nagara vikAsa sarovara tenuM uttama daSTAMta che. sarovaranI aMdaranAM jalacaro inTiTayuTanA DAyarekaTara Do. razima mayUre A mAhitI ApI pote paNa ochuM pANI hoya te prajanana karatAM nathI. hatI. maskomAM satAvALAoe evI paddhati apanAvI che ke nara ane mAdA kAcabAnuM saMvanana traNa divasa sudhI cAla pradUSaNanA pramANanI mAhitI temane dara traNa kalAke maLatI rahe che. A che prANI sRSTinI tathA pazusRSTinI vividhatA. rahe che. tarata ja pagalAM levAtAM jAya che. moskomAMthI keIna saMhAra karavo nahi tevI A lekhane vAMcaka pratijJA 400 udyogone zahera bahAra dUra khaseDIne pradUSaNa aTa- le to lekhakanI lekhanI mahenata sArthaka thaI gaNAzekAvavAnuM nIDara pagaluM sarakAre bharyuM hatuM. A samAraMbhamAM "astu Jain Education Intemational
Page #468
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 451 Telegram : "PANKHATEA" Phone : 323398 Mulund : 592146 SOTTA & SONS Wholesale Tea & Coffee Merchants 56, New Bardan Lane, BOMBAY-400 003. Gram JAYS HAKTI Phone : 321117 With Best Compliments From PANDYA COMPANY Merchants & Commission Agents. 83-85 Khand Bazar, BOMBA Y-400 003. Jain Education Intemational
Page #469
--------------------------------------------------------------------------
________________ 452 vizvanI asmitA tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt t ttttttttttttttttttt* Tele : 354729 With Best Compliments From SHREE VARDHAMAN INDUSTRIES ttttttttttttttttttttttttttttttttttttt***** 154/166 BalkriShna Niwas, 1st Floor, Shop No, 23, 2nd Panjrapole Lane, BOMBAY-400 004 i ka kikikitttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt . (Gram : UMMID Tale Phone : 34615 - 34881 Resi.: 40426 ********** Tele. With Best Compliments From PRAKASH MACHINERY STORES OIL ENGINES & SPARE PARTS MERCHANTS ttttttttttttt**************tttttttt KADIA BUILDING, RELIEF ROAD, AHMEDABAD-1. Kat Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #470
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhUkaMpa -prA. caMdrakAnta eca. jethI * akiMcana' bhUkaMpa e pRthvInA ukALathI ja tenuM saMkaLAyeluM nAtAlanA divase ja 25 Disembare tyAM dharatIkaMpa thavAthI evuM bhaugolika ane bhUstarIya ghaTaka rahyuM che. sarjanakALanA 70 hajAra mANasa mRtyunI godamAM homAI cUkyAM. e ja zarUAtanA tabakkAmAM ApaNI A vasuMdharA mAtA tharathara varase 1 lI sapTembare jApAnamAM yAkatAmAM ane kaMpyA ja karatI hatI. pravInA peTALamAM gharabAyelo TokiyenA dharatIkaMpe 1 lAkha 40 hajAra lokone bhega lAvA tene prajAvatI ja rAkhe che. kaMpana, Delana dara lIdhe hato. vakhate to manamohaka na ja hoya. dharatInAM tAMDava A ja lekhakanA tA. 14-5-70 nA nUtana saurASTramAM nRtyamAM khaMDenA khaMDa ane parvate samudranA taLiye pragaTa thayela "bhUkaMpa" lekhanI mAhitI jANavA jevI che. lIna thaI gayA che. eTalAnTika khaMDa A rIte ja garakAva thaI gayo che. tethI ja samudranI jagAe himAlaya jevA aDhAra varasa pahelAM 1962nAM eprilamAM DeveramAM parvatanuM nirmANa, tibeTanuM ucakAIne dharatInuM chAparuM mAnava sarjita bhUkaMpa thayelo. 40 lAkha gelana jeTaluM banI javuM, AvI te anekAneka UthalapAthalo e dharatI. kacarApravAhI paMpa dvArA be mAIla uDe utAravAmAM AvyuM kaMpanI dena che. ane dharatIkaMpanA AMcakA pampiMganI vadhaghaTa sAthe noMdhAyA hatA. IvAnsa nAmanA enjiniyaranI rAhabarI heThaLa A 6 karoDa varSa pahelAM pRthvIne popaDo eziyA Ayojana thayeluM hatuM. have keTalAka bhUstarazAstrIo khaMDamAM dakSiNa bAjuethI uttara bAju tarapha gatizIla evo mata dharAvatA thayA che ke yaMtromAM lubrakiTa eilane anya. A popaDo Aje paNa asthira hAlatamAM hovAnuM vADa thato vaparAza ja aMdaranA khaDakamAM prajArI pedA kare to mAnavAmAM Ave che. pariNAme uttara bhAratamAM avAranavAra che. tethI lazkare chelle e papiMga ja baMdha karAvyuM bhUMkapa thayA kare che. atyAra sudhI sUryagrahaNene tene hatuM. Ama chatAM koI phera na paDyo. pRthvInI pradakSiNA apajaza maLatuM hatuM paNa have A vAta rahetI nathI. ane paribhramaNa gatinI kriyAmAMthI udabhavatI zakti je vinAzaka bhUkaMpanI mahatvanI ghaTanA viSAda jagAvanArI dabANa UbhuM kare che tenAthI pRthvInI khaDakALa sapATImAM banI rahe che. AjathI cAraso varasa pahelAM 1556 nA dabANa ane tanAva UbhAM thAya che. ane dharatIkaMpane jAnyuArI mahinAnI 23 tArIkhe cInane sAsI prAMta ' kAraNuM maLI jAya che. sauthI vinAzAtmaka bhUkaMpano bhAga banelo. pAMca lAkhathI A sadImAM ApaNuM mahArASTranA keyanA pAse paNa vadhu mANasanI jIvahAni thayAnuM manAya che. tyAM 1967nI 11 Disembare thayelA dharatIkaMpe 100 mANasane 76 julAImAM dharatIkaMpanA prathama AMcakAe ja 80 bharakhI lIdhA pachI 12 varase 1979mAM vahelI savAre poNAcAra hajAra lokone bharakhI lIdhAM hatAM. tAMgazAnanI 16 vAge bhUkaMpa thayo. tenuM mA5 4.5 hatuM je ghaNuM moTuM lAkhanI vastImAMthI eTalI saMkhyA nAza pAmI. A kahevAya. AMcakA DI sekanDo lAgelA. sAMgalI zahera vakhate cAinAe 1556 ne jAnahAnine sattAvAra AMkaDo ane mahArASTranA sauthI moTA hAIIlekiTraka projekaTanA 8 lAkha 30 hajAra Apyo1920nI sAlamAM jyAre sthaLe ane AjubAju bhUkaMpa anubhavAyela ane bombe, nAtAlanA divase mAthe hatA tyAre 16 Disembare pUnA tathA dilhInI vedhazALAmAM e seMdhAyo hate. kAju prAMtanA dharatIkaMpamAM 1 lAkha 80 hajAra loko bhAratIya bhUstara saMzodhana vibhAganA vaDA DaoN. eca. mAryA gayAM. pharI pAchA traNa varase 1923mAM barAbara ema. caudharIe ahevAla Apela. tenAthI jaLAzaya Jain Education Intemational
Page #471
--------------------------------------------------------------------------
________________ 454 vizvanI asmitA dharatIkaMpane gatizIla banAvatAM hovAno saMzodhanAtmaka IvAsA nAmanA enjiniyaranuM ja mArga darzana hatuM. AjabAbatamAM bhAratane purAvo maLI rahe che. jo ke e bAju dharatIkaMpane mApavAnAM yaMtro agAuthI ja goThavI sthApita hakIkata nathI. devAyAM hatAM ane temAM A prayogathI bhUkaMpa noMdhAyo 1979nI kabaranI rASTrasaMghanI bhUstarazAstrIya hatA. pAMca ke tethI vadhAre rIsTara para noMdhAyelA dareka phisamAM bharAyelA vizvaekatA adhivezanamAM bhUkaMpa mATe jaLAzayanI javAbadArI ja have phikasa thaI A prazna carcAyo hato. robarTa vesane dharatIkaMpanA taMtra che. upara joyuM tema bhAratamAM keyanAmAM 6-5 kada che A hA pati , tA. jyAre U. S. A. mAM hava2 5-0, dakSiNa AphrikAmAM dharatIkaMpanI zakyatAvALA vistAromAM jaLAzaye ke baMdha roDeziyA-jhAmbiyAnI sarahade karIbA 5-8: grIsamAM bAMdhavAmAM surakSA nathI eTaluM to jarUra svIkArAyuM che. kamasTrA 6-3; ripablikAcAinAnAM sIMgaphenakI Ana 6-1 paraMtu muzkelI tyAM ja paDe che. kAraNa ke baMdhanI pAchaLa vi. baMdha ane tenA paranAM jaLAzayonuM mApa che. eka Azaya jaLadhodha dvArA janareTara ane TarbAIna goThavIne jaLavighata meLavavAne hoya che, evI bhaugolika jo ke De. robarTa vesIne e hakIkata svIkArI che ke jaLAzaya prerita dharatIkaMpanAM keTalAMka 2haye vijJAnika anukULatA ane zakayatA mAtra parvatIya ke khaDakALa pradezamAM ja prApya hoya che, have tyAM te dharatIkaMpano haju ukelI zakyA nathI. jaLAzaya bAMdhyA pachI keTalA - varSe thAya? baMdhanA vistAra ane bhUkaMpanA AMcakAno vyApa hoya che. TUMkamAM bhUkaMpagrasta pradeza paNa e ja che. moTI nadIonI khINe paNa tirADo ane karADe saMbaMdha zuM che? sapATIthI 5 ki.mI. ja UDe kema AMcakA lAge che? vi. AvA keTalAka vaNuukela rahasya vALI hoya che. bhUmikaMpana, tirADanI hilacAla ane jamInanA taLiyAne vinAza A traNa nukasAna kudaratI che. bhUkaMpa mApavA mATenA risTara para vadhumAM vadhu bhayaMkara bhUkaMpa dvArA baMdhane thatAM hoya che. tirADa temAM khatara mAtrA 12nA mApanI hoya che, jo ke haju sudhI 9 thI nAka puravAra thAya che. vadhAre mApano bhUkaMpa kyAreya neMdhA nathI. misIsIpI pradeza, sAna kAMsisko vi. vadhu zakayatAvALA bhUkaMpa pRthvInA popaDAnuM baMdhAraNa stararacanAvALuM ke vistAra che. misIsIpImAM 1812mAM 7 mI phebruArIe paDavALuM hoya che. A paDo AvI phATa AgaLa ja dharatIkaMpa thayo tyAre risTara mApa zodhAyela nahi. paraMtu bhegAM thatAM hoya che. A phATa upara tethI dabANa ane tenA bhaugolika varNana parathI atyAre kahI zakAya ke te tanAva UbhAM thAya che. 15 ki. mI. sapATIthI choDavA 7.3 thI 7.5 nI vaccenI mAtrAne bhUkaMpa hato. e ja pachInA aMdaranA bhAgamAM A paDo vacce aviratapaNe rIte 1906 ne sAna-phAMsiskene bhUkaMpa tenA karatAM dhImI halacalo ane kayAreka gaDamathalo ke UthalapAthalo vadhu mAtrAno eTale ke 8.3 mAtrAne ha. alAskAmAM thayA karatI hoya che. have sapATIthI 15 kI. mI. sudhIno bhAga te sthira ja raheto hoya che. A asamAnatAne 16 varasa pahelAM tenAthI paNa vadhu eTale ke 8.5 mAtrAno hato. aneka pleTamAM vahecAyele pRthvIne popaDo eka lIdhe ja phATamAM sapATI najIka atibhAre dabANa UbhuM thatuM bIjI kinArI para dabANa karatI be pleTathI dhrujI UThe hoya che je bhUkaMpanuM kAraNa bane che. have keTalIka vAra che. AvI eka pleTanA sAmAsAmA cheDe himAlaya parvata baMdhanA jaLAzayanuM pANI paNa phATamAM pahoMcI jatuM hoya ane pesephika mahAsAgara goThavAyelA che. Ama chatAM tenuM che, jenAthI dharatIkaMpanI zakayatA nakArI nathI zakAtI. paNa eka rahasya haju agamya rahe che. tyAM misIsIpI yu.esa.e.nI prasiddha kelorADo khINa pAse A pAse AvelA nyumADriDanA vistAranuM aMtara A pleTathI aMge be prayogo karavAmAM AvelA. eka prayogamAM ghaNe dUranuM hovA chatAM 19 mI sadImAM tyAM joradAra DenavaramAM 40 lAkha gelana pANI upara joyuM tema paMpathI bhUkaMpanA AMcakA lAgelA. bhUkaMpanA taraMgo simogrApha utAravAmAM Avela ane kuvAnA taLiye pravAhInuM dabANa nAmanAM yaMtro vaDe rekarDa karI zakAya che. tenA vaDe je te vadhatAM ja mAnavasarjita bhUkaMpa thayo hato. bhUgarbhathI bhUstarIya racanAnuM citra upasAvavAmAM eka bIjo prayoga IzAna kolerAmAM karAyela. tyAM jAtanI suvidhA rahe che. tenAthI jANI zakAyuM che ke e hiyamanA kayA che. temAM pANI nAkhavAmAM aAvyuM. pradezanA vistAramAM moTI tirADa to che ja. A tirADanI Jain Education Intemational
Page #472
--------------------------------------------------------------------------
________________ " saMdarbhagraMtha bhAga-2 455 sAmasAmI bAjuo paNa 3000 phITa jeTalI upara harSa mAryo gayo. 1975-76 mAM dharatInI sapATI para UMcakAI AvI che. javALAmukhI praTananI e pratyA- 25 jeTalA bhUkaMpa thayA tenAthI e varasa ja bhUkaMpavarasa ghAtI prakriyA haze tema kalpanA karI zakAya. atyAre kahevAyeluM. AkhA uttara amerikAkhaMDanAM pipaDAne paTa khasI rahyo rakAkhaMDanI pApaDAnA paTa khasI rahyI ApaNA eziyAkhaMDamAM dharatIkaMpanA vistAranI hovAnuM manAya che. paraMtu A bhUkaMpanI AgAhI cAkasa- keTalIka paTTIo ke paTTAo ja che. A paTTAo paranA paNe hajI sudhI karI zakAtI nathI. tethI nyumADIDanA pradezane je simIka ziDathI joDI zakAya te ja nagarapati eka khAsa TIzarTa pahere che, jenA 52 "nyu- AgAhI zakaya bane. bhArata pRthvInA simIka griDa sAthe mADiDanuM astitva salAmata che tyAM sudhImAM tenI mulAkAta joDAyeluM nathI. laI le" tevuM lakheluM hoya che ! Taka, cAInA, jAvA, sumAtrA, kArAkerama, kAzmIra, dharatIkaMpa ane tenI AgAhI tathA jANakArInA pAkistAna, IrAna vi. ne temAM samAveza thaI jAya che. abhyAsa mATe jagatanAM ghaNAM rASTroe vividha rIte prayatna 1976nA phebruArInA cAInAnA bhUkaMpa bAda turata ja vATekaryA che. cAInA sarakAre A mATe ghaNI jahemata uThAvI mAlA TApu, TakI", InDoneziyA, bAlI vi. mAM bhUkaMpa thaye che. dharatIkaMpanI satata zakyatAvALA jApAna mATe to A hato. e jANavA mATe pRthvInA peTALanAM cuMbakIya ciMtAno viSaya che. jApAne paNu leboreTarI ane abhyAsa tekAnonI noMdha karI zake tevI sAdhana sAmagrInI khAsa kendro UbhAM karyA che. Aje to cAInAmAM bhUkaMpanuM jarUra rahe che. evuM manAya che ke bhUkaMpanI je bhUstaravividha starIya jJAna dharAvanArA mahAna vaijJAnike zAstrIya rekhA bhayajanaka gaNAya che teNe ja eziyAkhaMDane jabaradasta kAphalo taiyAra thayo che. amerikA karatAM A bharaDo lIdho che. tenI gaMbhIratAne khyAla che tyAre ja bAbatamAM cAInA ghaNuM ja AgaLa nIkaLI gayuM che. Avyo ke jyAre 1976nI 21 oNgasTe philipAinsanA khagoLazAstranI paddhatie paNa tyAM bhUkaMpanuM adhyayana thai kaTAbA zaheramAM sakhata dharatIkaMpa thayo. ochAmAM rada che. 300 jeTalA sismIka senTarsa ane tene riporTa e lagabhaga 6 hajAra mANase mRtyu pAmyA ane pahoMcADanArAM 5000 kendro cAInAmAM Aje che. dhUMdhaLuM tenAthI dazagaNA loko eTale ke 60 hajAra loko e vAtAvaraNa, vAdaLachAyuM AkAza, vanaspatinuM raMgaparivartana, vistAra choDIne hijarata karI gayAM hatAM. tethI presiDenTa dhULanI DamarIonuM caDavuM prANIjagatanAM vicitra halana- zrI pharDinAnDa mArkose rASTriya kaTokaTI jAhera karelI. calane, jhADa parathI vagara pAnakhare pAnano sotha vaLI dariyAnA taLathI bhUkaMpa AraMbhAyelo. tyAM pAMca pAMca jevo vi. bAbate bhUkaMpanI agama nizAnI banI zake ane cha-cha phITa UMcAM mojAmAM tephAne jAgI UThayAM kharI! jaLAzayonA tApamAna, kSAratA, raMga vi. na hatAM. e tejAne kinArA pAsenI keTalIye ImAratane vyavasthita abhyAsa karIne eka be divasa agAuthI khAtamo bolAvI dIdhuM ane imale paNa taNAI gayA ! bhakaMpanI AgAhI kayAreka zakaya bane che. cAInAnA naukAdaLanA vaDA eDamirale A bhUkaMpane atigaMbhIra TienazAnanA pradezanAM 11 varSa pahelAnA dharatIkaMpe gaNAvela. manIlAnA bhUkaMpa kendra ahevAla bahAra pADIne agAuthI ja prANI, paMkhIonA vartanamAM moTe pAye jaNAvela ke pRthvImAM ghaNe UDe tenuM kendra AveluM che. tyAMnA pheraphAro karI nAkhyA hatA. jhAmAyAMgA zaherathI dakSiNe poNAbaso kilomITaranA bokasamAM vAMdarAonI kudAkudI ane hakAkI, jaMgalI ata2 ja manAlAthA pa00 ki. mA. jeTaluM dUra che tyAMthI bakarA, zAhamRga, sAbara, kAMgAru vigato AgalA be A bhUkaMpa taraMgAne prAraMbha thayela. pagalAMmAM mAthuM khosI mUkAyelI matie UbhAM rahI gayAM cAInA ane philipAInsanI mAphaka 1950nA varasamAM hatAM. bataka jaLAzayamAMthI bahAra nIkaLI vihavaLa banIne bhAratanI AsAmanI brahmaputrA ane suramAM nadIonA jamIna para pAMkho phaphaDAvatAM hatAM. Ama chatAM hamaNAM khINapradezamAM vinAzakArI bhUkaMpa thayela. tyArabAda cAra varasa pahelAM 1976 mAM 28 julAIe yAMgazAMga bihArane rAkSasI dharatIkaMpa paNa kALo kera vartAvI gayelo. zaheranA bhUkaMpanI koI bAbata teo khullI pADI zakyA bhAratanA vividha bhUkaMpane ahevAla A lekhanA lekhake nathI. Ama bhUkaMpa AgAhInI prApta karelI siddhine vartamAnapatromAM Apela ja hato. Jain Education Intemational
Page #473
--------------------------------------------------------------------------
________________ 456 vizvanI asmitA ApaNA eziyAkhaMDane lAge vaLage che tyAM sudhI karanAra 1969 nA sAnTArojhA kelIphorniyAnA bhUkaMpane tenA pUrva bhAgamAM sAIbiyiA ane cInanA samagra abhyAsa thaI rahyo che. 168 nA lesa eNjalsa pAsAvistArane AvarI lenAra yureziyana pleTa Avela che. ane DenAnAM bhUkaMpanI vigatone paNa e ja rIte abhyAsa tenI cha pesiphika mahAsAgaranI pleTa AvelI che. jyAre hAtha dharAyo che. bahumALI makAne paranI tenI asaro dakSiNamAM bhAratIya pleTa che. temAMthI pesiphika paleTa ane abhyAsa pAtra banI gaI che. merIlenDamAM zekavImAM bhAratIya pleTa dhIme dhIme yureziyana pleTa tarapha khasI National Earthquake Information CentrerahI che. bhAratIya pleTamAM kalakattA paNa kyAreka jhaDape 'N EIC'tuM saMcAlana NO AA nA nezanala osana caDI jAya to nA nahi. A lekha lakhAya che tyAM ja sarve dvArA thaI rahyuM che. 20 sapTembara 1980nA roja koyanAmAM pAcho dharatIkaMpa thayAnA samAcAra maLe che. kemasa Tu DemAMthI sthAne 1970 mAM duniyAnAM 8 rASTromAM thayelA dharatIkaMpathI riprinTa karelA lekha mujaba amerikA atyAre A abhyAsa. 70,000 mANasa marI gayAM hatAM. 1970 nI 31 menA mAM khUba ja vyasta che. 72 mArcanA sthAnanAM 29 thI 31 divase perumAM 50 thI 70 hajAra mANaso mRtyu pAmelAM. pAnA para teno vigate ahevAla pragaTa thayelo. te mujaba TakImAM 1087, irAnamAM 191, peru tathA IkavADoranI sara1963 thI bhUkaMpe pitAno mArga misIsIpI rIvarathI hada para 72 ane bhAratamAM 26 mRtyu thayelA hatA. badalI nAMkhe che. 1970 mAM U.S. A. nAM 14 rAjyamAM 74me nA " science To-day' megejhinanAM pAnAM 238 dharatIkaMpa noMdhAyelA. temAM prathama naMbara kelipha -13 thI 20 upara e. esa. Arya tathA brijezacaMdranAM niyA rAjya hatuM. tyAM 1970 nA varasamAM 130 "Can we bulid Earth- Quake Proof struc bhUkaMpa, alAskAmAM 68, menTAnAmAM 19 ane cothe tures" zIrSaka heThaLa lekha rasaprada mAhitI pUrI naMbare voziMgTana tathA nIveDA hatAM. e baMnemAM 4-4 pADato hato. paNa e mATe vizvAsapAtra simIka DeTA dharatIkaMpa noMdhAyelA. jo ke jAnahAnI kaMI thayelI na hatI. maLavo joIe. 76 nA sapTembara okaTobaranA "Plain keTalI sAvacetI rAkhI haze? Truth" megejhinanAM 17 pAnA para DonAlaDe "Predic ation Earth-Quake" ane 23 pAnA para DeviDa paraMtu 1971 nI 9mI phebruArInI vahelI savAre prAIse "The Collision of Continents" lekha Richter skela para 6.6 menITayuDa mApa sAthe thayelA ApIne vizada chaNAvaTa karelI temAM pleTa TekaTonIkasanA bhUkaMpe keliphorniyA ane sAna pharnAnDo vistArane hala. khyAlanI paNa carcA thayelI che. alIvI nAkhyAM hatAM. 64 mANasonI jAnahAni ane 1 biliyana DolaranI tArAjI sarjAI hatI. tyAre NOAA chellAM pacIseka varSathI khaMDAnI sapATI tathA sAgaranezanala esenika enDa eTa merika eDaminIsTrezananA taLanAM bhUbhautika prakAranA abhyAsa dvArA pRthvInA popaDA minisTreTara DaoN. zrI robarTa ema. hAITa ane yunA- nI prakriyAone abhyAsa thato Avyo che. uparyukta 2. sTeTasa jiolojikala sarve USGS nA DAyarekaTara pleTa TekanIkasa ne siddhAMta tenI phalazrutirUpe ja Do. zrI viliyama TI. pekorAe kahyuM hatuM ke- 1966-67 mAM 2ja thayela. brahmAMDanI utpatti vakhatanA vAyumaya jaththAo tathA grahe, upagrahe, ApaNe sUrya e "Although a natural disaster, the San Fernando earth-quakse provides lessons for badhAmAM bhramaNyagati pedA karanAruM paribaLa Magneto the future" A bhUkaMpa zaherathI 10 mAIla dUra Hydro Dynamic Force hatuM. A prakriyAmAM bhUkavaca AvelA sAna gebriyela parvatonA sapATInA bhAga parathI ke pRthvInuM nirmANa thayuM. tethI ghanatA-aMdaranAM paDo peTALamAM 9 mAilanI UMDAIethI zarU thayo hato. -khUbaja ochI che. sauthI prathama nirmAyeluM A paDa atyaMta pAtaLuM ane lAvAkhaDakInuM baneluM tene prabhAva bhUkaMpamAM bhAvi vinAzamAMthI bacavA bhUtakALanA bhUkaMpa vinAza. Aje paNa vartAI rahyo che kAraNa ke bhUgarbhamAM je taraMgo ne dhyAnamAM rAkhIne abhyAsa karavAmAM AvI rahyo che. pedA thAya che te taraMge eka pachI ekabIjAne ane vagara jIvahAnine paraMtu 7.2 miliyana DolaranuM nukasAna trIjAne ema kramavAra AgaLanA taraMgane pravega ApatAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #474
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 457. jAya che. ane e rIte pravegamAM vadhAro thato jAya che. bhUkaMpa kendrathI dUra jatAM A pravegamAM parivartana AvatuM jAya che. jagatamAM kaI sAlamAM kayA dezamAM dharatIkaMpa thaye, tenAthI keTalI mAnavahAni, prANIhAni tathA pAyamAlI thaI tathA temAM kaI bAbate noMdhapAtra hatI tenuM nIre nIrUpaNa kareluM che. temAM vIsamI sadIno sauthI bhayaMkara bhUkaMpa Tekio ane yUkAhAmAno gaNAto tenAthI yUkohAmAne pArAvAra nukazAna thayeluM. varasa pradeza hAni anyata Remarsk 1755 lirabana 5000 prANIo 8 miniTamAM traNa AMcakA dUra sudhI jhaTakA, ITAlI svisamAM flood. 1720 dahI lAla killAne, phatehapurI masjidane nukasAna. 1737 kalakattA pracaMDa pavananuM tophAna. gaMgA hugalImAM heDIo DUbI gaI 1889 alArakA samudrane eka bhAga 50" UMce UpasI Avyo. 1762 baMgALa 80 co. mA. jamIna samudramAM DUbI gaI. 1803 yu. pI. gaMjIkhAnanI majida tUTI. kalakattA mAM tene AMcako 1906 sAna phrAnsiske mAtra 700 beabaja rUpiyAnuM nukasAna. dIvAle, saDako, pAIpa tUTI gayA. mANasa paNa ane 20 phUTa dUra pheMkAIne paDayAM elAkha loko eTalI pahelI tirADa paDI. gharabAra vinAnA, 1818 kAzmIra 1000 mANaso. 1819 karacha 1500 thI vadhu tyAra sudhIno vizvano sauthI moTe mANasa dharatIkaMpa 1935 kaTA 56000 maryA siMdhu nadIne phAMTe thoDA samaya mATe baMdha thayo. 1833 1934 bihAra darabhaMgA zaherane nukasAna. 1837 no bhUkaMpa bhAratamAM thaye. 3 lAkha mRtyu. 1950 AsAma 1885 kAzmIra 3000 mANase 1905 paMjAba 20,000 mANase. 1956 kaccha aDadhuM aMjAra khalAsa. 1968 irAna 8000 mANase 8000 co.mI. jamInane davaMza 1957 IrAnamAM 3500 be bhUkaMpa 1960 merokko 1000 artho abaja rUpiyAnuM nukazAna morokko baMdarane vinAza. iTAlI 70000 maryA, 1 lAkha ghAyala. 370 jIllA khatama. 1915 bAlI. 30,000 1857 1,2000 - badhA dharatIkaMpathI 1 lAkha mANaso maryA, 1923 jApAna doDha lAkha maryA 1703 aa pAna 20 lAkha ghara vagaranAM thayAM 1920-1956 cAInA 8 lAkha maryA pepalsa Jain Education Intemational ate & Personal Use Only
Page #475
--------------------------------------------------------------------------
________________ 458 vizvanI asmitA bIjuM kAraNa e gaNAya che ke bhUgarbhamAM ATalAM pANI bhUgarbhamAM UtarI athavA varasAdanuM pANI e paNa varSo pachI paNa samatulA sthapANI nathI. ane pariNAme bhUgarbhamAM UtarI ghaNI UMDAIe pahoMcyA pachI e pANI avAranavAra temAM gaDamathalo thayA kare che. ane tene bhUgarbhanI garamI athavA uSaNatAmAnanI asara heThaLa pariNAme e gaDamathalamAMthI starasaMga gheDIkaraNa vagere Ave to garama thayelA A pANInI bASpa bane che ane bhaugolika prakriyAo jame che ane temAMthI dharatIkaMpa bhautikazAstranA niyama pramANe pANI karatAM pANInI sarjAtA hoya che. sAmAnya rIte pRthvInA starIya racanA- varALa e bhUgarbhamAM anekagaNI jagyA roke che ane vALA khaDakomAM A prakriyA vadhu tIvra bane che. temAM A bASpa ja tenA chellA tabakkAmAM jeTalo vistAra paNa jaLakRta khaDakanA vistAro vadhu saMvedanazIla hovAthI roke che te vistAra jaLajaththAnA vistAra karatAM ochAmAM tenA upara vadhu asara noMdhAya che. himAlaya pradezamAM ocho 100 gaNo ane vadhumAM vadhu 1300 gaNe vistAra Ane kAraNe ja dharatIkaMpanI zakyatAo vadhu jovA maLe che. roke che evo aMdAja che. svAbhAvika che ke ATalA kAraNa ke Aje jyAM himAlaya parvata jovA maLe che tyAM vizALa jaththAne A vistAra TUMke paDe che. ane e hajAro varSa pahelAM eka TethIja nAmane eka samudra virodhAbhAsamAMthI jaththo bahAra AvavA prayAsa kare hato ane te bhUmadhya samudrane eka bhAga hato tethI ane AjubAjunA pocA ane pilANavALA vistAra tyAM jaLakRta khaDako racAyA ane AjanI zivAlika para pratikULa asara UbhI kare te paNa dharatIkaMpa sarjAya parvatamALA bhUkaMpanI zakayatAvALA vistAromAM gAvA che. duniyAnI kelasAnI khANo, peTroliyamanA kUvAonA lAgI che. bhAratano himAlaya, yuropano Alpasa, A vistAramAM thayela pilANane kAraNe dharatIkaMpa sarjAya che. badhA gheDIkaraNamAMthI ja udbhavelA che ane ghaDIkaraNa lAvA prasphoTana ane bhUkaMpa e badhI ghaniSTa sabaMdha eka mahatvanuM kAraNa e che ke duniyAnA moTA dharAvatI ghaTanAo che. parva tenA pAyA bhUkaMpa sarjavAnuM eka kAraNa banI rahe. che. sAmAnya rIte bhUracanAzAstra evI mAnyatAne Teko Ape che ke pRthvInI sapATI upara parvatanI UMcAI taduparAMta lAvAnuM praraTana e eka sIdhuM ane jeTalI hoya che tenA karatAM teno aMdarano pAye lagabhaga pratyakSa paribaLa che je bhUkaMpa janmAve che. prAcIna 8 gaNe UMDo hoya che. ane gurutvAkarSaNa baLanA taNAva samayamAM ane khAsa karIne kebriyana yuga TarasIyarI yuga, para paNa asara paDe che. vaijJAnikonA mata pramANe kaI vageremAM lAvA praTana pracaMDa mAtrAmAM thatuM hatuM. khaMDIya medAnanI madhyamAM je oLabhe laTakAvavAmAM Ave ApaNA dakSiNa bhAratanA ucca pradeza upara te A lAvA to tenAthI A paristhiti vadhu spaSTa rIte samajAya che. praTana ati sAmAnya thaI paDeluM ane jApAnamAM te pRthvInA piopaDAnA pocA bhAgo ane kaThaNa bhAge e e ghaTanA phayujhiyAmA parvatanI AsapAsa jANe ke dainika judI judI viruddha dizAmAM kheMcAvA lAgaze. jyAre thaI paDI hatI. divasanA aMta sudhImAM je lAvArasanuM AkarSaNa baLa A oLabhAne sIdhI dizAmAM laTakAvI praTana na thAya ke dharatIkaMpa na thAya te jApAnIjha rAkhavAmAM madadarUpa banaze. A medAna para parvata kaI bALaka tenI mAtAne dharatIkaMpa kema na thayo? e prazna AdhAra vagara mUkavAmAM Ave te paNa A ja prakriyA IMtejArI pUrvaka pUchavAne ja. A lAvArasa vAtAvaraNamAM thaze. A rItanI paristhitine bhUgoLanI bhASAmAM samatulA garamI ane pRthvInA dabANa jevAM paribaLomAMthI ghUMTIne kahevAmAM Ave che. ane tenA pAyAmAM kaMI gaDamathala lagabhaga 20 gaNA vegathI bahAra Ave che. pariNAme thAya athavA hilacAla thAya to samatulAnI A sthitine AjubAjunA seMkaDo mAIlanA vistAro AMdalita khalela pahoMce che. ane tene vikSepanI paristhiti kahe thaI jAya che. A rIte AMdalita thayelo pRthvIne bhAga che. jenAthI bhUtaro pedA thAya che ane dharatIkaMpa dharatIkaMpa tarIke oLakhAya che. sarjAtA hoya che. A samatulAnI sthitinA bhaMgANa uparAMta bIjI rIte paNa dharatIkaMpa thAya che. ane janare bIjI eka kAraNa e bhUgarbhamAM gayeluM pANI manAya tenI khaMDIya pravahana thiyarImAM tenI spaSTatA karI che che. nadIonA ane samudranA taLiyA parathI tirADa vATe ane temanA mata mujaba atyAranA tamAma khaMDonI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #476
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 459 A bhUkaMpane kAramAM jagyAe eka ja AdikhaDa hato. e AdikhaMDanuM banAvelAM hatAM. Ama chatAM dharatIkaMpano sakriya paddo e bhagraMza thayuM, jene visthApana kahevAmAM Ave che. eTale pesiphika mahAsAgaranI eka sarahada gaNAvI zakAya. jo ke je sthApana hatuM temAM vikSepa thayo. ane visthApanathI temAM paNa eka paTTo saLaMga te nathI ja. jyAre bIje AdikhaMDa tUTI paDaze. ane haju Aje paNa A khaMDIya agatyane paTTo inDoneziyA, himAlaya ane bhUmadhyanI pravahana ke visthApananI kriyA aTakI nathI ke baMdha nathI paDI. AsapAramAMthI nIkaLe che. ane nAnA-nAnA javALAmukhI lagabhaga cAlu ja che ane AvuM jyAre jyAre bane che parvate hArabaMdha AvelA che. ane eTalAnTika mahAtyAre paNa bhUkaMpa racAtA hoya che. sAgaramAM tenuM udAharaNa jovA maLe che. Ama chatAM bIjA vistAra e enTATikA khaMDanI AjubAju ane nyuI.sa. 1906 mAM sAnaphrAnsisakomAM je jabarajasta jhIlenDanI bilakula dakSiNethI zarU karIne uparanA bhAga dharatIkaMpa thaye temAMthI. eca. epha. rIDa nAmanA kaeNliphoniryana vaijJAnike evuM tAraNa kADhayuM ke jabarajasta dharatI. IsTara TApu sudhI e phelAyela che. jyAre AnAthI viruddha jagatano sauthI moTA ane sthira kahI zakAya te vistAra kaMpa pAchaLa khaDakonuM sthAna pharI javAthI athavA moTA bhUmi bhAgo temanA sthAnathI vicalita thaI jatA hoya te e pesiphika mahAsAgaranuM bejhina che. ane khaMDonA AMta rika bhAgomAM paNa AvA keTalAka avicaLa vistAra paNuM dharatIkaMpa zakya bane che. uparanA dharatIkaMpane kAraNe AvelA che jene bhUgoLanI bhASAmAM "sIDa" kahevAmAM temAM eka vizALa ane UMDA kotara jevI je tirADa Ave che. keneDA, brAjhila, bATika, AphrikA, madhya eziyA, paDI che tene "sAna enDIAjha pheTa" tarIke oLakhavAmAM Ave che. ane tene abhyAsa karIne mi. rIDe bhUkaMpanAM arabastAna, dakSiNa bhArata tema ja pazcima ane madhya osTreliyAmAM e jovA maLe che. apavAda rUpe A aviparibaLane samajAvavA mATe eka IlAsTika ribAunDa nAmanI caLa vistAromAM AphrikAnI phATakhINa e javALAmukhI thiyarI 2cI. praTana ane dharatIkaMpa UbhA kare che. TUMkamAM sthAno je vicalita banI jAya ane temAM ugratA hoya to vizALa pAyAnA janmatAM spaMdane paNa nyujhIlenDa, jApAna, kelipheniyA e sauthI moTA dharatIkaMpanI saMbhAvanA UbhI kare che. 127 mAM jApAnamAM dharatIkaMpanI zakyatAo dharAve che. nyujhIlenDa ane tenI be vijJAnikee A vAtane samarthana ApyuM ane temaNe pAsenuM uttara okalenDa e pesiphika boDaranA sakriya kahyuM ke A pheTiMga e dharatIkaMpanA kAraNa karatAM kadAca paTTAmAM AvI jAya che. kAmacaTakA TAputhI jApAna ane tenuM pariNAma kahI zakAya. TUMkamAM e baMne gADha rIte philipAInsa tathA tyAMthI nyugInI sudhI paNa eka saMkaLAyelA che teno inkAra karI zakAya tema nathI. bhUkaMpa paTTI jovA maLe che. jyAre dharatIkaMpanA je zaika lAge che te keliphorniyA ane nyujhIlenDanA zepha sa dharatIkaMpanI zakyatAvALA vistAra saMkhyAnI daSTie sarakhA hoya che. eTale ke baMnemAM sarakhI thoDAM varSo pahelAM jagatabharanA bhUkaMpa niSNAto maLelA sa khyAmA rAri che. saMkhyAmAM zoka lAge che. paNa keliphorniyAnA zopha sa ane temAM jApAna taraphathI je vaijJAnikoe bhAga lIdho chIcharA hoya che jyAre nyujhIlenDa ane jApAnanA zAka temanuM sAmAnya tAraNa e hatuM ke moTe bhAge nyUjhI. UMDA hoya che. leDanAM lokone dharatIkaMpane anubhava vadhu thayo che. jyAre dharatIkaMpanI asare moTA bhAganA oNsTreliyana ane iliza lokone teno anubhava thaye nathIparaMtu tethI ema na kahI zakAya ke I.sa. 1755 mAM lisbanamAM je dharatIkaMpa thaye tyAM dharatIkaMpa thatA nathI. dharatIkaMpanAM paribaLe jude jude tenAthI moTA pAyA para vinAza verAyA hatA. tyAre 2 samaye jude jude sthaLe ane judA judA pramANamAM UbhAM lAkha 30 hajAranI vasatImAMthI 30,000 loke mRtyu thatAM hoya che, ane e mujaba ja dharatIkaMpanI zakayatA- pAmyAM hatAM ane e divase carcamAM dhArmika vidhi mATe vALA vistAra racAtA hoya che. uttara AphrikA ane moTA bhAganAM loko bhegAM thayelAM temane vadhu nukasAnI thaI. ane madhyapUrvanAM rASTramAM A vadhu zakyatAne kAraNe ane lagabhaga 20 phUTa jeTalA UMcA mojAM sunAmI nAmanA bhUtakALamAM paNa temanAM zahero kAdava ane ITomAMthI samudramAM UchaLelA, mAM ITAlI 1587nAM dharatIkaMpa pachI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #477
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA robaTa meleTa nAmano eka AyalenDane enjiniyara tyAMnI kAmakAja para mulAkAte gaye. ane tyAM teNe je pAyamAlI joI tenA ja Grams : OVERHEAD, Bombay. parathI teNe pAMca varSa bAda e vinAza aMgenuM eka Telex Jwl of1-4399 AkhuM pustaka lakhI nAkhyuM ane te paNa be bhAgamAM hatuM. TUMkamAM mAtra vinAzane aMdAja ApavA mATe JYOTI WIRE INDUSTRIES pustaka be bhAgamAM prakAzita karavuM paDayuM. e ja rIte 1906 mAM sAnaphrAnsisakono je dharatIkaMpa thayo tenAthI Makers of: 28 hajAra makAno paDI gayAM ane e makAnanI kiMmata Enamelled Wires, D. C.C. Wires. D. P. C. Wires, 22 karoDa pAunDa jeTalI e jamAnAmAM hatI. pANInA A. C. S. R., A. A. C. Conductors, Copper pravAha badalI gayA ane AganI javALAo paNa bhabhUkI & Aluminium Wires. UThI ane 4 corasa mAIlanA vistAramAM saMpUrNa khAnA Admn. office & Works kharAbI thaI. 23A, Shah Industrial Estate, Veera Desai Road, Andheri west, BOMBAY--58. Phone: 579026 579932 Sales Office 164, Kika Street, BOMBAY-4. Phone : 334137 Phone : 366190 DILIP METAL INDUSTRIES Manufacturers & Dealers Of: Stainless Steels Utensils, Hospital wares, Sheet, Patta & Non Ferrous Metal Merchants. Shop No. B-23 Sarvodaya Nagar, Panjarapole Road, BOMBAY-400 004 ********************************* Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #478
--------------------------------------------------------------------------
________________ brahmAMDanI utpatti -prA. caMdrakAnta eca. joSI akicana ?' ApaNI pRthvI e sUryamALAnuM eka saMtAna che. A baphananI kolijhana thiyarI parathI 1919mAM briTananA sara pRthvI cAre bAja AkAzathI AvRtta che. A avakAzamAM jemsa jInsa ane sara heroDa jekIjhe bharatIvAda ke dvitaghaNuM vaividhya pravarte che. sUrya e parivArane pitA che. vAdanI thiyarI rajU karI. hajI paNa utpatti e rahasya ja pRthvI eka graha ane caMdra tene upagraha che. graha, rahe che. ekamatI sAdhI zakAI nathI. svIDananA vaijJAnika upagraho, tArAo, ulkAo, nihArikA vigerenuM brahamAMDa Imenyuala svIDanabarga ane DarahAmanA aMgreja vaijJAnika bane che. nAnA pArthiva graho ane moTA sauragrahane thomasa rAITanA A aMgenA ati prAcInatama gaNAvI keTalAka upagraho che. dhUmaketu, sUryonata, agnipiMDa vagere zakAya. paNa tenA ja sabhyo che. ApaNA tArAvizvamAM se abaja jeTalA tArA ane teTalI ja saMkhyAmAM tArAone janma CEPHEID-siphIDa tArA siddhAMta ApavAnI kSamatA dharAvatuM nihArikA dravya paDeluM che. A siddhAMtanA rajUAtakatA bhAratIya vidvAna e. ApaNA sUryanI gaNatarI maMdAkinI vizvanA eka mAtra tArA sI. bena hatA. temanA mata pramANe tArAvizvamAM tarIke thAya che. A tArAvizvanA DAyAmiTara 1 lAkha siphIDa nAmano tAro paNa potAnuM astitva dharAve che. prakAzavarSa jeTalo che. tenA kendrIya vistAramAM 15 hajAra A tArAnI lAkSaNikatA e che ke te pitAno prakAza prakAzavarSanI jADAI che. ApaNe sUrya temAM je sthaLe satata badalyA kare che. vaLI tenI javALAomAM paNa Avelo che te jagA para tenI jADAI aDhI hajAra avAranavAra vadhaghaTa thayA kare che tethI kyAreka saMkucana pAmatI prakAzavarSa jeTalI che.. te kyAreka prasaraNa pAmatI javALAo daSTigocara thAya che. brahmAMDa ke vizva utkrAMtinA dhUmadhaDAkA vAda Big javALAnI asara bata kAra javALAnA prasaraNa vakhate koI tAre tenI pAse Ave to tenA Bang Theory nA praNetA ja gemane A bAbata AkarSaNa baLane lIdhe tenI javALAo dUra pheMkAI jAya che. para ghaNA prakAza pADyo che. bIje vAda satata sajanavAda A ja kramamAM kayAreka e javALAo dUra pheMkAI gaI haze che. taduparAMta hAIlavAda, sakecana ane saMvedanazIla ane temAM samaya jatAM ghanatA paNa AvI haze tethI vAda vagere che. A sUrya ane siphIDa tAre judA paDayA haze. eka tarapha sUrya ane bIjI tarapha phIDa sitAre evI "vijJAnanI daSTie pRthvInI utpatti ane jIvananI sthitinuM nirmANa thayuM. A siphIDa tAre eTale badhe zarUAta" e zIrSaka heThaLa carcA karatAM ema. DI. varmA prabaLa hatuM ke ApaNuM virATa sUye paNa pitAnI zakti kahe che ke tene AdhAra nRvaMzazAstra tathA purAtattvavidyA para paNa che. upatti aMgenA siddhAMtomAM traNa bAbato tathA garamI temAMthI ja grahaNa karyA. javALAomAMthI mukhya pragaTe che. graho sUryamAMthI sIdhesIdhA utpanna thayA banelA ghana padArthomAMthI graho sarjAyA che. A graha che. e ja rIte graha sUryanA sAthI tArakathI astitvamAM sUryanI AsapAsa pharavA lAgyA. A siddhAMta potAnI AvyA che tema ja sUrya tathA anya grahe vAyu ane raja samagra samajUtI daramyAna mAtra ekAMgI banI jAya che kaNenA banelA ati vizALa vAdaLamAMthI uddabhavelA che. eTale ke te graho tathA nakSatronI sthiti-gatine vadhu sArI 1755 mAM jarmanInA kAnTanI sigeyasa thiyarI parathI rIte samajAve che. vaLI sUryamaMDaLanI karatAM AvelAM 1996mAM phrAMsanA lAplAse nihArikavAda ke advaitavAda nakSatronI vyavasthAne paNa samajAvavAmAM saphaLa thatA hovA thiyarI rajU karI. e ja rIte 1749nI kenya vidvAna chatAM utpatti para bahu prakAza pADI zakato nathI. Jain Education Intemational
Page #479
--------------------------------------------------------------------------
________________ 462 vizvanI asmitA vidyutacuMbakIya siddhAMta tAro khUbaja vistRta thaIne naSTabhraSTa thaI jAya che. ane tenA judA judA bhAgonuM ghanIbhavana thavAthI vAdaLo sUryamaMDaLanI utpatti mATe De. hAnsa Alphane baMdhAyAM ane temAMthI Akhare grahonI sRSTi nirmANa thaI nAmanA vidvAne I. sa. 149ramAM A siddhAMtanI rajUAta karelI. "pRthvInI mAphaka sUrya paNu cuMbakIya guNo dharAve che" lITalITanane dvitArA-yugmatArA siddhAMta - e A siddhAMtanuM hArda che. vartamAna sUrya karatAM vadhAre cembaralena ane mohane sUrya ane grahe vaccenI gativALA sarva vidyatabhAra vagaranA aNuonI banelI koNIya gatine je kakSAe samajAvI che tenA karatAM A nihArikAmAMthI pasAra thayo ane pariNAme gurutvAkarSaNa baLane siddhAMta vadhu sArI kakSAe samajAve che. AkAzanA aneka hI te gatizIla thavA mATe zaktimAna banyA. A prakAre joDiyA tArAnI mAphaka ja ApaNe sUrya paNa jaDiyA aNuomAM uddabhavelI zakti bahAranAM eka ke vadhAre tArAnA svarUpe ja hatuM. temAMthI nAnA kadane tAro IlekaTonsa lAvavA mATe pUratI hatI. A kriyAne lIdhe moTA kadanA tArAnI AsapAsa pradakSiNa karatA hatA. surya pitAnAM zahIya aMtara sudhI vidyatabhAra pAmelA kAlAMtare kaI anya moTA kadano tAro A yugmatArAnA ke AyanIkaraNa pAmelA aNuenA vizALa AvaraNuthI nAnA nArA sAthe athaDAyo tethI nAnA nAnA TukaDAmAM gherAyeluM hovAnI kalpanA che. je aNuo bAkI rahyA te pelA tArAnuM vibhAjana thayuM. A TukaDA ja ThaMDA paDIne grahonAM AkarSaNa baLane lIdhe temanI tarapha kheMcAya che. graho rUpe nirmANa pAmyA. bAkI moTo tAro vadhyo te ane temAM upara jaNAvelI prakriyAnuM ja punarAvartana ApaNA sUrya banyA. ahIM saMdeha e vAtane rahe che thatAM upagrahonuM nirmANa paNa thayuM. Ama A siddhAMta ke yuma tArAmAMthI nAnA tArAnA ja TUkaDo thayA te vidyutacuMbakIya baLa upara vadhu bhAra mUke che. moTA tArAnA TukaDA kema na thayA ? Ama A siddhAMtane hoyalanI thiyarI - kemisTrI ane methemeTikasathI samaya na maLatuM nathI. bharapUra evI A thIyara 1939 mAM rajU thaI hatI. A sUrya pAse teno eka sAthI tA2ka hatuM. eka bIje thiyarIne AdhunikatAnA raMgavALI thiyarI kahevAmAM ati- tAre najIka AvavAthI baMne tArAomAMthI bharatInI zakti thatI nathI. kembrIja yunivarsiTInA phreDahoya ane vALAo nIkaLI ane ekabIjAmAM maLI gaI. trIjA leTaDhITIlane A vicAra vahetA mUkelo hato. " Nature tArAnA dara cAlyA gayA bAda sUryane sAthI tA2ka paNa of the Universe" nAmanA pustakamAM A thiyarInI trIjA tArAnA AkarSaNabaLa sAme jhUkI paDIne tene anuchaNAvaTa karavAmAM AvelI che. anya AvA ja siddhAMtonI saravA lAgyo. tethI je utpanna thayelI javALAo hatI tulanAmAM A siddhAMtamAM nAvInya ane saralatA te tenI paTTInI vacamAM sUrya banyo. khAkIne bhAga tenI jarUra jovA maLe ja che. AsapAsa pradakSiNA karavA lAgyA. chevaTe grahonuM temAMthI tArAnA pheTano ullekha hovAthI satyatA pArakhavAmAM kha hovAthI satyatA pArakhavAmAM nirmANa thayuM. thoDI muzkelI UbhI thAya che. sUryanA sAthI tArAnI cembaralena ane muTena pleTesimala siddhAMta sphoTaka kriyAne lIdhe pAchaLa avazeSarUpe je padArtho bacyA A siddhAMta evI samajUtI Ape che ke kaI tAro temAMthI AvaDA moTA graho ane upagraho tathA anya sUrya najIkathI pasAra thatAM tArAnI bAjue moTA vAyu avakAzI padArthonuM nirmANa kevI rIte thayuM te samajI jaththA bahAra AvyA ane sAmenI bAjue nAnA vAyu zakAtuM nathI. jaththA bahAra AvyA. e bane jaththA ThaMDA paDatA gayA e sAthI tAro H, hAIDrojana gesano banelo ane e prakriyAmAMthI ja grahone janma thayo. chaNAvaTa hatA. A gesanuM He heliyamamAM rUpAMtara thavAnI rAsA- vizadatAthI thatI hovA chatAM bharatIvAdanA siddhAMtanI caNika kriyAthI uSNutAmAnamAM vadhAro thayo. ane garamIne UNapone dUra karavAmAM A thiyarI paNa niSphaLa jAya che. lIdhe tArAnuM kada paNa vadhe che. ane tethI pratyAghAto TIkA evI thaI che ke Old wine in a new bottle UibhA thAya che. tArAnA madhyabhAgamAM paNa nyukilayara nahi paraMtu Wine and bottle both are old. riekazana thAya che. A kendrIya rAsAyaNika kriyAne lIdhe sarva avakAzamAM ghana svarUpe viharI rahyo hate. Jain Education Intemational
Page #480
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 463 temAM kamika rIte uSNatAmAna vadhatAM jvALAo pragaTa aMtara, gati-vega, ThaMDA paDavAnI prakriyA vagere para ke thaI. A ja samaye bIjA moTA tArAnuM tenI najIka prakAza pADavAmAM Avyo nathI. AvavAnuM thayuM. baMne tArA vacce athaDAmaNo thaI. bAdamAM najIka Avelo tAro paNa dUra cAlyo gayo. teNe mULa tArAonA pAse AvavAthI je prakriyA tyAre thaI sUryamAMthI keTalAka bhAgo chUTA pADavA. e vichinna bhAgo tenuM pachIthI punarAvartana kema na thayuM ? ATale lAMbo ja sUryanI AsapAsa pradakSiNA karavA lAgyA. amuka samayAvadhi pasAra thaI gayA hovA chatAM A prakriyA kema kendramAM temanuM ekatrIkaraNa paNa thavA mAMDayuM. ane na UbhI thaI ? ekavAra paNa na thayelI AvI prakriyA Akhare temAMthI graho racAyA. A siddhAMta evA vicAra. siddhAMtanI saMgInatAne nabaLI ke zaMkAspada banAve che. mAM mAne che ke sUrya pahelethI ja ghana ane visphoTaka je temanI mAnyatA mujaba rahe hamezA ghana dazAmAM dazAmAM hatuM. tethI ja pRthvIe AjanuM A svarUpa ja hatA te pRthvI kyAreya tenA bhUtakALamAM vAyumaya prApta karyuM che, paraMtu e baMne vacce kAryakAraNano avasthAmAM rahI nahIM hoya tevo sUra nIkaLe che. hakIkate niyama prasthApita karavAmAM A thiyarI saphaLa thatI nathI. pRthvIe pitAnA bhUstarIya itihAsamAM A vAyumaya Ama chatAM pRthvInA bhUtaLa ke bhUgarbhamAM rahelA bhAgonuM avasthAno tabakko pasAra karyo ja che. Ama A thiyarImAM baMdhAraNa tenAthI jarUra nakkI thaI zake che. paraMtu mahattvanI eka jAtanI visaMgatatA UbhI thatI jaNAya che. vAta sUrya ane graho vaccenI keNIya gatine paNa samajAvavAmAM A siddhAMta kAmayAba nIvaDatA nathI. ane tArAmAMthI judA paDelA bhAganA kaNe paraspara kevI vidvAno evuM mAne che ke prAcIna nihArikAmAM A rIte saMgaThita thayA ke joDAyA tenAM kAraNenI samaja javALAone prabhAva vadhu vyApaka haze. jyAre bIje ApyA vagara ke paribaLo para prakAza pADayA vagara ja tAro e nihArikA pAse Avyo tyAre javALAono thiyarI pUrI thaI jAya che. tethI kaNabaMdhanakriyAnI zaMkA AkAra paNa vizALa thaI gayo haze ane e pramANe ke jijJAsAnuM samAdhAna paNa thatuM nathI. nAnA moTA aneka vAyumaya jeTsa Gasious jets uddabhavIne e tArA tarapha kheMcAyA hatA. have dalIla khAtara kadAca ApaNe ema paNuM mAnI laIe ke e kaNe game te rIte baMdhAyA haze te prazna. Akhare e badhA nihArikAthI judA paDI gayAM. e thAya ke nAnA kaNe paraspara joDAvAthI moTA graho ane e gesiyasa jeTsanI aMtargata kaNe paraspara banyA, vaLI temAM jhaDapI vega paNa pragaTayo, e hakIkatanA joDAvAthI nAnA nAnA piMDo-Lumps banyA tene A purAvA atyAre maLe che. paraMtu A vega kevI rIte pedA viddhAnA hitArA kahe che. ane A rIte aneka pleneTesisa thaye tenI samaja ke artha ghaTana nahi ApI zakavAthI joDAvAthI graha banyA. vaLI upagraho paNa sUryanA thiyarInI mAnyatA nabaLI paDe che. padArthonA ja bhAga che. e badhA zarUAtathI ja grahonI AkarSaNa zaktinA prabhAvamAM AvI gayAM. graho para je nAnI nihArikAmAMthI virATa sUryamaMDaLanI utpattinI vAyu, vAdaLa vagere hatA te bahAra nIkaLI gayA paraMtu A vidvAnanI saMka9panA vAjabIpaNAthI aMtara rAkhe kendrIya AkarSaNa zaktine lIdhe e badhA grahonI Aja- che, vidvAnonA mata mujaba AkAzamAM AvI aneka bAju joDAyelA ja rahyAM. vaLI sauthI mahatvanI vAta e bhamatI nihArikAo Spiral Nebula jovA maLe che. che ke A siddhAMta mujaba jaLamaMDaLa, sthaLamaMDaLa ane te badhI nihArikAmAMthI eka nihArikAmAMthI ja zA vAyu maMDaLa e traNenuM nirmANa A pleneTosesa dvArA ane kayA viziSTa kAraNethI sUryamaMDaLo racAyAM ane ja thayeluM che. bIjI bhamatI nihArikAomAMthI kema sUryamaMDaLa na racAyAM e prazna para paNa A siddhAMtanA praNetAo niruttara ane mauna rahe che. javA pAmyA che jene ukela maLatuM nathI. jemake grahonAM A sthAna, kada, temane maLelA upagrahonI saMkhyA, guNadharmo AvA aneka samIkSAtmaka muddAothI A thiyarI e vagerenI cokkasa mAhitI maLe che. tema chatAM grahonAM tenI lokapriyatA gumAvI dIdhI. e pachI te 191lmAM e prazna pahe lA kama sUryamaMDaLa na racAyAM A siddhAMtamAM ghaNA nabaLAI bhare .. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #481
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 464 sara jemsa jIse ane jeTTIe bharatIvAdanI peAtAnI muzkela banI jAya che. have A ja grAunDa para kAnTe thiyarI rajU karI. peAtAnI thiyarInA madAra UbheA karyAM che. kAnTanI gesiyasa thiyarI brahmAMDa ane pRthvInI utpatti aMgenA sau prathama siddhAMta jamanInI kAniMgsabarga yunivarsiTInA filAsophInA prophesara Imenyuala kAnTe I.sa. 1755 nAM varasamAM rajU karyAM. A vidvAna mULa te praziyA prAMtanA hatA. temano mata evA che ke sUrya tathA anya graho vagere avakAzamAM karoDo mAileAnA gherAvAmAM vistarAIne paDelA vAyu rajakaNu vAdaLamAMthI utpanna thayela che. temanA ja zabdomAM Supernaturally Created Pre-modern matters were scattered in the sky. eTale ke divyatattva nirmi`ta evA Adya padArtho avakAzamAM vera vikhera avasthAmAM patharAyelA hatA. A vAdaLamAM rahelA vajanavALAM drabyA dhIme dhIme tenA kendrabhAga tarapha gati karavA lAgyAM. enI ja samAMtara evI A vAcuvAdaLanI prasAraNanI kriyA paNa cAlu ja hatI. uparyukta ane asarAne kAraNe temanAM paribhramaNunA prAra'bha thayA. have bIjI vAta e hatI ke vAyu tathA rajakaNAnA paraspara AkarSINane lIdhe e padArthonA gALA astitvamAM AvyA. kAlAMtare temanI ThaMDaDA paDavAnI prakriyAne lAdhe graho, upagrahe, ulkAo, dhUmaketu tathA tArakavA vagere pazu sAyA. A siddhAMtamAM vAyumaya vAdaLanA paribhramaNa mATe rajU thayelAM kAraNA gaLe Utare tevAM nathI. tethI jo thiyarImAM AgaLa vadhavu hoya te pahelAM tA A kAraNeAne avagaNIne ke mahattva pradAna na karavAno nirNaya levA joIe. thiyarImAM vaijJAnika jhalakanI AbhA che; paraMtu * Supernatural ' nI vAta karyA vagara te raDI zakatAM nathI. Akhare te philosekila mAinDa che ne! tethI ja lAkhvAse thADA pheraphAro karI tenI sAme nihArikAvAda Nebular Hypothesis mUkI! kAnTanA siddhAMta gativijJAnanA niyamAne nathI samajAvI zakatA. jo AvA nAnA nAnA dravyakA chUTA chavAyA patharAyelA hAya teA temanA akaLAvAthI kAI khAsa pratyAghAta ke asara UbhI thAya tema mAnavuM ghaNuM Jain Education Intemational gativijJAnanA niyamA uparAMta te kANIya gatinI paNa vAjabI kahI zakAya tevI vAta rajU karI zakA nathI. Ama Angular Velocity nI paNa A thiyarImAM upekSA thatI jovA maLe che. Adya padArthonI athaDAvAnI kriyA paribhramaNanI pratikriyA UbhI karanArI hatI tema mAnI laIe teA paNa tenA para keAI bAhya parakhaLe ke zaktie kAma kareluM ja hAvu joIe. kamanasIbe kAnTe AvI kAI zakti ke khAmRta paNa dhyAnamAM lIdhI nathI ke ullekha karyAM nathI. Ama chatAM upatti viSayaka praNetA thiyarInA e himAyatI hatA tenI nA pADI nahi zakAya. tethI ja kaDaka savAle ke pratilIleA ke pachI julamI jukhAnI laI zakAya nahi. nihArIkAvAda-advaitavAda kAnTa pachI lagabhaga 40 varase eTale ke 1796nI sAlamAM phrAnsanA mahAna gaNitazAstrI lAaAse uparyukata kAnTanI thiyarImAM keTalAka pheraphAra karIne evu' jaNAvyuM ke sUryAM mULa eka nihArikAnA bhAga hatA. A nihA rikAne temaNe Supernatural Created Nebula tarIke oLakhAvIne kAnTe karelA doSanuM punarAvartana ja karI nAkhyuM. nihArikAnI bhramaNa gatine lIdhe garamI pragaTa thaI. A garamI bahAra pheMkAtI gaI tema tema nihArikA ThaM'DI paDatI gaI ane bhautikazAstranA niyama pramANe ThaMDA paDatA padArtho sa`cana pAme che. te ja kramamAM A nihArIkA paNa kramazaH ThaMDI paDavA lAgI, ane sa'kAcAvA paNa lAgI, kendratyAgI baLane lIdhe nihArikAnA madhyanA eTale ke atyAranA pRthvIne viSuvavRttIyabhAga UpasIne phUlavA lAgyA ane tenA vIMTIe jevA AkAranA bhAga chUTA paDavA lAgyA. A dareka vITI jevA bhAganI aMdaranA vAyu ThaMDA paDatAM tenA geALA baMdhAvA lAgyA. e badhA sUryanI AsapAsa pradakSiNA karanArA graheA banyA. vacalA bhAganA vAyune jaththA khaLatA rahyo, temAMthI AjanA prakhara prakAza ane tApa ApatA sUryanuM nirmANa thayuM. lagabhaga badhA ja grahonI paribhramaNakakSA eka ja sapATImAM hovAthI lAplAsa e STie ane eTalA pUratA sAcA jaNAya che. pazu geALa pharatI vastunA vacalA bhAganI gati vadhu hoya che
Page #482
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 465 ane daranA bhAganI gati ochI hoya che, jyAre hakIkate central sun of the solar-system. The cooling badhA graho karatAM sUryanI bhramaNa jhaDapa ochI che tethI process caused the earth to form an atmossiddhAMtanuM mULa tathya ja haNAtuM hoya evuM lAge che. phere and a molten globe; which then cooled pRthvInI utpatti aMgenA badhA ja siddhAMtamAM A vAdane further so that a solid crust was formed, the vadhu samarthana ane anumodana maLe che. jo ke kAyamI water-vapour in the atmosphere condensed aMjAma to haju na ja Avyo gaNAya. eka ja vAyumaya to form water and this fell as rain and padArtha eTale ke nihArikAmAMthI utpatti thaI hovAnI produced the ocean. vAta temAM thatI hovAthI tene advaitavAdanA siddhAMta grahomAM paNa e ja prakriyAnuM punarAvartana thatAM upatarIke paNa oLakhavAmAM Ave che. pIara simona DI graho banyA. dareka graha ne upagrahanI saMkhyA, tenAM sthAna lAplAsanA A siddhAMtanI doDhaso varasa sudhI eTale ke ane kada pramANe judI judI che. mULa to jarmanInAM lagabhaga 1945 sudhI te khUba ja bolabAlA rahI. temaNe koparanikase tyAre evuM jAhera karyuM ke amaka AkAzI eka ja vastune kuneha ane kAbeliyatathI judA ja padArthamAMthI guruvAkarSaNanA baLane lIdhe pRthvI utpanna svarUpamAM rajU karIne kAnTanI sAme je virodha vaMToLa thaI che tyAre lAglAsane tene vadhu abhyAsa karavAnuM mana Ubho thayelo tene zamAvI dIdho. Old wine in a new thayuM. bottle jevuM thayuM. ane abhyAsa parathI tema ja kAnTanI gesiyasa thiyarIpitAnA 2ja karelA samagra siddhAMtano koI mukhya nA UMDA avalokana pachI lAglAsa evA mata upara sUra hoya te A che AvyA ke e AkAzI padArtha mAtra nihArikA ja hAI * The contraction of any rotative body zake. Ama koparanikasanI rajUAtane pAyo banAvI che. temaNe be spaSTatAe mUka ke e nihArikA hatI ane leads to an increase in its angular velocity." Akhoye AkAzI padArtha vAyumaya svarUpamAM hate. nihArikAnA bahAranA bhAganA mukAbale AMtarika bhAga sahaja rIte ja thoDo vadhu garama rahevAno. pariNAme tyAM "Philips concise Glossary of Geographi. jhaDapa paNa ochI ja hoya. A prakriyAnA cAlu rahevAne cal terms "nAM pAnA 100 para jaNAvAyuM che ke - lIdhe Ring shaped matters nIkaLyA ja karatI hatI. Nebular Hypothesis - The suggestion AvI nIkaLelI nava kaDIe te ja ApaNA nava graha ! that all matter now in the solar system originated as a mass of slowly rotating gas. nihArikA samajavAnI paNa AvazyakatA che. W.G. Nelulosity-the proportion of the sky obscured Moore e pitAnI "A Dictionary of Geogr by clouds. aphy" nA 123 mA pAnA para A rIte rajUAta karI che. A prakriyA nava vakhata punarAvartana pAmI ane grahone banatAM lAkho ane kaDo varSa vItI gayAM che. AnA Nebular Hypothesis : saMdarbhamAM zrI ema. DI. varmA evuM mAne che ke sUrya. The hypothesis which proposes that all mALA amuka dravyanA aNuonI banelI che. A aNuo the matter of the Solar system was once a eka vakhate anaMta AkAzamAM vAyu svarUpe hatA. ane nebula, a slowly rotating mass of hot gas, vizALa aMtarIkSamAM ekabIjAthI ghaNuM dUra rahI pote which extended beyond the orbit of the most sthira rahetA. asaMkhya yuga pachI te ume prasaraNathI distant existing planets. This nebula cooled shrank and rotated faster, existing planets ThaMDA paDavA lAgyA, ane ekabIjAnI pAse pAse AvI having been formed by breaking away gayA. ane temanAmAM gaLAkAra pharavAnI gati UbhI thaI. 0144 from the central mass; It is now represen- pariNAma svarUpe te badhA aNuone geLA je bahu ja ted in its original form by the white hot moTo ane svayaM prakAzita e khUba ja garama goLa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #483
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA banI gayo. A aNuo jema jema vadhAre bhegA thatA banyuM ke te eka ja kendranI AsapAsa ghUmatAM teno gyA tema tema gatimAM vadhu jhaDapa AvatI gaI. tene lIdhe AkAra dhIme dhIme cakatI jevo banyA. cakatInA vacalA e aNuomAM madhyabiMdu tarapha kheMcI janArI zakti bhAgamAM vadhu dravya rahyuM. e cakatI goLa pharatAM bahAranA karatAM temanAmAM madhyabiMdunI AsapAsa goLagoLa pharavAnI dravyamAM vaTI jevA bhAga paDI gayA. temAM keTalAka zakti vadhu vikasita thaI tyAre gati atyaMta vadhI gaI bhAgamAM vadhu te keTalAka bhAgamAM tyAre te geLAnA sauthI bahAranA bhAgamAMthI geLagoLa dravyanA rajakaNo gurutvAkarSaNane lIdhe bhegA thavA mAMDyA cako dUra pheMkAtAM gayAM, paraMtu je mULa goLAmAMthI teo ane gaLAnA svarUpamAM AvyA, A gALAmAMthI je moTA pheMkAyelA te mULa geLAmAM rahelI cakakara pharavAnI gati to goLA hatA te badhA grahonA rUpamAM pheravAyA ane nAnA temanAmAM kAyama ja rahI. dareka cakramAM jyAM jyAM bIjA gaLA temanA upagraho tarIke temanI AsapAsa pharava aNuone ja bAjhayo tyAM tyAM cakra bhAMgI gayuM. lAgyA. ATalA guNe ane saMgInanA A siddhAMtamAM ane cakkara pharatAM e kaTakAe paNa pitAnA madhyabiMdunI hovA chatAM taTasthatA ane niSpakSatAthI avalokana karIe AsapAsa bhamaraDAnI gatie pharavA lAgyA. ane e ja te temAM keTalIka kSatio nabaLAIo ke de paNa rahI rIte potAnAmAMthI paNa cakro pheMkavA lAgyAM, ane Ama javA pAmyA che. badhA vacce Avele sauthI moTo meLo te ApaNe sUrya doSa kahevAya. ane cakonA kakaDAo graha kahevAyA. ane temanAmAM be gati AvI. eka pitAnI AsapAsa pharavAnI (1) vijJAnanA niyama pramANe je goLa vartuLo bahAra ane bIjI sUryanI AsapAsa karavAnI. grahomAMthI paNa pheMkAI gayAM te hakIkate AjanA jevuM grahonuM svarUpa je cakro pheMkAyAM te temanA upagraho banyA. e pikI dareka pakaDI zake nahi. vAyunuM ghanIbhavana thavAthI tene ANumAM padArthane khAsiyata hatI. zaninA grahane to AvA ATha parivartana pAme che; ane chatAM A prakAranA aNuo upagraho banyA. tenI AsapAsanAM traNa prakAzita cakaraDAM zaninI AsapAsa vartuLa svarUpe jovA maLe che. e upatenA A caMdronAM ja banelAM che. jemAM bAjI joI e grahonA svarUpe kema jovA nathI maLatA ? kAraNa ke e je kAte temaNe ka9pelI nihArikAnI bAbatane Aje ATalAM celA bhAge graho nathI banI zakatA - tenuM udAharaNa che. varSe paNa ApaNane samarthana ApavAnuM mana thAya che; eTaluM A kaDI-Ring AkAranA bhAge grahonI dazAmAM kevI ja naSi paraMtu utapattinI temaNe je prakriyA sUcavelI che rIte AvyA te ja mukhya prazna che. kAraNa ke grahe piMDa te mujaba Aje paNa badhA grahonuM baMdhAraNa Composi- jevA che. te A kaDI AkAranA vAyumaya jaththA piMDanA tion ane saMgaThana racanA Organization ekasamAna svarUpamAM parivartana ja kevI rIte thaI zake ? ja che. kAraNa ke temanuM utpatisthAna paNa eka ja eTale (2) nihArikAnA paribhramaNanA kAraNe nava vartuLa ke nihArikA hatuM. temAMthI bahAra paDayAM tenI saMkhyA nava ja kema? ane vastI atyAranA ghaNAkharA khagoLazAstrIoe svIkArelI ke ochI kema nahi? mAnyatA e lagabhaga nihArikAvAdano sudhAro ja che. badhA khagoLazAstrIo e te svIkAre ja che ke koi (3) eka ja padArtha - nihArikAmAMthI utpanna thayA prAthamika avasthAnA vAyumAMthI sUrya ane tArAo utpanna che tethI baMdhAraNa, racanA vagerenuM pramANa samAna che. te thayA haze. gurutvAkarSaNane lIdhe temanuM dravya ghana banyuM pachI badhA grahonI gati zA mATe judI che? kada zA ane kendranI AsapAsa pharavA lAgyuM. temanI adanuM kAraNa bhinnatA batAve che? A bAbatanuM nirAkaraNa lAplAsa uSNatAmAna tathA dabANu vadhatAM te khUba ja prakAzita thavA pite paNa nathI karI zakyA. uparAMta grahanI, upagrahonI lAgyAM. AmAMnAM ghaNAnuM dravya te chUTuM paDI jeDiyA saMkhyA asamAna kema che? zanine ja traNa prakAzita tArA tarIke astitvamAM AvyuM ane keTaluMka ApaNa cakaraDAM ne bIjAne kema nahi? dhruvatArAnI jema traNanA joDakAmAM paNa pariNamyuM. (4) nihArikAmAMthI nIkaLatI kaDIone kama kema, paraMtu kaMIka vAyupujanI bAbatamAM ema paNa zA mATe, zA kAraNathI baMdha thaI gaye? ane cAlu kema Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #484
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 47 na rahyo? praznonI jhaDI varase che. pratyuttaramAM lAplAsa mauna (6) nihArikAvAda sAme UThatA AvA aneka prazno seve che. je tAbedArI ja sUcave che. lAplAsa kAraNe ja maLIne, vivAda jhaMjhAvAtane lIdhe amerikAnA bhUstarazAstrI nathI ApI zakatA. vAstavamAM A kaDIo bahAra paDavAno viliyama hosa A siddhAMtane nirarthaka gaNe che. te te jalada kama jaLavAI rahevo ja joIe. tene baMdha paDavAnI prakri. bhASA, tIkhI tamatI kaTAramAM kahe che. ke On the conyAne te kharekhara A thiyarI pramANe avakAza ja na trary UlaTu pRthvInI utpatti viSenA ApaNuM jJAnamAM A maLavo joIe. ane AvI 9 ne badale hajAro kaDI siddhAMta vikSepa pADe che, bramaNa phelAve che, gerarasta zA mATe bahAra na nIkaLI? ane AkAza zA mATe dore che. bharAI na gayuM ? ane tethI ja A thiyarInI AyuSya 150 varSanI (3) lAplAsanA siddhAMta anusAra kharekhara sUryamAM rahI. ane pachI te daphanAvAI gaI. have mAtra parIkSAnAM koNIyagati vadhAre hovI joIe. jyAre vAstavamAM sUrya peparamAM ja jIvaMta thAya che, karatAM graho ane nakSatrane (temanAM paribhramaNane lIdhe) () pRthvI nihArikAmAMthI utpanna thaI che, tethI keNIya gati vadhu che. to "jema padArtha bhAre tema tenI nihArikAno ja eka aMza bhAga che; tema lAglAsanuM keNIya gati vadhu" e gativijJAnanA bhautikazAstrano mAnavuM che. je Ama che to nihArikAnA kayA guNadharmo niyama lAplAsanI A thiyarImAM baMdha besato nathI kAraNa pRthvI dharAve che? nihArikAnI jema mAtra pRthvIne ke sUryanI akSabramaNanI gatithiti keNIyagati bIjA AMtarika bhAga garama che khare--ane tenuM samarthana paNa hAthI dhImI jovA maLe che. maLe che. paraMtu hakIkate pRthvInA AMtarika bhAganuM (4) bharatIvAdanA siddhAMta praNetAo jensa jInsa ane saMpUrNa jJAna haju ApaNe saMtoSajanaka rIte meLavI zakayA heroDa jephrIjha ema batAve che ke- vAyumaya padArthonI nathI. tethI dhagadhagatI garama avasthA che te niHzaMkapaNe paribhramaNa anizcitatA ane asthiratAne lIdhe temAMthI ane sarvasvIkRtapaNe sAbita te nathI ja karI zakayA. chUTA paDelA padArtho TukaDA svarUpe bahAra AvavA joIe. ane A rIte nihArikAne eka paNa guNadharma pRthvI ke ane te vartuLa svarUpe kadApi bahAra AvI ja na zake? anya graho dharAvatAM nathI, te pachI pRthvIne nihArikAne uparAMta kaDIo hajI paNa tenAthI chaTI paDavI joIe. aMza mAnI ja kaI rIte zakAya ? ane dhAre ke pRthvI paNa kayAM thAya che? uparAMta guru ke zani jevA bIjA nihArikAne ja bhAga hoya to te dRSTie tene AMtarika moTA graho na banatAM nAnA ho ja banavA joIe. bhoga- Core- garbha garama hovA uparAMta vAyumaya ke jyAre vAstavamAM bIjA grahone mukAbale zani, gura vagere prohI dazAmAM paNa hovo ja joIe. paraMtu vaijJAnikonA te mahAkada ja A siddhAMtane khoTA pADe che, prayAsa paNa mata mujaba agAdha garamI hovA chatAM te bhAga-gabha puro ApaNe kare nathI paDate.. ghana paNa nathI ane pUro pravAhI paNa nathI. It is in Plastic or Rubber or mean condition. 2417 mana kahe che-" AvI chUTI paDela kaDI- Ring A siddhAMta TIkA vahorI le che. mAMthI goLa AkAra-Round na bane paNa nAnA nAnA asamAna evA aneka piMDo Lump banI zake, graho (8) bIju e ke je nihArikAno uparano bhAga A rIte joIe to asamAna che paraMtu nAnA nathI-guru, ThaMDo paDato hoya ane aMdarano bhAga pramANamAM garama zani to khUba ja moTA che. tethI A siddhAMtane samarthana hoya te AkhI nihArikA svata traNe kevI rIte karI zake ? ane kharekhara te tenI gatimAM pheraphAra the nathI maLatuM. ja joIe ane gati judI judI hevI joIe. paNa vAsta(5) leDa kevIna kahe che ke nihArikAmAMthI nIkaLela vamAM te eka ja sarakhI gatimAM phare che. have je teNe - avaziSTa jaththo ke je vAyumaya gesano bhAga che te sarakhI gati banAvI ne te nihArikA saMpUrNa paNe ghana che. garama avasthAmAM lAkho varSa sudhI kevI rIte rahI ja hovI joIe. ane ghana hoya te ja ekasarakhI gati saMbhavI zake. A TIkAthI A siddhAMta vadhu nabaLo Jain Education Intemational
Page #485
--------------------------------------------------------------------------
________________ 468 vizvanI arimatA paDe che. gaDhamAM gAbaDAM paDe ane dharAzAyI thAya tema baphananI kelijhama thiyarI - 1749 nA varasamAM A thiyarI paNa dharAzAyI banIne amitA gumAvI baphana nAmanA pheMca vaijJAnike evuM pratipAdita karI bese che. kAraNa ke vAstavamAM ghanane badale nihArikAne batAvyuM ke kaI viharato dhUmaketu sUryane vAyugeLA sAthe lAplAse vAyumaya banAvI ane vaLI AgaLa jatAM sarakhI athaDAyo ane tethI sUryanI aMdaranA bhAgamAMthI vAyu gatinI vAta karI, Ama pitAnA eka ja siddhAMtamAM enA keTalAka jathA Asa pAsa verAyA. tyAra pachI ThaMDA teNe paraspara virodhI evAM vidhAno karI dvavidha paDI anukrame pravAhI ane ghanasthitimAM AvyA. A sajIne jAte ja siddhAMtane vinAza vaheryo che, TIkAkArone ghana dravyanA jaththAo te ja A paNa atyAranA graho. AmaMtraNa ApyuM che, virodhIone gaDhamAM pravezavAnI A thiyarI baphananI kelijhama thiyarI tarIke oLakhAI. paramiTa pAsa ApyA che. virodhAbhAsI valaNavALI thiyarI temAM ja thoDA pheraphAro karIne briTananA khagoLazAstrI AMtarika virodhathI ja nabaLI paDIne virodhIo pAse sara jemsa jInsa ane sara heroDa jephrIjhe bharatIvAdanI namI paDI. je DALa para beThe teja kApI ! thiyarI rajU karelI. (9) A siddhAMta pramANe vAstavamAM te graha vagerenI pitAnI thiyarImAM baphana jaNAve che ke pharavAnI dizA, vega, eka sarakhAM-samAna ja hovAM "Origin of the planetary system is as joIe, jyAre hakIkate vega, dizAmAM asamAnatA te the result of collism between the sun and che ja; paNa vadhu viSamatA to e che ke upagrahothI the comet having a long brilliant tail, rushing viruddha dizAmAM phare che. killAne kAMgare tU, pAyAne towards the surface of the sun and lastly it paththara paNa phUTyo. drawn a great burning mass from the sun, (1) lAglAsa kahe che ke nihArikAmAMthI bAkI which gave birth to the planets." bacelA avazeSane sUrya banya, have je tenI A khoTI ema kahevAya che kevAtane sAcI mAnI laIe te sUryamAM ApaNane Upaselo Buffon's Collism theory was brought back bhAga dekhAvuM joIe. kAraNa ke nihArikAmAM vacceno to life by the work of American Scientists bhAga Upasela ja hato. Chamberlain B. C. and Molten and the fam. (11) lAplAse karelI dhAraNA ke saMkecAtI nihA- ous English scientists Sir James Jens and nIya vibhAgamAMthI 2 vaDhayakAnA bhA, Sir Harold Jefritz." chUTA paDayA ane jemanuM ekIkaraNa saMgaThana- Organiza- A thiyarI mujaba grahone janma prAcIna sUrya ane tion thavAthI graho banyA tene kaMI purA pite rajU tArA vaccenI AkarSaNa zaktinA taphAvatanA prabhAvanuM karI zakayA nathI. pariNAma che. vartamAna sUryanI Prominenses ke javALAonA abhyAsanA AdhAre A siddhAMta rajU thayo (16) bhramaNa karatI nihArikAmAMthI AvA kaDI che. je bharatIvAdanA nAme oLakhAye.. AkAranA vibhAgo chuTA je paDayA hoya to temanuM moTA grahomAM ghanIbhavana thavuM zakaya nathI paraMtu AvA bhAga bharatIvAda-dvaitavAdane siddhAMta zAnanI AjubAju AvelA prakAzita cakaraDAnA rUpamAM Bipareutial Theory ja raheta. 1919 nA va2 emAM baphananI kelijhama thiarI parathI. (13) lAplIsanA jaNAvyA mujaba je nihArikAmAMthI ja vizvavikhyAta banelA IglenDanA khagaLazAstrI sara cakaraDA AkAranA bhAga chUTA paDyA hoya to saMyukta jemsa tathA sara heroDa jephrIjha thoDA pheraphAro sAthe A rIte bhramaNa karatA badhA ja uha karatAM sUrya vadhu jhaDapathI siddhAMtanI rajUAta karI te mujababhramaNa karatA hatA paraMtu A pramANenI sithati vAstavamAM keI tAro pharato pharato ApaNA sUryanA vAyumaya jovA maLatI nathI, ane sUrya lagabhaga badhA ja graho vAdaLa pAsethI pasAra thayo. caMdrane lIdhe atyAre jema karatAM vadhu dhIme paribhramaNa kare che. samudromAM bharatI Ave che tema A vAyu vAdaLone ghaNe. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #486
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 469 bhAga sigAra ke velaNa AkAre pelA tArAnI pAchaLa nI paNa sAcI mAhitI maLe che dA.ta. madhyamAM rahelA kheMcAya. tArAnA dara javAnI sAthe vilaNa AkAra paNa gura tathA zanine sauthI vadhu 7 upagraho che. cheDe AvelA kheMcAte gaye ane lAMbo thate gaye. ane kALakrame e budha tathA tuTane eka paNa upagraha nathI. to pRthvI ane ThaMDo paDatAM temAMthI graha banyA. velaNa AkAranuM nirI- caMdrane ekeka upagraha che. tenuM kAraNa e che ke madhyamAM kSaNa karIe to vacalo bhAga jADo hoya che, ane Aja- moTA grahone bharatI mATe vadhu samaya maLyo che tethI vadhu bAjunA tenA be cheDA pAtaLA tathA aNIvALA hoya che. upagraho banyA che. tenAthI UlaTuM kinArA paranA nAnA tethI ja atyAranI grahamALAnI racanAmAM ApaNe guru, grahone ocho samaya maLavAne lIdhe ochA upagrahe che. zani, yurenasa jevA moTA graha joIe chIe ane tenI bane bAjue kamika rIte kadamAM nAnA thatA jatA graho sUryamAMthI nIkaLela tejarAzi bane cheDe sAMkaDI ane joI e chIe. have ahIM eka bAbata sAthe sahamata madhyamAM pahoLI mAlUma paDe che. sUryathI sauthI najIkano thavAnuM muzkela bane che ke vAyarUpa chuTA paDelA TukaDAo graha budha AkAramAM nAnuM ane Tha Da che. te ja pramANe tArAnA cAlyA gayA pachI kharekhara to goLa banA javAne sauthI harane graha pleTo paNa ThaDa tathA nAno che. cheDA badale prasaraNa pAmI avakAzamAM tenAM 2jakaNo paNa parathI madhyamAM jatAM guru AkAramAM sauthI moTo ane khoI bese, to tene badale geLa banyA kevI rIte haze? khUba ja garama che. A prakAranI viziSTa racanA Aje paNa tenA satyanI sAkSI bane che. Ama chatAM grahonAM aMtara, je ke zrI ema. DI. varmA ahI paNa vaijJAnika draSTie gati, ThaMDA paDavAnI prakriyA vagere. viSe kaI ceka sa ane ti A vAdanI samAlocanA kare che. eka samaye eka javalita nakkara mAhitI maLatI nathI. vaLI be tArA aphaLAvAthI gativALe sUrya avakAzamAM paribhramaNa karatAM karatAM A prakriyAe sthAna lIdhuM hoya te Aja sudhImAM ghaNI ApaNA sUryanI pAse AvI caDhayo. tenA prabaLa Aka. vakhata AvI aphaLAvAnI kriyA thaI haze, te paNa tenA rSaNanI asara ApaNA sUryanI sapATI para moTA pAyA pratyAghAta rUpe AvI navA bIjA graho banavAnI prakriyA para thaI. vaLI e phekAromAM vividhatA paNa hatI. temAM kema banI nahi hoya tene kaI saMtoSajanaka uttara vAyu ane dhagadhagatA pravAhonAM khUba pracaMDa mojAM Ucha. ApaNane thiyarImAMthI maLatA nathI. jo ke " physical LavA mAMDayAM. A cAlu pheraphAra vakhate ja pele javalita Basis of Geomorphology." nAmanA pustakamAM sUrya dUra javA mAMDyo tethI ApaNuM sUryanAM pelAM valarI ja morgana kahe che ke "It is further suppomAo tenI pAchaLa laMbAyAM paNa pelA javalita sUryanA sed that the planets under the influence of tIvra gatine te pahoMcI zakyAM nahi ane Ama Akhare the attraction of the sun and possibly also parAjita thayelA ApaNA vartamAna sUryanAM pracaMDa mojAo of the disturbing star itself, which would pAchAM ApaNuM ja sUrya tarapha kheMcAyAM ane gurutvAkarSaNa give girth to stutelies in limit to the prothI tenI cAre taraka karavA lAgI. te karatAM moja' cess being reached when the newly born aneka bhAgomAM vichinana thayAM. ane te pikInA eka smaller bodies could not fold together un. der their own gravitation. bhAgamAMthI ApaNI pRthvI nirmAI. A siddhAMtanI samAlocanAmAM ApaNane keTalAka mitra pratyeka grahamAMthI upagraha banavAnuM tyAre baMdha thayu noMdhapAtra guNo jovA maLe che jema ke graho. upagraho ke jyAre bharatIthI chUTA paDela padArthanI ghana avasthAmAM sigAra AkAranA hovAnI vAta Aje paNa satya sAbita AvatAM navA kaNe eTalA badhA nAnA thatA gayA ke je kare che. vaLI moTA cahe lAMbA samaya sudhI vAyumaya pitAnA kSINa thaI gayelAM kendrIya AkarSaNa zaktinA baLa avasthAmAM rahetA hovAthI temanA AkAramAM vyApaka phera para pitAnAmAM ja saMgaThita rahI zakyAM nahi ane A phAra thAya che ane tethI ja temane vadhAre upagraho che. rIte nAnA grahane upagraho nathI, mAtra moTA grahane ja e bAbatamAM paNa samarthana meLavI jAya che. upagrahe che. taduparAMta grahonAM kada, sthAna, temanA upagrahonI saMkhyA A siddhAMtane sAro AvakAra maLato hovA chatAM - temanA guNadharmo Properties ThaMDa, garama svarUpe vagere.. vivecakonA sANasAmAM sapaDAyA vagara bacI zakato nathI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #487
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA lAkSaNika nabaLAIo-kSatiSe bIgabeMga thiyarI. bhayaMkara viskeTa-dhUmadhaDAkA (1) ema kahevAya che ke brahmAMDamAM nakSatro eka thiyarI bIjAthI eTalAM badhAM dUra che ke jemsa jInsa ane jephrIjhe ja gema nAmanA vidvAno A thiyarInI rajUAta temanA najIka AvavAnI je kalpanA karI che te vAsta karI che. temanA mata mujaba ApaNuM vizvabrahmAMDane vikatAmAM zakaya nathI, balake saMbhavita paNa nathI. janma eka ati pracaMDa evA visphoTa ke dhUmadhaDAkAmAMthI Not posible and not probable even. The thayo che. AjathI lagabhaga pacAsa paMcAvana varSa pahelAM stars are so far-apart that all account eDavIna hembale "ApaNI AkAzagaMgAnI bahAra paNa betwee ntwo of their numbers is an extremely A bIjA tAraka vizvo che jemAM abajo tArAo che" rare phenomena, - Lewin. AvI vAta karIne temaNe evo paNa phoTa karelo ke (2) je tArAnI gurutvAkarSaNa zaktine lIdhe sUryamAMthI brahmAMDamAM AvelI asaMkhya AkAzagaMgAo vaccenuM aMtara vadhatuM jAya che. eTale ke bIjA zabdomAM samasta sigAra AkArano jaththo bahAra paDayo hoya ane graho banyA hoya te temanI bhramaNa kakSAno mArga dIrghavartuLa brahmAMDa vistaratuM jAya che. phUggAnI jema kUlatA jatA hovo joIe. vAstavamAM te mAga ekadama dIrghavRtta jevA brahmAMDanI samaja mATe ja A thiyarI racANa hoya tevuM jaNAya che. A paNa aNubomba ane hAIDrojana bombanA na maLatAM mAtra AdikhaMDanA vibhAjana vakhate (Pangea) dhaDAkA jenI pAse surasuriyAM mAtra ja lAge te ne kAraNe thoDo ja dIrghavartuLa thayela che. visphoTa karoDa ane abajo varSa pahelAM thayelo. e (3) A mata pramANe sUryamAMthI ja graha banyA pahelA kaI tArA, graha ke nakSatranuM astitva sudhdhAM na che. to pachI sUryane karNaya bramaNa vega vadhu havA hatuM. samasta brahmAMDane padArtha ati alpa prakAzajoIe. vAstavamAM sUryane koNIya bhramaNa vega bIjA grahe varSanA vistAramAM samAI jAya eTale hate. ochAmAM ane upagrahonA kula koNIya vega karatAM ghaNo ocho che. kaLA zI majA : che. ochA aDhI hajAra karoDa aMza pheranahITa jeTaluM tenuM (4) Mathematical Comment - gaNitika uSNatAmAna atyAre aMdAjavAmAM Ave che. dabANanI kSatiTIkA? - sUryathI sauthI ThTharano gaNAto TyuTograha 23 bhayaMkara prakriyA heThaLa IlekaTTana, proTIna ane nyuTrenamAM abaja mAIla dUra che. A aMtara sUryanA vyAsa (8,64, te rUpAntarita thavA mAMDyo. tyArabAda vighaTita avazeSo 000 mAIla) karatAM ka200 gaNuM vadhAre che. 864+2= veraNa cheraNa thaI gayA. temAMthI tArA vizvo tathA AkAza27,468,00,000 mAIla. amerikAno rasala nAmane gaMgAnuM paNa nirmANa thayuM. jo ke AkAzagaMgAnA baMdhAraNane vidvAna jaNAve che ke che 8,64,000 mAIlanA vyAsa- sthira thatAM kalapanAtIta samaya lAgyo hate. brahmAMDanA vALA sUryamAMthI 23 abaja mAIla lAMbe bhAga- vistaraNane kAlAvadhi na hovAnuM A thiyarI jaNAve che. Brilliant tail nIkaLo azakaya ja nahi, balake Ayariza vijJAnika asTa vevika tevuM nathI mAnatA. asaMbhavita che. tIkhI bhASA-jephrIjhe be sara bhegA thayA ne buddhine eka bAju mUkIne bIjI bAjue thiyarI racI kADhI. - A thiyarI apUrNatA bharelI che. kema ke sAyansamAM tene sthAna maLatuM hovA chatAM e bAbatane te khulAso (5) pereskI nAmane vidvAna kahe che ke A siddhAMta nathI karI zakatI ke dhaDAkA pUrvene vastu jaze ke piMDa thI sUrya ane graho vaccenuM aMtara siddha thatuM nathI. Lump ke hate, kevI rIte baMdhAya, pachI thayuM TUMkamAM sUrya ane graho vaccenuM atyAranuM je aMtara * vagere prazno anuttasti rahe che. Ama chatAM gema eTaluM che te A siddhAMta pramANe kheTuM paDe che. gati viSayaka jaNAve che ke kaI mRtabrahmAMDamAMthI tene vastu jaththo paNa saMtoSaprada javAba nathI. Ama gati ane aMtaranI nirmAyo haze. vaLI- bAbatamAM niSphaLa jatAM TIkAne bhoga banIne pitAnuM mahatva gumAvatAM A siddhAMta dharAzAyI-jamInadosta peTA thiyarIjha:- AyarIza sAyanTisTa a8 vika banI jAya che; siddhAMtane zatavinipAta tenA sarjake brahmAMDa vistarata ja jaze evA gemanA vicArane virodha paNa mUka glAna cahere ja nihALe che. kare che. temanI thiyarI evA matamAM zraddhA dharAve che ke Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #488
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 471 tArAonuM paraspara aMtara ghaTI javAne pariNAme paraMtu 1948 thI A bigabeMga thiyarI vivecakenI temanA gurutvAkarSaNamAM ghaTADo thaze ane pachI sthira ka AlocanAnI jhaDapamAM AvI gaI che. tenA vaLatA brahmAMDa jovA maLaze. athavA to evuM paNa bane ke saMke- javAba rUpe sTaDI TeTa thiyarI ke sthira brahmAMDa dhAraNa cAtuM jatuM brahmAMDa paNa UbhuM thAya! pachI pAcho bigabeMga kebrijanA prophesara keDa heIla ApI. " ATalA lAMbA thaze ane e krama cAlyA karaze. bhUtakALamAM banelI ghaTanAnA purAvA kayAMthI zodhavA ?" evo ja emane sIdhe savAla che. temanA mate brahmAMDa hamana bonDI Temasa gelDa ane kreDa heIlanA paNa nuM citra sadA samAna ja rahenAra che. paraMtu je navA A aMgenA vicAre che. AInsaTAIna kahetA ke pracaMDa tArAo janmatA jaze tene AvA sthagita brahmAMDamAM jamA gatizIla padArtha saMkucana pAmI pAmIne chevaTe capaTo kevI rIte maLaze tene javAba khuda hAIla pAse paNa banI jAya che. jo ke tenI jhaDapa kalapanAtIta hovI joIe. nathI. hAIla to vaLI evuM paNa jaNAve che ke dara eka sApekSavAdamAM AvuM ghaNuM Ave che. je kaI TeIna kalAke ApaNA ja gatanI eka dhana mAIla vistAranI sekanDanA aDhI lAkha kilomITaranI gatithI vega kApatI jagAmAM eka hAIDrojana aNu janma le che !! AvatI hoya te pleTaphorma para UbhelA mANasane TreInanI nA bigabeMga ane sthira brahmAMDa e bane thiyarI gaLe laMbAI aDadhI ghaTI gayelI dekhAze. TUMkamAM gativRddhithI Utare tevI nathI, chatAM tene tAga kADhavAnI mathAmaNa chele tArAvizva saMkecAIne capaTuM banI jaze. pepara- kebrijanA bIjA prophesara mArTina rAIla karI rahyA che thIna banavAnI vAta paNa temanAM mate atizayokti thatI kharA ! kaMIka aMze temane abhiprAya paNuM heIla karatAM nathI. viruddhamAM paDe che. barnArDa levela paNa e ja matanA che. wwwmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm Office : 317660 Factory : 2092 Resi : 382295 DELIWALA TEXTILES JAYANTILAL N. DELIWALA 74, Warden Road, Beach Candi, 4/2-A. Sky Scraper, 4th Floor, Block No. 2, Bombay-400 026. LAXMI TRADERS COMPANY CLOTH MERCHANTS Patwa Chawl, Zaveri Bazar, Ground Floor, Shop No. 6 BOMBAY- 2 BR. W w Jain Education Intemational
Page #489
--------------------------------------------------------------------------
________________ 472 niSkAma bhakti dhanavAna hoya ke padAdhikArI rAjA ke raka, maraNa keAI ne gheADavAnuM nathI, maraNanA mArga eka ja che; paNa maraNu maraNumAM taphAvata che. jenu` maraNa samAdhimAM hoya - prabhunA dhyAnamAM hoya - sasAranA adhA vyavasAcA-saMbadhA chUTI jAya tA sadgati thAya che, paNa saMsAra sadhI-dhana-dolata khadhAne vaLagI rahe tA sati na sabhave. niSkAma bhAvathI bhakti karavAmAM Ave te e bhAvanA bhagavAna sudhI pahoMcI jAya che ane e jIva paramAtmapada pAme che. jIvana dhanya dhanya banI jAya che. mAnavI vicAre che ke mArI pAse dhana nathI. huM bIjAne zu' Apu! paNa dhana sivAya tamArI pAse amUlya khajAno che. te bIjAne Ape ane je Ape! te premathI ApA. jJAnanuM amRta - premanA sAgara ane khuzInAM phUla tADIne ApI kiMmata kazI ja besatI nathI pachI vicAra zA mATe! A dareka snehI sakhadhI AptajanAne ApavA mAMDA - jema jema Apaze tema tamArI hRdayanI samRddhi vadhaze. te ApatA tame kRtArtha thaze| - lenAra paNa kRtAtha thaze. vizvanI asmita / * ApavAthI kazuM ghaTatuM nathI. je Ape te ahu' vinA Ape!; gupta rIte ApeA. kheDUta jema mIjane kAI na jue tema dATI de che tethI ekanA hajArahajAra kazu thAya che. dAna paNa e rIte karIe tA AzIrvAdanI varSA thaze. Jain Education Intemational huM kANu chu? kayAMthI AvyA? kayAM javAnA? mAru dhyeya zu? ahIM AvIne dhyeye pahoMcavA zuM karyuM...? A badhAnA satata vicAra kare te jarUra jarUra niSkAma bhakti phaLaze ja phaLaze. sTepala pinsa, prA. lI.nA saujanyathI
Page #490
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 893 Off. : 374373/893173/893174 Resi.: 575525/579328/564732 With Best Compliments From SHAH INDUSTRIAL TRADERS IRON & STEEL MERCHANTS 176, Ma gezine Street, Darukhana, Mazgaon, BOMBAY-400 010. Rep. PRAVIN SHAH -- Jain Education Intemational
Page #491
--------------------------------------------------------------------------
________________ 474 vikAsane pathe AvatI kAlanA ujjavala bhAvi mATe.... lAkAmAM bacatanI bhAvanA keLavavA mATe sahu jAhera kare che, nIce mujabanI vividha prakAranI cAra AkarSaka bacata yAjanAe, 1 rIkarIga khacata ceAjanA cAlu khAtAM 1/2 % 'samAjane unnatine paMthe laI javAnA dhyeya nIcenA darAe khAtAM khAlavAmAM Ave che. * bacata khAtAM : 6 % phIkasDa DIpojhITa : 3 % thI 11 %, se|mavArathI zukravAra 2 mAsika penzana ceAjanA 3 rI-kanvesTamenTa yojanA phona naM. 380409 phona na. 354374 anukULa samaya savAranA : 9-00 thI 11-30 apeAranA : 9-00 thI 6-00 zanivAre : 9-00 thI 11-30 vIMga kepITala 2 karoDathI vadhu saddaratA a'ge : DIpeAjhI: inspeAransa kerporezane khAtAM helDaronI rUA. 30,000 sudhInI javAbadArI svIkArelI che. dhirANunI savalate : benka niyamA anusAra vyAjabI dare zeraheAlDAne nIce pramANe dhirANa kare che. (1) jAta-jamInA upara (sAmAjika tathA jIvana jarUriyAtanAM hetu mATe), (2) seAnAnAM ghareNAM tathA cAMdInI pATo upara, (3) vImAnI pAlisI para, (4) mAla upara, (5) ceko tathA bilA sAme, (6) beMkanI prI. DI. rasIdA upara, (7) hAyara paracejhathI ane (8) hAipeAthIkezanathI * vadhu vigata mATe rUbarU maLA dhI jaina sahakArI beMka limiTeDa vizvanI asmitA rajIsTara" ophisa : hIrabhaMga, sI. pI. Tenka, muMbaI-4 (sthApanA : 1946) zrI jaya'tIlAla ela. parIkha ceramena zrI harSavadana ena. ceAkasI A, me. DIrekaTara * khI, I. esa. TI, vatI ilekaTrIka bilA svIkAravAmAM Avaze. AhiTa vaga " zrI uttamaca'da esa. zAha me. DIrekaTara zrI su'daralAla eca. zAha (B. Com.) menejara
Page #492
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvasAhityamAM UbhI zake tevI nadI ke dvIpa + ( 1979 nA jJAnapITha puraskAra meLavanAra kavi ajJeyanI kathA) 'nadI ke dvIpa' vize lakhu' chu' eTale ema kahI zakAya nahI' ke hindI sAhitya pAse A eka ja vizvasAhityanI kakSAmAM UbhI rahe tevI kRti che. tema ema paNa kahevAya tema nathI ke mAtra aMgata abhigrahane kAraNe A kRti vize lakhAya che tema paNa nathI; lakhAya che kRtinA bhAva pakSe jeNe mane cATa ApI. lakhAya che kRtinA kalApakSe jeNe mane mAM nadI ke dvIpa' : premanA nAnA meATA dvIpa che. ' nadI ke dvIpa' navalakathA svaya' eka ' khAja'khanI jAya che, prema ane premane pAmavAnA svataMtra abhigama -svataMtra rAhunI. navalakathAmAM traNa prema yugalo nahI; yugmA che, jemAMnAM e yugmAne prema vizeSaNa mATenI lAyakAta dharAvatA batAvAyA che. eka pAtra pote ja mAnasika rIte peAtAne ' yugala '( ekAkI chatAM ) samaje che. rekhA ane bhuvana navalakathAnuM' hRdaya rekhA che. ema kahIe chIe tA turata ja e rekhAnA cAhaka jIvananA ApaNe paNa cAhaka banI gayA hoIe, navalakathAnuM keMdra bhuvana paNa che ema kahevAI jAya. ane....tyAM ja e baMnenI sRSTine 'samaja'ne mAMDave bichAvanAra geArA ApaNA samagrane pakaDI mese. e ja A kRtinI bAMdhaNI ane sa ka prazna, chatAM rekhA ane bhuvana vize vicAra karIe rekhA - eka Adhunika viDDI sannArI, pI. eca. DI. sudhI abhyAsa ane abhyAsunI saMskArI Dhaba-chaba sAthe rUpa ane 'pasya mAtrA manamA' jevA guNa dharAvatI jAjaramAna nArI. e ' sva ' ne samaje che. peAtAnI jAtanu gaurava te pahelAM kare che, ane svakIya gaurava bIjAnA premanI UMcAI ne pAmavA enuM jamA pAsu` bane che. lagnathI F sAMprata hindI racanAo -zrI zaileza devANI e kayAMya peAtAne AMdhI zake tema nathI. e kazAthI kha'dhAya tevu' vAcaka mAnI zake nahi. ane Ama chatAM premamAM sAMgApAMga AtmasamarpaNu e evu' ja vijayI kahI zakAya tevu' Alekhana che. jagatane mugdhabhAve jovAnI STi ATalA abhyAsa pachI paNa enI pAse kheMcI che. enI pAse che, eka prazna; Adhunika sAhityanA praznaH masti nA, hovApaNAnA, Being nA. A badhuM zuM che ? - e prazna enI mugdhatA sAthe vedanA che e enA savitne satata 'DhALatI vedanAnI Aka'Tha saravANI enA du:khane AgavAM kalevara bakSe che. e bhuvanane pUche che. : 66 bhuvana, AkArAme huma kAM itanA badha jAte hai ki AtmA mara jAe ? '-- vaLI kathAMte bhuvanane pUche che: "yaha kathA huM ? bhuvana ? - kharaso mai zrImatI hemendra kahalAyI, usakA kayA artha huM? - akha agale mahInese zrImatI ramezaca'dra kahalAU'gI; usakA bhI kathA artha hai ? - kucha atha tA hoMge, apane se kahatI hU para kathA, yahu nahIM sAca pAtI. meM itanA hI sAca pAtI huM. ki mere liye yaha samUcA zrImatI mithyA haiM, ki maiM tumhArI hUM, kevala tumhArI hUM. tumhArI hI huI haiM. aura kisIkI bhI nahI* ane e ja rekhA kahI zake. 'lava meiDa a jipsI AuTa oNpha mI. ' pyArane mujhe khAnAkhadeza manA diyA. peAtAnA vyaktitvane eka alaga dvIpa mAnanArI, maheobbatanI mahephilamAM madamasta banI zakanArI, tUTIne pharIthI sajja thanArI, vyaktitvanA vikherathI saLagAvApaNuM. upajAvI zakanArI e strI che. nahIM ke dvIpanu Aka`Nu rekhA eTalA mATe ke e kahI zake che :
Page #493
--------------------------------------------------------------------------
________________ 476 mahArAja, e ki sAje ele mama hRdayapura mAtremaraNa tale kaeNTa ziza-sUrya sare lAje mahArAja! e ki sAje..." kavivara TAgAra. (mahArAja! A kevA vezathI mArA hRdayapuramAM AvyA ? kATi sUrya-caMdra lajjita thaIne caraNamAM leATI rahyA che. mArA gava tUTIne mUti paDavo che. mArA deha ane mAru' mana vINAnI jema khajI rahyuM che.) ane e ja rekhA kahe cheH "maiM tumheM pyAra karatI hUM, para merA saMsparzI viSAkta hai. '' rekhAnuM kalevara spaSTa thatuM Ave che. bhuvana ane raikhAnI tuliyananI sapharamAM tuliyananu' saudarya temane DI. eca. laoNrensa, kavivara TAgAra, varjIva ane anya kavi ane ci'takAnI kavitA ane jIvanAbhigamA yathArtha rUpe jivADe che, ane DhagalAba`dha ba'gIya gIte ane kAnya paktionI ekamekane bheTa dhare che. ba'ne jIvanane samajanA khachAne bichAve che, ane rekhA premanA cakrama utkaSa~nI caMdra mAdhava dvArA rekhA ane bhuvananA paricaya thAya che. caMdra ane bhuvana vacce satya ane tathya vaccenI bhAvanI gaharAI che. carcA jAme che ane A kSaNathI rekhA bhuvanane enAsabhAgAvasthA, dehasamarpaNu dvArA samAdhi sudhI pahoMcIne udAtta vyaktitvathI cAhavA mAMDe che. bhuvanamAM dAkSiNya kare che. savedanAmAM maLatu jaLatu vyaktitva rekhA ane che. bhAratIya nArInI AtmasamarpaNunI bhAvanAnA puTa rekhA che. teA pazcimanI nArInI svataMtratAnI, raktima abhisAranI hasatI rekhA che. prema ekamekane eka banAvI bIjAne samajavAnI dRSTi ApI zake, eTale gauzane e samajI zake che. AyuSyanI eka amara kSaNe gaurAne e jIvananuM dAna karI de che. peAtAnA badhA ja adhikAra e jatA kare che. A rekhAnA keTalAka patrA navalakathAmAM ane bhAvakanA cittamAM cirasmaraNIya anA rahe tevA che. zAthI ? rekhAnI lAgaNInA aghALathI vedanAmizrita zabdAne kAraNe. vyathAnA vidhAyaka udghASane kAraNe, jIvananI phUlazrutinA mApadaMDane pAmavAnI mathAmaNu rajU karatA heAvAnA kAraNe, enAM vidhAnA joI e tA-- te vyaktitvane 'lIka' nahI thavA devAnI svakIya sahaja TaTTArapaNAnI eka chaTA che. enI vidvatA, prema mATenA enA 'khayAla' ane enI, udAratA. enI satya mATenI kaThoratA ane kalA pratyenA enA rucira lagAva. vijJAnanA jJAtA ane kalAnA madhAraka tarIkenuM enu vyaktitva rekhAne AkaSanAra evA mukhya guz2A che. enI A bhuvanamAhaka UMcAi, rekhA jevI svarUpavAna ane svataMtra mijAjanI viduSI pAse premasabhara rIte kahAvI zake che : " me prAcIra huM; aura mere urAja mAnA duga mujhe tumane apanI anukampA kA pAtra pAyA hai. " e ja rekhA bhuvana viSe gaurAne kahe cheH " mare kAraNu DA. bhuvanakA jahAM taka hai sake ahita maiM nahI hAne dUMgI. cAhatI hUM ki vizvAsa ke sAtha kahe samU ki bilakula nahI haine krU'gI. para bhItara vahu nizcaya nahI pAtI aura jUThA AzvAsana nahIM denA cAhatI. " ane bhuvanane teA kahe che huM kahevA nahAtI mAgatI paNa tame kahevaDAvye ja rahezeA ke jIvananuM je kaI suMdara che, meM jANyu che te tamArI sAthe. je kaMI asuMdara jANyu' che vivAhamAM.' vizvanI asmitA bhuvana ane rekhA caMdramAdhavanI dakhala gAMThatAM nathI. caMdranA peAtAnI tarapha rekhAne AkarSavAnA prayatnane ane bhuvana para aNagamA upajAvavAnA prayatnAne rekhA phagAvI de che. chatAM, cadranu apamAna thAya tema IcchatI nathI. bhuvana ane cadranI maitrImAM bAdhArUpa banatI nathI. UlaTu peAtAnA mATe cadrane kazu ja anugatu na lakhavA e jIvanane vInave che. Jain Education Intemational 1. "na maiM' kucha mAMgUMgI nahI, tumhAre jIvanakI khAdhA nahIM anU'gI. bhuvana, ulajhana bhI nahIM khanU gI. sundarase Daro mata. kabhI mata DaranA, na Darakara hI suMdarase sudaratara kI aura khaDhate haiM. lekina bhuvana, mujhe agara tumane pyAra kiyA hai, teA pyAra karate rahenA. merI yaha kuThata, khujhI huI AtmA snehakI garamAI cAhatI hai ki kira apanA AkAra pA sake, sundara, mukta uryokAMkSI, " 2 bhuvana, jAne ke pahale meM eka mAta kahanA cAhatI hUM. AI ema phulilDa. kha ma mara jAu tA paramAtmA ke prati cahu Akroza lekara nahIM jAuMgI ki
Page #494
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra maine kAI bhI phulilameMTa nahI. jAnA - kRtajJa bhAva hI lekara jAuMgI - paramAtmA ke prati aura bhuvana, tumhAre prati ! " 3. e ja rekhA gAI bese che. 'tAmAra surera dhArA jhare jethAya kreeki geA tAsA AmAya kreeki 6 tamArA svaranI dhArA jyAM jhare che tyAM eka kinAre zuM mane sthAna Apaze| ? huM kAnathI dhvani sAMbhaLIza, prANAmAM dhvani bharI laIza, e ja dhvanithI citta vINAnA tAra vAraMvAra bAMdhIza.' tAra pAre eka idhAre vyaktitvanA ucca, tejoddIpta zikhara para UbhevI savedanAnI kAmaLa kaLI rekhA zailI'nI kAvyapa`kti ane ajJeyanI priya pa`kti dvArA potAnA samagranI sAthe kathAnA Azayane jhaMkRta karatI kahe che : A e ja rekhA sAleAmananI pa Mkti kahIne pratIkSAne ja zraddhA mAne che. zraddhApUrvakanI pratIkSAmAM premanI kSAnA mANe che. peAtAnI AsapAsa durbhAgyanu maDala cakarAtuM kahe che. ane peAtAnA viSAkta sparzIthI bhuvanane dUra rahevAnu` kahe che. " kaI haeNrebhare dvIpa avazya hI hoMge. vyathA ke gahare aura phele sAgarame nahI teA thakA, hArA sAgarika kabhI aise yAtrA karatA na raha sakatA. hai. bhuvana H - bhuvana kathAnA staMbha che, kathAnA dhvaniMganA tatAtaMtanuM Azra, sthAna che, kathAnAM pAtrAnu lAgaNIbhInu', samajapUta zirachatra che. lekhake bhuvananA pAtranA Alekhana dvArA samUcA ajJeyatvanA khyAla ApyA che. nijI bhAvanA enA satAbhadra prakaryuM A bhuvananA pAtra dvArA sadhAya che. bhuvana eka vijJAnaneA adhyApaka, Ph. D. thayeleA prakhara abhyAsI, sAhityanA mana ane sAhasika nAyaka che, enu' audArya ane maitrIbhAva sAhitya dvArA khIlyAM che. evuM svamAna ane pratibhA vijJAnanI tabaddhatAthI kAzti tejasvI vyaktitvanA sahaja pariNAmarUpa che. enu gaurava, enA prema. ane ene prema abhijAta che. enAM vidhAnA, kahe ke eka eka vidhAna nItaryA nIranI bhAvanAgabha ane buddhiprabha kAvyaka'DikAo na hoya jANe ? caDmAdhava sAthe te paricayamAM Ave che, maitrI khIle che. phUle phAle che ane maitrInI kaseATI eka ja pAtrane cAhI besavAmAM zarU thAya che. praNayanA A AbhAsI trikAl che. kAraNa ke, bhuvana rekhAne cAhe che ethIya utkaTa rekhAnA bhuvana prati prema che. caMdramAdhava rekhAne cAhe che, tenI rAmAMcanI chIcharI vRtti kadAca rekhA jevI kAI bIjI strIne e ja vakhate cAhI bese. eTale rekhA tenA philmI mahekAvamAM aTavAtI nathI. enI keTalIka zaktionI prazaMsaka mitra mAtra che. 477 jIvana pahelI mulAkAtathI rekhAne AkarSe che. pachI tuliyananA pravAsa, kAzmIranI TUra, naukuciyAnI vasaMtabahArathI masta, krU'kI sahajIvanI - A badhuM bhuvananA vyakti kramazaH utthAnaka paryAvaraNa samu' banI rahe che, bhuvana kSaNekSaNa sajAtA rahe che. jyAre rekhA tUTItUTIne peAtAnA svakIya lahejAne 'sva'ne bacAvavA TukaDAenu ekaThA karyA kare che. bhuvana, STi, sRSTi ane mauthI sabhara che. sRSTi enAmAM anubhavI zakAya-premanI. vedanAnA akhaMDa AvAsamAM e premanA parimala sparze samajanA paradA bichAve che. bhuvana navalakathAnu' (bhavana) che. enA kendravatI bhAvanu 'bhavana' che. enI zraddhA, bhakti, prema, vicArAnuM bhavana che. rekhA mATe bhuvana cadranI bharatI eTa samI badalatI premakaLA nathI. ' zukratAro' che. amlAna, amartya, sthira tejala bhuvana rekhAne cakramAdhava sAthenI vAtacItamAM kavinI pelI yAdagAra pakti kahe che. " dha peina epha liva'ga yU, Ijha oNlamosTa meAra dhena AI kena era.' ane chatAM e mahAna bhAvanAthI maMDita ugAre che. " Apa zAyada ThIka kahatI hai. lekina mAnavatA na saDI jIvanakI khAta janma maiM' kahetA hUM, taba apane jInase khaDe eka sa yukta, vyApaka, samaSTigata jIvanakI khAta secatA hUM. usI se eka heAnA cAhatA hU, agara vahu bahuta baDA pravAha hai, teA usakA dhArAke bAMhAMse ghera lenA cAhatA hUM. yA vaha choTe muhu khaDI khAta lage tA kahU usa para eka pula bAMdhanA cAhatA hUM, cAhe kSaNabhara ke liye. " khuda rekhA enA A vicAra para vArI jAya che. kahe che ki para jIvanakI nadI para setu mAMdhanekI kalpanA kara ItanI khaDI khAta hai ki mujhe irSyA hAtI hai." sakanA
Page #495
--------------------------------------------------------------------------
________________ 478 ekamekane ekarasa karanAra navalakathAnuM eka savAdapuSpa joIe. bhuvana rekhAne- "pahacAnatA hUM, tumhI vahe sauMdaya' hA, nIlAMbarA rAtakA saudarya, aura tumhAre kezeAme asakhya tAre hai rekhA bhuvanane : 'aura tuma zukratArA,' bhuvana : kayAM cAMda nahIM ? ' rekhA : ve'na me...? (vain) nahIM, cAMda ghaTatA aDhatA hai. usakA bahurUpIyApana mujhe nahIM cAhie. zuSka, kevala zukra :' je kaMI naukuciyA ke tuliyanamAM banyu, bhuvana ane rekhAnA praNayanuM pAMgaravu', te bhuvananA nimnalikhita vidhAna thI prakAzita thaI UThe che. "rekhA, je kucha huA hai, mujhe usakA duHkha nahIM hai,- paritApa nahIM hai, aura jo huA hai, usase merA matalakha kevala atIta nahIM hai, bhaviSya bhI hai, kAraNu bhI, pariNAma bhI. ' ane umere che. " vahu je AyegA-AyegA yA AyegI vahu teA muhAvarA hai-vahu merA hai, merA vAMchita hai-usase mai' lAu'gA nahI', vaha tuma mujhe TAMgI. bhUlanA mata-tumheM aura tumhArI denakA maM varadAna karake letA hUM.. ''--bhuvanane duHkhI karyonA duHkhathI bhAMgI paDanAra rekhAnA sahArA bhuvana che. bhuvanane bhuvanathI bhAMgI paDatAM khacAvanAra bhuvana che. bhuvanane gArAthI joDanAra, gArAnA bhAvavizvanA vikAsa karanAra, geArAnI zraddhAnuM carama Azraya sthAna bhuvana che. kayAreka gArAne e caMdramAdhavanA sa'dale lakhe che * gaurA, keAI kisIke jIvanakA nidarzana kare, yahu maM sadAse galata mAnatA AyA hUM, tuma jAnatI hA. dizA nirdezana bhItaraphA AlAka hI kara sakatA hai, '-- rekhAnI svAta trya aMkhatI prakRti e samajI zake che. ekane mUkI bhuvanane cAhanAra, bIjAne paraNI sukhI na karI zakanAra, rekhAne bhuvana aMta sudhI peAtAnI karI zakayo che. enA mananA paradhAmamAM bhuvananuM ja sthAna che, sihAsana che. A bhuvana majAka-mazkarI karI jANe Jain Education Intemational vizvanI asmitA che, vicAratuM tyAre bhArekhamapaNuM enAmAM nathI. lAgaNInI vevalAza tA zeAdhIye na jaDe, vicArakanI bhArajhallI mudrA enA cirastha caherA nathI. ne ethI e ja kahI zake. ( gaurAne ) tumhArA nAma juganU hai, gaurA bhI keAI nAma hotA huM bhalA?''... 66 ane vaLI kaheH * nahI", gaurA sarasvatIkA nAma hai; vahu ujalI hotI hai aura ujale kapaDe pahanatI haiM, tuma teA (phira sahasA duSTatAse bharakara) 'hAM, hiDimbA hai hiDimbA !' jevI majAka kare che. peAtAnA sAthI vize e huMmezAM cUpa rahe che. kizorI geArAne e abhyAsa karAvatA Avye che, e zikSaka che, pachI premI che. pachI gaurAnI zraddhAnA dvIpaka che. gaurA ene vizvAsathI pUchI bese che. tame kAne cAhI che ? kayAre paraNaze ? ? ? tyAre kahI de cheH "rAhu calate jisadina beThe beThe jAnU gA, mere pIche kAI hai aura muDakara nahI dekhUMgA aura jhuka kara apane khule khAla merI AMkhA ke Age DAla degI udina jAna lUMgA kI merI kheAja - ki mere liye kheAja samasta hA gaI, aura paDAva A gayA.." enA e paDAva kayAre Ave che. e navalakathA kahetI nathI ? bhAMgI paDelA bhuvana yuddhagrasta sipAIonI sevA karavA paheAMcelA DA. bane che, ane bhuvana sakhata khImAra paDe che. phaujI aspatAlathI eka nasanA phrAna rekhA para Ave che ke te hospiTala para AvI mejara bhuvanane joI jAya. ' ane chelle bhuvana madhI ja kabUlAta paNa ApI de che. gaurAne kahe che AI lavDa hera vI vera Tu heva e cAilDa AI kilDa hima.' ane chatAM gaurA pAtAne utsaga karIne paNa bhuvanane bacAvI levA cAhe che. tejasvI bhuvana, sAcA bhuvana, premanA mane jANanAra premI bhuvana mATe e khadhu ja ApI devA cAhe che. jatI vakhate gaurAne ApelA pustakamAM bhuvane lakhyu che, rekhAnA parAkSa ullekha dvArA
Page #496
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 479 zani ' ke bhuvanane mATe? e pitAnA "tribhuvananA mahArAja e vumana haijha givana mI TUMtha bhuvananA AMdhItrasta, asthira jIvanane sajAvA cAhe che. enDa e kaluesa-eDamiTeDa!" rekhAnA gIrAne kahevAyelA saMvAdamAM eka nArI bIjI nArInA jANe Akhare ene rekhA vinA, garA vinA calAvI snehanuM gaurava keTalI sahaja rIte karI zake che ane bIjAnA levAnuM che. e vicAre che.-"mUlyavAna aura saMprakta sukha dvArA, priyapAtranA jIvanane keTaluM sabhara banAvI kSaNa, kAMki pratikSA ke kSaNa, vaha pratIkSA cAhe kitanI zake che, keTaluM samarpaNa karI zake che e badhuM ja laMbI che, kamakI vaha ajastra pravAhinI nadIse laMbI, nitAnta ramaNIya kalAyogathI anubhUta bane che. bhuvana pratIkSA karegA, jase ki nisaMdeha, gaurA bhI rekhA kahe che: "gaurA AzIrvAda garA-merA snehapratIkSA karegI...kaki pratIkSAoM bhI ajagna, anAdyanta tumameM adhika dharya hai-tuma AkAzakI chata ke chU saMkagIkAla kI nadI meM sthira, zivita samaya ke dvIpa hai." aura eka eka tArA tumhArI eka eka sIDhI hogI. bhuvana nakhazikha bhuvana che. bhuvana "bhuvana" che ja !! jIvanakI carama ekasTasI tuma jAna, gaurA, use jAne binA gauza: vyakti adhUrA hai." nadI ke dvIpa" ne veta, zAMta, sthira, zraddhApUta -vaLI e potAnuM dAyitva gaurA para lAdatI nathI. dviIpa gaurA che. navalakathAnA madhyabhAga sudhI gaurA kyAMka nirapekSa nehanuM e vajanadAra, sArika udAharaNa banavA kyAMka pracachanna ulekha dvArA maLe che. paraMtu, enA pUrNarUpe te kathAnA chellA bhAgomAM maLe che. zarUthI gaurA mAge che. ethI kahe che "tuhe zIkha nahIM de rahI, -Deliauately broughted - rarely broughted gaura; hara vyakti eka advitIya IkAI hai, aura hara nAjukAIthI UcharelI darzAvavAmAM Ave che. zrImaMta pitAnI koI jIvanakA aMtima darzana apane jIvana meM pAtA e ekanI eka putrI. "bhuvanadA" jevA pratibhAvAna ha. kisIkI zIkha meM nahIM. para dUsare ke anubhava vaha zikSakanI e ekanI eka pratibhAvAna ziSyA garA zAMta, khAda he sakate hai, jisase apane anubhavI bhUmi urvA he...." saumya, lAgaNIzIla kizorI rUpe gocara thAya che. pahelAM ja bhuvana ane gIrAnA saMvAde, nehamaya saMvAdothI kazAya gaurA bhuvananA dardamaya samayane jIvavA mAge che. te hicakicATa vinA vyakta thatA jAya che. RSi pAse bhavananI vedanAne haLavI banAvavA mAge che. bhuvananI vidyA zIkhI rahelAM kizora kaca pratye zarUthI jema bhArapUrNa kSaNe e sAthosAtha jIvavAne hakaka pitAne devayAnIne AkarSaNa hatuM paraMtu, e bhAvanuM prahAyabhAvamAM che evuM e mAne che. bhuvanane e lakhe che: - saMkramaNa kaI alAyadI kSaNomAM thayuM, tema gaurAnA bhuvana pratinA premamAM bane che. "Apa mujhe likhie - batAIye kI kyA bAta hi. kayA meM kisI kAma nahIM A sakatI ? ekabAra Apane jIvananAvanA barasAtI jhaMkAthI saMtuSTa ne chatAM tephAna kahA thA - "gaurA, abase tumase barAbara bAta karaMgA" nI AzaMkAthI saheja bhaya pAmatI rekhAnI nAva acAnaka -ane pachI umere che - ke - barAbara te huM kayAreya gaurA pAse Ave che. gaurAnuM A saraLa, anAkamaka kamaLa na thaI na zakuM, paNa Apa bilakula nAnI paNa mAnatA nathI ane gauravayukta vyaktitva rekhAne pitAnI AjIvanakathA to zuM mane Apa pUro vizvAsa daI zake? eka mANasakahI devA prere che. bhuvana pratyenA atyAra sudhInA rekhAnA ne e bAMdhavA mAge che. zraddhAnA atUTa tAMtaNe. vizvAsamanobhAvo rekhA vyakta karI de che. chatAM, gaurAnA nehanI ne aTala varadAne. vaLI eka patramAM e ziSyA AzIenA jIvanamAM paDelA bhuvananA baLakaTa saMskAranI chApathI e rvAda paNa mAgI bese che. abhibhUta thAya che. UlaTuM ene ema lAgyA kare che ke pite to lagnanA baMdhanamAM baMdhAvA sajaI nathI to "bhuvanadA, mujhe AzIrvAda dIjie, bala dIjie ki zA mATe pitAnA hAthe ja gaurA jevI suMdara, nehamayI Apa dUra ho cAhe pAsa, Apake nehase maMjakara zuddha bhuvanane bheTa na dharavI? rekhA gaurAne mATe badhuM ja hokara meM camakatI rahuM; asaphalatA aura nirAzA sUjhe choDavA taiyAra thAya che. kharekhara A badhuM gaurAne mATe kaDavA na banA sake."-- Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #497
--------------------------------------------------------------------------
________________ 480 vizvanI asmitA caMdra dvArA bIje prayatna gaurAne AkarSavAno che. samayamAM khUba asvastha che. tyAre gaurA eka meTuM AzvArekhA pAse te niSphaLa gayA che. gaurAne e bheLI mAne sana bane che : che. bhavanathI viruddha e kayAre thaI jAya evA prayatna " saMcamaca mere jIvanakA sabase baDA sukha yahI hai enA patro dvArA rahe che. ane ema ja lAgyA kare ke ki taheM sukhI dekha sakuM - tumhArA traNa ThIka kara sakuM. caMdramAdhava strInA hadayane oLakhate ja nathI ! enI vadhune mere neha ziza. meM tumhAre hI liye chatI huM. vadha prayatno rekhAne te bhuvananI banAvatA ja rahe che, kaki tumameM jItI chuM... gaurA pAse paNa bhuvananuM mahatva, prabhutva vadhatuM ja rahe AvuM che gaurAnuM priya pAtra, jANe "nehazizu che. UlaTuM caMdramAdhavane e pratyuttara pAThave che te ugra mATenuM samarpaNa! ane sacoTa. sIdhe patra - A samarpaNanI kathA to nathI? eka mekanI saMvedanAcaMdrajI !.... te kahe gI ki dauDakA artha hi deza nA sarovara para pula bAMdhavAno A prayatna te nathI ? kAla, jaba ki, zodhaka artha hai deza kAla Apa vibhA- aye svayaM eka jagyAe lakhyuM che ( "Atmane jana kala mAMgate hai. mai (yA kaha hI lene dIjie pada mAM ane "vahI'mAM paNa) pote saMvedanAne joDI apane sama vagara kI aurase hama ) guNana - phalake - zake, samaSTinA tAramAM samasaMvedanAne joDI zake to anveSI huM !" bhayo bhayo ! A navala AvuM ja A--ja siddhAMtanuM pratyakSa udAharaNa che. baLavuM, jaLavuM, khaLabhaLavuM - tUTavuM Akhare enuM e pratIkAtmaka vidhAna TacanuM satya - trasta, grasta thavuM, pharIthI bhaLavuM, sthira thavuM, eka thavuM jaNAvI jANe bhuvana viruddhanA prayatno TALavAnuM caMdrane jAgI javuM, jIvatA thavuM e A navalakathAnuM sAdhya che. eTale mAnavajIvananA sUkSma caMcalanone A vyavahAra che "meM na kucha hokara saba kucha kI zodha meM huM; akSaranI sAthe UMDo ane bahoLo gharobo keLavAyA ahaMkAra Isa tarapha nahIM ho sakatA, ahaMkAra to sabase pachI anubhavane AkAra ApIne vizALa janasamUhane baDA vibhAjaka hA..." gaharAI tarapha jIvananA nizcita pahalU tarapha sarva vAsta. vikatAnA svIkAra sAthe laI javAno abhigama ahIM che. ane e ja paLe bhuvanane pitAnA jIvananuM sArthaka, carama ane parama lakSya ane saphalatA zAmAM che te lakhe caMdramAdhavanuM pAtra kevuM haze? te A traNa pAtronI che : "mere pAsa lauTa', to kayA merI prArthanA ApakI sAthe sAthe ApaNI samakSa pracchannapaNe skuTa thatuM kisI IrachAse pratikala calI jAegI? vasA ho, to AvyuM che. ema. e sudhI ItihAsa ane sAhityane kahuMgI, te ApakI IcchA hI jaya he, - ane keTalo abhyAsa karelo e patrakArano vyavasAya karanAra sthULa ekAtma bhAva? - "merI prArthanA yahI hai ki merI prArthanA ruci dharAvanAra bhAvaka ane cAhaka che. eTalI enI bhI ApakI IcchA ke anukala hai, usakA anAgatA ho bhautika parakha, sanasanATI ene patrakAra sahaja hamezanI -- gaurA." jarUriyAta rahe che. jIvananI UMDAI AthI ja kadAca enI pAsethI cAlI jAya che. rekhApara e pitAne jyAre rekhAe ramezacaMdra sAthe ghara mAMDayuM che, adhikAra sAbita karavA, siddha karavA mathe che. teno vyartha tyAre bhavana nitAH ekAkI che. e nathI mAnato ke prayAsa gaurAnI najaramAM bhuvanane hIna cItaravA paNa prema chalanA che, rekhAne prema e mRtyuMjayI mAne che. pahoMce che. paraMtu vyartha ja sAbita thAya che. hironI gaurAne e choDI na zake, gaurAne e najIka lAvIne have AbhAsita bhUmikAmAM rAcate caMdra navalakathAnuM khalanAyaka enA jIvanane paNa pitAno boja lAgaze to? - evuM tarIkenuM pAtra banI rahe che je ke, bhuvana, rekhA, gaurA, e nathI Icchato. ane dara e sainika morace hospiTalamAM kaI ja tene spaSTa jAkAro ApatA nathI. paraMtu jIvananA bImAra paDe che. Adhi ane vyAdhinA tumula morace keTalAka kaDavA ane spaSTa pratyuttara patrothI caMdra samajI hArI hArIne jIve che. bhuvana jenI svasthatAthI mohita cUkyo che ke tenuM kyAMya kaze kazuM ja UpajavAnuM nathI. rekhA hatI te svastha bhuvana jIvana samastamAM A eka tenA Adarzo ane vicAro uparathI ladAyelA, kRtaka che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #498
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 481 te koIne AkarSI zake tema nathI. AthI eka vakhata sarvAgI svIkAra enuM vajanadAra guNanaphaLa che. eka eka paraNele te agrahI rahe che. pachI pharIthI gRhastha vyaktinuM nijI svAtaMtrya ane tenA vyaktitvanuM gaurava thAya che. A badhA karatAM vadhu e jIvanamAM kuTastha rahe e ene sAhityakAre bajAvavAnA dharmamAM AgaLa che. prazno e UbhA kare che ane AzvAsana enuM bedu paDato adA karAto dharma che. jema "nadI ke dvIpa" che. Ama - Anti-hero nI bhUmikA nibhAvavA chatAM nAmanI kavitA (saMgraha. "pAsa ghara kSaNa mA') ghaNI vakhata tenI pAsethI khalanAyakapaNuM paNa lasarI mAM kahe che: gayuM che. paraMtu te rahe te che caMdramAdhava, ane eTale lekhaka bhuvana, rekhA ke gaurAne e che tenA svarUpe ene "kintu hama hai dvIpa sarjI zakayA che. hama dhArA nahIM hai. sthira samarpaNa haii hamArA, samApana - hama sadAse dvIpa hai, strotasvinI ke. bhAratIya AMcalika kathAonA yugamAM hamaNunA kintu hama bahate nahIM hai. vaLatAM pANI thayAM che. vizvanI navalakathAone pravAha kace ki bahanA, reta honA hai." sAthe bhaLIne mAtra samakAlIna samasyAo sAthe jIvatA samAjanA adanA mANasane navA ja AkAro ane abhi ema ja - barAbara ema ja sthira samarpaNa dareka nivezathI citrita karavAnuM kAma navalakathAkAree upADayuM pAtranuM A kathAmAM teNe darzAvyuM che. mAnava niyatinA, che. AI. e. ricArDasa, DI. eca. lerensa ane ili mAnava yathArthanA, mAnava maryAdAnA kendrIya muddAo ane praznone samajavAnI ane e samajane sahevAnI prakriyAmAMthI yaTa jevA samakAlIna sAhitya mImAMsakonI sAthe vizvanA phalita thayelI ahIM darzAvAI che. jIvana samasta pUra saMprajJoe saMvedanAnuM iSTa mAnyuM che, navalakathA eka bAju bahAramAM ahIM aMkurita thayuM che. chatAM, hiMdI sAhityamAM vyaktinuM mahatva karatI thaI che - eka bAju samaSTinuM. e jyAre vyaktinA sApekSa pratIka dvArA samaSTinA svI * A kRti cheDe aze zakavartI banI che. mAre mana e paNa A kRtinI eka "kSamatA" che. ane mane game che kAranI kathA Alekhe che tyAre e kathA vadhu hadayaMgama kRtinI nitAnta ramaNIya zelI. zilIne khullo dora ApatA. bane che. nadI ke dvIpa" - vyaktigata jIvananI, vyakti premanibaddha patra. ane premamaya patro. ane patro dvArA enI navalakathA che. jemAM biMbita che samaSTi sAthe vyakta thatuM pAtronuM maMthana, eTale A kathA zrI ayajIjIvananA karAra. paraMtu e vyaktinA svAtaMyanA pUrNa svIkAra nI ja eka kAvatA caritArtha kare che, pachI svAtavyottara bhAratIya sAhityanA dvitIya tabakkAmAM. I.sa. 1950 pachInA ane tenAya te chellA dAyakAnA dUradUradUra meM setu hUM. eTale ke 60 nA zaktizALI kavi ane lekhaka tarIke kiMtu zUnyase zUnya taka kA sataraMgI setu nahIM, kavi-lekhaka zrI saccidAnaMda hIrAnaMda vAtyAyana, "are vaha setu nuM nAma prathama haroLamAM prathama mUkI zakAya tevuM che. De. je mAnava se mAnava kA hAtha milanese banatA hai. aya jIvanamAM paribhramaNakAra rahyA. jIvanamAM teNe aneka je hadaya se hadaya ke vyavasAyo karyA. sAhityamAM aneka svarUpo ghaDayAM. bhautika, zramakI zikhA se zramakI zikhA ke zArIrika jaivika, sAMskRtika, sAmAjika ane AdhyAtmika, ka9panA ke paMkhase kahapanA ke paMkha ke, tanI pRthakatA nahIM svIkAratA aya samagranA A samasta anubhava ke staMbhase anubhavake staMbha ke pAsAMone "jIvana" nAmanA eka zabdamAM samAvI le milAtA hai, che. eTale enI kathAono viSaya vizALa hoya che. je mAnava ke eka karatA hai, jaivika ane bhautika preraNAo ane mAnavInI samUhakA anubhava jisakI maherAbe' huM maryAdAono bhAga ane yogane nibaMdha rIte vyakta thavA aura jana-jIvanakI aja stra pravAhamayI nadI - devAmAM tene vAMdho nathI. sAthe sAthe jIvanane sarvathA, jisakI nIce se bahatI hai." Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #499
--------------------------------------------------------------------------
________________ 482 vizvanI asmitA "urvazI" urvazImAM zRMgAranA A baMne pakSonuM saMyojana kavi rAmadhArIsiMha "dinakara' nI chaThThA dAyakAnI darzAvyuM che. eka mahattvanI kRti H "urvazI" - urvazI'ne mahArAjA pururavA eka rAkSasathI bacAvI le che. urvazI enA zaurya ane rUpane joIne purANupAtranI vibhAvanAne Adhunika pAtranA bhAva mugdha thaI jAya che. mahArAja svargalekathI potAnI vibhAva-sAthe citrita karatI kRti- "urvazI" che. vIrya rAjadhAnI pratiSThAnapura cAlyA Ave che. urvazI enA ane ojasanA kavi dinakarajIe A kRti prAcIna ane viyegathI eTalI vyAkuLa thaI UThe che ke svarganuM saghaLuM arvAcInanA samanvayanA hetuthI jANe ke ApaNI samakSa sukha vaibhava ene nIrasa ane kaSTaprada lAgavA mAMDe che. mUkI che. "urvazI nuM pAtra ane pariveza prAcIna che. to bIjI bAju mahArAjA pururavAnI paNa ethI ochI paraMtu Adhunika vaijJAnika ane phroIDa jevA manovaijJAnika vedanA nathI. urvazI kahe che : tema ja maharSi araviMda, ramaNa maharSi ane zrI rAmakRSNa paramahaMsa vigerenI vijJAna carcA, dharmaniSThA, buddhi "sva" svarga mata kahe pradhAnatA, gapradhAnatA-te tenI vibhAvanAonA paripAka svarga meM saba, saubhAgya bhara hai.' rUpe ahIM samanvaya sAdhe che. te vyAkula pururavAnA virahI hadayathI yahAM Aha. urvazI" e hiMdI sAhityane mahAkAvya rUpe kavi ' - C nIkaLI paDe che: dinakarajInI bheTa che. "urvazI" nA bhAvapakSa ane kalA- "mere azra esa banakara kalpadruma para chAyege." pakSanI vigate carcA karIe-- ane-pachI mahArAjA pururavA ane urvazInuM milana kavi dinakarajI kRta "urvazI ne varya viSaya rAjA thAya che. mahArAjA pururavA mATe paNa eka navA ja AnaMda lekanuM udghATana thAya che. paraMtu e A pururavA ane urvazInuM premAkhyAna che. prAcIna hovA chatAM A premAkhyAna bhAratIya vAmane suparicita ane AnaMda gopita rAkhe che. jyAre urvazI A AnaMdane sImAomAM bAMdhI zakatI nathI. e A 'dathI nibaMdha sarvagrAhya che. AkhyAna te bhAratIya janatAnI jIvAderImAM phala samAna-tenA ghaDataramAM sugaMdharUpe ghUMTAtuM abhivyaktionA maMDalamAM praveze che. keTalAka vive. AvyuM che. cakenA mate zrRMgArarasanA A AyojanamAM svAbhAvikatA ochI ane ciMtana vizeSa che. emanA mate kavi jyAre urvArA kavitA urvazI ciMtananI bhASA bolavA mAMDyA che tyAre svAbhAvikatA svayaM naSTa thavA mAMDI che. UlaTu, rANI auzinarInA dinakarajI kahe che, kAma manuSyanI sahaja pravRtti che.. udgArene teo vadhu prabaLa mAne che. AzanarInI viyoga paraMtu A sahajatAthI mAnava ane pazu vaccenuM aMtara vyathAnI mArmikatA enA enI dAsIne apAyelA ghaTatuM, maTatuM nathI. mAnavane e dharma che ke te pazutva pratyuttaramAM vyakta thAya che. athavA pAzavatAthI Udava tarapha gati kare ane potAnI sahaja pravRttio para mAnava sahaja udAttIkaraNano prabhAva pagalI ! kauna vyathA hai, jisako nArI nahIM sahegI? lAve. kavi dinakarajIne "urvazI" dvArA kahevAnuM che kahatI jA saba kathA, agni kI rekhA ke calane de. te A - jalatA hai yadi hadaya abhAgina kA, usake jalana de." mAnava mATe dehanI sImA oLaMgI jaIne a- zRMgAra sivAya emAM vIrarasa, zAMta rasa, nA prasaMge kAmanI sImAmAM, udAtta sImAmAM praveza ISTatama che. paNa che. paraMtu e amahattvapUrNa athavA vivecanA A ja mAnava pravRttinuM sImAcihna che." bhAvapUrNa che. urvazInuM kathAnaka ane tenI etihAsikatA zRMgArarasanA AcAryoe be bheda darzAvyA che. urvazInuM kathAnaka ane tenI etihAsikatA? 1. yoga zRMgAra 2, vipralaMbha zRMgAra--sa yoga bhAratIya vAhamayano bahu moTo bhAga urvazI ane. zRMgArane saMga zRMgAra paNa kahe che. dinakarajIe pururavAnI kathAthI bharyo che. A kathAnA mukhya cAra nA che, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #500
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 483 sota che. ahI' ema samajAya che ke dinakarajIe cAre ke, te strI haze tyAre tene puruSatvanuM jJAna nahIM rahe. strIsrotomAMthI kaMIka kaMIka lIdhuM che. ane bAkInI kathA avasthAmAM IlanuM nAma IlA thayuM. somaputra budha tenA para svakalpita che. A strota A rIte joI zakAya. mohita thayo. ane enA saMyogathI pururavAno janma thaye, IlAthI utpanna thayela hovAne kAraNe tenuM nAma "ela' 1. vidika sAhitya paNa che. 2. ArSa graMtha3. paurANika kathAo uvazImAM premadana :4. saMskRta sAhitya urvazI" jANe TenIsananI pelI amara paMktinuM A cAra so temAM dinakarajInI vizInI aitihAsikatA pratIka che : maLe che. A kathAne sauthI jUno ullekha RvedamAM maLe " It is better to have loved and lost. che. RgyedanA maMDala 10 sUkata 69nA aDhAra maMtramAM Than never to have loved at all." urvazI ane pururavAnI kathA AlekhAI che. DI. eca laoNrensamAM kAmacetanA enI nidhUma vAsanA 1. Rgaveda anusAra pururavA elavaMzano hato. tene agninI samasta dAhakatA sahita che. sAta kavaca paheryA devatA ane urvazIne RSikanyA darzAvavAmAM AvI che. chatAM paNa nArI puruSanAM cuMbanathI pulakita che. puruSa ahIMthI saMketa laIne dinakarajI ene puruSa ane prakRtinA potAnAthI surakSita nArIne javA cAhe che. AvI eka rUpamAM darzAve che. mAnyatA dinakara pAse che. "rasavatI' sIpI aura zaMkha vagere saMgrahamAM A vibhAvanAnuM kamika utthAna jovA maLe 2. sadanI A kathA zatapatha brAhmaNamAM AthI paDyuM che. A daSTAMtathI kahI zakAya ke premasaMbaMdhI vicAromAM vadhu vistArapUrvaka Alekhana pAmI che. jemAM pururavA dinakara kroIDanA vAsanAtmaka vicArothI prabhAvita thaI eka rAjA hatA. ane urvazI apsarA hatI. A baMnemAM cUkyA hatA. kahI zakAya ke " urvazI' sudhI pahoMcatAmAM prema thavAthI urvazIe rAjA sAthe rahevA mATe traNa zarato dinakara pAzcAtya premamImAMsAethI pUrNa rIte avagata thaI karI. cUkaDyA che. enI racanAo para keIDa ane lorensane 3. ArSamAM vAlamIki rAmAyaNa ane mahAbhArata prabhAva tyAra bAda sapaSTa jovA maLe che. hiMdInA eka ne parIgaNita mAnavAmAM Ave che. A baMne mahAkAvyomAM sukhyAta vidvAna Do. nagendranA zabdomAM "nara nArInA prema paNa pururavA ane uvazInuM AMzika varNana maLe che. darzananI zabdAvalImAM rati mAnava jIvananI sauthI prabaLa rAmAyaNanA uttarakAMDamAM 87 thI 90 sargomAM pararavAnI prathA che ane uva zA kAlpane e ja AdhAra che.' janmakathAnuM varNana che. A kathA azvamegha yajJanA mahatvane * urvazI nI keTalIka mamavidAraka, premapUta, zRMgArika batAvavA mATe rAme lakSamaNa ane bharatane kahI che. A ane zreSTha kAvya saMvAdAtmaka paMktio A rahIH kathA cheH "pUrvakALamAM kardama prajApatino eka dhArmika putra hatuM. jenuM nAma Ila hatuM. e eka vakhata eka suMdara " kahate hai, dharatI para saba roga se kaThina praNaya 8. vanamAM zikAra karavA gayo. tyAM teNe hajAro haraNane mAryA lagatA he yahe jise, use phira nIda nahIM AtI hai. divasa paraMtu ethI ene saMtoSa na thayo. pachI mahAsana upana sadana, rAta Aha bharane meM kaTa jAtI hai. mana khoyAthayelo te pradezamAM gayo. tyAM zaMkara umA sAthe strI khAya, AMkhe kucha bharI bharI rahatI hai. bhInI patalI meM rUpa dhAraNa karIne ramaNa karI rahyA hatA. tyAMno evo koI tasvIra khaDI rahatI hai." niyama hato ke je kaI te pradezamAM jatuM te strI thaI vaLI eka jagyAe e kahe che ? jatuM. pariNAma svarUpa Ila paNa strI thaI gayo. A joIne "meM IsI gurukI tApa-tapI madhumathI tene apAra duHkha thayuM. ane te bhagavAna zaMkarane zaraNe AvyuM. pArvatIe prasanna thaI tene varadAna ApyuM ke te gaMdha pIne AyI." - eka mAsa puruSa ane eka mAsa strI rahe. ema paNa kahyuM nijIva svarga ke choDa, bhUmikI javAlA meM ane AyI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #501
--------------------------------------------------------------------------
________________ 484 vizvanI asmitA pururavAne eka vakhata maLyA bAda urvazI ene pharIne "gandha ke Isa leka se bAhara na jAnA cAhatA huM maLavA mAge che. AvegathI calita e kahe che: meM tumhAre rakta ke kaNa meM samA karayadi Aja kAntakA aMka nahIM pAgI prArthanA ke gIta gAnA cAhatA huM. " to zarIrake choDa pavanameM nizcaya mila jAUgI." dinakara mane vaijJAnika tanA AdhAra para urvazInI urvazI"mAM dinakarajIe "Theory of Impact" bhUmikAmAM lakhe che: "mane vaijJAna jisa sAdhanAkA saMketa ne jenA pratipAdakamAM varnAlI, I. je. kaeNmpha, barnArDa dene lagA hai, vaha niSedha nahIM, svIkRti aura samanvayakA 22 verensana, eca. esa. leMgaphIDa Adi vidvAnonI vibhAvanAsaMketa hai, vaha saMdharSa nahIM; sahaja svaccha, prAkRtika jIvanakI ene kAvyAtmaka viniyoga karyo che. lorensa jene "myu sAdhanA che." ane eTale dvitIya aMkamAM mahArANI saTImulasa" kahe che te spArzika saMvegonuM mahattva paNa auzinarInuM vidhAnaH ahIM thayuM che. eTale A ja bhUminI eSaNA thI 'urvazI" kauna kahe? yaha prema hadayakI bahata baDI ulajhana ? ahIM Ave che. A ja mATInuM sukha tene joI e, A jo alabhya, je hara usIko adhika cAhatA mana hai. je bhUminI gaMdha enA romeromamAM rasAIne premane prAMjala, cirajIvaMta sparza bana joIe. "urvazI" kahe che : (pR. 35) svarga svapna kA jala, - zuM na kahI zakAya ke premanI pIDA pRthvIne svarganI satyaka paNa khojatI hUMmi, apekSAe adhika suMdara banAvI de che ane devatA svargane choDIne ethI ja A lokamAM AvatA haze? nahIM ka95nA kA sukha, dinakaranA mate "deha premanI janmabhUmi che, paraMtu enA jIvita harSa jatI huM meM vicaraNanI bhUmi che sarvalIlA rudhira ane tvacA sudhI sImita (pR. 20) nathI. A sImA mananA gahana, guhya loko sudhI prasArita svapnanI chaura UDe che to ahIM "urvazI" dvArA praNayanI che. jyAM rUpanI lipi arUpanI chabi AMkaDyA kare che. ane tela caDe che te urvazI dvArA. sparzanuM sukha saMyojAya puruSa nArInA pratyakSa vibhAsita mukhamaMDalamAM kazuMka che urvazI dvArA ane premane sAmiSathI nirAmiSa, eMdriyathI aSTavya- avyakta joI tene namaskAra kare cheeTale ahI kriya banAvavAnI ceSTA thAya che "urvazI' dvArA. pahelAM to dinakarA premabhAvanAne rudhirakI vati, rudhira che urvazI no prema kAMThAo te DIne dhasI janAra varSArAga, zeNita kI tIvra sudhA, zoNita kI madhumaya Aga tanI gAMDI nadI jevo che ane e ja sAgarane maLavAnIte raktakI uttapta lahara vagere zabdomAM tene varNave che. vizALamAM bhaLavAnI bhAvanA sAthe ja dhase che ! jyAre auzapahelAM nArI ane naranI samasta Adima vRtti .. narI rANI AryanArInuM jIvaMta udAharaNa che. dinakarajIe ene khullo prasAra ane pachI tenuM sUkSama rUpAMtara 'urvazI auzinarInA citraNa dvArA janAnakhAnAmAM. rANIvAsamAM mUka, mAM abhipreta che. "urvazInA pR. 63 paranI paMkti plAna vedanAnA puMjathI bharAI gayelI AjIvana vedanAmaya rANIonuM citraNa karyuM che. auzinarI e cira AzAnuM pratIka che. kadAca, zaku talAnA saMskAra ene ADe AvyA "pahale prema sA hotA hai, che e mAne che kyAreka te urvazInA prazyamAM masta tadanantara ciMtana bhI, rAjA pitAnI sAme joze, kayAreka te e divasa praNaya prathama miTTI kaThora hai, Ugaze? jyAre rAjA tene praNaya, madhura AlApathI navA taba vAyavya gagana bhA," jaze. kayAreka te te durlabha "premera paraze" pulakita thaze ane eTale ja kadAca e gAya che? pahelA Physics ane pachI MetaphysicsnI A mika avasthA ja darzAvAI che. jema ke pururavA paNa pagalI ! kauna vyathA hai jisake eka jagyA para kahe che. nArI nahI sahegI?" Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #502
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 485 auzinarInI vedanA che. urvazInI ciraMjIvitA-viSayaka bIjA vivecanakSama prazno "saba kucha hai upalabdha, eka sukha vahI nahI milatA ha. adhAvaparyata carcAyA che, carcAtA raheze. paraMtu svayaM dinajisase nArI ke aMtarakA mAnapama khIlatA ha. karajIe tene zuM kahyuM che te joI e : vaha sukha je umukta barasa paDatA usa avalokana se. dinakarajIno mata bahudhA A kAvyane gItinATayane dekha rahA he nArI ko jaba nara madhumatta nayana se." badale saMvAdAtmaka padyanATaka kahevA tarapha che. te vaLI nArI hRdayanI uttaga caTAnane sara karanAruM A ema paNa kahe che ke tene kathopakathana pradhAna zrAvya kAvya che. eka nArI bIjI nArInA hRdayane samajI zake kAvya ja kahI zakAya. AthI "urvazI"ne kathopakathana ne? e dAsI ane auzinarInA saMvAdathI samajAya che -pradhAna zrAvya kAvya kahevuM ja ucita thaze. "urvazI' te auzinarIno pati mATenA mahAna tyAga e enI racanA para eka mulAkAtamAM dinakarajIe kahyuM che ke - strI sahaja audAryanI, udAtta premanI kalagIrUpa ceSTA temaNe "urvazI" racanAno prAraMbha "reDiye rUpaka" tarIke che. Ama, pururavAnA pAtrathI joIe ke urvazInA pAtra nirU karyo hato. paraMtu prathama aMka pUro karyA pachI tene lAgyuM paNathI joIe; paMktionA ghaTATopathI ke lAgaNInA prabaLa ke reDiyo rUpaka tarIke tene rUpa nahIM daI zakAya. AthI pravAhathI joIe. urvazI" eka ajoDa, akalayu, benamUna ja kadAca temaNe "urvazI'ne saMvAda kAvyanuM rUpa ApI hiMdI kAvya che. A hiMdI mahAkAvyanI praNaya bhAvanA paNa dIdhuM ane tene ema paNa lAgyA karyuM che ke " urvazI" prAcIna ane adyatananA subhaga samanvayarUpa che.dinakara kahe ne aMkabaddha kAvya tarIke cojyA karatAM "sagabaddha' che tema urvazI zaruine kaSagata artha che, "utkRSTa abhi- kAvyanI yojanA karI hota to vadhu sAruM thAta, je lASA, aparimita vAsanA, icchA athavA kAmanA " jyAre huM te. dinakarajI kathita pururavA paNa kAmamAM vizvAsa kare che "urvazI sAdhunika hida AhityanA praNaya kAvyamAM paraMtu te kAmane siddhi nahIM paNa sAdhana mAne che. te purAka 95na dvArA mAnava samastanI maryAdAone mahAtvAAtmavAdI che ane diya sukhane AtmaratinI sAdhanA kAMkSI rUpa ApatuM, UrvagAmI, baLakaTa Urmila ciraMjIva mAne che. AthI e spaSTa thAya che ke urvazI mATe jIvana mAMsala bhAvAnubhUtipUrNa, hada, saphaLa mahAkAvya praganuM aMtima lakSya prakRti che ane tenA prati niSkAma rUpa kAvya che. jemAM dinakaranA pradhAna guNa ojasa, AtmasamarpaNa ja teno aMtima uddeza che. jyAre pururavA zaurya ane premane dhabakAra saMbhaLAya che. Izvarane paramatattva mAne che ane prakRtine mAdhyama banAvI Izvara prati pUrNa samarpaNa ja enA jIvananI siddhi che. "urvazI" mAM prakRti ane praNaya. TAgora urvazIne svayaMbhU kAlAtIta zAzvata yauvanA gaNAve che. teNe urvazIne pUrNa rUpe amUrta banAvI dIdhI che. pururavA, "yuga yugAnta rahete sumi zudhdha vira preyasI. miM tumhAre bANukA badhA huA khaga, vakSa para dhara sIsa maranA cAhatA huM, he apUrva zobhanA preyasI." meM thAre hAthakA lIlA kamala hR. jyAre kavi dinakarajIe tene svarganI asara kharI prANu ke sarameM utaranA cAhatA paraMtu pRthvI pipAsu apsarA eTale dharatInI saghaLI eSaNAothI bharelI pRthvIya nArI citrita karI che. (pR. 58) urvazI' nATaka ke mahAkAvya ? urvazI gIti nATaya sUtradhAra ke kAvya " urvazI" gadya-padya dazya kAya? evA prazno khulI nIlimA 5ra vikIrNa tAre e dIpa rahe hai, pUchI zakAya. hiMdI sAhityamAM puchAya che. tema ja camaka rahe hAM nIla cIra para bUTe ja cAMdI ke, urvazI" mAM rasanirUpaNa, urvazImAM pAtrAlekhana, urvazI cA prazAMta, nissIma jaladhimeM jase caraNa caraNa para, nA kalApaze tenuM padya, urvazI para pazcimano prabhAva, nIla vArika pheDa neti ke dvIpa nikala Aye hAM. dinakarajInI ciMtana pradhAnatA, urvazImAM zRMgAra niparUNa, Jain Education Intemational www.ainelibrary.org
Page #503
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA ~ sArI deha sameTa nibiDa AliMganameM bharane ke gagana khelakara bAMha virudha vasudhA para jhukA huA hai, huM nel Tel. No. 3 440561 , . 447666 W With Best Compliments from pururavA gaMdhamAdana parvatanuM varNana karatAMlaMbe laMbe cIDa cIva aMbara kI ora uThA eka caraNa para khaDe tapasvIse hai dayAna lagAye. (pR. 36) huM GANGAR OPTICIANS "damaka rahI hai kapUra-dhUli digvadhu Anana para, } rajanI ke aMga para keI caMdana lepa rahA hai." ? Empire Mahal, Dadar T. T., Bombay-400 014 M WWWWWWWWS Phone : 424116 (Three Lines) Telex : Gandhi 011-2540 Cable : Songandhi With Best Compliments from GANDHISONS EXPORTERS & IMPORTERS Gandhi Bulding 232. Samel Street, Bombay-400 003 www Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #504
--------------------------------------------------------------------------
________________ akhila brahmAMDamAM mAnavInuM sthAna -zrI goviMdabhAI vI. paTela prastAvanA: rIte kahe che ke mAnavI pRthvI upara zaktizALI che ane te pRthvI uparanI zakayatAone zakya teTalo akhila brahmAMDamAM mAnavInuM sthAna kevuM che? A vadhune vadhu upayoga kare che. A mATe teo 20mI prazna jeTalo saraLa lAge che teTalo saraLa vAstavamAM nathI. sadImAM je mAnavIe pRthvI upara vikAsa karyo che ane A mATe to mAnavInA itihAsa tarapha najara ja nAkhavI caMdra uparanI virATa yAtrAno sahAro le che. Aje rahI. bhUtakALa tarapha najara karIe te mAnava jIvana ghaNe kadaratavAda ane saMbhavavAdanI baMne chAvaNIo ekabIjA aMze bhaugolika paristhiti para ja AdhArita hatuM. para sakhata rIte prahAra kare che ane potAnA pakSane zeksapiyaranA zabdomAM kahIe te "pRthvI eka sTeja majabUta banAvavA dAvA thatA rahe che. kudaratI paribaLAne che, strI-puruSa ekaTresa-ekaTara che, mAnavajIvana nATaka che ApaNe nakArI zakIe nahIM to paNa TUMkamAM A akhila ane kudarata digdarzaka che." paNa A bAbatamAM have brahmAMDamAM mAnavInuM sthAna eka pachI eka vijayanAM moTuM parivartana AvyuM che. virATa pagalAM bharavA mATe sarjAyuM hoya tema lAge che. Aje mAnavI saMpUrNa rIte kudaratane AdhIna nathI. (ra) kudaratavAda eTale zuM? mANasa kudaratano sAva gulAma nathI. mAnavImAM buddhi ane svataMtra vicArazakti che. A bAbatamAM te prANIthI kudaratavAdamAM mAnavI upara kudarata ke bhaugolika paristhitinI zuM asara vartAya che te spaSTa karavAmAM judo paDe che. teNe tenI zodhaka buddhinA baLe kudaratanAM baLo para kAbU meLavavA mathAmaNa ane puruSArtha kayAM Ave che mAnavInA kharAka, raheThANa, pizAka, dhaMdhAo, che. ghaNI bAbatomAM vijJAnanI madadathI te kadaratanA utsava, rItarivAjo, jIvana paddhati tathA jIvana pratyenA varcasva ane gulAmImAMthI mukata banyo che ane kudaratanAM samagra abhigamamAM bhaugolika paribaLonI asara vartAya baLane nAthI teNe mAnava sevAmAM jotaryA che. mAnavajIvana che. bhaugolika paribaLanI sarahadamAM ja rahIne mAnavI para bhaugolika pariAvaraNanAM paribaLonI asara vartAya pitAnA jIvananuM ghaDatara kare che ane temAM ja pitAnI che. keTalIka bAbatamAM te kudaratane AdhIna rahIne potAno kArya pravRttinuM kSetra nakkI kare che. mAnava kudaratano dAsa jIvanakrama goThave che, te keTalIka bAbatamAM te kudaratI che. mAnavI bhaugolika paribaLomAM bahu ja ochuM paribaLane pitAnA jIvanane anakaLa paNa banAvaeN che. parivartana lAvI zake che. prAcIna samayathI ja bhaugolika bIjI bAjuthI bhaugolika paristhitine badalavA temaja paribaLanI asara mAnavI upara ane tenI pravRtti upara temAM parivartana lAvavA prayAsa kare che. rahI che. A asaramAMthI mukta thavA mATe mAnavI rAta divasa prayatno kare che, paNa haju te kudaratI vAtAvaraNamAMthI kudarata sarjita (pRthvI, samudra, vAtAvaraNa ) paribaLamAM mukta banyuM nathI, avakAza yuganA mAnavInuM sthAna kevuM che, te spaSTa karavA kudaratavAdamAM mAnanArA hajI bhaugolika paribaLono mATe bhUgoLavettAo be vibhAgamAM vaheMcAI gayA che. vadhAre sahAre laIne potAnI dalIlo dvArA pakSane majabUta. jemane kudaratavAda ane saMbhavavAdanI chAvaNImAM vaheMcavAmAM karavA mATe prayatna kare che. A mATe teo traNa bAbatane Ave che. kudaratavAdamAM mAnanArA bhUgoLavettAo prakRtine mukhyatve sahAro le che (1) bhUpRSTha (2) AbohavA Teko ApI jaNAve che ke mAnavI kadaratanAM niyaMtraNothI ane (3) bhaugolika sthAna medAna tema ja pahADI vistAramAM bhakta nathI. jyAre saMbhavavAdamAM mAnanArAo cokakasa vasatA lekanAM jIvanamAM taphAvata che. medAnapradezamAM Jain Education Intemational
Page #505
--------------------------------------------------------------------------
________________ 488 khetI, vAhanavyavahAra, vepAra-udyoganA vikAsa saraLa bane, jyAre pahADI vistAramAM A mATe kudarate aneka pratikULatAe UbhI karI che. uttama prakAranuM bhaugolika sthAna, viziSTa jIvanatarAha nirmANa karavAmAM eka mahattvanuM paribaLa khanI rahe che, jyAre pratikULa bhaugeAlika sthAna Arthika vikAsamAM avarAdha rUpa nIvaDe che. vividha prakAranI AbehavAne lIdhe mAnava saMskRtinA vikAsa paNa bhinna bhinna thayA che. TUMkamAM A badhAM uparathI ema kahI zakAya ke bhaugolika parikhaLA ja kudaratavAdanA mukhya AdhArasta Mbha banI rahe che. (3) prAcIna vicArasaraNIH prAcIna samayanA grIka vidyAnA kudaratavAda mATe TekA samAna che. mAnavInA vAtAvaraNa jeru gADha saMbaMdha che, ane mAnavI kudaratI paribaLAthI kadApi bacI zakatA nathI, vAstavamAM mAnavI prAkRtika vAtAvaraNanA dAsa che, je vAtAvaraNane anukULa pAtAnu jIvana banAve che. prAkRtika vAtAvaraNanuM ullaMghana karavAthI tenA vinAza sAya che. hipeAkreTase eziyAnA bhAgavilAsI ane ArAmadAyaka jIvana mATe vAtAvaraNane ja mAnyuM' che, para`tu yuropamAM vAtAvaraNa jIvana mATe ghaNu. ja kaThina che, jyAM mAnavIne sakhata prayatna karavA paDe che. javAmadAra hirADATase misaranI saMskRtinA vikAsa mATe prAkRtika paristhitine ja javAkhadAra gaNAvI che. misaranI upajAu mATI, nAIla nadInu' pANI, svaccha AkAza vageree tyAM jhaDapI vikAsa karavAnI zakayatA UbhI karI, tevI ja rIte raste e paNa eziyA ane yuropanA mAnavInA mAnasika guNAnA taphAvata mATe vibhinna prakAranuM prAkRtika vAtAvaraNa krANu rUpa jaNAvyuM che. teNe tenA 'rAjanIti ' pustakamAM spaSTa jaNAvyu che ke yuropanA Tha'DA pradezanA vistAramAM leAkeA cAkkasa bahAdura hoya che, paraMtu vicAra ane nirmANu kaLAnI khAkhatamAM nidhana hoya che. bIjI khAju eziyAvAsIo vicArazIla ane catura hoya che, paraMtu temanAmAM kAma karavAnI tamannAnA abhAva jovA maLe che. phyusiDAise paNa yunAnanI saMskRtinA vikAsa mATe tyAMnA vAtAvaraNane ja javAbadAra mAnyuM che. d prAcIna samayanA mahAna bhageALavettA mA rAmana rAjyanI caDatI ane paDatI mATe dezanA AkAra, UMcAI, Jain Education Intemational vizvanI asmitA AmehavA vagerene javAbadAra gaNAve che. erisToTala paNa yuropa karatAM eziyAnA leAkeA ALasu ane satASI jIvana jIvanArAM gaNAve che. kAraNa ke yuropamAM prAkRtika paribaLAnI asara vadhu vartAya che. TUMkamAM prAcIna samayamAM mAnavInA jIvana para vAtAvaraNanI asara pratyakSa vartAya che te darekanu... viSayavastu che. (4) madhyayuganI vicArasaraNIH phrenca bhUgeALavettA jina beoDina jaNAve che ke uttara tema ja dakSiNa dhruva pradezamAM vasatA leAkeA 'imatavAna, ghAtakI ane sAhasika hoya che. enA mATe te bhaugolika paristhitine ja javAbadAra mAne che. AnAthI viruddha uSNa kaTikhaMdhanA pradezamAM rahetAM mAnavIe dhruva pradezanA jevAM vizeSa lakSA jovA maLe che. mAnavI jevA nahIM, paraMtu sAhiSNutA, mAnavatA vagere tenA pachI mAnceskayu paNa lagabhaga DIna prakAranA vicArane ja TekA Ape che. mAnavInA jIvananA ghaDatara mATe tee AkheDuvA ane jamInanA sahAro le che. AmeAhavA ane jamIna pramANe mAnavI potAnu jIvana manAve che. bhArata jevA garama dezanI AmAhavAvALA pradezamAM gaMgA-brahmaputrA-satalajanA medAnanI phaLadrupa jamInamAM vasatA leAkeA ALasu, dharmapriya, saMtASI banyA che. kAraNa ke dezanI garama AbehavA mAnavInI kArya - zaktimAM ghaTADo kare che. nIcenAM phaLadrupa kAMpanAM medAnamAM echI mahenate pAka utpanna thAya che, jethI navarAzanA samaya paNa vizeSa rahetA hovAthI bhAratavAsIe sadIethI dhamapriya banyA che. A rIte bhaugAlika paristhiti anusAra mAnavajIvana ghaDAya che tema A samaya daramyAna dareka bhUgALavettA mAnavA taiyAra che, paNa temanI A badhI mAnyatAo ane kSakSaNeAnA abhyAsa sAmAnya gaNI zakAya. peAtAnA keTalAka anubhavA upathI tAraNA darzAvavA prayatna karyo che. vaLI A samaye itihAsakArA ane rAjyazAstrIe bhUgeALavettA karatAM A prakAranI tAraNa zakti darzAvavAmAM vadhu jAgRta hatA. A samaya daramyAna hajI bhUMgALanuM jJAna saiddhAMtika rIte bahAra nahotu. AthyuM, tema ja je jJAna hatuM te badhu' ja varNanAtmaka ja hatu. A samaye bhUgaLavettAonA saMzAdhananA mAnava ane kudarata vaccenA saba`dha spaSTa na hatA, tema chatAM keTalAke
Page #506
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 488 A mATe prayatna karyA hatA, je pRthvInA judA judA kare che. haM Ta anusAra mAnavI ane pRthvI vacce gADha bhAgamAMthI nakkI karavAmAM AvyA hatA. AvA siddhAMtane saMbaMdha che, paraMtu mAnavI kudaratI vAtAvaraNa heThaLathI mukta spaSTa karatAM tema ja kudaratane Teko ApatAM kAnTa darzAve banI zakato nathI. pitAnI je kaMI pravRtti kare che te che ke nedharalenDanA kinAre vasatA mAnavInI AMkhanAM amuka hada sudhI ja karI zake che, athavA to kudaratI piopacA nIcAM DhaLelAM hoya che ane temane dUranA aMtare paristhiti tene vadhu vicAra karavAnI zaktithI mukta rAkhe jevAnuM hoya te pitAnA mastakane ekadama kheMcIne che. kudaratI paristhitinI chatrachAyA heThaLa ja mAnavI jovAno prayatna kare che. A mATe dezanA kinArA upara jIve che ane potAnI pravRtti kare che. utpanna thatI nAnI vAta javAbadAra che. garama pradezamAM vasatA leke AnaMdI, hoziyAra svataMtra ane premALa che, ogaNIsamI sadInA madhya bhAgamAM DAvine pitAnA mAnavI ke prANI jyAre eka dezamAMthI bIjA dezamAM saMzodhana dvArA haMmmaTa ane rITaranA vicArone vizeSa sthaLAMtara kare che, tyAre bhaugolika paristhiti badalAya Teke ApavA mATe tene tenA pustaka "jInI utpatti" che, ane te sAthe temanA jIvanamAM paNa parivartana AvavA (Origin of species) mAM A bAbata sAbita karI lAge che. batAvI. tenA A siddhAMta pachI kudaratavAdamAM mAnanArA. ene Teko maLyo ane kAMti jevI paristhiti UbhI jana bhaugolika paristhitine (kudarata ) Teko ApatAM karI. A samaye dareka bhUgoLavettAe mAnava IcchA ane jaNAve che ke mAnavajIvananuM ghaDatara prAkRtika ane vana pravRttinuM mahatva batAvyuM paraMtu mAnava samAjane vikAsa spati paristhiti anusAra thAya che. parvota ke DuMgarALa prakitika (kadaratI vAtAvaraNa anusAra thAya che tene pradezamAM vasatA mAnavI sAhasika, hiMmatavAna ane hoDa- vizeSa Teko Apyo. mArImAM jIvanArA hoya che, eTaluM ja nahIM, paraMtu zArIrika khAdhA paNa medAna pradezanA mAnavI karatAM judI hoya che. A paristhitine Teko ApavA heka paristhiti khaDatala zarIra, kalelI chAtI e temanuM mukhya zArIrika (Ecology) vijJAnane lagatI bAbata spaSTa karI. hekale lakSaNa che. jyAre raNa pradezamAM vasatA mAnavI paNa kadaratI vAtAvaraNane Teke ApI mAnavIne phakta eka sakhata hADamArImAM jIvana pasAra kare che. lagabhaga pANI, prANInA svarUpamAM svIkAra karyo. mAnavI prANI svarUpe vanaspati ane annano abhAva hoya che tethI pazupAlananI kudaratI vAtAvaraNathI vIMTaLAyelA che. A mATe te sAthe keTalIkavAra luMTaphATane dhadho karatA hoya che. Ama ileDamAM thatA gunAo, khUna, lagna vagere mATe sAmAjika karavA mATe bhaugolika paristhiti ja javAbadAra gaNavAmAM vartaNUka ja javAbadAra che. tenA vicAra pramANe mAnavI Ave che. kaI jagyAe mukta nathI. mAnavInI dareka pravRttine (5) asarakAraka kudaratavAdanA bIjanI ropaNI niyaMtrita karavA mATe dareka jagyAe moTA pramANamAM kudaratI vAtAvaraNane niyama hAjara ja hoya che. prAcIna ane madhyayuganA kudaratavAdanA siddhAMtane Teko ApavA keTalAka bhUgoLavettAoe potAnA maMtavyo jevI rIte DArvina ane hekale mAnava para kudaratI darzAvyAM jemAM kArla rITara ane vAna he Ta mukhya che. vAtAvaraNanI asara ghaniSTa rIta vartAya che, tevI ja rIte temaNe kudaratavAdanAM navAM mULa navI mATImAM ropyAM ane raTajele pitAnAM pustakamAM mAnavIne vAtAvaraNanuM eka tenA siddhAMtane vaijJAnika paddhatithI mUkyAM. rITare tenA bALaka batAvyuM che. A bAbatane siddhAtika rIte spaSTa abhyAsamAM mAnava ane pRthvI vaccenA saMbaMdhane spaSTa karavA mATe teNe mAnavI ane vAtAvaraNanAM vibhinna karavA prayatna karyo. mAnavInI pravRtti pRthvI upara bahu aMge jevAM ke parvata, pahADa, medAna, pUranuM kSetra, khINa asarakAraka nathI. kAraNa ke mAnavI kudaratI vAtAvaraNa pradeza ane anya prAkRtika racanAone parasapara saMbadha nIce e DhaMkAyeluM rahe che ke tenI asaramAMthI mukta vize abhyAsa karyo. A badhI bAbato parathI teNe thaI zakatuM nathI. hoTa piotAnA vicArone vaijJAnika batAvyuM ke mAnava samAjanI racanA tema ja saMskRtinA tema ja bhaugolika vicArasaraNInI rIte mUkavAno prayatna vikAsa pAchaLa kudaratI vAtAvaraNane ja hAtha che. Jain Education Intemational
Page #507
--------------------------------------------------------------------------
________________ 490 vizvanI asmitA makala paNa kudaratavAdamAM mAnanArAomAM mukhya che, vizeSa samAja ke saMsthA paNa kudaratI vAtAvaraNanI ja paNa te sAthe mAnavIne paNa Teko ApavA taiyAra che. bheTa che. A bAbata teNe tenA pustaka The Histoy of Civi. lizaton In England (1861) mAM spaSTa rIte darzAvI vanaspati ane prANIonA saMdarbhamAM paNa Dimoche, je nIcenA vAkya parathI spaSTa thAya che. linsa mahattvanA banI rahe che. temaNe Tepa pradezane abhyAsa prathama karyo, je dalIla A mujaba che: Tepa "Looking at the history of the world as pradeza pramANasara varasAdane lIdhe vizALa ghAsanAM medAno a whole the tendency has been, Europe to banAve che, jyAM pazupAlana pravRttine vega ApavAnI subordinate Nature to man, out of Europe zakti nirmANa thAya che. Ane artha e che ke prANIone to subordinate man to Nature." sTepa pradeza piSI zake che, jemAM ghoDo mahattvanuM prANI A rIte bakala kudaratavAdane Teke Ape che, paraMtu che. Aje paNa sTepa pradeza ghoDAnuM janma sthaLa gaNAya che sAthe sAthe mAnavavAdamAM paNa zraddhA rAkhe che. mAnava ane uttama prakAranAM prANIonI saMbhALa mATenA ghoDA vA ja jovA maLe che. kudaratI niyamane badalavA prayatna kare che. kudarata mAnavInA pravRttimAM viTaMbaNAo ubhI kare che. jethI karIne vizvamAM Ama DImolInsane kudaratavAdamAM daDha vizvAsa che, keTalAka dezamAM mAnavIe kudarata upara aneka vijaya prApta ane te aMge temanI pAse sacoTa udAharaNo paNa che. karyA che, keTalAka dezamAM mAnavI hajI kudaratano dAsa ja Ane artha e thAya ke kudaratI vAtAvaraNa haMmezAM rahyo che. mAnavI karatAM vadhAre prabhAvazALI-asarakAraka che- athavA al " Society is fashioned by Environment" AgaLa bakala jaNAve che ke prAkRtika racanAnI " samAjanuM ghaData2 ja kudaratI paristhiti dvArA ja asara paNa mAnavajAti, AbohavA, khorAka ane mATI thayuM che." para paDe che. eziyA ane AphrikAmAM saMskRtine vikAsa ekadama phaLadrupa medAna pradezamAM ja thayo. jyAre A (7) elana sempala ( Ellen Semple) mATe yuropamAM ghaNA prayatno karavA paDe che. vAstavamAM kudaratavAdane Teko ApanArAomAM sauthI vadhu samarthaka e jaNAze, paraMtu AbohavA ane rejIne gADha misa elana sempala che. misa sempale tenA pustaka saMbaMdha che. bhArata jevA dezamAM jyAM garama AbohavA "bhaugolika vAtAvaraNanI asara" ( Influen*e Of ane phaLadrupa jamInane gADha sabaMdha che tyAM vasatI gIca Geographic Environment-191) e mAnava hovAthI rAjInuM pramANa nIcuM che, AvakanA pramANamAM bhUgoLane eka uttama graMtha mAnavAmAM Ave che. temaNe moTI vibhinnatAthI rAjakIya ane sAmAjika asaramAM kudaratavAdane ja mAnava bhUgoLano prANa mAnya che ane paNa taphAvata spaSTa vartAya che. kahyuM che ke mAnavI te saMpUrNa rIte kudaratI vAtAvaraNane (6) Dielinsa ane kudaratavAda dAsa che. mAnavInI vicArasaraNI, rIta-rivAja, raheThANa, paheraveza, khorAka, dharma vagere to kudarata dvArA ApavAmAM | Dimolinsa kudaratavAdane saMpUrNa Teko ApanAra che. AvelI bheTa che. temaNe judA judA pradezanA vAtAvaraNanI temaNe to mAnavInA dareka kAryamAM kudaratavAdane ja mahattva carcA karI che ane tenI mAnava upara kayA prakAranI mAnyuM che. temaNe kudarata joDe mAnavInA saMbadhita asara che te samajAvavA prayatna karyA che. temanA niyamo pratipAdana karyo ane kahyuM ke samAjanI racanA "Influence of Geographic Environment" kudaratI vAtAvaraNa dvArA thAya che. tenA matAnusAra dareka nA graMthanI prathama paMktimAM ja nIce mujaba kudaratavAdane varganA loko amuka cokkasa prakAranA vAtAvaraNamAM saMpUrNa Teke jAhera karyo che, je nIcenI bAbata parathI nivAsa kare che, jemanI kArya pravRtti temaja samAjanAM spaSTa thAya che : saMgaThana para asara vartAya che. temanI vicArasaraNI, nivAsa << Man is a product of the earth's surface. ane aMdhazraddhA vAtAvaraNa anusAra ja che, ethI paNa This means not merely that he is a child Jain Education Intemational
Page #508
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 291 of the earth, dust of her dust; but that earth badhA rAjamArga samAna banyA. abhedya samadra para varcasva has mothered him, fed him, Sat him task, vadhatAM amerikA, AphrikA, yureziyA najIka AvyA. directed his thoughts, confronted with difficulties that have strengthened his body and misa sempala A rIte prakRti para mAnavIno vijaya sharpened his wits. given him his problems thayo che, ema mAnanAra sAme sakhata virodha noMdhAve che. of navigation or irrigation, and at the same temane cheka sudhI evI bAbatane Teke Ape che ke time whispered hints for their solution. She - kudaratI vAtAvaraNanI asara haMmezane mATe mAnavI upara has entered in to his bone and tissue, into rahevAnI ja che. his mind and soul." mAnava ane rAjya kudaratI vAtAvaraNa dvArA ja (8) kudaratavAdano virodha AdhArita che. mAnavIne koI ja taka maLI nathI, paNa vartamAna samayamAM jyAre vijJAnane ghaNo vikAsa teNe meLavelI take prathamathI ja kudarate nakkI karelI che. thayA che, tyAre bhUgoLavettAo AjanA mAnavIne vAtAA prakAranI taka ApavA mATe kudarata dvArA nirmANu varaNa ke prakRtine dAsa mAnavA taiyAra na thAya te svAthayelI jamIna javAbadAra che. AthI kudaratI vAtAvaraNanI bhAvika che. have kudaratI vAtAvaraNamAM mAnanAro vaga paNa asara mAnavInAM hADakAM, nase, magaja ane AtmAmAM ochA thavA lAge che, kAraNa te saMbhavavAda ke mAnavapaNa vartAyelI che. AthI vizeSa mAnavIne kAma karavAnA vAdamAM mAnanAro varga vadhavA lAgyo che ane azakaya preraNA prApta thAya che, te paNa kudaratanI bakSisa ja che. kAryo paNa thavA lAgyAM che. jemAMnA keTalAMka kAryo prati thavA detI na hatI te have thavA lAgyAM che. eTale ja misa sempala mAnavIne pRthvInI sapATI para utpanna mAnavavAda have kudaratavAdanI vicArasaraNIne khaMDita karavA thayA samAna gaNave te barAbara paNa mAnavInA paganA lAgyo che, je nIcenI bAbato parathI spaSTa samajI masasanA vikAsamAM paNa temane Teke Apyo che. parvata zakAya che. ke pahADI vistAramAM rahetA mAnavInA paganA masalasa vikasita hoya che, jyAre medAna pradezanA mAnavInI chAtI (1) evA keTalAye dAkhalAo che ke ekasarakhA ane hAthano vizeSa vikAsa thAya che, ke je badhuM kudaratanI vAtAvaraNamAM dareka jagyAe ekasarakho vikAsa na thato bheTa samAna ja gaNI zakAya. mAnavI te phakta plAsTikane hoya. viSuvRttanA pradezamAM keTalIye jAtio che ke jemAMthI ja che, kudarata tene yogya prakArane AkAra Ape che. eka zikAra kare che, keI phaLa ekaThAM kare che ane keTalIka mAchalI pakaDavAnI pravRttimAM rokAyelI che. TUMDa pradezamAM dhArmika bAbatamAM temaNe buddha dharmano dAkhalo ApI rahetI jAtionI pravRtti ekasarakhI nathI. enkrime samajAvavA prayatna karyo che. buddha dharmane janma himA- jevI ja darekanI saMskRti nathI, darekanA vikAsamAM ghaNe layamAM thayo. bIjA arthamAM buddha dharmano janma evA pharaka rahe che. bhAratanA saMthAla paragaNA(pUrva bihA2). sthaLe thaye ke tyAM ekalatA, garamI-ThaMDI ane parvata- mAM rahenArI saMthAla ane hariyA jAtio ekabIjAthI vALI sthiti hatI. A kAraNathI ja buddha dharmamAM "varga vibhinna jovA maLe che. eka khetI kare che, bIjI lUMTaphATa ke nirvANu" ne janma thayo ane tene mahatva ApavAmAM tathA pazupAlananI pravRttimAM rokAyela che. dakSiNa bhAratamAM AvyuM. nilagiri parvatamAM rahetI TeDA ane koTA baMnenI pravRtti mAM taphAvata che. TeDA jAti pazupAlaka che. jyAre moTA tenA pustakanA dareka pAnA upara mAnava para " mATImAMthI vAsaNa banAve che. A rIte vizvamAM evA no vijaya" enA saMdarbhamAM lakhAyuM che. parvate keTalAMya udAharaNa che ke ekasarakhA vatAvaramAM temanI mAnavI mATe bheTa samAna ja che. deza ke rAjyane sarahadanI dIvAla rUpI rakSaNa karI AkramaNathI bacAve che. nadI jIvana-pravRttimAM taphAvata jovA maLato hoya. taLAva. sarovara ane samadra e Adi mAnava mATe ava- (2) kudaratI vAtAvaraNane virodha karanAra bIjo varga bodha rUpa hatA, paNa haDI, sTImarane vikAsa thatAM te e che ke prAkRtika zaktio ja sarva zaktimAna che Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #509
--------------------------------------------------------------------------
________________ 492 vizvanI asmitA ane mAnavI tenA hAthanu ramakaDu che, tenA virodha karanAra che. tee ema mAne che ke dhAro ke A bAbatane e dezanuM ja mULa utpAdana nathI. ghauM, eliva, drAkSa ke bhUmadhyanA pradezamAM utpanna thatAM phaLaphaLAdi e kaMI sAcI mAnIe tA mAnava saskRtinA gauravapUrNa iti-iTAlI, spena, porTugalanI utpAdita nathI. khIjA dezemAMthI lAvyA pachI A dezAmAM vadhu utpanna thavA lAgyAM che. hAsane ApaNe khATA mAnI besIe. ThaMDA pradezamAM jyAM khetI asabhava manAtI te zakaya banI che. zuSka raNu pradezA paNa na danavana khanavA lAgyAM che. have teA AkAzanA zUnya ane nirAdhAra prAMgaNamAM paNa manuSya UtarIne cAlavA lAgyA che. A badhu khatAve che ke mAnavI kudaratanA dAsa nathI rahyo. kheta utpAdananI paddhatimAM sudhArA thayA pachI pAkanA utpAdanamAM utpAdana anekagaNuM vadhavA pAmyuM che. ame haverikAmAM ghauMnuM utpAdana bIjA vizvayuddha pachI traNa gaNuM vadhyuM', hAlamAM AphrikAmAM lAiberiyA karatAM ghAnA kAketu utpAdana paMdara gaNuM vadhAre le che. lAiberiyAmAM AvelI phAyarasTona rakhkhara kaMpanI dara ekare raththaranu utpAdana 1000 pAunDa jeTaluM le che, je nAijiriyA ane Ai. varI kAsTa karatAM pAMca gaNuM vadhAre che. jApAna ane cIna dara ekare vadhu ceAkhA-DAMgaranuM utpAdana karavA zaktimAna che. (3) kudaratI vAtAvaraNanA virodha karanAra trIjo vaga evA che ke manuSyanAM zArIrika lakSaNNA jevAM ke raMga, vALa, 4, nAka, kAna, heATha, buddhi vagere kudaratI vAtAvaraNa anusAra ja sapUrNa rIte nathI. A prakAranA zArIrika guNAmAM mAtA-pitAnAM zArIrika lakSaNA mukhya javAba dvAra che. AnA saMdarbhamAM vicAra karIe teA dakSiNa amerikAnA emejhekzana ja'galAmAM mAnavI hujArA varSothI vase che. paraMtu tyAMnA rahevAsIomAM nigrAIDa jAtinA guNa bahu ochA jovA maLe che. (4) kudaratI vAtAvaraNanA virodha karanAra cAthA vaga evA che ke je prAkRtika vAtAvaraNamAM sa'pUrNa rIte vizvAsa rAkhavA taiyAra nathI. AjanA keTalAye vidvAna mAnavasvecchA (Freebom of choice and selection) ne kudaratI vAtAvaraNathI prabhAvita thatI mAnavA taiyAra nathI, kiracAphe A vize nIce mujaba jaNAvyu cheH - * Man is not an automation wihout a will of nis own, ,, AnA javAba e rIte ApI zakAya ke mAnavInI icchA kayAre paNa prakRtinI viruddha utpanna nathI thatI. manuSyamAM prakRti ja icchAe utpana kare che ane tene zAMta karavA mATe paNa prayatna kare che, je khAkhatA azakaya che tene zakaya banAvavA mATe prakRti mAnavIne preraNA paNa Apa che. A rIte mAnavI prakRtine dAsa nathI paNu tenI sahAya vaDe pRthvI para parivartana lAvanAra parikhaLa che. upara mujakhanI mAhitI parathI cAkkasa rIte kahI zakAya ke kudaratI vAtAvaraNu mAnava upara asara kare paraMtu mAnavI tenI asara ochI karI peAtAne anukULa banAve che. vizvanA keTalAka dezamAM utpanna thatA pAka che, Jain Education Intemational (9) mAnavAvadanI vicArasaraNI mAnavavAdanI vicArasaraNI spaSTa rIte samajavA mATe nIcenI cAra khAkhatAne spaSTa rIte samajavI jarUrI che. (a) mAnavavAdamAM mAnanArA badhA prAkRtika zaktine baLavAna mAne che ane vAtAvaraNanu mahattva paNa vizeSa che. paraMtu te manuSyanA kAya ane zaktine zake che ema kadApi kabula thavA taiyAra nathI. vAtAvaraNu cAkkasa rIte mAnavapravRttine roke che paraMtu kudarata eka vizALa ceAjanA samAna che, jenI cAkkasa sImAe paNa che. tathA te sImAomAM mAnavI eka svataMtra aMza che, manuSya AmAM peAtAnI icchAthI kAya kare che. vaLI sAthe sAthe mAnavavAdamAM mAnanAra ema paNa mAne che ke vijJAnanI unnatinI sAthe prAkRtika sImAe paNa dUra thatI jAya che. (ba) Adhunika yugamAM jyAre vaijJA naka rekAsa virata gatithI thAya che tyAre prakRtimA saMzAdhana thatuM nathI, paraMtu mAnavIne pirava na karavAnA zakti paNa prApta thAya che. aneka sthaLeA para vAtAvaraNamAM parivartana lAvIne Arthika arthataMtra badalI nAkhyu che. AjanA mAnavIe tenA ghara pRthvIne kadamAM aMtaramAM nAnI ne nAnI banAvavA satata prayatna karatA rahyo che.
Page #510
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 493 (ka) manuSya deva dvArA vAtAvaraNamAM aneka parivartana ANyAM che, tenA vize mukhya mAhitI ApI hatI. have lAvI zake che. manuSya TevavALuM eka prANI che. manuSyamAM mAnavavAdamAM mAnanArAnI vicArasaraNI joIe ? prathama Teva Ave che, pachI te Teva parivartana lAvanAruM iMglenDanA mArzanA vicAro jANIe to prAkRtika paribaLa bane che. vAtAvaramAM parivartananI zarUAta thAya bhUgoLanI aMdara jene abhyAsa karavAmAM Ave che te badhI che, tenAthI manuSyano vikAsa thato jAya che. pRthvI para ja bAbatomAM mAnavIe parivartana karyuM che. mAnavI A manuSyanA mATe dareka vastu evI TevanuM pariNAma che, je pRthvI para kAyamI parivartana lAvanAruM prANI che, je prakRti satya ane tene anukULa buddhipUrvakanA prayoga dvArA te prApta thAya che. nIcenA vAkya parathI khyAla Ave che ? Man was a free agent, working inde| (Da) mAnavavAdane Teke ApanAra ekatA ane pari. pendently of nature. It was not the earth vartAnanA siddhAMtane Teko ApI temAM ja pitAne saMpUrNa that made man but it was man who made Teke batAve che. the earth." A rIte mAnavavAda vagara keTalIka bAbatomAM kadarata Ama mA kudaratavAdamAM mAnanAra sAme satata prahAra vAdane Teko Ape che. paraMtu kudarata saMpUrNa rIte mAnavIne te ca'pakaDa vIse vIra kare che ane tenA vAkayamAMthI evo artha sare che ke niyaMtrita karatI nathI. mAnavI paNa A pRthvI para eka mAnavanA janma mAnavanA janma pahelAM A pRthvInuM kaI ja mahattva na parivartana lAvanAruM paribaLa che. paraMtu A parivatana hatuM paraMtu mAnava janma pachI pravRttione vega maLyo sImita che. te sImAne toDavA hamezAM prayatna thAya che. ane pRthvI suzobhita banI, tyAre kharekhara ema ja lAge paraMtu manuSya kudaratane dAsa ke gulAma che ema kadApi che ke A pRthvIne jama ja mAnavIe Apyo che. mAnavA taiyAra nathI. raziyana bhUgoLavettA elekajhAMDara IvAneIka Ikopha (10) mAnavavAdane vikAsa (1842-1914) paNa prAkRtika tamAM mAnavI parivartana karanAruM prANI che, A bAbata samajAvavA teNe bhUtakALanI vijJAnika yugamAM mAnavIne prakRtinA baMdhanamAMthI mukta siMdhu-gaMgA ijipta, mesepiTemiyA tathA cInanI saMskRtithavAnI aneka zakyatAo vadhatI jAya che. mAnavInI jalada no sahAre batAvyuM che. zaherI vasAhatano vikAsa paNa pravRttione lIdhe Aje vizvanA judA judA vistAramAM mAnavInI vikAsa pravRttine itihAsa ja che, je navA khetI, udyoga, vAhanavyavahAra, raheThANanA vistAra, vepAra zaherI vistAra amerikA ane raziyAmAM vikAsa thavA vagereno vikAsa thayo che. A badhuM karavA mATe kudarata lAgyA che. mAnavIne roke che, paraMtu A rokANane kaI rIte eLegavuM te have mAnavI tenAthI TevAyelo che. phebara nAmanA bhUgoLavettAe mAnavavAdanA siddhAMtanI chaNAvaTa bahu spaSTa rIte karI che, jenA vicAro prabhAvamAnavavAdane vikAsa karavA mATe have to A aMgenI zALI jaNAya che. temanA mata mujaba manuSya pote ja rasaprada carcAo karavA mATe vizvanA mahAna bhUgoLavettAo eka zakti che ane bhaugolika daSTie tenuM mahatva ghaNuM ekaThA thAya che ane mAnavIne prakRti para vijayanA saMdarbhamAM ja che. pRthvI para parivartana lAvanAru eka javAna pari. mAM mAhitIo apAtI hoya che. AvA prakArano eka baLa che. te jyAM Icche che tyAM potAnA vicAra anusAra seminAra amerikAmAM bharAyo hato. jemAM dezavidezanA parivartana lAve che ane prakRtinI vinAzakArI zaktiothI bhUgoLavettAo ekaThA thayA hatA. jeno viSaya hato ? thanArA parivartanane paNa rokI de che. prakRtimAM evI vipa" Man's Role in Changing the face of the rIta zakti che jemAM eka nirmANa karanArI che to bIjI Earth." AmAM amerikA, raziyA, briTana, phrAnsa, vinAzakArI. manuSya jyAre eka zaktine nirbaLa banAve jarmanI, jApAna, svIDana ane bhAratanA bhUgoLavettAo che tyAre bIjI zakti prabaLa bane che. A rIte mAnavI mukhya hatA. I. sa. 1955nA varSa daramyAna jAyelA prakRtinI zaktino upayoga potAnI irachAnusAra kare che. A seminAramAM 20mI sadImAM mAnavIe zuM parivartana mAnavI jaMgala kApIne khetIlAyaka jamIna banAve che, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #511
--------------------------------------------------------------------------
________________ 494. vizvanI asmitA jaMgala ugADIne jamInanuM rakSaNa kare che tathA vinAzaka evI che ke mAnavI dhruva pradezamAM kaMI keLAM ke pAInepala zaktino aMta lAvI de che. pakAvI zakato nathI. chatAM paNa A mATe mAnavInA athAga parizrama, sAhasa ane dharmanA kAraNe mAnavI keTalAka prayogo saphaLa thayA che temAM be mata na hAI Aje mahAna zaktinuM sarjana karanAra banyo che. mAnavI zake. raziyA ane jApAna jevA dezoe ekadama nAnA A pRthvI para saMzodhana ane parivartana karavAnI pUratI vistAramAM A prayoga saphaLa karI batAvyA che. paraMtu kSamatA dharAve che. keTalIka vakhata ema thAya che ke prakRtie ahIM eka vAta cokkasa mAnavI paDaze ke Ama karavA tene magaja pitAnI zaktiomAM prayoga karavA mATe jatAM kudaratI vAtAvaraNa tene niyaMtraNa UbhuM kare che eTale ja ApyuM che. A rIte dareka vastu, dareka kalpanA Aje mAnavInuM parivartana amuka hada sudhI ja sImita gaNAya. saMbhavita che. A bAbatamAM phebare nIce mujaba chana brusa paNa tenA pustaka mAnava bhUgoLa (Human jaNAvyuM che: Geography ) mAM paNa blAzanI jema ja jaNAve che: jagyAe koI AvazyakatA nathI, paraMtu The powers and the means that man had dareka sthAna para saMbhAvanA ja che; manuSya A saMbhAva- at his disposal are limited, within certain nAone svAmI che ane tenA prAgo nirNAyaka paNa limits it (Man's activity) can vary its operache; Aje mAnavI AbohavA ane sthAnika paristhitane tions and movements, but it can not destroy anurUpa nathI." this natural setting to modify it is often possible but never to eliminate it." vAIDala-DI-lA-blAze spaSTa rIte jaNAvyuM che ke prakRti zaktizALI nathI, paraMtu manuSyamAM paNa mahAna bransa cokkasa rIte mAne che ke kudarata mAnavI para zakti che. je jamIna khetIne mATe lAyaka na hatI, te niyaMtraNa rAkhe che. temaNe jyAM AgaLa prAkRtika ane paNa have mAnavIe upagI banAvI che. manuSya potAnI mAnavIya zaktino ullekha karyo che tyAM haMmezAM cetavaNI ApI che ke mAnava zakti bahu ja sImita che. mAnavIne IcchAnusAra pAka utpAdana kare che. A utpAdananI vRddhi mAMganI anusAra vadhe che. ghauMnuM utpAdana kSetra bhUmadhya samudrane kudaratI zaktino sahAro haMmezAM levuM paDe che, tema pradeza che, paraMtu te Aje oNsTreliyA, uttara yuropa, raziyAnA chatAM paNa mAnavI niSkriya nathI. mAnavI cetanavaMta TepanuM medAna vagere ghaNAM ja vikasita banyAM che. A prANI che. badhuM evA mAnavInI zaktithI thayuM che, jeNe prAkRtika bomana paNa plAzanI jema ja mAnavInI pravRttine vAtAvaraNa badalI nAkhyuM che. ja mahatva Ape che. mAnavInI buddhine vikAsa thatAM blAze anya jagyAe paNa jaNAvyuM che ke prakRti khetImAM parivartana AvyuM. baTATA ane makAI ane eka salAhakArathI vizeSa nathI. te manuSyane prayoga mATe pAka eka samaye yuropa khaMDa mATe ajJAta hatA, paraMtu AmaMtraNa Ape che, ane sAthe sAthe batAve che ke kayA baMne pAkanuM yuropamAM Agamana thatAM yuropanA arthaprakAranuM parivartana lAvavAthI saphaLatA prApta thaze. taMtramAM moTuM parivartana AvyuM. jamInamAM parivartana AnAthI paNa vizeSa kahIe to prAkRtika vAtAvaraNa e AvyuM nahIM, paraMtu mAnavIe thoDuM vizeSa vikasita mAnavInA samAjanI racanA ke vikAsa karatI nathI. paraMtu jJAna prApta karyuM, jene pariNAme yuropa ane pachI te mATenA vAtAvaraNanI zarata mUke che. pachI teno upayoga AkhA vizvanA arthataMtramAM baTATA ane makAIe parivartana zarata pramANe thAya che ane zakyatA pramANe parivartana lAvyuM. lAvI zakAya che. iMgleDanA merIna IjhAbele tenA pustaka "Man and kudaratI vAtAvaraNa mAnavIne vikAsa karavA mATe His Conquest of Nature" (1912)mAM jaNAvyuM mAga nirdeza kare che, paraMtu A mArga amuka hada che ke mAnavI tenA bhAgyazALI nasIbanA pariNAme mAnava sudhI ja nakkI thayela che. AmAM keTalIka bAbatamAM saMskRtine vikAsa karI zakyo che. kudarata sAthe mAnavI hA mAnavIe vizeSa karavAnuM bAkI che. temanI dalIla laDato rahe che, jyAre prANI ane vanaspatine te kudarata Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #512
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 495 sagavaDa ApIne ja saMtoSa apAve che. mAnavI kudarata ane tenA mATe te pitAnI IcchA pramANe kudaratI sAme saMdharSathI meLave che ane pRthvI para parivartana vAtAvaraNano upayoga kare che. kudarata mAnava saMskRtine lAve che. "mAnavI pRthvInI pedAza meLave che ane paNa janma ApI zakatI nathI, temAM vizeSa parivartana pitAnI IcchAone saMtoSe che." jenA dvArA pariNAma paNa lAvI zakatI nathI tathA vinAza paNa karI zakatI e AvyuM che ke vizvanA judA judA bhAgomAM sAMskRtika nathI. bhado ( Cultural Landscape ) nirmANa thayo che. nikAhasa kajhabaga(1933)e vimAna dvArA levAmAM ITAlInA gIovAnI negarI ( 1930) mAnavIe AvelAM sAMskRtika bAbatone batAvato citrasvarUpamAM prAkRtika parivartana kaI rIte meLavyuM tene dAkhala eTalAsa nirmANa karyo. A eTalAsamAM tene pRthvInI caropanA saMdarbhamAM darzAve che. yuropane moTA bhAgane sapATI para mAnavI dvArA AvelAM parivartana ane tenA vistAra AjathI 1000 varSa pUrva binaupayogI ho, svarUpe nirmANa thayelAM sAMskRtika bhUdAne vikAsa je jaMgalathI chavAyelo hato. te ja jaMgala vistArane batAvyo. mAnavI bhUmidAnA dareka vistAramAM tene cekakasa sApha karI vasAhato, udyoga, vAhanavyavahAra vagerene rIte ghATa ApIne rahe che ane tenI jarUriyAta pramANe vikAsa karyo. prAthamika dazAnA mAnavIe vijJAna ane kudaratI vAtAvaraNamAM parivartana lAvI rahevA mATe TevATekanolejIne vikAsa karavAthI A zakya banyuM. yelo che. jarmanInA pila neaga (1928) nA anusAra eDavina phekasanA anusAra pRthvInuM parivartana lAvamAnavInA sAMskRtika kArya dvArA pRthvInI sapATI para vAmAM mAnavI asarakAraka paribaLa che. 1935mAM prakAzita parivartana lAve che. paristhitinI sAme mAnavIe Arthika ArTikala ane copaDIomAM teNe mAnava pravRttine vegavikAsa kaI rIte karyo tenA saMdarbhamAM te jarmanImAMthI vAlI mAnI pRthvI para mAnavInuM kArya kudaratanAM paribaLomAM ja udAharaNa meLave che. vIsamI sadI daramyAna mAnavIe parivartana lAvavAmAM madadarUpa rahe che tema jaNAvyuM. jarmanImAM AnA pariNAma svarUpe roDa-rastA, vanaspatine (11) kudarata sAthe mAnavInI vartaNUka upayoga, khANamAMthI prApta thatI khanija saMpatti, pANI, audyogika Ayojana ane zaherI tema ja grAmINa vasAhata mAnavIe kudaratI vAtAvaraNane badalyuM che ane A nirmANa karI vikAsa karyo. baMne vaccenA saMbaMdhanAM nirIkSaNe hAlamAM abhyAsanI daSTie mahattvanAM banatAM jAya che. mAnavIe kudarata sAthe golDana vijara nAmanA bhUgoLavettAe prAkRtika gADha sabaMdha bAMdhIne pRthvInuM suMdara rIte DijhAInA vAtAvaraNa ane mAnava saMskRtinA saMdarbhamAM suMdara svarUpamAM Ayojana karyuM che. pRthvIne upayoga zakya vizleSaNa karIne darzAvyuM che ke mAnavI eka mahAna teTalA vadhu UMcA dare (scale) mAnavI kare che. 17 mI zakti che ane te kudarata para vijaya meLavavAnuM paNa sadInA ghaNA vijJAnike e kudaratane puSkaLa Teko Apyo baLa prApta kare che. temanuM kahevuM che ke kudarata mAnava che je nIcenA vAkya parathI jaNAya che. saMskRtinA vikAsa mATe sAdhano ekatrita kare che, vastuo Ape che. kudarata mAnava saMskRtinA vikAsanA makAna mATe "How wonders are Thy Works, o Lord ! phakta IMTa ane cUne Ape che, yojanA ApatI nathI, In wisdorn hast Thou made them all.' yojanA to mAnavInA magajamAMthI pragaTa thatI bheTa che. uparanA vAkayanA vicArone kadAca nirbaLa mAnIe vAtAvaraNa te mAnavIne phakta vastuo ja Ape che, paNa e samaye mAnavIe AjanA jeTalo vikAsa karyo jemAMthI mAnavIe pasaMdagI ja karavAnI hoya che. mAnava na hato. paraMtu tema chatAM tyArathI Aja sudhI mAnavI saMskRti ja te vastuonA sahArA dvArA suMdara svarUpa kudarata sAthe saMgharSa khelato Avyo che, jenI asara nirmANa karI kalA pradarzita kare che. pRthvI sivAyanA graha ane upagraha para paNa pahoMcI che. vijara anusAra kudaratI vAtAvaraNa manuSyane banAvatuM siyase kudarata taraphanI mAnavInI vartaNUkanA aneka nathI paraMtu manuSya jAte ja potAnuM nirmANa kare che siddhAMte sAbita karI batAvyA che. mekisakonA khINa
Page #513
--------------------------------------------------------------------------
________________ 486 vizvanI amitA pradeza evo hato ke jyAM AgaLa lAkaDAnAM ghara banAvavA muzkelIbharyuM che. A prakArano nirNaya bhUtakALamAM levAyela mATe vRkSono abhAva hato, paraMtu mAnavIe te vistAra hovAthI bhaviSya mATenAM sUcana karavAmAM muzkelI sarjAya mAM vRkSo ucherI ghara banAvavA mATe lAkaDuM utpanna karyuM che. AthI eka vakhata ApaNe cokkasa rIte mAnavuM eTaluM ja nahIM, paraMtu pazupAlananA uchera mATe paNa joI e ke ApaNI bhaviSyanI pravRtti ane jIvana vize ghAsa ugADayuM. A badhuM mAnavInA kudarata sAme thayelA keI ja nideza na karI zakIe. AjanuM AkhuM vizva saMgharSamAMthI ja utpanna thavA pAmyuM. ja bhaviSyanA phAyadAnI sAthe jIvI rahyuM che e moTAmAM kAla sAvara mAnavIne pRthvI para parivartana karanAra moTI bhUla che. A phAyado kevuM haze te to kudarata dvArA ejanTa tarIke varNave che. mAnavInI parivartana zakti kadarata ja nakkI thayela hoya che. sAme satata kAryazIla rahI che. bhUtakALanI prAkRtika asara- haju A bAbata AgaLa dhapAvatAM pleTa kahe che ke mAMthI pasAra thato thato mAnavI pRthvI upara potAne jyAre ApaNe mAnavI joDe kArya karIe chIe teno hAyaka jagyA pasaMda karI zakayo che-sAMskRtinA bhUmida artha e nathI ke ApaNe kudaratI vAtAvaraNa joDe kArya nirmANa karI zako che. sarakRtinA vikAsathI eka pasaMdagImAM nathI karatA ane A baMnene ja asara tarIke oLakhIe saMtoSa thatAM tarata ja bIjAnI zodhamAM lAgI jAya che. chIe. kudaratI vAtAvaraNa joDe mAnavI gUMcavaNabharyA (12) baTa pleTano Adhunika kudaratavAda prazno joDe joDAya che ane saMbaMdha joDe che. te pachI... kudaratI vAtAvaraNa sAthe mukta rIte parivartana zakya ja chelA dasakAmAM kudaratavAdane Teko ApanAra ame. nathI banatuM. dhAro ke ApaNe kaI kAraNasara paddhati UrakAnA rAkhaTa pleTa che. jemAM zikAge yunivarsiTImAM vagaranI pasaMdagI mukta IrachA ane mukta kudarata sAthe bhagaLanA prophesara che. baTa leTa bhUgoLamAM kudarata karIe to tenuM pariNAma vizvamAM nukasAnakAraka pasaMdagI vAdane Teko ApI tene saiddhAMtika bAbatothI TesTa karI Ave che. batAve che. pleTa batAve che ke peniza, ITAlI, jarmana, briTiza, phAsisa vageree yuropa sAthenA vikasita sabaMdho (13) griphitha TelaranI vicArasaraNI zarU karyA. A bAbatamAM itihAsa ane bhaugolika pari. kudaratI vAtAvaraNano abhyAsa keTalI hada sudhI baLe mahattvanAM asarakartA hatAM. pasaMdagI pAme che te prakAranI vicArasaraNI darzAvavAmAM A badhAM paribaLonI asara te samaye puSkaLa ane grIphItha Telara mokhare rahyA che, ke jeo bhaugolika vicAraavarNanIya hatAM, paraMtu hAlanA karatAM bIjA keTalAMka pari. saraNI ApavAmAM jIvana-daramyAna AgaLa paDatuM kArya baLe paNa te samaye hatAM. chatAM keTalAka prasaMge ane karI cUkayA che. temane kudaratI vAtAvaraNanI asara nIce niNa cokkasa rIte laI zakAtA nahIM, ane A prakAra mujaba spaSTa karI che : nI vicArasaraNI paNa ajJAta hatI. pleTanA anusAra hAlanuM kudaratavAda aMgenuM jJAna "I have spent a large part of my life studying the conditions affecting man in the khoTI gerasamaja UbhuM karanAruM che. keTalIka vakhate ApaNe immense areas of empty Canada, the Saha. bhUtakALa ane vartamAnanuM varNana karavAnI AzA rAkhIe ra, empty Australia and empty Antartica. chIe. paNa A prakAranuM cokkasa karI zakatA nathI ane No Geographer who hast his experience could badalI paNa zakAtuM nathI. cekakasa prakAranA ghaNA mAnavIo ignore the paramount control excercised by dvArA levAyela nirNaya mAnIe chIe, paraMtu prekiTakalI the environment. Granted that all areas are te azakya hoya che. dareka prakAranuM varNana ja ane siddhAM. in a primitive state of civilization where tanI cakAsaNIthI nakkI thayeluM ja duniyAmAM je kaMI Bacon (unlike some of our Geographers ) realized : " that we must obey Nature,'' my banyuM che- banavAnuM che tene batAve che, point is that they will remain in much the AnA udAharaNa mATe leTa AjenTinAne dAkhalo same stage development for many a decade le che. A dezanuM bhaviSya haju dekhItI rIte ja ghaNuM to come, if not for ever." Jain Education Intemational
Page #514
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 497 Telara jaNAve che ke vizALa pAyA paranuM kudaratI che, paraMtu keLAMne utpAdana karavA mATe je kRtrima AbevAtAvaraNa che jemAM mAnavI mahattvano bhAga bhajave che. havA nirmANa karI che te kharcanI dRSTie ApaNA mATe jemAMthI mAnavI keTalIka vakhata DahApaNabharI pasaMdagI kare asahya banI rahe tema che. A bAbatane Teke ApI che, te vaLI kayAreka mUrkhatAbharI pasaMdagI karI, kudaratavAdamAM mAnanAra bhUla karI bese che. griphitha TelaranA pAchaLathI saMgharSa karI gya meLave che. aneka anubhave darzAve che ke oNsTreliyAmAM je relave paraMtu "DahApaNabharI pasaMdagI" ane "mUkhetAbharI ane vasAhato raNa pradezamAM nirmANa thaI te kudarata pasaMdagI" e mAnavajIvanano siddhAMta che. kudaratI vAtA sAmenA vAtAvaraNanuM nivAraNa karavA samAna ja che. varaNa AnA vize kaMI ja jANatuM nathI. kudaratI vAtA. kudarate dezamAM kyA prakArano plAna mAnavI mATe varaNamAM to phakta " zakayatA" ane "azakayatA' nI banAvyuM che; AbohavA, khanijasaMpatti, jamIna, vanaspati je sImA che e to mAnavI dvArA ja banAvavAmAM AvI che. kudarate mAnavIne bheTa svarUpe ApyAM che. A badhAmAMthI kayA vistAramAM vadhu vikAsa zakaya che tenuM Ayojana mAnavI je kArya karavA mAge che tene hetu ke dhyeya mAnavIe karavAnuM che. mAnavavAdamAM Teko ApanAra saphaLatA meLavavAne hoya che. paraMtu yeyane pahoMcI na cokkasa rIte kahI zake ke dakSiNamAM Avela enTATikAne vaLatAM mUrkhatA pradarzita thAya che. paNa vAraMvAra Ama je keTaleka bhAga vikasAvI zakAya tema che, te tene thavAthI ja temAM saphaLatA maLatI hoya che. eTalA mATe artha e ke mAnavI je I che to bhaviSyamAM vadhu tene ja Telara kahe che ke hetunuM Ayojana kudarata dvArA thayeluM hovA karI zake che, je A hetu-dayeyane meLavavo hoya to prathama temAM zakyatAo ja dekhAtI hoya che. paNa nakkI kareluM A paNa nahI kare . ga (14) zuM mAnavIe kudarata para vijaya meLavyo jana je niSphaLa jAya to tene mUrkhatAbharI pasaMdagI paNa che ? kaI rIte kahI zakAya ? Ajano mAnavI kudaratI vAtAvaraNanA baMdhAraNamAM dekhItI rIte ja kudarata taraphathI je zakyatA dekhAya che na jIve che ema dalIla karavI te yogya nathI. tene vaijJAnika, Arthika ane sAmAjika vikAsa jhaDapI ane gADha thavA che te dareka jagyAe eka nathI. keTalAkanI mAgaNI nAnI pAmyo che. mAnavIe raNane hariyALAM khetaromAM pheravI hoya che, keTalAka satata muzkelIne sAmano kare che, keTa nAkhyAM che. parvatamAMthI Tanalo dvArA vAhanavyavahAra kADho lAka vizALa pAyA para meLave che, to vaLI keTalAka niSphaLatA maLatAM pAchI pAnI kare che. kudaratI vAtAvaraNa che, jamInane phaLadrupa banAvI che, AthI paNa vadhu vizALa paranI mAnavInI asara ane tenI vaLataranI kiMmata e haraNaphALa bharIne caMdra upara paga mUkI zakyo che. paraMtu eka vastu dhyAna rAkhavA jevI che. kudarata dvArA nakkI mAnavIne zakyatA, jJAna ane kAryazakti pramANe prApta thayelI keTalIka bAbatomAM kaI ja prakArano pheraphAra lAvI thAya che. nirNaya mAnavI dvArA ja levAyela hoya che ane zakAtuM nathI. keIpaNa dezanA akSAMza-rekhAMzanuM sthAna tenI asara mAnavI dvArA ja banelI hoya che. pheravI zakAtuM nathI. ane jo Ama banatuM hota to A bAbatane AgaLa Telara "the ane jAo" nyUjhIlenDa jevA dUranA dezo vizvanA bajAra najIka lAvI (Stop and Go) tarIke batAve che. kudaratI vAtAvaraNa zakAya. mAM saphaLatA meLavA mATe UbhA raho arthAta zakayatAne keTalIka bAbatomAM mAnavI kudaratI vAtAvaraNane pherakeTale sudhI meLavI zakAya tema che te jANI levuM jarUrI vavA prayatna kare che jene "kudarata para vijaya mATe che. A sImAmAM mAnavIe pasaMdagI karI levI joIe. parizrama" tarIke oLakhavAmAM Ave che. paNa Ama saphaLatA meLavavA jAo arthAt dhyeyane hAMsala karo. kArya karavAmAM tene ghaNI nANAkIya saMpattinuM jokhama uThAvavuM karo, jemAM saphaLatA prApta thAya paNa kharI ane na paNa paDe che. A mATenAM nANAM keTalAka cokkasa prakAranA thAya-pariNAma zUnya paNa Ave. saMjogomAM ja vAparI zakAya che. kAraNa ke prAkRtika AjanA mAnavIe ThaMDA prava pradezanA vistAramAM paristhitino sAmano ApaNe jeTalo dhArIe teTale saraLa - cakkasa keLAM utpanna karI zakavAnI paddhati zodhI kADhI nathI hoto. Jain Education Intemational
Page #515
--------------------------------------------------------------------------
________________ 498 eka vakhata Tekanika vikAsa nakkI thayA pachI te amuka prakAranA vikAsa zakaya che ke nahI tenI sImA bAMdhI zake che. Tekanikala vikAsathI je parivartana kudaratI vAtAvaraNamAM lAvI zakAya che te navI sapattinu' sa`zeAdhana karavAthI mAnaya samAjamAM paraspara rIte asarakartA ane che. jyAre bIjI bAju mAnavI saMpattinA nAza kare che ane tenA upayAga amuka samaya sudhI ja karI zake che. keTalIka vakhata kudaratI sa patti prApta thavAthI dezanu arthataMtra samruddha-majabUta ane che tyAre Arthika vikAsa karavAmAM kudaratI vAtAvaraNa tene mATe vizeSa avarAdha rUpa nathI banI zakatuM. vizALa dRSTithI joI e tA mAnavI kudarata para vijaya meLavI samasyAnuM nivAraNa kare che ane temAMthI ja samasyA upasthita thatAM navu* sazodhana karavA mATe prerAya che. kudaratI saMpattinI prApti thAya che tyAre dezanA atha taMtramAM parivartana Ave che te madhya-pUrvanA dezAnA sada mAM joI e. ahIM sAuddI-araikhiyAnA sadamAM ja joI e. sAudI arebiyAnI TopeAgrAphI raNaprakAranI che. kAyamI jharaNuM ke nadI ahIM AgaLa nathI. raNu prakAranI Akhe havAmAM sakhata garamI ane oche-phakta 4 iMca (102mI. sI) varasAda paDe che, rukhala khADImAM te 10 vaSa~ sudhI jarA paNa varasAda paDatho na hatA. dezanA adaranA bhAgamAM sarerAza uSNatAmAna 112deg phe. rahe che. paraMtu dariyA kinArAnA vistAramAM bhejanA kAraNe havAmAna ochuM garama rahe che. hIma ane thIjI javA jevuM havAmAna phakta aMdaranA pradezamAM ziyALAnI RtumAM ja hAya che. AvI bhaugeAlika paristhitimAM A deze bhUtakALamAM kayA prakAranI mukhya bhUmikA bhajavI che ? tenA mabalakha khanija telanA jaththAe tene duniyA bharanA dezomAM dhanADhaya deza tarIkenu` sthAna apAvyu che. vizvanA pUvege vadhatA jatA audyogIkaraNa ane vaijJAnika sazeAdhananI sAthe sAthe peTroliyamanI vadhatI jatI mAMga vacce vikasita ane vikAsalakSI dezeA vacce kayA bhAga bhajavavAnA che tenA sAcA khyAla A dezanA itihAsa vAMcavAthI mana hAlamAM thayelA vikAsa jANavAthI AvI zake tema che. zuSka vistAramAM hAvA chatAM paNa mahaMmada payagabaranA vizvAse dharmanA vikAsa thayA ane te paNa vasatInu Jain Education Intemational vizvanI asmitA chUTuchavAyu' pramANa hovA chatAM zakaya banyu. e vizvayuddha daramyAna khanIja tela ane peTrAliyama pedAzAnu mahattva jagatane samajAyA pachI, Aje A deza sAuddI arebi yAnA nAmathI AgaLa vadhI rahyo che. raNa prakAranu bhUpRSTha, nahIvat vastI, sakhata garamI, ekeA varasAda vagere A dezanI pratikULatAe, chatAM paNa dezanA maLatAvaDA ane maitrIsabhara leAkeAnA vize jeTalu' kahIe teTalu evu ja che. I. sa. 1938mAM sAuddI arebiyAmAM 'arAmakA 'e (ARAMCO-Arabian American Oil Company) telanuM saMzAdhana kAryAM hAtha dharyuM. A kapanIe dhIme dhIme vizALa ane puSkaLa pramANamAM nIce paDelA telanA jaththAnuM saMzAdhana pUryAMnA ane dariyA kinArAnA vistAramAM ka" khIjA vizvayuddha pachI A kaMpanIe 24 biliyansa karatAM paNa vadhu tela duniyAnA bajAramAM mUkayu che. AmAMthI sAuddI arekhiyAne 70 biliyana DaoNlara karatAM paNa vadhu kamANI thaI che. alabatta A Avaka ja dezanA vikAsanI mukhya cAvI banI che. A dezanA raNa vistAramAM ekAda vyakti ke kuTuMbanA mATe jIvana azakaya hatu. tyAM hAlamAM jyAM juo tyAM Arthika ane sAmAjika vikAsanI zakayatAe ja dekhAya che. sAuddI arekhiyAmAM je kaMI banyuM che te raNamAMthI ja prApta thayu che, ane AnI sAthe zajA khAlida paNa kabUla thAya che. rAjA khAlida ane temanA bhAI A raNu vistAramAM ja meATA thayA che. vAhanavyavahAramAM UMTa, khakarAM, gadheDAM vagerenA upayoga karI bhaTakatuM jIvana gujAratAM hatAM paNa Aje A deza khanija tela prApta thatAM samRddha banyA che. Aje duniyAnA koI paNa deza karatAM vadhu vyaktidITha rASTriya Avaka dharAve che. A deza 1970thI sauthI vadhu telanI nikAsa kare che, ane dezamAM have Arame...zikSaNanA prasArane kAraNe ghaNA vistAromAM tA have kuzaLa eila phIlDa varkara, plAnTa suparavAIjhara ane jeTanA pAyaleATa tarIke kAma karavA lAgI gayA che. have tae Adhunika suvidhAeAvALAM makAnAmAM rahe che. Telivijhana jue che. ane vAraMvAra kAranA upayoga kare che. temanAM bALakAne pahelA dheAraNathI cheka yunivarsiTInA zikSaNa sudhI maphata suvidhAo A dezamAM prApta thaI che. madhya pUrvamAM Arama rAjyae 1973mAM khanija telane yuddhanA zastra tarIke upayoga karyo. ijharAIlane Teko
Page #516
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 ApatAM rASTrAne tela na vecavAnI tathA dara mahine tela utpAdana pa TakA ghaTADatAM jaIne vecANamAM kApa mUkavAnI nIti epeka rASTrAe 17mI okTobare apanAvI. tenA bhAva pIpa ThIka pa.17 DAlara parathI vadhArIne 1165 DAlara karyAM. A nIti yuddhanA hathiyAra tarIke saphaLa nIvaDI. ghaNAM rAjyAe tela meLavavA IjharAIla 'genI nIti badalI. tela kharIdavA mATe vizva bajAramAM paDApaDI thai. Ame telanA vecANamAMthI khacI na zakAya teTalA paisA bhegA thatA hatA ane bhAva vadhavAthI aDhaLaka sa'patti bhegI thavA pAmI. 1974mAM mukhya Arakha rASTrA pAse AvA vadhArAnA peTrA-Dolara 65 biliyana DaoNlara hatA. AvaDA mATA videzI hUMDiyAmaNane kevI rIte vAparavu' te eka prazna che. IrAnanI je mAthAdITha Avaka 5400 rUA. hatI te khanIja telanA bhAva-vadhArA pachI ekadama vadhIne 6400 rUA. thaI che. IrAnamAM 1988 sudhImAM te khanIja telamAMthI dezanI Avaka 300 biliyana Dolara thavAnI zakathatA che. IrAna, Aje khanija telamAMthI maLatI aDhaLaka dhanasa'pattinA upayega, kudarate nirmANa karI Apela pratikULatAone zakaya teTalI dUra karIne khetIkIya tathA audyogika pragati sAdhavAmAM karI rahyuM che. samasyAe sa zeAdhanAne vega Ape che. Araba dezeAe telaneA rAjakIya hathiyAra tarIke saphaLa upayAga karyo ane vizvamAM kaTokaTI sarjAI. prathama tela mAMghu thatAM tenA vikalpo zeAdhavAnI mathAmaNu zarU thaI che. ane bIjI vizvamAM telane jaththA amaryAdita nathI. AvatA 8090 varSa pachI telanA bhaDArA chUTI javA Avaze eva a'dAja che. tethI zaktinAM navAM sAdhanA zeAdhavAnI jarUra che. A aMge amerikAe 1974nA phebruArImAM vizva zakti pariSada (World Energy Conference) elAvI hatI. vikasita rASTrA zaktinA navA vikalpA srotA zeAdhavA tathA te aMgenI TekanAlAjI vikasAvavA prayatna karI rahyAM che. A aMge temaNe 12 rASTrAnu zaktisa`kalana jUtha (Energy Co-ordinating Group) paNa racyuM che. have vizvamAM jyAre upara mujabanA prasa`gA banatA rahe che tyAre prazna upasthita thAya che ke mAnavIe kudarata para kayA prakAranA vijaya meLavyA che, je nIce mujaba atAvI zakAya. Jain Education Intemational 499 (a) zu' mAnavIe kudarata para vijaya meLavyeA che ? (ba) kudarata para vijaya meLavavAnI cAkkasa sImA kayAM sudhInI samajavI ? (ka) kudarata para mAnavInA vijaya thayA ema kayAre kahI zakAya tema che ? (Da) kudarata para mAnavInA vijayane a'ta kayAre Avaze ? upara mujabanA badhA praznone samajavA prayatna karIe tA kudarata para mAnavInA vijaya nakkI karI zakAya tema ja nathI. paNa ahI" ema kahevu. ceAgya lAgaze ke kudaratI pratikULatAo para mAnavI eka pachI eka vijaya hAMsala karI rahyo che. paNa kudarata dvArA UbhI karavAmAM AvelI pratikULatAonuM pramANa keTalu che te saMkhyAmAM jaNAvI zakAya tema nathI. A badhI ja khAkhatAne mATe ema ja kahI zakAya ke kudaratI vAtAvaraNane khALavA mATe mAnavI satata prayatnazIla che ane tyAra pachI je kaMI prApta thAya che temAMthI keTalIka vakhata prazno nirmANa thAya che, A nirmANa thayelA prazno ja ghaNI vakhata navI zeAdhane janma Ape che. (15) amerikAnI kudaratI vAtAvaraNa para asara jyeAja mAthe mAnavI ane kudaratI vAtAvaraNu mAnA samayathI Aja sudhI amerikAmAM vasatIne saMdarbhamAM peAtAnA vicAro i.sa. 1864 mAM rajU karyA. vadhArA 5 ghaNA thayA che. khetImAM yAMtrIkaraNa AvavAthI khetIkIya pAkanA utpAdanamAM paNa anekagaNeA vadhAre thavA pAmyA. jamIna vistAranA vadhArA AchA thAya che, tema chatAM paNa ghauMnA utpAdanamAM 8 gaNA, makAImAM 5 gaNA vadhArA nAMdhAyeA che. dezamAM khetI kAmamAM levAtA, pachIthI dezamAM moTA pAyA 1920 sudhI gheADA ja mahattvanA baLa tarIke upayAgamAM para yAMtrIkaraNanI zarUAta thaI. Aje amerikAmAM vizvanA kAI paNa deza karatAM vadhu TrekTara-60 lAkha jeTalAM che. AjathI 60-70 varSa pahelAM khetI kAmamAM mAnavazrama pUratA prApta thatA na hatA ane tethI dezanI kula vasatInA 40 % vasatI khetImAM rAkAyelI hatI. have A citramAM moTA pramANumAM parivartana lAvavAmAM AvyuM che. amerikAmAM ghauM, kapAsa, makAI, se yAmIna vagerene laghuvA ke vINavA mATe
Page #517
--------------------------------------------------------------------------
________________ 500 khetarAmAM rAkSasI kadanAM kampAInA dAkhala karAyAM che, jene pariNAme hAlamAM dezanI kula vasatInA phakta 6 % vasatI ja khetI sAthe sa'kaLAyelI jovA maLe che, mATA pAyA paranuM arthAtaMtramAM yAMtrIkaraNa AvatAM udyogA, vAhanavyavahAra, khetI, vepAra vageremAM jhaDapI parivartana lAvI zakAyuM. chellAM 200 varSathI amerikAmAM vyasthita vikAsanI zarUAta thaI, tema chatAM vizvamAM amerikAnA khetInA kula utpAdana jeTalu utpAdana vizvanA kAI paNa deza karI zakatA nathI. vizvanuM udyoganuM sauthI mATu' kArporezana amerikAmAM janarala mATasa thayu che. eTalu ja nahIM, paraMtu vizvanA sauthI 10 moTA udyAgAmAMnA 7 mATA udyogA ekalA yu.esa.e. mAM ja keMdrita thayelA che. chellAM 40 varSanA samaya daramyAna amerikAe vizvanA 40 % jeTalAM khanijo vAparyA che. sthApita amerikAe havA, pANI, khArAka ane jamInanA malinIkaraNanI samasyA che tevI kudaratI paristhitinI jALavaNI mATe paNa nAMdhapAtra pagalAM lIdhAM che. nagarapAlikAnA gaTaranA pANIne zuddha karI temAMthI upayAgI padArtho tathA vAparavA yAgya pANI meLave che tevuM udAharaNa kelIphorniyA rAjyamAM jovA maLe che. amerikAnA kelI. phrAniyA rAjyanA leka TAhe AgaLa gaTaranA pANImAMthI rAjanu` 75 lAkha gelana zuddha pIvAlAyaka pANI meLavI ApatA plAnTa nAkhavAmAM AvyeA che. A pANI svAdarahita heAvAthI tene Azare 45 kileAmITara dUra Avela eka kha'dha pAchaLanA saraiAvaramAM mAkalI devAmAM Ave che, jyAM tenA matsya uchera mATe tathA si'cAI mATe sArA upayAga thAya che. amerikAnI lyusiyAnA sTeTa yunivarsiTIe zeraDInA kacarAmAMthI preoTInayukta pazuAhAra banAvI zakAya tevA saphaLa prayAgA karyA che. zeraDInA sukAyelA 5 kileA kUcAmAMthI 1 kiA jeTaluM khANu banAvI zakAya che. AthI zeraDInA kUcAnA kAhavATathI havA-pANInA bagADa aTakAvI zakAya che. amerikAmAM vizvanI sauthI vadhu mATaragADIo che. A meTaragADIone kacararUpe game tyAM pheMkI devAne badale, kinArA najIkanA samudramAM DubADI devAmAM Ave che. AthI eTale samudra vistAra chIcharA bane che. AthI tyAM plenkaTananA vikAsa thAya che ane tyAM nAnA pAyA paranI matsya pravRtti zakaya bane che. vizvanI asmitA dezamAM je vikAsa thayA che te parathI ema jaNAya che ke vizvanA keAI paNa deza karatAM kudaratI vAtAvaraNane vadhumAM vadhu upayAga deza karI zakayo che. khIjA arthamAM je kudarate mAnavIne sapatti bheTa svarUpe ApI che tenA vadhumAM vadhu upayoga amerikAe karyo che. phakta sa'pattinA ja upayoga karI satASa mAnyA nathI, paraMtu upayogathI je vikAsa thayA ane vikAsa thavAthI je samasyA UbhI thaI tenA paNa upAya ze|dhavAmAM deza mAkhare rahyo che. TUMkamAM amerikA mATe teA ema ja kahI zakAya ke tenu' dareke dareke vAmana pagaluM kudarata pAsethI kaMIne kaMI meLavavAnuM hoya che, je vizvanA dezAne tenA kAyado prApta thatA hoya che. (16) mAnavavAdanI samIkSA jevI rIte kudaratavAdamAM prakRtine ja sarvazaktimAna gaNavAmAM Ave che ane mAnavA tene dAsa mAnavAmAM Ave che, tevI ja rIte mAnavavAdamAM mAnavIne ghaNeA zaktizALI mAnavAmAM Ave che; tenA samakA "prakRti para vijaya '" tarIke gaNAve che, anenAM draSTi'du saMpU che athavA te| doSayukta na gaNAvI zakAya. kudaratavAdanA sauthI moTAM samaka kumArI semyualane asaMtApUrvaka lakhavu' paDayuM' ke jyAM prakRti tenI kAyamI asaramAM mUgI rahe che tyAM ja mAnavI dra prakRti vijaya " mATe tarakhATa macAvI rahyo che. mAnavavAda mATe bIjI mahattvanI bAbata che ke teo manuSyane zaktizALI mAne che, tema chatAM prakRtinI zaktienI teo avagaNanA nathI karatA, mAnavavAdamAM mAnanArAnA puN mata ekasarakhA jovA maLatA nathI. tevI vicArasaraNI nIce mujaba che. ( a ) prakRti mAnavIne vikAsa mATe suavasara Ape che. ( kha ) kAI kahe che ke prakRtieka prakAranI cAjanA sAme rAkhe che. (ka) prakRti eka evA prakAranuM kArya Ubhu kare che jenI sImAe nakkI hAya che, je sImAonI 'dara mAnavI kha'dhana bhAgavatA nathI. (Da) manuSya eka mahAna zakti che ane temAM prakRti para vijaya prApta karavAnI zakti che.
Page #518
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 501 peTa nAmanA bhUgoLavettAe "saMbhavavAda"no eka jaLa mArgane vikAsa thayo. deza deza vacceno vepAra zarU siddhAMta raja karyo che. peTa anusAra prAkRtika vAtAvaraNa thaye. samudranI dIvAlane bhedI be dezane najIka mAnavI manuSyanI sAme aneka saMbhAvanAo rajU kare che ane lAvyo te eno moTo vijaya gaNI zakAya tema che. temAMthI mAnavI pitAnI buddhi-zakti pramANe pasaMdagI kare che. A saMbhAvanAomAMthI keTalIka ekadama saraLa - kudaratI vAtAvaraNamAM vadhu parivartana 17mI sadImAM thayelI hovAthI manuSya tene jhaDapathI prApta karI le che, ane audyogika kAMti pachI lAvI zakAyuM. navI navI zodhe eTalA mATe tene "najIkanI saMbhAvanAo" tarIke dareka vakhate kudaratI vAtAvaraNamAM parivartana lAvanArI hatI. oLakhavAmAM Ave che. mAnavI haMmezAM tene svIkArI chellI traNa sadI daramyAna kudaratI vAtAvaraNanI asara le che ane tenA dvArA ucca prakAranA vikAsa tarapha ghaTADavA tathA temAMthI lAbhane luTavA TekanolojIno pahoMce che. ane ucca vikAsa taraka pahoMcatAM hatI abhUtapUrva vikAsa thayo che, bIjI saMbhAvanAo UbhI thAya che. A rIte "najIkanI 16 mI sadIthI zarU karI 1750 sudhImAM vizvamAM saMbhAvanAo" prApta thatAM sahelAIthI AgaLa vadhavAne thayelI zodhakheALanI saMkhyA 1158 nI thaI ane 1751 vega prApta thAya che. thI 1900 sudhImAM 9470 navI zedhakhoLe thaI. 1900 prakRti ane manuSya baMne mahatvanuM sthAna dharAve che. pachI navI zodhakhoLene dara dara peDhIe bamaNe thato rahyo mAnavI kudaratI vAtAvaraNamAM meTuM parivartana lAvavA che. chellA doDha sikAmAM saMvahana ane saMcArane vega dasa mATe samartha che, paraMtu tene prakRtinA mukhya niyamAna lAkha gaNuM vadhyuM che. hakIkate goThavavAnI ane vAparahaMmezAM pAlana karavuM paDe che. A prakRtinA mukhya vAnI zakti eka lAkha gaNI vadhI che. 1950 mAM pRthvI niyamomAM rahIne ja te parivartana lAvI zake che. parivartana paranuM utpAdana 1000 abaja DolaranuM hatuM te 1970 lAvavA mATe mAnavI jyAre kArya kare che tyAre tene mAM vadhIne 3000 abaja DolaranuM thayuM. Ama chelAM saphaLatA prApta thaze ema kahevuM muzkela che. saphaLatAnI sAthe 150 varSamAM mAnavIe vizvamAM TekanolojInA vikAsanI ja niSphaLatA paNa varelI che. addabhuta haraNaphALa nihALI che. (17) upasaMhAra kudaratI vAtAvaraNanI asara ochI karavA Telikona, reDiyo, sTIma enjina, sTImara, moTara, vimAna, sabamarIna, aNu kudarata ane mAnavI (kudaratI vAtAvaraNa ane mAnavI) zani lA) zakti, kepyuTaro, prakSepAstro ane upagrahonI zodha baMne ekabIjA upara asara kare che. kudaratI vAtAvaraNa thaI che. A badhA TekanolojInI AgekUcanA sImAstaMbha dvArA UbhI thatI asara moTA pramANamAM hatI, paNa che. Aje vizvamAM audyogika krAnti jUnI banI gaI che. hAlamAM temAM anekagaNuM parivartana lAvI zakAyuM che. eka samaya evo hato ke jyAre pRthvI para mAnavano TekanolojIne vikAsa e kharAba vastu nathI. kudarata janma thayo tyAre kudarata (prakRti ) tenuM pAlana-poSaNa nA paMjAmAMthI mAnavajIvanane saraLa ane samRddha karavAmAM karatI. paNa mAnavInI zaktimAM vikAsa thatAM te mAtAnI tene phALA mATe che. mAnavI TekanolojInA vikAsathI godamAMthI chUTo paDayo ane je prakRtinAM baMdhano hatAM kudaratanI asarane ochI kare che, paNa tenA ati jhaDapI tenI asara ochI karI. vikAse mAnavajAta samakSa keTalAka gaMbhIra prazno UbhA karyo che. A prazno cAra prakAranA che. eka samaya evo hato ke pRthvInA mApa vize paNa mAnavIne jyAre khyAla na hato, tyAre kudarata ja sarva (1) kudaratI sAdhane bephAma vaparAza. varcasva bhogavatI. saMskRtimAM vikAsa thatAM najIka najIka (2) audyogika utsargo (Industrial wastes) nA pradezonI jANakArI meLavI ane A rIte ekabIjAnI sahAya ane sahakAra dvArA kAryo thavAnI zarUAta thaI. ne kAraNe pRthvI, havA, pANInuM kamika pradUSaNa thaI rahyuM che. paNa vizvanA samudro ane mahAsAgare deza deza vaccenA () TekanolojInA vikAsathI lazakarI kSetre saMhArakasaMbaMdho vikasAvavA dIvAla samAna hatA. madhyayuga pachI zakti vadhatI jAya che. Jain Education Intemational
Page #519
--------------------------------------------------------------------------
________________ 502 vizvanI asmitA With best compliments From ECONOMIC INDUSTRIES (4) ghaNA badhA asAdhya gaNAtA rega upara kAbU meLavAya che jenAthI vizvamAM khUba jhaDapathI vastI vadhI rahI che. Ama mAnavIe kudaratI vAtAvaraNane badalI tenI asarane ochI karavA prayatna karyo che, tenAthI mAnavIne phAyado ane samRddhi prApta thayAM che. paNa Ama karavA jatAM temAMthI ja vaLI navA praznone janma thAya che, vaLI pAchA tene miTAvavAnA prayatna zarU karavA paDe che. eTale chelle ema ja kahI zakAya ke mAnavI have kudaratane dAsa nathI rahyo, kudarate jenuM sarjana karyuM che temAMthI lAbha meLavatAM zIkhyo che. Ajane mAnavI " baMdhana ane mukti cakramAM " aTavAyA kare che. baMdhana ane mukti cakrano kadApi aMta na hoI zake. 43 Kotkar Indutsrial Estate Off Are Road. Goregaon (E) Bombay-64 zubhecchA pAThave che - phona naM: 31-1663 0 TokarazI bhUlAbhAI vIrA 0 247, vIrA hAusa, De. kAvasajI heramasajI sTrITa, dhobItaLAva, muMbaI-2. Jain Education Intemational
Page #520
--------------------------------------------------------------------------
________________ jagatano mahAna adhyAtmapaMtha-rahasyavAda - . rAjendrasiMha rAyajAdA vividha artha rahasya' zabdanA bIjA arthomAM-bheda, marma ke sAratattvarahasyavAda' zabda judA judA artho ane saMdarbho nA paryAyarUpe paNa vaparAya che. gItA 4/3 tathA 4/12 sAthe saMkaLAyelo che. keTalAka tene dharma sAthe joDe che, to mAM rahasya yukta egamArganI prAcInatA, mahattA sAthe gUDhatA keTalAka AdhyAtmikatA sAthe. kaI vaLI gUDhavidyA jada ke jovA maLe che. gItAnA guru guhyatara( 18/63), sarva hineTijhama sAthe sAMkaLe che te keTalAka mane vaijJAnika puutam (1864), parama guhya ( 18/68 ) mAM paNuM guhya, sthitio ane banAva sAthe ene joDe che. AvI sthitie gUDhatAne lagatA zabdo jovA maLe che. A uparAMta paNa ane banAvane keTalAka magajanI nabaLAI ane mAnasika rahasyavAdanA bIjA artho batAvavAmAM Ave che. mahArASTra vikRtionA pariNAma rUpa gaNe che. te koI tene saMtomAM zabdakeza "rahasya" no artha khela, vinoda, majAka, mazkarIvA maLatI dalabha sabhAnatAnI sthiti mAne che. A rIte ne bhAvasUcaka batAve che. evI ja rIte " rahasya rahasyavAdane artha jadI jArI rIte karavAmAM Ave che. tethI zabdano artha mitrI, neha, prema, pArasparika sakhyabhAva jevo mApaNe "rahasyavAda' zabda vize prathama spaSTatA meLavI laIe. paNa karavAmAM Ave che. Ama ghaNuM sUcita artho maLe che. amarakoza anusAra ra6 zabdano artha ekAMta. nijana paNa ApaNe te "rahasya' zabdano artha "gUDhatava" " gadyapta, guhA tathA te saMbaMdhI vastu "rahasya" (Ni avaM=' bheda" e svIkArIe te vadhu yogya banaze. zabdanA viSe ) thAya che. A rIte "rahasya" no artha ekAMta AdhAre tenA artha tarave me ju' jevA pramANenA saMbaMdhI viSaya" e thAya. vaLyutha vAri (vyaa AdhAra para "tattva" ke "sArapadArthano bAdha karAve che. vaLa ) dhAtuthI saMjJArthaka IMga lAgIne 3yate nena ti hindI bhASAmAM "rahasyavAdane prayoga I.sa. 1927 kAraH anusAra "vAda" zabda niSpanna thAya che. A "vAda" mAM kAvyaracanA zilInA prasaMgamAM AcArya mahAvIraprasAda zabda vyavahAramAM vizeSa arthamAM rUDha banyo che. yuktio, dvivedIe sarasvatI mAsikamAM (sukavi kiMkaranA nAme) karyo pramANe dvArA prasthApita zAstronA matane vAda kahe che. dA.ta. hatA. hindImAM A zabdano prayoga aMgrejI Mysticism bdisRSTivAda, vivartavAda, abhihitAnvayavAda, satyakAya. nA prayoga rUpe thayo haze. vAda, prAmANyavAda vagere. A rIte jotAM rahasyavAdanA marAThI bhASAmAM Mysticism nA artha mATe "gUDhavAda" vyaktigata artha "jemAM e vAtano ullekha che ane jene ke guDhagaMjana" jevA zabdone prayoga jovA maLe che. badhA loko jANatA nathI te mata" karI zakAya.2 jyAre baMgALI bhASAmAM "maramiyAvAda" je zabda prayoga - bIjI rIte jotAM " rahasya' zabdanuM mULa k para vadhu thAya che.? AdhArita che ane tene anusAra tyAga karavo arthavALA aMgrejI Mysticism zabda lagabhaga I. sa. 1900 dhAtuthI, tenI AgaLa majura pratyaya lAgIne banelo kahI pachI ja vaparAya che. aMgrejI Mystic zabdanAM mULa grIka zakAya, ne artha sAmAnya rIte vivikata, vijana, rahasyomAM rahelAM che. rahasyavAdI e kahevAte je A gudA ane ekAMta thAya che. A badhA arthothI "gopanIyatA". rahasyomAM zarUAta karato hato ane jenA vaDe divya ne bAdha vadhAre thAya che. gItAmAM jana thiH (10) vastuonuM gupta rahasya meLavato hato tathA anaMtatAmAM mAM rati ne zabda Ane ja sUcaka che. Rgaveda- punarjanma pAmato hato. Mystery zabda grIka kriyApada mAM phUra vA: (22/1) mAM zabda paNa A Muo uparathI Avyo che. jene artha "haTha athavA bhAvane ja sUcita kare che. AMkha baMdha karavI te" thAya che. aMgrejI Mystic zabdanI Jain Education Intemational
Page #521
--------------------------------------------------------------------------
________________ 504 vizvanI asmitA vyutpatti grIka zabda Myste's (misTesa) ke Mustes ahIM ApaNe jAdu zabdanI vyutpatti paNa joI laIedarzAvAya che. tene artha "mRtyu ane jIvananA marmasaMbaMdhI parazurAma caturvedI jaNAve che ke Ama te jAdu zabda guDhajJAna prApta karavA mATe kaI dIkSita vyakti" thato hato. kArasIne batAvAya che paNa tenuM mULa saMskRtanA thAtuM eTale tene AdhAre Mysticism zabada dvArA pratyakSa keI zabdanuM rUpAMtara mAtra lAge che. tenAthI thatuvAna zabda bane gaptavidyA" ke koI evI sAdhanA paddhatino ja bodha thaI che. tenA ghaNA pravega guveda, atharvavedamAM maLe che. A zake, jeno saMbaMdha gupta kAryo sAthe thAya ane tene lIdhe thAtu zabda kA ghar anusAra "gatimAna thavuM" ke "pahoMcavuM 'rahasyamaya" paNa kahevAya. A guptavidyAnI vAta AvatAM athavALA yA dhAtune Ara sTAra vALA prathama puruSanA ja bhAratIya taMtravidyA yAda AvI jAya. taMtramAM e. va. nuM rUpa che. tene zabdArtha "te jAya athavA di sarva yuddhAnAM darza jamAatana jevAM kathano jevA "tame jAva" jevo thAya che. A prayoga e vakhate maMtra maLe che. ke zakti pratye AdezanA rUpamAM thato haze ane tenuM dayeya mokalanAranA kAryane pUruM karavAnuM haze. Ane hAnimaMtra, taMtra, trATaka vagere sAthe saMbaMdhita jAdu vidyAne paNa kAraka prayoga karanArane ja thAtuvAna ke mAyAvI paNa kaheahIM ghaNuM mahattva apAya che. A vidyAne AraMbha ahIMthI thayo vAyo haze. paraMtu rahasyavAdI ane jAdugara baMne bhinna hato ane pazcimamAM A vidyA Magic nAmathI jANItI thaI. strotomAMthI preraNA meLave che. jI.bI. veTara nedhe che, " jAdune A magic zabdane mULa saMbaMdha "magI" loko sAthe che. sAdhaka tenA astitvamAM pUrI AsthA rAkhe che ane tenI A magIo prAcIna IrAnIonA purohita hatA. teo AtmazaktinI sahAya levA Icche che, jyAre 2hasyavAdI devane prasanna karIne tenA dvArA kAryo karI zakatA. ema tenA pakSa rahevA chatAM paNa tene aparokSa anubhava karavA manAtuM ke teo gupta vAtone paNa jANI zakatA.10 A Irache che. Ama, te tenI sAthe maLIne paramAnaMdamAM lIna vidyAnuM prAcIna kendra misara gaNAya che ane ahIMthI teno rahevAnuM pasaMda kare che.13 praveza grIsamAM thayo hato. misarane jJAnadevatA zeTa (Thot) hate. grIka lokoe tenA harIja ( Hermes). khristI dharmamAM rahasyavAda zabdano upayoga vizALa rIte DAyanisiyasa ane erapijiTanI asara- je ghaNIvAra banAvaTI nA rUpe svIkAra karyo ane jAduvidhAne saMrakSaka banAvyo. A haramIjanA nAma sAthe saMkaLAyela zilAkhaMDa (Eme. (Pseudo) DAyanisiyasa tarIke jANItI hatI - nA arthamAM thato hato. tene khoTI rIte seMTapolane samakAlIna ane rald Tablet) maLe che jenA upara A vidyAne sAra lakhyo che. vizvasattAnI ekatA tathA sarva jagatanA padArtho ziSya gaNavAmAM Avyo hato. Ane lIdhe tenAM Mysti cal Theology ane bIjA lakhANe madhyayugIya IzvaramAM dekhAtI saMgatinI ekatA, A baMne eka sarakhuM ja che ane kramazaH uttarottara caDhAva, utAranAM rUpamAM jovA vAdIo dvArA AdhArabhUta gaNavAmAM AvyAM hatAM. madhyamaLe che. A rIte A baMne kaI eka ja udezanI pUrtinA yuganA IzvaravAdIoe Theologia Mystica zabda sAdhanArUpa gaNI zakAya. A uparathI eTaluM kahI zakAya vAparyo hato jenA dvArA te cokkasa prakAranI AMtaradaSTi ke e loko keI apUrva sattAmAM vizvAsa karatA hatA. ane Izvara viSenuM jJAna darzAvavA mAgatA hatA. madhyayugamAM Contemplation zabda zodhAye je sAmAnya dhArmika paraMtu rahasyavAda ane jAdu vidyAmAM taphAvata che. kumArI aMDarahila A baMne vacce bheda darzAve che. tenA mata mujaba samUha mATe nahIM paNa AdhyAtmika anubhavanA vikasita A baMne vidyAmAM tenA uddezo ane sAdhanAmAM moTuM aMtara svarUpanI durlabhatAne darzAvavA vaparAto hate. Mystical che. rahasyavAdano sAdhaka saMkalpazaktithI zAzvata sattAnI zabda, pachInA madhyayuga sudhI pracAramAM naheAte AvyA, sAthe premAtmaka saMbaMdha bAMdhI potAnA vyaktitvane vizva eTale ApaNe AgaLa joI gayA tema Mysticism cetanAmAM anuprANita kare che, jyAre jAdane sAdhaka pitAnI zabda te kharekhara Adhunika jagatano che. saMka9pazaktine bauddhika zaktinA sahagathI kaI jJAnaparaka- rahasyavAda vize ATalI vigate jANyA pachI tene viSe zaktinuM ja nirmANa kare che. vividha maMta, ciMtana ane anubhUtio dvArA rahasya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #522
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 505 -vAdanI vyAkhyAo ApavAno prayatna karavAmAM AvyA che te ke ApaNe mAtra bAhya jagatane mAnasika baMdhAraNa tarIke joIe. jANIe chIe. vastuo jevI che te kharekhara ajJAta che. 17 rahasyavAdanI vyAkhyAo Dabalyu. TI. sTesa "rahasyavAdamAM kaI anidiSTa sau prathama ruDolpha eTTo rahasyavAdanA be mArga darzAve ekatA no bodha thAya che tema jaNAve che. ahIM che te samajIe ekatAnuM saMvedana "aMtima sat " tarapha laI jAya che. e (1) AMtara nirIkSaNano rahasyavAda. Mysticism of rIte cetanAne saMbaMdha keI pelepAranA "eka ja tattva" Introspection ane (2) ekaya darzanane rahasyavAda. sAthe baMdhAya che. cetanA A rIte UrdhvIkaraNa pAme che. Mysticism of Unifying vision. A baMne mAga enasAIkalopiDiyA opha rilijiyanamAM 2hasyavAdanI (1) AMtaramArga ane (2) bAhya mAgathI sUcavI A viziSTatA batAvI che: "AtmA pitAnA AMtarika zakAya. AMtaramArga "aMdara" tarapha laI jAya che. AMtara ukyanamAM vyakta ane dazyano saMbaMdha avyakta ane adazya mAgamAM "sva"mAM DUbavAnuM che. ahI ja anaMta brAnuM sAthe karAve che je rahasyavAdanI eka sarvasaMmata vizeSatA UMDANa che. ahIM vyakti jagatane nahIM, pitAne jue che. che. che.19 AvI cetanAne viliyama jemsa bauddhika cetanAthI aMtima darzana mATe jagatanI jarUra nathI paNa prabhu ane alaga pADatAM rahasyavAda vize jaNAve che: "A rahasyaAtmA ja satya banI rahe che.15 prathama mAgane rahasya. vAdAtmaka cetanA eka nitAMta navIna prakAranI cetanA che vAdanA pradezamAMthI lIdhele potAnA AtmAne siddhAMta che ane ApaNe tene sAdhAraNa bauddhika cetanAthI judI darzAvI ane e rIte te cokkasa "AtmarahasyavAda" tarapha pahoMce zakIe. jemsa tene Sensory intellectual consciousche. te AgaLa gati kare che tyAre e vadhu UMcA anubhave ness jevuM nAma paNa Ape che. 20 A badhI vyAkhyAmeLave che chatAM te "AmarahasyavAda" ja rahe che. bIjA emAM AMzika darzananI jhalaka jovA maLe che. vAstavamAM mAgane AvI jarUra nathI. te jagatane vividha rUpe jAe rahasyavAdamAM mAtra cetanA nahIM, "saMvedana' paNa hoya che. che ane tenI vividhatAmAM "AMtarajJAna" eka viziSTatA- have ApaNe "saMvedanane mahatva ApanI paribhASAdarzaka prakAra banI rahe che. A darzana jagatane ekatra kare e joIe. Do. Ijee pitAnA pustaka Mysticism che paNa tethI tenI vAstavikatAne temAM InkAra nathI. and Religion mAM pheDarara (Pfeiderezr) nI vyAkhyA mane vaijJAnika AdhAre ApelI paribhASAone ApaNe ApI che. tenA mata mujaba "rahasyavAda Izvara sAthe cAra vibhAgamAM vaheMcI zakIe. pitAnI ekatAnuM spaSTa saMvedana che, jene kAraNe tene ApaNe tenA sivAya kaMI kahI zakatA nathI. ke A pitAnA 1. cetanAnA rUpamAM rahasyavAdane jonArA. mULa svarUpamAM kevaLa dharmaviSayaka eka saMvedana mAtra che. 2. saMvedana tarIke rahasyavAdane svIkAranArA. paraMtu je viziSTa bAbatathI A dharmanI aMtagata kaI 3anubhUtinA svarUpe rahasyavAdane jANanArA. pravRtti vizeSanuM sthAna grahaNa kare che te IzvaramAM, tenA Izvaratva anusAra potAnA jIvananuM pUrNa sAnnidhya nirdiSTa 4. mane vRttinA rUpe rahasyavAdane samajanArA. karavAnuM paNa che. A rIte, AvAM badhAM sAdhano ane rahasyavAdane "cetanA'nA rUpe jonArAomAM prathama mArgothI alipta rahIne je ApaNA mATe ghaNu karIne Ara. ela. noTalazipa Ave che. te lakhe che, "sAce mAdhyamonuM kAma kare che. A eka pavitra saMvedananA jIvanamAM rahasyavAda e vAtano bodha thaI javo te che ke je kaMI praveza paNa che tathA tyAM tenA ekAMta aMtaramAM potAnuM ApaNuM anubhavamAM Ave che te vastutaH eka aMza athavA koI cira nivAsasthAna banAvI levAnuM che. 21 AgaLa kevaLa aMzamAtra hoya che. arthAta pitAnA vAstavika rUpamAM ApaNe rahasyavAda vize vicAratAM joyuM hatuM ke rahasyavAda te pitAthI kaI adhika vastunuM pratIka mAtra che.11 ahI' zabda Adhunika che. madhyayuganA IzvaravAdIo Theologia A5Nune Imenyuala kAnTa yAda AvI jAya. te kahe che Mystica zabda vAparatA hatA. madhyakAlIna dharmazAstranA Jain Education Intemational
Page #523
--------------------------------------------------------------------------
________________ 506 vizvanI asmitA jANakAro Mystical Theology ne "prayogAtmaka DahApaNu' athavA thoDA ochA pramANamAM te ekatA prApta karI che, tarIke athavA "premanI tIvratA dvArA IzvaramAM AtmAnuM athavA te(ekatAnI kaLA )nuM lakSya rAkhe che ane tenI vistaraNa" tarIke prajatA hatA. 22 prAptimAM mAne che.20 to lAmA enAgarika geviMda, vili cama jemsane puSTi Ape che. jemsa harSAtirekanI vAta kare hindInA vidvAna jayazaMkara prasAda rahasyavAdane mata che tyAM lAmA evA anubhavane Intuitive experience bhAvanA para AdhArita 'ahaM' kA 'ida' ke sAtha bhAvAtmaka samanvaya thavA 23 ' kahe che. AInsaTAIna jevo AMtarajJAna anubhavanI saMjJA ApIne rahI jAya che. "( rahasyavaijJAnika paNa AvuM saMvedana anubhavatAM jaNAve che, "sauthI vAda) asImatA je kaMI paNa astitvamAM che te samagranI suMdara vastu ke je ApaNe anubhavI zakIe chIe te vizvAmika ekatAnI AMtarajJAnanI anubhUti che ane tenI rahasyavAdI che. te mULabhUta lAgaNI che. 24 tevI ja rIte aMtargata samagra cetanA (athavA kahIe to) AkhuM jIvanatattva vizvanAtha gauDa pitAnA mahAnibaMdha "mAnavA udI vAdaLa sudhAM AvI jAya che.30 jyAre rUDopha eTTo 'rahasyavAda meM vA'mAM jaNAve che: "3Atha uevikA sImitamAM asImane dhAraNa karavA mATe che ane tene "anaMtane rahasyavAda" kahe che.31 sattAkI ora bhAva dvArA unmukha honA rahasyavAda hai, cAhe vaha sthUla-pradhAna zailImeM ho yA sUkSma pradhAna zailIbhe rahasyavAdane manavRtti rUpe vyakta karanArAomAM na zA !" 25 haTamena neMdhe che, "eka ja a-cetananA anaicchika prakaTIbarTAnDa rasela jevo bauddhika ciMtaka paNa rahasyavAdane karaNa vaDe viSaya (lAgaNI, vicAra, IcchA ) dvArA cetananI ' gaNAvatAM lakhe che, " rahasyavAda tattvataH "saMve. sabharatA."3ra tevI ja rIte I. keIDa cittanI manovRtti vizeSa dana" nI te tIvratA ane gaMbhIratA sivAya kaMI nathI je gaNAvatAM lakhe che, "rahasyavAda ApaNA cittanI te manovRtti pitAnI vizvAtmaka bhAvanA pratye anubhavAya che." 26 A vizeSa che jenA banavAthI badhA saMbaMdho Izvara pratye vyAkhyA dvArA pheDararanA matane samarthana maLe che. pheDarara jyAM AtmAnA saMbaMdhanI aMtargata jaIne vilIna thaI jAya che.33 IzvaranA sAMnidhyanI vAta kare che tyAM rasela mAtra AsthA zabda paraMtu, keIrDa karatAM rAnaDe vadhu sArI vyAkhyA Ape che. dvArA pragaTa kare che, jo ke rasela rahasyavAdane jIvana taraphanuM tenA dvArA mAtra Izvara sAthe ja saMbaMdha nahIM, AnaMda paNa valaNa mAne che, paraMtu rahasyavAda jIvana taraphanuM valaNa nathI anubhavAya che. " rahasyavAda te manovRttine sucave che jemAM tema ja tenuM mUlyAMkana te je vAta samajAve che tema thavuM IzvaranuM spaSTa, avyavahita ane pratyakSa AMtarajJAna thAya joI e, nahIM ke ApaNane tArkika rIte je vAta tarapha dorI che ane jemAM ApaNane tenuM mauna AsvAdana maLe che.34 jAya che. 27 hIlara AvI mAnasika anubhUtine anaMtanuM samarpaNa ane samAdhi gaNAve che. "rahasyavAdamAM mULabhUta mAnasika anubhUti anubhUti rUpe jenArA rahasyavAdIomAM viliyama jemsane joIe. " rahasyavAda e manedazA tarapha sUcana kare che e jIvananA Avegano InkAra che, jIvananA thAkane InkAra che. jemAM anubhUti avyavahita banI jAya che. tajajanya AnaMda anaMtane saMkeca vagara samarpaNa ane je samAdhi che tenI atirekane koI bIjA pratye vyakta karI zakAtuM nathI." parAkASTA che... rahasyavAda jIvananI niSkriyatA, zAMtatA, vItarAgI ane ciMtanazIla che. 35 ApaNA harSAtirekanI avyakatatA ja rahasyavAdavALI badhI dizAonI eka mAtra vyAkhyA kahI zakAya.' A epha. sI. sparjana rahasyavAdane svabhAvavizeSa ane prakArane harSAtireka te anubhUtimAM pragaTa thAya che jemAM vAtAvaraNavizeSa kahe che. "vAstavamAM rahasyavAda ke ApaNe mAtra nirapekSa sattA sAthe ja ekarUpa thaI javAnI dhArmika mata karatAM eka svabhAva vizeSa che ane dArzanika sAthe tevI ekarUpatAne AbhAsa paNa thaI jAya che.28 na paddhati karatAM eka vAtAvaraNa vizeSa che."36. - 1 lina aMDarahila lakhe che, " rahasyavAda satuM sAthenI ekatAnI Ama cAreya prakAro jotAM temAMnI paribhASAo rahasyakaLA che. rahasyavAdI evI vyakti che jeNe thoDA vadhAre vAdanI dArzanika ane mane vaijJAnika paribhASA mAtra kahI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #524
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 507 zakAya. AmAM mAtra zAstrIyatAno aMza che, vyAvahArikatAno mArga che. 39 paraMtu, A vyAkhyA sImita kSetra sudhI ja aMza nathI. vizuddha cetanAnuM rUpa ApanArI vyAkhyAo rahe che. mAnasika vRttionAM mULastrota sudhI athavA aMtima sUkSma mahendranAtha sarakAra rahasyavAdane tarkazUnya mAdhyama jJAnaparaka sthiti sudhI laI jaIne keruM tattvajJAna ja Ape jaNAvatAM lakhe che - "rahasyavAda satya ane vAstavika tathya che. "saMvedana'ne mahatva ApatI paribhASAmAM paNa e sudhI pahoMcavAnuM eka evuM mAdhyama che jene niSedhAtmaka ja doSa che. "anubhUti'nI vyAkhyAo vyAvahArikatAne rUpamAM tarkazUnya kahI zakAya."40 vicAra kare che te paNa te vyaktigata sImA sudhI laI jAya che ane temAMya AMtarika saMvedananI ja pradhAnatA rahe che. rahasyavAdane mAtra sAdhana rUpe nahI paNuM jIvana paddhati AmAMthI cothA prakAranI vyAkhyAomAM vyAvahArika rU5 rUpe jonArA paNa che. ApaNe be vyAkhyAo joIe, maLe che. tene manovRtti ke svabhAva gaNAvI che ane te sva. vAsudeva kItikara jaNAve che, "rahasyavAda eka ekamAtra AMtarika prakriyA mAtra rahetI nathI. chatAM A AcAra pradhAna "anuzAsana" che jenuM lakSya te dazAne manavRtti paNa mArgadarzakathI vadhu mahatvanI nathI. A prApta karavAnuM che jene koI yupIya rahasyavAdI anusAra dizAmAM rahasyavAdanA keI kriyAtmaka pAsA tarapha ucita "manuSyanuM Izvara sAthe milana" athavA (jema koI bhAratIya dhyAna ApI zakatA nathI, tethI ekAMgI vyAkhyA banI jAya yogI kahe che ) pitAnI aMdara AtmAnubhUtine upalabdha che. eTale ja kumArI aMDarahila A doSo dUra karavA rahasya- karavI ke brahma athavA vizvAtmAnI sAthe ektAne anubhava vAdanI yiAtmakatA paNa darzAve che. " rahasyavAda tathyanI kara kahevAya che....A tavatA ane mULabhUta rIte eka zodha viSayaka te praNAlInuM eka sunirdiSTa rUpa che je vaijJAnika "zraddhA che ane badhA prakAre vyAvahArika paNa ukaSTa ane pUrNa jIvana mATe kAmamAM lAvavAmAM Ave che che."41 ane jene ApaNe atyAra sudhI mAnavIya cetanAnI eka DaoN. rAdhAkRSNanuM rahasyavAdane "mAnavIya prakRtine eka sanAtana vizeSatAnA rUpamAM ja meLavela che."37 evI ja satata abhyAsa sAbita karavA mAge che, jenuM pariNAma rIte piMgala prisTana kahe che, "rahasyavAda mAnavIya citta AdhyAtmika taravanI upalabdhi che. dvArA karelA te prayAsanA saMbaMdhamAM jovA maLe che, je badhI varatuonA IzvarIya sAratattva athavA aMtima satune Atma "hindu dharma vadhAre jeTalo eka jIvana paddhati che sAt karavA mATe tathA sarvotkRSTa sattAnA pratyakSa sAMnidhyanuM teTalI tenI kaI vicAradhArAne rUpa ApI zakAya tema parama saubhAgya prApta karavAnA uddezathI karavAmAM Ave che. nathI. jyAM vicAranAra kSetramAM te dhamaMpUrNa svAtaMtrya pradAna AmAMno prathama aMza dArzanika pakSano che ane bIjo tenA karavA taiyAra rahe che tyAM vyavahAra mATe kaI kaThora dhArmika aMza sAthe saMkaLAyelo che. Izvara mAtra eka bAdhA zAsananI saMhitA paNa nirdeza che." 43 vastu ja na rahetAM anubhUtinuM rUpa paNa le che. A be vyAkhyAo rahasyavAdane vadhatA ochA aMze A baMne vyAkhyA vyaktinI AMtarika anubhUtinI sImA dhArmika ke AdhyAtmika kSetro pUratI ja sImita rAkhe che. sudhI maryAdita na rahevA detAM tene kriyAtmaka rUpa ApIne A saMbaMdhe bIjI be vyAkhyAo joIe je vadhAre spaSTa, mAnavIya jIvananA keI vyAvahArika kSetra sudhI lAvI devA vyApaka ane uparyukta mukelIono ukela lAvatI dekhAya che. mAge che. cArsa beneTa 2hasyavAdane jIvananI paddhatinA rUpamAM rahasyavAdanI A cAreya prakAranI paribhASAo joyI jatAM jaNAve che, "2hasyavAdane artha kazyAreka vicAra pachI have ApaNe rahasyavAdane "sAdhana'nuM rUpa ApatI pradhAna rahasyavAda karavAmAM Ave che ane tene eka evo vyAkhyAe joI e. dArzanika mata mAnI levAmAM Ave che je paramAtma-tattvanI Dabalyu I. haikiMga rahasyavAdanI kAryanI daSTie vyAkhyA mAtra ekatA tathA vibhinna jIvAtmAo ane sImita Ape che. * rahasyavAda Izvara sAthe vyavahAra karavAno eka padArthonuM temAM vilIna thavuM jAhera karavAmAM Ave che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #525
--------------------------------------------------------------------------
________________ 508 vizvanI asmitA vizvAtmaka cetanA ke sattA nakkI karI Ape che. paraMtu jyAre rahasyavAda kavitAmAM abhivyakti pAme che tyAre vividha anumanubhavabhUti, saMvedana, maneAvRttijanya lAgaNIo tathA cetanAnI vizuddhinI tejasvitA jovA maLe che. kavitAmAM AvatA rahasyavAda kavicittamAM kAI kSaNe jhamakArA khanI prakaTI jatA hAya hAya che. A jhabakArAmAM prema, suMdaratA, AnaMda, pavitratA, divyatA, bhavyatA, jevAM ghaNAM saMvedanA cittamAM janmatAM hoya che ane prakaTatAM hoya che. vaLI, AvI rahasyAtmaka lAgaNIo AvIne cAlI jatI hoya che. chatAM, tenA sUkSma astitvanI chApa cetanA para cheADI jAya che, eTale kavitAmAM AvatA rahasyavAda vize vicArIe te rahasyavAdanI AvI vyAkhyA ApI zakAya-- paraMtu AvA siddhAMtA sAthe ApaNe sa''dha nathI. ApaNe rahasyavAdane jIvananI eka evI paddhatinA rUpamAM joIe chIe, jenu mukhya aMga IzvaranA avyavahita kahI zakAya. ' 44 A lekhaka mAnI sAthe plATinasa tathA TeresA jevA haeNsyavAdIonAM nAma paNa Ape che. khIjI vyAkhyA DaoN. dAsaguptAnI che. tenA mata pramANe--"rahasyavAda kAI bauddhikavAda nathI, te mULabhUta rUpe eka sakriya, rUpAtmaka, racanAtmaka, unnAyaka tathA utkaSaprada siddhAMta che....tenA abhiprAya jIvananA uddezeA tathA tenA praznone vadhu vAstavika ane a Mtima rItie AdhyAtmika rUpamAM grahaNa karavAnA che ke je zuSka tanI dRSTie kadI sabhava nathI, rahasyavAdaparaka vikAseAnmukha jIvananA AdhyAtmika mUlya, anubhava tathA Adarza anusAra kalpita seApAnA dvArA kramazaH upara caDatA javAnu' che. A rIte ApaNA vikAsanI dRSTie A bahumukhI paNu ane che. ane te eTaluM ja samRddha bane che. jeTaluM svayaM jIvana mATe kahI zakAya. A STikANuthI jotAM rahasyavAda badhA dharmanA mULa AdhAra banI jAya che ane vizeSa karIne sAcA dhArmika leAkeAnA jIvanamAM jovA maLe che. 45 A vyAkhyA rahasyavAdanA mULa srota, kArya paddhati, svarUpa ane AdarzanuM spaSTIkaraNa kare che, pazu rahasyAtmaka bhAvanAnA samAveza karatI nathI. AthI ApaNe chelle parazurAma catu vedInI vyAkhyA zu' jemAM teNe rahasyavAMdanAM adhAM pAsAMonA samAveza karavAnA prayatna karyo che. 'rahasyavAda eka jaisA jIvanadarzana hai jisakA mUla AdhAra kisI vyaktike lie usakI vizvAtmaka sattAkI anirdiSTa vA nivi roja tA thA vamAtma-tattvajI pra5kSa yaM niveSanIya anubhUti meM nihita rahA karatA hai aura jisake anusAra kiye jAnevAle usake vyavahAra kA svarUpa svabhAvataH vizvajanIna evaM vikAsonmukha bhI ho jA sakatA hai / 49 A vyAkhyA pramANe rahasyavAda eka jIvanadarzana khane che, je nivizeSa ekatAnI anubhUtithI tenA vyavahAranA vikAseAnmukha svarUpane khyAla Ape che. A badhI vyAkhyAo jotAM temAM rahasyavAdanAM vividha dRSTibiMdu-cetanA, anubhUti, sa MvedanA, maneAvRtti, sAdhanA, jIvanadarzana vagerenA samAveza thAya che. vaLI A paribhASAe rahasyavAdanuM sAdhya paNa aMtima sat, parama cetanA, rahasyavAda e vyaktinI pAtAnI vizuddhi anusAra 'paramatattva ne cetanAmAM jhIlavAnI prakriyA che, jenA dvArA mAnavIya cetanA sauya, AnaMda, prema ane akatyanI anu bhUtine pAme che. AvI vizuddha cetanA jIvanamAM parivartana lAve che. A cetanA jyAre pUrNa vizuddha ane che tyAre te ja paramatattva' anI jAya che. rahasyavAdI anubhavAne vibhAgeAmAM cAkkasa sImA dvArA samajI zakAya nahI. ke maryAdita karI zakAya nahIM. chatAM, sagavaDatA khAtara rahasyavAdI anubhUtionA ahI vibhAge) dvArA samajavAnA prayatna karazuM. AvA vibhAgIkaraNathI rahasyavAdanI anubhUtine vadhu spaSTatAthI, saraLatAthI, tathA UMDANathI samajavA mATe anukULatA thaze. rahasyavAdanA prakArA prathama ApaNe rahasyavAdane be mukhya prakAromAM joI zakIe chIe. 1. prema ane ekanA rahasya vAda 2. jJAna ane samajanA rahasyavAda, prema ane ekacane rahasyavAda A baMne prakAro taddana alaga nathI paNa kaika aMze joDAyelA rahe che. tenI mukhya vizeSatA 'preraNA' gaNAvI zakAya. prema ane akacanA rahasyavAdamAM mULabhUta rIte ' alagatA 'nI bhAvanAmAMthI mukti meLavIne Izvara ke prakRtimAM ekarUpa banavuM, punaHmilana sAdhavu te mukhya che. AvA milanama AtmAne parama zAMti ane AnaMdanA anubhava thAya che. -
Page #526
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga mAnavIya cetanAmAM eka mULabhUta sahaja tava che jhaMkhanA, padArthomAM te jhaMkhanAne pUrNa karavA mathe che, paNa niSphaLa dareka mAnavI kaMIka jhaMkhe che. A jhaMkhanAnuM sAcuM svarUpa jAya che. kAraNa ke A anaMta, paramasata ke IzvaranI jhaMkhanA jyAM sudhI nathI oLakhAtuM tyAM sudhI mAnavI saMdharSamAM che. tene sthULa ke vinAzI padArtho dvArA kadI pUrI karIne jIvyA kare che. A saMgharSa mukhyatve be jhaMkhanAo vacce saMtevI zakAya nahIM. mANasa A jhaMkhanAnuM mULa zodhavA che. mAnavI "sva"ne, "vyaktigatatA"ne jhaMkhe che ane tenI mATe vizvanuM rahasya jANavA maLe che. A vizvanuM rahasya sAthe te "sva"thI mahAna kaMIka hovAnuM anubhave che. mAnavI- alagatAmAM, vibhAgomAM, khaMDomAM nahIM paraMtu samagratAmAM ne pitAnA "sva"mAMthI (ApaNe tene ahaM paNa kahI zakIe) maLe che. A samagratAmAM vizvane jovA mATe mAnavInAM jJAna chaTakIne tethI vadhu mahata" mAM ogaLI javAnI, jhaMkhanA ane samaja vikasita hovAM joIe. A jJAna eTale "AMtara jAge che. pariNAme A be vRttio vacce saMgharSa rahyA kare jJAna" [ Intuition]. lesana jaNAve che, "rahasyavAdanuM che. ATaluM vicAryA pachI saheje prazna thAya ke mAnavI svamAMthI satva AMtarajJAnane pratipAdana kare che, ke je ciMtanAgya chaTakIne vadhAre "mahAna'nI zA mATe kalpanA kare che? zA mATe buddhi para vizvAsa karIne, samajanI dunyavI zreNInI bahAra tene jhaMkhe che? tene pratyuttara paNa saraLa ane sahaja che. jAya che." 47 A jJAnanA rahasyavAdane ApaNe "ciMtanAtmaka A jhaMkhanAnA mULamAM e hakIkata che ke mANasa keIka rIte rahasyavAda' tarIke paNa oLakhI zakIe. ciMtana dvArA e "mahAnane divyajIvanane bhAgIdAra che, tene aMza che. vikasita banatI samaja e Third Eye - trIjuM netra-anI A "mahAna'nA paryAya tarIke ApaNe AtmA, Izvara, parama- jAya che. ane te daSTi dvArA vastunA mULa srotane khullI caitanya, vazvikacetanA, brahma, aMtima sat evA zabdo ApI rIte joI zakAya che. rahasyavAdI yogI haranAtha AvA sahazakIe. mANasa tenAthI vikhUTo paDI gayo hovAnI sahaja- jajJAna AMtarajJAnanI abhivyakti A rIte Ape che, vRtti anubhave che ane tethI tenI sAthe ekatA irache che. eka brahmAMDavyApI AnaMdasAgaramAM huM nimagna thaI jato. eTale ja mAnavI potAne anaMtane yAtrI, samayamAM rahevA hato ane kayAreka kinAre Avato tyAre hareka vastunuM chatAM samayarahita jagatane nAgarika hovAnuM anubhave che. rahasya mArI sAme anAyAse pragaTa thatuM. keI vyakti jouM suradAsa, mIrAM ke sUphIonA virahanI anubhUti ane milana- te enuM jIvana chatuM thaI jAya. kaI vanaspati jouM te nI jhaMkhanAmAM A rahasya chupAyeluM joI zakAya che. enA guNadharma aMtaramAM UgavA lAge. jANe mArAmAM sarva aMgrejI kavitAmAM Romantic kAvyomAM kaMIka aMze Avo koI AvI gayuM hatuM ane mArA sarvamAM praveza thaI gayA rahasyavAda joI zakAya. AvA remenTika kAvyamAM maLatA hato. mAre pitAne mATe pachI koI prazna na rahyo. koI rahasyavAdane ApaNe Romantic Mysticism (raMgadazI AzA ke aMdhakAranuM nAma nizAna na rahyuM. zAMti zAMti rahasyavAda)thI oLakhI zakIe. chavAI gaI.48 AvAM jJAna ane samaja prApta thatAM A vikhUTA hovAnI anubhUti paramatatva ke Izvara AnaMdanI anubhUti tema ja sarvamAM ekatAnI bhAvanA mukhya virahanI tIvra vedanA banI jAya che ane Izvara sAthenuM banI rahe che. A jJAna ane samaja vastuone navI bhAtamAM ekaja paramAnada ApanAru 'milana banI jAya che. eTale lAve che ane vibhAgone badale ekatrIkaraNa kare che. Do. A prema ane ane rahasyavAda mAnavanI Izvara taraphanI rAdhAkRSNana rahasyavAdane "samanvayAtmaka vicAra' kahe che. te ja zodha nathI, IzvaranI mAnava pratyenI zodha paNa che. rahasya- vastuone navI bhAtamAM lAve che. vizleSaNAtmaka vicAra vAdI abU yajhIda lakhe che, "meM 30 varSa sudhI Izvarane tarIke tene khaDomAM vahecavAne badale teone ekatrita kare ze. mane ema hatuM ke huM tene jhaMkhuM chuM, paNa nA, te che. A rIte te arthapUrNa samagratAmAM sAMkaLe che. te sarjanAmane paNa jhaMkhato hato." tmaka AMtaradazano, mananA UMDANamAM acetana vibhAgamAMthI jJAna ane samAjane rahasyavAdaH udbhavato ane bahAra Avato eka prakAra che.49 mAnavInA mULamAM "jhaMkhanA che. A "jhaMkhanA zAnI Ama rahasyavAdane prAyogika DahApaNa ane jJAna che te na samajAvAthI jemAMthI AnaMda maLe tevA dareka sthaLa tarIke, bauddhika AMtarajJAna ke nirAkAra ciMtana tarIke,
Page #527
--------------------------------------------------------------------------
________________ 510 divyatattva ke vastuonA atima sattne grahaNa karavA mananA prayatna tarIke, ci'tanAtmaka buddhi para AdhAra rAkhIne, samajanI dunyavI zreNInu parivataryaMna karatA AMtarajJAnanA pratipAdana tarIke ane vastuone vibhAgeAmAM vaheMcavAne badale tenu ekIkaraNa karIne, vastuone navI bhAtamAM ekatra karatAM samanvayayAtmaka vicAra tarIke rajU karavAnA prayatna karyo che. Atma rahasyavAda; Izvara rahasyavAda ane prakRti raheyavAda : rahasyavAdane ApaNe e prakAzamAM joyA : prema ane aikayanA tathA jJAna ane samajane. have ApaNe judA dRSTikANuthI tene bIjI rIte vicArIe teA tenAM traNa pAsAM cheH 1. Atma rahasyavAda 2. Izvara rahasyavAda 3. prakRti rahasyavAda. A traNeyane ekadama judAM pADI zakAya nahI'. ghaNIvAra te ekakhIjAmAM maLI jatA paNa jovA maLe che. 1. Atma-2hesyavAda. A prakAranA rahasyavAdanI anubhUti advaita 'mAM thAya che. veda ane upaniSadomAM Atma-rahasyavAdanAM darzana thAya che, jemake, pherazAvAsyamit sava" / sava" vik trA ada' vrahmAsmi / vagere. Atma rahasyavAdamAM, jagatamAM sarvatra AtmAnAM darzana thAya che ane jagata AtmAnA ja Avi kAra lAge che. jagata AtmAmAM anubhavAya che. A vivithatAmAM 'ekatA 'nI bhAvanA ane 'eka' mAM vividhatA anubhavAya che. narasiMhanA zabdomAM kahIe teA akhila brahmAMDamAM eka tuM zrIhari, jUjave rUpe anata bhAse', ke upaniSadanI vANI pAmvadusthAm / tathA paLa mRt viA mahudhA vanti ' / mAM A AtmarahasyavAda jovA maLe che. zakarAcAyanA devalAdvaitamAM pazu o ja rahesyavAda rahyo che. ekahArTa paNa AvA ja vicArA dharAve che. zakara ane ekahATa mAne che ke AtmarahasyavAda, Izvara rahasyavAda sAthe sa'kaLAyelA che. ane AtmAnI gUDhatA, anatatA, divyatA para bhAra mUke che. kha'ne AtmAne 'huM. ane jagatathI bhinna mAne che ane 'sva-jJAna"mAM tenA sAkSAtkArane mAne che. te AtmAne jANuvAmAM ane paramatattva sAthe ekatA pAmavAmAM mAne che, 50 " vizvanI asmitA ra. Idhara rahasyavAda mAnavI paramatattvane pAmavA jhaMkhe che tyAre te nivi zeSane pAme che. paraMtu ghaNIvAra te tene mUrta svarUpe paNa akhe che, ane pAme che. IzvararahasyavAdanA mULamAM jIvane amarala ke je Izvara che tyAM pAchA pharavAnu hoya che. manAvaijJAnika jIMga paNa jaNAve che; " AtmA, Izvara sAthe sabaMdha dharAvavAnI kAI zakayatA dharAve ja che, kaMIka evuM che je divya tattva sAthe sakaLAyeluM che, je ema na hAya tA bIjA sabadhA AvI zakayA na hata. A saMbadhita vyavahArane maneovaijJAnika arthAMmAM * divya kalpanAnAM mULatattvA' tarIke vaNu byA che. " 51 AtmarahasyavAdamAM nirAkAranI anubhUti mukhya che jyAre ahI sAkAranI bhAvanA mukhya che. mIrAM, suradAsa, narasiMha, tulasI tathA aneka satA, bhaktonA jIvanamAM A sAkAra svarUpanA rahasyavAdI anubhave jovA maLe che. rAmakRSNa paramaha`sanI kAlInI 'mA" tarIkenI pUjA ane tenI sAthenA mAnavIya vyavahAra, araviMda ghASane jelamAM kRSNanAM darzana thavAM, ceAgI kRSNaprema ane yazedAmAnA kRSNanAM dana viSenA sAkSAtkArApara AmAM gaNAvI zakAya. A rahasyavAdamAM paNa vibhinna vicArasaraNIo jevA maLe che. eka mata pramANe, ajanmA AtmA IzvaramAM maLI jAya che. tyAM vyaktitva ke khAhya jagata saMpUrNa ogaLI jAya che. bIjA mata pramANe, jIva ke AtmA IzvarathI sAya che ane te sahelAithI vaza karI zakAya che, jethI te Izvara mane che; chatAM te potAnuM vyaktitva choDatA nathI. te 'ekatha' ane 'parivartana' dvArA navu' ja astitva ane che. 3. prakRti-rahasyavAda AtmA ke Izvara prakRtimAM sarvAMvyApI che evI bhAvanAmAM A rahasyavAda rahelA che. prakRtimAM rahelu saudaya eka vya anubhUti karAvIne 'Ana'' janmAve che. A AnaMda sthULa AnaMda karatAM sUkSma hoya che. A danamAM prakRti eka samagra astitva tarIke anubhavAya che. hindI kavitAmAM chAyAvAda ane rahasyavAdanI sImA ekabIjAmAM bhaLelI jovA maLe che. naMdadulAre vAjapecI chAyAvAdanI vyAkhyA ApatAM kahe che;
Page #528
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 'mAnava athavA prakRti ke sUkSma kintu vyakta sauMdarya meM AdhyAmitra chAyA nA mAna mere vicAra se chAyAvArI ja saya mAnya vyAkhyA de khAtI hai'| 53 te| zrI rAmacaMdra zukala jaNAve che; chAyAvAda prakRti meM bhAnava jIvana kA pratibiMba dekhatA hai, rathayAt samasta sRSTi me kyAya AvyA che saura manuSya vyasta hai! liye chAyA manuSya nI ii, yajJa nI dI teNI nA sarjAtI hai macAvI nahIM| manvantarazya dardI rahatA hai 154 * A rahasyavAda aMgrejI kavitAmAM paNa jovA maLe che. jemake varlDsavanI paMkti H A motion and the Spirit that impels All thinking things, all objects of all thought, And rolls though all things. athavA zailInI A paktio-- That Light whose smile kindles the Universe, That beaty in which all things work and move.' rahasyavAdane hajI vadhu spaSTa samajavA mATe hajI bIjA vibhAgeA pADI zakIe. 1. sAdhanAtmaka rahasyavAda 2. kRtaka rahasyavAda (Pseudo mysticism ) 3. pretAtmA rahasyavAda. sAdhanAtmaka rahasyavAdamAM ApaNe vividha zArIrika ane mAnasika sAdhanAone gaNAvI zakIe. hayeAga, maneyAga, layayAga, khi uyAga, jayAga, bhaktiyAga, krama caiga, tema ja tAMtrika sAdhanAonI gupta kriyAo. A sAdhanA dvArA sAdhakane je anubhaveA thAya che te viziSTa ane bauddhika rIte na samajI zakAya tevA heAya che. A sAdhanAonI kriyA bhinna hovA chatAM paNa te badhAnI atima upalabdhio eka ja che - paramatattvanI prApti, mAkSa, nirvANu ke brahma sAthenI ekatA. nAtha sa'pradAyamAM gArakhanAM bhajanAmAM, lAkhA aAyaNa, ga`gAsatI, kakhIrasAheba, ravisAheba, bhANasAheba, mIrAM, narasiMhanAM bhajana, padomAM A rahasyavAdI abhivyakti jevA maLe che. 511 kRtaka rahasyavAda e Adhunika kavitAmAMthI niSpanna thatAM rahasyavAdI valaNAmAM jovA maLe che. Ave rahasyavAda *vinI svastha cittanI avasthAmAMthI nathI AvatA. kavie ghaNIvAra gAMjo, carasa, madya, ela. esa. DI. mArIjuAnA jevAM mAdaka dravyenA sevana pachI je mAnasika sthitimAM parivatanA thAya che tene kavitAmAM rajU kare che. AvI kavitAmAM ghaNIvAra an-aMtA, virodhAbhAsa, asa'kha'dhatA jovA maLe che. jyAre rahasyavAdanI vAta karIe chIe tyAre eka vadhu rahasyavAda vize kahevAnu mana thAya che. AvA rahasyavAdane * pretAtmA rahasyavAda ' kahI zakAya. jo ke gujarAtI kavitAmAM AvI kAI kavitAe nathI ane hAya tA mArI jANamAM nathI. chatAM paNa mArA anubhavamAM AvelA A banAva jarUra vismaya prere tevA hAIne aprastuta lAge chatAM paNa rajU karu chu. : paradezamAM ane ApaNA dezamAM pretAtmAne melAvavAnA ghaNA prayAgA thatA rahyA che. videzamAM teA tenI sasthAe cAle che. thiyeAsaoNphImAM A vidyA ghaNI jANItI che. pretA tmAne kheAlAvavAnI A vidyA pleceTanA nAmathI paNa oLakhAya che. A ple'ceTanA prayAge vakhate jIvAtmA Ave che te eka rahasyamaya khAkhata tA che ja, pazu keTalIkavAra AvA AtmAe kavitA paNa ApatA hoya che ! mArA mitra sAthe karelA tA. 20-2-72 nA roja ple'ceTanA prAga vakhate eka AtmAe nIcenI aMgrejI kavitA ApI che: Light has gone and shadows are stretched Far upon the woods clouds are Wreathing in giat's forms So hast than forgotten thy tryst With the Lord upon the banks Of the darkriver ? Heart is heavy and soul wants respite Penury of self makes your limbs powerless So hast than forgotten thy tryst With the Lord upon the banks of the dark river ? He wants thy fear and fatigue, Shame and penury, Will you linger and preserve
Page #529
--------------------------------------------------------------------------
________________ 512 vizvanI asmitA What he wants to receive deSTA, saMta, paramahaMsa, yogI, sUphI aneka rIte -tenA Upon the banks of the river dark ? sAdhanA pathane AdhAre oLakhIe chIe. brahmAMDa pAchaLa AvI to te AtmAe amane ghaNI kRtio ApI che. gUDha rIte chupAyelI zakti rahasyanI januM mULa banI rahe che. bhAratamAM A parama zaktinI khoja prAcIna kALathI aMtamAM ApaNe rahasyavAdanAM mukhya lakSaNe nIce mujaba jovA maLe che. e rIte rahasyanAM bIja ApaNA prAcIna tAravI zakIe. sAhitya vedomAM rahelAM jovA maLe che. temAM pUrNatA prApta rahasyavAdamAM AMtarajJAna ( Intuition )ne mahattava karelA AtmAoe sAkSAtkAra karyo hato tenI abhivyakti ApavAmAM Ave che. rahasyavAdI anubhUti avarNanIya hoya che. De. rAdhAkRSNana veda ane RSio vize jaNAve cheche. tene bauddhika rIte samajI zakAya nahIM. tene anubhava hinduonA dharmagraMtha je veda, te pUrNatAne pAmelA AtmA lAgaNI sAthe maLato Ave che. jo ke te lAgaNIne maLatA oe karelA sAkSAtkAronI noMdha rUpa che. paS hovA chatAM te jJAnanI avasthA che. te lAMbA samaya sudhI je dazyatattva che tenI dhAraNuM, anubhava IndriyagrAhya TakatI nathI. moTe bhAge te kSaNika hoya che. A avasthA bane tethI svAbhAvika rIte tenI jijJAsA rahe nahIM, paNa niSkriya hoya che. A anubhUti karanAra pitAnI IcchAthI jyAre e dazya padArthanI sattAmAM, tenI bahAra adazya nahIM paraMtu keI bIjI zaktithI pakaDAyelo hoya evuM anu tatvanI anubhUti thAya tyAre rahasya UbhuM thAya che. pUrNatA bhave che - A anubhavamAM dareka vastunI ekatAnuM sAtatya pAmelA AtmAone paramazaktine sparza ane tenI abhijovA maLe che. sarva "eka" mAM ane "eka" sarvamAM hoya vyakti rahasya banI rahe che. Ama, je vastu adazya banIne te anubhava thAya che. A anubhUtimAM samayane abhAva astitva dharAve che tyAre te rahasyamaya banI jAya. vaidika hoya che. dharma paNa evo ja che. temAM jIva, jagata ane Izvara A badhI paribhASAo, vibhAga dvArA rahasyavAda vize vizenuM ciMtana, anubhava ane abhivyaktimAM rahasyavAda saMpUrNa mAhitI maLI zake tema nathI. chatAM paNa rahasyavAda bharyo paDyo che. hindu dharmanA pAyAmAM vahetI strota parama vize prakAza pADe che ane tene svarUpa vize kaMIka khyAla cetanA sAthe ekarUpatA ane pUrNajJAna prApta karavAmAM Ape che. vaheto jovA maLe che. eTale ja te siDanI spensara "hindu vividha dharma, paMtha, saMpradAya, matamAM rahasyavAda. dharmanA kendramAM rahasyavAdIanubhavo rahelA che" ema jaNAvatAM hindu dharmane rahasyavAdI gaNAve che.paNa evI ja anubhUti sara vedamAM rahasyavAda. cAlarsa eliyaTane thAya che. te kahe che. "hindu dharma bIjA dharmo mAnavIne dazya padArthonA jJAnathI saMtoSa thayo nathI. karatAM AtmAnA jJAna ane IzvaranA anubhavane sparze che." tenI cetanA hajI vadhu ne vadhu jANavA, mANavA ane pAmavA Hinduism appeals to the soul's immediate IcchatI hatI, icache che. ane anaMtakALa sudhI Irachaze. knowledge and experience of God." 58 Indriyo dvArA anubhavAtAM satya karatAM hajI paNa kaMIka vidika kALamAM "paramatattva" ne jANavAnI ane te vizeSa rahyuM hovAnI zraddhA mAnavInI cetanAmAM paDI che ane vyaktamAM paNa vyApta che tevI anubhUti joI zakAya che. tethI ja tenI jijJAsA tene agamya, asIma, anaMta evA advitanI vicAraNuM rahasyamaya banI jAya che. eka ja sattA taravanI zodhamAM ghasaDI gaI je mAnavIoe te paramatatvane samaganuM niyamana kare ane e ja aneka rUpae vyakta thAya jAyuM, sAkSAtkAra karyo teomAMnA keTalAke te paramatatva ane chatAM tenAthI e tenuM astitva amaryAda, 5ra rahe che. vize kahyuM, bhASAmAM vadhumAM vadhu abhivyakti sAdhIne kahI tenuM svarUpa na hovA chatAM jJAna athavA bhAvanI sAdhanA zakAya te rIte kahyuM. chatAM, e tattava vize bhASAmAM pUre. dvArA teno anubhava thaI zake che. pUruM vyakta karavuM saze azakya jaNAyuM, ApaNe A veda ane upaniSadamAM bhAvAtmaka ane bauddhika bane parama, aMtima satano sAkSAtkAra karanArAone RSi, manISi, anubhUtienAM daSTAMte maLe che. Rgavedane puruSa, hiraNya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #530
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdabhagraMtha bhAga-ra gala ane nAradIya sUkata e paramatattvanI ekarUpatA jyApakatA ane gUDhatva darzAve che, RgavedanA maDaLa 10/ sUta 125 mAM abhRNu maharSi+nI putrI ' vAk ' brahma sAthe pAtAnI ekarUpatA vadhu ve che. temAM Adhunika rahasyavAdanA AbhAsa jovA maLe che.59 RgavedanA 10 mA ma`DaLanu nAradIya sUkta 60 jayAre A brahmAMDa na hatu tyAre je tattva hatuM tenuM varNana rahecavAdane pUrI rIte vyakta kare che. ApaNe A AkhA sUkatanu gujarAtI bhASAMtara joIe : te vakhate eTale mULa Arabha vakhate asata na hatuM. aMtirakSa na hatu. tema tenI pAra AveluM AkAza te paNa na hatuM. evI sthitimAM kANu kAne mATe chAI ne rahela' hatu? kAnA sukhane mATe? agAdha ane gahana pANI te vakhate kAI paNa ThekANe hatu. zuM? (1) te vakhate mRtyu - nAzavaMta dezya - sRSTi na hatI. ( bIjo) amRta eTale avinAzI nitya padArtha (A paNa na hatA. (tema ja ) rAtri ane divasanA bheda oLakhAya tevuM kAMI sAdhana paNa na hatuM. je hatuM te ekalu ja svadhAthI eTale pAtAthI evuM kAMIka pharakatuM hatuM. tenA karatAM khIjI' athavA tenAthI para evuM kAMI ja na hatu. (2) ( enA ) mananuM je reta eTale khIja prathama nIkaLyu te ja pahelAM kAma ( eTale sRSTi racavAnI icchA athavA pravRtti, zakti thayuM. jJAtA puruSoe pAtAnA hRdayamAM parIkSA karIne peAtAnI buddhithI nakkI kareluM che ke, A ja asat madhye eTale mULa parabrahmamAM satna eTale vinAzI dRzyasRSTinA prathama saMbadha che. (4) A enAM razmi ADAM paDayAM che. upara paNa hatAM, nIce paNa hatAM, temAMnA keTalAMka khIja nAkhanArAM 513 thayAM ane vadhIne mATAM pazu thayAM. enI zakti A tarapha vyApta thaI ane prabhAva pelI tarapha vyApta thayA. (5) A 'parama agama zaktinA sAkSAtkAra RSinA A zabdomAM vyakta thavA chatAM paNu gUDha ja rahe che. A asImane bhASA jevA sImita mAdhyamathI vyakta thaI zake ja nahIM. e RSie jANe ja che ke vANInA trIjo bhAga bheda)guhAhita che ane manuSya te vANInA cAtheA bhAga, alpAMza ja vyakta karI zake che. (R. 1/164/45) AvA A paramasatta 'nA sAkSAtkAra karyo pachI tene jANanArA aneka svarUpe varNave che. ' sat vijhA vasudhA yavRtti / (R. 1/164/46) AvI rahasyabharI vANIneA ApaNe vadhu dRSTAMtAthI paricaya meLavIe. ekarUpatA jhaMkhatA RSi te advaitabhAva mATe kahe che, sattA A vistAra zemAMthI AvyeA ke kayAMthI Avya te ( AnA karatAM) kANu vistArathI kahI zake tema che? kANu nizcayapUrvaka jANe che? devA paNa A satnI sRSTinA vistAra pachInA che, teA te tyAMthI prakaTa thaI te kANu jANI zake? (6) adhakAra hatA ( ane) AraMbhamAM e sa a'dhakArathI vyApta ane bhedAbheda rahita pANI hatu. Abhu eTale sarvavyApI brahma Ara'le ja tuccha evI khATI mAyA tethI AcchAdita hatuM--evuM je (kahevAya che) te mULa eka uta tvayA tanvA saMvade tatkAdAnvantarva raNe bhuvAni / 91 ( brahma ) je tapanA mahimAe karIne (pAchaLathI bIje huM kayAre A zarIrathI tenI stuti karIza ane kayAre hu te varaNu karavA yeAgyanA hRdayanI aMdara ekakAra thaI rUpe) prakaTa thayelu hatuM. (3) zakIza? satunA A vistAra jyAMthI thayA, athavA te nimita thayA, athavA na thayA, te parama AkAzamAM rahenAra A jagata je adhyakSa (hiraNyagarbha) te jANatA haze athavA na paNa jANatA hAya. ( te keNu kahI zake ? ) ( 7 ) A parama satyanA paricaya indriyA dvArA nathI thatA. e zAzvata satya mATe jAIe * AdhanA, aTale 4 tenI anubhUti mATe mA vANI ane Akha nakAmAM che. ( R. 10/71/4 ). e satyane jovA atacakSu joIe. e parama 'ne uSAnI jAti e ja vizva-vANInI mAtra akSara sUcanA khanI zake che (R. 3/55/1 ). ane e jyAti ja rUpe rUpe pratirUpa pAme che ane te rUpa jotAM ja aMta pUrNa thAya che,
Page #531
--------------------------------------------------------------------------
________________ 514 vizvanI asmitA Tv g ofsa ramUva tA kari rakSA 12 devAnI prArthanA tathA vibhinna prakAranA yajJonuM vidhAna vaLI. vadamAM mata vivAda saravALo (R. 3/7/1),63 vedomAM che. prAkRtika vastuomAM devI bhAvanA vyakta karavA mAtAnA garbhamAM saptavANIno praveza thaye, jevI ghaNI yajJa karAtA haze. keTalAka AvAM kAryomAM paNuM 2hasyavAda samasyAo (R 10/55/2), (10/117/1) rahelI che, jue che, kAraNa ke AvA padArtho pratyenI bhAvanAmAM rahasyAjene "brahmodya" kahe che.. nubhUti rahelI che. De. dAsaguptA ane "yAnIya rahasyavAda" jevuM navIna nAma Ape che. Do. dAsaguptA yajJanI be mukhya RgavedamAM ghaNA zabdo evA che jene judA judA vizeSatA darzAve che. eka, te "atIndriya gUDha zakti" che, je arthamAM upayoga thaye che. pariNAme e arthanI pAchaLa yomAM rahelI che. A zakti svIkRta mUrtadevone prabhAvita karI raheluM rahasya vadhu chatuM thAya che. vedamAM "Rta" zabada zake che. bIjI vizeSatA e che ke te tene satyane satyanA patha mATe vaparAya che. sUryane RtanuM ujajavaLa aMtima mULa srota mAne che, tathA tene kAryonA aparivartana mukha kahyuM che. temaja "uSA RtanA garbhamAM rahe che tema nIya nirdezaka paNa gaNe che. $5 zrI araviMda paNa kahe che paNa jaNAvyuM che. te bIjo zabda "aditi" anaMtanA ke "vaidika AryonI agni jevA de pratye prakaTa karelI arthamAM ane tethI ja rahasyamaya zaktinA upayoga mATe bhAvanA vastutaH kAI evI AdhyAtmika zaktino ja nirdeza vaparAya che. 64 kare che jene ApaNe atyaMta vyApaka ane vizvAtmaka paNa messasalara vedanA zabdonA artha vizenI je rajUAta kahI zakIe.' 67 je ke A rIte rahasyavAdI anubhUti kare che temAM mAtra bauddhika tattvanuM prAdhAnya hovAthI thatI ane jIvanamAM parivartana lAvIne vizvAtmaka sattA zabdonA mULa arthanI samajatI maryAdita banI jAya che. taraka preratI hoya to AvI bhAvanA vIkAravAmAM vAMdho vedanA zabdArthane samajavA mATe cetanAnuM UrvIkaraNa thavuM nathI. De. dAsaguptAnuM maMtavya, rahasyavAdane sImAnI bahAra jaIe, evI vikasita cetanAmAM ja e zabdonI pAchaLa laI jaI zake eTalo vyApaka banAvI de che. ApaNe tene rahelA pAragAmI arthane pAmI zakAya. AthI ja zrI araviMda rahasyavAdanI bhAvanAnA prAraMbhika rUpamAM ja svIkArI zakIe. zeSa sagavedanA devatAo, devIo ane zabdanI pAchaLa prakRtinA rahasyamaya jJAnane jANanArA loke pitAnI rahelI zakti sAthe cetanA dvArA eka sAthe che ane tenA sAdhanAne prakRti ane gUDhavANImAM vyakta karatA. grIsamAM artho Ape che. Ama chatAM paNa, vedanI vANI rahasyamaya eraphiyasa ane Ilyujhiniyana sAdhanA mArgo, misara ane ja rahe che. kAThyiAmAM dharmaguruonI gUDhavidyA ane maMtravidyAnuM svarUpa, vedamAM chapAyeluM jJAna pratIko dvArA rajU thayuM che. A IrAnano mAgI saMpradAya je rIte rahasyajJAnane jANanArA pratIkane guDhArtha ukelI zakIe to vedanA rahasya pAmavAnAM hatA tevI ja rIte bhAratamAM RSio hatA. teoe mAnava dvAra khUle. vedamAM aMgirasa RSi agninuM ja svarUpa che je cetanAnI pAchaLa rahelA agamya taravarUpa AtmAne jANyA divya saMka9pa zaktinuM pratIka che, (R. ma. 9. sa. 83). ane vizvanI pAchaLa eka sane anubhava karyo. A anutevI ja rIte "ge' zabda ti, jJAnanAM razimAno bhUtine geraupayoga na thAya te mATe tene sAMketika rIte vAcaka che. uSAne "javAM netrI' gAyone deranArI (R. 7 rajU karyo. 76/6) kahI che. "Indra' divyamAnasa rUpe vyakta thAya che. vedamAM rahasya chupAyeluM che e vAta e vakhatanA jyAre sUrya" parama satyano svAmI che. AnaMdavAcaka deva RSio jANatA hatA. vedanA zabdonA kharA artha dRSTAne soma" che. vedamAM devIo paNa Avo ja artha dharAve ja prApta thAya che. anya lekethI e maMtra pitAnA che. "mahI" ke "bhAratI" vizALatAmAMthI jAgatI vAphazakti rahasyane gopave che. vAmadeva RSi AvA zabdone nir che. "ilA satyanI vAkazakti che, je jIvana kAMtadarzana vAMti " guDha zabdo" kahe che. dIrghatamasa RSi kahe che: karAvI Ape che. satyamAMthI prApta thatI preraNAnI vAcaka "je mANasa e paramatattvane nathI jANato tene RcA zA "sarasvatI' te sahaja jJAnanI zakti "saramA" che. 45 upayoganI?" (R. 1164/39) Jain Education Intemational
Page #532
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 515 vedamAM rahasyanI cAvI rUpa zabda tapAsatAM emAM rahela e mana prajJAna cetanA ane dhati che, e ja saune rahasyavAda phuTa thAya che. ApaNe "ta" ane "aditi aMtaramAM tirUpa vikase che. zabda joyA. zrI araviMda Rtane "satya'nA arthamAM gaNAve yAdanA zivasaMkalpa maMtramAM mAnavInI brahmajijJAsA, che te vadhu sayogya lAge che. "agni" ne "hRdayamAM jAgRta thayelI tenI sAthe ekanI jhaMkhanA, rahasyabharI gatine mUrti svarUpa - saMka95zakti"--tAtura TUrdi kahyo che. tevI ja rIte sarasvatI ja Ape che. amUtanI e abhivyaktimAM rahasya chupAyeluM che. ne "satyavANInI preraka" tathA "sumatine jAgRta karanArI ke vicAranI vipula saMpattivALI" kahI saMbodhe che tyAre travedamAM eka ja tattva, hiraNyagarbha ke pajApati tyAM dhULa nadInI vAta te nathI ja. "ghatane artha ghI utpanna thavAnI ane temAMthI bhUmi ane AkAza dhAraNa ane jyoti baMne thAya che. dhI ne vRtArI prakAzamaya karavAnI vAta che. (R./10/212/1). vedamAM Indra, mitra, vicAra'thI saMbodhI che. "azva saMka9pazaktinuM pratIka che. varuNa, agni, suvarNa, yama, mAtarizvAna vagere vibhinna devatA kAjhAna kazya rAjaku (2/112) "jJAna tinI gAye paNa ekanAM ja svarUpa che. (R. 1/164/46). tathA eka jemAM AgaLa cAlatI hoya tevI zakti" evo artha ja ja tatva hAtha, paga, AMkha, mastakavALe puruSa che. pRthvIthI gya bane che. saMtAnonI prArthanA karatA RSiono "apaya" paNa te daza AgaLa vadhIne sthita rahyo che. (R. 10/9/1). mAnavacetanAmAM AdhyAtmika navajanmanuM pratIka che. eTale je kaMI che ke thaze te badhu puruSa ja che. (traka, 10/0/2). ja RSio agnine " ApaNe putra kahe che ne! tevI ja tevI ja rIte zukala yajuvedanI vAjasaneyI saMhitA rIte "saptanadI" ke "sahayahuvI" baLavAna pravAhono ullekha paNa aneka devatatvamAM A eka tavane nirdeza kare che. che e jaLastrotane "RtajJA (satyanA jANanArA) kahyA (vA. saM. 32/1). che. parAzara RSi kahe che ke virATa prANa "jalanA sadana'- A ekatAnI mAnyatA atharvavedamAM paNa pravAha rUpe mAM che. tyAre saptanadIno saMdarbha sthaLa nathI thato. vRtra, AvI che. skaMbha sUkta (kAMDa 10/sUkta 7)mAM ane ucchiSTa vRao. vala. paNi. dasyu ane temanA rAjAonAM nAmo dvArA (11/16) sUktomAM tenuM varNana che. te pUrNakAma, yuvA, satyano virodha karanArI zaktiono ja ullekha che 18 dhIra, svayaMbhU ane amRta che. AtmasvarUpa jANavAthI cAra vedomAMthI RvedamAM jeTaluM rahasyavAda bharyo che. mRtyumAMthI chUTI zakAya che. teTale anya vedomAM nathI jovA maLato. sAmaveda to tenA mAno maraH 44ma na =aa tArA 75 maMtro sivAya saMpUrNa vedamAM samAI jAya che. tvameva vidvAna 1 vimA garamAna magara guvAnanuM 72 yajurveda mananA svarUpane samaje che ane tenI gUDha zaktione AkhuM vizva tenuM ja ucchiSTa ke aMza che; yajjAgrato dUramupaiti deva tadu suptasya tathaivati / ucchiSTa nAma rUpa cocchiSTa loka aahitH| dUraGgama jyotiSAM jyotireka tanme manaH ziva sNklpmstu| ucchiSTa indriyAgnizca vizvamantaH samAhitam // 73 ( yaju.341) amRta ane mRtyu A manuSyamAM che. tenI nADIe manuSyanA aMtaramAM eka divya cetanAmaya mana che. A nADIe mahAsamudra UchaLe che, kaMpe che; te jAgRta ke nidrAvasthAmAM e dUra dUra pharatuM rahe che. A yatrAmRta ca mRtyuzca puruSedhi samAhate / -mana ja svatiomAM zreSTha ti che. e mana zubha samudo thaze nA kughi samAhita : 4 -saMka9pa thAo. ahIM mahAsamudranI anubhUti gUDha banI jAya che. tevI yat prajJAnabhuta ceto dhRtizca ja rIte ApaNI samakSa je pratyakSa che teno aMta nathI. yotintavRtta narg ApaNAmAM rahele prakAza, rasa aparimeya che, je guhAmAM (yaju. 34(3)1 nihita che; Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #533
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAka vizvanI asmitA , bhAviH nihita gu . 75 sAdhanA anAdikALathI cAlI AvI che. ane jayAre te. ane e rahasya vize jANavA RSio Atura rahyA che, abhivyakti pAme che tyAre rahasyavAda AvI jAya che.79 apAM tvA puSpa pRcchAmi yatra tan mAyayAhitam / 76 upaniSadanI vANI eTale rahasyanI vANI. brahma pite je rahasyapUrvaka tarI rahyuM che tevizvasalilanA padma vize . Asa ja rahasyamaya rahyuM che-vizAta vinAnAM vijJAnavijJAna tama! 80 je ema mAne che ke ame jANyuM che te ene jANavA IcchuM chuM. sRSTinA sauMdarya ane rahasya vize atharva jANatA nathI ane pote jANyuM che enI ene khabara nathI vedanA maMtro adbhuta che te mATe 13mA kAMDanuM sUkta juo. atharvaveda mAnavanI stuti kare che ane mAnava tathA teNe ja jANyuM che. paramatattava sAthenA saMbaMdha joDavA vizvadevatA cinmayarUpe upaniSadamAM sRSTinI utpatti vize ane tenI pahelAM mAnavImAM vasI rahyo hovAnuM jaNAve che, zAnuM astitva hatuM tenI vicAraNA jovA maLe che. upaniSadanA A manISione je anubhUti maLI che temAM virodhAbhAsa jaNAya. upaniSado : chatAM "paramatatva' vize, tene pAmI zakyA vize ane e vedanA rahasyavAdamAM parama tatva vizenA vicAraNA ane eka ja tattva anekarUpe vyakta thaI rahyuM che te aMge zaMkA anati maLe che. te upaniSadomAM vadhu spaSTa banIne UpasI nathI. ApaNe A utpatti pahelAMnI je vicAraNA che te Ave che. mAnavacetanA e paramatatvane jhaMkhe che ane tenI joIe. AmAM rahasyavAda rahelo joI zakAya che. sAthe akaya sAdhavA maLe che. Ama advaitanI bhAvanAmAM | mArA mitra sANItA A pahelAM asata ja hatuM. rahasya joI zakAya che. e "paramatattvane nirAkAra, brA, AtmA vagere aneka nAmathI tene ulekha thayo che. chAMde- sava samagra gANItA he saumya! A badhu pahelAM paniSadamAM madhuvidyA (adhyA. 3/pR. 243)mAM rahasya- sadu ja hatuM. te, brahadAraNyaka upaniSada "sarva mRtyuthI vAdanI pratIti thAya che. tevI ja rIte zAMDilyavidyAmAM paNa AcchAdita hatuM tema jaNAve che, naivaida vinA mANa brAne sarvavyApaka batAvatAM AtmAne nAnAmAM nAnA ane maju nivemavRtamarNIta 82 sarvathI moTo gaNAvatAM tenuM sthAna hRdayamAM darzAvyuM che mitrupaniSada A sarva ekalA tamoguNathI DhaMkAyeluM (3/3/1-5. 303).77 tema ja sAmApAsanA, prANe pAsanA jaNAve che. jyAre atareya umaniSada pahelAM A jagatane ane agnividyAmAM atIndriyagrAhyane IndriyagrAhya banAvavA eka mAtra AtmA rUpe gaNAve che.4 prayatna che. brahmano sAkSAtkAra hadayamAM thAya che evuM taitirIya upazrI premanArAyaNa zukala jaNAve che, "agnividyA, madhuvidyA niSadamAM jaNAvatAM kahyuM che-"ra 2 voraNa 3 sAmopAsanA. prANopAsanA vagere dvArA te atIndriyane tadinanAM pu mAmA: kUto jiimathaka 85 A hadayaindriyagrAhya banAvavAnI ceSTA mAnava jIvananI sarvathI tIvra mAM je AkAza che temAM A vizuddha prakAza svarUpa mane abhilASA rahI che. eTale brahmanI nirAkAratA khaMDita thavA maya puruSa (paramezvara ) rahe che e paramatava" rahasyamaya dIdhA vagara ja temAM sAkAratA sthApita karavAnI ceSTA heIne AnaMda svarUpa che, rahasyabhAvanAnuM mULa che." 78 yadvaitatsukRtama rse| vai saH 186 A rahasyapUrNa brahmane jANavA bhakta buddhi ane rAgA te je prasiddha sukRta (asata ) che te nizcaya rasa ja che. tmaka bhAvanA dvArA brahmakya Irache che, eTale tenI sAdhanA A rasane pAmIne puruSa AnaMdayukta thaI jAya che. be vibhAgamAM vaheMcAI jAya che. 1. potAmAM 2. pitAnI bahAra. A rIte AMtarika ane bAhya sAdhanA svarUpamAM Ama parabrahmanuM svarUpa ane tene vyakitanI cetanA pitAne pUrNa banavuM ane pUNemAM potAno vilaya karavo sAthe saMbaMdha sthApita thAya che. vetAzvara upaniSadamAM paDe che. prakriyA bhinna hovA chatAM sAdhya eka ja che. A kahyuM che, Jain Education Intemational
Page #534
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 aNoraNIyAnmahato mahIyAnmAtmA guhAyAM nihito'sya santAH 87 e aNuthI paNu aNu ane mahAnathI mahAna AtmA A jIvanA aMtaHkaraNamAM sthita che. A prakAzita brahma vize kaTha ane muMDaka upaniSado jaNAve che, na tatra sUryo bhAti na candra tAraka nemA vidyuto bhAnti yutADayanni, tameya mAntamanumAnti sa` tasya mAlA samiya vibhAti // 88 tyAM sUrya prakAzita thatA nathI. candra ke tArA prakAzatA nathI, ke nathI vIjaLI camakatI. teA A agni tA kathAMthI ja prakAzita thaI zake? A badhAM tenAM prakAzita thavAthI prakAzavAna thAya che. tenA tejathI ja A badhuM prakAzita che. dhyAnanI siddhi mATe savitAne prAthavAmAM Ave che, ( zvetA. upa. 2,3), tevI ja rIte paramAtmAnA sAkSAtkAra mATe kaThopaniSada jaNAve che ke ' buddhimAna sAdhake vANI vagere sa* indriyAnA manamAM, manane buddhimAM, buddhine mahat tattvamAM ane mahA paramAtmAmAM laya karavA' ema kahe che. ( kaTha, 1,3). ahI vANI, mana, buddhi, mahat vagere badhAM ja sUkSma, agama tattvA che. vaLI prANAtmAmAM sUryaMne utkraya ane asta thAya che tyAM sava devatA rahelA che. A e ja brahma che (kaTha,2,1,9) ane sa'sAranuM Urdhva azvatthatuM rUpaka rahasyapUrNa che. (kaTha, 2,3,1 )& muMDakopaniSada agnihotrIne indra pAse pahAMcADavAnI vAta kare che, tyAM te sAdhanA gUDhArtha dharAve che. A agnihAtrInI sAta jihvA gaNAvI che 'agniAtrInI AhUtiA sUryanAM kiraNu khanIne jyAM devatAone eka mAtra svAmI indra rahe che tyAM pahoMcADI de che, Iza upaniSadanA RSinI anubhUti e paramatattva sAthe pUNu ekatA sAdhe che ane pherAvAmitram lam gAI UThe che. te kahe che; 'satya svarUpa paramAtmAnuM mULa jyotimaya rUpa sUryamaMDaLa rUpa pAtrathI DhaMkAyelu che.' A kiraNA dUra karavA prArthanA kare che, Aditya maDaLamAM rahelA je A puruSa che te huM ja chuM. '91 mAM e paramAtmA sAthe akava ane abhinnatA anubhave che. 517 upaniSadomAM brahma ane jagata, AtmA ane paramAtmAnu ciMtana jovA maLe che. vaidika kALa karatAM ahIM AtmAnA paramAtmA sAthenA advaitanI sAdhanA jovA maLe che. e advaitane prApta thayelAonA anubhave jyAre vyakta thAya che tyAre te gUDha banI rahe che. ahI. rAmacandra zuklanu maMtavya sarakhAvavA jevuM che. e kahe che, upaniSadezamAM brahma ane jagata, AtmA ane paramAtmAnA sa'baMdhamAM keTalAya matA che. te kAvyagraMthA nathI. temAM ahI tahI je je kAvyanu rUpa maLe che, te krarmAMkAMDa, dAAEnika ci'tana, sAMpradAyika guptasAdhanA, maMtra, taMtra, jAdu jevI ghaNI khAmatAmAM vI'TaLAyelu chella rAmacandra zukala upaniSadomAM je rahasya che tene bIjI ghaNI khAkhatA sAthe bheLavI Ape che. paraMtu upa niSadamAM vividha sAdhanAe hovA chatAM paNa tenuM aMtima sthAna paramAtmA-brahma sAthe advaita sAdhavuM te che. ane enI prApti pachI tenI abhivyakita gUDha manI jAya che. vaLI uparanI vAtamAM zrI rAmacandra upaniSadamAM zuddha kAvya zeAdhavAnI vAtane ja vadhu mahattva Ape che. AtmAmAM paramAtmAnA sAkSAtkAra e ja upaniSadonuM rahasya che. sI. epha. enDrujha hindu dharmanA hArda sudhI UMDA Utare che tyAre teo khAlI UThe cheH Then I went in to the heart of India, I found the whole emphasis to be laid on the realisation of God within the Soul. '< purANA vaidika sAhitya ane upaniSadonA jJAnane saraLa rIte rajU karavA dRSTAMtA dvArA samajAve che. purANA e rIte dRSTAMtAnI sAthe itihAsane paNa rajU kare che. jo ke temAM keTalIka mAtA zuddha itihAsa nathI paNa itihAsanA avazeSA jarUra temAM paDathA che. veda, upaniSadanI kathAone rajU karatAM dRSTAMtAmAM pazu rahasyavAda joI zakAya che. vedAmAM gUDha rIte sakaLAyelA jJAnane upaniSadamAM vadhu spaSTa rIte mUkavAmAM AvyuM che ane tyAra pachI temAMthI ja vadhu UMDANumarI sAdhanAo jevI ke ceAga, bhakti, jJAnayeAga, taMtra vagere vikasita thayAM che. A sAdhanAe ATalI badhI cAkkasa hovA chatAM temAM paNa ' paramatattva' ane sAdhanAnAM sUkSma sopAnAmAM rahasyavAda raheaA che. rovadhama zaivadharmAMnAM mULa RgvedanA rudranI pUjA sudhI paheAMcelAM jovA maLe che. zavapUjA vize maheM-jo-daDA tathA harappAnA
Page #535
--------------------------------------------------------------------------
________________ 518 vizvanI asmitA avaze nakakara vigate Ape che. I.sa. 381ne eka pati-zivane, pazu ane jagata banemAM vyApaka mAnazilAlekha matharAnA saMgrahasthAnamAM paDelA zivataMbha upara vAmAM Ave che. pAza ane pazathI 52, pati ane zakti che. kotarelo che. temAM be zivaliMganI pratiSThA karyAnI nedha zakti irachA, jJAna ane kriyAtmaka che. zakitathI pati abhinna che.94 kaniSka (I.sa. 78 thI 123) nA sikkA upara catura che. pati ziva saccidAnaMda che. e puruSa, strI ke napuMsaka bhuMja zivamati kotarelI che. I.sa. pUrva pahelI zatAbdInA nathI. brahmA, viSNu ke rudra nathI, mAtra brahmatattava che.98 pAzathI bhITA tathA guDamalamanAM zivaliMga vize mAhitI maLe che. mukata thavA zivanA anugrahanI jarUra che ane tene mATe keDephisa bIje (I.sa. 45 thI 78) potAnA sikkA upara gurunI jarUra che. gurune zivanA avatAra gaNavAmAM Ave pitAne mAhezvara kahe che.... Ama jANI zakAya che ke ziva- che. 69 ahIM ziva ane zakita vize tathA jIva ane jagatapUjA I.sa. pUrvathI pracalita hatI. nI vicAradhArAmAM rahasyavAdI prakiyA samAyelI joI zakAya che. paramaziva sAthe ekarUpa thavAnI A dhArAmAM gujarAtanA rudradAma, rudrasiMha vagere kSatrapa rAjAonAM sAdhanAtmaka rahasyavAda" Avela che. nAmamAM "rudra" zabda Ave che, tethI te rudranA upAsake hovAno saMbhava che. valabhI rAjAo (I.sa. 509 thI have gujarAtI sAhityamAM zivabhakita jovA maLe che te 766) no moTo bhAga mAhezvara hato. i Isa. 10 thI joIe. sau prathama gujarAtanI saMskRta kavionI noMdha laI e. 14 mAM sikA sudhI gujarAtamAM ziva pAzupata dharmane ghaNe hAlAranA zaMkaralAla mAhezvare (saM. 1899-1973) saMskRtapracAra hato tevuM solaMkI vaMzanA puSkaLa lekho uparathI mAM aneka graMtha racyA che. durgAzaMkara zAstrI jaNAve che ke kharekhara zivadharmanI asara kahevAya evuM jUnuM gujarAtI jaNAya che. somanAthamAM pAzupata matane eka moTo maTha sAhitya mane to virala jaNAya che. 100 hato. Ama paramazeva rudradAmAM (I.sa. 130-150) tathA tenA jUnAgaDhanA lekha (E.PIndia Vall pp39-40) gujarAtI kaviomAM zivadharmanI asara nIce AvelA uparathI kahI zakAya ke gujarAtamAM ziva saMpradAya e zatakamAM kaviomAM bhAlaNa (vi.saM. 1495-1570) "zivabhIlaDIpravezyo haze. zivadharma pAchaLathI pAzupata, ziva, kAruka saMvAda' gujarAtImAM prathama zivapreraka kAvya gaNAvI zakAya. siddhAMta ane kApAlika evA cAra saMpradAyamAM vibhakata ke bhAlaNa rAmabhakata hatA e jANItuM che.101 nAkara (saM. thayo hato. AThamAthI teramA zataka sudhImAM AmAMthI navIna -1606-1686) nuM "ziva vivAha' murAri (saM. 1675) saMpradAya paNa vadhyA. zivapurANa parathI Izvara vivAha race che, te premAnaMdane samakAlIna ratnazva mahimna stotranuM bhASAMtara kare che. vAsahave ApaNe TUMkamAM ziva siddhAMta joI e. zaiva siddhAMta vaDanA kALidAse (saM. 1770-80) IzvaravivAha temaja vaitavAdI che. temAM 36 to svIkAravAmAM Ave che. keTalAka kriyA, va , Telaki zivAnaMda kavi (saM. 1800 ) ziva stutinAM pade lakhe hada to jaNAve che. A 36 to mAyAmAMthI nIkaLe che. A che. A che tiyANAnA hiTasa / 2 che. kutiyANAnA haridAsa (saM. 1830) IzvaravivAha ziva siddhAMtamAM jAti pazu ane pAza e traNe padArtho svI- race che. janAgaDhanA dIvAna raNachoDajI (saM. 1824-1997) kArAyA che. pAzanA traNa bheda paDe che: mAyA, zuLa ane vrajabhASAmAM ziva rahasyanuM bhASAMtara tathA zivagItA gujarAtIkama. mAyAnA be bheda che : zuddhamAyA. azuddhamAyA. pazunA mAM lakhe che. traNa bheda che: vijJAnIkala, pralayAkala ane sakala. AmAM A uparathI eTaluM spaSTa kahI zakAya ke gujarAtI vijJAnAkalano saMbaMdha zuddha mAyA sAthe che. A jIve kavitA sAhityamAM zivabhakitanI asara ghaNI ochI jevA Izvara keTinA che. tenA mahezvara sadAziva, bindu ane nAda maLe che. evA cAra bheda che. bindu ane nAda, ziva ane zakti kahevAya che. pralayakala che paNa nirguNa che. sakala jemAM zAkta saMpradAya brahmathI mAMDIne halakA cha sudhI sakala che AvI jAya zAkata saMpradAyanAM mULa zivadharma ane tyAMthI RvedanA rudra sudhI saMkaLAyelAM jovA maLe che. Ama chatAM zakitanI Jain Education Intemational
Page #536
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 519 nathI. upAsanA AryonI nathI. ApeMtara prajAnI che. taMtramata brAhmaNe ane vimarzarUpa tare che. jyAre prakAza ke jJAnane prAdhAnya dvArA zakadezamAMthI Avyo hovAnuM zrI haraprasAda zAstrI nedhe ApavAmAM Ave tyAre upAsaka ziva kahevAya. vimarza ke che102 kriyAne prAdhAnya ApavAmAM Ave tyAre te zAkta kahevAya. Rgavedano rUdra athavavedamAM pazupati' bane che. tenI baMne 36 tane svIkAre che. adhikArabhedanI avasthA, saMkhyA 10nI thAya che ane mahAdeva" nAma dhAraNa kare sarakhI che. advaitabhAva sarakhe che. taMtramArga ane vegacaryA 103 prathama vakhata kagaNu ane zukala yajurvedanAM be sUkato paNa sarakhAM che. ziva upadezaka ane zakti ziSyA bane che "cumbakama" ane "zatarudriIya" che. ahIM "cumbaka hema". tyAre taMtrazAstra AgamanuM rUpa le che. zakti upadeSTA ane mAM strI devatA "ambikA" no ullekha che. je rUdranI bahena ziva ziSya bane che tyAre taMtrazAstra nigamanuM rUpa le che. che. 14 himAlayamAM rahenArI keI Ayetara jAti A devane che ane zAkto kevalyamokSane mAnatA nathI. pUjatI hatI ane AryAe tene svIkArI.105 vaidika kALamAM saurASTramAM azoka pachI mahAkSatrapa castanuM rAjya kayAMya devatA vizeno svataMtra, viziSTa pUjAno ullekha thayuM tyArathI ziva, zAktamatanI prabaLa asara A bhUmimAM AvI hoya evuM lAge che. beIsa ( Stobaios) uttaravaidika zaivadharmamAM "liMgapUjA' astitvamAM Ave aradesAnIsa (Bardesanes)nA lakhANane AdhAre jaNAve che. yajurvedamAM rudra sAthe strI devatAno ullekha che. te parathI che ke hindustAnamAM ghaNAM maMdire guphAmAM hoya che. teNe svataMtra rUpe zakti tarIke svIkArAya che.106 'liMgapUjA' jana- eka pavatanI gakAmAM ardhanArIzvaranI dazathI bAra nendriyanI pUjAnA arthamAM ja thatI hatI.107 liMgapUjA 8 vaMtanI mUtino ullekha karyo che. A lakhANuthI sAbita Ayetara sAdhanA che. prAcIna bebilona, misara, jApAna, thAya che ke pazcima hindanA pradezamAM ziva-zaktinI upAsanA grIsa, kresI, asiriyA, araba, IrAna, mesemiyA, IjI. I.sa. pahelI-bIjI sadImAM vyApaka hatI. zirohI rAjyanA vina samudra kAMTho vageremAM liMgapUjA pracalita hatI ane tAbAmAM piMDavArA relave sTezana pAse nAnA DuMgaranA gaDha pazcima eziyA tenuM mukhya kendra gaNAtuM.8 Aryo bhArata upara khImela mAtAnuM maMdira che. "khImela" zabda mAM siMdhutaTe AvyA (I.sa. pU. 2500) ane pachI kSemAryA" no apabhraMza che. tyAM I.sa. 625no zilAlekha manAya sAthe mizraNa thatAM anAryonI A sAdhanA pitAmAM che jemAM zremAryAnuM maMdira baMdhAvyAno ulalekha che. AtmasAta karI ane sAdhanAno dRSTikoNa samULage pariva- genI tevI ja rIte I.sa. 746 mAM valabhIpura paDayuM tyAre lIlAtita karI nAkhyo tathA liMgapUjAne nirguNanuM pratIka banAvI ditya rAjAnI rANI aMbAbhavAnInI yAtrAe gayAM hatAM ra.109 siMdhutaTamAM mohe-jo-daDomAMthI maLelA puruSa teno ullekha maLe che. gujarAtanAM zAktapIThAmAM mukhya devatA tathA tenI sAthe upAsanAdevIne saMbaMdha ApaNu aMbikApITha ArAsaramAM, kAlIpITha pAvAgaDha tathA giranAragAyanA rudra ane tenI bahena akhikAne saMbaMdha paraspara mAM che. saurASTramAM prabhAsakSetra, piMDatAraka kSetra, kolagiripITha kanya sAdhatAM rudrapatnInA rUpamAM strInI upAsanA svataMtra atyAre te koyalA nAma, prasiddha harasiddhi devI pirabaMdara zakti tarIke thaI je pAchaLathI zAkta athavA tAMtrikamata pAse. kacchamAM AzApurI, bhUjathI thoDe dUra rudrANI, ekhotarIke vikasita banI.110 maMDaLanA beTamAM abhayamAtAnuM pITha, AraMbhaDAmAM lUNuM gujarAtamAM zAkta saMpradAyanuM astitva ghaNuM prAcIna mAtA, dvArakAmAM rukimaNI. candrabhAgA ane bhadrakAlI pITha, che. buddhanI pahelAMno ItihAsa ApaNI pAse saMpUrNa nathI. kAlAvaDamAM zItaLAmAtA, haLavadamAM suMdarI pITha, pATaNachatAM, kRpaNe saurASTramAM dvArakAnA okhAmaMDaLamAM nivAsa karyo vAvanA DuMgaramAM khatrIonI kuLadevI mAtRmAtA, bhAvanagara) tyArathI A ziva ane zAkta saMpradAya A bhUmimAM praveza pAse kheDiyAra, AbumAM aMbikApI, narmadAkSetre anasUyAhovAnuM anumAna narmadAzaMkara mahetA kare che. kSetra ane cUMvALamAM bahucarAjI che. ze ane zAktonA siddhAMtamAM phera jaNAtuM nathI. ribaMdara purAtatva maMDaLanA amArA pravAsa daramiyAna ziva ane zakti avinAbhAva saMbaMdhathI joDAyelAM prakAza ame jUnAgaDha jillAnA divAsA gAme zAktonuM paththaramAM Jain Education Intemational
Page #537
--------------------------------------------------------------------------
________________ 520 vizvanI asmitA kotareluM cakra joyuM hatuM. 5ththaranA cAra khUNe kRta, baLada, saMbaMdha che ane zaktinuM prasAraNa rekhA vaDe thAya che. A ziyALa, bakarAnAM mukha che ane vacce yoni tathA cakra traNe rekhAvaDe utpanna thatA trikoNane 'tripurabIja' kahe katarelAM che. ahI bauddha tema ja jaina avazenI sAthe ziva che. temAM " aba'mAM raudrIzakti ane rudra paraSa, "baka'. avazeSo paNa jovA maLyA che. 112 Ama zAkta saMpradAyanI mAM jayeSThAzakti ane brahmApuruSa tathA "bA" mAM vAmAasara ghaNA vakhatathI ane Aje paNa rAmadevapIranA pATamAM, zakti ane viSNupuruSa evAM joDakAM thAya che. joke A ziva-zaktinA pATamAM A saMpradAyanA avazeSo kaMIka judI vastu vicAra rUpaka mAtra che. pahelA joDakAmAM jJAna zaktinuM rIte jaLavAI rahyA che. 113 prAdhAnya, saMhArakarma agniti ane tame guNa, bIjA ApaNe zAktonI vidyA vize TUMkamAM jaIza. zAkto, jeDakAmAM IcchAzaktinuM prAdhAnya, utpattikarma, soma jyoti zaktine mukhya ane Adi gaNe che. A zakti cinmaya ane rajoguNa, trIjA joDakAmAM kriyAzakitanuM prAdhAnya, pAlana ane AnaMdasvarUpa che ane te madhya AnaMdaghana cetanAmAMthI karma, sUryajAti ane sattvaguNa. traNa rekhAo prakaTa thAya che. madhyakendrane parabiMdu kahe che. A rIte kAryabiMdumAMthI traNa avAntara zaktiono temAMthI traNa nAnAM biMdue prakaTe che. A traNa biMduo tathA purUSono AvirbhAva, traNa prakAranAM karma traNa prakAranI jJAna, kriyA ane IcchAzaktinAM traNa aparabiMdue che. prakAzaka tio ane traNa prakAranA guNe vyakta thAya cidAkAzamAM A traNe biMdune joDate sabiMdu trikoNe prakaTa che. e traNa traNa vastuo para eka ja parabiMdu che je thAya che. AnI AkRti darIe te nIce mujaba yaMtra 'tripurAo" kahevAya che. AthI A yaMtra zakitanuM parama bane che. rahasya sUcaka gaNAya che. 114 keNune saMskRtamAM ni kahe che. paNa A zakitabIja puruSa, strI ke napuMsaka nathI. A zaktitattvanA bIjamAMthI praNaya ke zivatattvAtmaka nAdanA. bha vaDe "akArAdi varNo vagere sacetana prANa race che. A racanAnI zakti prANImAM aMtargata hoya che. tene rasabiMdu kuMDalinI kahe che. za-aparabiMdu zAkta saMpradAyanI A vicArasaraNImAM utpatti, sthiti jAha -lIja ane laya tathA parama zakti vize je khyAla jovA maLe che te ane tenI anubhUti- A badhuM gUDha banI jAya che. A kriyAo paNa khUba gupta rAkhavAmAM Ave che. eTale A yaMtramAM parabiMdune zUnyanI saMjJA ApI che. A gujarAtamAM pracalita thayelA A saMpradAyanI asara lokonA zanyabiMdu mahAkAlInI kalAvaDe ahaMbhAvathI chUTuM paDI kaMIka sAmAjika, vyAvahArika ane mAnasika kSetro para paDI che pitAnuM svarUpa kaLI zake tevA UgatA bhAvavALuM thAya ane eka navuM saMskRtinuM rUpa lIdhuM che. A saMskAre A tyAre sabiMdu-vartuLa bane che. A sabiMdu-vartuLa kAryabiMdu saMpradAyamAM thayelA tathA paMtha jevA bIjA vAmamAgI gaNAya che ane tene "kAlI' saMjJA ApI che. tenuM bIjuM sAdhuo ke rAmadevapIranA pATane anusaratA bhakta, sAdhakomAM nAma "AghA" ke "vidyArAzI" che. kAryabiMdumAMthI traNa paDayA ane tenAM bhajananI gUDha vANImAM A badhAM guptapariNAmo pragaTa thAya che: 1. aparabiMdu. 2. nAda. 3. to kaMIka UtarI AvyAM che. gujarAtInAM, temAMye khAsa bIja, AmAM aparabiMdu caitanyamaya, nAda jaDAjaDa ane te saurASTranAM bhajanamAM je AvI rahasyamaya vANuM che te bIja jaDa che. aparabiMdunuM bIjuM nAma zabdabrahma che. AvA ja keI paramatatvanI pratIka banIne AvI che. A uparanA citramAM joIe te "a" ne aparabiMdu, "barane saMpradAyanI asare gujarAtanA mAtAjInA garabAo, nAda ane "kIne bIja kahIe te e traNene paraspara garabIo tathA rAsamAM zakitanA guNagAna rUpe avatarI Jain Education Intemational
Page #538
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 para1 che. zrI narmadAzaMkara mahetA AvA zaktinA upAsaka dareka darzananA ciMtanane svIkAravAnI sAthe bhakitayukta kaviomAM nAthabhavAna (I.sa. 1681-1800), valalabha saguNe pAsanAne svIkAra thaye che. saguNe pAsanA ke ziva, ghaLA (I.sa. 1640-1751) kavi bAla (I.sa. 1858- viSNu, zakti, rAma, kRSNa vagerene svIkArIne bhaktimArga 1898) vagere nedhe che. 115 bIja dharma ke rAmadevapIra cAlu rAkhyo. tenI sAthe nirguNa upAsanA-jJAnamArga-paNa ke moTApaMthanA bhANe luvANA, mArkaDeya RSi, saravaNuM vaheto rahyo. nirguNa upAsanAmAM dArzanika matamatAMtara jevA bhaktonI bhakti-racanAomAM A saMpradAyanI vadhatI rahyA che. vaidika dharmamAM karmakAMDa vadhatAM tenI jagyAe bauddha ochI asaro jovA maLe che. A sAdhanAne paNa "sAdhanA- dharmano vikAsa ane prabhAva vadhyAM. bauddhadharma paNa zaMkarAtmaka-2hasyavAda" gaNAvIzu te asthAne nathI. cArya dvArA (saM. 845) uracheda pAmya ane vaidika dhama jaina dharma punarjIvita bane. bhAratIya vega ane bauddha dharmamAM sAdhanAnI ghaNI rIto bauddhadharmamAM strIne dIkSA apAtAM tenA anuyAyIomAM AvA maLe che. AmAM yoga ane bauddhadharmamAM taMtramArga lAMbe gALe vikRtio AvI. vAyAnI zAkhA A bIbhatsatAmAM pravezela jovA maLe che. jenadharma IzvaravAdI nathI paNa khUMcI gaI. tAMtriko, kApAlikA, kelanA saMparkathI viruddha tIrtha karavAdI che. janadharmamAM mukhya ahiMsAne sthAna IzvaranI kalpanA paNa karI lIdhI. vajIyAnamatamAM vAmAcAra ApIne eka zuddha AcaraNavALo dharma banAvyuM che. chatAM carama kakSAe pahoMcyo. te bihArathI mAMDI AsAma sudhI tio tAMtrika upAsanA karatA hatA. jaina zAsanamAM phelAye ane e badhA "siddha' kahevAtA. A 84 siddha A zaktinI tAMtrika bhakti ane upAsanA AvyAM che. prasiddha che. siddhonuM astitva I. sa. nI 7mI sadImAM maLe jana zAsanamAM tIrthakarane lagatA dhyAna yoganuM vidhAna che. harSa (saM. 705)nA Azrita bAhubaTTanI "kAdambarI' che. te thAnanA mukhya be vibhAga che. 1. madhyAna nA nAyakane eka siddhAyatanamAM mahAtAnuM darzana 2 zukaladhyAna. temAM dharmadhyAnanA vaLI cAra vibhAgo thAya che. bANunA 'harSa carita'mAM camatkArapUrNa siddhi bharavAcAryane ulekha jovA maLe paDe che. 1. piMDastha 2, padastha 3. rUpastha 4. 3pavajita. mATe che. -yAnanuM AlaMbana piMDamAM hoya tene piMDathu dhyAna rAjazekhare "kapUra maMjarI'mAM bharavAnaMda nAmanA siddhane kahe che. piMDathu dhyAnamAM pitAnA AtmAne ane satata samAveza karyo che. vinayataSa bhaTTAcArya siddhAmAM prAcIna dhyAna karanArane maMtra maMDaLanI halakI zaktio, zAkinI gati gaNAtA sojavAno samaya saM. 690 mAnya che. vikramanI Adi kSudra yoginIo bAdha karI zakatI nathI. temaja 1mI sadImAM siddho camakakSAe pahoMce che. bihAranA hiMsa svabhAvanAM prANIo tenI najIka AvIne UbhAM nAlaMdA ane vikramazIlA vidyApIThe tenA mukhya sthAne hatAM. hoya to staMbhita thaI UbhAM rahe che. 116 padastha varganA akhatyAra khilajIe A sthAnano nAza karyo tyAre te chUTA dhyAnamAM hindu yoganA naTacaka vedhanI paddhati pramANe chavAyA thaI gayA. moTAbhAganA bheTa vagere anya dezomAM varNamayI devatAnuM ciMtana hoya che. A rIte ahaMta deva cAlyA gayA.118 sAthe ekIbhAva anubhavI zakAya che. 17 bauddhadharmanA be phAMTA paDe che. hInayAna ane mahAyAna. bauddhadharma emAM mahAyAna zAkhAmAM amItAbha buddhanI upAsanA zarU | vedo ane upaniSadomAM advaita vicArasaraNI tathA thAya che. tenI sAthe ja rahasyavAdanI paNa zarUAta thAya che. tenI rahasyabhAvanA joI. Ane lIdhe ja tattvaciMtanamAM bauddhadharmamAM mahAyAna zAkhA tAMtrika che. prAcIna mahAyAnanirAkAra brahmanI upAsanAno vikAsa thayo. paNa veda ane mAMthI maMtrayAna, vAyAna, sahajayAna ane kAlacakrayAna paMthe vedAMtamAM sAthosAtha saguNa upAsanA che. sAmAnya leke udabhavyA. zrI haraprasAda zAstrI maMtrayAna pachI vajApAna ane mATe nirAkAra brAnI upAsanA ane samajaNa ghaNI kaThaNa tyArabAda kAlacakrayAna thayAnuM mAne banI rahe. tethI saguNopAsanA anivArya banI. eTale ja samakAlIna che. Jain Education Intemational
Page #539
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA kayAMka hajI paNa maLe che.120 UMca-nIca varNanI strI sAthe madyapAna ane aneka prakAranAM khIbhatsa vidhAnA sAdha nAnAM aMgA gaNAtAM. siddhi mATe strInu sevana Avazyaka manAtu'. strIne zakti, ceginI ke mahAmudrA kahetA hatA. [sAMketika bhASAmAM dehanI nADIone ce ginI'thI oLakhe auddhanA tAMtrikamatamAM pAMcadhyAnI khuddha ane tenI zakti che. ] pataMjalinI jema sAdhanAmAM samAdhine carama lakSya mAnatA. AnI sAthe edhisattvanI bhAvanA karavAmAM AvI che. vA yAnamAM ' mahAsukhavAda' pracalita thayA. sahajayAnInA mate sahajAvasthAnI prApti ja pUNa siddha che. nirvANu eTale ja " mahAsukha ", " mahAmudA-sAkSAtkAra. " nirvANu e pratyekanA nija svabhAva che. svabhAvathI ja badhAM karmo thAya che evI samajaNu te ja 'jJAnamudrA'. A avasthA prApta karavA eka mAtra upAya guru upadeza che. 'mahAsukha'nI prApti uSNISakamalamAM thAya che. tyAM paheAMcavA sAdhanA dvArA khiMdusiddhi' meLavavI paDe che. 522 bauddhadhama mAM tAMtrika kriyAo hovAthI rahasyavAda che paNa kAvyAtmaka keTie pahoMcyA nathI. je che te vyavahArika sAdhanA ane AMtiraka sUkSma tattvAnA nirdeza mATe vaparAya che, athavA sAMketika banIne gUDha banI gayA che. ApaNe tenI sAdhanA TUMkamAM joI e. sahajayAnI gaNu vAmazaktine 'lalanA' ane dakSiNAzaktine 'rasanA 'thI oLakhe che. te e vacce avarudha rahe che te 'avadhUtI ' 'prajJA ' ane ' upAya'nA AliMganathI madhyamAga khUlI jAya che. lalanA ane rasanA avadhUtinAM ja azuddha rUpA che. vizuddha 'avadhUtI' ne ja 'DAmbI ' kahe che. taMtramAM je sthAna ziva ane zaktinu' te ja sthAna bauddhasAhityamAM 'zUnyatA' ane 'karuNA'nu milana ke vajA sAthe kramalanA sa'ghaTananuM che, taMtranA madhyamAM A milana samajAvavA e trikANu-UvI ane adhamukha--hAya che. A SaTkANunA kendramAM biMdusthAna che. sahajayAnI paNa mahAmudrAne 8 evam 'nA AkAramAM varNave che. tenI bhASAmAM 'e' eTale mAtA ke candra tathA 'va' eTale ratAdhipati sUrya ane miThThuM anenuM madhyasthAna che. 'e' ane 'va'nA sa'ceAga candra-sUryanA sayAga che. anAhata ane temAMthI utpanna thatAM akSaramAlAnA vAcaka mi`du che.19 nirvANunA traNa avayava nakkI karyo che; zUnya, vijJAna ane nirvANanA sukhane sahevAsa sukha samAna vaNu byu' che. zakti sahita devatAonA 'cuganahUM' svarUpa bhAvanA cAlI ane sahavAsanI nagnamUti vALI aneka azlIla mudrAo manavA lAgI, je siddha, leAkeA upara peAtAnA mata prasAra mATe saskRta racanAnI sAthe apabhraMza-deva bhASA-dvArA paNa upadeza karatA. vauddha zAna cho ?ddA nu sapAdana zrI haraprasAda zAstrI tathA zrI rAhula sAMkRtyAyana dvArA thayu' che. ' dohAkAya 'tuM paNa zrI rAhula tathA proAdhacandra bAgacIe sapAdana karyuM che. ApaNe tenA keTalAka aMzA joI e. ' saraha athavA 'sarAjavA ' siddhomAM prAcIna gaNAya che. te kahe che; * paMDia saala satta bakkhANai / dehai buddha basaMta na jANai // amaNAgamaNa Na tena vsddia| tovi Ni lajja bhaNai haU~ paMDia / brahmaNe hi ma sAnantahi bheu / evai par3hiau eccaveu / bhaTTi pANi sa lai pakuntam / dharahI baisI ammi hun // (ro. jo. 2) jyAM pavana sa`caratA nathI ane sUrya, candranA praveza nathI tyAM manane vizrAma karavA devA joI e. jehi maNa pavaNa na saMcarai / ravi sasi NAhi pavesa | tahi bar3ha citta bisAma karu / saraheM kahia uesa // (Dho. jo. 2) dakSiNamAga eTale vakramA, vAmamArga eTale saraLamAga A mArge javAnuM jaNAvatAM kahe che; ujure uju chAMr3i mAlehure baka / nihi bohi mA jAhu re laMka || temane mATe zaktinu saraLaRjI-vattu mAge saMcaraNa e ja uddeza, suSumaNAmAM vAyu vahe tyAre saraLa mArga siddha thAya che. caMdra ane sUrya* (iMDA-pigalA ) nADInA samanvaya thatAM madhyamAga khUlI jAya che. ane sAdhaka mahAsukhanI sahaja avasthAne pAme che.
Page #540
--------------------------------------------------------------------------
________________ -sauMdarbhagra'tha bhAga-2 canda sujja dhasi ghAlai ghoTTara so Atara pattha aTaThaI || ( do. ko. 15 ) addha uddha mAga bareM paisarei / canda sujja beha paDiharai / bacina kAlahu taNa agi| ve viAra samarasa karai // (ro. 4. 97) advaita tattva ane tenI anubhUtithI A siddho ajJAna na hatA. A tattva sacarAcara vyApta che tema te jANutA hatA. ekka karU mA veSNi karU / mA kuru viSNi visesa | ekke raMge raMjiA tihuaNa saalA asa // Ai Na anta Na majjhatahiM / Nau bhava Nau nivvANa | pahu se parama mahAsukha Nau para Nau appANa || age, pacche dasa dise / ja ja joama sAvi // eka tu dIThantaDI NAha na pucchami kApi // (ro. ht. 90,12,92 ) siddho peAtAnI sAdhanAne pratIkA dvArA rajU kare che. AMtarasAdhanA hoIne tene sUcita karavA AvAM pratIke| vaparAyAM che te rahasyavAdI banI jAya che. UlaTI vANI dvArA paNa rahasyane pragaTAvyuM che; baddho vaha dasa disAhi / mukoNiccala TTA | emai karahA pekikha sa hi / vivaria mahu paDihAa || Agge Accha bAhire Acchabha / pai dekkhaa paDabesI pucchara // (aaa. 4. 26/67) paMga saMsAra bADahila jAa / duhila dUdha ki beTe samAa / balada biAha gaviyA bA~jhe / piTA duhile etinA sA~jhe / joseA bujjhI se dhanI budhI / jo jo cora soi sAdhI / nite nite piAlA piche amajUjhaA / DhauMDhapAo gIta birale bujhau / (cau. . 3.) siddha lUIyA ( sa. 830 ) sAdhanAne gUDha rAkhavA mATe pratIke cAjIne kahe che, kAA taruvara paMca biDAla caMcala cIe paiTo kAla / "dida karia mahAluha parimANa | lUi bhaNaI guru puchia jANa / (vau. aaa. . ) para3 kAyArUpI tarumAM pAMca khiDAlauddha zAstromAM pAMca pratiSThaddha ALasa, hiMsA, kAma, vicikitsA ane mAha rahe che. A pAMca vikArAnI saMkhyA niSNu*NudhArAnA satA tathA hindInA sUphI kavie paNa lIdhI che. siddha virupA (saM. 900) vAruNI prerita aMtarrAdhanA vize kahe che ke sahaja rIte sthira karIne vAruNIne sAdhI le te tu ajara-amara thaI jaIza. sahaje thirakarI vAruNI sAdha / je ajarAmara hAidiTa kodha || biMdu siddhi vagara zUnyAvasthA maLatI nathI. acaMcaLa mi'dune ja 'savRttikheAdhicitta' kahe che. 'vAruNI' zabda tenA ja vAcaka che. sahajayAna matamAM yaugika ane tAMtrika kriyAone lIdhe siddha tAntIpAnI aTapaTIvANI paNa rahasyapUrNa che. jue, nADI, pAcaka, anAhata nAda, bi du, vagere tattvonI AMtarika, sUkSma gatividhionuM Alakhana jovA maLe che. kAnhAyA kahe cheH kAnhAyA ( sa. 900 upara) paNa IMDA-piMgalA ne gaMgA-jamanAnAM pratIkA dvArA yAganI kriyAo ja vadhu ve che; gaMgA jamunA mA~jhare bahaI nAI / tahi buDila mAtaMga pAilA lIle pAra karei / ( bau. do. gA. ) tevI ja rIte, kAA nAvaDI kheTI mana karIAa || sataguru vakSaNe dhara patiAla (vau. o. pA.) zarIra naukA, mana, kevaTa ane gurunAM vacanAne dhAraNa karavA kahyu che. nADI zakti dina dharia khdeN| anahada Damaru bAjai nAde / kAnha kapAlI jogI paiThi acaare| deha-naarI bicaraI ekAre // (vau. OMA. pA.) bauddha sAdhanAmAM sAdhanAtmaka rahasyavAda jovA maLe che, paNa kAvyagata ane sauda lakSI rahasya jovA maLatuM nathI. rahasyAtmaka kAvyeAmAM bhAvAtmakatA hovI joIe. bahu jUja gIta maLe che ke jemAM bhAvayukta azA joI zakAya. saraha pAnuM eka gIta cheH U~cA U~cA parabata taha~ balai sabarI bAlI / mogI picicha pahiri sabarI gIvata gujarI mAlA /
Page #541
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA umana sabarI pAgala sabarI mAkara gulI gahAr3A / sarvaca yujyate tasya zUnyatA yasya yujyate / tuhAri Nia dharaNI sahaa sundarI / sarve na yujyate tasya zUnyaM yasya na yujyate / NANA taruvara maulila re gaaNata lAgelI DAlI / (nAgArjuna, mAdhyamika prakaraNa 24) ekali sabarI e bana hiNDaI, karNa kuMDala vajradhArI / tia dhAu khATa paDilA, sabase mahAsua sejai chAilI / vajayAnanA advayavaje paNa kahyuM che ke "zUnyatA" e savane mair T6 narefja tArI, tevA ati ghodATa ja 'vaja 'che; hie tA~bolA mahAsuhe kApura khaaii| na san nAsan na sadasan yApyunubhavAtmakam / sana nirAmANi kaNThe laiA mahAsahe rAti pohAI / (gA. e. sI.) zabarI UMcA parvata upara priyatamanI pratIkSAmAM vyAkuLa bauddha siddhonI A sAdhanA 12mI sadI sudhI barAbara rahI che. tene priyatama zikhara ane teNe sukhazayyA para "mahAsukha" paNa pachI temAM gupta sAdhanAne lIdhe azlIla vikRtio meLavyuM. zabarIe hadaya-tAMbulamAM mahAsukhakapUra rAkhIne AvatAM AmAMthI keTalAka anuyAyIo alaga thaI gayA tenuM AnaMdathI sevana karyuM. ane "nAthapaMtha" sthApIne pitAne paMtha calAvyo. ahI A prema-gItamAM zRMgAranI sAthe ganI AMtarika che. kriyAo varNavI che. jyAM rahasyavAda rahyo che. De. sujhukIe jhena saMpradAya ane khristI saMpradAyanI tulanA. jIva biMdasthAna para mahAmudrAnAM darzana karIne nirvANune tenA graMtha Mysticism Christian and Buddhist mAM prApta thAya che. mana sthira thAya che ane vAyu kANu biMdu karI che. te bauddha dharmanA nirvANa ane "tathatA" jevA viSayanA ke anAhata akSaramAM baMdhAI jAya che. A vAyunI nizcalatA prazno carce che. "tathatA" vize kahe che, "baudva darzana eTalA ja sahajayAna matanI "sAyabhASA'mAM zabarInA patana rUpa mATe "tathatA" zUnyatAnuM darzana kahevAya che ke te vizuddha ullekhAyelI che. mana-vAyanI sthiratAthI viSaye nivRtta thatAM vartamAnathI ja AraMbha kare che. temAM jJAtA ane preyane zavara athavA vAdhara meru-ga para mahAsukhImAM nivAsa bheda rahetuM nathI, tema chatAM te mAtra abhAvanI sthiti paNa nathI. 122 nirvANa athavA zUnyano A khyAla dezanI madhyakAlIna jhena saMpradAya Ama to mahAyAnI bauddhadharmanI upazAkhA I para moTo prabhAva pADe che ane kabIre potAno che. jhena saMpradAyamAM eka vizeSa dhAraNanI vAta karavAmAM niguNa mAga apanAvyo tyAre badhA saMta kavioe paNa AvI che, jene "sorI'nA nAmathI oLakhe che. sArI, A rahasyamAganI sAdhanAne svIkArI. "zUnyane khyAla zabda "bodhi" athavA "anuharasamyaphasaMbodhi'nuM ja vaidika kALathI pravAhita thate upaniSadakALa ane bauddhamata bIjuM nAma che. Do. sujhukIe saterInI vyAkhyA ApatAM ane tyAra pachI nAthapaMtha tathA madhyayuganA saMta kaviomAM jaNAvyuM che ke, "e kaI vastunA svarUpane AMtara jJAna : vaheto ja rahyo che. kSitimohana sena A aMge avaloke che121 dvArA tenA aMtastala sudhI pahoMcIne tene jovAnuM che. A ke zUnyatavanA vicAraNA je vaidika kALamAM thaI hatI (R. kAraNathI jJAnaprAptinI bIjI rIte karatAM A rIte sAva 10 29/1-2) te upaniSadakALamAM paNa vikasita rahI. judI che. vAstavamAM teno artha eTale ke te navA saMsArane juo. tA. upa. 4/16 taitI. upa. ra/76 bra. upa. 4/4 khullo karI de che, je ApaNI drata ane brahmAtmaka prakriyAne |25 muMDaka upa. 11 6; kaTha u5, 1/3/14) A zUnyatattvane kAraNe atyAra sudhI ajJAta rahyuM che......tene saMba dha jIvananI . kamika vikAsa bauddhadharmamAM paNa cAlu rahyo che. nAgArjunanI samagratA sAthe che. kAraNa ke jhenano mukhya uddeza pitAnI "zanyanI vyAkhyA parathI joI zakAya che ke te kevaLa AdhyAtmika anubhUtinI kaI kAMti nahI paNa punamyAMkana nakAravAcaka" nathI. paNa lAvavAnuM che. 123 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #542
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 ApaNe 'satArI 'nI mukhya vizeSatA joi e. tethI tenA che. bheTa graMthAmAM paNa jaladharane AdinAtha kahyA che rAmaraheyavAda sA thenA sa''dha joI zakAze. candra zukala pRthvIrAja pachInA samayamAM geArakha thaI gayA te mAnya rAkhe che. sva. pU. aceAdhyAsitu upAdhyAya hari audha paNa gArakhane 12mI sadImAM batAve che.128 sva. pItAMkhara khaDazvAla paNa e ja samaya svIkAre che.129 zrI hajArIprasAda dvivedI 10mI sadImAM gArakha thaI gayAnu jaNAve che. 130 1. te abauddhika, anirvAMcanIya hAya che, 2. AMtaradRSTi, jenA dvArA padArthaM vizeSane jANavA sAthe tenI vastusthitine paracaya maLe che. 3. jJAnanI prAmANikatA, ke je jenA a Mtima ane pUrNa dazAmAM ja saMbhava che. siddhamatanI jema nAthanI saMkhyA paNa 84 manAya che. 4. evI svIkRti sUcaka manavRtti bane che ke jethI lAkoAlImAM giranAra navanAtha ane cArAsI siddhanuM kazA sazaya nathI rahetA, besaNu`' gaNAya che. nAthamatanA A prava`keAmAM nAgArjunane 'gorakha siddhAMta sa'graha' prathama gaNe che. nAgArjuna (sa 702) prasiddha rasAyaNuvid hatA. 5. je anubhava ApaNane thAya che tevA anubhava bIjAne paNa thaI zake che. 6. A anubhUtimAM jJAna vyaktigata nahI paNa sA bhauma hoya che. 7. acetananI anubhUti thAya che, jene ApaNe nivizeSa kahIe chIe. 8. A anubhUti Akasmika rIte thatI hAya che.124 nAthasapradAya ApaNe AgaLa joyu tema bauddhadharmInI vayAna zAkhAmAMthI ja nAtha sa'pradAya' alaga thayA.ra5 zrI ma. ma. heraprasAda zAstrI paNu gArakhane vayAnI mauddha mAne che,126 geArakhanAthe pataMjalinA IzvaraprAptinA lakSya sAthe haThaceAganA pracAra karyAM. nAtha sa`pradAyamAM vajrayAnanI bIbhatsa vidhi dUra karI. tema chatAM tenI jagyAe ziva-zaktinI bhAvanAe (zivazakti saoNMgama taMtra) zagAra jovA maLe che, gorakhanAthanA samaya vize vividha matA che. rAhula sAMkR tyAyana tene vi. sa. 10 mI sadImAM mAne che. paraMtu te vidhAnane zrI rAmacandra zukala svIkAratA nathI.127 saMta jJAnadeva ( sa'. 1358 ) peAtAne gArakhanI ziSya para parAmAM mAne che. te A pramANe krama Ape che. AdinAtha, matsyendra nAtha, geArakhanAtha, ganInAtha, nivRttinAtha, ane jJAnezvara. mahArASTra paraparA pRthvIrAja pachI gArakhanA samaya svIkAre che. nAtha para'parAmAM jalaMdharanAtha matsyendranAthanA guru gaNuAya parapa gArakhe haThaceAga svIkAryo te vakhate siMdha ane mulatAnamAM mahamada gajhanI pahelAM musalamAnA AvyA hatA ane emAM keTalAka sUphI paNa hatA. temaNe A yAgIe pAsethI yAgakriyAe zIkhI hatI. nAthapaMthamAM je je siddhonI gaNanA thAya che temAMthI mATA bhAganA nIcalA tharamAMthI AvatA hatA. e rIte nAthamata zikSitA karatAM nIcalA vaNa'mAM vadhu phelAyA hatA.131 nAtha saMpradAyamAM haThayoga ane tenI gUDha sAdhanAthI rahasyabharyo paDayo che paraMtu A rahasyavAda sAdhanAne anulakSIne ja che. kAvyamAM je rahasyabhAva hAvA joIe te jovA maLatA nathI. rAmacaMdra zukala jaNAve che, ' jIvananI svAbhAvika anubhUtie ane dazAe sAthe tenA koI saMbaMdha nathI. tethI ( tenI racanAo ) zuddha sAhityanI atagata nathI AvatI.132 have gArakhanAthanA cega vize joie. temaNe haThayoga mAdhyeA che. 'siddhasiddhAMta paddhati'mAM 'nA mA~ sUrya ane 'nA aM candra darzAvyA che. sUryaM-candranA ceAga eTale ja haThayAga. bIjA artha pramANe iDA nADI sUrya ane piMgalA candra che.133 iDA ane piMgalAne avarodha karIne prANane suSumaNA mAge pravAhita karavA tene ja hayAga kahe che. Ama haTha zabdamAM rahasya chupAyelu che, 134 temanA siddhAMta pramANe kuMDalinI eka zakti che je sapUrNa sRSTimAM vyApta che. mA zakti ja brahmadvArane
Page #543
--------------------------------------------------------------------------
________________ para avarAdhIne sUtelI che. 35 zarIramAM cha cakrA mAnavAmAM AvyAM che. karADaDarajju jyAM pAyu ane upastha aDe che tyAM eka svayaMbhU liMga che. A liMga trikANucakramAM Avelu che. Ane agnicakra kahe che. A agnicakrasthita liMgane sADAtraNa lalacAmAM vIMTaLAI ne kuMDalinI AvelI che. tenI upara cAra dalanu` kamaLa che jene mUlAdhAra cakra kahe che. nAbhi pAse svAdhiSThAna cakra che je SaTThala kamaLa AkAranuM che, tenI upara maNipura cakra che je dazadala kamaLa jevu che. tenI upara hRdaya pAse anAhatacakra che je dvAdaza kamaLa AkAranu che. tenI upara kaMTha pAse seALa dakSa kamaLa jevu' vizuddhAkhyane cakra che. tenI upara bhramadhya AjJAcakra che je dvidala yukta che. cakAnA bheda karyA pachI zUnyacakra Ave che. ahIM jIvAtmAne paheoMcADavA e ja yoganu carama lakSya. tenI sahasradala kramaLanI kalpanA karavAmAM AvI che, tethI tene sahasrAra kahe che. zUnyacakra e ja gaganama'Dapa paNa kahevAya che. tene kailAsa paNa kahe che. (zivasa hitA : 5, 111,2) nADIzuddhi mATe SaTkama - dheAti, mastI, neti, trATaka, nauli, kapAlabhAti - che. nADIzuddhithI biMdu sthira thAya che. prANu ane mana acaMcaLa thAya che. kuMDalinI sahasrAramAM sthita ziva sAthe ekarUpa bane che. A kriyA mATe vajrolI mudrAnA abhyAsa pazu thAya che, jemAM puruSa strInA 24ne ane strI puruSanA zukrane AkaSI U-mukha kare che,136 DAbI nADI IDA che ane jamaNI piMgalA, baMne vacce suSumaNA nADI che. AmAMthI ja kuMDalinI zakti pravAhita thAya che. suSumaNAnI aMdara paNa vajrA, citriNI, ane brahmanADI che je kulinInA mULa mAga che. kuDalanI U-gamana kare che tyAre temAMthI je sphATa thAya che tene nAda' kahe che. nAdamAMthI ' prakAza ' thAya che. ane e prakAza ja prakaTa rUpa mahAbiMdu che. A khiMdu traNa prakAranuM hoya che - icchA jJAna ane kriyA. cAgI tene anukrame sUrya, candra ane agnithI eLakhe che. A 'nAda' ane 'biMdu' brahmAMDamAM vyApta che. enA ja prakAza jyAre vyaktimAM thAya tyAre tene nAkhi'du kahe che. kuMDalinI Urdhva banatAM vividha nAda sabhaLAya che. mana vadhu vizuddha thatAM AtmA sthira thaI jAya che ane udyuddha ku'DilanI SaTcakro bhedatI sahastrAra cakramAM ziva sAthe maLe che. vizvanI asmitA gorakSanAthe kahyuM che ke je vyakti cha cakra, 16 AdhAra, e lakSya ane byAma pa'caka nathI jANatA tene siddhi maLatI nathI. 16 AdhAra e bAhya lakSya che. SaTko e AMtara lakSya che. jAti rUpa AkAzamAM anukrame prakAza, tattvAkAza ane sUryakAza che. ema pAMca AkAza che.13:7 Jain Education Intemational Ama AsanA, mudrAe, prANAyAma, dhyAneA ane samAdhinA jaththara ADaMbara che, chatAM siddhAsana jevu' mAsana nathI, khecarI jevI mudrA nathI, kevaLa samAna prANAyAma nathI nAda samAna samAdhi nathI,178 samAdhinA paryAya zabdo ja unmanI, zUnya, amanaka, advaita vagere che. ( d4-4/34). Ama nAthasapradAyanA yAga joIe te temAM aneka tattvAnA gUDhAtha samAyele che. badhAM ja tattva sUkSma ane AMtarika hAI ne sAdhanAmAM rahasyavAda janmAve che. nAthamatamAM AMtarika sAdhanA para vadhu jhera che. jemake sadhyA pUjA mATe suSumaNA nADInI sadhyA ja sAcI pUjA gaNAya che. suSumNA saMdhinaH sA saMdhyA saMdhirucyate / evI ja rIte hRdayamAM AtmAnu pratibiMba paDe che, dRzyate pratibimbena AtmarUpaM sunizcitam / nAda ane biMdu A sAdhanAmAM kendrasthAne rahyAM che; nAthAMzo nAdo nAdAMzaH prANaH zaktya zo binduH bindorazaH zarIram / ( gorakSa siddhAMta saMgraha ) Izvara vANIthI para che evI anubhUti ahIM joI zakAya che; ziva na jAnAmi kathaM varAmi / zivaM ca kathaM vadAmi // mUrta jagatamAM abhUta tattvanA sparza pAmyA pachI ja yAgImAM carama AnaMda janme che, vikArA( aMjana )mAM nirajana ziva prApta karavA e ja A ceAgatu' lakSya rahyu che. aMjana mAMhi niraMjana bheTaghA tilamukha bheTayA tela / mUrati mAMhi amUrati parasyA mA nira'tara gheru' || 149 (no halavAnIH 227 )
Page #544
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbhagraMtha bhAga-ra tevI ja rIte-- AtamA madhe pramAtamA jyauM jala madhe candA | (go. vA. 629) nAthayogamAM ziva-zaktinu milana ane tenA AnaMda carama sImA che. A AnaMda rahasyanI utkRSTatA sAdhe che. A ziva ane zakti dvArA jagatanI utpatti thaI che. ziva zaktinI A bhAvanAmAM Agama tatranI asara spaSTa joi zakAya che; zakti rUpI raja Ache siva rUpI vyaMda | (nr. vA. pR. 200 ) peAtAnI AgavI bhASA-sa'yAbhASAmAM vividha anubhUtie ane siddhinI saphaLatAne A rIte varNavI che; gagana meM'tuma' madhAmA tAM bamratA vAnA | sugarA hoya seA bhari bhari pIvai nigurA jAya piyAsA // (jo. vA. 23) ahI ' gaganama'DaLa ' dvArA zUnyacakranA nirdeza karyA che. tA IDA, piMgalA ane suSumaNAnuM sthAna A rIte samajAvyuM che; avadhU ihA mAraga candrabhaNijai pyaMgulA mAraga bhAnaM / suSumNA mAraga bAMNI bolie triya mUla asthAnaM // (go. vA. 29) kuMDalinI Udhva gati prApta karatAM anAhatanAda sabhaLAya che. A nAda rahasyamaya che. tenA vividha prakAro che; anaya zabda bAjatA rahe sitha saMketa zrIgoraba kahai / (zo. vA. 206) sAha'nA nira'tara ane A anahada zabda eTale jaya. e gaganama'DaLamAM thAya che. SaTcakronA bheda prANAyama dvArA karyo pachI ja 'sAha'' nA sAkSAtkAra thAya che; kahe teA aNuthI paNu nAnu ane mahAnathI paNa mahAna khanI rahe che; 527 cIMTI kerA netrameM rAjyendra samAilA | gAyakI, mume' vAyA vivAdghA (no.vA. pR. 226) AMtarika anubhUtie rahasyamaya ja rahevAnI. caMdra vagaranI cAMdanI ke prakAzanA UchaLatA sAgara sAdhakane tyAM jevA maLe che. ( rAmakRSNa paramahaMsane paNa AvI ja anubhUti thayelI ) nIjhara jharaNa amIrasa pIvaNAM baddala bedhyA jAI / canda bihUNAM cAMdiNAM tahAM dekhyA zrI goraparAI // Ama bauddhanI jema ja nAtha sa`pradAyanI sAdhanA rahasyapUrNa che. tenuM dhyeya ja nirguNutattva che, tethI te rahasyapradhAna hoya e svAbhAvika che. ba'ne saMpradAyamAM sAdhya-sAdhana gUDha hovAthI, tenA cegIoe vyApaka rahasyabhAvanAnA prasAra sAdhanakSetre karyo. A aMge vizvanAtha gauDa cegya rIte nAMdhe che; rahasyapravRttinI para'parAmAM AgaLa cAlatAM kabIra, nAnaka, dAdu, malukAsa vagere nirguNeApAsaka saMta tathA kutamana, majhajhana, jAyasI vagere premakhyAnakAraka kavi thayA je hindI sAhityanI rahasyavAdI kAvyadhArAmAM mukhya sthAna dharAve che. kAvyanA kSetre rahasyavAdanI dhArA lAvavAnI dRSTie joIe tA A kArya sa prathama kabIra dvArA ja su.140 bAI gAjai bAI bAjai dhuni karai / bAI SaTcakra bedhai, ara ra ma phireM / so'haM bAI haMsA rupI pyaDai pyaDai vahai / vAraMo prasAddi vyaya jIhamuva / / (zo. yA. pR. 11) kavitAmAM rahasyavAdI sRSTi nirmANu thaI. pi`Da ane brahmAMDamAM vyApta parama cetanAnuM sa pUrNa pragaTIkaraNa thayA pachI e paramatattva upaniSadyAnI bhASAmAM sUphI kavie bhAratIya saMskRtimAM advaitavicAraNA ane tenA para AdhArita rahasyabhAvanAnI saritA satata vahetI rahI che. tene khauddhimatamAM vAyAnI siddho ane nAthapa'thI sAdhanAmAM spaSTa svarUpa Ape che. 12mI sadI pachI janmelI paristhitine lIdhe sAdhanA kSetramAM 'ni grupatha' umezaya che ane kabIra tene nakkara bhUmikA Ape che. ApaNe joI gayA tema kakhIramAM paNa e prAcIna advaitavAda ane rahasyabhAvanA hatAM. prematattvane lIdhe hindI IslAmanA udaya pachI bhAratIya tattvajJAna arakha ane phArasa vagere madhyapU` dezeAmAM paheAMcyu' hatuM. tyAMnA sUphI
Page #545
--------------------------------------------------------------------------
________________ parasa kahevAtA ghaNA paMjAkha ane sidhamAM AvyA hatA ane nAthapa'thIo, tAMtrika, rasAyaNavideAnA saMparkamAM AvatAM haThayAganI kriyAo zIkhyA hatA. e samaya bhAratamAM UMcanIcanA bhedabhAva dUra karI mAnavaaikathanI jarUra hatI. geArakha tathA kabIra dvArA A kArya thayuM. bahArathI AvanArA sUphIe ahI AvatAM tenA prematattva paNa mAnava mAnava vacce ekatA sthApavAmAM anukULatA karI ApI. bhAratamAM 15mI sadIthI 17mI sadI sudhI saguNu ane nirguNunA nAme bhaktikAvyanI be samAMtara dhArAe cAlatI rahI. A nirguNudhArA e zAkhAmAM vibhakta thaI : eka jJAnAzrayI zAkhA ane bIjI sUphIonI zuddha premamAga zAkhA, 141 A sUphI sAdhanAmAM buddhi karatAM hRdayanI bhAvanA vadhu mahattvanI banI jAya che. eTale ja temAM premanu sthAna che. sUphIe alaukika premane mAne che ane allAhane mAzUka gaNe che. temanI gaNatarI mujakha IzkanA be prakAra che. 1. Izke majAjhI mAnava prema che. 2. Izka hakIkI e Izyu majAjhInA paDadAmAM chupAyeleA che. 4ra te sUphIe nirmANusAdhanAmAM utkaTa premane dareka mAnavI mATe Izvara tarapha laI janArA premamAne sAdhanAnA mArga manAvavA icchatA hatA. A premamAM virahanI vyAkuLatA hoya che ane e prema pIDAnI je vyaMjanA che te vizvavyApI bane che, ane premanu svarUpa pAralaukika khanI jAya che. ApaNA sUphIoe premakathAe lIdhI te hinduomAM pracalita hatI. AthI temanI vicArasaraNI hindue paNa saraLa banI rahI. rIte joIe lAgyA. te mATe sUphI sAdhanAmAM prematattva che. AthI temAM vAstavikatA ane premanI anubhUtinuM darzana che. " sAcA bhAvanAtmaka ane agIbhUta rahasyavAda A ja che" ema zrI vizvanAtha gauDa jaNAvatAM hindI kavie nI tulanA karatAM lakhe che ke tenI tulanAmAM Adhunika kavionA rahasyavAda kAlpanika ane mithyA che, kAraNa ke tenI rahasyAnubhUtine AdhAra kalpanA che, anubhava nahI. 143 sUphI paraMparAmAM kutakhana, ma'jhana, jAyasI, usamAna, zekha nakhI, kAsima zAOM, nUramahammada vagere thaI gayA. kutakhana (sa. 1550 ) e ' mRgAvatI' lakhyu' jemAM rahasyavAdI Jain Education Intemational vizvanI asmitA AbhAsanAM darzana thAya che. ma'ananI pazu 'madhumAlatI' nAmanI kha'Dita kRti maLe che jemAM AdhyAtmika premabhAvanA nI vyaMjanA mATe prakRtinAM ghaNAM dazyAne ma`jhana AvarI le che. uparyukta sUphI saMtemAM malika mahamada jAyasI zreSTha gaNAya che. sUphI paraparAmAM tene pratinidhi gaNIne ApaNe tenA rahasyavAdane joIe. jAyasIe peAtAnA prabaMdha kAvya ' padmAvata'nI racanA masanavI paddhatie karI che. temAM jAyasInuM kAmaLa hRdaya tathA AdhyAtmika gUDhatA bharyA che, citADa nareza ratnasena sa'halanI rAjakumArI padmAvatInA premamAM paDatAM tene meLavavA jogI banI nIkaLI paDe che. aneka muzkelIo beThatAM tene prApta kare che tenu vaNu na temAM che. uttarArdhamAM padmAvatIne meLavavAnA allAdInanA prayatnA tathA tenAM du:khAnAM pari AmAnuM vana che. A kathAmAM kavinA uddeza ratnasena rUpI AtmAne padmAvatI rUpI Izvarane prApta karavAnA che. A rIte IzvaranI priyatamA ane suMdaratA dvArA sAdhanA karI che. jAyasImAM cAta tattva para AdhArita rahasyavAda rahelA che. temAM vyAkuLatA ane vihvaLatA che. jAyasI rahasyamaya sattAne AbhAsa maspezI' sa'ketA dvArA Ape che; jehi dina dasana joti niramaI / bahutai jAti joti ohi bhaI / ravisasi nakhata dipahiM ohi joti / ratana padAratha mAnika motI // # * vinA muk ?Nitti-relA mar3e tarphe bova mahA~ nArUM relA pAvA rUpa rUpa jasa cAhA / sasi mukha sahu harapana hoi rahA || nayana nA dekhA ka~vala bhA, niramala nIra samIra / haMsata jo dekhA ha~sabhA dasana jAti naga hIra || 144 (nAcatI graMthAvalI, rR. 26) * jAyasI prakRtinI suMdaratA dvArA AtmA-paramAtmAnA saMbaMdha joDavA prayatna kare che. prakRtinAM vividha rUpo ane kriyA vyavahAromAM e paramatattvanA AbhAsa karAve che. ahI vanarAInA varNana dvArA asIma sattAnI AnaMdamayI chAyAnA ja AdhyAtmika saMketa che. 145 ghana amarAI lAgu cahupAsA / uga bhUmi huta lAgi akAsA // *
Page #546
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 para9 ftha je ghare ghAmU! TUNa viNa luNa da vinAnuM ! nAthapaMthIonA yoga ane AMtarika sAdhanane lIdhe le va vrs chAMTa anUpA upara na mADu ja pUT | sAmAnya janatAne AkarSe nahI te svAbhAvika che. tethI | (vAyarI mara 3nA kAvya, . 280) vidvAno, paMDito vagere nirAkAra upAsanA karatAM sAkAra sUphI sAdhanAmAM virahanI mArmika vyaMjanA mukhya hoya che. upAsanAne svIkAratA rahyA, AgaLa jaNAvyA pramANe mahamada parama priyatama sAthe milananI vyAkaLatA nIcenA citramAM gajhanI pahelAM paMjAba ane siMdhamAM sUphI vasyA hatA. agni, pavana ane AkhI sRSTi priyatamanA virahamAM vyAkuLa teoe yogIo pAsethI kriyAo zIkhI hatI.147 AthI darzAvI che; kabIra mATe badhA lokone ruce evI eka bhUmikA baMdhAI ane pariNAme nirguNa paMtha zarU karyo. A paMthamAM kabIre birahakI Agi sUra jaTi kaaNpaa| rAtihiM divasa jarai ohi taapaa| vedAMtano advaitavAda, nAthapaMthane yoga, sUphIone premamArga, au saba nakhata tarAI jrhiiN| TUTahIM lUka dharatImaha prhiiN|| vaiSNanI ahiMsA ane zaraNAgati vagere badhAM tane (gA. ra 3navA ja , 284). suMdara samanvaya sAthe. kabIra pachI dAdU, nAnaka, dharmadAsa, to A paMktimAM pAralaulika saMketa prApta thAya che; palaTa, ridAsa, dariyA sAheba, malukadAsa, suMdaradAsa vagere aneka saMto A paraMparAmAM thayA. temAMnA keTalAkanA siddhAMto e tirachI sara nivadura nu du pUchaE, I hai haiyuM ! alaga hovA chatAM paNa tAtvika dRSTie temAM koI bheda jo kou jAi tahA~ kara hAi / jo Avai kichu jAma na soii|| na hatA. saMtaparaMparAe samAja para potAnI asara cAlu (nA. . . 234). rAkhI ane e badhAmAM rahasyavAdI vicArasaraNI paNa cAlu kabIra ja rahI. joke nirgagdhArAne svIkAratA hovA chatAM paNa kabIre lokone AkarSavA bhaktine mahattva ApyuM ane potAnA vi.saM. 12 mI sadI pachI dezamAM musalamAna rAjya iSTadevanI saMjJA "rAma" rAkhI. Ama chatAM A zAma dazarathathapAyuM. musalamAnee hindu maMdire teDavAM. prajA lAcAra nA putra na hatA evI spaSTatA paNa kabIre karI che; hatI eTale mUrtipUjA mATe anukULa paristhiti na hatI. samAjamAM paNa hArelA hindu ane vijayI musalamAne ti roja caNAnA rAmanAmAM mAtra dezanA 148 vacce ekatA sthApavAnI jarUra hatI. e vakhate nAmadeva athavA(saM. 1328-1408) mahArASTramAM Ave che. te hindu musalamAno mATe sAmAnya bhakti mArga darzAve che. nAmadeva jo yA dehI rahita hai, so hai ramitA rAma / 146 ate nAthapaMtha svIkAre che ane temAMthI "nirguNapatha" kabIra kyAreka ekezvaravAda tarapha DhaLe che te kyAreka bahAra Ave che, Ama chatAM kabIrane ja nirdiSTa paMtha. advaitavAda tarapha DhaLe che, kyAreka saguNane bhaje che te kathApravartaka mAnavAmAM Ave che.146 kabIra (saM. 1456-1575) prajAnI nADI pArakhe che ane nirguNapaMthana no mArga reka te nirguNane bhaje che. asalamAM emano kaI tAtvika pravAhita kare che. agAu ApaNe joyuM ke nAthapaMthIoe siddhAMta nathI;" AvuM ja keTalAka kahe che te yogya nathI. bauddhonA bIbhatsa vAmAcArane tyAga karIne lekamAM zuddha vastutaH kabIrane ekezvaravAda, musalamAnI dharmamAM svIkRta che e kadI na hate. kabIre spaSTa kahyuM bhAvanA vistAravA prayatno karyA hatA. tema chatAM, boddhonI che ke e brahma rahasyabhAvanA nAthapaMthIoe jIvita rAkhI hatI. tethI ja vyApaka che, eka bhAve vyApta che. 150 uttara bhAratamAM nirAkAra niraMjananI upAsanAno prasAra nAthapaMthanA cegane kabIra sthAna Ape che tethI ja tenI thayo. kALakrame sAmAjika, dhArmika ane rAjakIya parivartano racanAmAM cakro, IDA, piMgalA, suSumaNuM, surati-nirati, AvatAM nAthapaMthIone mArga "niguNapatha'mAM parivartita naDI, kuMDalinI, sahaja, zUnya, anAhatanAda vagerenAM varNane thayelo jovA maLe che. kabIranA A bhAgamAM paNa rahasya. Ave che. kabIre teno upayoga aTapaTI vANImAM meM karyo che. vAdano vikAsa cAlu ja rahyo hato. durbodha rUpake paNa tenI racanAmAM jovA maLe che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #547
--------------------------------------------------------------------------
________________ 53 vizvanI asmitA - kabIra zUnyacakranuM varNana karatAM kahe che ke temAMthI tevI ja rIte bhaktirUpI vela mATe kahyuM che; amRta jhare che ane suSumaNuM teno rasa pIve che, e gunavantI belarI, tabaguna barani na jAya, avadha gagana maDala dhara kijai / jaha' kATe tahe hariyarI, sI'ce te kuhilAya.160 amRta jharai sadA sukha upajai bakanAli rasa pIbai // 151 te ukhANA prakAranI kabIravANa rahasyavAdanAM UMDA pANI sUrya ane candranADI eka karIne ghaTamAM paramatatvanuM pivarAve che; darzana thayuM e aMge kahe che, AkAse mukhi auMdhA A pAtAle paNiArI / sUra samANA candameM dahU~ kiyA dhara eka, tAkA pANIko haMsA pIve biralA Adi bicArI // 190 manakA cyatA taba bhayA kacha pUrabilA lekha / ghara mA~he aughaTa lahyA, aughaTa mAhe ghATa, kabIranA rahasyavAdanI viziSTatA te e rahI che ke teNe jAdi kavara gharavA mathA, vilA vArA 15ra nirguNa sAthe prema karyo che. A prematatva tene sUphIo pAsethI maLyuM che, eTale kabIranA premamAM vividha bhAve anAhata nAdane paNa kabIra sAMbhaLatA rahyA che. jovA maLe che. kayAMka mAtA-putra rUpe to kyAMka priyatamanA anahada bAjai nIjhara jhara upaje brahmagiyAna / rUpe sAdhanA karI che. temAMye virahanI vyAkuLatA ane tenI avinati aMtari kare che jema divAna I 153 gahana anubhUtimAM kabIrane madhurabhAva jovA maLe che. A prema, rahasyavAdamAM kAvyAtmakatA pUrI pADe che. priyatama athavA rAma sAthenI kabIranI prIti juo, Isa ghaTa aMtara anahada garaje, IsImeM ukata kuhArA154 jaba tAhi jAna na deMhU~ rAma piyAre / jyU bhAva tyU hAha hmaare| kabIranuM atitatva saguNa ane nirguNathI paNa para ane bahuta dinanI ke bichure hari pAe / bhAga bar3e dhari baiThe Ae // 192 sarvavyApaka che; agama ane agAdha che. priyatama ghera AvatAM kabIramAM chupAyelI priyatamA AnaMda, - dhyAna dhara dekhiyA jaina-bina pikhiyA vibhora banI UThe che, agama agAdha saba kahata gAI155 dulahini gAvahumaMgala cAra / hamare ghara Ae ho rAjArAma bhrtaar| tana rati kari maiM manarati kari hauM paMca tatta barAtI / bAharA-bhItara eka AkAzavata rAmadeva mAre pAha~nai Ae maiM jobana madamAtI // 163 dhariyAme adhara bharapUra lAgI156 priyatamane nihALatAM ja pite priyatamanA raMge raMgAI ane- jAya che, temAM Izvara sAthenI abhinatA keTalI gADha che te pANI hI te hima bhayA hima hya gayA bilAi / dekhAya che, jo kucha thA sAi bhayA aba kachu kahyA na jAi // 157 lAlI mere lAlakI jita dekhe tita lAla samAdhi avasthAmAM mana rahasyapUrNa prakAza jue che; lAlI dekhana maM gaI meM bhI ho gaI lAla.164 mana lAgA unamanna sau gagana pahU~cA jAi / -paraMtu rAmanI A priyatama tarIkenI upAsanAmAM paNa reya vara vahULa vAMn tA maraNa nirakama cr | 158 cogana rahasya samAyeluM che. A upAsanA AMtarasAdhanA kabIranI UlaTIvANImAM paNa rahasya bhareluM che, banI jAya che ane gUDha pratIka rUpe abhivyakti pAme che, samadara lAgi Agi nadIyAM jala kAilA bhaI / ravi zAstrI jJAna maMchI dagi vaDhi jI re 159 SaTadala kamala nivAriyA cahU~ kau pheri milAi re|| aSTakamaladala bhItarI tahAM zrI raMga kali varAi re // 165 Jain Education Intemational
Page #548
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 501 sauthI saraLa mAga sAdhanAne heya te IzvaranI mAtA A gahanatattvanI kathA akathya che, tarIkenI sAdhanA karavI. ahIM rAmakRSNa paramahaMsa yAda AvI jAya che. kabIra paNa Izvarane mAtArUpe pUje che; kahai kabIra yaha akatha kathA hai kahatAM kahI na jAI.17ra hari jananI maiM bAlaka toga kAhe na avaguNa bakasaha maaraa| 7 nA zarIrane cAdaranuM pratIka banAvI kahyuM che- zara suta aparAdha karai dina kete, jananI ke cita rahai na tete // kara mahi kesa karai jo dhAtA, tauna heta utArai mAtA / _ jhInI jhInI bInI cadariyA / kAhe ke tAgA kAhe ke bharatI kauna tArase bInI cadariyA // 173 kahai kabIra eka buddhi bicArI,bAlaka dakhI dakhI mahatArI / / 159 kabIranI racanAomAM viraha bharyo bhAva gUDha ane sUkSama AvA ja bIjA rUpako paNa jovA maLe che je adhyAtmika staranI anubhUtio prakaTa karI zake che. agama tava sAthe hoine rahasyavAdanuM rUpa dhare che, vividha saMbaMdhonI rahasyamaya anubhUtio temAM prakaTe che. bazulI nIra bITAliyA sAyara car3hayA kalaMka / emAMye advaitanI anubhUti rahasyavAdane mULa strota che. gIra oN vI pheMsa na vo ! 174 kabIra AvI anubhUti varNave che, bagalI, mAyA, saMsAra sAgara ane haMsa jJAnI loka inavanI sauni , vijhA visTA vinA mATe vaparAya che. koI kahau avIra koi kahau rAma rAi ho / / 167 kabIramAM rahelI rahasyavAdanI dhAre svAbhAvika lAge che. sarvatra Izvara nihALatAM gAI UThe che, temAMye virahanI marmapUrNa rajUAta ane pratIke tathA lAsTija , Na jJAsTika sathara rahyA samA ! 168 UlaTI vANImAM vyakta thatA gUDhArtha 2hasyavAdane jALavI rAkhe sUphIvAdane lIdhe kabIramAM nirguNa rAma pratye asIma che. zrI vizvanAtha gauDa yogya rIte jaNAve che: "jo uparanAM prema che. tenI viraha vedane te juo, saMpUrNa citro para eka sAthe vicAra karIe te rahasyajiyarA merA phira udAsa bhAvanAnuM eka atyaMta suMdara ane saMpUrNa citra sAme Ave che. ghaTapaTamAM vyApta nirguNatatvanI jhalaka sarvatra rAma bina nikalI na jAI sAsa dekhAvI, tenI sAdhanAmAM yegamArganuM nitAMta rahasyapUrNa ajahuM kona Asa. 169 hovuM ane atIndriya prati manamAM asAdhAraNa prIti ane utkaTa virahAnubhUti vagere badhuM maLIne je rahasyavAdanuM tala bina bAlama mAra jiyA svarUpa rajU thAya che te ati ramaNIya ane sahaja che. dina nahIM cena rAta nahi niMdayA, 170 hindI kAvyakSetramAM tenI prathama avatAraNAnuM zreya kabIrane jAya che. 175 priyatamanI rAha jotAM AMkho rAtI thaI gaI che ane loko samaje che ke Akho dukhe che ! rAdhAsvAmI mata apaDiyA~ prema kasAiyA lauga jANa' dIDiyA~ / rAdhAsvAmI matane "saMtamata" paNa kahe che. rAdhAsvAmI sA~I laparNa kAraNe roi roi ratar3iyA~ / / 171 matamAM "paramatatva" no bheda samajAvavAmAM AvyuM che. priyane maLavA Atura priyatamAnI vyAkuLatA ane racanA- A matanuM rahasya-(bheda) sau prathama kabIra potAnI vANImAM nI pAchaLa rahelI rahasyabhAvanA kAvyane mArmika banAvI kyAMka gupta rIte to kyAMka IzArAthI samajAve che. jemake kabIra kahe che, aba kehi le cala nanada ke bIra apane desA Ina paMcana mili lUTI hUM, saMga saMga Ahi videsA kabIra dhArA agamakI, sataguru daI lakhAya / ulaTa tAhi sumirana karI, svAmI saMga milAya // 179 Jain Education Intemational
Page #549
--------------------------------------------------------------------------
________________ 532 vizvanI asmitA ( agama lokamAMthI je dhAra UtarI AvI te satagurue nizcita thayelAM sthAne AdhAre "racanA'nI sthiti oLakhAvI che tene tame ulaTAvIne ( arthAt sAdhanA karIne ) samajAvavAmAM Ave che. tene svAmI sAthe milAvIne tenuM smaraNa kare. (arthAt je dhArA sau prathama pragaTa thaI ane amuka hada sudhI rAdhAsvAmI nAmanuM smaraNa kare.) UtarIne sthira thaI tyAM teNe maMDapa bAMdhI racanA karI te je vAta citanyanI piMDamAM utarI AvI te "dhArA". sthAnanuM nAma " agama leDaka' che. je dhArA tyAM sthira thaI ne ulaTAvIne mULa sthAna sudhI pahoMcADavAnI che, A te dhArAnuM nAma "agama puruSa" che. tyAMthI nIce UtarIne dAdAne UlaTA eTale rAdhA thAya. "rAdhA" nAma dhArAe maMDaLa bAMdhIne racanA karI te sthAna "alakha Adi surata" athavA "Adi dhana'nuM che, jyAre svAmI" leka" ane te dvArA aTakI tenuM nAma "alakha puruSa" nAma kalamAlika eTale ke " Adi zabda"nuM che. kula che. tyAMthI dhArA nIce UtarIne maMDaLanI racanA karI tenuM racanAne prathama prakaTa karanAra Aditatva " zabda che ane nAma "satalAka" ane te dhArA "satupuruSa' che. ahIM e ja kularacanA kartA che. 177 rAdhAsvAmI matanI dhArAne sudhI nirmaLa citanyanI racanA thaI. 178 ulaTAvavAnI ane parama caitanyamAM pahoMcADavAnI sAdhanAne surata-zabda yoga" kahe che. "surata" eTale jIva, salakathI nIce be dhArA "kAla" ane mAyA"nI AtmA. pragaTa thaI. soka nIce eka sthAna racavAmAM AvyuM je dayALa dezanuM 'dvAra" che. tenI nIce "mahAsunna"nuM dhAdhA e citanyanI dhArAnuM nAma che je "anAmIpuruSa' mATa medAna che. tenI nIce traNa sthAna racAyAM. nIcenA svAmIthI sau prathama udabhavI. e ja "Adi surata" che. sthAnane "sahastradala kamaLa' kahe che. tenAthI satva, raja, svAmI" nAma e kulamAlikanuM che je akathya, apAra, tamanI traNa dhAre (jene guNa kahe che ane brahmA, viSNu, anaMta, agAdha ane anAma che. tenAM caraNomAMthI dhArA athavA dhUna pragaTa thaI. "AdidhArA" je Adi surata che. mahAdeva paNa kahe che) te udbhavI ane teNe nIcenA piMDadezanI racanA karI. 179 te samagra racanAnI kartA hovAthI samagra racanAnI mAtA che ane savAmI eTale "Adi zabda samagra racanAnA pitA che. rAdhAsvAmI matamAM "surata" ne "zabda" ne sahAre jyAre A dhArA UlaTIne "ravAmI" eTale zabda tarapha vaLe che tyAre "jukti "thI, abhyAsa dvArA UMce caDAvavAnI che. surata te dhArAnuM nAma "rAdhA" athavA Azaka eTale premI bhakta che, eka pachI eka sthAna pasAra karatI nirmaLa caitanya dezamAM ane zabda eTale "svAmI' prItama athavA mAzUka che. jayAM pahoMce che. A matamAM sataguruno mahimA khUba che. gRhasthAsudhI A dhArA cAlu che tyAM sudhI te ane zabda bhinna zramamAM rahIne A sAdhanA saraLatAthI thaI zake che ane samajavAmAM Ave che paraMtu dhArA zabda( svAmI)mAM jijJAsa vyakti "paramatatva'ne pAmI zake che. A saMta samAI jAya tyAre baMne ekarUpa thaI jAya che ane judA- paraMparAmAM kabIra, tulasI sAheba, guru nAnaka, dAdu, tulasIdAsa, paNuM rahetuM nathI. nAbhAjI, svAmI haridAsa, sUradAsa, rAsa, ane musala mAnomAM zamsa tabareja, maulavI rUma, hAphija, saramada, rAdhAsvAmI matamAM dehane traNa vibhAgamAM vahecIne mujadida, alipha sAnI thaI gayA che, 180 samajaNa ApavAmAM AvI che. 1. piMDadeza 2. brahmAMDa deza ane 3. nirmala citanya deza. yoganAM cha cakrone A matamAM eka vAta ahIM khAsa noMdhavI joIe ke "saMtamata" svIkAravAmAM AvyAM che, paraMtu sAdhanAmAM A mata sIdhA eka sAva judI ja anubhUtino mArga che. surata-zabda chaThThAcakathI zarUAta kare che. ganAM cha cakro piMDadezamAM cagathI surata UMce caDe che tyAre je anubhava thAya che te 9 18 cako mAnavAmAM AvyAM che. piDa, atyaMta gaDha ane rahasyamaya che. surata-zabdayeganI juti saMta brahmAMDa ane nirmala cetanya dezanAM anakame cha caka, cha satagara pAsethI meLavIne abhyAsa thAya che. ApaNA vidvAne kamala ane cha padma che. A cokkasa anabhavanA AdhAre, saMtonI vANI-bhajanonA je arthaghaTana karyA che, karI Jain Education Intemational
Page #550
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 533 rahyA che temAM ghaNI maryAdAo rahI javA pAmI che. saMta- vastu bane emAM zI navAI ? baMgALanA lokahadayanI vizALatA matanA abhyAsa vagara A saMtonI vANI vizenI samajaNa eTale premasAdhanA. A premasAdhanA mukhyatve mahAprabhu caitanya, adharI ane anarthapUrNa raheze chelalAM lagabhaga sAta vidyApati ane bAula sAdhakoe pravartAvI che. -varSathI astitvamAM AvelI A saMtaparaMparA eka adbhuta, bAulagAnamAM be dhArA che. 1. sahajabhAvanI dhAra saraLa, spaSTa ane nakakara mAga paramatatvane pahoMcavAno A dhArA rUpamAM arUpa saMdhAnanI dhArA gaNAvI zakAya. cI dhe che. temAM abhivyakti mukta bhAve ane sahaja rIte thAya che. bAulapatha ravIndranAtha tema ja kSitimohane saMgrahelAM gItomAM A bhAva jovA maLe che. 2. kriyA. A dhArAmAM gupta sAdhanAnI ApaNe AgaLa joI gayA ke baMgALamAM rahasyavAda prakriyA che. te sAMketika rahasthanI banelI heIne gupta mATe " maramIvAda' je zabda yojAya che. bAlipathanA rAkhavAmAM Ave che. A sAdhanAne TUMkamAM joIe. - sAdhako AvA sAcA "maramI" che. - deha, kAyAne teo kendramAM rAkhe che, paNa deha ravIndranAtha TAgore 19 Disembara 1925mAM bhAratanI bhegAtmaka nathI. mAnavadeha maMdira che. temAM devatAno vAsa janatAnA tatvajJAnanI vAta karI hatI, ane baMgALanI che, A devatA manuSyanI aMtaratama sattA che, anaMta abhaNa tema ja nIcalA tharanA bAula lokonAM gAnamAM AnaMdane AdhAre deha che. pUrNAnaMda rUpa citta-sattA A rahelAM tatvaciMtana ane abhIpsAne spaSTa karyA hatAM. dehamAM che. A AtmAne mAnavarUpa ApIne tene "maneraRSionI aMta:prajJA dvArA sAkSAtkAra pAmelA anubhavo mAnuSa", "adhara mAnuSa", "seramAnuSa", "bhAveramAnuSa', bAula gAnamAM sahaja, jIvanapaSaka lokavANImAM abhivyakti "sonAra mAnuSa'-ema vibhinna rUpe sa badhe che. A aMtarapAmyAM che. nIcalA tharanA lekemAM rahelI A dhArA bhAratIya tama sattAnI upalabdhi karavI ane sAthe sAthe Apa saMskRtine TakAvI rAkhanAruM viziSTa paribaLa banyuM che. bhUlI cetanA vihIna ekAtmakatA upalabdha karavI e emanI bhAratIya saMskRtinI A viziSTa dhArAne be bhAgamAM vaheMcI sAdhanAnuM lakSya che. potAnA dehamAM ja e AmAM rahyo zakIe. eka, vidrogya; bIjI lokagya. eka zAstradhArA, che, paNa maneramAnuSanI upalabdhinA abhAve te samajAto bIjI abhausAcadhArA. bIjI dhArA aMtaHkaraNanI anubhUti nathI. potAnA svarUpamAM ja tenI upalabdhi karavAnI upara UbhI che. bahArathI te vibhinapaMtha, saMpradAyomAM vyAkuLatA, bAvarApaNuM-bAulabhAva-ane te aMge kAyAnA vahecAI gaI hovA chatAM samanvayakArI banI rahI che, A bhinna bhinna dazAnAM cakro vagerenI jANakArI e emanI dhArAnuM sAhitya ghaNuM che. thoDuM pragaTa thayuM che, ghaNuM sAdhavAnI vAta che. 182 apragaTa paDayuM che. puruSa ane prakRtinA milana dvArA svarUpanI prApti AcArya kSitimohana sene "bAMglAra sAdhanA" pustikAmAM thAya che. prakRtinA samayavizeSane "amAvasyA" kahe che. Aula vize jaNAvyuM che ke teoe apUrva mAnavIya bhAva AnaMdAnubhUti rUpa sattA "pUrNimA" che. kAma ane ane rasa khIlavyAM che. prANanI mAphaka te sadhaLA bhAratathI premanA milanane amAvasthAmAM thato pUrNimAne yoga kahe bhakta hoya che ane tenI agAdha apuratAnuM rahasya sahaja che. guru svAmI che ane aMtaratama citta-satA paNa che. che. 181 dehanA sAta stara upara emanI rithati che. e satatAnuM sAdhanAkSetramAM baMgALanA uttaranA Aryo ane dakSiNanA mULa svarUpa anAtha, atula che. enA poracaya veda ka drAviDonI saMskRti milana pAmI che. tethI tenAM kaLA, zAstrI zAstromAM na maLe. saMgIta, sAhitya ema badhAmAM udAratA jovA maLe che. dehamAM rahelo AtmA dila padma rUpe che. tenuM rUpa A rIte baMgALanuM "prANutava" e viziSTa tava banI jyotirmaya che. dvidalamAM sahaja "surAga" rUpe vyApta che. jAya che. prANano dharma prema. eTale "prema" temanuM prANa- anurAgathI aMtaramAM DUbakI mAryo aMtaratama parama satya Jain Education Intemational
Page #551
--------------------------------------------------------------------------
________________ prema, 534 vizvanI asmitA maLe che. Ama deha e rUpa che ane dehamAM AtmA svarUpa (tArI marmaspazI vANIne keNa samajavAnuM che? e te. che. 183 ATaluM jANyA pachI bAulabhAvanI vizeSatA TUMkamAM mAtra artha ane kULane jANe. ) nIce mujaba gaNAvI zakAya. hRdayamAM bhAve jame che tyAre tenI anubhUti akathya 1. temano dhama vedathI bahirbhata gaNAya che. 2. guruvAda hAIne rahasyamaya banI jAya che. chatAM vANImAM Ama temanuM mahattvanuM aMga. 3, "piMDe se brahmAMDe'mAM pUrNa nItarI rahe che; mAnyatA. 4. emanI khoja "mane mAnuSa'nI che. 5. rUpamAMthI svarUpamAM javuM e sAdhanA che. hRdaya kamala calate che phUTe kata juga dhari, tAte tumi e bAMdhA, yAmi e bAMdhA, saMtonI vANIne maramI rIte cha vibhAgamAM vaheMcI upAya ki kari !! zakAyaH jAgaraNa, upadeza, tattva, sAdhanA, paricaya ane phUTe phUTe phUTe kamala, kUTAra na haya zeSa, eI kamalera je-eka madhu, rasa je nAra vizeSa. 186 bAulagAnomAM sahaja tattva-premanI je vAte gUMthAI (hadaya kamaLa keTalAya yugothI TI rahyuM che.......kamaLa phUTI che temAM ataLa gUDhatAne sparza thAya che. jemake, ja rahyuM che, phUTI ja rahyuM che ! ene aMta nathI. A nizIthe jAInA phUla bane 3 bhamarA ! kamaLamAM je eka madha che teno rasa viziSTa prakArane che.) nizIthe jAIeAnA phUla bane bAulapaMthamAM premasAdhanA che. eTale ja jIvanamAM je prema che te bIjA kazAmAM nathI. je jIvatAM ja marI jAya e ja naya daravAjA kaI re banya, laIo phaleri gaMdha. 184 A prema pAmI zake. caMDIdAsa kahe che; (alyA bhamarA, mAjhama rAte phUlanA vanamAM jaje ne !... mAnuSa jArA yanta marA lyA bhamarA, nave daravAjA baMdha karIne phUlanI gaMdha leje) seI se mAnuSAra ahIM bhamarAnuM pratIka tathA "nava daravAjA" sAdhanAtmaka (jeo jIvatA marelA heya e ja mAnavane sAra che.) rahasthane sUcave che. eka bIjA gAnamAM asImanI mastI UbharAI jAya che; Ama bAulagAnamAM aneka sthaLe rahasyavAda jovA maLe tyAre AtmarahasyavAdane raNako saMbhaLAya che; che. tenI gupta kriyAmAM "sAdhanAtmaka rahasyavAda" che te anubhUtimAM "premano, AtmAne rahasyavAda" che. bAule Ami maje chi mane ! caMDIdAsane Adi bAula gaNe che. rAmaprasAda anya rIte nA, jAni mana majale kize bAulatattvasaMpanna kavi che. | Ananda ki maraze ! TAgoranA jIvana ane kavitAmAM A bAulatava varNa(manamAM nimajijata thaI gayo chuM. khabara nathI zAne cela jovA maLe che. laIne mana magna thayuM, AnaMde ke maraNe ?) bhege mora ghare cAbi nice jAbi ke amAre IzvaranI marmaspazI" vANI keNu samajI zake? e e badhu AmAra.187 parAvApha"ne na samajavAthI ja badhA kaddha che ne ! e mamavANI kevI haze ? zabdothI na kathI zakAya evI, (he mArA baMdhu, tuM koNa che je mArA gharanI cAvI bhAMgIne rahasyamaya mAtra anubhavI zakAya, mane laI javA Ave che?) ke bejhe tera marama bhASA, orA be arthakala. 185' ahIM kavi koI paramatatvane jhaMkhe che tyAre tenA "gharanI cAvI koNa bhAMgI nAkhe che ? e prazna pUche che tyAre Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #552
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagraMtha bhAgara gUDha anubhUtinI lAgaNI vyakta thatI joI zakAya che. tevI ja rIte~~ dIrghakALanI yAtrA mArI bahu dUranA pathamAM pahelA bahAra paDaLyo tA pahelA prakAza kerA rathamAM.188 kavinI peAtAnI yAtrA ane izvarane zodhavAnI jhaMkhanA ahIM vyakta thaI che, kavinA prathama prAdurbhAva pahelAM prakAzanA rathamAM thAya che. ahIM aMtima tattva 'prakAza 'nA pratIkathI sUcavAyuM che, athavA prANI mAtra prakAzanAM satAneA che evu sUcavAya che. upaniSadanI vANI 'amRtasya putrA' yAda AvI jAya che ane RSionI prArthanA AvirAvisa edhi (prakAza, tuM mArI AgaLa pragaTa thA) kavinA cittamAM jhilAI che je rahasyAtmaka kAvyabAnImAM rajUAta pAme che. rAjanAtha zarmA jaNAve che ke TAgAra upara ebarakrAe, bleka ane piTsa jevA kavienI asara thaI che. ane tenA parathI ' gItAMjala' racI che. 189 paraMtu A sAcu lAgatu nathI. TAgAra upara bAula ane upaniSadonI dArzanikatAnI asara ghaNI mATI dekhAya che. paramane pAmavAnA talasATa, vedanA jyAre zabdamAM UtarI Ave che tyAre gUstattvanA sparza AvI ja jAya che, mujamilana mATe tu... yuga yuga vItyA sattA rahyo che AvI, gupta paNe hRdaye AvI tatra krUta gayA melAvI. 190 ahI' 'kRta ' ane ' gupta' prakriyAmAM rahasyAtmaka lAgaNI che. kavi cetanA paramane pAmavA talase che ane pArthiva padArthImAM paNa ene nihALe che, tyAre kavinI cetanA RSi enI UMcAIne prApta karatI lAge che; sAMbhaLaze| ke nahIM sAMbhaLeA kadIya enAM pagalAM te Ave, Ave, Ave; te Ave, sadAya Ave !191 khAulanI asaro gujarAtI bhajana sAhityamAM joI zakAya che. gujarAtImAM paNa lAkahRdayanI saravANInAM be svarUpo che. 1. sAkSara bhaktakavie : jemAM narasi' mahetAthI dayArAma sudhInA kavio. narisaMha, akhe|, mIrAM, dhIrA, bheAjo, khApusAheba gAyakavADa, nIrAMta, prItama ane dayArAma Jain Education Intemational 535 gaNAvI zakAya. 2. nirakSara bhajanika sa`tAnI dhArA : temAM kazmIra, ravi, bhANu, khIma, lAkhA-leAyaNa, trikama, jIvaNu, hAthI vagere. Adhunika gujarAtI kaviomAM mAula pathanI asarA ane rahasyavAdI abhivyakti makaranda dave jevA keAIka kavimAM jovA maLe. tAe dhama tAo dharmAMnA AraMbha cInamAM I. sa. pUrve chaThThI sadImAM mAnavAmAM Ave che. tA dha'nA graMtha lAge!ae e lakhyA hatA ema manAya che. 'tA' zabda ghaNA mahattvanA che. tenA atha 'mAga ' thAya che. A mArga koI vyaktine jIvanamAga ke vizvasa'cAlananA sAbhauma niyama che te spaSTa nathI. Ama chatAM, 'tAe' zabdamAM vedAMtanA brahma, buddhanA nirvANa ane dArzanikAnI nirapekSa sattA jevA artho paryAya banI rahe che. e rIte 'tA'ne avyakta ane zUnya pazu kahI zakAya. lAotjhe kahe che, "A kAI evI sattAnu nAma che jene ApaNe samajI zakatA nathI. je pUNu che ane pRthvI tathA svarganI pahelAM paNa astitvamAM hatI. e niHzabda ane nirAkAra che ane A ja ekamAtra evI vastu che je nathI naSTa thatI ke nathI parivartana pAmatI, ke nathI temAM kAI vikAra AvatA. A sabyApaka che. ane badhAnI mAtA kahI zakAya, huM tenu' nAma nathI jANatA paNa tene mAtra 'tAe' kahuM chuM. mAre tene bIjuM kAI nAma Apavu' paDe teA 'mahAna' zabdanA prayoga karI zakuM, " manuSya pRthvInA niyamA dvArA ane svarga tA dvArA sa'cAlita thAya che.192 tAomAgI enu dhyeya prANazakti TakAvI rAkhIne dIgha jIvana prApta karavAnuM paNa hoya che. A mATe prANAyAma jevI kriyAe zeAdhAI hatI. vIya ne zarIramAM pharatu rAkhavAnI rItA, amara thavA jaDIbuTTIonI zeSa paNa cAlI hatI. A badhu ApaNA cAMgamAne maLatu Ave che. 193 tAdhama nAM vacanA jotAM temAM rahasyavAda pUrepUra samAyelA jovA maLe che. vacanAmAM viAdhAbhAsI kathanA ane zabdAnI sAthe gUDhAM rahasyane phrUTa kare che. dA. ta. prathama prakaraNamAM ja sat ane asat vize lakhyuM che; pe mane vacce je samAna che tene rahasya, rahasyAnu rahasya, sa AzcaryAnuM dvAra kahe che.194
Page #553
--------------------------------------------------------------------------
________________ 536 vizvanI asmitA tevI ja rIte je ekezvaravAdano siddhAMta che te A hamaya leke dvArA ja Avyo che.199 khINanI devatA kadI maratI nathI. A rahasyamaya nArIne ullekha che.15mAM pasa rahasyavAdI vANIne pAmavA mATe prAcIna misaravAsIomAM paNa rahasyavAdane kaMIka aMza vANIthI para AvelA tattvanAM anubhUti jarUrI banI rahe che. jovA maLe che. misaranA pirAmiDa tenuM udAharaNa che. e AgaLa jatAM e paramatatva vize kahe che;" loke rAjAne deva samAna gaNatA. temano zreSTha deva re hato. jenA jevI ja bhakti teo rAjA tarapha rAkhatA. temanI ene udaya prakAzamAna nathI ane ene asta aMdha mAnyatA hatI ke kaI pitAmAM rahelA Izvara,vabhAvane prApta kAramaya nathI. na varNavI zakAya evI asaMkhya zAkhA karI zake to tenuM milana Izvara sAthe thaI zake. jIvAtmAne omAM vistarIne e pAcho zUnyamAM maLI jAya che IzvarIya ti "re'nA nikaTatama AtmIya gaNutA. A tAo - bhAga ja rahasya che. teno ullekha A rIte re' sUryanA rUpamAM prakAzita thAya che tethI potAnA karyo che? dharmane "prathama kiraNane dharma"thI oLakhatA. bIjI mAnyatA evI dharAvatA hatA ke svarga ane pRthvInA saMgathI mArga gupta ane mArgahIna che. kharekhara mAnavIno janma thayo che. svargane nata (Nut) nAmanI mAtA mArga dhIrI zake che mATe ja pUrNa karI zake che.197 * ane pRthvIne jeba (Jeb ) nAmanA pitA rUpe svIkAratA, Ama, tAe dharma AkhAM ja rahasyamaya anubhUtinI A mAnatA ke A ba na prakAranA zAMta A ApaNumAM khINuM banI rahe che. tAonI anubhUti brahma, AtmA, nirvANa. che-A svargIya mAtA ane pitAnA tathA badhAnA " zAsaka" nI anubhUti sAthe sarakhAvI zakAya. AcAryazrI rajanIze ane "niyAmaka 'nA khyAlo pAchaLathI yahUdI ane khristItAo dharmane potAnI rIte vadhu vizALa ane UMDA tathA oe apanAvyA, 200 kaMIka anubhUtine raNake saMbhaLAto hoya tevI rItanuM artha A rIte Izvarane AtmIya gaNavAnI vicAradhArA prabaLa ghaTana karI ApyuM che. 198 banI jenI gaNanA rahasyavAdanI vizeSatAomAM karavAmAM prAcIna "hamIya samAjamAM rahasyavAda Ave che. grIka lokoe misaranA jJAna devatA thATa (Thot) ne prAcIna dharmomAM, sumera jAtinA loko paNa hatA je hamIja (Hearmes)nA rUpe svIkAra karyo ane tene jAda- misarI onI jema devatAne mAnavI karatAM vadhAre mahAna vidyAno saMrakSaka banAvyo. A hamIjanA nAma sAthe saMbaM. gaNatA. devatAe adazya rahetA ane vizvanuM saMcAlana dhita eka zilAlekha maLe che jemAM A vidhAna sAratatva karatA. deve 'amara' gaNatA. ahIM devAne amaratva, lakhyuM che. temAM svIkArelI "sattAnI ekatA" rahasyavAdanI adazya ane saMcAlaka tarIkanA vicAramAM 2hasyavAdanA chAMTa vizvAsa, ekatAthI bhinna patI nathI. A tI: anazana karI dekhAya che. A rahasyavAdane ApaNe "Izvara-rahasyavAda'mAM ke e lokone te vidyAe ghaNo sAtha Apyo haze, mUkI zake e. eTale aMze teno saMparka rahasyavAda sAthe joDI zakAya. grIka lekanA dharmane te "rahasyamaya dharmo (Mystery hamajanA anuyAyIo "hamIya samAja "( Hermetic Religions) nI saMjJA ApavAmAM Ave che. teo mAnatA Communities) nA loko hatA. kahevAya che ke A manuSyo ke dIkSita banyA pachI Izvarane meLavI zakAya che. A dIkSAmAM pitAnAM kAryo ane vANImAM pUrNa sAmya rAkhanArA prathama keTalIka pratIkAtmaka vidhio hatI. tene prabhAva vyaktimAM mAnava hatA. te mATe prANa paNa ApatA. teonuM dhyeya rahasyAnubhUti utpanna karIne punarjanama ApavA sudhI hata samagra mAnavasamAja sAthe prema ane pavitra jIvana. evuM mAnavAmAM Avato.201 tene Izvara DAyonisiyasa hato. anumAna paNa karAyuM che ke khristI dharma ane kurAne zarIphamAM te jIvana-mRtyuno svAmI gaNAta, tenI sAthe milana thatAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #554
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-ra eka vicitra 'AdhyAtmika unmAda' thaI jatA. e vakhate teo AnaMdathI nAcI UThatA, A sthitine te punarjanmanA AraMbha' gaNatA.202 hatI. A uparathI kahI zakIe ke yahUdI rahasyavAda AMtarasukhI karatAM mahimukhI vadhAre che. parazurAma catuvedI jaNAve che tema, "yahUdI dharmAMmAM vizvAtmaka sattAnuM svarUpa rahasyAtmaka hovA chatAM te potAnA pUrNa ane spaSTa vyaktitvamAM jovA maLe che ane aneka prakAranI rahasyamayI alaukika zaktio dvArA prApta thatI hAvA chatAM, te vadhupaDatI kAI zaktizALI niyatAnA rUpamAM zAsana karatI kaDI che 206 jarathuSTradharma khristI dhama jarathuSTre prAcIna IrAnanA nivAsI hatA. teNe AkhA mAnava samAja mATe samAnatAnA Adeza ApyA. ane peAtAnA dharmane AcArapradhAna rUpa ApyuM. tenA mata mujaba manuSye pRthvI upara svargasthApavA mATe IzvaranA sahAyaka banavu' joI e. A mATe sanyAsanI jarUra nathI. manuSye mRtyu sudhI aniSTonI viruddha kAya karatAM rahevu joie. mAnavIne kevaLa eka vAtanA ja saMtASa hovA joie ke hu' pRthvI para sadAcAranuM' rAjya sthApavA Izvarane sahAyaka anu'.27 jarathuSTre IzvaranI amUtatAnA khyAla ApyA. izvarane sparza karI zakAtA nathI, sudhI ke joI zakAtA nathI ke tenI vANI sAMbhaLI zakAtI nathI. paNa te ekamAtra svAmI 'ahuramajhada'e ja potAnI prajJAthI badhA padArthInI racanA karI che ane ApaNe tene tenAM kAryAMthI ja jANI zakIe chIe.204 jara thuSTre dharmAMnA amRta IzvaranA khyAlamAM upaniSadonA ' Atmavize mAhitI maLe che. tene sAra A pramANe cheH khristIdhama nA pracAraka izu khrista vize ema kahevAya che ke temaNe vAstavamAM e prakAranA upadeza ApyA hatA. temAM prathamanA upadeza sAdhAraNa khristIjIvana mATe tathA bIjA dvArA khristI rahasyavAdanA Adarzone vyakta karyA hatA. prathama rUpanA pracAra tenA anuyAyI seTa peAlanAM pravacanA dvArA thayA ane bIjA svarUpanA pracAra se'Ta jemsanA anu. yAyIonA upadezamAM jovA maLe che. seTa jhAnanA saMdeza ( St. John's Gospels) je khAIbala (New Testament)nuM eka mahattvanuM aMga che. temAM khristI rahasyavAda rahasyavAda' joI zakAya che. yahUdIdhama hajharata IbrAhImanI jAtinA leAkeA bahu devavAdI ane mUrti pUjaka hatA. hajharata IbrAhIma sau prathama aneka mUrti hajharata IbrAhImanA vaMzaja yahUdI leAkeA che, jeNe mUrti enuM khaMDana karIne eka devavAdane sthAna ApyuM. A A kha'Dana ane ekadevavAdanA pracAra karyAM. A dhamamAM paramAtmA jItye samrATa ke zAsakanA Adaza hatA. vaLI, dharma pacaga kharavAdI haiAI ne temAM rahasyabhAvanA ochI hatI. te paramAtmA sAthe akaya sAdhavAmAM nahAtA mAnatA. AthI ja yahUdIdharmonA rahasyavAdane prA. skAlemaThrone mystics 'si'hAsanaparaka rahasyavAda' jevu' nAma ApatAM jaNAve che - 'tenA Adarza * ejhakIla 'mAM vavAyelA si'hrAsanastha izvaranI AkRtinA svarUpanu` mAtra darzana karavuM kahI zakAya '205 'kramAlI ' dha graMtha'johera' ne vAMcatAM jANavA maLe che ke yahUdI rahasyavAdanI ghaNI vAtAne gupta rAkhavAmAM AvatI Jain Education Intemational 537 peAtAnI Atmazuddhi dvArA hRdayane vizuddha ane nimaLa banAvI temAM AAda Izu khristI pratye agAdha zraddhA ane prema sthApyA ane tenA mAdhyama dvArA IzvarIya premanI upa labdhi thatAM temAM potAne eTalA tanmaya karI do ke, tamane peAtAnuM paNa bhAna na rahe. A rIte eka sapUrNa navIna dRSTikoNa prApta thatAM te anusAra AcaraNa karatAM kramaza : peAtAnA lakSya tarapha pahAMce ane paramezvaranA zAzvata sAMnidhyanA sukhane aMte prApta karaze.207 khristI rahasyavAdamAM AdhyAtmika sAdhanAonI keTalIka kramika avasthAonu varguna karavAmAM Avyu che. temAMthI ekanA paricaya 14 sadInA saMta rIcarDa rAla e The Gospel of Mystic ChristmAM kare che.208 prathama avasthA rUpAMtara(Conversion )nI che. ahI' sAdhakane izu tarapha anurAgI banAve che. mIjI avasthA Atmazuddhi ( Purgation) che. trIjI avasthAmAM svagIya maMdiranA paradA khUle che ane tenuM darzana thatAM bhItaramAM premAgni (Fire of Love)
Page #555
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 jAgI UThe che. A ceAthI avasthA thaI. pAMcamI avasthAmAM mAdhuya (Sweetness)nA anubhava thAya che. ane chaThThI avasthA ullAsanAM gIta ( Jubiliant-song )nI sa'gItamayatAthI AvibhAra banI javAya che. uparyukta avasthA Izune thaI haze ema mAnI zakAya nahIM. ema kahevAya che ke khristI rahasyavAda Izu pachI astitvamAM AvyeA che. IzunA zabdo I and my Fatherare are one. He who has seen mehos seen the Fatther ' ane ' I am in the Father and the Father in me' jevAM uccAraNeA seTa heAna dvArA kalpita IzunAM mAnavAmAM Ave che. AthI keTalAka A rahasyavAdane seTa jhAnathI zarU thayelA mAnavAmAM Ave che. kAraNa ke seTa jahAnanA vAkaya I live yet no I but Christ liveth in memAM te joI zakAya che. bhAratIya tattvajJAnamAM je 1 amArA; jAju 2, varlDa 8, o; 22, 23 2 Adhunika hindI kAvya meM rahasyavAda : DaoN. vizvanAtha gaur3a pR. 71. 3 bhagavadgAmaMDaLa pR. 7557/bhAga, 8 4 mahArASTra zabdakAza--bhAga . pR. 2598, 5 medinI kAza. ( yavAn : pazurAma caturvaiTI, pR. rU upara nirde`Sita ) - marAThI sAhityAMtIla madhurAbhakti - DaoN. prahlAda narahara jozI, pR. 10-1. 7 vedAMta ane sUphI darzana - ramA caudharI, pR. 146, 164-5. t Comperative Religion - A. C. Bonquet, p. 286 8 zrI guhya samAja tantram pR. 116 to How the great Religions began - Joseph Gear, pp. 122-3 11 rahasyavAr: parazurAma catuvero, pR. 4 upara nirdezita : Eliphas Levi: The History of Magic, p. 79 12 athavavat H 6-2-2-770-2; velaH 2-3-20, 87-3, 7, 10 vizvanI asmitA paramatattva ane vizvane eka mAnavAmAM AvyAM che jyAre islAma, yahUdI ane khristIdhama mAM tema nathI. temAM Izvarane vyaktitva apAtu hAvAthI temAM rahasyavAdanI pUrI kSamatA nathI. pAdaTIpa Ama vizvanI prAcIna saskRti ane dharma tathA sAdhanA mAM eka yA bIjA prakAre rahasyavAdI anubhavA jevA maLe che. e rIte rahasyavAda jagatanA mahAna adhyAtma patha banI rahe che. ahI' bhArata tema ja vizvanA dharmo, pathA, sa MpradAya matA vageremAM je rahasya tattva raheluM che te darzAvavAnA prayatna karyAM che, paraMtu mULabhUta rahasya tA anubhavaparaka hAvAthI zabdabaddha kadI paNa na thaI zake. cetanAnI aMtima sthiti 'paramatattva 'nI gUDhatA, vyApakatA, caitanyatA, ane saccidA naMda jevI rahasyapUrNa sthitine AthI kaIka AvI zake. khyAla ( 13 The Prayer assumes that the volitional elements rests with the God, but with the operator in magic'-Magic and Religion: by, G. B. Vetter, p. 157. 14 Mysticism-F. C. Hapold; P. 36 14 Mysticism East and West: Rudolf Otto, p 59. Translated by Bertha L. Bracey and Richenda C. Pane. 16 'Mysticism is the consciousness that every* thing that we experience is an element and only an element in fact ie., that in being what it is, it is symbolic of something more.' - Quoted in 'Mysticism and Religion by - Dr. W. R Inge, p 25 17 Quoted in * Mysticism '- by F, C. Hapold, p. 30 The Teaching of the Mystics.' by Walter T. Stace, p. 238 19 'It is one of the axioms of mysticism that there is a correspondence between the
Page #556
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 539 microcosm and macrocosm, the seen and the 32 Mysticism East and west - Rudolf Otto, unseen worlds.'- Encylopeadia of Religion. P. 37 Ro The Teaching of the mystics: W. T. Stace, 33 Quoted in 'Mysticism aud Religion.' Dr. P. 12. W. R. Inge, P. 25 24 Mysticism is the immediate feeling of the 38 Mysticism in Maharashtra - Ranade, P. 1 unity of the self with God, it is nothing, there- (Preface ) fore, but the fundamental feeling of the reli 34 Quoted in Eastern Religion and Western gion, the religious life as its very heart and Thought' - P. 66 centre. But what makes the mystical special tendency inside religion is the endeavour 35 Mysticism is, in Truth, a temper rather than to fix the immediateness of the life in a doctrine, an atmosphere rather than a God as such, as abstract from all intervening system of philosophy - Quoted in 'Mysticism helps and channels whatever and find a in Bhagvad Gita - Dr. M. N. Sorear. P. V permanent abode in the abstaract in wordness (Preface) of a life pious feeling.' Quoted at q. 25. of 218 Mysticism is seen to be highly speci'Mysticism and Religion' by Dr. W. R. Inge. alised form of that search for reality, for 22 Quoted in 'Mysticism'-F. C. Hapold, p. 37 hightened and completed life, which we have found to be constant characteristic of 23 kAvyakalA tathA anya nibaMdha-rahasyavAda : pR. 39 human consciousness' - Mysticism, UnderRX Eastern Religion and Western Thought - by S. Radhakrishnan, p. 61 34 'Mysticism appears in connection with 25 Adhunika hindI kAvyameM rahasyavAda : pa. 108 endevour of the human mind to grasp the divine essense or the ultimate reality of 25 'Mysticism is, in essence, little more than things, and to enjoy the blessedness of a certain intensity and depth of feeling in actual communion with the highest. The regard to what is believed about the unive first is the philosophical side of mysticism, rse,' - Mysticism and Logic; by Burtrand the second its relgious side, God ceases to Russel, p. 3 be an objcet and becomes an experience.'Ru Exploring Mysticism-Frist Staal, p. 59 Quoted in Mysticism in Religion', W.R. Inge, p. 25 RC The Varieties of Religious Experience - William James, p. 379, 429. 36 Mysticism is a way of dealing with God" -The meaning of God in Human ExperiRE Quoted in 'Mysticism' - F. C. Hapold p. 38 ence. p. 355 30 The intuitive Experience of the infinity and the all embracing oneness of all that is yo 'Mystic is an approach to Truth and Reaof all consciousness of all life or however we lity, which can be negatively indicated as may call it.' Foundation of Tibaten mystici non-logical.?-Mysticism in Bhagvad Gita. sm; of Lama Anagarika Govind, p. 77 Vari- p. I, preface. eties of religious experiences, P. 38 79 It (mysticism) is a moral discipline having 29 Mystism East and West - Rudolf Otto, P. 95 for its object the acquisition of a condition Jain Education Intemational
Page #557
--------------------------------------------------------------------------
________________ 540 vizvanI asmitA appears in the lives of truly religio us men'p. IX, preface. (see, Terrate: YTTA aga, . 23) in directing, as a European mystic puts it. The union with man with God or (as an Indian yogin night say ) a self realization, within oneself, or one's identity with Brahma, the universal self... Mysticism is, in essence, at foundation, a scientific faith and it is entirely practical in its character.' -Studies in Vedanta, p.p. 150-160. 8 TEST : AYTIA wae, q. pe 82 Discipline of human nature leading to a realization of spiritual'--Counter Attack from the East.'--C.E.M. Joad, p. 149. Yo 'The essence of mysticism is the assertion of an intuition which transcends the temporal categories of the understanding relying on speculative reason.'-- Mysticism : F. C. Hapold, p. 37. &c. Qual spalladt auf 4Hi-H5278 $a, y. 30 xe Mysticism: F.C. Hapold. n. 37 ya Hinduism more a way of life than a form of thought which it gives absolute liberty in the world of thought it enjoins a strict code of practices, -The Hindu View of Life : p. 77. 40 Quoted in Mysticism'-Hapold, p. 44. 42 Mysticism-F. C. Hapold, p. 50 42 Yogi Krishnaprem : by Dilipkumar Roy, p. 45 43 ATA, 31TEA 8888: prate fara glutat' 54 hindI sAhitya, 20vIM zatAbdI / 8x By mysticism is sometime meant spe culative mysticism a metaphysical doctrine which proclaims the abstract unity of the Godhead and the obliteration in it of the particularity of individual souls and finit objects. With this doctrine we are not concerned, but with mysticism as a way of life, in which cospicuous eliment is the immediate experience of God.'-Philosophical study of Mysticism.-Bennet c. p. 7. 44 Quoted in 'Mysticism'-F.C. Hapold, p. 43 HF Persopan sart: si. R144 : 4.27 40 Mysticism in world Religion : Sidney Spen cer; p. 18 4 Hiduism and Buddhism : Sir Charles Eliot, 4 vol. We arafas feraftafc# erat : fasaatte *4 'Mysticism is not an intellectual theory, it is fundamentally an active, formative, creative, elavating and ennobling principle of life... Mysticism means a spiritual grasp of the aims and problems of life in a much more real and ultimate manner than is possible to mere reason. A developing life of mysticism means a gradual ascent in the scale of spiritual values, experience and spiritual ideas. As such, it is manysided in its development and as rich and complete as life itself. Regarded from this point of view, mysticism is the basis of all religions-particularly of religion as it FO *12EUR. H307; 90, 846: 924.241 H791 . 41EUR el fetsatalla 2824' 4. 248/244@4RthI lIdho che. 9. 286 1 * #fear: #FACT, 1. f? Bord4-806 63 ZHY, Y. 216 Jain Education Intemational
Page #558
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 541 64 gharmavala 34 zaura utA vijJAna viramU9.67 91 Iza ane kena upaniSada: 15,16. 65 vedarahasya : aMbAlAla purANI, pR. 10 42 hindI sAhityakA itihAsaH rAmacandra zukla, pR. 622,623. $$ Hindu Mysticism : Dr. S.N. Dasgupta, p. 1863 What I owe to Christ : p. 155 (Quoted in 'Mysticism in World Religion, p. 18) ka7 juo - jIvA: pArAma caturvekI, pU. 6rUra 68 juo - zrI araviMdanA Hymns to the Mystic 94 zivadharmane saMkSipta itihAsa : durgAzaMkara zAstrI. fireo upodaghAta. | pR. 45 18 dharmakI utpatti aura usakA vikAsa : pR. 103 lpa ejana, pR. 47 70 phuvAraH vAsudeva amaLa paLavAra pU0 96 ejana, pR. 150 71 ejana, pR. 560 97 ejana, pR. 114/115. 72 Atharva Veda Sanhita : Dr. Max Lindenau, 98 Theism in Mediaval India: p. 362 mAM karela p. 236 siddhAMta pikAmAMthI. [ zivadharmano saMkSipta ItihAsa. 73 ejana, pR. 256 pR. 115 upara nirdezita ] 74 ejana, pR. 230 99 siddhAMta dIpikAH gasTa, 1910, pR. 70 : [ ziva 75 ejana, pR. 232 dharma, saMkSi. Iti. pR. 116 upara noMdha] 100 zaivadharmane saMkSipta itihAsaH pR. 164 76 ejana, pR. 236 77 chAMdogyopaniSada 101 ejana, pR. 164 78 hindI sAhityameM vividha vAda : DaoN. premanArAyaNa zukla 102 bhAratIya saMskRti aura sAdhanA : 2. DaoN. gopInAtha , . raparU-ra94 mAM zrI ema. ema. hariprasAda zAstrIne 76 sAhityika nibaMdha : zrI rAjanAtha zarmA, pR. 427 saMdarbha : A Descriptive Catalogue of Sanskrit 80 kena upaniSada: 2,3 Manuscript in the Government collection under the care of the Asiatic Society of ke 81 taitiraya upaniSadaH 2,7,1 Bengal. M.M. Hariprasad Shashtri. M.A. { 82 bRhadAraNyaka upaniSadaH 1,2,1 C.I.E. F.A.S.B. Vol. I. Buddhist manuscript, pp. IX 99; 1917 83 maitreyI upaniSada: 103 vamata . yaduvaMzI, g. 1, 20. 84 etareya upaniSadaH 1,1,27. 104 ejana, pR. 14 85 taitirIya upaniSadaH 2,6,1. 105 ejana, pR. 14 86 ejana; 7,2. 106 ejana, pR. 23 87 zvetAzvetara upaniSada: 3, 20 107 ejana, pR 25 88 tA. u5, 6,4/kaTha u5. 2,2,15/muMDaka u5. 2/2/10 108 ejana, pR. 26, 27, 28 89 kaThopaniSada : 1,3/2,1,9/2,3,1. 109 ejana, pR. 32 90 muMDakepaniSada : 1,2,4. 110 ejana, pR. 35, 33 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #559
--------------------------------------------------------------------------
________________ 54ra vizvanI amitA. 73. 111 ta sahAya : n|42 bhatA, pR. 168,170 132 hindI sAhitya kA itihAsa, pR. 22 112 yAma: 'bhArA pravAsanI pAnI-2': narottama 133 haThayoga pradIpikA (3-15) vale: vidyApI' me-jUna'74 134 nAtha saMpradAya, pR. 127 113 sumo ma : 'ziva-zati pAsanA mane pATayon': 135 gorakSa zataka (148) rAjendrasiMha rAyajAdA. UrminavaracanA, okaTo-nave. 1.36 siddha siddhAMta saMgraha : sapA. gopInAtha kavirAja, 2,17-18 137 megana, gorakSapaddhati; anu. mahIdhara zarmA, pa, 12, 14. 114 zata prahAya, . 74,75,76 138 haThayoga (1-45) 115 merAna, pR. 112, 128. 138 gorakhabAnI: saMpA. pItAmbara datta bar3athvAla. 116 bhumI, hemacandra kRta yogazAstra, saptamaprakAza, zlo. 140 Adhunika hindI kAvyameM rahasyavAda : pa. 16 27, 28/ aSTamaprakAza-5 141 hindI sAhitya kA itihAsa pR. 72, 73 117 zAkta saMpradAya, 169,170 142 suImata : 1. ch|ttumaa nAya4. pR. 16,17 118 hindI sAhityakA itihAsa, pR. 11 143 Adhunika hindI kAvyameM rahasyavAda; pR. 26 118 bhAratIya saMskRti aura sAdhanA; 2: pR. 265 144 jAyasI graMthAvalI. paM. rAmacandra zukla 120 Tantra : Philip Rawson, plate No. 41,42,62,63 145 jAyasI aura unakA kAvyaH pro. zyAma mizra. 121 madhyayuganI sAdhanA dhArA : kSitimohana sena. anu 146 hindI sAhitya kA itihAsa, pR. 72 bhayatIala mAyA..88 147 ejana, pR. 18 122 Mysticism Christian and Buddhist : D.T. suzuki, p. 69 148 kabIrathAvalIH sa. zrI zyAmasundaradAsa, pR. 33. 123 Essays in Zen Buddhism : D.T. Suzuki, 148 megana, 243 ___p. 228. 150 kabIraH hajArIprasAda trivedI, anu. kizanasiMha cAvaDA, 124 Ibid, p.p. 28, 34, pR. 152. 125 Gorakhanath and Kanfata Yogis : Briggs. 151, kabIra graMthAvalI, pR. 110 126 bhAratIya saMskRti aura sAdhanA : 2. pR. 254 152 mena, pR. 13 127 hindI sAhitya kA itihAsa, pR. 97, 98. 153 ejana, pR. 16 128 hindI bhASA aura bhusake sAhityakA vikAsa; pR 175, 176 154 4ii2, pR. 285 126 hindI kAvyameM yoga pravAha : kAzI nAgarI pracAriNI 155 megana, pR. 304 patrikA, bhAga, 11, saM.4 130 nAthasaMpradAya hajArIprasAda dvivedIH pR. 106 156 ejana, pR. 305 131 'The system of mystic culture introduced 157 kabIra graMthAvalI. pR. 13 by Gorakhanath is not seem to have 158 rana, pR. 13 widely through the educated classes.'Gopinath Kaviraj and Za (Sarswati Bhavan 159 ejana, pR. 12 studies ) 160 4thI2, pR. 374 Jain Education Intemational
Page #560
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 543 -161 vIra jaMthAvaTI, 5, 26 186 ejana, pR. 220 -162 ejana, pR. 87 187 ejana, pR. 231 163 ejana, pR. 87 188 gItAMjali ane bIjAM kAvyo : ravIndranAtha TAgora : anu. nagIna pArekha, pR. 10 164 kabIra, pR. 425 189 sAiiA 165 vAra jaMthAvaTI, , 88 unA nAtha za 9. karUNa 190 gItAMjali ane bIjAM kAvyo, pR. 26 16 ejana, pR. 123 167 ejana, pR. 105 191 ejana, pR. 46 962 Quoted in Metaphysics of Mysticism': Go168 ejana, pR. 34 vindachrya, p. 315 169 kabIra, pR. 417 193 tAo-te-ciMgaH lAotna: anu. nagInadAsa pArekha, 170 ejana, pR. 399 prastA, pR. 8 171 vIra kaMthAvastra, p. 18. 194 ejana, pR. 1 13ra kabIraH pR. 379 15 ejana, pR. 7 173 kabIra graMthAvalI; pR. 58. 196 ejana, pR. 17 174 ejana, pR. 35 197 ejana, pR. 55 175 Adhunika hindI kAvyame rahasyavAda, pR. 23 198 tA. 3paniSaH mAvAna zrIjhanIza. 176 anurAga sAgara rahasya: anuvAda : jazabhAI paTela. 199 The Gospel of Hermes: Duncan Greenles, pR. 1 (I. 1973) p.p.XX-XXIII. 177 rAdhAsvAmI mata saMdezaH pR. 7 200 Ibid, p.p. XXI-XXIII 201 Ancient Religions : Dr. Term, p. 172 178 ejana, pR. 9 202 Ibid, p. 176-6 179 ejana, pR. 12 203 The Gospel of Zarathustra, p.p.L/XXXIX180 tAra vavana rAdhAvAmI nAra dAnI vArikA, mAla-, XC : D-Greenles. . 28 Rox How the great Religions began-Joseph, Gear, p. 138 181 gujarAtanA saMtakavio ane bAulapaMtha : jayaMtIlAla AcArya, pR. 6 205 Major Trends in Jewish Mysticism: G.G. Scholem, p. 33 182 ejana, pR. 10,11 206 rahyA , pR. 247 18 ejana, pR. 11 207 ejana, pR. 148 184 ejana, pR 176 ROL The Gospel of Mystic Christ; Duncan 185 ejana, pR. 202 Greenles. p.p. cxx/CXXI Jain Education Intemational
Page #561
--------------------------------------------------------------------------
________________ 544 vizvanI asmitA graMtha sUci Eral: faraate this, ? H a fet #TA vArANasI, 1961 2. amara koza 9 Eastern Religions and Western Thought: Dr. S. Radhakrishnan, Oxford Uni. Press; (II Edion ) 3. COLTE B1234, LLC, S. 1648 96 Varieties of Religious Experiences: Willi am James : Longmans, 1929 4. mahArASTra zabdakeza 5. medinI keza 20 Mysticism East and West: Rudolf Otto : Collier Book, New York, 1951 8. HRL cuida HRt euron: Si. als 29 An Introduction To Tibetan Misticism : narahara jozI, pUNe: 1950 Lama Govind Anagarika : Rider Company; London, 1959 v. asist *: RH pilail, $az tll: 22 Mysticism in Maharashtra : R.D. Ranade; 1954 Poona, 1933 ( Comparative Religion : A.C. Bonquet : Pelican R3 Mysticism in Bhagavad Gita: M.N. SoroSeries; 1953 ar; Calcutta, 1944 aft JJ FATH OTI (34148913 el Parcel Cello RX Mysticism : E. Underhill : New York, 1. 43) 1955 20 How Great Religions Began : Gear J. 24 The Hindu View of Life : Dr. S. Radha. (Key Book, 1948) krishnan; Allen & Unwin, 1931 99 The History of Magic : Levi Elphas : New Now 25 & Studies in Vedant: Kirtkar V.J. Bombay, York, 1948 1924 12 nyaa Ru Philosophical Study of Mysticism : Ben net C. Oxford, 1931 13 Magic and Religion : Vetter G.B. New york, 1958 28 rahasyavAda : parazurAma caturvedI; paTanA, 1963 98 Mysticism : F.C. Hapold : Penguin Book. RG Hill Rallgal Rabuhi : H8-6 $a, S. England : 1971-1973 1974 30 Yogi Knishnaprem : Dilipkumar Roy : 24 Mysticism in Religion : W.R. Inge; New Bhartiya Vidya Bhavan Bombay; 1968 York 31 zrImadbhagavadgItA : gorakhapura. 16 Teaching of the Mystics-W.T. Stace; Men 32 Mysticism and Logic : Burtrand Russell : tore, 1990 Allen & Unwin, ( 10th Impresion ) 26 TOY te aur 397 faragt: 'JA ' TIET, 33 Exploring Mysticism :-Frist Staal; Penguin prayAga, 1957 Books, 1975 Jain Education Intemational
Page #562
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 545 34 hiMdu jIvana darzanaH Do. rAdhAkRSNan : navajIvana pa6 madhya yuganI sAdhanA dhArA : kSitimohana sena anuvAda " prAzana mAhira, amahApA, 1857 jayaMtI AcArya, gujarAta vidyAsabhA, amadAvAda, 34 Mysticism in world Religion : Sidney 1956 Spencer, Penguin Books, U.S A. 1963 57 Gorakhanath and Kanfata Yogis: Briggs: 35 Hinduism and Buddhism : Sir Charles Calcutta. 1938 Eliot, Vol. 4. London, 1921-35 58 hindI kAvya meM yoga pravAha : kAzI nAgarI pracAriNI 37 RgavedasaMhitA bhAga 1-mekSamUlara patrikA, bhAga 11/saM.4 38 342425 : mAmA purAe pa4i prAzana, 58 nAtha sampradAya : hajArI prasAda dvivedI : naivedya niketana umareTha 1961 vArANasI, (dvitIya saskaraNa) 3 dhamakI utpatti aura vikAsa-maiksamalara: Adarza hindI 10 haThayoga pradIpikAH pANinI Aphisa, ilAhAbAda 1915 pustakAlaya, ilAhAbAda, 1968 11 gorakSa zataka 40 zukla yajurvedaH saMpA0 vAsudeva lakSmaNa paNikara, 12 siddhasiddhAMta saMgraha : saMpA0 gopInAtha kavirAja : sarasvatI 41 Atharva Veda Sanhita : Dr. Max Linden bhavana, TekasTa na. 18 kAzI : 1925 du. 53 gorakSa paddhati : (paM. mahIdhara zarma ke bhASAnuvAda sahita) 42 hindI sAhityameM vividha vAda : DaoN. premanArAyaNa zukla bambaI, saM. 1990 14 gorakhabAnI: saMpA0 DaoN. pItAMbara datta bar3athvAla: hindI 43 sAhityika nibaMdha : zrI rAjanAtha zarmA sAhityasammelana dvArA prakAzita, prayAga vi. 1999 44 chAMdogyopaniSada : gItA presa, gorakhapura 15 kabIra graMthAvalI : saMpA0 zyAmasundara dAsa; kAzI nAgarI 45 taitirIya upaniSada sastuM sAhitya, amadAvAda, pracAriNI sabhA, 1928 46 // 2554 upaniSad , , bhIra : narIprasAda dviva : manu. zinasiha 47 matareya upaniSada yA17 : 2vaae| prAzanagRDa, samahAvAha, 1673 48 vetAzvatara upaniSada 67 saphImataH De. choTubhAI nAyakaH gujarAta vidyAsabhA, 45 maitreyI upaniSada amadAvAdaH 1959 18 jAyasI graMthAvalI: paM. rAmacandra zukla : kAzI; 1924 50 na upaniSada sastu sAhitya, amApa 18 jAyasI aura unakA kAvya : pro. zyAmamizra : azoka 51 bhu| upaniSada prakAzana, dillI, 1966 52 za anena upaniSada 70 mIrA mAdhurI : bajaratna dAsa / 53 hindI sAhityakA itihAsa; rAmacandra zukla nAgarI 71 sUra sAgara-nAgarI pracAriNI sabhA / pracAriNI sabhA, kAzI: saM. 2022 72 rAmabhaktimeM rasika sampradAya : DaoN. bhagavatIprasAda siNh| 54 bhAratIya saMskRti aura sAdhanA; DaoN. gopInAtha kavirAjaH 73 The Gospel of Hermes : Duncan Greenless: bihAra rASTrabhASA pariSada, 1964 Adyar : 1949 55 Tantra : Philip Rawson : Vikas Publishing 74 Ancient Religions : Dr. Term : New House, Bombay. 1973 York : 1950 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #563
--------------------------------------------------------------------------
________________ 546 4 The Gospel of Zarathustra : Duncan : Greenless : Adyar. 76 Hindu Mysticism : Dr. S.N. Dasgupta : : Chicago : 1927 77 Mysticism Christian and Buddhist : D.T. Suzuki : 1957 ' 78 Essays in zen Buddhism : D.T Suzuki : Rider & Co. London. 1926 ve Metaphisiqe of Mysticism : Govindacharya : Mysore. 1923 80 tAo-te-ciMga H lAotru : anu. nagInadAsa pArekha : sAhitya akAdamI, navI dilhI, 1971 81 tAo upaniSada bhagavAna zrI rajanIza, khaNDa : 3 rajanIza nAzrama, pUtte / 82 Major Trends in Jewish Mysticism : G.G. Scholem, London. 1913 23 The Gospel of Mystic Christ: Duncan Greenless : Adyar. 1951 84 hemacandrakRta yogazAstra | 85 zakti saMpradAya : nama dAzaMkara mahetA : phAsa gujarAtI sabhA, mukhaIH 1913 86 zaivamata : DaoN. yaduvaMzI : bihAra rASTrabhASA pariSada, paTanA : 1955 87 vidyApITha ( dvimAsika): amadAvAda : me-jUna '74 88 Urmi navaracanA : rAjakATa ekaTa-nave.'73 (mAsika) 89 vizvanI asmitA zaivadharma nA sakSipta itihAsa : durgAza'kara zAstrI : phAsa guja. sabhA, mukhaI. 1936 o The Ism in Mediaval India : 91 gujarAtanA sa ta kavie ane khAulapaMtha : jayaMtIlAla AcArya : kAmasa guja. sabhA, sukhaI 1973 92 gItAMjali ane bIjA kAvyA : ravIndranAtha TAgAraH anu. nagInadAsa pArekha, mAlagAviMda prakAzana, amadA vAda, 1971 ekaThA karelA dhananA sadaupayoga karavAnA sAcA ane sArA mArga e che ke zakaya eTaleA khIjAnA kalyANa athe tenA upacAga karavA. Ama karavAthI jIvana vadhAre unnata ane vikAsavALuM thAya che. pethalajIbhAi AhIra junAgaDhanA saujanyathI
Page #564
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 547 Gram : HAPPY Phone: Office : 3051/3057 Resi : M. R. Shah Umedbhai Kherajbhai Uttambhai JJTI 4133 3541 Telex: 2395 0193 224 Happy 2057 Gram : ELENCO, BOMBAY. Please note change in our Telex Code : 011 4119 EHVT IN Phones : NEW PHONE NOS : Office : 234027-234195-231362 Works : 592064/591730/592078 Godown: 339205 With Best Compliments From With Best Compliments from ALMAN NEEMTREDE SHAH RATANSHI KHIMJI & CO. Turmeric, Seeds, Grain, Sugar, Oilcake General Merchants & Commission Agents Post Box No. 17, 35, Mahavirnagar, SANGLI : 416 416 (Maharashtra) Phone : Call on 3057 Tele : ARKEYCORP Our Associated Concerns Electro Metal Industries, Bajaj Bhavan, 12th Floor Nariman Point, Bombay 400 021 Manufacturers of M/S. R. K CORPORATION General Merchants & Commission Agent 21 A, "Utkarsh " Mahavirnagar, SANGLI : 416 416 (Maharashtra) All kinds of Accessories suitable for AAC, ACSR from Mole to Moose Conductor, Groundwire Accessories, Aluminium Busbar Clamps and Connectors, L. T. & E. H. V. Line Hardware fittings upto 400 kV for Single and Double Suspension and Tension Strings and Sub-Station Clamps and Connectors and EMI 100 Ton Hydraulic Compressors and Die Sets. Phone : Office : 4257 Tele : RATNAJYOT Call on : 3051 SHAH MADHUKAR KALYANJI & CO. General Merchants & Commission Agent Post Box No. 17, 35 A, Mahavirnagar SANGLI : 416 416 (Maharashtra) AND Electro Engineering Products 77, Haribhakti Colony Extn., 01d Padra Road, Baroda 390 007 Monufacturers of Galvanised Iron Pins and L. T. Straps for 11 kV, 22 kV, 33 kV ond 44 kv. INC SHARAD ELECTRICALS. Dealers in: * Wires & Cables. * Tubes & Lamps. * H. T. & L. T. Materials. * Flourcent Fixtures. * Carbon Brushes, Tanaji Chowk, Ganapati Peth, SANGLI : 416 416 ( Maharashtra) Oh Office : 2572 Res. : 4133/3541 SOLE SELLING AGENT Electron Engineering Corporation Bajaj Bhavan, 12th Floor, Nariman Point, Bombay 400 621 THE Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #565
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA "THE GREATEST TEMPLE ON EARTH IS BUILT WHERE MAN WORKS HARDEST FOR THE BENEFIT OF MANKIND" -NEHRU On our part, we too perform the duty enjoined by our own nature and this is the secret behind our success. A Nation's strength ultimately conssits in what it can do on its own and not what it can borrow from others. Long since, to develop products for Import substitution has been the motto of LATHIAS and our consistency in this respect has been proved year after year by being successively Awarded National Awards; first for Rubber Blankets, fer Textiles, then for Evaset Rubber Sleeves for Textiles, Suction Press Rolls for Paper Industry and Mercury Cells for Caustic Soda Plants. Come...join hands with us and we will be very happy to tackle your problems with our technical knowledge. Remember, if it is made in Rubber, we can make it in India ! LATHIA RUBBER MFG. CO. P. LTD., SAKINAKA, KURLA-ANDHERI RD., BOMBAY - 400 072 Gram : UCANRELY Telex : 011-2430 Phones : 551925, 551926 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #566
--------------------------------------------------------------------------
________________ rA ja yo ga - brahmAkumArI caMdrikAbena rAjarSionI bhUmi bhAratane nAme, sarva deza ane (bra. kumArI ane bra. kumAra) rAjayogane AdhAre kALanA sAdhakonA nAme, A vidyAlayanA tamAma nisvArtha IzvarIya jJAnanI satyatAne anubhava karI zakatI hoya to sevAdhArI rAjagI AptajananA nAme tathA yogIonA bIjA niSThAvAna agaNita loko mATe A anubhava pitA paramAtmAne nAme A lekhanA nimittathI manuSya asaMkhyavAra zakaya banavo joIe. IzvarIya jJAnanI padathI devapada tarapha, apUrNatAthI saMpUrNatA tarapha tame anubhUti samAna rIte prApta karavAnuM vidhipura:saranuM pradhAna nArakIya sRSTithI svargIya sate pradhAna sRSTi vijJAna-te che rAjayoga. tarapha, jIvanabaMdha avasthAthI mukta ane jIvanamukta yoga mAtramAM sAru ke kharAba nipajAvavAnI saMbhAvanA avasthA tarapha dorI jatA rAjayoganA rAjamArga dvArA rahelI che. je sarvazaktimAna yogIzvara pitA paramAtmA jIvananA sarvocca lakSya pahoMcavA mATe sarva koIne AtmAone rAjayoga zikhavADe che te yoganI zakti AhvAna karuM chuM. Izvara nirdiSTa rAjagana mArga 100 % satApradhAna vikamAMjIta, akhaMDa sukha zAMti para mokhare cAlanAra-pitAzrI brahmA ane anusaraNa pUrNa devI sRSTinuM navanirmANa karI zake temAM zI navAI? karatA hajAro brahmAvatsonA anubhavane AdhAre, A mArga vizva navanirmANano AdhAra che AtmAonuM navanirmANa para vaTAvI zakAtAM pragatinAM sopAnarUpa simAcihI (Rejuvenation of Self). Izva2 pradara rAjayoga darzAvavA ahIM prayatna thayo che. dvArA ApaNe AtmAo saMpUrNa pAvana banI jaIe ane sarva dharmanA AtmAono Izvara eka ja hoI, vikarmonAM bIjone bALIne tathA cUkate karIne vikarmAtIta teNe zikhavADelo rAjayoga je manuSyane AtmAnA dharmamAM avasthAne pAmIe te karmane ko kAyado, IzvarIya sthita kare che, paNa sArvabhauma ja che. mAnava mAtra A nyAyano karyo niyama A vizvamAM ApaNA mATe duHkha yogano IzvarIya janmasiddha adhikArI che. emAM kazuM ane azAMtinuM kAraNa rahevA deze? vizvanI prakRti ja gopanIya ke rahasyamaya nathI. manuSya mAtra mATe parama (bAhya prakRti) te AtmAnI (AMtarika) prakRtinuM upakAraka ane parama Avazyaka evI A vidyAne te pratibiMba mAtra che. rAjayoga dvArA AtmAnuM satovizvavyApI prasAra thavuM joIe. dharmanA mULa siddhAMtane pradhAna banavuM samasta vizvane satApradhAna banavAnuM jIvanamAM dhAraNa karyA sivAya athavA teno anubhava karyo kAraNa banaze. mahAvinAza kAliMga samayamAM IzvaranuM sivAya koI paNa mANasa sAcA arthamAM dhArmika athavA avataraNa thatuM hovAnI ghaNAkharA dharmonI mAnyatA AdhyAtmika kahevAto nathI. AtmA tathA paramAtmAnuM mAtra yogAnuyoga kema hoI zake ! vartamAna vizva e astitva hoya to te jANamAM AvavuM joIe. jJAna kALamAMthI pasAra thaI rahyuM hoI navA vizvanA nirmANa athavA siddhAMtonI satyatAne AdhAra che anubhava. mATe pitA paramAtmA avatarita thaI IzvarIya jJAna ane IzvarIya jJAna e mAga pradazanA karato prakAza che; te rAjayoga dvArA AtmAonuM navanirmANa karI ane karAvI rAjaga laya sudhI pahoMcavAnA mArga para gati karavAnuM rahyA che. baLa che. jJAna talavAra che; yoga tenI tItA che. jJAnanI kaI paNa zAkhAnA siddhAMtonA Akalana rAjaga indriyAtIta satya (IzvarIya jJAna )nuM ane mUlyAMkana mATe adhyayana karavuM paDe che. lAyakAta bhAna (anabhava) thavA mATeno rasto khullo kare che. keLavavI paDe che. prayoga karI jevA paDe che. vidyAnI baddhinA niSThApUrvakanA prayatnathI je koI eka vyakti dareka zAkhAnI AgavI paddhati hoya che tene anusaravuM (prajApitA brahmA-pitAzrI) athavA aneka vyaktio paDe che. parama sadUgara-parama zikSaka-Izvare sthApana karelI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #567
--------------------------------------------------------------------------
________________ 550 vizvanI asmitA A vidyAlayanI paNa rAjaganA abhyAsa mATe cakkasa kameMdriya dvArA keIna duHkhanA kAraNa rU5 na banAya te paddhati che ja. samasta jIvana praganuM kSetra che. vikarmA jevuM joIe. tIta, phirastA tulya, pAvana sthiti A abhyAsanuM (5) dinacaryA - Adaza, niyamita, custa samayaAkharI pariNAma che. sAdhAraNa manuSyamAMthI sarvaguNa pAlanabharI dinacaryAne Agraha. brahmamuhUrtamAM UThIne, saMpanna, 16 kaLApUrNa, saMpUrNa nirvikArI, ahiMsA paramodharma, pUrNa puruSottama banavA sudhI derI jatA rAtre nidrAdhIna thatAM pUrve, savAre IzvarIya sevA kendramAM mArganAM simAcihno jotA jaIza.. jaIne tathA nAstA ke baporanA ke rAtrInA bhojana TANe rAjayegano abhyAsa kare joIe. kArya vyavahAra rAjayoganA sthaMbha ane cagInI dinacaryA - samaye mananI avasthAnuM nirIkSaNa karavuM, hareka prasaMge uparAmacitta tathA saMtuSTa rahevuM tathA divasanA dareka (1) brahmacarya- mana, vacana ane karmanuM akhaMDa kalAkamAM 5-6 miniTa yogane abhyAsa karavo jarUrI che. brahmacaryanuM pAlana yegI mATe anivArya. kAmarUpI viSathI kaI paNa rIte, kaI paNa kakSAe. koI paNa rAjayogInI mAnasika bhUmikA - samaye prabhAvita na thavAya tenI kaDaka sAvadhAnI jarUrI. vidyArthI sahaja nirabhimAnIpaNuM, saraLatA, tIvra jJAnaAtmabhAna ane Izvara smRtino abhyAsI kAma rUpI pipAsA, aMtarmukhI banI jJAna ane yoganI gahanatAmAM viSa, ke je ayAsIne pharajiyAtapaNe dehabhAna ane utaravAnI lagana, pUrvagraha tathA saMkucita dRSTikoNa dehanA AkarSaNamAM kheMcI lAve che. tenuM pAna zI rIte choDavAnI taiyArI, hRdayanI saccAI ane saphAI IzvarIya ? vega ane bhoga AtyaMtika virodhI bAbate dhAraNuo ane megI jIvananI maryAdAone anukuLa che. magajamAM saMgrahAyeluM ojasa zarIranuM sarvottama thavAne utsAha vagere Avazyaka guNe che. vikArI tava che. AtmAne prabaLa rIte prakAzita thavA mATe te jIvanamAM sukha nathI, paramAtmA ane temanA dvArA thatI ati mahattvanuM sAdhana bane che. abrahAcarya tathA kAmanA prApti, zAMti ane pavitratA AtmAno svadharma che; prabaLa AvegathI A ojasano nAza thAya che. Ama IzvaranA kalyANakArIpaNAmAM vizvAsa, niyatimAM nizcaya, thavAthI lAMbA samayanA gAbhyAsInI paNa AdhyAtmikatA sanniSTha puruSArthanuM pariNAma zubha ja e vAtamAM nizcaya, haNAI jAya che. AMtarika jema khoI bese che. samarpaNamayatAnI bhAvanA arthAt huM TrasTI chuM evo bhAva vagere vAtonI dhAraNA tathA nizcaya jeTalA prabaLa (ra) AhArazuddhiH- taman ane rajasa guNa teTalI rAjagana mAga 52 pragati jhaDapI. dharAvate AhAra tyAjya che. pavitratA ane brahmacarya yukta jIvana gALatI vyaktiothI banAveluM bhejana ja rAjayoga ane IzvarIya jJAnane abhedya saMbaMdhayajJa prasAdInA rUpamAM svIkArI zakAya. AhArane eka gamArgamAM pravRtta thavA mATenA dvAra samA IzvarIya mAtra hetu che ane te jIvana TakAvavAne, nahIM ke svAda jJAnanuM dattacitta zravaNa ati Avazyaka che. AthI mANavAne. ja paramAtmAe jJAnanAM traNa rUpa para jora dIdhuM che. (3) satsaMga:- sat to kevaLa Izvara che. IzvarIya "pitAne oLakhe, potAnA bApane oLakha tathA sRSTi jJAna ane guNonA saMgamAM nitya rahevuM. calacitro. cakranA Adi, madhya ane aMtane jANo." ATaluM jANazo vyasana, navalakathAo, kharAba sobata ane sarvakAMI, je te bAkI kAMI jANavAnuM raheze nahIM. pataMjalie jene manuSyanI AdhyAtmika nikAne nIce utArI pADe che, puruSa vizeSa yA Izvara kahela che tathA jemane brahmA teno sarvathA tyAga te paNa satsaMgano ja bhAga che. AdinA paNa guru mAnela che te kevI rIte A sRSTi para avatarita thaIne jJAna ane yoganuM zikSaNa Ape che, e (4) pavitratA:- tana, mana ane dhananI pavitratA rahastha samajavAthI manuSya kalezanAM kAraNene, ane bIju taLavavA pratye takedArI rAkhavI joIe. mana, vANI ane je kAMI jANavA jegya che te badhuM jANI le che. huM kANa kama vikArothI bhraSTa na thAya ane vANI Adi chuM, kayAMthI Avyo chuM, kayAre Avyo, kayAM javAne; Jain Education Intemational
Page #568
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 551 paramAtmA sAthe mAre zuM saMbaMdha che, tenA dvArA mane () AtmA ane paramAtmAnuM milana ja sarvazreSTha mukti ane jIvana mukti kevI rIte prApta thaze; vagere milana che, rAja zabda zreSThatA sUcaka che (2) IzvaraprApti tane jANavuM e ja te jJAna che. parama pitA A athe karavAmAM AvatA yogane (IzvaraprApti thatAM ) sRSTi para avatarita thAya ane ApaNe oLakhIe paNa jyAM aMta thAya che, tyAM ( avatarita thaI AvI maLela nahIM. teo jJAna ane yoganuM zikSaNa ApI rahyA hoya Izvara, manuSyo pitAnI sAthe saMbaMdha joDI, jJAna, guNa, ane ApaNe te mATe bhaTakatA hoIe. kaliyugano aMta pavitratA, zakti ane Izvara sthApita svagIya rAjyamAM ane satyayuga AvI rahyo hoya, ApaNI sAme eka mahA aneka janmanA prArabdharUpI - IzvarIya vAraso prApta karI viplava (vinAza) thavAno hoya, tenAthI paNa ApaNe zake te mATe rAjayoga zikhavADatA heI) Izvara pradatta anabhijJa heI e. eve samaye ApaNuM kartavya zuM hoI rAjaga zarU thAya che. Izvara nirdiSTa zreSTha yoga hAIne zake te paNa ApaNe na jANatA hoIe to e badhuM paNa rAjaga. (3) A yogathI mananA tathA karmendrina jANavAthI keTalo geralAbha ziva pitAe A bAbato nA rAjA thavAya che. mATe rAjayoga. (4) bhaviSyanA viSe je jJAna ApyuM che te keTaluM adbhuta, satya tathA satapradhAna vizvanuM rAjya-bhAgya prApta thAya che kalyANakArI che! vAstavamAM paramAtmA ja sRSTi para avatarita mATe rAjaga kahevAya (5) gRhastha vyavahAramAM rahI thaI agama nigamano bheda samajAve tathA jJAnamuralI janakanI jema rAjakArobAra karatAM chatAM yegI jIvana dvArA mAnava cittane AtIndriya sukhano anubhava karAve jItI zakAya che mATe paNa rAjayoga kahevAya. A eka che. e sukha ati uttama che, jemAM mananI badhI kALAza ja caganAM anya aneka nAmo che. 1. IzvarIya jJAna dhovAI jAya che. kalyANakArI pitA paramAtmA ja kALanA para AdhArita hAI-jJAnayoga; 2. mana buddhi dvArA cakrathI para hoIne Adi, madhya, aMtanuM traNe kALanuM abhyAsa karAto hovAthI buddhiyoga, 3, Izvarane pitAnI jJAna dharAvatA jJAna sAga2 hoI zake. pataMjalie paNa pravRttinuM kendra banAvI temanA mata anusAranAM karmo karatA Izvarane evA ( arthAt jenA jJAnane kALa kayAreya pari rahetA hovAthI-karmayoga 4. vikArI vRttio tathA vikArI chinna nathI karI zakato) mAnelA che. teo ja sarvA karmono tyAga karAto hovAthI sanyAsa lega 5. gI gINa jJAna ApI ajJAnathI utpanna thayelI vRttione pitAne TesTI samajI IzvarIya kartavyane nimitta kAbUmAM levAno tathA potAnA svarUpanI yAdamAM sthira (Instrument) mAnI sarva ciMtAo bhaya vagere cheDI thavAno sAco rasto batAvI zake ane tyAre ja manuSyane "sthitaprajJa" bane che mATe "samatva yuga", 6. A puruSArtha ThIka rIte cAle che. teo ja sadI 'kevalya vega Izvara pratye avyabhicArI prema tathA samarpaNamayatA svarUpa, sadA mukta heIne mukti jIvana mukti dAtA hoI para AdhArita hoI (bhaja-zaraNAgati )-bhaktiyoga, 7. IzvaramAM lavalIna avasthA prati svAbhAvika rIte ja derI rAjayoga vyAkhyA - jate hAI-samAdhi yoga jevAM nAmo che. pitAne AtmA samajIne paramAtmAnI smRtimAM rAjayaganA pAyAmAM paramAtmA pratye utkaTa sthira thavuM - AtmA paramAtmA sAthe mana buddhino tAra ' premajoDI milana manAve - AtmA paramAtmA sAthe AvyabhicArI - parama pitA paramAtmA sAthe AtmAonI sahelAIthI neha-saMbaMdha bA che tene rAjaga kahevAya. svayaMne prIta joDAI jAya tenAM kAraNe svAbhAvika che (1) e ati ane prabhano paricaya meLavI IzvarIya smRtimAM sthiratA kalyANakArI premALa bALa che (2) enI smRtimAM rahevAthI paNa yoga che. prabhunA pyAramAM ekAgratA athavA lagnamAM AnaMda zAMti ane zItaLatAno anubhava thAya che (3) parama mana thavuM eya yoga che. paramAtmA prati arpaNamayatA lakSya-viSNupadanI-devapadanI prApti karAvatuM jJAna ane yoga ane tanmayatA e ja vega che. mana, vacana, karmane IzvarIya zIkhavanArA nisvArtha zikSaka che (4) dadI DokaTaranuM sAnnidhya saMbaMdhane anurUpa banAvavAM, enuM nAma che caga, parama jhaMkhe tema vikAronA rogamAMthI mukta thavA paramAtmA pitA paramAtmAnA zreSTha mata para cAlavuM te paNa yoga sivAya AtmA kenuM sAnidhya jhaMkhe? (5) emanuM ja che, rAjayoga zabda zA mATe? azarIrI aparivartanazIla joti rUpa tathA guNanuM zake." Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #569
--------------------------------------------------------------------------
________________ papara vizvanI amitA saudarya AtmAonAM manabuddhine AkarSe che. (6) jJAnathI, te protsAhita thAya che. vaLI uttarottara mana, vANI ane dunyavI sukhanI vastuonI kSaNabhaMguratA tathA manuSyonI kamanI ekatA sthapAtAM AMtaradro zamatAM jAya che. apUrNatAno khyAla AvI jatAM, avinAzI sukha tathA tathA tenuM jIvana tANamukta banatuM jatuM jeI yeganA prema prApta karavAno strota paramAtmA ja jaNAya che (7) pariNAmane pratyakSa purA maLavA mAMDe che. eTale have premane khAtara prema. te IzvarIya jJAna tathA rAjayogane gRhIta satya tarIke rAjayeganA vizeSa abhyAsamAM besavAnI taiyArI - svIkArI tene jIvanamAM prayoga karI jatAM, pariNAmo saphaLatA darzaka jaNAtAM tene rAjayoganA samagra bedhamAM rAjagamAM AtmA paramAtmA sAthe azarIrI avasthAmAM nizcaya besavA mAMDe che. nizcaya guddhi vinAyate, e nyAye mana buddhithI milana mANe che. eTale yoganA je prakAre tene baLavattara ane nizcaya vAlImAM, vyakta bhAvamAM ke kamendriyanI kriyAzIlatAmAM dorI jAya che. have mana, buddhi nizcayAtmaka tathA zuddha (zarIra para sabhAnatAmAM) kheMcI lAve te rAjayeganA banatAM pahelAM je keTalIka vAtane te nahoto samajI bhAga rUpa hoI zake nahIM. haThayoga te nahIM ja nahIM. zakatA te badhI have spaSTa samajAvA mAMDe che. mithyA enA abhyAsIonuM laya che lAMbuM, nirogI jIvana. ema jJAna ane ajJAnanuM aMdhAruM ulecAI jAya che tenI to ekanuM vRkSa 3000-4000 varSathI paNa vadhu jIve, buddhimAM IzvarIya jJAna tathA yogane prakAza jhaLahaLI rahe paraMtu Akhare te te eka vRkSa ja rahe che! nahAI dheAI che. daramyAna che eka vRkSa ja rahe che ! nahII dhAI che. damyAna anubhavI bahena-bhAI pAse vyaktigata mArga, ne zArIrika rIte svaccha ane svastha thaIne tathA mAnasika darzana meLavI te pitAnA lakSya (paramAtmA zivane banArIte coga mATe utsAhita thaIne gamAM besavuM joIe. vIne) tathA temanA deza( paramadhAma )nA yathArtha jJAna sukhapUrvaka sthiratAthI besAya evA AsanamAM besavuM, sIdhA sAthe ( tathA viSaya ke padArthomAM Asakti duHkhanuM kAraNa besavAthI ALasa tathA taMdrA Avaze nahIM. zarUAtanA che tenI tIvrapaNe bhAna thavAthI) pratyAhAra (viSayathI abhyAsa mATe ekAMta sahAyaka che. dhUpasaLI vAtAvaraNane manane haTAvavuM), dhAraNA (manane paramadhAma ke brahmalokamAM AhalAdaka sugaMdhIvALuM tathA zuddha karavA mATe vAparI TakAvavuM) ane dhyAna( jyotibiMdu parama pitA sadaguru zakAya. DhIlAM tathA sapheda vastro zArIrika tathA mAnasika paramAtmA para ekAgra karavuM')nA abhyAsano prayatna kare draSTie vadhu anukULa gaNAya. paramadhAmanI smRti mATe lAla che. lagana pUrvaka besI paramAtmAnI (yAdamAM) smRtimAM prakAza sahAyaka che, paraMtu anivArya nathI. yoga daramyAna sthira thavAnA prayatnamAM pUrvenA dehabhAnanA saMskAra tathA IzvarIya jJAna para AdhArita gIte athavA jJAnabiMdunI caMcaLa vRttio vidata nAkhe che. A avasthA sagana uccAraNanI Tepa buddhinI bahirmukhatA rokI rAkhavA mATe (paricayane AdhAre paramAtmA sAthe sagAI) tathA laganIzarU AtanA abhyAsIo mATe madadarUpa bane che. paraMtu vALA (lagna avasthA ) avasthA kahI zakAya. pataMjalie Akhare to A badhA sthaLa AdhArathI para javAnuM che. Ane casthAna ; svAbhAvika rIte AMkha khulI rAkhIne yogAbhyAsa karavAno che. (2) manana avasthA- dhyAnanI avasthA rAjagamAM uttarottara pragatinAM pAna rUpa (Meditation) - yoga zabdano sAmAnya parIbhASAmAM avasthAo : - mana-buddhine kaI paNa vastu, viSaya ke vyaktimAM lagADI (1) maMthana (Initiation) satya suspaSTa, saraLa tenI anubhUti karavI athavA tenuM jJAna saMpAdana karavuM, ane AdhyAtmika jIvana pratye vaLavAne protsAhana evo artha thAya che. jyAre ApaNe ApaNI anubhavaApatuM IzvarIya jJAnanuM zravaNa ene (abhyAsIne) zakti(mana)ne ApaNuM AMtara Indriya (magajamAM AnaMda Ape che. AtmakalyANanI dRSTie IzvarIya AvelI kharI Indriya) sAthe joDIe (AMtara Indriya, jJAnanAM badhAM pAsAMonI upayogitA para te maMthana kare bahira Indriya taraphathI AvatA saMvedanA saMdezA jhIlI che. vaLI pitAnAmAM paDelI pratyakSa ke suSupta zreSTha bhAva- ApaNI anubhavazakti samakSa rAkhe che) chIe tyAre nAo tathA satyane Adara sarva dharmoe kareluM che tene ApaNane bAhA padArthanuM jJAna thAya che. sAmAnya jIvanamAM sabaLa rIte samarthana ane vega ApatAM jJAna ane yogathI ApaNe mukhyatve bAhA padArtho, viSayo tathA vyaktionA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #570
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 papa3. saMparkamAM AvavAne TevAyA hovAthI ApaNe ApaNA kare che jemake " oha, huM paNa azarIrI jyotibiMdu mana-buddhine bahirmukhI banAvavAnA abhyAsI chIe tene chuM. bAbA, mArA ane tamArA rUpamAM keTaluM sAmya che? kAraNe temane AMtaramukhI banAvI indriyamAMthI pAchAM paraMtu tame mArA parama priya pitA, guru tathA zikSaka vALI AvyA, paramAtmA jevI gUDha (Abstract ) sattA che. tamArI sAthe mAro saMbaMdha joDAya te mATe huM para ekAgra karavAnA prayatnamAM thoDI muzkelI anubhavAya kharekhara keTalo bhAgyazALI chuM! have bAbA huM te che. paraMtu AtmA ane paramAtmA viSenA satya IzvarIya tamAre ja banI gayo chuM. tamArA ekeeka Adezane jJAnane AdhAre ciMtana manana karavuM saraLa thaI paDe che. akSarazaH jIvanamAM utArIza. huM mahAna yogI tathA jemake e pite pitAne viSe vicAre che ke Akho dvArA pavitra AtmA banIza. ane vizvanA tamAma AtmAone jenAra sAce daSTA huM - AtmA AMkhethI kharekhara alaga tArA guNonuM dAna karIza. mAre mATe tArI jevI umeda chuM. kAna dvArA sAMbhaLanAra sAce zrotA huM - AtmA che tevo huM banI batAvIza. Ane AtmAnI paramAtmA kAnathI alaga chuM. aneka Indriya dharAvatuM zarIra te sAthe vAtacItanI avasthA ruharuhAna kahevAya che. AtmA mAruM mAdhyama che. idriya to mArAM sAdhane (Instru. premavibhora banI jAya che tathA dilanI vAto dilabarane ments) che. temano to upayoga karanAra mAlika huM karI haLavo banI jAya che. paramAtmAne rUbarU maLIne -AtmA catanya chuM. huM ati sukkA, tibiMdu rUpa, vAtacIta karyAnI paritRpti te anubhave che. (4) A AtmA bhUmathe maratakamAM nivAsa karuM chuM. A badhuM tabakke paramAtmA sAthe yogIne eTalI badhI AtmIyatA manana ciMtana karanAra paNa huM AtmA ja che. zAMti, baMdhAI jAya che ke have tene paramAtmAnI smRti mATe pavitratA, prema, AnaMda vagere mArA ja anAdi guNa che. jJAnanuM vadhAre manana karavuM paDatuM nathI. jJAnamaya jIvananI vagere...vagere.... e ja pramANe paramAtmAnA nAma, rUpa, dhAraNA thaI hovAthI saraLatAthI AtmaniSTha tathA guNa, dhAma, kartavya, saMbaMdhanA jJAnane AdhAre manana paramAtmAnI smRtimAM sthira thaI jAya che. te vizeSa rUpe ciMtana karatAM karatAM yogAbhyAsI manananA artha svarUpamAM cogAbhyAsamAM bese ke tarata ja paramAtmAnA svarUpamAM TakI javA prayatna kare che, tenA guDha bhAvamAM aTakavA samAhita manavALo thaI jAya che. mana-buddhi vaza thayAM mAMDe che. ganI A bIjI avasthA vadhAre UMcI che, hAIne tenI prajJA prabhu para TakI jAya che ane anubhUtino te mananAvasthA (Meditation) che. pataMjalie tene rasa levA mAMDe che. paramAtmAnA zAMti, pavitratA, prema samAdhi prAraMbha avasthA kahI che. A avasthAmAM jevA guNonA saMsparzamAM AnaMda nimagna thaI jAya che, AmAM apUrva zAMti, divya AnaMdano anubhava tathA tene lAITa ane mAITa prApta thAya che. A kRtArtha ane divya prakAzane anubhava kare che. saubhAgyazALI avasthAmAM ja masta banI rahevuM te Icache che. A avasthAnA vAraMvAra abhyAsathI kharAba saMskAra (3) ruharuhAna tathA (4) magnAvasthA- zithila thaI chUTatA jAya che tathA IzvarIya guNo cittakAgratA-(Concentration):-divase divase yogAbhyAsa pravezavA mAMDe che. mAnasika nirmaLatA prApta thatAM ja vadhatAM tathA brahAcarya, AhAra zuddhi, aMga zuddhi, IzvarIya preraNAo samajavAnI yogyatA prApta thAya che. vyavahAra ane AcAra saMbaMdhe niyama pAlana karatAM te A avasthAmAM ghaNA divya anubhava prApta thAya che mananI evI avasthAe pahoMce che ke jemAM gAbhyAsamAM ane satApradhAnatAne prAdurbhAva thAya che. A avasthA besatAM thoDAka ja prayatnathI prabhusmRtimAM sarI jAya che. manAvasthA yA cittakAgratAnI che. pataMjalI ene ekAgra sUrya, caMdra, tArAgaNethI para brahmalokamAM mana-buddhithI avasthA kahe che. pahoMcI jAya che, ane mananI AMkho dvArA lAla prakAzita brahmatattvamAM- pinAnA prANapyArA tibiMdu zivabAbA (5) biMdurUpa avasthA - ( Realisation ) uparokata (zivapitA)ne divya prakAza, zakti, zAMti, sukha, avasthAne abhyAsa karatA rahevAthI AgaLa upara premanAM spaMdano phelAvatA jue che. A vAtAvaraNamAM svAbhAvika harSa ane zAMtivALI ekarasa sthiti jaLavAI AtmA ukta paMdanomAM nAhI rahe che. (3) ane utkaTa rahe che. have tenI manabhUmikA evI banI jAya che premapUrvaka pitA paramAtmA sAthe manomana vArtAlApa ke te jyAre vizeSa yogamAM bese tyAre cittakAgratAnI Jain Education Intemational
Page #571
--------------------------------------------------------------------------
________________ 554 vizvanI asmitA athavA magnAvasthAthI paNa AgaLa vadhI sUphamAti sUkSama avyakta avasthA ucca AdhyAtmika avasthA che. jyoti biMdu rUpa paramAtmAnI ja atUTa, amizrita niSThApUrvaka besavAnA samaya uparAMta paNa A avasthA adhyabhicArI smRti ane adhyakta anubhUtimAM e banelI rahI zake che, jemAM yogI pitAne sthULa zarIramAM tanmaya thaI jAya che ke tene bIjA keI paNa prakAranuM hovA chatAM sUkSma athavA prakAzamaya halakA zarIramAM bhAna rahetuM nathI, koI paNa saMka95 vika95nAM vidane hevAnuM anubhave che. jANe vyakta dezanuM AkarSaNa baLa AvI zakatAM nathI. te pote eka lAITane goLa ene kheMcI zakatuM nathI. A avasthAmAM vyakta dezanA banI jAya che tathA IzvarIya prakAza ane zakti tenA padArtho, vyakta bhAva, vyakta manodazAvALA AtmAo para UtarI UtarIne tenA mAdhyama dvArA samasta vizvamAM tathA dehanA sarva prakAranAM AkarSaNathI cagI leza mAtra vikI banIne divyatA sthApana kare che. paraMtu tene huM prabhAvita thatuM nathI. te sadA uparAma ane badhI parilAITa ane mAITano puMja chuM evuM bhAna paNa tyAre sthitimAM ekarasa rahe che. pitAne vyakata dezamAM IzvarIya ja thAya che tyAre te e sthitimAMthI jarAka nIco saMdeza ApavA AvI pahoMcele khudAI phirastA anubhave Ave che. A avasthAmAM eka e agni pradIpta thAya che. bIjAne paNa tevI bhAsanA jarUra Ave che. te potAne che jene gAgni kahevAmAM Ave che. tenAthI janma janmAM. saMpUrNa badalAyele pAvana ane AnaMdamaya anubhave che. taranAM vika bhasma thaI jAya che. baMnenA TukaDe TukaDA pitAnA sAthIo mATe tenA manamAM akAraNa maMtrI, sneha thaI jAya che. A avasthAmAM e UMDe UDe ajJAtapaNe ane karuNA chalakAya che. te pitAnAmAM pracaMDa manobaLa evuM anubhave che ke je kAMI meLavavAnuM hatuM te meLavo ane athAka jusso anubhave che, te atIndriya sukhanA lIdhuM, je kAMI jANavAnuM hatuM te jANI lIdhuM, have kaMI jhalAmAM le che. A nirmaLa ane arIsA jevI avabAkI nathI. AmAM zarIrabhAna ( Body conscious sthAmAM te bIjAnA manabhAvanuM spaSTa pratibiMba jhIlI ness) bilakula visarAI jAya che. Ane pataMjalie zake che. nirodha avasthA" athavA "asaMprajJAta samAdhinAma ApyuM che. pataMjalinA rAjagathI ghaNA loko paricita pitAzrI brahmAnI karmAtIta avasthAnA udAhovAnI saMbhAvanA hovAthI, sAthe sAthe pataMjalie haraNa sAthe karmAtIta avasthAnAM lakSaNonI darzAvelAM, cittanI avasthAnAM nAmano paNa ullekha karyo samajUtI :che. tema chatAM A banne (pataMjalikRta ane ziva bhagavAna kRta) gAne samAna gaNI levAnI koI bhUla na kare. kamabhogane karmavegamAM parivartana karI akhaMDa gI dA.ta. pataMjalinA yogamAM paramAtmAnuM sthAna khUba ja jIvana vitAvatAM, sarva guNothI saMpanna banI IzvarIya mata gauNa che. jyAre IzvarIya rAjayogamAM paramAtmA ja anusAra pitAnAM mana, tana, dhana, samaya, saMka9pa ane udagama, kendrabiMdu, preraNAzraya hoI anivArya mahatva sarva kAMI sadA svAhA karatAM rahI manuSya jAtinI dharAve che. sarvottama sevA dvArA ajita zreSTha prArabdhathI saMpanna thaI vyakta ane avyakatano bheda, adhyakata avasthAmAM janmajanmAMtaranAM vikarmanAM baMdhano tathA vikamI saMskAra nAM bIjene AjIvana prajavalita karelA gAgnimAM lakSaNeH bhasmasAt karI rAjayogI vegamArganA aMtima sImAvyakta arthAt je kAMI (Indriyone) pratyakSa che te cihna samI karmotIta avasthAmAM AvI Ubhe che. A -dA.ta. A lekanI bhASI, vastuo, indriye zarIra tathA avasthAnAM lakSaNe viSe pitAzrI : - brahmAnAbAnI e vyakta vastuo tarapha AkarSita mananI avasthA vagere. avasthAnuM udAharaNa laI samajIzuM. avyakta arthAta (indriyane) apratyakSa- dA.ta. manebhAvanI bhASA, AtmA paramAtmA jI IndriyAtIta sattAo, (1) nA duH smRtidhA, arthAt AtmA saMpUrNa gUDha lAgaNIo, AtmAnA guNe, sUkSma leAkanuM prakAzamaya nijaeNnta ane niraMtara smRtisvarUpa (paramAtmA samAna) zarIra tathA indriyonA viSayanA vyakta AkarSathI avasthAvALe bane che. satApradhAnatAnA tejathI AtmA uparAma AdhyAtmika avasthA - vRddha zarIramAM paNa hIrAnI mAphaka camakI rahe che. Jain Education Intemational www.ainelibrary.org
Page #572
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 (2) kRtakRtyatA, dhanyatA ane jIvana sAkSyanA atIndriya sukhanuM AkaMTha pAna kare che. karmAMtIta AtmA manasA paNa dauMDa pAmatA nathI. mAMDe (3) samasta rAjayAgI jIvanamAM IzvarIya sevAmAM atyaMta vyasta rahenAra AtmA karmAMtIta avasthA AvatAM sAkAra dehamAM peAtAne karavAnu. pAtAnuM kA pUru' thayuM jANIne peAtAne vizeSa rUpamAM sameTavA che. saMparka* sa`dhamAM temane kazuM AkaSI zakatuM nathI. sadA nyAro nyArA sadA paramadhAmamAM zivapitAnA sAnnidhyamAM khAvAyelA, sekaDamAM vANImAM te bIjI ja sekaMDe vANIthI para. temanAM (4) zrImata ( IzvarIya mata )nu mUrtima Mta rUpa. mana-buddhi kevaLa zuddha zrImata anusAra ja prerita thatAM jaTila praznonu` kSaNabharamAM cAgye samAdhAna karI detA. (6) karmAMtIta avasthAmAM prakRti dAsI anI jAya che; aMta samaya sudhI apaArAma, atyaMta a5 ( traNa kalAkanI ) chatAM sAvadhAna ceoganidrA ane 195 AhAra chatAM temanA vRddha zarIramAM adamya utsAha ane prakaTa thatAM. bImArI emanI dinacarcA athavA mAnasika avasthAne saheje paNa vikSipta karI zakatI nahIM. prakRti bicArI A mahAyegI sAme namI paDI hatI. (5) karmAMtIta avasthAmAM apavitratAnI 100% avidyA thaI jAya che. katita AtmA ni`LatAnA avatAra samI bhAse che. temanI pAvana vRtti tathA pitRvat pAvana dRSTithI vAyuma`DaLa taragita thatu. temanA sAnnidhyamAM sau keAIe tana, mana ane indriyAnI zItaLatAnA anubhava karatuM. (7) karmAMtIta AtmAne pAtAnA bhaviSyanI jhAMkhI thAya che. atima divaseAmAM teo kayAreka uccAratA "maiM kala jA kara cheTAsA zrIkRSNa anUgA ' ane sAce ja temanA AtmA Rejuvenate thaye hAya evu' lAgatuM jANe vRddha brahmAtanamAM khALaka zrIkRSNanA AtmAnA AvirbhAva ! 155 karmAMtIta ceAgI banavA sudhI dorI jatA A yAga ja kharekhara sahaja samAdhinuM rUpa le che. tathA te, samAdhi mATe atyaMta prakhyAta banelA pata jalinA rAjayAga sAthe kayAM sudhI samAna che tathA kaI rIte te tenA karatAM uttama che te samajavA mATe tulanAtmaka abhyAsa dvArA AgaLa upara joIzuM. (8) karmAMtIta AtmA mRtyu para vijaya meLave che. aMtima kSaNAmAM vyAkuLa bALakAe pUchyuM, "khAyA Apane zuM thAya che?" uttara H meM zivabAbA (parama pitA ziva paramAtmA ) ke pAsa jA rahA hUM. ane vAkaya puru' karatAMnI sAthe ja dehotsaga karyo. kevA yAgI! mRtyu paNa tenA yogamAM bhaMga pADI zakayuM nahI. aMtima saMkalpamAM 'zu' nahI, paraMtu Izvara pAse pahoMcI javAnI tAlAvelI ! mRtyunI te temane bhAsanA ja na hatI. sAmAnya puruSathI jI ziva bhagavAna kRta rAjayAga (sahaja samAdhi) tathA pAtajala rAjayAganA saTIka tulanAtmaka abhyAsa - Adhi, vyAdhi ane upAdhimAMthI janmatAM traNa prakAranAM duHkha athavA kaSTonA ekI sAthe sthAyI a'ta samAdhi dvArA ja karI zakAya che. kAraNa ke samAdhi dvArA ja manuSyanI sthiti, dRSTi ane vRtti evI nivikAra, nivi kalpa ane divya thaI jAya che ke tenAthI vikamAM thatAM baMdha thaI jAya che. ane pUrNa samAdhinA prabhAvathI manuSyanA pUrvakALanAM vikama paNa bhasma thaI jAya che. tethI jyAre dareka manuSya peAtAnA duHkhanA aMta lAvavA mAge che, tA prazna UThavA svAbhAvika che ke samAdhi zu' che ane te sthitine kevI rIte prApta karI zakAya ? samAdhi zuM che? manane A deha ane dehunA saba Mdhita A jagatathI tathA tenI dareka prakAranI smRtithI athavA tenA AbhAsazaktimAMthI kADhIne AtmAnA svarUpamAM sthita karatAM eka mAtra jyoti svarUpa paramAtmAnA svarUpanA rasAsvAdamAM magna, tallIna, tanmaya, tadnarUpa athavA tadAkAra karavuM e ja samAdhi che. A eka evI madhura, zaktizALI ane jAjvalyamAna avasthA che ke jenA anubhava sAme sa'sAranAM save` sukhAnA saMgaThita bha`DAra paNa tyajavAlAyaka che. tenA prabhAva svarUpa manuSya svayaMne zarIrathI nyArA, halakA, prakAzamaya, avyakta, athaka, nivikAra, nivikalpa ane IzvarIya guNNAthI yukta anubhava kare che tathA prabhumilananuM aneAkhu sukha prApta kare che. tenI A sthitinA prabhAva tenA deha upara, peAtAnA vAtAvaraNa upara, prakRtinAM taravA para tathA AsapAsanA jIva prANIo para avA paDe che ke temAM paNa sataguNu pavitratA ane zAMtinA udreka thAya che. sahaja samAdhi zuM che ? ghaNuMkharuM ema mAnavAmAM Ave che ke samAdhi avasthAne prApta karavI atyaMta duSkara che. manane caMcaLa,
Page #573
--------------------------------------------------------------------------
________________ pada pApI athavA nIca kahIne leAkA tene kAI ne kAI rIte dabAvavAnI kAziza kare che, jenA pariNAma svarUpa manuSyane kaMI mAnasika graMthi (complexes) athavA mAnasika rAga thAya che. athavA te vizeSa dhamapachADA karavA lAge che. AvAM piraNAma joI nirAza thaI ghaNA leAkeA samAdhinI icchA ane AzA ja choDI de che. paraMtu vAstavamAM pata jali vagere dvArA batAvavAmAM AvelI saMprajJAta ane asa'prajJAta samAdhinI sarakhAmaNImAM svayaM paramAtmA dvArA khatAvavAmAM AvelI samAdhi ghaNI ja sahaja che. mATe tene sahaja samAdhi kahevAmAM AvI che. te samAdhi mATe na tA prANAyAmanI jarUra che, na tA kAI vizeSa AsananI, na tA manane khAMdhavAnI ke na te tene dabAvavAnI. A eka evI samAdhi che ke eka Asana para beThA rahyA sivAya bhale ne manuSya cAlatA rahe; te paNa tenu mana avicaLa peAtAnA sthAna para sthita thaI zake iM. bhale eNe dharatI para zarIra mATe kAI Asana na jamAvyuM hAya tA paNa te buddhinuM Asana paramadhAmamAM jamAvI zake che. te ahIM dharatI para beThA hAvA chatAM mana dvArA paramadhAma tarapha prayANa karI zake che, ane potAnI pathArI mAM sUteleA hovA chatAM te jAgRta (Awakened ) ane UThele (Arisen) hoI zake che. ane UDIne beThelA hovA chatAM bhAvAtmaka rIte (Emotionally) pAtAnA pitAnI madhura gAdamAM AnaMdathI sUI (Lying relaxed) : zake che. prANAyAmanuM zuM kahevuM? tenA prANu tA tenA priyatama prabhunI sevAthe ja cAlatA rahe che te chatAM tenuM mana prabhunA premamAM sthira rahI zake che. ane prANu sthira hovA chatAM tenA manamAM prabhunI yAda cAlatI hoya che. manane rokavA mATe athavA koI vizeSa prakAre manana mATe tene prANAnA pUraka-kuM bhaka-recaka ( Breathing in, holding, breathing out) karavAnI AvazyakatA nathI, paraMtu tenA zvAsa prazvAsamAM te parama priyA pyAra vahetA hoya che. tene AkhA paNa 'dha karavAnI AvazyakatA nathI kAraNa ke te saMne izvarIya sabadhathI jue che. ane jo te icche tA jovA chatAM paNa nathI jotA. tene mananA mananI AvazyakatA nathI. kAraNa ke te amanamAM hAya che. tene dabAvavAnI AvazyakatA nathI kAraNa ke te caMcaLa nathI paraMtu prabhunA snehanA rasamAM DUbeluM hoya che. Jain Education Intemational vizvanI asmitA A samAdhi evI hAya che ke jene mATe kAI kuTiranI jarUra nathI kAraNa ke AtmA agAuthI ja brUkuTi rUpI kuTiramAM che, tene mATe haThanI AvazyakatA nathI kAraNa ke AtmA yAgamAM che. te rUcA nathI. milananA anubhava karI rahyo che. te zeAdhamAM nathI, teNe prApta karavAnuM prApta karI lIdhuM che. temAM saMnyAsanI paNa AvazyakatA nathI kAraNa ke temAM Izvarane sama (saMga ) hAvAthI AtmA svayaMne nyAsI (Trustee) samaje che. A haratAM, pharatAM, UThatAM, besatAM, kama karatAM hAvA chatAM zakaya evI samAdhi che, jemAM deha hAyA chatAM deha rahita, sauMsArane jovA chatAM saMsArathI uparAma, prabhuthI dUra hAvA chatAM temanI sAthe hAvAnA anubhava karI zakAya che. sahaja samAdhi kevI rIte prApta karI zakAya ? A sahuja samAdhi prApta karavAnI rItanuM nAma H sahaja rAjayAga che A rAjayAga pata'jalie nirdezelA rAjayoga karatAM bhinna che ane ati sahaja che. para`tu leAkAe pataMjalinA cAga vize sAMbhaLyu che. tethI tenA dvArA batAvavAmAM AvelI praNAlInA ullekha karatAM saheja yAga ane sahaja samAdhituM varNana karavAmAM Akhyu che. patajalie yAganI paribhASA karatAM tene cittavRtti niyeyaH kahyo che. teNe pAMca prakAranI vRttie gaNAvI che. te vRttie A pramANe che. ( 1 ) satya jJAnathI yukta vRtti, jene pataMjalie 'pramANu' nAma ApyuM che. (2) mithyA jJAnathI yukta vRtti, jene teNe 'vipac' mAnI che. (3) mananA sakalpa vikalpavALI avasthA jene teNe ' vikalpa' nAma Apyu che. (4) sa`kalpa zUnya, vikalpa zUnya athavA abhAtranA jJAnanI pratItivALI avasthA jene teNe 'nidrA ' kahI che. ane (5) 'smRti' je atItanA anubhava saMbadhI che. pataMjalie A badhAnA nirodhanu nAma yAga tarIke svIkAryuM che. temanA nirodha mATe teNe manane kayAMka ne kathAMka khAMdhavAnA abhyAsa karavA mATe kahyuM che, te abhyAsane ja leAkeA kaThina mAne che, kAraNa ke mananA damana dvArA vRttine zUnya karavI ghaNI ja zuSka, duHsAdhya ane pratikriyAkArI che. have parama pitA paramAtmAe vRttionA nirodha karavAne badale temanA dvArA temanAM divyIkaraNanA mArga prazasta karyo che. je nIce mujaba che. * jue pariziSTa-1 mULabhUta vRttie ane tenuM mArgAntarIkaraNa,
Page #574
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 vRtti ) pahelAM ApaNe AtmA ane paramAtmAnuM satyajJAna prApta karIe chIe. tenAthI ApaNI peAtAnI vRtti pramANe vRtti thaI jAya che. (mithyA jJAna yukta tathA ' nidrA '( sa'kalpa vikalpa rahita vRtti)nA svataH ane sahaja nirAdha thaI jAya che. mATe ceAganI prAraMbhika sIDI satya jJAnanuM manana athavA smaraNu che. A pramANe pramANu yukta- (knowlege based) smRti (Consciousness )thI 'vikalpa '( mananI sa`kalpa vikalpavALI avasthA )nA svata: aMta Ave che. kAraNa ke mana eka vakhate eka ja vRtti dhAraNa karI zake che. paraMtu pramANuyukta smRti ja samAdhi nathI. paraMtu temAM sthiti sthiratA (Stabilisation )nuM ja nAma samAdhi che. te sthitimAM pramANu tathA smRtirUpI vRttionA paNu pratyakSa rUpathI aMta tathA sUkSma bhAva thaI jAya che. pata'jalie teA mananI vRttione pAMca ja prakAranI mAnI che paraMtu AjakAlanA manevaijJAnikA mujaba cittanI seALa maulika vRtti athavA pravRttie che. (juo piziSTa-1) temanA paNa ApaNe nirodha athavA damana karavAnI AvazyakatA nathI. paraMtu ApaNe temane jAte ja divya manAvavA mATe prayAga karI zakIe chIe. te mATe ApaNe temanu mArgo tarIkaraNa athavA zuddhIkaraNa ja karIe chIe. ceAga zuM che?: AgaLa kahevAmAM AvyuM ke patajalie samAdhinI prApti mATe yoga rUpI sAdhana khatAvyuM che ane cAgane teNe cittanI vRtismAnA nirodha dvArA thanArI samAdhinuM eka phaLa viveka khyAti arthAt AtmAnuM dehathI nyArA thavu' batAvyu che. eTale dehathI nyArA thavA mATe cittanI vRttionA nirodha karavAnuM kahe che. paraMtu parama pitA paramAtmA svayaMne dehathI nyArA nizcaya karavA arthAt AtmA-nizcaya karavAthI ja cittanI vRttionuM zuddhIkaraNu khatAve che. A rIte emaNe mana rUpI uccha'khala havAI gheADAne saheja rIte kAbUmAM rAkhavAnI lagAma ApaNA hAthamAM ApI dIdhI che. mana sakalpa tA kare ja che. tene rAkavAne badale vALavAnuM sAdhana sahaja che. tethI paramapitA paramAtmAe deha abhimAnanA khataranAka ramakaDAne cheADI, dehI-abhimAnanuM sukhada ramakaDuM' apanAvavA rUpe saheja upAya atAvyA che. svayaMne AtmA nizcaya karavAthI ane yAganA Jain Education Intemational 557 artha 'cittavRtti niSedha: ' mAnavAne badale paramAtmA sAthe mananeA saMbadha joDavA. evuM mAnI levAthI mananI vRttie svayaM ja zuddha ane zAMta thaI jAya che. A rIte viveka khyAti 'jene patajalie ce|ga sAdhanA athavA samAdhinuM eka atyaMta pAchaLanuM phaLa atAvyuM che, te paramAtmA dvArA batAvavAmAM AvelA ceAganA tA Adi athavA Arbha ja che. sahaja samAdhi A pramANe sahaja rAjayAga dvArA ja prApta thAya che. khasa, tenA mATe A prema pUrvaka vegavatI niSThA athavA cetanAnI Consciousness) sIDI che, jenAM cAra seApAna che. (i) huM AtmA chuM....zarIrathI nyArA .... (ii) yAti khiMduM chuM.... (iii) parama avyakta paramadhAmanA vAsI chuM. (iv) mAsTara sarva zaktimAna, zAMti svarUpa, ane AnaMda-svarUpa chuM. temAM sthira thavuM (sthaya) ja sahaja samAdhi che. ( samAdhinA sAdhana rUpa yoganAM aMga : pata'jalie sa'prajJAta ane asaMprajJAta samAdhi sudhI paheAMcavA mATe cAganAM kula ATha aMga A rIte batAvyAM cheH- (1) yama (2) niyama (3) Asana (4) prANAyAma (5) pratyAhAra (6) dhAraNA (7) dhyAna ane (8) samAdhi, have ApaNe joIzuM ke caiAga dvArA svarUpa sthiti athavA svarUpa-sthiti dvArA cAga prApta karavA mATe athavA sahaja samAdhi mATe emanA kyAM sudhI ane kayA rUpamAM prayAga karavAnI AvazyakatA che. 1. yasa 2. niyama:-patajalie ahiM'sA, brahmacarya, asteya ( cArI na karavI) aparigraha (sa Mgraha na karavA) A pAMcane yama kahyAM che. teNe temane ceAga mATe Avazyaka mAnyAM che. A pAMca yama sivAya pataMjalie pAMca niyamo paNa khatAvyA che. jemAM zauca, tapa, sASa, svAdhyAya ane Izvara praNidhAna karavAnI AjJA ApI che. temaNe ( paramAtmAe) paNa tana, mana, dhana ane vastra athavA mana, vacana, karma athavA AhAra vihAra; vyavahAra ane vicAranI pavitratA para khUba ja bhAra mUkayo che. paraMtu pata'jalie svAdhyAya ane Izvara praNidhAnane eTalu' mahattva nathI ApyuM jeTalu` 52pitA paramAtmAe nitya jJAna dhyAna( svAdhyAya) ane izvara praNidhAna ( Izvara zaraNAgati)nuM mahattva batAvyuM che. pata'lie samAdhi mATe manane sthira karavAnA aneka vaikalpika (Alternative) sAdhana khatAvyAM che; temAMthI eka sAdhana
Page #575
--------------------------------------------------------------------------
________________ 558 vizvanI asmitA Izvara zaraNAgati athavA prabhuno sahAro levAnuM che. paraMtu laIza" ane kaI vyaktithI herAna thayela mANasane e paramapitA paramAtmAe to kahyuM che ke yogano artha ja kahetAM sAMbhaLIe chIe ke- "A to mane cenathI zvAsa paramAtmA sAthe manane joDavuM" che. ane temaNe manane paNa levA deto nathI." ane je vyakti pitAnI hiMmata paramAtmA svarUpamAM sthira karavAnuM ja sAdhana batAvyuM che. hArI jAya che tenA mATe ghaNuM karIne ema kahevAmAM tenA vinA to sahaja samAdhi tathA cittazuddhi thaI ja Ave che ke-"te te zvAsa teDI rahyo che." athavA te zakatI nathI. teno te zvAsa nIkaLI rahyo che." A prakAre kaI 3. Asana - pataMjalie; zarIrane kaI paNa sukha vikaTa samasyAthI pAra UtaryA pachI ghaNuM karIne mANasa pUrvakanI sthitimAM sthita karavuM - ene Asana kahyuM che. kaheto hoya che, "have mArA zvAsamAM zvAsa Avyo che" paraMtu A paribhASA anusAra kaI vRddha, rogI athavA ane te taMga karanArI vyakti vize kaheto hoya che ke durbaLa vyakti yogAbhyAsa na karI zake. tenI viruddha " teNe mArA nAkamAM dama lAvI dIdho che." ane je paramAtmAe zarIrane koI vizeSa muddAmAM sthira karavAne kaI samAcAra sAMbhaLyA pachI koI vyakti hatAza thaI badale manane sthira muddA (Mood) tathA gya sthAna jAya to te kahe che ke- " A vAtane sAMbhaLI mAro to (paramadhAma) para sthita karavA mATe kahyuM che. temaNe zvAsa ja thaMbhI gayo." tethI parama pitA paramAtmA kahe batAvyuM che ke buddhine pitAnA svarUpanI sITa ( seat ) che ke Apa jyAre ApanA manane saMtulita zAMta ane para seTa (set) karavuM e vAstavika Asana che. ane sthira avasthAmAM laI jaze te jevI rIte ApanI AtmAne tenI sthitimAM sthita kare e ja samAdhi zvAsa-prazvAsanI kriyA thavI joIe te sahaja ja thaze. mATe uttama Asana che. temaNe ApaNane zarIranI mudrAo 5ApaNe badhA jANIe chIe ke A kriyA eka svAbhAzikhavADayAM nathI. zarIra te manane AdhIna che. manane 6i vika kriyA che. e jarUrI che ke ApaNe bhAvanAone sthira karatAM zarIra svatA ja sthira thaI jAya che. paramA- vyavasthita karI zvAsane svatA ja cAlavA daIe. kANu tmAe to manane AtmA-nizcayanuM Asana ApyuM che. je eka bhautika padArtha che te tarapha dhyAna ApavAne badale A Asana aDaga ane acaLa-aDola rahevuM joIe. prANuthI paNuM pyArA paramAtmA 52, prANunAtha para athavA zarIra pratye dhyAna ApavAne badale zarIrathI dhyAna hara prANazvara para dhyAna ApavuM jaI 2 prANezvara para dhyAna ApavuM joIe e ja yoga che te ja karavAnuM che tethI IzvarIya nideza e che ke sahaja samAdhi saheja samAdhinuM saheja sAdhana che. mATe to je rIte koI sahaja besI zake, te rIte ja besIne zarIrathI alaga thaI jAya; zarIrane choDI de, tene 5pratyAhAra- indriyone temanA viSayothI alaga karavI e ja pratyAhAra che. tenA mATe keTalAka sAdhaka gharate bhUlI jAya. bAra choDIne kyAMya jaMgalamAM eka nirjana tathA avAja 4. prANAyAma - pataMjalie cittavRtti nirodha vinAnA sthAna para jaIne bese che tathA potAnAM kSetrone athavA roga mATe prANAyAmane paNa sAdhana tarIke apa- baMdha karI de che. bIjA keTalAka loko kAnamAM AMgaLI nAvavA mATe paNa kahyuM che paraMtu paramapitA paramAtmA nAkhe che ane mana dvArA pitAnA zarIranI aMdara kaMIka e sahaja samAdhi mATe je sahaja rAjayoga zikha- ghaMTArava, zaMkhadhvani vagere sAMbhaLavAnI koziza kare che. vADo che tene mATe prANAyAmanI keI AvazyakatA nathI. paraMtu paramapitA paramAtmAe amane e samajAvyuM che ApaNe badhA jANIe chIe ke manuSyanA vicAra athavA ke na kevaLa kanendrione viSayomAMthI alaga karavAnI che saMvega(Emotion)ne prabhAva tenA prANa upara paDe paraMtu svayane arthAt AtmAne karmendriyenA saMghAta ja che. jyAre kaI krodhAnvita thAya che tyAre tenI (samUha), zarIrathI alaga (withdraw ) karavI. te savAsanI gati tIvra thaI jAya che. zvAsane mANasanI mane- sAcA arthamAM "pratyAhAra" che ane A pratyAhAranI sthiti sAthe saMbaMdha hovAnA kAraNe ja Aphata para yukti che. svayaMne deha na mAnatAM tibiMdu AtmA vijaya prApta karanArI vyaktine ghaNuM karIne ApaNe e mAna. tenAthI abhyAsI videha-avasthAne prApta kare kahetAM sAMbhaLI e chIe ke- "have huM sukhane zvAsa chejenA phaLa svarUpe te sAMbhaLavA chatAM nathI sAMbhaLatA 1(ka) vaiga samAdhi, 34; (kha) yoga sAdhanA 29,46,49 ane jovA chatAM nathI te paNa svayane AMkhothI Jain Education Intemational www.ainelibrary.org
Page #576
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 papa9 tyAre ane mAre anubhava kare che. Akhare pratyAhArane hAya (ga) je tene sahayoga ane sahAro Ape (dha) je bhAva te e ja che ke- (1) prakRtinA padArthonA saMparkamAM suMdara vicitra ane abhuta heya (ca) tenA keTalAya AvavA chatAM ApaNe cAkhyAne na bhUlIe ane (2) divya guNo hoya je ApaNane sArA lAgatA hoya (ja) ApaNe prakRtinA padArtho pratye AkarSAIe nahIM ane jemAM manane evo rasa maLe ke te mugdha thaI jAya-tyAMthI temanA prabhAvane grahaNa na karIe tethI sAcA arthamAM dura thavAnI IcchA ja na kare. A badhI vizeSatAo to te A ApaNA potAnA ja mananA dRSTikoNa (Outlook) kevaLa eka paramAtmAmAM ja che kAraNa ke te ja eka che para tathA ApaNAM malyo (Values) para avalaMbe che. ke jenA sauMdaryanI kalA kadI ochI thatI nathI, jene ApaNe A kaLiyugI saMsAra ne tamo pradhAna nisAra jenAra paNa svayaM suMdara banI jAya che, jenAM kArya paNa patita, narkamaya AsurI ane vinAzomukha (Nearing suMdara hoya che ane guNa paNa adabhuta. jenI sAthe ja distruction) mAnatA hoIe to svAbhAvika rUpathI AtmAnA sarva saMbaMdha paNa che. je mana mohaka paNa che ApaNA manamAM tenA pratye kaI lagAva AkarSaNa athavA ane mananA mIta paNa; sahAyaka paNa che ane sakhA paNa Asakti nahI rahe paraMtu ApaNAmAM uparAmabhAva tathA che. tene badale manane mINabattInI jyota. nAkanA eka prakArano virAgya utpanna thaze. vaLI je ApaNI Terave, vakSasthaLa athavA koI pratimA para ekAgra sAme koI UMcuM lakSya hoya to tenA mATe ApaNuM karavAnI koziza karatI e eka nIrasa rIte manane sarvasva nyochAvara karavA mATe paNa taiyAra thaI jaIzuM jabaradastIthI evA sthAna para bAMdhavAnI kriyA karavA arthAta ApaNAmAM tyAgabhAva AvI jaze. te jyAM barAbara che ke jenI uparokta badhI ja vizeSatAo nathI. vairAgya ane tyAgathI manuSya lakSya mATe tapasyA ane vaLI A to prakRtinuM abhimAna che. AtmAbhimAna nahIM. sevA karato hoya tyAM tenA mATe pratyAhAra-epriya viSayeno tyAga sahaja rUpe thaI jAya che. tene AMkho (2) Aje leke ghaNuM karIne mana ekAgra karavAne athavA kAna baMdha karavAnI AvazyakatA nathI hotI kAraNa prayatna karuM ? prayatna kare che te svayaM paNa eka nathI. te anekamAMthI ke tene mATe te padArtha phikkA paDI jAya che. je te nimaoNNa pAmela ? A che ra te nirmANa pAmela che. te pariNAmI che ane parivartanazIla AMkhothI jotA hoya che te te kalyANanI dRSTithI bole che. kRSNa, rAma, viSNu, buddha, krAIsTa - A badhAnAM zarIra che te paNa sevAnA bhAvathI. sAMbhaLe che te paNa kevaLa eka vizeSa AyuSyavALAM ane eka vizeSa jAti, varNa, te ja vAta je laya tarapha laI jAya ane pachI te potAne liMga, veza ane dezavALAM che ane temaNe je zarIrane prabhu tarapha vALIne svayaMne A zarIrathI sameTI le che. dhAraNa karyuM che te paNa asaMkhya paramANuone samUha che. tethI temanA para manane sthira karavuM te pitAnA 6. dhAraNa ane dhyAna - pataMjalinA mata anusAra dehanA abhimAnane choDIne anya dehadhArIone yAda manane deza videzamAM bAMdhavuM e dhAraNuM che ane te karavA barAbara che. tethI manuSyanuM ardhacetana mana deza vizeSamAM eka ja dhayeya para mananI pravAhadhArA (Subconscious mind) sahaja rIte tenAmAM ekAma athavA tenI ekatAnatA dhyAna kahevAya che. Aje loko thavAmAM vidana rUpa bane che. tene badale tibiMdu pitAnA manamAM kaI deza nirdhArita karIne temAM koI guNonA siMdhukaleza ane karmanA baMdhanathI nyArA, Apavaratu athavA koI vyakti para manane ekAgra karavA kALamAM sarvanA eka mAtra sahArA paramAtmA para ja prayatna kare che. athavA teo kaI chULa vastu athavA manane ekAgra karavAnI yukti yogya hovAthI sahaja che pratimA para pitAnuM mana sthira karavAno prayatna kare che ane temAM paramAtmAnuM A tibiMdu svarUpa ja paraMtu vAstavamAM paramadhAma rUpI dezamAM jyotibiMdu na strIliMga che na puliMga che paraMtu tiliga che. te paramAtmA para manane ekAgra karavAthI sahaja samAdhi bALaka nathI, yuvAna nathI, vRddha nathI paraMtu tenAmAM prApta thaI zake che. bIjI koI paNa rIte nahIM. tenAM traNenA saMskAra ekI sAthe che. ane te svayaM akAla nIce mujaba mukhya kAraNa che : che. A saMsArane kaI paNa deza ane veza tene deza (1) manuSyanuM mana svAbhAvika rIte tenA para ja ane veza nathI. paraMtu te sarva deza ane vezavALA ekAgra thAya ke jenAthI (ka) neha hoya (kha) saMbaMdha manane eka mAtra mitra che. Jain Education Intemational
Page #577
--------------------------------------------------------------------------
________________ 560 vizvanI asmitA (3) manane eka dezavizeSa para athavA eka dayeca nI sahaja tarakIba che. je manane e dhUna lAgI jAya vizeSa para sthita karavAnI je vAta che te A saMsAranA to pachI tene sthira karavA mATe koI kaThina parizramanI koI sthAna, vyakti athavA padArtha para manane ekAgra AvazyakatA nathI, paraMtu e te svataH ja te priyamAM karavAthI kevI rIte pUrI thaI zake? A saMsAranI na to vasI jAya che. kAraNa ke tene tyAM ja vizrAma maLI jAya kaI vastu acaLa che na aparivartanazIla che. na to che. tyAM ja tene sarvotkRSTa AnaMdarasa maLe che, tyAMthI ahInuM keI sthAna sadA sthira che. vAstavamAM A Akhe to te nAsI javA paNa IcchatuM nathI. eka vakhata eka saMsAra ja gatizIla che. ahIne dareka paramANu gatizIla kSaNanA aMza mAtra samaya mATe paNa te potAnA jIvananI che ane pariNAmI che. tethI ahIMnI kaI paNa vastu keI saubhAgyazALI kSaNamAM te sahaja samAdhino rasAsvAda athavA tenA mAnasika pratibiMba upara manane sthira karI le che te pachI duniyAnA badhA loko, prakRtinAM karavAnI koziza karavI e eka prakAre vinAzIne avinAzI badhAM to ane jIvananI badhI samasyAo paNa tene mAnavA barAbara che. tathA asthirane sthira mAnavA jevuM te AkarSaNathI rokI zakatAM nathI. AvAM sahaja dhAraNA, che. A to kRtrimatA (Artificiality) che ane manebhrama dhyAna ane samAdhi ja vAstavamAM Adi (Make-belief) athavA viparyaya ( False belief) upAdhine sadAne mATe samApta karanArAM che. kAraNa ke jevI che. tene badale sUrya, caMdra ane tArAothI para pAMca rIte sUryanAM kiraNa eka biMdune kedrIbhUta thaI te vastune tathI banelA jagatathI paNa pAra, jyAM na halanacalana bALI mUke che tevI ja rIte Adhi ane vyAdhinA che, ne parivartana che, na gati na vANI, na vicAra che, te bIjAne je saMskAra ane vikarmonA rUpamAM svayaM AtmAmAM nirjana ane pavitra dezamAM jyAM brahma ja brahma che rahelA che te paNa paramAtmAne prakAza kendrIbhUta thavAthI tyAM manane laI jaI jyotibiMdu paramAtmA para ekAgra AtmA temanAthI mukta thaI jAya che. karavuM e ja vastuniSTha dhyAna ane dhAraNA che. je sakSama A hA............hA............e avasthAnuM zuM kahevuM ! jANe che ane avyakata che, te brahmaleka rUpI dezavizeSamAM, prakAzanA phuvArAmAM, zAMtinA jharaNAmAM zaktinI AtazetibiMdu puruSa vizeSa paramAtmAmAM manane sthira karavuM mAM AtmA ekacitta thaI nAhI rahyo hoya ane tenAM prema e ja sthira AdhAranI prApti che. kAraNake te ja sUkSma, kalyANu, saMtoSa-zAMtinA taraMge vahI vahIne cAre dizAmAM ati sUkSama che. paramANuno paNa je sUkSama bhAga IlekaTrona vizva tarapha laLakatI ane lapeTatI khuzI ane zakti, (Electron) proTena (Proton ) vagere che tenAthI paNa pavitratA ane zAMti, prema ane krAMtine uchALato cAlI vadhu Adhika sUkSama te paramAtmA eka che ane avibhAjya jaI rahyo che. A sahaja samAdhi pataMjali dvArA batAva(Indivisible) che. mATe te kendra para kendrIkaraNa vAmAM AvelI aneka prakAranI samAdhiothI bhinna che. nA (Concentration) athavA te eka para ekAgratA ja vAstavika ekAgratA che. nahI to aneka paramANuo dvArA A sahaja samAdhi saMka95 sahita paNa che. paraMtu banelI keIpaNa vyakti athavA padArtha para ekAgratA artha jyAre koI saMka9pa che te paNa temAM IzvarIyatA ja che, viparinya (Contradiction in terms ) che, je sthira ja AsurIyatA nathI. te nirvikalpa paNa che kAraNa ke temAM nathI tevA deza athavA dayeya para manane TekavavuM eka prakAre dvidhA nathI, mUMjhavaNa nathI. A samAdhi sabIja paNa che DolatA lADu para mana TekavavAnI koziza karavA barAbara che. kAraNa ke temAM bIjarUpI paramAtmAnI ja smRti che. athavA zaradanI eka caMcaLa mAkhI para manane sthira karavAnA ane te nibIja paNa che kAraNa ke temAM azuddha saMkalapanAM prayatna barAbara che. athavA kSaNa kSaNamAM bhagna thanArI bIja sudhdhAM nathI. kSaNabhaMgura vastune sthira vastu mAnIne tene AdhAra pariziSTa-1 levA jevuM thayuM. asthira Asana para besIne sthira thavAnA prayatna samAna che. A aprApyane prApta karavAnI mane vaijJAnika anusAra seLa vRttio ane tenuM nirarthaka ceSTA che. bhAgA tarIkaraNaniSkarSa - A prakAre spaSTa che ke mananA mIta Adhunika mane vaijJAnikonA mata pramANe cittanI nIce paramAtmAmAM ja manane rithara karavuM e ja sahaja samAdhi. mujabanI seLa maulika vRttio athavA pravRttio che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #578
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 561 sahaja samAdhinI prApti mATe A vRttionuM kaI prakAre zakAya che tathA e dvArA racanAtmaka AnaMda ane sRjana damana karavAnI jarUra nathI. paraMtu temanA mAgatarI. sukha prApta karI zakAya che. ane A rIte hAnikAraka karaNathI cittanI evI bhUmikA thaI jAya che ke jenAthI viSayasukhanI vRttithI chUTI zakAya che. te sahaja svarUpa sthita thaI zake che. ahIM te vRttine 7. AkramaNanI vRtti (Instinct of fight) deza, tathA temanA mArgotarIkaraNano atyaMta saMkSepamAM ullekha jAti, dharma vagerenA nAme AkramaNa ke laDAInI A karIzuM. vRttinuM mArgotarIkaraNa vikAre laDavA, bUrAIo sAme 1. jijJAsA ane kutahala vRtti Instinct of saMgharSa karavAnI vRttimAM karI zakAya. learning or curiosity ):- A vRttine ApaNe saMsAramAM 8, sAmAjika athavA yathavRtti (Social instinct) haravA pharavAno zokha tathA vyartha vAtane jANavAnI Teva ane manuSya satsaMgamAM sAmela thavA athavA devI parivAranuM athavA zekha( Hobby JthI dUra karI AtmA paramAtmA saMgaThanamAM haLImaLIne cAlavA mATe prayoga karI pitAnuM paramadhAma, sRSTi cakra, karmanI gati, bhUta bhaviSya vagere ekalavAyApaNuM (Feeling of loneliness) dUra karI zake jANavAmAM vALI zakIe chIe. che athavA te samagra manuSya jAtine paramAtmAnI ja saMtati mAnIne pitAne A vizva samAjanuM aMga mAnI 2. saMgraha vRtti (Instinct of Acquisition): -- zake che. A vRttine ApaNe saMsAranA padArthone lAbha ane mohavaza adhikAdhika ekaThA karavAne badale adhikAdhika jJAna AmaprakAzana athavA ahabhAva (Instinct anA cAM ja of self Assertions or elation ) : A vRttine zakIe chIe. ApaNe zuddha nazAnA rUpamAM jema ke ApaNe sarvazaktimAna bApanA saMtAna mAsTara sarvazaktimAna, mAsTara noleja phula 3. AhAra aSaNa vRtti (Instinct for sear- DAmanA mukhya ekaTara, mAsTara krieTara chIe evA bhAna ching for food) - Ane ApaNe bhAtabhAtanA svA. mATe prayojI zakIe chIe. vaLI IzvarIya sevAkArya diSTa AhAramAM bhaTakAvavAne badale manane AhAra manana, athavA satkAryamAM tene prayoga karI potAnI gyatAo buddhino AhAra zuddha vicA2; leka sevArthe yojanA tathA abhivyakti athavA zuddha rUpamAM AtmaprakAzana karI satyAsatyano nirNaya ane AtmAne AhAra zAMti, zakAya che. zakti ane pavitratA prApta karavAmAM joDI daI e. 10, anuvartana athavA adhInatA vRttiH- (Ins4. jagasA vRtti ( Instinct of hate or repu]. tinct of self surrender or submission) 2412 ApaNe svayaMthI meTerA pAse kaMIka na zIkhavA mAna sion) : Ane ApaNe lokone ghaNuM karavAne badale athavA keInI bUrAI karavAne badale svayaMne tAmasika AhAra ApI nukavAmAM. tathA paramAtmA pratye samarpaNamayatAne vihAra ane vyavahArathI dUra karI kharAba sobatathI bacI, bhAva keLavI nizciMta banavAmAM tathA temanA mArgadarzana kharAba adhyayanane choDavA vagerene mATe prajI zakIe anusAra jIvana banAvavAmAM vALI zakIe chIe. 11. hAsyavRtti athavA khelakUdanI vRtti : ( Instinct of play, laughter or amusement) pa. svarakSaNa vRtti ( Instinct of flight or A proga karatAM, ApaNe sRSTine eka nATaka mAnIne sadA escape) : Ano prayoga saMkoca, lokalAjanA rUpanI prati kI kazI take harSita rahI zakIe chIe. ApaNe dareka karmane nATakane AsurI maryAdAothI bacavA mATe karI zakIe. eka pATa mAnatAM khevane anukULa tene sahaja rIte karI racanA ane navanirmANa vRtti (Instinct of Con- zakIe chIe, ane kaThinamAM kaThina paristhitine paNa pAra struction) : A vRttine navI satayugI sRSTinI racanAnA karI zakIe chIe. kAryamAM sahayogI banavA mATe athavA potAnA jIvananA 12. sahAnubhUti vRtti (Instinct of CompassinavanirmANa mATe (marajIvA banavA mATe) prayoga karI on or Fellow-feeling) A vRttine ApaNe sarva vikArI chIe. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #579
--------------------------------------------------------------------------
________________ 562 vizvanI asmitA athavA duHkhI AtmAone mAyAnA paMjAmAMthI choDAvavA, vaLI temaNe AdhAra bhedathI saMprajJAta samAdhinA cAra apakArIo upara paNa upakAra karavA tathA svayaMmAM dayAbhAva prakAra batAvyA che je nIce mujaba che - (Compassion) bharavAmAM pravega karI zakIe chIe. saMprajJAta samAdhinA cAra prakAra:13, anukaraNa vRtti (Instinct of follow or imitate ) : - A vRttino prayoga ApaNe devatAonA (1) keI sthI AdhAra laI prApta thatI samAdhi - guNa svayaMmAM lAvavA athavA mahArathIo ke mahAtmA dA. ta. - zrIrAma, zrIkRSNa vagerenI mUrti para A khene samAna pitAnuM jIvana banAvavAmAM joDI zakIe chIe. sthira karI hAtha dvArA arcanA karatAM cittane temAM tanmaya karavAthI mananI je kAMI sthiratA prApta thAya che te A 14. kAmavRtti (Instinct of pairing) Ane samAdhinA aMtargata che. temAM koI paNa sthULa vastu ApaNe prabhupyAranA rUpamAM paNa evI rIte prayojI athavA pAMca bhUtomAMthI koI paNa sthaLa tatva para zakIe chIe jema mIrAMe giridhara pratye karyuM athavA Indriyo dvArA manane sthira karavAnI koziza karavAmAM saphI loko paramAtmAne pitAnI sajanI mAnIne prayAje Ave che tene pataMjalie "vitaka' samAdhi kahI che. che. A bhAvane ApaNe A vicArathI paNa mAgaMtarita karI zakIe chIe ke A kaLiyugamAM to sarva naranArI uparanI bAbata para vicAra karavAthI spaSTa che ke maryAdAvALAM che. ApaNe to phakta temane ja yugalarUpamAM paramapitA paramAtmAe yuganI je paribhASA karI che te varIzuM je sarvaguNa saMpanna, daivI svabhAvanA zrI lakSamI anusAra tene vega na kahI zakAya; kAraNa ke yogano athavA zrI nArAyaNa jevA haze. A rIte A zuddha vRtti artha manane paramAtmAmAM sthira karatAM AtmAne saMbaMdha dvArA ApaNe brahmacaryanuM pAlana karatAM potAne devA banAvI paramAtmA sAthe joDavA e che. jayAre pratimA tAva vagere zakIe chIe, te prakRtinAM ja vibhina rUpa che. je ema kahevAmAM Ave ke rAma, kRSNa vagere jemanI pratimA para manane 15. saMtati saMrakSaNa vRtti (Instinct of loving ekAgra karI zakAya che, temAM bhAva paramAtmAne ja hoya and looking after children ) : - A vRttine che to paNa ApaNe tene yoga na kahI zakIe. kAraNa ke ApaNe IzvarIya jJAna dvArA manuSyAmAone vatsanA A te svayaM pataMjalinI paribhASA anusAra zarIradhArI rUpamAM navuM jIvana ApavAmAM joDI zakIe chIe hovAthI kaleza ane karmavipAkathI rahita tathA brahmA athavA zrIrAma athavA zrIkRSNa jevA ja saMtati prApta AdinA paNa gara, kALathI avicchinna puruSavizeSa nathI karavAnA vratarUpamAM apanAvIne svayane mahAna banAvavAmAM tethI A devatAomAM paramAtmAne bhAva rAkho athavA jeDI zakIe chIe. pArthiva pratimAne ja paramAtmA mAnI levA e to 16, detya vRtti (Instinct of appeal or pray) svayaM pataMjalinI bhASAmAM viparyaya athavA vikalpa Ano prayoga manuSya svayaMmAM namratAno guNa vikasAvavA vRttine dhAraNuM karavA barAbara che, jene te svayaM pataMbIjAne mAna ApavA tathA pitAnA upara eka sarvajalie paNa virodha karavAnuM kahyuM che tene to paramAtmAe samartha paramAtmAnA astitvamAM vizvAsa karavAmAM ja tava sAthenA yoganI saMjJA ApI che e rAjaga zake che. nathI. A rIte vRttionuM mArgotarIkaraNa sahaja samAdhi (a) savicAra samAdhiH- je kaI manuSya kaI dvArA sahelAIthI thaI zake che. pArthiva AdhAra levAne badale sUma rasa, rUpa, gaMdha, zabda vagere bhAvAtmaka vicAranA mAdhyamathI manamAM pariziSTa-ra ekAgratA lAve che tene savicAra samAdhi kahevAmAM Ave sahaja samAdhi ane bIjI samAdhio vacce che. kAraNa ke tene AdhAra vicAra che. udAharaNa tarIke taphAvata : - jo koI manuSya potAnA manamAM vaikuMThane vicAra karI pataMjalie temanA cagadarzanamAM saMprajJAta ane temAM zrIkRSNane baMsI vagADatA jue che ane vicAra asa'prajJAta - be prakAranI samAdhiono ullekha karyo che. dvArA tyAM suMdara suMdara phala ane phaLa jue che ane . Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #580
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 temanI sugadha le che ane A rIte te sUkSma sthira karI le che te tenI samAdhine vicAra samAdhi kahIzuM. dRzyamAM anugata have A viSayamAM vicAravAnI vAta e che ke emAM paNa rasa, rUpa, gaMdha, zabda vagere prakRtinAM sUkSma rUpAMtara che. tethI te paNa prakRti tattvanuM ja bhAna che. temAM prakRti puruSanuM alagapaNuM nathI. na te svarUpa sthiti che. (6) AnaMda anugata samAdhi:- A te samAdhi che jemAM manuSya jJAnanuM manana karatAM karatAM AnaMdanA anubhava kare che. prakRtinA sthULa bhAvathI manane dUra karI le che. pataMjalie Ana'nI sAthe sAthe prema, zakti ane prabhumilananA ullekha emAM nathI karyA. tethI tenA sivAya Anada apUrNa AnaMda che. yathArtha AnaMda tAjJAna sahita, sa``dha sahita, prema sahita, paramAtmA sAthe bhAvAtmaka milana dvArA ja thAya che. temAM manuSya svayaMne mi durUpa anubhave che, ke je avaNu nIya che. evu lAge che ke pata'jalime AnaMda anugata samAdhinuM varNana karyuM" che te paramAtmAthI mukta thavAnA phaLa svarUpa maLatA Anada nathI. paraMtu pata'jali ene paNa virodha karavAnuM kahe che. teo te tene paNa vairAgya karavAnuM kahe che, jethI spaSTa thAya che ke A AnaMda kevaLa viSaya vikArAthI dUra karanArA ane jJAna maMthanamAMthI ja prApta thanArA AnaMda che. (3) asmitAnugata samAdhi :- A te samAdhi che jemAM kevaLa peAtAnA ja mananA zuddha bhAva rahI jAya che ane sarva padArtha vyaktie vagerenuM bhAna rahetuM nathI. pata Mjalie A samAdhine paNa pAchaLa choDI daIne asaprajJAta samAdhi mATe puruSArtha karavA kahyuM che. 2. asaprajJAta samAdhiH- asaMprajJAta samAdhinA atha che khIjA kazAnuM bhAna na rahevuM. mana jenu dhyAna karI rahyu hAya kevaLa tenI sAthe tadrupa thaI javuM. pAtAnA paNa zuddha ahaMkAranuM paNa anAstitva thavuM. pata'jali tene cittanu zUnya thaI javu' mAne che. (Nilness) pata'jalie A prakAranI samAdhimAM paramAtmAne anivAya sthAna Apyu nathI. te A samAdhinA ullekha karatAM tene AtmAnuM paramAtmAmAM tanmaya thavu''-evu 563 nathI mAnatA paraMtu kAI paNa viSaya laI temAM cittane sthira karavuM ane temAM manane khAI nAkhavuM evI ava sthAne samAdhi mAne che, tenI viruddha parama pitA paramAtmA pavitratAnuM... pAlana karatAM, divya guNNA dhAraNa karatAM, paramAtmAnuM zaraNa letAM premavabhAra thai, lagana pUrNAMka, manane temAM samAhita karI devuM tene ja sahaja samAdhi nAma ApyuM che. te samAdhi zUnya samAdhi nathI paraMtu temAM tA saMsArane sauthI UMcA anubhava, sauthI zreSTha rasa ane sauthI mATI prApti samAyelI che, je A siddhAMta para AdhArita cheH yukti-~~~- jAgRti | ( jevI smRti tevI sthiti) jevI vRtti tevI kRti ) jevI kRti tevI mukti ) smRti----- sthiti | vRtti-->kRti Office : 359732 Phone{ Resi.: 380940 : 389847 39 SEVANTILAL JASWANTLAL & CO. | mukti Manufacturers & Dealers in "ARROW" Brand Stainless Steel Utensils 50, J. M. Compound, 3rd Bhoiwada, Swami Narayan Building, BOMBAY 400 002. wwwwVERNmm
Page #581
--------------------------------------------------------------------------
________________ 564 vizvanI asmitA * * kAMkare kAMkare pALa baMdhAya.... kalAke kalAke karma apAya..... ** *** *** zarIramAM vartatA dravyo-rogo jema auSadha dvArA dUra thAya che tema AtmAmAM vatatA bhAvoge tapanI ArAdhanA dvArA dara thAya che. nAnA moTA sau koI tapa-padanA saMskAra pADI zake te mATe tapanA aneka prakAre paikI eka eka kalAkanA abhigrahanA tapa dvArA jIvanane zaddha vizaddha banAvI zakAya che. * ** * tapa vinA tApa nahi... tApa vinA zuddhi nahi. zuddhi vinA siddhi nahi. ** ** * S Shop : 355214 Phones Resi : 358620 * ** ALLWIN STORES ** * FOR QUALITY DRY FRUITS 423, Sardar V. P. Road, Prarthana Samaj, Bombay-4. * *** * *** ****** * ********** Jain Education Intemational
Page #582
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga 2 vardhamAna sevA kendra 68, gulAla vADI, (kIkA raTrITa), 3je mALe, muMbaI-4 pUjya zramaNa bhagavaMtanA pAvana satsaMgathI ame dAtAonI bhAvanAmAM nimitta banavA ane duHkhIonAM duHkhamAM sahabhAgI thavAnA nirmaLa ane nirvyAja sadbhAvanAthI "vadhamAna sevA kendra nAmanI saMsthA zarU karI che. kendranA uddeza (1) naitika ane AdhyAtmika zikSaNane pracAra (2) sumaMgaLa saMskArI sAhityanuM prakAzana (3) mAnavasevA ane rAhata kAryo (4) vyasanamukti pracAra (5) jIvadayA jana dhArmika zikSaNa zibira sthAyI nidhi kendranA prathama uddezane sAkAra karavA rajAonA divasomAM eka saptAhathI mAMDIne traNa saptAha sudhInI sAnukuLa sthaLe jena dhArmika zikSaNa zibira yojavI. janma jaina hovA chatAM jaina dharma ane jainAcArathI taddana ajANu ke a85 paricita evA zALA-kolejamAM bhaNatA yuvAnane A zibiramAM vinA mUlya praveza Apa. A zibirAthI enI zibira daramyAna maitrIbhAva ane sAdharmika bhakti bhAvathI saMbhALa rAkhavI. sumaMgaLa prakAzana nidhi A nidhine udezya bALakathI mAMDI vovRddha sudhI sau koInuM jIvana vadhu maMgalamaya ane sAtvika bane te mATe satyama zivama ane suMdaramanI bhAvanAthI lakhAyeluM vividha prakAranuM sAhitya prakAzita karavAnuM che. kAryakrama 1H kendranI vividha pravRttionI TUMkI mAhitI ApavA temaja savicAra ane sadAcArane niyamita pracAra karavA vardhA mAna jana' nAmanuM pAkSika patra calAvavuM. 1: A mukhapatra lavAjama vinA temaja jAherAta vinA calAvavuM. 2: jena tidharanA saMkSipta jIvanacaritra prakaTa karavAM. 3: jaina saMskRti, jaina itihAsa ane jaina kalAne prAthamika paricaya ApatI pustikAo vividha bhASAmAM prakaTa karavI. 4H sAmAjika ane dhArmika saMsthAo, TrasTa, pAThazALAo, jinAlayo, tIrtho vagerenI saMkalita mAhitIo bhegI karI saMdarbha graMtha prakaTa karavA, susaMskAra nirmANa nidhi A nidhine hetu ApaNI naitika dhArmika pAThazALAo, svAdhyAya maMDaLe temaja sAmAyika maMDaLA vagere RtajJAna dAtrI saMsthAone susaMrakAra nirmANa mATe vadhu upayogI banAvavA jarUrI rokaDa rakama ane anya sAmagrI vagerene sahakAra Apavo ane dhArmika zikSaNa ane dharma sarakAra mATe mAMge tene mArgadarzana ApavAnuM che. A uparAMta saMkaTasahAyanidhi ane sarvasAdhAraNanidhi aMgenuM surekhAcitra AjanamAM che. kAryakrama 1. jarUriyAtavALI pAThazALAone pAThayapustake temaja saMskArapaSaka pustaka ApavAM. 2. bALake ane yuvAne dharmanA abhyAsamAM ane ArAdhanAmAM rasa letA thAya te mATe temanI guNavattA pramANe pariSike ane pramANapatra ApavA prabhAvanA karavI. 3, Arthika rIte nabaLI pAThazALAone Arthika sahakAra ApIne pagabhara karavI. sAMskRtika pravRttine uttejana zrI kumArapALa vi. zAhanA saujanyathI Jain Education Intemational
Page #583
--------------------------------------------------------------------------
________________ 455 vizvanI asmitA Phones 353658 Phone 361344 With Best Compliments from CHANDAN STEEL BHUPATRY V. SHAH & R: R. PATEL All kinds of Mild Steel, # Alloy Steel Heavy Forging Profile Cut. 23, 6th Kumbharwada, BOMBAY-400 004 Offi. 366982 Resi : 366394 Phone Estd. 1956 Resi. 387190 Office : 363651 With Best Compliments From SARVODAYA BAHUBALI METAL CORPORATION METAL CORPORATION Manufacturers of: Manufacturers & Dealers in: Stainless Steel Utensils Stainless Steel & Brass Wares Utensils 20, 2nd Bhoiwa da, German Silver Building, Bhuleshwar, BOMBAY-400 002 43 D, Sarvodaya Nagar, Panjrapole Lane, BOMBAY 400 004 Chandubhai Doshi 15 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #584
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 **************************************************************************************** With Best Compliments from Phone : 356974 KAHAN METRL WORKS R. CHIMANLAL & CO. Mfgrs. & Merchants of Manufacturers & Dealers in : Stainless Steel Utensils 'Kahan' Brand Stainless Steel Utensils Specialists in : G-88, Sarvodaya Nagar, Panjarapale Rd., BOMBAY-400 004. h KETTLE & LOTA Bhagirathi Bhuvan, 14, 1st Panjarapole Lane, Bombay 400 004 t t******* SHAH INDUSTRIES tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt*********** ttttttttttttttttttttttttttttttttt ******************* ******************************************************************************************************* Office : 368239 ******** Manufacturers of : Phone Resi : 353200 Chemical Pharmaceutical Tanks & Vessels cf Stainless Steel & Pressed Parts, Fabrication etc. With Best Compliments From KANTILAL BABULAL & CO, ***** C/7, Shantingar Industrial Estate, Balaram Patil Cross Road, Bhayndar (East), (Dist-Thana). Manufacturers & Dealers in Stainless Steel Utensils & Spoons ************ 15, Bada Mandir, Gaushala, 3rd Bhoiwada, BOMBAY-400 002. ** ********* Hottttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #585
--------------------------------------------------------------------------
________________ 54 vizvanI asmitA Gram : GAUSHALA Phone : offi. 363429-361131 Resi : 826685 With Best Compliments from J. K. SHAH JAGJIVANDAS & CO. wwwwwwwwwwvvvvvv WM Manufacturers, Exporters, Importers, Stainless Steel, Utensils, Cutlery & Hospitalwares 15, Bada Mandir, Gaushala, 3rd Bhoiwada, BOMBAY-400 002. (India) Phone : 363657 Tel. : 363264 Resi.: 298925 With Best Compliments From With Best Compliments From M. JAGJIVANDAS & CO. M. CHAMPAKLAL & CO. Manufacturers & Pioneers in Mfgrs. & Dealers in mm Stainless Steel Spoonsware mmmmmmmmmmmmmmm "ALANKAR" Brand Stainless Steel Utensils 41-D, Sarvodaya Nagar, Panjarapole Road, BOMBAY-4. C-33, Sarvodaya Nagar, Panjrapole Road, BOMBA Y-400 004 Jain Education Interational
Page #586
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 569 - - - - ra ma - 1. * - - - - zubhecchAo sAthe.... kvolITI kansTrakazana ku. gavarnamenTa konTekaTarsa vikrama kemIkala InDasTrIjha (vApI) kivaka bIlDarsa (muMbaI), bIlDarsa enDa kekaTarsa savitA oragenIka kemIkala InDasTrIjha (selvAsa) jesulsa meDIkepsa prAIveTa lImITeDa (kurlA, sAkInAkA-muMbaI) gautama balDirsa-propaTI onarsa enDa Devalaparsa (muMbaI) heDa ophIsa 130. zahIda bhagatasIMga roDa, apajya hAusa, 3je mALe, pharTa, muMbaI-800 23. ophIsa Te. naM. 24ra624-24ra667-244726 vApI phekaTarI Te. naM. 619 (zejarAta sTeTa) selvAsa phekaTarI Te. naM. 390 cinubhAI chaganalAla zAha dIlIpabhAI khImacaMda zAha resIDensa, 482380-475035 resIDensa, 4735-475368 196, gujarAta sAyaTI, savitA Teresa, sAyana (vesTa), muMbaI-400 0rara. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #587
--------------------------------------------------------------------------
________________ 570 vizvanI asmitA. AMNAMNANA SIMANDHAR METAL INDUSTRIES g@1241 4180 ......... Manufacturers & Dealers in me. kahAna selsa korporezana 'Simandhar' Brand Stainless Steel Utensils (zada dlanul auiel) 11, J. M. Compound, Vithaldas House, Bada Mandir, 3rd Bhoiwada, Bombay-400 002. WANN 111/112 javaNujI mahArAja cAla 1 le mALe rUma naM. 24 3o bhoIvADa - gauzALA pAse BOMBAY-2 Tel. No. : 364302 Gram : "BHAVNASHIL" Resi : 380788 S 318164 Phone 252277 RATILAL KANTILAL & CO. Mfgrs. of : Stainless Steel Utensils L. AMRATLAL & CO. 21, 2nd Bhoiwada, 1st Floor, BOMBAY-2. SILK MERCHANT Phone : 362611 MMMMMMMMMMM 203 Jawaher Galli Swadeshi Mkt. Kalbadevi Road, Bombay-2 SUPARSH METAL INDUSTRIES wwwmumi Mfgrs. & Dealers in : Stainless Steel Utensils 50, J. M. Comp., Swami Narayan Bldg., 3rd Bhoiwada, Bombay-400 002 Jain Education Intemational
Page #588
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva sAhityamAM UbhI zake tevI sAMprata gujarAtI navalakathAo - zrI naTavaralAla rAyacurA vizva sAhityanA vizALa phalakamAM gujarAtI navalakathA progarUpa banI rahe che. yazane puruSArtha ane te avaeka atyaMta nAnA TapakA samAna ja hoya. ane temAM sthAmAM ja pariName che. bulabulanI vidAya ane saranAne paNa Adhunika navalakathAne ja dhyAnamAM laIe to viSaya- paraNI zakavAnI asamarthatA dvArA e siddha thAya che ke sarva phalaka maryAdita ja rahe. saMbaMdhane aMte manuSya ekalo ja che. dareka anubhava e pitAnI ekalatAno krosa pitAnI jAte ja UMcakavAne hoya Adhunika gujarAtI sAhityanA traNa mukhya manISIo che. yaza satata paLe paLe mRtyu pAmato rahyo che ane samayanI candrakAMta bakSI, raghuvIra caudharI tathA sureza joSInI eka eka navalakathAno ApaNe viSaya para abhyAsa karaze. kama sapATI para sa2kate rahyo che. khadabadyA karyo che. tenA jIvavAthI ke na jIvavAthI kazo pharaka paDato nathI. zrI caMdrakAMta bakSInI pratinidhirUpa navalakathA "AkAra" "AkAramAM harSanuM pAtra noMdhapAtra banI rahe che. prAM. harSanA 1963mAM prasiddha thaI. eka ukti samagra navalakathAnA nicoDa svarUpe vyakta thAya che. "satyane samajavA mATe buddhi bahu jarUrI sAdhana che. manuSya e saMjogonI narI vAstavikatAthI vizeSa kAMI ane e eka satya bahu jaladI spaSTa karI Ape che. A ja nathI e "AkAra dvArA bakSI siddha kare che. "AkAra. * duniyAmAM mANasanI vedanA ja eka jIvaMta sakriya vastu nuM mukhya pAtra yaza na. zAha vartamAna manuSyanA pratIka che. e vedanA karma ke dharma game te hoya, duniyA enAthI tarIke Ave che. " AkAra dvArA gujarAtI navalakathA cAle che ane e rIte ApaNI duniyA karuNa ja hoI zuddha kalAnI kSitije bhaNI AgaLa vadhe che tema kahIe . . to khoTuM nathI. "AkAramAM vyakti para paristhitinuM prabhutva siddha thAya che. yaza bakSIno khare khara nAyaka banI Akhare to manuSyanA sukhaprAptinA sarva prayatno e rahe che. saMbaMdhanI jALamAM yaza sAmAnya jIvana mATenI mArAmAM taDakA bharavAnA ramata jIvana mAnI zIzImAM taDako bharavAnI ramata ja banI rahe che te tRSA gumAvI beTho che. AkAra'nuM samApana che. lAgaNIhIna jIvana e yaza mATe svAbhAvika banI "amRtA" (raghuvIra caudharI) gayuM che. Azcarya, vismaya ane aghAta-pratyAghAtathI te zrI raghuvIra caudharInI 1965mAM prasiddha thayela amRtA para thaI gayo che. dI5, rekhA, rAnI, bulabula ane saranA navalakathA e praNayatrikoNanI eka suvAcya kathA che. paraMtu sAthenA saMbaMdhamAM e satata virati, thAka ane nirvedano e trikoNa mAtra trikoNa na banI rahetA aneka saMbhAvanAo anubhava kare che. yazane pitAnuM astitva beja samAna saje che. amRtA e hadayanI vyathA che te aniketanI lAge che. sakriya jiMdagI mATenI tenI eSaNa vadhatI jAya kathA che. udayana pheMkAyele mANasa che. aniketa paNa che. tenI svasthatAmAM paNa vyathAne bhAsa thAya che. kazuM pheMkAyelo che paNa tene tenI samaja che. udayana eTale na banI zakavAne kAraNe mAtra AkArarUpe te rahe che. vartamAna, bhUtakALamAM ene rasa nathI. prema ane amRtA vicArothI aMkuzamAM rAkhI zakAya tevI vyaktigata svataM. ene mana eka mohaka avAstavikatA che. te mAne che ke tratAmAM e mAnato hovA chatAM dunyavI najare te mAyAvI prema e eka Akasmika prakriyA che ane te manuSyanA ane badacalana ja rahe che. yazanA havApAnI vedanA e niyaMtraNanI bahAra che ane amRtAne te evuM manAvavA AjanA manuSyanI vedanA che. samagra jIvana tene mATe prayatna kare che. Jain Education Intemational
Page #589
--------------------------------------------------------------------------
________________ 572 aniketa gata ane anAgatanA sahAre jIvatA vaijJAnika che. ene mana amRtA eTale pravAha, avibhAjya zAzvatInI draSTA. udayana anya karatAM peAtAne vadhAre jue che jyAre aniketa peAtAnA karatAM anyane vadhAre jIe che. uDDayana astitvanA kendramAM UbhIne jagatane jue che jyAre aniketa astitvanA parighamAM UbhA rahI jagatane mAthe che. udayananA vyaktitvamAM azraddhA, svArtha, vidroha, asvIkAra, lAlasA, Avega, AkhAbAlApaNuM, krodha, nikhA lasatA, vAsanA, zakA ane irSA jovA maLe che. jyAre aniketanA vyaktitvamAM svIkRti, asa'digdhatA ane tATasthyapU dhI2ja jovA maLe che. amRtA e prathama dRSTie nimitta mAtra lAge che. paraMtu hakIkatamAM DaoNkTara amRtA eka suMdara, viduSI ane rucizIla nArI che. amRtA uDDayana ane aniketa traNe mauddhika rIte peAtapeAtAnAM ma'tanyeAmAM dRDha heAvA chatAM samagra navalakathAnA pravAhane aMte traNe badalAI jAya che e dvArA vyaktimAM pravezI zakayo che. karatAM samaSTi mahAna che e siddha thAya che. mANasa phUMkAyela che. pasaMdagI, svAtaMtrya, astitva TakAvI rAkhavuM Adi astitvavAdanI paribhASA ApaNI navalakathAmAM dhyAna khece e rIte amRtA dvArA ja pravezI che. amRtA svataMtratAnI zUnyatAnA anubhava kare che paNa eneA ukela samarpaNumAM ja zodhe che. udayana astitvanI jherI mathA maNu ane nirthakatAne 'te paNa samaSTi buddhimAM ja samAdhAna meLave che. aniketa paNa gheADI rasika bAMdhachoDa ', karavAmAM vAMdho nathI jotA. udayana ane amRtAnA vijaya hovA chatAM kharekhara te bannenI hAra che. amRtA buddhinI bhUmikAe anyathI viruddha nathI. amRtA aniketa vize mugdha che. A mugdhatAnuM bhAna karAvavuM e ja uDDayana mATe jIvanamaMtra anI rahe che. udayana cAhe che ke amRtA jAgRta rahe, samaje ane vikAsa pAme. amRtAne AvuM bhAna karAvavAmAM udayana ghaNuM gumAve che. udayana nikhAlasa che teA aniketa viruddha amRtAne udayana karatAM anikata vadhu game che kAraNa ke uddayana tA khullA che. tenA vize mAkhyane avakAza ja nathI jyAre aniketa tenA maungyune TakAvI rAkhI zake tema che. 66 aniketa vaijJAnika hovA chatAM vizvAsa ane zraddhAnI dRSTie prematattva samajavA samajAvavA mAge che. ene vizvanI asmitA amRtAmAM nahI' paraMtu premamAM rasa che. amRtA vize te UMcA abhiprAya " jarUra dharAve che, aMte teA game teTalA asvIkAra chatAM te amRtAne cAhe che. aniketanA peAtAne vAravAnA ke rAkavAnA prayatnA chatAM tenI bhASA badhuM khullu' karI de che. e tyAga ke upakAra jevI vRtti paNa nathI sevatA. saMvedanA anubhavavI ane AzAne TakAvI rAkhavA mathavuM e e dhruvA vacce aniketanuM vyaktitva bhavya rIte raghuvIra upasAvI zakathA che. bhAvaka udayana sAthe je nikaTatA anubhave che te aniketa sAthe zakaya nathI lAgatI. amRtAnA sparza aniketane satAve che. amRtA tene mana svapna che. marIcikA nahI. amRtA vinAnI ji'dagI mAru. bhaviSya khanavuM joIe. tema dhyeya teA satyanI pUrNa prAptinuM che. te amRtAne smaraNumAnatA aniketa prema banavA icche che. aniketanuM a Mtima mAMthI paNa dUra rAkhavA mathe che paNa te sa'bhava nathI. udayananI bImArI vakhate aniketa amRtAthI dUra rahI ema samaje che ke peAte choiceless awareness area 66 amRtA A rIte vicAre che: prema, premanI pratIti pachI varaNI ane bAdamAM mukti te paNuM kartavyaprabhuddha che. te mAne che ke jAgRti vinAnuM samarpaNu nika che. amRtAnA caritranu caramabindu tenI Atmanibha ratA che, para'tu AtmAnI svataMtratA rakSavA jatAM tenI karuNutA vadhe che. udayana te tene svataMtra ja rAkhe che. paNa amRtA mATe varaNI duSkara ane che. khadalAI javAnI ane na badalAI javAnI dvidhAmAM ata lAgI amRtA laTake che, bhAratIya samAjamAM udayana ane aniketa jeTalA svata'tra che teTalI amRtA nathI. AtmavacanAnA pAyA para UbhelA samAjanA pratiAnadhio-udayana ane aniketa game teTalA buddhizALI hAya tA paNa amRtAne eka suMdara nArIrUpe ja jue che. amRtA kahe che tema udayananA umaLakA ane aniketanI svasthatAmAM je upasthiti hoya che te teNInA nArIrUpanuM pariNAma hoya che. amRtA svAtaMtrya jhaMkhatI hAya che; chatAM aniketa pAse nAnI banI jAya che. svAta'tryanI saudaya ane mugdhatA pAse hAra spaSTa rUpe bahAra Ave che. amRtA eka kSaNe kahI jAya che ke pote aniketane cAhe che te aniketane ja cAhe che. e svAtaMtrya nahI' paNa snehanA vijaya che. paNa anikitanA snehamAM svAtaMtrya samAviSTa che. samayane pAmavu zakaca nathI ema mAnI
Page #590
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 " 573 amRtA virame che. premImAMthI prema banI amRtA bhavyatA rAkhI sureza joSI e zabdone sahAre eka AMtarika vAstavaprApta kare che. nI pratIti karAvatuM eka navuM vizva racyuM che. ajaya, | navalakathAnA aMta bhAgamAM aniketano ekarAra mAlA ane lIlA keAI sAMsArika saMbaMdhone oLakhAvatA mahatvano che. te kahe che: " mane AnaMda che ke huM nathI chatAM saue ekamekanI rahasyamayatAne pichANuM che. ene bacAvI zakyo chuM kAraNa ke enA premanI mane prema, samarpaNa ane svArpaNa mAge che te ajaya mAlA pratIti thaI che." udayanane ekarAra paNa A ja jevI vyaktionI bAbatamAM samasyAo ane praznonuM bhavya che. "huM ekarAra karuM chuM ke huM mArA samayane uddabhavasthAna banI rahe che. astitvano InkAra karIne vyApI jIvyo chuM e bAbata mane kazo asaMtoSa nathI kAraNa ke zakAya e siddhi mAlAnI daSTie vyartha che. tiraskRta che. huM asaMtoSane jIvyo chuM. huM mArA yugathI kadI vikhUTo ajayane puruSArtha "huM" ne vistArane pAmI zakAtI paDayo nathI. eNe mane saMpUrNa sAtha Apyo che. >> vyAptI mATe che. lIlA mAlAnI saMnidhimAM nArI svarUpanI eka anya bAju rajU kare che, paraMtu te ajayanA navalakathAne aMta paNa kalAtmaka che. pauruSane paDakAratI nathI. lIlA khuda eka pUrNa rahasya banI traNa phuTa pahoLA khATalAnI be bAjae sAmasAme rahe che. A rIte saMbaMdhenI badhI A marmasabhara ghaTanAoparaMtu daSTizUnya hoya tema aniketa ane amRtA UbhAM ne aMte to eka jIvaMta prakriyAne ja paricaya prApta hatAM. emanI vacce je avakAza hato tenI vacce eka thAya che. jiMdagI zaba banIne paDI hatI." kSaNone lIlA sahajatAthI ane boja vagara mANuM "chinnapatra" (zrI sureza joSI) zake che. sAraya ene svabhAva che. jyAre mAlA eka AcchAdana che. gUDhatA ene svabhAva che. ajaya mAlAnI sau koI potapotAnAmAM thoDuM thoDuM rahasya ghuMTatuM marmakAyA pragaTAvavA mathe che. paNa mAlAne te mATe hoya che. enI eMdhANI maLe che. keInI AMkhomAM to koInA sparza mAM. koIkavAra be vyaktinAM rahasya eka ja mamatva nathI. mAlAnA ajaya sAthenA saMbaMdho AtmaghAtaka che. evuM thayuM temAM ajayane parAbhava hovA chatAM kendramAMthI vitaratA vartuLa jevA jaNAya che." vaiphalyanI vedanAne gAI zake che. IrSAthI kazuM bhaDakAvate saMbaMdha ane vedanAne mukhyatve nirUpatI zrI sureza nathI. mAlA AMsuthI svaccha ane nirmaLa bane te ajaya joSInI 1965mAM prasiddha thayela "chinnapatra' navalakathAmAM mATe AkarSaNa banI rahe che. ajayanI A caitasika mAnuSyIka prema badhAM ja pArthiva ane vyaktigata parIkSaNe sRSTinA ughADamAM ja mAlA ane lIlA tema ja kRtinAM anya saMkalita thaI AlekhAya che. ajaya, mAlA ane lIlAnI ekamo khullAM rahe che. ajaya potAnI zUnyatAne ane vyaktigata ane saMvedanazIla bhUmikA para UThatAM vividha vedanAne yoga kyAMya sthApI zakato nathI. vedanAne e valayAnI zAdomAM racAyelI sRSTi addabhuta che. ajayanA vikherI paNa zakato nathI. ajaya satata tene anubhave che. saMdarbhamAM vedanAno paryAya banI rahela mAnavIya premanuM A viccheda ja tenI jIvanAnubhUti banI rahe che. ahIM Taphijhiksa che. A premane koI parimANa ke bhautika milana paNa sthaLa sthaLaviSayaka na prApti nathI paNa te eka jAgRta harapaLe saMvedAtI prakriyA ja nathI. prema lebala ja nathI, paNa kazuMka" che. vAstache je mRtyu bAda paNa vistare che. cetanA jene rAta divasa vika duniyAnI badhI ja saMvedanAo aLagI karI devAmAM anubhave tevI eka anaMta avasthA che. ajayane saMdarbha AvI che. vyaktio paNa ahI potapotAnAM mUlyAMkana pAmatA te vedanA zabdAtIta bhAvasaMkulanuM svarUpa pragaTAve ane samaja mujabanI ekamekanI chabi laI ahIM rajhaLe che. zabda saMcajana ane kada5na pratIkanA navA saMdarbho che. e pratikRtio vacceno saMgharSa paNa khUba saMvAdI vaDe prematattvanI gahana vAta zI rIte thaI zake teno rIte AlekhAyo che. navalakathA vize zrI raghuvIra caudharI "chinnapatra" eka sabaLa namUna che. yathArtha lakhe che : "chinnapatra"mAM sAmAjika saMbaMdhenuM mALakhuM phagAvI "ajayanuM vizva ane mAtAnuM vizva, ajayane devAmAM AvyuM che. samagra sRSTinI bhautikatAne ogaLatI ajaya ane mAtAne ajaya, mAlAnI mAlA ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #591
--------------------------------------------------------------------------
________________ thayuM che. " pa74. vizvanI asmitA ajayanI mAlA e sarvanuM sAyujya "chinnapatra"mAM "ApaNane keI niHzeSa thaI javA detuM nathI. ahIM te saune aMzene khapa hoya che." sureza joSIe "china patra" mAM astitva mUlaka vartuLamAM ghUMTAtA rahetA "chinapatra" anubhUtimAMthI utthAna pAmatI prema- mAnavIya premanI maryAdA cIMdhavAnI sAthe emAMthI nipanna vibhAvanA ane enI mImAMsAnuM kalAsvarUpa che. "chinna thatI karuNatA spaSTa karI che. patra"mAM sureza joSIe amUrtane phokasamAM rAkhI mUrtane havArUpa thavA daI adabhuta siddhi hAMsala karI che. thoDI vedanA, DuM zunya ApaNane A saMsAramAM sAcA banAvavA jarUrI che evI samaja che ajayanI. mAlAnI eka atyaMta karuNu kSaNa dvArA kRtinuM samApana vyAptI zakyuM hovA chatAM ene jIravavAnI hAma enAmAM che. AMdhaLI oraDImAM ajayanI hAjarImAM azokanA nathI, mAlA sAthenA yogane te A rIte varNave che: hAthe mAlAnA zarIrane bhogavAtuM batAvI sureza joSIe resTorAMmAM beThe beThe hu samudrane kSitijanI yAtanAnI parAkASThA AlekhI che. mAlA ajayanA samaraNathI bhAvavibhora hatI te samaye A sthaLa hAsa ane parAbhava bhegI thatI rekhAone jouM chuM. bhegA thavuM hoya to karu che. tyAra pachInA zabado nedhapAtra che. Ama aphATa rIte vistarI javuM paDe ne mAlA, vistAra eTale dUratA. ethI ja te ApaNe bhaDakI UThIe chIe. "My love, you yield to absences, I will not hAthathI hAtha chUTo paDe, rastAno vaLAMka Ave, dRSTi return" A rIte "chinnapatra"nuM samApana kalAtmaka paNa pAchI vaLe tyAre hadaya kevuM gabharAI jAya che?" ane jIvaMta banI rahe che. ajaya kahe che ApaNe jIravI zakatAM nathI. A badhAnAM anivAryapaNe pariNAmarUpe vikhedajanya viSAda ja ajayane premAnubhavamAM tathA prakRti ke saMsAra sAthenA tamAma sthAyI bhAva che. vedanAne ramADavAnI ane viSAdane gAvAnI sanikamAM je kaMI paNa vadhAre paragAmI gocara thAya ajayamAM hAma che. kSaNekSaNe navIna sRSTinuM sarjana e tyAre tene pakaDIne zawdamAM mata karanArI sagazakti ajaya- ajayanA jIvananI prathama AvazyakatA che. mAM noMdhapAtra che. anubhUtinI pAra janArI enI medhAmAMthI ja ahIM mAnuSika premanuM eka maulika svarUpa phyuM mAlA abheda dUratAmAM lapeTAyela che. enI abhi vyakti azramaya mauna ja che. bhale ajayane emAM che. surezabhAIe ene sundaramAM rUpAMtarIne bhASAmAM bAMdhI ApyuM che."--sumana zAha. kazAkanI abhivyakti na varatAtI hoya; chatAM e ja pramAbhivyakti che. potAnA ahaMkAranI garamImAM prema mAlAnAM saghaLAM rahasyanI mAyA, enI marmakAyAnI prAkaTanI mugdhatAne coLAtI mAlA aTakAvI zakI nathI, oLakha e ajaya mATe jIvana banI gayuM che. mAlA enA vyaktitvamAM mizra aMze che? ahaMkAra, nizcaya, pitAne mATe mamatva dharAvatI thAya, tenI vyaktimatA haTha, ane bAliza caMcalatA. e Atmarata che ane pUrepUrI pragaTe, e potAne oLakhe evI AzAe lAparavAha paNa che. ajayanAM nivedanathI ke lIlAnI ajaya jIve che, paraMtu e jyAre pitAnA premanuM svarUpa zikhAmaNathI paNa mAlAnuM puSpa khIlatuM nathI. enA jANavA mAMge che tyAre ahamanI bhUmikA para ajaya jIvanamAM paDelI jaDatA, behozI tenI vedanAne navuM mAlAnuM vizva bhAre banavA lAge che. lIlAnI jema ajaya parimANa Ape che. mAlAnI vedanAthI te Adhunika mAnavaane mAlA ahaMkArane naSTa nathI karI zakatAM. ajaya sthitinuM pratinidhitva kare che. tene sabharatAthI sureza premanI asImatA jAtanA vigalanamAM jue che ane mAlA joSIe rajU karyuM che. premamImAMsA "chinapatra"mAM patithI evI apekSA rAkhe che. mAlA mATe ajayano prema mRtyune taMtu yathArtha sAcavIne vyakta thAya che ane tethI baMdhana rUpa nathI banata. anya cIlAcAlu premakathAethI mImAMsAne UMDANa prApta thayuM che. ajayane mana mRtyu ahI: "chinapatra" nuM premavizva ane tenI mImAMsA badhuM ekAkAra karI nAkhanArI ghaTanA che tethI ja tene alaga paDe che. ajayano prayAbhigama jAtanA vilepanathI bhaya che. ajaya sarjake hAI saMsAranI badhI mAya ke AhutithI caritArtha nathI thatuM. e jaNAve che tema te lubdha che. maraNubhaya ane mAyA vacce saMkalana sthApa Jain Education Intemational
Page #592
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 pa75 vAnI tenI umeda che. mAlAne sahaga te A bAbatamAM mAge che. A rIte mRtyu temanA snehane vaLa caDAve che. With Best Compliments From vedanAnI pUNe anubhUtinA phaLasvarUpe ajaya mAlA sAthe 8 maraNa bhogavavA mAge che. premavikaTatAmAMthI janmela A NAPRO INDUSTRIES svAbhAvika mumurSo "chinnapatra"mAM gUMthAyela eka baLavAna suMdara rekhA che. "je A kSaNe AMsu banavA jeTaluM nikaTa Ave che meM Chitalsar Manpada, S. V. Road, te ja bIjI kSaNe dUranuM nakSatra banIne camake che.? S Thana- 400 607 ajayanI A uktimAM mAnakhyIka premanI sthiti ane 6 Tel : No. 502485 Adarza beya vaNAyAM che. Akhare te "chinnapatra"mAM 8 mAnuSyIka premanuM gaurava ja gavAyuM che. ajayanA nibhakta premabhAvanI ane mAlAnA kendrastha premamarmanI Head Office rajuAtomAM baLavattA chatAM nabaLAI, zikharo cUmatI 509, Marine Chamber, garavAI chatAM khAInA aMdhakAramAM cUpa evI mANasAInAM che 11, New Marine Lines darzana thAya che. ane tethI racanA sAhityakRtinI kakSAe ja Bombay-400 020 rahe che. Adhunika saMdarbhamAM thayelI A premamImAMsA sarasvatIcaMdra" pachInuM lAMbA gALe maLeluM e vizenuM che sarjanAtmaka ciMtana paNa che." -sumana zAha. rosesses (361344 KnoI: 353658. VISHAL ENTERPRISE ALL KINDS OF * Mild Steei * Alloy Steel * Heavy Forging * Profile Cut. * Ball Bearing 23, 6th Kumbharwada, BOMBAY-400 004 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #593
--------------------------------------------------------------------------
________________ 576 Grams PENMASTER THE BEST FOUNTAIN PEN DEPOT With Best Compliments From PALTO, MHATRE WRITER & HOMER PENS. H. B. VORA & CO. AVINASH & CO. Semi Stockists: Mafatlal Fabrics 338, Gauraj Gally, M. J. Market, BOMBAY-400 002 8 Sole Distributors 79, Devkaran Mansion, Princess Street, BOMBAY-400 002 vizvanI asmitA Phone: 314864, 253834. 290573, Resi.: 816649 Gram IMPEXCHEM K. A. VORA 314101 Phone 292860 IMPEX CHEMICAL CORPORATION 24, Vithaldas Road, S. G. Marg, P. B. No. 2399, BOMBAY-400 002
Page #594
--------------------------------------------------------------------------
________________ Izvara saMbaMdhI vizvanA ciMtakonAM vividha maMtavyo prAstAvika jyArathI manuSya A vizvanI adbhuta ghaTanAothI Azcaya ane aheAbhAvanI lAgaNI anubhavavA lAgyA, tyArathI A jagatanuM rahasya zuM haze ane AvAM vizvanA racanAra kANu haze te jANavAnI jijJAsA tenA vicAravata magajamAM pragaDha-apragaTa rIte thavA lAgI, A jijJAsA ja badhAM ci'tane! ane sazeAdhanAnu` mULa gaNAyuM che. A brahmAMDanI utpatti kevI rIte thaI haze ? tenA saIka kANu haze? AvA AvA prazno sahRdayI ciMtakanA manamAM ane mastakamAM ghALAvA lAgyA. sAmAnya rIte ema kahI zakAya ke I.sa. pUrvInI chaThThI zatAbdImAM A svAbhAvika jijJAsAnA zakaya bauddhika ukele kAMIka vyavasthita svarUpa dhAraNa karyuM. ane A ja samaya daramyAna vizvanA mahAna yugapravartako ke yAti / ane payaga'kharAe mAnava vizvamAM janma laIne divyatAthI vizvane vibhUSita karyuM. IzvaranAM astitvanA khyAla sakha'dhI ghaNA siddhAMta che. AmAMnA keTalAka siddhAMtA nirIzvaravAdI valaNuthI kerAyelA pazu che, tevA ciMtakAnI ISTae, Izvara pratyenI zraddhAnA pAyAmAM bhaya, ApaNA ja ataranI IcchAnu mUrtikaraNa, atRpta ke vikRta jAtIya vRtti, dha*guruprathA, rAjyanI sattA TakAvI rAkhavAnI cAla, sAmAjika anyAya, svapnA ke sa`mAhana ityAdi paribaLeA rahelAM che. teo ema paNa mAne che ke keTalIka vAra makhkhuya jIvananA kAI aAgya ke avizvasanIya pAsAne lIdhe paNa vyakti IzvaramAM mAnavA lAge che, AvI khadhI tArkika dalIleA dvArA teo Izvara viSayaka zraddhAnI hAMsI uDAve che; para'tu Ane cogya uttara e ja ApI zakAya ke koIpaNu mAnyatAnI yathArthatA tenI atihAsika vigatA parathI nakkI na thaI zake. kAraNa ke, te pachI khageALazAstra ane rasAyaNa zAstra jevAM zAstronuM mULa paNu avaijJAnika mAnyatAmAM rahelu` hatu` ema jaNAze, tethI ahIM A nibadhamAM ApaNe AvAM nirIzvaravAdI matabyAne -pro. ke. bI. mAMkaDa dhyAnamAM lezu nahi; eTalu' ja nahi, paNa izvara vize vidhAyaka dRSTibiM'du dharAvanAra mahAnubhAvAnI khatamAM gALAmAM pravartatAM matagyene lakSamAM letA nathI. paNa I.sa. pUrve pAMcamI chaThThI zatAbdInI pahelAMnA samaya AthI UlaTu e paNa kharu' che ke jema keTalAka dha puruSA mAne che tema, Izvara aMgenI mAnyatAnuM mULa dhruvI 'taHsphuraNA ke prAcIna AdimAnavanI sphuraNAmAM paNa na gaNAvI zakAya. kAi paNa aMtaHsphuraNAne 'daivI ' gaNuAvatAM pahelAM IzvaramAM athavA kAI paNu devanI sakalpanAmAM zraddhA haiAvI anivAya che. "tAttvika IzvaravAdIo kahe che ke izvara saMbadhI mAnyatA manuSyanI eka evI narsIMga -sAhajika dhama zaktimAM rahelI che ke je naitika ane kalAviSayaka sUjha jeTalI ja mULabhUta, svataMtra ane vizvasanIya che. kenTanI jJAnamImAMsA paNa ApaNane kaI avA ja tAraNa tarapha laI jAya che." ( dharma ane nItizAstra agenA aMgrejI mahAsaMdabha gra^tha) jema prANavAyu vagara mANusa jIvI na zake, tema dhama vagara manuSya jIvI zakatA nathI. alabatta A dhama agenA khyAlamAM malaikaya prava`tuM na paNa hoya; paraMtu Izvara jevI parama zaktimAM zraddhA e dharmomAM mukhya hoya che. have, Izvara saMbaMdhI A khyAlanu svarUpa vizvanA bhinna bhinna dezeAmAM kevuM rahyuM tenA sa MkSipta khyAla have ApaNe prApta karIzuM. prAcIna grIka ciMtAnAM ma'tavya. bhAratanA dhArmika-AdhyAtmika sAhityanuM mULa jetrI rIte vedamAM raheluM che, tevI rIte pAzcAtya tattvacaMtananuM mULa prAcIna grIka tattvajJAna ane vijJAnamAM rahelu che. I. sa. pUrve chaThThI zatAbdI vizvanA keTalAka dezo mATe jema sUkSma tAttvika ke naitika ci'tananI jAgRtinA kALa sAbita thayela che tema grIsa dezamAM paNa A samaya yuga pravartaka mahAna tattvaciMtakonA prAgaTaya kALa hatA. alabatta bhinna bhinna grIka ciMtakAmAM Izvara vizenA zu
Page #595
--------------------------------------------------------------------------
________________ 578 khyAla hatA tenA nirdeza karatAM pahelAM e spaSTa karavuM. Avazyaka che ke grIka prajA kudarata sAthe tAdAtmya keLavavAmAM mAnatI hatI, ane tethI ja grIka prajA mULabhUta rIte aMtaHmukha nahotI paNa bahirmukha vadhAre hatI. vaLI, temanA dRSTikANu eka prakAranA vaijJAnika DhAMcA dharAvatA hatA. sarva prathama rAjAzAhI ane pachI umarAvazAhInI rAjyaprathAmAMthI pasAra thayA pachI grIka prajAmAM leAkazAhI vicArasaraNInA udaya thayA ane navajAgRtinA jANe eka juvALa AvyA; paraMparAgata ke rUDhigata vicArasaraNI aMge ciMtanAtmaka ke TIkAtmaka valaNa paNa dekhAvA lAgyuM. celIjha-pAzcAtya tattvaciMtananA itihAsamAM, thelIjha e Adi tattvajJa manAya che. A ciMtaka sRSTinA mULabhUta dravya tarIke pANIne gaNAve che. erisToTala jevA vidvAna celIjhanAM ciMtanamAM IzvaravAda jue che, kAraNa ke thelIjhanuM eka mata evuM ke devAthI badhuM sabhara che. lohacubakra mAM jema lAkha'Dane calAyamAna karavAnI zakti che, tema IzvaramAM jagatane gatizIla banAvavAnI zakti che. te pachI anekajhImenDare sRSTinA atima tattva tarIke asIma tattva "nA eka amUrta khyAla rajU karyAM hatA. jo ke ApaNe IzvaranA sAmAnya khyAla sAthe A khyAlane sarakhAvI na zakIe. pAyathegArasa : - A mahAna gaNitajJa tattvajJanAM ciMtana para ephika sa'pradAyanI prabaLa asara hatI. pAyathe gerasanu' naitika dRSTibiMdu ane te saba MdhI bIjI mAnyatA Ane lakSamAM laIe tA ApaNane khAtarI thAya ke teo IzvaramAM mAnatA hatA. zarIra e tA AtmAnI jela che ema te mAnatA hatA. ApaNu' zarIra e Izvara taraphathI sAMpavAmAM Avela anAmata che. taduparAMta 'ekama'ne jANavAnI temanI bauddhika jijJAsA IzvaravAdane uMbare AvIne UbhI rahe che ema kahI zakAya. A sivAya, bhAratIya tarIke ApaNane jemAM rasa paDe tevI bIjI vAta e che ke pAyathegeAriyana sa`pradAya upara jenI asara vartAya che te oNphika dharma -sa'pradAya pramANe, dharmanuM aMtima dhyeya te| mAnava AtmAne janmamaraNanA anivArya lAgatA cakramAMthI mukti athavA meAkSa apAvavAnuM ja che. A zakaya banAvavA mATe phrika dharmanA upAsya deva DAyeAnisasa hatA, jyAre pAyathegAriyana mATe upAsya deva epeAlA hatA. "Demeter # nAmathI jANItI devInI pazu ArAdhanA thatI hatI. Jain Education Intemational vizvanI asmitA heraklAyaTajha heralAyaTa>> agnine sRSTinA mULabhUta tattva tarIke gaNAvatA hatA ane jagata satata parivartanazIla che ema teo mAnatA hatA. sa' ja badhI vastuonI utpatti ane astitva mATe anivAya che. agni, jaLa ane pRthvI e mukhya tattvA che. heraklAyaTajhanA mata pramANe, devA ane manuSya vacce kAI tAttvika bheda nathI. Udhva gamanane anusaranArA devA che, ane adhaHpatana athavA avagamanane pace janArA manuSya ane che. paraspara virAdhI mAkhatAnA samanvaya khAkhatanA ullekha karatI vakhate, 'Izvara'. nA ullekha kare che, ane kahe che ke rAtrI ane divasa, yuddha ane zAMti e badhAM IzvaranAM ja rUpA che. zuddha agnine mATe te ' jhIyasa' zabdanA prayAga kare che ane dRSTie joI e tA Izvara koI mAnavIya AkAra dharAvanAra tattva che evuM ApaNune lAge che. leAkeA ghaNu kharu, Izvara e nirAkAra, eka ane advitIya tattva che, je te A jagatathI para che evI mAnyatA herakalAyaTajha vizeSa dharAve che. mUrti pUjAnA teo virAdhI hatA. badhu ja Izvaramaya che evA sarvezvaravAda paNa temanAM sUtrAmAM jovA maLe che, jhenenijhaH-badhA ja mANasA ane badhA ja devAthI zreSTha, sarvocca evA Izvara che ema A ciMtaka mAne che. ane AvuM tattva eka ja hAI zake. heAmara kavinA bahudevavAdanI te AkarI TIkA kare che. pAmenijha H- heraklAyaTajhathI taddana viruddha maMtavya dharAvanAra A pratibhAzALI grIka ciMtakanI dRSTie, jagata aparivartanazIla che. sat tattva anAdi ane zAzvata che. sat tattva aMgenu temanu varNana upaniSadopaSTi brahma tattvanAM varNana jevuM che. dA. ta. sat tattva ahIM paNa nathI tema tyAM paNa nathI; te dUra paNa nathI tema najIka paNa nathI. pArmeniOne kharekhara bhautikavAdI gaNavA ke vijJAnavAdI e bAbatamAM matabheda pravarte che. paraMtu mahadaMze sat tattvane te pratyayarUpa athavA amRta gaNAve che. Ama, nirguNu tattvanA khyAla che. epeDAkalIjhaH- pRthvI, jaLa, teja ane vAyu e cAra mukhya tattvAnA rajakaNAnAM mizraNa rUpa geALAkAra tattvamAM
Page #596
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhama'tha bhAgara jyAre premanu' sAmrAjya pUrNa paNe pravata tu hAya che tyAre evI paristhitine te parama zAMtinI ane adbhuta sukhanI, evI Izvara svarUpa tarIke vadhu ve che. sAkreTisa :- kAI paNa e dezanA ci'takAnI tulanA karavI e sapUrNa rIte, keTalIkavAra ceAgya gaNAtuM nathI; paraMtu amuka khAkhatamAM je sAmya dekhAya che te " Great minds think alike ' athavA mahAna puruSa. samAna rIte vicAratA hoya che e uktine yathA puravAra kare che. bhAratamAM, gautamabuddhe manuSyAnAM duHkha dUra kema thAya e praznane ja prANaprazna gaNyA ane AtmA zuM che? jagata nazvara che ke zAzvata? jevA tattvavijJAnanA prazno(Metaphysical Questions )nI carcA anAvazyaka gaNI hatI, AvA prazno temane binaupayeAgI lAgyA hatA. sAkreTise paNa tattvavijJAnane lagatA praznonI carcA mukhyatve hAtha dharI nahotI ane temanu mukhya dhyeya sadguNu zuM che tenu jJAna leAkeAne ApIne, temane sadguNI banAvavAnuM ja hatuM. temanI zikSaNapaddhati ane ciMtana paddhati paNa nirALAM hatAM. kAI DhAnika saMpradAya Ubhe karavAnA temaNe kadI prayatna karyAM naheAtA, nItiviSayaka prazno ja teo carcA mATe pasaMda karatA hatA. "tuM tArI jAtane ja oLakha" -Knowthyself e ja sAcA jIvanamatra che. Ama chatAM sekreTisa jyAre evA nirdeza kare che ke AtmAne taddana vizuddha banAvIne tene daivI duniyAmAM laI javA mATe tattvaciMtakA ja zaktimAna che, tyAre ApaNane jarUra ema lAge che ke dhArmika khAkhatA aMge teo temanA pUrvajo sAthe sa'mata thayA hatA. keAI daivI zAsana che ane te samagra vizvanuM rakSaNa kare che evI temanI zraddhA hatI ja, sekreTisane " AMtarika avAja " avAranavAra AvatA hatA, ane ApaNe jANIe chIe temane mRtyudaMDanI sajA thaI te vakhate khIjA AkSepAnI sAthe e AkSepa paNa hatA ke sAkreTisa para'parAgata grIka devAnI sattAnA anAdara kare che. sAkreTisa rahasyavAdI hatA, satyanI zeAdhamAM tallIna thaI janArA hatA. teo keTalIkavAra samAdhimAM lIna thaI jatA hatA. sekreTisanA bRhada sAmukhI tattvadarzananA siddhAMtA para sIdhI ke ADakatarI rIte AdhAra zakhanArA 579 je saMpradAyA astitvamAM AvyA temAMthI sinika sa'pradAya anusAra Izvara eka ja che ane tene kevaLa sadguNathI prasanna karI zakAya che. aneka devAnI mAnyatA sAthe saMkaLAyelA dhama nirarthaka che, khATA che. DAyAjinise payaga kharA prAthanAe ityAdinI kaDaka TIkA karI hatI. pleTAH-pAzcAtya jagatanA sahuthI prathama vyavasthita tattvajJa tarIke jenI gaNanA thAya che te pleTo sAkreTisanA ziSya hatA. jagatanA mULabhUta tathA a Mtima sat tA tarIke temaNe " Ideas " athavA rUpataMttvAnA khyAla rajU karyo. A rUpataOA athavA vicAratattvA amRta evAM buddhigamya tattvA che e temanu mukhya dAnika matavya che. Ama chatAM, sTeisa lakhe che tema, pleToe lakhelA savAdAmAM vizvanA sarjaka ane sarakSaka tarIke avAranavAra IzvaranA khyAla paNa dRSTigeAcara thAya che. Ama, ni+Nu temaja saguNa satatattvane khyAla paNa temAM maLI rahe che. para Mtu tenA artha e nathI ke pleTA dvaitavAdamAM mAnatA hatA. pleTo vijJAnAdI che ane ekatattvavAdI ja che. jo ke e spaSTa karavuM' Avazyaka che ke pleTonA darzanamAM, Izvara athavA Demiurge e vizvanA sarjaka nathI, paNu ghaDavaicA athavA niSNAta nirmAtA ke AyAjaka che. kAraNa ke zUnyamAMthI te vizvanI racanA karatA nathI, paraMtu je pahelethI ja astitvamAM evA bhautika dravya(Matter)mAMthI ja sRSTi race vicAratattvA ( Ideas )nA vizvane anulakSIne ja Izvara jagatanuM ghaDatara kare che. AmAM sarjakanA khyAla karatAM AyAjaka tarIkenA khyAla vizeSa che. che che. A vizva nirmANanA A vistRta citAramAM pleTo vizvAtmA athavA World-SoulnA khyAla paNa rajU kare che. A vizvAtmA vicAratAnA jagata ane bhautika padArthonA jagata vaccenuM tattva che. vizva praNetA izvara anAdi evA padArthoM para sat tattvAne sthApe che. Izvara svayaM gatipreraka che ane tenI pAtAnI kAryazIlatA mATe bIju kAI kAraNa prerakabaLa tarIke hotuM nathI, vizvAtmA uparAMta, Izvara AtmAonuM, devatAonu temaja graheAnu paNa sarjana kare che. Izvara vyakti svarUpe na hovA chatAM, vizvanAM badhAM ja thayAnuM' te mULa che. aniSTane mATe Izvara javAbadAra nathI.
Page #597
--------------------------------------------------------------------------
________________ 580 vizvanI asmitA eNrisToTala -pleTo AdarzavAdI hatA, eka daSTA hatA; mImAMsAne rItasara rajU karanAra teo prathama hatA. Izvarato eNrisToTala vaijJAnika mAnasa dharAvatA hatA. erisToTala nAM sAmarthya ane prajJAnI sAthe isu khristInAM sAmarthya paNa mAnava-AtmAnA buddhAtmaka pAsAne ja mahattvanuM ane zANapaNane samakakSa gaNavAmAM Avela che; Ane gaNe che. pratyeka padArtha rUpa ane dravyanuM mizraNa che "The Logos'thI vyakta karavAmAM Avela che. ane ane A sApekSa zreNInA sarvocca sthAne, nirapekSa Logos no A khyAla e che ke te eka zuSka tArika Izvara " Pure Form" tarIke che. A Izvara svayaM niSpatti nathI, paNa eka vyakti che ane pitAsvarUpa nizcala ane zAzvata hovA chatAM jagatane kriyamANu ane Izvarane te putra che. gatizIla karavAnI kSamatA dharAve che. Ama, "Unmoved Moyer" athavA avicala cAlaka tarIkeno Ikavara aMgeno bIjA eka daSTibiMdu pramANe badhAM ja sajanAnuM temane khyAla prakhyAta che. aMtima kAraNa athavA Final AdikAraNa bauddhika hovuM joIe. ane IzvaramAM vidyaCause e dhyeya tarIke kAma kare che ane Izvara rUpI mAna evuM A buddhitatva-Logos-ja vizvamAM dekhAtI A aMtima tattva prati badhI ja gati ane parivatane saMvAditA ane vyavasthA mATe javAbadAra che. badhAM ja AkarSAya che. Izvara sAkSAt prajJAsvarUpa, projananuM paNa pA parivartana ane kriyAonuM zAzvata udagama sthAna eka projana ane vizvanI vikAsa kiyAnA kendramAM che. Izvara ja che. keTalIka vAra Logosne bIjI kakSAnA Izvara tarIke athavA IzvaranA sahavatI tarIke gaNavAmAM khristI dharma, saMta pila, saMta ogasTAIna Ave che. IzvaramAMthI ja badhI vastuo ane vyaktitva udabhava pAme che. sarjana e IzvaranA divya premanI abhisAkSAt Izvara svarUpa athavA IzvaranA avatAra tarIke vyakti che. saMkalpa svAtaMtrya ane manuSyanA patanane ArAdhya ane pUjanIya gaNAtA Isu khristanA upadezo khyAla paNa A vicArasaraNImAM rahelA che. ane pravacanomAMthI premALa pitA tarIkene Izvarano Izvare te mAnava AtmAonuM sarjana evI rIte hadayaMgama khyAla ApaNI samakSa upasthita thayela che. ane karyuM che ke teo jJAna ane vivekabuddhithI ISTa ane A bAbatamAM yahUdI dharmano "kaDaka nyAyAdhIza" tarIkeno aniSTa vaccenA bhedane pArakhavAnI zakti dharAve che, khyAla pAchaLa rahI jAya che ane jagatane Izvara aMgenAM maMtavyanI eka tAjagIbharI havA maLe cheema ane baMnemAMthI pasaMdagI karavAnuM svAtaMtrya paNa teo kahevAmAM atizayokti nathI. Izvara sarvasva che ane badhAM ne che. keTalAka AtmAo Izvarano anAdara karIne manuSya eka ja IzvaranAM saMtAna che. tethI mAnava mAtranI zArIrika sukhane ja prApta karavA mathe che ane zayatAnI sevA e IzvaranI ja pUjA-arcanA che e satya jagatane rAha pakaDe che. AvA pApAtmAonuM patana thAya che ane sajA tarIke nimana keTinuM jIvana temane sAMpaDe che. sAcI dizA darzAvanAra dIvAdAMDI rUpa che. AvI mAnavajAtane Izvaraputra Isu khrista ja bacAve prAcIna yuganI pUrNAhuti sAmAnya rIte I.sa. pa29 * che. Izvara, Isu ane manuSya e traNa agatyanA khyAlo nI AsapAsano samaya gaNAya che. ane jene madhyayugane A prakAranA saMpradAyamAM che, paraMtu pAchaLathI trimUrtine dhArmika-tAvika pravAha kahevAmAM Ave che, tenAM maMDANa khyAla daDha thayo ane A traNeya to eka ja IzvarIya thAya che. khristI navA dharmanI vadhAre vigatamAM UtaravuM tatvamAM che ema manAyuM. A jagyAe anapekSita hovAthI, tenA keTalAka tabakkAmAM -jemake " peTisTika pIriyaDa" "dhI e pelesTika saMta AgasTAInane A pUrvabhUmikAmAM joIe, pIriyaDa", "dhI nosTIkasa" ItyAdine nirdeza ja karI to temane navya levAdI kharI rIte kahI zakAya nahi. laI e. temanA siddhAMtane kendravata khyAla trimUrti Trinity che. zraddhA Izvarane zodhe che, prajJA tene pAme che. ane seITa polanAM lakhANamAM prAraMbhanI khristI custa prajJA paNa Izvarane zodhe che ane prApta kare che. thomasa dhamamImAMsAnAM ApaNane darzana thAya che. khristI Izvara ekivanAsa zraddhA ane buddhi vaccenA A prakAranA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #598
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga 581 saMbaMdhane svIkAratA nathI. trimUrti svarUpe Izvarane thomasa DekArTa e zraddhAne viSaya gaNe che. saMta ogasTAinanI dhama- Adhunika tatvajJAnanA pitA tarIke je gaNAyA che mImAMsA pramANe Izvara e zAzvata, parama, sarvazaktimAna, te kAnsanA buddhivAdI ciMtaka DekorTane mAnavapraNAmAM, sarvazreSTha sarvadraSTA svarUpa che. te saMpUrNa mukta che, te baddhitattvamAM apratima vizvAsa hato. potAnI viziSTa zaMkAyNa pavitra che. Izvara je kAMI saMka9pa kare che te bIjA paddhati ane gANitika paddhatithI sarvaprathama temaNe koinI-logonI-daramyAnagIrI vagara ja siddha kare che. AtmAonuM astitva siddha karyuM. te pachI IzvaranA Izvare zUnyamAMthI sRSTinuM sarjana karyuM che. IzvaranuM aritatva aMgenI vicArasaraNImAM potAno amUlya phALo sajana e Avarata saLaMga sejana che, atUTa kriyA che. ApIne temaNe IzvaranA astitva mATe bauddhika sAbitI Izvara A mata pramANe, bhautika dravyane paNa saje che. ApavA prayatna karyo. DekArTanI daSTie, mana ane zarIra IzvaranI pUrNatAmAMthI ja tenuM astitva phalita thaI jAya e parasparathI svataMtra evAM mULabhUta dravya che; paraMtu che ema saMta eMgasTAIna mAnatA hatA. A baMne sApekSa dravyo che. Izvara ja eka sAcuM nirapekSa dravya che. Izvara sarvathI para, saMpUrNa svataMtra, phAsisa bekanA pUrNa prajJA svarUpa ane taddana nirapekSa tathA pUrNa che. ApaNA manamAM Izvarane je khyAla che te pUrNa evA pAzcAtya tattvadarzanamAM Adhunika yuganI lAkSaNikatA- sarvazaktimAna Izvarane khyAla che. ane pUrNa aMgenA omAM ciMtanAtmaka prabhutva, paraMparAgata ane adhikArI AvA vicArano sarjaka Izvara ja hoi zake, bIjI kaI" varga nirdiSTa je kAMI hoya tenI sAme kAti, vicAra, apUNa vyakti nahi, kAraNa ke je apUNuM hoya te kadI lAgaNI ane kArya mAM svAtaMtryanI mAMga ItyAdi mukhya paNa pUrNane khyAla janmAvI zake nahi. tethI sAbita che. sarva prakAranAM baMdhanene phagAvI devAnI vRtti ahIM thAya che ke Izvara che." dekhA de che. dharma ane nItimattAnI bAbatamAM paNa zraddhA pazcimAtya tattvadarzanamAM paNa IzvaranA astitva ke mAnyatAnI dhUMsarI phagAvI daIne potAnA svataMtra mata mATe vividha sAbitIo apAyela che. DekArTa paNa ema ane buddhithI praznono ukela lAvavAnI lagana pravartatI mAnatA hatA ke IzvaranI pUrNatAmAM ja enuM astitva hatI. Adhunika yuganI havA sUMghate mANasa Izvara ane sAbita thaI jAya che. vaLI, A Izvara ke je sRSTinA pitAnI vacce koIne rahevA devA ke sahana karavA mAgato kAraNarUpa che te eka ane advitIya ja hoI zake; nathI. TUMkAmAM zraddhA nahi paNa tarka e ja jANe ke kAraNa ke je ghaNAM kAraNe hoya, te te badhAM apUrNa sAcuM sAdhana banI rahyo. svataMtra buddhi ane svataMtra ane anyanI apekSA rAkhanArAM ja hoya. tethI sRSTinAM anubhava e ja agatyanAM manAyAM. DekArTa, spinajhA Adi kAraNuM rUpa Iva2 svayaMbhU che, svayaM paryApta lAIbanijha ItyAdi je buddhivAdIo hatA, to bekana, hepsa, leka, barkalI ane hAma anubhavavAdIo hatA. Izvara nA heta, te ApaNe ja atyAre je kAMI bekanano mukhya phALe vaijJAnika paddhati pUrI pADavAnI chIe tevuM ApaNuM astitva saMbhavI zakata nahi. bAbatamAM che. erisToTalanA takazAstramAM ke pleTanA Izvarane khyAla janmajAta che. Ivara sarvadraSTA che. buddhivAdamAM temane vajada na lAgyuM. eka navI ja daSTi. sarvaniyaMtA che ane badhAM ja ISTa ane zreyanuM te navI ja paddhati ane navuM ja vijJAna ApavAnI ene mULa che. Izvara azarIrI ke amUrta che ane buddhi tema tamannA hatI. grIka paramANuvAdI DimoTisanA jevuM ja saMkalpa dharAvato hovA chatAM manuSyathI te viziSTa che. tavadarzana ApavAno teo prayatna karatA hoya evuM Izvara jagatathI para che. Ama para-IzvaravAdano siddhAMta paNa lAge che. pAchaLathI pyurITanoe sthApelI raoNyala AmA 2uMlI ? sosAyaTIe bekanane mata paripaSTa karyo ke IzvaranAM pijhA sarjananI ajAyabIone kevaLa vijJAna ja khullI karI duniyAne ItihAsa evA ghaNA dAkhalAo noMdhe che zake tema che. ke jemAM amuka paraMparAmUlaka ke cIlAcAlu ghareDathI judo Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #599
--------------------------------------------------------------------------
________________ .582 vizvanI amitA paDanAra mahApuruSa sAcA artha mAM dhArmika ane nItimAna melabarnsa hovA chatAM, tenA para nAtikatAne AkSepa mUkI tene saMta ogasTAInanA siddhAMto jemAM lokapriya hatA parezAna karavAmAM AvatuM hoya che. spinojhAnI bAbatamAM evA eka saMghanA teo satya hatA. temanA mata pramANe, paNuM Ama ja banyuM hatuM. Izvara pratyenA sAcA premamAM bauddhika pratyayo IzvaramAM rahelA che ane Izvara e phakta pramatta evA A nirlobhI, nIDara ane satyavaktA dharma, AdhyAtmika guNadharmo ja dharAvanAra cetanazIla parama - guruonI AMkhamAM kaNAnI jema khUMcavA lAgyo. kAraNa AtmA che. ApaNane sarvavastuonAM IzvaramAM darzana thAya ke pijhAe makakamatAthI kahyuM ke vizvanuM sat tatva che, te bhautika vyApakatA dharAvanAra IzvaramAM nahi, paraMtu athavA AdikAraNa rUpa mULabhUta "dravya' eka ja hovuM buddhizIla IzvaramAM darzana thAya che. ATale sudhI teno joIe, eTaluM ja nahi paNa te "dravya" nirguNa ja mata gaNIe te vidvAnoe tene "Christian Spinoza' hovuM joIe. "Every determination is Negation kahyA te cagya gaNAta, paraMtu ATalethI na aTakatAM teo athavA upAdhimAtra Izvaratatvano niSedha ja che e temanuM kahe che ke "pote sajelI sRSTino Izvare je saMhAra karyo prakhyAta sUtra hatuM. Izvarane koI vizeSaNathI navAjI ke oLakhAvI zakAya nahi. tema Izvarane sRSTi racanA mATe hota ane je atyAre mArA mana para Izvara je rIte asara kare che te cAlu rAkhI hota, to atyAre huM kaI projana paNa na hoI zake. kAraNa ke to pachI A je ceya ke prayojana mukhya banI jAya, ane teTale aMze je padArthone jouM chuM te te joI zakata." Ama eka prakArane vijJAnavAdI sarvezvaravAda ahIM che. IzvaranI sarvatomukhI sattA para niyaMtraNa AvyuM kahevAya. pAkala : - Izvara ane jagata vaccenA saMbaMdha bAbatamAM IzvaranuM paratva Transcendence ane aparatva athavA aMtaryAmI- A mahApuruSa DekorTanA dvitavAdane - ke jemAM prakRti paNuM evA be mata che. spinejhA DekAthI A bAbatamAM aMgene yAMtrika khyAla che tene - svIkAre che. paraMtu aMtima judA paDe che ane mAne che ke Izvara jagatathI para nathI, tanuM jJAna manuSyanI buddhi mATe agamya che ema paraMtu aMtargata tattva che. IzvaramAM jagata raheluM che, mAne che. IzvaranuM astitva ke AtmAnuM amaratva ApaNe ane jagatamAM Izvara vyApta che. Ane sarvezvaravAda kahe sAbita karI zakIe nahi. tArivaka sAbitI e kadAca che. aNue aNumAM Izvara vasI rahyo che. satya jJAna svarUpe Izvara pratye ApaNane laI jAya paraMtu premasvarUpa Izvara- God of Love nI anubhUti na ja Izvara anaMta guNadharmovALo che. A bAbata khUba carcAspada banI che. kAraNa ke eka bAjuthI pijhAnI karAvI zake. tarka zaMkAmAM parisamApta thAya che. jyAre tatvamImAMsA athavA dravyamImAMsA ema pratipAdana kare che, dharmamAM, dhArmika lAgaNImAM ApaNane IzvaranI pratyakSa dravya nirguNa ja hoya ane Izvara e ja "dravya" che. anubhUti thAya che ane parama zAMtino anubhava thAya che. te pachI tene guNanuM AropaNa na thaI zake. bIjI bAju "The heart has its reasons, which reason does not know" arthAt, tarkazaktine khabara na hoya pijhAnI dharmamImAMsA kahe che ke Izvara anaMta ane evI dhAraNAo ke saMkalpanAo hadaya pAse che. Ama, amaryAda guNavALe che, paraMtu temAMthI be ja guNadharmo pAskalanI aparokSAnubhUtimAM (Mysticism)mAM premanuM vicAra ane vyApakatAne mANasa jANI zake che. A sAmrAjya che, mastakanA karatAM hadayanI sarvoparItA che. carcAne saMkSipta niSkarSa ApIe to, amaryAda guNadharmo che ema kahevuM e nirguNa hovAnA khyAlathI viruddhanI lAyabanijha vAta nathI. sarvacetanyavAdamAM mAnanAra A tatvajJa Izvarane sarvathI Izvara eka che, advitIya che, zAzvata che, anaMta che, zreSTha "cIdANu" (Monad) tarIke gaNe che. vastu mAtramAM sarvavyApI ane svayaMbhU che. mana ane zarIra e eka ja caitanyano aMza che. keIpaNa padArtha taddana jaDa nathI. dravyanA be pAsAM che athavA eka ja IzvaranI be bAjuo paththaramAM cIdANu athavA AdhyAtmika paramANu " spiritual che. Ama spina jhAnI IzvaramImAMsAmAM samAMtaravAda paNa atom " suSupta avasthAmAM hoya che, vanaspati ke vRkSamAM jovA maLe che. te ardha suSupta apasthAmAM hoya che, prANIomAM cIdANu - temAMthI be ja 3 A mAya che, masta" Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #600
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 583 ' ardhajAgRta avasthAmAM hoya che. jyAre manuSyamAM te laoNka anubhavavAdI hatA ane temanI eka viziSTa mAnyatA taddana jAgRta avasthAmAM hoya che. mahApuruSamAM pUrNa e paNa hatI ke ApaNane je kAMI jJAna prApta karavuM jAgRta avasthAmAM ItyAdi ItyAdi. Ane lIdhe ja zakya che te phakta ApaNA AtmAo ane tenA vicAronuM paththara ApaNane taddana jaDa padArtha lAge che, jyAre manuSya jJAna ja che. bhautika padArthanuM jJAna zakya ja nathI. sacetana AtmA lAge che. barkalIe A ja vastune mULa AdhAra tarIke laIne evI tarkayukta rajUAta karI ke je ApaNuM manamAM rahelA DekorTanA anuyAyIoe " prasaMgavAda" raju karIne vicArone je ApaNe jANI zakatA hoIe to pachI evuM pratipAdana karyuM hatuM ke Ama te AtmA ane philita thAya che ke phakta ApaNA "Ideas "nuM ja zarIra parasparathI taddana svataMtra che, paraMtu jyAre jyAre astitva che ane bhautika padArtha che ja nahi; kAraNa ke prasaMga paDe che tyAre tyAre Izvara daramyAnagIrI karIne temanA mata pramANe, "he vuM eTale jJAna thavuM athavA mana-zarIra saMbaMdhane durasta karIne baMne vacce saMvAditA anubhavamAM AvavuM." athavA sumeLa sAdhe che. A vicAranI hAMsI uDAvatAM lAyabanika kahe che ke Izvara evo aNadhaDa ghaDiyALI nathI Ama bhautika jagatanuM nAstitva siddha karIne temaNe ke jeNe avAranavAra mana ane zarIra rUpI ghaDiyALane IzvaranuM astitva siddha karyuM. kAraNa ke A mAnasika ThIka karavA daramyAnagIrI karavI paDe. izvare sRSTinuM sarjana pratyanI utpatti mATe Izvara ja samartha che. barkalIno karatI vakhate pahelethI ja AtmA ane zarIra vacce siddhAMta daSTi-sRSTivAda athavA vyaktilakSI vijJAnavAda saMvAditA ke sAmaMjasya sthApela che. paNa kahevAya che. lAyavanijhanI daSTie, A vizva suMdaramAM suMdara ane hacesana zreSThamAM zreSTha vizva che. ane AvAM suyojita, saMvAdita AyarlenDanA uttaranA paragaNAmAM janmela A nItivizvane racanAra mahAbuddhimAna Izvara che. A saMvAditAne mImAMsaka "naitika indriya" aMgenA temanA viziSTa mata teo keTalIkavAra eNrakesTrA athavA samUhavAdyasaMgItanI mATe jANItA che. jema AMkha, kAna, nAka vagere jJAnendriya upamA paNa ApatA hatA. dvArA bhinna bhinna padArtho ane tenA viSayonuM jJAna temaNe rajU karelo paryApta kAraNane prasiddha siddhAMta ApaNane thAya che tevI rIte karyuM nItimaya che, kayuM IzvaranI racanAonA saMbaMdhamAM paNa upayogI che. anItimaya che tenI sUjha mATe Izvare ApaNane eka jAtanI naitika Indriya ( Moral Sense ) bakSisamAM ApI che. jaja bakalI alabatta zephaTasabarIe te agAu naitika Indriyane siddhAMta ApeluM hatuM, paNa hacesane tene vyavasthita svarUpa A AIriza dharmagurUne ema lAgyuM ke jagatamAM ApyuM ema gaNAya che. lokone IzvaranI bAbatamAM je azraddhA athavA je nAstikatA dekhAya che tenuM kharuM kAraNa bhautika tattvamAM menyuala kenTa ( Kant ) svataMtra astitva dharAve che evI temanI mAnyatAmAM raheluM che. bhautikavAdamAM zraddhA e IzvaramAM azraddhAnuM kharuM kAraNa Adhunika tattvajJAnamAM potAnI sarvamukhI pratibhA thI vizvane AMjI denAra A zAMta ane pramANamAM che. tethI je te eTaluM sAbita karI zake ke cetana AtmAonA astitvathI svata tra evuM kaMI paNa astitva ekAMta jIvana jIvanAra prophesara kenTa prakADa dArzanika padArthone che ja nahi, te pachI lokone cetanazIla tarIke vikhyAta che, je kaI abhyAsa viSayane teo AtmAonuM ane IzvaranuM mahattva samajAya. A kArya sparyA te sarvamAM temanuM maulika ane tIvra buddhimatA darzaka pradAna hoya ja. IzvaranuM mahatva vizvanA nitika temaNe hAthamAM lIdhuM. saMcAlaka tarIke (as Moral Governor) savizeSa che teo je ciMtakanI jJAnamImAMsAmAM zraddhA rAkhatA evuM teo mAnatA hatA, ane IzvaranA astitva bAbata hatA te aMgreja taravajJAnI lokone te kendramAM rAkhe che. je kAMI takapradhAna sAbitIo apAI cUkI hatI te Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #601
--------------------------------------------------------------------------
________________ 584 vizvanI asmitA sIdhI ke ADakatarI rIte Izvarane jANe ke svIkArI anubhava che ane te daSTie je ApaNe IzvaranI vAta letA hoya tevuM paNa lAge che ane tethI te apUratI che. karI zakatA hoIe to te eka jAtane Izvarane apakSa evuM temanuM maMtavya hatuM. anubhava ja sUcave che. be sadIo pachI lakhAyela viliyama jesanA "vividha dhArmika anubhava" nAmanA pustakanuM - IzvaranA astitva mATe je kaI sacoTa sAbitI A vicAro jANe ke AgAhI rU5 sUcana kare che. hoya to naitika dRSTie che. ApaNe zA mATe nItimAna banavuM joIe? e praznano javAba ApaNe te ja DeviDa hyuma ApI zakIe ke je ApaNe AtmAnI amaratA athavA anubhavavAdane hiMmatapUrvaka tenA aMtima niSkarSa jIvane punarjanmane eka gRhIta mAnyatA (Postulate) sudhI laI janAra A skoTiza tatvajJAnI "spaSTa saMvedanAtarIke svIkArI laIe. A jIvanamAM ApaNe karelAM karmo- 41 ne hisAba rahe ja che, ApaNuM A dehanA mRtyu sAthe maka anubhava" ImpressionsnI eraNa upara badhI vastune TIpe che. mana, AtmA, mULabhUta tava ke dravya A badhI ApaNe sajelAM mULe mRtyu pAmatAM nathI, paNa jaLavAI vastuonI saMka9panAnI te kaDaka AlocanA kare che. tattvarahe che, ane chevaTe saguNIne sukha ane durguNane daMDa mImAMsA ane bauddhika dharmazAstrane te mithyA pralApa ke e nyAya maLe ja che. ane A rIte jagatanuM naitika vAhiyAta jevA gaNe che. jJAna mAtra saMvedanamAMthI ja jame saMcAlana ane vyavasthA karanAra Izvara je taTastha, che. jIvAtmA aMgene khyAla je kaI paNa jAtanA pratyakSa niSpakSa, sarvadraSTA ane sarvajJAtA nyAyAdhIza ke niyAmaka hovo ja joIe ane che ema kendranI nItimImAMsA indriya anubhavamAMthI prApta thayela na hoya to te khyAla yathArtha kahI zakAya nahi. phalita kare che. hegala bizapa baTalara dharma vizenA tattvajJAnamAM baTalaranuM sthAna kAyamI pazcimAtya tatvajJAnamAM jabaradasta asara janmAvanAra agatyanuM gaNAya che. A tattvajJAnanI daSTie, sadaguNa e A jarmana tatvajJAnI keTalAka talasparzI vicAre manuSyane sahaja ane svAbhAvika che, jyAre durgaNa e jagatane ApI gayA che. hegala badhA ja dharmono virodha ApaNI prakRtithI viruddha che. paraizvaravAdane temaNe karatA nathI, paraMtu khristI dharmane mAnavaprajJA ane pratibhAnI jaDabAtoDa javAba Ape che. mAnava AtmAnA mULabhUta sAthe khUba ja asaMgata mAne che. hegala eka evA buddhi rIte ciMtanAtmaka che. sukhavAdano te virodha kare che. ApaNI pradhAna dharmanI kalpanA kare che ke jenAthI nItimattAnI karaje vividha che ane phakta Izvara ja, sarvadraSTA hovAthI, ucca kakSA prApta karavAnuM zakya banaze. Izvara ane upayogitA-binaupayogitA vizeno aMtima nirNaya karI vizva vacce ta na jotAM Izvara e ja vizva che ema zake che, teo mAnatA hatA. je sat tattva che, parama tatva che tene vibhAjita karI batAvavuM agya che. jonAthana eDavarDajha hegala Izvarane "the idea " kahe che, ane AtmA A ciMtakanAM ghaNAkharAM lakhANomAM "kAtivanIjhama" athavA mana dvArA A vicAra athavA " Idea' caritArtha nAmanI khristI vicArasaraNIne kendravatI vicAra-IzvaranI thAya che. Izvara e vizvanuM jIvaMta ane sakriya kAraNa35 savajJatA ane agamyatA dekhAya che. paraMtu pAchaLathI tattva che, Izvara kudarata ane itihAsamAM, ane e rIte lakhAyelAM lakhANamAM lekanA anubhavavAdanI chAMTa dekhAya vizvamAM potAnI jAtane pragaTa kare che. A samagra che. dhArmika anubhavanA bhAvanAtmaka pAyAne te mahattvanuM ulkAnti tArkika che, samayAnuvatI (Temporal) nathI. gaNAve che, eDavarDajhanuM e mAnavuM hatuM ke dharma mAM anu Ama chatAM, izvara vizvasarjanamAM nimagna thaI jato bhavavAnuM samarthana karavuM e aparokSAnubhUtine samarthana nathI, tema vizva paNa IzvaramAM khavAI jatuM nathI. vizva ApavA barAbara che. anubhavavAdanI A bAbatamAM mAgaNI vagara Izvara "Izvara" nathI rahI zakate. tema jagata paNa e che ke ApaNe je kAMI bolIe chIe tene ApaNane Izvara vagara zakaya nathI. vizvanuM je kAMI satya ke sattA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #602
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 58, - che te Izvarane kAraNe ja che. parama satu e prajJAsvarUpa trAsI jAya che ane baMne vacce evI rIte tAdAmya che ane prajJA athavA buddhitattva e ja parama sat che. puravAra karavA mathe che ke manuSyamAM jema AtmA ane Izvara ane jagata aMgenA hegalanA matamAM keTalAka zarIra che tema Izvara ane jagata che. A samagra bhautika Pantheism jue che to bIjA keTalAka " badhuM jagata e zarIra che jeno aMtanihita AtmA Izvara IzvaramAM che" eno Pantheinesm jue che. che. jema ApaNuM samagra zarIramAM AtmAnI cetanazIlatA breDalI prasarelI che tema AkhuM jagata ke je IzvaranuM zarIra che tenAthI-IzvarathI-vyApta che. AmAM sarvezvaravAda ja A aMgreja tattvajJa svabhAve ekAMtapriya ane hari nahi paraMtu sarvacetanyavAda paNa dekhAya che. sthaLa ArogyanI bAbatamAM nabaLA hatA. samagra jIvana temaNe bhautika tatvanA pAyA vagaranuM kAMI paNa nathI, tema tAvika ciMtana ane lekhanakAryamAM ja gALyuM kahevAya. Atmatattva vagaranuM paNa kAMI ja nathI. hegalathI prabhAvita thayA. AmasAkSAtkArane lagato eka siddhAMta temaNe rajU karyo. temAM paNa hegalanI chAMTa dekhAya phoIDa che. rAjya ke samAjanI svabhAnavALA sabhyapadamAM ja ajJAta mananA siddhAMta mATe khAsa jANItA AtmAno sAkSAtkAra karavAno che ekAkI sva-vikAsamAM A mane vaijJAnikanI daSTie dharma e mAnavajAtanI nahi. "mAruM sthAna ane mAruM kartavya" e emanuM eka sArvatrika vikRti che. mANasa jyAre potAnI prakhyAta sUtra. bALasulabha jaDa mAnyatAne jItI zakaze tyAre dharmarUpI AbhAsa ane satya vacce bheda pADe che tyAre bhAratIya bhrama bhAMgI-tUTI jaze. Izvara e manuSyanAM sarjana vedAMtanI ghaNI najIka AvatA lAge. parama satya ke sivAya bIjuM kazuM nathI. kudaratanA prakopathI bacavA mATe IzvaranuM jJAna vastutaH manuSyane mATe aprApya che, parama mANasa jema rakSaNa cAhe ane bALaka jema pitAnuM chatra tatvane dhArmika ke rahasyavAdI teo kAyama rAkhe che zodhe tenA jevo Izvarano khyAla te gaNe che. Izvara saguNa athavA vyakti che ja joIe evuM te spaSTa kahetA nathI. mAnava saMka95 ane IzvarIya saMka95 vyaktilakSI AdarzavAdIo vaccenA bevaDA saMbaMdhamAM, mANasa Izvarane vyaktitva apI zake che. God and Absolute athavA IzvaravAda IzvaranAM saguNa lakSaNane mahatva Ape che. Izvara vizvAtIta nathI, paraMtu manuSyonI Apatti ane Izvara ane nirapekSa tattva judAM che. zaMkarAcArya saMvege sAthe saMbaMdha dharAve che. epha. sI. esa. zIla2, ane breDalI baMne AvI rIte, brahmane IzvarathI bhinna che. hevina, pro. rezaDola, belaphora Adi ciMtaka gaNe che. Izvarane vyaktitvapUrNa lekhe che. zubha ane azubhanA basAke saMgharSamAM aMte zubhane vijaya thAya che. IzvaramAM caitanya, IngalenDamAM janmela barnArDa besAMkee lekhana vyaktitva, buddhi jevA guNo che, ema zIlara paNa mAne vyAkti, buddhi jevA guNa che, ema zA kAryamAM ja saMpUrNa rata rahevA mATe okasapharDanuM zikSaNa ' che. te kahe che ke jo Izvara sarva sAmarthya dharAvato hoya kArya tyayuM. hegalanI khUba ja asara temanA darzanamAM te jagatamAM parivartana, vikAsa ke patanane kazuM sthAna dekhAya che. alabatta vyaktine te, alabatta, "abstract na hoya. Ama Izvarane eka parimita tava tarIke, jANe universal" ne badale concrete universal tarIke ke, te mAne che. pro. havisana mAne che ke mAnavagaNe che. Izvara aMgene khyAla lagabhaga braDalI jevo ja AtmA sAthene Izvarane saMbaMdha gupta ane parokSa che. ane tethI ja IzvaranI pUrNatAne bAdha Avato nathI. rezaDela Izvarane sarva vyaktionI vibhinna cetanAone phezanara ekama karanAra cetanA tarIke gaNe che, ane Izvarane arvAcIna vijJAna ane dharmamImAMsA Izvara ane vyaktilakSI khyAla raju kare che. Izvara nirapekSa taravathI jagata vacce je saMpUrNa aMtara gaNe che tenAthI pheznara bhinna che. belaphera mAne che ke Izvara vyaktitvapUrNa hatA. Jain Education Intemational
Page #603
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA. hovo ja joIe kAraNa ke te ja ApaNI sahunI *gadarzana dhArmika cetanA saMtoSa pAme. IzvaramAM ati-vyaktitva yoga darzanane sezvara sAMkhya" kahevAmAM Ave che, rahela che. ane te daSTie te zreSamAM zreSTha che. kAraNa ke sAMkhyanuM tattvajJAna + IzvaranA astitvamAM zraddhA viliyama jemsa ahIM dekhAya che. sAMkhyanuM manovijJAna tathA anya maMtane ja cagadarzana svIkAre che ane te uparAMta dhArmika anubhavanAM vividha svarUpa" e pustakanA IzvaranA astitvane paNa te vyAvahArika ane AdhyAtmika lekhaka upagitAvAdI jemsa ema mAne che ke IzvaravAda daSTie anivArya gaNe che. ahIM ApaNe pataMjalinA ja ApaNA bhAvAtmaka pAsAMne sateSI zake tema che. yogadarzananI vAta karI rahyA chIe. Izvara e vizvano eka aMza che, mahAna mitra ane yogadarzananA praNetA maharSi pataMjalinA mata pramANe madadagAra che, sacetana che, vyakti che. Izvara parimita che e khyAlane dAda ApatAM jemsa kahe che ke Izvara zubha Izvara sarvocca che, ane sarva jIvAtmAomAM paramAtmA samAna che. tathA A Izvara badhI ja apUrNatAothI para che. tattvavALo che paNa sarvazaktimAna nathI. zraddhA pite ja Izvara avinAzI ane sarvavyApI che. badhA ja vadhate evI vastu che ke je zraddhayanAM ativane vadhAre satya Therave che. oche aMze kalezayukta hoya che. ajJAna, ahaMtA, IcchA, dveSa ane mRtyunA bhayathI pIDAtA hoya che. sArA narasAM bhAratIya darzana ane dArzanike karmonA teo (jIvAtmAo) kartA hoya che ane te te karmonA (vipAkanA) bhoktA hoya che. muktAtmAo A samagra vizvanI tapobhUmi ane AdhyAtmika bhUmi badhI viTaMbanAothI kadAca mukta hoya che. paNa kAyama samAna gaNAtA bhAratamAM IzvaranA astitva mATe tarka bhAratamAM IzvaranA astitva mATe taka mATe mukta hotA nathI. phakta Izvara ane Izvara ja A na ; rajI karanArA ciMtaka jema thaI gayA che tema taddana bhautika badhA kalezothI kAyamane mATe mukta che. vAdI ane nirIzvaravAdI daSTibiMdu vyakta karanAra svataMtra vicAraka paNa thaI gayA che. A baMne aMtima cheDAonI Izvara vizvano sarvazreSTha niyAmaka che. sarva sattAdhIza vacceno mArga kahI zakAya te mata dharAvanAramAM Izvara che; anaMta aizvarya ane anaMta jJAna te dharAve che. te vize mauna sevanAra gautama buddha tema ja Izvara siddha sarvajJAtA ane sarvazaktimAna paNa che. cogasAdhanA dvArA thaI zake tema nathI tevuM kahenAra sAMkhyamatavAdIo AvI paramatatvanA sAkSAtkAramAM IzvaranI kRpA ja sahAya kare che, jAya che tema kahI zakAya; paraMtu mahada ze ema kahI zakAya kyAya vizeSika dazana ke IzvaranA svarUpanI bAbatamAM maukaya na hovA chatAM IzvaranA astitvanI bAbatamAM zaMkAne koI sthAna nahotuM. nyAya darzananA praNetA gautama che, jyAre vizeSika darzana kaNAda munie racela che. jema pazcimAtya darzanamAM sAMkhyadarzana -ati prAcInamAM prAcIna gaNAtA kapila DekArTa nAmanA phenca tattvajJAnIe IzvaranA astitva mATe muni racita A sAMkhyadarzana hetavAdI gaNAya che. aMtima bauddhika sAbitI ApI che, tema nyAyadarzane paNa sat ta tarIke A darzana puruSa ane prakRti evAM be sikAo pahelAM Izvarane mATe sAbitI Apela che. to gaNAve che. A be tattamAMthI puruSa cetanazIla AmAMnI eka sAbitI e che ke jagata eka kArya che che, jyAre prakRti jaDa che. chatAM puruSa niSkriya che, phakta athavA pariNAma che ane bIjA badhAM pariNAmonI jema draSTAsvarUpa che, jyAre prakRti sakriya che. A dazana vizvane tenuM paNa kAraNa tarIke, nimitta kAraNa tarIke, buddhizIla vikAsakrama A be tattvonA sacojana dvArA ja samajAve kartA he joIe ane te Izvara che. nitika dRSTie paNa che ane temAM Izvara jevA tattvanI AvazyakatA jotuM sRSTinAM nyAyayukta saMcAlana mATe Izvara nitika niyAmaka nathI. tethI sAMkhya darzana nirIzvaravAdI gaNAya che, jo ke tarIke che. vaLI taiyAcika udayana izvaranuM astitva sAbita mULa sAMkhya IzvaranA astitvamAM mAnatuM hatuM e karatI vakhate IzvaranuM astitva nathI ema puravAra karavA mata paNa pravarte che. mATe kaI sAbitI ja nathI e hakIkatane pUro lAbha Jain Education Intemational
Page #604
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 587 uThAve che, "kasamAMjali' nAmanA pustakamAM eka AkhA te darzana vedanI Izvara saMbaMdhI mAnyatAne niSedha kare e prakaraNamAM teo jaNAve che Izvara nathI evuM kaMI banavA joga nathI. A daSTie, mImAMsAnuM kahevuM mAtra paNa pramANuthI siddha thatuM nathI. eTaluM ja che ke je Izvarane sRSTinA kartA tarIke svIkArI laIe to tevA Izvara para karatA, pakSapAta vagere detuM Izvarane paramAtmA tarIke varNavIne AtmAthI judA AropaNa karavuM paDe. paNa kartA tarIke Izvarane na gaNa pADe che. Izvara sarvavyApI ane avinAzI che. Izvara e IzvaranA astitvane na svIkAravA barAbara nathI, paraMtu IrachA ane saMka9pa karI zake che, paraMtu jIvAtmAnI jema A muddo ja carcAspada che. kAraNa ke prAraMbhanA pUrva tene harSa zoka nathI, ayogya IcchA ke tiraskArathI te mImAMsako Izvara aMge mauna seve che. ane pAchaLanA te rahita ja che. mIsAMsake IzvaranA astitva aMgenI sAbitIo svIkAratA - Izvara paramANuonA vyavasthIkaraNamAMthI mukta vizvanuM nathI. ane bIjI sAbitI ApatA nathI. te batAve che sarjana ja karato nathI, paraMtu tenuM rakSaNa paNa kare che ke temanAmAM vaidika zraddhA hajI jIvaMta che. bhinna bhina ane saMhAra karIne punaHnirmANa kare che. prophesara hiri. yajJonA bhinna bhinna devatAo, alabata, teo gaNAve che yunA lakhe che tema, nyAya darzana vyaktitvavALA IzvaramAM e kharuM. ane te uparathI bahutavavAda athavA anekezvara(Personal God) mAne che ke nahi te kahevuM kaThina vAdamAM mImAMsA darzana mAne che ema paNa kahI zakAya, che. jo ke eTaluM kahI zakAya ke jeTale aMze chAnuM Ama, vedane vadhu paDatuM mahatva pradAna karavA jatAM, tenA para AropaNa karyA che, teTale aMze vyaktitvane mImAMsA darzana IzvaranuM sthAna sa didha athavA apaSTa taddana nAmaMjUra rAkhyuM nathI. e paNa noMdhapAtra che ke banAvI de che. vedamAM kahyuM che mATe IzvaranA astitvane mAnI levAne AthI UlaTuM vedAMta dazana vedanI vicAradhArAne badale buddhithI, tethI tenuM astitva siddha karavA prayatna UMDANapUrvaka kheDIne IzvaramAM vadhAre ne vadhAre zraddhA thayo che. rAkhavA prere che. pUrvamImAMsA ane vedAMtadazana Adya zaMkarAcArya vedanA karmakAMDa para AdhAra rAkhanAra ane tenuM samagra vizvanA mahAna jyoti ne pAchaLa rAkhI de spaSTIkaraNakaranAra pUrvamImAMsA darzananI viziSTatA e che ke tevI tIvra ane tejasvI medhA dharAvanAra A virala tene ema keTalAka loke Izvararacita mAne che ema te vibhUtie prasthAnatrayIne pitAnA matanuM samarthana karAvanAra mAnatuM nathI. jaimini muni prasthApita A Astika zAstrI tarIke puravAra karIne pitAnA prasiddha kevalAdvatano darzana vedanA prAmANya sAthe sIdhe ja saMbaMdha dharAve che siddhAMta sthApe. phakta brahma ja satya che ane jagatamAM ane yajJayAga pAchaLanuM tatvajJAna samajAve che. manuSya jenI sattA ApaNe mAnI lIdhI che te badhA padArtho te A janmamAM je ya ke dhArmika vidhio kare che tenAmAM tenA vivartI ja che, AbhAsa che. jIva ane brahma vacce apUva' nAmanI eka evI zakti utpanna thAya che ke saMpUrNa tAdAnya che, baMne eka ja che. A brahmatatvane tene AdhAre athavA tenA baLathI mRtyu pachI bIjA temaNe nirguNa, nirAkAra tatva tarIke gaNAvyuM ane te jamamAM te phaLa bhogavI zake che, paraMtu A mATe IzvaranI brahmanI ja abAdhita sattAne mAnya karI. Ama zaMkarAAvazyakatA nathI. cAce nirguNa parabrahmane ja vizvanA aMtima sata tattvane mImAMsA darzana jagatane keI sarjanahAra che evA svIkAryuM ane mAyAvAdane siddhAMta rajA karIne jagatanA siddhAMtamAM mAnatuM nathI. vedane ja te abAdhita satya padArthonI vyAvahArika sattA sAbita karI. tarIke mahatva Ape che. A uparathI mImAMsA darzanane A rIte potAnuM dRSTibiMdu rajU karatAM zaMkarAcAryanA nAstika darzana athavA nirIzvaravAdI darzana tarIke gaNA mata pramANe Izvarane khyAla be rIte thaI zake che : che. paraMtu mekasamUlara jevA vidvAna bhAkhyakAra jaNAve che -je ApaNe sAmAnya, vyAvahArika daSTibiMduthI Izvarane ke je darzana vedanA prAmANyamAM nizaka zraddhA rAkhe che joIe to te Izvara tevA jagatano sarjaka, saMrakSaka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #605
--------------------------------------------------------------------------
________________ 588 vizvanI arimatA ane saMhAraka che. Avo khyAla e saguNa Izvarane yAla brahmanI ekatA bhedarahita nathI. traNa prakAranA bheda vedAMtIe che. ane te arAdhya deva banI jAya che. sAmAnya rIte gaNAve che - vijAtIya bheda, sajAtIya bheda ane svagata bheda. IzvaranI bAbatamAM svAgatu bheda te paraMtu jagatanuM astitva ApaNAM ajJAnane lIdhe ja che ja, kAraNa ke cetanazIla dravyo (cita) ane acetana Take che. ane tethI jagatane satya mAne tyAM sudhI ja dravya (acit)ne bheda temAM pArakhI zakAya che. saguNa IzvaranI mAnyatA sAcI che. sarjakapaNuM e Izvara - IzvaramAM anaMta guNe che. temAM sarvajJatA, sarva. nuM taTastha lakSaNa, Akasmika lakSaNa che, svarUpa nathI. raMgabhUmi para AvIne rAjAnuM pAtra bhajavI janAra bhara vyApakatA, dayA vagere mukhya che. Izvara e AtmA che ane jagata tema ja jagatanA padArtho IzvaranAM zarIra rUpa che, vADanA chokarAne nATaka cAle tyAM sudhI ja ApaNe rAjA tarIke gaNIe chIe paraMtu te chokarAne judI rIte paNa, jema AtmA zarIra para niyaMtraNa rAkhe che, tema Izvara bhautika tattava ane AtmAone niyaMtraNamAM rAkhe che. asala svarUpamAM joI zuM; tevI ja rIte, Izvarane paNa temanuM saMcAlana kare che. rAmAnujane Izvara aMge pAramArthika sattA tarIke paNa ApaNe jANI zakIe. ane AvA viva-nirapekSa Ivarane zaMkara, parabrahma athavA khyAla IzvaravAda tarIke gaNAya che. tAtparya ke Izvara sarvocca Izvara kahe che. ane AvI ja rIte ApaNe jagatathI para paNa che tema aMtaryAmI paNa che ane Izvara-paratvavAda ane sarvezvaravAdane sAMkaLI zakIe. saMka9pa dharAvanAra eka vyakti svarUpe che, jene ApaNe zaMkarAcAryanI daSTie, saguNa Izvarane khyAla e nimna - prAthI zakIe, pUjI zakIe chIe. IzvaranI kRpAthI ja mokSa maLe che. kakSAne khyAla che ane ApaNuM ajJAna sUcave che. Ama chatAM sAmAnya mAnavInI bhakti-bhUkha saMtoSAya tevAM viziSTAdvaita parabrahmane vAsudeva bhAve bhaje che ane suMdara stotro zaMkarAcArye lakhyAM che. kAraNa ke AdhyAtmika tene tenA cAra yUha - vAsudeva, saMkarSaNa, pradyumna ane vikAsanA tabakkAmAM saguNa Izvarano mUrti pUjAne khyAla aniruddha evA cAra nyUhane mAne che. paNa prAraMbhamAM, upagI to che ja. anya mata - zrI vallabhAcAryajIne zuddhAta mata parabrahmane viSNu bhAve bhaje che ane kRSNAvatArane rAmAnujAcArya pradhAnabhAve pUjya mAne che. madhvAcAryane mata nArAyaNa viziSTAdvaitane siddhAMta prasthApita karanAra rAmAnujA athavA viSNunA pUjananA sthApaka che, jyAre nimbArka. cArya saguNa IzvaranA khyAlane svIkAre che. brahmamAM cit mata e paraSottamavAdI viSNuvamata che. mavAcArya ane acita baMne tane samAveza thAya che. prakRtine nA mata pramANe sacidAnaMda paramAtmA A jagatanuM mUla A ciMtaka Izvarane eka aMza ja gaNe che. jagata asat kAraNa che ane te antaryAmI rUpe sarva vastumAM rahe che. nathI ane jagatanI utpatti e IzvaranuM vAstavika sarjana "te sukhamAtrane upabhega kare che, duHkhane tene sparza ne abhAva: che. sarjita vizva e bahAnA jeTaluM ja satya che. nathI. paramAtmA ane jIvAmAM vacce bheda jIvanI alabatta, nAnAvidha padArthomAM eka ja brahma vase che, mekSAvasthAmAM paNa baMdha thato nathI. mokSanI irachAvALAe ane temanuM astitva brahma para ja AdhAra rAkhe che. paramAtmAnA cihnone pitAnAM zarIra upara aMkita karavAM rAmAnujanI daSTie "mAyA" zabda abhuta padArthonAM joIe. nAmakaraNa, bhajana tathA aMkana e traNa sevAnAM sajananI zaktine ghAtaka che. ane keTalIkavAra mAyA aMgo che." (hinda tattvajJAnano itihAsa che. na. de zabda prakRti sUcave che. mahetA) rAmAnuja ema mAne che ke IzvarathI svataMtra athavA bauddhadarzana Izvara sivAya bIjA koI paNa tattvanI sattA nathI, paraMtu A darzana jemanA nAma sAthe saMkaLAyeluM che A eka IzvaramAM aneka samAI jAya che, kAraNa ke cit te mahAna yugapravartaka gautama buddha evuM maMtavya dharAane acit bane tenAM pAsAM che. sat, cit ane vatA hatA ke duniyAmAM sarvatra je duHkha ja pravartatuM hoya AnaMdanA guNe brahmanuM vyaktitva darzAve che. Izvara pUNuM A duHkhanuM kAraNa zodhIne mAnava jAtane temAMthI che ane sva AdhArita athavA saMpUrNa svataMtra vyakti che. mukti kema maLe e ja mukhya samasyA gaNAya. tethI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #606
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 gautamabuddha tattvavijJAnane lagatA sAmAnya praznone nirarthaka nirAkAra che. Izvara nitya che, zuddha che, buddha che; tema ja gayA hatA ane IzvaranA astitva aMge saMpUrNa mauna te pavitra ane khUba ja premALa che. Izvara anAdi che, sevyuM hatuM. anaMta che, sarvavyApI, sarvajJa ane sarvazaktimAna che. A dharmamAM IzvaranuM nAma smaraNa "vAhaguru" (jene islAma dharma artha paramocca gura thAya che) tarIke thAya che. A mahAna dharmanA pracAraka hajarata mahammada payagaMbara tAo dhama, zioNdharma ityAdi sAhebanA upadeza pramANe eka mAtra Izvara allAha ja che. bIjo koI Izvara nathI. Ama, islAma dharma eke- mahAmA lAo che jenA sthApaka che te tAo dharma dharavAmAM mAne che. alAha sarva za ktamAna, sarvavyApI, pramANe vizvanuM sarvocca tattva "tAo" che, je nirguNa sarvajJa, sarvadraSTA che. te ja sarvanuM sarjana karyuM che, te che, gUDha che. ja pAnanA zire dharmamAM sUrya devI athavA anAdi ane anaMta che. chatAM A dharma pramANe allAha eka matera ane sarvazreSTha Izvara tarIke gaNavAmAM Ave che. nirAkAra che. mUpUjAno niSedha che. jayAre cInanA keDyUsa dharma pravRtti pradhAna hovAthI nAgarikatA ane nItimattAne vadhAre mahattva Ape che. jaina darzana arvAcIna bhAratanA keTalAka mahApuruSanA mata A darzananuM nAma sAMbhaLatAM ja parama tyAgI, ahiMsAnA avatAra samA mahAvIra svAmInuM citra najara zrI rAmakRSNa paramahaMsa, mAnavamAtranAM duHkha samajIne samakSa khaDuM thAya che. A darzananA Izvara aMgenA mata nA nA "Izvarane mAnavamAM zodhe" e upadeza ApatA bAbatamAM ghaNI badhI gerasamajaNa pravarte che. parama Adara hatA. A siddha puruSe Izvarano sAkSAtkAra karyo hato NIya mahA muni pUjaya yazodevasUri mahArAje lakhyuM che te ane svAmI vivekAnaMdajIne paNa kAlImAtAnAM darzana pramANe, jaino jagata kartA tarIke Izvarane mAnatA karAvyAM hatAM e suvidita che. svAmI vivekAnaMda paNa nathI, eTale aSTArUpe mAnatA nathI, paNa dra bhAratanA garIbonAM AMsu luchIne jIvanane dhanya banAvavAnuM tarIke te mATe ja che. kahetA ane daridranArAyaNane bhajavAnuM kahetA hatA, Izvarane sAkSAtkAra karavo hoya te saMpUrNa brahmacarya jarathostIdharma pALavuM joIe evA rAmakRSNa paramahaMsanA upadezanuM temaNe saMpUrNa paNe pAlana karyuM hatuM. badhAM kAma Izvara mahAna dharma pravartaka a jarathuSya A dharmane spaSTa vaDe ja thAya che. A zarIra ghaTTa aMdhAruM che, Izvara ane vyavasthita rUpe rajU karyo. prophesara dArasAheba temAM phrI che. gya rIte lakhe che ke "dharmanA itihAsamAM jarathostIdharmane phALo bahu ja saMgIna ane avismaraNIya che." maharSi araviMdanuM maMtavya evuM hatuM ke devI sat A dharmamAM ekezvaravAda cokkasa zabdomAM varNavAcele tA athavA sacidAnaMda vaiyaktika paNa che ane avaiyache. "ahuramajhade ja sakaLa sRSTi pedA karI che. sRSTinA kitaka paNa che. Izvarane teo sthaLakALathI para e AraMbhathI ja teNe be zakti o utpanna karI- eka bhalAInI AtmA, kudaratano svAmI athavA brahma tarIke gaNe che. zakti (spenane menyu) ane bIjI bUrAInI zakti zrI araviMda eka ja sattAnAM svarUpa tarIke mAnava ( aMge maLyuM che." prabhuparAyaNatA e A dharmanuM mukhya vizva ane Izvarane gaNe che. Izvara sarvavyApI ane lakSaNa che. Izvarane pahoMcavAno TUMkAmAM TuMke mArga sarvajJAtA che. mahAtmA gAMdhIne IzvaramAM jIvaMta zraddhA bhaktino che. hatI. satya e ja paramezvara che ema mAnatA hatA. sarvadharma samabhAvanI bhAvanA keLavavA mATe teo khUba ja zIkhadhama AgrahI hatA. gAMdhIjI paNa nItizuddha jIvana ane A dharmanA AdyasthApaka guru nAnaka hatA. A dharma niHsvArtha mAnavasevAmAM IzvaranAM darzana karavAnuM sUcavatA eka ja IzvaramAM athavA ekezvaravAdamAM mAne che. Izvara hatA, Jain Education Intemational
Page #607
--------------------------------------------------------------------------
________________ 59 vizvanI asmitA a * * u N Tele : 227539 With Best Compliments From ************ u * M/S. KUNDALIA BROTHERS * u * J. R. KOTHARI ******* Ismail Bulding, 1st Floor 33, Pathak Wadi, Lohar Chawl, BOMBAY-400 002 ********* pa UNITED AUTOMOBILES ****** Dealers in: * KOTHARI INVESTMENT CRPN. ***** KARTIK TRADING CORPON. **** * *** KRIPA SALES AGENCY Industrial & Laboratory Chemicals Solvents & Acids Stains & Culture Medias Hospital Requisites * ** * **** * * phona naM. : 358119 *** * ***** zubhecchA pAThave che..... Phone Resi : 895992 Shop : 384020 * * * * * ******* je. Ara. koThArI JAIN JEWELLERY MART Prop. Bhagilal C. Shah ***** **** *** yunAITeDa oTomobAIlsa jana javelarI mATe ** *** ********* 432 lemIMTana reDa. muMbaI-4 dareka jAtanA motInA dAgInAo vecanAra tathA parAvanAra **** *** ** ** ***** 3rd Bhoiwada 28, Mota Mandir Lane, Bhuleshwar BOMBAY-400 002. * * * * * * ** * * * * **** * * ** * * ** Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #608
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 591 zubhecchA pAThave che... phona naM. : 202185 zubhecchA pAThave che....... bAbulAla somacaMda zAha emazansa kemIkala InDasTrIjha jaya sAraMga sesAyaTI niveTIyA roDa 2nd Floor malADa (IsTa) Bombay-64 6 hemasmRti mulunDa (vesTa) Bombay E M Grams : 'CENPRODUCT Office : 321808 327236 Resi : 471448 With Best Compliments From CENTRAL DYES PRODUCTS PRIVATE LTD. COALTAR DYES MANUFACTURERS Factory : Ruvapari road, BHAVNAGAR, (Saurashtra) Phone : 4157 Office : 6, Indu Chambers, 349/53, Samuel Street, BOMBAY-400 003 ELITE SIDE Jain Education Intemational
Page #609
--------------------------------------------------------------------------
________________ YER vizvanI asmitA SHASHIKANT ZAVERI Phone 314494/250210 DILIPKUMAR & CO. Dealers in Laboratory Glassware - Chemicals & Pharmaceuticals 455, Kalbadevi Rd., Chikhal House, 1st Floor, BOMBAY-400 002 Gram : COLORSTONE Phone : 334403 Phone : 322756 Gram : "NAITIK" M/S NANALAL SHANTILAL J. CHANDRAVADAN & Co. Mfgrs & Dealers in Stockists: A. C. C. Refractories & Cement Stainless Steel Wares 53, C. P. Tank Road, BOMBAY-4. 65, Marwadi Bazar, BOMBAY-400 002. commencer Jain Education Intemational
Page #610
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrImad bhAgavata (bhagavAnanI vADamayI pratimA ) - hIrAbahena catavANI 'bhAgavata' samAdhibhASA che. paramahAsenI e ja bIjI aneka rIte sAcuM che. vyAsajInI A katina agama vANI che. mahAkavimanISInI pariNata prajJA paripAka phakta kalAdraSTie ja mUlyAMkana karavAnuM nathI. A kati che. ene samajavA mATe ApaNI laukika dRSTine dUra karI, kalAdaDiTae sabhara ane saMpUrNa che jenI kaI nA pADI daSTi dhAraNa karavI paDaze. ekamUlya karavA zake tema nathI. paraMtu enI aMdara rahelAM-chupAyelAMsAmAnya lekhinI niSphaLa nIvaDaze. bhAgavata nA eka AdhyAtmika mUlyo paNa eTalAM ja rahasthAnvita ane eka zabda mahA artha saMbhAra laIne Ave che. enAM sabhara che. "bhAgavata'ne hajAra vAra vAMco, navuM navuM rUpakonI bhASA ati rahasyAtmaka che. ene je sAmAnya maLaze. arthamAM ghaTAvIe te mahAkavimanISI vyAsajIne ane "nAnA rASTranI pratimA vitA '' kavitAnI pUrNa puruSottamanA divyacaritrane anyAya thaI jAya. ene A vyAkhyA "bhAgavata" saMpUrNa pAra pADaze. "bhAgavata". sthULa dRSTie jotAM sarvatra bhautika lIlA ja dekhAze. ne je bAjuthI nihALo, keI navuM ja darzana. emAM ane eTale ja kRSNanI divyalIlA AlekhavA ApaNI sa sAmAnyatA che ja nahIM. dRSTine digyalIlAnA sAgaramAM jhabaLIe. "bhAgavata'mAM kRSNanI divyalIlA che. e divyamahAmanISI kavivara vyAsajInI vANInuM mUlya karavuM lIlAmAM tanmaya thavAno adhikAra joIe. e adhikAra e " sAmardu yAdu: va vAmanaHA jevuM sarvajana prApya nathI. "bhAgavata' kahenAre ane sAMbhaLanAre kaThina kArya thaze. chatAM mai jAti vAvAjhuM 4 Dha ya bhagavAnamaya banI javuM joIe. 'bhAgavata' zrI bhagavAnanI itte niji . vaLI bhagavAnanI bhavya kapA mane sAtha vANIrUpa pratyakSa pratimA che. 'bhAgavata'nuM Alekhana Apaze ja ema daDha rIte mAnI A kAryane huM hAthamAM karatAM vyAsajI evA AnaMdamaya banI gayA ke ene lauM chuM. mArI A dhaSTatA to che ja, kAraNa A dunyavI bhAna rahyuM nahi. vaktA zukadeva paNa eTalA ja anadhikatA ceSTA che. chatAM ra di jAhaar #zcit aMtaraMga banI gayA. ne pele parIkSita te mane tti nati tAtA vALI bhagavati sAthe ja che. saMpUrNa adhikArI banI gayo. "bhAgavata'nA AlekhanamAM kAya kaThina chatAM hetubhAvanA vizuddha che, eTale nirbhaya DUbelA vyAsajI bhagavAnamaya thaI gayA. kahenAra to chuM. mArA A kAryamAM kSati dekhAya to vidvat vAcakavarga bhagavAnamaya hato ja, sAMbhaLanAra paNa kRSNamaya banI zaddha bhAvanAne AvakArI, kSati sAme AMkhamIMcAmaNAM gayA. Ama "bhAgavata'ne sarjaka kRSNa kahevAya. kare, eTaluM ja nahIM, mArA prayatnane AvakAre evI sAMbhaLanAra kRSNamaya banatAM kazuM ja banyo. kathA abhIsA. paNa kRSNanI. sarvenI daSTi kRSNamaya banI gaI. bhAga vatanI kathAmAM sarvatra kRSNa ja dekhAya che. gopIone vyAsajIe eka sthaLe kahyuM che, savatra kaSNu ja dekhAya che. emAM bhagavAnanI zrImukhavANI 'yadihAsti tamnAnyatra, yanmahAsti na kutrcit| (2 pratyakSa thAya che ne ? ne tyAM ja sarva rahasya prakaTa ahIM che te kathAya nathI, je ahI nathI te kayAMya thAya che. nathI.) "bhAgavata paripUrNa graMtha che. kalAdraSTie A bhagavAnanI divyavANInI pratimAMrUpa "zrImada bhAgavata'graMthane mUlavIe to A kathana jeTaluM sAcuM che teTaluM nAM keTalAMka rahasyane ukelavA yatna karIe. sanakAdi Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #611
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa94 vizvanI asmitA RSikamAroe vividha prakAranAM pApono ullekha karI, vata'nuM zraddhApUrvaka, premapUrvaka zravaNa, vAMcana ane manana enA nivAraNa mATe saraLa mArga batAvye che. "pApImAM ApaNane kharuM jJAna Ape che ne divya prakAza tarapha laI pApI manuSya paNa "zrImad bhAgavata saptAhayajJathI jAya che. pavitra thAya che." "saptAha' zabdamAM paNa rahasya che. ekavAra nimiSAraNyamAM zaunakajIe sUtajIne kahyuM, parIkSitane sAta divasamAM nAga karaDavAne che ne tethI "Aja sudhI bahu kathAo sAMbhaLI, have kathAo sAMbhaenuM mRtyu thavAnuM che. parIkSita jAgrata bane che te mikSa LavI nathI. kathAnuM sAratatva saMbhaLAvo. "thANA mana mATe tatpara banI, bhAgavatanI kathA sAMbhaLe che. parIkSita of thAthanA " evI kathA saMbhaLAve ke jethI zrIkRSNa eTale manuSya mAtra. tene sAta divasamAMthI koI eka pratye deDha bhakta thAya. 'bhAgavata sarva sthAnuM sAratattva divasa mRtyarUpI takSakanAga karaDavAne ja che. sAta divasa che. ake che. A kathAne premathI sAMbhaLyA pachI jIvanane mAMthI koI eka divasa mRtyu AvavAnuM ja che. to, sarva arka prApta thaI jAya che. jIvana AnaMdamaya banI manuSya gAphela na rahetAM taiyArI karavI joIe. teNe jAya che. AMtarika saMpattinA sarva khajAnAnAM sarva tALAMnI mokSanA adhikArI thavAnI pAtratA keLavavI joIe. A badhI cAvIo hAthamAM AvI jAya che. jagatanAM bIjAM pAtratA keLavavI kema? uttara hAjara che - bhAgavatakathA dravya prApta karavAnI eSaNa rahetI ja nathI. sarva dravyathI sAMbhaLIne. pharI buddhivAdIo prazna karaze. bhAgavatakathA bharapUra khajAno maLyA pachI muThThIbhara paisAmAM keNa hAtha sAMbhaLIne keTalAne uddhAra thayo? javAba che-"bhAgavata" ghAle ? jagatamAM kazuM meLavavA jevuM pachI lAgaze ja ne phakta "hari hari' kahI sAMbhaLavAnuM nathI. "hari hari nahIM. paramAtmAmaya banI gayA pachI meLavavAnuM rahe kahevAthI nahIM paNa "hari hari' thavAthI-harimaya thavAthI bhAgavatamaya banI zakAya che. harimaya banavAthI mokSanA ja zuM? adhikArI banaze. bhAgavata" premazAstra che - divya prema kahevAya che ke kathA sAMbhaLyA bAda parIkSitane levA zAstra che. "bhAgavata"nI divyalIlAnuM maraNa, manana ane vimAna AveluM, ApaNe prazna che ke A vAta sAcI? AcaraNa manuSyane mokSane adhikArI banAvaze ja. je vAta sAcI hoya te ApaNane levA vimAna Avaze? mi zirIram', " bhAgavata"ne divyalIlAmata to pachI atyAra sudhI koIne levA vimAna kema na kahyuM che te jarAya khoTuM nathI. AvyuM? kamaLo hoya tenI daSTi zuddha kyAMthI hoya? ApaNe rahyA buddhivAdI ! (buddhizALI to nahi ja !) Ama "saptAhayajJa" zabdamAM UMDo AdhyAtmika artha badhuM tarkathI tapAsavuM joIe. jyAM tarka tyAM zaMkA. che. "bhAgavata'mAM saptAhano yajJa karavAno che. saptAha zaMkA eTale azraddhA. azraddhA eTale saMzayavAditA. saMzayaeTale aThavADiyAnA sAta divasa. e sAta divasa pharI vAdIno nAza ja hoya. "saMthAramAM vinarUthatA" vimAna karI pAchA AvyA kare ja. sAta divasa eTale jIvananA kayAreka AvyuM ja haze paNa zaMkAthI aMjAyelI AMkhe badhA divaso. A divyalIlAmAM ja DUbakI mAravAnI che. joyuM keNe hoya? vaLI na AvyuM hoya to vAMka ApaNe bhAgavata jJAnayajJa kahevAya che. sAcuM jJAna eTale? ja, sAmAnya jagatamAM paNa vimAnamAM besavA mATe pUrA sAcuM jJAna manuSyane muktine mAge laI jAya che. paisA joIene? to A to divya vimAna che. tyAM pAtratA bhagavAna zrI gItAjImAM kahyuM che- "na jJAnena saMdaram joIe. hajI sudhI koI vimAna dekhAyuM kema nahi? e pavitraF phuda vidate ' ( "A jagatamAM jJAna jevuM bIjuM trIjA praznano javAba che, kyAMya evuM pAtra dekhAya che kaMI pavitra nathI.') A jJAna te sAmAnya jJAna ke pusta- jene vimAnamAM besavAnI pAtratA maLe? vimAnamAM amuka kiyuM jJAna nahIM. jIvanane ajavALanAruM jJAna, paripUrNa saMkhyA besI zake eTalI saMkhyAmAMthI eka paNa na jJAna, AdhyAtmika jJAna. "je jJAnathI AMkha ADe rahelAM maLe e pahelAM vimAna UDe kayAMthI ? A divya vimAnanI aMdhakAranAM paDaLo dUra thaI, prakAza prApta thAya te sAcuM TikiTa kharIdavA saMkhyA jaja che. athavA che ja nahi, jJAna." jJAnanI A vyAkhyA sAcI che. "tama mAM - Aje te sthaLa vimAne sUkSama vimAna tarapha AMkha mAMDatimaya! "nI UMDI prArthanA e ja sAcuM jJAna. "saptAha- vAnI vAta ja kyAM sAMbhaLavA dIdhI che? kayAMthI vimAna yajJa' zabda Ave UMDo artha vyakta kare che. "bhAga- Ave? ekavAra pAtratA keLave. vimAna Avaze ja, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #612
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 585 pAse ? "advAvAra 4mane jJAna ' rIte uddhAra thayo ema svIkAravAmAM tarkavAdIone have kaze vAduvirccadam = zcara gRti mA' vAMdho che kharo? vyAsajIe ThIka ja kahyuM che, "huM UMcA hAtha karIne bUma ajAmilanI kathAnuM bIjuM rahasya paNa tAravI zakAya. pADuM chuM paNa mane kaMI sAMbhaLatuM nathI." vyAsajIe ajAmila brAhmaNa hato chatAM bhayaMkara pApI hato. brAhmaNa bhale A kathana "mahAbhArata'mAM rajU karyuM hoya paNa je brahmatvanA saMskAra bhUlI, brahmathI dUra rahe te enuM bhAgavata" mATe paNa eTaluM ja sAcuM che. kharA kavinI brAhmaNatva rahe ja nahIM. jJAtivAdane varAbhAInA nADAnI vANI sanAtana hoya. e kaI eka kALanI maryAdAmAM jema pakaDI rAkhanArA ahaMbhAvIone ahIM ghaNuM ghaNuM baMdhAya ja nahi. emAM vaLI vyAsajI te mahAmanISI. zIkhavAnuM, samajavAnuM ane utAravAnuM che. "bhAgavata'nI emanI vANImAM to keTaluM tathya haze ! Aje 'bhAgavata' vicArasaraNI keTalI bhavya ane Adhunika che te ahIM ne kharA arthamAM sAMbhaLe che ke uttara che ApaNI samajAze. " bhAgavatamAM kahyuM che, " paramAtmA ati karUNAzIla bhAgavata'mAM ajAmilanI kathA Ave che. ajame che. te pApIone paNa uddhAra kare che. ApaNane A mile phakta ekavAra ane e paNa bhUlathI nArAyaNanuM nAma vAta gaLe UtaratI nathI. virodhIone-duzamanane kaI rIte uccAryuM ne eno uddhAra thaI gaye. Ajano buddhivAdI cAhI zakAya ? sAdI bhASAmAM ahIM samajAvI nahIM zakAya mAnava prazna pUchaze. kamAla che ne! jiMdagImAM eka ja vAra ke bhagavAnane svabhAva ja eve che. tarkavAdIone gaLe bhagavAnanuM (kharekhara te potAnA putranuM) nAmaramaraNa Utare evI vAta kahevI ja rahI. manuSya svabhAvamAM dveSanI karanAra tarI jato haze? ne ghaNA jiMdagI AkhI prabhu lAgaNI svAbhAvika rIte ja jovAmAM Ave che. "huM tamane nAmasmaraNa kare te paNa kema taratA nathI? buddhivAdIne cAhuM chuM." ema kahenAra paNa aMdarathI te ghaNuM karIne gaLe ajAmilavALI vAta nahIM Utare. javAba pAse dveSa ja karatA hoya che. eka vyakti pAse mUlyavAna vastu ja che. manovijJAna paNa paDakhe raheze. mAnavInuM mana pApa heAya te huM kyAre vasAvuM ema bIjAne thaze. AvA karavA jaladI prerAya che. adhama vRttinuM AkarSaNa mAnavIne dveSane kAraNe te puruSArtha karavA prerAya che. Ama bhaktane vadhu che, kAraNa ke te mArge javuM saheluM che. arjune paNa dveSa karavAthI mAnavIne bhakta banavAnI preraNA maLe che ne bhagavAnane A ja prazna pUchelo : " bhagavAna, manuSya ne e rIte AdhyAtmika unnatine mAge vaLe che. Iracha hovA chatAM jANe kaI pApa karAvatuM hoya tema premalakSaNA bhakti sarvottama che paNa evI uca te konAthI prerAI pApa kare che?" bhagavAne Ane sarasa avasthA badhA prApta na karI zake. eTale bhAgavatakAre javAba Ape che. manovijJAnanI daSTie AvI adhama zreSTha mArga batAvyo. "verabhAvathI manuSya je bhakta bane preraNAnuM mULa enuM AMtaramana Sub-conscious mind che te bhaktiyogathI banato nathI.' verabhAvathI satata che. AMtaramana para paDelA pApanA saMskArane jyAM sudhI bhagavAnane yAda karatAM bhagavAnamaya banI jAya. manovijJAna dara na karavAmAM Ave tyAM sudhI manuSya AvI adhama vRttithI paNa ahI nA pADaze nahI. dUra thaI zakato nathI. navadhA bhakti dvArA A AMtaramana para kevI asara thAya che, tene abhyAsa Adhunika mano- kharI virakti bhagavadabhimukha ja kare. viratino artha vaijJAnikoe karyo che, jenuM pariNAma aka pya ane Azcarya. ? Aja te "vairAgIno artha thAya che. "tabaDiyA janaka nIvaDazuM. ajAmile ekavAra nAmasamaraNa karyuM ne moDhAvALa" (!) kharekhara to virakti eTale jenAmAMthI enA AMtaramana para bhaktinI asaranI zarUAta thaI. raMja-duHkha-nirAzA cAlI gayAM che, te. virakta diveliyA sAcI bhakti to pachI zarU thAya che. ekAdavAra bhUlathI je na hoya. te te pUrNa AnaMdI hoya, paramAtmAne paNa paramAtmAnuM nAmasmaraNa thaI jAya to tyAMthI bhaktinI bhakta AnaMdamaya ja hoya. prahalAda game te paristhitimAM zarUAta mAnavI, ne tyAMthI uddhAranAM maMDANu gaNavAM. AnaMdamagna che. ApaNane e upadeza Ape che. sAdhanA - uddhArano artha mokSa levAno nathI. uddhAra eTale manuSyane zuSka, kaThora, ahaMkArI tuMDamijAjI banAve te AdhyAtmika unnatinuM prathama sopAna. ajAmilane A te sAdhanA nathI paNa DoLa che. prahUlAda khare bhakta hato. Jain Education Intemational
Page #613
--------------------------------------------------------------------------
________________ 596 vizvanI asmitA tyAgI." phelAvaze. pitAnI aneka vicitratA, AjubAjunA vartuLanuM bhayaMkara mAnava paNa premane uttara premathI Ape, te paramAtmA te vartana chatAM ene kaI tarapha DhaSa nahIM. sAcA bhaktamAM Ape emAM navAI zI? prema- samAna premanI bhAvanA joIe. "samadaSTi ne tRSNA gopIkRSNanA divyAvihArane zaMgAralIlAM mAnanArAoe divyAtmA ane paramAtmAnuM bhayaMkara apamAna karyuM che pitAnuM pitA taraphanuM vartana ati ghAtakI hovA ne mahAkavi vyAsajIne paNa utArI pADyA che. gopIchatAM prahalAda enuM kalyANa Icche che ke pitA pApamAMthI kaSNunA vihArane sthaLa rIte jovAnI anadhikRtA ceSTA pAchA vaLI pavitra bane evI paramAtmAne prArthanA kare che. karIne, kharekhara to, e ajJAnIoe potAnI aMtara prahalAda bALaka che chatAM tenAmAM UMcA prakAranI bhAvanA daSTi gumAvI che. gopIkRSNa vihAra eTale jIva ane che ne teNe te bhAvanA kharA artha mAM meLavI che. Child zivanuM AnaMdamaya ramaNa-sAyujya, is the father of man e aMgrejI kahevatane bhAgavatakAre, prahUlAdanA pAtra dvArA caritArtha karI che. rAsalIlAne artha paNa vikRta rIte ghaTAvyo "dazamaskaMdhanAM raho . ati gahana che. tyAM praveza ki . che. bhagavAna kRSNa gopIo sAthe rajanInA samaye rAsa : karatAM pahelAM ApaNe prabhunA divya premAmRtanA sarovaramAM ra. emAM dhULalIlA jonArAoe kRSNanA divya DUbakI mArI jagatanuM viSa dUra karIe. jo Ama nahIM caritrane jhAMkhuM pADavAnI amaceSTA sivAya karyuM che zuM? karavAmAM Ave te viSanI uttarottara vRddhi thaze ne e ane bIju karI zake paNa zuM ? kRSNanI divyalIlAne viSa vaTavRkSamAM pariNamaze ne enI jherI DALIo cotarapha jhAMkhI pADavA kaNa samartha che? A "rAsalIlA" e kAMI AjanI "bhavAI" ke "DhADhIlIlA" nahotI. rAsalIlA mAM praveza meLavavA, zarUAtamAM to, nAradajI bhagavAna kRSNa ane ropIonI divyalIlI samajavA paNa pAtra nahotA. enI daSTi barAbara thaI pachI gopIone oLakhavI ja paDaze. A jevI tevI vAta ene praveza maLe ene tarkavAdIone khabara nahI nathI. tene oLakhavA te AtmAnA UMDANamAM DUbakI hoya. A "rAsalIlA" ekAMtamAM nahotI thaI. chaDecoka mAravI paDaze. je barAbara DUbakI mArI to ThIka che ane maharSio, saMto, paramahAsenI hAjarImAM rAsa nahIMtara gothuM ja khavAI jAya. rf: natata matirAM ramAyela. A saMte "lebhAgu bAvA nahotA - AtmAmAM pitta te paya: / satata bhaktirasanuM pAna kare te ramaNa karanArA hatA. je A rAsa strI-puruSanI zaMgAragopIo. gopI thavuM saheluM nathI. bhAgavatakathA bele che. lIlA hota to saMto, maharSie paramahaMsanI hAjarImAM gopIo kRSNanI pAchaLa ja hatI. gopI eTale strI nahi. na ramAta. vaLI A rAsa pUrNimAnI ajavALI rAte prabhunA parama AnaMdamAM DUbelo bhakta puruSa paNa gopI banI ramAyela. vyabhicAra chaDecoka na hoya. ajavALAmAM zake. kharA bhakatoe pitAnI jAtane gopI tarIke navA- paNa na hoya. pUnamanuM ajavALuM AMtarika pUrNa prakAzanuM javAmAM gaurava mAnyuM che. narasiMha, dayArAma "premasakhI" dyotaka che. rAsamAM eka gopI ane eka kRSNa hatAM. vagere potAne gopI gaNavAmAM gaurava mAne che. je gopIne A ja batAve che ke kRSNamAM divyatA hatI, jeNe badhI artha strI hota to uparanA puraSabhakato gaurava mAnata gopIone petAnuM svarUpa batAvyuM. tarkavAdIyuga camatkArakharA? Ama gopI ati bhavya pAtra che, gopI banavA ne na mAne to ema kahI zakAya ke eka eka gopIne mATe pitAnuM sarvasva nicovavuM joIe. gopIe potAnAM lAgyuM ke kRSNa potAnI sAthe ja che. divya prema vinA bALako, pati, dhana, vagere choDI kRSNanuM ja zaraNuM lIdhuM. ane divyatA vinA AvuM sAyujya anubhavavuM azakaya samAna mAta'vALI bhagavadakti pUrNapaNe svIkArI che. rAsa vakhate badhA RSio videhI thaI gayA, e ja ane AthI ja bhagavAne eka sthaLe "bhAgavata'mAM kahyuM batAve che ke A rAsa ati utkRSTa divyakakSAno hate. che. "mane gopI jeTaluM keI priya nathI, mArI jAta zaMkA che keIne have? hajI zaMkA hoya te javAba paNa nahIM." hoya ja ne! je paramAtmA khAtara badhuM che ke e adhamakakSAnI lIlA hota to Aja sudhI enuM choDe te paramAtmAne ati priya hoya emAM navAI nathI. pAna thatuM na hota. uccAtmAo enI prazaMsA na karatA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #614
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 pa97 hota. e kSara lIlA nathI-akSaralIlA che. akSaralIlA ja divya hatuM. A saMvAda sAMbhaLanAranAM paNa rUMvADAM ja Take. kSarane te nAza ja hoya. UbhAM thaI jAya che. gopIo kahe che, "he kRSNa! he nAtha ! tamArA vinA ame anAtha chIe. amAre bIju "gopI vastrAharaNa" prasaMgamAM to tarkavAdIonI kaI saguM che ja nahi. amane sarvatra tame ja dekhAo dhULa daSTie mAjA mUkI che. jamunAne kAMThaDe snAna che. ame tamArAthI aLagI kema kahIe ? amAre svIkAra karatI gopIonAM vastro kRSNa harI lIdhAM. "kRSNa kevo kareze." keTaluM tAdAmya che ! ne e sAMbhaLI prabhu gaLaadhama !" ema kahenArA adhamAdhamone duniyAmAM to gaLA thaI jAya che. ghaDIbhara e divyAtmAonI divya nathI. "vastrAharaNa"nuM rahasya samajavA mATe te marajIvA raja taLe ApaNe ALeTIe chIe. (jo ke pharI pAchAM banI, dariyAmAM kUdavuM paDe. vastrAharaNa eTale vAsanAnuM enA e !). haraNa. bhagavAne gopIonI vAsanAnuM haraNa karyuM. jyAM sudhI manuSyamAM vAsanA che tyAM sudhI manuSyanI AdhyAtmika kRSNa gopIonAM vastro kheMce che. enI sAme buddhiunnati zakya nathI. paramAtmAM vAsanA laI le te ene vAdIone pUrepUro vAMdho che ! takavAdIonI dalIla che ke uddhAra thAya. vicAra karo. kRSNa gopIonAM vastro kacchanuM AvuM vartana geravAjabI che. eno javAba hAjara (vAsanA) laI lIdhAM emAM khoTuM karyuM paNa zuM? paNa che. mahAna mANasanuM vartana mApavA ApaNe sthULa gaja manuSyane vAsanAnI gAMTha choDavI gamatI nathI. eTale sAMkaDo ja paDaze. kRSNanI lIlAne samajavA ApaNI dRSTi, AvA ja artho kare ne ! sAMkaDI ja paDaze. vadhu sAMkaDI banAvazuM te dRSTi ja gumAvazuM-mATe sAvadhAna ! kRSNa je Achakala zaMgArI vastrAharaNa"vALA prasaMgane bIjI rIte paNa ghaTAvI yuvAna hota te Aja sudhI enI kathA jaLavAta ja nahi, zakAya. vastrAharaNa eTale vastronuM haraNa ema laIe to eTaluM ja nahi; enuM jAheramAM pArAyaNa thAta nahi ane bhagavAne gopIonI rahIsahI lajajA mAtra paNa laI pavitra na manAta. kalAdraSTie game teTalI uttama kRti hoya lIdhI. paramAtmA pAse jatAM kazuM chupAvavAnuM na hoya. paraMtu temAM azvItA hoya to e yugoyugo sudhI Take paramAtmA pAse strI-puruSa bheda nathI - bheda rahe na ja nahIM. sAhityamAM paNa azlIla ane alItAne bheda joIe. tyAM kazo dunyavI bhAva na rahevo joIe. saMpUrNa che e bhUlavAnuM nathI. Aja sudhI 'bhAgavata"nI kathA paramAtmAnI daSTi. kazuM bhAna nahIM. je Ama hoya te divya manAtI AvI che ne hajI paNa eTalI ja divya lajajA paNa zAnI raheze paramAtmAthI kazuM gupta ke manAya che. e kathArasanuM pAna karavA saMte, manISIo, ajANu che kharuM? je saMpUrNa paramAtmAmaya daSTi hoya vidvAna Atura che e ja enI sarvotkRSTatA ane divyatA to tene kazo bhAva rahe ja nahIM. lajajAmAM paNa siddha kare che ne dipitA kRSNanA pAtranuM sAcuM mUlya dunyavIpaNuM te kharuM ja, keTalI divyatA che vastrAharaNanA prasaMgamAM ! ApaNe gopI banI zaktA nathI ne thavAnA nathI enI irSAmAM ja AvA arthe nahI lIdhA hoya ne? gepI-kuNane adhama kahenArAone aMtima javAba ApIe ke A lIlA adhama hota te ema na kahevAta ke kuNu pIghelo eTale aMte te strIghelo che ema * "baLyA te jJAnArthaH kANAm gig Is gvitrA"] kahI kuSNanI divyatAne jhAMkhI pADavAnI ati adhama halakI lIlA hoya tyAMthI pavitra mANaso dUra bhAge. 'rAsaceSTA ghaNAe karI che. je kRSNa strIghele hAta ( hA lIlA" jyAM thayelI e dhULanA kaNa mATe Aje paNa gopIghelo hato) te bharAtre ekalI AvelI gopIone mAnava bhaTake che ne enI AjubAju ALoTe che. A upadeza na Apata ke " strIone kharo dharma te pati zuM batAve che ? jarA vicArIe to kharA ! vratamAM ane bALakonI sevAmAM che. strIno Izvara pati ja." rAtre tenI pAse AvelI gopIone kRSNa pAchI kRSNanI TIkA karanArA paNa gopIonI sAtvikatAne kADhe che, kaNano A upadeza sarvottama upadeza che. gopIo nakArI zakaze ja nahi. je gopIonI vizuddhine e pAchI na gaI ane yogya uttara lAgatAM prabhue ene svIkAre te e gepIe jenI sAthe sAyujya pAmI che svIkArI. gopIo divya hatI. ene javAba paNa eTalo e kRSNa keTalo ane ke pavitra haze e vicAravuM ja Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #615
--------------------------------------------------------------------------
________________ Nec vizvanI asmitA paDaze. kacchanI divyatAne svIkArI enuM AhavAna karavuM thatI hoya to sthULa AnaMda pAchaLa zA mATe phAMphAM ja paDaze. uddhava gopIo pAse jaI AzvAsana Ape che, mAravAM? saMkSepamAM 'bhAgavata' divya lIlAgraMtha che. e gopIo ! kRSNano viraha na anubhavaje. bhagavAna premAmRtanuM pAna karAve che. enuM vAMcana, zravaNa, manana, tamane satata yAda kare che." gopIoe zo javAba adhyayana, raTaNa, maraNa, AcaraNa ati Avazyaka che. A khabara che ? gopIo kahe che. * uddhava amane sAte sAta divasa eTale ke haMmeza enuM yathAyogya rIte prabhuno viraha lAgato ja nathI. tAre mana bhagavAna amuka pAna karavAmAM Ave te manuSyanuM AdhyAtmika kalyANa sthaLe che. amAre mana bhagavAna sarvatra che. amane e badhe avazya che ne AtyaMtika Amika pagati pUrepUrI zakaya ja dekhAya che." kevI paramAtmAmaya dRSTi ! che kyAMya che. manuSya bIjuM kazuM kadAca na vAMce ne phakata "bhAgavata' sthULatAnuM nAmanizAna paNa? ahIM te che cidAkAzamAM nuM premapUrvaka aMdara avagAhana karIne vAMcana, manana, sarvatra ramatA, citanyamaya nirAkAra niraMjananI satata ne ciMtana, zravaNa kare to eno mokSa avazya che. enI akhaMDa ArAdhanA. uddhava bhoMTho paDI gayo. kamAla che. vAsanAnI graMthio chUTaze e paNa cikkasa. sAta divasaAnI bhakti ! haM hAtha UMcA karI karIne cIsa pADuM mAMne eka divasa te khare ja ne? are! khUba zraddhA, ke takavAdIo ! have svIkArazo ke nahi ke A divya- bhakti, prema ane niSThApUrvaka kare to sAta divasanI ramaNalIlA che. sthaLa zRMgAraceSTA nahi. tame svIkAro ke gaNatarImAM ja pUrNa pragati zakaya che. DAkuo paNa paLa nahIM e tamArI munasaphI para AdhArita che. tamArI vAramAM saMta thatA bhALyA nathI ? paNa ApaNane graMthio vAsanA, tamArI jaDabuddhino ahaMkAra kadAca haju svIkAravA cheDavI game che ja kayAM ! ApaNe te graMthio bAMdhavI nahIM de paraMtu dhyAna rAkhavAnuM che ke ApaNI vAsanAnI ja che. zrI suMdaram ThIka ja kahe che; graMthio jyAM sudhI nahIM chUTe tyAM sudhI uddhAra nathI. AmaLI ja AmaLI abheda gAMTha pADato, kRSNanuM gopIonI pAchaLa paDI mAkhaNa caravuM, kasI kazI ja bAMdhato mAkhaNa misarI khAvAM-A badhAmAM garbhita rahasya che. eka pi aneka gAMTha." kRSNa mAkhaNa je komaLa ane misarI jevo madhura hatA. khorAka parathI mANasanuM mUlya karI zakAya jene manuSya gAMThe vadhAryA ja kare che. ene choDavI gamatI sahae svIkAra karavo rahyo. bheLa khAnArAne mAkhaNa ja nathI. bhAgavata devatAne prArthanA karIe ke ApaNI Apa joIe? eTale bheLa khAnArA ApaNe bheLaseLa badhI graMthionuM ucachedana karI, ApaNA mATe mokSano karanArA thaI gayA. te bheLaseLa tyAM sudhI karI ke kRSNanA -zAzvata zAMtino mArga khullo kare. divyapAtramAM paNa bheLaseLa dekhAI! " kamaLo hoya te ja eka ja samaya bAda ja AjakAla pILuM ja dekhe ne !' mAkhaNa coranAra cora gopIonAM ati vizuddha WITH BEST COMPLIMENTS hadaya corI, potAnAmAM gopI enuM sAyujya sAdhata ema samajavuM have agharuM nahIM lAge. ane eTale ja te gopI, "mahI " ne badale "mAdhava " belI jAya ne ! mAthA para mahI rAkhanArI gopIoe FROM mAthA paranI dhULatA-jagatanI sthULatA choDI mastakamAM prabhune padharAvyo. je mastakamAM prabhune padharAve te prabhumaya ja banI jAya. ene jagatanuM bhAna rahe ja A WELL WISHER kyAMthI ? ane pachI bIjA bhAnanI jarUra paNa zI che! A joItuM'tuM te maLI gayuM. aMte te sarvatra pravRttine hetu che to AnaMdaprApti ja che ne ! paramAnaMdanI prApti A rIte keTalAka rAjA janaka rAjA jo eka ja che e ja Jain Education Intemational
Page #616
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 598 bhakta ane bhagavAna che zuM hamAruM? bhaktane bhAva bhakti mahIM nItare che zuM hamAruM? cItare hRdayamAM citra harinuM kahe zuM amAruM ! raTaNa ramaNAmahI masta ne vyasta rahI nathI kAMI konuM, parastI prabhunI lIdhI che pichANI che-harinuM harinuM - jagata sauMdaryane premathI nirakhe jagata sajaryuM eNe pIrase e prabhunI prasAdI nayanaramya suMdara, pramAdI bane nA zuddha satkAryamAM suMvALuM suzobhita AMkha mIMcI parabrahma pekhe. ane pAradarzaka- sakala che IzamAM, Iza sarvatra che jhINI AMkhe joze, IzanuM sarva kaMI, Iza sarva-sva che te-pharajanI pharaja che. Iza saMcAlita A badhI sRSTi che sapharanI saphara che, daSTi karuNAmayI sat cidAnaMda che. sarasa ne sa-rasa che. haministo-hami.nasta? naraharibhAI ojhA | Di. kema. AI. ema. sI. esa. TI. sI; kavi bhagatavADI, sonagaDha (saurASTra) Gram : INTIMATE Phone : 4586 With Best Compliments From "Whenever you need a perfect service you can always trust us." Our service units are at your service to give you maximum satisfaction. MICOSALES SERVICE Authorised Distributors : MEHTA INDUSTRIAL CORPORATION, DANAPITH BHAVNAGAR - 364 001 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #617
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA Office : 337971 Phone Resi : 486201 Shop : 264893 Phones Resi.: 268703 Fact : 392492 Prakash Shah/Jayesh Shah PRAKASH wmmm JYOTI ICE-CREAM MFG. CO, INDUSTRIAL SERVICE KULFI * SHRIKHAND * ICE-CREAM Etc. Etc. Specialist in All Type Of Screws, Nuts And CF Hardware Merchants Factory : 32/A, Suryodaya Mills Compound, 136, Tardeo Rd., BOMBAY-400 034 38, Bibijan Street, 1st Floor, Bombay-400 003. wwwwwwwwwwwwwwwwwwww Estd. 1927 $ S Shop : 264893 Resi.: 268703 wwwwwwwwwwww Gram : "JEPIPINE" W MOHANLAL BECHARDAS MEHTA With Best Compliments From CATERERS & WHOLESALE MILK MERCHANT JIVRAJ P. PATEL mm - Specialist for - J. P. & SONS TIMBER MERCHANTS SHRIKHAND, DUDHPAK & BASUNDI. 68, Mint Road, Fort, BOMBAY-1 (BR). Office : 39 Bombay Timber Market, Reay Road, BOMBAY-400 010 Phone : 371356 MMMMM Sales Depot : Lakdi Bunder, Darukhana, BOMBAY-400 010 Phone : 371643 PN MM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #618
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga 401 Telephones: Office : 315293 Factory : 671206-675289 Residence : 445788-441724 Gram : "GHATLIA " Kalbadev Bombay-2 D. P. GHATLIA PARTNER : Ghatlia Textile Engraving Works Ghatlia Reeds Mfg. Works Naresh Ameeta Dye-Chem Industries Naresh Ameeta Electroplaters Director Ghatlia Bros Pvt. Ltd. OFFICE : Gold Mohar, 2nd Floor, 174, Princess Street, BOMBAY 400 002. Gram : 'VANDEVIRAM' Office : 323810 Resi : 471474 Phone : 39611 METRO DYES A. MANICKCHAND BETHALA & CO. SHAH DOSHI & CO. 309, Yogeshwar, 135/139, Kazi Sayed Street, BOMBAY-400 003 Importers And Exporters Diamonds And Precious Stones Govt. Approved Valuer L/3071, 2nd Floor, Surat Textile Market, Surat.395002 T. 26724 7, Veerappan Street, MADRAS - 600 001 ** *** Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #619
--------------------------------------------------------------------------
________________ 602 vizvanI asmitA **************************************************** *********************** Hittit **** PLASTICIZERS Di Octyl Phthalate Di Iso Decyl Phthalate (DIDP) Di Butyl Phthalata (DBP) Di Methyl Phthalate (DMP) INDOFLEX Butyl Octyl Phthalate (BOP) * Di Octyl Adipate (DOA) * Di Octyl Sebacate (DOS) * Di Ethyl Phthalate (FEP) * BEZOFLEX Manufactured and Marketed by INDO - NIPPON CHEMICAL COMPANY LIMITED Maker Bhavan No. 2, Telex : 11-2081-INCC-IN 18, New Marine Lines, Grams : PLASTCIZER Bombay - 400 020 * Phone : 251723 itttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt ************************************************************************************************* Phone : 328032 Resi : 353865 SHANTILAL & CO. STEEL YARD HOUSE" Sant Tukaram Road, 3rd Floor, Room No. 28, Iron Market, BOMBAY-9 h t tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt
Page #620
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga 103 **************************************************************************************** Phone : 310729 Gram : FULSUNDRI Tele Add: "VIRPUTRA" Tele : office 326636 Resi 815183 811917 With Best Compliments from MOTILAL DAHYABHAI JHAVERI ******************************** *************************** SHREE CENTRAL SILK MILLS Jewellers & Bullion Commission Agents & Cloth Merchants 753-Sir Vithaldas Gally, Mulji Jetha Market, BOMBAY-2. (BR). 97,-99, Zaveri Bazar, BOMBAY 400 002. ** XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX Phones (Offi. : 395166 375235 (Resi.: 472160 tttttttttttttttttttttttttttttttt*********** BHARATKUMAR INDRASEN DEALERS IN : A Iron & Steel Profile Cuttings Rounds Up to 24" ********** Poona Branch 417, Shivaji Nagar, Poona-411 005 New Darukhana, Plot No. 14, Mazgaon, Bombay-400 010. * tot t i kai tittttttt******ttitaitottattttttttt
Page #621
--------------------------------------------------------------------------
________________ sox vizvanI asmitA Office : 335508 Phones : 335985 (Resi.: 374254 MANSUKHLAL & CO. DECOR ECON Builders, Building Maintenance Contractors Interior Decorators & Furnishers 58, 1st Carpenter Street, BOMBAY-400 004 SS3 S Fact. 595594 Phones Resi. 503186 Gram : "ASH OK" Phones Factory : 155/209/1891/521 Resi : 210/1312/897 OSWAL INDUSTRIES ASHOK Manufacturers of : Blow Moulded H. D. P. Carboys & Jerry Cans OIL CAKE INDUSTRIES MMMMMMMM mmmmmmm 12, Unique Indurstrial Estate, opp. Jerry Talkies, MULUND (WEST). BOMBAY-400 080. Bankers : UNION BANK OF INDIA MANUFACTURER & EXPORTER Rajkot Highway Road, P. O. Box No. 36 Junagadh-362 001 Jain Education Intemational
Page #622
--------------------------------------------------------------------------
________________ lokagItonAM vahetAM nIra ane sva. jhaveracaMda meghANI sI. svAtibena tuSAra dIvAnajI lokasAhitya zuM che? nathI. "lakanuM mahatva sarvakAlIna che. gItAnA "madina sAhityane janma kyAre thayo haze, te vize kazuM ja je kathitaH pudAttamaH'mAM lekazAstra ane laukika nizcita kahI zakAtuM nathI. eTaluM to kharuM ja ke sAhityanAM AcAronI mahattA spaSTatA svIkArya che. badhAM rUpanI khilavaNI thaI e pahelAM lokasAhityano A uparathI kahI zakAya ke vedathI je bina che, e janma thaI cUkyo hato. lokahaiyAmAM saMgharAyelI aneka badhI ja vAtane laukika kakSAmAM mUkI zakAya. jema ke prakAranI Urmio jevI ke mAtA-putranI, bhAI-bahenanI, rAmAyaNa, zAMkatala, ane bhAravI, mAgha, bhavabhUtinI racanAo pati-patnI, bhaktanI, AnaMda ke azraonI; milana ke vedathI bhinna che ane eTale ja e laukika kakSAmAM virahanI dardabharI vAto ghUMTAtA ghUMTAtA amRtarUpa bAhya praveze che. svarUpamAM kudaratI rIte je pragaTa thayuM e lokasAhitya. lokasAhityane pAribhASika zabda :A leka zabda paNa kayAMthI Avyo haze? vedamAM raDhioramamAM "leka zabdano prayoga jovA maLe che. lokasAhitya" e zawda aMgrejI "Folk Literature' atharva veda ane RdamAM pArthiva ane divya e baMne zabda parathI UtarI Avyo che. saMvata 1846mAM eka saMdarbhamAM "loka, zabdanI abhivyakti thaI che. paraMtu aMgreja purAtattvavida viliyama jahAna thomasane phokalora 'brAhmaNagraMtha', brAhadAraNyaka "upaniSada' ane 'vAjasanehI- zabdano prayoga karelo. e pahelAM "Popular AntiquisaMhitA'mAM evA keI alaga ravarUpamAM ulalekha thayela ties' zabda prayoga thato hato. eno artha lokapriya jovA maLato nathI. athavA "lekavyAsa purAtattava" thato hato. have to AkhuM AryonA AgamanathI Arya ane anArya jevI be vizva "Folklore' zabdano prayoga kare che. vibhinna saMskRtiono saMgharSa thayo. enA phaLasvarUpe 1905mAM amadAvAdamAM yojAyelI pahelI gujarAtI veda" ane "daMtara" jevI sAMskRtika bhinnatA darzAvatA sAhitya pariSadamAM raNajItarAma vAvAbhAI mahetAe kahyuM : zada-prayogo zarU thayA. emAM bIjo sAhajika zabdArtha TekagItano uSaHkALa te sAhityane uSaHkALa che. vastutaH uddabhavyuM. jemAM "lokano bIjo artha veda virodhI arthAt sAhityano uddabhava lokagItamAMthI ja thayo che. dareka prajAnuM vedetara thayo. veda ane "lekanI bhinnatA A rIte pragaTa sAhitya prathama gAthA athavA bhajanonA rUpamAM AvirbhAva thaI. paraMtu Aje "loka vetara saMskRtinA saMkucita pAmyuM che. zabdArthane sthAne Urva sthAna prApta karyuM che. enI bhAvanA vaidika ane avaidika baMne vargonI sAthe sahajarUpe sparzavA "kavitva ane saMgItanA aMza mAnava AtmAmAM lAgI che. enI pAse enA pitAnA zabda, bhASA ane vaselA che. mAnavInAM hadayanI vAMchanAe, AtmAnI abhilekagrAhya zailI che. jIvananAM badhAM ja upakaraNa sAthe enuM bhASAo A baMnenA Azraye vyakta thAya che. je rIte pitAnuM sAhajika-sAmUhika vyaktitva che. vastutaH jene vAtAvaraNamAM nivasatuM bASpa ApaNI cAmaDIne zizira saMskRtinI saMjJA ApavAmAM AvI che te 'ka'thI bhinna masuNa kare che tema A baMne ApaNA jIvanane kare che.
Page #623
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA vAdha, gayA, raMgabhUmi vagere vinodasAmagrIthI product of individuals are taken by the pitAno thAka utAravA, vakhata gALavA, AnaMda meLavavA folk and put through constant variation and jeo bhAgyazALI nathI evA gAmaDIA, bhikhArIo, repetition become a group product." ane zikSaNavimukha strIpuruSo potAnA hRdayamAM vasatA | mesavaDa lIca jema 'punaruccAraNane mahatva Ape bhAve saMgIta dvArA prakaTa kare che. AvI nirdoSa gammatamAM che ema sva. meghANI 'punaruccAraNa"nI sAthe sAthe teo pitAnA saMjoge, pitAnI tavArIkha, potAnI enA svarUpamAM thatA aneka pheraphAra tarapha paNa ApaNuM khAsiyato vagerenI rUparekhAo Alekhe che. dhyAna dore che. * A nirdoSa gammatamAM utpanna thayeluM sAhitya te koI paNa gIta racAyA pachI tarata ja lokagIta deza ja sAhitya kahI zakIe." nathI banI jatuM, kharI rIte to e enI 2canAnI | DaoN. pUnama daIyA kahe che: " ApaNuM prAcIna sAhitya zarUAta samajavI. ene aneka loko potAnI rasanAnI ApaNA pUrvajo dvArA prApta thayela amUlya nidhi che. sarANa para caDAvI khADA khADiyA kADhI kADhI nAkhe, vAraMA sAhitya saMpattinA mAlika koI prAnta athavA vAra pitAnA kaMThano caMdo mArI pratyeka paMkti lIsI rASTra nathI. paraMtu dareka mAnava A saMpattine bhAgIdAra karI kADhe, aneka rasike enA Umi pravAhamAM paDIne che. A pramANe vizvabharanuM sAhitya ApaNane e rIte pitAnA taraphathI paNa akeka kaDI umeratA jAya, baMdhamaLe che. eka evuM sAhitya jene vikasita samAje janma besatA zabdo na hoya tene pheravatA jAya, ema chevaTe ApyA ane bIjuM e jenI sRSTi lekajIvanathI thaI. ghaNAM varSo pachI ja ene aMtima ghATa nakakI thAya e je sAhityanI sRSTi lekajIvanathI thaI e ja sAhitya lokagItanI racanAne niyama che. sAcuM lekagIta koI yathI zatagata ,. eka ja kavinI mAlikInuM nahi paNa janasamaratanuM utpana kathAo ane vArtAomAM tatkAlIna tathA bhUtakAlIna mAnava karela dhana che. A saMgrahanAM gItamAM paNa je lekagItanuM manodazAno paricaya prApta thAya che." kaI ciraMjIvI tattva haze to tenuM chelluM svarUpa kaMIka varSo pachI ja nakkI thaze, ane e je lekagIta ja nahi mesavarDa lIcanA mate saraLa prakRtinA lokenA rIta- heya te pustakomAM ja paDayuM raheze." rivAja, mAnyatA, paraMparA, rUDhi, vAte, jAduI camatkAra, kahevata, gIto vagerethI bhautika baMdhane uparAMta Urmi. - sva. meghANIe lagabhaga 770 jeTalAM lokagIta janya ekavAkayatAthI vyaktinI, jatinI viziSTatA banAvyA che. emAM 'raDhiyALI rAta 'nA cAra bhAga lokasAhityamAM UpasI Ave che. emanA mate eka 'cuMdaDI'nA be bhAga; * RtugItA', 'hAlaraDAM', " seraDI vyaktinI maulika kRtine kALakrame loke apanAvI le che. sata saMtavANI' 'seraThI gItakathAo' vagereno samAveza karI zakAya. manoraMjana mATe punaruccAraNa thayA kare tyAre amuka varga lokagItone saMgraha karavo e sahaja kAryuM na hatuM. ke jAtinI kRti bane che. kAMTALo paMtha hato. paNuM . meghANI mATe e sahajakAI ApaNe lIcanA zabdomAM ja joIe : "Folklore is banI gayuM hoya te emAM Azcarya pAmavA jevuM kaza the generic term to designate the customs, ja nathI. enA kAraNumAM jaNAvI zakAya emanI saraLa beliefs, traditions, tales, magical practices, sahaja, grAmya rItabhAta. emanI kAThiyAvADI vANI ane proverbs, songs etc; in short the accumulated paheraveza evA hatA ke kaI paNa nIcalA tharanAM strI ke knowledge of a homogeneus unsophistica- puruSe emanI pAse saMkeca anubhaLyuM nathI. ted people tied together not only by commonphysical bonds, but also by emotional , meghANIe gujarAtI lokagItanuM vagIkaraNa A ones which cover their every expression, pramANe karyuM che. (1) dAMpatyajIvana (2) kuTuMba saMsAra giving it unity and individual distinction. (3) ItihAsa (4) ramakaDAM (5) bALagIta-hAlaraDAM All aspects of folkore, probably orignally the (6)kAnagopI (7)rAsagItA(8)vidagIta (9) navarAtrInAM Jain Education Intemational
Page #624
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 607 joDakaNa (10) kathAgIto (11) saMsAracitro (12) mADI ! ghaTayuM ne rathaDAM joI vaLe re RtugIto (13) kajoDAnAM gIto (14) diyara-bhojAInAM mADI ! ne dIThI pAtaLI paramAya re jADejI mAM ! gIte (15) premanAM gIte (16) musalamAnI rAsaDA (17) | melamAM dI zaga baLe re. ramata-rAsaDA ane (18) jJAnagIta. dIkarA! heTho besIne hathiyAra choDa re kalaiyA kuMvara ! (1) dAmpatyajIvana - sAgaramAMthI prApta thayelA dhAna khAMDIne hamaNAM Avaze re. viSa-amRta ane valovAtAM mahIDAmAMthI prApta thatA mADI! khAraNiyA bAraNiyA joI vaLyo re mAkhaNa sAthe sva. meghANI nArI-hRdayane sarakhAve che. mADI ! ne dIThI pAtaLI paramAya re jADejI mA ! strIonAM haiyAne, enAM sukhaduHkha, AzA-nirAzAne | melamAM dI zaga baLe re meghANI AsAnIthI pichAnI zakyA che. jeTalA jeTalA dIkarA ! heTho besIne hathiyAra choDa re kalayA kuMvara! mane bhAre nArIhRdaye anubhavyA haze e badhA ja dhayuM beIne hamaNAM Avaze re. gItarUpe prApya banyA che. sva. meghANI kahe che tema nikhAlasatAnA e divaso hatA, daMbha karatAM AvaDatuM na mADI ! nadIyuM ne nerAM badhAM joI vaLyo re hato. ApoApa pheTI nIkaLelAM jharaNAM jevA svara mADI ! ne dIThI pAtaLI paramArtha je jADejI mAM ! hatA - gIto hatA. molamAM dIvo zaga baLe re. dAmpatyajIvananAM aneka rUpanuM varNana sva. meghANI enA bacakAmAM kerI bAMdhaNuM re, kare che. bharathAre patnI sAthe lIdhelAM risAmaNAM, meNuM enI bAMdhaNI dekhIne bAvo thAuM re gojhAraNa mA ! mAryA hoya, abolaDA Adaryo hoya, e vAtanuM daMpatI molamAM AMbo moDI re. jIvanamAM mahattva ochuM na hatuM. enI badhI kSudratA enA bacakAmAM korI TIlaDI re, kavitAmAM UtaratAM ja mahAna banI gaI evI enI TIlaDI tANIne tarasULa tANuM re gojhAraNa mA ! sva. meghANInI mAnyatA sAthe ApaNe paNa saMmata thaI | melamAM AMbo moDI re. zakIe. A "kerI bAMdhaNI" ane "kerI TIlaDI"nA dAmpatyajIvananI karaNa ghaTanA to tyAre upasthita thAya marmane rasika sAhityajJanI adAthI rava, zrI meghANI che jyAre bAra-bAra varasanI paradezanI cAkarI bAda kevA samajAve che! teo lakhe che ke pAtaLI paramAradIkaro ghare Ave che. paNa pAtaLI paramAra zodhI jaDatI nA bacakAmAM zuM hatuM? kAgaLanI kaTakIye nahotI, paNa nathI. mA keTalA badhA manAmaNuM kare che? hamaNAM daLIne kAgaLanAM pAnAM ne pAnAM paNa kadI na dAkhavI zake Avaze. khAMDavA gaI che vagere. paNa pAtaLI paramAra te prema dAkhavanArI 'korI TIlaDI" ane "kerI na jaDI. oDhaNI" hatI. lokagItanI racanArIe mAtra "kerI" zabdamAM ja A bAra varSo sudhI dhAraNa karelA zaNagAra mADI! bAra bAra varase AvIye, rahita ziyaLavratanuM ne e viyegavedanAnuM mApa mADI! no dIThI pAtaLI paramArtha re jADejI mA ! batAvyuM." molamAM dIvo zaga baLe re. sva. meghANI lokagItonuM vivecana karatAM enI dIkarA ! heThe besIne hathiyAra choDa re kalaiyA, kuMvara! yogya bhUmikA rajU kare che. raMgadazI chaTAthI lokajIvananA 5 pANI bharIne hamaNAM Avaze re. manebhAvane tAdaza kare che. ane "na dIThI pAtaLI mADI ! kUvAne vAvyuM joI vo re, paramAya re'tuM gIta vahetuM mUke che ke "vahue mADI ! na dIThI pAtaLI paramAya re jADejI mA ! vagovyAM moTAM khoraDAM re lola"nI karuNuM vahAve che. molamAM dIvo zaga baLe re. lokasAhitya dvArA mAnavahRdayane sparzavAnI meghANInI dIkarA! heThe besIne hathiyAra choDa re kalaiyA kuMvara! AgavI zakti hatI. tethI AvAM gItonuM emanuM vivecana daLaNAM daLIne hamaNAM Avaze re. ghaNuM ja samasaMvedanazIla ane hadayaspazI banyuM che. Jain Education Intemational
Page #625
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA ethI ja kadAca "korI bAMdhaNI" ane "kerI TIlaDInuM karatAM moTe bhAge puruSone paradeza rahevAnuM. saurASTramAM rahasya jyAre teo samajAve tyAre vAcakanI AMkhe kAThI, Ahira ne kSatriyonI vasatI. dUra dUranAM azrubhInI banyA vinA rahetI nathI. 2javADAMnI lazkarI cAkarInAM teDAM AvI pahoMce. ghareghare Aja lokagItanI sAthosAtha cAlatuM mevAsanuM veraNa cAkarIno phaphaDATa hoya. enAM gItothI soraThI saMgharAyeluM gIta paNa sarakhAvavAnuM mana thaI jAya sAhitya azrubhInuM banyuM che. e azragItane sva. jAya che. uparanA lekagItamAM sAsu dayAhIna jaNAya che. meghANIe jhIlI lIdhAM che. phakta nIca varNanA ja nahi jyAre A lokagItamAM sAsunA hAtha vahune mArI nAkhatAM paNuM uccavarganAne paNa ociMtuM nIkaLI javuM paDe. ane prajyA haze kharA. divALInA divase - dIkaro ghare nahi tethI ja A kahevata banI gaI haze? tyAre vahu pitAnuM ziyaLa sAcavI na zake e bIke kareluM " nAnI zI nAra ne nAkamAM motI apakRtya che, juo A lokagIta vAlama videza ne vATaDI jotI mADI ! bAre bAre varasanI cAkerI, uDADatI kAga ane gaNatI'tI dA'DA huM to nAno paUNIne jaye"te cAkerI e re eMdhANIe nAgaravADA." huM to tere varase ghera Avo re vipralaMbhanA sure - bhara re jobana mArI gorANI ! mADI! tame mAralene vavAru kAM jyAM haze? khAravA, kSatriya, vaNiko ne brAhmaNa tamAmanA banelA enA javAbamAM sAsu daLaNAM daLatAM haze, vAsIdAM karatA samagra lekasamUha upara A nArInI vijogaNa dazAe haze, pANI bharatAM haze. roTalA ghaDatA haze evA Ape temanAM gItAmAM vipralaMbhanuM svarUpa dhAraNa karyuM che. che. paNa dIkarAne patnI kayAya na jaDatAM chevaTe sAsu vA vAyA ne vAdaLa UmaTayAM sAcuM kahI de che : madhadariye Dulero vA'Na moralI vAge che. dIkarA ! dazA divALInA dADelA A hAlAra ze'ranA hAthIDA dIkarA! savaleke mArI pAIDa bokaDA kAMI AvyA amAre deza moralI vAge che. dIkarA! meM mArI gharuNenI nAra re, bharare jobana. chela chogALA hoya te mUlave dIkarA! celere mAthelAM phadaphade Dolariye dariyApAra meralI vAge che. diIkarA ! gokhale AMkheDI cagacage ! paNa dariyApAranA e "DolariyAne keI kAgaLa pahoMcADI dIkarA ! sI kele coTalo phalaphale! zakAya tema nathI eTale priyatamA kahe che: dIkarA meM mArI gharuNenI nAra re. bharare jobana, mADI ! InAM mA-bApAne zuM uttara dezuM? "kuMjalaDI re saMdezo amAro, jaIne vAlamane kejo jI re, jeTalI karatA kerI bAMdhaNI' ne korI TIlaDI prIti kAMThA ama paMkhIDAM, prItama sAgara viNa sUnA jI re, joI pati saMsAra tyajI devA mAge che ane mAne evI lAMbI viraha-dazAne aMte punarmilananA te "gojhAraNa" kahe che emAM samAyelI che. eTalI mevAsanA keIka ja gIta che: lokagItamAM nathI. dIkaro mAnAM kArastAna jANe che tyAre ene eTaluM ja thAya che ke enAM mA-bApane zuM cAraNu ghere Ave re muMje cAraNa ghere Aye. javAba dezuM? ethI kaMI vizeSa patnI mATeno bhAva lIluDA nesavALA re muMje cAraNa ghere Ave." jaNAto nathI. athavA evA vipralaMbhanA aMte utkaTa zRMgAra gavAya che? sva. meghANI jaNAve che tema soraThI lokasAhityamAM strI jAtie moTo phALo Ape che. enuM kAraNa e thaMbha thaDake ghara hase, khelaNa lAgI khATa, paNa hoI zake ke varasAdanA abhAve cAturmAsa bAda se sajaNAM bhale AviyA, jenI jatAM vATa." Jain Education Intemational
Page #626
--------------------------------------------------------------------------
________________ graMthasaMdarbha bhAga-2 609 vidagIte - barachaTa hoThanI bahAra sUro dvArA vahevA mathe che. e eka majabUta killA jevI vANI che, jene eka kAMgaro keIka vidhivaiSamyane kAraNe AvI paDelI lAMbI paNa khesavI zakAya tema nathI. virahakathAne vinodAtmaka citAra paNa kayAMka kayAMka ApavAmAM Avyo che. prabhunuM mAtAnA dehamAM bALaka mUkavuM, vizvakarmAe sutAranI kalpanAmAM pAraNuM mUkavuM - ane sarasvatIe kavinA "meMdI te vAvI mALave, eno raMga giye gujarAta kaMThamAM hAlaraDuM mUkavuM e traNe hakIkatane sva. meghANI meMdI raMga lAgyo re. IzvarI sRjanakalAno" moTo vijaya gaNave che. sva. nA diyarIo lADako kAMI lA meMdInA choDa meghANIne abhipreta che e pramANe bALaka-pArANuM ane meMdI raMga lAgyo re hAlaraDuM traNe ekameka sAthe evAM saMkaLAyelAM che ke vATI ghUMTIne bharyA vATakA, bhAbhI raMgo tamArA hAtha-meMdI emAMthI eka paNa vastu tame kADhI nAkho to AkhI hAtha raMgIne derI zuM re karu, ene jonAra paradeza-meMdI kRti khaMDita thaI jAya. zaNagAra kene dekhADavA saje ? paradeza gayelA pikane IzunuM astitva rada karavA mATe rAjA heroDe saMdezA kahevaDAve che. jaTheja ThAM bahAnAM jaNAve che: prajAmAM navAM janmatAM bALakone mArI nAkhavAnI AjJA tArI bahena paraNe che, ghera Ava. tArI mA mare che ApelI. je rIte mAmA kaMse devakIjInAM badhAM bALakone ghare Ava." te chatAMya piyu nathI Avato. tyAre chelle mArI nAMkhavAno Adeza Apela tema. bALaka moTethI rAmabANa upAya ajamAve che: raDe che tyAre mAtA merI gAya che: tArI mAnetInI UThI AMkha mATe ghera Ava !" "My sweet little baby, what means thou te tarata ja to cry?" "hAle sipAhIo ne bhAIbaMdhIo AnI joDAjoDa besI zake tevuM hAlaraDuM sva. meghANIe have halake bAMdho re hathiyAra. meMdI raMga lAgyo che. A rIte ApyuM che : paNa e ja gurjara meMdIgItanA rAjasthAnI pAThamAM patnI romA ! romA ! re bALaka ! ghare AvelA piyune je kAna pakaDe che temAM vinodanA bAraNe beThuM che hAu chadmavezamAM keTalI badhI karuNatA che ! bAraNe beThuM che hA." pAzcAtya ane paurvAtyanA bALa-sUro kevA samAna ("cyAra TakArI thArI nokarI vahetA Ave che te paNa meghANIe darzAvyuM che. lAkha mohakI mhArI rAta neDekI kara lyorAjana cAkarI sUI jA vIra sUI jA ! sAM paDyAM ghara gAva.") lADakaDA vIra sUI jA ! hAlaraDAM ane bALagIta - tane rAmajI ramADe hAlaraDAM ane bALagIto" tathA "vAtsalyanA sUro" - vIra ! sUI jA tane sItAjI suvarAve no viSaya eka ja che. bALakanI ramatiyALa mugdha kalapanAnA uDDayanane tenA mAvataranuM; lagnagIte, dAmpatyajIvananA vIra ! sUI jA ! gIto karatAM paNa vadhu bALagIta-vAsalyanAM gItAmAM pazcimanA hAlaraDAmAM paNa A jAtanA sUro che. . meghANI pUrepUrA khIlyA che. mAnA badhA ja bhAvonuM ("Hush ! my dear, lie still and slumber Alekhana karatA jAya che tyAre eka moTA lokasAhitya Holy Angels guard thy bed kAra karatAM paNa adhika mAtRvAtsalyathI vadhu raMgAyelA Heavenly blessing without number lAge che. dilamAM rahelo eka kamaLa khUNe jANe ke Gently falling on thy head !) Jain Education Intemational
Page #627
--------------------------------------------------------------------------
________________ 610 vizvanI asmitA ApaNAM loka-hAlaraDAMmAM svapnanI kalpanA bahu ke pachI-- khIlelI nathI. eka ja evuM gIta sva. meghANIne maLI pAtALe jaIne kAna hAM hAM hAM Ave che? nA kALI nAga; "nIMdaraDI tuM Ave je Ave che ! vArine varamAMDa DolyAM mArA bacubhAIne sAru lAve jenIMdaraDI. mevADo mastAna tuM badAma misarI lAve che... nIdaraDI. bhAI bhAI! mevADo mastAna ! tuM peMDA patAsAM lAve chenIdaraDI." oLaLaLo hAlya hAlaDA hAya hAla vAlo re bALa karasana kALo agreja kavi yujhana phIlaDe A kalpanAne vadhu surekha harine hIMcake vAlo !" banAvI che? eTalethI ja zauryarasanA hAlaraDAM zamI jAya che. "The rock-a-by, Lady from Hush-a bystreet "Their bows would be bended, their, Comes stealing : comes creeping :" blades would be red, AvI parI sUtelA bALakanA hAthamAM phUla mUkI jatI Ere the step of a foeman draws near, hoya, Dholaka vAgatAM hoya, gulAba jAMbu hoya, baMdUka to thy bed. raNazIgAM phUMkAtA avAja hoya evI kalpanA gAI che. e sAdA svare chatAM paNa sva. meghANI jaNAve che tema "vIra avanie laLake che.' ApaNuM hAlaraDAM mAM zaurya-sUro mAtra kRSNanA jIvanamAMthI ja prApta thAya che. kALI nAga-damanamAM ke etihAsika vArtA pramANe Rtudavaja rAjAnI rANI kaMsavadhanA viniomAM ja prApta thAya che madAlasAne vairAgya AvI gayelo. eTale pitAnA bALakane jhulAvatI vakhate paNa madAlasA jagatanI nazvaratA ne AtmAnI "DozI ema karIne meNu bolI A re lola amaratAnA hAlaraDAM gAyAM : tArA bApanAM hatAM te vera vALane re lola " tvamasi tAta zuddha buddha niraMjana mADI amane te vAta karI Alane re lola, bhavamAyAvarjita jJAtA jAvuM mAmAne ghere maLavA re lola, bhavasvapnaM ya mohanidrA tyaja sAMkaDI zerImAM mAmA sAmA maLyA re lola, madAlasAha sutaM maataa| bhANeja dekhIne mAme saMtAI gIyA re lola, na te zarIraM na cAsya tvamasi saMtA saMtAmAM mAmA murakhA re lola, kiMsedipitvaM sakhadhAma! vimala vijJAnavizvezvara vyApaka ApaNe mAmA bhANeja beya maLIe re lola, satyabrahma tvamasi jJAtA haiyuM bhIMsIne mA bhANeja bahu maLyA re lola, prAha madAlasA'larka sutaM prati tArAM bApanAM hatAM te vera vaLI gI re lola." rAtrasiddha ramAtA! athavA to A prakAranA hAlaraDAnI asara e thaI ke rANInAM badhAM bALako yuvAsthAmAM pahoMcatAM ja virAgya tarapha DhaLI " mA mane hAuluM dekhADyuM gayAM. bhagavA paherI jatAM rahyAM. chelle sAtamAM rAjakuMvara mA mane hAula dekhAya vakhate jyAre rANI A ja hAlaraDuM gAvA jAya che tyAre hAu che laMkA lakhezarI ! rAjA vinaMtI karI gAvAnI nA kaha che. mADI mane nava jANuza nAnake; Ama jyAre hAlaraDAMnI asaranuM dRSTAMta ApI sva. kAle moTero thaIza meghANI samajAve che tyAre bIjI bAju kahe che ke hAlakAle mATe thaIza raDAMmAM UMDA artho na hoya te paNa cAle ? phakta "tAlaverI mArIza ApaNA ! " baddha sUronI jarUra hoya che. jemake : Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #628
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' saMdarbhagraMtha bhAga-2 611 "hAlAM hAlAM karatA'tA sAMsArika vAsanA bhogavatAM strI-puruSane bALaka saMtokarA mAmAM ramatA 'tA..." mATe vAtsalya bhAva keLavavAnuM ane bALakane bajArUpa bALakane cAlatA zIkhavatI vakhate : na gaNatAM : pA pA pagalI! "tame mArAM devanAM dIdhela che mAmAnI DagalI !" tame mArAM mAgI lIdhela che AvyAM tyAre amara thaIne re !" ema gAtI vakhate eka ja sUra hoya che e rIte bALaka cAlatAM zIkhe che, jaladI cAlatAM zIkhe te mATe: evI uccabhAvanA keLavavAnuM samajAve che. seraThI gItakathAoH- nI tera kathAo lokomAM je Dagamaga ! Dagamaga ! DagalAM bharatAM rIte pracalita hatI te rIte kathA duhAnI zarUAtamAM harajI maMdira AvyA...." sva. meghANIe ApI. e pachI duhA ane tenI sAthe zerImAM ramatI bALAo mATe kemaLa kapanA loka sAthe teno artha vagere ApyAM ane ene sAhityika gItamAM che. rIte laMbAvavAthI meghANI dura ja rahyA che. emAM emane eka ja Azaya hato ke kAvyarasike ne abhyAsIo duhA dhuMbaDI siyaramAM rame. sAthe gADha saMparka dharAve. emAM lekhaka DakhalagIrI nA kare dhuMbaDI kAjaLanI kera te ja vAMcaka duhAonI kavitAnAM ane duhAmAM rahelAM chuMbaDI AMbAnI chAMya. mUlyone pArakhI zake. emane e zubha Azaya ahIM chuMbaDI siyaramAM rame." saphaLa paNa banyo che. bALagIto samajAvavA mATe sva. meghANIe aMgrejI zrI puSkarabhAI caMdaravAkara kahe che : ".... soraThI ane marAThI bALagItano upayoga karyo che. emAM emano gItakathAo"mAMnI tera kathAo loka kathAo Ballads hetu eka ja che ane te e ke AkhA vizvamAM raheluM zI bhAse che. paNa A lokagItakathAo pazvimanA Ballady mAtRvAtsalya ane te paNa sarakhA ja hAva-bhAva manedazAthI karatAM judI paDe che. pazcimanI Ballads mAM saLaMga sUtravyApta raheluM mAtAnuM bALaka mATenuM vAtsalya kevuM eka paNuM jovA maLe che. ahIM dehAne vAhana-medium of sarakhuM vyApta hoya che tene nirdeza karavAno. zivAjInuM expression tarIke svIkArela hovAthI ane te padya svarUpa *P" hAlaraDu e mahArASTra kavi goviMde marAThImAM gAyuM nI nAjukatAne kAraNe temAM vizeSa bhAva sentiments (3) che. ene anuvAda jyAre sva. meghANI kare che tyAre mukAya che, gavAya che ane AthI kaI kathAnA bhAvane, aMgrejImAM anuvAda jeTalI ja sahajatAthI kare che. urasa vedanAne mAtra gAvAmAM ke kathavAmAM Ave che, paNa a grejI ane marAThI bhASA paranuM emanuM prabhutva gujarAtI AkhA prasaMgane naDI. prasaMganA keTakeTalAya baraDavA, ane bhASA jeTaluM ja sahaja upalabdha hoya ema emanuM bhASAM sAMdhAe ka9pI levAnA hoya che. Ane kAraNe je pracalita tara vAMcatA lAge che. temaNe pote paNa svahaste hAlaraDAM khyAta ke jANItu vastu temAM na levAyuM hoya te AvI lakhIne gujarAtI hAlaraDAMne sAhityamAM mAtabara banAvavA lokakathA samajAtI paNa nathI. meghANIbhAIe "parakammA". prayatna karyo che. ziSTa sAhityamAM hAlaraDAMnuM sarjana jevA mAM pR. 28 para "sajaNa'nAM TAMcaNa ApyAM che. te na maLatAM sva. meghANIe aphasesa vyakta karyo che. ane sajaNanA nathI, paNa cUDAvajogaNunAM che. cUDavijogaNanI have parANe mArI dhamakAvIne pAraNAmAM suvADatI mAtAne chakakkaDiyA dohAmAM lokakathA-Balladche. paNa meghANIjANe ke lokagItamAMthI sUcana karatA hoya evuM lAgyA bhAIne e AkhI kathAnA dohAo nahIM sAMpaDatAM A vinA rahetuM nathI : muzkelI naDI. Aje cUkavi gaNunI saLaMga kathA keTaleka aze prApta banI che, paraMtu tenA traNa jeTalA chakakaDiyA "bALakaDuM nava mArIe re ke deDhiyA dehA maLe tyAre ja te kathA pUrNa rUpe maLI pANAne rakhevALa mArA vA'lA" kahevAya. Jain Education Intemational
Page #629
--------------------------------------------------------------------------
________________ 612 vizvanI arimatA A saMgrahanuM saMpAdana thayuM che. lokagIta-kathA- rahyA na hatA. bIjA duhAmAMthI taphaDAvelAM caraNe temane ene A saMgraha thayo che paNa saMzodhana thayuM hoya tevuM prApta thatAM. zabdonA mApa ke paMktinAM pramANa jaLavAtAM lAgatuM nathI. sva. meghANIe "sona-halAmaNanI kathA na hoya. TrenanI musApharImAM kaI beka ke cAraNa ke pachI mATe sthaLa aMgenI cokasAI karavI joIe. te pUrI karI govALa rAta vitAvavA soraThA gAtA hoya. ne meghANI hoya tevuM lAgatuM nathI. "soraThI gIta kathAonA'nA pR. dUra beThA noTamAM TapakAvatA jAya. gAnArAnuM dhyAna jatAM 15 para pAdaTIpamAM bIje pATha ApIne samajUtI ApI aTakI jAya. eTale sva. meghANI emanI pAse jaI emane che. "vIsAvaDAnI pAse ratnAkara (dariya) che ja nahi." bhaya dUra kare toya ThekaDI mAnI hIte bahIta gAya tyAre visAvaDAthI traNathI cAra phalaMganA aMtare dariye che, te keTalAya zabdone bhUlI jAya. hakIkatano jANakAra sAhedI huM chuM. vaLI te dohAnA be keI samAcAra Ape e uparathI ja sva. meghANI pATha uparAMta trIje paNa pATha maLe che je A pramANe che : duhA mATe gAmegAma pharatA. e mATe sva. meghANuM potAne vIsalaparane vAkha, ame vAhu vasyA , "unALe tarase talakhatA haraNa" sAthe sarakhAve che. jyAM nata ganAnavAvamAM nAta, sevA karata siddhanAthanI ! ghaNAM badhA duhAo meLavavAnI temaNe AzA rAkhI hoya tyAM muddala duhA prApta na thatA. meghANI thoDuM gAya tyAre A badhI te gauNa zaktio che. paNa halAmaNa jeThavAnA mRtyu pelI vyaktine thoDuM ghaNuM yAda Ave. ane temAMthI vikRta aMge je hakIkata ApI che, te kaI "vArtAkAranI rasalakSI duhAnI jagyAe mULa zuddha deha sva. meghANIne maLI dRSTie upajAvI kADhela che. halAmaNanuM mRtyu thayuM senanI jato. emAM paNa keTalo badho AnaMda samAyeluM che, tene sAthe paraNIne daza varSa rAjagAdI bhogavyA pachI ja. A dAkhalo sva. meghANIe Apyo che. hakIkatanI sAhedI piorabaMdara rAjyanI DirekaTarI pUre che ane Aje jeThavA kuLanA rajapUto kacchamAM che temanI sI rote saMsAra sau saune svAra; pAsethI paNa A aMge vizeSa hakIkato ane halAmaNa | bhUta rUve bheMkAra lecanIe lehI jhare ! jeThavAnA jIvana prasaMge sAMpaDe che...." A che mAMgaDA bhUtanI kathAne dahe. paNa te vikRta soraThI gItakathIonA prastAvanA : pahADInA gAdamAM hovAthI arthahIna ne bhAvahIna che. enI bhUla A rIte sva. meghANI pitAne pahADanuM bALaka gaNAvI A gItane sudhArI che: kathAonA saMpAdana mATe pote karelA parizramano khyAla Ape che. strI-puruSanA unmatta premanI ane tyAga-bhAganI "sau rete saMsAra, ( ene ) pAMpaNI e pANI paDe. A kathAomAM pahADanI balaMdI ne temAMthI vahetAM jharaNAMnA (paNa) bhUta rUve bheMkAra (e) kecanI e lohI jhare ! nIranI malAyamatA che. sana-halAmaNa, meha-UjaLI ne Ama dehAmAM arthanI saMgati AvatI. meghANInA jaNAvyA zeNa-vijANaMdanI lekanA kaMThamAM ne ravihaththAnA tAra pramANe e badhI svacchatA, suDolatA ane asala svarUpanI para jIvatI kathAone lekhake ahI paricaya Apyo che. namaNAI ANavAna ka khyA che. namaNAI ANavAnuM kAma sabUrI, udyama mAgI le che. A kathAomAM taravaratuM madhyakAlIna jIvana, khAsa karIne pahelA bhAgamAM premanI karuNatAmAM samApti joI utkaTa prema ne samarpaNa bhAvanAthI rasAyeluM jIvana tyAMnI pahADI prajAnI khAsiyato pragaTa karI Ape che. A prajA ' zakAya che. emAM dareka jAtanAM pAtra che. Ahira, cAraNa, abhaNa haze paNa asaMskArI to nathI lAgatI. e bhale pATI kAThI, hATI, bharavADa, rabArI vagere jAtio che. premane sarvasva mAne che. e ja emane dharma, satItva javAno, paranA akSara ukelI nahi zakatI hoya, hRdayanA bhAvo te barobara vAMcI zake che. te kazA paNa saMkoca vagara pitAnI 1. bhraSTa thavAne emane Dara nathI. sva. meghANI kahe che : bhAvanAone pragaTa karI tene mATe khuvArI vahAravA tatpara "zAstrabhUkhyuM satItva nahi, svataMtra lAgaNI." pahADI gopajAtionAM jIvanamAM A mAtra eka "DokiyuM' che. rahe che. A kathAomAM AvatI nArInuM rUpa bhavitavya che. * kevA kevA bhAve e soraThavAsIomAM hatA e jaNAsva. meghANIne vArtAnI sAMkaLarUpa duhAo meLavatAM vavAnuM kutUhala sva. mevANIne hatuM. emanuM dhyeya te "duhA ghaNI muzkelIo paDI hatI. sArA dahAgIro e samayamAM sAhityane jheka gAmaDiyA jIvataranAM marmone lakSyavedhI Jain Education Intemational
Page #630
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMthabhAga-2 13 vAkyothI aTavAne ja che. e rIte mama pAmavAne hetu jevI sana te ja halAmaNa jeTha sujANa", e sva. meghANIe sAdhya karyo che. halAmaNanA heTha kevA ? te kahe che? rasadhAra vagere navalikAone sva. meghANIe je rIte "halAmaNane haTha, povela paravALAM khIlavI che e rIta ahI jovA nahi maLe. lokomAM je navare dInonAtha (te dI) harakhe ghaDo halAmaNe." rIte kathA pracalita hatI te rIte kathA duhAnI zarUAtamAM chelI paMkita duhAmAM anuprAsane hisAbe baMdha besatI sva. meghANIe ApI che. e pachI duhA ane sAthe nathI ema sva. meghANIe pAdaTIpamAM noMdhyuM che. sAcI sAthe eno artha vagere ApyAM che. ene sAhityika rIte paMkti guma thAya che jayAre halAmaNane dezavaTo maLe che. laMbAvavAthI sva. meghANuM dUra ja rahyA che, emAM emano ane tene siMdhanI bajAramAM Ubhelo joI tyAMnI rAjaAzaya duhAnA abhyAsIo tene gADha saMparka dharAve ane kuMvarIne tenI dAsI kahe che: enAM mUlyone pArakhI zake e zubha Azaya emane ahIM siddha thayelo jovA maLe che. "AMgaLIe cogaTha vaLe, nahi veDhA ke vaLa: bAI ! ApaNa bajAramAM dIThe mAdha naLa. ApaNe paNa e 13 kathAono TUMkamAM rasa mANIe. eka to Idara rAjIo, bIjo mAdhava jANa. sena-halAmaNa-baraDAnA morANuM gAmamAM mULa rADhiyo trIjo halAmaNa jeke veNuM ghaNuM vakhaNa." nAmanA rajapUtane sena nAmanI dIkarI hatI. e kavitAo racatI. ane je puruSa samasyA ukele tene paraNavAnuM e pachInAM be prakaraNe "meha-UjaLI" ane "zeNI- nakkI kare che. ekavAra ziyAi gamAra hato. tethI vijANaMda" mAM rUpanI prazasti jovA maLatI nathI. " sena te potAnA bhatrIjAne samasyA ukelavAnuM sepe che. sonala -halAmaNa" "meha-UjaLI" ane "zeNI vijANaMda" e khuza thaI ghUmalI nagara Ave che paNa dAsI mAraphate tene traNenI kathAne samAMtare joIe to phakta "meha-UjaLI'. khabara paDe che e te rAjavAno bhatrIjo halAmaNu samasyA mAM meha UjaLIne tarachoDe che, bAkInI be kathAonA ukele che. sena- halAmaNu vacce prIta thaI. ziyALa halA. premIo anya vyakti ke kudaratane AdhIna banI judI maNane dezavaTo Ape che. halAmaNa kAIne tyAM pahoMce che. dera mAM re re paDe che. zeNI vijANaMdamAM baMne premI-pAtrone aMta sena tene zodhatAM zodhatAM siMdha Ave che. hAbAnA meLAmAM sAna-ulAmaNu javA karuNa Ave UMce hIcakatA halAmaNa mRtyu pAme che. ane sena tenI * rANa-kuMvara'mAM kavara kevI hoI zake ene ullekha sAthe baLI mare che. rANunA uddagAro parathI maLe che. e senanuM varNana varNavatA duhAthI zarUAta thAya che. "kuMvara kALI nAgaNa saMkelI nakhamAM samAya, e saudarya kevuM che? (enuM) karaDayuM Daga ne cAtare kuMvara cAbhaDatha kevAya" "kenyAM AMbo DhaLI paDe, nIcI namatI DALa kuMvaranI cAla kevI che? pAkala karI raMga ye, (evI) sonala suMdaranAra, pagamAM ThaNake kAMbIyuM, hace halake hAra. " bALe bIjAnI hAlya halabala DagalAM bhare. gALela hemanI gUjarI, (evI) senala suMdaranAra haMsalA jevI hAlya hoya kAMTALI kuMvaranI kAThIANI keDa pAtaLI, halakatI mAthe helpa bALe bIjAnA vALa, oDavathI-U'cAriyA, baraDAchuMdI bajAramAM DhaLakatI jANyuM Dhalya. moTo cesariyALa, kaDayathI heThe kuMvarane bALe bIjA AMkhya, caMcIyuM ne khuMcIyuM. jyAre halAmaNa mATe kahe che: mRganA jevI AMkhya, hAya keTALI kuMvaraNa.", "navaro dInAnAtha (te dI) hera be ghaDayo halamaNe "mAru-DhelA'mAM baMnenAM mA-bApa emanAM janmatAM pUtaLa besAyuM: pATa bahoteraseM baraDA ghaNI ja vivAha karI nAkhe che. vakhata jatAM baMnenAM mA-bApa metIDAnI mALa haiye halAmaNa taNe, marI jAya che, DhelAne vivAhanI jANa na hatI. sagAkaMkuvaraNI kAya juvAnI tArI jeThavA !" saMbaMdhIoe batAvela chokarI sAthe lagna kare che. paNa Jain Education Intemational
Page #631
--------------------------------------------------------------------------
________________ 614 vizvanI asmitA. mAru moTI thatAM te DholAnI rAha jue che. Dhelo na kALajhAlanI mAphI kama mAge che. tyAre kALajhAla AvatAM vaTemArguo sAthe saMdeze kahevaDAve che. e benane AzvaryanA AnaMdamAM nAkhI devA karmo gujarI pravAsIo DholA pAse mArunA rUpanI prazaMsA kare che. gayAnA samAcAranA AghAta ApI pachI ene hAjara karI devAnA vicAre vikeIne kahe che. paNa vikaI kharekhara "mAru esI pAtaLI, jesI rANuM khajUra; e AghAte marI gaI. thoDA bolI ghaNacaLI, (tene) kema visArI dura ! mAru esI pAtaLI, khobo dhAna na khAya; jyAre "pIThAta-vejala'mAM ethI artha jAda Ave uchALI Abhe caDe, saMkelI nakhamAM samAya. che. vejala-pIThAta gharasaMsAra calAvatA joI bheje vadhAre mAru esI pAtaLI, jesI khAMDArI dhArA vahemI bane che. pIThAtane mArI nAkhavA jAya che. vejInA cAlatAM paga lathaDe, (to) kaTakA thAya do-cAra udAratAe je khUna karavAne badale pIThAtane mitra banI caMdanarI mAru ghaDI, (tene) choDo rahiye pAsa jAya che. ane potapetAnA kuTuMba sAthe jAtrAe javA nIkaLe (te) choDA cAMdo ghaDyo, ceDayo laI AkAza." che tyAre rastAmAM pIThAtanI ghoDI paraseve bhIMjAI jAya che. pAse je Ubho che. pIThAta paranA nirmaLa preme je Ama tera jeTalAM prakaraNa, duhAomAMthI cAra strI potAnI pacheDIthI ghoDIno parase luche che. velaDImAMthI pAtronAM sauMdarya varNananA duhAo prApta thAya che. jyAre vejI A joI rahI che. ane pitAnA veranI tRpti anupuruSa-pAtromAM eka "sena-halAmaNa'mAMthI halAmaNunA bhave che. pIThAtanI vIratAnA tApathI bhejA jevA bhaDavIro nAme sauMdaryalakSI duhAo prApta thAya che. badhI ja vArtA paNa rAMka banI jAya che. evuM tene lAgyuM ane meNuM enuM tAratamya eka ja nIkaLe che. prema ane virahane mAre che: ane mRtyune zaraNe javuM. kama-vikaI" ane "pIDAta-vejala"nI lokakathA vADha daLa verI taNuM, jAtAne vaLatAM jAya, emAM vikaI je rIte svapnAmAM " kALa jhAla'ne jhaMkhe karama tAharI kAya paNa phATe pIDIyA !" che e ja rIte vejI paNa pIThAtanI vIratA para vArI jaI bhejAne A veNa spazI jAya che ne piThAtanI sAthe vAha pIThAta" evuM bhara nidrAmAM bole che. ane baMnenA laDavA taiyAra thAya che. baMne marI jAya che. strInI kaDavAza pati kama ane bheje baMnene kADhI mUke che. ahIM sudhI kevuM rUpa dhAraNa kare che e A vArtAno aMta batAve che. samAMtara kathA che. paNa pachI vikeI pUrepUrI pativratA nIkaLe che ane kALajhAlane tyAM jaIne paNa baMne bhAI-bahenanI meha-UjaLI'mAM meha ane UjaLI baMne vacce jema rahe che tyAre vikarALa strIravarUpa jovA maLe prema gaDha hato. paNa rajapUta ane cAraNane saMbaMdha bhAI che. chaMcheDAyelI vejI pIThAtane tyAM ghara mAMDe che. -bahenane gaNAya evI samAjanI mAnyatAe temane eka na thavA dIdhAM. kumAra potAnA aMtaHkaraNane kacarIne kamAne pastA thAya che ane mitrane gAma Ave che AvAsamAM besI gayo. UjaLIe tenI khUba rAha joI tyAre thAkIne te ghUmalI gaI ane aneka kAlAvAlA kare che. "vikaI vahe utAvaLI, nadIe baLAM nIra, Abha pare AvI UjaLI, cAraNa bhUkhI che. cALo lagADyo chIpare, vikAI gheI gaI cIra, jAuM kise huM jeThavA, mata mUMjhAyala meM ! nahi sAbuno saMghare! nahi nIra tamAre nesa, vADI mAthe vAdaLAM, moluM mAthe meha, kamAM mele lUgaDe vaLI nIkaLe vadeza! duHkhanI dAjhela deha, bhoMThA paDIe bhANanA ! nahi sAbune saMghare nahi nadIyuMmAM nIra kame mele lUgaDe, jANuM bhamate phakIra. pAdaTIpamAM meghANIe AnI jagyAe vaparAtA bIjA panihArIne ka javAba Ape che : be duhAo ApyA che. "sAbuno saMghare ghaNe, nIra ghaNA ama nesa "vADI mAthe vAdaLAM meDI mAthe me * UjaLAM kene dekhADIe (mArI) vikeI gaI vadeza" UbhI aradAsAM karuM eka hakAre de !" Jain Education Intemational
Page #632
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 615 bIjo eka A seraThe che. abUdha ne ajANa pADozIne pUchayuM nahi "UjaLI hAlI hadAraNe mAthe maMDANa meha phuI e dIdhuM pharALa, hAlakane hemIe, somala ke saMsAramAM, pherA nava pharI, vAtyama varasane ! aMga palALe UjaLI." kaleje ghA karI, hAthuMthI ye hemIo." nirAza thayelI UjaLIne meha ene samajAve che. anAja bharI ApavAnuM kahe che. anAja na joI e te sajA premikAnI jAta kaI hatI, kharuM nAma zuM hatuM te vize rAvaLane paraNavAnuM kahe che. ane cAraNa kanyA UkaLI paNa aneka matamatAMtara che. keI kahe che ke premikA jAtanI UThe che. hatAzAnuM rudana cAlu rahe che. aMte na sahevAthI kaNabaNa hatI to koI ene brAhmaNa kahe che. ne nAma zApa daI de che? lakhamAMde batAve che. paNa meghANIe ApelA dohA. uparathI eTalo nirNaya laI zakAya ke tyAga karI jatA "kaLa kaLa karaze kAga, ghUmalIne ghUmaTa jaze. rahelA piyune premikA lagna mATe vInave che. bImAra paDe lAga vadhatI Aga, rANA ! tArA rAjamAM che. lokalAja ADe AvavAthI premI pAse Avato nathI. jaLanA DeDA jeha, daLANAM thakAM hase bIje lagna kare che. premikA ekala jIvana svIkAre che, e (paNa) vazIaranAM veDala jIve nake dI jeThavA !" baMne vacce udbhavelA viyoga pachInA A dehA che. emAMya sUrano hemIomAM paNa preyasI paNa UjaLInI A deha khUba suMdara rIte sarasa rUpaka ApIne kahevAya jema potAnA priyatama hemiAne vInave che. aMte thAkIne che. bIjA sAmAnya padArtho sAthe sarakhAmaNI karatA dehA UjaLInI jema zApa ApavAne badale AtmasamarpaNa karatAMya A vadhu sundara ApaNA manabhAvane, kalapanAsRSTine spazI jAya e deho che. kare che. A lekvArtA keTalI sAcI che te sva. meghANIne "UMce Abha caDI karAya manakuMjAM jema, paNa jaNAyuM na hatuM. keTalAka gAnArA kahe che ke hemio bheM maMDaLa bhamI, haMsa na bhALuM hemIo !" nAmano Ahira kuLane juvAna pitAnI sAcI priyatamAne meghANae eno artha A rIte karyo che: "mAruM mana tyajI enA mA-bApanI AjJA mujaba bIje paraNI gaye kuMja pakSInI mAphaka AkAze caDIne AnaMda kare che. AkhA tethI enI priyatamAe karelA AkaMdanA A duhA che. bhUmimaMDaLa para mArI AMkha bhamI vaLI. paNa mAre jyAre koI kahe che tema hemio sAta gAlALa nAme hemIA rUpI haMsa nathI dekhAte." priyatamanI haMsa gAmanA Ahira sUrabheDAne dIkaro hato. enuM sagapaNa sAthenI sarakhAmaNI ahIM prathamavAra ja prApta thAya che. pitAnI sumadekuInI dIkarI kalAnI sAthe thayuM hatuM. paNa je sUga caDavAne badale manabhAvana bane che. priyatamAne eno sAco prema to taDabhIMgareDa nAme gAmanA vivAha sadAyane mATe tUTayAnI jANa thAya che ane e Ahira devAta popaTanI putrI somala para hate. hemIo hatAzA darzAvatI duhApaMktio metIsera jevI maghANIe lAMnI sAthe lagna karavAnI nA pADe che. pheI gusse thaI prApta karela che. bhatrIjAne jamavAmAM jhera Ape che. marate hemIo priyatamAM somalane jovA jhaMkhe che. somalane teDavA dUta jAya che "kezarIA karela, vAghA vetrAvela riyA. paNa somala Ave te pahelAM hemIo maraNa pAme che. e pIThayALe paMthe, hAthethI gIye hemIo. vAtane AdhAra ApatA be-traNa duhA meghANIne prApta thayA gara pAkI gaMdIe, vanaphaLa veDyAM ni, che paNa te kathA ke kavitAnI daSTie nirarthaka hovAnuM ATakate ALe, sAghaLu yiAM sUranA !... rAtune raMge, bhamatI huM kUvA bharuM meghANI jaNAve che. e duhA paNa meghANIe nedhyA che. neNAne nIra, sAyara chaliyA sUranA !" daravA darakhela! daravAjA kAM daI vaLe chelle AtmasamarpaNanA sUre sUtI semala ne jagADa! hAlaka lele hemIo. , sAta gAloLethI sAbade, paMDo Avyo paradeza "bhagavA perene bhekha, duniyAne kAMu dekhADIye, sAme maLe savAramAM virA vadhAmaNA deza Atama amaNuM eka, saMnyAsI gyuM sUranA ! Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #633
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA rUpAnI raNe, mAdaLIe maDhAvIe, hevA saMbhava che. lekasamUhanA hArdamAMthI pragaTa thaela senAnI sAMkaLIe, hAthe bAMdhu hemIo ! A kRti nathI." paNa nA, nA, kadAca hemIo pharI khovAI jAya. mArU musApharo sAthe saMdezo kahevaDAve che? mAdaLiyuM paDI jAya te. "paMthI! eka saMdezaDo, DhelAne pahuMcAva, gara bAMdhI gote phare, baLAvazuM bIyAM, jobana-phaLiyuM meriyuM, bhamara na beThI Aya. (enA) trophAvuM trAjavaDAM, (mArA) haiyA vacALe hemIo "paMthI'nI jagyAe "paMkhI' hoI zake evuM meghANI kayAM UjaLInI aMtima zApavANI ane kayAM ja mAne che. paNa mArU saMdeze to vaTemArguo sAthe mokale A nirmaLa priyanuM bhaluM vAMcchatI sAmIpya vANI ! che eTale "paMthI zabda ayogya sthAne te nathI ja evuM mane lAge che. jyAre "bAna'mAM trIjI nArInI manaH paristhiti jovA maLe che. priyatama bIje lagna karI letAM; nAga-nAgamade'mAM nAgane bajAramAM prathama vakhate jotAM ghI DhoLAya che. kaI vakhuTala vANa saMgha A sUjhe nahi, madhadariye merANa! bAre bUDyAM bAnArA ! ghoLyAM jAva re dhI, AyunAM, utAranAM ! jAyuM hatuM tuM jarA, mAraga taDa mele kare. dhanya vAre dhanya dI! nIrakhe vALA nAgane," (to) avaDI prIta Ahira ! bAMdhata ne ame bAnArA ! nAgamade devaLamAM maLavAnuM vacana nAgavALAne Ape bajAre besAya nahi, gharamAM ghayuM na thAya. che. nAgama-de meDI paDe che. nAgama-de nahIM Ave mAnI nAga mana masANe jAya, baLavA sAru bAnarA! vALo peTamAM kaTAra nAMkhI ApaghAta kare che. pagathI gara saLagI gajaba thiye, saLagyAM sAte vana, mAthA sudhI phALiyuM eADhela hatuM. nAgama dene thAya che lAkhuM bALyAM lAkaDAM, badhuM bharIne bAnarA !" nAga DhAMga kare che. chelle priyatama hovA chatAMya vidhavA jevI paristhiti sUto soDaya kare, piDherI pacheDIe; svIkArI le che : bolAvyo na bole, nIMbhara kAM thayo nAgaDe!" "hatuM te hArA viyAM, na na thiye neha; nAgane sApa sAthe sarakhAvatAM nAgamade kahe che: (A te bhanAM bhAva zeha bAmaNya rAMDI bAnarA !" "nIkaLa vAlI nAga! rAphaDa kAM rUMdhAI riyo ! mArUDhelA'nI lokakathA Ama te badhI ja rIte judI (mAthe) moralIyunA mA, (toya) nIMbhara kAM nAgaDo! paDe che. paNa A badhAnI sAthe enuM sAmIpya hoya to mananI kIdhI moralI, tananA kIdhA trAga; te eTaluM ja ke mA-bApe nakkI karelA vivAha mArUne yAda jevA janamanI jogaNI nIkaLa bAro nAga ! che. Dhele bhUlI jAya che. bIjAnI sAthe paraNI jAya che. vagADa chatrIsa rAga, kAMdhe aMtaraDuM karI; ahIM vijogaNa saMdezA kahevaDAve che tyAre uparanI kathAo nIkaLa bAra nAga ! veza jevA vAdaNa taNo. sAthe sAmIpya dharAve che. paNa aMta badhA karatA nirALe che. Dhelane jUnI vAta yAda AvatAM mArU sAthe lagna kare che, nAgamane zaMkA jAya che zuM nAga pharI beTho haze? Ama aMta sukhada che. bIjI badhI kathAono aMta kara navakuLa mAyalo nAga phaNya mAMDI pAcho phare; NAnta che. enA aMtamAM meghANI kahe che: "soraThI gIta jAya bhAgye jaLa sApa naLI vATe nAgaDA ?" kathAomAM sukhI aMtavALI A eka ja che. eno aMta zRMgAra tarapha DhaLe che. aMdaranuM kAvya paNa mAravADI prabhAtanA ajavALAmAM sAcA banAvanI nAgama-dene DhabanA dohAonuM che. soraThI soraThAonuM nathI. kathAnI khabara paDe che. tyAre kahe che : vAtAvaraNa taddana seraThI nathI. AkhI ja racanA kaI eka "tame pANI ame pALya, AThe pare aTakatAM; ja hAthanI ne te paNa koI rAjaAzrita mAravADI cAraNanI nehanI TADhALya; varavuM vALA nAgane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #634
--------------------------------------------------------------------------
________________ mada bhAga- savAre sau keya, makANe Ave malaka; rAte baMne maLe che. bIje divase saMghe paDAva upAyo (paNa) satya na rAve keya, nAMdu vaNanI nAgaDA ! tyAre khImare leDaNane na javA samajAve che. A pahelI agara caMdaNunA rUkhaDAM, cekamAM khaDakuM rahe! ja kathA evI che, jemAM puruSa strI pAchaLa raDayo hoya. huM kAraNa nAgaDo mu, ()baLathe ame . " leDayuM ATha divasamAM pAchA AvI javAnuM vacana Ape che. khImaro jharI jharIne maryo. ATha divase loDaNa pAchI " khImarA-loDaNa"nI kathAvastu AkhI judI che. AvI tyAre ne pALiyo khImarAne joyo. ethI e laMbANe jovAnuM gamaze. rAvala gAme rAvalI A AhIrenA mukhIne tyAM khImaro nAme juvAna dIkaro khamarA moTI beDa, mANasane maravA taNI, hato. eka divasa khaMbhAtathI Utarele eka saMdha dvArikA lAge lAkha karoDa, I jevI e koyane! jatAM rAvalane pAdare rokAya che. A saMghanI sAthe siMdura caDAve sagAM, dIvo ne nALiyera hoya. saMghapAlanI eka loDaNu nAme putrI hatI. kanyA juvAna (paNa) leDaNane caDAve loya, (tArI) khAMbhI mAthe khImarA! hovA chatAMya bhakti ane vairAgyamAM tallIna che, rUpALI khaMbhAtathI hAlI khImarA ! nAvA gomatI gaI. chatAM puruSajAta pratye napharata che. na paraNavAnA segana adhUrA lakhyAtA kaDA, rAvala adhavaca rahI." lIdhA che. AvI loDaNane jovAnuM mana AhirANIone zeNI vijANaMda"nI A AkhI kathA khoTI hovAnuM thayuM. bhAbhIonA nAnA lADakA diyarane paNa mana thayuM. chApAmAM carcAspada banyuM che. cAraNe "zeNIAI' paNa loDaNa to kaI puruSane maLatI nathI. ene zI rIte karIne pUje che. ane tene vIjANaMda sAthe prema hato. laI ja? diyara haja 18-20 varSane che. kizorI e khoTuM hovAnuM enA vaMzajo gaNAve che. mukhamudrA che. mUchano doro hajI phaTayo nathI. bhAbhIo mazkarI kare che. "amArA pizAka paherIne, naNaMda banIne zeNInA bApanI zarata pUrI karatAM eka divasane phera AvavuM che?" bheLo nirdoSa diyara hA kahe che. strIne paDI jAya che. samayanI avadhi pUrI thatAM vijANaMda na veza paheryo. keIneya khyAla na Ave. ne teo yAtrALa- Avyo tyAre zeNuM kahe che? ene maLavA gayA. varasa vaLyAM vAdaLa vaLyAM, dharatI lIlANI; | nadInI sAme kAMThe kanyA lADa taMbumAM beThI beThI (eka) vijANaMdane kAraNe zeNI sukANI. " A jUthane nadInuM peTa UtaratuM joI rahI che. bIjI himAlaya tarapha jatI zeNI rastAmAM paNa vIjANaMda maLe badhI strIo va UMcA karI pANI vacce paga detI evI AzA rAkhe che. te vakhatanI paravaza sthiti zeNI cAle che. tyAre eka taruNI pANImAM paga palALavAne anubhave che: badale chalAMga mArIne Akho pANI-paTa kUdI rahI che. e chalaMga paNa mardAIbharI. jotAMnI sAthe ja loDaNanuM "cAluM to cuMkuM nIkaLe, dhaDa lAjI maruM, vairAgyamaya zarIra navIna Urmino bhAva anubhave che. vIjANaMda vAgaDa Utaryo, UbhI pilluM karuM?" AhirANIe taMbumAM AvI. rivAja mujaba mahemAna himAlayamAM vIjANaMdanuM pUtaLuM banAvI zeNI lagna kare leDa badhI bene sAthe bAtha bharIne maLI. chevaTe che. ane e sAthe ja enAM gAtro gaLavA mAMDe che. naNaMda veze Avela diyara khImarAne bheTe che. ne ene tyAre vIjANaMda buma pADate AvI pahoMce che. ane jude ja anubhava thAya che. loDaNuM e nAnI nadI para zeNIne pAchA pharavA samajAve che. Akho vakhata heta DhaLatI rahe che. "vaLa vaLa vedAnI ! (j') pAMgaLI he toya pALazuM AhirANIo pAchI gAma bhaNI cAlI. nadIne paTa kAMdhe kAvaDa karI (tane) jAtrA badhI juvArazuM." UtaratAM teone loDaNa joI rahI. A vakhate naNaMda phALa bharIne nadI nathI kUdatI. ene paga pUrA TharatA che tyAre zeNI kahe che: * nathI. paga lathaDiyAM le che. leDaNe bheda pArekhyo. e strI vaLuM to rahu vAMjhaNI muvAM na pAmuM Aga, nahi puruSa. khImaro loDaNanA premamAM bhAna bhUlI gayA che. Aluke avatAra vaNa sADathI vijANaMdA!" Jain Education Intemational
Page #635
--------------------------------------------------------------------------
________________ 61.8 vizvanI asmitA gaLIyuM aradhuM gotra aradhAmAM aradhuM rIyuM, "vaDa vAvaDI taNu! (ta) nI dhaNIA, nIla ri! have masaLatA hAtha, vIjANaMda pAchA vaLo ?" marate rA'kheMgAra, sUkI sAla na ! A chellI paMkti kaMIka barAbara lAgatI nathI. sva caMpAne kahe cheH meghANInA dhyAna bahAra paNa rahyuM hoya ema lAge che. be vaccene ATalo badho prema-vIjANaMda khAtara "caMpA tuM kAM mAriyo ? thaDa meluM aMgAra ! (tAra) mANItala mA gi, khAMtIlo kheMgAra, hemALo gALatI zeNInA moDhAmAM A zabdo zobhatA nathI. "hAtha ghasatA-pastAtA pAchA vaLo' pAchI vaLavAnuM chelle giranArane kahe che :priyatamane samajAve paNa ahIM jANe vIjANaMdanI upekSA thatI hoya e rIte kahevAyuM che. sva. meghANIe pAdaTIpamAM UMco gaDha giranAra, vAdaLasuM vAtuM kare; nepyuM che: maratA rA'kheMgAra, raMDApa rANakadevIne. gojhArA garanAra ! vaLAmaNa verIne kiye ! "zeNIe ene kahyuM ke "jA bharU bhaDakAvato raheje." e mujaba vIjANaMda bharavADane mAMgaNa thayo. A hakIkata maratA rA'kheMgAra khareDI khAMge nava thiyo !" paNa mane beTI lAge che. zeNI kaMI khijAyelI viyo- asala deha prAcIna bhASAmAM A pramANe che: giNI strI na hatI ke jethI evI zApavANI uccAre. game tema paNa zeNuM gaI ane vIjANaMda : kaMI taQA giranAra! kAhU maNi masaru dhari! mArItAM kheMgAra, ekaka siharu na DhAliuM ! " bhukhe bAdhAM bhAta, peTa bharI pAmarajI, zeNI jevo sAtha, vIjANuMda melI vaje." siddharAja rANakanAM baMne bALakane mArI nAkhavA jAya che tyAre mANe dIkaro mAne pokAre che. tyAre rANaka sva. mevANIe pAThAntara A rIte ApyuM cheH acaLa rahI kahe che : zeNI je sAdha, vaLAvI vijANaMda vanyo. mANe, ma roya! ma kara ApyuM rAtIcuM! bhUkhyAM khAvA bhAta, pAMjare peTa bharI." lAge kuLamAM boya, maratAM mA na saMbhArIe. rANaka-rA'kheMgAra"nI kathA khUba jANItI che. AvaradA AvI rahI jUnA sAmuM joya! ene dohA ucca sAhityika kakSAnA che. rA'kheMgAra ane mANerA! maravA taNI, kheMgAranA ! khamatyuM ne. rANaka lagna kare che. sukha bhogave che. paNa siddharAja sAthenI laDAImAM rAkheMgAra mAryo jAya che. rANakane rANuka satI thatAM siddharAjane zApa Ape che: parANe laI jAya che. tyAre prakRtine doSa detI rANuka vArU zera vaDhavANa, bhAgoLe bhegA vahe : gAya che : bhagavate kheMgAra, (have bhogava bhegAvA dhaNI!" " taravariyA tokhAra ! haiyuM na phATayuM haMsalA. soraThI saMtavANI - maratA rA'kheMgAra, gAmatarAM gujarAtanAM." soraThI "saMtavANI " e sva meghANInuM chelluM merane kahe che: pustaka. saMtavANIne pravezaka taiyAra thaIne Ave ane "kAM Take garaja che mora! gokhe garavAne caDa, enuM prapha jevA pAme e pahelAM ja sva. meghANI A kApI kALaja kora, pIjara dAjhayo pANIe." duniyA choDIne jatA rahyA. e bhAvinA eMdhANarUpe hoya ke game tema paNa sva. meghANIe navAM kAvyo lakhavAnuM ahI "ga " eTale "gIranAra" paNa meghANIe eno choDI dIdhuM hatuM. ane saMtanI bhajanavANa tarapha emanuM artha rANakanA rAjamahelanA "upara keTa'ne kahyo che. citta DhaLatuM jatuM hatuM. emAMthI sarjAyuM "soraThI vaDane kahe che: saMtavANI." 16 47 che ke Jain Education Intemational
Page #636
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 19 AmAM emaNe pratyeka vibhAganA pradhAna sUrane pakaDa- agni-caka, mUlAdhAra cakra, svAdhiSThAna-cakra, maNipuracakra, vAnA uddezathI A pramANe vibhAgIkaraNa karyuM che anAhatacaka, zUnyacaka, kone kahe te vigate samajAvyuM che. (1) dhaNI ane dharatI (2) bhaktino mArga (3) navadhA Ama sva. meghANIe gujarAtI sAhityanAM badhAM bhakti (4) sataguru (5) mAnava-avatAra (6) premalakSaNa kSetro ekasAthe kheDaDyAM che. lokasAhityanA saMzodhanamAM bhakti, A pahelA vibhAganA prakAre che. ja emanI vivecana zakti, emanAM svaracita kA, - pravezakamAM sva. meghANIe bhANasAheba, khImasAheba, vArtA-kalo, saMzodhana badhAMnuM emAM ja samApana thaI ravisAheba, morArasAheba, saMta hethI, trikamasAheba, jAya che. ene alaga alaga rUpe jovA jatAM ApaNe dAsI jIvaNa vagere saMteno paricaya ApaNane karAvyo che. vadhune vadhu gUMcavAtA jaIe evI emanI kalA. saheje " vAge bhaDAkA bhArI bhajananA ApaNane prazna thAya ke e lekakalAnA saMzodhaka hatA ke vAge bhaDAkA bhArI re...hajI vArtAkAra hatA? lokagItanA vivecanakAra hatA ke pachI bAra bIjanA dhaNIne samaruM kAvyakalAnA AgavA niSNuta hatA? e alaga nakaLaMka nejAdhArI svarUpe ApaNe emane samajavA prayatna karIzuM te vyartha >> bhajananA vAge bhaDAkA bhArI re.. hajI." jaze. kadAca emanAmAM dariyAI pANI jevI samRddha, zaktisaMpannatA hatI. jemAM badhuM ja samAI jAya che. emAM AvatA "bAra bIjanA dhaNI" koNa? e prazna alaga svarUpa rahetuM nathI. judAM judAM svarUpo bhegAM thaI ApaNane UThayA vagara na rahe. ene sva. meghANIe eka svarUpe ApaNI najara samakSa Ave che ane te eka bIjanI caMdralekhA zivane mastake hevAthI nAtha saMpradAyanA "lokasAhityakAra mULapuruSa tarIke zivajI-AdinAthane kahyA che. leka samayanAM vaheNa vahyA kare che paNa sva. meghANI vANInA aMtima paripAkarUpe A bhajanavANIne sva. bhUlyA bhUlAya evA nathI. meghANIe ullekhyA che. lokasAhityane temaNe eka moTA ~ ~ ~ ~ ~~~ vaTavRkSa sAthe sarakhAvyuM che, jemAM DALa-pAMdaDAM tarIke ? S Office : 316902 TUcakA, ukhANAM, vratone gaNyAM che. paNa phaLe to ? bhajanavANI evuM sva, meghANIne mAnya che. aMtima divasomAM teo saMsArathI alipta ane prabhumaya banI gayA haze, { K CHANDULAL & CO. eno A uparathI khyAla Ave che. upaniSada ane gItAmAM kahelA vacanane te lokasaMte COMMISSION AGENTS kaI rIte gAyuM teno ullekha karyo che. 15/17, Matka Galli, Diwan Building, upaniSadamAM "va vA nirvajo' kahevAyuM che. } 1st Floor, Room No. 9, Vithalwadi, ane bhajanamAM jhilAyuM : BOMBAY-400 002 dhaNI ! tAro pAra na pAye" che. Te. naM. 317538 resI. 523831 gItAmAM kahyuM cheH "ka a4 madha: rAha:" lokasaMte phU gAyuM : jamI AsamAna bAve mULa viNa ropyAM ho....jI - phensI kaletha marcanTasa - "thaMbha viNa Abha TherA, A "e vArI! vArI! vArI !" 269, gAMdhI galI, svadezI mArakeTa, kAlabAdevI roDa, 6.2 muMbaI-2. sva. meghANI pravezakamAM dharmanA UMDANamAM UtarIne arthasabhara rIte ApaNane samajAve che. kuMDalinI, Phone Resi.: 523831 WWW | D meMdI enDa ku. 0 W Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #637
--------------------------------------------------------------------------
________________ 629 vizvanI asmitA Gram : "METROCYCLE". Phone : 314031 - 314032 With Best Compliments From METRO CYCLE CO. Special Scheme for Bicycles to Industrial Workers and Bank Employers 421 Kalbadevi BOMBAY-400 002 Phone : Office : 327408-328713 Resi. 472460-485 465 JEWELERS & GOVT. AUTHORISED VALUERS HIRALAL M. MUNI 77, Sheikh Memon St. 2nd Flr. Zaveri Bazar, BOMBAY-400 002 Resi : 'TARLIKA' 216, Sir Bhalchandra Road, Matunga, BOMBAY-400 019. Jain Education Intemational
Page #638
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga 621 Gram : "SHOEHEEL" Phones S Office : 374080 Resi.: 441705 J. D. MEHTA & CO. Exporters of Firwood, Bhelwood, Pinewood, Teakwood, Doors, Windows & Shoe Heels Wood. 31, Bombay Timber Market Ltd., Signal Hill Avenue, Reay Road, BOMBA Y - 400 010 COCCA Phone : 692176 Office : 388804 no Resi.: 43125 With Best Compliments From With Best Compliments From KANADA & CO ARUN PLASTICS ENGINEERS, CONTRACTORS & FABRICATORS 74-A, Govt. Kandivli Industrial Estate M. G. Road, Kandivli (West). Bombay.40 553/6 Opp. Padshah's Pole, 1st Floor, Tilak Marg, Ahmedabad-380 001 Jain Education Intemational
Page #639
--------------------------------------------------------------------------
________________ 622 vizvanI amitA **************************************************************************************** Phone : 339471-344814-345356 Res. : 818801 Telex : 011 3892 MUDS IN, Cable: REACTOR Tele. Offi : 322906 Resi : 472923 C/o : 475202 ************** AMAR TRADING CO. ASHAPURA MINICHEM INDUSTRIES AMBICA MINICHEM INDUSTRIES AMIPURA MINERALS & CHEMICALS (P) LTD * ***** General Merchants & Mill Gin Stores Suppliers. Specialist for Petroleum Conern 129/131 Kazi Sayed Street, Bombay 400 003 Factory & Mines at Bhavnagar & Bhuj ******* tatottttttttttttttttttttttttttt******** ttttttttttttttttt******* 10, Sarang Street, BOMBAY-400 003 Chimanlal H. Shah Deepak Shah * Ashok Shah ttttttttttt ************************************* ************************************* * S Office : 329448 * Phone Resi.: 474618 (Off. : 365095,38 04 25 Phones Resi. . 383865 (K) I : 813636 (R) GRAM: "SPOTLESS" TELEX : 11 5910 KANT IN SHAH CHIMANAL JAGJIVAN & CO. KANTILAL CHHOTALAL DIAMOND MERCHANTS BETELNUT MERCHANTS & COMMISSION AGENTS B/3 Hermes House, 33/35, M. Parmanand Marg. BOMBAY 400 004 (India) a ttttttttttttttttttttt******* 74/76. Kazi Syed Street, Khand Bazar, BOMBAY-3. ******* *ttttttt Attttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Intemational
Page #640
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 623 phona naM. : 344444-474371 Phone 0. * 26338 kena) : * 2338 | R. : 28335 2 R. : 28335 DAMJI CHHAGANLAL & SONS jIvyAM karatAM joyuM bhaluM' kAMtibhAI paTaNuM MFG. JEWELLERS Shroff Bazar, RAJKOT. dAmajI chaganalAla enDa sansa (sthApaka : sva. zrI kAMtibhAI paTaNI ) sonA, cAMdInA dAgInA banAvanAra ane vecanAra. (InTaranezanala Tura eNgenAIjhara) 7, cakalA sTrITa, muMbaI-3 (INDIA) zarApha bajAra, rAjakoTa, w * nAjha pheTala * wwwwwwww paraNI gayA cho ? tame vepArI che ? te tamArA sukhI gRha nirmANa mATe temaja tamArA dhaMdhAnA vikAsa arthe - maLe :- parA bajara. rAjakoTa, $ Bbijhanesa phAinensa korporezana | 0 savAranA darareja garamA garama jalebI gAMThiyA temaja pUrI-zAka 0 madrAsI vAnagIo, pe. pareThA zAka (baporanA 12 thI rAtrInA 10 ). 0 TesTaphula bheLa. baTeTApurI, breDa caTaNI, ra92/94, kAlabAdevI reDa, pahele mALe, viThThalavADI sAme, muMbaI-400002 phonaH 317504 -: zAkhAo :- vaDedarA - surata - madurAI meTara, lerI, TI. vI. rephIneTara, reDIo, erakanDIzanara, vagere hAyara paraceIjha sIsTamathI ApavAmAM Ave che. - vadhu vigata mATe, raMgaberaMgI pustikA mATe lakhe - aMgrejI, marAThI ane gujarAtI bhASAmAM maLe che. rUA. 3/-nI pisTanI TikiTa mokale. (dararoja sAMjanA 4 thI 10) (ravivAre hoTala baMdha raheze.) nimmmmmmmmmmmm Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #641
--------------------------------------------------------------------------
________________ 624 vizvanI asmitA Tel : 231829/231931 Gram : VAHANVATI Telex : 011-2643 JMC IN 011-6242 USHA IN With Best Compliments from Jamnadas Madhavji & Co. Exporters of : Oilseeds, Castor Oils, Oilcakes, All kinds of extractions, Basmati Rice, Walnuts, Spices, Vagetables, Fresh Fruits and Other Agriculture Product Importers of: Edible Oils, Pulses & Dates TANNA HOUSE 11-A Nathalal Parekh Marg BOMBAY-400 039 Telgram: "MANIBALA" Phone : 355422 M/S. NANAVATI & COMPANY PRIVATE LIMITED Leading Indian Importers & Stockists Of : Dyeing, Bleaching & Industrial Chemicals, Sulphurs, Dyes For Textiles Registered Office : "Nanavati Mahalaya" 18, Homi Mody Street, Fort, BOMBAY-400 023 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #642
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 625 wwwh1-11-111,111/ www w zrI devakanA prayAsane hArdika zubhecchA w - pheDho . mahuvA dAThA tAlukA majUra kArIgara sahakArI maMDaLI ka ka - sAdhanA presa bhAvanagaranA saujanyathI mahuvA (ji. bhAvanagara) sthApanA : tA. 22-5-54. noMdhaNI naMbara: P/32 % sabhya saMkhyA H 61 With Best Compliments From Ara. sI. sI. kUvAnAM kAma, plAnanA makAnanuM bAMdhakAma, bIlDIMga ane reDanuM kAmakAja karanAra U. C. SOMPURA Contractor Vadig-m Society RANIP AHMEDABAD. naMdalAla Do. paMDayA maMtrI devarAja goviMda pramukha ka che , M. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #643
--------------------------------------------------------------------------
________________ 626 vizvanI asmitA Resi : 37917 Phone : Office : 34490 i With Best Compliments From K. J. Joshi 112, MINT STREET. MADRA S-600 001 UNTERS Jain Education Intemational
Page #644
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI mAtAjInuM zikSaNadarzana prA. motIbhAI ema. paTela bhUmikA - ApaNane ATalA saMdarbho parathI samajAya che ke zrI I. sa. 1914thI zrIaraviDanI AdhyAtmika sAdhanAmAM mAtAjI ane zrI araviMdanuM darzana ekasarakhuM che. eTale joDAyelAM zrImAtAjIe haMmezAM zrI araviMdanA AdhyAtmika zrI mAtAjInA zikSaNika vicAronuM ciMtana karIe tyAre vicArone mUrtimaMta svarUpa ApavAnuM kArya karyuM che. zrI araviMdanA vicAro temAM samAyelA ja che ema zrImAtAjIe ja kahyuM che ke "jIvanamAM mAre mAtra eka samajavuM. Ama gaNIe to zrI araviMdanA mahAna darzanane ja lakSya raheluM che. ane te zrI araviMdanA mahAdarzanane chalA para mUti mata svarUpa ApanAra zrImAtAjI ja che. mUrta svarUpa ApavuM. te ja rIte zrI araviMda kahe che : kaI paNa ciMtaka ke keLavaNIkAranuM zikSaNadarzana tenA zrI mAtAjInA ane mArA mArganI vacce koI phera nathI. jIvanadarzana sAthe saMkaLAyeluM hoya che. ApaNe zrImAtAjInuM amArA baneno mArga eka ja che. ane haMmezA te jIvanadarzana joIzu.. eka ja rahelo che. e mArga te atimanasanA parivartana pratye tathA prabhunA divya sAkSAtkAra pratye laI janAra zrI mAtAjInuM jIvanadarzana :mAge che. mAtra chevaTe jatAM nahIM paNa eka AraMbhathI ja zrI mAtAjIe potAnI jAtane jANavI ane tenA upara amArA mArga eka rahelA che. te ja rIte zrImAtAjI kAbu meLavavo ane jIvananuM vijJAna kahyuM che. temAMthI ja kahe che ke temanA vinA mAre kaI astitva nathI. mArA zrI mAtAjInA jIvanadarzananI jhAMkhI thAya che. vinA temano AvirbhAva nathI." Ama mAtAjI ane araviMda astitva ane AvirbhAvanAM pratIka che eTaluM ja pUrNatA prApta karavI e jIvananuM dhyeya hovuM nahI ane eka ja che kahetAM mAtAjInA zabdomAM joIe ja jaI e. dayeya vinAnuM jIvana haMmezAM dayanIya jIvana te " zrI araviMda ane huM eka ja cetanA chIe. eka che. darekane potAnuM dhayeya te hAvuM ja joIe. zrI mAtAjI. ja vyakti chIe. bannenI cetanAmAM paNa ekarUpatA che. mAne che: "tamArA dhyeyanI guNavattA 5ra ja tamArA jIvananI evuM jaNAvatA zrI araviMda kahe che : "zrI mAtAjInI guNavattA AdhArita che. tethI tamAruM dhyeya UMcuM ane vizALa cetanA ane mArI cetanA e bane eka ja che. eka ja udAra ane niHsvArtha hovuM joIe. Ama thaze te tamAruM divya cetanA rUpe che. kAraNa ke jagatanI lIlA mATe jIvana tamArA mATe ane saune mATe moMgheruM banI raheze. enI jarUra che. paNa mAtAjInA jJAna vinA, temanI zakti paraMtu tamAre game te Adaza" haya, jyAM sudhI tame vinA, temanI cetanA vinA kAMI paNa karI zakAya tema tamArI jAtamAM pUrNatAnI anubhUti na karI hoya tyAM nathI. je kAIne sAcesAca zrImAtAjInI cetanAno sudhI tene tame mUrta karI zake nahIM." anubhava thato hoya te teNe jANavuM joIe ke e cetanA nA- Ama pUrNatA prApta karavI e jIvananuM prathama dhyeya nI pAchaLa huM Ubho chuM ane je kaMI ne mArI anu- che. A dhyeyanI prApti mATe potAnI jAtane, potAnA bhUti thatI hoya te jANavuM ke temanI pAchaLa zrI mAtAjI astitva aMge tema ja tene lagatI pravRttio aMge che. Ama zrI mAtAjIne dhavala prakAza ane zrI araviMda sabhAna banAvavI joIe. paNa A eka khaMtIlo no Acho vAdaLI prakAza ekabIjAnA pUraka che. abhyAsa che ke je ghaNuM sAtatya ane niSThA mAgI - 1, 2, 3, 4, 5, :- zrI araviMda ane mAtAjI 1. Sti Aurobindo and The Mother on EdupotAnA viSe" bhAga-2, pRSTha 18 thI 25. araviMda cation-Sri A. I. C. E. Pondicherry - 1960- sosAyaTI-brAnca amadAvAda-1. p. 63 to 66. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #645
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28 vizvanI asmitA che. kema ke mAnava svabhAvanI ane temAMye khAsa zrImAtAjI tene "cAra tapasyA kahe che. A cAra karIne mananaM-pite je kaMI vicAratA hoIe, anubhavatA tapasyAo athavA sAdhanAmAM ja zrI mAtAjInA jIvanahAIe. kahetA hoIe ke karatA hoIe - tenI tAtkAlika darzananuM samagra tava samAyeluM che. tarapheNamAM khulAsA karavAnuM valaNa hoya che. A valaNamAMthI 1. premanI tapasyA. Tapasya of Love, nIkaLIne jAtane taiyAra karavI joIe to ja pUrNatA prApta karI zakIe. vaLI ApaNe pUrNatA mATe prayatna karIe 2. jJAnanI tapasyA. Tapasya of knowledge. tyAre ApaNuM astitvanI tema ja tenAM sAdhanonI pUrNatA 3. zaktinI tapasyA. Tapasya of power. aMge paNa khUba kALajI levI joIe. 4. saudaryanI tapasyA. Tapahya of Beauty. A pUrNatAnA dayeyane caturvidha tAlIma dvArA anubhavI zrI mAtAjI mAne che ke, A cAra jAtanI tapasyAzakAya. mAMthI cAra prakAranI mukti maLaze. e mukti ApaNane 1. ApaNA parama astitvanI anubhUti thavI. thayelA sAkSAtkAranAM mUrta svarUpe jevI haze. jema ke : -ApaNane premanI tapasyAthI lAgaNIonI mukti prApta 2. ApaNe AMtarakhojamAM mAnasika vikAsanI ava thaze, tyAre tenI sAthe sAthe ja, atimanasanI ekatAno gaNanA na karI zakIe. pUrNa sAkSAtakAra thatAM tenA pariNAma rUpe ApaNane 3. cAritrane vikAsa ane duHkha mAtramAMthI paNa mukti maLaze. 4 sakSama zarIranuM ghaDatara.............. -ApaNane jJAnanI tapasyAthI mananI mukti prApta thaze. jema jema ApaNe pUrNatA prati- ke je ApaNuM yeya mananI mukti eTale ke ajJAnamAMthI maLelI mukti, che - agresara thaIzuM tema tema ApaNe anubhavI zakIzuM ke ApaNAmAM prakAzanuM mana kiMvA jJAnamaya cetanA sthApita karI Apaze. ane e cetanA zabdanA ApaNe je satyanI jhAMkhI karavA IcchIe chIe tyA satyane jhaMkhIe chIe tenAM paNa cAra mahatvanAM pAsAM zrImAtAjIe sarjaka varUpe vyakta thaze. batAvyAM che. te che : -ApaNane zaktinI tapasyAthI prANanI mukti maLe che. prANanI mukita eTale ke kAmanAmAMthI maLelI mukti. 1. prema. 2. jJAna. 3. zakti. 4. saudarya. vyaktinA saMka95mAM eka navI zakti lAvI Ape satyanI A cAra lAkSaNikatAo svayaM ApaNuM che ke je dvArA tamane paramAtmAnA divya saMkalpa astitvamAM vyakta thavA lAgaze ane te nIcenAM mAdhyamo dvArA sAthe saMpUrNa rIte ane ajJAta rIte tAdAmya 1. parA prakRti yA sarva prakRti dvArA zuddha premanI abhi pAmavAnI zakti maLI Ave che ane temAMthI tamane vyakti . zAMti ane svasthatA tema ja tenA pariNAma rUpe maLI AvatI zakti paNa maLI Ave che. 2. mana dvArA jJAnanI abhivyakti. - chevaTe sauMdaryanI tapasyA dvArA zarIranI mukti prApta 3. ajeyazakti ane sAmarthya dvArA jIvanajoma yA thAya che je badhI siddhionA zikhara jevI hoya che. zaktinI abhivyakti. A mukti eTale ke skUla jagatanA kAryakAraNanA niyama4zarIra dvArA saMpUrNa sauMdarya ane saMpUrNa saMvA mAMthI mukti, have tamane tamArI jAta upara saMpUrNa kAbU prApta thaI jAya che. have tame tamArI pAse avacetanA ditAnI bhavyakti. tathA ardhacetanAmAMthI AvatAM preraNo dvArA kAma zrImAtAjInA jIvanadarzananI A cartuvidha janA karAvatI tema ja sAmAnya jIvananI ghareDamAM tamane pUrI ekabIjA sAthe saMpUrNa rIte saMkaLAyelI che. zrI mAtAjI rAkhatI prakRtinA niyamanA dAsa nathI rahetA. je pUrNatAnA dayeyane prApta karIne atimanasano sAkSAtkAra 1. Sri Aurobindo and the Mother on Education Irache che te tamAma A cartuvidha janAmAM samAyelAM che. -Sri A.I.C.E., Pondicherry-1960-p103 to 108 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #646
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 Ama zrImAtAjInA jIvana darzanane pAya pUNatA prApta karavI e chezrI araviMdanA mate paNa pUrNa ane akhaMDa cetanAnI prApti ja samasta vikAsazIla prANIonuM eka mAtra lakSya che. zrI mAtAjI ane zrI araviMdanA jIvanadarzananI pUrNatA ane sarvAgatA e ja vizeSatA che. 0 bALakanA vicAre suMdara ane pavitra che ke kema? che tenI saMvedanA umadA ane suMdara che ke kema? * tenuM bhautika paryAvaraNa saMvAdI ane sAruM che ke zrI mAtAjInuM zikSaNadarzana : A traNa bAbatanI mAtAe khAsa kALajI levI joIe. zrImAtAjInuM mAnavuM che ke " mAbApa bALakane ApavAnI zrImAtAjIe potAnA zikSaNadarzanamAM keLavaNInI kharI keLavaNI vize bahu ochuM vicAre che. teo te keTalIka viziSTatAo paNa karI che. temAMye temaNe bALakane avatAramAM tenI bhautika AvazyakatAo sa teSaAjIvana keLavaNI ane mA-bApe dvArA ApavAnI bALa- vAmAM ja iti zrI mAnI le che. teo bALakane nizALe keLavaNI para khUba ja bhAra mUkyo che. laI jaI zikSakane tenI mAnasika keLavaNI mATe sAMpaNa karI de che !" Ama mAbApe jANe ke, keLavaNInI 1. zikSaNa eka AjIvana prakriyA che - mAnavanuM javAbadArImAMthI chaTake che paraMtu kharI ane sAcI keLavaNI zikSaNa tenA janmathI zarU thaIne tenA samagra jIvana to mAtA ja ApI zake che. vaLI ghaNuM eAchAM mA-bApa daramyAna satata cAlu rahevuM joIe. eTaluM ja nahIM jANe che ke potAnAM bALakone dAkhalArUpa thavA mATe kharekhara to zikSaNane mahattama phaLadAyI banAvavuM hoya pitAnI jAtane zikSita karavI joIe, pitAnI jAtane te tene prAraMbha mANasanA janma pahelAMthI kare joI e. oLakhavI joIe. mAbApanuM udAharaNa ja bALakane eTale ke zikSaNa garbhAdhAnathI zarU karIne mRtyuparyantanI asarakAraka zikSaNa ApI zake. mAtra upadezathI asarakAraka prakriyA che, evuM zrImAtAjInuM darzana che. Aje jyAre zikSaNa siddha thatuM nathI. saMniSThA, pramANikatA, saraLatA, samagra vizvamAM AjIvanazikSaNa ane adhyayanazIla samAja hiMmata, niSkAmabhAva, niHsvArthatA, dhairya, sAhiSNutA, nI saMka9panA jora pakaDI rahI che tyAre mAtAjInuM A khaMta, zAMti ane svaniyaMtraNa jevA vyaktitvavikAsanA AjIvanazikSaNanI prakriyAnuM darzana keTaluM navInatama guNe suMdara bhASaNathI nahIM paraMtu pitAnA jIvana vyavagaNAya. hAranA udAharaNa dvArA ja saraLa rIte zIkhavI zakAya. 2. mAtA bALakanI pahelI zikSikA che - 3. ucca Adarza ane ucca jIvanavyavahArauparyuMkata AjIvanazikSaNanI saMka9panAne mUrtimaMta karavA bALakane zikSita karavA mAbApanA Adarzo UMcA hovA mATe zrI mAtAjI mAne che keH mAtAne ja tenA sudhAra mATe joI e. vaLI e Adarzo sAthe meLa khAte temane zikSita karavI joIe eTale ke, mAtAne sau prathama zikSita jIvana vyavahAra hovo joIe. vaLA bALako sAthenA karavI ghaTe. te ja zikSita mAtA dvArA bALaka zikSita karI vyavahAra aMge zrI mAtAjI kahe che : "jo tame tamArA karI zakAya. bALaka janmathI mAtA para ghaNe AdhArita bALako pAse mAna-vinayanI AzA rAkhatA he te tamArA hoya che. tethI mAtAe bALakanI keLavaNI mATe dhyAna mATe tame mAna rAkhe ane pratyeka kSaNe tame mAnane rAkhavuM joIe. mAtAnA pakSethI bALakane AvI keLavaNI yogya bane. kyAMya dhIraja na gumAvo. bALaka kaMI prazna maLavI joIe pUche te temane mUrkhAI bharelI rIte javAba na Apo.1 1. juo zrImAtAjI " cora tapasyA ane cAra 4. bALakane Thapake na Apo :- cokkasa hetusara mukti" zrI araviMda Azrama paDecerI, 1972. pR. 45 ane anivArya hoya te judI vAta che-nahIMtara mAthI 46. sudhI bApAe bALakane kyAreya Thapako na Apavo joIe. vaLI 2. Sri Aurbindo and the Mother on Edu- HILL mAbApo je deSa karatA hoya te deSa mATe bALakane cation Sri A, I, C. E. Pondicherry - 1960 Sri Aurbindo and the Mother on education, p 69 to 72. Sri A.L.C.E. Pondicherry-1960-p. 69 to 72.
Page #647
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1 30 vizvanI asmitA Thapake na ja Apa. bALako khUba sUma nirIkSaka heya kAna, nAka, vacA, jIma ane mane jJAnanAM dvAra che. zikSakanuM che. teo tamArI nabaLAI zodhI kADhaze ane kaI paNa kartavya che ke A cha sAdhanono sAco upayoga bALakane jAtanI eTale ke mAbApa e pitAnI nabaLAIonuM khalana zIkhave. na thAya tenI takedArI rAkhavI joIe. 8, rASTrIya zikSaNa -AMtararASTrIyatAnA prakhara samarthaka 5. bALakane nIDara banAvo - bALako bhUla kare to hovA chatAM zrI araviMda ane zrImAtAjI rASTrIya zikSaNanA juo ke teo tarata nikhAlasatAthI kabUla kare. kabUla kare te paNa himAyatI che. temane mana rASTrIya zikSaNa eTale pachI tene premathI samajAvo ke te tenuM punarAvartana na kare. paradezI jJAna-vijJAnanI avahelanA karavI e haragija eTaleke bALaka bhUla to kare ja paNa tenI nikhAlasa kabUlAta nathI. yuropanI mAphaka bhArata paNa anya dezonA navA ane punaH na karavAnI samajAvaTa mATenuM paryAvaraNa mAbApe vicAro ane navA jJAnane apanAvI zake che, paraMtu e taiyAra karavuM joIe. bhUla mATe sajAne badale prema ane vicAro ane jJAnane ApaNA dezanAM jJAna, saMskRti, huMka dvArA tene punaH bhUlathI bacAvI zakAya. e tyAre ja rASTrIya bhAvanA ane sAmAjika vicAro sAthe ekarUpa karavA bane ke, bALaka ane mAbApa vacce bIkano vyavahAra na paDaze. vyakti atItanuM saMtAna, vartamAna rakSaka ane hoya. bIka e keLavaNI mATe anarthavALe raste che. bIka bhAvine nirmAtA che. AthI zikSaNamAM rASTrIyatAnI sAthe DhoMgIpaNAnA katrima vyavahArane janmAve che. eTale bIkane sAthe bhUta, bhAvinuM ane vartamAnanuM paNa zikSaNa ApavuM badale premanA vyavahArathI bALakane nIDara banAvavo joIe. joI e. Ama saMkucita rASTrIya zikSaNa nahIM paNa vizALa spaSTadazI, majabUta ane chatAM sahadaya, vyavahAru jJAna. arthamAM rASTranA AtmA ane cetanA sAthe saMkaLAyelA vALo prema ja bALakane asarakAraka zikSaNa pUruM pADe rASTrIya zikSaNanI himAyata karI che. che ane te ja bALakamAM nIDaratAno guNa khIle che. 9 AMtararASTrIyatAnI bhAvanAH- I.sa. 1943mAM da, brahmacaya ane sarvaprakatinI vRddhiH- zrI araviMda AzramanAM bALakone zikSaNa ApavAnA uddezathI araviMda Arya saMskRtinAM be mahattavanA tattvone zikSaNanA 32 vidyArthIonI zarU karelI zALA Aje to AMtarapAyAmAM sthAna ApavAnI vAta kare che. teo mAne che ke rASTrIya zikSaNukendra samI banI gaI che. Aje te araviMda " AjanI zikSaNanI paDatInuM moTuM kAraNa zikSaNanA AzramamAM hajAro sAdhake-AbAlavRddha-deza ke paradezanI pAyAmAM brahmacaryane badale mAhitIne sthAna maLyuM che te sImAo vinA jIvanabharanI keLavaNI prApta karI rahyAM che che" mAhitI to sImADA race che. jyAre smRti, nirNaya jyAM bhAratIya ane pAzcAtya baMne zikSaNanI suvidhA che. ka95nA, indriyadarzana ane taka jevI zaktionA vikAsa A kendramAM badhA prakAranA zikSaNane uddeza AdhyAtmika mATe brahmacarya ja tenA strota che. brahmacarya vaDe zArIrika jJAnanI prApti che. A jJAna AzramanA paryAvaraNamAMthI ja zakti AdhyAtmikatA tarapha ArohaNa kare che. sau meLave che. bIjuM mahattvanuM tatva te sarvaprakRtinI vRddhi che. mAnava have vizvaezva ane "vasudhevakuTuMbakama"nI bhAvanAne svarUpe prakRtinAM sarva, rajasa ane tamasa ema traNa mUrtimaMta karatuM vizvanagara "orovila" araviMda AzramatathI ghaDAyeluM che. jemAM tamasa jaDatA, maMdatA ane ame thI chaeka mAIla dUra AkAra laI rahyuM che. A AMtaraajJAnapaNAnuM, rajasa zistarahita pravRtti, rAga, Asakti, rASTrIya nagarano pAye 1968nA 28mI phebruArIe pUrvagraha ane khoTA khyAlanuM, jyAre sarva prakAza, zAMti eTale AjathI daza varSa pUrve nakhAve che. A nagaranA ane jJAnanuM tatva che. zikSakanuM kArya e che ke vidyArthImAM sthapati tarIke phrAMsanA vizvavikhyAta sthapati zrI rAMjhe rahela tamasane dUra karI, rajasane aMkuzamAM laI, sarvane jhe che. zrI mAtAjIe A vizvanagaramAM pitAnI kalapanAnuM jAgRta karavuM. paryAvaraNa UbhuM karavAnuM zamaNuM sevyuM che,- A sthaLamAM bALako pitAnA AtmA sAthe saMbaMdha gumAvyA vinA - 7, jJAnendrionI tAlIma - bALakanA AraMbhanA moTAM thatAM raheze ane eka sarvAga suMdara e vikAsa zikSaNamAM IndriyazikSaNa khUba ja agatyanuM che. A kha, pAmatAM raheze. ahIM keLavaNI parIkSAo pasAra karavA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #648
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 631 mATe tema ja pramANapratra ane nekarI meLavavA mATe nahIM celI temanI zikSaNanI saMkalpanA che, jemAM mukhya cAra paraMtu mAnavInI atyAranI zaktione vadhu samRddha karavA pAsAM nIce mujaba che - mATe, temanAmAMthI navI zaktio bahAra lAvavA mATe (1) zArIrika zikSaNa (2) jIvana jemanuM zikSaNa apAtI raheze...orovila e eka anaMta keLavaNInuM, (3) mAnasika vikAsanuM zikSaNa ane (4) AtmikaakhaMDa pragatinuM ane kadI vRddha na thatA yauvananuM sthAna AdhyAtmika vikAsanuM zikSaNa. Ama joIe te mAnavanI banaze." Ama samagra mAnavajAtinI divya abhIpsAnA cAra mukhya pravRttio emAM samAI che. bIjI rIte pratIkarUpa A vizvanagaramAM "aMtimazALA"nuM (lAsTa , kahIe to sauMdarya, zakti, jJAna ane premanI cAre kRla) sthApatya ane kalAnI daSTie vizvanuM zreSTha tapasyAomAMthI ja A saMkalapanA sahaja rIte pragaTa thaI sthApatya paNa taiyAra thaI rahyuM che. jyAre tenuM saMpUrNa che. sAmAnya rIte keLavaNInAM cAra pAsAM vyaktinI buddhi kArya pUruM thaze tyAre pRthvI paranuM e eka vizvanagara sAthe kamazaH vikasatAM rahe che Ano artha evo nathI ke haze. tenA kAryamAM yunesko paNa sAro rasa laI rahyuM che. eka pAsuM pUruM vikasI rahe te pachI bIju vikasavuM zarU temAM eka vizva yunivarsiTInuM kendra paNa sthapAze. thAya. kharekhara te A vikAsa ekabIjA pAsAne pUraka zrI mAtAjInuM ghaNAM varSonuM zamaNuM tyAre sAkAra thaze. banIne jIvananA aMta sudhI cAlu rahe che. ApaNe A temaNe AvuM zamaNuM sevyuM hatuM : " pRthvI upara kyAMka cAre pAsAMnI carcA karIe. evuM eka sthaLa hovuM joIe ke jenA upara koIpaNa 1. zArIrika zikSaNa: rASTra potAnI mAlikIno dA na kare. evA sthAnamAM jagatanA nAgarika tarIke mukta rIte rahe. potAnA upara sauMdaryanI tapasyA ApaNane zarIranA tapanA mAge mAtra eka ja sattAnI ANa svIkAre ane te sattA te kamamAMnI mukti pratye laI jaze. eka suMdara AkAravALuM parama satyanI ja sattA hoya." A svapnanI siddhi e- saMvAdamaya aMgavinyAsavALuM, sUpa cala gativALuM, vilanA kAryathI pUrNa thaze. erevilamAM kazuM ja pharaji. baLavAna, pravRttivALuM tathA Arogya tema ja avayavonI yAta nahIM hoya. te bhUta ane bhaviSyano setu banaze. kriyAomAM rega vagere sAme virodha karavAnI zaktivALuM evuM eka zarIra taiyAra karavuM e A tapasyAno pAyAno zrI araviMda ane zrI mAtAjInA zikSaNadarzananAM ATalAM kAryakama raheze. to joyA pachI temanI zikSaNanI saMkalpanA joI e. mAnava cetanAnA vistAramAM ( kSetramAM) zArIrikatA zrImAtAjInI zikSaNanI saMkalpanA paddhati, zista ane pravidhi dvArA nijita karI zakAya zrI mAtAjInA jIvanadarzana anusAranuM ja temanuM che. e bAbata na bhUlavI joIe ke jIvananAM badhAM kSetro zikSaNa darzana ane temAMthI niSpanna thatI zikSaNanI ekabIjA sAthe susaMkalita che. saMka9panA che. pUrNatAnA jIvana dhyeyanI prApti atimanasanA zarIranuM zikSaNa janma sAthe zarU karI devuM joIe sAkSAtkAra dvArA thaI zake. A atimanasanA sAkSAtkAra ane AjIvana cAlu rahevuM joIe. e kayAreya vadhu paDatuM pratye laI jAya evI keLavaNInuM anuzIlana karavA mATe vaheluM ke vadhu paDatuM moDuM hoI zake nahIM. Ama zArIzrI mAtAjIe pUNa keLavaNInI saMkalpanAnAM cAra sopAno ) rika zikSaNa e paNa mAnavajIvananI AjIvana prakriyA che. rajU karyo che. ApaNe agAu joyuM tema zrImAtAjIe je zArIrika zikSaNanAM traNa mukhya pAsAM che. cAra tapas batAvyAM che te prema-jJAna, zakti ane sauMdarya -jIvanadarzana rajU kare che. e jIvanadarzana para ja ghaDA- 1 kArya karavA mATe pitA para kAbU. svazista. 1. juo zrI araviMda Azrama ane orovila 2. zarIranA badhA ja bhAgo ane vyApArano saMpUrNa paricaya pustikA- zrI araviMda kendra, amadAvAda ane paddhatisara vikAsa. susaMvAdI sarvAgI vikAsa. 2. zrI araviMda ane zrI mAtAjIH bhAvi samAja, * keTalAka pAMca pAsAMo gaNe che. jeo Atmika ane zrI araviMda sesAyaTI (brAMca) amadAvAda-6. AdhyAtmika vikAsanA zikSaNane alaga paDe che. Jain Education Intenational
Page #649
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI arimatA 3. khAmI ke vikRti je heya te tenI sudhAraNuM. zArIrika zikSaNa dvArA bALakane sauMdaryalakSI banAve joIe. paraMtu A saudaryaprema bIjAne rIjhavavA ke kIrti ema kahI zakAya ke bALakane jIvanamAM prathama divasathI meLavavA nahIM paraMtu potAnA mATe. sauMdarya e zArIrika kaho ke jIvananA prathama kalAkathI khorAka, UMgha ane jIvanane siddha karavAne Adarza che. utsarga bAbate zArIrika zikSaNanA kAryakramano prathama bhAga zarU karI devo joIe. jIvananA prAraMbhathI ja zArIrika zikSaNa jIvanano bhautika pAye che. eka bALaka je A aMge sArI Teva keLavaze to jIvana darasAdhana che. samasta kAryakalAponuM mAdhyama che, je zista myAnanI ghaNI muzkelIomAMthI bacI jaze. nItimattA ane cAritrya jevA guNono pAyo race che. A daSTie zrI araviMda AzramamAM zArIrika zikSaNanI zArIrika zikSaNane asarakAraka banAvavA mATe tene pUratI sagavaDa karelI che. zrI mAtAjInI deravANI nIce prArabha mAnavazarIra tenA baMdhAraNa ane kAryanA jJAna para A mATenI suMdara bhejanA taiyAra thayelI che. A yojanAmAM AdhArita karavo joIe. bALaka jema moTuM thatuM jAya zArIrika vikAsa, aMgakasarate, ramata-gamata (dezItema te pitAnA zarIranA avayavonAM kAryo nirakhatuM thavuM paradezI), khullI havAnI ramato, jalavyAyAma, vagerene joIe, jethI te tenA para niyaMtraNa dharAvI zake ane samAveza karela che. Ama bImAtAjInI zikSaNa saMka9panAmAM kaMI asaMvAditA hoya te dUra karI zake. zArIrika zikSaNanI suMdara bhejanA che. vaLI tame je IcchatA che ke tamArAM bALakane 2. jIvanomanuM zikSaNa :yogya vikAsa thAya to tene je khorAka khAvo gamato nathI te bhAvavA mATe pharaja na pADo. ApaNe agAu joyuM hatuM tema prANunI tapasyA yA zaktinI tapasyA dvArA jIvanajemanuM zikSaNa ApI zakAya zarIrane pitAne zuM jarUrI ke binajarUrI che te tenI che. prANunI tapasyA eTale saMvedanAnuM tapasa, zaktinI aMtaH preraNA para choDI de. bALakane nAnapaNathI ja e tapasyA, prANane mukhya khorAka ja saMvedane che. tene jaNAvavAnI jarUra che ke, zarIrane zakti ane Arogya saMvedane na maLe to te UMdhI jAya che, zithila ane ApavA mATe khorAka le Ie, nahIM ke svAda mANavA. jaDa thaI jAya che. vaLI bALakanI vaya ane pravRtti anusAra tene khorAka prANane ApaNe keLavavAno che. tene vadhu saMskArI Apavo joIe. tenA khorAkamAM e badhAM rasAyaNa banAvavAno che. vadhu saMvedanazIla, vadhu sUkSma, vadhu zAnadAra ane gatizIla to samAviSTa karavAM joIe ke je e zabdanA uttama arthamAM - banAvavAno che. kharuM jotAM tenA zarIranA badhA bhAgono samatulita vikAsa karavA mATe prANa keLavAyelo nathI hoto. tyAre te jema kudaratI rIte Avazyaka hoya. ja asa skArI ahaM pradhAna ane vikRta hoya che. evI bALakane svacchatA ane Arogyaprada Teva pADavI ja rIte jyAre keLavAya che, prakAza pAme che tyAre te joIe. tene e samajAvavuM joIe ke mAMdA paDavuM e eTalA ja umadA, vIra ane niHsvArthI banI zake che. doSa che. e kaMI sagaNa ke samarpaNa nathI. bALakonA AthI badhA keLavaNI prakAramAM jIvanajemanuM zikSaNa khUba zikSaNanA sAmAnya kAryakramamAM duniyAbharanI davAonI jANa ja mahatvanuM ane anivArya che. chatAM Ane bhAgye ja kArIne badale ramato ane medAnI ramatane sAruM sthAna ApavuM sparzavAmAM ane samajavAmAM Ave che. kAraNa ke A joIe. anivArya saMjogomAM ja davA levI joIe. viSayane sparzatI kaI bAbato che te aMge mAnavAmAM aneka gUMcavaNe che. bIjuM A sAhasa saphaLatAne vare bALakone pUratI-tenI vayAnusAra UMgha maLavI joIe. e khUba agharuM che. sivAya ke prayojakamAM sahanazakti tene ArAmanA bhege gharakAma na karAvavuM joIe. ane asIma dhIraja hoya. baha nAnI uMmarathI bALakane zArIrika svAcya, zakti kharekhara mAnava prakatimAM jIvanajema yA prANazakti ane samatulA mATe Adara rAkhatAM zIkhavavuM joIe. e niraMkuza julamagAra che. Ama chatAM te potAnAmAM Jain Education Intemational
Page #650
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 633 zakita, UjA, utsAha ane asarakAraka gatizakti dharAve 3. mAnasika vikAsanuM zikSaNa che. A evI zakti che ke je kazAthI saMtoSAtI nathI, ApaNe mananI tapasyAnI vAta agAu joI. e che ane tenI mAMgane koI maryAdA nathI. vANIne saMyama. ApaNA vicArake amuka jUja apavAda kharekhara duniyAmAM jIvananuM dhyeya aMgata sukha sivAya, vANInA svaccheda upayoganI sAme kevaLa maunanI meLavavAnuM nathI paraMtu satyabhAna tarapha vyaktinuM pragati ja himAyata kare che. paraMtu vANIne laya karavA karatAM lakSI jAgaraNa che. AthI jIvanajemanI keLavaNI bALa- tenA para kAbU meLavo emAM eka vadhu mahAna tapasyA keLavaNImAM bane teTalI vahelI zarU karI devI joIe. rahelI che. bALaka pitAnA bodha avayane upayoga karavAnuM zarU karI zake te pahelAM tene A keLavaNuM maLavI joIe. badhI keLavaNamAM mananI keLavaNI khUba ja jANItI AthI bALaka ghaNI kharAba AdatothI dvara rahI zakaze. ane haMmezAM prayojAtI keLavaNI che. sAmAnya rIte keLavaNInuM eka sAdhana mAnasika zikSaNa gaNAya che. jIvanomanA zikSaNane be mukhya pAsAM che. ane paraMtu mananI kharI keLavaNI ke je mAnavane uccatara yeya ane prakriyAnI daSTie judAM che; chatAM banne pUratAM jIvana mATe taiyAra kare che tenAM pAMca pAsAM che. sAmAnyataH mahatvanAM che : paheluM che bodha avayavone ane tenA A pAsAM eka pachI eka Ave che. paNa keTalIka apavAda gano vikAsa ane bIju che. potAnAM cAritrya rUpa vyaktimAM teo vaikalpika rIte, samAMtara rIte paNa aMge sajAga rahevuM tathA dhIme dhIme tenA para kAbU Ave che. A rahyAM e pAMca pAsAM. meLave ane chevaTe temAM parivartana lAvavuM. 1. ekAgra zaktinA vikAsa dvArA dhyAnanI kSamatA vadhAravI. baudha avayanA vikAsa mATe saudaryabhAvanAnI khilavaNI, je suMdara ane saMvAdI che, je sAdu, taMdurasta 2. vitA2, graMthi ane samRddhi zaktiono vikAsa. ane pavitra che, tene pasaMda karavAnI kSamatA vikasAvavI joIe. kema ke jema zArIrika taMdurastI hoya che tema 3. kana ke te 3. kendrIya vicAra ke ucca Adarza ke ati tejasvI mAnasika taMdurastI paNa hoya che. jema zarIra ane tenA vicAranI AsapAsa vicAronuM saMgaThana thavuM ke je halanacalanane sauMdarya hoya che tema saMvedanAnAM paNa saudaya jIvanamAM mArgadarzaka nIvaDe. ane saMvAditA hoya che. bALaka jema jema kSamatA ane 4. vicAra para niyaMtraNa, ayogya vicArone ThelI zakavA samajanI rIte vikasatuM jAya tema tema keLavaNInA mAdhyama ane Icchita vicArene abhivyakta thavA devA. dvArA vikasAvavuM ghaTe. vaLI kudaratamAM ke mAnava sarjanamAM je kAMI suMdara-udAtta ane taMdurasta hoya tenuM bALakane 5. astitvanI ucatara kakSAethI AvatI abhipreraNAno rasadarzana karAvavuM joIe. vadhu ne vadhu svIkAra. tenI kSamatA mATe mAnasika bIjI vAta che cAritryanI. pitAnAmAM thatAM parivartano zAMti ane pUrNa zAMtino vikAsa kare. aMge sajAga thavuM tenI ane pite je kare che tenI, pote bALakanuM mana te pataMgiyA jevuM caMcaLa che. Ama tema zA mATe kare che tenI noMdha levI e A dizAnuM chatAM tenAmAM ceTI rahevAnI kSamatA rahelI che. kema ke prathAnabiMdu che. cAritryanirmANa aMge eka vakhate bALakamAM jyAre rasa pedA kare tyAre te sArA pramANamAM majabUta nirNaya levAI jAya te pachI sakhatAIthI ane dayAna cuMTADI zake che. dhIrajathI AgaLa vadhavA sivAya bIjuM kazuM karavAnuM rahetuM nathI. darekane pitAnA cAritryanuM jJAna meLavavuM mAnasika vikAsa mATe dhyAna ane ekAgratAmAM ghaTe. tyArabAda potAnA cAritryavyApAra para pUrNa svAmItva nirIkSag, noMdha levAnI cokasAI ane vaphAdAra smRti siddha karavuM joIe. A prayatnone AdhAra Adarzana umerI levI joIe. bALakane keIpaNuM banAvavu ma ya para che ane Adarzane mAnasika zikSaNa sAthe ane zA mATe ? samajAvavAnuM kadI na TALavuM joIe. saMbaMdha che. tame je javAba na ApI zako te je javAba ApI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #651
--------------------------------------------------------------------------
________________ 634 vizvanI asmitA zake tevI vyakti sUcave, tevAM pustako sUcavo. vaLI anumati levI joIe. pAsethI ane vartamAnathI zarUAta bALakanA sahaja praznone buddhipUrvaka ane spaSTa javAba karI hara ane bhaviSya tarapha javuM tathA viSano ekIApe, jethI taMdurasta jijJAsA jAgI zake. sAthe ane eka pachI eka abhyAsa - jevA zikSaNanA bALakanI arthagrahaNa zakti vikasAvavA mATe ane mULabhUta siddhAMto ApyA che. viSayo zIkhavavAne badale eka ja viSayane pahoMcavAnA niSkarSa : vividha abrigama banAvavA joIe ke jethI bALaka vyavahArika rIte samaje ke eka bauddhika samasyAne hala ATalI carcA parathI spaSTa thAya che ke, zrImAtAjInA zikSaNa darzanano pAye AdhyAtmika che. zarIra vikAsathI karavAnA ghaNA rastA hoya che. zarU karIne AdhyAtmika vikAsa sudhI temanuM zikSaNa darzana Ama mAnasika vikAsa e paNa atimanasa tarapha vistareluM che. temanI keLavaNInI saMka9panA pUNuga ane javAne mahattvano raste che. atimanasathI raMgAyelI che. 4. Atmika ane AdhyAtmika vikAsa mATenuM aMte zrImAtAjI AjanI keLavaNImAM saccAIne zikSaNa abhAva che te tarapha dhyAna doratAM kahe che: "AjanI sarva tapasyAomAM sauthI vizeSa kaThina tapasyA keLavaNInI khedajanaka niSphaLatA che dilamAM saccAIno te lAgaNI ane UrmanI tapasyA che. premanI tapasyA abhAva. kema ke binasaccAI vinAza pratye dorI che. A vizvanuM sarjana karanArI zakti to cetanA jAya che.' che. paraMtu vizvanuM uddhAraka tattava to prema che. A e ja rIte AjanI keLavaNI para kayA kayA bhrame premanI tapasyA dvArA ja Apa nitika ane AdhyAtmika ane bhrAMtio savAra thayelAM che ? emAMthI kaI rIte vikAsa karI zakIe chIe. te dvArA ja pUrNatA prApta bacI zakIe ? evA praznano uttara ApatAM zrImAtAjIe karI zakIe chIe. zrI mAtAjI ane zrI araviMnA mata anusAra Ata- "(a) saphaLatA, kArakirdI ane paiso A vastuone rika zista dvArA ja na taka guNa AvI zake che. mAnave je lagabhaga saMpUrNa mahatva ApavAmAM Ave che te." potAnI naitika keLavaNI pote ja meLavavI hoya to eno "(ba) AmAnI sAthe saMparka sAdhave joIe tathA eka ja rasto e che ke eNe sAcI bhAvanAo, sarvocca saMskAro, zreSTha mAnasika - bhAvAtmaka ane zArIrika mANasanA svarUpanA satyanI vRddhi ane AvirbhAva thavo joIe. A vastuonuM je parama mahattva che tenA upara Adato pitAmAM UbhI karavI joIe. nAnAM bALako para bhAra mUke." premathI zista lAvI zako. temanA hadaya ane svabhAvane jItIne ja e karI zakAya. A dvArA AjanI keLavaNInI khAmIo batAvAya che. je AjanI keLavaNI pAsa-nApAsa, nokarI mATe autika ane AdhyAtmika zikSaNa mAtra bhASaNe ke taiyArI ane pitA mATe ja che-e bhrama che te spaSTa viSa dvArA na ApI zakAya. te te paryAvaraNa dvArA thAya che. tene badale keLavaNI dvArA AtmAno saMparka ja ApI zakAya. ane teno pAyo cheka gharathI zarU karIne sadhAvA joIe-satyane AvirbhAva thavo joIe ane zALA sudhI vistara joIe, te ja pUrNatAnA dhyeyane prApta karI zakAya. A cAra zikSaNanI saMka9panA uparAMta-kazuM ja zIkhavI 1. zrI araviMda ane zrImAtAjI : "bhAratadeza', zrI zakAtuM nathI. jenA manane vikAsa karavAno hoya tenI araviMda sosAyaTI, amadAvAda, Jain Education Intemational
Page #652
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 635 wwwwwwwwwwwwwwww ( Office : 353658 Phone 361344 (Resi.: 576980 With Best Compliments From - pheTe bleka - sAdhanA presa bhAvanagaranA saujanyathI KANCHAN STEELLOYS Mild Steel, Tool & Alloy Steel Dealers wwwww With best Compliments From Tulsi Nivas, Block No. 14, Dadabhoy X Road No. 3, VILE PARLE (WEST) BOMBAY - 400 056 C. B. SOMPURA Temple ARCHITECT V 3 Pathik Society, Beihnd S. P. Colony Naranpura, AHMEDABAD-380013 Sales Office : 23 6th Kumbharwada, Bombay-400 004 Rep. : KIRTI DOSHI D. D. DOSHI Jain Education Intemational
Page #653
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA With Best Complimente From Universal Diamonds. GITA-A, 5TH FLOOR, PANDITA RAMABAI ROAD, BOMBAY-400 007 Jain Education Intemational
Page #654
--------------------------------------------------------------------------
________________ chellAM so varasanuM jagatasAhitya - zrI narettama palANa chelAM so varasanA jagatasAhityamAM vicAra karIe zAkhA. A bAtI-lAvI zAkhAmAMthI agiyAramIchIe tyAre sau prathama eka vastu UDIne AMkhe vaLage bAramI sadImAM raziyana bhASAno janma thayo. raziyana che te be be vizvayuddhA, ene anaNaMge thayelI vijJAnanI sAhityane sauthI prAcIna manAte graMtha "IsTrakazana' zodhakhoLa tathA tethI parivartana pAmeluM janajIvana ane agiyAramI sadInA aMtamAM lakhAyelo manAya che. tenA eno paDagho jhIlatuM sAhitya. jagatanI sattAvAra gaNAtI lekhaka prinsa hAdimira mAnemekha che. A graMthamAM be hajAra bhASAomAM A samaya darayiyAna parivartana bALako mATenI nItikathAo ane vahevAru salAha AvyuM che ane jANe ke hajI hamaNAM ja mAnava-saMskRtinI sUcanAo che. jo ke sAhityanI daSTie noMdhapAtra graMtha AMkha khulI che ! jagatasAhitya haju to navajAta nestora nAmanA eka kIva sAdhue lakhela bhajanene zizu che! saMgraha "dha kenikala pha nestora" che. A graMthamAM neha zauryanA AnaMdadAyaka prasaMgo, yuddha varNana ane vIsamI sadInI zarUAtanAM prathama varSe ja mahArANI sUrya Adi devatAonAM bhajane che. A ja paraMparAmAM vikaToriyAnuM mRtyu thayuM. ApaNe tyAM bhAratamAM baMgabhaMga, I.sa.nI soLamI sadImAM "dha epasTala" nAmanuM muslima lIganI sthApanA ane 1913mAM ravIndranAtha saMtapuruSonA jIvanacaritra viSayaka pustaka Ave che. TAgerane nobela puraskAra prApta thayo ke bIje ja varSe sattaramI sadImAM mahAna piTare raziyAnuM pazcimIkaraNa 1914mAM prathama vizvayuddhanI ghoSaNA thaI. mesepeTA karyuM ane gaNita jevAM zAstronI sAthe sAhitya kSetramAM miyAmAMthI aMgreja senAnI pIchehaTa thaI, raziyAmAM paNa dhapAtra pragati thaI. ogaNIsamI sadInI zarUAtamAM krAnita ane jhArapatana, amerikA jarmananI viruddha ane nikolasa karamajhIna nAmanA lekhake TUMkI vArtAo lakhI navI navI vaijJAnika zodhakhoLone AraMbha thaye. 1939mAM ane kavinATayalekhaka IvAna kilove, paMcataMtra ane bIjuM vizvayuddha te buddhithI ja khelAyuM. jagata AkhAmAM hitopadeza jevI bAdhapUNuM prANIkathAo lakhI. vIsamI bAhubaLa vyartha siddha thayuM. buddhi ane tene sahAre yaMtra sadInA sAhitya mATe bhUmikAnuM sarjana karyuM. A vidyA mAnavIne nAza karavAmAM saphaLa thaI paraMparAthI saMdhikALe jagata sAhityamAM paNa seMdhapAtra bane. cAlI AvelI mAnyatAo tUTI ane eka virATa tAkAta raziyana kavi pazkina rASTrazAyara tarIke sAhityanAM sAthe jagatasAhitya DokiyuM kADhayuM. jANe ke mAnavI aneka kSetrane ujALI rahyo. pazkinane sAhityika have khullo paDI go ane sAcA arthamAM sAhitya vArasadAra sama kavi lamta ya ane raziyAnA mahAna enuM pratibiMba jhIlavA lAgyuM. chellAM se varasamAMya lekhake jenA "ovarakoTa' mAMthI nIkaLyA che te nikolAI chellA pacAsa varSanuM sAhitya saMkhyA ane guNavattA vAsilivica, gorgAla, mahAna navalakathAkAra tuganava, banenI najare eTaluM vizALa che ke enI mAtra kalpanA raziyana sAhityanA unmatta zikharo sara karanAra dostoja karI, ApaNe raziyA, AphrikA, amerikA ane skI ane mAtra raziyAnA nahi paraMtu chellA se yuropanI pratinidhi bhASAonA mukhya mukhya sAhityanI varasanA samagra jagatasAhityane preraNA ApanAra mahAtmA nedhamAM ja ItikartavyatA samajazuM. liyo tostaya-A samayanA sarvatomukhI pratibhA raziyana sAhitya dharAvanAra raziyana sAhityakAre che. bhArata-yuropIya bhASAkuLanI eka zAkhA te bhArata- jenAthI vIsamI sadInA sAhityane AraMbha manAya che. IrAnI zAkhA ane bIjI zAkhA te bAtI-lAvI te mahAna sAhityakAra entana cekhova ane mekisama. Jain Education Intemational
Page #655
--------------------------------------------------------------------------
________________ 638 vizvanI asmitA lietti A gokI che. raziyana sAhitya dvArA AkhA raziyAno have prasiddha thavA lAgyAM ane eka navo ja ujAsa kAyApalaTa karavAmAM A banne lekhakone phALo hovAnuM sAhityakSetre phelAyo. A samayanA be noMdhapAtra kavio manAya che. ane te pachI navayuga zarU thaye. A samayanI te yuropIya kalAne cAhaka evatuzenka ane zuddha kAvyajANItI kavitripuTI te zloka, esenina ane mAyakacchI kalAne uddagAtA kavi vaijhaneseskI. A banne kavioe che. bleka dvArA pratIkavAdI kavitAnI zarUAta thaI, tenA yuvAna peDhIne uttajI mUke evA sAhityanuM sarjana karyuM premagIto raziyana yauvanane haiye vasyAM. te kAtine kavi ane raziyA uparAMta bahAranI duniyAnA prakAzane paNa lekhAya. esenina grAmarAjyanuM svapna ja karate Adarza AmaMtraNa ApI potAnI kSitija vistArI. raziyAnI kavi che. teNe khetaromAM khIlatI savAra ane paDatI rAjakIya sthiti haju paNa kaMI sArI na hatI, eka yA sAMjanAM rahasyamaya mitro pitAnI kavitAmAM ApyAM ane bIjI chAvaNImAM lagabhaga badhAne pratibaddha rahevuM paDatuM mAyakAUI AvI rahelA "seviyeta sAhitya"no pitA hatuM ane "vana De Ina dha lAIpha opha IvAna denigaNAya che. mAyakokIe kahyuM : "kazuMya nathI mAro vica" nAmanI pitAnI laghu novela laIne elekadeha, sivAya ke sarvAge dhabakatuM hadaya" jhAnDara seljanitsinane praveza thayo. cAre bAju khaLa bhaLATa macI gayo ane rAjasattAe lekhakanI nIDaratAne A sarvAge dhabakatuM hadaya laIne mahAna soviyeta paDakArI. sejhenisinane raziyA choDavuM paDyuM, paraMtu kavi pAstaranAka AvyA. "Do. jhivAgo" nAmanI tenI mAtra be ja divasamAM jenI eka lAkha nakala khapI gaI navalakathAne nobela pAritoSika enAyata thayuM ane samagra te vana De' raziyAmAM haju pUro thayo nathI! Aje vizvamAM khaLabhaLATa macI gaye! raziyAnI AMtarika paNa raziyana sAhityane pragaTa thavA mATe saMpUrNa mukta sthitine nirapata ane svataMtratAnuM mukta havA jhaMkhatuM vAtAvaraNa nathI paraMtu enI prakriyA garbhamAM ucharI sAhitya sarjAvA mAMDayuM. mAtra aDhAra ja varSanI uMmare rahelA ziza jevI che. je deze kramAM krara mANasene pitAnI vArtAomAM AMtara-vigrahanI bhayAnakatA nirupatA janma Apyo te deza ja AvatI kAle mahAna ane zilAva AvyA ane raziyana saMskRti krAntinI udAra carita mANasanI bheTa jagatane dharaze. raziyA have parAkASTAe pahoMcI. 1921mAM sAmyavAdIone vijaya pachInA jagatanuM pathadarzaka haze. thayo ane tatkALa pUratI AMtarika sthiti thALe paDI, zAlekhova stAlina taraphI banyA, sAhityamAM paNa Aphrikana sAhitya baMdhiyAra vAtAvaraNa zarU thayuM. lagabhaga badhA ja sAhitya- "aMdhAriyA khaMDa" tarIke jANItA AphrikA bhASA kAre sAmyavAdI nejA nIce cUpa banyA, apavAda tarIke ane saMskRtinI dRSTie ghaNe prAcIna che. hAla je chellI navalakathAkAra pAstaranAka ane kaviyitrI mAtevA zodhakhoLa thaI rahI che te mujaba AphrikAnI zyAma svastha rahyAM. 153mAM stAlinanuM mRtyu thayuM ane saMskRti enA prAcInakALamAM ghaNI AgaLa vadhelI hatI. lagabhaga kedI avasthAmAM jIvatA sAhityakAro mukta thayA. viziSTa bhaugolika paristhiti ane AbohavAne kAraNe "dha tho" nAmanI- pitAnI navalakathAmAM tenA lekhaka kaMIka judI jAtano mAnava vahevAra AphrikAmAM che; paraMtu Iharenabarga stAlina yugane pratIkAtmaka rIte nirUpe che ene enI potAnI alaga evI saMskRtinI jarUra che. ane khelAI gayelAM be be yuddhathI raziyana prajAe zuM AphrikA pramANamAM ghaNo moTo khaMDa ane vividha jAtanI zuM gumAvyuM tenI dardanAka kathA Ape che. barapha pIgaLa- aneka bhASAonuM tyAM astitva. vaLI gADha jaMgala ane vAnI kriyAne raziyana bhASAmAM "" kahe che, Iharena- dura duranA vasavATane kAraNe bahu prakAzamAM nahi AvelI bage jaNAvyuM ke stAlinanA mRtyuthI raziyAmAM jAmelo saMskRtine kAraNe Aja sudhI tene saMskRti vihIna khaMDa barapha pIgaLI rahyo che ! "dha tho' bahAra paDatAM ja gaNavAmAM Avela che. lagabhaga badhA ja sudharelA dezanI stAlina taraphI sAhityakAroe tenI upara AkarA prahAre A maryAdA che ke teno vahevAra " aMgrejI" mAraphata ja karavA mAMDayAH parata jhaDapathI parivartana pAmI rahelI cAle che. je dezanI prajA aMgrejI na jANatI hoya ke sAmAjika sthitie saune bIjI rIte stabdha karI dIdhA jenuM sAhitya aMgrejImAM na lakhAyuM hoya tene pachAta . stAlinayuga daramiyAna gupta rIte lakhAyelAM pustaka mAnavAmAM Ave che. Aphrikana sAhitya vize paNa Ama ja Jain Education Intemational
Page #656
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ saMdarbhagraMtha bhAga-2 639 thayuM che, tenA moTA bhAganuM sAhitya lokasAhitya che anyAyane vedanAbharyo nirdeza paNa tenI kavitAmAM thAya ' ane bahu ja ochuM aMgrejImAM maLe che. A kAraNe samagra che. A samayamAM Aphrikana sAhityanI prathama navalakathA "dha Aphrikana sAhitya UNu, chuM ane najIkanA bhUtakALamAM pAma vAIna DrinkArDa' lakhAya che. tenA lekhaka AmosA lakhAyeluM che ema mAnavAmAM Ave che. vAstavamAM Aphrikana TuTuolA ati vAstavavAdI navalakathAkAra che naitika mUlyonAM sAhitya ghaNI lAMbI paraMparA dharAve che, bhinna bhinna sthApana sAthe bhayaMkara ka95nAovALI temanI navalabhASAjuthane enuM pitAnuM vipula kaMThastha sAhitya che. kathAo aneka rIte noMdhapAtra banI che. "Ikura' nAmanI joke e bhASAnA paricaya vinA enA bhItarI amRtane navalakathAthI jANItA banela strI navalakathAkAra phalerApAmavuM azakya che. vApA paNa ullekhaniya che. abhyAsanI sugamatA khAtara Aphrikana sAhityane arvAcIna dhArAnuM dakSiNa Aphrikana sAhitya Aje ApaNe traNa vargamAM nihALI zakIe : (1) nI sAhitya jagatabharamAM noMdhapAtra banI rahela che. pramANamAM ghaNu (2) dakSiNa Aphrikana sAhitya ane (3) prathama vizvayuddha lAMbA samayathI A pradezane yuropa sAthe saMbaMdha rahyo pachI sajavA mAMDela arvAcIna sAhitya no sAhityano che ene pariNAme zikSaNa ane sAhityanI sRSTi vadhAre prAcIna tabakko lokasAhityamAM che, jemAM janma samayanA, AgaLa paDatI rahI che. daAphrikAno sauthI vizeSa lagna samayanA, mRtyu viSayaka ane prAsaMgika gItano tathA noMdhapAtra kavi roya kempabela che. prakhyAta phenca lekhaka eDa prakAranA lAMbA gItano samAveza thAya che. A bodaleranI kRtionuM saMpUrNa paddha bhASAMtara karanAra tarIke sAhitya vaMzaparaMparAgata utarI AveluM kaMThastha sAhitya paNa temanI kIrti che, jo ke phrenca pratIkavAdI kavitAne che. eka sarve mujaba vividha prakAranI cha ( 600 ) AphrikAmAM lAvanAra kavi tarIke vAIka lAunuM nAma jeTalI bolIomAM A sAhitya maLe che. prathama vizvayuddha mokhare che. vijJAnanI Ageka cathI paraMparAgata prAcIna pachI nIgro yuvAne yunivarsiTInI keLavaNu levA lAgyA che. mAnyatAo tUTI che ane pite kyAM bhUla khAdhI tenuM ciMtana ane emanuM sAhitya aMgrejI tema ja Aphrikana ema baMne sAMprata samAjanA sarjakamAM najare caDe che. AMtarakhoja bhASAmAM sarjAvA mAMDayuM che. sAhityanI daSTie dakSiNa tarapha vaLelA AvA kaviomAM siDanI kavAuTsa nedhapAtra AphrikA vadhu bhAgyazALI che, paradezI jAtionI heraphera che. kALAgorAnI samasyA paNa have chUTathI sAhityamAM paNa pramANamAM ahIM vadhu rahI che ane ThIka ThIka pramANamAM carcAtI thaI che. ghaNA gorA lekhake e paNa samabhAvathI sAhitya-sarjana thayuM che. da.AphrikAnuM jIvana pitAnI kRtiomAM cItaravA mAMDyuM Aphrikana sAhityanI arvAcIna dhArA yuropIya yuniva che. Aje da.Aphrikana sarjakomAM svadezAbhimAnanI rsiTInI keLavaNI pAmela prathama kavi suMgarathI 1928mAM bhAvanA vadhI rahI che, jIvananA vividha prazno upara temanI zarU thAya che. segoranI kavitAmAM nIgro jAtinA badhA najara maMDANI che ane yuropIya sAhityathI mukta rahI ja tane prabhAva jovA maLe che. joke pazcimI dezee pitAnuM AgavuM sAhitya sarjAvA pAchaLa puruSArtha prApta karelI siddhio tarapha A kavi aMdha nathI. teNe A bhAyA che, je ke aMgrejonuM sAMskRtika varcasva haju pitAnA "lasambaga" kAvyamAM pazrimane biradAvela che. ' temanA parathI dUra thayuM nathI. seMgaranA samakAlIna ane ghaNI nAnI vaye eka vimAnI durghaTanAmAM mRtyu pAmelA kavi birAgo diyeya premakavitAnA gAyaka tarIke noMdhapAtra banelA che. 1950 pachI TUMkA bhUtakALamAM paNa jagatanA eka pramukha sAhitya nAyajiriyana kavi esAbe ane ghAnAno kavi bra Aphri tarIke amerikana sAhitye potAnuM sthAna prApta karI kana sAhityamAM nUtana prakAza ane tAjagI lAve che. A lIdhuM che. yuropa ane amerikA banemAM sAhityanI samayathI nItatva jANe visarAvA mAMDe che ane jagata bhASA aMgrejI che. AthI ghaNIvAra zaMkA UbhI thAya che AkhAne sparzI gayela nUtana pavana Aphrikana sAhitya- ke kayuM sAhitya aMgrejI sAhitya che? eTaluM spaSTa che kArane paNa DolAve che. vela seyinkA nAmano kavi ke amerikana sAhitya saMkhyA ane guNavattAnI dRSTie svAtaMtryane biradAve che. Aphrikana prajAne thaI rahelA jagatasAhityano khoLe chalakAvI dIdho che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #657
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140 vizvanI asmitA amerikA eTale yunAITeDa sTeTasamAM pAMgareluM pramANe "viliyama visana" nAmanI tenI TUMkI vArtAo sAhitya chellAM savAso varSanI kArakIrdi dharAve che. sAIkalojikala kAunTarapArTa jevA eka ja mAnavInAM be ApaNe jANIe chIe ke dhArmika kAraNosara yuropamAM pAtrothI noMdhapAtra banelI che. vivecana kSetre paNa "dha philorahetA amaka yuriTana prajAjane dezapalaTo karIne ame sophI epha kempojhizana" jevA tenA nibaMdha sAhityanI rikAmAM AvyA ane gADha jaMgalothI AcchAdita ame- sAcI sUjha pragaTa karanArA banyA che. rikAnA vizALa bhUbhAgamAM raheThANa ane AjIvikAnA svAtaMtrya prApti ane pi jevA sAhityasvAmInA prazno sAmano karavAmAM gUMthAyA. amerikana sAhityano pradAnathI UbhI thayelI navI zakayatA upara emarsana ane prathama vasAhatIyuga A samayanA saMgharSothI bharelo che. mahAmanA there jevA mahAna sAhityakAro Ave che. zarUAtanuM sAhitya dhArmika mAnyatAonA cokaThAmAM ane amerikana sAhitya jagatasAhityanA sarvocca baddha thayeluM jaNAya che; paraMtu samayanA parivartana sAthe sAhityanI haroLamAM potAnuM sthAna jamAve che emarsana -teNe dhArmika vaLagaNa choDI mAnavajAtinA sanAtana praznonI pAdarI hato; paraMtu sAMpradAyika mAnyatAomAM avizvAsa carcA hAtha dharI che. A nimitte je sAhityanuM sarjana AvatAM teNe rAjInAmuM ApyuM ane jIvananA bAkInAM thayuM te vizvavyApaka baneluM che. Ama juo to zarUAtanuM varSo sAhitya sarjanamAM gALyAM. emarsananu' sthAna eka sAhitya IMgleMDathI parAdhIna paNa che, paraMtu 1776 thI dizAsUcana karanAra prabhAvazALI nibaMdhakAra tarIkenuM che. svAtaMtryanuM jAheranAmuM prasiddha thatAM amerikana sAhitya teNe sarjanAtmaka sAhityanuM sarjana bahu nathI karyuM paNa pitAnuM anekhuM vyaktitva dhAraNa karyuM che. vasAhatI te enA traNa lekhothI amerikana sAhityamAM noMdhapAtra yuganA moTA bhAganA kavio IleMDa ane dhArmika prati bane che. te mAne che ke manuSya ane vizva varace eka baddhatAmAM rAcatA jaNAya che. AmAM eDavarDa TeIlara na samajAya tevI saMvAditA che. dareka ghaTanA saMvAdAtmaka madhyakAlIna paraMparAnI dhArmika kavitA lakhate hovA chatAM ja hoya che. emarsananA AvA vicArIe tatkAlIna sAro pratIkAtmaka kavitAne kAraNe noMdhapAtra banelo che. ApaNA e prabhAva pADelo enA anusaMdhAnamAM ja herI DeviDa madhyakAlIna kavi akhAnI mAphaka TaMkazALAnuM pratIka : there Ave che. thero svAbhAvathI dhUnI prakRtine have, vAparIne te jIvazivanuM tatvadarzana samajAvavA bese che. * teNe vaDana nAmanA sarovarane kinAre ekAMta jIvana svAtaMtrya prApti vakhate ja "svAtaMtryanuM jAheranAmuM" gALI e anubhavenuM vaDana" nAmathI gadya nirUpaNa mAM je gadya vaparAyeluM che, te paraMparAthI ekadama navuM kareluM che. A volDana amerikana gadyane eka viziSTa ane nUtana yuganA AhavAhana samu che. samayanI daSTie namUno gaNAya che. eDagara elana po svAtaMtryayuganA prathama mahAna sAhityakAra ogaNIsamI sadInA aMtamAM 'hakalabarI phina"thI tarIke jagatasAhityamAM pitAnuM nAma kADhe che. joke panI jANIto mArka ina, navalakathAkAra herI jeImsa ane khyAti mRtyu pachI phelANI ane te paNa kaeNnya kavitA hiTamana ane Dikinsa jevA kavie thayA. vIsamI paranI tenI asarane kAraNe. pi pahelAM amerikAnA goDa sadInI zarUAta anesTa hemiMgva jevA navalakathAkArene mitha" tarIke jANIto ziMgTana araviMga AMtararASTrIya hAthe tejasvI rIte thaI. " dha oDa mena enDa dha sI" khyAti pAmele sAhityakAra che. amerikAne vasavATa nAmanI tenI navalakathAne nobela pAritoSika prApta thayuM. na hato tethI tene paraMparA prApta daMtakathA ke lokakathAne dayeya prApta thAya teya jIvana hetu zUnya che athavA vArase prApta nathI. A kAraNe araviMdanI lokakathA jevI jhajhavuM temAM ja sAcI jiMdagI che evAM dazanamAM rAcatI vArtAoe amerikana sAhityamAM ghaNuM UMcuM sthAna A navalakathA jagatanI eka benamUna kathA gaNAya che. meLavyuM che. vilimaya phokanara paNa A samayane eka viziSTa navalaA pachI kavitA, TUMkI vArtA ane vivecana kSetre kathAkAra che. teNe eka kalpI kADhelA pradezanI kathAo mahatvanuM pradAna karanAra eDagara elana pe che. dha revana' ApI ane nobela pAritoSika vijetA banyA. Isa. jevA kAvyamAM rahasyamaya vAtAvaraNa UbhuM karanAra kavi jena, sTAInabeka, pherala ane jena Dosa pAse potatarIke pi jagata sAhityane preraka banyo che. A ja potAnI rIte paNa satvazIla sAhitya ApyuM ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #658
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 641 sAhitya racanAnA bAhya AkAra para paNa pragaberI banI najIkanA bhaviSyamAM svagane pRthvI upara utAraze. AdarI, je ke prayogavAdI chatAM A dareka sarjana ziSTa zrI araviMda jevA mahAna tatvadaSTrI yogI bhaviSyanA hato. amerikAnI vadhatI jatI samRddhinI sAme vAstava sAhitya prati evI AzA vyakta kare che ke bhAvi prajA vAdI sAhitye jora pakaDayuM hatuM. yujina onIle nATaya, mATenuM sAhitya divyasAhitya haze ane manuSya jIvanamAM kSetre kAma karI raMgabhUminA aneka prayoga karyA, kalAmaya ja parama sAtvika mudAnA sparzane sAkAra banAvaze. nATakanA sarjaka tarIke yujinane nobela pAritoSika paNa maLyuM. teNe nATakomAM rAjakIya praznonI mAMDaNI karI jagatanA dareka rASTranuM sAhitya AvuM che evI tema ja amerikana sAhityamAM ebsarDanI paraMparAne sajana hRdayapUrvakanI prArthanA sAthe. -narottama palANa A samayamAM amerikana sAhitye sauthI vadhu umeza " noMdha-aMgrejI sAhitya vize savataMtra lekha hovAthI tene kavitAkSetre batAvyuM. kAla senDabarga, robarTa phrosTa jevA samAveza ahIM karyo nathI. kavioe kavitAne ucca zikharo para mUkI. senDabaga atizaya lokapriya kavi hato. teNe zikAgone "jagata AkhAnuM katalakhAnuM" kahI zaherIkaraNane radiyo Apyo. robarTa phrosTa eka AdhyAtmika kavi tarIke mahattavanuM sthAna dharAve che. tenAM kAvyo vinoda bharyA ane sAva sahaja rIte jIvananAM rahasya rajU karatAM hoya che. vIsamIsadInA sauthI noMdhapAtra kavi tarIke kosTanI khyAti che. * * graMtha prakAzanane hArdika zubhecchAo A pachI amerikAmAM taddana navI kavitAnI zarUAta thAya che jemAM ejharA pAunDa mukhya che. ghaNA vivecakonA mata mujaba pAunDa mahattvanA kavi karatAM eNe kavitAnA vivecanamAM je nAvInya dAkhavyuM tene lIdhe che. pAunDa pachI nAnA moTA aneka kavio Aje kavitA lakhe che ane jhaDapathI badalAI rahelA jamAnAne dRSTi samakSa rAkhI, navA navA prayogone apanAvatA manuSya jIvananuM satya ? vicArI rahelA najare Ave che. sAMpratanA chellA dAyakAmAM ! amerikana sAhityakAra keI UMDA vicAramAM DUbelo jaNAya che. rASTra tarIke ati zaktizALI baneluM amerikA vizvanA pachAta dezone madada karI zakaze ke che enI zakti ADI kaMTAIne manuSya jAtane sarvanAza notaraze? A dvidhAmAM sarjaka paNa mUkAyelo che, ApaNe AzA rAkhIe ke emanI salAha vidheyAtmaka ja haze ane vizvanA eka samRddha rASTrane zobhe tevI zAMti ane samajUtIbharyA ekhalAsapUrNa sAhityasarjanathI teo A jagatane sukha-zAMtine zILo sparza karAvI zakaze. vikramabhAI sI. zAha - muMbaI - mIThAbhAI hIrAcaMda zAha - muMbaI - F chellAM se varasanA jagatasAhityanuM samagra darzana karatAM ema jaNAya che ke manuSya uttarottara vikAsAna mukha che ane prakRtinI AMtarika susaMvAditA sAthe eka tAra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #659
--------------------------------------------------------------------------
________________ ** **** ******** *** **************** **** K KAR 42 Jain Education Intemational tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Fort, BOMBAY-400 023. 4th Floor, Room No. 43. 19/21, Ambalal Doshi Marg, Bombay Mutual Chambers, PVT. LTD., DURA-TEX LABORATORIES With Best Compliments from vizvanI asmitA *************************** **************** ** ********** **********
Page #660
--------------------------------------------------------------------------
________________ ke saMdarbhagraMtha-bhAga $43 Gram : AEPESON "SEWREEIRON" Phone : 394482 AMRITLAL POPATLAL SONS, Iron & Steel Merchants Darukhana, Mazgaon, BOMBAY No. 400 010 Jain Education Intemational
Page #661
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA XxxxXXXXXXXXXXXXX Gram : COBANSALI Telex : 6088 Phone : 352668-69 * * With Best Compliments From ******* M/S. DINESH K. BHANSALI * & * BHANSALI & CO. * ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt* Exporters & Importers of Diamonds 640-646, Panchratna Mama Parmanand Marg, BOMBA Y-400 004 ************************ ** ******** ** ** ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt t
Page #662
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMskRta sAhityanuM mahattva pro. jayetsanAbena bI. vaiznava sAhitya samAja jIvananuM paNa che - A vidhAna saMskRtinA vikAsanI sAthe sAthe mAnava potAnI AbhAsI pratibiMbanI jema janamAnasa para aMkita thatuM rAgAtmaka anubhUtio, citranI Urmio, bhAva ane AvyuM che. paMcataMtra hipadezanI pazuprANI kathAo ke pitAnI AjubAjuthI prApta thayela chava ane jagatanA kenTarabarInI vArtAo athavA to IsapanI nItikathAo darzananI saMvedanAone layabaddha vRttanA sAdhana dvArA 2jU jevI subodha vArtAothI bAlamAnasa ghaDAtuM AvyuM che. karato Ave che tyArathI eTale ke vedakALanA udbhavathI kathAsaritasAgAra ke bRhatkathAnI samAjakathA ke ItihAsa saMskRta sAhitye pitAnuM cokakasa astitva sthApita purANadinI dharmakathAo agara te brAhmaNa graMthanI kathAo karyuM che. ke upaniSadonI AkhyAna kathAo koIpaNa pAsAMthI joIe te mAnavamananuM ghaDatara sAhityane AdhIna ja rahyuM che. A no bhadrA kratavA yantu vishvtH| ema kahI zakAya ke vividha prakAromAM aneka pRSThamAM maH mA ... (. 20-rU-23). aMkAyela sAhityamAMthI ja mAnavane rAma athavA te rAvaNa thavAne raste maLyo che. zabda, artha ane rasa traNa pagalAmAM athavo. sAhitye vizvanA khUNAnA mAnavIne AvarI lIdho che. tana manaH vinaMtramaetu (yajurveda ) adanAmAM adanA mAnavIthI te paramena caritane jevA nItiviSayaka maMtro.... zabdadeha ApanAra sAhitya avazyameva jagatane mahattvanuM ke pachI uSA sUko jevAM raMgasabhara varNane nadIche je mahAnatA ja sAhityanI kharI javAbadArI che. keI vizvAmitra. yama-yamI, saramA-paNi jevAM sUkate dvArA paNa sAhityanI mahattA tenI sadhanatA ane samAjanA RgavedanI bhASA prAsAdikatA vahetI rahI che. vicAronI susaMcAlana vizenI tenI mahattama asara para ja nakkI karI supravAhitA, sucAru arthAbhivyakti alaMkAronI mohaka zakAya, te mATe katinI kAyA medasvI hovI jarUrI nathI. jenA ane raMgIna citrAvalI dvArA AvedamAM je sauSThava ke kRtinI vayovRddhatA paNa agatyanI nathI. UbharAyuM che te Rgvadane bAIbalanI jema zreSTha sthAna Ape che. Ama chatAM saMskRta sAhitya vize to kadAca samayanuM mApadaMDa mahattvanuM gaNavAmAM Ave te paNa te potAnuM yajJakriyAo suvyavasthitarUpe paripUrNa thAya te mATe sthAna AgavuM ane UMcuM rAkhI zake te niHzaMka che. ya kAraNe saMskRta bhASA ane sAhitya rASTranuM ja mAtra nahIM vizvanuM amUlya dhana che. zreSTha gaurava ane prAcInatAnI adAramAM thag -e vidhAna batAve che ke A samayathI daSTie te anupama che. saMskRta sAhitya apauruSeyatAnA saMskRta sAhityamAM gadya astitvamAM AvyuM. zuddhamaMtrathI rUpe udbhava pAmyuM che. mukhapATha ane uccAraNanI AbehUba yukta zukala yajurveda zuddha ane suvyasthita maMtravidhAna grAhakatA saMskRta sAhityanAM mULabhUta sAdhana che. saMsAramAM rajU kare che. to maMtra ane brAhmaNethI mizrita kRSNa sonerI ane melImasa baMne bAjuo astitvamAM che. je yajurveda vyavasthita kAryapaddhati raju kare che. dharmanA Itiane citrane saMskRta sAhityamAM joI zakAya che. hAsa mATe yajurveda atyaMta mahattvano graMtha che. yajurvedanAM itihAsabhavanI daSTie vicArIe tyAre paNa saMskRta adhyayana sivAya vedanI vicAradhArA samajavI saraLa sAhityane prAcIna sAhitya tarIke svIkAravuM paDe.. paDatI nathI. Jain Education Intemational
Page #663
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA davani ane tenI asara-ghasAro ane vidyutanuM vAdanuM varNana ApI lokone kalyANa tarapha doravAnI saidhAnika jJAna sAmaveda Ape che ema kahI zakAya. paddhatine kAraNe A veda AkarSaka banyuM che. bhAratavarSanA maMtronA udAttAdi svarenuM samAyojana ane tenI prakRti dhArmika vikAsanuM ane Arya saMskRtinA cirakAlinapaNAnuM paranI asaranI vaijJAnika vicAraNA pachI Avela sAmagAna rahasyajJAna prApta karavA mATe A graMthanuM ghaNuM mahattva vijJAnika saMgIta vidyAne Aveda bakSe che. je je deva gaNAyuM che. brAhmaNagraMthe gadyamAM ja lakhAyelA che. mATe je je maMtroccAra thatA hoya te maMtranA adhiSThAtA (alabatta kayAMka kyAMka padyo che paNa te maulika nathIdevatAno svabhAva oLakhIne uccAravAmAM AvatA akSaronI RvedAdimAMthI uddaghata karela che.) A gadyamAM ja pAchaLathI dhArI asara thatI. rerAnAM sArofa e kRSNa vikAsa pAmela saMskRta sAhityanAM gadyabIja che. AthI kathana sAmavedane bhagavata vibhUti gaNAve che. ane sAma- bhASAzAstranI daSTie paNa A graMthanuM vizeSa mahattva che. vedanuM bhAratIya saMskRtimAM mahatva sthApita kare che. maMtra vaLI keTalAka nitika vicAre ye brAhmaNomAM raju karyA saMgrahanI daSTie sAmaveda alabatta agatyane graMtha nathI. che jevA ke - paraMtu eka to devastuti mATe jarUrI Urmi sabhara bhAvanA 26 matRta vati.. ( zatapatha. ahIM gavAI che to bIjuM bhAratIya saMgItano pA te 3/1/3/18) kahI satyavANInuM mahattva sthApyuM che; to... A sAmaveda che tethI paNa bhAratIya saMskRti sAmavedanI atithisevA jevA bhAratIya Adarza vize..... RNI che. atharvavedanI gaNanA vedomAM thatI nahotI; tevuM yadA vA atidhi pariveviSyatpApIna iva vai gherathI' ke "mAravIAirthIvArtA' jevA zabdo sa taNuM mati (atareya brA. 1/17) sUcave che. tenAM kAraNamAM atharvavedamAM mAraNa, mohana, jevAM vidhAne rajU karyA che. jAdu, zApa I viSaya para kathana karavAmAM AvyuM che; chatAM vaLI strIone brAhmaNagraMthamAM gaurava bakSavAmAM Rveda ucca staranA samAjano veda che te atharvaveda AvyuM che. apatnIkane yajJane adhikAra nahoto evuM sAmAnya janatAne veda che. e vAtane najara samakSa rAkhatAM pitAnA samAjane najara samakSa rAkhIne athavA brAhmaNemAM kathana che. veda pitAnA viSaya paratve vaphAdAra che; e rIte ene brAhmaNo pachIthI racAyela AraNyaka graMtho yajJanAM mUlavavA joIe. vaLI atharvaveda rasane veda che. auSadha- AdhyAtmika mahattvane samajAvanAra dArzanika graMtho che. zAsanAM ghaNAM upagI vidhAna ahIM upalabdha che. Do. ApTe ema kahe che ke AraNyaka evAM lakhANono keTalIka jaDIbuTTIono paNa emAM ullekha che; gRhanirmANa samUha che, je karmakAMDamAMthI dharma ane tatvajJAnanI ane khetInA vize paNa A vedamAM maMtre che. Ama tAravaNI karI yajJanuM AdhyAtmika mUlya samajAve che. lokavyavahArane A veda saMskRtinA pracalana mATe ocho vedanA aMtima bhAgamAM uSaniSada vedanA sArarUpa mahattva nathI. gaNAyAM che. jJAnInuM satata sAMnidhya sevIne, buddhigata saMhitAo pachI brAhmaNane samaya Ave che. zaMkAonuM nimUlana karIne, zraddhAnA udayathI jIvanane karmakAMDa saMbaMdhI vibhinna prazno para tatkAlIna vidvAnonA jAtathI judA banIne, jIvavAno siddhAnta upaniSade raju vacAro A graMthamAM saMkalita che, e rIte A sAhitya karela che. Iza, kena, kaTha, praznAdi mukhya mukhya upanimahatvanuM che. sAmAnya mAnava karmavAdaparaka na rahetAM SadanAM AkhyAne upaniSada sAhitya saMgamazikSA paddhati karmakAMDaparaka rahyo che. yajJayAgathI ahika tema ja pAra che ane A udAharaNe upaniSada sAhityanuM mahatva lokika sukha tarapha yugano abhigama rahyo che. brAhmaNa darzAvavA mATe pUratAM che. AruNinI nikA ke uSatinI thAmAM kathAo dvArA janasugama brahmamAganI keDI AcAra philasUphI ke pachI naciketAnI zraddhA-namratA yukta darzAvavAmAM AvI che to sAthe sAthe yajJanI vijJAnika buddhinuM tAdRzya ane mRtyunAM nirvyAja abhayapaNAnI tema ja buddhigamya mImAMsA paNa A graMthamAMthI maLe che. sthApanA I. daSTAnta dvArA upaniSade jIvananAM parama rocaka AkhyAna dvArA loko ne kaMTALe e rIte artha. rahasya ukelIne ApaNI samakSa mUkI dIdhAM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #664
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 647 zrImada bhagavata gItA savaupaniSadane sA2 gaNAya che. purAtatvavida purANanA trANuM che. purANenuM nirmANa che. mana kRSNa ane buddhinA arjunatatvane sthApIne khAsa karIne evA loko mATe thayuM che jemane veda gItAe khINamAM beThala mAnavIne paNa gaurIzikha2 sudhI bhaNavAno adhikAra nahoto. arthAta vedanAM kAThinyane pahoMcavAnI saralatama keDI darzAvI che. vaLI gItAe ukelavA akSama vyaktio mATe purANe racAyAM. Ama vyaktinuM mAnasa samajI-vicArIne tene paramatatva sudhI purANe saralamAgI hatAM. tenuM sarjana sUte-brAhmaNa pahoMcavAno rasto lIdhe che te paNa jagatamAM che ane kSatriyathI utpanna thayela eka jAti e karyuM. mahavane nathI. mAnavamana jyAM sudhI AMdalita na thAya ane buddhi jyAM sudhI A dhrujArI na anubhave tyAM sudhI Aje upalabdha purAmAM lagabhaga 18 purANe che. sarva upadeza nakAmo nathI evI mAnasazAstrIya vicAra paraMparA pramANe temane judA judA devatAo sAthe sAMkaLavA saraNI apanAvI arjuna viSAdayoga jevaDI moTI prastAva mAM AvyAM che, jemAM vikhazubhakti vize vigu, nArada, nAthI gItAe brahma keDInAM maMDANa karyA che. gItAnA bhAgavata, garuDa, padma, varAha purANuM che. brahmAjI samagra adhyAyamAM kama-bhakti-jJAnano triveNI saMgama sAthe saMkaLAyela purANomAM-brahmAMDa, brahmavaivarta, mArkanDeya, karI mAnavanI lAgaNI ane buddhinA saMgharSanuM jhINavaTa bhaviSya, vAmana ane brahmapurANu gaNAya che. zivabhakti bharyuM pRthakkaraNa karIne samabhAvapUrvaka buddhine zraddhAnAM saMbaMdhita matsya, kRma, liMga, ziva, skaMda ane agnibaLapara taiyAra karI che te to gItAnI abhUtapUrva praNAli purANanI gaNanA thAya che. brahmA, viSNu, maheza sarakhA che. gItAnuM paThana pAThana duniyAnA moTAbhAganA dezomAM bhAvathI pUjAtA e darzAvavA darekanAM purANo sarakhAM che. Aje ya bhAvapUrvaka thAya che e gItAnI mAnavamana evuM siddha karavA khAtara ja che. (bAkI brahmapurANane sAthenI AtmiyatAnuM pariNAma che. nahIMtara kayAM vizva brahmA sAthe saMbaMdha hovA chatAM temAM sUrya bhagavAnanI dharma pariSada jevA ucca pustaka pradarzanamAM gItAgraMthanuM bhaktinuM paNa varNana che ja. te gaNeza, zrIkRSNa I. nI bhAratIya pratinidhitva ane kyAM hipIonA bhakti brahmavaivarta purANamAM paNa che.) akhADAmAM zraddhApUrvaka uccArAtAM gItAvane ! gItA purANamAM bhaktitattva uparAMta vAstukalA, tIve varNana, jJAnIne ye khorAka che ane zraddhAnA baLe bhajatA ajJA rAjavaMzAvali, jana, bauddha dazane vize paNa mAhitI nIonuM paNa viTAmIna che. sAmAnyamAM sAmAnya vyakti che. bhAgavatapurANa viSayanI vividhatA, bhASAnI mahattA paNa potAnA citrane ajapa dUra karIne nirveda bhUminI ane bhAvabAhulyane kAraNe "vigharitA mAnavate ghakSA | parama zAMti pAmI zake che evuM protsAhaka AzvAsana e rIte oLakhAvAyuM che. ane e mATeno saralatama mAga gItA ja ApI zake ema enA adhyayanathI samajI zakAya che. purANe khAsa karIne Astika matanuM samarthana kare che Ama koI paNa jAtanI bauddhika siddhio kavi kAraNa ke purANuM bahudevatvamAM mAne che tevuM temanA ka95nAthI siddha thatI hoya te ja citra cirakAlina banI viSayavastu parathI phalita thAya che. vaLI purANee pAchaLanA zake. e rIte vaidika sAhitya, brAhmaNagraMtha, AraNyaka saMskRta kavione kathAo pUrI pADI che e daSTie paNa ke upaniSadethI sarvatyAgI vyakti nirbhaya banI mRtyu enuM savizeSa mahatva che. zAkuntala padma purANanI kathAnuM paryata AnandAnabhUti meLavI zake e nAciketikadhama bIja pAmyuM che. te ratnAkaratuM haravijaya-saMdha vadhavedakALe sthApyo ane tenA anugAmI pathe ujAje e paNa matsyapurANapara AdhArita che. ja enI mahAnatA che. hindudharma ane ane avatAravAda avinA bhAgarUpe | vedakALa pachInAM sAhitye je navo vaLAMka lIdhe jANe ke joDAyela che. purANomAM avatAravAdanI bhIta che. te purANAdimAM pariNamyo. ItihAsane atiraMjita karIne A AdhArazIlA bhAratIya samAja mATe atyaMta satya uddhavela purANa sAhitya vaidikamane ja pratipAdita hakIkata tarIke pravartamAna che, Ama bhAratIya itihAsa, kare che chatAM te kevaLa A kSetra pUratAM ja maryAdita nathI, dharma ane sAmAjika sthitimAM abhyAsa mATe purANonuM itihAsa ane bhUgoLanI mAhitI mATe purANe mahattvanAM adhyayana atyAvazyaka che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #665
--------------------------------------------------------------------------
________________ 648 vizvanI asmitA vaidika saMskRta bhASAmAM sUtrakALa sudhI sAhitya racAtuM jIvanadarzana, prakRti kathA ane mAnasazAstrIya paddhatine A rahyuM paraMtu vidika saMskRta bhASA vyAkaraNAdithI eTalI prerakagraMtha che. mahAbhAratane paMcamaveda gaNavAmAM Avela che. parikata banatI gaI ke lokone sAhityamAMthI maLato mahAbhArata arthazAstra, dharma zAstra ane kAvyazAstra triguNInirbheLa AnaMda zodhavAmAM takalIpha lAgavA mAMDI. e vRtti dharAve che. pazcimanA vidvAnoe tene "Epic within vakhate lagabhaga I. pU.-500 daramyAna rAmAyaNa-mahAbhAra- an Epic ' kahIne ja tenI mahAnatA sthApita karI che. tano laukika saMskRta bhASAno uddabhava thayo. anuTupa chaMdamAM A graMtha paMcataMtranI jema kevaLa kapita kathAothI ja racAyela A-rAmAyaNa-braharacanA tyAra pachInA moTA yukta nathI ke smRtionI jema kevaLa dhArmika carcA ja bhAganA saMskRta kavione sulabha vastu prApta banI gaI karatA nathI. mahAbhArata te prAcIna bhAratanA ItihAsa para vikAsazIla zalInI A racanA janasAmAnyane AkaSI AdhArita amulakha kRti che. mahAbhArata jJAnamAM, sAnamAM gaI. bhAratIya saMskRtinA AcArapakSapara rAmAyaNano khUba vaividhyamAM, kavitAmAM, rasamAM ane kathAnI vizeSatAmAM ja vyApaka prabhAva dekhAya che. mahelothI te parNakuTI sudhI; jagatano advitIya graMtha gaNI zakAya. mahAbhAratanAM A yuddhanA medAnathI te ahalyadvAra jevI karuNA sudhI. pazu vaividhya sabhara phalakane kAraNe to mahAbhArata vize ghaNI pakSInI nikhAlasa bhakti sevAthI mAMDI udAtta carita uktio che jevI ke - puruSottama rAmacaMdrajInA jIvana Adarza sudhInI saMvedanAo yanna bhArate tanna bhArate / ahI saMkalita thaI che. rAmAyaNamAM manuSyane bhautika ane | (je mahAbhAratamAM nathI te hindustAnamAM kyAMya AdhyAtmika unnati aMge zikSaNa ApavAmAM AvyuM nathI.) che. AcAra e ja mAnavajIvanano sarvottama guNa che tathA kartavyaniSThAthI manuSyane gaurava maLe che e rAmAyaNane to. eka ukti evI paNa che ke :madhyavatI vicAra che. Aje paNa pavitra ane Adarza dhameM cAthai ca kAme ca mekSei ca bharatarSabha / rAjya mATe "rAmarAjya' zabda prayojAya che. to sAmAnya yadihAsti tadanyatra, yannehAsti na tat kvacit / / janane rAmApiravata mAvatarathamU na jAvAtie Adarza Ama A graMtha sArasvata jagatane dharma, artha, kAma paNa rAmAyaNa pUro pADe che. ane mokSarUpI vividha phaLa ApanAruM ka9pavRkSa che. mahAkavijagata Ajaparyanta rAmAyaNanuM RNI che-mATI bhAratanAM adhyayana vinA koIpaNa bhAratIya pUrNa banI zake bhAganA kavione kathAnAM bIja to ThIka, moTAbhAganuM kale- nahIM. vara rAmAyaNe pUruM pADyuM che. mAMsanAM pratimA umA rAmAyaNanI jema mahAbhArata paNa pAchaLanA saMskRta nATaka bhavabhUtinuM 'DatarAmavatam ' magrLI varitaka, , kavionuM preraka rahyuM che. bhAse mahAbhAratanI kathA parathI kAlIdAsanuM raghuvaMrAma, abhinaMdanuM nAmacaritam, dhanaMjayanuM karNabhA2, UbhaMga, dUtavAkatha, dUtaghaTotkaca madhyamaghara vidvaya, kSemendranuM "mAthAmaMgala' ke vanamAlA vyAga, paMcarAtra jevAM nATako lakhyAM. bhAravinuM kirAta bhavAlakara jevA AdhunikanuM "ThvanAmana' sahune mAghanuM zizupAla, bhaTTa nArAyaNanuM veNIsaMhAra i.te che, rAmAyaNa kathAnI kAyA ApI che. uparAta deva prabhasurinuM pAMDavacarita, vAmana bhaTTa-bANanuM rAmAyaNanAM pAtromAM paNa e zakti che ke keTalAka navAnyudaya I. mahAkAvya astitvamAM AvyAM. kavioe mAtra enAM eka pAtrane caritra banAvI kathA - Ama rAmAyaNa ane mahAbhArata ApaNA prAcIna nirmANa karyuM che. dA.ta. tumanaTavabhU sAhityanA be projajavala pratinidhi graMtha che. A baMne TUMkamAM rAmAyaNa saMskRta kavionuM preraNAstrota rahyuM AdikALe vidika ane lokika saMskRta bhASAnA saMkramaNa che. naitika jIvanane tathA rASTriya Adarzane spaSTa karanAra kALamAM racAyAM tethI ApaNuM sAhityika ane sAMskRtika A eka rASTrIya mahAkAvya che temAM zaMkA nathI. parivartana tathA teno vikAsa A graMthamAM joI zakAya che. mahAbhArata alaMkRta relInuM rASTrIya cetananuM kAvya Do. esa ke. Dee. rAmAyaNa-mahAbhAratanuM mahatva che. grIka sAhityanA IliyaDa ane oDIsI karatAM paNa ApatAM lakhyuM che ke Jain Education Intemational
Page #666
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 649 There is no need, therfore, to throw back Abaru nATaya jagatamAM UMcI AMkavAmAM Ave che, tenI the origin of the Kavya literature in the far kemalakAnta padAvalithI prabhAvita thayela Do. kItha te tyAM of Vedic hymns. sudhI kahe che ke-gItagovindamAM vani ane ane saMskRta kAvyanI pRSThabhUmi tarIke rAmAyaNa-mahAbhArata saMcajavAnI evI te sudaDha kalA che ke bhAratIya alaMkArake bhAgavatAdi purANonuM mahattva che ja. ethI ema kahI zAstranA lekhakanI tulanAmAM kyAMya ochA utaratAM saMvezakAya ke sadIo pasAra thaI jaze chatAM rAmAyaNa ane danazIla amArA kAna paNa ene AsvAdavA sthira thaI mahAbhAratamAMthI bhAratIya samAja niraMtara zreraNA meLavato jAya che. vizvanI UrmisAhityamAM sarva zreSTha sthAna meLaraheze te suspaSTa che. rAmAyaNa-mahAbhAratanI mahattA mAtra vIne gItagovinda saMskRta sAhityanuM mahuva vadhAre che. e ja nathI ke jathAbaMdha graMthanuM gujarAna teNe calAvyuM laukika gadyanAM maMDANa bRhada kathAthI thayAM jeno mULa che. A graMthomAM sarjAyeluM pAtrasRSTi samAjanA evaDA mAtra bhAga aprApya ja che chatAM samadevanI kathAsaritsAgara moTA vargane AvarIne beThelI che. vizvanA koIpaNa khUNe ke kSe kendranI bahakathAmaMjarImAM bahatkathAmAMthI saMgrahita kaNva jevuM pitRsaMvedana anubhavAtuM hoya ke 'sAdhanA karela kathAo saMkSipta aMza maLe che. A prakAranI roww mukatA vAra nahita je kathA - jevI rAmavRtti kathAo vyaktinA naitika jIvana ghaDataramAM mahattvanI banI keIpaNa niSThAvAna sattAdhIza anubhave. che. A TUMkI vArtAo lokapriya paNa ghaNI ja banI che. rAmAyaNa ane mahAbhArata pachI mahAkAvyanuM zAstrIya vetAlapacaviMzatikA ke siMhAsana dvAtrizikA te mALakhAM sAthe pracalana thavAnI zarUAta thaI. A kALe lokavArtArUpe khUNe khUNe prasarI gaI che. ghaNI bhASAomAM alabatta kAvyatattvanI dRSTie noMdhanIya kAvyo che ja te anuhita paNa thaI che. hitepadezanA paNa videzI-dezI dA.ta. kumArasaMbhavathI rUpa nagaNya che, tapa ja satya che. ema bhASAomAM anuvAda karavA maLe che, je sUcave che ke A vicAronuM saundarya sthApita karavAne kavine prayAsa bhAvaka laghukathA prakAra lokomAM jhaDapathI prasarIne lokajIvanane jIvI javAnI paddhati jarUra ja batAve; Ama chatAM rAmAyaNa- anyanI apekSA e vadhAre jhaDapathI susaMskRta karyuM che. ane mahAbhArata jevaDI te tenI deDa nathI ja. e ja enuM mahattva che. A sivAya subadhu, bANa ane daMDI saMskRta gadyanA puraskartAo gaNAya, jemaNe gadyane saMskRta sAhityamAM mahAkAvya pachInA gItikAvya bhASAsauSThava, padalAlitya, kevAturya ane kalAnA prakAramAM meghadata ane gItagovindane gaNI zakAya. kAraNa vaiciyathI bharI dIdhuM. je vaibhavathI saMskRta sAhitya ke A nUtana prakAramAM kAM te raMgIna rU5mAM bhUgaLa batAvI adabhuta zobhA dhAraNa kare che, che ke lokacitranI bhAvanAne pUrNa nikhAlasatAthI mokaLI mUkI dIdhI che. saMskRta bhASAnuM mahatva vadhAravAmAM eka agatyanAM sAdhana tarIke rUpaka prakArane gaNI zakAya. dhanapati kuberanA zApathI nirvAsita banela eka virahI yakSanI manovyathAnuM mArmika varNana A kathAne duHkhArtAnA zramAAnAM zokAnA tapasvinAma / vinodajanana loke nATayametada bhaviSyati // sUra che; paraMtu rAmagirithI alakA sudhIno meghamAga ApaNane Dagale ne pagale A kavicitrAvali jevA jANe ke AvI sudaDha bhAvanA sAthe binarucinA janasamUhane rokI rAkhe che. meghadUta saMskRta sAhityano atyaMta eka ja sthaLethI AnaMda ApavAnI zakti dharAvanAra A jAjavalyamAna pradIpa che. prayoge saMskRta sAhityamAM AgavuM sthAna prApta karyuM. gItagovinda jevAM gIti kAbee paNa vizvamAM I.sa.nI lagabhaga 1 sadI daramyAna apUrNa evAM saMskRta sAhityanuM mahattva vadhAryuM che. kathAtattvanI itte- paNa saMskRta nATaka prApta thayA che. vedakALa pAsethI jArI sivAya mAtra laya ane madhura-kamala bhAvone A (saMvAdasUkate dvArA ) ke vIragAthA pAsethI ke prakatinI grAmarUpakamAM anubhavI zakAya che. A saMgIta nATakanI uSmAthI prerAIne Avela saMskRta nATaka utkRSTa abhigama aSTapadIe Aje paNa je raMgamaMca bhajave che tenI dharAvatuM AvyuM che. alabatta raMgamaMcanI suvidhA-veza Jain Education Intemational
Page #667
--------------------------------------------------------------------------
________________ 650 vizvanI asmitA bhUSAnAM sAdhane I.nI sagavaDa mAgatuM A rUpaka rAjyA- mRcchakaTika zuka jevA uddhAnta daza lekhakanI zrayI banavAne kAraNe te jhagamagATa samRddhi dharAvatuM hatuM. kalA che tethI teNe madhyamavargane kathAmAM vaNI lIdhela che. ane sAhityanA bIjA prakAranI sarakhAmaNImAM vadhAre vaLI praNaya ane rAjanIti be chevADA jevA praznonuM je jhaDapathI AgaLa vadhyuM. sAmaMjasya sAdhyuM che te addabhuta che, jenI nATakamAM khAsa bhAratanAM tera nATako, abhijJAna zAkuntala, mudrA agatya che. A badhAM ja karatAM mRcchakaTikanI pAtrasRSTi sahanI dAda mAgI le tevI che. AnAM pratyeka pAtranuM rAkSasa, veNIsaMhAra jevAM nATaka ke mRcchakaTika jevAM prahasane ke pachI ratnAvali jevI nATikAo saMskRta jIvaMta vyaktitva che. dInanuM kalpavRkSa cArudatta che, apadmA zrI vasantasenA che to zekasapIara iyAgothI ye sAhityamAM ullekhanIya che. caDI jAya te khalanAyaka zakA2 vizvanI koIpaNa kRtimAM bhAsanAM nATaka bhajavavAM sulabha che. dA.ta. pratimA na jaDe teve khalanAyaka che. vITa, ceTa, vasata senAnI nATaka Aje ye raMgamaMca para bhajavavuM agharuM paDe tema mAtA jevAM nAnAM nAnAM pAtro je nATakane kiMcita nathI, to kAlidAsanAM nATaka pAse vizvavyApI asara aMza ja roke che ane chatAM bhAvanAnA mata5ra lAMbI che. dAmpatya jIvanane kaThora-maMgala siddhAnta temaNe sthApya asara mUkI jAya che. che. mAtra IndriyanAM AkarSaNathI dAmpatya jIvana cirasthAyI na bane, virahanA tApamAM tapIne vyakti parasparane anukuLa A badhA uparAMta saMskRta raMgamaMca pAse raMgamaMcanuM banI pUrNa sAmaMjasya pAme tyAre ja sthira dAmpatyabhAva je vijJAna hatuM- (vividha AkRtiomAM raMgabhUmi, prApta thAya. strI puruSanA naryA kAma saMbaMdhamAM jIvananI pUrvaraMga I....bharata nATayazAstra ) tathA jIvanamaMgalano itizrI nathI. te te jIvana para zApa notarI besavA jevuM uddezya hato. bhautikatAthI je na sAdhI zake te saha tattva che. sthira ane saMvAdI dAmpatyabhAva to paraspara eka tapathI siddha karavAne je abhigama hato teNe vidvata bIjAnI anukULatAo samajI-vicArI ane jIvI javAmAM jagatane tenA tarapha AkarSavAnuM kArya jarUra ja karyuM che. che. zAkuntalanA addabhuta vastusaMkalanamAM kavie aneka tae gUcyAM che, jene kAraNe A kRti yuge yuge navIna Adhunika saMskRta sAhitya alabatta hajI pracAra rIte mUlavAyA karaze zAkuntala ciranavIna che ane vizva bAhulyane pAmyuM nathI; chatAM zrI bI. ke. bhaTTAcArya, sAhityanuM amUlya dhana che. Aja kAraNe monIyara zrI. gopAlazAstrI, darzana kesarI, zrI mathurA prasAda viliyamsa kAlidAsane bhAratane zekasapIara gaNAvyo che. dIkSita I.nAM nATaka kAlidAsanAM nATaka parathI AvyAM hoya tevuM spaSTa varatAya che; paraMtu paMDitA kSamA rAva ane geTe mahAzaye zAku-talane anuvAda vAMcI, jevAM nATakakAranI kRti rASTriya premane paNa vyakta kare nAcI UThIne kahyuM che keH che. A uparAMta nArI jAgaraNa nATaka ke javAharalAla vAsaMtI, vanarAI ane zAradI phaLa eka sAthe hoya ke naheru vijaya nATaka mAM dinA vIranA vANIno vIra pRthvI ane svarga jayAM maLatAM hoya evI je kaI banAvI buddhine vIrarasa vahAvavA prayAsa thayo che. bhUmi hoya to te abhijJAna zAkuntala ja che. ane te adyApi bhale saMrakRta nATaka nATayakAvya gaNAtuM sarva saMmata hakIkata banaze. hoya paNa sAhitya jagatamAM tenuM mahatva vadhAranAra uttararAmacaritane karuNAbhAva paththarane ya caDAvavAnI geTavRtti pUratI nathI? ane lehanAM haiyAMne daLI nAkhavAnI kSamatA dharAve che. je sAtamA aMkamAM garbhanATaka pachI rAmanI mUcha ane saMskRta sAhitya mAtra vA-mayatA lAlitya mATe ja sItAnuM tyAM javuM e prasaMga sAthe yavanikA patana na jANatuM nathI; apitu saMskRta sAhitya tenA vividhya bharyA pAmyuM hota to A nATaka dhArI asara upajAvI zakata; vyApane mATe jANItuM che. gaNita kSetre varAhamihira, paraMtu bhAratIya saMskRti AnaMdaparyavasAyIpaNAmAM khagoLa kSetre AcArya bhAskara AryabhaTTanuM zUnya sarjanamaLe che e rIte jotAM grIsanAM nATakonI jema saMsakRta saMskRta jagatane maLyAM te caraka saMhitA, suzruta saMhitA nATake duHkhamAM pariNata na thaI zake, vaidyakIya sAhityanAM uttama sarjana che. rasAyaNa ane Jain Education Intemational
Page #668
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 Gram : MANISHMART Oiff. : 330827 * Res.: 351507 MANISH METAL MART bhautika vijJAna vize paNa saMskRta sAhityamAM sarjana thayuM che che. puSpaka vimAnanI kalpanA sadIo jUnI ja nathI zuM? ane kaNAda RSie karelI aJcarcA AjanA ! yuganA zastranA itihAsamAM mahattvanI che. pataMjali lehazAstra niSNAta hatA. agni purANu, bRhasaMhitA I.mAM vRkSAyuM veda rUpe beTanI, juolojInI carcA maLe che. A uparAMta pAkazAstra, yuddhavidyA, vAratuzilpa, sthApatya, che svarNakAratva, vaNATa, IndrajAla, sUcikalA vagere vaividhya bharyA viDyo para saMskRta sAhityamAM graMthanirmANa thayuM che. saMskRta sAhitya bahu ja vizALa che ane pitAnA pratyeka prakAramAM saghana tatva karAve che tethI vinTara nijha che evuM kahe che ke sAhitya zabda potAnA vyApaka arthamAM je kaMI sUcavI zake te badhuM ja saMskRta sAhityamAM upalabdha che. dhArmika ane dharmanirapekSa racanAo dvArA zuM bhAva-kalA-vijJAna-sarva kaMI A sAhityamAM bhareluM che. A ATalA dIrghakALa sudhI AvaDA moTA vizALa janasamUhane prerita karanAra sAhitya saMskRta sivAya bIju keI na hoI zake. Stockist & Dealers in : Non-Ferrous Metals & Semi Finished Products 155, Kika St., Gulalwadi, BOMBAY-400 004 Gram : APSARA Phone : 276 With Best Compliments From Apsara Agencies GUJARI CHOWK, BALAGHAT 481-001 M. P. Jain Education Intemational
Page #669
--------------------------------------------------------------------------
________________ upara vizvanI asmitA ****************************************************** ******************************* Resi : 473248 S 323622 Office 328887 VADILAL M. SHAH ** kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk*****kkkkkkkkkkkkkk Vadilal Shah & Company Mohanlal Manibhai Desai Vinay Steel Agency Stockists : IRON & STEEL t ttttttt *tt ************ k k M-1, Steel Centre, Ahmedabad Street, Iron Market, BOMBAY-400 009 ************** kkkkkkkkkkkkkkkkk ** * ** ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Intemational
Page #670
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI araviMdanI najare vizva ekya -prA. motIbhAI ma. paTela jIvana ane kavana sAdhanAmAM baMnene mArA eka ja hato. 1923mAM te zrI araviMdanI sAdhanA siddhinA zikhare pahoMcI. bhArata ja nahIM vizvanA AdhyAtmika AkAzamAM 1950nA DisembaranI 2 jI tArIkhe zrI araviMde potAno zrI araviMda eka caLakatA sitArA samAM che. temano skUla deha tyAgIne sUmadehe zrI mAtAjImAM praveza karIne janma 1872nI 15 mI ogasTe thaye hato. 15mI AdhyAtmika cetanAnuM kArya zarU karyuM. ogasTa ApaNI AjhAdIne paNa janmadina. alabatta 1947thI; paraMtu dezanI AjhAdInI janma jayaMtImAM ja Ama rAjakIya kAntikArI banavAne badale AdhyAtmika maharSi araviMdanI janmajayaMtI AvI jAya che. yogI banavAnuM mahA bhagIratha kArya zrI araviMde karyuM. pitAnI anubhUtinA AdhAre je sAhitya temaNe apyuM sAta varSanI nAnI uMmare nAnakaDo "ore" che, te bhAratavarSamAM ja nahIM samagra vizvamAM apUrva (araviMda) iMglenDa bhaNavA jAya.. cauda varSanA IMglenDanA bhaMDAra samAna che. temaNe aneka graMtho ane lekha lakhyA vasavATa daramyAna pratibhAzALI vidyArthI tarIke AI.sI. che, temAMnA mahatvanA A rahyA esa. thaIne bhArata Ave... te jamAnAmAM AI.sI. esa. thanAra mATe briTiza sarakAranI nokarI lobhAmaNI 0 dhI lAIpha DivAIna gaNAtI...paNa jemano jIva sarakArI kara thavAno na 0 dhI hyumana sAIkala 0 esejha na gItA hatA tevA zrI araviMda ghoDesavArInI parIkSAmAM nApAsa thaIne saMtoSa mA.. 0 sithesIsa epha yoga 0 ona ejyukezana bhAratamAM AvIne aMgrejInA prophesara, kolejamAM 0 e sisTama epha nezanala ejayukezana upAcArya ane AcAryanA hoddAo dvArA adhyayana 0 dhI meseja enDa mizana phora inDiyana kalcara adhyApananuM kArya karyuM. vaDodarAnA sayAjIrAva gAyaka- 0 dhI breIna oNpha InDiyA vADanA madadanIzanI pharaja paNa bajAvI. paraMtu 1905nI 0 dhI sikreTa opha dhI veda baMgabhaMga caLavaLe A yuvAnane hacamacAvI mUkyo. 0 dhI AI Diyala opha hyumana yuniTI, krAntikArI AtmA vaDodarA choDI kalakattA gavarta. jIvanadarzanamAM vizvae kya... mAnapatro, sAmayiko, sAptAhika dvArA aMgreja salatanata sAme tIkhA lekho agnikalame lakhyA...sarakAra zuM sahana zrI araviMdanA mate pUrNa ane akhaMDa cetanAnI kare? kArAvAsamAM mokalyA. paNa kArAvAse to kAtikArI prApti ja samasta vikAsazIla prANI enuM eka mAtra araviMdane maharSi araviMda thavA tarapha preryA...je nivAsa lakSya che. daramyAnanA ciMtane IzvaranI anubhUti thaI...krAntikArI zrI araviMdanA svataMtra, molika anubhUti para AmAM AdhyAtmikatA tarapha va... sarakAranuM voraMTa pAchaLa AdhArita jIvanazanI mukhya vizeSatAo : ja hatuM.jelamAMthI chUTayA ke tarata ja te veLAnA kenca saMsthAna paMDicerImAM guptavAsa karyo. sAdhanA AraMbhI. pUrva ane pazcimanA darzanane pUrNa samanvaya che. anubhava ATha sAdhuothI zarU thayelo "araviMda Azrama" Aje ane buddhinA pAyA para emanA dArzanika vicAronuM nirmANa te aDhArasothIye vadhu sAdhakethI sAdhanAmAM DUbele che. " thayuM che. pUrNatA tathA sarvAgItA temanI vizeSatAo che. phrenca sannArI "mIre rIcArDa-" je pAchaLathI "mAtAjI" jJAna ane ajJAna, yoga ane bhoga, AtmA ane nA vahAlasoyA nAmathI saMbaMdhita thayAM - teo joDAyAM. sarvabhUtone emaNe paraspara virodhI na mAnatAM vikAsanI Jain Education Intemational
Page #671
--------------------------------------------------------------------------
________________ 654 vizvanI asmitA prAraMbhika ane aMtima sthiti mAnyAM che. IzvaramAM vikAsa samAyelo che; paraMtu AdhyAtmanI ADamAM palAyanajagata ane jagatamAM Izvarane oLakhavo e ja vAstavika vAdane Azraya na letAM emaNe yoga ane bhegane jJAna che, sAcI upalabdhi che. araviMdanA mate brahma utkRSTa samanvaya karyo che, AdarzavAda ane yathArthavAdane nirguNa paNa che, saguNa paNa che, eka paNa che ane aneka samanvaya karyo che tathA vyaktivAda ane sara paNa sthira paNa che, kAtizIla paNa; sRSTA, pAlanakartA saMtulita sthApita karyuM che. AMtararASTrIya kSetramAM araviMda ane haNanAra paNa che. saMsAramAM che ane saMsArathI para eka vizvarAjyanA samarthaka che. jemAM AMtararASTriya samAja paNa che. te che ane svayaM ja vibhinna svarUpe pragaTa ane rASTranI svataMtratA ane vikAsamAM citya hoya; thAya che. araviMde saMsArane mAyA athavA mithyA nahIM paraMtu mAnavajAtimAM eka sthAyI ekatAnI sthApanA paraMtu brahmanI ja eka lIlA mAnI che. vizva eka asIma mAnava svabhAvanA parivartana dvArA ja saMbhavita che, tathA cetanazaktinI vividha gatinuM pariNAma che. je rIte mAnavajAtinA ujajavaLa bhaviSyamAM araviMdane pUrNa bALaka pitAno AnaMda mATe ghara banAve che-bagADe che, AsthA che. kavi svataH sukha mATe racanA kare che, e ja prakAre parama puruSa AnaMda mATe vizvanirmANa kare che. AdhyAtmika vizvasamAjanI sthApanA... araviMda AdhyAtmika vizvasamAjanI sthApanAnA himAaraviMda mahAna AdarzavAdI hovA chatAM yathArthavAdI yatI che. A AdhyAtmika samAja pitAnI pravRttine prAraMbha hatA. pApa, duHkha ane kacchanA astitvane teo asvI jagatanAM traNa satyathI karaze ane e satyane jIvanamAM kAra karatA nathI. vAstavamAM e ApaNI bAhya cetanAnA siddha karavA prayatna karaze. e traNa satyo te prabhu, svasImita kSetrane asthAyI anubhava mAtra che, tathA svabhAva : taMtratA ane ekatA vizvanI sArIya prakRti, A traNa para paNa adhArita che. eka ja vastu ekamAM sukha ane satyone temanAthI UlaTAM to dvArA chupAvavAne jANe bIjAmAM duHkha utpanna kare che, tathA deza-kALanA pari eka prayAsa na hoya tevuM lAge che. tethI A satya vartanathI paNa emAM aMtara dekhAya che. egika kriyAo sAmAnya mAnavajAti mATe khAlI zabdo jevAM, mAtra ane saMyama dvArA e anubhavone parivartita karI zakAya svapna jevAM ja che. A traNe tatta-prabhu, svataMtratA, che. pApa ane puNya manuSyanI naitika sImAomAM sImita ekatA-mULe te eka ja vastu che. tamane prabhune sAkSAtkAra che. asIma zakti A baMnethI para che. na thAya tyAM sudhI svataMtratA ke ekatA e zuM che te zrI araviMdanA pUNugana dArzanika AdhAra badhA tame samajI zakavAnA nathI, evuM araviMdanuM mAnavuM che. prakAranAM draDha ane mAyAvAdanuM samULa uchedana che. vizvanI daSTithI je ArohaNa che te vyaktimAM ega che. pUrNa paraMtu je mANasa vizvanA sarva mAnavomAM prabhu nihALe che te te sarva mAnavomAM rahelA prabhunI sevA gano uddeza pRthvI para divya jIvananI sthApanA che. divyajIvanamAM ahaMkAranI sImita sattAne koI sthAna paNa bahuja premapUrvaka mokaLA mane karavA lAgaze. eTale ke A mAnava mAtra potAnI ekalAnI ja svataMtratA nathI. divya prANI na kevaLa prema ane sahAnubhUtinA mATe nahIM, paNa prANImAtranI svataMtratA mATe prayatna karaze, AdhAra para, paNa anya jIvonA pratyakSa ane pUrNa te mAtra pitAnI pUrNatAnI ja nahIM, paraMtu sarva keInI jJAnanA AdhAra para kArya kare che. divya samAjamAM pUrNatA mATenI sAdhanA karaze. AvI vyaktine potAnuM vyakti, vyaktimAM samAja, samAjamAM tathA vyakti ane vyaktitva jyAre vizALamAM vizALa vizvarUpa baneluM samAjamAM paraspara vibhinnatA hovA chatAM paNa eka jaNAze tyAre ja te pUrNa banyuM che ema te anubhavaze. sahaja sahanazIlatA ane sahayoga haze kemake badhA pitAnuM jIvana tene jyAre vizvarUpa jIvana sAthe ekarUpa pitAne e eka asIma sattAnA kArya sAdhananA nimitta mAtra mAnaze, banyuM che ema te anubhavaze, pitAnuM jIvana tene jyAre vizvarUpa jIvana sAthe ekarUpa thaI gayeluM jaNAze tyAre TakamAM araviMdanA jIvanadarzananuM lakSya sarvAga ja tene potAnA jIvananI pUrNatA lAdhelI jaNAze. jIvana che, jemAM tana, mana, prANu badhAne saMtoSa ane AvI vyakti mAtra potAne khAtara yA to rA ya ke Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #672
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 pachI samAjane khAtara jIvana nahI gALe, pitAnA zaktione vadhu samRddha karavA mATe, temanAmAMnI navI vyaktigata ahaMkAra ke pachI sAmadAyika ahaMkArane khAtara zaktione bahAra lAvavA mATe apAtI raheze. A jagyAmAM ja te nahIM jIve, e vyakti to A ahaMkArathI paNa IlakAba ane hoddAone badale mANasane sevA ane eka ghaNI mahAna evI vastune khAtara, pitAmAM rahelA saMgaThana karavAnI taka maLavI ApavAmAM Avaze. dareka prabhune khAtara, vizvamAM vaselA paramAtmAne khAtara jIvana vyaktine tenA zarIranI jarUriyAte ekasarakhI rIte pUrI jIvatI haze. pADavAmAM Avaze. A sthaLe jemanI pAse vadhu ucca prakAranI bauddhika, naitika ane AdhyAtmika zaktio zrI araviMda vizvakanA pratIka rUpa AdhyAtmika haze teo e zaktione upayoga jIvanamAM vadhu AnaMda samAjanuM avataraNa pRthvI para karavA Icche che. teo kahe ane sattA meLavavA mATe nahi kare paNa tevA leke che: " keme kame vardhamAna evI vizvavyApI saMvAditAnuM pitAnA upara vadhu moTI pharajo ane vadhu javAbadArIo Agamana sAdhavuM e ApaNe sAmAnya uddeza che." dhAraNa karaze. e sthaLe kaLAnuM sauMdarya, tenAM citra, zilpa, A udde zane siddha karavAnuM sAdhana A pRthvI pUratuM saMgIta, sAhitya Adi sarva prakAranAM rUpamAM sau koIne e che ke, sarvamAM ekarUpe rahelI AMtaradivyatAne sava- ekasamAna rIte sulabha banaze. hareka vyaktine A manuSyomAM jAgRti dvArA tathA sau kaI vaDe tenA Avi kalAomAMthI maLato AnaMda mANavAnI taka raheze. e rbhAva dvArA mAnavajAtinI ekatAne siddha karavI. bIjA AnaMda mANavAmAM jo koI maryAdA haze te te mANasanI zabdomAM - ApaNA sarvanI aMdara rahelA prabhunA pitAnI zaktionI ja maryAdA haze, mANasa potAnA sAmrAjyanI sthApanA karIne ekatAnuM sarjana karavuM e sAmAjika ane Arthika sthitine kAraNe kaLAnA AnaMdathI vizvasamAja racanAnuM saMpAna che. vaMcita nahIM rahe. kAraNa ke A Adarza sthAnamAM paisAnuM vizvanagaranuM eka svapna: sthAna sarvoparI nahIM hoya. mANasanI pAsenI dhUla saMpatti ke sAmAjika darajaja karatAM tenuM pitAnuM je vyaktitva pRthvI upara kaLyAMka eka evuM sthaLa hovuM joI e haze tene aDI: vadhu mahatvanuM gaNavAmAM Avaze. A ke, jenA upara koI paNa rASTra pitAnI mAlikIno dAvo sthaLe mANaso kAma karaze te jIvananirvAha meLavavA mATe na kare. evA sthAnamAM jagatanA sarva zubha bhAvanAvALA, nahIM paNa potAnI jAtane vyakta karavA mATe karaze, pitAnI sAcI abhIsAvALA mANase jagatanA nAgarika tarIke zaktione tathA zakayatAone khIlavavA mATe karaze, mukta rIte rahe. potAnA upara teo mAtra eka ja sattAnI ane sAthe sAthe kAma dvArA teo AkhA samUhanI ANa svIkAre ane e sattA te parama satyanI ja sattA sevA karatA raheze. eka kAmanA badalAmAM samUDa dareka hoya. e eka zAtinuM sthaLa haze, sumeLa ane saMvAdanuM vyaktine tenA nirvAhanAM sAdhano pUrAM pADaze, tene kAma sthaLa haze. mANasamAM rahelI sarva laDAyaka vRttione karavA mATenuM kSetra pUruM pADaze. arthAt e sthaLe mAnaupayoga tyAM mANasanAM duHkha ane Apattio jItavA vanA saMbadhAnA pAyAmAM sAmAnya rIte je harIpha I ane mATe, mAnavanI pitAnI durbaLatA ane ajJAnane jItavA saMgharSanAM tattvo rahelAM hoya che te cAlI jaIne sahakAra mATe, mAnavanI maryAdAo ane azaktio para vijaya vatti vadha. sAra 2 vijaya vRtti vadhu, sAruM kArya karavAnI vRtti kAma karaze. badhA meLavavAne mATe ja karavAmAM Avaze. A sthaLe mAnavanI saMbaMdho sAcA bhrAtRtvanA saMbaMdho banI raheze. IcchAo ane kAmanAonA saMtoSa, sthUla AnaMdapabhogo AvuM devA svarga samuM vizvanaga2 pRthvI para utAraane Amoda-pramoda e vastuone nahi paNa AtmAnI vAnuM zamaNuM zrI araviMde sevyuM hatuM je najIkanA jarUriyAtane, pragati mATenI AturatAne prathama sthAna bhaviSyamAM sAkAra paNa thaI jaze. ApavAmAM Avaze. A sthaLamAM bALake potAnA AtmA sAthe saMbaMdha gumAvyA vinA moTA thatAM raheze ane vizvaaikyanuM pratIka AMtararASTriya nagara erevila eka sarvAga e vikAsa pAmatAM raheze. tyAM keLavaNI I.sa. 1943mAM zrI araviMde araviMda AzramanAM parIkSAo pasAra karavA mATe tema ja pramANapatro ane bALakone zikSaNa ApavA sAru eka zALA 32 vidyAthInokarI meLavavA mATe nahIM paraMtu mANasanI atyAranI thI zarU karI jemAM Aje te dara varSe 100thI ye Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #673
--------------------------------------------------------------------------
________________ 656 vizvanI asmitA vadhu bALake praveza meLave che. Aje A zALA AMtara- AmaMtraNa che sarva kaIne ke jemane pragatinI tRpti rASTriya kendramAM pheravAI gaI che. A AMtararASTriya zikSaNa che. ane je eka vadhu ucca ane vadhu sAcA jIvana kendramAM bhavane ane khelakUda mATenAM krIDAMgaNane vistAra paNa khUba moTo che. ahIM bhASAe, bhUgoLa, itihAsa, mATe abhIpsA dharAve che." Ama orovila vizvamAnane AmaMtre che. pragatinI manovijJAna, bhAratIya ane pAzcAtya tattavajJAna, sAmAjika vRpti jenAmAM che temane te bolAve che. viSayo, gaNita ane vijJAna Adi viSayonuM zikSaNa apAya che. Adhunika suvidhAothI sajaja prayogazALA e vilane mudrAlekha paNa jovA jevo che: paNa che. ahIM vidyArthIo pitAnI ruci anusAra viSaya -1. orovila keIpaNa eka vyaktinuM nathI. nuM adhyayana karI zake che. aneka bhASAo zIkhavAnI Arevila sArIye mAnavajAtanuM che. paNa sagavaDa che. badhA ja viSanA zikSaNamAM saiddhAMtika ane vyAvahArika ema baMne pAsAM hoya che. abhyAse paraMtu orovilamAM nivAsa karavA mATe mANase tara viSayemAM pheTegrAphI, citrakAma, nakazIkAma, sIvaNa vecchApUrvaka divya cetanAnA sevaka banavuM joIe. ane ghaNI badhI hastakalAonA zikSaNanI vyavasthA che. -2. erevila e eka anaMta keLavaNInuM, akhaMDa sAMskRtika kAryakramo nuM paNa suMdara Ayojana thAya che. pragatinuM ane kadI vRddha na thatA yauvananuM sthAna deza-videzanA aneka vidvAno, netAo, kalAkArone paNa banaze. A zikSaNa kendramAM nimaMtrIne temanAM vyAkhyAne, kalApradazana dvArA lAbha levAya che. Ama sAcA arthamAM te -3. evila bhUta ane bhaviSyanI vacce pula banavA vikendra banyuM che. Icche che. bAhAnI tema ja AtyaMtaranI (aMdaranI) thayelI sau zodhakhoLene lAbha laIne Arevila A zikSaNa kendramAM vArSika parIkSAone badale hiMmatapUrvaka bhAvinA sAkSAtkAro mATe Theka bharaze. mAsika parIkSAo levAya che. A mAsika kasoTIo ane zikSakanA ahevAlanA AdhAre vidyArthIne AgalA -4. orovila e eka saghana mAnava ekatAne varSamAM mokalavAmAM Ave che. ahIM zikSaNanuM mAdhyama jIvaMta deha ApavA mATe bhautika ane AdhyAtmika vidyAthInI mAtRbhASA che. zArIrika zikSaNamAM ramatagamatanI saMzodhana mATenuM sthaLa banaze." sAthe jimnAsTika ane anya vyAyAma para bhAra mukAya Ama jotAM orovila vizvakanuM mahAna saMgamache. badhA ja prakAranA zikSaNane uddeza " AdhyAtimaka jJAnanI tItha banaze ane zrI araviMdanuM svapna pRthvI para sAkAra prApta che. ahIMnA paryAvaraNamAMthI ja bALaka te prApta thaze emAM lavaleza zaMkA nathI. kare che. keIpaNa deza-dharmanA vidyArthIne ahIM praveza maLe che. zikSaNa niHzulka che. vidyAthInuM pitAnuM kharca evilanA madhyabhAgamAM zrImAtAjInA pratIkarUpe vAlIe bhogavavAnuM hoya che. Ama AMtararASTriya zikSaNa "mAtRmaMdiranI sthApanA karavAmAM AvI che. tenI AjukendranA 25 varSanA prAga pachI zrI araviMdanuM zamaNuM bIju cAra vibhAge pADavAmAM AvyA che. (1) rahevAnAM sAkAra karatuM vidhanagara erevila araviMda Azrama piDi. makAne (2) audyogika vibhAga. (3) khetIvADI vibhAga cerIthI cha mAIla dUra taiyAra thaI rahyuM che. (4) sAMskRtika vibhAga. Ama cAra vividha pravRttio mATe cAra vibhAga pADayA che. vaLI sauthI dhyAna kheMce tevuM ane 1968nA 28 mI phebruArIe A vizvanagarano orovilamAM "aMtimazALA'nuM ( lAsTa skUla) makAna pAyo naMkhAI gayo che. A nagaranA AciTeka-sthapati baMdhAI rahyuM che je sthApatya ane kalAnI daSTie vizvanuM paNa phrAnsanA vikhyAta sthapati zrI-rojhe AMkhe che, zrI zreSTha pratIka haze. Ama samagra mAnavajAtinI divya abhimAtAjIe A vizvanaga2 ArovilanAM vaMdana arpatA sAnA pratIkarUpa orovilanuM racanAkArya dhImI paNa makkama kahyuM che: pagale AgaLa vadhI rahyuM che. zubhecchA dharAvatA sarva manuSyane.... zrImAtAjI ravila viSe spaSTatA karatAM kahe che: Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #674
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 657 "orevila eka svAzrayI nagara banaze. kame AkAra letuM jaze tema tema vastuo ghATa leze. ame agAuthI kazI kalpanA bAMdhatA nathI." emAM rahenAra sau koI tenA jIvanamAM ane vikAsamAM bhAga leze. A bhAga levAnuM kArya zAnta rIte ke sakriya Ama svayaM AkAra letuM A nagara vizvanuM preraNAsthAna rIte thaze. banaze. orovilamAM kazuM ja pharajiyAta nahIM hoya, sau pitAnA AtmasaMyamathI kAryarata haze. emAM kara tarIke kara raheze nahIM, paraMtu dareka jaNa niSkarSa : . sAmUhika kalyANa mATe kAma dvArA ke vastuo ke paisA zrI araviMde pitAnI sAdhanAthI vizvaezva mATenI ApIne phALo Apaze. mane bhUmikA UbhI karI. temaNe araviMdaAzrama dvArA udyogo jevA vibhAgo ke je sakriya rIte bhAga letA pitAnA svapnane sAkAra karyuM. temaNe vizva mATenuM haze te pitAnI Avakano bhAga nagaranA vikAsa mATe vizvanagara pRthvI para ja AkAra le te mATe maherachA Apaze. athavA to teo nagaravAsIone mATe upayogI sevI. zrI mAtAjIe temanA A kAryane vadhu gati ApI. hoya tevI koI vastu (khorAka jevI) banAvatA haze to Aje sadehe zrI araviMda ane zrI mAtAjI baMne nathI. te vastu teo nagarane Apaze. A nagara pitAnA nAga. chatAM sUkSamadehe baMne Arevila dvArA pitAnuM kArya AgaLa rikene anna pUruM pADavAnI javAbadArI rAkhe che. keI vadhArI rahyAM che. ApaNe ApaNI Aja peDhImAM eroniyamo ke kAyadAo banAvavAmAM AvyA nathI. nagaranI vilanAM darzana karIne pRthvI paranuM zAntinuM, vizva ekatAnuM, pAchaLa raheluM satya jema upara AvatuM jaze ane kame svarganuM mUrtimaMta svarUpa joIe e ja abhIsA...... With Best Compliments From M/S. HIRALAL & CO. 174 D. N. Road BOMBAY-1 Jain Education Intemational
Page #675
--------------------------------------------------------------------------
________________ wamwammmmm 658 vizvanI arimatA mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm jIvanaghaDataranAM pustakonI * mA bApane bhUlazo nahI ke eka anokhI rojanA bhUle bhale bIjuM badhuM, mAbApane bhUlazo nahi, jIvanaghaDatara mATe upayogI thAya agaNita che upakAra enA, ene vIsarazo nahi, tevA preraka pustikAonA seTanI yojanA asahya veThI vedanA, tyAre dIThuM tana mukhaDuM; rajU karatAM ane AnaMda anubhavIe chIe. e punita jananAM kALajAM; paththare chuMdazo nahi. zrI ArachavalAla goradhanadAsa zAha kADhI mukhethI kALIye, moMmAM daI moTA karyA; TAilsavALA jIvanaghaDatara graMthAvalImAM amRta taNA denAra sAme jhera uchALaze nahi. nIcenI pAMca pustikAo pragaTa thaze. khUba laDAvyAM lADa tamane, koDa sau pUrAM karyA; (1) jIvanamAM saphaLatA meLavavI che? e deDanA pUranAranA, koDa pUravA bhUlazo nahi. kiMmata rU. 2- lekhaka mukunda pI. zAha lAkha kamAtA ho bhale, (paNa) mAM bApa janAM nA TharyA; (2) jIvanamAM AgaLa vadhavuM che ? e lAkha nahi paNa rAkha che, e mAnavuM bhUlazo nahi, kiMmata rUA. 1-50 saMtAnathI sevA cAhe, (to) saMtAna cho sevA kare; lekhaka mukunda pI. zAha jevuM kare tevuM bhare, e bhAvanA bhUlaze nahi. (3) jIvanamAM sukhI thavuM che? kiMmata rUA. 2-50 1 sUI pite ane, suke suvADyA Apane; lekhaka mukunda pI. zAha enI amImaya AMkhane, bhUlIne bhIMjavazo nahi. (4) jIvanaghaDatara puSpa bichAvyAM premathI, jeNe tamArA rAha para, lekhaka sva, cAMpazIbhAI vi. udezI e rAhabaranA rAha para, kaMTaka kadI banaze nahi. saMpAdaka : mukunda pI. zAha dhana kharacatAM maLaze badhuM, (paNa) mAta pitA maLaze nahi; kiMmata rUA. 2-50 (5) jIvanamAMgala enA punita caraNe taNuM, (kadI) cAhanA bhUlazo nahi. lekhaka : sva. cAMpazIbhAI vi. udezI saMpAdaka : mukunda pI. zAha | kiMmata rUA. 2-50 seTanI kiMmata rUA. 11-50 thAya che paNa AgotarA grAhaka thanAra pAsethI rU. 10-00 (paTeja phI ) svIkAraze. pustake jema jema pragaTa thaze tema tema mokalAze. parivAra nA kasuma prakAzana saujanyathI navacetana, 61 e, nArAyaNanagara, pa. pAlaDI, amadAvAda-380 007 aDadirA-(ji-sAbarakAMThA) occhavalAla goradhanadAsa TAIlsavALA khADIA - cAra rastA amadAvAdanA saujanyathI " M sva. zaTha nagInadAsa DuMgarazI zAha w Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #676
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 zrI mALubhadravIra jaina tIrtha AgaloDa upara gujarAta-mahesANA jIllAmAM vijApura tAlukAmAM AgaloDa gAmanI bahAra eka nAnI TekarI upara zrI mANIbhadravIranuM prAcIna sthaLa AveluM che-zAstro mujaba zrI mANIbhadravIranAM traNa sthAne che. ujajainamAM mastaka pUjAya che- AgaloDamAM dhaDa (pIDI) pUjAya che ane magaravADAmAM paNa pUjAya che. zrI mANIbhadravIra jaina zAsananA samakitadhArI, pratyakSa deva che ane zraddhApUrvaka temanI bhakti karavAthI darekanI manavAMchita IcchAo pUrNa thAya che vi. saMvata 2021 mAM parama pUjya AcAryadeva zrImada vijaya premasUrIjI mahArAja sAhebanA paTTAlaMkAra vyAkhyAna vAcaspati pa. pUjya AcAryadeva zrImad vijaya rAmacaMdra sUrIzvarajI mahArAja sAhebanA paTTa prabhAvaka prathama paTTadhara zAMtamUrti parama pUjya AcArya zrImada vijaya bhuvana sUrIzvarajI mahArAja sAhebanA ziSyaratna ega sAdhanA anubhavI thAnagI pUjya munirAjazrI AnaMdadhana vijayajI mahArAja sAheba IDaragaDha tIrtha upara dhyAna sAdhanA karatA hatA te arasAmAM AgaloDa jana saMghanA bhAI e IDara jaIne mahArAja sAhebane AgaDa padhAravAnuM AmaMtraNa ApyuM. pU. mahArAja sAheba saMghanI vinaMtIne mAna ApIne AgaloDa padhAryA ane zrI mANIbhadravIra sthAne nAnakaDI jUnI dharmazALA hatI temAM rokAIne dhyAna-ga sAdhanA karavA lAgyA. temanA rokANa daramyAna temane lAgyuM ke A pratyakSa ane samakitadhArI devanI jaina zAstro anusAra bhakti-sevA karavAmAM Ave te loko sukhInirogI rahe ane jina zAsanano jaya jayakAra thAya. AthI A sthaLe suMdara dharmazALA, bhojanazALA vi. banAvavA mATe zrI saMghane Adeza Akhe-temanI AjJA mujaba saMghanA bhAI e bhegA thaIne tyAM navIna dharmazALA banAvI che-bhejanazALA cAle che- AgaloDa gAmamAM be suMdara zikharabaMdhI derAsara AvelAM che-TeliphonanI (naM. 34) sagavaDa che. ane vijApura tathA hiMmatanagarathI AvavA mATe pAkI saDaka che-AgaloDa gAma sAbaramatInA kinAre-UMcAI upara AveluM gIrInagara jevuM cheA tIrtha darzana karavA avazya padhAravA jevuM che 2 : subaMdhu TreDarsanA saujanyathI 123, zayadA mArga, muMbaI-9 DoMgarI phona : 333758-3358 11 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #677
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA * ***** che 8 hIM zrI ghaMTAkaraNa mahAvIrAya nama: . naM. 326650 *** gAMdhI jagajIvana govIMdajI * gAMdhI bhegIlAla jagajIvana ******** 200, kAjhI saiyada sTrITa, kArtika bilDIMga -muMbaI-3 * **** ***** -: phekaTarI : phona naM. 232572 meDana TesTAIla ejInIyarIMga varkasa 194, vI jhUMbaka parazurAma sTrITa golapIThA, (kuMbhAravADA) muMbaI-4, phona naM. 334713 gAMdhI bradharsa kokarI, hAsavera, InAmavera ane prejhenTezana ATIkalanA vepArI tathA gavarnamenTa relve konTrAkaTara 62, vI. pI. reDa, (sI.pI.Tenka) | muMbaI-4. **** * ** *** ** * je. jI. gAMdhI baTana, rIla, ceInanA vepArI, muMbaI-3 * ** * * ** * * * * w ** * Tel. : 329302 ** with Best Compliments From * * * ** *** NATIONAL PLASTIC INDUSTRIES ** * NATIONAL SALES AGENCIES * **** * *** * *** 40, MIRCHI GALLI, OPP. JUMMA MASJID, BOMBAY-400 002. ** ****** **** ** * * * * ** ** ******* ** ** **** * Jain Education Intemational
Page #678
--------------------------------------------------------------------------
________________ jIvana ane vana: Ajanu... vizva bhAratane traNa vibhUtio dvArA oLakhe che. ravIndranAtha, gAMdhIjI ane svAmI vivekAna'da, vizva sArasvataH ravIndranAtha TAgAra bhAratIya saMskRtinA udgAtA tarIke ravIndranAtha TAgAranI pratibhA RSikuLanI para'parAnI yAda ApI jAya che. teo 'sa'skRtinA ciMtaka ane puruSArthanA pratinidhi hatA. gAMdhIjIe temane 'bhAratIya saMskRtinA abhaya rakSaka' kahyA che. . vizvasArasvatAnI harALamAM besanAra TAgAranI tAttvika vicAradhArAmAM prakRtivAda ane AdarzavAdanI e spaSTa ane surekha saritA gaMgA-jamanAnI jema vahetI dekhAya che. ravIndranAtha uttama sAhityakAra, keLavaNIkAra, sa'gItakAra, citrakAra, ciMtanazIla ane navasarjaka hatA. Jain Education Intemational prA. meAtIbhAI ma. paTela ALasune kamI banAvavAnA jAdu che. siyAlhAnI jamIna para temaNe jiMdagInAM sAnerI sattara varSa gALyAM. A sattara varSamAM ja prakRtie temanu ghaDatara karyuM. sarjaka banAvyA. A sattara varSa daramyAna temaNe mRNAlinIdevI sAthe prabhutAmAM pagalAM mAMDavyAM, paraMtu vidhie temane bhAre AMcakA ApyA. temanAM patnI ane eka bALakInu akALe avasAna thayuM. temanA eka putra rathIndranAtha ja rahyA. A AghAte kavine hacamacAvI mUkavA. kavihRdaya ghAyala banyuM, paraMtu duHkhanA A bhAre AghAtanA manemaMthanamAMthI ja temanA AtmAmAM parama AnaMdanI laherI UDI.alaukika zAntine temaNe anubhava karyA. tyAra pachInI temanI sAdhanA sAhityanI racanAomAM ane zAMtiniketananA ucheramAM Urdhva banI. peAtAnA khALapaNanA zALAnA kaDavA anubhavAmAMthI ja medha laIne bALakene naisagiCka ane mukta paryAvaraNa maLe te mATe zAntiniketanane vikasAvyuM. TAgAranA janma 1861nA menI 7 mI tArIkhe kalakattAnA mazahUra ThAkura piravAramAM thayA hatA. ThAkura maharSi devendranAthanA tee chellA ane caudamA putra hatA. temanu khALapaNu nAkarAnA hAtha nIce kaDaka paherA nIce vItyuM. teo bALapaNathI ja prakRtinA rasiyA hatA. cIlAcAlu zALAonuM gaMdu ane azaikSaNika vAtAvaraNu temane pakaDI rAkhI zakayu nahI. pariNAme zALAne tilAMjali ApI. ghara para abhyAsa zarU karyAM, paradezamAM ucca zikSaNa mATe gayA; paraMtu tyAMye temanA mukta jIva TharIThAma na thayA. Akhare peAtAnI siyAdAnI jamIna 1913mAM TAgAranA gItasaMgraha ' gItAMjali 'ne para khetIvADI phAma sa MbhALyuM. ahIM temaNe prakRtine te A prathama mAna pAmanAra vyakti hatA. sarakAre vizvavikhyAta nAkhela pAritASika maLyuM. bhAratIya tarIke temane saranA khitAba paNa ApyA. paraMtu dezanI svataMtratAne ja ucca sthAne gaNanAra TAgere 1919 nA najIkathI cAhI....vanamAM bhaTakathA....saritA sAthe saMgItanA tAla milAvyA. kRSaka ane majadUra leAkeAnA jIvananI sAdAI ane parizramathI prabhAvita thayA. A vAtAvaraNe jaliyAMnavAlA bAganA hatyAkAMDa vakhate sarakArane khitAba temane prakhara prakRtivAdI banAvI dIdhA. ghara, zALA, kaoNlejonA bAMdhayAra vAtAvaraNamAM.... jaDa piMjarAmAM na purAnAra mukta AtmA ahIM svataMtrapaNe viharSyA, ahI temaNe aneka kAvyaracanAo karI. temanI racanAomAM rAtAne hasAvAnA, pApIne dharmAtmA banAvavAnA ane saprema pAche. mAkalI ApyuM. TAgAra gAMdhIjInA parama mitra hatA. ane ekabIjAnA sahArA hatA. kaI paradezI bhAratanA pravAse Ave te zAMtiniketananI mulAkAta le ja. gAMdhIjI tA kahetA. zAMtiniketana e ja bhArata che. ' gAdhIjIe 21 divasanA upavAsa karyo tyAre gurudevanI 70 mI. janmajayaMtI UjavAtI hatI chatAM te badhA kAryakrama rada karIne yaravaDA jelamAM doDI gayA hatA. 1940mAM temanA AtmIya mitra drInamadhu enDrujhanu mRtyu thayuM. mitra viyAganA AghAte kavivarane bhaya'kara AMcakA ApyA....tenu zarIra nakhaLuM' paDatuM gayuM..
Page #679
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 1941nI 14 eprile teo ThIka ThIka bImArImAM paTakAyA; bAlacAlanI bhASAne temaNe sAhityanI bhASA banAvI chatAM A varSe emane 81 mo janmadina UjavAyo. dIdhI. Ama bahuzrata pratibhA dharAvanAra TAgoranuM jIvana 30 julAIe emanuM oparezana karAvavAmAM AvyuM. paNa vividha anubhavathI bhareluM che. paraMtu saphaLatA na maLI. 7 ogasTa 1941nA roja jIvanadarzana ane zikSaNadarzana : ravIndranAthane nazvara deha visarjita thaye. kavine komaLa AtmA paraloka bo. kavinuM mRtyu marI gayuM...kavi kavie zikSadarzana mATe kaI AgavuM pustaka amara thaI gayA. kavi temanI sAhityaracanAo, kalA lakhyuM nathI. temanI saMsthA zAMtiniketana ane temanA kRtio, zAMtiniketana ane janagaNamana rASTragItathI lekha... temanI racanAomAMthI temanuM jIvana darzana ane Aje paNa jIvatA che. nIcenI paMktio kavinA jIvanano zikSaNa darzana pragaTa thAya che. saMdeza sAthe rajU kare cheH kavinuM jIvanadarzana ane zikSadarzana sAmyatAthI bhareluM che. kavinA na darzanamAM samavayanI bhAvanA he have mAra kAM ?' he rAdhya ravi, (samyapha darzana) pragaTa thAya che. temanA jIvanadarzanamAM zuniyA jagata rahe niruttara chabi. pUrva ane pazcimana, zarIra ane AtmAno, vyakti ane mAhira pradIpa chilA, se kahilA "svAmI, AmAra jeTakU sAdhya koriyo tA Ami." samaSTino, ahika ane Izvarapremano, saundarya ane satya anuzIlanane, vyakti ane samAjano, svadezaprema upADI koNa leze kArya mAra?" pUche ravi saMdhyA ane vizvapremane, paraMparA pratye Adara chatAM prayAganI TANe suNI prazna rahe jaga niruttara svataMtratAne addabhuta samanvaya jovA maLe che. AvAM mATIne dIvaDo nAne kaheH "prabhu ! mArAthI haze je paraspara virodhI jaNAtAM temAM paNa teo samanvaya sAdhya, karIza te nakkI huM." jue che. "virodhI zakti enI vaye samanvaya-saMbaMdha' ravIndranAthe sAhityanAM tamAma kSetro para hAtha aja. sthApavo enuM nAma ja sUche che, ane A samayamAM ja mAvyo che. kAvya, nATaka, navalikA, navalakathA, vivecana, satyanuM mULa tattama che." satyanI zodha e emanA jIvananibaMdha Adi tamAma sAhityaprakAra temaNe kheDayA che. 2 darzananuM lakSaNa che. gItAMjalI, kAbulIvAlA, paMkhInI zALA temanI prakhyAta kavi advaitabhAvanA himAyatI hatA. temanI AdhyAtmikatio che. cAra dIvAlo vacce baMdhiyAra keLavaNI ane katA advitabhAvanI hatI. teo brahma ane jagata, AtmA zikSakanI soTIthI DarIne bALapaNamAM teo zALAne badale ane paramAtamAM, prakRti ane puruSa vacce ekarUpatA jue jharaNAMnA kalanAda karatA pANImAM paga boLIne kalAke che. teo vibhinnatAmAM ekatA, AtmAmAM paramAtmA, sudhI kinArA para besI rahetA. "pAMjarAnuM paMkhI raheta, AtmajJAnamAM brahmajJAnanuM astitva jue che A ja advaitasenAnA pIMjarAmAMnA kAvyamAM temaNe potAnA bALa- bhAvathI bharelI AdhyAtmikatAnuM pratIka temanI zAMtipaNanA bhAva sArI rIte pragaTa karyA che. " dIThI me niketana saMsthA che. jemAM sAhitya, saMgIta, A zipa sAMtAlanI nArI, " kRtimAM majakura nArInuM lAvaNya citra ane ciMtanamAM paNa ekarUpatA jovA maLe che. emaNe suMdara zabdomAM rajU karyuM che. temanI preraNAmUrti TAgora vizvaakayanI daSTi e kahe che : " ApaNe badhA prakRti ja rahI che. prakRtine temaNe mahAna zikSaka, mAtA eka ja dharatI para janmelA, eka ja mATImAMthI banelA, ane mitra gaNI che. eka ja AlekathI Alekita thayelA chIe. eTale bAhyaaMgrejImAMthI baMgALImAM bhASAMtara paNa temaNe ka rUpathI bhale game teTalI bhinnatA ane bheda dekhAya paNa che. bALapaNI sAhitya paNa lakhyuM che. 300 upara sau eka ja evA brahmanA aMza chIe." eTale ja guru pitAnAM gItone pote ja svara Apyo che. saMgIta ApyuM deve zAMtiniketananA pratIkamAM "vizva eka mALe che.? che. saMgIta, citrakAra ane abhinayanA paNa teo arachA evuM suvAkaya mUkayuM che. tajajJa hatA. prauDha vaye paNa teo nATakamAM UtaratA, teonuM jIvanadarzana che tevuM ja zikSaNadarzana che. ramatagamatamAM paNa bALaka sAthe joDAtA. baMgALI jevI bALakane bALaka ja rahevA devAnI himAyata karatAM teo Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #680
--------------------------------------------------------------------------
________________ A saMdarbhagraMtha bhAga-2 ' kahe che, "je bALakone bALaka tarIke ja rahevA devAmAM eka cihna che. saMpUrNatAnA cihna rUpa sAdAI pazcime paNa Ave ane temanI jijJAsAvRttine saMtoSavAmAM Ave te keIka divasa avazya zIkhavI paDaze." bALaucherane prazna sAva saraLa banI jAya. mukelI te keLavaNInI vyAkhyA ApatAM gurudeva kahe che: "keLatyAre ja UbhI thAya jyAre emane sarakasanAM pazuonI vaNI eTale e paramasatya zodhavAmAM manane madadarUpa thavuM, peThe tAlIma ApavAno prayatna karavAmAM Ave." je ApaNane kALanAM baMdhanamAMthI mukta kare ane dravyane gurudeva zikSaNa mATe uttama paryAvaraNane mahatvanuM nahIM paNa AMtara prakAzane, zaktino nahIM paNa premano lekhe che. tethI te zAMtiniketanamAM temaNe evuM vAtAvaraNa khajAna apAve tathA satyane asala svarUpe chatuM kare.". satya" hatuM ke, tyAM rahIne abhyAsa karanAra vidyArthInA svAtaMtrya e ja zikSaNanuM dayeya che..........ema kahenAra ' jIvana upara tenI UMDI asara rahetI. te zAMtiniketananA guradeve sArasvatonI vizvaharoLamAM potAnA jIvana-kavanathI mukta vAtAvaraNanI suvAsa laIne jatA. zAMtiniketane sthAna meLavyuM. dareka vidyAthI saMsthA sAthe AtmIyatA anubhavatA. tenuM niSada , hRdaya AnaMdathI gAI UThatuM. aMte gurudevane vizvasArasvatonI pahelI haroLanA "tamAmaphera zAMtinitina sAravata gaNI zakIe. temaNe jIvananA aMta sudhI mAmA sava te sAina " sarjananuM kArya karyuM. teone vizvanA moTA bhAganA dezasaMsthAnA AvA AtmIya vAtAvaraNanuM kAraNa gurudeva mAMthI kaI bhAratIyane na maLyuM hoya tevuM mAna maLyuM. pite hatA. eka aMgreja lekhaka arnesTa rejha lakhe che ke duniyAnA lagabhaga badhA dezone temaNe pravAsa kheDyo. temanA mahAna vyaktitvanI chApa zALAnA samagra vAtA. teo potAnI racanAo ane saMsthA-sajanathI amara varaNa upara dekhAya che tathA potAnA divya ane udAtta sArasvata banI gayA. caritra dvArA teo saMsthAnI pratyeka vyaktine preraNA Ape che." Ama gurudeva paryAvaraNane zikSaNamAM mahatvanuM gaNatA. With Best Compliments From AMRATLAL V. JASANI gurudeva prakRtine uttama zikSaka mAnatA hatA. teo mAnatA ke : " zIkhavA mATe prakRtinI goda apekSita che. 6 jyAM bALaka jIvananI AvazyakatAonI pUrti svayaM zodhe. pitAnI muzkelIonuM samAdhAna pote zodhe, jIvana vitA- re vavAne badale jIvana jIvatAM zIkhe. tyAM te phUla, pAna, 6 vRkSa, choDa, latA, gulAba sAthe mitratA bAMdhe, AkAzanI nihArikAmAM khavAI jAya, tArAnI gaNatarI kare, caMdramAnI kaLA ane Rtu anusAra rAtadivasanA vadhaghaTanI bhUgoLa zIkhe, pakSIonI sAthe gIta gAya, bhamarAo sAthe nAce, nadInALAMnuM saMgIta suNe ane vizva astitvanI sAthe akakyanI parAkASTa sudhI pahoMce." "Amrat" Near Phulch hab Press Rajkot vartamAna keLavaNI para gurudeva prahAra karatAM kahe che: 6 "keLavaNInI ApaNI saMsthAo pazcimanI saMsthAonuM aMdha ane nirjIva anukaraNa che." S vaLI sAdA jIvana ane ucca vicAranI himAyata karatAM teo kahe che: "sAduM jIvana te saMpUrNatAnuM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #681
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA ***************************************************************************************** Phones : Office : 255779, 2555746. Works : 583131, 583132. Grams: "BUTTONS " Telex : A/B-NEKPO-011-5880. NATIONAL PLASTIC INDUSTRIES. Manufacturers & top exporters of over two hundred items such as storage drums with lid upto 90 litres, shopping bags, flower pots, buckets, barrels and carboys upto 30 litres capacity for acid and chemical packaging and ball pens better for use and compliments. And also plastic chairs for hotels, canteens, restuarants, gardens etc., 5. Rewa Chambers, New Marine Lines, BOMBAY-400 020 **************** *********** YYYYYYYY With Best Compliments From ANDHRA REROLLING WORKS 4-3-336 Residency Road HYDERABAD (A. P) Hottttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Interational
Page #682
--------------------------------------------------------------------------
________________ | maMdAgraMtha bhAga-2 554 wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww Office 330881 346909 Fact, 591544 Resi 1471652 With Best Compliments from SAURASHTRA CLEARING AGENCY CHUNILAL & CO. (T & M) PVT. LTD. Tusharbhai K. Jani Nav-Rattna, 2nd Floor, 69 P. D, Mellow Road, BOMBAY-400 009 www Jain Education Intemational
Page #683
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA mahA camatkArika zrI maNibhadravIra anAdi kALathI saMsAracaka cAle che. ghaNA utpanna thAya che, temAM je AtmAo pitAne oLakhI puruSArtha karI zreya sAdhe che te AtmAo ja prazaMsanIya ane dhanyavAda bane che ane kALakrame mokSamAM jAya che-mokSamAM anaMtA AtmAo gayA che ane jaze temAMthI zrI mANIbhadravIra paNa eka che hAlamAM zrI mANibhadravIra cosaThamAM vyaMtara Indra deva che. teo avadhijJAna yukta ghaNA kALathI pitAnuM devAyu bhogave che ane zubha kAmamAM niraMtara udyamI ane Rddhi siddhi yukta che. zrI maNibhadra vIrane saMkSIptamAM itihAsa. hAlanA madhyapradezamAM ujajaina nAmanA zaheramAM zrI mANekazA zeThane janma thayela. temanA pitAnuM nAma dharmapriyazA ane mAtAnuM nAma jinapriyA hatuM - teo osavAla jAtinA hatA. nAnapaNamAM pitAnI chatrachAyA gumAvI hatI. moTA thatAM pitAno vahIvaTa saMbhALI lIdho ane dayA bhAvanA lIdhe lokapriya thayA hatA. teo tapAgacchanA custa anuyAyI hatA. ekadA lukkA gacchanA AcArya ujajenImAM padhAryA ane pratimA pUjA nahIM karavI ema upadeza ApyuM. teoe tapAgaccha mUrtipUjaka zrAvakadharma choDIne kAmatI banyA. A vAta temanA mAtuzrInA jANavAmAM AvI tyAre te khUba duHkhI thayA ane temane abhigraha karyo ke "jyAre mAro putra prathamanI mAphaka devadarzana karavA jAya ane tapAgacchanA niyama pramANe varte tyAre ja mAre ghI khAvuM" A vAta mANekazAnA jANavAmAM AvI-temaNe nakkI karyuM ke mArA mananuM samAdhAna keI saddaguru karaze tyAre ja huM mAro mata cheDIza. thoDA samaya pachI tapAgacchAdhipati hemavimalasUrI AcArya mahArAja tyAM padhAryA. temanA darzanathI ane upadezathI mANekazAnI zaMkAnuM nivAraNa thayuM ane mahAsuda 5nA divase samakita mUla bAre vrato uccAryA ane haMmezAM aSTa prakArI jinapUjA karavA lAgyA. ane supAtranI khUbakhUba utsAhathI bhakti karavA lAgyA. mANekazAne eka vakhata vyApArArthe AgrA javAnuM thayuM. pujana AcArya mahArAja hemavimalasUrijI cArtumAsa mATe padhArelA. A sAMbhaLIne mANekazAe tyAM ja rahevAnuM nakkI karyuM ane badhe ja vyApAra ane kAmakAja pitAnA munImane seMpI dIdhuM-vyAkhyAnamAM zatruMjaya mahAsya sAMbhaLIne tyAM javAnuM nakkI karyuM ane comAsuM pUrNa thatAM gurudevanI AjJA laIne zatruMjayanAM darzana mATe nIkaLyA. manamAM eka ja utkaMThA ke zatruMjaya girinA darzana karI jIvana dhanya banAvuM-cAlatAM cAlatAM pAlanapura najIka magaravADA gAmanI bAjumAM eka jagalamAM AvyA. tyAM DAkuonI TaLI hatI. DAkuoe temane lUMTavA mATe UbhA rAkhavA bUmo pADI paNa mANekazAnuM citta navakAramaMtramAM ane dhyeya zatrujaya hato. (anusaMdhAna sAmA pAna upara ) Jain Education Intemational
Page #684
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 -DAkuo ekadama tUTI paDayA ane talavArathI temanA zarIranA traNa bhAga karyA. zubha ciMtananA lIdhe teo mRtyu pAmIne mANibhadradeva cesaThamAM Indra tarIke deva thayA. e pramANe mANekazA zeTha zubha dhyAnathI mRtyu pAmI devagati pAmyA ane eka bhava pachI devagatithI pAchA manuSyagatimAM AvI zuddha Aritra pALI, kevaLajJAna pAmI mokSe jaze. A bAju mANekazA kAmatI dharma choDIne pAchA tapAgacchamAM gayA te jANIne kaDavAmatInA AcAryanA haiyAmAM pU. AcArya hemavimalasUri pratye teDhaSa utpanna thayA. temaNe bheravadevanI sAdhanA karIne AjJA karI ke hemavimalasUri sahita badhA ja sAdhuone cittabhramita karIne bhaTakatA karI dho. bharavadeva paNa maMtra zaktithI baMdhAyelA hoI dareka sAdhuone herAna karavA lAgyA. A upadravanA nAza mATe pU. AcArya mahArAja bhegamAM beThA-temane jaNAyuM ke gujarAtamAM praveza thatAM upadrava maTI jaze - teoe gujarAtamAM praveza karatAM pAlanapura pAse magaravADA gAme kAusagga dhyAne rahI aTThama tapanI ArAdhanA karI. A tapanI prabhAvanAthI zrI mANIbhadradevanuM Asana calAyamAna thayuM. temaNe avadhijJAnathI jANyuM ke pitAnA guru upara upadrava thAya che. je gurunA upadezathI pote IndranI riddhi siddhi pAmyA te gurunuM rakSaNa karavuM joIe ema samajI madade AvyA ane bhairavadeva upadrava karatA hatA temane upadrava baMdha karavA AjJA karI paNa bhairava maMtrabaLe baMdhAyelA hoI upadrava karavAnuM cAlu rAkhyuM. AthI bhaira joDe yuddha karIne temane vaza karyA ane upadrava baMdha karAvyo. pachI tyAM paganI piMDInI sthApanA AcArya mahArAjanA haste karAvI ane deva-gurunI rakSA karavAnI potAnI irachA vyakta karI. tyArabAda pU. AcArya zAMti samasUrijI mahArAja sAhebe 121 upavAsa karIne zrI mANIbhadravIrane pratyakSa karyo ane temanI AjJAnusAra magaravADAthI eka piMDI laI AgaloDa gAmanI bahAra hAla jyAM maMdira che tyAM sthApana karyuM. tyArathI te sthaLa temanA sthAnaka tarIke pUjAya che. ujajainamAM mastaka pUjAya che. mANIbhadravIra tIrthe Aso suda 5nA roja mahApUjana (homa) thAya che kAraNa ke zatruMjayanI yAtrAe javAnI pratijJA A zuda 5 nA divase lIdhI hatI. zrI mANIbhadravIranI bhakti pUjA ane jApathI aneka leke saMkaTomAMthI bacI jAya che. roga zeka, duHkha dAridra TaLe che. IcchAo pUrNa thAya che. zrI mANIbhadradeva niyama samakitadhArI deva che. mATe jaina dharmanuM vidhiyukta pAlana karanAranA duHkho TALavA mATe saMpurNa rIte sahAyaka thAya che. che. zAnti-zAnti-zAnti subaMdhu TreDarsane saujanyathI phonaH 333058 335811 123, zayadA mArga, DuMgarI sTrITa, muMbaI Jain Education Intemational
Page #685
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA gujarAtanAM vizvavyApI mUlyone pracAratuM ane gujarAtI samAjonI akhilAIne bRhada gujarAtamAM sAkAra karavA mathatuM samavAyI saMgaThana kha - 2 Akhala bhArata gujarAtI samAja 26 jAnyuArI [1981 sudhI samAjanA nimna sUcita sabhya bananArane sthApaka sabhyane darajajo ApavAmAM Avaze ane tenA jIvananI mAhitI pustikA rUpe prakAzita thaze ane A sabhyone saMsthAnAM pratyeka prakAzane vinAmUlya prApta thaze. Aje ja sabhya bano 1) rUA. 1001) ekI sAthe ke ethI vadhu ApanAra vyakti saMsthAnA peTrana gaNAze. 2) rUA. 1501) ke ethI vadhu ekI sAthe ApanAra sabhAsadane yugala pedrana gaNavAmAM Avaze. 3) rUA. 501) ke tethI vadhu ekI sAthe ApanAra vyaktine AjIvana sabhya gaNavAmAM Avaze. 4) rUA. 751) ke tethI vadhu ekI sAthe ApanAra sabhyane yugala-AjIvana sabhya gaNavAmAM Avaze. 5) rUA. 251) ke tethI vadhu ekI sAthe ApanAra sabhyane AjIvana saMsthAgata sabhya gaNavAmAM Avaze. 6) rUA. 101) ekI sAthe ApanAra vyaktine vivArSika vyaktigata sabhyapadane darajajo ApavAmAM Avaze. 7) rUA. 25) ekI sAthe ApanAra saMsthAne vArSika sabhAsada gaNavAmAM Avaze. sabhAsada banavA saMparka sAdhe-patra vyavahAra karo gujarAta bhavana uSAgrAma AsAnasola (pa. baMgALa) navInabhAI vyAsa pramukha akhila bhArata gujarAtI samAja Jain Education Intemational
Page #686
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 che I386628 816111 nAja ramezacaMdra caMdulAla enDa bradharsa (DAyamanDa maracanTa enDa menyuphekacararsa) pa/A gokuLa nivAsa, 1le mALe muMbaI-7. ***** * phona naM. : 28921 * zrIpALakumAra caMdulAla zAha ******* ** * 6 1412 bhAzerI mahIdharapurA. surata ** **** phona naM. : 5396 *** bhIkhAbhAI narasIdAsa mAladAra ***** ** *** ** ** kumudavADI bhAvanagara ****** * * | | * Jain Education Intemational
Page #687
--------------------------------------------------------------------------
________________ 670 vizvanI asmitA bhadrezvara vasahI tIrthane vaMdanA kacchamAM Avela prAcIna bhadrezvara jaina tIrthanAM maMdironI racanA Abu uparanAM maMdire jevI ja kuzaLatAbharI che. saMkhyAbaMdha derIonAM aneka zikharethI zobhatuM A vizALa ane suMdara tIrtha che. jinAlayanI cAre bAju dharmazALA ane DAbI bAju upAzraya che. A prAcIna jinAlayanI adabhuta zAMti ane pavitra vAtAvaraNa yAtrikone bhaktibhAva ane AdhyAtmika vicAraNA prere che. lagabhaga 2500 varSa jeTalAM A purAtana tIrthanuM devavimAna samAna gaganacuMbI bhavya jinamaMdira yAtrALuone maMtramugdha kare che. A tIrthanuM vAtAvaraNa ane havAmAna Arogyaprada ane AhalAdaka che. A tIrthanA 2500 varSanA arasAmAM keTalIye caDatI-paDatI AvI. dAnavIro ane jaina agresaranI tIrthasevA ane kartavyaniSThAthI lagabhaga nava vakhata A tIrthane jirNoddhAra thayo che. With Best Compliments From Naranji Shamji & Co. COTTION MERCHANTS 21, Keshavji Naik Road, BOMBAY-400 009. Jain Education Interational
Page #688
--------------------------------------------------------------------------
________________ A saMdarbhagraMtha bhAga-2 fur ******** XXX X X **** ****** ************************************ **Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=** i i t Phone : 323622-328887 Resi.: 473248 ** * With Best Compliments From ** * ** **** MOHANLAL MANIBHAI DESAI VINAY STEEL AGENCY VADILAL SHAH & COMPANY M-1, Steel Centre, Ahmedabad Street, Iron Market, BOMBAY-400 009 ************************************************************* ******************************************************************************************************** ASSOCIATES JYOTI STEEL TRADERS Steel Chambers, Broach Street, BOMBAY-400 009. Phone . 320799 SHAH & VORA Ahmedabad Street, Iron Market BOMBAY-400 009 Phone : 343957 RAM ENGINEERING WORKS 7, Mira Village Road, MIRA-401 104 Phone : 663412 ***************************** ********************** ******** **************** Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #689
--------------------------------------------------------------------------
________________ 672 vizvanI asmitA Gram : ROSSYBUGGET Phones (385160 367994 369240 With Best Compliments From M/S. RASIKLAL & CO. & M/S. MUKESH BROS. EXPS. Exporters & Importers of Diamonds Mehta Bhavan, 3rd Floor, 311, Charni Road, BOMBAY-400 004 Jain Education Intemational
Page #690
--------------------------------------------------------------------------
________________ sarasvatIputro caMda bAroTa ane saMta suradAsa viSe eka adhyayana -zrI kezubhAI bAroTa mahAkavi caMda bAroTa bhATa ema pRthvIrAja pAse mahAkavi ane ananya dezabhakta caMda bAroTa hatA. pRthvIrAja rAsAne eka duho che - caMda ane pRthvIrAja beya heDInA, bhAIbaMdhI baMdhANI ekAdazameM paMcadaha, vikama zAha anaMda paNa oLaghoLa banI jAya evI ! beya khoLiyA seMsara tihi parajaya haranako, jo pRthvIrAja narendra eka ja AtmA rame che. saM. 1515mAM zatrunI kIrtine haranAra mahApratApI caMda pithalanI to ghaNI lAMbI vAta che. paNa thoDAka bhAratavarSanA chelA hindu samrATa mahArAja pRthvIrAjane prasaMga tapAsIe. caMde guru guruprasAda pAse vidyA meLavyA janma ajameramAM somezvara cauhANane tyAM thaye. pachI jAlaMdharI athavA jAlayA devInA upAsaka banyA. ane te ja divase lAhoramAM cauhANa kuLanA jagAta taNe jagada bAnA 'tuta kara gotranA veNumAne tyAM jagadaMbAne varadAya mahAkavi chaMda bhuMjagI caMda paNa jamyA. namu Adi anAdi tuMhI bhavAnI caMdano janma to lAhoramAM thayo, paNa pAlanapoSaNa tuMhI jogamAyA tuhI bAkabAnI ajameramAM thayuM. tuM dhana AkAza vibhu prasAre tuM hI mohamAyA viSe zUla dhAre bhATa athavA bAroTamAM aneka zAkhA che. kaMkALI bhATa, mAravADI bhATa, kanojI A bhATa, musalamAna bhATa, lakha- AvI 35 kaDInI stuti karatAM (sthaLa saMkecane lANI bhATa, sIMdhavA bhATa, vaLAyA bhATa, TagarIA bhATa, kAraNe AkhI lakhI nathI). soraThIA bhATa, amadAvAdI bhATa ane enI kaTAra paNa nava lakhAya che. suMdara kaTArI, amara kaTArI, durgA kaTArI karI vinati baMdIjana, sanmukha rahyo sujAna kamala kaTArI, kamara kaTArI, zyAma kaTArI, zrI kaTArI, brahma pragaTa aMbikA mukha kahyo. mAga caMda varadAna. kaTArI, rudra kaTArI-A dAkhalA purANomAMthI maLe che. caMda ke "mA! bIjuM te zuM mAguM? pRthvIrAja je satajugamAM caMDIpAse lavaMga ane vaLAMsa bhATa, zeSa na dhaNI beTho che." pAse bhImasI bhATa, tretAyugamAM baLIpAse pIMgaLa bhATa, rAjA rAma pAse raMpALa bAroTa athavA janakabhATa, dvAparamAM chaMda nAgaNI pAMDavo pAse saMjayabhATa, karaNa pAse bhImaka bhATa, kaLiyugamAM riddhi de siddhi de aSTa nava niddhi de vikrama pAse vitAlabhATa, akabara pAse hAjarajavAbI vaMzameM vRddhi de bAkabAnI gaMgabhATa ane jenA eka ja kavitathI akabare bhArata hadayameM jJAna de cittame dhyAna de -varSamAMthI gauvadha baMdha karAvela tevA narahara bhATa, siddharAja abhaya varadAna de zaMbhurAnI pAse caMcala bhATa, lAkhA phulANI pAse haMsabhATa, rAjA dukha ke dUra kara sukha bharapura kara bhoja pAse vidyAmala bhATa, jagadeva paramAra pAse kaMkAmaNa Aza saMpura kara dAsa jAnI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #691
--------------------------------------------------------------------------
________________ 174 vizvanI asmitA sajajana sahita de kuTuMbameM prIta de pIranAM vacana sAcAM paDyAM. dilhInA anaMgapALA jaMgameM jIta de zrI bhavAnI taMvarane dIkaro nahi hovAthI dIkarInA dIkarA pRthvIrAjane te pachI thoDA vakhatamAM aNahilapuranA bhoLA bhIma khoLe lIdhA. pethala ane caMda dilahI AvyA. deva sAthenA yuddhamAM somezvara kAma AvI gayA. rAjanI pachI te bhAratavarSamAM pRthvIrAjanI hAkaDAka vAge che. javAbadArI pRthvIrAja upara AvI paDI. aNahilapuranA bhoLAbhImane harAvI AbugaDhanA jetasI te arasAmAM makkAnA mIrApIre eka lAkha eMzI paramAranI putrI IcachanakumArIne paraNyA. hajAra pIrone laI ajamera upara caDAI karI. bhayaMkara caMdane paNa be vAra parAvyA. pahelIvAra kamalA caddha macyuM. eTale beya pakSanA ekAne medAnamAM utAravA athavA mevA sAthe, bIjIvAra gorI athavA rAjerA sAthe. temAM jenA ekAnI jIta thAya te pakSa jItyA gaNAya, potAnI bahena pRthAne citoDanA vIra samarasiMha sAthe tevo TharAva thayo. mIrApIra taraphathI ujanaka pIra nAmano paraNAvyAM. eka medAnamAM A caMda ke, ujanaka pIra nAmano eke ke hato ? - kavi caMda mAtra kavi na'tA. zUrA sAmaMta paNa hatA. raNachaMda padharI saMgrAmamAM pRthvIrAja sAthe harolamAM rahetA. zubha zekhajAta ujanaka nAma. mIra pradhAna puni yuddha dhAma ekavAra pRthvIrAjanA pharamAnathI caMde sanya laI nAgora cAlIsa duna jIna pITha DhAla cAlIsa duna ura kaMTha mAla upara hallo karyo, vacamAM bhoLAbhImanA sanya sAthe bheTo pacAsa duna pahere kavaca, pacAsa na ura kaMTha mAla thAtAM A vIra kavie ekale hAthe vijaya meLavyo cakamAra paMca maNako uddhAra, hajAra tIra jihi bhAthamAra kabAna pakaDa ujabaka pIra de kaSa pena cUkata tIra durada caDha sukhamAM maDhe liye prabala dala sAtha, de kaSapena puni tIra mAra, sara lagata bAna pASaNahAra bhIma bhUpa bala mathake jAta caMda kavinAtha, khaTa lega joga mahilA ahAra sunI prAkrama ahi gabhaMgAra, cha cha pADA khAnAra " duna" eTale be maNa 80 have te pRthvIrAjanI kIrtinA cAre kera DaMkA devAI maNanI DhAla bAMdhanAra ane 100 maNanuM bakhatara bhIDa gayA che. pRthvIrAjanI vIratAnI vAtuM sAMbhaLI samudrazikhara nAra yoddhA sAme pRthvIrAja cAmuMDa nAmano yuddho UThayo nAmanA zaheranA rAjA vijayakumAranI padamAvatI nAmanI caMda ke, cAmuMDa paNa kevo hato - kuMvarI vArI gaI paNa jigarathI eNe popaTanI Doke ciThThI bAMdhI pRthvIrAjane mokalI. chapaya pIve dUdha maNa pAMca, zera paMtIe sakara pRthvIrAja ATha hajAranuM sinya laI padamAne levA ana khAya nava tAkaDI, aura baDo Ika bakara caDo. pAchAM vaLatAM zAhabuddIne acAnaka halo karyo, kALakuTa maya zera, savAmaNa ghatasu piSaNa zAhabuddIna hAryo paNa varasAdanA kAraNe pRthvIrAjanA ghAyala kasturI Ika zera, zera de kezara cokhaNa sainika rasto bhUlyA te mahebA athavA buMdelakhaMDa jaI maNa cAra dadhi mahiSa Ika Asava Ika maTakI bhare caDyA. jyAM pAdaranA bagIcAmAM UtaravA jatAM mALIe savApara di" caDaLe zirAmaNI cAmuMDa kare. vAMdho lIdho tethI sinikoe mALIne mAryo. A rAva buMdelanA rAjA caMdala paramAra pAse gaI. caMdala paramAre jogamAyAnI dayAthI cAmuMDa ujakhaka pIra sAme jI. pRthvIrAjanA sinikane mAryA. A jANa pRthvIrAjane thAtAM aMte pIro sAthenA mAmalAmAM caMda vacce paDayA. teNe buMdela upara hallo karyo. vAjA pIra sAthe samAdhAna thayuM. vAjA pIre kahyuM baMdelanA caMdala paramAranA be yoddhA je risAIne A dharatI mAthe pIronA lehI ITANuM che. mATe kaneja jatA rahyA che, tenA sivAya pRthvIrAja sAme tame ajamera choDI dilahI jAva. dilahInuM rAja pRthvI Takakara jhilAya tema nathI. tethI jaganabhATa kaneja AvyA rAjane maLaze." ane aha ane udalane samajAvyA : Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #692
--------------------------------------------------------------------------
________________ -sauMdarbhagraMtha bhAga-2 duhA zyAma sAMkaLe ghara rahe, rahe avara ghara sAya seA rANI hira tA licA, dukha rajapUta na heAya. jaganabhATanI samajAvaTathI ahu-udala buMdela AvyA. sAmasAmA yuddhanA mAracA maMDANA, taraghAyA DhAlanI thapATu traNa traNa gAmanA tarabheTA TapI gyu', zaraNAimAM sidhuDA phUMkANA, A yuddhanuM varNana karatAM caMdra lakhe che : chaMda bhujaMgI aMte zUra nAve kare dAna dhyAne, ute apsarA aMga ma`jata tAna' I te Topa TaMkAra zira utaMga, ute apsarA ka cukI paherI aMge ite zUra mAjA banAvata khApe. ute apsarA nepUra paherI pA2e ite zUra rAga' badhe tAya te`ga',ute apsarA caranIyA paherI 'ga' Ite pAdha peca' samArata sUra, ute ziza phUla guhAvata pUra' I teramAM pAdhame akSama DAre, ute jhuMDa raMbhA su mAga samAre Ite zUra sarave khare khaga maje, ute apsarA aMjana` nena aje I te zUra DhAla' khalI baMdha DAre, ute apsarA zravaNa nATaka dhAre I te zUra dasa dAna' hathasu kIe, ute apsarA hatha meMdI sudhIe Ite zUra kara keharI nakha lIne ute apsarA karyAMkana' pAna kIne I te zUra barachIliere anyArI,ute apsarA hAtha varamAla dhArI I te zUra tulasInakI mAla nAi ute apsarA mAla meAtI banAI I te zUra kara khAna kakhAna nAI, ute apsarA camakI nena nacAI I tetega sAva Mta dhIrena lIe ute apsarA sAja vimAna kice kahe kavi caMda nirakhIsa seAu, barane sumAne parI sUra DhAu ca'da ke' che, A bAju pRthvIrAjanA cAhA nAhIne dAna dhyAna kare che, sva'mAM apsarAe zUrAne varavA aMga sApha kare che. AbAju cAddhA Topa khakhatara saje che ane svargamAM apsarAe kacukI pahere che. paherI devala kahe suna suta dAu, leAna halAla karI tuma dau, khAvaMda AgaLa zizake| dIje, narabhe rAja svarga ke lIje, jyAre A yuddhamAM mahA kALajhALa cADhDhA ahu-udala bhArathe maMDANA ane DhALAMdaLA karI nAkhyA tyAre pRthvIrAjanA kAkA kantu cahuvAna kaimAsa ane ahvana paDhiyAre uttalane Jain Education Intemational. sapATAmAM laI dhaDa mAthu judA karI nAkhyA paNa ghaDe pRthvIrAjanA eka hajAra cAddhAne dhArA tItha utAryAM, udalanI adbhuta mardAnagI upara ca'da vArI gyA-vAha.... udala....vAha...udala.... 675 duH tinu milake mArIe, raNa jasarAja kumAra, mAre bhaDa pRthvIrAjake, zira aina eka hajAra. AvA bhayaMkara yuddhanI taiyArI vakhate alhe ane bheTA thayA. udalane khakhatara bhIDatA joi tenI mAtA kahe che : yuddhamAM pRthvIrAja paNa ghAyala dehe muDadAnA DhagalA upara paDathA che. grIdhaNI AMkhA kADhavA AvI che paNa A pRthvIrAjaneA sAmaMta saMjamarAya ghAyala dehe paDatho che. tenAthI A dRzya jovAyu nahi tethI potAnA dehamAMthI mAMsanA cA kApI grIdhaNIne mAryA tethI gIdhaNI mAMsanA leAcA laI UDI gaI. duH gIdhana kA pakSa bhrakhakriyA, nRpake naina kheMcAya. deha husa ta vaiku'ThakA pahoMcyA sajama rAya. pachIthI kanha, caMdra vagere AvI gyA, pRthvIrAjane bacAvI lIdhA. buMdela upara jIta meLavI pRthvIrAja dilhI AvyA. A arasAmAM zAhabuddInanA aneka hallA pRthvIrAje khALyA che. vijayanA kephamAM cakacUra pRthvIrAje caMDapuMDarika nAmanA sAmaMtanI bhaMbheraNIthI peAtAnI jamaNI khAMya jevA cAmuMDarAyanA hAthamAM lADhAnI kheDI jaDI dIdhI ! tethI cAmuDe pratijJA karI ke A hAthamAM have leDhAnu hathiyAra nahi jhAluM ! bIjo banAva paNa evA khedajanaka banyA che. ekavAra pRthvIrAjanI gerahAjarImAM kaimAsa rANI- vAsamAM jaI caDayo jyAM pethalanI pAsavAna karNATakInA nArInA nayanamANe kaIka bhaDavIrAne vIdhI nAkhyA che. emAM kaimAsanuM zuM gajuM ? " vAmAturALAM nAma n jIjJA ' *mAsane zyAma dharma ke pRthvIrAjanA bhaya khemAMthI ekeya na rAkI zakayA. acAnaka pRthvIrAja mahele AvyA. A dRzya jotAM te krodhamAM dhAmacaka banI tIranuM saMdhAna karI coTADathuM
Page #693
--------------------------------------------------------------------------
________________ 676 vizvanI arimatA kemAsanA khAparAmAM ! karNATakI bIkanI mArI bhAgI chUTI, bhUjagI gai kanoja jayacaMdanA darabAramAM. caMda aphasesa kare te vaMza chatIsa Aye haMkAre. tihAM eka cahavAna che. A vakhate paNa pithale ke coddho kho! pRthvIrAja kAre" chappaya jayacaMdanI magarUbI upara ghaNunA ghA paDI gyA. enAthI jihi kemAsa sAmaMta, khodI khuTava dhana kADhayo belAI gyuM : jihi kemAsa sAmaMta, rAja cahavAne caDhayo duhA jihi kemAsa sAmaMta, para parihAra mura sthaLa jihi kemAsa sAmaMta, maleccha bAMdhe baLa sabaLa ratana buMda bArase nRpati, haya, gaja, hemasu hada, caha aura jera cahavAnanRpa, turaka hindu Darapata Daraha lage na buMda mAgana tana, zira se chatra daridra. vArAha vAgha vArAha bIca, suvaza vAsa jaMgala dharaha caMdanI najara AkhAya sabhAkhaMDa upara pharI vaLI ne ane Ama pRthvIrAjanI cAmuMDa ane kamAsa rUpI pAMkho daravAjA upara aTakI, jyAM senAnI pratimA UbhI che, tUTI paDI. AvA uparA uparI ghA vAgavAthI pRthvIrAja sAva caMde pUchayuM "A koNa?" jayacaMda ke "tamArA rAjA bhAMgI paDyA che, enI gamagInI TALavA sAmaMta pANIpata pathvIrAja che. amArA daravANI thaIne UbhA che! caMdanA laI gayA. tyAM darzAkedAra nAmanA bhATe caMda sAthe vidyA- rUMvADAM TharaDAI gyAM. eNe pratimAM sAmAM hAtha laMbAvIne vivAda mAgyo ane kahyuM : " eka varSanA bALakane kahyuM - bolAvI dyo." chavpaya caMda ke "ahIM eka varSanA bALakane kyAMthI kADhavuM?" jaba jo pRthIrAja, mAtaka nUra gamAyo tethI ghaDAnI pUjA karI eTale gheDAnA moDhAmAMthI pRthvI- jaba jape pRthIrAja, peTa patthara na A rAjanA AzIrvAdano duho nIkaLe jaba jo pRthIrAja, sutA kula heta je sArI jaba ja pRthIrAja, huvA saba huM sA cArI jihi sAra sajI paMthe, rAkhyo jhabha utarAya pRthIrAja rAja saMbhara dhanI sukavi "caMda" sacce eve jihi rAkhe prahalAda, kara rAkhe pRthvIrAja, jayacaMda rAja kanojake, daravAna he kese rahe.. kahevAya che ke caMdanA ThapakAthI pRthIrAjanI senAnI I vakhate kanejamAM banyuM I tapAsIe. pratimA pIgaLI gaI'tI ane jyAre caMde pRthvIrAjanI kane jamAM jayacaMde rAjasUya yajJa sAthe potAnI behada tArIpha karI tyAre jayacaMde pUchayuM, "ATalA putrI saMyuktAne svayaMvara racyA che paNa saMyuktA mugaTadhArI rajAmAM kaI pRthvIrAja je kharo?" caMda pRthvIrAjane varavAnuM paNa laI beThI che. A vAtanI jANa ke "nA, keI nathI!" pRthvIrAjane thaI. paNa sIdhe hale nahi karatAM chaLa chapaya kapaTathI haraNa karavAnuM nakakI thayuM. lAvalazkara sAthe caMdane kane ja javuM ane pANIne caMbu upADanAra tarIke pRthvI Ise rAja pRthIrAja, jise gokala meM kAna rAja sAthe jAya, Isa rAja pRthIrAja, jisa hathara bhImaka saMtalasa pramANe caMdano melIkAra Ave keneja Ise rAja pRthIrAja, jise aha kArI rAvana jayacaMdanA darabAramAM. jayacaMda caMdanA sArA Adara karyA. Iso rAja pRthIrAja, jise rAma rAvana satAvana caMde jayacaMdane AzIrvAda ApatAM chaMda upADyo. barasa tIsa saha Agaro. lachana batI sa saMta tana chaMdanI trevIsa lIMTI sAMbhaLatAM te jayacaMdane mejanA Ima jape "caMda" varadAya vara pRthIrAja uti hAra Ina hiloLA AvyA chaMda upara. paNa chellI lITImAM caMde "Isa" zabda bolatI vakhate caMde potAno hAtha kAna dATa vALI nAkhyo. tarapha karyo kAraNa ke pAchaLa pRthvIrAja pANIne caMbu Jain Education Intemational
Page #694
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 175 laIne UbhA che tethI jayacaMdane caMkhavALA upara vahema AtatAI paDatA jayacaMdanuM sinya AgaLa vadhyuM. hAhAkAra gyo, zaMkAnuM samAdhAna karavA sabhAmAM karNATakIne bolAvI macI , tethI krodhamAM baMbaLa banI kanya cahavAna kAraNa ke karNATakI duniyAmAM eka pRthvIrAjane ja puruSa bakhatara bhIDe che paNa te pahelAM te kanDano ghoDAne pramANutI, ane paraja karatI. karNATakIe sabhAmAM pravezatAM rakhevALa sadhana khAbakayo, mAmale macI gyo. caMde pRthvIrAjane joI mAthe oDhayuM ! paNa caMda AkhI vAtane rAsAmAM lakhyuM che, maratI veLA sadhana bhAre rUDo pAmI gyA. hamaNuM gajaba thAhe! karNATakIne IzArAthI lAgyo" te: samajAvI dIdhI. chapiya jayacaMde mAthe oDhavAnuM kAraNa pUchatAM karNATakIe haya karata bhaya bhoma, bhema haya pena palaTayo suMdara uttara vALyo - paya kata kara karyo, karaha saba sena samA mahArAja ! mAthe oDhavAnuM kAraNa eTaluM ja che kara kaTata zira uryo, ziraha tana tana haI tUTa ke kavi caMda pRthvIrAjanA parama mitra che, vaLI tene mAthe zira tUTata dhara la, dharahu sanmukha haI pharyA. pRthvIrAjanI pAgha che !" dhara phaTa phaTata kavi "caMda" ke, roma roma lage larana ATalI vAta banI tyAM saMyuktA hAthamAM varamALa sura asura nAda jaya jaya kare, dhanya sadhana marana. dhArI sabhAkhaMDamAM dAkhala thaI. pRthIrAja AvyAnI tene ghaDo kapAtA saghana dharatI upara AvIne laDo, paga kapAtA jANa thaI gaI che. hAtha laDavA lAgyA hAtha kapAvAM mAthuM UDI UDI duzmanane pRthvIrAje saMyuktAnuM haraNa karyuM ane daLa pAMgaLe lAge che. mAthuM tUTavAthI dhaDa laDe che, dhaDa phATatAM rUMvADAM UDI jayacaMda tenI pAchaLa caDayo. eka pachI eka yoddhA UDI duzmanane khUMce che. jayacaMdano mAraga roke che, ane pRthvIrAja dilhI tarapha jayAre kahuM cahavAna vIragatine pAmyA tyAre ahana AgaLa vadhe che. paDhiyAre mAthuM utArI pRthvIrAjane ApyuM ane kahyuM jyAre pRthvIrAjano AtatAI nAmano coddho jayacaMdane mAraga rokIne Ubhe tyAre kehara kaMThIra paramAra mahArAja ! A mAthAne heDuM nahi mUke tyAM sudhI eka hajAra zaMkhadhara ddhA laI morace maMDANo. mAruM dhaDa laDaze." kehara kaMThIra jayacaMdanI madade Ave tyAre tyAgInA paNa saMyogatAne pANI pAtI vakhate pRthvIrAjane vezamAM hatuM. tenuM kAraNa jaNAvatAM caMde lakhyuM che, mAthuM heThuM mUkavuM paDayuM ane ahana paDhiyAranuM dhaDa "kehara kaMThIra paramAremAM mukhya hato ane A pRthvI paDayuM ! paramAranI che. pRthvIrAja dilhI te pahoMcI gayA paNuM tyAre hAhapRthvI pati paramAra, pRthvI paramArA taNuM" lIrAya rAma purohita ane caMda bAroTa ja bAkI hatA ! kavi ane brAhmaNone te badhA dAna Ape che paNa paramAroe pRthvI eka caka karI kSatriyAne paNuM dAnamAM have te pRthvIrAja vilAsamAM gaLAbUDa che, jAta dIdhI che! jAtanA Asava ane AminA bhakSathI evA laMpaTa chappaya banI gayA che ke rAta dI rANIvAsa cheDatA nathI! daI dilhI tuMvara, raI paTTaNa cAlerA daI saMtIra cahavAna, daI kanavaja rAThorA dhaNI vinAnAM Dhora sUnAM" prajAnuM keI dhaNI dhArI nathI. luccA ane laphaMgA mANasonA trAsathI prajA trAhi patihAra mura deza, samA bhaTTI siMdhu taTa daI soraTha yAdavA, daI dakhina su bhAga SaTa trAhi pikArI gaI che paNa phariyAda karavI kene ?" cAra kaccha dInI dharA, bhATa pUraba bhAvarI pRthvIrAjane samajAvA hAhalIrAya rANIvAsamAM Ave banI gyo nRpa bAMTI dharA,girijA pati mAlAgrahI che paNa saMgatAnI dAsIe ghora apamAna karyuM. A Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #695
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 apamAnanA badalA levA hAhulIrAya sIdhA gijhanI UpaDI gyA. ca'danI samajAvaTa nakAmI gaI. caMdre A vAtanI jANa citADa samarasiMhane karI. samarisahu AvI ATha ATha divasathI dilhIne pAdara paDayA che paNa mulAkAta thAtI nathI ! eka upAya sUjhayo. eka ciThThI lakhI mINanI gALImAM lapeTI popaTanI DAke khAMkhI pRthvIrAjane mAkalI. pRthvIrAja ane saceAgatA jyAM jaLakrIDA kare che tyAM pApaTa AvatA tenI DAkethI pRthvIrAje cIThThI vAMcI emAM caMde lakhyu hatuMH " tuM vara nerI raticaMtA gharnerI tatha. '' " tuM geArI eTale saMcAgatA sAthe krIDA kare che. paNa gArI eTale zAhabuddIna tArA ghara sAme tAkIne eThA che!" vaLI samarasis AvyAnI vAta paNa jaNAvI che. pRthvIrAja mAhanidrAmAMthI jAgI gayA. zAkha ane suMdarInA naze| UtarI gyA saDeDATa.... eNe rANIvAsa cheDI dIdhA. nagAre ghA daI samaratu sAmaiyuM karyuM. Aje mArakhAra mahine prajAe rAjAnA darzana karyo eTale ullAsamAM evA jorathI nagArA vagADacA ke darakhAra ceAkanI mATI zilA UthalI paDI ane vIrabhadra nAmanA mahAgaNa jAgI gyA eNe pRthvIrAjane zrApa dIdhA. vIrabhadranuM pragaTa thavuM ane tenuM bhaviSya kathana kavi caMde " pRthvIrAja rAsA "mAM pdharI chaMdamAM lakhyu che, padhdharI ga rAga mAgana thaTTaya, ghana ghAra zAra pragaTTaya* sunI alakha vIra sa jagaya`, zira palaTa udhiya* pagaya lakhI asI gaja sajjaya, pacAsa cADiya gajjaya, deza gaja sudala paramAnaya'. tihi guphA khullI amAnaya rudAkSa mudrA dhAya, mukha zaMbhu zaMbhu uccAraya kara khaDaga khappara nAkhaya, mukha zaMbhu za bhu bhAkhaya pRthIrAja kIna praNAmaya, khelyA na khIra sattAmaya, tahAM dekha rAvale samarasI chaMDavo na Asana raghu kha'sI, pUchatA caMda su khatiya', kahA haiAnahAra sa thiya vizvanI asmitA yaha honahAra sa hAya hai, dilhI na sthiratA seAya he. puna maleccha dala balajora he, ara zahara dilhI tera che. pRthIrAja buddha na jIta he. raNu samara rAvala zrIta hai cAmu`DarAya guru rAmahI kaTa para hI bhAratha kAmahI. pRthIrAja ba'dha hI pAyarI, khaTa mAsa vitta vihAvahI, nRpa zAhu cakra rU tInaya', rahe eka ThAra sulInaya gorI su dilhI Anaya, puni kharata hindusthAnaya tihi du devala bhAjaya, ati anaratha sa sAya kharatesa varasAdeAyase, tA pIcha cakatA Avaze hindavAna daDa bharAvaDI, nRpa dhara dharahi dhiya khyAvahI. dakhanAda su dala AvahI, tihi takhata dilhI na pAvaDI tA pIche TApI AvahI, bahu Ilama klama calAvahI. nArI su rAjA ajjasI, hindu turaka sukha bhajjasI. ihI vakhata dilhI AvahI. nRpa dharahI sukha pAvahI vahu dharmarAja jamAvahI, pratipAla nyAya karAvahI. jama nyAya baMdhana chUTasI, takha Ava peTA phuTazI, mili alaka kAbula thaTTa, tIjo sa bhUpava bhaTTaya, vidhvaMza dilhI pATTaya, rahi kharasa khaTa paranATTaya. zizeAda dilhI AvahI. zira rANu chatra dharAvahI. pe'tIsa kharasa pramAnahI. bhAgave hindustAna hI. ajamera pIra sa jagahI. puni takhata dilhI ma'gahI. tuvara dilhI gherahI. puni mANu dilhI pherahI, rAThoDa dilhI AvahI. phira dharmarAja calAvahI, caMdre rAsAmAM lakhyuM che. vIrabhadranAM vacana sAMbhaLI pRthvIrAja khinna thaI gyA tethI vIrabhadre samajAvyuM, jenuM caMdre trATaka chaMdamAM vaNuna karyuM cheH duH vIrabhadra ke vacana suna, lagyA sAma cahuvAna mahAvIra deDha gyAna kA, khelyA tama alaJAna. chaMda tATaka nRpa sAmana kijIe kAThunakA, bhagate jana bhavya sukha duHkhakA vasudhA kinake ghara nAhI rahI, puni ketIkavAra uthala gaI nRpa venanakI na bhaI dharanI, kara vAsa viza'bharahI karanI surarAja jese na hui unakI, dhara nAhI rahI haranAka sakI khalakI na hui jina jagya kiye, tina vAmana khAMdha pAtAla diye dharanI dharanI bhaI mAnanakI, thira vAsa kare na rahI unakI tripurAja visa bha jAlaMdhara se, unake ghara huse gaI nikase pRthvIrAjavatAra laI hake, thira nAhI rahI unahI dharake
Page #696
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 dujarAja baDena huI unakI, phira mAta calAI bAmanakI vIra samarasiMha paNa kAma AvI gyA. pRthvIrAja pakaDAI haTharAma pharamsa IkIsa karI, vasudhA na rahI uthalaparI pata mera gyA, jeNe zAhabuddInane sAta sAta vAra choDyo" te te baMdha zira rAvana ke, jina dhyAna kiye he zidAzivako zAhabuddIne pRthvIrAjane ekavAra paNa na choDayA ! gijhanI tInasu tajI prIta kharI visahI. raghunAtha lahI apanI su kahI laI jaI kAca vaDe AMkha phaDAvI nAkhI prabhu tinahI leka upAvana ke, raghurAma tise na huI unakI barobara be mahine 2400 pAnAne ane 69 adhyAya duradhana dha baDe jabare, tInanuM arjuna saMgrAma bhare ne "pRthvIrAja rAsA" nAmano graMtha tavAra ye tyA re kala bhAratha hyona aDhAra kaTe, unake dharahuse gaI vichuTe devInAM dvAra khUlyAM. caMda mukta gyA paNa dilhImAM pedAna rana kheta maraMta laraMta ati. tinake bala bhakSa kare dharatI medAna thaI gyuM che. rana kheta bicAra kare jabahI, rana vaTTaka nIra rahe tabahI caMda gijhanI AvyA. gorIne khuza karI pRthvIrAjane maLavAnI rajA mAgI. vIrabhadra karI e kathA beTha gaye IhI ThAna phera zilA zira para dharI, lo heta ziva dhyAna aMdha pRthvIrAja jyAM kedamAM che. se maNa loDhAne teka DokamAM paDayo che. caMde jotAM ja paDakAryo, "bhale A gharatI keInI thaI nathI ane thavAnI nathI. je kALe pratha!" je banavAnuM che temAM koI mithyA karI zakatuM nathI. mATe he rAjA zoka kara nakAmo che. avAja oLakhatAM te pRthvIrAja se maNanA taka sAthe beThA thaI gyA! gorIne jANa thatA pacAsa maNano A bAju hAhulIrAya gijhanI pahoMcyo. "ghara phUTaya bIje toka nAkhavA hukama o. pRthvIrAja ke AvavA ghara jAya." zAhabuddInane samajAvyuM. "dilhI atyAre AMkaDe vo "mAre so bheLA pacAsa !" madha ane mAkhIyuM vinAnuM che !zrI sAmato marI paravAryA che, pRthvIrAja saMyogatAmAM Asakta che. mATe meMke che." veLA vaTa meM jaga hase, dekhIna pure AzA caDapa dADA kAMdha para, mAre so bheLA pacAsa A takano lAbha laI zAhabuddIna AThamI vAra dilhI caMdane pastAvo e "A te UlaTuM duHkha vadhAryuM" upara caDatho; paNa have teno sAmano karavA traNa ja bAkI ene eka yukti sUjhI. gorIne samajAvyA. hatA, pRthvIrAja, samarasiMha ane cAmuMDarAya ! mArA rAjA aMdha che paNa zabdavedhI bANa mArI kavi caMda jogamAyAnAM darzana karavA jatAM kudaratI , jANe che ane loDhAnA se se maNunA sAta sAta tavA maMdiranAM dvAra baMdha thaI jatAM teNe "pRthvIrAja rAsA" vIMdhI nAkhe che.* nAmanA graMthano AraMbha karyo. saunA bhaviSya bhulAve che" gorIne A tamAse vadhyA ghaTayA mANasone laI pRthvIrAja zAhabuddInanI jevAnI IcchA thaI. sAme AvyA, cAmuMDarAye bhAlA vagaranuM zaithuM bANa caDAvI-hAhulIrAzane DhALI dIdhuM ane pote paDyo. tavA goThavANA. tamAso jevA gorI mahelanI aTArIe beThA. aMdha pRthvIrAjane medAnamAM lAvyA. enI ja kamAna pRthvIrAje zAhabuddInane kheMdhIne tIra choDayuM paNa hAthamAM dIdhI. tIranuM saMdhAna karyuM. zAhabuddIne tavAmAM nakAmuM gyuM. dAMtamAM vAgIne pAchuM paDayuM. kAraNa ke have kAMkarI mArI kahyuM " zAbAza pethala" ane caMde sAvadhAna jema haNAI gyuM che! karatAM kahyuM : chapaya dina palaTa palaTI ghaDI, palaTI haththa kamAna pithala ehI pArakha, dina palaTo cahuvAna. ihi bANa cahuvAna, rAma rAvaNa uthape Ihi bANa cahuvAna, karaNa zira arajaNa kape Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #697
--------------------------------------------------------------------------
________________ 180 vizva nI asmitA Ihi bANa cahuvAna, zaMkara tripurAsura saMye tava satva sUrA kahI, tulasI kahI anuThI. ihi bANa cahuvAna, bhramara lachamana kara bacI khuzI kabIrA kahI, era kahI saba jUThI-4 caMda chaMda pada sUra ke, kavitA kezavadAsa se bANa Ajato kara caDyo, caMda" birada sa cave copAI tulasIdAsakI, duhA bihArIdAsa-5 cahuvAna rAna saMbhara dhanI, mata sUke mATe tave, janaka videhI nAnakADa uddhava sUra zarIra sAMbhaLatAM pRthvIrAja vIrarasamAM thara thara thara kaMpe che. vAmika tulasI bhaye, zukadeva bhaye kabIra-6 pAMjare pUrela teya sAvajane ? mahAtmA suradAsajInI gaNanA vrajabhASAnA ATha kavIzvarocaMda ke "zAbAza pRthu jeje ho cukAya nahi." mAM che te AThamAM sUradAsa, kuMbhanadAsa, paramAnaMdadAsa, kRSNa dAsa chIta svAmI, goviMdasvAmI, catrabhujadAsa ane naMdadAsa temAM cAra prathamanA mahAprabhu vallabhAcAryanA sevaka cAra vaMza covIsa gaja, aMgula aSTa pramAna ane bAkInA cAra viThThalanAthanA sevaka hatA. Ite para sulatAna he. mata cUke cahuvAna ! A "aSTa chApa" kaviomAM sUradAsajInuM sthAna je je beyanI anumAna zakti ! caMdanA bele bole tIra UMcuM thya ane caTADayuM zAhabuddInanA parAmAM kaThaThaTha sUradAsanA guru te vallabhAcArya paNa tene "aSTa karatuM! chApa'mAM viThThalanAthe sthAna ApyuM yA allAha!" ke'tA zAhabuddIna AvyuM che, zrI bAbu rAdhAkRSNadAse khemarAja kRSNadAsanA chApadekAro belI gyo. khAnAmAM sUrakRta "sUra sAgara" nAmano graMtha prasiddha agAunA saMketa pramANe pRthvIrAja ane caMda sAma * karyo che temAM sUradAsajInuM jIvana caritra lakhyuM che, temAM sAmI talavAro jhIMkI vIragatine pAmyA. sUradAsane janma saM. 1540 eTale I. sa. 1484mAM je bhAIbaMdhI. eka ja divase jamyA ane eka thayAnuM jaNAvela che. teozrIno golokavAsa saM. 1920 ja divase maryA. ghaDI palajya cheTuM nahi ! mAM thayAnuM lakhyuM che eTale teoe 80 varSanI AyuSya bhogavI temAM 67 varSanI uMmare teNe "sUra sArAvalI" pRthvIrAjanA kuMvara resiMhato yuddhamAM ja kAma AvI graMtha lakhyo. gyA'tA paNa caMda tenI pAchaLa, sura, suMdara, sujAna, ja huM, balibhadra, ba9ha, keharI, varacaMda, avadhUta ane guNarAja paNa anya lekhakoe sUradAsanA janma saMvatamAM ema daza dIkarA ane rAjabAI nAme eka dIkarI pAchaLa thoDo goTALo Ubho karyo che. dA.ta. "zivasiMha saroja " mUkI gyA'tA. mAM sUradAsane janma. saM. 1940mAM lakhela che. "kavi kItikalAnidhi"mAM pRthvIrAja rAsAnA chele bhAga jahe pUro karyo, paNa tema ja che, "brahmabhaTTa jahane pRthAbAI dAyamAM citoDa laI gyA'tA. vaMzano ItihAsa mAM saM. 1540 che. "brahmabhaTTa patAkA"mAsikamAM teone janma saM. 1562 jaNAvela pRthAbAI paNa samarasiMhanI pAchaLa satI thyA. che te "caritra caMdrikA" vaLI saM. 1640 ane saM. 1716 lakhyuM che. bAbu bhAratendu haricaMdra sUradAsano janma 1540 saMta ziromaNi suradAsa lakhe che. sUra sUra tulasI zazi, uDugaNa kezavadAsa eTale Ama judA judA lekhake e cokkasa bAbata anya kavi khadyota sama, joM taha karata prakAza-1 jANyA vinA temanA janma saMvatamAM nirarthaka goTALo uttama pada kavi gaMgake, upamAke balavIra Ubho karyo che paNa pahelA mata pramANe sUradAsajIne jama kezava artha gaMbhIratA, sUra tIna guna dhIra-2 saM. 1540mAM thavAnuM vAjabI lAge che. kAraNa ke sUra kavitA karatA tIna che, tulasI, kezava sUra dAsa, tulasIdAsa, kezavadAsa, mIrAMbAI vagere samakAlIna kavitA khetI Ina lunI, zIla binata maMja2-3 hatAM. Jain Education Intemational
Page #698
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga- l-thms : * , at 'th-sem nI majAnA mathA tA akabare ekavAra sUradAsajIne AgarA teDAvela ane akabarane janma saM. 1542mAM che. vaLI ekavAra akabaranA gavaiyA tAnasene sUradAsajIne eka duhA lakhI mokalyoH Avo ja bhrama tulasIdAsajI mATe paNa Ubho karyo che. dA.ta. rAjA pratApasiMha "bhakta kalpadrama" mAM tulasIdAsajIne kAnyakuja brAhmaNa lakhe che paNa "zivasaroja" mAM benI mAdhavadAse sarIyuM brAhmaNa lakhyA che. ane te ja barAbara che. kidhe surako sara la, kidho sUrakI pIra kidho sUraka pada lo. tana,mana dhUnata zarIra tenA javAbamAM suradAsajIe tAnasenane lakhyuM, paNa kharekhara te koI mahApuruSane pUrvane khare itihAsa jANyA vinA aDasaTe lakhavuM joIe nahi ane ekAda lekhaka paNa AvuM karI bese to pAchaLanA lekhake cAlu cIle uttarottara Avo bhrama Ubho karavAnA ja, sUradAsajI mATe paNa A bhrama Ubho karavA prayatna thayo che paNa sUradAsajIe pite ja nijavaMzanuM varNana potAnA ja zabdomAM "sAhitya laharI" (daSTa-kuTa) nAmanA graMthamAM pAnA 107 aMdAvalI naM. 110mAM kavivarNana karela che tenAthI sAbita thAya che ke teo zrI brahmarAva athavA brahmabhaTa jAtinA hatA temAM leza paNa zaMkA nathI. A rahyAM te pada, pada bidhanA yaha jiya jAnIe, zeSahI diye na kAna dharA meru sama DolatI, tAnasenake tAna. A uparathI sAbita thAya che ke teo samakAlIna hatA. A ja bhrama sUradAsajInI aMdhatA viSe che. "rAma rasikAvalI"nA kartA raghurAje sUradAsane janmathI ja netrahIna kahyA che "nama prite nena vidInA'' ane je kAMI varNana lakhatA te tenI divya dRSTithI lakhatA tema mAne che. ane A ja mata "bhakta vidanA miyAsiMhane che paNa "bhaktamALa"nA kartA nAbhAjIne mata che ke sUradAsanuM nAma madana mehana hatuM ane te kaI yuvatI upara Asakata thAtA, te yuvatI mAraphate netra phaDAvI nAkhyAM tyArathI te aMdha thayA. A ja vizvama temanI jAti mATe che. "caritra caMdrikA" nA kartAe tene brAhmaNa lakhyA che ane tenuM nAma bilvamaMgaLa hatuM ane te ciMtAmaNi nAmanI gaNikA upara Asakata hatA. A mATe eka evo mata pravarte che ke sUradAsajInA vakhatamAM anya be sUradAsa bhakta thayA. temAM ekanuM nAma madanamohana hatuM. sAmAnya rIte je AMkhe aMdha hoya tene sUradAsa kahevAne lokomAM rivAja paDI gayo che. sAmAnya rIte graMthakartA je jAtinA hoya te jAti tarapha laI javAno teNe prayAsa karyo hoya ane ekanI vAta bIja sAthe bhaLate nAme joDI detA hoya. AvuM kAM te aNasamajathI thatuM hoya ane kAM IrSAvaza IrAdA pUrvaka goTALe UbhuM karavA prayAsa karatA hoya che. parathamahI pRthu yAgata je pragaTa addabhuta rUpa brahmarAva bicArI brahmA nAma rAkhI anupa pAnapaya devI diye, ziva Adi sura sukhapAya. kahyo durgA putra tere bhaye ati sukhadAya. pArI pApana suranake pitRke sahita amyutikIna tAsu vaMza prasiddhame bho caMda zAha navIna bhUpa pRthvIrAja dihe tIna he javAlA deza tanaya tAke cAru kIna prathama A5 nareza dUsare guNacaMda tA suta zIlacaMdra svarUpa vIracaMda pratApa purana bhayo adbhuta rU5 ratnabhera hamIra bhUpati saMgasukha apadAna tAsu vaMza anupa bhe haracaMda ati vikhyAta AgrA rahI gopAcalame rahetA suta bIra putra janma sAta tAke mahA bhaTTa gaMbhIra kRtacaMda udAracaMda jI rUpacaMda subhAI buddhicaMda prakAza cothe caMdra sukhadAI devacaMda prAdha SaSTamacaMda tAke nAma bhayo saptama nAma sUrajacaMda maMda nikAma so sacara kahI sAda so saba gaye vidhi ke leka. rahyo sUrajacaMda dragane hina bharabara zoka. para phUpa pokAra kAhu sunInA saMsAra Jain Education Intemational
Page #699
--------------------------------------------------------------------------
________________ 682 zyAma sAtave dIna Arya yadupati kiyA Apa uddhAra divyacakSa rR karI zizu sunu mAga khara je cAI hA kahI prabhubhakti cahuta zatru nAza subhAI sarAnA rUpa dekhA dekhI rAdhA sunata karunA siMdhu bhAkhI evamastu su dhAma prakhala Icchane vipraphulate zatru he nAza akhila buddhe bicAra vidyAmAna mAne sAsa nAma rAkhe huM sUrajadAsa sUra zyAma. mehimanasA ahe brajakI khacI sukhacita thAya zrI goMsAI karI merI ATha madhye chApa vipra pRthu ke yAgakA hA bhAva bhura nikAma " sUra 'he na Mdana juke! kriyA meAla gulAma bhAvAtha ( zrI narrasaMgadAsa bhANajIbhAI brahmabhaTTanA "sura "" prakAza pAnA na". 19thI 23nA AdhAre) prathama eka pRthu ( vizALa ) yajJathI eka mahAna adbhuta rUpa ( puruSa ) utpana thayA. brahmAjIe vicAra pUrNAMka tenuM brahmarAva nAma rAkhyu. devIe dugdhApAna karAvyuM tyAre zivAdika devAe prasanna thaIne kahyuM ke he duge ! tArA putra ati zreka thayeA che. devIe tene devAnA cara mAM daMDavat praNAma karAvyA. temaNe devAnI stuti karI AzirvAda meLaLyA te bahu puruSanA vaMzamAM caMda varadAya utpanna thayA ke jene pRthvIrAja cahuvAne jvALA deza (hAla pajakhamAM Avela jAlaMdhara) bakSisa karyAM hatA. eka AvA ja bhAvanuM kavita kavi gaMganuM paNa che. kavita prathama vidhAta ne pragaTa bhaye aDhIjana puni pRthu yajJate, AbhA sasAta hai mAnA suta zaunakana, sunata purAna rahe yazake! khakhAne ati, sukha ara sAta hai cAMda cahuvAnakA kedAra gerI zAha jIke gama akabara ke, khakhAne guna gAta che jAnata av va, nigamapurAna jAne dara brahmamaTTakA, jaMgame vikhyAta hai te jagaprasiddha kavi caMdanA cAra putrA " pRthvIrAja rAsA " mAM dRza putro lakhyA che jevAke sura, suMdara, sujAna, jahe, malha, lindra, keharI, vIracaMda, avadhUta ane guNarAja. A guNurajane ja guNacaMda kahyA hoya tevu mane. guNu vizvanI asmitA caMdanA zIlacaMdranAme putra thayA ke je zIlacaMdra raNusthAranA mahArAjA hamIradevanA rAjakavi tathA mukhya amAtya padmapara birAjatA tenA vazamAM haricaMdra thayA. teNe AgarA AvI gaiA pAcala ( gvAliyaranA prAcIna kille )mAM nivAsa karyAM. tenA putra rAmacaMdra gAnavidyAmAM ati kuzaLa hatA. te mahAna haribhakta hovAthI sAdhu samAjamAM bAbA rAmadAsajInA lADIlA nAmathI prasiddha thayA. je AkhA bhAratavarSamAM prasiddha thayA temaja AIne akakharImAM paNa te nAmathI ja sthAna pAmyA. teNe lAM samaya geApAcalamAM nivAsa karyA hatA. tene sAta putro thayA. kRSNacaMdra-udAracaMda - rUpacaMda - buddhicaMda - devacaMda - prameAdhacaMdra ane sAtamA sUrajacaMdra te sAta paikInA cha laDAImAM vIragati pAmyA (sUradAsajI padamAM lakhe che) ane hu sAtame adha-ma'tima-nakAmA sUrajacadra rahI gayA. eka divasa kUvAmAM paDI gayA jemAM mArI pAkAra keAI e sAMbhaLI nahIM. sAtame divase yadupati zrIkRSNe mane bahAra kADhayo. netra khAlI dIdhA ane kahyuM ke " huM putra! je IcchA hoya te varadAna mAgI le" meM vinaMtI karI, he prabhA! ApanI bhakti ane zatrune nAza icchuM chuM ane ApanuM svarUpa joyA. pachI anyanuM rUpa na dekhuM! te sAMbhaLI karuNuA si'prabhue " evamastu " kahyuM ane kahyuM ke "dakSiNanA prakhaLa viprakuLathI tArA zatrunA nAza thaze ane tArI buddhi tathA vidyA acaLa raheze" ema kahI mAru' nAma " sUrazyAma " rAkhI pAchalI rAtrimAM aMtardhyAna thaI gayA. tethI sUradAse duhA kahyo che. duhA khAya cheADAvata jAta heA, nirdela jAnata meAhi hiradese jaba jAI e marada khadau geA tAhi suradAsajI uparanA patramAM lakhe che, "te pachI hu vrajamAM jaIne vasyA ane zrIgosAIjI viThThalanAthe mArI aSTa chApamAM sthApanA karI " "huM... pRthu yajJananA vipra " eTale pRthurAjAnA yajJamAMthI utpana thayela puruSanA vazA chuM ane naMdanaMdananA kharIdelA dAsa chuM." uparanA padathI siddha thAya che ke sUradAsajI jAtinA brahmabhaTTa ane khAlyakALathI netrahIna hatA. hindI bhASAnA
Page #700
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra mahAna AcArya. caMda khArATanA ujajavaLa kuLamAM utpanna thaI peAtAnAM ujajavaLa kAvyakiraNA samagra AvatAmAM phelAvI gayA. sUradAsajInA sva-racita graMthAthI ja te brahmabraTTa hAvAnu' sAkhita thAya che, temAM leza paNa za kA na hovA chatAM keTalAMka bhASA agnijJanA pAtAnI ajJAnatAne laI ke pachI IrSAne vaza thaI paNa je sUradAsane ahmabhaTTa kahevAmAM sa`kAcAtA hoya teA tenA nivAraNa mATe uparanA padanuM vadhAre spaSTIkaraNa karIzuM. padmanI prathama cha turkamAM brahmabhaTTonI utpattinuM varNana che. racanAnI zarUAtamAM devatAoe eka pRthu (vizALa) yajJa karyAM jemAMthI eka adbhutarUpa puruSa pragaTa thayA ke jenuM nAma brahmAjIe vicAra pUrvaka brahmarAva rAkhyu brArAva e e zabdanA anelA che arthAt brahma ane rAva maLI brahmarAva thayA. hindI bhASAmAM bhaTTane rAva, rAya, kavi, jagA ityAdi nAmAthI eLakhavAmAM Ave che jethI spaSTa thAya che ke brahmarAva ane brahmabhaTTae ekaja anAM sUcaka che. trIjI turkamAM " pAnapaya devI kriyA ' arthAt Adyazaktie pAtAnAM stanathI dugdhApAna karAvyuM ( dhavarAvye ) te mahAna bALakane jagadaMbAe putravat aMkamAM dhAraNa karI janmadAtA jananInI peThe sneha ane vAtsalyapUrNa bhAvathI dhavarAvyeA. AnA purAvAmAM Aryo. vanA dhuraMdhara vidvAnAnA mata A nIce darzAvyA che. "vizvapurANu " aMza-1 adhyAya-13 mAM evI eka kathA che ke pitAmaha jenA devatA che evA pazu rAjAnA yajJamAM eka vAra semarasa pAna karavAne divase " sUti "( sAma rasa kADhavAnuM sthAna )mAMthI mahA buddhizALI " sUta " utpanna thayA ane te ja divase mahA yajJamAMthI prAjJa evA mAgadha janmyA. munivaree sUtamAgadhane : kahyuM "pratApavAna venarAjAnA putra pRthunAM vakhANu karA. guNa pramANe stAtra gAvA e kama tamAre ceAgya che te tamane prApta thAo.' "hindudharma varNa vyavasthA" nAmaka eka mahA maMDaLa uttara A vratamAM sthApana thayu. jemAM sanAtana dharmanA mahAna sthaMbharUpa bhAratavarSanA aneka zAstra vizArada vidvAna temanA sabhAsada che. temanI samatithI ma`DaLanA maMtrIe " brAhmaNu ni ya " nAmaka eka mahaMdU graMtha chapALye che. jemAM 324 prakAranA brAhmaNeAnI mImAMsA-bheda-bhAva Jain Education Intemational 683 vagere aneka zAstra tathA bhArata ane yurAdi dezeAnA prAcIna arvAcIna vidvAnAnA tathA sarakArI pATa nA AdhAre dAkhalA-purAvA sahite sphuTa karela che ane tene AdhAre hAlamAM buMdelakhaMDa ityAdi prAMtAnA nyAyAlayamAM dhArmika takarAronA phesalA sudhdhAM apAyA che te graMthamAM brahmabhaTTa jAtinI utpatti mATe je lakhavAmAM AvyuM che temAMthI ekAda phakaro A nIce TAMkI batAvAmAM Ave che. ukta graMthanA pAnA 435 perA-1 mAM graMthakartAe yurepiyana vidvAna mI. sI. eca. vilyama kuka bI. e. e aMgrejImAM nIce mujaba purAvA ApyA che. Once upon a time Brahma performed a sacrifice when two men appeared and stood before sacrificial fire. When Mahakali saw that they were dying of thirst, she gave them suck from her breasts and named them Magadha and Suta. The Magadha Brahmin settled in the east and the Bhatt Brahmi ns are their descendants. bhAvAH- eka samaya brahmAjIe yajJa karyo temAMthI e puruSa pragaTa thayA ane veDhI sanmukha UbhA rahyA. tene joi mahAkALIe potAnA stanathI dUdha pAyu'(dhavarAvyA) ane tenuM nAma mAgadha ane sUta rAkhyuM, mAgadha brAhmaNu pUrvamAM vasI gayA ane bhATa brAhmaNa ( brahmabhaTTa ) tenAM satAna che. vipuruSanA vaMzamAM pAchaLathI mahAvi caMdra bAroTa upara jaNAvyA mujaba daivIzakti prApta karanAra ( varadAya ) prasiddha bhASAkAvyavizArada thayA ane tenA ja suprasiddha kuLamAM zrImAna sUradAsanA janma thayA e vAta nirvivAda siddha thAya che ane tene siddha karavA uparanAM pramANeA pUratAM che, ane eka saradAra kavie paNa sUradAsajIne caMdranA vazanA ja kahyA che. sUradAsajInuM janmasthAna dilhI pAse sIhI gAma mAnavAmAM Ave che. pachIthI te AgrA ane mathurA vacce gAghATamAM birAjatA paNa tenA geleAkavAsa gokuLamAM thayA. leAkAnI mAnyatA evI che ke te uddhavanA avatAra hatA. teozrIe ekAda lAkha padonI racanA karI che ane tenA pAMca graMtha - jevA ke (1) sUrasAgara
Page #701
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA (2) sUra sArAvali (3) sAhitya laharI (daSTakaTa) (4) www w wwwww naLa damayaMti (5) khAMhala, prasiddha thayA che teo $ Gram: "BESTSELLER" Phone : 3266665 phArasImAM paNa lakhatA. choTAlAla jamanAdAsa zAha JHAVERI BROTHERS kha kavi gaMga sUradAsanI prasaMzA karatAM lakhe che - pada na prabaMdha suraja Agara bAMdhyo jana setu bhavasAgara khinuM prayAsa kali kAla maMjArA, tehi prasAda utarata bhavapArA re ane rIvA nareza raghurAjasiMhajIe lakhyuM che - kavitA matirAya bhUSaNa, bihArI nIlakaMTha gaMga benI zaMbhu Sa ciMtAmaNi kAlidAsakI ThAkara nevAja senApati zukadeva deva vajana dhanAnaMda sudhana zyAma dAsakI suMdara morArI baghA zrIpatie dayAnidhi yugala kaviMda tyAM goviMda kezadAsarka ane "raghurAja A kavina anuThI yukti mahi lagI jUThI jAnI, jUThI sUradAsakI DIRECT IMPORTERS & STOCKISTS OF CRUCIBLES 20/26, Tawa Lane, Abdul Rehman St., BOMBAY-3. re phona : 482733 grAma : senDalakIMga lAkha lokenI manapasaMda menakA" "ArAdhanA" caMdana agarabattI pUjA mATe sarvazreSTha. -: nirmAtA : bI. jI. zAha enDa ku. pi. ba. 6800 sAyana (IsTa) muMbaI-400022 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #702
--------------------------------------------------------------------------
________________ siddhayoga-mahAyoga-kuMDalinI yoga -Do. je. pI. amIna yogena citasya padena vAcAm vaijJAnika Asano ane prANAyAmanA prakAro zodhyAM ane mala zarIrasya ca vaidyakena temanA svarUpa nakkI karI ApyAM, yogAcAranI saphaLatA yopAkarota pravara munInA mATe yamaniyamanI gativAte nakkI karI ApI, pratyAhAra vsaMjJaf grafsTanA nAma dvArA cittanI sthiratA zIkhavI, bAna ane samAdhinI jemaNe yoga dvArA cittanA rogo dUra karyA, vyAkaraNa avasthAonAM sUphamAtisUma pRthakkaraNa karyA baMdha mudrAo, thI vANInA doSa dUra karyA ane caraka saMhitAnA nirmANa kalA, nAdAnusaMdhAna, biMdu dhyAna dvArA zarIranA roga dUra karyA te munizreSTha paMtajaline bhAva, samarpaNa vagere dvArA paramatatva sudhInI tvarita gati aMjalipUrvaka namaskAra karuM chuM. mATenI rIte nakakI karI ApI, kuMDaline zaktinI oLakhI kADhI ane enA utthAnanI vidhi zodhI kADhI, dAoe "mAM tuM ghara sonamanan !" kevA prabaLa prage karyA haze. ane kevA vizALa pAyA vega vaDe AtmAno sAkSAtkAra kare Aja parama dharma che. para mAnavajIvanane prayogazALA banAvIne A parama vighAne // bhavatAaina taptAnAM yogo hi paramauSadham / / vArase Apyo haze te samajavuM kaThina che. ApaNe mATe te yugothI vahI rahelI e gaMgA nadInA pavitra jaLanuM saMsArarUpa tApa vaDe tapelAne yoga ja parama Acamana karI AtarabAhya zucimaya thavuM te ja zreyaauSadha rUpa che." skara che. 2 1. rogavidyA. 2. veganuM nAma vidhAnA, gavidyAnAM moTAbhAganAM raha gurugamya havAne yo'pAnaprANayoraikya svara joretaastthaa| kAraNe yoga prakriyAo, yogAcAra. ane samagra ga suyocandramasoogo javItmaparamAtmanaH / / 68 // svarUpa vize jAta jAtanA khyAlo pravarte che. vaLI AjanA -zipani. 3. 2. vaijJAnika yugamAM dareka bAbatane vaijJAnika sAdhanonI saraLa para caDhAvIne tene kasI jovAnI agatya saune lAge che. prANa ane apAnanI ekatA, guhame dezamAM rahelA vijJAnanI kasoTI vaDe je paripUta banyuM te zAstrIya ane raktavarNanI zakti ane tAla dezamAM rahelA zukavaNanI zaktinuM milana ane nAbhicakramAM rahela sUrya ane brahmapramANabhUta ane zraddhA vaDe je svIkArAyuM te bhrAmaka ane junavANI evI sAmAnya lekasamaja che. je yoga. rUpamAM 2hela candra e bene saMyoga ane jIvAtmA tathA vidhAne pataMjali, yAjJavalkaya, ghera mani. mAnavAmA. paramAtmAnuM ekarUpa thavuM te ja vega kahevAya che. rAmajI, gopaniSadakAra, puNenA racayitAe, tAMtrika, devI bhAgavatamAMthI paNa AnI puSTi maLe che. emAM nAthagIo, siddho ane saMtoe pariplAvita karI karI kahyuM che keane tenA suphaLa rUpe vizvamAM eka zaktizIla saMskRtiparaMparA sthApI, je yoga vidyAe mAnavanA zarIra ane na yogo nabhasaH pRSThe na bhUmau na rsaatle| manane ja prayogazALA banAvI, cakakasa pariNAme rajU karyA akayaM jIvAtmanorAhuyoga yogavizAradaH / / tene arvAcIna prayogazALAnA cokaThAmAM goThavavAnuM thoDuMka ga svargamAM nathI, pRthvI para nathI tema ja pAtALaviSama che. je gIjanee nADIo ane prANune zodhyAM, mAM paNa nathI. jeo yogane jANe che teo kahe che ke cakabhedanano kAryakrama Aye, sapAdalakSa dhAraNAo zodhI, jIvAtmA ne paramAtmAnI ekatAnuM sAdhana e ja yuga che. Jain Education Intemational
Page #703
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA sAdhAraNa rIte yoga zabdano artha soga thAya che. zreSamAM, koI rAjakAraNamAM, koI pratiSThA prasaMgamAM. dezya jagatanA vividha nAma rUponuM saMgIkaraNa athavA koI kuTuMbapremamAM, kaI ghara, gAmanA jhagaDAomAM, kaI ekamAM tamAma laya, enuM nAma yoga. A. badhAM sinemA Adi, bAhya dazyamAM, kaI khAgha-peya rasAsvAda vividha nAma rUpa cittamAMthI phare che athavA vividha nAma sAmagrImAM Adi veravikhera paDyA che. A badhA ne amuka - rUpanuM prAptisthAna mana athavA citta che eTale mane cokkasa samaya sudhI eka sthaLe ekaThA karavAmAM -ekasUtra athavA cittanI vRttinA nirodhathI roga sAdhya thAya che. karavAmAM Ave to manarUpI mazInanI zakti, hAlanA mATe maharSi pataMjali munie kahyuM che ke, rAjazcittavRtti karatAM anaMtagaNI anubhavAya. mATe vyavahAra ane paramArtha nirAdha: prasaMgamAM sarvocca sAphalya siddha karavA mATe yega, dhyAna, japa ke mananI ekAgratAne keInakakara mArge anivArya che. 3. cittavRtti nirodhanI anivAryatA - 4. roganA prakAra - cittavRtti nirodhanA aneka phAyadA che. varALa veravikhera heta te enAthI kazuM ja kArya thaI zake nahi. (1) maMtraga (2) haThayoga (3) layayoga ane (4) paNa e ja varALane bhegI karavAmAM Ave to enA vaDe rAjaga ema yoganA mukhya cAra prakAra manAya che. moTAM moTAM enijano, totiMga kArakhAnAMo, Aga baTe, AgagADIe, havAI-ja hA vagere sahelAIthI (1) maMgaHcalAvI zakAya. ApaNuM mana varALa jevuM che. e veravikhera mantrajapAnmanolayA mNtryogH| hoya te enAthI kazuMja nakkara pariNAma AvI zake nahi paNa je manane eka ja biMdu para zarIranA koI ekAda gurupradhita maMtra athavA ISTadevanuM nAma smaraNa cakra para, ISTadevanA svarUpamAM, guru-mUrtimAM, ajapAjapamAM, athavA 37 - praNavAdinA maMtrano japa karatAM karatAM manenAda brAmAM, brahma ciMtanamAMke nididhyAnAsanamAM, ekAgra laya thAya che; tene 'maM ga " kahe che. karavAmAM Ave te jagata tene camatkAra kahe che tevAM (2) haThayoga - alaukika kAryo sahaja rIte zakya bane che. mAra: zArtitaH phUkazazca 3rAte sUryanAM kiraNe veravikhera hoya to enAthI bahu bahu te ThaMDI UDI zake paNa enAthI agni pragaTI zake nahi. sUryAcandramasoyogAt haThayogo nigadyate // agni pragaTAvavo hoya te vacce bilorI kAca rAkha (vidvasiddhAMta paddhati) paDe; e kAca para kiraNa ekaThAM thaIne, nIce rAkhela rUnA sUrya (piMgalA) nADIne hakAra, ane candra (IDA ) pUmaDAmAM ke kASThanA TukaDAmAM agni pragaTAve che, te aneka nADIne chakAra kahe che. A sUrya ane cahna ( arthAt no anubhava che. te ja rIte maMtra, manana, lega vagere piMgalA ane IDA) nADIomAM saMkamita be prANarUpI kAca dvArA cittanI veravikhera vRttione ekAgra pravAhanA milanane haThayoga kahe che. prANavAyu ane apAnakaravAthI asAdhAraNa pariNAme pragaTe che, e siddhayogI vAyunA saMgane paNa haThaga kahe che. mahApuruSanA jIvana-prasaMgo dvArA jANI zakAya che. (3) layayoga - sUtaranA tAtaNa veravikhera paDyA hoya to, cakalI ene sahelAI thI upADIne potAnA mALAmAM goThavI de manaSazvAsanizvAsaH pradhvastaviSayagraha / che paNa e ja veravikhara rUnA sUtaranA tAtaNAone ApaNe nizceSTA nirvikArazca layo jayati yoginAm // 3 // - kapilA 3. ka. bhegA karIe ane emAMthI majabUta doraDuM banAvIe te bhalAbhalA hAthIne paNa jhADa sAthe bAMdhIne jhalAvI zakAya. zvAsa-prazvAsanI saMdhi je avasthAmAM zvAsa-prazvAsa hAla ApaNAM manarUpI mazInanA vividha sTa, vividha vilIna thaI jAya, Indriyo nirviSayI banI jAya, citra sthaLe koI korTamAM, keI ophisamAM kaI aMgata rAga. nirvikalpa thaI jAya te laya ga che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #704
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 987 (4) rAjaga- devanA jevI ja gurumAM paNa ananya bhakti rAkhavI. kumbhakaprANarodhAnte kuryAccita nirAzrayam / ApaNAM zAstroe mukta kaMThe gurU-mahimA gAyo che. evamabhyAsayogena rAjayogayada brajeta / / 77 // gururbrahmA gururviSNu gurudevo mahezvaraH / - . 3 . 2. guru sAkSAt parabrahma tasmai zrI gurave namaH / kuMbhaka-yogathI prANa-nidhi dvArA cittane nirAlakha ane AnaMdabindu upaniSade guruvaMdanA karatAM gAyuM che kekaravuM. ene rAjayoga kahe che. mA; pUjyA gurucaraNAH,madavidyAvimettAraHsantu vo vadanAnimama / 5. siddhaga-mahAga-kuMDalinI ga: yuSmatprasAdena zAzvata brahmasukha anubhavAmi / idAnImaha sarva smaaykaatrH| mama sadehAH bhramAzca dhvstaaH| mULamAM te uparyukta cAre prakAra, eka ja caganI - naMDui kAni. AMtara bhUmikAo che, siddhagamAM A cAreya prakArane he parama pUjya gurUdeva ! samAveza thaI jAya che eTale to ene mahAga kahe che. Apa mArI avidyAne nAza karanAra che. huM Apane Ane ja kuMDalinI yuga kahe che. vAraMvAra vaMdana karuM chuM. ApanI kRpAthI ja huM brahmAmtro layo harSa rAjayogaDanta bhUmikA karamAt / naMdano anubhava karI rahyo chuM. have huM saMpUrNa nirbhaya. eka eva caturdhA'ya' mahAyAgoha bhidhIyate // chuM. mArA badhA saMdeha dUra thayA che. ane bhrAti nAza pAmI che. kuMDalinIga sarva yugamAM zreSTha ga che, athavA * sarvayogano samanvaya che eTaluM ja nahi paNa saraLamAM eTale kuMDalinI yoga guru- samarpaNane (UncondisaraLa sarva prakAranA jokhamathI mukta che. eTale ene sahaja. tional surrender) ane abhIsA (Aspiration) ga, siddhayoga, gurukapa coga, purAtana yoga, sanAtana viSaya che. mAtra samarpaNathI-zaraNAgatithI ka95nAlIna gupta yoga, abheda-ati bhakti roga, haMga, paMca pariNAme pragaTe che. ene jIvaMta dAkhalo pazcimanA mahAbhUta layayoga, rAjaguhyayoga, jIva ziSya yoga vagere dezomAM vizvanA khyAtanAma vijJAnike e najare nihALe. aneka guru paraMparAgata nAmathI navAjyA che. lagabhaga pAMceka varSa pahelAM bilidrI brajhane nAmane eka jheka kisAna, lagabhaga daseka miniTa sudhI gurUvA6 kuMDalinI jAgRti-karaNa: karSaNathI para thaIne, jamInathI cAra phUTa UMce UDavA gurukapAthI, iSTa ka5 thI zAstrakapAthI, brahma-vicArathI, lAgya, seMkaDe vaijJAni kenI hAjarImAM A proga thayo. ajapAjapathI, niyamita yogAbhyAsathI, tAlayakta gatimAM ane vaijJAnika Azraryamugdha thayA. pelA abuta kisAnane moTethI vidika maMtroccAra karavAthI, garabhAva ke bhagavada AnuM rahasya pUchayuM te eNe kahyuM ke "samarpaNa bhAva" bhAvanA atirekathI, ( arthAta gurUbhakti ke ISTa bhaktinA prayAga. pahelAM huM saMpUrNa samaparNa bhAva karuM chuM. prArthanA AvegathI) bhAvAvezathI. premanA atirekathI yA koI- karuM chuM ke "he prabhu tArA hAthamAM mArI jAtane saMpuM pUrvanA niSkAma puza-puMjathI kuMDalinI zakti jAgrata chuM. huM mArI tAkAtathI jamIna para nathI UDI zakato thAya che. paNa tArI tAkAtathI ja upara UDuM chuM..." zaraNAgatithI abAdhita gaNAtA gurutvAkarSaNanA niyamathI para jaI 7 gurukRpA - zakAya che, to vyavahArika niyamo te tyAM kaMI nahi. mATe pat fha va8mA e sUtra ananya bhAve pakaDI A guru-gAmA viSaya che. eTale A mArgamAM "guru zrAdi deva' sau koIe svIkAravuM rahyuM; mATe te vatAtara upaniSade kahyuM che ke- 8, gurukRpA muktidAtA:A jA reje gharamattikA seve tathA jI. pUrva janmamAM niSkAma bhAve karelAM puNya karmonA A -zvetAzvatara 3nA paripAkarUpe yAte aMtaHkaraNamAM jAgelI Volcanic 3 rahyuM; mATe rAkhavuM. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #705
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA Urge ne kAraNe, kaI siddha zaktipAtadAtA guru maLI maLadoSa, kacaro ekaTho thayo hoya che, tyAM tyAM AsananA jAya ane teonI kapAvRSTithI (sparza, saMka95, zabda e prakAranA viziSTa vaLAMka dvArA, ApoApa zuddhIyA daSTi dvArA) kuMDalinI zakti kriyAvatI thaI jAya, karaNa thAya che. Ane kalAko sudhI cAle ane game to sAdhakanA janma janmAMtaranuM daLadara pharI gayuM ema tevA duSkara hoya te sAdhakane saheja paNa thAka lAgato samajavuM. alabatta AvA guru durlabha che; maLe te nathI. eTaluM ja nahi paNa A kriyAo dvArA zarIramAM oLakhavA muzkela che, oLakhAya te TheTha sudhI zraddhA- rahelA varSo jUnA asAdhya roga paNa nirmULa thaI jAya bhakti TakavI kare che. mATe jene AvA guru maLyA che, e A mArganI alaukika viziSTatA che. che emanAmAM zraddhA-bhakti daDha aparokSa thaI che, emaNe A jIvanane dhanya dhanya gaNavuM joIe. IzvarakRpA, aMtaHkaraNa kuMDalinI zakti prANamaya koSamAM kAma kare te vividha prakAranA citravicitra prANAyAmo thAya che. jene kRpA, zAstra kRpA-ane gurukRpA A cAra kRpAo bhegI thAya ! tyAre guru dvArA zaktipAta dIkSAnI kRpA thAya che. kAraNa prANAyAmanuM prAthamika jJAna nathI, evAne anekavidha zaktipAtathI kuMDalinI mokSa meLavI Ape che ja.-sarvottama prANAyAma thayelA nihALoya che. adhikArI hoya te tarata ja, A janmamAM ja nahitara je zakti manomaya koSamAM kAma kare to mana nirava janmAMtare, paNa ekavAra jAgRta thayelI zakti sAdhakane zAMtimAM DUbI jAya che. zAMtinA agAdha mahAsAgaranA mokSa apAvyA sivAya jaMpatI nathI. evI guru paraMparA taLiye jaIne sAdhaka sUI gayuM hoya. e anubhava anukRti che ke kriyAvatI kuMDalinI zakti A janmamAM thAya che. athavA vadhumAM vadhu traNa janmamAM mukti meLavI Ape che. mATe kuMDalinI yogamAM samartha guru dvArA zaktipAta zakti vijJAnamaya keSamAM kArya kare tyAre sAdhakane dIkSA atyaMta mahatvanI gaNAvI che. AdhyAtmika vidyAnAM devI skUraNe thAya che. gUDha rahasyane ukela ApoApa maLe che. deva-devIonA maMtro maLe che. dIva bhAcayatyadala zaivaM dhAma nayatpati / Ane ja Intuitional knowledge-prajJAjJAna-ke RtaMbharA, dIkSA mukti apAve che. ane zivadhAmamAM-zAzvata jJAna kahevAmAM Ave che. A atimanasa avasthA che ke kalyANamAM sthira kare che mATe gurukRpA muktiAdAtA. jyAMthI mAnavajAti mATe parama kalyANakArI saMdeza prApta thAya che. gavivAnAM gUDharahasyo ane ApaNI 9. kuMDalinI kriyAvatI. (vividha keSamAM) AdhyAtmika vidyAnA pAyAnA siddhAMto, veda-vedAMta Adi Ama to kuMDalinI zUlazarIra, sUkama zarIra, kAraNa zrati graMthA ke rAmAyaNa-mahAbhArata ke bhAgavata Adi zarIra - A traNe zarIra-pradezamAM skUla-sUkSma asara purA purANagraMtha, jyotiSavidyA ke khagoLavidyAnAM mULa samI thA, na pahoMcADe che. paNa mukhya asara amuka koSamAM ja hoya karaNe A prajJA pAramitAnuM pariNAma che. AInsTAIna che. evuM jovA maLe che. jevA nirapekSa vizvavikhyAta Adhunika-vijJAnika saharSa kabUle che ke pitAne prApta zAzvata samIkaraNo Basic kuMDalinI zakti anamaya keSamAM kAma karatI hoya Equations, ati manasanI A avasthAnI phaLazruti che. che. tyAre yegazAstramAM jaNAvelAM vividha Asana Ape Apa thAya che. ane e dvArA sAdhakanI zArIrika zaddhi thaI zakti AnaMdamaya koSamAM kAma kare che tyAre zarIranA jAya che. game tevuM sthULa zarIra hoya te paNa gurukRpAthI aNuparamANumAM ahetuka AnaMda UbharAya che. udabodhita kuMDalinI zakti jyAre kiyAvatI thAya che | konI jema, cakrabhedana vakhate sAdhakano divya sparza ane pradhAnapaNe annamayakoSamAM samAI jAya che tyAre divAdarzana, divAnA, divyasugaMdha, divyarasanI athavA vividha prakAranAM kalpanAmAM na Ave tevAM, sAmAnya emAMthI ekAdanI anubhUti thAya che. saMjogomAM azakaya evAM aneka AzcaryakAraka Asane sahaja rIte thAya che. aMdaranI kuMDalinI zakti prANu A gurukAno ane svAnubhavano viSaya che. eTale zaktino vega evI rIte kriyA kare che ke zarIramAM jyAM AnuM zabdomAM kathana haMmezA apUNuM ja rahyuM che. Jain Education Intemational
Page #706
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 10. kuMDalinI utthAnanA aNasAraH ghauMTI AkAre zarIranuM ghUmavu', vIjaLInA jevA AMcaka anubhavavA, karoDarajjumAM kaMpana, zarIramAM jhaNajhaNATI, akAraNa azrupAta, hAsya, svedana. citravicitra avAja, jorathI praNava ane anya mAnuM guMjana iSTadeva-devInA stAtronu' mATethI stavana, nADI zuddhIkaraNa vakhate jhADA, thAya, garamI vadhI jAya, tAva Ave, zarIra ThaMDu* paDI jAya, phephsAMmAMthI kapha nIkaLe, agAsAM AvatAM AMkha lAla thavI, bhUkha-tarasa maTI javA athavA ati bhUkha lAgavI, mAthuM bhAre lAgavu', kIkInuM geALAkAre karavu, zarIranA vividha bhAgAmAM ekAeka khecANa anubhavavuM, karoDarajjumAM kIDIe caTakA mAratI heAya tevuM anubhavavuM, deva-devInA yA gurudevanAM darzana vagere aneka prakAranA citravicitra anubhavA `DilanI jAgRtinAM cihno che. 11. kuMDalinI dvArA sa tattva anubhUtiH kuMDalinI sa tattvAne pragaTa karavA zaktimAna che. zarIramAM ghrANendriya dvArA divya sugadhaneA anubhava karAvI pRthvI tattvane pragaTa kare che; meAMmAM gaLyA ganyA madha jevA, ghI jevA, dUdha jevA, zeraDI jevA rasa, Ape!Apa pragaTa kare che. zarIramAM jyAM tyAM dAha pragaTa karIne agni tattvane pragaTa kare che. saMmukha sUryane pragaTa karIne sUrya tattva zarIramAM jyAM tyAM zItaLatAne pragaTAvIne candra. tattva, jyAM tyAM vidyuta pravAhane pragaTa karIne hAtha-paganA aMgUThAmAM pavana phUMkAIne vAyu tattvane pragaTa kare che. karNendriyamAM sITI jevA, sIii jevA ziMga jevA, zaMkha jevA, 'sInAda jevA, meghagarjanA jevA, nAkhata jevA, ghauMTaDInA raNakAra jevA Tan Tan Tan avAja jevA nAdAne pragaTa karIne AkAza tattvane pragaTa kare che; A rIte kuMDalinI paMca mahAbhUta tattva pragaTa kare che, nAbhimAMthI UThelA kAnamAM tAlabaddha saMbhaLAtA sAha' tAladhvani pragaTa karIne traNa tattva pragaTa kare che. pIThamAM merudaMDamAM dhakkA-dhvanine pragaTa karIne prANa tattva pragaTa kare che. mUlAdhAra, sahasrAdhAra vagere cakromAM ghara avAja pragaTa thaI te cakronuM' digdana karAve che. cakratattvanuM' prAgaTya kare che. UbhA merudaMDamAM. ve (2) mUlAdhAramAMthI sUryAkAre kuTilagatimAM cAlatI cAlatI vAyurUpI zakti, UCgamana karIne mAthAmAM caDhatI jaIne zaktinuM digdana thAya che. (3) mUlAdhAramAMthI vAyu-vidyutazakti nIkaLIne uparanA merudaMDanA mRNAlatatu jevA tAramAM vahana karatI, vedha karatI pakSAgati-liphTa gatie garadana para vizuddha cakre AvIne mAthAmAM-khAparImAM sIdhA upara caDhIne zikhA pAse vAcupa karatI jaNAI ne pAMce cakronA vedha karatI zaktinuM digdarzana thAya che. vedha thAya che. (4) vAnaranI jema mUlAdhArathI anAhata ane anAhatathI sahasraghATamAM kUdakA mArIne cha cakronA vedha karatI zaktinuM krigdarzana thAya che; mahAvedha thAya che, ziva -zakti milana thAya che. A pramANe kuMDalinI zakti vividha tattvAnuM pragaTIkaraNa karI saritA sAgaramAM samAya tema, zivamAM samAya che. 12. cakronu' tAtpa : -- cAganA graMthAmAM ullekhita cakronu* hAlanA nADIvijJAna Anatomy pramANe, nIce pramANenA nAmathI sAdhAraNa rIte jANI zakAya. 1. mUlAdhAra cakra ( manu lapadma )-Pelvic plexus. 2. svAdhiSThAna,, ( paTadala padma )- Hypogastrics,, 3. maNipura ( zadala padma)- Epigastric (dvAdazadala padma ) -Cardial ( kheADazala padma ) Carotid 23 4. anAhata 5. vazuddha 6. AjJA ( dvidala padma - Medulla oblongata 7. sahasradhAra ,, ( sahasrala padma )- Brain. 13. padya-pAMkhaDInu vaijJAnika rahasya-- (1) kIDInI hAra cAlatI hoya tema jaNAine zaktinuM anAvIne zarIramAM prasare che ene prAgaTaya thAya che. Plexus zabda vaparAye che. .. padmapAMkhaDI( dala )nA atha evA nathI ke tyAM kamaLanI pAMkhaDIe ke pAMdaDI AvelI che. paraMtu dala'nA artha zuccha, gU'caLuM jhumakhu' evA thAya che. pAMca-dasa keLAMnuM eka jhumakhuM ( guccha ) khane che tene dala kahe che. dA.ta. catula padma( mUlAdhAra cakra)nA dalanA artha e che ke e sthaLethI cAra nADIe guccha kAraNe ja aMgrejImAM 39
Page #707
--------------------------------------------------------------------------
________________ 690 vizvanI asmitA 14. anubhava jhAMkhI - te rIte nadita sAdhake, zaktipAta dIkSA bAda, sAdhaka avasthAmAM keTalIka sAvadhAnI rAkhavI anivArya che. jevI vividha sAdhakone sva-saMskAra anusAra vividha vividha rIte ucca phaLanI suzIla saMskArI garbhavatI, garbhanuM anubhava thAya che. koIne prakAzapuja, tejavala, janata kare che, te rIte nadita sAdhake, gurue vAvela AkAza maMDaLa, TamaTama thatAM tArakavRndA, deva-maMdire, A bIjanuM jatana karI emAMthI devI jJAnavRkSa pragaTAvavAnuM deva-devIonAM divya svarUpa, guphAo, jharaNAMo, pahADa hoya che. eTale nimna ulekhita sAvadhAnI anivArya che. -parvata, girikaMdarAo, vividhavaSNu ane AkAranAM zivaliMga, sapaphaNAo, vividha loke, siddha mahAtmAo, (1) akhaMDa gurubhaktiHane saMta, sAdhakanuM sUkSma zarIra, guru pAdukAo, kalahAra puparAzi, zrIphaLa, ghaMTa, caMdana, Adi pUjana-arcana zraddhAvAna labhate saMzayAtmA vinazyati / sAmagrI, bhavya dIpAvalI, yajJa-kuMDa, nAnAM bALako, gau-ghaNa mATe gurubhakti akhaMDa ane ananya rahevI joIe, vAcharaDA, hAthI, azva, Adi prANIo, javArA tathA vividha svapnamAM paNa saMdeha UTho na joIe. e mATe gurubaMdhuvanarAjI tathA vRkSa-muMDa ane gIca jaMgala, nAnuM (sara- bahenone, guruprabodhaka graMthono satsaMga rAkha joIe, savanA dANA jevuM ) zveta, kRSNa, rakta ke nIla teja-, vijAtIya vyakti paramANune paDachAye paNa nahi paDe biMdunAM darzana vagere alaukika anubhavo thAya che. joIe. garapAthI ghaNu sAdhakane AmAMnA koI ne kAI (2) vicAra-vyavahAra zuddhiHanubhava vahelA moDA thatA hoya che. sadaguru kRpAthI IzvaranI asIma kRpAthI A zarIrane AmAMnA keTalAMka anu- AhAra-vihAranA zuddhIkaraNa para dIkSita sAdhakanI bhava thayelA che. sadagurudeva tathA vividha saMtamahAtmA, pragatino AdhAra che. AhAranA sthUla aMzamAMthI annazrIkaoNu paramAtmA, viSNu bhagavAna, hanumAnajI, gaNapati- mayakoSa, sthUlazarIra baMdhAya che ane enA sUkSma aMzamAMthI dAdA, zaMbhu bhoLAnAtha, gAyatrImAtA, aMbAjI mAtA manane poSaNa maLe che. A mAga deha, prANa ane mananA vagere devadevIonAM darzana vakhate abhivyakta thatuM anupama zuddhIkaraNane mAga che. AhAra-vihAra dvArA vijAtIya saudarya zabdomAM vyakta karavuM azakaya che. mAnasapUjA to zarIramAM pravezIne prANane ane manane dUSita karatAM vakhate pragaTa thatA saddagurudeva, zrIkRSNa paramAtmA, mA bhaga- hoya che. eTale hita, mita, ane zuci AhAra vatIdevI vagerenAM caraNanuM saundarya ja evuM alaukika ane joIe. mAphakasarano ane pavitra-zuddha sAtvika, zakaya hoya AhalAdaka hoya che ke eno ekavAra AsvAda karanAra te peya khorAka hitAvaha che. vicArazuddhi, vANIzuddhi sAdhakane duniyAnA sthala padArthonuM saundarya ekadama phika, ane vyavahArazuddhi A traNa vizuddhi hoya te pragati nisteja ane nirmAlya lAge, vividha teja-valaya mathe, rokeTa gatie thAya. nIla ke zveta varNanA, aMguSTha pramANathI AraMbhI meTA parvata jevA mahAna vividha tejadhArAo ke dUdha dhArAo (3) yama-niyama pAlana (brahmacarya ):vaDe abhiSeka thatAM anekAneka zivaliMganAM anupama | sarvatra brahmA darzana e sAcuM brahmacarya--pAlana. jyAM darzana, sadagurukRpAe avAranavAra thAya che. enI camaka che dvata dekhAyuM tyAM brahmacaryanuM khaMDana thayuM: A sUkSma ..enI mohakatA.......! enI saundarya prabhA...! enI artha thaye paNa skUla rIte retasanuM sarva rIte rakSaNa e AkarSakatA...! kharekhara kalpanAtIta..! " parathama, zivama, brahmacarya mAM hiMdu tela nIvana' viTu dhAradr! vIryanA suram ' ja kahevuM paDe. ane guha phri vaidaH II pAtathI maraNa prApti thAya che, ane enA saMrakSaNathI mAnavuM paDe. AyuSyanI vRddhi thAya che, cAvAjiMtu rithA cheke tAva15. AgamacetI - maf yuH dehamAM jyAM sudhI zukra sthira rahe che, tyAM choDa nAno hoya tyAM sudhI rakSaNanI jarUra paDe. Asa sudhI maraNanI bhaya kayAMthI ?..... pAsa vADa karavI paDe; pANI prakAza pUrata Apavo paDe. briti yathAze nita tataila 44muM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #708
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra je puruSanu iMdriya dvArA vIya calAyamAna rahe che, te puruSanu citta paNa sarjaMdA calAyamAna ja rahe che. cale biMdau cale cite cale vAyau ca sarvadA / jAyate mriyate leAkaH satyaM satyamida vacaH // vIya calAyamAna thaye, citta calAyamAna thaze ane prANavAyu calAyamAna thaye lAka janmamaraNurUpa aMdhanane prApta thayA ja kare che, e siddhAMta kevaLa satya che. asiddha ta jivAnI yAnnaram brahmacAriNam / jarAmaraNa' saMkIrNa sarva kalepasamA zrayam // vIryano kSaya karanAra abrAcArIne asiddha janmamaraNa prApta thAya che tethI sAdhake zakaya hoya tyAM sudhI brahmacaya pAlana karavuM. annamAM rasa, rasamAMthI rakta, raktamAMthI retasIya ane retasamAMthI ejasa bane che. A ejasanuM mukhya sthAna sahasradhAra cakra che. tyAMthI e prabhAvI maMDalane tejasvI-prakAzita kare che. ejasamAM ajabanI AkaSa Nu zakti che. e sva ane samaSTinA prANa ane manane AkaSI zake che. eTale ejasvI sAdhaka dhyAna mATe ese che tyAre mUlAdhArasya kuMDalinI zakti, ejasathI AkarSAIne, satvare sahastradhArasya thAya che. uparAMta ejasathI mana, prANu ane zarIra puSTa thavAthI, A sAdhaka kuMDalinI jAgRtinA tamAma pratyAghAtane sahe 1 lAIthI pacAvI zake che, jyAre ejasahIna sAdhaka aneka muzkelIonA bhAga ane che, A ejasa dvArA ja guru-ziSyamAM zakti saMkramita kare che. eTale tamAma zaktipAtadAtA gurue mahadaMze sAcA brahmacArI-satra brahmadarzana karanArA rahevAnA. 16, vAk-sayamaH jIbha ane jananendriyane! sIdhA sabaMdha che; baMnene sacama ane sadupayoga mAnavane mukti apAve che. ane durupayoga AleAka ane paraloka anene brADe ; khIjI iMdriyA enI saMkhyAmAM che (dA.ta. kha che, kAna e, narakAAM che, hAtha e, paga che, vagere) ane kAya eka ja kare che. (dA.ta. kha jovAnuM, kAna sAMbhaLavAnuM) jyAre jIbha ke jananendriya ekI saMkhyAmAM che ane kA e kare che. (dA.ta. jIbha rasAsvAdanu' tathA vANInuM kA kare che. ) bemAMthI ekemAM asthi nathI eTale baMne vacce bahu sAmya che ane sIdhA saba'dha che; ene jIte e jaga jItyA. sAdhake peAtAnA anubhavA paNa game tenI AgaLa kahevAnA niSedha che. emAMthI udbhavatuM sUkSma ahuM athavA Superiority Complex gurugraMthi patana kare che. mAtra guru AgaLa ke jijJAsu guru-baMdhu. bahena AgaLa mArgadarzona mATe ke pretsAhana arthe sAdhAraNu aNusAra karavAnI chUTa che...emAM guruAjJA hAya tA vAMdhA nahi, gAyatrI bhaktonA satata Agrahane mAna ApIne taiyAra karavAmAM AvelI parI chApa gAyatrImattI gAyatrI mAtAnI pUjA mATe uttama che. zuddha megarAnA attaranA samanvayathI banAvelI hAvAthI agarabattInI duniyAmAM parI chApa gAyatrImaMttI zaramAra banI che. ema. ema. khaMbhAtavALA amadAvAda-380001nuM utkRSTa utpAdana. konA kona mA
Page #709
--------------------------------------------------------------------------
________________ 692 vizvanI asmitA 2. naM. : 322253 rAjahaMsa gharaghaMTI 1 rAjahaMsa ghaTImAM ghauM nAkhavA mATenuM vAsaNa tathA leTa kADhavA mATenuM vAsaNa bane sTenalesasTIlamAM Avaze. 2 patthara emarI hovAthI TUMkAvavA paDatA nathI. 3 leTa garama nahIM thavAthI poSTIka to jaLavAI rahe che. 4 yAMtrika racanA saraLa hovAthI koI muzkelI paDatI nathI. 5 eka varSanI gerenTI. 6 sanamAIkA phula kebIneTa hovAthI jIvajaMtu thatA nathI. keIpaNa meIkanI ghaMTI phIjhanebala cArja laI rIpera karI ApazuM. zo rUma :- savAranA 11-30 thI sAMjanA 7-00 sudhI saMparka sAdho :-lakSmIcaMda zAha menyu : sekasa bradharsa (InDIyA) ela bhagata ghaDIyALInI upara 82/86 abdula rahemAna sTrITa muMbaI-3 phona 4478/3817 rana 1 6653/4481 mabalakha pAka mATe varatejanA Dikeka (tela sahIta zIMgakhoLanuM) khAtara vApare ane jamInane kasarahita thatI bacAvo, -: utpAdako - bhAvanagara kemIkala varkasa (1946) limiTeDa varateja (ji. bhAvanagara) - anya utpAdana :- rasoI mATe sarva zreSTa "kAMTA chApa " riphAInDa zIMgatela, TiMkacarsa, yu. Da. kolana vigere. Jain Education Intemational
Page #710
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 UNICHEM in the service of national & international health * Providing the best medicines &health products, through rigid quality control. * Supplying them economically. * Developing new technologies and engaging in basic research. * Relying mainly on indigenous resources and manufacturing many basic chemicals. * Promoting nutrition and medical education. UNICHEM LABORATORIES LTD. 5. V. ROAD. JOGESHWARI, BOMBAY 400 060 BOMBAY GHAZIABAD ROHA A TRUSTED NAME IN PHARMACEUTICALS Papa de kaching 3 BROTHER 693
Page #711
--------------------------------------------------------------------------
________________ 64 What gives Patel Extrusion Group (PEG) confidence to project 650% growth over 5 years? + 131% (peg) It's the 256% growth achieved over the past 3 years. 1975 1976 100% 188% 1977 256% 1978 435% 1979 Chief architects of PEG's success Ever-growing strength of our customers 650% Customer-oriented marketing philosophy and policy right from our inception in 1957 Our 22 years of experience and expertise in extrusion field e Geographical situation of our four plants and the largest installed capacity in Asia Consistent efforts produce quality goods at economical prices Industrial research & development as the pivotal activity to produce more at lesser cost Vigilent quality control system 1980 Partners of progress Harmonious employee-management relationship Constructive role played by our suppliers in supplying flawless material at fair prices EXTRUSION PROCESSES PVT. LTD PATEL ALUMINIUM PVT LTD. Support rendered by our bankers and financial institutions PEG Manufacturing Activities impact extruded products ALUMINIUM COLLAPSIBLE TUBES to pack tooth pastes, shaving creams, rubber solutions, adhesives, cosmetic creams, pharmaceutical ointments, mosquitoe repellent creams, veterinary creams, deodorants etc. ALUMINIUM RIGID CANS for electronics and electrical housings, fumigant tabiets, agarbatti and pharmaceutical tablets, capsules etc. ALUMINIUM BOTTLES AND AEROSOLS for pesticides, shaving creams, perfumes, sandalwood oil etc. Patel Extrusion Group (PEG) Forward Extruded products Aluminium sections and profiles for architectural structures, bus bodies, electronics accessories, elevators, furniture, radio handles, rail coach windows and doors. suit cases and brief cases and such other numerous uses. PEG'S further diversification programme PEG is now collaborating with Government of Gujarat to establish in joint sector the largest ever aluminium foil project in India to be located at Ankleshwar. Further diversification in the field of metal anodising, copper extrusion and other forms of metal conversion is also envisaged. vizvanI asmitA IMPACT CONTAINERS PVT. LTD. LANS METALS PVT. LTD. BARODA GENERAL INDUSTRIES Patel Vanika, Western Express Highway, Goregaon (East) BOMBAY-400 063 MOULIS/79
Page #712
--------------------------------------------------------------------------
________________ purANomAMthI jANavA jevuM bhAratIya jJAna, kalA, itihAsa, saskRti, zilpakaLA, khagALa-bhUgALa ane samAja-vyavasthA A badhAnA AdhAra mApaNA veda-upavedo, upaniSado ane purANA che. mAjanA vidvAnAne paNa ghaNIvAra tenA AdhAra levA paDe che. AvA sa'jogAmAM purANA tarapha ATalI udAsInatA kharAbara tA na ja gaNAya ne? purANAe Aja sudhI bhAratIya prajAne dharmAbhimukha ane dharmAvalakhI rAkhI che. vaLI vedAMta ane yAganAM UMDAM dharAtalane nahi sparzI zakanAra janatA purANA dvArA Izvarazakti ane bhagavadrasanA anubhava karI zake. A rIte vaidika dharmane TakAvI rAkhavAmAM sauthI vadhAre bhAga purANAe bhajavyeA che. ane tene kAraNe ja samAja vyavasthA jaLavAI rahI che. purANAmAM sauthI vadhu leAkapriya purANa zrImad bhAga vata che te bhAgavatakathAnA bhAvane bhAratanA gAmaDe gAmaDe leAkeAe ghaNA bhAvathI jhIlyA che, ane kRSNa kathAmRtanuM pAna karI kRtakRtya thayA che. zukadevajI, dattAtreya, RSabhadeva ane kapilamuni jevAnAM ciratro sAMbhaLI leAkeAe preraNA meLavI che. tema ja paramahaMsA ariSa, prahlAda, dhruva, sudhanvA ane geApIjanAnAM caritroe anekAne bhaktimArge doryA che. prathama tA cAra vedo, paNa A vedonA badhAne adhikAra nahi hovAthI pAchaLathI purANA racAyAM. A purANAmAM sRSTinI utpatti ane layanI kathA e rAjAe ane RSionAM caritro tema ja tenI vaMzAvalI peDhInAmAM paNa purANeAmAMthI maLe e rIte te vahIvaMcAnA cApaDAnuM kAma paNa purANAe karyu che. ane e rIte purANA itihAsa che. ane te rIte khATAnA cepaDA pazu itihAsa che. purANAnA kartA sutajAtinA hAvAthI temAM dhanu svarUpa vadhAre jovAmAM Ave te ravAbhAvika che. A sivAya purANAmAM pahADA, samudro, nagarA, grahA, nakSatro, tArAe ane samasta brahmAMDanuM varNana vagere dvArA khagALa, bhUMgALanu kAma paNa purANAe karyuM' che. Ama chatAM ghaNA vidvAnAnA Jain Education Intemational --zrI kezubhAI bAroTa mata che ke purANA sa`pUrNa iAMtahAsa nathI! vAta kharI , rAmadAsa gauDanA mata pramANe joIe tA-- " bhAratanA ItihAsa eTaleA prAcIna che ke AdithI Aja sudhInA je krU kaiA itihAsa lakhIe, ` 00-100 varSa mATe phakta eka-eka pAnu lakhIe te paNa eka karoDa chattu lAkha vAzI hajAra cArase ekatALIza pAnAM thAya. eka hajAra pAnAMnu eka pustaka thAya ane tema karatAM egaNIsa hajAra chaseA mATAM pustaka thAya. jo keAI mANusa eka miniTamAM eka pAnu vAMce ane eka divasamAM pAMca kalAka vAMce, A rIte eka mAsamAM pacIsa divasa vAMce te khadhAM pustaka vAMcavAmAM 217 varSa lAge ! AvA saMjogAmAM purANA sa pUrNa itihAsa kayAMthI hAya !" ane hAlanA itihAsa paNa saMpUrNa ane akSarazaH sAcA che tevA kANu dAvA karI zake tema che! itihAsakArAe paNa ekabIjAnA matanuM khaMDana maMDana kaLyAM nathI kayu ? jyAM sudhI eka itihAsakAranI zodha pAchaLa bIjA itihAsakAra zeAdha nathI karI tyAM sudhI ja pahelI zeAdha kharI ! kAI paNa itihAsa nAmAvalI sivAya nakkara hakIkata pUrI pADI zake nahi. saravALe te paNa kalpanA ane anumAneAnA AdhAre racAya che. meM ghaNA itihAsA joyA paNa kAMya badhA ekamata nathI te ATalA jUnA purANe! sarvAze satya ja hoya tema kema kahevAya! hA, te bhale satya hoya, asatya hoya ke kAlpanika hAya, game te hoya paNa teNe Aja sudhI samAjavyavasthA jALavavamAM ane janatAne sanmArge vALavAmAM mahattvanA phALA ApyA che. tenAthI mANasanA mana upara dharmanAM badhana rahyAM che. ane te madhane mANusa jaladI tADI zakatA nathI. sAmAnya rIte mANumra para traNa prakAranAM baMdhanA rahelAM che. (1) rAjyanA kAyadAnAM baMdhana, (2) sAmAjika pratiSThAnuM khadhana ane (3) dharmanu' kha'dhana,
Page #713
--------------------------------------------------------------------------
________________ 696 vizvanI asmitA je A traNa baMdhane nA heta te mAnavI kyAreya pakvAsinI 63 prANa pesI 64 vinesI 65 oNbhinI niraza banI gayuM che ane tenAthI samAjanI zuM 66 khalA 67 mAtRkA 68 varNarUpa da9 akSaradhAranI sthiti thAya te ka9pavu muzkela che 70 guhA 71 ajayA 7ra mehanI 73 zyAmA 74 jayarUpa 75 balAtkarA 76 vArAhI 77 vijJavI 78 koI eka kathAkArane eka gRhastha savAla karyo: "mahA bhubhA 79 vAratAlI 80 detatApinI 81 kSemakarI 82 rAja, tamArA jevA siddha na paMDite, kavio, saMte jagatane siddhikarI 83 bahumAyA 84 surezvarI 85 chInamUrdhA kathA kIrtana ane kavitAo thI sanmArge vALavA ATa 86 chInakezI 87 dAnavendrI 88 sanAkSI 89 mokSaATalI keziza karo cho chatAM samAjanAM dUSaNe kema dUra lakSmI 90 jabhINI 91 bagalAmukhI 92 azvArUDhA 93 thatAM nathI !" kathAkAre javAba ApyoH "bhAI, amArA jevA nArasiMhI 94 gaNezvarI 95 siddhezvarI 96 viSNuzakti ghaNA vidvAna samAja vyavasthA jALavavA veda ane purANo 97 durgA 98 cAmuMDA 99 sabavAhana 100 javALAne Azaro laI koziSa karIe chIe. chatAM jagatanI mukhI 101 karAlI 102 cIpaTA 103 khecazvarI 104 A sthiti che ! je A samAja sudhAraka varga na heta gajA2lA 105 detadaryAdhI 106 vidhAvRja 107 nivAsinI ane dharmanAM baMdhane nA hota to Aje samAjanI zuM 108 yogesI 109 vizAlAkSI 110 tripurabhairavI 111 sthiti hota!" mAtaMgI 11ra karAlAkSI 113 gajA rakSA 114 mahezvarI Aje samAjamAM dharmazAstro ane purANo tarapha ghaNI 115 pArvatI 116 kamalA 117 lakSamI 118 tAudAsInatA sevAya che. pariNAma Ave evuM kharuM ! camanIbhA 119 kAtyAyanI 120 zaMkha saravA 121 dharI 122 siMhavAhanI 123 nArAyaNa 124 IzvarI 125 caMDI meM A lekhamAM purANomAMthI avataraNo lIdhAM che, 126 devasuMdarI 127 ghaMTA 128 virUpavAsinI 129 temAM mane je vastu jeTale aMze maLI che teTalI lIdhI karNakubajA 130 ghaTastanI 131 navadurgA 132 sudhAdevI che. A badhI bAbato sAcA svarUpamAM meLavavA meM banatI 133 tRSAdevI 134 lajAdevI 135 trizakti 136 koziza karI che chatAM je kyAMya kSatio lAge to kumArI 137 IcachAzakti 138 aMbikA 139 umAdevI vidvAna mitro mane daragujara karaze. 140 gaurI 141 sarvezvarI 142 raktadaMtikA 143 208 zakitaonAM nAmaH citanyazakti 144 zrI mahAlakSamI. 145 zivAmikA 146 mahAmAyA 147 kamaLA 148 dazavakRna 149 1 manamaya 2 paramadevI 3 vAgadevI 4 sarasvatI vAgadevI 8 sarasvatI dazabhujA 150 daza pAda 151 vizAlanI 15ra kauzikI pa sAvitrI 6 tripurA 7 bhImAM 8 tAro 9 triloka 153 mRtadevI 154 jAdevI 155 dhAtrI 156 para 157 suMdarI 10 sAkaMbharI 11 jagatamAtA 12 svarAtrI. 13 mahendrI 158 zivadutI 159 mezvarI 160 dIpezvarI purasuMdarI 14 kAmAkhyA 15 kamalAkSI 16 dhAtrI 17 161 nAgezvarI 162 jayA 163 vijayA 164 vaijayaMtI tripuratApinI 18 jayA 19 jayaMtI 20 zivadA 21 165 sureza 166 vinumAyA 167 cetanA 168 buddhi jalezI 22 carNapriyA 23 jagatavakratA 24 trinetrA 25 169 ni 170 chAyA 171 tRSNa 172 zAMti 173 zaMkhInI 26 aparAjitA ra7 mahIsadanI 28 zubhA 29 jAti 174 lA 175 zraddhAdevI 176 kAMti 177 naMdA 30 svadhA 31 svAhA 32 zivAnana 33 vidhutajIvA dhuti 178 vRtti 179 smRti 180 tuSTi 181 puSTi 34 triraktA 35 kaTAkSI 36 zikharavA 37 tripadA 182 bhrAMti 183 mAyA 184 naMdajAdI 185 kAlayAtrI 38 sarvamaMgalA 39 mayUravadanA 4 siddhi 41 buddhi 186 tripurA 187 kalANI 188 rohiNI 189 kAli 42 sInI 43 huMkArA 44 tAlakezI 45 satI 46 190 caMDikA 191 zAMbhavI 12 subhadrA 193 jaganetrA suMdarI 47 saryAsyA 48 mahAnidrA 49 nArAyaNI 50 194 siMhamukhI 15 gudhA 19 sIyA 197 mahezvarI garapati pa1 padmAvatI para sukezI 53 svamukhI 54 198 uSyagrIvA 199 hayagrIvA 200 kAlarAtri 201 kSamAvatI 55 padmAsa 56 svamukhI 57 padmavakratA 58 nizAcarI 202 nizA 203 kaMkAlI 204 sendrI 205 SaDAnana 59 trivargaphaladA 60 mAyA 61 randhI 62 citkAra 207 sarabhA 208 sthalakezI. Jain Education Intemational
Page #714
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 9 caMDI - zaktinAM 28 Ayudho :1 naMdA 2 raktadatikA 3 zAkaMbharI 4 durgo 5 bhImAM 1 akSayamAlA 2 kamala 8 bANa 4 talavAra 5 kulIsa 6 bhrAmarI 7 kAlikA 8 zivadatikA 9 adrI. 6 gadA 7 cakra 8 trizula 9 parazu 10 zaMkha 11 ghaMTA 112 devIo : 12 prAsa 13 zakti 14 daMDa 15 cama 16 cAMpa 17 pAnapatra 18 khaga 19 tomara 20 muzaLa 21 zULa 1 Adyazakti 2 kAlikA ke cAmuMDA 4 bhavAnI 5 22 bhusaMDI 23 parigha 24 kAmuMka 25 haLa 26 pAtra aMbAjI 6 bahucarA 7 beDiyAra 8 melaDI 9 ravecI 27 sAMga 28 lAgala. 10 bhadrakALI 11 cAcaravADI 12 verAI 13 brahmANa 14 haDakaNA 15 hiMgaLAja 16 hajArI 17 buTa 18 ra3 zaktinAM vAhana - haracaMdA 19 ziherI 20 gAMgecI 21 umaiyA 22 gAyatrI 23 caruDI 24 megala 25 gela 26 sonala ra7 nAgala 28 dhumAvatI 29 rAjala 30 tripurI 31 kAgala 32 jamA 1 sarasvatI-mera 2 lakSamI-ghuvaDa 3 zikotara-vahANuM 33 AvaDa 34 jogaDa 35 tagaDa 36 cAMcaI 37 4 melaDI--bakaro 5 rAMgaLI-kAca 6 zItaLA-gadheDo holabAI 38 vIjabAI 39 kAmabAI 40 mahAsarasvatI 7 sumaya-UMTa 8 vihota-varu 9 kamaLA-kamaLa 10 bagalA41 mahAlakSamI 42 kamalAdevI 43 AInehaDI 44 mukhI-bagalo 11 mahezvarI-Akhala 12 endrI-arAvata mAtaMgI 45 rUkaMdAmAtA 46 sadhI 47 lAlabAI 48 13 vAghezvarI-vAgha 14 kAlikA-paDo 15 AdyazaktiphulabAI 49 piomabAI 50 pAnabAI 51 rAMgaLI para 3 zikAtara pa3 repanI 54 revatI papa totaLI 56 pIThaDa haMsa 16 cAmuMDA-siMha 17 bhavAnI-magara 18 haDakasA57 vamaLA 58 vijayA 59 varavaDI 60 bhuvanezvarI 61 kUtara 19 bahucarA-kUkaDo 20 aMbAjI-vAgha 21 pArvatIjogaNI 62 jIvaNuM 63 hAMsI 64 ghAMsI 65 UMTavALI nadI 22 khoDiyAra rojha 23 gela-gheTo. 66 saMtoSI 67 momAya 68 mAtrA 69 cAmaThI 70 vihota 71 sIdhaNI 7ra AzApurA 73 siddhadharI 74 158 prAcIna-arvAcIna tIrtho:ceharabAI 75 zItaLA 76 AIrAmabAI 77 citabAI 78 jetabAI 79 nAgabAI 80 jAnabAI 81 cArabAI 1 amaranAtha 2 gaMgerI 3 kedAranAtha 4 badrInAtha 82 dIpAjo gaNI 83 jAlubAI 84 vaNajhArI 85 jhAMpaDI 5 uttarakAzI 6 gaumukhI 7 jozImaTha 8 haradvAra 9 RSi86 mahiSAsurI 87 bhairavI 88 chInamastA 89 bagalAmukhI keza 10 kanakhala 11 dakSezvara 12 saptadhArA 13 gaumukhI 90 tArA 91 muMbaImAtA 92 vAghezvarI 93 mahezvarI 14 jozImaTha 15 haradvAra 16 kAMgaDA 17 vaijanAtha 18 94 enTrI 95 zivaduti 96 raktadUtA 97 durgAdevI 98 javAlAmukhI 19 kurukSetra 20 sAta nadIo ( jemAM kanakAI 99 zatAkSI 100 sAkaMbharI 101 durgAdevI 1 sarasvatI 2 vetaraNI 3 apaga 4 madhustravA 5 kauzika 102 bhImAdevI 103 bhrAmarI 104 naMdAdevI 105 6 deSatI 7 hiraNuvatI.) 21 pRthudaka 22 vrajamaMDaLanAM cogezvarI 106 rAMdala (rannAde) 107 harisiddhi 108 (jemAM 1 madhuvana 2 kumudavana 3 kA5kavana tIrtho bALAMbhaDI 109 javALAmukhI 110 karaNajI 111 varuDI 4 bahulavana 5 bhadravana 6 khadIravana 7 zravana 8 mahAvana 112 bhuvanezvarI. & bivavana 10 lohalaMghAvana 11 bhAMDAravana 9 durgA - 12 vRMdAvana.) 23 mathurA 24 gokula 25 mahAvana 26 baLadeva 27 naMdagAva 28 barasAnA 29 govardhana 1 zilaputrI 2 brahmacAriNI 3 caMdraghaMTA 4 kuramAMDa 30 nimiSAraNya 31 kAnyakuja kara prayAga 33 citrakUTa 5 skaMdamAtA 6 kAtyAyanI 7 kAlarAtri 8 mahAgaurI 34 adhamarSaNa 35 kAzI ka6 ayodhyA 37 gorakhapura 9 siddhidAtrI. 38 maga para 39 luMbInI 40 zrAvastI 41 varAhakSetra Jain Education Intemational
Page #715
--------------------------------------------------------------------------
________________ } 42 jamaiyA 43 devIpATana 44 paTaNA 45 rAjagRhI 46 nAlaMdA 47 pAvApurI 48 guNAdavA 49 nAthanagara 50 mithilApurI 51 gayA para edhagayA 53 baijanAtha 54 vAsukInAtha 55 sametazikharajI 56 kalakattA 57 AdikAli 58 kAlimadira pa9 dakSiNezvara 60 eluramaTha 61 jainamaMdira 62 ga'gAsAgara 63 navadvIpa-dhAma 64 kAmarUpa 6pa kAmAkSI maMdira 66 bhuvanezvara 67 udayagiri 68 keNAka 69 datiyA 70 kha`DAkhA 71 ujjaina 72 'pAraNya 73 nadI 74 nAsika tra Mbaka 75 rAyagaDha 76 phAparagAMva hacha ziraDI 78 bhImazakara 79 mahAbaLezvara 80 paMDharapura 81 tuLajApura 76 akalakeTa 83 badAmI 84 dhRSNezvara 85 aja'tA 86 hampI 87 geAkaNu 88 melura 89 zrRMgerI 90 melacI'kham 91 guruvAyura 92 zrIra'gapaTTanama 93 zravaNu elageAla 94 mallikArjuna 95 si'hacalama 96 bhadrAcalana 97 tirUpallura 98 pakSItI 99 mahAbalIpuram 100 madurAnIkam 101 tirUpati bAlAjI 102 kAlahastI 103 tirUvaNamale 104 ramaNAzrama 105 pAMDicerI 106 kAMcI 107 zivakAMcI 108 viksukAMcI 109 cidarama 110 kubhakANuma 111 tAMjora 11ra zrIra'gadhAma 113 zamezvara 114 madhurA 115 kanyA kumArI 116 vivekAnanda smAraka zilA 117 janArdana 118 AjI 119 ArAsura 120 siddhapura 121 hATakezvara 122 mahucarAjI 123 gaDhaDA svAmI 124 zetruje 125 talAjA 126 dvArakA 127 beTadvArakA 128 sudAmApurI 4 mAdhavAcAya 19 sAmanAtha 130 jUnAgaDha 131 bhadrakALI 13ra zAmaLAjI 133 kheDabrahmA 134 DAkAra 135 guptaprayAga 136 tulasIzyAma 137 paMDharapura 138 vIrapura 139 satAdhAra 140 kanakAI 141 akSara maMdi2 142 harisiddhi 143 cATIlA 144 mATela (dhArI) 146 kALAvaDa (gItA) 147 parakha (vAvaDI) 149 ziheAra ( khADIAra) 150 tAra'gAjI 151 seAnagaDha 152 aMjAra 153 nArAyaNa sarovara - koTezvara 154 nAkADA-pArzvanAtha 155 rANapura 156 kezariyAjI 157 ekaliMgajI 158 ciMtAragaDha, 145 gaLadharA 64 kalA : 1 itihAsa 2 Agama 3 kAvya 4 alakAra 5 nATaka 6 gAyana 7 kavitva 8 kAmazAstra 9 dhRta 10 dezabhASA 11 lipijJAna 12 lipikama 13 vAMcana 14 gaNuka 15 vyAkaraNa 16 svara zAstra 17 zAkuna 18 sAmudrika vizvanI asmitA 40 19 ratnazAstra 20 gaja, ratha, azvakrauzala 21 malazAsra 22 su5ma 23 bharUhadIya 24 gadhavAda 25 dhAtuvAda 26 2sa sakhaMdhI 27 khilavAda 28 agnisa'stambha 29 jalasa'staMbha 30 vAcasa stabha 31 vayasa staMbha 32 vazIkaraNu 33 AkaSa Nu 34 mAhanI 35 vidveSaNa 36 uccATana 37 mAraNu 38 kAlavacana 39 parakAya praveza pAdukA siddhi 41 vAsiddhi 42 guTikAsiddhi 43 indrajAlika 44 ajana 45 paradeSTivacana 46 varavacana 47 maNimaMtra 48 auSadhArdika 49 cArakama 50 citrakriyA 51 lADukriyA para akriyA 53 sRSkriyA 54 dArU kriyA 55 veNukriyA 56 cakriyA 57 abarakriyA 58 adRzya kriyA karamA pa96tIkaraNa 60 mRgIyAvidhi 61 vANiyA dara pazupAlya 63 kRSi 64 Asavakama 6pa lAvakukuTa 66 maSAdi yuddha kAraka kauzalya 67 kSaurakama. 14 vidyA : 1 bhaNatara 2 naTa 3 tArI ga 4 veda vidyA pa jhaverI 6 jaLataraNa 7 DApaNuM 8 gArUDI 9 nADI 10 zrRMgAra 11 taskara 12 gaNikAbheda 13 pagapArakha 14 bhaktirasa Jain Education Intemational rAmAnaMdI sAdhunA cAra soMpradAya : 1 rAmAna da 2 viSNuzyAma 3 nibAditya para dvArA 1 anatAna'da 2 alakharAma 3 sukhAnaMda 4 narahira 5 bhAvAna'4 6 kIla 7 aMgrIjI 8 pIpA 9 kheALa 10 ja'gama 11 surasurAnaMda 1ra tyAgI 13 kIrama 14 tha'bhaNa 15 devAkara 16 nabhAnaMda 17 geAkula 18 vihala 19 nAbhA 20 TIlA 21 zAbhurAma 22 rAghavacetana 23 nAmA 24 parazurAma 25 nAmadeva 26 kabIra 27 kuvA 28 devameArArI ra9 TukurAma 30 bhaDa'gI 31 cetanasvAmI 32 nAgAjI 33 AtmArAma 34 nityAnaDha 35 ceAgAnaMda 36 ghama'DI svAmI 37 mulakadAsajI 38 bhagavatanArAyaNa 39 rAmaragI 40 pUrNa vairAgI 41 geAvida svAmI 4ra rAmarAvala 43 rAdhAvallabha 44 hanumAna 45 lAlaturaMgI 46 caturabhujI 47 kacaMda 48 kAlunayana 49 vanakhaDI 50 rAmaramANI 51 mAdhavasvAmI para tanatulasI,
Page #716
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 14 loka - 9 dhamadhamAkArajuga 10 vAmanajIga 11 asahamAga 12 virodhajuga 13 adharUjuga 14 hariyasajuga. 1 pAtAla 2 rasAtala 3 mahAtala 4 talAtala 5 sutala 6 vitala 7 atala 8 bhUleka (mRtyuleka) 10 digapALA - 9 bhUvaraleka 10 suraloka 11 mahAlaka 12 janaloka 1 rAvata 2 puMDarika 3 vAmana 4 kamada 5 aMjana 6 13 tapaloka 14 satyaloka puSpadaMta 7 savama 8 sukhatika 9 abu 10 kuraMbha. brahmAMDa varNana - (chappaya) 14 manuHamara mera AdhAra, mera dharA AdhAre 1 svayaMbhU 2 svAro cIkha 3 uttama 5 tAmasa pa raivata 6 dharA zeSa AdhAra, zeSa karaMbha AdhAre cAkSasa 7 vaivasvata 8 sAvarNa. 9 brahmasAva 10 dakSasarAvaNuM kerabha jaLa AdhAra, jaLa ane AdhAre 11 dhamasAvarNa 12 rUkasAvarNa 13 devasAva 14 Indraanila zakti AdhAra, zakti kiratAra savAre sAvarNa kiratAra sadA niradhArahI, lakhataMga vAtu mUla he, eTalA zeka avanitaNA, kavata bheda "piMgala" kahe. 11 rudra - AkAzanA cAra sthaMbha : 1 matyu 2 manu 3 mahinasa 4 mahAna 5 ziva 6 kRtadhvaja 7 ugrata 8 bhava 9 kalA 10 vAmadeva 11 dhRtavRta 1 udiyAcala 2 meru 3 trikuTa 4 himAlaya 12 megha :pRthvInuM mApa: 1 takSaka 2 kaMbala 3 satarAbuja 4 himasAla 5 mahendra chapaya - 7 karoDa samudra 5 karoDa paravata rUMdhI 6 vRjakuSTa 7 naMdasAlI 8 vizvaprada 9 subuddhi 10 kara 8 karoDa arAvata 2 karoDa khAre khadhI kATapu 11 bAsurI 12 zrIya. (2) abhe karoDa aMdhAra, (2) ame paMkhIyA saMmaLI 12 sUrya :13 karoDa taravarA 11 karoDa mAnava apI tenu sthAvara vacana thaLI karI lata vinA karaNa lahe, 1 visvAna 2 aryamA ke pusA 4 tvaSTA 5 savitA 6 bha La 50 karoDa prathvI taNuM kavita zyAma "piMgala" kahe. 7 dhAtA 8 vidhAtA 9 varuNa 10 mitra 1 suku 1 urakrama 4 pralaya : 8 vasu1 nitya pralaya 2 nimitta pralaya 3 prAkatapralaya 1 dvANuM 2 prANu 3 dhruva 4 arka 5 khAna 6 dAsa 7 vasa 4 AtmAki pralaya. 8 vibhA. 4 yuga - thavA (1) sata juga varSa 1728000 1 apA 2 dhruva 3 soma 4 dharA 5 anila 6 anala 7 (2) tretA juga che 1296000 pratyuSa 8 prabhAsa. (3) dvApara juga , 864000 49 vAyuH(4) kaLayuga , 432000 1 samIra 2 maruta 3 vAyu 4 pavana pa vA 6 vAta 7 14 yuga (brahmAnA): gaMdhavAha 8 gaMdhravAha 9 svasan 10 sAgati 11 apasan 1 adhijuga 2 goviMdajuga 3 budhajuga 4 rAmajuga 5 12 mAruta 13 samIraNa 14 jagata prANa 5 Asuga 16 dhuLajuga 6 mavaMtarajuga 7 kaLajuga 8 asikamajuga javana 17 mRgavAraNa 18 pavamAna 19 mahAbala 20 vareNuM Jain Education Intemational
Page #717
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 21 tra5kana 22 nIla 23 anila 24 ahIvalabha 25 sAsana 26 jalaripu ra7 caMcala 28 prabhajana 29 adhevAyu 30 karmavAyu. [kula 49 vAyumAMthI 30 maLI zakyA che.] 24 IzvaranA avatAra - 4 jati1 lakSamaNa 2 hanumAna 3 bharava 4 kArtikaravAnI [ keI vaLI 4 jatimAM gorakhanuM nAma umere che.] 10 brahmAnA putro - 1 maricI 2 atri 3 aMgirA 4 pulasta 5 pulahA 6 kRta 7 jaMgu 8 vaziSTa 9 dakSa 10 nArada 4 veda 1 gaveda 2 sAmaveda 3 atharvaveda 4 yajurveda 4 upavedaH 1 Ayurveda-maMtra taMtra taMtra vaidika 2 dhanurveda - bANuvidyA 3 gAMdharvaveda - saMgIta vidyA 4 zi95karmaveda - sutAra, kaDiyA mATe vizvakarmA vidyA avatAra janmabhUmi 1 masyA puSpo 2 kara7pa puSabhadrA samudra 3 varAha haridvAra 4 nRsiMha paMjAba (mulatAna) 5 vAmana prayAga 6 parazurAma yamuniyA grAma 7 rAma ayodhyA mathurA gayA (kiTaka) 10 kalkI saglagrAma, murIdAbAda 11 vyAsa 12 pRthu ayodhyA trikuTAcala 14 haMsa brahmaloka 15 anvetara 16 yajJakarukuruma badrI 17 dhruva varadana biThura 18 hayagrIva kAmarUpa 19 RSabhadeva ayodhyA 20 dhanavaMtarI samudra 21 naranArAyaNa badrikAzrama 22 dattAtreya 23 kapiladeva vidhAcala samIpa 24 sanakAdika brahmaleka 6 vedAMga - 1 zikSA 2 ka95 3 vyAkaraNa 4 nirUkata 5 chaMda 6 tiSa 10 mukhya upaniSada 1 IzAvAsya 2 kena 3 kaTha 4 mUDaka 5 mAM DukIya 6, chAMdogya 7 bRhadAraNyaka 8 titirIya 9 etareya 10 prazna | [ kula 100 uSaniSado che temAM mukhya 10 che.) citrakUTa chappaya (ra4 avatAra) jaya jaya mIna1 varAhara kamaThaka narahari4 bali vAmana parazurAma raghuvIra7 kRNa8 kiratI jagapAvana buddha kakkI10 vyAsa1 pRthura hari13 haMsa14 manvatara15 yajJa16 RSabha17 hayagrIva8 dhuvavaradeha dhanavaMtara20 datta21 kapiladeva22 badarIpatira3 sanakAdikara4 karuNA karo covIsa rUpa lIla ruci, "agradAsa" ura pada dharo. 6 zAsaH 1 sAMkhya 2 zAka 3 kuzaka kauna 5 puSkara 6 zAkabhI. 6 upazAstra: 1 tiSa ra vaidika 3 koka 4 maMtra 5 nIti 6 dharma. 18 purANeHpurANanuM nAma zloka saMkhyA 1 brahma purANa 1000 2 padma purANa 55000 3 viSNu purANa 25000 4 ziva purANa 24000 . Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #718
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga ha01 5 liMga purANa 11000 7 dviIpa - 6 garuDa purANa 19000 1 jakhu 2 plekSa 3 sAmalI 4 kRsa 5 kaucA 7 nArada purANa 25000 6 zAka 7 puSkara dvIpa. 8 bhAgavata purANa 18000 9 agni purANa 15000 7 samudro 10 skaMda purANa 81100 1 kSarada ra IkSarada 3 suda 4 da pa dhIrada 11 bhaviSya purANa 14500 6 dadhimaroda 7 suda 12 brahma vaivarta purANa 18000 athavA 13 mArkaMDeya purANa 14 vAmana purANa 10000 1 kSIredha 2 lavaNeda 2 IkSurAda 4 suroda 5 dadhi15 varAha purANa 24000 maMDora 6 svAduda 7 vRda. 16 matsya purANa 14000 8 purIe - 17 kUrma purANa 17000 1 kalAsapurI 2 yamapurI 3 varuNapurI 4 IndrapurI 18 brahmAMDa purANa 12000 5 gAMdharvapurI 6 agnipurI 7 devapurI 8 parIpurI. ra7 upa-purANa 9 parIe - 1 devI purANa (bhAgavata) 2 vAyu purANa 1 sanata 1 lAlaparI 2 phUlaparI 3 haralaparI 4 premaparI * 5 buddhisAgara 6 jejevatI 7 kamaLAparI 8 yuniparI kumAra 2 nRsiMha 3 bRhadanAradIya 4 zivadharmAtara 5 - 9 pikharAjaparI. durvAsaya 6 kapila 7 mAnava 8 uSanasa 9 varuNa 10 sAmba 13 naMdIkezvara 14 saura 8 siddhi:15 parAzara 16 mAhezvara 17 vasiSTha 18 bhArgava 19 1 aNimA 2 mahimAM 3 garimA 4 ladhimAM 5. Adi 20 mudala 21 kalika 22 devI 23 mahAbhArata 24 prApti 6 prakAma 7 vazIkaraNa 8 izitA bRhaddharmottara 25 parAnaMda 26 pazupati ra7 harivaMza. 9 nidhi :12 tili gaH - 1 mahApa 2 padma 3 kazyapa 4 makara 5 mukuMda 6 1 somanAtha 2 mahilakArjuna mahAdeva 3 kAranAtha zaMkha 7 kharva 8 nIla 9 kuMda. 4 mahAkAla 5 vidyanAtha 6 bhImazaMkara 7 rAmezvara 8 14 ratno - nAganAtha 9 naMbakezvara 10 dhuramezvara 11 kAzI vizva 1 caMdra 2 lakSmI 8 surA 4 uccazrAdhA pa kaustubhanAtha 12 kedAranAtha. maNi 6 pArIjAta [jhADa 7 kAmadurgA gAya 8 dhanavaMtarI 3 kAranAtha athavA amalezvarathI oLakhAya che vidya 9 rAvata hAthI 10 paMcajanya zaMkha 11 sAraMga dhanuSya 12 jhera 13 raMbhA nAmanI apsarA 14 amRta. dharmanA 4 5ga - 4 khANiH1 vidyA 2 dAna 3 satya 4 ta5 1 ubhija ra IDaja 3 jarAyuM 4 svedaja 9 khaMDa kAzyapanI 13 strIo :1 IlAvRta 2 ketumAla 3 ramyaka 4 hiraNyamaya 1 aditi 2 diti 3 dana 4 kaSTa 5 ariSTa 6 5 kurukhaMDa (bhArata) 6 bhadrAzva 7 harivarSa 8 kI puruSa surasA 7 IlA 8 muni 9 krodhavaMzI 10 tAmrA 11 9 ajanAbhakhaMDa, surabhI 12 sarasA 13 tAmI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #719
--------------------------------------------------------------------------
________________ 702 vizvanI asmitA duho :-dAnava mAnava devatA sthAvara jaMgama sthULa 7 gotra (101) peDhI - kAzyapa kuLathI avataryA mAnavanuM e mULa. chappaya :-pitA pakSa vIsa.24 vIsa20 mAtAke karIe 18 varaNa - soDaza16 strIA pramANa dvAdaza1ra putra ke lIe 1 kALA loko-InDiyA 10 veMtiyA-pAtALa ekAdazI kula bena mAtudaza10 kuvA ke lekhe 2 gorA loke-IlenDa aSTakula bena mAta veda smRti para bhAkhe 11 ekaTAMgIyA loke eka gati eka7 hI tatvavettA harijana kahI 3 sIdI-rUkAkeza (AphrikA) 12 pahADIlokemoTAnAkavALA bhakta hata je bezame sapta gAtra tAre sahI 4 habasI-Aphrikana 13 zyAmaleka 5 cInI-cInadeza 14 takaloka-turkastAna 4 dhAma - 6 brahmaloke-brahmadeza 15 pArasI loka 1 dvArakA 2 badrInArAyaNa 3 jaganAtha 4 rAmezvara 7 baMgALI baMgALa 16 maleziyana-maleziyA 8 madrAsI-madrAsa 17 kekeziyana 24 guru (dattAtreyanA) 9 bhIla-AdivAsI 18 supaDakanA-lAMbA kAnavALA 1 pRthvI 2 vAyu 3 AkAza 4 pANuM 5 agni 19 TopI : 6 caMdra 7 sUrya 8 hAlo 9 ajagara 10 samudra 11 pataMgiyuM 12 bhamara 13 madhamAkha 14 strI 15 pArAdhi 1 briTiza 2 amerikana 3 jaramana 4 phrAMsa 5 16 haraNI 17 mAchalAM 18 vezyA 19 TiToDI 20 bALaka osTrelIA 6 tuka 7 kAbulI 8 bulakane deza 9 jApAnI 21 kanyA 22 bANa ghaDanAra kArIgara 23 sarSa 24 10 belajIama 11 roma 12 IrAnI 13 cInI 14 iMgleMDa karoLio. 15 madrAsI 16 AphrikAnI 17 siMhAlI 18 raziyanI 19 gAMdhI TopI. 16 satI :12 rAzi - 1 brahmAvatI 2 caMdanabALA 3 bhagavatI 4 rAja matI 5 mRgAvatI 6 draupadI 7 kauzalyA 8 sulasA 9 sItA 1 meSa 2 vRSabha 3 mithuna 4 karka 5 siMha 6 kanyA 10 subhadrA 11 kutA 12 zIlavatI 13 damayaMtI 14 7 talA 8 vRzcika 9 dhana 10 makara 11 kuMbha 12 mIna puSpaculA 15 prabhAvatI 16 padamAvatI. 9 graha - 9 naMda :1 sUrya 2 caMdra 3 maMgaLa 4 budha 5 guru 6 zukra 1 mahAnaMda 2 upasaMda 3 siMhAnaMda 4 baDenaMda 5 7 zani 8 rAhu 9 ketu. dharAnaMda 6 dhruvanaMda 7 kanakAnaMda 8 paramAnaMda 9 sukhAnaMda 27 nakSatra : 4 pITha (zaMkarAcAryanI sthApela) 1 azvinI 2 bharaNI 3 kRtikA 4 rohiNI 5 mRgazIrSa 6 Adra 7 punarvasu 8 puSya 9 azvaleSA 10 1 badrIkSetra 2 dvArakApurI 3 jagannAtha 4 kAMcIne maghA 11 pUrvAphAgunI 12 uttarAphAlganI 13 hasta 14 zRMgerI maTha. citrA 15 svAti 16 vizAkhA 17 anurAdhA 18 jayeSThA dharmanA 8 mAga :19 mULa 20 pUrvASADhA 21 uttarASADhA 22 zravaNa 23 dhaniSThA 24 saptatAraka 25 pUrvAbhAdrapadA 26 uttarAbhApadradA 1 yajJa 2 abhyAsa 3 dAna 4 tapa 5 satya 6 dhRti 27 revatI. 7 kSamA 8 nilabhIpaNuM 7 RSi (saptaRSi) 10 dizAo - 1 kazyapa 2 bharadvAja 3 vasiSTha 4 vizvAmitra 5 1 pUrva 2 pazcima 3 uttara 4 dakSiNa 5 IzAna 6. aMgirA 6 gautama 7 atri. agni 7 nitya 8 vAyavya 9 AkAza 10 pAtALa Jain Education Intemational
Page #720
--------------------------------------------------------------------------
________________ 703 saMdarbhagraMtha bhAga9 prakAranAM ratna : 5 tattva ra5 prakRti :( 1 nIlama 2 mANeka 3 gomeda 4 pravAla 5 lasaNiyA 1 tatva AkAza - prakRti H 1 kAma 2 krodha 3 zeka 4 meha, ( 6 hIrA 7 matI 8 pokharAja 9 pannA 5 mAyA 6 prakAranAM motI - 2 tattva vAyu-prakRti : 1 calana 2 valana 3 dhAvana 4 aMkucana 5 paracArana 1 thI 2 chIpI 3 sukarI 4 karI 5 darI 6 phanI. 3 tava teja - prakati : 1 kSudhA 2 tRSA 3 ALasa 28 nake - 4 nidrA 5 kAMti 1 tAmIzra 2 adhatAmIzra 3 raurava 4 mahAraurava che te jaLa - prakRti : 1 zukra 2 kSeNita 3 lALa 4 sveda 5 mUtra 5 kuMbhIpAka 6 kAlasUtra 7 asipatravata 8 sukaramukha 5 tatva pRthvI - prakRti : 1 asthi 2 mAMsa 3 tvacA 9 aMdhakRpa 10 kRmijana 11 sadaMsa 12 ta5suramI 4 nADI 5 roma 13 vRjakaMTaka 14 sAlamalI 15 vitaraNI 16 puda 17 prANurodha 18 vIsasana 19 lAlabhakSa 20 sAmeyAdana 9 nAtha - 21 aviciThAvAna 22 kSArakama 23 rakSegaNuM bhojana 1 gorakhanAtha 2 machaMdaranAtha 3 suratInAtha 4 maMgaLa24 zUlaparata 25 daMdasUka 26 apaTa nirodha 27 parIyA- nAtha 5 caTapaTanAtha 6 aMbAnAtha 7 dhaMghunAtha 8 gepIvartana 28 zacImukha. nAtha 9 nemInAtha ane jAlaMdharanAtha 9 rasa : 10 nAmIsAdhu - 1 zRMgAra 2 karuNa 3 bIbhatsa 4 raudra 5 zAMta 1 giri 2 parI 3 bhAratI 4 jatI 5 vana 6. 6 vIrarasa 7 hAsya 8 adbhuta 9 bhayAnaka. AraNya 7 sarasvatI 8 joga 9 sAgara 10 parvata navadhAbhakti - 4 prakAranI strI :1 zravaNa 2 karatana 3 pUjana 4 pAdasevana pa dAsatva 1 padmiNI 2 citraNa 3 hastinI 4 zaMkhaNa 6 vaMdana 7 Atmanivedana 8 sakhyabhAva 9 samaraNa, 48 mukhya nadIo :36 rAga rAgaNI : 1 gaMgA 2 caMdravezA 3 tAmravarNa 4 avakaTa 1 rAga hiMDala - rAgaNI : 1 rAmakaLI 2 dezAkha - lalita kRtamAlA 6 vihAyacI 7 kAverI 8 veNI 9 payasvanI 4 bilAvala 5 paTamaMjarI. 10 sarkarAvanI 11 tuMgabhadrA 12 kRSNa 13 veNyA 14 2 rAga bhairava - rAgaNI : 1 bharavI 2 verADI 3 madhu bhImarathI 15 godAvarI 16 nivIyA 17 poSNI 18 mAdhavI 4 siMdhavI 5 baMgAlI tApI 19 revA 20 surasa 21 narmadA 22 carmaNavaMtI 23 siMdhu 24 sarasvatI 25 mahI 26 vedamRti ra7 RSikalpA 3 rAga meghamalAra- rAgaNIH 1 TaMkala 2 bhupAlI 3 dezAkarI 28 trIsamAM 29 kezIkI 30 maMdAkInI 31 yamunA 32 4 malArI 5 gurjarI. dazadratI 33 gamatI 34 sarayu 35 rodharUnI 36 4 rAga zrI. - rAgaNI : 1 molavAsarI 2 AzAvarI satyavatI 37 suSamA 38 sata 39 caMdrabhAgA 40. 3 dhanAkSarI 4 suvasaMta 5 marUdravRthA 41 vAsnA 42 asIkInI 42 vizvA 43 mALavI. mahA 44 sAbharavatI 45 narmadA 46 paMcamagaMgA 47 5 dIpaka rAga - rAgaNI 1 dezI 2 kedArI 3 naTa 4 bhadrAvatI 48 zetalagaMgA karNATakI 5 kAdI 36 mukhya parvate :3 guNa - 1 malaya 2 maMgalaprastha 3 menAka 4 citrakUTa 5 1 a 2 24 3 tama, RSabha 6 kuTaka 7 kelaka 8 sahyAdrI 9 devagiri 10 Jain Education Intemational
Page #721
--------------------------------------------------------------------------
________________ 74 RSyamUka 11 zala 12 vekaTa 13 mahendra 14 vArIdhArI 15 vidhyAcala 16 zaktimAna 17 rUkSagira 18 pArIyAma 19 droNagiri 20 citrakUTa 21 gauvana 22 revatAcaLa (giranAra) 23 kaku 24 nIligara 25 geAkAmukha 26 indrakAla 27 kAmagiri 28 Akhu ra9 himAcala 30 zetru'jo 31 mAkhaNiyA 32 geApa 33 madAvA 34 pAvA gaDha 35 baraDA 36 kAyalA. 4 Azrame -- 1 brahmacaya 2 gRhastha 3 vAnaprastha 4 sanyAsa 4 prakAranI vANI 1 parA 2 pazyatI 3 madhyamA 4 vaikharI 4 prakAranu sainya : 1 hayadaLa 2 gajaLa 3 thaLa 4 pAyadaLa 11 mahAdharmA 1 hindu 2 jaina 3 edha 4 zIkha 5 jarathAsta 6 kAnphyuziyasa cha tA 8 khristI 9 yahUdI 10 islAma 11 zintA. 5 jJAnendriya 1 kAna ra tvacA 3 AMkha 4 jIbha pa nAka 24 tItharA : 1 RSabhadeva 2 ajIta 3 sa'bhavanAtha 4 abhinaMdanasvAmI 5 sumatinAtha 6 padmanAprabhasvAmI 7 pArzvanAtha 8 caMdraprabhasvAmI pitAnuM nAma nAbhIrAjA Jain Education Intemational jItazatru jItArI sakhara megha zrIvara pratiSTha mahAsena 9 suvidhinAtha svAmI sugrIva 10 zItalanAtha svAmI dRDharatha 11 zreyAMsanAtha svAmI vidyu 1ra vAsupUjya svAmI 13 vimalanAtha vasumunya kRtavarmA gAma vanitAnagarI zakhara sAvasInagarI kausAMkhInagarI kAzInagarI 14 ana tanAtha svAmI siM'husena 15 dhamanAtha svAmI 16 zAMtinAtha svAmI 17 kuMthunAtha svAmI 18 amaranAtha svAmI 19 mallInAtha svAmI 20 munisuvrata ravAmI 21 neminAtha rara neminAtha svAmI ca'pApurI kamalapura 23 pazrvinAtha ravAmI 24 vIra vadhamAna (mahAvIra svAmI) 9 kavi ratnA 3 suradAsa aye dhyA 4 tulasIdAsa aAdhyA5 kezavadAsa 6 bhUSaNa kavinuM nAma 1 caMda mATa 2 kabIra caMdrapurI 7 matirAma kAkaDIpura 8 devadatta bhaddIlapura 9 harizcaMdra si pura 1 pADA 2 suvara 3 sarpa nA si'hu pItabhAnu vizvasena gA dhanuSa 1 ziva dhanuSa--pinAka 2 viSNu dhanuSa-sAraga 3 arjuna dhanuSa-gAMDIva nA indradhanuSa. 3 kALa - sura sudana kuMtI sumatra samudravijaya zA vajra H 1 sudarzana cakra 2 indranuM vA 3 hanumAna ane nA bhImanuM adhu' aMga zA ma vijaya asava saina siddhArtha - janma I.sa. 1183 1155 vizvanI asmitA 1540 1586 1612 1670 1674 1730 1607 1 bhUta 2 bhaviSya 3 vartamAna aAdhyA ratnapurI gajapura gajapura gajapura mathurA rAjagRhI sArIpura mathurA vArANasI kuMDIgrAma ti brahmabhaTa julAhA brahmabhaTa ke brAhmaNuM ? sadIyu pArI brAhmaNu sanADhaya brAhmaNa kAnyakubja brAhmaNu athavA kanAjIbhATa kAnyakubja brAhmaNu kAnyakubja brAhmaNu agravAla vaizya
Page #722
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 705 9 kuLa nAga : karanArara7panava28 Anaka29 muraja30 DaphalasuDAkaDamarUra saje jalataraMga34 jhAMjha35 maMjIra36 milI SaDatrIsa vAjiMtra baje, 1 kALInAga 2 tIkhasanAga 3 sarasatInAga 4 dhanaMjaya 5 kamaLanAga (phalanAga) 6 asarvanAga 7 zaMkha : - 36 prakAranAM hathiyAra - nAga 8 kerakoTanAga (gaDhiyo) 9 dhanamATanAga. cha5ya athavA 1 kulIkanAga 2 mahAzaMganAga 3 tanAga 4 zaMkha- caka zulara dhanuSa vaja* bApa kevAna tuphaMgara7 mUDanAga 5 kaMbalanAga 6 aspataranAga 7 devadattanAga pharasu kaTArahaH 210 zila11 kheTaka12 gadA13 saMgraha14 8 vAsunAga 9 takSakanAga tomara15 pAza16 bhuzaMDa17 bAMka18 khaMjara19 jaMbura0 laTha21 A nAgakuLa viSe eka chappayaH jaMtrasuaMkuzara bhAla halaharapamuzala khagara bara8 beTha29 jaMjAla jaraha31guptIkara gurajadAe 34 paTTAra pisatola31 liya tadhie je taMbALa abhera nAga aDadIo Ayudha SaTAMga paTa pIsajuna nItapAla senA malIya. trIjeka nAga teliyo gaNIe cAra gaDagaDIo pAMcamopa dhamaNuM 58 chaThTho he rAjapuro 9 nADI - sAtamo zItala sAkha AThamA he kaMkare 1 2 hiMsA 3 dhamanI 4 dhAriNI 5 dharA 6 navamela rAIkuLa nAga kuMDala svarUpa kAzyapa taMtukI 7 vAyukI 8 sthira 9 jIvajJA. "alarAja" kavita ocare rUpa navakuLa nAgare. 9 kaTArI bhATa : 9 zAkhAnA bhATa - 1 kamala kaTArI 2 zyAma kaTArI 3 suMdara kaTArA 4 1 lakhalANI bhATa 2 kajIyA bhATa 3 siMdhavA bhATa rUdra kaTArI 5 zrI kaTArI 6 amara kaTArI 7 durgA kaTArI 4 vaLeyA bhATa 5 phuTagarIyA bhATa 6 soraThIyA bhATa 7 8 kamara kaTArI 9 brahma kaTArI. amadAvAdI bhATa 8 mAdhavIA bhATa 9 pAMkhaDIyA bhATa 6 darzana - 6 AtatAyI - 1 jegI 2 jaMgama 3 phakIra 4 saMnyAsa 5 jaina 1 Aga lagADanAra 2 jhera denAra 3 jamIna pacAvI 6 brAhmaNa pADanAra 4 strInuM haraNa karI janAra 5 corI karanAra 6 mAravA AvanAra 16 zuMgAra - 1 aMgasUci ra majajana 3 vastra 4 mahAvaDa 5 keza rAjanItinA 4 pAyA - 6 mAM gayA 7 siMdUra 8 ThaMDIpazIla 8 cAMdale 9 meMdI 1 zAma 2 dAma 3 bheda 4 daMDa. 10 aragajA 11 bhUSaNa 12 mukharAga 13 daMtarAga 14 eASTarAga 15 kAjaLa 16 sugaMdha 12 bANAvaLI :36 prakAranA vAjiMtra : 1 prathama bANAvaLI rAma jeNe sAyara bAM. chavpaya 2 bIjA bANAvaLI lakSamaNa jeNe IndrajIta cho. maMDala bInara ravAja anopamAM taMbupa upagara 3 trIjA bANAvaLI zaMkara tripurAsura daita vadheryo. baracha basu surada9 pinAka10 kumApaca11puMgara suMragaha13 4 cothA bANAvaLI arjuna jeNe dharAkhaMDa vakhA. baMsI14 parigraha15 bAMsa6 kAnuTaka17 tAla18 supiMgIe 5 pAMcamA bANAvaLI ghaTotkaccha. tura20 bhera21 zahanAI22 pAva23 ranasaMgara4 dararapa sIMgara 6 chaThThI bANAvaLI abhemanyu gaDha cakA jI . Jain Education Intemational
Page #723
--------------------------------------------------------------------------
________________ 706 vizvanI asmitA 7 sAtame bANAvaLI bharata jeNe have dharaNa pachADavo 5 viSaya : 8 AThamo bANAvaLI lava jeNe yuddha rAmase kIdho 1 zabda 2 sparza 3 rU5 4 rasa 5 gaMdha 9 navame bANAvaLI kuza jeNe baMdhana choDAvyo 10 dasamo bANAvaLI karaNa jeNe bANa gaMgA kahA 6 gaData - 11 agiyAramo bANAvaLI sudharavA jeNe arjuna 1 vasaMta 2 grIma 3 varSA ja zarada pa hemaMta 6 ratha haTA zizira 12 bAramo bANAvaLI bhISma yuddha parasurAmase jItA kavita bheda "piMgala" kahe bAra bANAvaLI eNuM arjunanAM ra0 nAma :-- para gayA. 36 rAjavaMze : 1 dhanaMjaya 2 vijaya 3 tavAha 4 kirITI pa. jigaDu 6 arjuna 7 vibhaju 8 savyasAcI 9 phAguna 1 IphavAku 2 indu (soma) 3 grahIlota 4 yadu 5 tuMvara ( 10 kRSNa 11 kRSNusakhA 12 nara 13 guDAkeza 14 vAsavI 6 rAThoDa 7 kuzavAhA 8 paramAra 9 cauhANa 10 cAluka 15 saMgItanA 16 vizvajetA 17 keteya 18 gAMDIva11 paDiAra 12 cAvaDA 13 TAMka 14 juTa (jhATa) dhara 19 kapidhavaja 20 arbhakArI 15 hana athavA huNa 16 kAThI 17 balA 18 jhAlA 19 jeThavA 20 kAmarI 21 saravaiyA 22 silAI 23 DAbhI 24 vinAM 21 nAma :-- gAMDa 25 DoDA athavA DeDa 26 geharavAla 27 baDaguja2 1 svayaMbhu 2 RSikeza 3 puMDarIkAkSa 4 ayyata 5 28 seMgara 29 sikaravAla 30 basa 31 DAhiyA 32 sAraMgapANI 6 vizvakasena 7 janArdana 8 upendra 9 IndrAjoDiyA 33 mehila 34 vikalpa 35 rAjapAli 36 varaja 10 cakrapANi 11 padmanAbha 12 madhuripu 13 trividAhimA kama 14 zAri 15 goviMda 16 apekSaja 17 zrIpati temaja hala ane DAriyA be kuLa vadhu che. 18 kiTabhArI 19 catrabhuja 20 vipna 21 vidhu 16 saMskAra - 4 prakAranAM anAja :1 garbhadhAna 2 yuvAna 3 sImaMta 4 jAtakarma 5 nAmakaraNa 6 niSkramaNa 7 annaprAzana 8 cila 9 upanayana 1 zIMga 2 sarADI 3 Dra'$ 4 piopaTa 10 zAkIya 11 zAka kavara 12 trAtika 13 opanISada 7 dhAnya :-- 14 kezAMta 15 samAvartata 16 vivAha 1 java 2 ghauM 3 tala 4 kAMga 5 aDada 6 maga 7 10 prakAranA brAhmaNe :-- bhAta 8 bAjarI 1 deva 2 mani 3 dvija 4 rAja 5 vaizya 6 zUdra 7 dhAtu :-- 7 biDAlaka 8 kRtadana 9 zleSTha 10 cAMDAla 5 deva (paMcadeva) :-- 1 sonuM 2 rU5 3 tAMbu 4 sIsuM 5 kalaI 6 pAre 7 letuM 1 brahmA 2 viSNu 3 maheza 4 zAradA 5 gaNeza bhAratanAM 18 rAje -- 6 rasa :-- 1 khAruM 2 khATuM 3 mIThuM (gaLyuM) 4 tIkhuM 5 1 AsAma 2 AMdhrapradeza 3 uttarapradeza 4 erisA kaDavuM 6 tUruM 5 kerala 6 gujarAta 7 kAzmIra 8 tAmIlanADu 9 nAgA lenDa 10 madhyapradeza 11 mahArASTra 12 misura 13 pazcimadaripu :-- baMgALa 14 paMjAba 15 bihAra 16 rAjasthAna 17 hari. 1 kAma 2 krodha 3 mada 4 meha 5 lobha 6 matsara yANA 18 himAcala pradeza. - .. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #724
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 chaoche. 16 bhAratIya bhASA : zrI gekulanAthanI 12 beThake :( 1 AsAmI 2 baMgALI 3 gaDhavAlI 4 gujarAtI 1 gokula 2 vRMdAvana 3 rAdhAkRSNakuMDa 4 caMdrasarovara 5 hindI 8 kAzmIrI 7 mithilI 8 marAThI 9 matAnI 5 gopAlapura 6 kAmavana 7 karahalA 8 parAselI 9 10 nepALI 11 uDiyA 12 paMjAbI 13 rAjasthAnI seramajI 10 aDela 11 kAzmIra 12 godharA 14 saurASTrI 15 siMdhI 16 urdU zrI giradhara mahArAjanI 3 beThake: zrI mahAprabhujInI 84 beThake -- 1 gokula 2 gopAlapura 3 kAmavana 1 zrI gokula ra zrI gokula (baDI beThaka) 3 zrI gokula zrI. harirAya mahArAjanI 7 beThake: 4 vRMdAvana 5 mathurA 6 madhuvana 7 kumudana 8 rAdhA- 1 gokula 2 zrInAthajI 3 khImara 4 jesalamIra kaNu kaMDa 9 mAnasIgaMgA 10 mAnasIgaMgA 11 parAsalI 5 DAkora 6 sAvalI 7 jaMbusara 12 Ara 13 goviMda kuMDa 14 zrI girirAja 15 kAmavana 16 gahera 17 premasarovara 18 saMketavana 19naMdugAma zrI dAmodaradAsanI 2 beThake 20 kokilAvana 21 karalA ra2 cIraghATa ra3 mAnasarovara 1 gokula 2 vRMdAvana 24 soramaghATa 25 citrakUTa 26 adhyA 27 namiSAraya zrI. raghanAthajI mahArAjanI 1 beThaka 28 kAzI 29 kAzI 30 zrI harihara 31 janakapura 32 gaMgAsAgara 33 caMpAraNya 34 jagadIza 35 bhImarathI 36 1 gAphila. nAzika 37 panAnRsiMha 38 lakSmaNa bAlAjI 39 zrI aSTasakhA (vrajabhASAnA 8 kavio ) raMgajI 40 viSNukAMcI 41 rAmezvara 42 malayAcala 43 1 suradAsa 2 kRSNadAsa 3 paramAnaMdadAsa 4 kuMbhanadAsa 5 lohagaDha 44 tAmraparaNI 45 kuNunadI 46 paMpA sarovara catrabhujanadAsa 6 naMdadAsa 7 chItasvAmI 8 goviMdasvAmI, 47 padmanAbhajI 48 janArdana 49 vidyAnagara 50 trilokana bhAnajI 51 tAcI parvata para kamasenajI 53 surata zrI zivajInA 7 guNa 54 bharUca 55 merabI pa6 jAmanagara 57 khaMbhAlIA ( 1 vicitrAnaMda 2 zRMgI 3 naMdI 4 vIrabhadra - zivAnaMda 58 pIMDatAraka 59 mUkha gomatI 60 dvArakA 61 gopI 6 maNibhadra 7 daSTaketu taLAva 62 zaMkhoddhAra 63 nArAyaNa sarovara 64 junAgaDha 65 prabhAsa pATaNa 66 mAdhupura (gheDa) 67 gupta prayAga 8 diggajo ane tenI strIoH68 tagaDI 69 naroDA 70 godharA 71 kherALa 72 siddha. 1 arAvata 2 puMDarika 3 vAmana 4 kumuda 5 aMjana 6 pura 73 ujajaina 74 puSkararAyajI 75 kurukSetra 76 haradvAra puSpadaMta 7 sArvabhauma 8 supratIka ha7 badrikAzrama 78 kedAranAtha 79 vyAsAzrama 80 himAcala - tenI strIo - 81 vyAsagaMgA 82 rudrAcala 83 caraNa ghATa 84 aDela. 1 abram 2 kapivA 3 piMgalA 4 anupamA 5 tAmrazrI viThThalanAthajInI ra8 beThake karaNa 6 zubhradaMtikA 7 vAmanA 8 aMjanA 1 zrI gokula 2 zrI gokula 3 vRMdAvana 4 rAdhA- nAtha saMpradAyanAM 6 sthAne kaNa kaDa 5 caMdra sarovara 6 caMdrasarovara 7 gopAlapura 1 giranAra gorakhamaDhInI Traka ane gA2kha dhUNo 8 kAmavana 9 premasarovara 10 saMketavana 11 rIThAza 2 giranAra taLeTImAM zrInAthajIne dalIco athavA dalasthAna 12 karaThalA 13 kaTavana 14 cIraghATa 15 vachavana 16 3 porabaMdara pAse oDadara gAme gorakhanAthanI jagyA belavana 17 caraghATa 18 aDela 19 gaideza 20 sora- 4 mAdhupura (gheDa) pAse bhaNasA gAma majI 21 gedhara ra2 alINuM 23 asAravA 24 khaMbhAta 5 sarasvatI nadI kAMThe gorakhamaDhI 25 jAmanagara 26 gaMgAgaDha 27 dvArakA 28 dvArA 6 saperAvAdInAthanuM gAma katakapara Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #725
--------------------------------------------------------------------------
________________ 708 vizvanI arimA nAtha saMpradAyanA 12 paMthaka chatrAsana 54 madAsana 55 yAnisaMkaSTAsana 56 mudrAsana 57 adhomukhAsana 58 gAtrAsana 59 kamalAsana 60 1 hetu 2 pAva 3 AI 4 pAgala 5 paMkha 6 rAvaLa hiMDalAsana 61 adharacuMbanAsana 62 caMcalAsana 63 7 gopAla 8 cAlI 9 vaja 10 kaMthaDa 11 gama 12 paryaTAsana 64 vikaTAsana 65 muktAsana 66 mayUrAsana bana. 67 kapAtAsana 68 mugAsana 69 haMsAsana 70 gAsana saurASTranAM 5 rane H 71 AsvAsana 72 cakravAkAsana 73 sArasAsana 74 uSTrAsana 75 zvAnAsana 76 mAMjArAsana 77 nakulAsana 1 nadI 2 nArI 3 turaMga (azva) 4 somanAtha 5 hari 78 kokilAsana 79 bhadrAsana 80 aNusana 81 gardabhAdarzana (dvArakA) sana 82 sirabhAsana 87 zukAsana 84 sukhAsana 10 yama : 4 prakAranA puruSaHkahIe ahiMsA satyamunira asteyaka aru brahmacarya he 1 zazaka 2 mRga 3 vRSabha 4 azva dhatima kSamA dayArU Arjava mitAhAra rU zauca0 he. 4 prakAranAM prANIo10 niyamaH 1 khecara 2 vanacara 3 bhUcara 4 jaLacara tapasaSara AstiSpa lIje, dAna rUpUjanapakathA sunI je lajajA jApa'rUmauna rahA hama sahita daza niyama kahAve. 4 prakAranI vRtti - 8 ga - 1 kauzikI 2 bhAratI 3 AraTI 4 sAtvikI yama niyama Asana aura prANAyama pratyAhAra che je prakAranA kaNabI - dhAraNA dhyAna samAdhi so yaha aSTa yoga prakAra che. 1 leuvA 2 kaDavA 3 AMjaNA 4 mumanA 5 bhIlA 6 kAchIA 84 Asana -- 9 nAta (vANiyA) - 1 samayAdAsana 2 nAgarAsana = trivikramAsana 4 mapAdAsana 5 samaracakrAsana 6 avatAritAsana 7 saumyAna 1 agravAla 2 guja2 3 soraThIA 4 paTaNI 5 kapALa, 8 jumitAsana 9 ceSTitAsana 10 veNuvidAritAsana 11 6 meDha 7 bhIluDI A 8 ozavALa bhagnakAsana 12 phuTanA sana 13 keNukAsana 14 puTAsana 15 kaTAsana 16 padmAsana 17 bhUpa padAsana 18 baMdhu 3 pADA cAraNaritAsana 19 phaNiyAsana nAgapAlana 20 saMyamasana 1 narA. jenI zAkhA 84 che. 21 kaurmakAsana 22 parivartatAsana 23 yugmapadAsana 24 2 cAraDA jenI zAkhA 44 che vitarditAsana 25 makarAsana -6 kurAsana 27 hari vikramAsana 28 kIrtAi baMgAsana 28 dhenukAsana 30 abhAsana 3 avasurA jenI zAkhA papa che 31 puruSArItAsana 32 viparIta baMdhAsana 33 bhrAmarA 4 arthe pADe tuM bela jenI zAkhA 12 che. sana 34 utkalitAsana 35 kaMdhAsana ka6 ekapadAsana jUnAgaDhanAM 16 nAma - 37 sanmukhAsana 78 garuDAsana 39 jAnuyumAsana 40 kaMThapAdAsana 41 vIrAsana 42 cakrAsana 43 daDhAsana 44 1 karaNakuMja 2 maNipura 3 caMdraketupura 4 revatapura 5 pAdaprasAritAsana 45 pAdamukhAsana 46 gAkarasana purAtanapura 6 durga 7 jIdurga 8 jIraNagaDha 9 giri 47 jananazApitAsana 48 mukhapRSTAsana 49 karapAda nagara 10 nagara 11 pUrvanagara 12 jINuM prakAra 13. addhAsana 50 gharaMTAsana 5 laMbAsana 52 dIpAsana 53 yavanagaDha 14 junAgaDha 15 mujapharAbAda 16 girimarUra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #726
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 709 5 hindavA pIraH mAM lolA 75 UMDhAsaMgamAM subhadrA 76 siddhavanamAM lakSamImAtA 77 bharata AzramamAM anaMgA 78 jAlaMdharamAM 1 pAbujI 2 haDabujI 3 rAmadevajI 4 gogAjI 5 vizvamukhI 79 kinkaMdha parvatamAM tArA 80 devadAsanamAM jesalapIra puSTI 81 kAzmIramAM meghA 82 himAcalamAM bhImA 83 108 devIpITho : vizvezvaramAM tuSTI 84 kapAlamocatamAM zuddhi 85 kAyA varohaNumAM mAtA 86 zaMkhoddhAramAM dharA 87 piMDArakamAM 1 kAzImAM vizAlAkSI 2 nimiSAraNyamAM liMgAdhArANI patI 88 caMdrabhAgAmAM kalA 89 ahodamAM zidhAraNI 3 prayAgamAM lalitA 5 gaMdhamAdanamAM kAmukI 5 dakSiNa 90 veNa mAM amRtA 91 badrImAM urvazI 2 uttarakuramAM uttaramAnasamAM kumudA 6 vizvakama 7 ema tamAM gAmato oSa 93 kuzadvIpamAM kuzadaka 94 hemakuTamAM mAthI 8 maMdarAcaLamAM kAmAcAriNI 9 caitrarathamAM maMdAtkaTA 9 kamadamAM satyavAdinI 92 azvasthAmAM vaMdanIyA 97 10 hastInApuramAM jayaMti 11 kAnyakujamAM gaurI 12 karasthAnamAM nidhi 98 damakhamAM gAyatrI 98 ziva pAse ekAmamAM kItimatI 13 vizvakSetramAM vizvarI 14 pArvatI 99 devalokamAM IndrANI 100 brahmA mukhamAM saramalayAlayamAM raMbhA 15 puSkaramAM purhutA 16 kedAramAM svatI 101 sUryamaMDaLamAM prabhA 102 mAtRgaNamAM vesanmArgadAyinI 17 himAlayamAM maMdA 18 gaNuM mAM thI 103 satIomAM arUMdhatI 104 strIomAM tilebhadrakaNikA 19 sthAnezvaramAM bhavAnI 20 bIlIpatramAM ttamAM 105 cittamAM brahmakalA 18 5 sarve prANIomAM bilvapatrikA 21 zrI zelamAM mAdhavI ra2 bhadra saramAM bhadrA zakti 106 mahAlayamAM mahAbhAga 107 pANumAM 23 varAhalamAM jayA 24 kamalAlayamAM kamalA 25 3- piMgalezvarI 108 kRtazocamAM zihIkA keTimAM rudrANI 26 kAlaMjaramAM kAli 27 zAlagrAmamAM mahAdevI 28 zivaliMgamAM jalapriyA ra9 mahAliMgamAM zrI svAmInArAyaNanAM 8 dhAmaHkapilA 30 mokeTamAM mukatezvarI 31 mAyApurImAM kumArI 1 amadAvAda 2 bhuja 3 chapaiyA 4 gaDhaDA (svAmI) 32 saMtAnamAM lalitAbikA 33 gayAmAM maMgalA 34 5 jUnAgaDha 6 dholerA cha mULI 8 vaDatAla purusAtamAM vimalA 35 sahastrAkSamAM utpalAkSI 36 8 gotra - hiraNyAkSamAM mahotpaNuM 37 vipAsAmAM ameghAkSI 38 paMDavardhanamAM pADalA 39 supAzvaramAM nArAyaNI 40 triku- 1 jamadagni - 7 paravara 5 gautama - 10 paravara TamAM rudra suMdarI 41 vipulAmAM vipula 42 malayAcalamAM 2 vaziSTha - 4 paravara 6 bhAradvAja - 5 paravara kalyANI 43 sahyAdrimAM ekavIrA 44 harizcaMdramAM caMdrikA 3 atri - 5 paravara 7 kazyapa - 5 paravara 4pa matIrthamAM rameNA 4ra yamunAmAM mRgAvatI 47 4 vizvAmitra - 5 paravara 8 agastha - 3 paravara koTatIrthamAM koTavI 48 mAdhavavanamAM sugaMdhA 49 dA. varImAM trisaMdhayA 50 gaMgAdvAramAM rati priyA pa ziva 84 prakAranA brAhmaNo - kuMDamAM zubhanaMdA para devIkAtamAM naMdinI 53 dvArakAmAM 1 ucca 2 prAzya 3 gauDa 4 kAvaDa 5 kanojIyA rUkamaNI 54 vRMdAvanamAM rAdhA pa5 mathurAmAM devakI 56 6 mithila 7 paMcagauDa 8 sArasvata 9 guja2 10 savapAtALamAM paramezvarI pa7 citrakUTamAM sItA 58 vidhyA- rIyA 11 mahArASTrI 12 telaMgI 13 paMcadrAvADa 14 caLamAM viMdhyAvAsInI 59 karavIramAM mahAlakSmI 60 kannaDa 15 vidhyArA 16 garALI 17 seraThIyA 18 sIMdhavA nAyakamAM umAdevI 61 vidyanAthamAM A regyA 62 mahA- 19 marAThA 20 DuMgaraparA 21 anAvaDA 22 karNATakI 23 kALamAM mAhezvarI 63 kuNatIrthamAM abhayA 64 viMdhya- buMdelakhaMDI 24 maisurI 25 karADA 26 kekaNuM 27 parvatamAM nitaMbA 65 mAMDavyamAM mAMDavI 66 mAhezvarI. cItyAvata 28 devarUkhe 29 sINa 30 mala 31 bhojaka puramAM svAhA 67 chalagaMDamAM pracaMDA 68 amarakaMTaka- 32 sanADhaya 33 cebA 34 TaLakIyA 35 siddhapurA 36 mAM caMDikA 69 somezvaramAM varAhA 70 prabhAsamAM jhAlAvADI 37 gelavADI 38 khareDa 39 gaDhIyA 40 puSkarAtI 71 sarasvatImAM devamAtA 72 samudra kinAre zihorA 41 gujarAtI 42 kheDAvaDa 43 vAlama 44 pArAvarA 73 kArtikImAM atizAMkarI 74 utpalI pataMka- vaDanagarA 45 praznorA 46 visaLanArA 47 sAMDedarA 48 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #727
--------------------------------------------------------------------------
________________ 710 kRSNeArA 49 citrorA 50 giranArA 51 sAceArA pare mADha trivedI 13 cAtuvedI 54 AjJAhaNa 55 tAMdulajA 56 dhanejA pa7 jeThI 58 metavAra ( zrIgADa ) pa9 mAmavI ( zrIgADa) 60 zrImALI ( sAmaka) 61 arjuvedI 62 unevALa 63 mevADA 64 vaLAdarA 65 haraseAlA 66 jhAleArA 67 bhAga 1 68 nAMdArA 69 mAtALA 70 sAmaparA 71 gugaLI 72 kaDALIyA 73 adhyArU 54 naMdavANA 75 puSkaraNA 76 meAtIgAra 77 saI gAra 78 mATInAta 79 madhyamanAta 80 rAjagAra 81 kaTA 82 sI'dhArA 83 vidhyAvA 84 AyarAgAra, A uparAMta araDAi rabArIgAra sI'hadarA vaTalela vagere ghaNI jAtA che. 10 prakAranAM dAnaH 1 anukaMpA 2 guptadAna 3 abhayadAna 4 lajjAdAna 5 kAruNyadAna d gadAna 7 ahamyadAna 8 dharmadAna 9 kAhItyadAna 10 kIrtidAna 10 prakAranA sadaH 1 jAtimaM 2 lAbhamaMda 3 kuLamaMda 4 azva ma da pa balamaMda 6 rUpamaMda cha tapama 8 zrutimaMda 9 akalamaMda 10 daulatamaMda 10 prakAranA dhaH 1 khetI dhama ra muktidhama 3 ajavata 4 mAva 5 lAghava 6 satyatA 7 saMyama 8 tapa 9 jJAna 10 brahma ca. 5 prakAranAM jJAnaH 1 matijJAna 2 zrutijJAna 3 avadhijJAna 4 manaparyava jJAna pa kevalajJAna. jJAnInAM dasa lakSaNAH yA 1 akrodha 2 verAgya 3 jitendrI 4 kSamA 5 6 priyabhASI 7 nibhItA 8 dAna 9 ni`yatA 10 zAkarahita. 6 prakAranAM tapaH 1 brahmatapa 2 zArIrika ta5 3 bhikSAcArIta5 4 rasa parityAga tapa 5 hAyakaleza tapa 6 vratasalInatA tapa. vizvanI asmitA 4 prakAranu' vRddhatvaH 1 jJAnavRddha 2 sthAnavRddha 3 jAtivRddha 4 vAvRddha zrI. kRSNanAM 108 nAmaH 1 guru 2 gapendra 3 dayAnidhi 4 kezava 5 kamalAnAtha 6 kRpALa 7 kamalanayana 8 karuNAsAgara 9 kaNu 10 hare 11 geApALa 12 geApIjanavallabha 13 giradhArI 14 gopInAtha 15 goviMda 16 gAkuleza 17 garuDadhvaja 18 gAva nadhArI 19 vrajacaMda 20 geAkuLacaMda 21 gadAdhara 22 gAmatIpriya 23 rameza 24 nArAyaNa 25 nRsiMhu 26 niraMjana 27 nirAkAra 28 nareza 29 narakAntaka 30 naravIra 31 narAttama 32 naMdalAla 33 nararUpa34 jagannAtha kaMpa jaLasApa 36 janArdana 37 jyeAtirUpa 38 jagabhUpa 39 cakradhara 40 yazeAdAnaH 41 jagajIvana 42 jaganeza 43 zrI yamunAvalala 44 jagavadana 45 jagadIzvara 46 jamuneza 47 cakrapANi 48 caturbhUja 49 acyuta 50 ciMdA na'6 51 zubhakaMda para caturabAhu 53 cANumana 54 zrIdhara 55 paramAnaMda 56 dayAsiMdhu 57 dAmeAdara 58 dInapati 59 dInAnAtha 60 dayALa 61 dInabaMdhu 6ra prabhu 63 devakIna'dana 64 narapati 65 surapatipALa 66 zrIpati 67 padmApati 68 rAdhApati 69 kamalApati 70 bhaveza 71 SijApati 72 rUkSmaNipati 73 sAgaramuktApati 74 RSikeza 75 padmanAbha 76 paraSAttama 77 paribrahma 78 paramapuruSa 79 parameza 80 puSkarAkSa 81 paramAkSa 82 paramaprabhu 83 madhusUdana 84 mathureza 85 dharaNIdhara 86 avanidhara 87 bhUdhara 88 vasumatidhara 89 mahidhArI 90 kaustubhadhara 91 pItAmbaradhara 92 baMsIdhara 93 kuMjavihArI 94 mAdhava 95 sUramana 96 mavikrama 97 sukhadhAma 98 mukunda 99 meghavaNu 100 mahAbAhu 101 jadupati 10ra suMdara zyAma 103 rAmacaMdra prabhu 104 dazarathanadana 105 dayAsindhu 106 bhagavata pAhImAM pAhImAM pAhImAM 107 puraNAnada 108 anaMta 84 prakAranA vANiyAH-- kavike nAta maLI che ghaNI vaDI nAta 1 saramALI taNI 2 AsavALa 3 praztA 4 puravALa gujara 5 DIDu 6 dezAvALa cha khaDAItA 8 atakheDara 9 katharaDA 10 kAchalA 11 kapeALa 12 nAhera 13 nAgara 14 nANu vALa 15 prADa 16 lADa 10 lADalA 18 sImALa 19 hAlara 20 harasADA
Page #728
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 711 21 habaDA 22 sIgaLa 23 jALelA 24 jagaDA 25 8 bhairava - DhAMkaNiyA ra6 bhaDiyA 27 bhaMgaDA 28 khaMbhANa 29 bhuvA 1 kAlabhairava 2 mahAkAla bharava 3 kajabhairava 4 asI30 aDALa 31 jAgatA 32 kerIA 33 maDha 34 tAMga bharava 5 baTuka bharava 6 bhISaNa bharava 7 saMhAra mAMDaLiyA 35 kIyA 36 payara 37 pIkara 38 jabusaro bharava 8 AnaMda bharavA 39 seDavALa 40 jevaharA 41 maDA 4ra haDA 43 maMDerA 4 prakAranI mukita :44 gratavALa 45 vAlamIka 46 bALanesa 47 samAvALa 48 asatA 49 atIta 50 nehIo pa mAdhava para 1 sAyujya harime je mile pAsa vase sAmipya 2 pramojA 53 piravALa 54 soraThiyA 55 agravALa para hari mama dolata sArachI harileka sAtha bAbarIyA 57 aNadhArA 58 vATa 58 aSTavatI 60 5 prakAranA mahAyajJa - aSTavaMkA 61 padmAvatI 62 gomatiyA 63 nAghe2 64 1 vedanuM adhyayana e brahmayajJa che. narA 65 tIreTiyA 66 sakhAsarA 67 bhAIrajI 68 2 pitRonuM tarpaNa te pitRyajJa che. rANA 69 gUMjasamAI 70 keraTA 71 nakeraTA 72 vALa 3 homa kare te devayajJa che. 73 gaLa 74 senI 75 sadhamiyALa 76 rAjasakhA 77 4 bali vizvadeva karavo te bhUtayajJa che. leDhiyAsakhA 78 AdhArAtA 79 nagaNe 80 rekhanAta 5 atithinuM pUjana karavuM te manuSya yajJa che. 81 vAgaDa 82 vAyaDA 81 vizeka 81 saMdhIvANiyA pa hiMsAnA sthAne - 28 vyAsa thayA tenAM nAma : 1 cUle 2 ghaTI 3 khAMDaNI 4 sAvaraNa 5 pANIyAruM 1 satyayuga viSe veda utpanna thayA 8 prakAranA vivAha - 2 dvAparamAM vyAsanA kAryakaranAra prajA utpanna thaI 1 brahma 2 deva 3 ArSa 4 prAjApatya 5 ? sura gAMdharva 7 rAkSasa 8 adhama 3 usanA vyAsa 13 atiratha thayA 4 bRhaspati thayA 14 dhamI thayA 18 jAtanA vahevAra (kajiyAnAM kAraNa) 5 savitA thayA 1 dezuM na ApavuM 2 gira mUkavuM 3 vagara mAlikI15 aruNa thayA nI vastu vecavI 4 bhAgIdArImAM vepAra kare 5 ApeluM 6 mRtyu thayA 16 dhanaMjaya thayA dAna pAchuM jhUMTavavuM 6 TharAvela vetana na ApavuM 7 karelo 7 medhavA 17 medhAtI karAra teo 8 kharIdI-vecANamAM kajiyo kare 9 DhoranA 8 vaziSTha 18 vRtItha thayA mAlika ane khetara mAlika vacce takarAra thavo. 10 sIma 9 sArasvata 19 atrithayA jhaghaDo 11 gALA gALI ane mArapITa karavI 12 corI 10 vidhAmAM 20 utamauja karavI 13 bALajabarAI karavI 14 parastrI-saMga kare 15 sI puruSanA dharmamAM vidana karavuM 16 milakata vahe11 trivajJa thayA 21 gautama thayA caNI 17 keIna dharmane hAni karavI 18 jugAramAM hAra12 bhAradvAja 22 haryAta thayA jItanA dAva 23 vena thayA 24 vastra thayA 25 RNa biMdu thayA 101 rAga :26 bhArgava thayA 27 jAtukarNa thayA 28 vRrNa dvaipAyana thayA 1 aDANA 2 ahevA bilAvala 3 ahIra bhairava 4 gAMdhIjInAM 11 mahAvrato AzAvarI 5 AnaMda bhairava 6 AnaMda bharava 7 kAmada 8 kAphI 9 kAlIgaDA 10 kedAra 11 khamAja 12 khaMbA1 ahiMsA 2 satya ke asteya 4 brahmacarya 5 asaM- vatI 13 gurjarI teDI 14 gauDamalahAra 15 gauDa sAraMga graha 6 zarIrazrama 7 asvAda 8 sarvatra bhayavarjana 9 16 caMdra kauMsa 17 caMpakalI 18 chAyAnaTa 19 jejentI sarvadharma samAnatva 10 svadezI 11 sparza bhAvanA A 20 jegIA 21 jaunapurI rara jaMgalA 23 jhIMjheTI ekAdaza sevajI namra vrata nizcace. 24 jhalaka (bharava thATa ) 25 tIlaka kAda 26 tilaMga Jain Education Intemational
Page #729
--------------------------------------------------------------------------
________________ 712 vizvanI asmitA With Best Compliments From ARUN SHAH & CO. ra7 toDI 28 darabArI kAnhaDA 29 durgA (bilAvala - thATa ) 30 devagaMdhAra 31 dezakAra 32 deza 33 dezI 34 dhanAzrI. 35 dhAnI. 36 naTa 37 naTa mahAra 38 nAyakIkAharA. 39 paTa bihAga 40 pahADI 41 paTa maMjarI kAphI thATa 42 pIlu 43 pUvI 44pUriyA 45 pUryA dhanAzrI. 46 paMcama 47 paTadIpaka, 48 prabhAta 49 vasanta 50 bahA2 51 baravA para bAgezrI 53 bilAsamAMnI toDI 54 bilAvala 55 bihAga 56 bihAgaDA 57 brijAbanI sAraMga 58 bhaTiyAra 59 bhavAnI 60 bhIma palAsI 61 bhupAlI 62 bherava 63 bheravI 64 madhuvantI 65 mAravA 66 mAru bihAga 67 mAMDa 68 mAlakauMsa 69 mAlaguMjI 70 miyAMkI sAraMga 71 miyAMmalahAra 72 megha mahAra 73 yamana 74 rAjezvarI 75 rAgezvarI 76 rAmakalI. 77 lalita 78 zyAma kalyANa. 79 kedAra 80 zuddha kalyANa 81 zuddha sAraMga. 82 zaMkarA 83 zrI kalyANa 84 zrI. 85 sAjagiri 86 sAjana 87 sAvanI kalyANa 88 sAMbhakA 89 siMdhubhava 90 siMkurA 91 suramahAra 92 soraTha 93 sohanI 94 hamIra 95 hiDola 96 hema kalyANa 97 haMsa kaMkaNI 98 haMsavani 9 hasamaMjarI 100 trIlapha (AzAvarI thATa) 101 mIrAM mahAra 12 Kailas Kiran No. 2 Tialk Road, Ghatkopar Bombay-400 077 Gram : ELKAY Phone : Phones : 3 441893 440935 With Best Compliments from THE STERLING GROUP Sunrise Center, Opp. Drive-in-Cinema Ahmedabad-380 054 The Foremost Group For Ultra-Modern Housing Projects (Apartments, Raw Houses, Bungalows) and Commercial Offices-cum-Shopping Centers in AHMEDABAD. Jain Education Intemational
Page #730
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 713 Phone : 361164 With Best Compliments From PRAMOD TEXTILE INDUSTRIES 59/61, Sant Sena Maharaj Marg, BOMBAY-400 004 With Best Compliments From M/S. LEO (MOTORS) SYNDICATE Automobile Spare Parts Specialists 811, Princep Street CALCUTTA-13 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #731
--------------------------------------------------------------------------
________________ 714 vizvanI asmitA LONG RUNS ALLA SHORT DRINKS SO SPACO - DELLORTO CARBURETTORS FACTORY : Spaco Carburettors (India) Ltd. P. B. No. 13, Chinchwad, PUNE - 411 019. REGD. OFFICE: Spaco Carburettors (India) Ltd. 901, Prasad Chambers, Opera House, BOMBAY - 400 004 Jain Education Intemational
Page #732
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 74 ************* ** *** ***** ****** 2 *** * * * Telex : 011 2097 ISPL IN Cable : BILC ASTER, BOMBAY Phones 294593 S 294717 * * ********* ****** INDUSTRIAL AND STRUCTURALS PRIVATE LTD. INTERNATIONAL DIVISION *********** (A) EXPORTERS OF : ******** 1. Fabrics : Cotton, pure silk, mulbery, tussar etc. Man-made (Synthetics - velvet - grey ) solid colour and printed. 2. Ready made Garments : For Gents, Ladies & Children 3. Made-ups, as required from any of these fabrics, particularly velvet patch. ***************************************************** * ** **** (B) MANUFACTURERS & EXPORTERS OF : ** Continuous Billet Casting Machine, Thermocouple tips and various other engineering items. *** ********** Maker Bhavan No. 2, 5th Floor, New Marine Lines, BOMBAY-400 020 ********** ***** 92 Se AR X2 ***** tttttttttttttttttttt********* **** **** ************* ** Jain Education Intemational
Page #733
--------------------------------------------------------------------------
________________ 716 vizvanI asmitA INDUSTRIAL WAXES . 474401 R. L. SHAH 474402 H. P. SHETH Manufacturer of Paraffin, Table & Processed Wax. H. RASIKLAL & CO. SHAH & SHETH FACTORY: Tel : 827271 B-8 G. I. D. C. Industrial Estate Naroda Ahmedabad-382 330 NOBLE STEEL TRADERS Iron Merchant OFFICE : Tel : 26281 " Pushpak" 3rd Floor, Khanpur, Ahmedabad-380 001 Tel. : 338617 346635 M. I. Giriraj 73, Sant Tukaram Road, Carnac Bunder, BOMBAY-400 009 OIL CHEM CORPORATION NAVJIVAN STEEL TRADERS Dealers in Petroleum and Petrochemicals & Lubricants. Tel. : 322870 10, Baroda Street, Carnac Bunder BOMBAY-400 009 OFFICE : Tel : 26281 "Pushpak" 3rd Floor Khanpur Ahmedabad-380 001 Jain Education Intemational
Page #734
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva ane vizvabhara -zrI viSNuprasAda sAM. pAThaka kathA suNI suNI phaTayA kAna, te ya na AvyuM te upaniSadone paNa phAvyuM nathI. neti neti' kahIne, brahmajJAna" ema kahetAM bhaktakavi akhAe, brahmajJAnanI temaNe paNa aTakI javuM paDayuM che. AcArya zrI rajanIzadalabhatA darzAvI. jenA upalakSyamAM "ina vijJAna chae paNa, The unknown can not be defined raImi vijJAnaM mati' ema upaniSada-RSi kahetA ema kahyuM che. ane neti neti vAhI nijama dukrA" ema hoya te brahmatattva jJAna ke oLakhano viSaya ja nathI. gosvAmI tulasIdAsajIe noMdha paNa karI. zrI priyakAnta emAM to anubhUti ja khapa lAge. 36 grahmarfmanI maNiyAre, "nihALyo jehane che nA, tenuM je citra doravuM" pratIti thAya, te ja brahmAnaMda lA che. AvI AvI ema kahyuM ane ajJAtanI paNa upAsanA mATe IcchA karI. ekatvanI vAta karatA advaita vedAntIne mATe to tulasIdAsajIe paNa bacAvavA gharamAnA" evA IzvaranI vizva ane vizvabhara evI alaga alaga kalpanA paNa, upAsanA-bhakti AvakArI. A badhI anubhaktithI asthAne che. "tatra che mAdaH kA: zAraH gvavAnuvyataHT eTaluM te spaSTa thAya che ke, niguNuM-nirAkAranA AsvAda ema kahIne, adyatanuM prasthApana karanAra mATe te dvitanI mATe saguNa sAkAra te AlaMbana che. e eka ja paramaka95nA zakya ja nathI. tattva, ramaNa mATe sAkAratva dhAraNa kare che. gii ane I ane tethI ja durathAm prajJAtheya Ama hovA chatAM, AvI advaitAnubhUti sarvajana evI IcchA karI, saguNa sAkAra svIkAryuM. ane vizva sulabha nathI, e spaSTa khyAla paNa temane che tethI, "advaita nA samajI zake, tene mATe vaita, drata vicAre 25 vilasI rahyo. AvuM ArSadarzana karatA RSie "sa hu chu trahma" ema kahyuM. Jesus paNa Under vinayathI, te samaje eta."--vagere kahevAnuM temane ThIka every stone is the Lord ema kahe che. ane zrI lAgyuM. 'ta dvArA ja parama advaitano AsvAda mANavAnI temaNe vAta karI ane e rIte, rAjamArge gati karavAnuM rajanIzajI paNa evA ja saMdarbhamAM Everywhere is the Divine ema kahe che. je eka ja sattAva bahujanasamAja mATe sUcavAyuM. zrI surezvarAcArye paNa sarvanA mULamAM hatuM, te ja A vizvarUpe vilasI rahyuM kadAcida vyavahAre tu dvata yadyapi pazyati che. ema mAnatA RSie lava taukA DUmAnI ibodhaatm vyatirekeNa na pazyati cidnvyaat| vAtIyamema kahyuM. vizva to vizvabharanuM ja rUpa kintu pazyati mithyaiva dimAhendu vibhAgavat // che, tene ja pragaTabhAva che, puruSazreSTha paramezvara te kavi ema kahe che, ( vyavahAramAM dvatane jevA chatAM, sarvatra che ane prakRti tenI kavitA che. kavitA jema kavine caitanya prApta hovAthI, jJAna svarUpa AtmAthI bhinna pragaTa-bhAva che, tema; ane kavi jema kavitArUpe ava. padArthane jete nathI. jema dizAnA mohathI-bhramathI tarIne, pite teno AsvAda le che, tema; A parama kavi viparIta dekhAya ke eka ja caMdranA be caMdra dekhAya, tema paNa pitAnA vizvakAvyano AsvAda anubhave che. pote jJAnI thayA pachI jagatanI pratIti thAya che.) AcAryuM ja pitAne alaga karIne vivecakanI taTastha vRttithI A kathanamAM spaSTa ja karyuM che ke vyavahArabhAve bhale mANe che; alapta jyotirmaya ja rahe che. zrI bAlabhedano svIkAra thAya, vizva ane vizvabharanI bhinnatA makanda davee temanA "parikramA kAvyasaMgrahanI 'vATa, varatAya te paNa paramArthataH te ghavAvAdvatIyam e ja vaNI nA, nA paTA, pite paragaTa thAya. nahIM meza, satya che. nahIM mogare, kevala tejala kAya"- e paMktiomAM te ja A paramAtma tattva, parama satya svarUpa brahA, agamya paramatatvanI oLakha ApI che ke je kavi che, sarjaka hoIne, ane tenuM nigaNatva hoIne tenI vAta karavAnuM che, gItAmAM A mULa sarjaka tattvanI vAta karatAM bahu Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #735
--------------------------------------------------------------------------
________________ 718 sarvatha pramavaH maza: navI pravate / vagere kahevAyuM che. peAte ja, sarjana karIne, sarjanamAM pravezyA. (savAnu prAcirAt / ) aNu aNumAM svasattA dharAvatA ( samUteSu mUDha: sAkSI zvetA maiyA ninu Lazra) A vivezvaranA parama vyApakatvane anubhavatAM - te * AsapAsa, AkAzamAM, aMtaramAM AvAsa, ghAsa cAsanI pAsa paNa vizvapatinA vAsa ' ema kahevAyu, vizvane vyApIne rahelA tenA ja nirUpaNanI dRSTie gItAe vizva Tzana ( adhyAya-11) karAvyuM. vedanA puruSasUkatA (Rgveda-10-90) pazu sannI: puruSaH / vagere kahIne trikAla sattA dharAvatA A virATa vizvabharanA ja aNasAra ApyA che. eTale e rIte joI e tA vizvane vizvabharathI alaga ALakhavu zakya ja nathI. vizvabhara ja vizvarUpe mAyA dvArA sAkAra thA che ane tethI te vAcA nivante ....! e vacana vizvabhara mATe jeTalu sAcuM' teTaluM ja kadAca vizva mATe sAcuM lAge, vizvanA vistAranA vicAra paNa vAmaNA lAge che, kalpanAe kuMThita lAge che ane indriyA alpatA anubhave che. bhUH pAdau yasya nAbhiH vipad asuranilaH candrasUryoH ca netre karNAvAzA zirA dyauH mukhamapi dahaneA yasya vAsteyamagdhiH / antaHstha yasya vizva suranarakhagago bhomigandharva daitye : citra ra ramyate taM tribhUvana puruSaM viSjumIzaM nanAmi // e stuti zrleAkanA ugAtAe gItAnA arjuna jevI ja stuti buddhi dAkhavI che. zukala yajuveda mAdhyaMdina sahitA 31-19mAM paramAtmAmAM badhA leAka avasthita che; ema kahyu che. ane tyAM ja 32-8mAM paramAtmA samagra prajAmAM otaprota che ema kahyu che. prasiddha evA izAvAsyApaniSada ( yajurveda-adhyAya 40) 1-1mAM pherAvA nit sava" carjiva nagaNyAM nAt| e kathana dvArA parama IzvaranI ja sarvatra sthiti sUcavI che. ghUme tumameM khaDga khambhameM rAma rAma meM haiM bhagavAna evI paNa anubhaveAkti che. geApIe mATe te harireva jagada jagadeva hariH / riztA nAte nahi minna tanuH / / eja anubhUti hatI. bhane paramArthatA vicAre guDatanmadhuratvadRSTAntAt / nazvara vinaveda' paramAtmAAratAM yAjJi|| ema anubhavatA cintake gALa ane tenA gaLapaNanI abhinnatAnI jema ja vizva ane vizvabharanuM tAdAtmya anubhavyuM che. A badhA vizvanI asmitA ja dRSTA-stAtAoe vizvamAM vizvabharane jovAnA ane vizvabharamAM vizva samAyAnA nirdeza karyA che. AthI khanenA alaga vicAra ja zakaya nathI. - prA. zrI. vAsudeva pAThaka " vizvanA vicArathI tA vizvabhara vegaLe; vizvane ja vizvabhara deva gaNI sacarA." evI paktiomAM vizvamAM ja vizvabharane joyAnI vAta kare che. mAnuSa mAtaGga, mahiSAzvasUka rAdiSvanusyUtam / yaH pazyati jagadIza, sa eva bhuGkte advayAnandam // e aAkamAM ke gItAnA guni ya zvapAze IzvaranA svarUpanuM ekatva jotA paMDitanA anubhaveAmAM sarjana ane sakanA abheda ja apekSita che. kAvyamAM kavinAM ke sarjanamAM sarjananAM darzana thAya te ja kharAkhara che. zuM vAMcA che ?' evA prazna pUchatAM, kAI 'kAlidAsa vAMcu chuM' ema kahe tyAre tenA je bhAva hoya te ja bhAva anubhavavAnu A paktiomAM sUcana che. tAdAtmya sAdhIne ja, tene jANI-mANI zakAya. dArzanika dRSTie AcAya za'kara (kSiLA mUti teAtra-1) vizva paLa dazyamAna nArI / ema kahIne vizvane mAtra pratibi'khavata batAve ke kayAreka, rajju paranA sarpa jevu bhrAmaka sUcave, te paNa temaNe ja vizva paryAtta (dA nAraLatA svAmi sabhyanvata:|) ema kahIne 'vizva' nAmanuM kAMIka jovAya che, anubhavAya che, ema A ja stAtramAM (rakSaLAmUrti setra-8) kahyu che ane tenI sattA spaSTatayA svIkArI che. zrI rAmAnujAcAya jevA tA vizvane mUrta ja mAne che. temane te kathAya bhrAmaka lAgyu nathI. AcArya. zakarane paNa vizvanI vyAvahArika sattA te| svIkAravI ja paDe che. paramatattvanA sAkAra svarUpa rUpe; A vizvane koI nakArI zakayu nathI, te jevu' dekhAya che tevuM ja satya che. zrI, aravi Mde vizvane krame krame pragatizIla evA eka mahAna parAtpara ane caiAtiya vAstavikatAnA AvirbhAva ' kahyuM che. (The life devinenA anuvAda-anuvAdaka, akhAlAla purANI, prathamAvRtti1971 prakaraNa-6 'divyajIvana '-Ara le ) temanA mate A vizvamAM ana tAnata sApekSatAo che; sacAgA che, kSetra che. arthAt vizva sahetuka che. A vizva astitva tA peAtAne viSe sapUrNa sabhAnatAvALu' che; peAtAnA para
Page #736
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 719 saMpUrNa svAmitva dharAvanAra che. parama astitva ja pite vaividhya paryatana ane tenA te ja paramAtmatatvamAM dazya vizva svarUpe vilase che, temane kA grzavidag vilinIkaraNa paryatane sagaDa meLavavAne A yatna che. hanAma dave) ane pite temAM tirohita thAya che. rUpAtmaka jagatanI pachInA vistAra paratve Adi jIvapitAne e rUpamAM sAkAra kare che ane vyaktimAM abhi- sRSTi zodhavA ke Adi mAnavanI bhASA zodhavA mAnavI vyakta kare che. jo mAjAmiH red re ! ema kahenAra yatna karato ja rahe ane temAM saphaLa paNa thAya. teya. RSi paramatatva rUpe Indrane ka9pIne svamAyAthI ja tene AvAM parivartana sarjAtA akaya paribaLa rUpe vizvabharanI vivikhya pAmanAra kahe che, #mavAsthatamanAthathA evuM sattAno ekarAra te teNe karavo ja rahyo. pANI zI gItAkAranuM vacana paNa A ja artha mAM che. aMtahita rIte banyuM te samajAvavA mAnavI H2o (be bhAga sattAnuM A to jyotirmaya pragaTana che. e pRthvI, jala hAIDrojana ane eka bhAga okasIjana maLavAthI pANI Adi dhULa rUpe ke tirmaya uSasa rUpe hoya; divya bane) ema kahe, (joke, upaniSade te vAragniH ane varuNa ke Indra svarUpe hoya; ke nAradIya sUkatamAM je mULa te pachI mane lag - vAyumAMthI agni ane agnimAMthI kAraNanI kavi zodha kare che te saMtu-asatanI ya pAranuM pANI - e atisUkSma parivartana kama sUcavyA che.) to ( kSara-akSarathI pa2 uttamaH purAH tu maLyagItA) evuM paNa e be vAyumAMne eka (hAIDrojana) zAmaka che. koI svarUpa hoya paNa e badhuM ja akala... paramatattavane ane bIjo ( okisajana) uttejaka che, ja AvirbhAva che. A uttejaka (dAhaka ) ane zAmaka maLIne "dravatvanitya nUtanatA ane pratipaLa parivartana, e ja, A vALuM elavanAra - pANa" kema bane, tene tAga maLI paramatatvane vilAsa che. vidhe, vividhya ane vicitrya zakayo nathI. vizvanA jIvaMta zarIrone pravRtta joIne, eTale ja vizva ane tethI ja, vizva ramaNIya lAge che. eTaluM anumAna karAyuM ke, temAMnA 'va' tavane lIdhe A vicine kAraNe ja, jagatanuM saMpUrNa ane yathArtha A badhAM ja citanya anubhave che ane pravRtti kare che. darzana zakya banatuM nathI, jJAnendriyonI maryAdAo temAM paNa te "jIva' zuM che? ke che ? tenA AkAra, raMga bAdhaka nIvaDe che. netra amuka ja rIte ane amuka ja rUpa vagere kevAM che? te tAga Ajeya maLyo nathI maryAdAmAM joI zake, kAna paNa potAnI maryAdAnA (Apana - mahAramAtra puruSa' tarIke jIvane kare che ) kSetranuM ja sAMbhaLI zake ane evuM ja anya Indriyo- ane AthI ja, jyAM tarka, kalpanA, badhuM ja aTakI jAya. nuM paNa che. indriyAdhyakSa ke mana ? paNa maryAdAo che. (cA thA niva7 ne marNa mANA ra ), tyAM. anubhave che ane tethI ja te vAre nirartane mALa te aka9ya tattvano vizvanA saMcAlaka anaMta paribaLa mananAM ra6 . jevAM vacano uccArAyAM che. trIjA bhAgano tarIke ekarAra karavo ja paDe che. sarvatra, sarvakALamAM jalavistAra dharAvatA A dharAtalanAM jaLacara jIve, ane chatAMya, sthaLa-kALathI 52, rahIne A vizvabhara sendriya padArtho, vanaspatio vagerenI vividhatAo ja (tAva) eka ja rUpe vikase che. badhI ja dazya vastuo apAra che. kevaLa maryasRSTinA ja cAreka lAkhathI vadhu pAchaLa te upasthita che, (thANa vizvama). badhuM ja prakAro kapAyA che. Indriyo kayAreya A vyApano pAra tenAthI uddabhavyuM che. (thata gg gvRtA grLIpAmI zake tema nathI. brahmAMDamAM AvAM to keka vizvone gItA-15) te pite svayaMbhU che. pitAnA AvirbhAvathI vistAra che ane pratyeka vizva paNa AvA ja vaividhyavALuM? para che. Avirbhata rUpamAM pote ja potAnI AgaLa nathI kayAMya Adino aNasAra ke nathI tenA sthApanA sva-prakAze prakAze che. (brahma laTakAM kare brahma pAse ) cakkasa aMdAja, A ati vizALa brahmAMDamAM ApaNa pitAnI je mAyAthI (AmAyA varAvatI vizvavidaA vizva to vaha5 mAtra ja bhAse che. tahmA, tAra tulasIdAsajI rAmacarita mAnasamAM ) te vividha sajete sarakAH mArA saMbUtaH AvA ghAyu, rAH ane temAM je chupAyelo rahe che; te mAyAnA ja (IzvarIya ITY:, garaH vI.gAthA ema kahIne traSie ApaNu zaktinA ja ) sahAre vizvabharane anubhavAnaMda zakaya che. A vizvanA ubhava-vikAsane saMbaMdha joDavA yatna karyo teno (vizvabharana) anugraha ja jIvane mATe puSTi che. che. ati sUkSama paramAtma tattavamAMthI kramazaH ghULa jagatanA (pApa tAra valalabhAcAryajI). A vidhvaMbharanI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #737
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asimatA bhaktithI mAnavI nizcita bane che. tenI ja kRpA pAmato paramezvara paNa kepa karatA lAge tyAre kalyANa karavA ke bhakta satata anubhave che ke A viratA mana navane; harijana sAcA rAhe caDhAvavA ja kepa kare che. vidyumara: jIyA AvI anubhUti thavAnuM kAraNa Izvare piote ja ApeluM vacana che. parama upakAraka ane sudaH sarvabhUtAnAm heIne A vizvabharane ja sau koI mare che. sAyaNAcArye tamAt ananyA zcintayanto mAM ye janA pryupaaste| sarve ja paramezvara iva dUte . ema neMdhyuM che. etareya teSAM nityAbhiyuktAnAM yogakSema vahAmyaham // brAhmaNa-3-2-3-12mAM paNa sadIo eka ja sattAnI pitAnAM ja saMtAno(mAmA)nuM gakSema karavAmAM (parama pitA - vizvabharanI) upAsanA vividha maMtromAM ja vidyumara e, gItA nAmanI paNa katArthatA che. sau kare che; ema kahyuM che. RvedanA 6-36-4mAM samasta saMtAnane sAcavanAra A vizvabhara ja khristI lokono lakano svAmI tarIke vidhvaMbhara paramAtmAne darzAvyA che. parama pitA che. avastAmAM IzvaranuM eka nAma " karyAda. ane 1-164-46mAM vedanA RSie te eka ja rasa" che. jyAM kaMI duHkha pikAre tyAM tene pahoMcI paramAtmAne vividha nAme oLakhavAmAM Ave che ema vaLavA zaktimAna, te "pharyAda-rasa' che. A IzvaranI saunA kahyuM che. vedanA ja 10-114-5 mAM, kAntadaSTA , , vibhAva pA (RSi kavi ) aneka nAme paramAtmAnI kapanA kare che vAsudeva pAThake-"kIDIne kaNa ane hAthIne maNa deto ema nideza che. Ano artha e thayo ke "hinduono evI vizvabharanI lIlA nAnA ke moTAM, ne sArAM ke Izvara' (brahma - saguNa brahma - vizvabhara) ja, "jenene khATAM ne sAcave na make e vIlAM' e paMktiomAM arihanta', 'bauddhone buddha', 'tAo dhamane tAo parama pitAnuM vizvabharatva ja vyakta karyuM che. (paramatatva), yahUdIone "yahovAha" khristI dharmane God', pArasI(jarathostI )ene "ahuramajhada', IslAma tti mitti H viThThuMmaraH e arthamAM vizvane atha mAM vizvane dhamIone "allAha" ke zIkha dhamIone "satanAma' che. karo yA ? dhAraNa karanAra samagranA AdhAra rUpe paNa tenuM vizvabharatva che. atharvaveda 7-19-3 mAM. ananta nAma ane rUpe oLakhAtA ane anubhavAtA A parama ane ekamAtra parama pitAne oLakhatA bhakta. parmti nati prajJA dRmAdhAtA thAtu gumanAthamAnaH | kavi narasiMha mahetAe sajAnAnAH saM manasaH sayonayaH mayi puSTa puSpa ptirddhaatu|| "akhila brahmAMDamAM eka tuM zrI hari, e zabda dvArA RSi vizvabharane sarjaka, dhAtA, jUjave rUpa ananta bhAse." sarjanamAM ja rahenAra ane puSTi pradAtA tarIke varNave ema gAyuM che ane anya stutikAre - che. kadAca AthI ja vizvabhara devane tanavarapu ane DhInAnAtha jevAM saMbodhane- mahAbhAratamAM che. tenAM AvAM ya zaivA samupAsate ziva iti brahmeti vedAntino, vizeSaNane khyAlamAM rAkhIne ja mAtA kuntAe - bauddhA buddha iti pramANa paTavaH kartati naiyaayikaaH| ahana ityatha jaina zAsanaratAH kameM ti mImAMsakAH suvameva chaa tatra tatra vA !" evuM varadAna se|'ynaa vidadhAtu vAMchita-phala lokya nAtho hriH|| mAgyuM. ema vividha saMpradAya ane vicAradhArAomAM koIkavAra vizvabhara paNa zikSA kare evuM jovA maLe vizvabharanI apAtI oLakhane aNasAra ApI; pitAnI che. kavi dalapatarAma ane sarasa javAba Ape che - IcchA-prArthanA vyakata karI che. zaheratha nAtha: zabda dvArA temaNe kahyuM. "kAraNa viNa nava kope vaDA je kope te vizva ane vizvabharane saMbaMdha spaSTa karatA A bhakate kalyANa; sa rasakasa rAkhe chavatA; A tapI dharAnA bhANa." IzvaranA vizva-bhatvanI apekSA e ja pitAnI kAmanAsUrya tapIne jema dharatInA rasakasa jALave che tema pAlaka tRpti vAMchI che . Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #738
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 721 Cable : UNIVERSAL Telephone : 4689 Gram : MAHAMANTRA Office : 361344 353658 Seles Office : 379399 379377 Resi.: 576980 562204 UNIVERSAL TEXTILE BOBBIN CO INTERNATIONAL GROUP OF STEEL Manufacturers and Exporters of Pirns P. O. Box 56 BHAVNAGAR (India) 24, Reti Bunder, Lakdi Bunder, Darukhana, Mazagaon, BOMBA Y-400 010 MILD STEEL, TOOL & ALLOY STEEL DEALERS OSALLIR S We are the oldest organised manufacturers of wooden pirns and bobbins in India. We specialize in Auto weft pirns for various makes of looms. Our production capacity is 3,60,000 pirns per month. Our products meet with the international standards and are laready in use in 25 countries of the world. We solicit your valued enquiries for pirns and bobbins for speed and ring frames. Andheri Branch : 5, Moon Light Apartment, Mahakali Caves Road, Chakala, Andheri (East) BOMBAY- 400 093 Phone : 565913 Baroda Branch : Iron Market, Madan Japa Road, Old Lakkad Pitha, Baroda-1 Phone : 51989 Export Division at : URKARAWANSERGLEZ ACARA Members : 16-D, Everest, Tardeo Main Road, BOMBAY-400 034 (India) Cable : JYOTRADING Telephoue : 395456 The Bomday Iron Merchant's Association Steel Chambers Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #739
--------------------------------------------------------------------------
________________ 722 vizvanI asmitA ****************************************************** ********************************* Phones : 397707 Offi. 370364 377318 Res. 474680 With Best Compliments From AMRITLAL D. KOTHARI IRON & STEEL MERCHANTS *************************************** DARUKHANA BOMBAY-400 010 *attttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt************ tont t ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt** Telex : 011-6188 NITI Cable : NITSARAD Phone no.: 292396 295639 With Best Compliments from S. V. ENTERPRISES EXPORTERS IMPORTERS Manufacturers Representative *********************************************** 203 Sharda Chambers, 15, New Marinlines Bombay-400 020 tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Intemational
Page #740
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAratanA graMthAlayazAstranA bhISmapitAmaha DaoN. raMganAthana --zrI jayakRSNa adhvaryu pUrvabhUmikA kAmagIrI bhAratamAM ja nahi paraMtu paradezane paNa graMthAlaya- bhAratamAM AvIne 1925 thI 1944 sudhI madrAsa zAstrane bahoLo anubhava dharAvanAra, jhINavaTabharyo tema yunivarsiTI graMthAlayamAM anokhI kAmagIrI karI graMthAlaya ja aneka daSTibiMduethI abhyAsa karanAra, vargIkaraNa kSetre noMdhapAtra pradAna karyuM. tyArabAda 1945 thI 1947 tathA sUcIkaraNanI duniyAmAM pracalita judI judI sudhI banArasa hiMdu yunivarsiTImAM noMdhapAtra sevAo paddhationo vigatavAra pRththakaraNa paddhatie abhyAsa ApI ane tyArabAda bhAratanA pATanagara dilhImAM dilhI karI hAlanI divALI paddhatione badale samagra vizvamAM yunivarsiTI graMthAlayamAM 1947 thI 1955 sudhI sevAo dareka kakSAnA graMthAlayane upayogI ne anukuLa nIvaDe ApI tema ja dezamAM graMthAlaya pravRttine vikAsa thAya te tevI paddhatio rajU karanAra, dezamAM nahi paNa samagra rIte noMdhapAtra phALo Apyo. tyArabAda 1957 thI 1959 vizvamAM graMthAlaya kSetre anekhuM pradAna karI AgavI sudhI vikrama yunivarsiTI graMthAlaya ujajanamAM graMthAlaya siddhi ne bahumAna meLavanAra Do. ziyAlI rAmAmRta raMga zAstranA prAdhyApaka tarIke kArya karIne pitAnA jJAna, nAthanane janma tAmilanADu rAjyanA tAMja2 ji9lAmAM anubhavane lAbha Apyo, ziyAlI gAme 1892nI 9mI ogasTe thayo hato. mAtAnuM pradAna nAma sItA lakSmI ane pitAnuM nAma rAmAmRta Ayara. 1907mAM emaNe prathama lagna rukamaNIdevI sAthe karyA yunivarsiTI grAnTasa kamizane dezabharamAM graMthAlaya hatuM paNa 1928mAM temanuM avasAna thavAthI 192lmAM prota A pravRttine vikAsa karavA tathA yunivarsiTI graMthAlayane temaNe bIjuM lagna zAradAdevI sAthe karyuM hatuM. temane TI. Ara. gezvara nAmano putra che je hAlamAM beMgaloramAM hatA. temane phALe ghaNe noMdhapAtra hatA temaja 1959mAM eca.ema.TI.mAM enjinIyara che. seminAra opha varkaphalejha Ina yunivarsiTI lAIbrerIjha (varkazopa)nA pramukha tarIke anekhI kAmagIrI karI noMdhakArakidI pAtra phALo graMthAlaya kSetre Apyo. dezanA amuka rAjyomAM emanI kArakirdIno AraMbha madrAsamAM sarakArI koleja. graMthAlaya dhAre amalamAM che te temanuM pradAna che. mAM 1917thI thayela. gaNitanA lekacarara tarIke thayA hatA. tyAgane amala 1917 thI 1924 sudhI temaNe madadanIza prAdhyApaka tarIke jIvanabharanI kamANI temaNe graMthAlaya zAstranA vikAsa kAma karIne, 1924mAM madrAsa yunivarsiTI graMthAlayanA mATe dezanA caraNe soMpI dIdhI ne patnInI ramRti tathA prathama graMthapAla thayA. temanI a dvatIya kAmagIrI dhyAnamAM kAyamI yAda rahe te hetuthI bhAratamAM sau prathama "zAradA laIne graMthAlaya zAstrane vadhu ne ucca abhyAsa karavA temane raMganAthana cera Ina lAyabrerI sAyansa"nI madrAsa yuni. iMgleMDa mokalavAmAM AvyA jyAM temaNe vividha prakAranAM varsiTImAM rasthApanA karI. 170thI vadhu graMthAlayonI mulAkAta lIdhI. kAryapaddhatine jhINavaTathI abhyAsa karyo, avalokana karyuM, truTionI noMdha graMthAlayazAstranA zikSaNanI zarUAta karI, tema ja anubhava meLavIne graMthAlayazAstranI ucca bhAratabharamAM graMthAlayazAstranA zikSaNa mATenI sau DigrI meLavI bhAratamAM pAchA AvyA. prathama zarUAta karavAno yaza paNa temane jAya che. temaNa bhAratabharamAM zALAnA zikSaNa mATe temane Jain Education Intemational
Page #741
--------------------------------------------------------------------------
________________ 724. vizvanI asmitA 1931mAM madrAsamAM sau prathama graMthAlayazAstrazALA zarU manamAM vicAra-jhaMkhanA karIne graMthAlayazAstrane zAstrIya rIte abhyAsa karavAnI jIvananAM chellAM seLathI vadhu varSothI teo pathArIvaza bhAratIyone suvidhA pUrI pADI. A mATe deza temano RNI hovA chatAM bhAratamAM graMthAlaya pravRttine dareka rAjyamAM che. pite graMthAlayazAstranuM zikSaNa ApyuM tema ja A kSetre vikAsa thAya te mATe tathA graMthAlayazAstranA aneka aTapaTA anekhuM ane noMdhapAtra pradAna karI zake ne deza bharamAM graMthAlaya pravRttino vikAsa thAya ne tene vega maLe te prazno ne temanA ukela mATe teo sadAya ciMtana, manana ne mArgadarzana ApatA rahyA hatA, mATe sevAbhAvI kAryakaro ne zikSake aneka taiyAra karyA. graMthAlayazAstramAM anokhuM pradAna graMthAlayazAstranA zikSaNane vega maLe te hetathI temaNe graMthAlayazAstrane lagatAM 50 thI vadhu pustako lakhyAM che, graMthalAyazAstramAM duniyAbharanI pracalita vagakiraNa je Aje paNa bhAratanI dareka yunivarsiTIoe jemAM tathA sUcIkaraNanI paddhatione kalAtmaka, pRththakaraNIya graMthAlayazAstranA abhyAsakrama cAle che temAM pramANabhUta tathA jhINavaTa bharyo tema ja tulanAtmaka abhyAsa kya pAThya pustaka tarIke svIkAryA che tathA graMthAlayazAstranA pachI temane emAMnI ekapaNa paddhati sarvAga saMpUrNa na judA judA viSayonA aTapaTA prazno, gUMcavaNa dUra karavA jaNAtAM jAte ja potAnA abhyAsa ne anubhavanA niceDa 1800 thI vadhAre saMzodhanAtmaka lekho lakhIne je te te rUpe athAga parizrama karIne 1963mAM emaNe "kalana praznonuM spaSTIkaraNa karyuM che. Ama graMthAlayazAstranA aneka kalAka kalAsIphikezana-" dvibiMdu vagIkaraNa paddhati rajU karI ne aTapaTA viSayo para abhyAsa saMpUrNa pustaka tathA lekha AMtararASTrIya kSetre potAnuM AgavuM sthAna prApta karyuM lakhanAra teo prathama bhAratIya hatA. temaNe bhAratabharamAM ane dezabharamAM emaNe graMthAlayazAstramAM tema ja graMthAlaya Thera Thera graMthAlaya pravRttine vikAsa karyo, graMthAlayazAstranuM pravRttinA utkarSa kAje pAyAnuM kAma karyuM. Ane pariNAme zikSaNa ApyuM eTaluM ja nahi paNa briTana, amerikA A kSetramAM AdhArasthaMbha tarIke emanI gaNanA thaI keneDA tathA jApAnamAM paNa vyAkhyAna ApIne A kSetre graMthAlayanI sthApanA ne graMthAlaya pravRttinI zarUAta noMdhapAtra phALo Ape. bhAratanI janatA pustakapremI thAya, dezanA gAmaDe gAmaDe graMthAlaye sthapAya e emanI mahecchA hatI. A deza tema ja paradezanI saMsthAomAM kAmagIrI mATe emaNe jIvanabhara saMniSTha ne parizramI prayAso karyA hatA. bhAratamAM sau prathama pustakAlaya emaNe dakSiNa "pheDarezana opha inTaranezanala DokayumenTAlisTanA teo sabhya hatA tema ja briTiza lAIbrerI esosie bhAratamAM zarU karAvyA hatA. Aje dezabharamAM je graMthAlaye che, graMthAlaya pravRtti che te sthApavAno yaza temane phALe zananA paNuM mAna upapramukha hatA. epha. AI. DI. nA jAya che ne te badala deza temanuM RNa che. vargIkaraNanA saMzodhana aMgenI samitinA pramukha tathA InTaranezanala kamiTI opha lAIbrerI ekSaparTa opha dhI mArgadarzana yunAITeDa nezansa" ane yuneskonI inTaranezanala biblI kevaLa bhAratamAM ja nahi paNa paradezamAMthI paNa rUbarU ogrAphikala kamiTI"nA paNa sabhya hatA. bhAratanI "dha ke patra dvArA aneka vyaktioe tema ja saMsthAo e InDiyana sTAnDarDa InsTITayuTanI samitinA paNa pramukha che, temanI pAsethI avAranavAra mArgadarzana meLavyuM che. pote hatA. bhArata sarakAre nImela graMthAlaya samitinA paNa pathArIvaza hovA chatAM sUtAM sUtAM patronA javAbo teo pramukha hatA tema ja "InphaDoka" tathA " nezanala lakhAvatA hatA tathA A viSayanA praznonI carcA vecAraNuM lAIbrerInA sabhya hatA. A sivAya bhAratanI tathA kevI rIte karatA ne tene ukela kevI rIte hala karatA paradezanI aneka saMsthAo sAthe eka yA bIjI kakSAmAM hatA te meM 1970mAM beMgalora khAte DI. Ara. TI. teo saMkaLAyelA hatA ne graMthAlayazAstranI unnati mATe sI. nA seminAramAM hAjarI ApI hatI tyAre rUbarU pitAno phALo ApatA rahyA hatA, joyuM tyAre manomana e mahAna vibhUtine vaMdana karIne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #742
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 725 jIvana dIrdhAyu mATe prArthanA karI hatI. emanI smaraNazakti keTalI tIvra hatI teno anubhava paNa tyAre ja thayelo. amadAvAdamAM zeTha ema. je. pustakAlayanI jayaMtI prasaMge teo AvyA hatA tyAre je carcA vicAraNA thaI hatI te yAda karIne te divasomAM je mitro temane maLyA hatA temane paNa yAda karIne prasaMgo kahI saMbhaLAvyA hatA. lekhanakArya temanuM jIvana sAdAIbharyuM hatuM paNa teo ghaNA udAra hatA. teo jJAnane kuvAre hatA, tema Aje paNa temanA ziSyA kahe che. graMthAlayazAstranA niSNAta zikSaka hovA uparAMta je kArya hAthamAM letA te adhUruM choDatA nahi tathA te sarvAga saMpUrNa banAvIne japatA hatA. emaNe lakhelAM 50thI vadhu pustakamAM nIce jaNAvelAM pustako graMthAlayazAstramAM AdhArastaMbha samAna che. vaLI 1000thI vadhu saMzodhanAtmaka lekho lakhyA che. 1. lAIbrerI menyuala-Library Manual 2. phAIva lejha Ina lAIbrerI sAyansa-5 Laws in Library Science. 3. kolana kalAsIphIkezana-Colon Classification bahumAna temanA jJAna, anubhava tathA graMthAlaya kSetranuM pradAna joIne amerikAmAM temane Di.lI nI mAnada padavI maLI hatI tema ja bhArata sarakAre paNa temanuM bahumAna karIne padmazrIno IlkAba Apyo hate. 81 varSe temanuM avasAna 1973mAM thayuM hatuM. bhAratanI AvI mahAna vibhUtine vaMdana karIne emanAM adhUrAM kAryo pUrAM karavA Izvara ApaNane zakti Ape e ja abhyarthanA. 4. kalAsIphAIDa keTaloga keDa-Classified Cotalogue Code. 5. buka silekazana-Book Selection. With Best Compliments From 6. lAIbrerI eDaminIsTrezana-Library Ad mini- 2 stration. 7. repharansa sarvisa-Reference Service. 8. DaoNkaTrumenTezana-Documentation, 8 elImenTasa opha lAIbrerI kalAsIphikezana-Elemients of Library Classification, sAcA kamagI DALAL SELLING AGENCY CO BOMBAY sAcA arthamAM teo eka karmayogI hatA. chevaTe emaNe 1962mAM inDiyana sTeTisTIkala InsTITayUTanA upakrame beMgaloramAM "DokayumenTezana risarca enDa TreniMga senTara"nI sthApanA karI hatI ane tenI sthApanAthI mAMDIne jIvananI aMtima kSaNa sudhI vaDA tarIke tathA te pachI mAnad prAdhyApaka tarIke sevAo zakya hatuM tyAM meM sudhI ApI hatI. A saMsthAe temanA saMpAdana heThaLa che "lAIbrerI sAyansa vitha e lenTa Tu DokayumenTezana" nAmanuM sAmayika paNa zarU karela che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #743
--------------------------------------------------------------------------
________________ 726 vizvanI asimatA Reci. S 474872 Resi : 475095 ( 394646 Phones : { 372784 ( 377028 Gram : COLDROLLED With Best Compliments From SHRI PRANLAL VADALIA SHRI VINODBHAI VADALIA INDIAN STEEL CORPORATION 4th Lane, Darukhana, Reay Road, BOMBAY-400 010 Jain Education Intemational
Page #744
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 77 SHAH VALLABHADAS GORDHANDAS & CO. Fire Wood Merchant & Commission Agent. SHREE KOTIYARK TRADING CO. Fire Wood Merchant & Commission Agent. w SHREENATH COAL DEPOT Coal & Coke Merchant & Commission Agent. vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvwvwwwwwww SHAH TRADERS Coal & Coke Merchant & Commission Agent. OFFICE : Te. P. P. 67162 RESI : Te : 65998 Opp : Nilkanth Mahadav Asarwa Chakala, Ahmedabad-16 40, Nalkunj Society Behind : New Civil Hospatal Camp Road Ahmedabad-4 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #745
--------------------------------------------------------------------------
________________ 728 vizvanI asmitA Off. 255334 Tel. Shop 255869 Resi. 575395 With Best Compliments From ARTEX SYNTHETICS Authorised Stockists : M/s. SADHANA TEXTILE MILLS PVT. LTD. BOMBAY M/s. NEW LAXMI FABRICS, SURAT M/s. ZENITH SILK MILLS, SURAT Office : 23, 1st Old Hanuman X Lane, Narayan Niwas, 1st Floor, Kalbadevi, Bombay-400 002 Eckcom Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #746
--------------------------------------------------------------------------
________________ jagatasAhityane zreSTha sAhitya samrATa kavi saMskRta sAhityano vikhyAta kavi kAlidAsa ane temanAM be mahAkAvyo -zrI je. sI. jozI (1) kAlidAsanuM jIvana "prathitayazasA bhAsaviputra-saugillakAdInAM prabandhAna tikamya vartamAna kaveH kAlidAsasya kriyAyAM katha pariSado bhumaanH|" nikhilavicakacUDAmaNi, kavikulakumudakalAdhara tathA arthAta "suprasiddha yazavALA bhAsa, kavipatra, saumilaka Arya gIrvANagirAnA lalAmarUpa mahAkavikulaguru kAlidAsanA vagerenI racanAone bAjue rAkhI, vartamAna kavi kAlijIvana, samaya tathA temanA graMtha viSe saMskRta sAhityanA dAsanI A katine jevAne mATe kaI rIte pariSadamAM vidvAnoe aneka saMzodhana ane carcA-vicAraNA karI bahumAna thayuM ?" A uparAMta potAnA raghuvaMza nAmanA che. chatAM paNa kavinA jIvana, kavana ane samaya viSe vividha mahAkAvyamAM paNa kavi ati vinamra banyA che jemake : matamatAMtaro pravarte che. kamabhAgye ApaNane mahAkavinA viSe "jA lUkama phAjala ghavighaNA zataH | kaI saMpUrNa AdhAra mAhitI prApta thatI nathI. vidvAnoe ___ titIrSurdustara mohAduDupenAsmi sAgaram // temanA (kavinA) graMthomAMthI AchI pAtaLI mAhitI radhu 1/2 meLavI che. te AdhAre temanA jIvana viSe satya mAhitI arthAt H "sUryathI uddabhavela vaMza kayAM? ane thoDA tAravavAnI rahe che. joke mAtra kAlidAsanA ja jIvana viSe viSayonuM grahaNa karanArI evI mArI buddhi kayAM? ja Ama banyuM che tema nahIM, paraMtu saMskRta sAhityamAM (kAraNa ke) huM ajJAnane lIdhe nAnakaDA tarApAthI durgama asaMkhya kavio jevAke bhAsa, azvaghoSa, mAgha, amaru, evA sAgarane taravAnI IcchA rAkhuM chuM." bhartuhari, ane anya saMskRta nATayakAre viSe paNa bhAgye "garaH vArikA ghAthI niNAyunagrgharAjA ja AdhArabhUta mAhitI maLe che. A kAraNe maeNkaDonala jevA pazcimanA vidvAna jaNAve che ke saMskRta sAhityamAM prAMzulabhye phale lAbhAdudA huriva vAmanaH / / ItihAsa e nabaLI kaDI che. AnuM cagya kAraNa e radhu 1/3 haze ke kAlidAsanA samayanI praNAlikA athavA temanI athAtuM : ' maMdabuddhivAna hovA chatAM kaviyazanI IrachAvALo namratA e kavinA jIvananI mAhitInA abhAvanuM kAraNa zuM che e mANasa rAga hu UMcA mANasathI meLavI zakAya tevA phaLane lebhavaza haze, uparAMta bhAratIya tatvajJAnamAM paNa mAnavajIvana prApta karavA IchatA, vAmananI jema makarIne pAtra kSaNabhaMgura batAvI mokSa prApti e mukhya dhyeya jaNAya che. A saMjogomAM keIpaNa kavi ke nATayakArane potAnI athavA kRta vAradvAre vaze'sminparvasUri bhiH / amarakItine khyAla ja kayAMthI Ave? pariNAme ati maLI vajhAmu sUtravArita che atiH | namratAmAM sarI paDI tAtkAlina sAhityanA vidvAnee radhu 1/4 bhAgye ja pitAne paricaya suvyavasthita rIte Ape che. arthAt : "athavA pUve thaI gayelA kavioe jemanuM kAlidAsa paNa A vicArasaraNImAMthI mukta nathI. jemake varNana karyuM che evA A sUryavaMzamAM, vajIthI vIdhela te mAlavikAgnimitramamAM prastAvanAmAM jaNAve che ke- maNimAM sUtranI jema mArI gati che. " banIza." Jain Education Intemational
Page #747
--------------------------------------------------------------------------
________________ 730 vizvanI asmitA "taH jamAnA jApaDhAya pratiH | raghu 1/8 (3) tema ja kavie kALu ziva zabda laI raghuvaMzane prAraMbha karyo. jema ke. arthAt : " te(raghuvaMzI rAjA)onA guNone kAnathI sAMbhaLIne, caMcaLatAthI prerAIne radhuonA vaMzane varNavuM vAgarthAzviva saMpRktau vaagrthprtipttye| jagataH pitarau vande paarvtiiprmeshvrau|| radhuvaMza 1/1 Ama, kavinI ati namratA siddha thAya che. Ama kAlidAsanA uparanA javAbathI rAjakuMvarIne saMskRtanA ApaNuM uttama kavi kAlidAsanA jIvana ati Azcarya thayuM. paraMtu ema kahevAya che ke A badhuM viSe ApaNane kAMI AdhArabhUta mAhitI nathI te zocanIya pratApa rAjakuMvarIne kAraNe thayelo hAI kAlidAsa te che. alabatta daMtakathAmAM kAlidAsa vize aneka kApanika rAjakuMvarIne guru tarIke mAnatA hatA. A kAraNathI vAta pracalita che. eka daMtakathA mujaba, kAlidAsa rAjakuMvarIe gusse thaI kavine zrApa Apyo ke je strIne brAhmaNane putra hato ke tene eka gADAvALAe dattaka ta cAhI te je strI kavinuM khUna karaze. lIdho hato. kAzInI vidvAna rAjakuMvarI tenA sauMdaryathI ekavAra kAlidAsa potAnA mitra siMhaladvIpanA rAjA aMjAIne tene paraNavA taiyAra thaI; paNa tene khabara paDI kumAradAsane maLavA gayA. ane te eka gaNikAne tyAM ke kAlidAsa to abhaNa hato tethI te gusse thaI gaI. UtaryA. A samaye kumAradAse eka zlokanI pAdapUti kAlidAse tene vInavI tyAre teNe tene vidyA ne DahApaNu mATe moTuM InAma jAhera karyuM. lokanI prathama paMkti meLavavA mATe kAlimAtAne prasanna karavA kahyuM. tethI A pramANe hatI.. kAlidAse kAline khuza karavA ugra tapa AdaryuM. AnA kamale kamalotpattiH zrUyate na tu dRzyate / pratApe tenA para kAli prasanna thaI tene jJAna ane kAvyazakti prApta thayAM; ne te mahAna lekhaka thaye. kAli have kAlidAse nIce pramANe pAdapUrti karI. mAtAnI kRpAthI bhaktane zakti prApta thaI tethI te hisAbe bAle tava mukhAmbhojAtkathAmindI varadvayam / / teNe kAlidAsa nAma dhAraNa karyuM. jyAre te pAcho pharyo A pAdapUrti gaNikAe kavi pAsethI jANI ane tyAre rAjakuMvarIe tene pUchayuM: darabAramAM jaI caraNapUrti karI. tethI gaNikAne moTuM asti kazcid vAgvizeSa : InAma maLyuM. paraMtu rAjAe jyAre A vAta jANI tyAre gaNikAne darabAramAM bolAvI sAcI vAta jANI. AnA javAbamAM kAlidAse. have gaNikA kavi upara gusse bharAI ane teNe (1) vArita zabda uparathI kavie - kavinuM khUna karAvyuM. kavinA mRtyusamAcAra jANa kumAra dAsa gusse thayA ane gaNikAne dehAMtadaMDanI sajA karI. "astyuttarasyAM dizi devatAtmA himAlayo nAma kumAradAse pitAnA mitra kAlidAsano vidhipUrvaka anipuurvaaprau toyanIdhi vagAhya sthitaH saMskAra karyo. pRthivy| iva mAnadaNDaH // 1 // daMtakathA bIjI Ama kumArasaMbhavanI temaNe racanA karI. kavi balAle tenA bhejaprabaMdha nAmanA graMthamAM ghaNI (2) tyAra pachI cit zabda laI temaNe meghadUtane rasika kathAo kAlidAsa viSe ApI che. eka daMtakathA prAraMbha karyo jema ke - e pramANenI che kekshcitkaantaa virahaguranAtrA svAdhikArAtpramattaH / ekavAra kAlidAsa ane daMDIna vacce zreSTha kavi koNa? zApenastabhamitamahimA varSa mAgyeNa bhrAtaH // te bAbatamAM jhaghaDo paDayo. A samaye sAkSAta devI yayazcaka janakatanayA snAnapuNyodakeSu snigdhacchAyAtaruSu vasati raamgiyshnimessu|| sarasvatI AvyAM ane jaNAvyuM kemeghadUta 1/1 kavi daDI kavida DI kaSirda DIna sNshyH| Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #748
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 731 pariNAme kAlidAse krodhe bharAIne sarasvatIne kAMtithI ati gaura raMga dazyamAna thAya che. ane pUchayuM ke-- AkAzamAM UchaLe che tyAre te strInAM netranI zyAma kAMtithI mad ? huM koNa?" tyAre sarasvatIe kahyuM - ta zyAmavarNanA lAge che." "mevANuM na rA: ! tuM te mAruM svarUpa ja che, have bhavabhUtie devI sarasvatInuM varNana nIce mujaba emAM zaMkA nathI." bane kavione samaya joIzuM te jaNAze ke A vidita nanu kaMduka te hRdaya / daMtakathA AdhAra vagaranI che. kAraNake kAlidAsano samaya pramadAdhara saMgama lubdha iva / / I. sa. 470nI AsapAsa che. jyAre daMDIna I. sa.nI vanitA kara tAma rasAbhihataH patitaH patitaH punarupatasi // 7mI sadInA uttarArdhamAM thayA che. eTale prastuta daMtakathAmAM aitihAsika tathyano abhAva che. arthAta - "he kaMduka? meM tAruM hRdaya jANyuM. tuM jANe ke strInA adharanuM pAna karavA mATe lalacA daMtakathA trIjI: hoya tema strInA hastaprahArathI anekazaH nIce paDIne paNa ema kahevAya che ke kAlidAsa ane bhavabhUti mitro pAcho UMce UchaLe che. hatA. bhavabhUtie pitAnuM nATaka "uttararAmacarita" lakhyuM A pachI kAlidAse varNana karyuM :ane kalidAsane tenA guNadoSa mATe batAvyuM. A samaye kAlidAsa zetaraMja ramatA hatA, kavie bhavabhUtinuM nATaka yazodharAkAradharo hi kaMduka: sAMbhaLI sUcavyuM ke nATakanA prathama aMkanI 27mAM kareNa roSAdabhihanyate muhuH / zlokamAM "ati tathA rAva vyatItva che. te itIva netrAkRti bhItamatpalam / aft nA sthAne jaf=gva karo. pariNAme artha suMdara striyaH prasAdAya papAta pAdayoH / / jaNAze. arthAt H "padharanA AkAra samAna je A daDo che. tene sarasvatI devI vAraMvAra hAthathI prahAra kare che. paraMtu ahIM daMtakathAmAM tathya jaNAtuM nathI. kAraNake te samaye tenA mastaka uparathI eka kamaLa tenA pagamAM kAlidAsa bhavabhUti karatAM vadhu AgaLa eTale ke baso - paDayuM, te jANe ke netrano AkAra joIne bhayabhIta thayuM traNa varSa pahelAM thayA che. jyAre bhavabhUtine samaya hoya ane sarasvatIne prasanna karavAne mATe devInA caraNaAzare AThamA saikAne che. mAM paDayuM hoya ema lAge che. daMtakathA ethI : A daMtakathA uparathI vicAratAM ema lAge che ke eka divasa sarasvatI daDAthI ramatAM hatAM. ane daMDIe traNe kavione eka ja samayamAM thaI gayA hoya te sarasvatIne joyAM. tethI daMDIe mAtA sarasvatInuM nIce batAvavA prastuta daMtakathA keIe racI kADhI che. bAkI mujaba vana karyuM :- ApaNe AgaLa joyuM tema traNe kavio judA judA samaye eko'pi traya iva bhAti kaMduko'yam / judA judA sthaLe thayA che. kAntAyAH karatalarAgarakta: raktaH / bhUmI tazcaraNanavAM zagaura gauraH / kavinuM janmasthaLa svasthaH sannayana marIci nIlanIlaH / / A daMtakathAo uparathI A paNe kAlidAsanA janmaarthAta "A daDo eka che. chatAM paNa jANe ke sthaLane nirNaya ke temanA jIvananI satya mAhitI meLavI traNa daDA hoya ema lAge che. te jyAre priyatamAnI zakatA nathI. kAraNa ke badhI ja kathAomAM satya ghaNe hatheLImAM hoya che tyAre atyaMta lAla raMgane jaNAya che, dUra rahe che; paraMtu keTalAka vidvAna kavinA janmasthaLa pRthvI upara paDe che tyAre te strInAM caraNanA nakhanI gaura viSe eTaluM spaSTa kare che ke - Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #749
--------------------------------------------------------------------------
________________ 732 vizvanI asmitA 1. kadAca kavi ujajayinInA vatanI haze. A mATe A uparAMta kAlidAsa vikramAdityanA darabAramAMnA meghadUtamAM kareluM ujajayinI nagarInuM varNana ghaNu suMdara nava ratnamAM sthAna dharAvatA hatA tema jaNAya che. kAraNake che. ane temAM kavine pitAnA vatana pratyene umaLako jyotiviMdAbharaNanA nIcenA zlokamAM navaratnomAM kAlina jaNAI Ave che. dAsano nAmollekha maLe che; jemake 2. jyAre bIjA eka vidvAnonA mata mujaba kavi "dhanvantari kSapaNakAmarasiMha zaMku kAzmIranA vatanI haze kAraNa ke kavi kAzamIramAM UgatA vetAlabhaTTa ghaTakapara kAlidAsa / khyAto varAhamihirA nRpateH sabhAyAM kezara-puSpanuM sarvottama varNana kare che. ratnAni vai vararucinava vikramasya / 7. baMgALIo mAne che ke kAlidAsa murzidAbAdanA ' arthAtu : "dhanvantari, kSapaNaka, amarasiMha, zaMku, gaTTAsigarU nAmanA gAmanA vatanI hatA. vaLI baMgALI- vetAla bhaTTa, ghaTakarpara, kAlidAsa, varAhamihira ane enI evI paNa dalIla che ke, "dAsa" zabda vadhu vararuci rAjA vikramanI sabhAmAM nava rane hatAM." baMgALamAM nAma pAchaLa lagADavAmAM Ave che. jema ke caMDIdAsa, durgAdAsa vagere. "kAlidAsa" zadamAM paNa evuM jaNAya che ke varAhamihira I.sa. pachI cothA 'dAsa' pAchaLa Ave che tethI te baMgALanA che. sikAmAM thayA hatA. eTale eka mahattvanI vastu ApaNuM e dhyAna kheMce che ke game tema te paNa uparanA je 4. laMkAnA loko kAlidAsane siMhaladvIpane vatanI te paMDite kaI eka ja samayamAM thayA nathI. chatAM A mAne che. badhI carcA pachI ApaNe eka nirNaya upara jarUra AvIe ke kAlidAse ujajayinIne pitAnI karmabhUmi Ama kavinA janmasthaLa viSe aneka matamatAMtare jarUra banAvI haze. ane te rAjA vikramAdityanA eka pravarte che. ApaNe kavinA graMthamAM avalokana karIzuM to na karIzu tA prazaMsaka ane bhAre mAnavaMtA mitra haze, kavine eTaluM jarUra spaSTa thaze ke kAlidAsa ujajayinInA vikramanA darabAramAM abhUtapUrva mAna maLyuM haze jethI vikramAditya rAjAnA saMbaMdhamAM hatA. kAraNake kavi temanA sezane vihaLIya nAga , temaNe vikramorvazIya nATakam lakhI potAnA AzrayadAtAnI vikramorvazIyama' nATakamAM rAjA ane pitAnA Azraya dIti soLe kaLAe khIlavI ane rAjA vikramane amara ApanArA vikrama rAjAne vAraMvAra ulekha kare che. athavA anAce che. bIjA zabdomAM kahIe to vikama zabda prayoga karI vikramarAjAnI mahattA darzAve che. A uparAMta kavi maghaddata 2. kAlidAsanA graMtha - kAvyamAM ujayinI nagarI, A nagarInA bhAgya prAsAde - vartamAna samayamAM asaMkhya graMtha kAlidAsanA nAme ane ziprA nadInuM varNana kare che. A uparAMta vizvavikhyAta raco kADhavAmAM Ave che. athavA kavinA nAma sAthe joDaevA bhagavAna mahAkAlanA maMdiranuM paNa varNana kare che. vAmAM Ave che. AvA asaMkhya graMtho hAla vidyamAna che. meghadUtamAM yakSa tenA saMdezavAhaka vAdaLane vInave che ke paraMtu nIcenA graMtha kavinI racanAo manAya che. jema ke "he megha ! tAro rasto lAMbe che te paNa tuM ujajayinIne mahelanI aTArInA paricayathI vimukha nA banIza. 1 kumArasaMbhava jemake : - 2 raghuvaMza. A baMne mahAkAvya che. jyAre 1 mAlavikAgnimitrama vakraH panthA yadapi bhavataH prasthitasyottarAzAM 2 vikramorvazIyama ane saudhAtsaga praNaya vimakho mA sma bhUrujjacinyAH 3 abhijJAna zAkuntalama. e traNe nATako che. pUrvamegha-27 1 meghadUta e UrmikAvya che. jyAre Ama kAlidAsane ujajayinI tarapha praNaya spaSTa 2 RtusaMhArane prakRtinuM kAvya gaNAvI zakAya. ApaNe thAya che. kramazaH kAlidAsanA graMthonI carcA nIce mujaba karIzuM: Jain Education Intemational
Page #750
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1 kumArasaMbhava : yama, Adi, marute, rudro vagere dInavadane duHkhI thaI brahmadeva pAse gayA. ane saghaLA devoe temane vaMdana karI saMskRta sAhityamAM paMcamahAkALe ati vikhyAta bhagavAna brahmadevanI stuti karI. stuti sAMbhaLI prajApati che. ane temAM kumArasaMbhava ane raghuvaMza e baMne paMca- prasanna thayA ane devanuM svAgata karI AgamananuM kAraNa mahAkAvyomAM uttama sthAna pAmyAM che. kumArasaMbhava ane pUchayuM, tyAre sahastra netra vALA Indra bane hAtha joDIne raghavaza banane kAvyonA viSaye bhinna bhinna prakAranA che. kamalAsana upara zobhatA brahAdevane jaNAvyuM ke ApanA chatAM kAvyatva to bannemAM soLe kalAe khIle che. kumAra- varadAnathI apratima baLavAna banelo tArakAsura devone saMbhava e 17 sargonuM mahAkAvya che. ane temAM ziva dhUmaketunI jema bhAre trAsa Ape che. ane saghaLA devA ane pArvatInA jIvanacaritranI gAthA varNavavAmAM AvI tenA bhayathI DarI jaIne satata tenI ArAdhanA kare che. che. A kAvya dvArA kavi tyAga ane bhaganuM pariNAma chatAM traNe bhuvanane te pIDe che. teNe nandana vanamAM vRkSonA darzAvI anupama saMdeza ApaNane ApI jAya che. samagra nAza karyo che. rUpamAM apratima evI devabAlAonAM apa" kAvyanA kathAnakanI sagabaddha carcA nIce mujaba karI zakAya. haraNa karyA che. meru parvatanA zikhara bhedIne pitAnA saga pahele - mahAkavi kAlidAsa kumArasaMbhavano Alaye kIDAlanI racanA karI che. jenA vimAnanA AraMbha nagAdhirAja himAlayanA varNanathI kare che. kavi mArgomAM aDacaNa nAkhI che. devonI Ahutione pote kahe che ke uttara dizAmAM Avelo A devatAono mAyAvI zaktithI bhakSaNa kare che. IndranA azva uaizvasanuM AtmA nagAdhirAja pUrva ane pazcimanA sAgaramAM praveza apaharaNa karI Indrane guno karyo che. A badhA gunA karIne pRthvInA mApadaMDa UbhuM che. A himAlaya aneka teNe karyA hovAthI devoe tenA nAzane upAya zodhavA siddho, munionuM preraNAsthAna, asaMkhya dhAtuonA brahmAne vinaMtI karI. badhI vAta sAMbhaLIne brahmAe dene khajAnArUpa, asaMkhya apsarAonuM vilAsasthAna che, sarala jaNAvyuM ke te jarUra tArakAsuranA vadhane upAya karaze. vRkSonA kSIranI sugaMdhathI yukta A nagAdhirAja prajApatinI paraMtu teoe A mATe thoDI dhIraja rAkhavI paDaze. kRpAthI ja zilAdhipatyane pAmI yajJanA bhAgane adhikArI uparAMta brahmAe jaNAvyuM ke himAlaya upara pArvatI bane che. A himAlaya merune sakhA che, ane pitRonI zivanI sevA kare che. tethI zivanI ArAdhanAmAM tallIna mAnasakanyA menA sAthe teNe vidhipUrvaka lagna karyo che. banelI pArvatI tarapha zaMkaranuM mana AkRSTa thAya tevA prayAso yogya samaye ja himAlaya ane menAne menAka nAme putra dee karavA. AnuM kAraNa e che ke ziva-pArvatIthI jImela putra ja dene senApati banI zake. ane te ja thA. ane dakSakanyA satIe paNa putrIratna tarIke himA tArakAsurano vadha karaze. A saMdeza sAMbhaLI deve svarga layane tyAM janma lIdho ane te "pArvatI" e nAme oLakhAyAM. ekavAra vecchAe bhramaNa karatAM nAradamunie gayA ane brahmAjI adazya thaI gayA. brahmAe nirdiSTa himAlayanI pAse pArvatIne joIne tenuM bhaviSya bhAkhyuM karelA kArya mATe have Indra kAmadevane yAda karyo ane ke teNI bhagavAna zivanI ardhAginI banaze. dhIme dhIme ? kAmadeva tarata ja Indra sAme hAjara thaye, putrI pArvatI potAnA pitA himAlayane tyAM moTI thavA saga trIje - IndranI hajAre AMkho eka ja kSaNe lAgI. ziva himAlayanA zikhara upara tapa karatA hatA, kAmadevanA upara paDI ane kAmadeve IndranI sabhAmAM ati tyAre satIe dakSane tyAM agni praveza karyo. vaLI ziva namra bhAve Indrane pitAne yAda karavAnuM kAraNa pUchayuM. himagiri para tapa karatA tyAre himAlaye pArvatIne tenI kAmadeve baDAI mAratAM jaNAvyuM ke te pinAka dhanuSyane be sakhIo sAthe bhagavAna zivanI pUjA karavAno Adeza dhAraNa karanAra bhagavAna zivanA dhaMcane paNa bhaMga karavAne Ape ane pitAnI AjJAthI pArvatIe paNa zivanI zaktimAna che. pariNAme Indra tenI A sva-prazaMsAne niyamapUrvaka dararoja pUjA karavA javAnuM zarU karyuM . hasate mukhe vadhAvatAM jaNAvyuM ke tArA mitra vasaMtane saga bIje - bIjI tarapha svargamAM tArakAsura rAkSase sAthe laI samAdhiparAyaNa banelA zivane pArvatI prati brahmAnA varadAnathI pitAnAM baLa ane zaktithI dene ekRSTa karavA himAlaya para jA. kAmadeve IndranI AjJA trAsa ApavA mAMDyA. pariNAme Indra, agni, varuNa, kubera mastake caDAvI potAnI patnI tine laIne te himAlaya mAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #751
--------------------------------------------------------------------------
________________ (734 vizvanI asmitA tapa karatA zivanA sthAhavAzrama nAmanA sthAne Avyo. patinA mRtyunA samAcAra jANyA tyAre te bebhAna thaI A samaye kAmadevanA mitra vasaMte paNa devonA kAryamAM gaI. caiitanya AvyuM tyAre teNe hadayathI atyaMta kaThora madada karI. himAlaya para akALe vasaMtane uddabhava thayA. rudana karyuM. te potAne kaThora hRdayavALI ? vasaMtanuM mAdaka vAtAvaraNa comera prasaryuM. pariNAme pazu- kAraNa ke potAnA pati sAthe tenuM mRtyu na thayuM. te pakSIo ane kinaromAM paNa praNayabhAvanAne AviSkAra pitAnA patinA mitra vasaMtane vilApa karatI, citA thayo. cetana ane acetana evI prakRti premamAM magna banAvI pitAne agnidAha ApavA vInavavA lAgI. vasaMta anI. apsarAonAM madhura gAna zarU thayAM. ane zivanA ratinA kahyA mujaba karyuM tyAre AkAzavANI dvArA ratie gaNomAM paNu cAMcatha jAgRta thayuM. naMdIne IzArAthI jANyuM ke ekavAra bhagavAna brahmadeva pitAnI putrI tarapha tarata ja vana zAMta banyuM. namerana kuMjamAM kAmadeve have kAmAtura banyA hatA tyAre brahmAe vikArane nigraha gupta rIte praveza karyo. zivane joI kAmadevanAM gAtro karIne kAmadevane zApa Apyo ke tene ziva bhasma karaze, kaMpavA lAgyAM, ane hAthamAMthI zara ane cApa sarI tethI te A dazAne pAmyo. pachI dharmae brahmAne vinaMtI gayAnuM bhAna paNa tene na rahyuM. A samaye ja barAbara karatAM brahnAe zrApano IlAja batAvyo ke jyAre pArvatI dhyAnastha zivanI sevA karavA mATe parvatarAjanI putrI sva-tapazcaryAthI zivane svapravaNa banAvaze tyAre ziva pArvatInuM Agamana thayuM. vasaMtanAM pupanAM AbharaNathI pArvatI sAthe lagna karaze. A pachI ziva potAnA deha alaMkRta banelI, raktavastro dhAraNa karelI praphula poyaNI paratve pharIthI kAmane prayojaze. ratie A kAraNathI jevI pArvatIne joIne dhyAnastha zivanI samakSa barAbara pitAno deha TakAvI rAkhe. zrApa sAMbhaLIne rati upara kAmadevanA cittamAM citanya pragaTayuM. jyAre pArvatI ziva jaNAvyA mujabanA samayanI rAha jovA lAgI. samakSa AvyA tyAre ziva samAdhimAMthI jAgRta thayA. have pArvatIe pitAnA hAthe cUMTela vasaMtanAM puSpone arthe saga 5 mo - pArvatInA samakSa ja kAmadevanuM dahana zivane arajI karI praNAma karyA. bhagavAna zive pArvatIne thayuM tethI pArvatIe vicAryuM ke zivanuM svarUpa sAdhya jaNAvyuM ke, "tuM anya strIthI na levAyelA patine prApta nathI. Ama vicArI kaThora tapa vaDe sauMdaryane saphaLa kare.' A samaye lAga joIne kAmadeve potAnA dhanuSya banAvavAnI abhilASA karI. mAtA menAe pArvatInuM upara samAna nAmanA amogha zaranuM saMdhAna karyuM. kaThora tapa joIne tene nivAravA samajAvI; paraMtu pArvatI pAvatIe zivane kamaLanA bIjanI mALA arpaNa karI. DagyA nahi. pitAnI rajA laI umAe mayUravALA gaurI. zivana "dhaya kaMIka lupta thatAM temanI dRSTi pArvatInA zikhara upara tapa karavAne AraMbha karyo. have RSipAkA biMba jevA adhai upara paDI. ane parvataputrI munio pArvatInA darzane AvavA lAgyA, paraMtu teNI pArvatI paNa bAlakadaMba samAna aMge dvArA ratibhAvane Icchita phaLa prApti na thatAM prasannavadane paMcAgina saLagAvI pragaTa karIne UbhI rahI. have bhagavAna zive pitAnI grISmaRtumAM tapa karavA lAgI. AhAramAM sUkAM parNo indriyonI vikRtine rokIne AnuM kAraNa zodhavA dizAonA tyajIne te have aparNA banyAM. ziva Akhare tapathI cheDA sudhI daSTi nAkhI. ane tapobhaMga karanAra kAmadevane prasanna banI brahmacArIno veza laI pAvatI pAse gaurIsatAM ja potAnA trIjA netramAMthI agni pragaTAvyA. deva zikhara upara AvyA. pArvatIne tapanuM kAraNa pUchayuM ane zivane kaIka vinaMtI kare te pahelAM ja trIjuM netranA pArvatInI parIkSA karavA zivanI niMdA karI. pArvatIe azie kAmadevane bhasmIbhUta karI nAkhe. ane rati tyAM ziva tarapha aDaga rahI brahmacArIne yogya javAba ApyA. thaa pAmI. potAnA gaNe sahita bhagavAna ziva tyAMthI bhagavAna zive pArvatIne potAnA taraphane ananya bhAva aMtardhAna thayA. bhayabhIta tema ja ati lajajAyamAna jANI pitAnuM asala svarUpe pragaTa karyuM tyAre jenA banelI evI pArvatIne himAlaya pitAnA be hAthe stana uparathI vahakala khasI gayuM che tevI pArvatI cAlavA 'cakIne. e daMtazULamAM bharAvelI kamalinIne laI jatA lAgI ane bhagavAna zive tenA tarapha hAsya karatAM airAvata hAthInI peThe potAnA mahele laI gayo. pArvatIne pakaDI lIdhI. prajArI anubhavatI ane parasevAthI saga ceAthe - ziva dvArA kAmadeva bhasmIbhUta thaye. bhInA zarIravALI pArvatI, rastAmAM AvatI parvatanI ane pariNAme ratine vaidhavya maLyuM. jyAre teNe potAnA aDacaNathI vyAkuLa banelI nadInI jema te jaI paNa na Jain Education Intemational
Page #752
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 735 zakI ane UbhI paNa na rahI zakI ane zive kahyuM ke te gaMgAmAM karyuM. Akhare kRtikAoe te vIryane dhAraNa AjathI huM tArA tapathI kharIdAyelo dAsa chuM. Ama karyuM ane pariNAme kaMdano janma thayo. kRtikAoe kaThora tapathI pArvatInI abhilASA saphaLa banI, janma Ape hovAthI skaMdanuM bIjuM nAma kArtikeya rAkhavAmAM AvyuM. kumAra kArtikeyane dhIme dhIme ucherasaga 6 ko:- pArvatI zivane himAlayanI rajA levAnuM vAmAM AvyA. yuvAna banatAM temaNe devonA senApatinuM sUcave che. ziva tethI saptarSio ane arundhatIne himA- pada svIkAryuM. layanA nivAsasthAne mokale che. himAlayanA auSadhiprastha nagaramAM saptarSio jyAre Ave che tyAre himAlaya saga 14 thI 17 - 14 mAM sagamAM kavi temanuM bhAvabhInuM svAgata kare che. te pachI temane Ama tArakAsuranI bhayaMkara tathA vizALa senAnuM varNana kare mananuM kAraNa pUche che. saptarSionA prastAvane jANI che. tyAra pachI abhimAnI tArakane zaraNe thavAnI himAlaya prasanna banI potAnI patnI menAne pUche che. cetavaNI ApavAmAM Ave che. tAraka tene na gaNatAM manAnI saMmati laI saptarSionI darakhAsta himAlaye yuddha mATe taiyAra thAya che. Akhare deva ane asuronuM svIkArI. A vAta teNe pArvatIne jaNAvatAM kahyuM, he yuddha thayuM ane temAM tArakano vadha karavAmAM Avye. putrI ! tuM vizvanA AtmA evA zaMkara mATe bhikSArUpa devoe kArtikeya upara puSpavRSTi karI. nakkI thayelI chuM. Akhare ziva pArvatInA vivAhanI tithi saptaRSioe nakkI karI potAnA sthAne cAlatA thayA. ra, raghuvaMza - zive A vAta jANI, saptarSio pAsethI jANI AnaMda pAmyA. paraMtu pArvatIne paraNavAmAM utsAhI manavALA, raghuvaMza e kAlidAsanuM bIjuM mahAkAvya che. prastuta pazanA pati ziva paNa lagnanI tithinA AgaLanA divase kAvyano abhyAsa karatAM jaNAya che ke kavie raghuvaMzanuM mahAmuzkelImAM pasAra karavA lAgyA. nAmakaraNa tenA nAyakanAnAma uparathI karyuM che. saga 7 mo ane 8 me - have ziva ane A kAvyanA 19 saga che ane temAM raghuvaMzanA kiMvA pArvatInAM vidhipUrvaka lagna karavAmAM AvyAM. kavie sUryavaMzanA 29 rAjAonuM varNana ane temanAM parAkramanuM tyAra pachI menAnI harSa ane viSAdanI sthitinuM Alekhana thayuM che. Alekhana suMdara rIte karyuM che. vivAhavidhi, athitio ane ziva pArvatInI vidAya kavi nirUpe che. AThamA sarga 1 lo - kAgyAraMbhe vizvanA mAtApitA sargamAM pariNIta yugala anupama ane upabhegakSama pArvatI ane paramezvarane kavi vaMde che. ane kAlidAsa, evA gadhamAdana parvata para Ave che ane varSo paryata sUryavaMzanA rAjAonuM varNana karavAmAM pote ati teo ahIM dAMpatyasukha bhogave che. sAmAnya ane asamartha che tema jaNAve che. kavi kahe che ke mahAkavi banavA jatAM huM mazkarIne sarga 9 thI 13 sudhI - have agnie kapotanuM pAtra TharIza. paraMtu sUryavaMza vize temanI AgaLanA svarUpa lIdhuM ane zivanA saMbhogagRhamAM teNe praveza kavioe ghaNuM badhuM varNavyuM che tethI kavi kahe karyo. pariNAme ziva tenA upara roSe bharAyA. che ke temanuM kAma ahIM saraLa thayuM che. Ama te agnie potAnuM svarUpa jyAre dhAraNa karyuM, tyAre ati vinamra bane che. kavi kahe che ke raghuvaMzanA rAjAzivane agnino khyAla Avyo. pinAkapANi pAse enA uttama ane mahAna guNa e ja temane A mahAna agni prArthanA karI kSamA mAgavA lAgyo. tema ja parAkramI rAjAonAM caritravarNana karavAnI preraNuM ApI tArakAsurathI trAsI jaI ziva bhagavAna pAse rakSaNa mAMgyuM. che. raghuvaMza athavA sUryavaMzamAM sUryane putra vaivasvata manu ziva prasanna thayA ane potAnuM saMbhoganA vikSepathI A vaMzane prathama rAjavI hato ane tenA vaMzamAM dilIpa kavita thayeluM vIrya (teja ) agnimAM mUkayuM; paraMtu nAme ati pratApI rAjI thayo. dilIpanI rANInuM nAma agnithI zivanuM teja sahana na thayuM ane pariNAme teNe sudakSiNA. ane rAjA rANIne saMtati na hovAthI saMtAna Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #753
--------------------------------------------------------------------------
________________ 736 vizvanI asmitA meLavavAnI abhilASAthI kaI anuSThAna karavAnI IcchAthI te UMghI jAya te pachI bane nidrAdhIna thAya che. rAjA dilIpa potAnA rAjyanI dhurA pradhAne ApI sudakSiNa dilIpa Ama chAyAnI jema gAyane anusare che. A rIte sAthe rathamAM besI potAnA kulaguru vasiSThanA Azrame rAjAnI gosevAnA ekavIsa divasa saMpUrNa thayA. bAvIsamA Ave che. AzramamAM bannenuM yathocita svAgata karavAmAM divase naMdinI rAjAnI bhAvanAnI kasoTI karavA Icche che. AvyuM. have dilIpa tema ja sudakSiNA pitAnA guru naMdinI jaMgalamAM himAlayanI guphAmAM praveze che. tyAre vasiSTha ane arundhatIne vaMdana kare che. guru banene kSema. rAjA prakRtinI zobhA jovAmAM tallIna banyA hoya che. kazaLa pUche che. dilIpa saMtatinA abhAvanuM duHkha vyakta ekAeka siMha trADa nAkhI naMdinI upara humalo kare che. karatAM gurune pitRRNamAMthI mukta karavA vinaMtI kare che. rAjA A dazya joI tarata ja potAnuM dhanuSya saMbhALa tethI guru vasiSTha dhyAna dharI dilIpane saMtAna prAptimAM che; paraMtu jyAM te bhAthAmAMthI bANa kADhavA jAya che tyAM kaI khAmI che te jue che. vasiSTha dilIpane kahe che ke enI AMgaLIo bANane coMTI jatAM te stabdha banI "pahelAM tame ekavAra Indrane maLIne savagamAMthI pRthvI jAya che. pracaMDa kedhathI rAjA samasamI UThe che. have pele upara pAchA pharatA hatA tyAre mArgamAM kalpavRkSanI chAyAmAM siMha dilIpa rAjAne manuSyavANImAM kahe che: "he rAjA ? kAmadhenu vizrAma karatI hatI. tame A samaye RtusnAtA tArA parizramathI basa. tAruM zastra ahIM vRthA che. huM sudakSiNAnA vicAramAM parAyaNa hatA, ane ghare javAnI bhagavAna zivano anucara chuM ane suMdara mAruM nAma utAvaLamAM kAmadhenunI pradakSiNA na karI. pariNAme kAma che. pArvatInA vAhana nikuMbhano huM mitra chuM. eka dhenue tamane zrApa Apyo che ke, he rAjA! tuM mArI vakhata, tArI sAme rahelA ane zive jene putra samAna avagaNanA karI anAdara kare che tethI mArI (saMtati) gaNela tathA pArvatIe pANIthI siMcana karIne ucherelA naMdinInI sevA karyA vagara tane saMtati prApta thaze nahi." evA A devadArunA vRkSanI chAla kaI jaMgalI hAthIe vasiSThanA AzramamAM ja naMdinI gAya che tethI te dilIpa potAnA gaMDasthaLanA gharSaNathI ukheDI nAkhI. tyArathI mane ane sudakSiNAne tenI sevA karavAnuM jaNAve che. A ahiM devadArunA vRkSanA rakSaNAthe nImavAmAM AvyA che. samaye naMdinI jaMgalamAMthI pAchI pharI hoya che. RSi (ALe AvelA) anAyAse sAmA AvI jAya te gAyanI sevAno vidhi rAjAne darzAve che ane putra prANIothI mAre nirvAha calAva e mane bhagavAna prAptinA AzIrvAda Ape che. rAjA ane rANI ane parNa- zive Adeza Apyo che. tethI A gAyanuM huM Aje ja zALAmAM darbhanI pathArI upara sUIne rAtri pasAra kare che. bhojana karIza. tuM gAyane bacAvavAne zaktimAna nathI." rAjAe siMhane kahyuM ke bhagavAna ziva sadA mahAna che. saga bIjo :- savAra paDatAM dilIpa ane chatAM mArA guru vasiSThanA mArI samakSa ja (nAza pAmatA sudakSiNa ane gosevA mATe tatpara bane che. prathama evA) A gAyarUpI dhanane vinAza huM zI rIte joI sadakSiNa naMdinInuM pUjana kare che ane tyAra pachI zakuM? tame mArA zarIranuM bhakSaNa karIne A gAyane choDI tene vanamAM javA mATe choDavAmAM Ave che. have de. have siMhane eka gAya mATe ekacakrI rAjaya, sattA, rAjA ane rANI ane gAyanI pAchaLa pAchaLa cAle yuvAnI tathA suMdara zarIrano tyAga karavA banelA rAjAne che. tyAra pachI thoDuM aMtara kApatAM dilIparAjA joIne hasavuM Ave che. siMha thoDA mATe ghaNAnuM balidAna patnI ane nekane AzramamAM javA rajA Ape che. na ApavAnI dilIparAjAne zikhAmaNa Ape che. Ama rAjA gAyanI sevA kare che. te gAyane khaDanA keLiyA chatAM paNa rAjA pitAnA nizcayamAM aDaga rahe che ane khavaDAve che, paMpALe che ane mAkhIothI sAcave che. pitAnuM bhakSaNa karI gAyane choDI mUkI pitAnA yazarU pI gAya cAle tyAre rAjA cAle che. UbhI rahe tyAre Ubhe zarIranuM rakSaNa karavA mATe te siMhane vInave che. rAjAnI rahe che ane pANI pIvAnI IcchA gAya kare tyAre pote vinatI siMha Akhare svIkAre che. dilIparAjA potAnuM paNa pANI pIve che. sAMje rAjA AzramamAM pAchA Ave zarIra siMhane seMpavA tayAra thAya che ane jyAre te che tyAre sadakSiNA gAyanI gaMdhAkSatathI pUjA kare che ane siMhanA AkramaNanI rAha jue che tyAre rAjA upara pradakSiNA karI tene vaMdana kare che. dilIpa ane sudakSiNA AkAzamAMthI puSpanI vRddhi thAya che. A samaye siMha banane vasiSThane vaMde che. rAtre gAyane dehyA pachI jyAre adazya thAya che. rAjAe "he vatsa Ubho thA," ema Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #754
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra amRta samAna vANI sAMbhaLI ane peAtAnI samakSa gAya joI. pAtAnA taraphanI dayAthI gAya rAjA upara prasanna thaI. gAye rAjAne tenA jevA parAkramI putra thavAnA maMgaLa AzIrvAda ApyA. pachI anne Azrame pAchAM pharyAM. dilIpa rAjAe guru visiSThane badhI mAhitI sabhaLAvI. gurunI AjJA maLatAM rAjA gAyanI sUcanA anusAra tenA dUdhanA prasAda le che. bIje divase prabhAte dilIpa ane sudakSiNA vratanAM pAraNAM kare che. tee yajJanA agninI, vasiSTha ane arundhatInI tathA vAcharaDA sahita nadinI gAyane pradakSiNA karI peAtAnA nagaramAM Ave che ane rAjA dilIpa phrIthI rAjya kArabhAra sabhALe che. have samaya pasAra thatAM rANI sUdakSiNA sagarbhA khane che. saga trIjo H- sanA prAra'bhamAM ApaNune jAya che ke sudakSiNA ApannasattvA banI che. gheADA samayamAM te eka putrane janma Ape che. pariNAme sarva sthaLe rAjyamAM Ana'da phelAya che. putranuM' nAma 'raghu'rAkhavAmAM Avyu, dhIre dhIre raghu bALapaNa pasAra karI cuvAnImAM pravezyA. tenA upanayana satkAra karavAmAM AvyA. te pachI tene zikSaNa ApavAnA prabaMdha thayA. thoDA samayamAM raghue cAreya vidyAomAM nepuNya prApta karyuM. te pitA pAsethI zastravidyA zIkhyA. tyAra pachI raghuttu lagna karavAmAM AvyuM. raghune dilIpe yuvarAjapade sthApyA. dilIpe 99 azvamegha yajJA pUrNa karyA hatA. dilIpa rAjAe azva megha yajJanA azvanA rakSaNanI kAmagIrI raghune soMpIne sA mA yajJa zarU karyA. indre A samAcAra jANyA tyAre cArIchUpIthI yajJanA azvane te cArI gayA. pariNAme raghune bhAre acaraja thayuM. akasmAt raghune naMdinI gAyanAM darzana thayAM. gAyanA aMgamAMthI TapakatAM pavitra jaLane peAtAnAM netrAe lagADatAM raghune divyadRSTi sAMpaDI. teNe A samaye pUrva dizA tarapha prayANa karatA indrane joyA. raghue indrane cArIneA mAga cheADI azva pAcho ApI devA vinatI karI; paraMtu indrae tema karavAnI nA pADI. tyAre raghue zastra upADavAnu` indrane jaNAvyu. indra ane raghuttu bhayaMkara yuddha thayuM. raghue indranA vaprahAro sahana karyA. Akhare raghunA apratima baLane joI caMndra prasanna thayA ane yajJanA azva sivAya game te vastu ApavAnI taiyArI jaNAvI, indranA vacana pramANe raghue dilIpa mATe indra pAsethI yajJanI samApti thayA vagara ja yajJanuM phaLa 137 meLavyu. indra raghune varadAna Ape che. varadAna meLavI raghu yajJama'DapamAM pAcho AvyeA. saghaLI vAta jANI dilIpa raghune abhinaMdana Ape che. Akhare dilIpa rAja rAjyanI dhurA raghune sAMpI sudakSiNA sAthe vanagamana kare che. saga ceAthe! :- raghue rAjyakurA saMbhALI ane teNe su'dara rAjyavyavasthA karI. pariNAme raghunI pratibhAthI prasanna anelI prajA dhIredhIre dilIpane bhUlavA lAgI. jema sUryanA prakhara tApa cAtarapha phelAya tema raghunA prabhAva sadizA AmAM phelAyA. raghunI " rAjA " e paDhavI have sAka thaI. zaradaRtunA AraMbha thatAM raghue digvijaya karavA mATe potAnI catura gaNI senA sAthe vijayakUca zarU karI, sau prathama teNe pUrva dizAmAM AvelA sudgha ane vaga dezAne jItyA. ane gagAnA pravAhamAM pAtAnA vijaya sta'bha ApyA. kapizA nadI pAra karIne teNe kali'ga deza upara caDAI karI. ane kaliganA rAjAne harAvyeA, kaliMganareza pAsethI kara laIne teNe mukta karyA. tyAra pachI te dakSiNadizA prati AgaLa vadhyeA. dakSiNamAM pAMDatha rAjA ee raghunI ANu svIkArI, ane tAmraparNI nadInA mukha pAsethI meLavelAM metIe raghune bheTa ApyAM. dakSiNanA malaya ane dadura nAmanA patAnA upabhAga karI teNe sahyAdri parvatane oLaMgyA ane kAMkaNa ( aparAnta ) tathA keralanA mahArAjAone hAra ApI. te pachI pAsika rAjAene harAvavA raghue sthaLa mAge vijayayAtrA Ara'bhI. raghu ane pAsikAnu' bhaya'kara yuddha thayuM. raghue lAMbI dADhIvALA yavanAnAM mAthAM kApIne dharatIne DhAkI dIdhI. khAkI jIvatA rahelA yavanA potAnA zirastrANu utArI raghune zaraNe AvI nasI paDayA. have radhue uttara dizAnA mA` lIdhA. hUNu ane kAMbAja rAjAone teNe bhAre zikasta ApI avA ane suvarNanI amUlya bheTa meLavI. tyAra pachI teNe himAlaya parvata upara mAvelA utsavasaMketa vagere pa tALa gaNarAjyAnA rAjAe sAthe bhAre yuddha karyuM ane trijaya meLavyeA, AhIthI pAchA pharIne teNe lohiyA nadI oLaMgI, raghune pratApa sahana karavAne prAjgyAtiSa dezanA rAjA aktimAna banyA, AsAma ne ( kAmarUpa) rAjA hAthIenI bheTa ApI raghune caraNe paDayo. samagra sthaLe vijaya meLavI rahyu peAtAnA www.jainelibrarv.org
Page #755
--------------------------------------------------------------------------
________________ 738 vizvanI asmitA rAjyamAM AvyuM ane teNe vizvajita yajJa AraMbhe. tenA je ja putra thavAnA AzIrvAda ApyA ane te A yajJamAM raghue potAnuM sarvasva dAnamAM ApI tyAMthI ravAnA thayo. kautsanA AzIrvAda mujaba raghune dIdhuM. ane yajJa samApti pachI teNe potAnI sevA mATe tyAM putra janmyo. tenuM nAma "aja' pADavAmAM AvyuM. AvelA vijita rAjAone temanA ghare javAnI anumati aja dhIre dhIre mATe thavA lAgyo. yuvAna banatAM teNe ApI. guru pAsethI badhI vidyAone abhyAsa karyo. eka divasa vidarbha dezanA rAjA bhoje ajanA upara saMdeza mokalI saga pAMcamo - raghue vizvajita yajJa karI potAnuM potAnI bahena IndumatInA svayaMvaramAM hAjarI ApavAnuM sarvasva dAnamAM ApI dIdhu. te pachI tarata ja varatanta RSine AmaMtraNa pAThavyuM. te pramANe ane svayaMvaramAM upasthita temane ziSya vidyAsamApti karI gurudakSiNa mATe dhana rahevA vidarbha deza tarapha prayANa karyuM. mArgamAM te narmadA meLavavAnI abhilASAthI raghunA darabAramAM Avyo. raghue kinAre Avyo ane senA sahita tyAM paDAva nAkhyo. pitAnI garIbAInA kAraNe mATInAM vAsaNomAM adhyanI A samaye narmadAnA jaLamAM snAna karI eka jaMgalI sAmagrI laI tenuM pUjana karyuM ane Asana ApI tenA hAthI bahAra Avyo. A hAthInA lamaNAmAMthI mada kuzaLa samAcAra pUchaLyA. raghue AgamananuM kAraNa pUchayuM jharate hato. madanI dugadhathI ajanI chAvaNImAM praveza tyAre kautre jaNAvyuM ke tamArA rAjyamAM prajA sukhI che karyo tyAre saghaLA bhaya anubhavavA lAgyA. saghaLI pariane mane eka bAbatane aphasosa che ke huM thoDo moDo sthiti pAmI jaIne ane tenA gaMDasthaLane bANathI ahI Avyo chuM. Ape ApanuM saghaLuM dravya dAnamAM bhedya, hAthIe pariNAme pitAne deha choDavo; paraMtu ApI dIdhuM che. tethI have mAre gurudakSiNa mATe dravya hAthInA zarIranuM eka divya puruSamAM rUpAntara thaI gayuM. prApta karavA bIjA sthaLe javuM paDaze. A sAMbhaLI raghue A divya puruSa te priyaMvada nAme rAjakumAra hato ane kautsane pUchayuM ke gurudakSiNAmAM tamAre keTaluM dravya A5- tenA pitAnuM nAma "gaMdhavarAja priyadarzana" hatuM. vAnuM che? A samaye kause jaNAvyuM ke guru pAsethI meM matama nAmanA RSie ekavAra priyaMvadane hAthI banavAno tamAma vidyA prApta karyA pachI gurune dakSiNa levA mATe zrApa Apyo hato. pariNAme te hAthInI nimAM vinaMtI karI. paraMtu prasanna banelA gurue kazuM levAnI jo . pAchaLathI RSi mataMge dayA nA pADI; paraMtu jyAre gurune dakSiNA levA meM vAraMvAra haLavo banAvyo ane tene jaNAvyuM ke IvAku vaMzane vInavyA tyAre temaNe gusse thaIne jaNAvyuM: "mArI kumAra " aja? tAro uddhAra karaze. priyaMvade potAnI badhI pAsethI tuM cauda vidyA zIkhyo che te gurudakSiNAmAM vAta ajane varNavI "mohananAmanuM zastra ane cauda karoDa suvarNanI mudrAo Apa." Ama gurune Apa- ApyuM. ane teNe svargamAM vidAya lIdhI, jyAre Aje vAnI dakSiNa paripUrNa rIte levA yAcaka tarIke ApanI vidarbha deza tarapha prayANa karyuM. ajarAjAnuM bhejarAjAe samakSa upasthita thaye tyAre ApanAM A mRttikAnAM vAsaNe potAnI nagarImAM sAra svAgata karyuM, ane yogya parathI ApanI sthiti mArA manamAM spaSTa thaI che. tethI utAre rahevA mATe Apyo. rAtre aja IndumatInA have gurudakSiNAnI vyavasthA mATe huM bIjA sthaLe jaIza. vicAramAM ja nidrAdhIna thayo ane savAre baMdIjanee tamAma vigata sAMbhaLI khUba vicArI raghue kautsane potAne AjanuM stutigAna AraMvyuM tyAre te jAgRta thayo. tyAM be-traNa divasa rahevAnuM jaNAvyuM. raghue dhanAprati aje prAtaH karma pUrNa karIne Akhare te svayaMvaranI mATe kubera para caDAI karavAnuM vicAryuM, paraMtu raghue sabhAmAM gaye. zastrasajaja banI bIjA divasanA prabhAte kubera para AkamaNa karavAnA irAdAthI rAtre ja te rathamAM sUtA. paraMtu sage chaThTho :- rAjA ane svayaMvaramaMDapamAM yogya raghu kubera upara AkramaNa kare te agAu ja rAtre kubere sthAna lIdhuM. A samaye aneka rAjAo bhAre damAma sAthe AkAzamAMthI suvarNanI varSA karI. ane radhunA badhA ja svayaMvaramAM upasthita thayA tyAre cAra manuSya vaDe UMcakAtI bhaMDAre suvarNanI mudrAothI chalakAvI dIdhA. ane raghue pAlakhImAM besIne indumatIe svayaMvaranI sabhAmAM praveza pariNAme saghaLuM dravya kautsane premathI ApyuM. kause raghune karyo. badhA rAjAo cakita banI gayA ane indumatIne Jain Education Intemational
Page #756
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 739 meLavavA mATe temaNe cagya zaMgArika ceSTAo karavA mAMDI. barAbara pratiSThA meLavI che tyAre raghukuLanI paraMparA mujaba have badhA rAjAonAM AcaraNa ane kuLa viSe jANanArI raghue mAyAmamatAno tyAga karyo ane vanamAM javAnI dAsI sanandA IndumatIne eka pachI eka badhA rAjAe taiyArI karI; paraMtu jyAre raghue ajanuM athapUrNa mukha pAse laI gaI ane temanuM oLakhANa ApavA lAgI. dhIre joyuM ane putrane vanamAM na javAne Agraha karate je dhIra imatI magadha, aMga, avatI, anUpa, zurasena, tyAre raghue vanamAM javAnuM mulatavI rAkhyuM; paraMtu pAMDa vagere dezanA mahArAjAone joIne AgaLa vadhavA nagaranI bahAra teNe sanyasta jIvana jIvavAnuM zarU karyuM. lAgI. managamatA patine meLavavAne ichatI evI indu- aMte 2dhue yogasamAdhithI zarIrano tyAga karyo. Aje matI je je rAjAone choDIne AgaLa vadhatI hatI pitAnA pitAnI aMtima vidhi karI ane cogya samaye tyAre te svayaMvaramAM te te rAjAe vivarNa bhAvane pAmatA tenA pitA pratyeno zeka ocho thaye. bIjI tarapha hatA. ( jhAMkhA paDI jatA hatA.) Akhare te raghuputra teNe pRthvInuM pAlana barAbara rIte karavA mAMDayuM. aja pAse UbhI. aja te samaye kharekhara sarvAga suMdara saya samAna kAtivALA eka patrane dayanI jaNAto hato. kavi kahe che ke "zuM khIlelA AmrarAjone Apyo. eka divasa rAjA aja IndumatI sAthe nagara cheDIne bhamarAonI hAra anya sthaLe jAya che ?" bahAranA upavanamAM vihAra karavA gayA. A samaye nAradaratnane suvarNa sAthe samAgama thAo' evI IcchA kavi muni dakSiNasAgaranA kinAre AvelA gokaNa kSetramAM zivapragaTa kare che. A samaye ja IndumatIe ajanA gaLAmAM bhagavAnanI samakSa stuti karavA ane viNAnuM vAdana karavA varamALAnuM AropaNa karyuM. tethI svayaMvaramAM hAjara mATe AkAzamAgethI pasAra thatA hatA. acAnaka ja nAradanI rahelA lokone AnaMda thayo paNa svayaMvara maMDapamAM vINAnI upara laTakAvelI puSponI mALA indumatI para AvelA rAjAo nirAzAne varyA. paDI, ane pariNAme tenuM mRtyu thayuM. jyAM sukha, AnaMda nuM sAmrAjya hatuM tyAM zokanuM Agamana thayuM. aja A saga hama :- svayaMvara maMDapamAM rAjakumArI indu vajA pAtane sahana karavA azaktimAna banyA. tene ekAmatIe ajanA gaLAmAM varamALA paherAvI tyAre AmaMtrita eka mUrchA AvI gaI. thoDA vakhata pachI bhAnamAM Avyo rAjAo nisteja banyA ane AjanI IrSA karavA lAgyA. ane saghaLI paristhiti jANI priyAne vilApa karavA teoe pitAnAM rAjya prati prasthAna karyuM. aja ane Indu lAge. kavi kAlidAse saMskRta sAhityamAM suMdara ane matI bhojarAjA sAthe nagaramAM pravezyA tyAre navadaMpatIne amara kahI zakAya te ajavilApa ra che. atyanta jevA nagaranA loko UmaTayA. Akhare aja ane Indu vilApa pachI indumatIno agni saMskAra karavAmAM Avyo. matInA vivAhanI vidhi pUrNa thaI. vidarbhanA rAjA bhoje kulaguru vasiSaThe samAdhi caDhAvI ajanA duHkhanuM kAraNa indumatIne zakti mujaba daheja ApI ane temane vaLAvyA. zodhayuM. vasiSTha aja pAse potAnA eka ziSyane mokalyo. paraMtu keTalAka IrSALu rAjAo mArgamAM aja sAthe A ziSya ajarAjA pAse jaI ane kahevA lAgyo : yuddhanI IcchAthI ajanI rAha jotA UbhA hatA. adhyA "he rAjA ! guru vasiSTha tamArA du:khanuM kAraNa jANe che. tarapha jatAM ane mArgamAM IrSyALa rAjAoe paDakAryo paraMtu temaNe yajJanI dIkSA lIdhI che ane yajJamAM te beThA tyAre sau prathama ane IndumatInuM rakSaNakArya vizvAsu che tethI svayaM te ahIM AvI zakayA nathI. je indumatIne maMtrIone soMpyuM ane pachI te yuddha karavA taiyAra thayA. tame zoka kare che te tenA pUrvajanmamAM "hariNI" aja ane pelA rAjAo sAthe bhAre tumula yuddha thayu. nAmanI devAMganA hatI. A samaye "tRNabiMdu" nAmanA rAjAone aje parAsta karyA ane Akhare te AgaLa RSie bhAre tapazcaryA AraMbhI, Indrane teno Dara lAgatAM vadhe. A badhA samAcAra raghune agAuthI maLatAM teNe tapamAM vidana karavA hariNIne mokalI. hariNIe pitAnI vijetA ajanuM sanmAna karyuM. mohaka ceSTAthI RSinA tapane bhaMga karyo; tethI krodhita saga 8 me - raghae ajano rAjyAbhiSeka karyo. have banI tRNabiMdue harirNIne pRthvI upara strI tarIke avaane eka yuvarAja tarIke rAjyanI dhurA pitAnA hAthamAM taravAno zrApa Apyo. devAMganAe RSinI kSamA mAgI lIdhI. jyAre raghue joyuM ke have Aje eka rAjA tarIke tyAre RSie tene savargana lenAM darzana na thAya tyAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #757
--------------------------------------------------------------------------
________________ 740 vizvanI asmitA sadhI ja pRthvI upara rahevAnI avadhi darzAvI. A hariNI karavA kahyuM. teoe citAmAM dehatyAga karyo. muninI ja pRthvI upara kAkauzika rAjAonA vaMzamAM janmI AjJAthI saghaLI vidhi patAvI dazaratha rAjA nagaramAM ane teNI (IndumatI) tamArI rANI banI hatI. tethI he Avyo. rAjA ! have tame zeko tyAga karo. je jamelA che. temanuM mRtyu nakkI ja che ane maraNa e mANasono sva sarga 10 mo - dazaratha rAjAe ghaNAM varSo rAjya bhAva che. ziSyanA A prakAranA upadezathI ajane thoDI karyuM, paraMtu A samayamAM temane putra thayo nahi. RSyazRMga rAhata thaI tenuM hadaya tUTI paDayuM hatuM. A samaye ane anya RSioe dAratha rAjA pAse putreSTi yajJa kumAra dazaratha hajI bALapaNa pasAra karato hato, tethI karAvyo. bIjI tarapha svargamAM dee rAvaNanA trAsathI anicchAe ATha varSa sudhI teNe rAjya karyuM ane aMte ane pitAne putra dazaratha have kavaca dhAraNa karavAne kaMTALI bhagavAna viSNu samakSa jaI stuti karI ane rAvaNanA gya che ema thayuM tyAre putrane rAjyagAdI soMpI ane trAsanuM varNana teoe karyuM. bhagavAna viSNue dene sAttvana pote gaMgAsarayUnA saMgama upara anazana karI mRtyune ApatAM jaNAvyuM ke te dazaratharAjAne tyAM avataraze ane zaraNa tho. bhaviSyamAM rAvaNano vadha karaze. bIjI tarapha jyAre putreSTi yajJanI pUrNAhutine samaya thayo tyAre yajJakuMDamAM eka puruSa saga 9 me - ajanuM mRtyu thayA pachI dazaratha hAthamAM kSIrathI pUrNa thayeluM suvarNapAtra dhAraNa karatA jaNAya. rAjAe rAjayagAdI saMbhALI. pitanA pUrvajonI paraMparA mujaba 5chI kSIra bhareluM pAtra dazarathe svIkAryuM ane teNe ja teNe zAsana paddhati zarU karI, pitAnA zatruone parAsta pitAnI traNe rANIone kSIra ApI. pariNAme badhI karI teNe maMDaLamAM anupama sthAna meLavyuM. tyAra pachI dazarathe rANIo eka ja samaye ApanasA banI, thoDA samayamAM magadha, kesala, kaikeya vigere dezonI rAjakuMvarIo sAthe kauzalyAthI rAma, kekeyIthI bharata, sumitrAthI lakSamaNuM ane lagna karyuM. dazarathe aneka yajJo karyA, keIkavAra yuddhamAM te zaguna nAmanA putra avataryA. pRthvI upara AnaMda maMgaLa indranI madade svargamAM jate, eka vakhata vasaMtaRtumAM dazaratha chavA ane vasuMdharA samRddhithI bharapUra banI. dizAo rAjAne mRgayA-vihAra karavAnuM mana thatAM pradhAnonI saMmati prasanna banI. cAre tarapha maMgaLa cihno jaNAvA lAgyAM. laI jaMgalamAM gayo. jaMgalamAM teNe asaMkhya jaMgalI kramazaH putro dhIme dhIme moTA thavA lAgyA. temanAmAM prANIono zikAra karyo. paraMtu sAMja paDI jatAM rAtri vidyA sAthe vinaya paNa jaNAya. rAjA dazarathane pitAnA teNe jaMgalamAM vitAvI. bIje divase savAre te zikAra karavA UpaDayo. ane tamasA nadInA kinAre Avyo. nadInA putrAnA guNanA kAraNe AnaMda thayo. pANImAM ghaDo bharavAno avAja teNe sAMbhaLyo. A avAjane hAthInI garjanA mAnI dazarathe bANa mAryuM. saga 11 mo - vizvAmitra RSi vanamAM ya karatA are pitA?" evI kAramI cIsa sAMbhaLIne rAjA hatA; paraMtu rAkSase temAM vidane nAkhatA. pariNAme te dazaratha avAjanI dizAmAM deDakyo. evAmAM teNe eka RSikumArane rAjA pAse AvyA ane rAmanI rakSaNa karavA mATe mAgaNI bANathI vidhAyela je. samagra dazya joI dazaratharAjAne karI. khUba vicArI dazarathe rAma-lakSmaNa banene vizvAmitra asAdhAraNa dukha thayuM. Akhare RSikumAranI sUcanA sAthe vanamAM javA vidAya karyA. RSi vizvAmitre "balA" mujaba tenA aMdha mAtApitA pAse te RSikumArane laI ane "atibalA" nAmanI vidyAo rAmalakSmaNane zIkhavI. ga ane ajANatA banelA A karu chu kRtya badala mAphI tethI mArgamAM bannene kaI vana AvyuM nahi bhayAnaka mAgI. putranA maravAnA samAcAra jANI aMdha mAtApitAne vanamAM vizvAmitre tADakAnA apratima trAsa ane bhayanI bhAre duHkha thayuM ane vilApa karatAM temaNe pitAnAM azra vAta rAmalakSmaNane karI. banne bhAIoe dhanuSya upara onuM jaLa hAthamAM laI dazarathane zrApa Apyo ke, "tuM zarasaMdhAna karatAM ja tADakA rAkSasI bhAre vegathI rAmapaNa tArI vRddhAvasthAmAM A pramANe ja putranA virahathI lakSmaNa pAse AvI; paraMtu rAme cheDeluM bANa tADakAne mRtyu pAmIza." A pachI munie dazarathane citA taiyAra vAgyuM ane Akhare te mRtyu pAmI. muni prasanna Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #758
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga---- anyA. temaNe rAma-lakSmaNane divya astro ApyAM. tyAra pachI traNe jaNA AzramamAM AvyA. rAma-lakSmaNe yajJanI ane AzramanI rakSA karavA mAMDI. eka vakhate yajJanI veThThI rudhirabinduthI apavitra thaI. A samaye rAme AkAzamAM humalA karatI rAkSasasenA upara khANavarSA karI, rAme vAyavyAathI rAkSaseAnA senApati tADakAnA putra mArIcanA vadha karyAM. sukhAhu nAmanA rAkSasane 'kSurapra ' nAmanA astrathI nAza karyo. aMte khadhAM ama gaLa tattvA nAza pAmatAM RSioe nivine yajJa pUrA karyA. A pachI mithilAnA rAjA janake vizvAmitra ane rAmalakSmaNane sItAnA svaya`varamAM hAjara rahevAnu AmaMtraNa pAThavyu', tethI tee svayaM'varamAM gayA. mArgamAM rAmanA caraNaspathI paththara banelI ahalyAnA uddhAra rAme karyAM. svayaMvaramAM janakarAjAe pratijJA karI ke, "je rAjakumAra zivadhanuSyanA bhaMga karaze tene pAtAnI putrI sItA Apaze." vizvAmitre janakarAjAne zrIrAmane dhanuSya batAvavA vina'tI karI. dhanuSya joI rAme vizvAmitranA Agrahane mAna ApI dhanuSya para zarasaMdhAna karI paNacha caDAvI. pazucha khecavAthI ghAra avAja thayA. jotajotAmAM tA dhanuSyanA TukaDA thaI gayA. A samaye janakarAjAe rAmane abhina'dana ApyAM ane sItAnu vAgnAna rAma sAthe karyuM. sAthe eka dUtane A samAcAra dazaratharAjAne ApavA mAkalyA. dazaratharAjA AnaMda pAmI putranAM lagna mATe mithilA AvyA. rAma-sItAnAM lagna sAthe lakSmaNu-Urmi lA bharata-mANDavI ane zatrughna-zrutakIrtinuM, Ama traNa laggA karavAmAM AvyAM. putrAne paraNAvI dazaratharAjA aAdhyA tarapha nIkaLyA tyAre mAmAM apazukana thavA lagyAM. AnuM kAraNa vasiSTha munine pUchyu. vasiSThe jaNAvyu ke 'AnuM piraNAma sAruM ja Avaze.' A samaye kSAtratejane varelA, yajJApavItavALA, dhanuSyane dhAraNa karIne parazurAmane saue joyA. rAmane joine parazurAme krodhathI kahyuM ke ' zivanA dhanuSyanA te bhaMga karyo che. tethI huM tArA upara krodhe bharAyA chuM. je tuM mArA A dhanuSya upara ANu caDAvaze te hu tArI sAthe yuddha nahi karIza; paraMtu jo tu' kAyara hAya tA mArI pAse abhayadAnanI yAcanA kara.' thoDIka vAramAM ja rAme tema karyuM ane parazurAmane jaNAzyuM, 'tame mArA tiskAra karyA che chatAM Apa brAhmaNu che. tethI hu' tamArA upara prahAra karI zakatA nathI, tame ja tethI kaheA ke A khANuthI tamArI Jain Education Intemational 741 gatino nAza karu' ke tame je tapa karI svarga meLavyu che teneA nAza karu?' parazurAme rAmane jaNAvyuM ke " tamArA vaiSNava tejane nihALavA mATe ja me' A pramANe karyuM... che. have tameA mArI gatine bacAvI mArA svargalokane naSTa kare," parazurAmanI icchA pUrNa karI rAme temanI kSamA mAgI. parazurAma azya thayA ane dazaratharAjAe putra ane putravadhUe sAthe potAnI ayeAdhyA nagarImAM praveza karyAM. saga 12 mA - dazaratha vRddha thayA, ane tethI temaNe peAtAnA sa`pUrNa rAjyanu' sa'cAlana rAmane ApI devA vicAyuM. saune dazaratharAjAne vicAra gamya; para'tu temanI rANI kaikayIne meLavelAM che varadAna mAgyAM. eka varadAnathI rAmane cauda A yAgya lAgyuM nahi. kaikeyIe agAu dazaratha pAsethI varSanA vanavAsa ane bIjA varadAnathI bharatane rAjyagAdI maLe tema jaNAvyuM. pitAnI A pratijJA pUrNa karavA rAme vanavAsa svIkAryA. agAu maLelA zrApanA kAraNe dazaratha putranA viyeAgamAM maraNa pAmyA. te samaye bharata mAsALamAM hatA. bharatane samAcAra maLatAM te aAdhyA AvyA ane saghaLI vigata jANI mAtA kaikeyI upara krodhe bharAyA. rAjyagAdInA anAdara karI te rAmane zeAdhatA citraphUTa nAmanA sthaLe AvyA. ahIM rAmane te maLyA ane temaNe pitAnA mRtyu-samAcAra jaNAvyA. uparAMta rAmane aceAdhyA AvI gAdI sabhALavA vInavyA. rAme tema na karyuM, tethI rAmanI pAdukA lai bharata adhyA pAchA pharyA. ayodhyAnI bahAra nandIgrAmamAM rAmanA eka rAjyarakSaka tarIke rahI aceAdhyAnagarInu saMcAlana karavA lAgyA. jyAre rAma jaMgalamAM hatA tyAre ekavAra indranA putra jayaMta kAgaDAnuM rUpa dhArI, teNe peAtAnI cAMca vaDe sItAnI chAtImAM prahAra karyAM. A samaye rAme kAza' vanaspatinI saLI laI enA upara pheMkI. pariNAme tenI eka AMkha phUTI gaI. A pachI rAme dakSiNa dizA tarapha prayANu karyuM. mAga'mAM virAdha nAmanA rAkSasane vadha karyAM. agastya RSinI AjJAthI rAme paMcavaTImAM vasavAnu` pasaMda karyu". ekavAra rAvaNunI bahena zUpaNukhA pa'cavaTI mAM rAma pAse AvI. zUrpaNakhAe rAmanI hAjarImAM
Page #759
--------------------------------------------------------------------------
________________ 742 vizvanI asmitA rAma pratye pitAne anurAga darzAvI lagna karavAne prastAva karyo. AkharI yuddha rAma ane rAvaNanuM bhayAnaka nIvaDayuM. makaLyo. rAme tene pite pariNIta che tema jaNAvI lakSmaNa rAma jamIna upara ratha vagara rAvaNanI sAthe yuddha karatA pAse javA kahyuM. tethI teNe lamaNu pAse jaI upara mujaba hatA. tethI I rAmanA mATe eka suMdara ratha mokalyA. prastAva mUkayo. paraMtu lakSamaNe tene anAdara karyo, tethI Akhare rAvaNano vadha karI rAma vijayI banyA. laMkAmAM te rAma pAse AvI. sItAnA vyaMgyabharyA hAsyathI te agniparIkSAthI vizuddha banelI sItA rAme svIkAra karyo. atyaMta krodhe bharAI. A samaye lakSmaNe talavArathI tenAM rAma, pitAnA mitra vibhISaNane laMkAnI gAdI saMpI, nAkakAna kApI nAkhyAM. paMcavaTImAM krodhe bharAyelI teNI sugrIva, lakSamaNu, hanumAna vagere sAthIo sAthe ayodhyA janasthAnamAM AvI ane kharadUSaNa vagere rAkSasone rAma AvavA mATe puSpaka vimAnamAM ravAnA thayA. upara caDAI karavA uzkeryA. pariNAme rAkSaso ane rAma vacce bhayAnaka yuddha thayuM. kharadUSaNa, trizire vagere. rAkSanA netAo sAthe asaMkhya rAkSasono nAza karyo. | sarga 13 mo :- rAmanuM puSpaka vimAna laMkAthI UpaDI ayodhyA nagarI tarapha jhaDapathI AvavA lAgyuM, have zUrpaNakhAe laMkAmAM jaI rAvaNane A samAcAra ApyA. rAvaNe mRganuM ravarUpa dhAraNa karavA mArIca nAmanA mArgamAM rAme sItAne samudra batAvyuM. samudra uparano rAkSasane jaNAvyuM. mArI tema karyuM ane rAvaNe rAma- pula batAvI, rAma sAgaramAMthI jaNAtA phaNa, paralakSamaNane chetarI sItAnuM haraNa karyuM. mArgamAM sItAne tALAM, sarpo vagere sItAne batAvyAM. rAme janasthAna choDAvavA janAra jaTAyune paNa rAvaNa vadha karyo. rAma nAmanI jagyA sItAne batAvI ke jyAM temane sItAnuM ane lakSamaNa sItAne zodhatA zodhatA jyAre jaTAyu pAse eka nUpura maLyuM hatuM tema kahyuM. puSpaka vimAna AvyA tyAre jaTAyue badhI mAhitI sItA viSe ApI dhIre dhIre mAlyavAna parvata pAse AvyuM. rAme sItAne ane teNe potAnA prANa choDayA. rAmalakSmaNe tene agni. kahyuM ke jyAre te temanI zodha karatA ahIM AvyA saMskAra karI mArgamAM AgaLa kalabdha nAmanA rAkSasano tyAre varSARtune AraMbha thaI gayo hato. A samaye vadha karyo. jaMgalamAM vAnararAja sugrIva sAthe rAme mitrI pote sItAnA viyogamAM puSkaLa vilApa karyo hato bAMdhI. rAme vAlIno vadha karyo ane sugrIvane kiSkindhAnI tema sItAne jaNAvyuM. pharIthI paMcavaTInA darzana karIne gAdI para rAjyAbhiSeka karyo. suzrI hanumAna, aMgada rAma AnaMdita bane che. ahIMthI AgaLa vadhIne zrIrAma vagere pitAnA aMgata yoddhAone sItAnI tapAsa karavA satAjIne agatya RSino Azrama batAvatAM kahe che ke catarapha mokalyA. jaTAyunA moTAbhAI saMpAti dvArA evI agaratye nahuSarAjAne thoDIka kSaNomAM ja svargamAMthI zrApa mAhitI hanumAnane maLI ke sItA laMkAmAM che. tethI te ApIne sApa banAvyo hato. vaLI te zAtakaNi viSe laMkAmAM gayA ane sItAne maLyA. rAmanI vIMTI temane jaNAve che ke te paMcAmbaramAM svarUpavAna pAMca apsarAo batAvI rAmane saMdezo sItAne kahyo. jarUrI mAhitI sAthe vihAra karatA hatA. AgaLa vadhatAM rAma paMcAgni meLavI hanumAne laMkAnuM dahana karyuM, ane rAvaNanA putra tapa karatA sutIkSaNa ane yajJanA kuMDamAM pitAnA zarIranuM akSakamArane vadha karyo. hanumAna tyAMthI rAma pAse AvyA. AhutithI balidAna ApanAra zarabhaMga muninA Azramo rAme tamAma mAhitI hanumAna pAsethI meLavI laMkA upara sItAjIne batAve che. te sItAjIne citrakUTa parvata ane caDAI karI. samudrataTe rAvaNanA bhAI vibhISaNa nAmanA tenI pAse vahetI mandAkinI nadI batAve che. rAma sItArAkSasane rAmane bheTo thayo. rAme tene laMkAnuM rAjya jIne sujAna nAmanuM tamAlavRkSa batAve che ke je vRkSanuM ApavAnuM vacana ApI jarUrI madada mAgI. rAme sAgara surabhivAI pAna teNe sItAjInA kAnamAM khosyuM hatuM, upara vAnaranI madadathI pula banAvyo ane sAgara A pachI atri RSinA Azrama batAve che ke jyAM anaoLaMgI sinya sahita rAma laMkA pAse AvyA. temaNe sUyAe svargagaMgAne vahevaDAvI hatI. A pachI sItAjIlaMkAne gherI. Akhare rAma ane rAvaNa vacce bhayaMkara ne rAmazyAma nAmane suramya vaDa batAve che. rAmanuM yuddha zarU thayuM. yuddhamAM lakSaNa mUrzita thayA; paraMtu A vimAna dhIre dhIre prayAga pAse Ave che. rAma tyAre samaye hanumAne saMjIvanIthI lakSamaNane jAgrata karyA, pharIthI gaMgAyamunAnA saMgamanuM varNana kare che. A pachI niSAdacuddha zarU thayuM. lakSmaNe meghanAda nAmanA rAkSasano vadha rAja guhanuM gAma Ave che ke, jyAM rAme mugaTa paranA Jain Education Intemational
Page #760
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 743 maNine dUra karIne jaMgalamAM jatI vakhate jaTA bAMdhI besADI araNyamAM laI jAya che. lakSamaNa sItAne rAmanI hatI. A pachI sarayu nadI (ke jene rAma pitAnI mAtA AjJA kahe che. sItA rAme karelA pitAnA tyAgane kAraNe gaNAve che te) AvatAM sItAjIne batAve che. have sarayu uparanI vAta sAMbhaLIne mUrzita banI jAya che, paraMtu nadI pasAra thaI jatAM, bharata mArgamAM kulaguru vasiSThane lakSamaNa temane bhAnamAM lAve che. A samaye te lakSmaNanI laIne amAtya sAthe zrIrAmanA mArgamAM svAgata karavA sAthe rAmane saMdezo pAThave che ke, "he lakSmaNa, mArA mATe Avato jaNAyo. zrIrAma puSpaka vimAnane nIce vacanathI tame tamArA rAjAne kahejo ke tamArI samakSa utArIne sauthI prathama vimAnamAMthI AvIne vasiSThane agni praveza karIne zuddha sAbita thayelI patnIno A bhAvabhInA vaMdana kare che. tyAra pachI bharatane hadayanA pramANe tyAga kare te tamArA jevI kuLavAna ane zIlaumaLakA sAthe bheTe che. tema ja badhA maMtrIone vAna vyaktine egya che? huM have nirAdhAra evI A kuzaLa samAcAra pUche che. rAma pitAnI sAthe AvelA avasthAmAM kevI rIte jIvIza? mArA udaramAM raheluM tamAruM sugrIva vibhISaNa, hanumAna vagerene paricaya Ape che. teja mAre na sAcavavAnuM hota to huM jarUra mAro bharata vaMdana karatA lakSmaNane uThADIne AliMgana Ape jIvanane aMta ANata; paraMtu have prasUti thatAM sudhI che. sItAjI saune namaskAra kare che. have badhAM mAre A jIvana TakAvavuM ja paDaze. te pachI huM tapa nagaranI bahAra zatrudane banAvelA taMbuomAM ArAma karIne A dehane pADIza. bIjA janmamAM paNa Apa ja mArA svAmI bane, paraMtu pharIthI A viyoga na thAo." saga 14 mo - rAma, lakSmaNa ane sItA adhyAnI bahAra AvelA upavanamAM rahetA kauzalyA ane saMdeza laI lakSmaNa ayodhyAnA paMthe paDayA tyAre sumitrA ane mAtAone maLe che. have rAmane rAjyA- jaMgalamAM ekAkI sItAe potAne nirAdhAra mAnI dhAra bhiSeka karavAmAM Ave che. te maMtrIo, vAnaro, rAkSase AMsue zrAvaNa-bhAdare vahAvyAM. sItAnuM karuNa AkaMda ane anya salAhakAro sAthe rAjadhAnImAM praveze che. sAMbhaLI vAlamIki RSi tyAM AvyA ane sItAne AzvAA prasaMge lakSmaNa ane zatrudana rAmane cammara DhaLatA sana ApyuM. hatA jyAre bhArate chatra pakaDayuM hatuM. zrIrAma mahelamAM jaI mAtA kaikeyIne maLe che ane sAMvananA yogya tyAra pachI tene pAtA tyAra pachI tene pitAnA AzramamAM laI gayA. zabdo te kahe che utsavanI samApti thatAM sau pota. sItAe vakala vastra dhAraNa karI AzramamAM pavitra jIvana pitAnAM sthaLe jAya che ane zrIrAma puSpaka vimAnane vitAvavA mAMDyuM. bIjI tarapha lakSmaNa jyAre rAmane kuberane tyAM pAchuM mokalAve che. vakhata jatAM sItA sagarbhA avAgyA AvA sAta ayodhyA AvI sItAno saMdeza Ape che tyAre te sAMbhabane che ane temanI IrachA pharIthI ekavAra bhAgIrathI nIne rAma paNa azruo vahAve che. kharekhara lokavAyakAthI nadInA kinAre AvelAM tapovanomAM pharavA javAnI thAya DarIne rAme sItAne pitAnA mahelamAMthI kADhI mUkayAM che. A IcchAo pUrNa karavAnuM rAma sItAjIne vacana hatAM, paraMtu hRdayamAMthI nahi ja, zrIrAma sItAtyAganuM Ape che. A samaye bhadra nAmano eka dUta Ave che. te du:kha mahAmuzkelI e sahana karatAM karatAM ayodhyAnuM rAjya rAmane rAvaNanA ghare rahI Avela sItA mATenA lokA- calAvavA lAgyA; paraMtu temaNe bIjuM lagna karyuM nahi. pavAdanI jANa kare che. rAma A sAMbhaLIne kaMpI UThe che. ayodhyAmAM rAme sItAnI suvarNanI pratimA potAnI have temane mATe be ja mAga hatA. (1) te pitAne pAse rAkhIne aneka ya karyA ane asaMkhya vastuo lAgelA kalaMkanI upekSA kare athavA te (2) nirdoSa dAnamAM ApI. patnIne tyAga kare. saga 15 mo - keTalAka RSio lavaNa nAmanA rAkSasa aMte te sItAtyAgano nirNaya kaThora hadaye le che. trAsa Apato hovAthI rAma pAse madada mAMgavA Ave che. tethI bhAgIrathInA kinAre AvelAM tapovane batAvavAnA bahAnA rAma zatrudanane mokale che. te maharSi vAlimIkinA Azrame heThaLa lamaNa zrIrAmanI AjJA anusAra sItAne rathamAM mArgamAM rokAya che. e rAtre sItAjI be joDiyA bALako Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #761
--------------------------------------------------------------------------
________________ 544 ne janma Ape che. have zatrughna lavaNa rAkSasanA vadha kare che ane yamunAnA kinAre mathurA nagarI banAve che. vAlmIkinA AzramamAM sItAjInA khanne putra lava ane kuzane sArI rIte ucheravAmAM Ave che ane yAgya tAlIma temane ApavAmAM Ave che. vAlmIki temane rAmAyaNu kAvya zIkhave che. zatrughna aceAdhyA Ave che paNa te lavakuzanA samAcAra rAmane ApatA nathI. eka divasa zrIrAmane khabara paDe che ke zUdramuni zabUka tapa kare che. tethI aneka Apattie UbhI thaI che. Ama thavAthI zrIrAma tenA vadha kare che. te pachI azvamegha yajJa te kare che. yajJamAM aneka RSio, munie Ave che. temAM vAlmiIki paNa peAtAnA ziSyA sAthe AvyA che, lava ane kuza uttama graMtha rAmAyaNunuM peAtAnA madhura kaMThathI anupama gAna kare che. tethI badhA leAkeA Azraya pAme che. A samaye lava ane kuza rAmanA ja putrA che ema jAhera karavAmAM Ave che. ane mahiSa vAlmIki zrIrAmane sItAnA puna: svIkAra karavA jaNAve che. " je leAkAne kAMI kahevAnu nA hoya teA cha rAma sItAjIne svIkAra karavA taiyArI batAve che, sItAjI pRthvImAtAne peAtAnAmAM samAvI levA vInave che. dharatImAtA sItAjInI vAtaneA svIkAra kare che. have rAma sadAne mATe sItAjIne gumAve che. saga` 17 mA :- have kuzane kumudavatIthI putra janme che. tenu nAma " atithi" rAkhavAmAM Ave che. kuza khazrI vidyAe tene zIkhavavAnA prakha'dha sasaya jatAM rAmane have peAtAnA aMtakALa najIka kare che. tyAra pachI rAjakumArIe sAthe tenu lagna karavAmAM Ave che. eka vakhata dRya nAmanA rAkSasa lAge che. te zajyanI vaheMcaNI karI bhAI, putra sAthenA yuddhamAM indrane madada karavA gayela ku duya ane bhatrIjAne samagra rAjya sAMpI Tru che. sau prathama lakSmaNanu mRtyu thAya che. ane te pachI rAma svarge jAya che. nA vadha kare che; paraMtu duya paNa maratAM maratAM kuzane mArI nAkhe che. Ama thavAthI kumudavatI kuza pAchaLa satI thAya che. have kuzanA pradhAnA atithinA rAjagAdIe abhiSeka kare che. Ama atithi aceAdhyAnA rAjA ane che. te manunA niyama mujakha nyAyapuraHsara rIte ayeAdhyAnu rAjya zAMtithI calAve che. pariNAme nagarInI jAhojalAlI ane samRddhi khUba vadhe che. - saga 16 me :- dakSiNa dizAnuM Adhipatya kuzane maLe che. kuza tenI kuzAvatI nAmanI rAjadhAnImAM rahIne rAjyanuM saphaLa sa'cAlana kare che. zrI rAmanA svage gayA pachI aceAdhyA nagarIe paDatInA paDachAyA anubhavyA. jyAre ekavAra kuza pAtanA zayanakhaMDamAM sUtA hatA tyAre teNe eka ati svarUpavAna ramaNI joI, A ramaNI te acaiAdhyAnI adhiSThAtrI devI hatI. ramaNIe kuzanI samakSa rAmanA vakhatanI samRddhinuM ane vartamAna samayamAM banelI peAtAnI durdazAnuM varNana karyuM. teNe agAunI jAheAjalAlI pAchI ApavA kuzane vinaMtI karI. tethI kuza pAtAnI vizvanI asmitA nagarI kuzAvatI cheADI rAjaparivAra sAthe ayeAdhyA AvI divase pasAra karavA lAgyA. kuza have aAdhyAne punaH soLe kalAe sajAvavA saghaLA kuzaLa zilpIe ane kaLAkAronA samUhane AjJA kare che. ane pariNAme aAdhyA pharIthI ekavAra navA zaNagArothI zobhI UThe che. grISma Rtunu' Agamana thatAM kuza sarayU nadImAM jaLakrIDA kare che. jaLakrIDAnA samaya daramyAna kuzanuM divyu kaDu nadImAM sarI paDe che. A kaDu' agastya munie lava ane kuzane eka bheTa tarIke ApyuM hatuM. kaDAnI zeAdhakheALa karavA chatAM te na maLyu. Akhare jaNAyu ke tene eka kumuda nAmanA nAga laI gayA che. pariNAme kuza tenA upara gusse thaI garuDAsanA prayoga kare che. garuDAstrathI bhayabhIta banI kumudanAga peAtAnI bahena kumudavatI sAthe nadImAMthI bahAra Ave che. te samaye te kuzane kahe che ke mAtra utsuktA khAtara ja kumudavatIe A kaTuM lIdhuM hatuM. te kuzane pAchuM Ape che. sAthe sAthe kumudanAga peAtAnI bhaganI kumudavatIne svIkAravA kuzane vInave che. a Mte kuza kumudavatI sAthe lagna kare che. Jain Education Intemational saga 18 mA - atithi niSadha dezanA nRpatti a patinI putrI sAthe lagna kare che. ane tene eka putra thAya che. tenuM nAma niSadha rAkhavAmAM Ave che. niSadha yuvAna banatAM atithi rAjyagAdI tene soMpI strage jAya che, atithi pachI
Page #762
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 naLa, nabha, pu'Darika, kSemadhanvA, daivAnika, ahinagu, pAriyAtra, zIla, unnAbha, vajAnAbha, za'khaNu, buSitAzva, vizvasahe, hariNyanAbha, kauzalya, adghiSTha putra, puSpa, dhruvadhi ane sudarzana ema kula vIsa rAjAe thAya che. dhruvasaMdhine siMha phADI khAya che e vakhate sudarzana nAmanA tenA putra mAtra cha varSanA hoya che. pradhAnA tene rAjyagAdIe besADe che. yuvAna banatAM tenuM lagna karavAmAM Ave che. saga 19 mA :- sudarzanane agnivarNa nAmanA putra thAya che. vRddhAvasthAmAM sudarzana peAtAnA putrane gAdI sAMpI naimiSAraNyamAM jAya che. sudarzane tamAma zatruonA nAza karyA hatA ane atyaMta vipula samRddhi hAvAthI agnivaNuM ne have kazuM ja karavAnuM na hatu. agnivarNe sau prathama tA rAjyavahIvaTamAM thADA samaya dhyAna ApyuM. A pachI te vilAsI ane meAjIlA banI gayA. have rAjyanA bhAra pAtAnA pradhAnA para nAkhI te viSayApabhAga karavA lAgyA. rAta-divasa aMtaHpuramAM ja rANIo sAthe vihAra karatA hatA. prajAnI tene kazI ciMtA na hatI. jyAre rAjAnA ghaNA divaseA sudhI darzana na thayAM tyAre ayAyAnI prajA atyaMta du:khI banI gaI. te durAgrahI ane lapaTa rAjAe matrIonA atyaMta Agrahane vaza thaI prajAne pAtAnAM dana mATe peAtAnA eka paga aMtaHpuranI bArImAMthI khahAra kADhayo. agnivarNa kalAnA bhAre zekhIna hatA. natakIe jyAre nRtya karatI tyAre te svayaM mRdaMga vagADatA. nata kIonI bhUla thatAM temane te bhUla darzAvatA. Ama te uttama koTInA kalAkAra hatA. bhAre bhAgivalAsAthI jyAre tene tRpti na thai tyAre tenI najara vArAMganAo ane dAsIe para Akhare paDI, Akhare atyaMta srIsa`ga ane surApAnanA kAraNe tenu zarIra rogiSTha banyuM, vaidyoe tenA rAga viSe tene cetavaNI ApI; chatAM teNe kharAkha vyasanAnA tyAga na karyo. samaya jatAM tene kSaya roga thayA ane atyaMta kapUrvaka mRtyune te bheTayo. tenI gamiNI rANIne pradhAnAe A samaye siMhAsana para esADI. kAlidAsanA raghuvaMzanA 19mA sanA Ama ekA eka aMta Ave che. viSNupurANamAM agnivarNa pachI bIjA ATha rAjAe rAjya kare che tema jaNAvyu che. Jain Education Intemational 745 evu jaNAya che ke kavinI A aMtima racanA hAI maraNunA kAraNe raghuva'za'ne samApta na karI zakayA hAya. keTalAka evA abhiprAya Ape che ke saga aDhAra ane AgaNIsa kAlidAse lakhyA nathI. A uparAMta keTalAka ema mAne che ke raghuvaMrAnA 26 sargo hatA; paraMtu vartamAna samayamAM ApaNI pAse A matamatAMtaronA samana mATe koI purAvA nathI. te sanI saMkhyA viSe ApaNe kazuM ja kahI zakIe nahiM, kumArsa'bhava mahAkAvyanI samIkSA : samagra mahAkAvyane abhyAsa karatAM lAge che ke sAce ja kumArasa'bhava e kAlidAsanuM anupama kAvya che ane temAM kAvyanAM lagabhaga badhAM ja tavA jevAM ke rasa, guNu, alaMkAra, rIti, dhvani suMdara rIte vikasyAM che. TUMkamAM kahIe teA lagabhaga alaMkArazAstranA keTalAka Ala kArikAe je mahAkAvyanAM lakSaNA darzAvyAM che te tamAma lakSaNA prastuta kAvyamAM vidyamAna che. prastuta kAvyanA 17 sage che ane temAM jagatanA mAtApitA, pAvatI ane paramezvaranA jIvananI kathA jovA maLe che. jo ke A mahAkAvyanA sargonI saMkhyA parave hajI vidvAneAmAM vAdavivAda pravarte che. DAM. kItha jevA vidvAnA A kAvyanA sAta sane kavi kAlidAse racyA che ema mAne che. jyAre jIvAnanuM nAmanA vidvAne 9 thI 17 sa sudhI TIkA lakhI che. zrI jIvAnandanA mate kumArasa bhava zabdanA saMbhavanA atha janma athavA mahimA che. kAvyamAM kAlidAse ziva-pArvatInA sabhegazRMgAranuM varNana karyuM. che. tethI ema daMtakathA che ke pArvatIe kAvidAsane zrApa ApyA. game te ho paraMtu ApaNe eTaluM jarUra kahI zakIe ke sabhAgazRMgAranA vadhu paDatA vaNuM nathI kakiMganA kAvyanI TIkA thaI haze. pariNAme kAlidAsa hatAza thayA haze. vaLI kAvyanuM zIrSIka ghaNuM ja sUcaka che. sabhavane atha ApaNe zakayatA karI zakIe. kAvyamAM kumAranI (kAti kaeNyanI ) zakayatA che te ApaNane kAvya vAMcatAM ja jaNAya che. kAlidAsa vya'janAnA kiva hoI te nyU janAmAM ghaNuM badhuM kahI jAya che. tethI kAvyanA zIrSIka uparathI ApaNe tenA ATha sargo che ema kahIzu,
Page #763
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA kAvyano AraMbha himAlayanA varNanathI thAya che, te pariNAme nisteja caMdralekhA jevI rati te samayanI pratIkSA pachI yuvAna pArvatInAM aMgonuM anupama varNana kavie karavA lAgI. kavi ahIM ratinA duHkhanuM varNana karatAM karyuM che, devanI tArakAsura dvArA thatI pIDAne prasaMga, kahe che ke - A paristhitimAMthI UgaravA devanuM brahmA pAse javuM ___ atha madanavadhUrUpa plavAnta vyasanakRzA paripAlayAM vabhUva ane tArakAsuranA trAsanuM varNana, tArakAsuranA nAzane zazina iva divAtanasya lekhA kiraNa carikSaya dhUsarA upAya, Indra ane kAmadevane saMvAda, ekAeka udbhavela | | chidra vasaMtanuM varNana, zivanI samAdhi ane madanadahana, pativilApa, pArvatInuM tapa ane zivanuM prasanna thavuM tathA sAce ja rativilApamAM karuNarasa kavi kAlidAse seLe zivane lagna mATeno prastAva, zivapArvatInA vivAhanuM kalAe khIlavyo che. vana ane temano vihAra tathA saMmegaseMgArane varNana kavi kevaLa gaMbhIra vane ja kAvyamAM AlekhatA prasaMga vagere jotAM te badhA mahAkAvyane saphaLa banAve nathI. kAvyanA prAraMbhamAM AvatuM himAlayanuM varNana, trIjA che. A badhA prasaMgomAM kavie temanI maulikatAnA baLe sargamAM AvatuM mAdaka vasaMtanuM varNana ane pArvatInA pheraphAra karyA che ane pariNAme kAvya AnaMdaprada banyuM rUparAzinuM varNana jotAM te badhAmAM prasannatA jarUra che. kAvyamAM keTaleka sthaLe camatkAra Supernatural jovA maLe che. prathama sagamAMnA himAlayanA varNanane elements paNa dazyamAna thAya che je kAvyane vadhu Aka vAMcIne asaMkhya paMDitoe kAlidAsa para prazaMsAnAM rSaka banAve che. puSpa veryA che. pre. mekaDonala te kahe che ke - kAvyanAM vaNane sAce ja anupama che. keTalAMka varNane "varNana e kumArasaMbhava kAvyanuM pradhAna lakSaNa che." gaMbhIra paNa banyAM che. kavi kAlidAsa paNa zilAdhirAja himAdrinA jevA ja bhavya, utkRSTa ane marama varNanathI prastuta kAvyane udAharaNa tarIke trIjA sagamAM zivanuM samAdhinuM AraMbha kare che. kavi himAlaya mATe kahe che ke :varNana. ahI' zAMtarasa kavie vikasAvyo che. varNana gaMbhIra hovA chatAM sahadone AkarSe tevuM jarUra che. AvA astutarasyAM dizi devatAtmA prakAranuM gaMbhIra varNana cothA sargamAM rativilApanuM che. himAlayA nAma ngaadhiraajH| zive kAmadevane bharama karI nAkhe. pariNAme rati mUccha pUrvAparau tAyanidhIvagAva pAmI. jyAre te bhAnamAM AvI tyAre tene navadhavyane sthitaH pRthivyA iva mAnadaNDaH / / anubhava thaze. puruSa AkAranI bharama joI ghaDIbhara tane prastuta kAvyanA kathA prasaMganuM manorama adhikAna pitAne pati jIvato hovAno bhAsa thaze. paNa jyAre e A uttara dizAmAM Avela devatAtmA nagAdhirAja teNe pUrepUrI vAstavikatA anubhavI tyAre pharIthI vihvaLa pUrva ane pazcimamAM AvelA mahAsAgaro paryata prasarIne banI, te bhUmi upara DhaLI paDI ane haiyAphATa rudana karavA jANe ke pRthvIne mApavAnA pracaMDa daMDa jevo Ubhe che. lAgI. pitAnA patinA mitra vasaMtane potAnA mATe citA A nagAdhirAja atyanta upakArI ane udAra pazu racavA vinatI karI. A samaye AkAzavANI dvArA ratine che. jyAre vasUkelI pRthvIne rAjA pRthue ati prayatnathI khabara paDI ke kAmadeve brahmAne AvegavALA banAvyA hatA. phalapravaNa banAvI tyAre vasuMdharAnA Adeza mujaba badhA pariNAme brahmA pitAnI putrI pratye kAmAviSTa banelA. te parvatee A himAlayane vAcharaDuM ka9pI dohana kAryamAM pachI saghaLI sthiti temaNe jANI kAmadevane zrApa Apyo. catura evA meru parvata pAse dehana kArya karAvyuM hatuM, tethI kAmadevanI A dazA banI. paraMtu dha brahAne pariNAme pRthvImAMthI aneka ratno ane auSadhio prApta zrApanA IlAja mATe vinaMtI karI ane tethI brahmAe karI hatI. himAlaya sAce ja anaMta ratnanuM udbhavakahyuM ke pArvatI jyAre temanA tapathI zivane prasanna sthAna che. tenAM zikhare himAcchAdita hovA chatAM tenI karI paraNaze tyAre ziva potAnA dehamAM punaH kAmane koI divasa niMdA thatI nathI. jema caMdramAnI aMdara prayojaze. mATe ratie pitAno deha TakAvI rAkho. kalaMka che paraMtu te enAM kiraNomAM DhaMkAI jAya che tema
Page #764
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 747 himAdrinuM paNa tevuM ja che, koI vyaktimAM aneka guNo AMgaLIo ane pAnIe barapha upara paDatAM asahya hoya to tene ekAda doSa enA guNonA samudAyamAM vedanA thAya che; chatAM teo temanA pucha padhaze ane DhaMkAI jAya che ne ? himAlayanAM uttuMga zikharo uparanI dhULa nitaMbane kAraNe mandagatie cAle che. A himAlaya anupama dhAtusapatti temanI lAlima AkAzamAM relAvI pitAnI guphAomAM jANe ke divasathI zaMkAyamAna banIne rahI che. ane tyAM akALe saMdhyAnuM dazya UbhuM thAya che. zaraNe AvelA aMdhakAranuM te sUvaMyAM rakSaNa kare che. jeo saMdhyAnI bhramaNa thatAM apasarAe zaMgAra prasAdhana kharekhara mahAna che teo zaraNe AvelI nAnI moTI karavAmAM utAvaLI bane che. Ama vividha dhAtuone raMga vyaktio pratye paNa AtmIyatA batAve che. himAlaya vAdaLanA bhinna bhinna AkAranA TukaDAomAM vaheMcAIne parvatano rAjA che. tenA taTa pradeza para ghUmatI camarI anerI zobhA upasthita kare che. kharekhara AnA pariNAme gAyo, candrakiraNa jevA zvetavarNa puchakezarUpI cAmaroapsarAo paNa pitAnAM vilAsa AbhUSaNe dhAraNa karavA thI satata himAlayane vIMjhaNo nAkhe che ane vAyu DhALe tatpara bane che. ahIM siddho ane vidyAdhara vAdaLAnI che. A rIte eka rAjAdhirAjane zebhe tevAM nisargadatta chAyAnuM sevana kare che, paraMtu keTalIkavAra A vAdaLo cAmara ne lIdhe parvatarAja himAlayanuM girirAjatva siddha zikharo para saMtAkUkaDI rame che ane dhUpa chAMva prasarAve thAya che. asaMkhya vAdaLo ahI dazyamAna thAya che. himAche. to keTalIkavAra vAdaLanI vRSTithI siddho vyAkuLa bane drinI guphAomAM vasatA kinnara yugale jayAre pitAnI che ane teo sUryanA prakAzavALAM zikharo para Azraya svarUpavAna priyAonAM adhe-vaccenuM apaharaNa kare che kare che. hAthIo, siMha ane kirAto paNa ahIM vAsa tyAre lajajAyamAna banelI kinnara kAminIo mATe pelAM kare che. mRgarAja ahIM hAthIone zikAra kare che tyAre vAdaLo paDadAnuM kAma karI Ape che. gaMgAnAM jaLakaNothI vArane rudhirapravAha to himapravAhamAM bhaLI jaI zItaLa banelo pavana devadAru vRkSone halAvI surabhita banAve kyAMya vahI jAya che. siMhanA naparabramAMthI verAI paDelAM che, meranAM pIchAMne chUTA pADe che tethI maMdagatie vAto amUlya motIono samUha zikArI evA kirAtone mRga jaNAya che ane te ja pavana pazuone zikAra karI thAkI rAjonA mArgonuM sUcana kare che. jema jaMgalI hAthIo gayelA kirAtono zrema haLavo karavAmAM anupama kArya kare mRgendro ane kirAtAnI A himAlaya parAkrama bhUmi che che. himAdrinAM uttaga zikharo para AvelAM sarovaranAM tema te surasuMdarIonI zaMgArabhUmi paNa che. himAlaya kamaLA saptarSio pUjA mATe cUMTe che ane cUMTatA bAkI uparanAM bhejapatranAM vRkSanI chAla ane dhAtu2sa vidyAdhara rahelAM kamaLane nIce rahelo sUrya pitAnAM vaMgAmI kanyAone madanapatra lakhavAmAM upayogI sAdhana sAmagrI kiraNa dvArA khIlave che. devane priya nagAdhirAja thaI paDe che. ucca svare madhura gIta gAtA kinnarone yajJasAmagrIo jevI ke somavahalI, palAza, padira Adi himAdrinI guphAomAMthI vAtA pavanathI veNu vRkSenAM chidrone vastuonuM prabhavasthAna che. tathA pRthvIne dhAraNa karavAnuM bharI daIne jANe ke A nagAdhirAja tAla Apato hoya sAmarthya tenAmAM hovAthI himAlayane prajApatie yajJatema jaNAya che. ahIM hAthIone gaMDasthaLamAM caLa UpaDe bhAgane adhikArI banAvyuM che. merana jevA mahAna parvatache tyAre te caLa zamAvavA A matta'garAne devadAru vRkSo no te mitra che ane kuladhamanI maryAdAone te jANakAra sAthe temanA gaMDasthaLo ghase che. pariNAme vRkSonI chAla che. kuLadhAraNanI icchAthI ja rUpa, guNa, zIlathI pitAne UkhaDI jatAM dUdha temAMthI vahevA mAMDe che ane parvata barAbara anurUpa evI ane munio dvArA paNa mAna rAjanAM saghaLAM zikhare dUdhanI suvAsathI surakSita bane ApavAne lAyaka, pitRkanyA menA sAthe AvA himAlaye che. rAtrie prakAza pAtharatI himAlayanI vanaspatio vidhipUrvaka lagna karyuM hatuM. samaya jatAM kALakrame mainAka paNa ahIM vidyamAna che. A vanaspatio guphAonA nAme putra ane pUrvajanmanI dakSakanyA satI putrI tarIke aMdaranA bhAgamAM teja mATe pAtharIne vanecarIo sAthe himAlayane maLyAM hatAM. sucIkIDAnI majhAno AsvAda mANatAM vanavAsIone kharekhara tela vagara prakAza ApanAra dIvAonI garaja samagra varNana jotAM jaNAya che ke himAlaya ahIM sAre che. ahIM baraphathI chavAyelA mArgo upara thaIne eka jaDa parvata tarIke nahi paraMtu devatAtamA tarIke, uttama, kinnara strIo pasAra thAya che tyAre temanA paganI kalyANuvaMtA guNovALe, ane mahAkAvyanA kathAnA eka Jain Education Intemational
Page #765
--------------------------------------------------------------------------
________________ 748 cetana pAtra tarIke kavinI kalame AlekhAyelA che. kAli dAsanI vyaMjanAnA prabhAva kAvyamAM jaNAya che. ahI mAnavabhAva ane prakRtineA anupama samanvaya thayeA che. prastuta vana sAce ja bhAravi, mAghanAM prakRti vaSa~na jevuM gIca, atiI tema ja pAMDityanA ADaMbara nIce rAcatu' nathI. kavine varNana karavAneA Azaya spaSTarUpe ja jaNAi Ave che. uparokta vana jotAM jaNAya che ke kavi himAlayanuM hUbahU varNana kare che. kavie prathama samAM pArvatInI khAlyAvasthAnuM ane yauvanAsthAnuM paNa A prakAre sacoTa varNana karyuM" che. vaLI samagra varSoMna vaidI zailImAM jaNAya che. vanamAM kAMye kilaSTatA nathI. ceAgya ane anurUpa zabdonI pasa'dagI sAce ja prazasya che. kumArasa'bhavamAM daivI ane AsurI pAtro jovA maLe che, bhagavAna ziva eka vizvanA kalyANakartA ane daivI hovA chatAM mAnavabhAvAmAM rAcatA jaNAya che, himAlaya eka parvata svarUpe jaDa kavie nirUpcA nathI, te eka AdarzI kanyAnA vyavahAru gRhasthI pitA jaNAya che. pAvatInA pitA tarIke te peAtAnI badhI ja pharajo pU kare che. tenI patnI menA paNa dghimAlaya jevI ja pharaja adA karanArI gRhiNI che. kAvyamAM mukhya pAtra ziva ane pArvatI che. indra, kAmadeva, himAlaya, menA, devA vagere gauNapAtrA che. gauNa pAtrA mahAkAvyamAM gauNa prasaMgAnA Alekhana samaye mahattvanI kAmagIrI bajAve che. udAharaNa tarIke trIjA saCmAM indra ane kAmadevanA svAda. kevaLa yaMtravat kA karatA gautu patro A kAvyamAM jaNAtAM nathI. dareka pAtrAmAM temanu pAtAnu vyaktitva che. ane taka maLatAM te UpasI Ave che. uddAharaNa tarIke sa trInamAM mithyAbhimAnI kAmadaiva indra sAthe jyAre vAtacIta kare che tyAre tenI vadhu paDatI mAtmazakti bahAra Ave che. jema keH-- tava prasAdAtkusumAyudho'pi sahAyameka maghumeva labddhA / kuryA haranyApi pinAkapANo dhairyacyuti ke mama dhanvineA'nye // kumAra, 3/10 Ama kAmadeva peAtAnI zaktinI mithyA baDAI mAre che. chatAM zivanuM dhyAna calita karavA mATe tenI rhiMmatane dhanya che. Jain Education Intemational vizvanI asmitA ziva ane pArvAMtI e vizvanA mAtApitA che. kha'nenu pAtrAlekhana karavAmAM kavine saphaLatA maLI che. saMskRta sAhityamAM zivanI mahAna pratiSThA che. ahIM paNa te devAnA trAsane dUra karavA pAtInI kharAbara parIkSA (brahmacArInA svarUpe) karI teNI sAthe te lagna karavA icche che. A uparAMta ziva paNa jaNAve che ke dharmathI bhraSTa nahi thayelI yAdi kriyAenuM mULa kAraNa pazcitratA srIe ja che. jema ke : kriyANAM khalu dharmyANAM satpatnyA mUlakAraNam // 1/13 zivanuM mAguM laIne saptaRSie himAlaya ane menA pAse jAya che. khadhA RSio zivanA vakhANa kare che ane aMte zivanuM mAgu nAkhe che, jema ke H umA vadhU vAndAtA yAcitAra ime vayam / vara: samaja yeva vadyur mUtaye vidhiH // 6/82 A prastuta vArtAlApa pAtI sAMbhaLatI hatI. teNI atyaMta zaramAI gaI. kavi kahe che ke : arthAt deviSa aMgirasa ) A pramANe elyA tyAre pArvatI pitA samakSa ( lajjAthI ) nIcu' mukha rAkhI krIDA karavAnAM kamaLapatrone gaNavA lAgI. eTale ke pACtI, lAjathI kamaLapatranI gaNatarInA bahAnA heThaLa peAtAnA huSane chAnA rAkhavA lAgI.) Ama pAvaMtInu lajjAyamAna vyaktitva chatu thAya che. kAvyamAM gauNa chatAM vAMcake nu dhyAna kheMcatA kunA kArtikeya ae (vinA cainyavIryathI janmela) kumAra kArtikeya traMga 14 mAM tArakAsuranA vadha karavA senA sahita prayANa ka che. kavie tenu' atyaMta vIrarasanI AkRtivALuM su Mdara vana kayuM" che. jema ke: evaMvAdini deva pArzve pituramukhI / lIlAkamalapatrANi gaNayAmAsa pArvatI // 6/84 raNotsukenAzvaka zatrunUna sarva prayuktaistridazairjagISuNA / mahAsuraM tArakasaMjJaka dvayaM prasahya hantu samanahayata drutam // sa durnivAra manasA'ti veSina' jaryAznayaH saMnayanaM han / vijitvara' nAma tadA mahArathaM dhanurdharaH zaktidharA'dhya re / hyat // Ama gauNa pAtrA paNa tejasvI ane sAmenI vyakti para prabhAvazALI jaNAya che. TUMkamAM A kAvyanA nAyaka ziva che ane te dhIra prazAMta keATinA che. bhagavAna ziva
Page #766
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 bhAratIya saskRtimAM eka devatA tarIke ati vikhyAta che. A pUjAtA deva kAlidAsanI lekhinIthI kevaLa deva rahyA nathI, paraMtu temanAmAM mAnavIya guNe najare paDe che. kavi kAlidAsa bhagavAna zivane kAvyanA ArabhanA sagAmAM yAgI tarIke nirUpe che, jyAre AThamA navamA saga`mAM bhAgI tarIke AlekhyA che. Ama temanI bhinna bhinna bhUmikAe che. pAvatInA vyaktitvanI khUbI vyaktinI kalamamAM rahelI che. pAvatInA pAtra dvArA kAlidAsa potAnI praNayabhAvanA vyakta kare che. saga trIjAmAM praphulla ane mAdaka vasataRtunA sAmrAjyamAM vasaMtanA zaNagAra sajI paraMtaputrI kAmAri bhagavAna zivanI sevA karavA Ave che, dhyAnastha zivane tapebhAMga thayA ane pAva tInA sauMdarya nu` netrA dvArA pAna karIne zivane sAcI pirasthitinuM bhAna thayu' ane Atma sacamI evA mahAdeve kAmane bhasmIbhUta karyA. Ama ziva-pArvAMtInuM prathama milana thayuM. potAnA rUpanA niMdA kumArasaMbhavamAMthI jo kAmadevanuM pAtra dUra karavAmAM deva kAmadeva kumArasa bhavamAM gauNa chatAM ati mahattvanuM Ave te samagra kAvya nIrasatAmAM sarI paDe. zRMgAranA pAtra che. te eka vaphAdAra sevaka tarIke sa trIjAmAM rajU thAya che. te samagra vizvanA kalyANArthe pAtAnI jaNAtI hatI ane caMdralekhA jevI jhAMkhI lAgatI hatI. Ahuti ApanAra eka dhanya pAtra che. ziva pArvatInI karI pAvatI gaurIzikhara para tapa karavA lAgI. vAbhUSaNAnA teNIe tyAga karyAM hatA. teNI jaTAdhAriNI pArvatInI IcchAe tapazcaryAnA tApamAM maLI vizuddha ane UrdhvagAmI banI hatI. bhagavAna ziva svayaM brahmacArI veze AvI pArvatInI parIkSA karI ane peAte kabUlyuM keH sAthe paraNe te ja kAmadeva kAma AvI zake tema che. indra A paristhiti jANe che. tethI ja kAlidAsa kahe che keH t 13 'adya pramRtya vanatA'Nma tavAsmi dArAH " 5/86 ( "he namaNAM aMgeAvALI, AjathI tArA, tapathI kharIdAyelA dAsa chuM.") Ama nAyaka nAyikAnuM bIjuM milana thayuM. A milana sAce ja amara anyu. kumArasa'bhavanA 6, 7, 8, 9 vagere sargomAM ziva ane pAva tInA gRhasthAzramanu varNana kavie nirUpyu che. A kAvyamAM bIjI gauNupAtra indra ke je ApaNuM dhyAna kheMce che. sa` trIjAmAM te eka ati kuzaLa ane dhAreluM kAryAM pAra pADavA mATe eka mutsaddI vyakti tarIke ApaNI samakSa khaDA thAya che. teNe brahmA pAsethI jANyu che ke tArakAsuraneA dha kumAra kArtikeya dvArA zakatha che. ane te mATe ziva jo pAtI sAthe lagna kare tA ja temanA dvArA kumAranI zakavyatA hatI. A kAma teNe sa'pUrNa, yukti-prayukti ane caturAithI kAmadeva tema ja vasaMta dvArA para pADayu. indre tenA darabAramAM kAma devanI amAgha zaktinAM ane tenAM kI niSphaLa nahi Jain Education Intemational. Ye janArAM puSpamALuMAnI prazaMsA karI ane kAmadeve peAtAnI apratima zaktinAM mithyA baNagAM mAryA : A samayanI indranI vAkpaTutA sAce ja prazasya che. te kahe che ke, " he kAmadeva, tu teA mAru' amegha ( kadI niSphaLa nahi janAra ) anna che. tArI zaktithI huM sa`pUrNa paricita chu. tethI tane A kArya pUrNa karavA kahuM chuM. zivapArvatInA lagna dvArA janmela kumAra ja tArakAsura ke je vizvanI Apatti samAna che tenA nAza karaze. A kArya traNeya leAkAnA bhalA mATe ane devAnA kalyANu mATe che. mATe jA ane devakAmAM siddhi meLava " indra kAmadevane vidAca karavAnA samaye tenI pITha thAbaDe che ane tene ati utsAhI banAve che. "tasminmaghonastridazAnvi hAya sahasramaNAM yugapatyApata / 3/1 (devAne cheADIne indranI asaMkhya AMkhe| ekAeka athavA ekI sAthe tenA kAmadeva- para paDI, ') zaktinI baDAI mArI indra tene ziva pA tI pratye indre kAmadevanI prazaMsA karI. pariNAme kAmadeve peAtAnI AkarSAya tevI ceAjanA karavAnuM sUcave che. kAmadeva tenI patnI rati ane mitra vasa Mta sAthe ziSnA tapAvanamAM jAya che. vasataRtu kasamaye pUra bahAramAM khIlI che. samAdhistha zivane nihALI kAmadeva thoDA nirAza ane che, paNa sapUrNa zaNagArayukta pArvatInA Agamane tenI nirAzAnuM AzAmAM parivartana thAya che, pAtI zivanI pUjA kare che tyAre kAmadeva vRkSanI DALamAM besIne sa mAhana nAmanu' bANu sAMdhe che. jyAre pArvatI kamaLanA bIjenI mALA zivane arpaNa kare che tyAre samAha khANanA sadhAnanI asarathI ziva pote agamya evA ratibhAva anubhave che. ziva pArvatI prati satRkhyu najara mAMDe che. lajjAyamAna anelI pAvatI peAtAnuM mukha pheravIne eka
Page #767
--------------------------------------------------------------------------
________________ 50 AjI UbhI rahe che. potAnA tapeAbha ganu kAraNa jANI ziva kApAviSTa khanI Akhare peAtAnA trIjA netranA agni dvArA kSaNavAramAM kAmadevane bhasmAvazeSa kare che. Ama vividha pAtrA temanI prakRti ki`vA svabhAva mujaba ati mahattvanuM kArya karatAM jaNAya che. dareke dareka pAtranI viriSTatA che. daivI pAtrA chatAM kavie mAnavIya bhAvatu temanAmAM ApaNu karI temanI pAtranirUpaNunI kauzalyatAnAM darzana karAvyAM che. eka Mdare badhAM pAtro saphaLa kArya karanArAM nIvaDayA che. kavi bhanna bhinna rasAne Azraye kAvyane vadhu rasika banAve che. zRMgAra, vIra, zAnta, karuNa, adbhuta ane raudra rasAnu... nirUpaNu A mahAkAvyamAM prasa'gapuraHsara thayuM che. prathama sargomAM himAlayanA varNanamAM, trIjA samAM dhyAnastha zivanA varNanamAM ane pAMcamA saOmAM pAOtInA tapanAM vaNunA anupama rIte kAlidAse zAnta rasamAM AlekhyAM che. prathama sagaCmAM himAlayanA vanamAM kavie himAlaya para rahetA devA, gaMdharva, siddho ane temanI pravRttio AlekhI che. samagra vAtAvaraNu ahIM zAnta che, ane mAnavamanane te ati anukULa lAge che. kavi kAIpazu vastune ahIM ba!kI rAkhatA nathI. pazu, pakSIe ke prANIe saghaLAM tanmaya banyAM che. trIjA sarvAMmAM nirU pAyela samAdhistha zaMkaranuM varNana sAthe ja saMkSipta chatAM cIrakAlIna asara mukI jAya che. bhagavAna zive A prasaMge prasanna ceAgamudrA dhAraNa karI che. kAlidAsa zaMkaranA vyAghracarmathI zarU karI aMte akSara sAkSAtkAra sudhInA adhA viSayAne samAvyA che. kavinuM agAdha yogazAstranu pAMDitya A citramAM najare tarI Ave che. pAMcamA sagamAM pAtI mAtAnI AjJA laI tapa karavA pravRtta thAya che. teNI kaThAra tapazcaryAM atyaMta mayUrAvALA gaurI zikhara para kare che. AnuM kAraNa ? kAlidAsa pAMcamA sarganA prAraMbhamAM ja A kAryanuM kAraNa jaNAve che. pAtI peAtAnA sauMdaryAMthI zivane peAtAneA bhartA banAvavA mAMgatI hatI. pazu teNInuM saudarya. niSphaLatAne varyu tethI peAtAnA saudaryane saphaLa banAvavA mATe kaThora tapazcaryA karavAnA nizcaya karyo. tapanI zarUAtamAM teNe vrata, haeNAma, samAdhi jevA sAdA prayAgA dvArA tapa Ara'lyu. ane pachIthI ati ghAra tapa karyuM". tenA tapanI vizvanI asmitA khakhara vanamAM sarvAMtra phelAI. aneka RSie tenAM darzane AvavA lAgyA. tapanA prabhAvathI jaMgalanAM hi...saka ane arasaparasa zatrubhAvavALAM pazupakSIe pAtAnA naisagika svabhAva bhUlI gayAM, ane ahiMsaka banyAM. samagra tapa siddhi, samagra nananA abhyAsa karatAM eka vastu kapaSTa mAma pAvanakArI banyuM. A hatI pAtInA tapanI parama jaNAya che ke pArvatI pAMca satra sudhImAM pitRgRhanu sukhI jIvana ane jagalanu kaSTakAraka tAmaya jIvana ema bhinna prakAranuM jIvana jIve che. teNI jeTalI zarIrathI nAjuka ane saudarya vAna che, teTalI ja tapeAmaya jIvanamAM kaniSTha ane sahanazIla che. Ama eka rIte je pAvatI sukhamAM divasA pasAra kare che te ja pAtI sAduM ane kaThAra jIvana paNa jIvI jANe che. aMte teNInA tapanuM dhAyu' pariNAma avazya ApaNe pAMcamA samAM anubhavIe chIe ja. samagra varSoMna vAMcakanA mana para dhArI asara upajAvanAru' anya' che. prastuta varNana sudIrdha chatAM nirasatAmAM sarI paDatuM nathI. kivaM peAtAnuM pAMDitya ahIM chatuM thavA detA nathI. kumArasa'bhava kAvyamAM za'gArarasa bhinna-bhinna prasaMgeAe jaNAya che. viprala'bhazRMgAra karatAM sabhAgaza'gAra para kiva vadhu bhAra ApatA jaNAya che. sAce ja A kAvyamAM zaMgArarasa tenI seALe kalAe vikasyA che. nAyaka ane nAyikAnA naraha ane milanamAM A rasa jaNAya che. sabhAgazRMgAranuM varNana sa` 3, sa 5, sa 7, sa 8 ane sa 9 mAM jaNAya che. jyAre viprala bha zRMgAranuM vana graMga 6nA a Mta bhAgamAM kavie nirUpyuM che, saga` trIjAmAM pAtI dhyAnastha zivanI pUjA karavA himAlaya para Ave che. te samaye zivanI samAdhi pU thatAM nadIne zaMkaranI pArvatInA pravezanI anumati maLe che. pariNAme pA tI zivane praNAma karI ( svahastalUna') [pAvatInI sakhIonA hAtha vaDe cUMTAyelA puSpAnA samUha zivacaraNe samarpita kare che. ziva A samaye sA vara maLe tema teNIne AzIrvAda Ape che. A samaye ja kAmadeva umAnI samakSa A khANa cheDavAnI anupama taka che ema vicArI zivane lakSya banAvI vAravAra dhanuSyanI paNacha para hAtha pheravatA hatA. evAmAM pAMtIe ma'dA kinInA kAmakhIjanI mALA zivanA kaThamAM paherAvI. ane zive teNInI bhaktibhAvathI te mALA svIkArI. tarata ja
Page #768
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAgane 051 kAmadeve saMmohana nAmanuM amogha bANa dhanuSya para caDhAvyuM. e ja rIte sUye pAna karelA jaLavALI nadI, vaSI pariNAme zivanuM dhirya DagI gayuM. samAdhi bhaMga thaI RtumAM pharI pravAha sAthe maLe che ja. ( tema tuM tArA ane manamAM ratibhAva jAgRta thayo. zive abhilASApUrvaka svAmI sAthe maLIza jethI zarIranuM rakSaNa kara.) pArvatInA rAtA raMganA oSTha para pitAnAM nayane pheravyAM "atha madanavadharUpa plavAnta ane pArvatIe paNa romAMcayukta aMgo dvArA pitAne vyasanakRzA paripAlayAM babhava / prema pragaTa karyo. teNIe bhagavAna ziva tarapha na jotAM zazina iva divAtanasya lekhA pite dharatI para najara nAkhI eka tarapha saheja pharIne vijaLa rikSA dhana prova " 4/46 UbhI rahI. aMte zivane kAmanA bANuthI thayela dhaNyuti jaNAI. tenuM kAraNa zodhavA cotarapha najara nAkhI. kAma arthAta - 'tyAra pachI duHkhathI kaza thayelI kAmadevanI devane temaNe vRkSa upara jo ane te samaye ja temano strI rati, dukhanA aMtane jema, kiraNanA nAzathI bhUkharI dha bhabhUkI UThayo ane kAmadevane pitAnA trIjA netranA thayelI thayelI divasanA caMdranI rekhA rAtrinI rAha jue tema agnithI bhasmIbhUta karI nAkhyo. jemake duHkhanA aMtanI rAha jotI hatI." "dha me vaMda1 vaMti jAzAhida hai na caritra kavi yuddhanAM varNanomAM raudrarasanuM Alekhana kare che. tAvaraNa vadurmavatra jharamAM maramaro mana rA''moTAbhAge saga 16 tathA sarga 17mAM prastuta varNana 3/7ra najare paDe che. deva ane daityane saMgrAma thAya che, acAnaka banelA A prakAranA banAvathI rati eka kSaNavAra kArtikeya tArakAsuranA vadha mATe senA sAthe prayANa kare mUcha pAmI ane bIjI tarapha strI sAMnnidhya yajavA mATe che. ane sargomAM raudrarasanuM varNana rocaka banyuM che. khuda bhagavAna ziva paNa pitAnA gaNe sAthe aMtardhAna thayA. sa 15nI aMtima zlokamAM ja yuddhanI bhayaMkaratAne khyAla ApaNane thAya che. jema ke - uparokta varNanano abhyAsa karatAM jaNAya che ke kavi ahIM zaMgAra ane raudra rasanuM nirUpaNa kare che. "sa grAma pralayAya sanipatato velaamtikaamto| samagra varNana saMkSipta chatAM sacoTa heI nirasatAno ghRndArAsura sainya sAgarayuga syAzeSa digvyApinaH / / anubhava vAcakavargane karavo paDato nathI. kavi samagra kAlAtithya bhujo babhUva bahavaH kolAhala kressinnH| zaMgAra rasanA varNanamAM ajabanuM citya jALave che. zaileottAla tahI vighaTanapaTu brahmAMDa kukSi bhriH||" 15530 rasabhaMga thAya te mATe ekapaNa zabda nirarthaka rIte jatA nathI. sAce ja kAlidAsa eka rasasiddha kavi jaNAya che. ahIM ApaNane deva ane asuronuM yuddha mahAbhAratanA A kAvyamAM zaMgAra rasa mukhya banyo che jyAre bhinna kaurava-pAMDavenA yuddhanI yAda apAvI jAya tevuM che. mAruM bhinna prasaMgoe anya rasone paNa kavie avakAza ke mArI nAkhuM te yeya sAthe banne pakSanA ddhAo Ape che. yuddhanA medAna para upasthita thayela che. teo yuddha karatAM bhayaMkara zastrAstrone prayoga kare che. pariNAme asaMkhya kavi rativilApamAM (sarga 4) karuNarasa je che je sainike baMne pakSanA haNAya che. lohInI nadIo vahevA tenI parAkASThAe pahoMce che ane vAcakane paNa zokamaya mAMDe che. asaMkhya kAyara ddhAonI bhayacIsa ane banAvI de che. samagra saga karuNarasathI gherAyelo che. jyAre ghavAyelA yoddhAonI vedanAnI cIse vAtAvaraNane bhayaMkara AkAzavANI thAya che tyAre adbhutarasa vahe che. aMtima banAve che. AkAzamAM mAMsAhArI pakSIo AnaMdamAM zlekamAM pAchuM karuNarasanuM punarAvartana thAya che. jema ke : vihare che. asaMkhya ghoDA, hAthI vagere kapAyelAM atratatra "tadidaM parirakSa zobhane bhavitavyapriyasagama vapuH / jaNAya che. Ama karAla varNana yuddhanuM kavie kareluM che. ravipItajalA tapAtyaye punarAzvaye hi yujyate ndii||" 4/44 arthAt - "he zene? teTalA mATe tene bhaviSyamAM kavinI zilI samagra kAvyamAM moTAbhAge vaidabhI thanAra svAmInA saMgavAI A (tA') zarIranuM rakSaNa jaNAya che. saraLa prAsAdika bhASAmAM kavi bhinna bhinna kara. (satI thaIza mA ) prasaMgenuM Alekhana kare che. bhAravi ke mAghanI jema Jain Education Intemational
Page #769
--------------------------------------------------------------------------
________________ " vizvanI amitA. 752 kavinuM kAvya pracaMDa pAMDIyatAmAM sarI paDatuM nathI. bhAvane udAharaNa tarIke sarca pahelAnuM himAlaya parvatanuM anurUpa bhASAnI pejanA kavi dvArA thaI che. dazya, sarga trIjAmAM dhyAnastha zivanuM dazya tathA kAmadahana nuM prasaMgacitra, pAMcamA sagamAM kaThora tapa karatI parvatavidabhI zilInAM moTAbhAganAM lakSaNo ahIM jaNAya che. rAjanI putrI pArvatInuM citra, saga 7mAM zivanA varazleSa, prasAda, samatA, mAdhurya vagere 10 guNavALI, madhura ghoDAnuM ane temane nihALavA utsuka banelI nagaranArIvarNovALI lalita racanA vidabhIra rItimAM hoya che. ghaNuM ja nuM anupama dazya, saga 8 nuM ziva pArvatInI ti a85 samAse najare paDe che. kAlidAsanI vidabhI" zailImAM kIDAnuM dRzya ane sane 17 mA tArakAsura tathA kumAra (A kAvyamAM) khAsa karIne prasAda tathA mAdhurya guNo paNa kArtikeyanA varNananuM citra vagere citro kharekhara A paNuM tarI Ave che. kavine bhASA vaza hoya tema jaNAya che. dhyAna kheMce tevAM che. A citro uttama zabdacitronA TUMkamAM kavinuM bhASA paranuM prabhutva kharekhara prazasya che. haka bhASA paranuM mAla najara utkRSTa namUna che. kavi goLagoLa vAta ke dIrgha uktiomAM pitAnuM kathayi. tva rajU karatA nathI. kavine zabda zedhavAne zrama karavo samagra kAvyamAM kavi kAlidAsa zabdAlaMkAro ane paDato nathI, paNa zabda temanI kalamamAM kudaratI rIte ja arthAlaMkAra yoje che. kavinI alaMkArasamRddhi paNa Ave che. A uparAMta DAmAM vadhu kahI devAnI kaLA temanI kalapanA jeTalI ja rasavALI ane vividhatAothI ApaNuM dhyAna kheMce che. kavine A vyaMjanAzaktie pUrNa che. zabdAlaMkAro karatAM arthAlaMkAranI saMkhyA ghaNI ananya kIti apAvI che. temanAM vAkyomAM bhArobhAra che. upamA, rUpaka, ughelA, arthAntaranyAsa svabhAkti , artha hoya che. eka vidvAna vivecake kAlidAsa ane vyatireka, prativastRpamAM, atizayokti vibhAvanA, samAbhavabhUti viSe kahyuM che ke - sakti, tulyogitA, dIpaka, kAvyaliMga vagere arthAla kAra kumArasaMbhavamAM jaNAya che. kavi temanI upamAo che kAlidAsa vyaMjanAthI sUcana kare che, jyAre bhavabhUti mATe prasiddha banyA che. eka vidvAne te kavinI upamA abhidhAthI dIrghavarNana kare che." A ukti tadna sAcI karatAM temanAM arthAntaranyAsa vadhu caDhiyAtA darzAvyA che. che. kumArasaMbhavamAM 3jA saMganA 73mAM glaeNkamAM kavi joke temanA arthAtaranyAsa alaMkArenAM udAharaNomAM suMdara vyaMjanAzaktinuM nirUpaNa kare che. zivathI kAmadeva kavino pitAne anubhava vyakta thaye heya tema jaNAya che. baLIne bhasma karAye. A samagra banAva vakhate tenI kavie A kAvyamAM bhinnabhinna chaMdono prayoga patnI rati ane mitra vasaMta hAjara hatAM. jyAre kAmadeva karyo che. jema ke upajAti, mAlinI, vasaMtatilakA, anubhamIbhUta thaye tyAre thoDA samaya mATe ratie mUchane anubhava karyo. rati pote kAmadahana jevA bhayaMkara prasaMgathI Tupa, puSitAgrA, vaMzastha, hariNI vagere. kAlidAsanuM vividha chaMda paranuM prabhutva ApaNuM dhyAna kheMce che. te ajJAta ja hatI. potAne AvA duHkhada prasaMgane kavinA indravajI chaMdane eka pazcimanA paMDite homaranA anubhava kare paDaze tema khyAla ja na hatA. Ama A hekajhAmiTara karatAM vadhu ucca kakSAno gaNAvyuM che. kavinA asahya duHkha AvatAM teNInI samagra indriyano vyApAra maMdAkrAntA chaMda mATe vidvAnone bhAre AkarSaNa che. thaMbhI gayo. teNI bebhAna banI gaI. kAlidAsa jaNAve kAraNake temanA maMdAkrAntA chaMda mATe ema kahevAyuM " sAtamathakanA mudata' vRttaparAya tirvamUtA 3/73 suvazA kAlidAsasya mandAnAntA pravalabhati / sadazvadamakasyeva arthAt- "teNInI mUchamAM svAmIne nAza na kAmbojaturaMgAmanA / / jANatI evI rati para jANe ke kSaNabhara upakAra karyo." saMskRta alaMkArazAstranI daSTie kavie kAvyamAM A rIte mUrchAe jANe ke tenA para tAtkAlika upakAra yojelA chaMdo saMpUrNa rIte niyama mujabanA che. dareka karyo. kavi A uparAMta zabdacitro ApavAnA ati zokhIna sarganA aMte chaMdanuM parivartana thAya che. vaLI prasaMgane jaNAya che, temAM kavinI abhuta pratibhAnuM atratatra darzana anukuLa ke anurUpa vividha chaMdanuM sarjana kAlidAsa kare thAya che. che. udAharaNa tarIke rativilApa sagara 4mAM kavie Jain Education Intemational
Page #770
--------------------------------------------------------------------------
________________ 53 viginIvRttanI yojanA karI che. kavinA keTalAka chaMda kAvya karavAnI zaktine namra paricaya Ape che. te kahe te sAce ja saMgIta nipanna kare tevA che. pariNAme che ke - sahRdaya vAcaka AnaMdane anubhava kare che. samagra kAvya kva sUrya prabhavo vaMzaH kva cAlpaviSayA mtiH| eka saphaLa kRti che ane saMskRta mahAkAvyanAM tamAma utaravuM; at RAdAnAdi kAram II radhu. 12 lakSaNe temAM dazyamAna thAya che. kumArasaMbhava kAvyano abhyAsa karI mahAna kavi zrI TAgora kahe che ke : arthAt - "sUryathI utpanna thayela vaMza kyAM ? ane apaviSayonuM grahaNa karanArI mArI buddhi kayAM? (kAraNakAlidAse anAhata premanA e umatta sauMdaryanI ke) ajJAnane lIdhe huM laghu hoDIthI durgama sAgarane upekSA karI nathI. temaNe tene taruNa lAvaNyanA ujajvaLa pAra karavA IcchuM chuM.' raMge ja cItaryo che; paraMtu A ati ujajavaLatAmAM ja temaNe pitAnA kAvyane samApta karyuM nathI. je prazAMta karaH vivajJaH kALI niggggAsthatAm | viralavaNa prema tarapha teo potAnA kAvyane pahoMcADe giAe mAgurAdRSi vAmanaH || raghu. 1/2 che, te ja temanA kAvyanuM aMtima lakSya che. mahAbhAratamAM arthAt :- " maMdabuddhivAna hovA chatAM kaviyazanI sakaLa pravRttino jema mahAprasthAnamAM aMta Avyo che, abhilASAvALo hu UMcA mANasathI meLavI zakAya tevA tema ja kumArasaMbhavanA samasta premane joza maMgaLa phaLane lobhathI meLavavA IcchatA vAmananI jema mazkarIne milanamAM ja zamI jAya che." A bhAvanAne abhivyakta pAtra TharIza." karavAmAM ja anAyAse kavinI maulika sauMdaryanI bhAvanA spaSTa thAya che. athavA kRtavAradvAre vshe'sminprvsuuribhiH| mail ajharamara vRtrajyevArita che jatiH | raghu. 1/4 aMtato gatvA kumArasaMbhava mahAkAvya sAcI rIte ja saMskRta sAhityamAM paMca mahAkAvyomAM sthAna pAmyuM arthAta - "athavA pa thaI gayelA kavioe che, te ja tenI saphaLatAnI nizAnI che. prastuta kAvya jemanuM varNana karyuM che evA A sUryavaMzamAM vajathI kALAntara vItavA chatAM amara raheze. vIdhela maNimAM sUranI jema, mArI gati che." raghuvaMza mahAkAvyanI samIkSA - Ama kavi ati namratAmAM pitAnI kAvya racavAnI mahAkavi kAlidAsanuM A radhuvaMza mahAkAvya kharekhara rAdhAno paricaya Ape che. dhuna ronA zAAno uttama vizvamAM ati pasiddhine vareluM che. kumArasaMbhavamAM ApaNane guNAnuM varNana karatAM kavi jaNAve che ke A guNe e ja eka nAyaka ziva jaNAya che. tenAthI judI rIte raghuvaMzamAM mane A mahAna rAjAonAM caritranAM varNana karavAnI aneka nAyake kAvyamAM jovA maLe che. A kAvyamAM preraNA ApI che. jemake : rAmanA sUryavaMzanA rAjAonAM parAkramonI gAthA ane raghRNAmanvaya vakSye tamuvAvibhave'pi san / bhavyatA kavi vaDe varNavAI che, raghuvaMzanA AraMbhanA rAjAe tanujaH jaLa mApatya vApaDhAya pAritaH | raghu. 1/9 jevA ke dilIpa, raghu, aja, dazaratha, rAma vigerenA rAjyakALanI mukta prazaMsA ahIM karavAmAM AvI che. samagra kAvyanI preraNAnA sthAna tarIke kAlidAse mahAna samagra kAvya 19 sargomAM racAyuM che ane prathamanA 14 kavi vAlmIki ane tenAM rAmAyaNane rAkhyAM che. sargomAM raghuvaMzanA prathamanA pAMca rAjavIonuM varNana ahI' Adikavi ane kAlidAsa baMne mahAna che. kAraNake ati laMbANathI maLe che. kaMIka aMze A badhA rAjAomAM baMne sArasvatA zrIrAmanA sUryavaMzanuM ati dIrghatAmAM rAjAnA pAtrane vadhu mahatva ApavAmAM AvyuM che. chelo varNana kare che. radhuvaMzanI kaI paNa vastu ahI' gerahAjara rAjA agnivarNa viSayI ane laMpaTa tarIke varNavAyo che. * malinAtha temanI raghu paranI TIkAmAM gf fma mATe samajAve che ke : gpfmaH rAmI vikramaH katavAre kRta kAlidAse raghuvaMzanA maMgaLakamAM bhagavAna ziva nAnAtharif gugr vA vA kSetra dvAra' kA vasthA ane pArvatInI stuti karI che. ane te pachI kavi potAnI tAi Jain Education Intemational
Page #771
--------------------------------------------------------------------------
________________ 54 vizvanI asmitA mAluma paDatI nathI. TUMkamAM samagra kAvya raghuvaMzanAM bhinna (6) vasaMtavarNana ane dazarathanA zrApane prasaMga.. bhinna pAsAMono paricaya Ape che. sarga-9 raghuvaMza mahAkAvyanuM kathAnaka jatAM jaNAya che ke (7) deva vaDe karAyela viSNunI prArthanA. sarga-10 te atihAsika ane paurANika che. te kalakalpita nathI. (8) rAma ane parazurAmane saMvAda, sItA viSe ApaNe upara joyuM tema raghuvaMzanI racanAmAM rAmAyaNa 2 lokomAM phelAyela aphavA, sItAno tyAga ane sItAne ane kavi vAlamIkine phALe ocho nathI. kumArasaMbhavamAM ApaNane jyAre samagra kathAnakamAM eka ja nAyaka ziva rAmane saMdeza, rAma ane tenA putranuM milana, sItAnuM pRthvImAM samAI javuM, kuzane svapnamAM ayodhyAnA adi. ane eka ja nAyikA pArvatI dRzyamAna thAya che tyAre kAlidAsathI raghuvaMzamAM 29 rAjAonuM caritra varNavavAmAM devatAnuM darzana vagere. AvyuM che. pariNAme kAvyanA sargo ekabIjAthI barAbara Ama vividha prasaMgo kudaratI rIte kavinI kalama vaDe joDAyelA ke saMkaLAyelA na lAge tema dahezata rahe che. yojAyA che. kayAMye nirasatAno anubhava vAcakane kare A sAthe kAryanI ekatA na Ave ema bhaya rahe che. paDato nathI. dilIpa ane siMhano prasaMga, raghu ane jyAre kumArasaMbhavamAM Unity of action or purpose IndranuM yuddha, indumatIne savayaMvara, rAjA ajano vilApa (kAryanI ke hetunI ekatA) jarUra Ave che. vaLI kavinuM dazarathanI mRgayAnuM varNana, rAma-rAvaNanuM yuddhavarNana, sItA yeya vadhu to zrIrAmanI kathA para che. temanI icchA tyAga vagere kavinA zAMta, svastha ane pAkaTa kavitvarAma ane sItAnI kathA varNavavAnI che. rAmasItAnI nAM phaLa che. prastuta prasaMgomAM jIvananuM samagra udAtta kathA raghuvaMza mahAkAvyamAM barAbara madhyamAM Ave che. sauMdarya pragaTa thAya che. kAlidAse A saghaLA prasaMgenI AraMbhamAM dilIpa - raghu vagere rAjAonuM jIvanacaritra racanA vakhate vastuvarNana ane prati varNanone ekasamAna ati laMbANamAM varNavAyuM che jyAre aMtamAM cheka agni- mahatva ApyuM che. kAvyane AraMbha bhavya che tema varNanuM caritra rAmakathA pachI ghaNA samaye Ave che. kAvyano aMta kudaratI jaNAya che. kAvyamAM kavinI kalpanA kavie zrI rAmanI kathA saga 9 thI saga 16 sudhI racI ati ucagAmI banI che. vividha prakAranAM dazyo ApaNAM che. A rIte zrIrAmanA caritramAM sArI evI saMkhyAmAM manacakSu samakSa calacitranI jema eka pachI eka kramazaH sagarbha rokAyelA che. dareka sargone abhyAsa karatAM mAlUma pasAra thAya che. tyAre temanAM ka9panAnAM sauMdaryathI paDe che ke bhinna bhinna prasaMga kathAvastuthI bharapUra pratyeka vAcakane maMtramugdha karI de che. kavi ahIM kAvya lakhavA beThA sargomAM che. paraMtu kavinI kathA racavAnI khUbI ema che che. itihAsanuM Alekhana karavA beThA nathI. tethI sUrya ke badhA ja sargone suMdara rIte dareka prasaMgethI sAMkaLI vaMzanA rAjAonA jIvananA amuka prasaMge kAlidAse lIdhA che. pariNAme koIpaNa saga alaga kathAvastunI potAnI AgavI pratibhAnA baLe rajU karyA che. vaLI daSTithI jaNAto nathI. TUMkamAM kavie raghuvaMzanA rAjA- raghuvaMzanI kathA judA-judA graMthamAM kaMIka aMze maLatI onA jIvananA AdarzavALA prasaMge samagra kAvyamAM AvatI hoya tema lAge che. udAharaNa tarIke vAyupurANa, nirUpyA che. tethI raghuvaMza eka Adarza kAvya kahI zakAya, padmapurANa, viSNu purANu vagere. [ A kAvyamAM ApaNI najare spaSTa tarI AvatA mukhya bIjA 19 rAjAonuM caritra vavAyeluM vAyupurANamAM mukhya prasaMgo nIce mujaba che: maLe che, raghuvaMzane abhyAsa karatAM je je rAjAo dilIpa ane raghu sivAya varNavAyA che te badhA (1) dilIpa ane siMhane saMvAda sarga-2. ja vAyupurANamAM che. padmapurANamAM dilIpathI mAMDIne (2) raghu ane IndranuM yuddha saga-3. dazaratha sudhInA rAjAonAM je varNana che te kAlidAsanA (3) raghu ane kautsanuM milana sarga-5. raghuvaMza sAthe samAnatA dharAvatA hoya tema lAge che. pAzcAtya vidvAna viMTaraniTrajha mAne che ke kAlidAse radhu (4) IndumatI svayaMvara sarga vaMzanI racanA karatI veLAe padmapurANanI madada lIdhI (5) ajavilApa ane vasiSTha RSine saMdeza sarga-8 hevI joIe. padmapurANanA uttarAkhaMDamAM dilIpanI Jain Education Intemational
Page #772
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 355 aputra avasthA, tenuM gosevAnuM vrata, raghunA janmane prasaMga, sagapachInI ghaTanAo vAlamIkinA rAmAyaNa para AdhAdilIpe karela azvamegha yajJa vagere prasaMgo maLe che. rimatha rita che. A mATe zaMkAne koI sthAna nathI. eka vastu vagere pazcimanA vidvAnonuM mAnavuM che ke viSNupurANa, spaSTa che ke kAlidAsa vAlmIkine ati bhAre prazaMsaka vAyupurANa, padmapurANa, Adi keTalAMka purANa I. sa. pUrvenAM hatA. te kahe che keche. tethI A purANo raghuvaMzanI racanA mATe preraNAnA vRtta rAmasya vAlmIkeH kRtisto kiMnarasvanau / strota banyA hoya ema zakyatA che. vaLI vAlamIki - ki tadyena manA hatu mala' syAtAM na zahaNvatAm / / rAmAyaNa ane radhuvaMzanA keTalAka samAna prasaMgenA nirU (raghuvaMza 15-64). paNamAM atisAmya ane viSamya jaNAya che. A aneka nAyaka mahAkAvyanI pAtrasRSTi vaividhyabharI udAharaNa tarIke raghuvaMzano 13 me sa ga je rAmA- che. dareka pAtrone svabhAva, lAgaNI, Adarza, parAkramo yaNanA yuddhakAMDanA (123 mAM saga) para saMpUrNa AdhAra judI judI jAtanAM che. prasaMga mujaba pAtro gauNa ane rAkhe che, vaLI raghuvaMzano caudamo ane paMdaramo sarga pradhAna bane che. tethI eka nAyaka mukhya pAtra ahIM paNa moTAbhAge vAlamIkinA rAmAyaNane ja anusare che. jaNAtuM nathI. ahIM RSio, temanA ziSya, rAjAo, raghuvaMza ane rAmAyaNamAM amuka sthaLe taphAvata jaNAya temanA pradhAne, dAsadAsIo, pazu-pakSIo, rAkSasa che. raghuvaMzI rAjAonI nAmAvali ane graMthomAM judI vagerene pAtrasRSTimAM samAveza karavAmAM Ave che. judI mAlUma paDe che. rAmAyaNanA bAlakAMDa (70-38 thI 43) mujaba aMzamAnano putra dilIpa, dilIpano bhagIratha, sUryavaMzamAM rAjA dilIpa ane tenI patnI sudakSiNA bhagIrathano putra kakustha ane kakustha raghu putra thayo e baMne sAce ja ati vikhyAta daMpatI che. rAjA prajAtema kavi vAlamIki varNave che. raghu ane aja vacce pAlanamAM ati jAgRta che, jyAre sudakSiNA tene anusare bIjA 13 rAjAo ahI darzAvyA che. jyAre raghuvaMzamAM che. vaLI dilIparAjAne tenA kulaguru vasiSa tarapha paNa te dilIpano putra ja raghu varNavyo che. rAmAyaNamAM ucca AdaranI lAgaNI che. jyAre te aputra hoya che vAlamIkie jaNAvyuM che ke rAvaNathI trAselA devo prathama tyAre guru vasiSTha ja samAdhi caDhAvI tenuM kAraNa ane brahmA pAse, te pachI viSNu pAse jAya che. tyAre kAlidAsa IlAja zodhI rAjane jaNAve che. dilIparAjA gose raghuvaMzamAM kahe che ke deve badhA sIdhA ja bhagavAna mATe ati jANItA che. te potAnA svAtmAnA bhoge paNa viSNu pAse gayA ane pitAnA trAsanI vAta viSNune pRthvInuM ekacakrI zAsana jatuM karI nadinI gAyanI rakSA karI. vAlamIki je ghaTanAone ati vistArathI varNave karavA Atura che. A gAya tenI parIkSA kare che ane che te ghaTanAone kAlidAsa TUMkamAM rajU kare che. temAM te jarUra saphaLa nIvaDe che ane teNe rAjAne prasanna thaI varadAna mAgavAnuM kahe che. tyAre vaMzanA pravartaka udAharaNa tarIke sItAnI agniparIkSAne prasaMga. | (vaphAdA jAta6 ) anaMta kIrtivaMta putra mAge che. Ama kAlidAse to te mAtra eka ja zabdamAM nirUpe che. teNe potAnA gRhasthAzramane dhanya banAve che. jema ke: jJAta vizuddhAma (12-104). rAmAyaNamAM zravaNane dazarathanuM bANa vAgatAM tarata ja te maraNAdhIna rAjA dilIpa prajAparAyaNa ane nyAyI rAjA che. putra bane che. pachI dazaratha rAjA zravaNanA mAtApitAne tenI raghune yuvarAjapade niyukta karI te navvANuM ya pUrNa pAse laI Ave che. jyAre kAlidAse zravaNa tenAM mAtA- kare che. ane pitAnA putranA pratApathI prabhAvazALI pitA samakSa prANatyAga kare che ema batAvyuM che. Indrane banelA Indra pAsethI samayajJanuM phaLa meLave che. sarga putra jayaMta kAgaDAnuM svarUpa laI paMcavaTImAM jAya che. A trIjAmAM te vAnaprastha bane che. raghuvaMzanA prAraMbhanA prasaMga vAlamIki ane kAlidAsa temanI potAnI rIte prathama traNa sargomAM dilIpanA caritrane vistAra thayo rajU kare che. baMne graMthamAM virAdhane bhUmidAha ApavAnuM che. prathama sarganA 12 thI 30 lokomAM tenA vyaktikAraNa paNa bhinna bhinna rIte ApavAmAM AvyuM che. game tvanuM tathA eka zreSTha rAjA tarIkenI tenI bhavya pratibhAtema paNa kAlidAsa sauthI vadhu vAlmIkinI najIka che. nuM darzana karAvavAmAM AvyuM che, tenuM vakSasthaLa, samagra kathAnakane jotAM jaNAya che ke raghuvaMzanA 9hmA vizALa khabhA, UMcA zAlavRkSanA je unnata deha, lAMbA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #773
--------------------------------------------------------------------------
________________ vit hAtha vagerene kAraNe tenA zarIranI AkRti ati pratibhAva'tI banI che. eka kSatriya rAjAne zele tevA ja tene deha che, jANe ke parAkramanI sAkSAt mUti. tenI AkRtine anurUpa prajJA, prajJAne anurUpa zAstranuM jJAna. zAsrane anusAra ka ane kamane anurUpa phaLa meLavavAnI tenI AvaData hatI. tenAmAM eka uttama rAjavImAM Avazyaka hAya tevA bhaya'kara ane ramya kivA anupama ema banne prakAranA guNNA dezyamAna thatA hatA. tenA tarapha sau AdarathI jotA. aneka vyaktione te Azraya ApatA. tenI prajA paraparA mujaba racAyelI AcAra paddhatine anusaratI hatI. tenI viruddha javAnI koInAmAM himmata na hatI, te prajAnA kalyANArthe ja kara grahaNa karatA. tenI buddhi zAstromAM ati hatI ane satata sajja rahelAM tenAM zone kAraNe tenAM badhAM kArya siddhine varatAM hatAM. bhAgye ja te sainyanA upayAga karatA. te eTale adhA gAMbhIra hatA ke pAtAnI AkRti athavA ceSTA AthI rAjyanAM rahasyAne pragaTa thavA detA nahI, tenI ma`traNAe sadA gupta ja rahetI. te nirbhaya banI svajAtanI rakSA karatA. te svastha anI dhama ne sevatA. lAbhA anyA vagara sapattine svIkAratA ane Asakti vagaranA thaIne jagatanAM sukhA athavA bhAgane mANatA. sa khAkhatAnuM jJAna hovA chatAM te ghaNuM karIne mauna rahetA. tema ja zaktivAna hovA chatAM kSamAzIla rahetA. peAte eka mATo dAtA banI AtmazlAghAthI dUra rahetA. te viSayA tura na hatA chatAM paNa bahuzruta ane dharmAMmAM rata banelA A rAjA ghaDapaNanuM Agamana tenA jIvanamAM thAya te agAu ja jJAnavRddha banI rahyo hatA. prajAne vinaya zIkhavI ane rakSA karIne prajAnA eka sAcA prajApAlaka pitA anyA hatA. gunegAro pAsethI ja te daMDa leteA. putraprAptinI abhilASAthI ja teNe lagna karyA' hatAM. A rIte tenA atha ane kAma kha'ne dhama ja anyA hatA. jyAre te yajJa karatA tyAre indra vRddhi karatA. A rIte svaga ane pRthvIne Apa-lenA vyavahAra tenA samayamAM cAlatA hatA. tenA rAjya samaya daramyAna kAI paNa cArI thatI nahIM. 'cArI'zabda mAtra vArtAlApamAM ja vaparAtA. sabhya duzmana rAjAnu te sanmAna karatA jyAre dagAkhAra ane 'bhI duSTAne te dUrathI ja tyajI detA. samasta bhUma'DaLanu eka nagaranA rAjA tarIke rAjyataMtra sa rIte calAvyuM. asakhya rANIe tenA aMtaHpuramAM hatI. paraMtu tene vadhu prIti tA traNa ja rANIe para Jain Education Intemational. vizvanI asmitA hatI. ane te (1) sudakSiNA, (2) rAjyalakSmI tathA (3) vasudhA. Ama dilIpa raghuvaMzane eka umadA, dhIrAdatta guNavALA rAjA mAlUma paDe che. dilIpa pachI tenA putra raghu rAjyanI dhurA sabhALe che. dilIpe raghune dareka prakAranA sAreza ApyA hatA. raghu yuvAna thatAM dilIpa rAjAe tenAM lagna karyA ane peAtAnI rAjyagAdI ApI. raghu bhAre tejasvI hatA. ane jyAre tenA janma thayA tyAre tenA tejathI prasUtikhaMDanA nizApradIpeA jhAMkhA paDI gayA hatA. leAkapAlanA te eka aMza hatA. devatAonA te eka prasAda hatA. Ama : tenAmAM devI aze| hatA. raghunA janma samaye mAtra dilIpanA ja mahelamAM nahIM paNa devalokamAMye magaLa vAdyo vAgyAM hatAM ane apsarAoe nRtya karyuM hatuM. raghu tenA mAtApitAne ati vahAla lAgatA. mArA putra vidyAnA ata jue ane zatruone paNa aMta jue' e abhilASAthI dilIpe tenu nAma ' raghu' rAkhyuM hatuM. bALapaNamAM raghunA badhA saskAra vasiSTha RSie karyA hatA. tenA cUDAkarma'nA sa`skAra pachI tene vidyAbhyAsa zarU thayA hatA. dilIpe tenA zArIrika ane mAnasika vikAsanI kALajI rAkhI hatI. upanayana saMskAra pachI te gurunA Azrame gayA ane potAnI kuzAgra buddhithI sa zAstromAM te pAra'gata banyA. prasUnadhavAnA saphaLa khANu evA yauvane tene adbhuta agasauSThava apyuM" hatuM chatAM te gAMbhIne tyajatA nahI. dilIpe tene yajJanA azvanu rakSaNa karavA nImyA. nandinInA jaLathI teNe potAnAM netrA dhAI nAkhyAM. te pachI tenA prabhAvathI azvanA cAra indra che ema tene jaNAyuM. teNe indrane paDakArI yuddha karyuM. teNe bhayaMkara yuddha indra sAthe karyuM. vajAnA prahArathI te mUrcchita paNa thayelA. paraMtu bIjI kSaNe UDI te laDavA lAgyA. indra raghunu' AvuM parAkrama joi tenA para khuza thayA. ane raghune varadAna mAgavA kahyu. raghue jaNAvyu ke je tameA yajJanA azva ApavA rAjI na ho teAvidhi pramANe ja samApta thayelA mArA pitAnA yajJanu' sapUrNa phaLa temane maLe. A badhAM parAkramAthI dilIpa rAjA raghune abhinaMdana Ape che ane rAjyagAdI soMpI dilIpa vAnaprastha thAya che. raghue rAjyagAdI ApyA pachI samasta dezamAM digvijaya kare che. teNe kadApi pAtAnI prajA para jIlmA karyo nahi. te dhavijayI ja rahyo. teNe vizvajitayajJa karI peAtAnI pAsenI saghaLI sapatti dAnamAM
Page #774
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAgara 557 ApI dIdhI ane akiMcana banI divaso pasAra karato sana para besI tene nikAla kare che. pitAnA zatruonA hatuM. teNe varataMtunA ziSya kautsane garadakSiNA mATe chUpA IrAdAone te dhULamAM meLavI de che. pitAnA (pote garIba hovAthI) kuberanA para caDhAI karavAnI rAjyanI sarahadanI pAsenA rAjAone teNe prabhuzakti taiyArI karI. tyAre rAtrimAM ja kubera bhayathI pitAnI dvArA parAjaya Apyo hato. potAnI rAjyanIti ghaDatI pAsene saghaLo akhUTa khajAne tenA dhanabhaMDAromAM bharI veLAe te saMdhi, vigraha vagere cha guNone dhyAnamAM leto. dIdhe. raghue kausane dakSiNA ApI ane kItsanA AzI. dhArelA kAryanI siddhi sAMpaDe nahi tyAM sudhI te zAMta rvAdathI raghune aja nAmano putra thayo. ajane gAdI meM pI rIte besato nahIM'. Ama te eka saphaLa ane nyAyI te yoga tarapha vaLe. Ama raghu potAnA pitA dilIpane rAjA hatA. ja anasaryo. parvata, samudra, pAtALa ane AkAza ema rAjA aja ati premALa ane lAgaNIzIla rAjavI cotarapha teno yaza phelAya. che. vidarbha nareze pitAnI bahena IndumatInA svayaMvara raghu pachI ajarAjAe potAnA pitAnuM rAjya saMbhALyuM. mATe ajane AmaMtraNa me kahyuM hatuM. tethI te svayaMvaramAM jAya che. svayaMvaramAM svarUpavAna rAjavI ajanuM mukha traNa pAsAM teH joIne IndumatInuM mukha praphulita banI jAya che. teNI lajajAthI kazuM bolatI nathI, paraMtu pitAnA zarIramAM 1- eka uttama ddhA tarIke udbhavela romAMcathI pitAno anurAga aja pratye vyakta 2- uttama rAjA ane kare che. svayaMvaramAM ane IndumatI varamALA arpe che. IndumatI ane ajanuM joIne nagaranA lekene AnaMda 3- ati premALa ane lAgaNIzIla pati tarIke thAya che. teo vAraMvAra bole che ke, "sAce ja meghamukta nirUpyAM che. caMdramA sAthe kaumudInuM milana thayuM" ane "gaMgA pitAnA saga pAMcamAM aja eka baLavAna yoddhA tarIke na manane anurUpa sAgaramAM bhaLI gaI. Ama IndumatInI Alekhyo che. maMtaMga RSinA zrApathI hAthI banelo che pasaMdagImAM teo saMmati Ape che, gandharvakumAra priyavaMdane te zrApa dUra kare che. uparokta rAjA raghunAM mRtyu pachI IndumatI dazarathane janma hAthI jyAre aja rAjA vidarbharAjAnA AmaMtraNathI Indu Ape che. ajarAjA have RSiRNa, devaRNa ane pitRRNamatInA ravayaMvaramAM jAya che tyAre mArgamAM senA sahita mAMthI mukti anubhave che. nagaranA udyAnamAM rAjA aja paDAva nAkhe che tyAre aja rAjAnA sainyane bhAre muzkelImAM IndumatI sAthe vihAra kare che. nAradanI vI parathI devI mUkI de che. aja jyAre A samAcAra sAMbhaLe che tyAre puSponI mALA indumatInI chAtI para paDatAM, jyAre tenA gaMDasthaLamAM bANa mAre che tyAre hAthInuM svarUpa teNInuM mRtyu thAya che tyAre ajanuM hadaya hacamacI UThe dUra thaI uparokta gaMdharvakumAra tenA asala svarUpane che. te ati zekAtura banI priyA mATe vilApa kare che. pAme che. pratyupakAra karavA gaMdharvakumAra priyavaMda ane tenA vilApathI sarovarataTanAM pakSIo paNa AkraMda kare "samohanAe bheTa rUpe Ape che, bheTa Apela saMmohanAstra che. ajarAjAne priyAne viraha sAle che. pote have no upayoga ajarAjA IndumatIne varI potAnI teNInI gerahAjarImAM asahAya che tema kalpAMta kare che. rAdhAnI tarapha pAcho phare che tyAre IrSyALa rAjAo te kahe che ke tane kamaLa mRdu pupe nI ziyA paNa sAthe mArgamAM yuddha vakhate kare che. A prasaMge ajanuM khUMcatI hatI te A pracaMDa agnine tAruM bA mRdu zarIra parAkrama ane tenA vIratA jevA uraca guNe pragaTa thAya kevI rIte sahana karI zakaze ? IndumatInA mRtyuthI badhe che. AThamA sargamAM aja gAdIe AvatAM nItivizArada zoka prasare che. gIta, nRtya, utsava, AnaMda vagere baMdha sacivonI sAthe carcA vicAraNA kare che. ane je pradezo paDayAM che. Rtuo utsava vagaranI banI che. alaMkAra jitAyA nathI te pradeza jItavAnI te taiyArI kare che. niprayojana banyA che. ane mATe IndumatI gRhiNI, aja eka uttama karIne nyAyI ane prajApAlaka saciva, sakhI ane lalitakaLAomAM priya ziSyA hatI. rAjA che. te prajAnI phariyAdo sAMbhaLe che. ane nyAyA- ra mRtyue IndumatI chInavI lIdhI. A mRtyue jANe Jain Education Intemational
Page #775
--------------------------------------------------------------------------
________________ 758 vizvanI asmitA ke rAjA ajanuM sarvasva harI lIdhuM. rAjA aja atyaMta kaikayIne, te khUba ja cAhe che. yuddhamAM paNa kaikeyIne vibhava hovA chatAM tene A zoka prasaMge upayoga karatAM potAnI sAthe laI jAya che. yuddhamAM kekeyI dazarathane madada nathI. Ama te potAnA sukha lAve che. jyAre Ama kare che, tethI managamatAM varadAna mAgavAnuM paNa teNIne aja karuNa kapAta karatA hatA tyAre vRkSe paNa jANe ke kahe che. dazaratha jyAre vRddha thAya che tyAre tenI IcchA potAnI zAkhAomAMthI karatAM rasarU pI emAM e vaha- rAmane gAdI A pavAnI hoya che. A samaye kekeyI rAjA vatAM hatAM ? huM pavanamAM ja IndumatI nI aMtyeSTi kriyA pAse be varadAna mAgIne rAmane cauda varSano vanavAsa karavAmAM Ave che, rAtrinA avasAne nisteja banela ane bharatane rAjagAdI ApavAnI vAta kare che. pariNAme pAMta je ja potAnA nagaramAM Ave che. te nagara- dazaratha rAjA bhAre AghAta anubhave che ane rAmanuM mAM AvI vasiSThane sAMtvana-saMdeze sAMbhaLe che. indu- vanagamana thatAM putranA virahathI temanuM mRtyu thAya che. matInA AgaLanA avatAranI kathA prajarAjAne uparokata Ama ati lAgaNIzIla e rAjA dazaratha che. saMdezAmAMthI sAMpaDe che. ane A akaramAtanuM kAraNa paNa vigunA sAkSAt avatAra jevA rAma kauzalyAnA tenA jANavAmAM Ave che. paNa AjanA mana para prastuta khoLe avatare che. bhUmine asahya bhAra dUra karavA rAma saMdezAnI dhArI asara thatI nathI. ATha varSa pachI Aja pRthvI para manuSya rUpe Ave che. rAma eka Adarza tema mRtyu pAme che. svargamAM jaI te pitAnI mRta patnI ja nyAyI, sItAnA Adarza pati ane eka ati lAgaNIIndumatIne maLe che. zIla premI tarIke rAma samagra kAvyamAM ananya rIte Ama ekaMdare jotAM rAjA ajanA jIvananAM traNe judA tarI Ave che. pAsAMo kharekhara bhinna bhinna vAtAvaraNa khaDuM karI jAya che. maryAdA purUSottama rAma sAce ja eka nyAyI ane prajApAlaka rAjA hatA. bALapaNumAM ja temaNe vizvAmitra ajarAjAne putra dazaratha ajanA mRtyu pachI gAdIe pAsethI astrazastronI vidyA meLavI hatI. te eka ati Ave che. te Indrane paNa svargamAM yuddha veLAe madada parAkramI tema ja vararAjAnA putra hatA. vizvAmika sAthe jAya che. dazaratha rAjA vasaMtaRtumAM ati bhego bhogave vanamAM jaI mAyAvI rAkSasone mArI temanA yajJanuM rakSaNa che. rAjA mRgayAno eka a che zokhIna che. tenuM dhAreluM kare che. te pitAnuM vacana pALavA jaMgalamAM 14 varSa nizAna kadI niSphaLa jatuM nathI zravaNakumArane te jaLa rahe che ane bhAratane ati Agraha chatAM te ayodhyA karatI vakhate bANa mAre che je tenA prANa harI le che.. pAchA vaLatA nathI. sugrIvanA te eka paramavizvAsu mitra dazaratharAjAne zravaNanA mAtApitA zrApa Ape che. tethI che. hanumAnanI madadathI laMkA para caDAI karI rAvaNane te khinna banI jAya che. dazaratharAjAne putra na hovAthI vadha kare che. ane ati parAkrama sAthe sItAne pAchI bhAre vimAsaNuM che. te putreSTi yajJa karI agnidevane prasanna meLave che. rAma ati audAryanI mUrti che. vibhISaNane karI temanI pAsethI pavitra ane meLave che. bhagavAna ja laMkAnuM rAjya Ape che. ane puSpaka vimAnamAM vipazu A annamAM pravezyA che tethI tenI traNe rANI e patnI sItA ane bhAI lakSamaNa tema ja anya yoddhAo A annane upayoga karatAM rAma, bharata, lakSmaNa ane sAthe ayodhyA pAchA phare che. temane rAjyAbhiSeka karazatruddhane janma Ape che. nyAyI rAjA dazaratha putronuM vAmAM Ave che. nagaramAM jyAre te sItAnA cAritryane khUba ja kALajIthI jatana kare che. vizvAmitra yuvAna putronI lokApavAda sAMbhaLe che tyAre prajAnA saMtoSakAraka nyAyI ( jaMgalamAM AzramanuM tema ja yajJanuM rAkSasethI rakSaNa rAjA rAma sItAno tyAga kare che. lakSamaNane te vAdamIki kara) dazaratha rAjA pAse mAgaNI kare che. anicchAe nA Azrame teNIne mUkI AvavA vInave che, lavaNa dazaratha rAjA rAma ane lakSamaNune vizvAmitranI sAthe nAmane rAkSasa munione khUba pIData hovAthI zatrudanane javA anumati Ape che. Ama prajA pAlaka rAjA pitAnA tene vadha karavA senA sAthe ravAnA kare che. vaLI saMbUka putrone bhege paNa prajAnuM rakSaNa kare che. nAmane zuddha muni tapa karato hovAthI tene vadha rAma Adarza rAjA dazaratha eka lAgaNIzIla rAjavI che. kare che. ane te pachI rAma azvamegha yajJa kare che. A " kAzalyA sAmatrA ane kaMkeyI A traNe rANIomAMthI yajJamAM jyAre vAlamIki lava-kuza sAthe ayodhyAmAM Ave Jain Education Intemational
Page #776
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 759 che tyAre rAmane temanA putrane paricaya thAya che. rAma te ati mahatvane pitAne phALo Ape che. nadinI sItAne mATe jaNAve che ke je teNI potAnI pavitratA gAyanA varadAnathI teNIne raghu nAmano putra avatare che. lokomAM batAve te ja teNIno svIkAra karI zakAya. jema sudakSiNa eka Adarza rANI che tema IndumatI paNa pariNAme sItA potAnI pavitratA batAvavA dharatImAM ajarAjAnI Adarza ane patibhakti parAyaNa rANI che. samAI jAya che. rAma ane lakSmaNanuM baMnenuM mRtyu thoDA te svayaMvaramAM ja pitAnI rUpazrIthI svayaMvaranA saghaLA vakhatamAM ja thAya che. Ama eka Adarza nyAyI ane rAjAone AkarSe che. paNa bhinna bhinna rAjAo pAsethI prajAnA kalyANamAM tatpara evA rAma saphaLa rAjavI hatA. pasAra thaI Akhare ajarAjAnA gaLAmAM varamALA arpaNa kare che. te potAnA pati aja sAthe nagaranA udyAnamAM raghuvaMzamAM rAmakathAnA mukhya nAyaka rAma eka sAcA nirbhaya rIte vihare che. dazaratharAjAnI traNa rANIo tathA lAgaNIzIla premI che. te ekapatnIvrata pALe che kauzalyA, sumitrA ane kekathI paNa Adarza ane patiane rAjyamAM anAcAra ke bhraSTAcAra nA vadhe te mATe parAyaNa strI pAtra che. putreSTi yajJa karatAM agni prasanna ati jAgRta che. janakarAjAnA AmaMtraNathI rAma vizvA thAya che tyAre dazaratha rAjAne te pavitra ana Ape mitra sAthe mithilA jaI ziva-dhanuSya bhaMga kare che ane sItAne vare che. mArgamAM te nirbhaya che chatAM parazu che. A anna dazaratharAjA pitAnI traNe rANIomAM vaheMcI de che. tethI kauzalyA rAmane, kekayI, bharatane ane rAmane garva paNa te utArI nAkhe che. Ama te vIra sumitrA lakSamaNa ane zatrudanane janma Ape che. A sarva haiyAvALA chatAM komaLa kivA mRdula hadayanA che. sItAne mAtAo temanA cAra putrone saMpUrNa kALajIthI uchere che. viraha te kSaNavAra paNa sahana karavA zaktimAna nathI. sItAnI zodha mATe te vilApa karatA parvate, jaMgalo kaikeyI dazaratha rAjAnI ati vahAlI rANI che, je potAne maLelA varadAnathI bharatane rAjyagAdI ane rAmane vanavAsa nadIo vagere sthaLe bhramaNa kare che ane Akhare jaTAyu apAve che. dvArA sItAnuM haraNa karanAra rAvaNa che tema samAcAra meLave che. mArgamAM sItAnuM nU pura, vastro vagere nizAnIo badhAM strI pAtromAM sItA ApaNuM dhyAna kheMce che. ane sAdhana maLatAM te karuNa Akranda kare che. Akhare te eka Adarza patiparAyaNa ane pativratA rANI, rAjA te samadra para setu racI laMkAmAM jaI rAvaNane ane tenI rAmanI che. patinAM duHkhe duHkhI ane sukhe sukhI rahevAmAM mahAna rAkSasa senAno vadha kare che. sItAnI te laMkAmAM te mAne che. rAma vanamAM jatAM zrIrAmanI sAthe teNI ani-parIkSA paNa kare che. paNa jyAre te ayodhyA paNa jAya che. vanamAM rAmane mAyAvI mRga mArI lAvavAnuM AvI sItAnA cAritrya viSe niMdA sAMbhaLe che tyAre karuNa kahe che. rAma tema kare che tyAre rAvaNa saMnyAsI rUpe hadaye teNIno tyAga kare che. Ama rAmanA nasIbamAM paMcavaTImAM AvI sItAnuM haraNa kare che. rAvaNane te tema pharIthI priyAne viraha sAMpaDe che. azvamegha yajJa vakhate karavAnI nA pADe che. rAma vagara te kSaNavAra paNa jIvI sItAnI suvarNamRti racI yajJa pUrNa kare che. Ama rAma zake tema nathI. hanumAnajI jyAre sItAne maLe che tyAre eka kAruNyamUrti tarIke jaNAya che. teNI rAma para saMdezo pAThave che ke zrIrAme eka mAsamAM samagra kAvyamAM dilIpa, raghu, aja, dazaratha ane rAkSasarAja rAvaNano vadha karI pitAne choDAvavI. anyathA rAma e Adarza rAjavIo tarIke ApaNuM najare tarI te agnimAM paDI mRtyu pAmaze. laMkAmAM azokavATikAmAM Ave che. raghuvaMzamAM gauNa pAtro te bharata, lakSmaNa, zatrudana, rAkSasIone te ati trAsa sahana kare che. chatAM te rAma vagara anyane pati tarIke svIkAravA tatpara nathI. zrIrAma hanumAna, kuza vagere che. aMtima rAjA anivaNuM ati vilAsI che. bhogavilAsano te bhAre zokhIna che. A vagara teNInuM jIvana zUnya che tema tenI aMgata mAnyatA che. rAma rAvaNano vadha karI jyAre sItAne laMkAmAM maLe kAraNe ja tene kSaya thatAM te maraNadhIna bane che. che tyAre te rAmane khAtarI karAvavA potAnI agniparIkSA strI pAtromAM sadakSiNA, IndumatI, sItA vagere gauNa karAve che ane temAMthI te hemakhema bahAra Ave che. pAtra che. sudakSiNA e dilIpanI eka Adarza patnI ane ayodhyAmAM jyAre teNInA cAritrya vize lokomAM aphavA pativratA rANI che. dilIpa jyAre gosevA kare che tyAre phelAya che tyAre rAma tene tyAga kare che. lakSamaNa teNIne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #777
--------------------------------------------------------------------------
________________ 760 vizvanI asmitA vAlamIkinA AzramamAM mUkI Ave che, tyAre rAmanI A zaMgArarasa karatAM kAvyamAM vIrarasa vadhu najare paDe bhayaMkara pratijJA sAMbhaLI te karuNa Akanda kare che. maharSi che. indumatInA svayaMvara veLAe kavi zRMgArarasanuM nirUpaNa vAlamIki sItAne sAMtvana Ape che. teNI lakSamaNa dvArA kare che. IndumatInA mRtyu samaye (sarga 8) ajarAjA zrIrAmane jaNAve che ke tame A nirNaya eka rAjA tarIke vilApa kare che tyAre karuNarasa kavi yoje che. indumatInI lIdho che ane mane, huM pavitra hovA chatAM anyAya karyo gerahAjarImAM aja varaha anubhave che tyAre vipralaMbha che. tamArA tejane meM dhAraNa karyuM che, tethI ja huM gaMgAranA darzana vAcakane te prasaMge thAya che. sarga 9 mAM prANatyAga karatI nathI. chatAM ApaNA vAraMvA2 janma- zravaNanuM mRtyu thatAM tenA mAtApitA kapAta kare che jamAtramAM paNa viraha na thAva, tame ja mArA dareka tyAre karuNarasanuM Alekhana thayuM che. sa 12 mAM pharIthI janma pati thAva, putranA viyege dazaratha prANa choDe che tyAre ayodhyAmAM zokanuM moju pharI vaLe che tyAre A 2sa jaNAya che. teNI eka Adarza mAtA che. vAdramIkine Azrame te sItAnI zodha A sagamAM ja rAma jyAre vanamAM kare potAnA lavakuza ane putrone bhAre kALajIthI uchere che. che tyAre rAma sItA virahe karuNa Akada kare che je aMtamAM jyAre te ayodhyAmAM Ave che tyAre rAma loko vipralaMbha zRMgAranuM udAharaNa spaSTa banI jAya che. rAma samakSa teNIne pitAnI pavitratA batAvavA kahe che. AthI rAvaNanA yuddha prasaMge vIrarasanuM Alekhana thayuM che. sarga Akhare te dharaNImAM samAI jAya che. 14 mAM zrIrAma sItAnA cAritrya vize lokomAM zaMkA pedA thatAM teNIne tyAga kare che tyAre ane sItA rAmane Ama badhAM pAtromAM sItAnuM pAtra eka kAruNya vAlmIkinA AzramethI saMdeze lakSamaNa dvArA pAThave che mUrti jaNAya che. tyAre A ja sargamAM bhAre karuNarasanuM vAtAvaraNa chavAI jAya che. vaLI saga 8 mAM indumatInuM mRtyu thatAM kuLaguru raghavazamAM kavie zaMgAra, vIra, zAnta, raudra, adbhuta, vasiSTha sAMvanano saMdezo aja para pAThave che jemAM bhayAnaka, vIra vagere rasanuM Alekhana karyuM che. Ama zAnta rasanuM darzana thAya che. sarga 5 mAM aja IndumatInA dareka sagamAM judA judA rasane samanvaya thayo che. dilIpa svayaMvaramAM jatAM jatAM eka vanya hAthIno vadha kare che rAjA ane siMhanA saMvAdamAM saga bIjAmAM vIrarasanuM te samaye eka gAMdharva ekAeka jaNAya che. je priyaMvada Alekhana karyuM" che. sarga trIjAmAM pharIthI indra ane nAme che. ane tene mataMga RSie zrApa Apyo hato. raghunA yuddha samaye vIrarasanuM punarAvartana thayuM che. saga A samaye adabhuta rasanuM Alekhana kavie karyuM che. 4mAM raghu samasta bhAratane jItavA nIkaLe che tyAre paNa sarga 14 mAM adbhuta rasanuM pharIthI Agamana dazaratha vIrarasa jaNAya che. sarga 5 mAM raghu kausanI dakSiNanA putreSTi yajJa kare che tyAre thAya che. sarga 12 mAM zrIrAmadravya mATe kubera para caDhAI kare che tyAre vIrarasanI rAvaNanA yuddha samaye A rasa anekazaH sthAna pAme che. niSpatti thAya che. saga 5 mAM radhune putra aja vidabha nagara tarapha jAya che tyAre mArgamAM aja vanya hAthIne A badhAM vividha rasanAM varNana sAce ja sacoTa vadha kare che. Ama virarasa kavi vAraMvAra Alekhe che. ane saMkSipta jaNAya che. udAharaNa tarIke vanamAM zrIrAmanA saga 7 mAM indumatInA lagna pachI nirAza banelA vilApa vakhate vAcakone kavi kAlidAsa karuNa rasamAM rAjAone aja harAve che. A samaye aja rAjAnI tallIna karI de che. Ama te badhAM varNane bhAre asarajamAM vIrarasanA darzana vAcakane thAya che. sarga 12 mAM kAraka bane che. sAce ja kavi rasaniSpatti karAvavAmAM rAma rAvaNanA yuddhamAM paNa kAlidAsa prastuta rasa nirUpe eka kuzaLa kalAkAra che. asarakAraka rasAlekhanathI vAcakane che. sagara 15 mAM lavaNa nAmanA rAkSasa sAthe zatrudananuM nIrasatAne anubhava karavo paDato nathI. vaLI kavi yuddha thAya che. A prasaMga paNa eka vIrarasanuM udAharaNa bhAravi, mAgha ke zrIharSa jevA dIdhuM ane nirarthaka pUruM pADe che. saga 17 mAM kuzane putra atithi ane laMbANa karavAmAM mAnatA nathI. kavinAM varNanomAM mAgha daya rAkSasa yuddhe caDe che. A rIte vIrarasa pharIthI ke jagannAthanA jevuM pAMDitya najare paDatuM nathI. A sthAna le che. badhAM varNanane AlekhatI veLAe kavi saraLa e prasAda Jain Education Intemational
Page #778
--------------------------------------------------------------------------
________________ -guNa ane vaidabhI rItino upayoga kare che. samagra kAvyamAM kavi prakRtinAM varNana karavAmAM eka kuzaLa kalAkAra - vIrarasa mukhya che. jyAre zaMgArane ahIM gauNa sthAna che. kavine mana prakRti e jaDa nathI, paNa dhabakatI ane maLyuM che. cetanavaMtI mAnavajIvana sAthe saMkaLAyelI che. A prakAra nuM vAtAvaraNa sarga bIjAmAM dilIpa rAjA jagalamAM kavi vidabhI rItimAM moTAbhAge samagra kAvyanI racanA jyAre gosevA karavA naMdinInI pAchaLa jAya che, tyAre kare che. kAvyanI bhASA saraLa, bhAvane anurUpa ane spaSTa jaNAya che. saga 8 mAM pakSIone ajanA vilApamAM jaNAya che. tenuM kAraNa kavi laMbANu yukta ukti, dIrgha duHkhI banatAM kavie jaNAvyAM che. azokavRkSa phUlarUpI samAsa, ati apracalita che ke samAsane te kAvyamAM azruo sArI indumatInA mRtyune zoka karatuM darzAvyuM jatA nathI. kavinI zabda pasaMdagI anupama che, je te ja che. sarga 14 mAM sItA vanamAM vilApa kare che tyAre lakhANanA saMdabha ne hAni pahoMcADatI nathI. pro. ba. ka. * prakRtinAM tara para thatI bhAre asara batAvI che. ThAkora jevA kavi kahe che ke-"kAlidAsanI vANImAM eka jAtanI cUMTelI ronaka che." bhAravi. mAgha ke jaganAthanI kavi zabda ane arthanA alaMkAro kAvyamAM race che, jema kavinI IrachA kAvyamAM pAMDityanuM pradarzana karavAnI zabdAlaMkArono prayoga ghaNe ja a9pa che. nathI. pariNAme kAvya sahadaya vAcako mATe upagakSama banyuM che. udAharaNa tarIke raghuvaMzanA 9 mA sagamAM yamaka ane anuprAsano upayoga jaNAya che. vikhyAta evA arthAkAlidAsanI kAvyakalAmAM vyaMjanA avazya hAjara rahe laMkAro kavi kAvyamAM nirUpe che. jema ke upamAM, rUpaka, che. thoDA zabdamAM kavi ivanyArthI dvArA ghaNuM badhuM kahI ukSA, arthAntara, nyAsa, dRSTAnta, kAvyaliMga, dIpaka, jAya che. temanAM vAkayo Ama arthaghanavALAM hoya che. tulyogitA, smaraNa, brAtimAna, vibhAvanA, vizakti, kAlidAsa vyaMjanAne kavi che. saga 8 mAM ajavilApa svAbhAkti , paryAyakti, parisaMkhyA vagere. A badhA karatAM IndumatIne kahe che ke alaMkAromAM kavine upamAno bhAre zokha che. jyAre aDhAma savaM - tarava nedhyAmi nivapamattAjU pitAnI jiMdagInA sukhaduHkhanA anubhavamAMthI arthAntara - radhu. 8 62 nyAsa je alaMkAra janmyo che. kavinA keTalAka arthAtara nyAsa samAjamAM calaNI nANAM jevA banyA che. anya aja kahe che ke, "te azokavRkSanA dehada pUrNa karyA alaMka ro kavinI kalama vaDe naisargika rIte ja sarjAya che. tenAthI phUla khIlaze. A phUlo vaDe tArI veNIne che. A mATe kavine kRtrimatAne Azaro levo paDato zobhAvavAnI hatI. paraMtu arere ! tAruM mRtyu thayuM. te phalonI mALAne huM kevI rIte nivApAMjalinI mALA banA nathI. kAvyanA rasa, prasaMga ane vAtAvaraNa mujaba te alaMkAro je che. kavinA eka prazaMsake to kahyuM che vIza ?" ahIM ajane thato priyAnA mRtyuno zoka ke-"17mA vADhirAtatha " ane A ukti kharekhara kavie sacoTa rIte sUcave che. sAcI che. Do. rAIDara mujaba, " addabhuta rasAsvAda e kAlidAsIya zilInI aMtima asara che." kAlidAsa rasane kavie raghuvaMzamAM Azare 20 jeTalA dene samrATa che. A mATe zrI baladeva upAdhyAye sAcuM ja prayoga karyo che. kavi upadeza ke stutinA prasaMge anu. jaNAvyuM che ke, " kAlidAsa rasasiddha kavirAja che." kavi Tupa jevo sAdo chaMda nirUpe che. ajavilApa jevA karuNa prasaMge viginI chaMdamAM jaNAya che. vaLI dareka sargamAM zaMgAra, ane karuNa bane rasanuM nirUpaNa temanI koI prasa gA ! AgavI viziSTatAthI kare che. A baMne rasane anulakSIne eka eka ja cheda AraMbhathI aMta sudhI rahe che. upajAti zrI ravIndranAtha ThAkura kAlidAsa viSe kahe che ke te zagAra. je anupama chaMda sarga bIjAmAM kavi race che. saMga nA ane viratinA paNa kavi che. zRMgAra, vIra, zAnta, trIjAmAM vaMzasthavRtta che. Ama dareka sagamAM bhinna bhinna karuNa, adbhuta vagere raso temanI kalame kAvyanA vAtAvaraNa Ide che. sargAne chaMdanuM parivartana thAya che. kavinuM chaMdamujaba AlekhAya che. zAstra paranuM prabhutva prazasya che. kavie pitAnA chaMda. Jain Education Intemational
Page #779
--------------------------------------------------------------------------
________________ 762 vizvanI asmitA zAstranA pAMDityano paraco to raghavaMzanA navamA sagamAM wwwwwww~~~~~~~~ bhinna bhinna ida racIne batAvyo che. zubhecchA pAThave che...... AMbalA vi. kA. sevA saha. aMtatogatvA samagra kAvyano abhyAsa karatAM jaNAya ? che ke kavi bhinna bhinna nAyake( raghuvaMzanA )nAM jIvana maMDaLI lI. caritro, temanAM parAkrama, saMskAra, dharma, saMskRti, temanI DuM AMbalA (tAluko sihora) dhArmika mAnyatAo, temane samAja vigere viSe varNavI 6 sthApanA tA. 23-1-73 noMdhaNI naMbara 116 kavi ApaNA bhavya bhUtakALanI smRti tAjI karAve che. ? zerabhaMDoLa 53910 sabhya saMkhyA : vaLI raghuvaMza kAvya saMskRta paMca mahAkAmAM sthAna che anAmata phaMDa 223 28-65 kheDUta 220 pAmyuM che te ja tenI siddhi darzAve che. saMskRta alaMkAra bina kheDUta 24 zAstranA niyamo mujaba ja A kAvya racAyuM che je ! jIvAbhAI vastAbhAIpramukha kALAntara sudhI ajara amara raheze. maNIzaMkara premajIbhAI-maMtrI - vya. ka. sabhya kAntilAla vizvanAtha mahetA ajItazaga nAraga - bhImA rANu bhImAbhAI premajIbhAI mAnya sudharela khAtara, biyAraNa, jaMtunAzaka davA, sarakAra mAnya kApaDa vagerenuM kAmakAja maMDaLI kare che. * With Best Compliments from * BOLE BROTHERS A House For Everything In Medicine & Surgery 49, S. Gandhi Marg. ( Princess Street ) BOMBAY-400 002. Drugs, Medicines, Surgical and Veterinary Instruments, Hospital Furniture, Science Apparatuses, etc. Post Box No. 2072 Telephone : 31 03 16 Telegram : BOLEBROS BOMBAY-400 002 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #780
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 763 * * * * ** huM sadamArge anusarIe" paraspara vaphAdAra rIe. ekalaji ghAtaka che bIe aai cha ArArAe jhaMjhA daSTibiMdune samajIe ane saMgaThita vajIe ApaNe HenyaE ***************** * ** ** * * ** Illlll * ***** * G ** Ei IS ** * * ** **** ***** * ****** sa *** ka * ** * duniyAnI sAta vyaktiomAM eka bhAratIya che. vibhinna jAtiomAM vaheMcAyela chanAM ApaNe eka prajA chIe. bhAratIya hovAnuM ApaNane gaurava che. ** * mAhitI-guja ma A * * samaka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #781
--------------------------------------------------------------------------
________________ 764 vizvanI asmitA ko-opareTIva beMka opha amadAvAda limiTeDa. sthApanA : tA. 10-11-68 mAthA eka kathA muMbaI zAkhA AbAda beka hAusa" 323/325, narazI nAthA sTrITa muMbaI- 400 009 Te. naM. 331216, 348809 TelekSa naMbara : 011-4885 ja heDa ophIsa. AbAda beMka cembarsa" rIlIpha roDa, amadAvAda, 380001. 2. naM. 381141-42-43 TelekSa naMbara : 012-445 zrI viThalabhAI pI. amIna ceramena zrI surendrabhAI ke. zAha. mene. DIrekaTara eDITa varga "e" bharapAI thayela zera bhaMDoLa 60.77 lAkha rIjharva tathA anya phaMDa 82.84 lAkha thApaNe 1270.40 lAkha dhirANe 774.78 lAkha kAmakAjanuM bhaMDoLa 1609:30 lAkha khAtedAre. 65,877 sabhAsado. 5336. vividha DIjhITa janAo tathA DIpojhITa para vyAjanA dare mATe rUbarU saMparka sAdhavA vinaMtI che. vyaktigata rU. 30,000- sudhInI beMkamAM mukelI DIpojhITa Isyunsa korporezana dvArA vimAthI surakSita hoI saMpUrNa salAmata che. jAhera TrasTanI thApaNe svIkAramAM Ave che. broncIjha (1) rIlIphareDa meIna brAnca (2) be be brAnca (3) sTezana brAnca (4) navA vADaja brAnca (5) rakhiyAla brAnca (6) bApunagara brAnca (7) rAyapura brAnca (8) pAlaDI brAnca (9) gAMdhIreDa brAnca (10) AzramaroDa brAnca (11) saradAra paTela kelenI brAnca (12) naroDA roDa brAnca (13) navaraMgapurA brAnca (leDIjha) (14) amarAIvADI brAnca (15) muMbAIla brAnca pI. esa. navalakhA, janarala menejara, Jain Education Interational
Page #782
--------------------------------------------------------------------------
________________ jeo rAgadveSane jItI mukti pAmyA che tevA jinezvaree upadezelo eka prAcIna dharma jaina dharma che. ramaNalAla cI. zAha jagatanA vividha dharmomAM jana dharma eka prAcIna jinezvara athavA tIrthakara bhagavaMta kahevAya che. sAdhu, sAdhavI, dharma che. enA keTalAka siddhAMtonuM sAmya jagatanA bIjA zrAvaka ane zrAvikA e catuvidha samudAya paNa jaMgama keTalAka dharmonA siddhAMto sAthe jovA maLaze; paraMtu jaina tIrtha tarIke oLakhAya che. tIrthakare dharma svataMtra dharma che ane bIjA dharmo karatAM enI pitAnI paNa sthApanA kare che mATe paNa teo tIrthakara kahevAya che. keTalIka viziSTatAo che. nizcita kALamaryAdAmAM AvA covIsa tIrthaMkara thAya che. saMsAra anAdi ane anaMta che, eTale bhUtakALamAM evA jena dharma mAne che ke jIva ane ajIva e be covIsa tIrthakaro anata vAra thaI gayA che ane bhaviSyamAM dravyono banelo saMsAra anAdi che ane anaMta che. jIva paNa anaMta vAra thaze. chelalA eTale ke vartamAna samayanA arthAt AtmAo anaMtAnaMta che. AtmA anAdi ane covIsa tIrthakaromAM pahelA RSabhadeva (AdinAtha) ane avinAzI che. AtmA saMsAranAM baMdhanomAMthI sarvathA chellA mahAvIrasvAmI che. mukta thaI zuddha svarUpa pAmI zake che. mukti pAmyA pachI AtmAne pharI saMsAranA paribhramaNamAM pAchA AvavAnuM rahetuM AgamagraMtho nathI jyAM sudhI AtmA mukti pAmato nathI tyAM sudhI jana dharmanI mAnyatA pramANe mahAvIra svAmIe e caryAzI lAkha prakAranI jIvayonimAM pitAnAM karma Apela upadeza emanA gaNadharee dvAdazAMgImAM eTale ke anusAra deha dhAraNa karyA kare che ane paribhramaNa karyA kare bAra aMgamAM gUMthI lIdho che. temaNe bAra aMgomAM le kaleka, che. jana dharma pUrva janma ane punarjamamAM mAne che. janma padravya, nava tatva, sAdhusAdhvIonA AcAra, gRhurathAne janmAMtaranI gati AtmAne pitAnAM karmanAM phaLa anusAra dharma, karmasiddhAMta, pApapuNyanAM phaLa vagerenuM tathA tene prApta thAya che. AtmA karmane kartA che, AtmA kamano anurUpa kathAonuM nirUpaNa karavAmAM AvyuM che. A bAra bhaktA che ane AtmA rAgadveSane jItI muktino adhikArI aMgamAMthI daSTivAda nAmanuM bAramuM aMga lupta thaI gayeluM ba - zake che. che. bAkInAM agiyAra age upalabdha che ane te gamajana zabda "jina" zabda uparathI Avelo che. jeNe graMtha tarIke oLakhAya che. banivAra aMga u 25 mAra pitAnI indriyo upara vijaya meLavyo che, jeo rAgadveSane upAMga, dasa prakI ka, cha che sUva, cA mUlasUtra ane be jItI mukti pAmyA che te jina. jine arthAt jinezvaroe cUlikAsUtra ema maLIne kula 45 AgamagraMtho kaMpa che upadezele dharma te jina dharma - jaina dharma. ane te badhAnI bhASA ardhA mAgadhI che. AgAmathI upara vivecana karatA vividha prakAranA graMthanI racanA pUrvAcAryoe covIsa tIrthaMkara karelI che. jene zAstronA tamAma graMthonA gaNanA ga, dravyAnuyoga, caraNakaraNAnuyoga ane kAnuga ema khya tIrthakara" zabda janono pAribhASika zabda che. je ( cAra vibhAga pADavAmAM Ave che. tAre te "tIrtha" ane je dharmatI pravartAve te tIrthakara. saMsArarUpI samudramAMthI pAra UtaravA jIvAtmAo mATe tIrtha lokAloka ane kALacaka eTale ke ghATanI je racanA kare te tIrthakara. je mahAna jana dharmanA amuka graMthomAM samagra sRSTinuM, lekaAtmAo "jina" banIne A bhagIratha kArya kare che teo alakanuM khUba vistArathI varNana ApavAmAM AvyuM che. jenA Jain Education Intemational
Page #783
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA dharmanI mAnyatA pramANe keDe hAtha daI UbhelA puruSanI pratikULatAnI anubhUti jenAmAM hoya, sva ane paranuM AkRti jevI cauda rAjalokanI AkhI sRSTi banelI che, je jJAna jenAmAM hoya te jIva kahevAya che. Indriya, baLa, daze dizAmAM abajo mAilathI paNa vadhu, balake asaMkhyAta AyuSya ane zvAse ravAsa e cAra lakSaNathI jIva cajanonI banelI che. temAM nIcenA bhAgamAM naraka ane oLakhI zakAya che. jIvo anaMta che ane pratyeka jIva uparanA bhAgamAM devaloka che tathA nAbhinA sthAne manuSyakSetra svataMtra che. satva, bhUta, prANI, AtmA, cetanA vagere che. A manuSyakSetra aDhI dvIpamAM AveluM che. e aDhI zabda jIva mATe vaparAya che. dviIpamAM eka dvIpa te ja budvIpa, je eka lAkha ejanano che. e ja budvIpamAM ApaNI pRthvI AvelI che. (jana dhamara chavAnA be prakAra che - mukta ane saMsArI, je jo sarvathA karmakSaya karI karmarahita thayA hoya, pUrNa mAne che ke A pRthvInI bahAra paNa mANaseM vase che. ) cauda rAjalakanA sauthI uparanA bhAgamAM AvelA pradezane jJAna, pUrNa darzana, anaMta vIrya ane anaMta sukha e lekAnta athavA siddhakSetra kahevAmAM Ave che, jyAM siddhA cAra guNothI yukta hoya ane je janmamaraNanA paribhramaNatmAo, muktAtmAo birAje che. cida rAjalokanI mAMthI sadAne mATe mukta thaI siddhAtmA banyA hoya te bahArano pradeza alaka kahevAya che je anaMta che ane mukta che. je jIvo karmabaMdhanane kAraNe deha dhAraNa avakAza sivAya bIjuM kazuM tyAM nathI. karI janmamaraNarUpI saMsAramAM paribhramaNa karatA rahe che te saMsArI athavA baddha jIve che. saMsArI jInI cAra samayane mATe jina dharmamAM kALacakranI kalpanA karavAmAM prakAranI gati hoya che - manuSya, tiryaMca, devatA ane AvI che. samaya eTale ke kALa, cakranI jema gati kare nAraka. cho jyAM sudhI mukta thatA nathI tyAM sudhI che. kALacakanA be vibhAga che: 1. avasarpiNI, ane pitAnAM karmo pramANe A gatiomAM janma dhAraNa kare 2. utsarpiNI. te darekamAM cha cha ArA hoya che. ave che. AyuSya pUrNa thaye mRtyu pAme che ane pharI navo sapiNImAM uttarottara sukhamAMthI duHkhane kharAba samaya janma dhAraNa kare che ane e pramANe saMsAramAM satata Avato jAya che ane utsarpiNImAM uttarottara du:khamAMthI paribhramaNa karyA kare che. sukhano caDiyAto samaya AvatuM jAya che. eka kALacakrane samaya vIsa koDAkoDa sAgaropama jeTaluM hoya che. "sAgara jIvonA be prakAra che- sthAvara ane trAsa. je jIvo pama' zabda pAribhASika che. atyAre avasarpiNIne pitAnI meLe gati karI zakatA nathI te sthAvara kahevAya che. je jI hAlI cAlI zake che te trasa ja kahevAya pAMcame Aro cAlI rahyo che. pratyeka avasarpiNImAM ane pratyeka utsarpiNImAM vIsa vIsa tIrthaMkaro thAya che. che. mATI, pANI, agni, pavana ane vanaspatimAM rahelA ja sthAvara kahevAya che. sthAvara ane mAtra eka ja nava tatva Indriya hoya che ane te sparzendriya. trasa jIvamAM kRmi, AtmAne karmonA baMdha kevI rIte thAya che. jIva aLasiyAM vagerene sparza ane rasa e be indriya, kIDI, saMsAramAM kevI rIte paribhramaNa kare che ane karmano kSaya mAMkaDa vagerene paze, rasa ane prANa e traNa Indriye, karI AtmA kevI rIte mukti pAme che ItyAdinI vicAraNA mAkhI, macchara, vIMchI vagerene sparza, rasa, ghANa ane jina zAstromAM khUba vistArathI karavAmAM AvI che. e cakSu e cAra indrio ane gAya, bakarI, popaTa, mANasa samajavA mATe nava tattanuM svarUpa ane kArya samajavuM vagerene parza, rasa, ghANa, cakSu ane zravaNa e pAMce jarUrI che. A nava tarave che (1) jIva, (2) ajIva, Indriya hoya che. paMcendriya jIvone mana paNa hoya che ( 3 ) puNya, (4) pApa, (5) AsTava, (6) baMdha, eTale te saMsI paMcendriya jIvo kahevAya che. jenA (7) saMvara, (8) nijArA ane (9) mokSa. eno bhedaprabheda ane kArya vize bahu vigate vicAraNuM jana saMkSepamAM paricaya nIce pramANe che : zAstromAM karavAmAM AvI che. (1) jIva : uttarAdhyayanasUtramAM kahyuM che ke jIvanuM (2 a cha jemAM cetanA nathI, jemAM sukhaduHkhanI lakSaNa upayoga che arthAta cetanA che. jJAna ane darzana anubhUti nathI te ajIva kahevAya che. ajIvanA pAMca rUpI upaga jenAmAM haya, sukhaduHkha ke anukULatA prakAra che: dharmAstikAya, adharmAstikAya, AkAza, kALa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #784
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 767 ane pudagala. emAM pudgala mUrta tattva che arthAt rUpI tatva | (7) saMvara: Amravane nirodha eTale saMvara. je che ane bAkInA cAra amata athavA arUpI tatva che. nimittothI karmo baMdhAya che te nimittone rikavAM tenuM jemAM rUpa, rasa, gaMdha ane sparza na hoya ane je AMkha nAma saMvara. vaDe joI na zakAya te arUpI tatva che. dharmAstikAya e gatisahAyaka tattva che. A tatva vinA jIva ke jaDa vastune (8) nirjarAH pUrve baMdhAyelAM karmono kSaya thavAnI gati sAMpaDI na zake, adharmAstikAya jIva ke jaDa vastune prakriyA te nija rA. e be rIte thAya che: (1) baMdhAyelAM karmo sthira thavAmAM sahAyaka tattva che. AkAza eTale ke avakAza paripakava thaI bhagavAya che ane e rIte karmakSaya thAya che, arthAta khAlI jagyA te loka ane alakamAM vyApta che. athavA (2) karmo bhogavavAnAM Ave te pahelAM tapa vagere jyAM jIva, dharmAstikAya, adharmAstikAya ane pudgala che vaDe teno kSaya karI zakAya che. tyAM sudhI loka che. tenI bahArano pradeza aloka che. ane (9) mokSaH sarva karmono AtyaMtika kSaya thavo te mokSa. te anaMta che. ANunA samUhane pudagala kahevAmAM Ave che. karma baMdhanomAMthI sarvathA mukta thavAthI jIva deha choDIne zuddha. sUphamAtisUkSma aNu te paramANu. tene varNa, gaMdha, rasa, sparza AtmasvarUpa pAme che, mokSa prApta kare che. mokSaprApti e. ane zabda hoya che, paraMtu ApaNe tene joI zakatA nathI. jIvanuM lakSya hoya che ane sarvathA karmakSaya thatAM udarvagamana anaMta paramANuonA A loka banelA che. jIva ane pugala- karavuM te AtmAno svabhAva che. AmAM Urdhvagamana karI mAM parivartana ANunA2, navI vastune jINuM karanAra tatva te cauda rAjalokanA agrabhAganI upara, siddhazilAnI upara kAla che. jIva ane A pAMca prakAranA ajIva ema maLIne birAjamAna thAya che ke jyAMthI ene janmamaraNyanA kala SaDadravyo che jenI A samasta sRSTi banelI che. cakramAM pharIthI AvavAnuM rahetuM nathI. (3) puNya : je tattva AtmAne zubha tarapha laI jAya karmasiddhAMta che te puNya. mana, vacana ane kAyAthI je zubha karmo baMdhAya saMsAramAM vividha ane vicitra ghaTanAo prati kSaNa che te puNya. dAna, zIla, tapa, zubha bhAva ityAdithI puNya banyA kare che. ekano janma rAjamahelamAM thAya che ane baMdhAya che. mANa sane uttama kuLa, Arogya, rU5, saMpatti, ekane janma garIbanI jhUMpaDImAM thAya che. AvI asaMkhya kIrti, sAro parivAra, zubha saMyoga, dIrdhAyuSya vagere prakAranI ghaTanAo banyA kare che tyAre prazna thAya che puNyanA pariNAme sAMpaDe che. ke zuM A ghaTanA pAchaLa koI niyama nahIM hoya ? jana dharma samajAve che ke badhI ghaTanAo pAchaLa niyama rahelo (4) pApa H je tattva AtmAne azubha tarapha laI che ane te kamano. jAya che te pApa, mana, vacana ane kAyAthI je azubha karmo baMdhAya che te pApa. hiMsA, asatya, corI, abadAcaka. jana dharmanI mAnyatA pramANe A vizvamAM vividha parigraha, kaSAyo vagerethI pApa baMdhAya che. pApane pariNAme prakAranAM pudagala rama Nu e nI satata heraphera cAlyA kare jIne vividha prakAranAM duHkha bhogavavAM paDe che. che. emAMnA eka prakAranAM pudgala-paramANuone kAmaNa vargaNAnAM pula paramANuo tarIke oLakhAmAM Ave (5) AsavaH puNya ke pAparUpI karmone AtmAnI che. jIvAtmAo pratikSaNa, jAgatAM ke UMghamAM, mana, vacana sAthe saMbaMdha thavAnAM nimitto athavA kAraNone Asrava ane kAyAnA yoga ane adhyavasAyathI je je zubha azuma kahevAmAM Ave che. mana, vacana ane zarIranA zubha ke karmo kare che te te pramANe kAmaNa vagaNAnAM pugalaazubha vyApArathI karmanAM pudagalo je dvArathI AtmAmAM paramANuone pitAnA AtmA prati AkarSe che. karmo udayamAM kheMcAI Ave che te dvAranuM nAma Asava. AvI jayAre bhagavAya che tyAre AtmAne coTelAM te pudgala-paramANuo kharI paDe che. AtmA jyAre eka (6) baMdha: karmanAM pagalone AtmA sAthe saMbaMdha deha choDI bIje deha dhAraNa kare che tyAre bAkIna yugalathavo te baMdha. dUdha ane pANIne jevo yoga thAya che paramANuone sAthe laI jAya che. Ama, navAM karmo tevo coga karmanAM pudagalo ane AtmAne thAya che, baMdhAvAnI ane jUnAM karmone kSaya thavAnI prakriyA nAMtara Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #785
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 vizvano asmitA puNya, puNyAnubaMdhI pApa, pApAnu dhI puNya ane pApA pachInubaMdhI pApa ema cAra prakAre kakha dhanI prakriyA cAlyA kare che. karma bAMdhatI vakhate temAM jIva keTaleA rasa le che, keTalA Avega dharAve che, te vakhate enA mananA adhyavasAyA kevA che enA upara e kama haLavuM adhAya che ke bhAre tenA AdhAra rahe che. tapa, sayama ane zubhabhAvathI pUrve AMdhelA bhAre karmanA kSaya karI zakAya che athavA tene upazAMta karI zakAya che. keTalAMka karmo evAM cIkaNAM baMdhAtAM hoya che ke je udayamAM AvatAM bhAgaLyA vinA chUTako ja thatA nathI. evAM karmone kanikAcita krama kahevAmAM Ave che, kAM AMdhatI vakhate AtmA svataMtra che, paraMtu bhAgavatI vakhate parAdhIna ane che. eTalA mATe jaina kamasiddhAMta te prArabdhavAda nathI, paraMtu puruSAtha vAda che. satata jAgrata uccatama AtmA khAMdhelAM karmonA tapa, saMyama, zubhabhAva vagere vaDe kSaya ja prabaLa puruSArthathI ochAmAM ochAM karmo bAMdhe che, kare che athavA ene haLavAM banAvI bhAgavI le che ane mAkSamArga tarapha vegathI gati kare che, meAkSamAga janmajanmAMtara sudhI cAlyA ja kare che ane sa pUrNa karmakSaya thAya che tyAre AtmA mukti pAme che. meAkSaprApti AtmAne kI deha dhAraNa karavAnuM rahetuM nathI. kama ATha prakAranAM che : (1) jJAnAvaraNIya, (2) dazanAvaraNIya, (3) vedanIya, (4) mAhanIya, (5) AyuSya, (6)nAma, (6) gotra (8) aMtarAya. AmAM jJAnAvaraNIya, darzanAvaraNIya, mAhanIya ane aMtarAya e cAra dhAtI kama' tarIke oLakhAya che kAraNa ke e karmo AtmAnA vizeSapaNe ghAta kare che. vedanIya, bhAyuSya, nAma ane geAtra e cAra aghAtI karma che. ghAtI karmo azubha ane bhAre hoya che. aghAtI zubha ane azubha ane prakAranAM hoya che. je kama jJAnanu AvaraNa kare che te jJAnAvaraNIya kama, vastune indriyA ane mana dvArA sAmAnya edha thavA te darzana, je kama dananu AvaraNu kare te darzanAvaraNIya ka, je kama AtmAne sukhaduHkhanA anubhava karAve te vedanIya ka. je ka jIvane mAhagrasta manAvI enI vivekabuddhine bhraSTa kare te mAhanIya ka. je karmAMne kAraNe AtmAne amuka samayamaryAdA sudhI eka zarIramAM rahevu' paDe te AyuSya karyAM, je kamane lIdhe AtmAne sAruM ke kharAma zarIra, rUpa, mAkRti svara, yaza, apayaza ItyAdi prApta thAya che te nAma kama, je karmane kAraNe jIvane ucca ke nIca kuLa ke geAtra prApta thAya che te gAtra karyAM, je kane lIdhe bhAga-upabhAgamAM ke AtmAnI anya labdhi ke zaktimAM vighna Ave che te aMtarAya ka. A dareka karmInA peTAprakAro ane tenA svarUpanI khUba jhINavaTabharI vicAraNA jana zAomAM karavAmAM AvI che. mAkSamAga nA pAye che samyaktva. samyaktva (samakita) pAribhASika zabda che ane tenA atha tathA tenuM svarUpa jainazAstromAM vistArathI samajAvavAmAM AvyAM che. samya kRtvane sAdA atha che sArApaNu, sAcApaNuM, samyaktva eTale AtmAnI suMdaratA. mAkSarUpI vRkSanuM mULa te samyaktva, mokSaprApti mATe samyagdarzana, samyagajJAna ane samyak cAritra e ratnatrayanI prApti anivArya che, anaMta sama bIjamAMthI ghAsa, ADa ke vRkSa thatAM judI judI vanaspatine jema judo judo samaya lAge che tema judAM judAM karmAne udayamAM AvatAM badha anusAra judA judA samaya lAge che. jema eka bIjamAMthI eka karatAM vadhAre dANA thAya yathI saMsAramAM dizAzUnya paribhramaNa karanAra jIvAtmAne A traNu ratnanI prApti thatAM meAkSamArganI dizA prApta thAya che. samyagdarzana, samyagajJAna ane samyakcAritra e AtmAnA ja mULa guaA che ane e guNNAnA utkRSTa che tema AMdheluM zubha ke azubha karyAM vipAke ghaNuM badhuM vikAsa karavAthI meAkSanI prApti thAya che. e guNeA para bhAgavavAnu' Ave che. spara saMbaddha che ane emAMthI keAI paNa ekanA vikAsa adhUrA hoya tyAM sudhI AdhyAtmika sAdhanA paripUrNa thatI nathI, samyakdarzana vinA samyajJAnanI prApti thatI nathI; sabhyajJAna vinA samyacAritranI prApti thatI nathI. samyacAritra vinA sakala karmonA nAza thaI zakatA nathI ane sakala konA nAza karyA vinA meAkSanI --paramapadanI prApti thaI zakatI nathI. zubha karmathI puNyApAna thAya che ane azubha jIthI pApa baMdhAya che. puNyanA udaye ahika sukha maLe che ane pApanA udaye duHkha anubhavAya che. puNya ke pApanA hRdaye sukha ke duHkha anubhavatAM pharI pAchAM karmA aMdhAya che, je zubha ke azubha hoya che ane je vaDe krI puNya ke pApa khaMdhAya che. A rIte puNyAnubaMdhI
Page #786
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 samyakdarzana eTale deva, guru ane dharmamAM sAcI pAMca mahAvate zraddhA ane sAcI rUci. samyagadarzana eTale jIvAdi samyaphacAritra mATe pAMca mahAvratonuM pAlana sauthI tane tenA mULa svarUpamAM samajavAM ane temAM zraddhA mahatvanuM che. e pAMca mahAvrato te ahiMsA, satya, rAkhavI, samyagadarzana eTale Atmadarzana. eTalA mATe asteya, brahmacarya ane aparigraha, ja samyagudaSTi e niHzaMka ane nirbhaya hoya che. (1) ahiMsA : jana dharma pramANe AtmatattvanI jJAna e cetanAnuM lakSaNa che. jJAna vaDe ja AtmA daSTie badhA jIvo samAna che. dareka jIvana jIvavuM game padArthane jANe che. jJAna vaDe ja AmAM potAnuM hita ke che, maravuM gamatuM nathI. mATe koIpaNa jIvane vadha kare ahita zAmAM raheluM che te jANI zake che. jJAna vaDe e meTuM pApa che. AtmAmAM jyAre pramAda Adi virodhI AtmA pApakAryomAMthI nivRtta thAya che ane zubha kAryomAM guNo ane krodha, mAna, mAyA, leksarUpI kaSa co prabaLa pravRtta thAya che. jJAna vaDe AtmA vizuddha thAya che ane bane che tyAre mANasanA manamAM durbhAvanAo jAge che darzanamAM daDha thAya che. jJAna vaDe AtmA potAne jANI zake che ane je potAne jANe che te sarva jagatane ane mANasa hiMsA karavA prerAya che. hiMsA mukhyatve be prakAranI che ? drazyahiMsA mane bhAvahiM so. bIjA mATe jANe che. kazuMka azubha ciMtavavuM tyAMthI mAMDIne bIjAnA jIvanano dharmamAM jJAnanA pAMca prakAra batAvyA che : (1) aMta ANavo tyAM sudhI hiMsAnI anekavidha bhUmikA matijJAna, (2) zratajJAna, (3) avadhijJAna, (4) mana hoya che. je hiMsAnuM sthUla rUpe AcaraNa thAya che te paryavajJAna, ane (5) kevaLajJAna. mana ane indriyanI vyahiMsA. bIjAnI hatyA karavAno ke bIjAne duHkha zakti dvArA je jJAna thAya che te matijJAna. zabda dvArA ApavAne manamAM bhAva jAge te bhAvahiMsA. kayAreka athavA saMketa dvArA je jJAna thAya eTale ke zAstrAbhyAsa. A be prakAranI hiMsAmAMthI keIka eka te kyAreka thI ke guru pAsethI je jJAna thAya te zratajJAna. amuka baMne sAthe pravarte che. avadhimAM rahelA rUpI padArthono sAkSAtkAra karAvI zaka- e kendriyathI paMcendriya sudhInA jIthI samasta saMsAra nA jJAna te avadhijJAna. bIjAnA mananA paryAne bharele che. keTalIka cho eTalA sUkSa che ke hAthapaga pratyakSa karI zakanAru jJAna te mana:paryava (manaHparyAva) halAvatAM ke AMkhanuM maTakuM mAratAM mRtyu pAme che. eTale jJAna. lokalAkanAM rUpI-arUpo sarva dravyonA traNe kALanA jyAM sudhI deha che tyAM sudhI dravyahiMsAmAMthI saMpUr. sarva paryAyonuM jJAna te kevaLajJAna. A jJAna sarvotkRSTa paNe mukta thavuM azakaya che. eTalA mATe je haMsA pramAda jJAna che. cAra ghAtI karmono kSaya thAya tyAre ja jIvane thI thAya che tenuM pApa vadhAreM lAge che. mATe ja jaina kevaLajJAna pragaTa thAya che, jene kevaLajJAna prApta thAya che dharma mAM mAMsAhArane niSedha ka22 mAM Avyo che. vaLI tene te ja bhavamAM AyuSya pUrNa thaye mokSaprApti thAya divasa karatAM rAtre sthUla tathA zeSata: sUma nI che. jyAM sudhI kevaLajJAna prApta thatuM nathI tyAM sudhI hiMsAnI vadhAre zaphathatA rahetI hovAthI jana dhamamAM mokSanI prApti thatI nathI. rAtribhejanane paNa niSedha karavAmAM Avelo che. mokSa mATe samyagajJAnanI sAthe samyaphacAritra nI pAMca mahAvratamAM ahiM mA sauthI moTuM vrata che. AvazyakatA che. kiyAvahIna jJAna vyartha che ane ajJAnI eTalA mATe ahiMsAne parama dharma tarIke oLakhAvavAmAM AnI kriyA vyartha che. samyaga jJAna ane samyaphacAritranA Ave che. suyoga vinA mokSaprApti azakya che. tapa, tyAga, saMyama ane zIlarUpI cAritranuM pAlana karavA mATe jana dharma mAM (2) satya : satyanA AdhAre ja jagata TakI rahyuM che. sAdhuo ane gRhasthAnA AcAra bahu ja vigate batA- vyavahAra ane dharmanA pAyAmAM satya raheluM che mATe satya vyA che. sAdhuo e saMpUrNa tyAgarUpI sarvavirati cAritra- vacana bolavuM joIe, e satyavAna e eka prakAranI nuM ane gRhastha e AMzika tyAgarUpo dezavirati cAritra- sUkSma hiMsA che, mATe te pApa che, satya paNu priya thAya tuM pAlana karavAnuM hoya che. e rIte besavuM joI e, kAraNa ke apriya satyavacanamAM Jain Education Intemational
Page #787
--------------------------------------------------------------------------
________________ 770 vizvanI asmitA paNa sUkSama hiMsA rahelI che. satyavacanathI anya jIvanI (5) aparigrahaH dhana, dhAnya, jamIna, gharabAra ItyAdi hiMsA thavAno saMbhava hoya te prasaMge satya na uccA. gopabheganI cIjavastuo rAkhavAnI ane enA 2tAM mauna dhAraNa karavAnuM kahevAmAM AvyuM che. kAma, upara mAlikone bhAva dharAvavAnI lAlasA manuSyane sahaja krodha, lobha, bhaya, hAsya vageremAMthI keTalIka vAra asatya che. paraMtu e badhA parigrahamAM eka prakAranI mUcha che. jame che, mATe e badhI vRttio para saMyama rAkhavo ane parigraha anarthonuM mULa che. mATe sAdhuoe parijoIe ke jethI ajANatAM paNa asatyanuM uccAraNa na grahano tyAga karavo joIe arthAt cIjavastuo mATe thaI jAya, buddhi ane saMyamapUrvaka evuM vacana bolavuM IchA, AkAMkSA, tRSNA ane mamatvane tyAga karavo joIe ke je pitAne mATe ke anyane mATe pIDAjanaka joIe, kAraNa ke Asakti mAM ja parigraha pApa raheluM ke ahitakara na hoya. che. cIjavastuone anAvazyaka saMgrahe ke parigraha sAma jika aparAdha che ane azAMtinuM mULa che. mATe gRhastha (3) asteya * asteya athavA acaurya eTale ke je paNa potAnI cIjavastuo maryAdita pramANamAM rAkhavI vastu pitAnI na hoya ke bIjAe pitAne ApI na hoya joIe. tevI vastu tenA mAlikanI rajA vagara grahaNa na karavI joIe. bIjAnI cIjavastu corI levI e to pApa che, gRhasthanAM vrato paraMtu bIjA keInI na hoya evI rastAmAM paDelI ke paNa vastu levI e paNa pApa che. je vastu potAne vidhi ahiMsA, satya, asteya, brahmacarya ane aparigraha pUrvaka ApavAmAM AvI na hoya e vastu sAdhane na khape, e pAMca mahAvratanuM sAdhuo jeTaluM kaThina, pAlana karI jaMgalamAM jamIna para paDelAM phaLakala ke dAMta khotaravA zake teTaluM kaThina pAlana gRhastha karI zake nahI eTalA mATenI saLI sudhAM koI cIja sAdhue na levI joIe. mATe gRhasthadhamane lakSamAM rAkhI e mahAvratanA pAlanabhikSAmAM paNa potAnI jarUriyAta karatAM vadhAre vastu levI mAM gRhasthA mATe thoDIka chUTa mUkavAmAM AvI che, e paNa A vratanA bhaMga barAbara che. gRha pALavAnAM e pAMca vrata aNuvrata tarIke oLa khAya che. e pAMca aNuvrato uparAMta gRhastha traNa guNa(4) brahmacarya : abrahmaryamAM jIvahiMsA rahelI che to ane cAra zikSAtratA ema badhAM maLI bAra vratanuM eTaluM ja nahI, AtamonatimAM te bAdhaka che. Indriya pAlana karavAnuM hoya che. guNavate A pramANe che : (1) sukha kSaNika hoya che ane pariNAme glAni tathA pari. di parimANuvrata vepAra, vyavahAra ityAdi mATe pravAsa tApa janmAvanAra che. indriyonA sukhabheganI lAlasAmAMthI karavAnuM hoya to judI judI dizAmAM keTalI ha4 sudhI ghaNA anarthe jame che ane azubha karma baMdha ya che. javuM tenI maryAdA bAMdhI levI. (2) bhegepabhega paribrahmacarya zArIrika ArogyamAM tema ja AdhyAtmika sAdha- mANuvrata dhana, dhAnya, ghara, jamIna, khetara, pazu, nekara, nAmAM upakAraka che. A vrata pALavuM ghaNuM ja kaThina che. cIjavastu o ItyAdi bhega ane upabheganI vastunA mana, vacana, ane kAyAthI enuM zuddha ane saMpUrNa pAlana upayoganuM pramANa nakkI karI levuM. (3) anarthadaMDaviramaNathaI zake e mATe zAstromAM sAdhunA ane gRhasthanA vrata - keIne zastro bheTa ApavAM, prANIo laDAvavAM AcAra vigate batAvavAmAM AvyA che. A vratanA pAlana ItyAdi kAryo ke jemAM sthUlasUphama hiMsA rahelI hoya mATe ApelA nava niyame, brahmacaryanI nava vADa athavA tevAM anAvazyaka kAryo na karavAM. zikSA vatI A pramANe zIlanI nava vADa tarIke oLakhAya che. che: (1) sAmAyikavana : zuddha thaIne 48 miniTanA nizcita samaya mATe eka Asana para besIne, sarva pApabhagavAna mahAvIranA samaya pUrve A mahAvratano kriyAono tyAga karI tathA Indriyo ane manane saMyamamAM samAveza ahiMsA ane aparigrahamAM thaI jato hato. rAkhI paramAtmAnuM dhyAna dharatAM dharatAM ke svAdhyAya karatAM paraMtu lokonA zithila thatA jatA jIvanane lakSamAM laI karatAM zuddha samAdhibhAvamAM pravezavAnuM A vrata che. sAmAbhagavAna mahAvIre brahmacaryane judA vrata tarIke gaNAvI thika karanAra gRhastha eTale samaya sAdhu samAna gaNAya enA upara khUba bhAra mUkyo. che. (2) dezAvagAsikatrata - anya vratomAM je maryAdAo Jain Education Intemational
Page #788
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 771 bAMdhI hoya temAM paNa jyAM jyAM asaMyama jaNAto hoya NAsamiti - AhAra, vastra, pAtra ityAdi deSarahita ane tyAM tyAM saMyamamAM rahevA mATe e maryAdAo kame krame nirdoSa che ke nahIM te vize gaSaNA karI te grahaNa karavAM. ochI karatAM javuM e mATe A vrata che. (3) pauSadhavrata (4) AdAnabhaMDamattanikSepaNAsamiti - Asana vagere grahaNa - A vrata pramANe parvanA divase gRhasthanA badhA vyava- karatI vakhate athavA tene tyAga karatI vakhate saMyamapUrvaka hArano tyAga karI, mana, vacana ane kAyAne dhArmika te kriyA karavI. (5) zAnika samiti - potAnAM kriyAomAM pavI, AkhA divasa mATe sAdhu jevuM jIvana maLa-mUtrAdika mUkatI vakhate te kayA saMyamapUrvaka karavI. aMgIkAra karavAnuM hoya che. (4) atithisaMvibhAgavata - A kriyAo saMyamapUrvaka evI rIte karavI joIe ke sAdhu, sAdhavI ane anya saMyamIone anna, vastra ItyA- jethI sthUla-sUma hiMsA na thAya. dinuM zraddhApUrvaka parama bhaktithI dAna ApavuM e A vrata. managapti, vacanagati ane kAyapti e traNa gupti A che. gupti eTale gepana karavuM, vaza rAkhavuM, saMyamamAM sAdhuo ane gRhasthoe potAnAM vratanuM pAlana mana, rAkhavuM. sAdhuoe pitAnAM mana, vacana ane kAyAne vacana ane kAyAthI karavAnuM hoya che. vaLI karavuM, karA pUrNa paNe saMyamamAM rAkhavAno prayatna kare joIe. vavuM ane anumodavuM e rIte paNa A vrata pALavAnuM hoya che. karmanI nirjarA thAya eTalA mATe sAdhuoe je kaMI sAdhu ane gRhastha e roja roja pitAnAthI thayelAM prakAranAM du:kha, kaSTa AvI paDe te sahaja bhAve sahana karI levAM tene parISaha-parIsaha kahevAmAM Ave che. zrudhA, pApanI AlocanA karI kSamA mAgavAnI hoya che. A prakAranI kriyAne pratikamaNa kahevAmAM Ave che. kSamA tRSA, TADha, taDako, zarIre parasevo ke melathI dudha mAgavA mATe "micchAmi dukkaDama" (mithyA je Tukata6) thAya, kaI roga thAya, sarakhI pathArI na hoya, keI tiraskArayukta vacana bole, kaI atizaya prazaMsA kare, zada jinomAM suprasiddha che. koI zarIra para prahAra karI jAya, machara, DAMsa vagere tapa ane saMyamanI ArAdhanA mATe jananuM sauthI karaDe ityAdi bAvIsa prakAranA parIsaha sahajabhAve sahana meTuM parva te paryuSaNa parva che. e parvane aMte jeno karI levA joIe. eve vakhate sAdhAraNa mANasanA varSa daramiyAna thayelA aparAdho mATe papara kSamA manamAM krodha; Akroza; IrSyA, rAga, dveSa ityAdi prakAranA Ape che ane kSamA mAge che. eTalA mATe paryuSaNa parva durbhAva jame teve vakhate sAdhue samatAbhAva dhAraNa karavo kSamApanAnA parva tarIke jANItuM che. joIe, jethI cA jalana nA pAte daDha rahI zaka. dareka jene dAna, zIla, tapa ane bhAva e cAranI bAra bhAvanA ane yatidhama ArAdhanA karavI joIe. ane anya jIvo pratye maMtrI, pramoda, karaNa ane mAdhyastha e cAra bhAvanAone jIvana jeA muktipadA sukhanI IcchA kare che temaNe mAM utAravI joIe. hRdayamAM virAgyanA bhAvane dhAraNa karavAno ane tene daDha karavAno prayatna karavo je eazubha vicArone dUra samiti, gupti ItyAdi karI cittamAM zubha vicArone thira karavA mATe, Atma hitanA viSayamAM cittane daDha karavA mATe zAstrakAre e sarvavirati cAritranuM pAlana karanAra sAdhu e e paMca- bAra prakAranI bhAvanA onuM nitya manana-ciMtana karavA mATe mahAvratonA pAlana uparAMta pAMca samiti, traNa gupti, jaNAvyuM che. e bAra bhAvanA o nIce mujaba che : bAvIsa parIsaha, bAra bhAvanA, dasa yatidharma ityAdinuM pAlana karavuM Avazyaka che. (1) anityabhAvanA - zarIra, dhana, vaibhava kuTuMba, parivAra vagere sarva anitya, vinAzI che mAtra AtmA pAMca samiti A pramANe che : (1) Isamiti - ja avinAzI che. (2) azaraNu bhAvanA - vRddhAvasthA, roga, bhUmi upara jaIne saMyamapUrvaka cAlavAnI kriyA karavI. mRtyu AgaLa jIva lAcAra thaI jAya che. maraNa samaye (2) bhASA samiti - pAparahita bhASA belI (3) eSa jIvane zaraNuM rAkhanAra saMsAramAM koI nathI. (9) saMsAra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #789
--------------------------------------------------------------------------
________________ 772 vizvanI asmitA bhAvanA - anAdi kALathI jIva saMsAramAM paribhramaNa karI nathI. keTalAka mahAna jIvAtmAo mokSapada pAmavA mATe rahyo che. paraMtu e saMsAra pitAne nathI. (4) ekavabhAvanA UMce caDatA hoya che, paraMtu pramAda tathA pUrvanAM karmonA - jIva saMsAramAM ekalo Avyo che ane eka udayane kAraNe pharI nIce paDatA hoya che. sAmAnya javAno che. pote karelAM karma pate ekalAe ja bhogava. jIvAtmAo te amuka bhUmikA sudhI ja AgaLa vadhI vAnAM che. (5) anyatvabhAvanA - svajano, dhanavaibhava zakatA hoya che ane pharI pAchA tyAMthI nIce paDatA hoya ItyAdi pitAnAthI anya che. koI koInuM nathI. aMte che. nIcAmAM nIcI sapATIthI mikSapada sudhInA mArgamAM, to deha paNa potAno rahevAno nathI. (6) azacibhAvanA - AdhyAtmika vikAsanI dRSTie Atma kayAM sudhI pahoMcyA lohI, mAMsa, asthi vagerethI baneluM zarIra azucinuM che e darzAvavA mATe judI judI bhUmikAone kama zAstrasthAna che. (7) AsavAbhAvanA - IndriyonA viSayonA kAroe batAvyo che je guNasthAna athavA guNazreNI tarIke bhegopabhAga dvArA tathA rAgadveSa, ajJAna ityAdi dvArA oLakhAya che, jIvAtmAne dharmamAM rasa, ruci, zraddhA che karmamAM niraMtara baMdhAyo kare che. (8) saMvarabhAvanA ke nahI', ane che te kevAM che, eNe samyagadarzana prApta - jJAna, dhyAna, tapa vageremAM pravRtta thaI navAM baMdhAtAM karyuM che ke nahIM, eNe mahanIya karmano kSaya athavA karmo aTakAvI zakAya che. (9) nirjarAbhAvanA - pUrve upazama karyo che ke nahIM, e bAkInAM ghAtI karmone kSaya baMdhAyelAM karmono jJAna, dhyAna, tapa vagere dvArA kSaya karI kayAre kare che ane chevaTe aghAtI karmone paNa kSaya kyAre zakAya che. (10) lakasvarUpabhAvanA -- jagatanA padArthono kare che ItyAdi upara enI bhUmikAne AdhAre rahe che. utpatti, sthiti ane nAza e krama cAlyA ja kare guNasthAna cauda che ane te A pramANe che : che. nizcaya-daSTie jagata zAzvata che ane vyavahAradaSTie jagata nAzavaMta che. (1) belibhabhAvanA - jagatanA (1) mithyAtva - jIvanI A nIcAmAM nIcI bhUmikA padArthone tenA satya svarUpe oLakhavAnuM jJAna durlabha che. che. A guNasthAnake vartatA jIvane AtmA, dharma ke saMsAramAM AtmAne samyagujJAnanI prApti thavI durlabha che. prabhunI vANImAM rasa, ruci ke zraddhA hotAM nathI. je (12) dharmabhAvanA athavA dharma durlabhabhAvanA - A jInA mithyAvane Adi ke aMta nathI ane je jIve anitya ane asAra saMsAramAM dharmanuM zaraNuM maLavuM kyAreya mokSa pAmavAnA nathI te jI "abhivya" tarIke durlabha che ane dharmanA sAcA upadezaka gurune samAgama oLakhAya che. je 9 mithyAtvano tyAga karI mikSa the durlabha che. pAmavAnA che te ja "bhavya" tarIke oLakhAya che. (2) sAsvAdana - samyagudarzana prApta karyA pachI guNa A pramANe bAra bhAvanAnuM divasarAta ciMtana zreNIo upara caDele jIva kedhAdi tIvra kavAyeno udaya karavAthI jIvano aihika padArtho ane meha krame krame thatAM pAcho pahele guNasthAnake AvI paDe che tyAre A ocho thAya che, saMyama ane vArasAmAM mana daDha thAya che, bIjA guNasthAnake kSaNa vAra aTake chetaru canA kaMIka AtmA zuddha varUpamAM ramavA lAge che ane mokSamArga AsvAdavALI A bhUmikA che. eTalA mATe ene sA svAdana tarapha vegathI gati karavA lAge che. guNasthAnaka kahevAmAM Ave che. A guNasthAna kSaNamAtranuM A bAra bhAvanAonA mana ciMtana sAthe cAritrane che. samyakatvathI paDanAra jIva mATe A guNasthAna che, pAlana ane vikAsa mATe dasa prakArane dharma pALavAna hoya caDatI vakhate jIva pahelA guNasthAnathI sIdhe trIjA guNa che. sAdhuoe e savizeSa pALavAno hoya che. mATe ene sthAne caDe che. (3) mizra-mithyAtvamAMthI nIkaLI UMce zamaNudharma ke yatidharma paNa kahevAmAM Ave che, je A caDaoN jIva samyagadarzana pAmatAM pahelAM manomaMthanavALI, pramANe cheH (1) kSamA, (ra) ma Iva, (3) Ava, (4) 0 mithyAtva ane samyagadarzananA mizrarUpa bhUmikA pAme che tyAga, (5) saMyama, (6) tapa, () satya, (8) zoca, te A guNasthAna. (4) aviratisamyagadaSTi - sagU(9) aki canatA, (10) brahmacarya, darzananI prApti thatAM Ama A guNasthAna pAme che. guNasthAna A guNasthAnathI ja AtmavikAsanI mukhya bhUmikA zarU saMpUrNa karmakSaya karIne AmAM muktipada prApta karI thAya che. ahIM vate jIva sAcI AdhyAmika zAMti zake che. paraMtu e pada prApta karavuM e sahelI vAta anubhave che ane AtamakalyANa mATe yathAzakti pravRtta Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #790
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 773 thAya che. alabatta, virati eTale tyAga-vairAgya zuM che te vartate jIva cAre ghanaghAtI karmo (jJAnAvaraNIya, darzanAjANato hovA chatAM pUrvanA prabaLa saMskArI ane karmanA varaNIya, mohanIya ane aMtarAya)ne kSaya karI kevaLajJAna udayane kAraNe pUrNa paNe te AcaraNamAM mUkI zakato nathI prApta kare che. paraMtu A sthAnamAM haju jIvane cAra mATe te aviratisamyagadaSTi kahevAya che. (5) dezaviti. aghAtI karmo bhogavavAno bAkI hoya che eTale ke ene samyagadaSTi - A guNasthAne rahelA jIva samyagRSTipUrvaka haju mana, vacana ane kAyAnA yoga bAkI hoya ethI te vrata vagere niyamanuM aMzataH pAlana karI zake che mATe sagI kevaLI kahevAya che. (14) ayoga kevaLI --- te dezaviratisamyagadaSTi kahevAya che. (6) pramattasaMyata - A guNasthAne jIva cAra aghAtI karmono paNa kSaya karI tyAgavairAgyamAM daDha banelo samadaSTi jIva mahAvratarUpI mukti athavA mokSapadane pAme che. ahIM jIva garahita sarvavirati dhAraNa kare che, paraMtu kayAreka kartavyamAM tenAthI thAya che ane kevaLajJAnasahita hoya che eTale te agI pramAda thaI jAya che mATe ene pramattasaMvata kahevAmAM kevaLI kahevAya che. Ave che. (7) apramattasaMyata - pramAdamukta samyagRSTi jIvanuM A guNasthAna che, paraMtu pramAdamukta avasthAmAM guNasthAnanA kramanI sAthe cittamAM rahelI dhyAnanI satata sthira rahevuM atyaMta kaThina hovAthI ghaNA jIvo prakriyA paNa saMlagna che. dayAna cAra prakAranuM che: Ad, pramatta ane apramatta avasthA vacce - chaThThA ane sAtamA rodra, dharma ane zukala. emAMnAM prathama be azubha dhyAna guNasthAna vacce jholAM khAtA rahe che. (8) apUrvakaraNa - che ane mATe varyuM che. e pravartatAM hoya che tyAM sudhI karaNa eTale kriyA athavA adhyavasAya. A guNasthAnamAM AmAM chaThThA guNasthAnathI upara jaI zakato nathI. dharmadhyAna cAritramohanIya karmano upazama athavA kSaya karavAno ane zukala dhyAna zubhadhyAna che. te AtmAne uccatara apUrva adhyavasAya prApta thAya che. "upazama" ane guNasthAne laI jAya che ane chevaTe kevaLajJAna ane mokSanI kSaya" pAribhASika zabdo che. upara rAkha DhAMkavAthI prApti karAve che. agni zAMta thaI jAya che, paraMtu helavAta nathI tevI kiyA te upazama. agni upara pANI nAkhavAthI te sadaMtara anekAMtavAda helavAI jAya che tevI kiyA te kSaya. A guNasthAne anekAMtavAda e jaina dharmane eka mahattvano siddhAMta upazamazreNI ane kSapakazreNI ema be zreNI paDe che. te che. kaI paNa vastunA aneka aMta eTale ke guNadharma upazamazreNI mAMDato jIva krame krame agIyAramAM guNasthAna hoya che. vastunA pratyeka dharmane, guNane, aMtane pUrI rIta sudhI pahoMce che. kSepaka zreNI mAMDa jIva navamA ane tapAsI temAMthI samagrapaNe satya tAravavuM joIe. koI dazamAM guNasthAne thaI sIdhe bAramAM guNasthAne pahoMce paNa viSaya, vicAra, vastu, paristhiti ityAdine vadhumAM che. agiyAramAM guNasthAnane te sparzata nathI. (9) vadhu daSTikoNathI, vadhumAM vadhu vigatethI ane vadhumAM vadhu anivRtti bAdara (anivRttikaraNa) - mehanIya karmanA UMDANathI tapAsavAM ane temAM dekhAtAM paraspara virodhI bAkI rahelA aMzane paNa ahIM upazama ke kSaya thAya evAM to samanvaya karIne temAMthI satya tAravavuM te che ane AtmA vadhAre vizuddha bane che. (10) suma- anekAMtavAda. satya eka che, paraMtu tenAM svarUpa anaMta saMparAya - saMparAya eTale kaSAya. mehanIya kama upa hoI zake che. e svarUpanuM judI judI apekSAe darzana zAnta athavA kSINa thavA jAya che tyAre rAgano-lebha karavuM te anekAMtavAda. kaSAyane sUkSama aMza bAkI rahI jAya che. tevI sthiti A guNasthAnamAM hoya che. (11) upazAMta moha- mohanIya anekAMtavAda mATe pAribhASika zabda che syAdvAda. karmanI bAkI rahelI prakRtio ahIM zAMta thAya che. jemaNe svAtuM eTale kathaMcita eTale ke keTaluMka jANavA maLyuM upazamazraNa mAMDI che evA AtmAo mATe ja A che, paraMtu ghaNuM jANavAnuM bAkI che. anekAMtavAda siddhAMta guNasthAna che. (12) kSINa moha - A guNasthAne vartato che ane e siddhAMtane amalamAM mUkavAnI rIti, paddhati jIva mohanIya karmanI badhI ja prakRtiene kSaya kare che. ke zailI te syAdvAda che. ene mATe samajavA aMdhahastIahIMthI ja jIva aMtamuhUrta jeTalA samayamAM kevaLajJAna nyAyanuM udAharaNa suprasiddha che. sAta AMdhaLA mANasee pragaTAve che. (13) sayogI kevaLI - A guNasthAnake pitAnI hatheLI vaDe sparza karI hAthIne AkAra jANavAne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #791
--------------------------------------------------------------------------
________________ 774 prayatna karyo ethI kAIkane hAthI sUpaDA jevA lAgyA, kAikane thAMbhalA jevA, kAikane doraDA jevA lAgyA ityAdi, paraMtu mahAvate teone hAtha vaDe sparza karAvIne hAthInA AkhA AkAranA khyAla ApyA. hAthInA kha`Dadarzanane badale enu' akhaDadana karAvanAra mahAvrata te syAdvAdanA athavA anekAMtavAdanA sthAne che. anekAMtavAda eTale vicAramAM paNa ahi'sA, kAraNu ke anekAMtavAda eTale vidhi pakSanAM ma'tavyeAnI AdarapUrNAMka vicAraNA karavI ane peAtAnA pakSanAM matabyAnI paNa prAmANikapaNe mAdhyasthabhAve, satyanI jijJAsAthI AleAcanA karavI ane mithyAbhimAnanA tyAga karI, peAtAnI bhUla hAya te sudhAravI tathA udAratA ane vivekabuddhithI uttama tattvAnA samanvaya karavA. eTalA mATe bhagavAna mahAvIre anekAMtavAdane cAritravikAsanA sAdhana tarIke paNa apanAvyeA. anekAMtavAdane jIvanamAM utAravAthI rAgadveSa ghaTe che, visavAda dUra thAya che, kleza Acho thAya che, samabhAva janme che, mitratA vikase che ane saMvAda tathA zAMti sthapAya che. AthI ja kuTuMba, samAja, rASTra ane vizvamAM samAdhAna, zAMti ane saMvAda sthApavA mATe anekAMtavAda uttama phALA ApI zake ema che, namaskAra mahAmatra namaskAra mahAmaMtra samasta jainonA prAthanArUpa mukhya maMtra che. ene mATe 'navakAramaMtra' zabda rUDha thayelA che. dharma saMskArI dareka jaina kuTuMbamAM nAnA bALakane dhanA sauthI pahelA pATha navakAramatrane zIkhavavAmAM Ave che. navakAramaMtra nIce pramANe cheH namA arihaMtANuM namA siddhANu... namA AyariyANaM name| uvajjhAyANa namA leAe savvasAhU esA paMca namukkArA savva pAva paNAsaNA ma'galANu' ca santhesi pahema huvai maMgala, vizvanI asmitA navakAramaMtranAM nava pada che. temAM prathama pAMca padamAM AdhyAtmika jIvanamAM mekSapada sudhI pahoMcI gayelA athavA pahAMcavA mATe pravRtta thayelA pAMca prakAranA mahAna AtmAone namaskAra karavAmAM AvyA che. e pAMca te arihaMta, siddha, AcArya, upAdhyAya ane sAdhu. A pAMcane pa`ca parameSThi kahevAmAM Ave che. chellAM cAra padamAM navakAramaMtraneA mahimA batAvavAmAM AvyA che ke A pAMca namaskAra sarva pApAnA nAza karanAra che ane sava magalAmAM prathama mAMgala che. rAga ane dveSa rUpI arine je haNe che ane chevaTe je mukti pAme che evA sarvajJa, sadazI ane sakAlanA tathA sa kSetranA jinezvara bhagava'ta te ariha'ta. je mahAna AtmAe ka 'dhanAmAMthI sarvathA mukta thaIne mAkSapadane pAmyA che te siddha bhagavata, dehadhArI jIvanamukta AtmA te arihaMta ane dehamukta AtmA te siddhAtmA. jee peAte pAMca mahAvratAnuM, AcAranuM, sayamapUrvaka pAlana kare che ane khIjAe pAse AcAranuM pAlana karAve che te AcAya, je munivarAzane zrutajJAna. nuM adhyayana karAve che te upAghyAya. jee gRhasthAvasthAnA tyAga karI, pAMca mahAtratA dhAraNa karI samyag jJAna, darzana ane cAritranI ArAdhanA kare che te sAdhu. janAmAM kAI paNa zubha kAryanA Arabha vakhate, duHkha ke sakaTa AvI paDe tyAre, sUtAM ke UThatAM, mANasanI aMtima ghaDIe ema jude jude vakhate hamezAM navakAra maMtranA jApa karavAmAM Ave che. A maMtranA ekAgratAthI niyamita jApa karanAra mAkSapadanA adhikArI bane che. jaina dharmanA mahattvanA siddhAMta ane viSayAnA ahIM sakSepamAM paricaya karAvavAmAM Avye che. jaina dharmanA graMthAmAM A ane bIjA ghaNA badhA viSaceAnI gahana, sUkSma, zAstrIya, tarkabaddha ane jhINavaTabharI vicAraNA karavAmAM AvI che. sAhityanA kSetre paNa jaina vidvAne ane sAdhukavie e saMskRta, prAkRta, apabhraMza, jUnI gujarAtI ane arvAcIna gujarAtI bhAMSAmAM puSkaLa mahattvanuM kA karyuM" che. acAranA custa ane kaDaka pAlana dvArA jana sAdhusAdhvIoe bhagavAna mahAvIranA samayathI cAlI AvatI zramaNupara'parAne akhaMDita jALavI rAkhI che.
Page #792
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 775 jaina dharma keI eka jJAti ke saMpradAyano dharma nathI. 41 emAM rASTra, jAti ke varNano koI bhedabhAva nathI. brAhmaNa, zubhecchA pAThave che. kSatriya, vaizya ane zudra e cAre varNanA mahAna puruSe jina dharma pratye AkarSAyAnA puSkaLa atihAsika dAMte huM amaragaDha vi. kA. sevA saha. maMDaLI 8 maLe che. jana dhameM jIvananI pratyeka prakAranI paristhitine sUkSamatama vicAra karyo che ane game tevI paristhitivALA mu : amaragaDha, (tAluke zihera ) mANasane mATe paNa Amannatino rAha darzAvyuM che. rajI.naM. 121 tA. 22-5-1937 (vADIlAla DagalI saMpAdita paricaya pustikAmAMthI sAbhAra) sabhya saMkhyA-95 zera bhaMDoLa- 32270 kheDUta sabhya-89 anAmata bhaMDoLa-13017.90 bIna kheDUta-6 hArdika zubhecchA sAthe bhIkhAbhAI hAmAbhAI maNIzaMkara premajIbhAI ekSaparTa zA mATe sahunuM priya vastrAlaya pramukha vya. ka. sabhyo:mahendrakumAra uttamacaMda zAha jAdavabhAI premajIbhAI baLavaMtasiMha devIsiMha divAnaparA roDa nathubhAI DAbhAI bhagavAnabhAI premajIbhAI bhAvanagara ravajIbhAI bhIkhAbhAI bhImajIbhAI gaNezabhAI maMtrI PROCESSORS OF ALL KINDS OF TEXTILES OF CHOICED COLOURS, STYLES AND DESIGNS CALICO DYEIVG & PRINTING MLLS LTD. Industrial Estates, 41 E Dr. Ambedkar Road, | P. . Box No. 6003, Lalbaug, Bombay 400 012. For SYNTHETIC FABRICS - BLEACHED-DYED-PRINTED AND FINISHED FOR TEXTILE MANUFACTURERS AND MERCHANTS. Polyester-Nylon-Acrylic aud Blenved Suitings, Shirtings Saries and Dress Materials are now processed by us to the Same high standards of perfection as Cotton Fabrics. LEADERS IN PROCESSING SINCE 1942. Telephone Nos. 442561-62-63. Gram : DYEPRINT. Telex : 011-4663 Jain Education Intemational
Page #793
--------------------------------------------------------------------------
________________ 190$ vizvanI asmitA **************************************************************************************** * * Gram : NEOPLAST Phone : office : 1952 Rasi 6408 Godown : 3136, Factory 7116 ** neo ********* NEO PLASTIC INDUSTRIES SHRP PLASTIC INDUSTRIES YOGI PLASTIC INDUSTRIES tttttttt********** Nari Road Kumbharwada BHAVNAGAR-364006 tttttttt NARMADA SYNTHETIC CORPORATION Manufecturers oif Hdpe & opp Woven socks & Fabrics Factory & office 204 Ankleshwar Rajpipla Road Near National Highway No. 8 ( Crossing) ANKLESHWAR 239300 Dist : Broach, Gujarat t ** M/S BAKUL CHANDRA BROS. 8/14 Abdul Rehman Street Fazal Mansion, Ist Foor, Room No. 2 Bombay 400003 Phone :- office 320619 Resi 810499-823750 Manufacturers specialist in : H. D. P. E. Monofilament Ropes, Twine & H. D. P. E./P. P. Woven Socks & Fabrics. ***** * ***** ** ***************************************************************************************** Jain Education Intemational
Page #794
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 999 badhA pAka mATe tIkama chApa e mephasa (rajI. naM. 16435) NPK dhI gujarAta pharTIlAIjharsa navAgAma (zihora) jamanAvaDa (rAjI) W | 10 % nA 5 % ke.| pa % pa. | S kezyama salphaTa 30 % ane puraka tatvo tIkama chApa emaphosa mizra khAtara vadhu Upaja, uttama guNavattA, kheDUtane sAce sAthI TelIphona naM. ophIsa: 38414 raheThANa : 445337 raheThANa rapa3rA che zu Ta ga za TIMga Dresa maTIrIyalsa temaja rIlAyansa hArDavera ejansI AkarSaka nayanaramya raMgomAM sA DI e vAyara neilsa, ge. vAyara, enIDa vAyara, mila mAnya vikretA :- phena naM. 59ra9 eca. bI. vAyara, belaTa naTa, bekasa sTrepIMga, S. M. M. SHAH kalatAra ane hArDaveranA vahepArI. zA. manaharalAla maganalAla herIsa roDa- sTeITa benka sAme rIlIpha roDa, kaDIyA kuI, bhAvanagara a ma da va da-1 Pin - 364001 Jain Education Intemational
Page #795
--------------------------------------------------------------------------
________________ 778 vizvanI asmitA mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm tAra : venIlA sthApanA : 193ra phonaH 3758 zubhecchA pAThave che Ww AM bI. TI. zAha enDa kAM (saradAra kArbonIka gesa ku. lI. nA kArbonaka gesanA ejanTa) heDa ophisa - dANApITha, bhAvanagara brAnca - geDala, boTAda vigere. kare , jo A ' ka che. sva. bharatakumAra pUnamacaMda janma tA. 8-5-58 svargavAsa tA. 8-pa-75 (catra vada bArasa) jaina dharmanA uccatama saMskAra, devadarzana ane gurubhakti, AjJAMkitapaNuM, zAMta ane milanasAra svabhAva ane sau parata vinamratAnI lAgaNI batAvI kuTuMbamAM sneha ane mamatA UbhI karI A phAnI duniyAmAMthI baratakumAre nAnI vayamAM vidAya lIdhI. * * * de che. - nA Fi w 6 zrI pUnamacaMdabhAI dozIe temanA suputranI puNya ramRtisva. zrI trIbhovanadAsa manadAsa bhUtA (rAjulAvALA) $ mAM vatana khaDakAmAM sAdhu sAdhvIone UtaravA mATe adyatana dharmazALA UbhI karavAmAM dAnanI zarUAta karI. uparAMta pAlIsaradAra kAM. nA seDATa henDa mazIno, tathA gyAsa bharelA sIlInDare tathA jhaMDAchA, soDA voTaranI 3 tANuM zatruMjaya upara AdinAtha bhagavAnanI mUrti pratiSThA khAlI bATalIo rabararIMga-opanarsa, buca esensa, re karAvI. (2032mAM mahA suda pAMcamane divase) kalarasekarIna vigere jaththAbaMdha vyAja bIbhAve amAre tyAMthI maLaze. bharata kaletha sTorsa - maLo yA lakhe - 33-35 kalAbA roDa, kucha pAstAgalInI sAme ; saradAra gesa haMmezA vAparavAno Agraha rAkhe. Bombay-5 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #796
--------------------------------------------------------------------------
________________ virATa vizvane poSanAruM prerakatattva : mAnavajIvanamAM dharmanuM mahatva -prA. manubhAI bI. zAha mAnavajAtinA vikAsanA itihAsanA avalokana parathI divya mAnava banAvaze. dhama ja mAnavIne vamanasya, jaDatA jaNAze ke keIpaNa yugamAM ke koI paNa dezamAM mAnavIne ane aMdhatA, dAridrazya ne vahema, svArtha parAyaNatA ne dharma vinA vadhu samaya sudhI cAlI zakyuM nathI. kemake saMkucitatAnA kaluSita mArgomAMthI uThAvI laI sAcuM ane jIvana ane dharma e to paraspara joDAyelAM avibhakta udAtta jIvana jIvavAnI sUjha Ape che; preraNA Ape che. ane avicchinna to che. manuSyamAMthI dharmanuM tatva laI levAmAM Ave to ApoApa mahAnidrAmAmaithuna vyaktinI daSTie vicArIe to dharma e jIvanane vALo patha ja banI jAya. dharmanA prAbalya. prabhava ane prANu ane pAye che. koI paNa mAnavI dharma vagara jIvI mArgadarzana nIce ja Ajano mAnavI mAnava' banI zake nahi; kemake dharma ja tene jIvavAnI zakti pUrI pADe zake che. AthI te Irache ke na Irache paNa mAnavI che. mAnavInA jIvanamAM sukha, zAMti, samRddhi ane sarvAgI svabhAvathI ja dhamapriya prANI che. prasiddha itihAsakAra vikAsa (pUrNatA) dharma dvArA ja zakaya bane che. kadAca Dabalyu. ena. vIcanA maMtavya mujaba "mAnavIne mATe koI A ja kAraNasara ApaNA samAjanA vyavasthApake ane paNa yuge dharmanA sathavArA sivAya vadhAre vakhata sudhI vicArakoe mAnavInA cAra puruSArtho(dharma, artha, kAma calAvI levAnuM azakaya banyuM che' e nyAye sAmyavAdI ane mokSa )mAM "dhama ne sau prathama sthAna ApyuM che. kAMti pachI dhamano bahiSkAra ane upahAsa karanAra e A ja kAraNasara mahAtmA gAMdhIjI kahe che ke, "keI ja raziyAne 1843mAM TAvInanA netava nIce raziyAmAM mANasa dharma vagara jIvI zakatA nathI............keTalAka dharmanI punaH sthApanA karavAnI pharaja paDI che. Ama buddhinA abhimAnamAM kahe che ke amAre dharmanI jarUra dharma e kharekhara mAnava mAtrane mATe svAbhAvika ane nathI to temanI e vAta "huM zvAsa lauM chuM paNa mAre Avazyaka che e sAcuM che. nAka nathI" tenA jevI thaI. jagatanA nAstiko paNa kaI ne kaI nitika siddhAMtane to jarUra svIkAra kare che ja." mAnavavikAsanI kathA utkrAntinA siddhAMta upara AdhArita che; ane dharma paNa e hakIkatano virodha karato dharmane keTalAka loko bAhya vidhividhAne, karma nathI. dharma pote paNa kamika vikAsanI prakriyAmAM mAne kADo, pUjA, prArthanA ke yAtrA, vrata, tapa ke ja5 mAne che. jema patharayuganA pazukakSAnA mAnavIe arvAcIna che; paraMtu e to mAtra AcAjadharma che. dharma e kaI yugamAM susaMskRta avasthA prApta karI che tema dhama paNa zarIra upara dhAraNa kareluM vastra ke alaMkAra nathI ke mane sUcave che ke mAnavI je tenA vikAsagAmI prayAsa cAlu cAhe tyAre dUra karI zakAya. paraMtu dharma e te mAnava rAkhe to jarUra potAnA jIvanane unata banAvI zake che; jIvana sAthe otaprota thaI gayeluM ane tANAvANAnI ane teno sarvocaca vikAsa e AdhyAtmika vikAsa haze. jema gUMthAI gayeluM avizleSma tattva che. ane tethI ja A mATe alabatta tene nItimaya, sadAcArabharyuM ane e manuSyanI potAnI jAtane ane jagatane eDaLakhavAnI dhArmika jIvana jIvavuM paDaze; te ja te AdhyAtmikatAnAM zakti che. dharma jIvanamAM bahArathI ane aMdarathI UpajatA sarvocca zikhara upara pahoMcavA samartha banaze.' maharSi kaleza, saMdharSo ane vigrahamUlaka paristhitine dUra araviMdane paNa zraddhA hatI ke je dhame mAnavane pazu- karI sumeLa ane saMvAditA lAve che. jIvanamAM 'satya mAMthI mAnava banAvyo che e ja dharma tene mAnavamAMthI ziyama ane puranI pratiSThA aNunA2 je kaI tatva
Page #797
--------------------------------------------------------------------------
________________ 780. vizvanI amitA hoya to te dharma ja che. A ja matane anumodana ApatAM karavAmAM Avaze te na mAtra mAnavajIvana sukhI, samRddha Do. rAdhAkRSNana paNa kahe che ke, "dharma e manuSyamAtramAM ane svAthya preraka banI raheze paraMtu samagra vizvamAM janmathI jaDAyelI vastu che. te manuSyanA janmasiddha "zAMti" ane "baMdhutvanI bhAvanAnAM svapna avazya svabhAvanuM ja eka ane avibhAjya aMga che .dharma sAkAra banaze, e vAta nizcita che. dezakALa anusAra vividha rUpa dhAraNa karaze khare; paNa manuSya Aje je che te ....... raheze tyAM sudhI Ama, dharma ja eka evuM tattva che, jenA pUrNataH "dharma' jagatamAM kAyama rahevAnuM ja che, tene nAza pAlanathI vyakti, samAja, rASTra ane vizvanuM kalyANa kadI thavAno nathI. mAnavavaMzazAstranA abhyAsamAM dharmanAM zakaya banaze. anekavidha guNethI yukta dharmabhAvanA je prAcInatama svarUpe jovAmAM AvyAM che te dharmanA ja mAnavanuM yathArthapaNe saMrakSaNa karI zakaze temaja A avicaLapaNano purAvo Ape che." A ja tattva- tene divya ane maMgalamaya mArge prayANa karAvI zakaze. ciMtaka vadhumAM jaNAve che ke, "pachAtamAM pachAta prajA. bhagavadgItAkAra yogya ja kahe che ke, "dhama ja kharekhara onAM hRdayamAM skuraNAo ane IzvaraprAptinI aspaSTa jIvananA vijayanI yogya cAvI che." dharmaviheNuM mAnavasaMkhanAo hoya che. tena rU5 bhale atizaya vikata hoya jIvana keTaluM pAMgaLuM, keTaluM zithila, keTaluM nirmAlya ane paNa tenI hastIne asvIkAra thaI zake tema nathI." saMgharSamaya haze tenI te mAtra kalpanA ja karavI rahI! AthI ema kahI zakAya ke AjanI A mAtra bhautikaarvAcIna yugano mAnavI Aje mAnavasamudAya vacce vAdI ane yaMtravAdI saMskRtine je kaI mArgadarzana ApI raho ane harato karato hovA chatAM te koNa jANe eka- zake tema hoya tathA saMskRtinAM AMtarika mUlyone jALavI latA, aTralApaNuM, ane becenI anubhavI rahyo che. tene zake tema hoya to te mAtra dharma che; e hakIkata pazcimanA comera bhaya, azAMti, avizvAsa, bina salAmatI ane vidvAne paNa svIkArIne have mAnatA thayA che ke "dharma.. saMgharSabharI paristhiti jovA maLe che. A sarve vinAza- bhAvanA ja saMskRtine prANa ane pAye che." kArI tae mAnavane cemerathI gherI lIdho che; temAMthI mukti meLavavAnuM eka mAtra je sAdhana hoya te te dharma vyaktigata jIvananI daSTie vicAratAM ema lAge che ja che. mAnavInA hadayanI ane jIvananI ekalatA mAtra ke, mAnavI jema samAjamAM ja ane samAja dvArA ja dharma ja dUra karI tene sAcI huMpha ke umA ApI potAno vikAsa sAdhI zake che tema dharmanAM avalaMbana zakaze, ema vinA saMkoce kahI zakAya. dharmanuM avalaMba ane AcaraNa sivAya paNa tenI vikAsayAtrA thaMbhI jAya bana ane AcaraNa kharekhara tene jagatanA sarva kaleze che. dharmapriyatAe ja mAnavIne saMskArI banAvyo che. ane doSamAMthI mukti apAvI apUrva AnaMdano svAnubhava mAnavInuM zArIrika astitva jema anna - havA-pANI karAvaze ane e AnaMda, e sukha ane e zAMti sAce sivAya azakaya che tema jIvana jIvavA ane tene vikaja avarNanIya haze. sAvavA dharma paNa anivArya che. dharma e AtmAnI bhUkha, khorAka ane jijJAsA ema sarvasva che. sAcI AjanA spaTanikayugamAM ApaNe jagatamAM joIe. rIte joIe te rAka karatAM paNa mAnavIne dharmanI vadhAre mAnava-mAnava vaccene dhikkAra, ekabIjAnI upekSA ane AvazyakatA che; kema ke e dharmavRtti ja tene annajIvI bIjane bhAge cenakena prakAre potAnI svArthasiddhinI pazaothI alaga pADI zake che. eTaluM ja nahIM paNa tIvra bhAvanA najare paDe che. AthI nitya ane satata rAma ke rahIma, buddha ke mahAvIra athavA jisasa ke gAMdhI, vigrahamUlaka ke saMgharSajanya paristhitimAMthI UgaravAne jevA mahAmAnava thavAnI tene zakti Ape che. ekamAtra rAha che dharmanuM pAlana. pratyeka dharma svadharma ( pharajanA rUpamAM )nA pAlana para tathA "mAnavasevA" ItihAsa e vAtanI sAkSI pUre che, ke mAnavI jyAre upara bhAra mUke che. prema, sevA, dayA, kSamA, karuNA, prAgaitihAsika yugamAM jaMgalI avasthAmAM hato ane ahiMsA jevAM uccatama mAnavamUlyone- nItinAM dharaNene rakhaDu jIvana gALate tyAre paNa te uSA, saMdhyA, aruNa, upadeze che, tenuM ja yathArtha paNe pAlana ane AcaraNa varuNa, sApa, vRkSa, vela jevAM anekAneka prAkRtika tanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #798
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 781 bhayathI ke AdarathI pUjA-ArAdhanA karI dharma pALate jevA sAmyavAdI dezamAM paNa, bhale tyAM IzvaramAM zraddhA hato ane arvAcInayugamAM paNa e mAnavIe dharmanuM rAkhavAnuM na kahevAmAM AvatuM hoya, tema chatAM dharmanI avalaMbana tyajI dIdhuM nathI. pitapotAnA dhArmika paMtha jema ja tyAM bALapaNathI ja vyaktine sAmyavAdanA laukika ke saMpradAyanI dhArmika mAnyatAone svIkAre che. dharma (dunyavI) dharma pratye AsthA ke zraddhA keLavavAnuM sahajamAnavInA kaluSita banI gayelA jIvanane punaH haryuM. paNe zIkhavavAmAM Ave che. AthI eTaluM te acUka bharyuM ne navapalallavita karyuM che. dhame ja Aja lagI kahI zakAya ke kaI samAja ke saMgaThana ne vyavasthita jagatanAM duHkho, yAtanAo ane verajherathI aMdhakAramaya mAnava samudAya dharma vinA TakI zake nahIM, kema ke dharma banI gayelA tathA nAsIpAsa thayelA mAnavInA bhAvi ja samAjanuM poSaka ane saMcAlaka baLa che. jIvanamAM sathavAro pUro pADI tenA jIvanane prakAzamaya kareluM che. saMbhava che ke, kadIka dharmane nAme aneka vahemo, je deza, rAjya, rASTra ke sAmrAjyamAM nIti-niyamo, jaDatA, pAkhaMDa, karmakAMDanI jaDatA ke zuSkatAnAM svarUpe jIvananI sAdagI ane svAvalaMbIpaNAne abhAva hoya che? piSAyAM haze paraMtu te to dharmanA svarUpanI sAcI samaja- te deza ke rASTra kadApi TakI zakatuM nathI. je rASTranI nA abhAve banyuM che ema kahI zakAya. dharma jyAM prajA atyaMta samRddhithI prerAIne mojazokha, bhogavilAsa sadhI chAe pALelo jIvanamaMtra rahyo che, jIvana jIvavA ane Indriyasukho pAchaLa doDe che; nitika mUlyone vIsarI. no mArga manAya che, tyAM sudhI te dharma mAnavInA jaI kevaLa bhautika sukho bhogavatI thaI jAya che tenuM vyaktigata jIvanane unnata, saMskArI ane divyatAnA paMthe patana paNa nizcita ja hoya che, kema ke vilAsitAmAM prayANa karAvanAra maMgalakArI ja bane che. ane, jyAre DUbelI prajA pahelAMnI tAkAta ane tAjagI gumAve che tyAre e svAthI tathA laMpaTa dharmaguruoe gerarasta ane svarakSaNa paNa karI zakatI nathI; pariNAme tenI darelo paMtha banyo che; buddhi ke vAdavivAdane viSaya A AMtarika nabaLAIne geralAbha uThAvI bALA sattA bane che; rUDhigata ke praNAlikAgata banI jaDatA ne dharmA- tenA upara AkramaNa karI tene AdhInastha banAvI de che, thatA dhAraNa karI che ke pachI mAnavI para lAdelA bAhya ane teno vinAza aNadhAryo ne aNaciMtA AvI julama banyA che tyAre tyAre teNe azAMti ne avyavasthA, paDe che. prasiddha ItihAsakAra vIla DarAM sAcuM ja kahe yuddho ne laDAIo, duHkha ane yAtanAo ja vArasAmAM che ke "rASTro janme che jIvananI sAdAI ane saMgharSa ApyAM che. dharma ja mAnavIne sAco mAnavI, sAcA mAMthI ane mRtyu (patana) pAme che ezaArAmI tathA nAgarika ane sAco hitaciMtaka banAvaze. dharmanA abhyA- pramAdI thaIne." kaI paNa rASTrane TakavuM hoya to eka sathI ja te pitAnI saMkucita manodazAmAMthI bahAra ja mArga che ke kevaLa bhautika vikAsa tarapha Agekuca na nIkaLI udAra ane vizvavyApI daSTi apanAvaze tema ja karatAM teNe pitAnI prajAnI AMtarika naitika tAkAta vadhAsamagra mAnavajAta pratyenI baMdhutva bhAvanA tenAmAM vikasaze. ravI joIe. agaNita ane apUrva zaktizALI lazkara, dharmanA zabdArtha ja sUcave che ke, "gha dhAti praga:" zo ane. zao ane vinAzaka vaijJAnika zodhe koI paNa rASTrane arthAt dharma prajAjIvanane TakAvI rAkhanAra eka apUrva bacAvI zakaze tenA karatAMye vadhu to te dezane bacAvavAmAM baLa che. samAjanI rUDhio, praNAlikAo, nItiniyamo prajAnI AMtarika tAkAta madada karaze. rASTranA prajAjIvanane vagere dharmane kAraNe ja Take che. samAjanAM naitika dharaNA apUrva utsAha, dhagaza, joma ane jusase ja game tevI nI AdhArazilA dharma ja che. dharmanA pAlanane kAraNe zaktizALI sattA sAme nIDaratA pUrvaka UbhA rahevAnI ja samAjamAM raheto mAnavasamudAya anIti ke anyAya AcaratAM, bhraSTAcAra ke svecchAcAra AcaratAM acakAya hAma pUraze. e jema, jusso ke AMtarika tAkAta prajA che; tethI ja samAjajIvana vyavasthita, avarodha vagaranuM samastanA hRdayamAM AtmazraddhA, nIDaratA ane naitika baLane ane svAstha preraka banI zake che. dhArmika nIti-niyamo AviSkAra karIne ja Ave. A kArya dhama ja karI zake. vagara, sadavartana ane sadAcAranA siddhAMtonA pAlana vagara kharekhara rASTrane e rIte jotAM piSanA2', saMcAlita samAjavyavasthA acUkapaNe khoravAI ja javAnI. AthI karanAruM, ane vijaya preranAruM che ke I baLa hoya to te dharma ja samAjajIvananI kareDarajaju che. cIna ke raziyA dharma ja che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #799
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2782 vizvanI asmitA sAcA dharmanA abhyAsa, svIkRti ane pAlanathI ja bhUta thaze; ema Aje to lAge che. ane e vAtAvaraNamAM mAnavajagata astitva dharAvI zakaze, dharmathI patana pAmelI "mApanameM vera na javanA ' zIkhavanAra dharma prANa pUraze. mAnavajAta nIti, pramANikatA, sadAcAra, sadavartana ane te kazuM ja asAdhya nathI. udAratA bhUlaze, ane tenAmAM anIti, apramANikatA ane chAcArI vartana mAjhA mUkaze tenuM pariNAma Ama, dharma ja samagra vizvane piSanAruM ane saMcAsarvanAza" ja hoI zake. parasparanAM verajhera, vaimanasya, lana karanAru tattava che; e sivAya to nItinA majabUta dhikkAra ane ghaNAnI lAgaNIo baMdhano toDIne vahetI pAyA vihoNI vizvanI imAratanuM bhAvi kevuM aMdhakAramaya thatAM sarvatra bhaya, trAsa, julama, atyAcAra phelAze ane pariNAme vigrahamaya paristhiti sarjAtAM vizvano AgaLa ApaNe joyuM tema, dharma e vyaktinA vikAsasarvanAza notaraze. A paristhitimAMthI bacavAno ekameva nuM pradhAna sAdhana che; kemake pratyeka vyaktine duniyAmAM upAya mAnavajAta svadharmanuM yathArthapaNe pAlana kare, Aca bhaya ane satata vigrahavALI paristhitimAM jIvavuM paDe raNa kare te ja che. dharmanuM saMkucita arthamAM nahIM paNa che. eka bAjue AMtarika rIte kAma, krodha, lobha, moha, vyApaka arthamAM sakriya banI vyavahAramAM pAlana karavuM mAyA ane matsara (abhimAna) jevA AMtarika zatruo e ja mAtra UgaravAne mArga che; kema ke tethI ja to che; jyAre bIjI bAjue satata saMgharSamaya ane yuddhajagatamAM dhikkAra ne tiraskArane badale prema, avizvAsa, janya paristhiti UbhelI che. A bhayagrasta paristhitimAM AzaMkA ne badale vizvAsa ane nikhAlasatA, anIti ene jItavAnuM che tethI ja to kahI zakAya ke, "bhaya ane anyAyane badale nyAya ne nItimaya vAtAvaraNa jagata chato enuM ja nAma dharma.' Ama jIvananA AMtarayuddhamAM mAM sajAze. samagra vizvanI prajA paNa e vAtAvaraNathI dharma e mAtra Avazyaka ja nahIM balake anivArya banI prerAIne paraspara snehanI uSmA ne huMpha anubhavaze, mAnavI rahe che. mAnasazAstrIo, dhamavettAo ane tattvajJAnIo mAnavIthI na DaratAM, binasalAmatI na anubhavatAM ane paNa darzAve che ke, mAnavanA manamAM-aMtaramAM ane mAnasika azAMti tathA patiApa sahana na karatAM eka jIvanamAM satata je vigraha cAle che tenuM kAraNa tenI nirdoSa ane ekhalAsabharyA vizvanuM nirmANa thaze. evA Indriyajanita vAsanAo ane IcchAo ja che, je tene vizvamAM "vizvazAMti", "vizva baMdhutva" ane "vizvaSya". kevaLa bhautika sukha, mojazokha ane bhogavilAsa tarapha nI bhAvanA ApoApa zakaya banI sAkAra banaze. prazna ugrapaNe prere che; ane pariNAme te "mAlika' banavAne saheja udabhave, ke arvAcIna yugamAM upasthita thayelI badale temano "gulAma' banI jAya che. AthI sAcI AvI vigrahamUlaka (yuddhajanya) paristhitimAM AvuM vivekabuddhi gumAvI besatAM dayA, sneha, sadAcAra ane vAtAvaraNa kayAre ane kevI rIte sajAze ? pahelAM mAnavasahaja guNo tarapha upekSA keLavato thaI jAya che. mAnavI, mAnavIne kayAreya nahote oLakhI zakayo teTalo tenA AMtarajIvanamAM A rIte zubha ane azubha vRttio Aje oLakhato thayo che. eka vyakti anya vyaktinI athaDAIne saMgharSa upanna kare che, tyAre "dharma ja tene bhAvanAo, lAgaNIo, Urmio ane eSaNAone Aje vijaya apAve che." uccazaktimAM arthAta devI zaktimAM keTalI saraLatAthI oLakhI zake che? pariNAme, eka rahelI tenI zraddhA ja tene mATe AtmabaLa banI raheze. rASTranI "akramaka mahattvAkAMkSAone" ke zAMtimaya saha aMtimaya saha pariNAma e Avaze ke tenAmAM sArAsAranI vivekadraSTi astitvanI jhaMkhanAone' AbAda rIte bIjuM rASTra AvatAM te zubha vRttione grahaNa karaze ane e rIte samajI zake che. sattA, lAlasA, bhUmibhUkha ke vistAravAdI tenuM rakSaNa thaze. mahAtmA gAMdhIjI cagya ja kahe che ke, nItine akhatyAra karanArAM rASTra Aje jagatamAM keTalAM "prArthanA e mAruM ghaNuM ja agatyanuM baLa che; ane caDapathI khallAM paDI jAya che? ane eTale ja te Aje rAma (sarvocca zubha zakti) sarva vastumAM vijayakartA eka mAnavI bIjA pratye vadhu Adara Apate athavA che; azakyane zakya tathA sAdhya karanAra che........ tenA vyaktitva pratye sanmAnanI kaMIka lAgaNI anubhavata prArthanAe mane ugAryo che, maratAM bacAvyo che. ane thayo che. e ja hakIkata peluM vAtAvaraNa sarjavAmAM phaLI- prArthanAnA baLa vinA huM ("duniyAnAM dukha joI; duHkhI Jain Education Intemational
Page #800
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 783 thaIne) gAMDo thaI gayo hota." gItAkAra paNa kahe che, " camatatA lAH" e game tema hoya paNa dharma ja mAnavIne rAma ke rahIma, Izu ke gAMdhI, arjuna ke huM yudhiSThira, sekreTisa ke vivekAnaMda banIne jIvanasaMgharSamAM vijayI banavAnI preraNA Ape che. phona : 25833 vADIgAma : 383686 nAraNapurA : 867721 Ama dharma e mAnavanA AMtarika temaja bAhya jIvananA satata saMgrAmamAM vijayakAraka baLa pUruM pADe che. ? dharmamAM aDaga zraddhAvALo mANasa aMdarathI ane bahAranI 6 badhI ja paristhitiomAMthI janmatI Apattione chatI huM zake che. dharma dvArA vyaktimAM, jAtimAM ke rASTramAM eka re prakAranuM AtmabaLa ke AtmavizvAsa Ave che je tene 6 siddhio tarapha dorI zake che. amadAvAdamAM paga mUkatAM ja, ekavAra mulAkAta laIne anubhava karI juo- garamAgarama mAM gAM ThI yA yA ane masta taLelAM wwww ma 2 cAM cAM zrI vajezaMkara phulazaMkara derAsarI mahArAjanI hoTala zrI pratAparAya anopacaMda mahetA upadhAna eTale deha ane AtmAnI azuddhione nirmaLa karavAne abhUtapUrNa prayoga - A prayogamAM Apane maLelI saphaLatAne amAre lAkha lAkha abhinaMdana zAztA sAIkala sTorsa hAIkeTa reDa-bhAvanagara-Te. naM. 5968 ghIkAMTA roDa : amadAvAda Jain Education Intemational
Page #801
--------------------------------------------------------------------------
________________ 784 vizvanI asmitA With Best Compliments from THE BALAJI & MAHARANI FLOUR MILLS Praprietor CHHAGANLAL KHIMJI & CO. LTD. Manufacturers of : Maida. Sooji * Rawa * Resultant Atta Wholemeal Atta * Bran and Special guality of gram flour Mulund Mills Regd. Office & Mills Nandanvan Ind. Estate 300, Mulund Azad Road Lal Bahadur Shastri Marg Bombay - 4 Mulund - Bomabay 80 400004 400080 Telegram - LANGIANI Trade Marks - Flowar Rani Telephones : 363184/354626/356030 ( Bomday ) 596063 (Mulund) Phone : Office : 865129 Factory : 692916 Residenee - 662753 ALWAYS INSIST ON 'MUKESH' PRODUCTS MUKESH FOR QUALITY GOODS LESS PROFIT MORE BUSINESS IS OUR MOTTO MUKESH STOVE INDUSTRIES Our Sister Concerns : MUKESH PRODUCTS. MUKESH BURNER MFG. CO. HARSHAD PRODUCTS. MANUFACTURERS Of Stoves, Blow Lamps, Lanterns, Burners & Spare - Parts. Factory : Plot No. 4, Udyog Nagar, Office : 131/130 Babula Tank Road, S. V. Road, Goregaon (W) Opp. J. J. Hospital Gate 9 Bombay - 400 062 Bombay - 400 009 Jain Education Intemational
Page #802
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 *** With Best Compliments From HIRALAL L. SHAH 70 PODAR CHAMBERS. 109 SYED BRELVI STREET With Best Compliments From - FortBHAVNAGR-1 Office: 3583 Resi : 3766 SHAH JASVANTRAI JAYANTILAL & CO. Merchant & Commission Agent Danapith, BHAVNAGAR-364001 (Gujarat) zAha jasavanarAya yaMtilAlanI kAM maracanTa enDa kamIzana ejanTa, dANApIDha bhAvanagara (gujarAta) Phone : With Best Compliments From GHANSHYAM TEXTILE MFG. CO. O: 4916 R. 8080 Manufacturers & Dealers in : ALL KINDS OF SHUTTLE TONGUES 785 Chitra Ind. Estate G. I. D. C. C-1 Type, Shed No. 276. Chitra BHAVNAGAR 364004
Page #803
--------------------------------------------------------------------------
________________ UCS vizvanI asmitA Gram : RESIDUE Bombay - 19 Phone : Resi.: 471211 Office : 441356 HINDUSTAN METAL. Dealers in :Non - Ferrous Metal Ashes Drosses Etc. 13. Brocdway Shopping Centre DADAR T. T. Bombay - 400014 SWAN WEAVES THE MAGIC SPELL Dramatic designs in Pure Polyester Shirtings, Hypnotic charm of Pure polyester Sarees. Imaginative prints. Irresistible colurs. What a beautiful spell to fall under SWAN MILLS LIMITED NIRMAL-18 Floor, Nariman Point, Bombay 400021 Jain Education Intemational
Page #804
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvamAM thiyosophila sosAyaTIno prAdurbhAva, tenuM kArya ane kAryakaro saMkalanakAra - Do. ena. Ara. dANI siphikala sosAyaTInI sthApanA 17 navembara uparathI dareka vicAro pragaTa thaI zake che. beTI TIkA 1875mAM nyUryA zaheramAM thaI hatI. A sosAyaTInA ane asabhyatA mATe A pleTaphorma baMdha che. thiyosephI Adya sthApako be hatA. eka raziyana bAnu meDama ble- e judo dharma nathI. A brahmavidyAnI sAdhanAmAM kaI vaeNskI ane bIjA riTAyarDa lazkarI amaladAra karnala dharmaguru ke dharmagraMtha paNa nathI. jema sUryanA kiraNamAM henanI sTIla koTa hatA. dareka dharmano payagAma lAva- saptaraMge hoya che tema badhA dharmo maLIne eka saccAInuM nAra payagambara temanI hayAtImAM jevI muzakelIo ane sapheda kiraNa bane che. potAnA dharmano abhyAsa ane hADamArIo anubhave che tevI ja muzkelIono sAmane pachI bIjA dharmone abhyAsa karI je kAMI zabha hoya te A be netAone karavo paDayo hato. thiyosophInuM zikSaNa grahaNa karavuM. dharmanA kalahe ochA karIne ekatAnA bhAva jyAre ApavAmAM AvyuM tyAre te sAme zarUAtanAM tarapha AgaLa vadhavuM. A sosAyaTImAM joDAyA pachI varSomAM puSkaLa virodha thayo hato. Avo sakhata virodha potAnA dharmanuM zikSaNa vadhAre sArI rIte samajAya che, hovA chatAM sArA pramANamAM jijJAsu leka thiyesephikala ane divyajIvana gharmanI rUDhionI jaDatA vinAnuM zikSaNamAM samAyelI UDI philasUphI jANavA sosAyaTImAM jIvavAne preraNA maLe che. hiMdu dharmanI prasthAnamaNi zrImada DAyA ane sosAyaTInA zikSaNano abhyAsa karavA lAgyA bhagavagItA, upaniSada ane brahmasUtro. tevI ja rIte traNa tathA temanA netAonAM pravacano sAMbhaLavA lAgyA. Traka ajoDa pustako (1) At the Feet of the Master samayamAM A saMsAyaTIne bahoLA pramANamAM pracAra thayo. gurucara (2) Light on the Path, mAgadazinI thisophikala sosAyaTInA traNa uddezo (Objects) che. ane (3)The voice of Silence anAhatanAda thiyo sephanA prasthAnamaNi che. 1, jJAti, jAti, paMtha, jAta, raMga, deza ke dharmanA bheda je manuSyo dArU, mAsa ane kephI vastuo letA hoya ane judAI na gaNatAM jagatanA badhA loko mATe vizva che teo paNa sahaja rIte Avo AhAra ane vyasano baMdhutva kendra sthApavuM. taje che, kAraNake gupta vidyAnA abhyAsathI kudaratamAM ane 2. badhA dharmo, philasUphI, vijJAna vagerenA abhyAsanI potAnI zaktio khIlavavA mATe A jIvana paddhati sarakhAmaNI karavI. A pravRttine uttejana ApavuM, kAraNake avarodhaka che tevI temane khAtarI thAya che. vizvabaMdhutva vadhAravuM e agatyanuM che. thiyosophikala sosAyaTI pitAnuM 103 varSanuM 3. kudaratanA nahi apanAvelA niyamonI zodha karavI tathA Ayuvaya pUrNa karIne 104mAM varSamAM vizvane AgaLa manuSya jAtimAM gupta rahelI AdhyAtmika zaktione vadhavAmAM phALo ApI pravezI che. dareka dharmanI gupta 'khIlavavI. bAju ( Esoteric teachings) samajAvI potAnA dharma tarapha vadhu mAna ane vaphAdArIthI vartavAnuM jagatane thiyosephInuM zikSaNa ucca Adarzo rajU karIne ane tenA sabhyone samajAvyuM che. vidvattAbharyA bhASaNe darekane potapotAnI rIta pramANe tene amalamAM mUkavAnI temaja preraNAtmaka (Inspiring) sAhityathI jagatamAM chaTa Ape che. vicAranI svataMtratA mATe A sosAyaTI dhArmika jAgRti saMsAyaTIe pedA karI che. hiMdustAnamAM ajoDa che. temAM koI baMdhana nathI ane tenA pleTaphorma bALalagna ane strI-keLavaNI mATe laData karIne navuM jIvana Jain Education Intemational
Page #805
--------------------------------------------------------------------------
________________ 788 vizvanI asmitA sosAyaTIe reDyuM che. harijana uddhAra ane svadezI A brahmavidyAnI saccAI tathA upayogIpaNuM mATe caLavaLanI pahela paNa sosAyaTIe karI hatI. hiMdamAM nIcenI traNa bAbate vicAravI. pahelavaheluM udyoganuM pradarzana khelanAra sosAyaTInA (1) A zikSaNathI AgaLa na samajI zakyA heIe. prathama pramukha karnala ekaTa hatA. nizALAmAM dharmanI evI bAbatone manamAno khulAse maLe che. keLavaNInI zarUAta temaNe karAvI hatI. banArasa senTrala hindu koleja tathA bIjI zALAo mATe dharmanAM pustake (2) buddhizALI ane jJAnI manuSyamAM paNa ene. tA. je kArya badhAe vadhAvI lIdhuM hatuM. phelAvo thAya che. hemarUla lIga tathA nezanala koMgresanI sthApanA paNa thiyosophikala sosAyaTIe karI hatI. mahAsabhAne (3) A zikSaNane lAbha laI te pramANe jeo (Indian National Congress) janma paNa A sosA jIvana gujAre che teo pragatIkaraNamAM ghaNuM jhaDapathI yaTInA lIdhe thayo hato. tenA sthApaka zcama thiyosephisTa hatA. AgaLa vadhe che ane bIjAone madadarUpa thAya che. hidamAM svarAjyanA maMtra zikhavADanAra Do. enI besanTa A sosAyaTInI sthApanAnI preraNA karanAra mahApuruSa eka sAcAM thiyosephisTa hatAM. sosAyaTInA badhA ja che. A mahApurA pitAnA vinayI baLathI ane AzIpramukhae bhUtakALanA ane vartamAnakALanA keLavaNI, rvAdathI sosAyaTIne jIvaMta rAkhe che. jethI yogyatA prApta sAhitya, vijJAna, kaLA, saMskAra, gharma ane philasUphI mATe karela dareka vyakti divyajIvana jIvavA bhAgyazALI thAya pitAnuM jIvana arpaNa karyuM che. che ane brAhmI sthitine pAme che. thiyosophikala sosAyaTInA Adarzo ucca che ane thiyesephikala sosAyaTInuM mahattva brahmajJAna prApti mATenA zreSTha mArganuM darzana paNa A vizvamAM 17 navembara 1875ne divasa khUba ja sosAyaTI dvArA thAya che. tema chatAM tenA 103 varSanA mahattva che. kAraNa ke Adhunika samayamAM samagra vizvamAM jIvanakALa pachI paNa ApaNane prazna thAya che ke sAmAnya mAnya evI A saMsthAno janma thayo ane A saMsthAnA lokone A zikSaNa tarapha sUga ane abhAva zA mATe Azraye aneka thiyosephiTa divya jIvana jIvI gayA. che? ucca bhAvanA, divya jIvana samajIne jIvanamAM utAravuM e kAma muzkela che. pravacana sAMbhaLavAM tathA kriyAkAMDomAM ane jIve che. gItAmAM bhagavAna zrI kRSNacaMdra bIjA bhAga levo e saraLa che paNa divya jIvana jIvavuM e adhyAyanA chelA zlokamAM arjunane kahyuM ke ati duSkara che. A mATe zokha, saMtoSa, tapa, svAdhyAya, "eSA brAhmI sthiti pArtha nainAM prApya vimucyati / Izvara praNidhAna ane ApaNI Tevo, khAsiyata, vicAre rikavA kAvatta vAri ghAnirchati" | ane lAgaNIomAM AmUla parivartana na thAya tyAM sudhI AvI brAhmI sthiti prApta karanAra sAdhaka jIvanamAM A zikSaNano lAbha ApaNane maLatuM nathI. AvuM jIvana AnaMdamAM AvI rIte jIve che. jIvavA sakhata parizrama atyAvazyaka che. jyAre Adhunika samayamAM sAmAnya manuSyo Easy life jIvana sahelI revaMtA ame ahoniza tuja rasANuM, rIte jivAya tema IcchatA hoya che. duniyAnA moja vizva khelIe akhaMDa rahI brahmak brahmanuM zokhamAM paDelA sAdhAraNa jIvonI AvA divya jIvana AvI brAhI sthitimAM rahIne saMsAramAM badhA mATe tayArI hotI nathI ane tethI thiyosephI tarapha vyavahAra calAve che ane evI rIte ke "Harmony temane aNagamo rahe che. dharma mATe vahema, jhanUnI in human relationship' sarva manuSya sAthe susaMvicAronI pakaDa ane bIjA dharmonuM ajJAna paNa thiyo- vAdita jIvana jIve che. aneka dharmanA manuSya A sophInA svIkAra mATe avarodhaka che. thiyosephInuM sosAyaTInA sabhya che ane badhA ja baMdhutvabhAvathI jIve zikSaNa dharmane nAme AvatA vahemo ane jhanUne che. ane temanI prArthanA te sarvadharma prArthanA che. sosAtoDe che. yaTInA pramukha ane kAryavAhakoe jagatanA hita mATe Jain Education Intemational
Page #806
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 aneka kSetromAM AgaLa paDato bhAga lIdhe che ane potAnA hakko joItA hatA, phrAnsa ane amerikAmAM AgevAnI lIdhI che. revolutions viplava thayA. I. sa. 1875mAM pragatIkaraNumAM AgaLa vadhavA e Democracy of kAMgresanI pahelI beThaka mi. dhuma nAmanA thiye occultism ne vega ApavA thiyosephikala saMsAphisTanI AgevAnI nIce maLI hatI ane tyArathI yaTInI sthApanA thaI. I.sa. 1975mAM thiyesophikala. varAjyanAM bIja ropAyAM hatAM. A bIjanA paripAkarUpe sosAyaTIe zatAbdI pUrNa karI ane jagatamAM zAMtino ApaNane svAtaMtryavRkSanuM svAtaMtryaphaLa 15 oNgasTa sUra prasaravA mAMDaze. A mATe vizva rASTrasaMgha (U. N1947 nA roja prApta thayuM che. 0.) sakriya rIte kArya karate thayo che. ane ghaNA vigrasosAyaTInA pramukhe zikSaNa Ape che ke dareka mAnavI- hotI sulehazAMtithI patAvaTa karI. e kaI rIte jIvavuM ane dareka vyaktigata sudhAro karIne trIjA mahAna satyanI Aje jagatane jarUra che. dareka jagatane New way of Living zIkhavyuM. AvA mAnavIe potAnuM jIvana samULaguM badalI nAkhavAnuM divya jIvanamAM traNa satya che. che. Spiritual regeneration of mankind thavuM () brAtRbhAva - Brotherhood of Man- joIe. dareka thiyosephisTe navuM jIvana jIvIne eka suMdara darekamAM eka ja prabhune aMza che, eka ja jIvana vahI AdhyAtimaka praNAlikA banavuM ati Avazyaka che. rahyuM che. A vyavahAru vizvabaMdhutvanI Aje jagatane ( A uparAMta thiesophI ane dhI thiyesephikala jarUra che. A mahAna satya thiyosophI samajAve che. sosAyaTI viSe amadAvAdathI zrI kezavalAla jAnIe paNa be pustikAo pragaTa karelI che.) (2) satya e che ke pratyeka vyakti mATe prabhunI eka cokkasa yojanA che. There is definite divine A rahyAM thiyeoNphikala pravRttinA agresara plan. A yojanA anusAra sarva thaI rahyuM che. pratyeka (1) Do. enI besanTa manuSyanI pharaja che ke abhyAsa karIne kudaratanA kAyadA A jagatamAM asAdhAraNa kArya karanAra ane devI jANavA ane tene mAna ApIne sahakArathI jIvavuM. AvI janAmAM pitAnuM tana, mana, dhana ane sarvasva arpaNa rIte yojanAne AgaLa vadhAravI e ApaNI pratyekanI karanArA virala AtmAomAMnA eka Do. enI besanTa pharaja che. prabhunI yojanA yaMtravatuM nathI ane artha hatAM. temane besanTa mithA, vasaMtamaiyA, enI besanTa, vagaranuM koI kArya thatuM nathI. saikAo sudhInI mAcha ke ammAnA vahAlabharyA nAmathI thiyesephisTa mahAna yojanA karIne ja ene amalamAM mukAya che. je pichANatA hatA. temano janma 1lI okaTobara 1875mAM bI rekhAya tenAM phaLa eka sadI pachI mAlUma paDe che. thayo hato. emanA janmane atyAre 132 varSa thayAM che. I. sa. 1275mAM saMskRtinI khilavaNI Renaissane emanA guNo a paNe jIvanamAM utArIne kRtArtha thaIe. restoration of cuture AvyuM. lerDa krAIsTanAM zikSaNe emanI jiMdagInI mahattA ane sevAnuM mUlya moTA badhAM ja bhulAI gayAM hatAM. ane carcanA pAdarIonuM pustakamAM utAravuM e paNa muzkela che. paraMtu ApaNe bALarAjya prabaLa hatuM. A aMdhakAranA samayamAM sudhArAnI paNuthI temanA jIvanakAryanuM vihaMgAvalokana karIe. jema jarUra hatI. I.sa. 1375mAM rojhI kuziyana caLavaLathI saMgItakAra ja mAtra sAcA saMgItanI prazaMsA karI zake A saMskRtine vega maLe. I.sa. 1475mAM pahela- athavA citrakaLA jANanAra ja zreSTha citrakaLAnA citranI vahelAM pustako chApavAnI zarUAta thaI ane bAIbala suMdaratA mApI zake tema jenAmAM mahattA,vizALatA, udAratA jevAM pustako chapAtAM lokone jJAna maLyuM. I.sa. 1575 ane vizvadaSTi khIlI hoya te ja manuSya DaoN. besanTa jevA mAM phrAnsIsa beMkane sAyansa-vijJAnanI zarUAta virala jIne samajI zake ane yogya aMjali ApI zake. pazcimanI duniyAmAM karI. Ane pariNAme Refor- sAmAnya rIte mahAna nara ane nArI pitAnA deza, mation viplava AvyuM. I.sa. 1675mAM chUpI dharma, nyAta, keLavaNI ke rAjyakAraNamAM ja samAja sudhArAsosAyaTIo (phrI mesavI jevI) sthapAI ane prajAne nI sevA karI jAya che. paraMtu besanTe te kula manuSyarAjakIya svataMtratA maLI. I. sa. 1775mAM lokone jAtanI sevAnA dareka kSetramAM jhaMpalAvyuM hatuM. Jain Berucation Intemational
Page #807
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 790 emanA pitA aMgreja ane mAtA Ayariza hatAM. josAyaTImAM joDAyA ane maeNDama ple skInA hAthe khUba temanA samayamAM dhamamAM aMdhazraddhA pracalita hatI. ane ghaDAyAM. sane 1907mAM A sosAyaTInAM pramukha tarIke AvAM vAtAvaraNamAM teo UcharyA hatAM. vIsa varSanI uMmare nimAyAM. tA. 20 sapTembara 1933mAM temaNe pitAno janA vicAranA pAdarI besanTa sAthe emane vivAha sthaLa deha choDayo tyAM sudhI A pramukhanuM sthAna temaNe karavAmAM Avyo hato. dharmanA nAme cAlatA Dhaga tarapha zobhAvyuM hatuM. che. besanTane abhAva hato. satyanI zodha mATe temanuM bhAratamAM prathama paga mUkatAM temaNe joyuM ke hiMdanA jIvana talasI rahyuM hatuM. potAnI dIkarInI bhayaMkara mAMdagIthI mahattvanA dharmonI keLavaNI, saMskRti je duniyAmAM zreSTha emanA manamAM aneka zaMkAo, mUMjhavaNo ane prazno gaNavAM joIe tene badale hiMdanA loke pazcimanI nakala UbhAM thayAM hatAM. potAnA nirdoSa bALakane zA pApane kAra karIne jaDavAdamAM ghasaDAI jatAM hatAM. sarva dharmone pote lIdhe eTaluM badhuM du:kha sahevuM paDayuM haze ? zuM A abhyAsa karyo ane badhAnA dharmomAM jAgRti lAvyAM. Izvarano anyAya nahota? - AvA vicAronuM yuddha buddhisTa, jarathostI, hiMdu, khristI, musalamAna, zIkha temanI mAnasamRSTimAM cAlatuM hatuM. AMdhaLI zraddhA DagI ane vagere dharmomAM mAnanArAone pitAnA dharmamAM raheluM ane chevaTe e nAstika banyAM. devaLamAM javAnuM baMdha sAcuM rahasya samajAvyuM, ane pitAnA dharma mATe garva karyuM ane pAdarIo mATe emane mAna rahyuM nahi. emanA anubhavI pitAnA payaMgabaranA zikSaNa pramANe jIvana pAdarI patine A vicAro rUsyA nahi ane temane ghara ghaDavA tathA khristI pAdarIonA zikSaNathI deravAIne mAMthI bahAra kADhI mUkyAM hatAM. paraMtu bALakone kabaje nahi vaTalAI javA samajAvyA. sAce thiyesephisTa, pitAe rAkhyo. teo khUba duHkhI thayAM ane satyanI sAro hiMdu, sAro jana, sAro pArasI, sAro kizciyana zodha mATe bahAra paDayAM. puSkaLa duHkha pote mANyuM paNa tathA sAre musalamAna vagere bane che. aneka duHkhIonAM duHkhamAM rAhata ApanArI rAhabara paNa banyAM. samAjasevAnA kSetramAM jhaMpalAvyuM. laDatane prathama hiMdanI bhavyatA samajAvI teoe bALalagna paNa tabakkAmAM dalita jhuMpaDAvAsIone badhI ja rIte sahAya aTakAvyAM. strIomAM navI jAgRti lAvI temanA hakko karI. e jamAnAmAM strIo aneka suvAvaDathI duHkhI temane maLe te mATe temaNe tanatoDa prayatna karyo. strIone thatI, temane mATe saMtati niyamana ( Birth control) rAMdhaNakaLA, sIvaNakAma, citrakaLA, saMgIta, ArogyanA mATe jJAna ApanAra copAniyAM chapAvyAM. A mATe temane niyame, khorAkamAM rahelAM ta tathA viTAminenuM jJAna, ghaNI muzkelIo veThavI paDI hatI. gharavaiduM, phasTa eIDa, hisAba rAkhavAnI AvaData tathA zArIrika keLavaNI vagereno samAveza temanA zikSaNamAM cAhasa braDaloe garIba nirAdhArone anyAya ane hovo joIe tevuM bhArapUrvaka samajAvatAM. ane julamomAMthI bacAvavA Free thought -svataMtra vicAranI caLavaLane AgaLa dhapAvavA AgevAnIbharyo bhAga 15 ogasTa 1915 mAM temanA gurudeva taraphathI bhajavyo. tyAre te ekavAra nirAza thayA hatAM, tyAre sUcanA thaI ke rAjakIya bAbatamAM rasa levo ane hiMdanA temane adazyamAMthI kAna para avAja paDavA ke, "satya svAtaMtryanI caLavaLa zarU karavI. I.sa. 1947 nA ogasTanI jANavAne mATe sarvasvane bhoga ApavA tuM taiyAra che?" 15 tArIkhe hiMda deza svataMtra thayo. A noMdhavA lAyaka banAva hiMdustAna mATe che. pote pitAnuM sarvasva bhAratahA, ha tayAra chuM, prabhu" evA pratyuttara temaNe turata mAtAne caraNe dharI dIdhuM. ja Ape. teo koMgresamAM joDAyAM, tenA pramukha banyAM, DAka divasa pachI meDama bleTaskInA hAthe lakhAyeluM hemarUlanI caLavaLa calAvI, "kemanaoNya ane nyu pustaka "sikreTa DaoNkaTrIna"-guNajJAna temane Avalokana inDiyA" patro dvArA hiMmatathI pitAnA vicAra are ApavAmAM AvyuM, A pustaka vAMcatA temaNe anubhavyuM darzAvyA. A caLavaLa mATe De, je eraDela ke ra teo satya zodhI rahyAM hatAM te sarva e dizAmAMthI ane. mi. bI. pI. vADiyA sAthe najarakeda paNa thayAM banI zake tema che. I.sa. 1889mAM teo thiyosophikala hatAM. gAMdhIjInI asahakAranI caLavaLa sAme temaNe bhAre Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #808
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 (691 jhuMbeza uThAvI hatI. hiMda ane briTananI ekatAmAM teo pavitra gaMgAnI mAphaka mANasone ucca jIvanamAM laI mAnatA hatA. emaNe ghaDeluM Commonwealth of jaIne pAvana karatI ane e vANInuM pAlana karIne. India nAmanuM bila briTananI AmasabhAe pasAra karyuM jIvanamAM utArIe te jIvanapalaTo thayA vinA na rahe. hatA. ane tene je hiMdavAsIoe Teke Apyo hota emanA AgaLa besavuM te prabhunA makAnamAM beThA hoIe te svataMtratA mATe pAchaLathI je hakalaDo thayAM, lohI athavA giranAra, himAlaya jevA pavitra pahADo upara hoIe reDAyAM ane dezanA bhAgalA paDayA te badhA vagara bhAratane evI zuddha ane pavitra lAgaNI anubhavAtI hatI. teo svataMtratA maLI hota. eka mahAna ginI ane AtmajJAnI hatAM. ane tethI keLavaNInA kSetramAM temane phALe ghaNe meTa hate. rAjakIya, vijJAnika ane bIjI aneka bAbatamAM emaNe je bhaviSya bhAkhyuM hatuM te sAcuM paDyuM hatuM. besanTa laMDananA kavInsa holamAM suMdara ane jussApUrNa, vidvattA . mAtA eTale kRSNanI baMsarI, moralIdharanI moralI ane pUrNa bhASaNe ApatA tyAre sabhAkhaMDa pUrepUro bharAI sarasvatInI vINA hatAM. emanA dehAvasAna samaye a8jato hato. dareka bhASaNanI vyaktidITha eka gInI letAM, bhInI AMkhoe sarojinI nAyaDue aMjalI ApI hatI te badhA pise keLavaNInA kAryamAM vAparatAM hatAM. temaNe ke "Dr. Besent was a combination of Parvati, anaka skUla ane koleja kadi ugle jamA thad Laxmi and Saraswati. Parvati for Laxmi for zikSaNa apAtuM hatuM. temaNe banArasamAM sthApelI senTrala love and Sarswati in wisdom. hindu kaeNleja pAchaLathI hiMdu yunivarsiTI thaI, ane kamaginI enI besanTane ApaNA aMtaranA aneka saharSa paMDita madanamohana mAlaviyAne potAnI saMsthA seMpI dIdhI hatI. emaNe aneka thiyosophikala zALAo vaMdana ho. paNa sthApI hatI. (2) karnala henI sTIla keTatemanA mata pramANe dareka bALaka sazakata zarIra ane temano janma oNgasTa 1832mAM nyujarasImAM mananathI tenAmAM rahelI chUpI zakti bahAra kADhavI e ja iliza pyurITana kuTuMbamAM thayo hato. emanuM kuTuMba kharI keLavaNI, nahIM ke tenA magajamAM je game te bharavuM. ghaNuM lAMbA samayathI yunAITeDa sTeTamAM vasatuM hatuM. dareka hiMdI yuvAna dezano sAro nAgarika bane, hiMdanA khetIvADI vyavasAyamAM teozrI pravINa banyA. te pachI saMskAra samaje, AtmazraddhA ane gauravavALo thaI potAnA grIka gavarnamenTa ethensanI yunivarsiTImAM emane Chair paga upara Ubho rahe e ja sAcI keLavaNI che. temanA of Agriculture mATe pasaMda karyA hatA. paraMtu emaNe hAtha nIce zikSaNa pAmatA vidyAthIo tathA kAryakaro A pasaMdagI svIkArI nahotI. voziMgTanamAM Director temane amA', 'mA' nA vahAlabharyA nAmathI bolAvatA of Agricultural Bureau tarIke pasaMda thayA hatA. hatA. temaNe manuSyo ghaDaDyA. paraMtu A oNphara paNa temaNe svIkArI nahotI. teozrI khetIvADInA viSayanA niSNAta hatA ane temanAM A teo eka mahAna lekhaka hatAM. temanAM pustake ane viSayanAM ghaNAM lakhANe peparomAM chapAyAM hatAM, A copAniyAM, lekha, lagabhaga 300 pustaka, pustikAo viSayonAM temaNe be pustako prasiddha karyA hatAM. amelakhIne ApaNe mATe akhUTa khajAne mUkI gayAM che. temaNe rikAnA sivila vora( yuddha)mAM teozrI lazkaramAM Apela prakAza ApaNane janameja" AvA ajJAnanA joDAyA hatA ane kalA tarIke sevAo ApI hatI. aMdhakAramAMthI rozanInA mArga upara lAvavA mATe tema ja lazkaranAM keTalAMka khAtAMomAM khUba ja luccAI ane mana ane AtmAne khorAka pUro pADavA mATe atizaya cArIo thatI hatI, te karnala ekeTe temanI netRtvaupayogI thaI paDayAM che. zakti tathA dezasevAnI bhAvanAthI prerAIne aTakAvI hatI. teo eka suMdara vaktA paNa hatAM. temane sAMbhaLavA A pharaja daramyAna eka kharAba gunegArane siMgasiMganI e bhAgyazALInA nasIbamAM hatuM. zrotAo kahetA jelamAM daza varSanI sakhata kedanI sajA karI hatI. ame besanTamAtA bhASaNa Ape tyAre jANe nAyagarA dhodha rikana sarakAre A mATe prazaMsAne tAra mokalyo hato. vaheto hoya ema zabdo nIkaLatA hatA. temanI vANI emaNe potAnI sevAthI sarakArane laDAI jItavA jeTalo Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #809
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA ja kAyado karI Apyo hato. laDAImAMthI nivRtta thaIne I.sa. 1882 mAM karnala eNkeTa ane bleTaskIe pote vakIlAtanA dhaMdhAmAM joDAyA hatA. sAthe rahIne "aDiyAra mAM, je jagatanI thiyosephikala amerikAnI eDI phArmamAM gujarelAMo taraphanA saMdezA pravRttionuM mukhya kendra che, baMgalAo sAthe vizALa meLavavAnA je akhatarA thayA hatA tyAMnI mAhitI karnala jAmInanI kharIdI karI hatI. atyAre te sthaLa upara koTe chApAomAM prasiddha karAvI hatI. temanuM lakhANa vizvanuM thiyosophikala kendra vistareluM che. jagatanI zreSTha lAIbrerI Adhunika samayamAM adhyAramAM che. I.sa. 1886eTaluM rasika hatuM ke te nyUjhapepara (chApuM) eka DolaranI kiMmate vecAtuM hatuM. amerikAmAM temano maeNDama levaeNskI mAM A lAIbrerInA uddaghATana prasaMge AlkoTe jagatanA sAthe meLApa thayo hato. baMnee sAthe maLIne 17 badhA dharmaguruone AmaMtraNa ApyuM hatuM. navembara 1875 mAM thiyesephikala sosAyaTInI sthApanA | meDama pleTaskIe jagatane thiyosophI (brahmajJAna ) nyUyorka zaheramAM karI hatI. A bane sthApakone sosA- ApI ane karnala eNkaeNTe thiyesephikala sosAyaTI yaTInA bAlyakALamAM khUba ja muzkelIo paDI hatI. chatAM dvArA A jJAnane jagatabharamAM phelAvo karyo. A zikSaNamAM banee khaMta, vaphAdArI, zraddhA ane utsAhathI sosAyaTInuM mukhya zikSaNa e hatuM ke sAcA thiyosephiTe vaphAdArIthI tenA bAlyakALamAM pAlana karyuM hatuM. sevA karavI ane potAnI khAmIo ane bIjAo mATenA pUrvagraha (Prejudices) bAju para mUkIne thiyosophikala 1875 thI 1907 sudhI teozrI sosAyaTInA prathama sosAyaTInI kharA hadayathI sevA karavI. thiyesephikala pramukha thayA hatA ane 1907mAM temanuM nidhana thayuM. sAyaTI jagatabharamAM bhrAtRbhAva, ekatAbhAva, prema, suleha pramakha thayA pachI teozrI hiMdustAnamAM AvyA ane ane zAMtino payagAma phelAvavAmAM agatyano phALo pharAmajI kAvasajI InsTITayuTamAM jarathostI dharma upara khUba mananIya bhASaNa karyuM hatuM. jApAnamAM ane silonamAM buddha dharma mATenA temanAM maMdiranA jhaghaDA maTADayA hatA 17 phebruArI 1907mAM temaNe potAne sthULa deha ane banne pakSene eka karyA hatA. emaNe athAga mahenata chADayo hato, je Aja dina sudhI 'aDayAra De' tarIke karIne buddhadharmanI sAcI sevA karI hatI. harijano UjavAya che. tana, mana, dhana, sarve temaNe saMsAyaTIne mATe temaNe nizALe sthApI hatI. caraNe arpaNa karyA hatAM. emaNe je thiyosophInAM bIja vAvyAM hatAM temAMthI Aje suMdara vRkSo ane pupi thiyesephikala sosAyaTInA pahelA pramukha tarIke khIlyAM che. ane sosAyaTInA 104mAM varSanA jIvanamAM temaNe jagabharamAM navI navI zAkhAo mATe 893 cATara ApaNe brahmavicAranAM sumadhura phaLAne AsvAda levA ApyA hatA. bhAgyazALI thayA chIe. emanA jevI sevA bajAvavA Do. enI besanTa jeo pAchaLathI thiyosophikala 1 lAyaka thaIe. sAyaTInA pramukha thayAM hatAM temaNe ekavAra karnalane (3) maeNDama bleskI - kahyuM hatuM ke "he-nI, huM dhAruM chuM ke je sosAyaTIne vizva kalyANArthe vikAsanI divya yojanAne amalI kAma paDe to tame tamArA jamaNe hAtha paNa kApI Apo karatAM siddhasaMghanA A svayaMsiddhA, samarpita sevikA kharA ? kanake javAba Apyo hato ke "Akhe hAtha ane divya prakAzadAtrI raziyana rAjavaMzI mahilA helenA to zuM paraMtu sosAyaTInA lAbha mATe mArA zarIranA peTanA laeNvaeNTaskIe I.sa. 1875 mAM nyukamAM thiyATukaDe TukaDA karavA huM taiyAra chuM." sephikala sAyaTInI sthApanA karI avanine AtmajJAnakarnala ekreTamAM mAMdAne sAjA karavAnI zakti thiyosephInA ajavALe ajavALI. (Healing power) hatI. keTalAMye manuSyonAM khUba ogaNIsamI sadImAM aMdhazraddhA ane azraddhAnA vikaTa dukhe, je kadI sAjA na thAya e DaoNkaTaranA aMdhakAramAM aTavAtI mAnavajAtine brahmavidyAnA Adhunika abhiprAya hate, teozrIe mAthe hAtha pheravIne sAjA svarUpa thiyosephine prakAza dharI thisophikala saMsAkarI nAkhyAM hatAM. yaTInA prathama jyotirdhara banyAM. Jain Education Intemational
Page #810
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 793 teozrIe 1831 nI 12mI ogasTe raziyAmAM 1908mAM zrIrAma sesAyaTInA sabhya banyA. temaNe gaNitadeha dhAraNa karyo. I.sa. 184mAM menTenAnA yuddhamAM zAstra sAthe snAtakanI upAdhi meLavI. thiyosephikala svayaMsevikA banI ghAyala sainikonI sevA karI. ijiptamAM saMsAyaTInA kAryamAM potAnuM jIvana gUDhavidyAnA pATha zIkhI camatkAra zakti khIlavI. 1851mAM sosAyaTI saMcAlita zALAomAM zikSaka tarIke kArya karyuM. temane pitAnA guru maryanuM prathama darzana thayuM. I.sa. patrakAra tarIke alAhAbAdanA "dha lIDara", "Da, besanTa 1867 thI 70 sudhI tibeTamAM rahI gUDhavidyAnI sAdhanA saMpAdita "nyu inDiyA" ane "dha kemana vila" mAM madadakarI. pitAnA gurunA AdezathI temaNe thiyesephikala nIza tarIke kArya karyuM. De. enaDelanA "kezyansanA sosAyaTInI sthApanA nyuyorkamAM karI ane paurvAtyajJAnane sahataMtrI tarIke ane 1953-73 sudhI "dha thisephisTa". pazcimanI prajAne paricaya karAvyo. I.sa. 1879mAM nA taMtrI tarIke kAma karyuM. teozrI muMbaI AvyAM ane bhAratamAM thiyosephikala sosAyaTInuM kArya AraMbhya. The Theosophist mAsika . besanTanA khAnagI maMtrI tarIke, thiyesephikala zaka kaya'. 1882mAM madrAsa pAse aTTAramAM sosAyaTInA sosAyaTInA pramukha tarIkai I.sa. 1953 thI 1973 sudhI vaDA mathakanI sthApanA karI. zarIra aneka rogathI pIDAtuM sukAna saMbhALyuM che. duniyAnA ghaNAkharA dezamAM teohatu tema chatAM teo zrI brahmavidyAnA addabhuta graMthonA chIe aneka pravAsa kheDI thiyephIne saMdeza Apyo prakAzananAM nimitta banyAM. aneka AkSepo sahIne paNa che. teozrInAM pravacane ane lakhANamAM UMDuM ciMtana, jIvananA aMta sudhI mahApuruSonA jJAnane jagatane caraNe zabdone yathArtha upayoga, aneka daSTibiMduonI vaijJAnika dharyuM ane kAryane saMgIna pAyo nAkhyo. samaja, saumya ane namra chatAM spaSTa satyanI rajUAta prabhAvazALI banyAM che. teozrIe (1) vijJAna ane dharmanAM jaDavAdI valaNe para prahAra karatuM pustaka Isis Unveiled lakhyuM. (ra) I.sa. 1973nI AThamI eprilanA divase teozrIe vizvanI utpatti, sRSTine AraMbha, manuSyanI utpatti, deha choDa. pUrvaka ane mavaMtaronuM varNana karatAM pustako The Secrect Doctrine nA be mahAgraMthe ApyA. (3) (5) zrImatI rukimaNIdevI, Practical Occultism mAM siddha paMthanAM sAdhanonI ApaNA sAMskRtika vArasAmAM je kAMI uttama ane AcArasaMhitA darzAvI. (6) The Voice of the Silence rahasyavAdanA kSetramAM temanI amUlI bheTa che. (5) umadA che tenA zrImatI rukmaNidevI pratinidhi che." The Key to Theosophy mAM teozrIe brahmavidyAnAM -rASTrapati jhAkIrahusena - 1968 rahasyane paricaya karAvyo. bhAva, rAga ane tAlamAM abhivyakta thatI nRtyakaLAne teozrIne dehavilaya I.sa. 1891nI AThamI menA tenA hIna patita sthAnethI uddhArI gauravasthAne pratisthArAja thayo hato. A divasane thiyosakiryo che ta- pita karanAra zrImatI rukimaNIdevI bhAratanA kalAkSetre kalApadmASTamI dina" tarIke Ujave che. svAminInuM biruda pAmyAM che. nRtya e manuSyanI aMdara rahelI hInavRttione uttejita karanAra madirA nathI paNa (4) ena. zrIrAma manuSyamAM rahelI umadA vRttio mATe saMjIvanI che. tya rAjAjIe jemane The wisest among us kahI e pUjA che. bhaktanI bhagavAna mATe Arata che - AratI biradAvyA che evA zrI ena. zrIrAma thiye sophikala che. sauMdarya ane kalA e brahmavidyAnI abhivyakti che. sosAyaTInA pAMcamA pramukha hatA. e tarapha zrImatI rukimaNidevIe jagatanuM dhyAna doryuM. teozrIno janma I.sa. 188lmAM dakSiNa bhAratanA "zrImatI rukimaNidevInI nRtyakaLAmAM keTalIka kSaNe tAjera pAse thayo hato. temanA pitAzrI nIlakaMTha zAstrI evI Ave che ke jyAre marma prakAzanuM kArya mAtra hasta, saMkatanA prakhara paMDita, bhAvuka thiyosophisTa hatA. I.sa, caraNa ke ubhaya dvArA nathI thatuM, paraMtu emanI samagra Jain Education Intemational
Page #811
--------------------------------------------------------------------------
________________ 794 vizvanI asmitA dehalatA eka "guMjanamaya tAra" banI rahe che ane I.sa. 1883mAM teo thiyesephikala sosAyaTImAM nRtyanI surAvaline gatinI saMvAditAmAM pheravI nAkhe che." dAkhala thayA. temane meDama ple strIne paricaya thayo -kalAvivecaka De. kajhinsa ane bizapapaNuM cheDIne teo bhArata AvyA. temaNe kaparI sAdhanA karI, kuMDalinI jAgRta karI, sUkSama bhuvane zrImatI rukimaNIdevIne janma I.sa. 1904nI phebru- upara sabhAnapaNe te kArya karatA thayA. ArInI 29 mI tArIkhe madurAmAM thayela hatuM. 1920mAM teozrI baddha dharmanA anuyAyI thayA ane zrIlaMkADe. eruDela sAthe temanuM lagna thayuM. teo 1926mAM mAM zALAnI sthApanA karI. teozrI 13 varSanA jinarAjaosTreliyAmAM raziyana nRtyasvAminI zrImatI AnA dAsane IMgleDa laI gayA. pAvavAnA paricayamAM AvyAM ane temaNe saMgIta ane nRtyakalAne jIvana samarpita karyuM. bharata nATayakalAnuM bharata nATayakalAnuM laMDanamAM lejanA maMtrI thayA ane De. enI besanTa laMDanamAM vaijanA maMtrI thayA ane De zikSaNa temaNe zrI mInAkSI sundarama pAsethI lIdhuM ane nA paricayamAM AvyA. aDavAramAM temaNe 14 varSanA kalAkSetranI sthApanA karI, kRSNamUrtinA pAchalA janma joyA ane temanA zikSaNanuM - teozrIe dezavidezamAM bharatanATaya raja karI kAma hAtha dharyuM. nRtyakalAnuM gaurava vadhAryuM. teozrI rAjyasabhAnA sabhya ghaNA dezono pravAsa karI thiyese phI, keLavaNI, libabanyAM. prANIo pratyenI anukaMpAthI prerAI temaNe prANuo ya zahi. zA ane 22 23 pratyenI kraratA nivAraNa bila rajU karyuM. teozrIne vega Apyo. 1956mAM padmabhUSaNane khitAba ane 1968mAM prANamitrane eDa maLe. temanI kalAsAdhanA, bhAratIya I.sa. 1934nA mArcanI pahelI tArIkhe temaNe sthaLa saMskRti ane kalA pratyeno prema ane prANIo pratyenI deha choDa. anukaMpA teozrInA Atma-saudaryanuM ghotaka che. (7) zrI dAmodara kezava mAvaLaMkara "The only power that can build a amadAvAdamAM thiyosophikala sosAyaTInI lojanI bridge between centuries is this wonderful thread of love that weaves life into great sthApanA paNa nahotI thaI tyAre mAvaLaMkara kuTuMbanA traNa garment of protection and warmth." sa thiyesephikala sosAyaTInA sabhAsada banyA hatA. thiyosophikala sosAyaTInA sthApaka meDama leTaskI ane --Smt. Rukmini Devi karnala ekaTa I.sa. 1879mAM muMbaI AvIne varalI (6) bizapa leDabITara taraphanA "kojha nesTa" makAnamAM rahetA hatA ane thiyopotAnI indriyAtIta zaktithI sRSTinA sarjananA sophikala sosAyaTInA prasAranuM kAma AraMbhya hatuM. aNaukalyA adazya bheda ane mRtyunA paDadA pAchaLanA kisIkI ane thisephikala sAyaTI viSe jANavA adbhata rahasyonuM vizada mAhitI ApatuM anupama sAhitya ane carcA karavA amadAvAdanA zrI kezava mAvaLaMkara ane sarjanAra ane gUDhavidyA pAraMgata bizapa leDabITarane temanA bhAI AvyA hatA. teo sosAyaTInA sabhya janma I.sa. 1847nI phebruArInI 17 mI tArIkhe banyA. temanI sAthe temanA yuvAne putra dAmodara mAvaLaMkara iMglenDamAM thaye hate. hatA. meDama levaskIe dAmodarane be mahAtmAonI teo thiyosophikala sosAyaTInA niHsvArtha sevaka chabI batAvI. temAMthI eka mahAtmAne teozrIe pitAnA ane Adarza zikSaka hatA. gerasamaja ane virodhanA guru tarIke oLakhyA. temaNe potAnA pitAzrI ane vaMToLa vacce paNa teo cAritrya ghaDatara, AdhyAtmika kAkAzrIne kahyuM, "huM jyAre khUba mAM hatuM tyAre A jIvana sAdhanA ane gurudevanA kAryamAM racyApacyA rahetA mahAtmAe mArA zarIra para hAtha pheravyo hato ane hatA. jene pariNAme virodhIothI svabacAva mATe temanI mane mAMdagImAMthI bacAvI laI jIvatadAna ApyuM hatuM..... pAse samaya ja na raheto. tyArathI huM emane mArA guru mAnuM chuM." ema kahI Jain Education Intemational
Page #812
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 75 temaNe mahAtmAnI chabIne sASTAMga praNAma karyA. ane zrI mAvaLaMkara himAlayanI kAtila ThaMDI kevI rIte teo paNa sesAyaTInA sabhAsada banyA. (3 ogasTa sahI zakaze e aMge temanA mitrone ciMtA thatI hatI 1879). tyAM karnala olkoTa upara temanA gurudeva taraphathI samAcAra maLyA ke zrI mAvaLaMkara e sthaLe sahIsalAmata pahoMcI tyArathI zrI dAmodare potAnuM jIvana mahAtmAone gayA che.. caraNe dharI dIdhuM. teo maeNDama bleskI ane karnala lakoTa sAthe rahevA lAgyA ane temanA kAmamAM madada zrI dAmodara mAvaLaMkara pote gurunA Azrame che evA karavA lAgyA. samAcAra 1910-12 sudhI sesAyaTInA thoDAka AgevAna sabhyo dvArA maLatA rahyA. tyAra pachI temanA kazA samAcAra 1882 - 83 mAM sosAyaTInuM vaDuM mathaka madrAsa nathI. pAse aDakyAramAM sthapAyuM ane baMne sthApake sAthe zrI dAmodara paNa aDathAra rahevA gayA. teozrIe potAnA (8) zrI jahena bI. esa. ke . kuTuMbanI milakatamAM potAne je kAMI bhAga hato te jato karyo. thiyosephikala sosAyaTInA atyAra sudhInA badhA pramukho karatAM yuvAna vaye zrI jahona kaoNTsa I.sa. 1973 teozrI pitAnA gurudeva pAsethI thiyosephInuM zikSaNa mAM pramukha tarIke cUMTAyA. teozrI 1932mAM thiyemeLavavA lAgyA. temanA garane teo joI zakatA paNa sophikala sosAyaTImAM joDAyA. nAnapaNathI ja teo thiyAbIjuM koI joI zakatuM nahi. teo rAte potAnA sthULa sophikala pravRttio sAthe saMkaLAyela hatA. teozrI Do. zarIramAMthI samajapUrvaka bahAra nIkaLatA ane aMtarIkSa eruDelanI jema utsAhI, milanasAra, hasamukhA, prabhAva bhUmikAe vicaratA zIkhyA hatA. sUma bhUmikAe teo zALI vyaktitvavALA ane sUkSama vinodavRtti dharAvanArA jJAna meLavavA ane jIvavA zaktimAna banyA hatA. che. teozrI thiyosophikala sosAyaTInA iliza sekazananA janarala sekreTarI tarIka, yuropiyana pheDarezananA maMtrI ane zrI dAmodara, karnala ekaTa sAthe uttara bhAratanA pramukha tarIke ane yuvAna thiyesephisTana pheDarezananA pravAse nIkaLyA hatA. lAhoramAM teo eka taMbumAM pramukha tarIke rahI cUkyA che. teozrI thisophikala UtaryA. tyAM himAlayavAsI temanA gurue traNa rAta sudhI orDara opha sarvisa dvArA garIbI, ajJAna ane duHkha temane darzana ApyAM ane temanI sAthe keTalIka vicA nivAraNanA kAryane prAdhAnya Ape che. raNa karI. lAhorathI teo kAzmIra gayA. eka savAre dAmodara pitAnA oraDAmAM jaNAyA nahi. aikoTa teozrIe judA judA dezomAM pravAsa karI pravacana sAhebe temanI ghaNI tapAsa karI. aMte temaNe aDacAra ApyAM che. phreMca, jarmana ane speniza bhASAomAM paNa maeNDama lekIne tAra karIne dAmodaranA bepattA thayAna teozrI pravacana Ape che. jaNAvyuM. meDame tArathI javAba Apyo. "zrI dAmodara | (9) zrI sI. jinarAjadAsa. mAvaLaMkara pitAnA gurunA Azrame gayA che ane te pitAnI meLe AvI jaze. temanI ciMtA karavAnI jarUra suSTisauMdaryanA parama cAhaka, vividha kaLAonA nathI; paraMtu temanA bichAnAne keIne aDavA na deze." marmALa vivecaka, AMtaraprajJAbhimukha, rahasyamAgI, parama mAnavapremI, bhaktakavi ane Adarza svamadaSTA, aneka betraNa divase zrI mAvaLaMkara AvyA tyAre teo bhASAvida, thiyosophikala sesAyaTInA AMtararASTrIya pravaktA bahu badalAyelA hatA. pachI zrI mAvaLaMkara "thiyosephI" ane siddhahasta lekhaka, rasamAganA parama upAsaka sI. mAsikamAM lekho lakhavA mAMDayA. temanuM zarIra nabaLuM jinarAjadAsa thiyosophikala jagatamAM rAjAjInA hulAmaNa hatuM chatAM teo khUba kAma karatA. temane kSaya lAgu nAme oLakhAya che. paDayo. temanA gurue temane tibeTa bolAvyA. teo 1883-84mAM tibeTa gayA ane potAnA garanA teozrIne janma I.sa. 1875 ne DisembaranI 16 sAnidhyamAM ja rahevA lAgyA. mI tArIkhe zrIlaMkAmAM thayo hato. pUrvajanmanA RNAnu Jain Education Intemational
Page #813
--------------------------------------------------------------------------
________________ 796 vizvanI amitA baMdhe temaNe 13 varSanI uMmare dariyAmAM jhaMpalAvIne sudhI banArasa senTrala hinda kolejanuM sukAna saMbhALyuM. bizapa leDabITara sAthe laMDana prayANa karyuM ane tyAM keLavaNI kSetre navatara prayoga karI yuvaka pravRttinAM bIja temane meDama pleskrIne meLApa thayo. I.sa. 1900 mAM vAvyAM. teozrI De. besanTanI hemarula lIgamAM joDAyA kembrijamAMthI saMskRta tathA bhASAzAstra sAthe ema. e. ane temanI sAthe sarakAre De, eruDelane najarakeda karyA. thayA. zrIlaMkAnI AnaMda kolejanA vAIsa prinsipAla temaNe madrAsanI nezanala yunivarsiTInA prinsipAla tarIke thayA. thiyesephikala AMtararASTrIya vyAkhyAtA tarIke ane zikSakonI TreniMga kolejanA prinsipAla tarIke kAma duniyAnA ghaNAkharA dezamAM anekavAra pravacana pravAsa karyuM. teo indoranA keLavaNI pradhAna banyA ane zikSaNa kheDaDyA, teozrI aMgrejI, phrenca, jarmana, ITAliyana, yojanAo ghaDI. I.sa. 1920mAM zrImatI rukimaNi devI speniza, porTugIjha, ane skenDInevI ana bhASAo mAM sAthe temanuM lagna thayuM. pravacana ApI zakatA. leTina, grIka, saMskRta ane pAli I.sa. 1933 mAM teo thiyesephikala sosAyaTInA bhASAonA teozrI paMDita hatA. trIjA pramukha cUMTAyA. teozrIe yuropa, amerikA, zikI uparAMta zikSaNa, tatvaciMtana, vijJAnanA osTreliyA, nyujhilenDa, jApAnane pravAsa karyo. ConsciviSayonA UMDA abhyAsI hatA. paTe, raskina, venara ence sAptAhika dvArA teozrIe pitAnI rAjakIya emanA mAnItA lekhaka hatA. henDala ane bithovananI vicAradhArA nIDaratAthI rajU karI. simphanIjhanA teo cAhaka hatA. I.sa. 1946 thI 1953 thiyosophikala sosAyaTImAM yuvAno nI tAlIma mATe sudhI thiyosophikala sosAyaTInA pramukha tarIke teozrIe cUtha-lejanI pravRttine vega ApyA. jJAna ane preraNAno kAryabhAra saMbhALyo hato. dhodha vahevaDAvatI patrikAo, pitAnI anubhUtimAMthI I.sa. 1953nA jAnanI 18 mI tArIkhe teozrIe lakhAyelAM yoganA pustako tathA zikSaNa viSayaka pustakathI dehatyAga karyo. temaNe nAmanA meLavI. teozrInuM vyaktitva prajJA gaMbhIra hatuM. temanAM bhASaNa maeNDama monTesarIne temaNe aDakAra bolAvI bhAratamAM temano prathama zikSaNavarga goTho. ane lakhANomAM UMDuM mAnavadarzana, gahana tatvaciMtana, vaijJAnika daSTibiMdu, kalA ane saudaryopAsanA ane satyanAM (11) zrI je.kRSNamUrti vividha svarUpanA sAkSAtkAranI pratIti vartAya che. pUrva ane pazcimanI saMskRtinA teozrI AjIvana upAsaka "manuSyane enAM baMdhane ane piMjarAmAMthI mukta hatA. karavAne huM eka ja mahattvanuM kArya karavA mAguM chuM" -zrI je. kRSNamUrti (10) Do. eruDela: akhalita utsAha, uttama vinedazIlatA ne rAjavI jenI dvArA jagadaguru jagatane no saMdeza Apaze bhavyatAnA triveNI saMgama samuM AkarSaka vyaktitva dharAvatA evI hiMmatabharI rajUAta Do. enI besanTa karI te zrI De. eruDela acchA keLavaNIkAra ane yuvAna peDhInA jidu kRSNamUrtine janma I.sa. 185 nA me mAsanI 11 mI tArIkhe dakSiNa bhAratanA madanapallImAM thayo hato. preraNAmUti hatA. temanA mAtApitAnA teo AThamA saMtAna hatA. temanA teozrIno janma I.sa. 1878 nA DisembaranI pitA eka thiyosophiTa hatA. ane I.sa. 1905 mAM pahelI tArIkhe iMglenDamAM thayo hato. temaNe ema. e. teo aDayAra rahevA AvyA. kRSNamUrti ane temanA ela. ela. bI.nI upAdhi meLavI hatI. I. sa. 1902, bhAI nityAnaMda tarapha bizapa leDabITaranuM dhyAna gayuM. mAM temaNe zrImatI enI besanTane joyAM, sAMbhaLyAM ane pitAnI divya dRSTithI kRSNamUrtinA pAchalA jame joyA temanAM caraNomAM potAnuM jIvana samarpaNa karavAnI pratijJA ane temaNe kRSNamUrtinI bhAvi zakayatAo tarapha zrImatI lIdhI. teozrI 1903 mAM bhArata AvyA ane 1913 enI besanTanuM dhyAna doryuM". enI besanTe A baMne Jain Education Intemational
Page #814
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha gra tha bhAga-ra bALakone dattaka lIdhAM ane temanI sArasabhALa ane zikSaNanA prakha'dha karyA. 1909 mAM ' At the Feet of the Master' pustikA Abcyone nA nAme pragaTa thaI. kRSNamUrtine temanA guru dvArA sUkSma dehe maLelA jJAnanI neAMdhamAMthI taiyAra thayelI e pustikA mumukSu mATe upayAgI thaI paDI. kRSNamUti ane nityAnaMdane pAchA meLavavA emanA pitAzrIe enI besanTa upara kesa karyAM. temAM enI esanTa aMte jItyAM. e daramyAna kha'ne bhAI AnA zikSaNanA prakhadha iMglenDamAM karavAmAM AvyeA. I.sa. 1911 mAM The Order of the Star in the East nI sthApanA thaI, ane tenA adhyakSasthAne kRSNamUrtinI ghANA karavAmAM AvI. prathama vizvayuddha daramyAna kRSNamUti e reDakAsamAM joDAI ghAyaleAnI sevA karI. hAlenDanA eka amIre 5000 ekaranA aDa nAmanA killAvALI jAgIra kRSNamUrtine bheTa dharI. A sthaLe kRSNamUrtie peAtAnA AdhyAtmika saMdeza temanA zikSaNa zibizamAM ApyA. e traNa hajAra leAkeA A jAgIramAM rahetAM ane zikhiAmAM kRSNamUrtinA zikSaNune jhIlatAM. vaLI esTreliyAnA siDanImAM temanA sa Mdeza mATe emphI thiyeTara ane brADakAsTiMga sTezanA sthapAyAM. Herald of the Star in the East mAsikanuM teozrIe taMtrIpada saMbhALyuM'. zrImatI esanTe peAtAnI jabaradasta vyavasthA zaktithI jagatabharamAM jagadgurunA svAgatanI ajoDa taiyArIo karI. I. sa. 1925mAM ciyoMsephikala sAsAyaTInA suvarNa jaya'tI mahAsa'melanamAM aDacAranA vikhyAta vaDa nIce kRSNamUrti e saMdeza ApyA tyAre zrotAgaNane kAI, adbhuta anubhava thayA. paraMtu kRSNamUrti e emanA mATe je taiyArIo karavAmAM AvatI enAthI akaLAIne I.sa. 1929 mAM tAraka saMghane vikherI nAkhyA. holenDanA a` kilA tenA mAlikane pAche suprata karyo ane siDanInA brADa kAsTiMga sTezana uparathI pAtAnA hakka uThAvI lIdheA. jagatamAM jene lAkhA mANasA pUjatA hAya te A badhAM mAna ane ATalI mATI milakatanA tyAga kare e nAnIsUnI 797 vAta na gaNAya! teozrIe gheSaNA karI, 'satya e te cIlA vagaranA pradeza che. phAI paNa mArga, dharma ke patha dvArA tame ene pAmI zakeA nahi....hu anuyAyIo mAgatA nathI. je paLe tame koI ne anusare che te paLe tame satyathI vegaLA thaI jAme che.' emanA jIvananuM cacitra utAravA mATe amerikAnI eka philma kaMpanIe eka varSa mATe haMmane aThavADiye 10,000 DaoNlara ApavAnI ophara karI jene temaNe asvIkAra karyAM. kelipheniyAmAM temanA nivAsa daramyAna teozrIe peAtAnA alaga vyaktitvane ka|' mahAsidhumAM nimajjana thaI jatuM' anubhavyuM. A AdhyAtmika anubhUti daramyAna teozrIe divaseAnA divaseA sudhI akathya zArIrika vedanA anubhavI. ane temanA jIvananu AmUla parivartana thayuM.... khIjA vizvayuddha pachI teozrIe peAtAnu jIvanakArya navesarathI AraMbhyu. yuropa, amerikA, ausTreliyA ane bhAratamAM te varSe varSe pravacana pravAsa kheDe che. duniyAnA agragaNya ci'takA, vijJAnIe samAjasudhArako, rAjakAraNIo ane dharmadhuradharA temanI 'gata mulAkAta laI temanI sAthe jIvananA prasaMgeA aMge saMvAda kare che. teozrI carcAsabhAe ane pravacanamAM mAnavInI muktinI ane jIvananA AmUla parivartananI sIdhI ane cATadAra rajUAta kare che. kRSNamUti phAunDezana taraphathI RSivelI ane rAjaghATamAM zikSaNa saMsthAe cADhe che. dara varSanI jema A varSe paNa teozrI vArANasI, madrAsa, RSivelI ane mubaI padhAraze 1977 nA jAnyuArInA pAchalA pakhavADiyAmAM mubaimAM teezrInI sabhAe ceAjAze. zrImatI rAdhA aniyara thiyosophikala se|sAyaTInA pAMcamA AMtararASTriya pramukha zrI. ena. zrIrAmanI putrI zrImatI rAdhA ni caranA janma 1923 mAM thayA hatA. temaNe mAdhyamika zikSaNa thiyeAseAphikala zALAmAM lIdhelu ane AgrA yunivirsaTInA mI. e. thayAM. banArasa hiMdu yunivarsi TInA teozrI saMskRta viSaya sAthe ema. e. thayelAM che.
Page #815
--------------------------------------------------------------------------
________________ 788 vizvanI amitA temaNe 1938 thI 1944 sudhI bharatanATayamanI ane pUrva AphrikAnA dezomAM pravacana pravAsa kheDelA tAlIma kalAkSetramAM lIdhI ane bhAratanA judAM judAM zahera che. dha thiyosaoNphisTa" ane bIjA sAmayikomAM temaNe mAM tathA paradezamAM paNa pitAnA mRtyapraga ApelA. saMkhyAbaMdha lekho lakhyA che. teozrI bharatanATayamanA prathama paMktinA nRtyakAra che. 1976mAM teozrIe bharUca, vaDodarA, ane amadA1935mAM teo thisophikala sosAyaTInA sabhya vAdanI mulAkAta lIdhI hatI. ane ekaTobaranI pahelI banyAM. temaNe aDayAra ane vArANasInI cUtha lAjanA tArIkhe teozrIe amadAvAdamAM Annie Besant and pramukha tarIke tathA aDayAra loja ane madrAsa thiyose Theosophy upara pravacana ApyuM tyAre teozrInI phikala pheDarezananA pramukha tarIke kArya karyuM. teozrI zilI, aMgrejI bhASA paranuM prabhutva tathA prabhAvazALI aDayAra lAibrerI anerisarca senTaranA niyAmaka che ane lAIbrerInA saMzodhana ane prakAzana upara dekharekha rAkhe che. vakatRtvanI suMdara chApa pADI hatI. 1980thI teo thiyosophikala sosAyaTInA IDi- gujarAta thiyesephikala pheDarezananA vaDodarAnI saMskAra yana sekazananA mahAmaMtrI che. temaNe bhAratanAM judAM judAM nagarImAM bharAtA papamA adhivezanamAM teo pramukha tarIke zaherA uparAMta ileMDa, yuropa, amerikA, osTreliyA sAMpaDayAM che te sau koIne gaurAspada che. jIvana zi95 amaracaMda mAvajI zAha bIjApura (karNATaka) muMbaI samAcAra sAptAhika tA. 16-11-80nI AvRttimAM "jIvana zilpa"nI kalamamAM nivRttimAM pravRttinuM lakhANa vAMcI mArA jIvananI "nivRttimAM pravRtti" je sau koIne preraNAtmaka thaze e hetuthI raju karuM chuM. saurASTramAM valabhIpura pAse puchegAmanA nAnA chatAM raLiyAmaNA gAmamAM sane 1909mAM mAre janma. bAlyavaya ane prAthamika keLavaNInI zarUAta 13mA varase sane 1921mAM pAlitANuM gurukuLamAM, anusaMdhAna sAme pAne M Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #816
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' saMdarbhagraMtha bhAga-2 799 ka vidyAabhyAsa sAta gujarAtI, 3 aMgrejI. siddhakSetranI chAyAmAM sanmitra munI kapUravijayajI mahArAjane satasamAgama ane AtmajJAna-dhyAna taraphanI rucinuM bIja vavAyuM, ramatagamatane badale vAMcana mananaciMtana tarapha pravAha zarU thayo. nivRttimAM A rIte dharmapravRtti zarU thaI. sane 1925thI 1928 sudhI dhaMdhAnI dhUMsarIe palaTAvAmAM aneka nekarIo karI ane eka dUdhavALA gavalInI peDhImAM mahetAjI tarIke TharIThAma thayo. tyAM eka bheMsane katalakhAne jatI jANI aMtaramAM vedanA thaI ane tenA bacAva mATe lAgaNI pUrvaka prayAsa karyo ane bheMsane abhayadAna maLavAthI aMtaramAM anero AnaMda chavAyo. muMbaInI zrI jIvadayA maMDaLIne pagathiye tA 13-6-1928nA caDyo. 1942 sudhImAM sekaDo bheMsa gAye Adi nAM abhayadAnanuM nimitta banyo. sane 1930thI A viSayanA lekhe-kAvyo lakhavAnI zarUAta thaI. muMbaI samAcAra, sAMjavartamAna sthA sAmayiko jIvadayA, gogrAsa AdimAM prakAzita thavA lAgyA. eka tarapha nokarI bIjI tarapha gRhasaMsAra. 10 phUTanI rUmamAM nivAsa ane lekho kAvyo rAtanA ujAgarA karI nivRttimAM pravRtti cAlu rAkhI. AmAM aneka anubhavo thayA te "abhayadAnanA anubhavonI buka pragaTa thaI. "paramArtha' mAsikamAM paNa pragaTa thayela che. sane 1940mAM jIvadayA maMDaLImAM jIvadayA mAsikanA pablIsiTI menejara tarIke joDAye. A pravRttimAM parivartana AvyuM. jIvadayAnAM vArIsiMcanathI navapallavita thayela bagIcAmAM adhyAtmaganAM bIjane vikasita karavA tIvra jijJAsA pragaTI ane "zrImanI jIvanayAtrA" prApta thatAM preraNAmUrtine akSaradehI samAgama thatAM parivartana AvyuM. Atma maMthana" pragaTayuM. gadyapadyanAM jharaNuM vahevA lAgyAM. sane 1942nA vizvayuddhanI Aga hiMdanA kinAre pahoMcatAM ame bane puchegAma AvyAM ne bhAvanagara pAMjarApoLamAM menejara tarIke "mUMgI duniyA nI sevA prApta thaI. sAthe tyAM prakAzita thatA jana' AmAnaMda prakAza. jenadharma prakAza A AtmamaMthananAM gadyapadya lakhANane prakAzita karavAne vega thayo. pAMjarApoLanI pravRtti sAthe mUgI duniyAnI sevA ane Adarza pAMjarApoLa banAvavAnI bhAvanAne mUrta karI. muMbaInA anubhavane prekiTakala karyo. bhAvanagara rAjyanA gIra gosaMvardhana maMDaLamAM mAnada maMtrI tarIke be varasa sevA ApI. nekarI pagAra te jIvana nirvAha pUratuM ja levuM. amo be jaNA ja hatAM. amAre kAMI ja jALa vaLagI nahAtI eTale A badhI pravRtti nivRttine sad upayoga thaI zakate hate. sane 1954mAM tAla davaja tIrtha taLAjA mAM munIma tarIkenI sevA svIkArI tyAM "ITayajJa" zarU karI AkhA tIrthane uddhAra karavAnI mahAna pravRtti zarU thaI. caMdananI suvAsa devaguru dharmanuM sAMnidhya ane temAM vega AdhyAtmanI sAdhanA te cAlu ja hatI. 'amara sAdhanA" buka prakAzita thaI dhyAna svAdhyAya, vAMcana, lekhana kArya vagere pravRtti te sAthe avirata cAlu rahI sane 1979 sudhI A tIrthamAM badhAM ja kAryo pUrNa thayAM ane mArI uMmara 71 muM varSa zarU thayuM. 58mAM varSothI. hAI. bI. pI syugara, chAtInuM dabANa vagera zarU thaI gayA hatA. chatAM pravRtti avirata cAlu ja hatI. saM. 2035nI vaizAkha sudi 13nI bhavya pratiSThA pachI mArI tathA a.sau. saubhAgyanI tabiyata narama thaI gaI. koNa kone saMbhALe-sAcave? karNATakamAM mAruM samasta kuTuMba rahe. ame amArA jIvana dhyeyane sAcavavA tyAM rahetA hatA. mArA laghubaMdhu dalIcaMdabhAI je khUba lAgaNIvaMta ane premALa kuTuMbI teo AvI ame baMnene bIjApura laI AvyA. taddana nivRttimAM kAraNa ke cAlavAnI takalIpha, chAtInAM dabANa. suravilAmAM zAMtithI jIvIe chIe. nivRttimAM pravRttirUpe bALa bagIce 14 varSo thI 3 mAsa sudhImAM bALakonI phUlavADI. patro putravadhue sau dAdAmoTIbAne sAcave che. ame bALako sAthe hIleLa karatA ajJAtavAsa kSetra-sanyAsamAM amArI amarasAdhanA cAlu rAkhIne zeSa jIvana AnaMda ne saMtoSapUrvaka vyatIta karIe chIe >> zAMtiH
Page #817
--------------------------------------------------------------------------
________________ res zrI junAgaDha vibhAgIya nArika sahakArI beMka lI. 20. 1127, tA. 11-1-55 mahAtmA gAMdhI roDa, vaNujhArI cAka, junAgaDha * zubha zarUAta tA. 21-8-1978 * heDa ephisa : javAhara roDa, junAgaDha phona naM 177 [1] brAnca egrikalcara kempasa -- junAgaDha [2] 'ema. jI. reDi-vaNujhArI ceAka junAgaDha brAncanA kAmakAjanA samaya semavArathI zukravAra apeAre 9-30 thI 12-30 mahilAvibhAga - sAmavArathI zukravAra apeAre 3thI6-00 prANalAla jIvarAja bhyAsa pramukha jI, vi. nA sa. beMka li. zanivAra 9-30thI 11-00 mahilAvibhAga - zanivA2 11-00thI - 12-30 thApaNanA dara bAMdhI mukta phIkasa DIpeAjhITa [sagIranA (1) 15 divasathI 45 divasa - (2) 46 divasa thI 90 divasa 5% (3) 91 divasathI 6 mAsanI aMdara 6% (4) 6 mAsathI 9 mAsanI aMdara 6 12% sevigjha ane spe. seviMgjha 5 12% (rIjha rIkiMga DIpeAjhITa 24 mAsa 94 36 mAsa 10/ 60 mAsa 11 nAgarika kreza TIphIkeTa ( rIjharva benka epha InDiyAnA Adezane Adhina ) khAtA khule che] (5) 9 mAsathI 12 mAsanI aMdara 7% (6) 1 varSathI 3 varSanI aMdara 8% (7) 3 varSathI 5 varSanI a'dara 9 1/2% (8) 5 varSa ane tenI upara 11% benka epha inDIyAnA Adezane AdhIna) rIkarI'ga vyAja adA 233 - 00nA 61 mAsanA aMte rUA. 60- 00 maLaze rUA 55 - 00nA 61 mAsanA aMte rUA. 100 - 00 maLaze (rIjharva benka opha InDIyAnA Adezane Adhina ) samaya ane vyAja raheze vadhu vigata mATe rUbarU maLe eca. e. paTela (mAdhukIyA) brAnca menejara ema. jI. rADa brAnca vizvanI asmitA esa. TI bhaTTa menejara sekreTarI junAgaDha vi. nA. sa. beMka li.
Page #818
--------------------------------------------------------------------------
________________ svAmI sahajAnaMdane vizvasaMdeza (bhagavAna svAminArAyaNa dvizatAbdI : 181) -zrI harilAla ema. gehela mAnavajIvananA uthAnamAM dharmanuM sthAna ananya che. sahajAnaMda svAmIe. tene adyatana vizALa dharma banavAne mAnavaprANI jyAre sAmAjika jIvana jIvavA lAgyuM ane pAyo nAkhyo ane temanI hayAtImAM ja tyAranA pracalita mAnava kharA arthamAM mAnavI banyo tyArathI ja tene dhameM saMpradAyamAM sarvoparI sthAna prApta karI cUkayA. Azraya Ape che. Ama mAnava samAja ane mAnava saMskRtinA vikAsamAM dhamane phALe mahattvano che. dharmano IsunI aDhAramI sadInA aMtamAM hindudharma nAnA prabhAva prAgaitihAsika kALathI ja mAnavI para rahete A ra sa nAnA aneka saMpradAyamAM vibhakta hato ane A nAnA nAnA aneka sa mA che. emAM kaI zaMkA nathI. vizvanA vighAtaka to o, vikAsa satra saMpradAye paNa ekabIjAnI harIphAI karavA ane potAnA pradezavAda, jAtivAda, komavAda, vageremAM paNa dhamano tarapha Ama janatAne AkarSavA mATe aneka aTapaTA samAveza karI zakAya chatAM paNa dhamo rakSata kSatA mujaba AcAra-kriyAkAMDamAM DrakhyA hatA tyAre uttara pradezanA meM anIti, hiMsA, bhaSTAcAra vagere adhaHpatanathI saMta rAmAnaMdasvAmI gujarAtamAM pitAnA nAnA saMta mAnavInuM rakSaNa paNa karyuM che, ane dharmanA prabhAva nIce maMDaLa sAthe uddhava saMpradAyano pracAra karI rahyA hatA. mahAna samAja ane saMskRtine pAyo nakhAya che. AcAra-vicAranI svacchatAne kAraNe A saMpradAye lokaAma dharma te mAnavI mATenuM sanAtana rasAyaNa che. cAhanA meLavavA mAMDI hatI. temane Azrama mAMgarola baMdarathI 10 ki.mI. dUra loja gAmamAM hato. savaMta dharmanuM sAmrAjya Adima kALathI cAlyuM Ave che. 1856 zrAvaNa vadi 6 ne divase rAmAnaMda svAmInI chatAM temAM chelalA sakAthI oTa AvavA mAMDI che. pahelA anupasthitimAM zrI sahajAnaMda svAmIe lejanA AzramamAM vizvayuddha pachI astitvavAdanI je havA pedA thayelI tene praveza karyo. re , kAraNe dharma ane dhArmika saMsthAonuM umUlana thavA lAgyuM. nIse jevAe to "bhagavAna marI gayo che" kahI zrIsahajAnaMdano janma adhyAthI 22 ki. mI. dA. tene kharakharo paNa karI nAkhyo. AvA samayamAM paNa chapaiyA gAme hariprasAda pAMDe ane premavatI brAhmaNa daMpatIbhArata ane vizvanA anya dezomAM svAminArAyaNa saMpra. ne tyAM bIjA putra tarIke savaMta 1837nA catra prade dAya vikAsa sAdhato gayo. ApaNane Azcarya thAya ke 9 ne divase thayo. temanuM janmanuM nAma ghanazyAma hatuM. vizva atyAre dharmanAzane mArge gati karI rahyuM che. mAtA-pitAnA akSaravAsa pachI mAtra agiyAra varSanI chatAM A dharma vikAsa kema pAme che ? tenuM paNa kAraNa vaye ghanazyAma savaMta 1849 nA aSADa sudi dazamane che. svAmInArAyaNa saMpradAyanA pravartaka zrI sahajAnaMda divase gRhatyAga kare che ane nIlakaMTha nAma dhAraNa kare svAmInuM jIvana ane tenA siddhAto. che. bALavayamAM ja uttara bhArata, pUrva bhArata ane dakSiNa pitAnA vatana chapaiyA (u, pra.)thI seMkaDo ki. mI. dUra bhAratanI padayAtrA kare che ane sAta varSa sudhI judAM saurASTramAM AvI phakta aDhAra varSanI uMmare saMpradAyamAM judAM tIrthasthAnamAM cogIo-jJAnIo guruonA saMparka mAnabharyuM sthAna pAmyA ane be varSa bAda vIsa varSanI mAM rahIne judAM judAM zAstrono abhyAsa kare che. nIlauMmare saMpradAyanuM sarvocca sthAna, AcArya pada pAmyA te kaMThanA jIvana ghaDataramAM ane IzvaraniSThAmAM A gALe temanI zakti, dakSatA ane jJAnanuM dyotaka che. sahajAnaMda mahattvano banI rahe che. judA judA dharmasaMpradAyane svAmInA dharma praveza pahelAM uddhava saMpradAya nAme pracalita abhyAsa temane svAmInArAyaNa dharmanI sthApanA ane dharma hindu dharmano mAtra nAnakaDo saMpradAya ja hato. paNa ghaDataramAM upakAraka nIvaDe che. A gALA daramyAna ja Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #819
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA. 802 temane samagra hindustAnano ane tenI avanatine khyAla AdithI parizuddha karI eka dhArmika zista lAvavI ane Ave che, ane temAM sabaDatAM lokone uddhAra thaI zake e paNa premathI temanA premane vaza karIne ane e kAma tevA siddhAMto potAnA manamAM AkAra dhAraNa kare che. sahajAnaMda svAmIe ghaNI ja kuzaLatAthI pAra pADayuM. A sAta varSanA paribhramaNane aMta Ave che loja gAme. mAtra thoDAeka apavAda sivAya badhA sAdhuo premathI pitAnA AzramamAM rAmAnaMdasvAmI hAjara nathI. teo te temanI chatrachAyAmAM AvI gayA. kacacha dezanA pravAse gayA che. paNa AzramanI javAbadArI zrI svAmInArAyaNa dharma uddhava saMpradAyane nAme temanA ziSya zrI muktAnaMdane zire che. zrI nIlakaMTha pracalita che ane te hindu dharmano ja eka phAMTo che. muktAnaMdasvAmIne maLe che ane tyAM temanA AgrahathI himA vizvanA prAcInatama dharmomAM hindu dharmanuM sthAna che. I. rokAya che. sa. pU. 2000 thI I. sa. pU. 1000 suvImAM AryonA AzramamAM rahevA chatAM temanuM mana satata rAmAnaMdane Agamana sAthe vedadharmano pAyo naMkhAye je pAchaLathI AryAvartanA sImADA oLaMgI samagra hindustAna ane jhaMkhatuM hatuM ane jaladI AvavA patra lakhyo paNa rAmAnaMdasvAmInuM ane nIlakaMThanuM milana thayuM jUnAgaDha pAsenA bahAra paNa phelAye ane hindu dharma tarIke oLakhAya. pIpalANA gAme. jyAre rAmAnaMdasvAmI pIpalANA AvyA hindu dharmanI eka vizeSatA che ke yuge yuge temAM tyAre temaNe muktAnaMdasvAmI ane nIlakaMThane teDAvyA ane sudhArA-vadhArA thatA rahyA chatAM mULa kalevara enuM e ja rahyuM ane judA thayela saMpradAya thoDo samaya vikAsa tyAM saMvata 1857nA kArataka suda agiyArase uddhava saMpra pAmI phAlIphAlI ane kALanI gartAmAM vilIna thaI gayA. dAyanI mahAdIkSA ApI ane sahajAnaMda ane nArAyaNamuni evAM be nAma pADyAM. tyArathI sahajAnaMdasvAmI rAmAnaMda- 11 - vaiSNava, ziva, zakti vagere saMpradAyo paNa hindudharmanA peTA svAmI sAthe rahevA lAgyA. eka varSanA sahavAsamAM rAmA- saMpradAya ja che. naMdasvAmI pitAnA anugAmInI zakti upara vArI gayA hindudharmanA moTA saMpradAyo paikI veNuva dharma sArAye ane tenA maMDaLamAM sahajAnathI moTI uMmaranA ane hindustAnamAM pracalita che. mULa vipUjaka ane tyAra saMpradAyamAM ghaNA samaya pahelAM dAkhala thayelA ghaNu bAda viSNunA sAtamAM avatAra tarIke gaNAtA zrIkRSNanI sAdhuo hovA chatAM saMvata 1858nA kArataka sudi 11 bhaktimAM DUbela A saMpradAya AbAlavRddha saune eka nA divase jetapura mukAme uddhava saMpradAyanA AcAryapade sarakhI rIte AkarSI zakyo che. ane tenuM kAraNa che guru rAmAnaMde sthApyA. bhagavAna zrI kRSNanuM caritra, zrI kRSNanuM bAlacaritra bALako, strIo ane mugdha mATe che jyAre temanuM tattva rAmAnaMdasvAmIe nAnA chokaraDAne AcArya pade jJAna duniyAnA mahAna tattvone paNa AkarSI rahyuM che. sthAkhyo tethI muktAnaMda jevA moTI uMmara sAdhuone paNa samayanA vaheNamAM jyAre jyAre temAM vyartha karmakAMDa manaduHkha thayuM hoya ema jaNAya che paNa sahajAnaMdasvAmIe ke AcAranI azuddhi vyApaka banI tyAre tyAre temanuM thoDA samayamAM ja temanA mananuM samAdhAna karI dIdhuM ane navA saMpradAyane nAme navasaMskaraNa thayuM. svAmInArAyaNa teo paNa temane ananya gurubhaktithI pUjavA lAgyA saMpradAya paNa e pramANe astitvamAM Avela vaiSNava eTaluM ja nahi paNa kaTheramAM kaThera AjJAo ane saMpra saMpradAya che. dAyanA dareka kAryo hasate mukhe svIkArI kRtakRtyatA anubhavI. svAmInArAyaNa saMpradAyanA ISTadeva bhagavAna zrI kRSNa che. ane temAM kRSNa pUjAnuM moTuM mahAmya che. eTale ja rAmAnaMda svAmIe sahajAnaMda svAmIne AcAryapade A saMpradAyamAM zrI kRSNanAM judAM judAM rUponI mUtionI sthApyA pachI eka mAsa bAda akSaradhAmamAM gayA tyAre pUjA karavAmAM Ave che. sahajAnaMda svAmIe pitAnA saMpradAyanI tamAma javAbadArI yuvAna sahajAnaMda upara haste A mUrtione pratiSThA utsava karela paNa tAtvika AvI paDI. A javAbadArI koI nAnIsUnI nahotI. dRSTie sahajAnaMda upara rAmAnujAcAryanI asara che. rAmApitAnAthI moTI uMmaranA ane keTalAka to vRddhAvasthAne nujAcAryanA viziSTAdvaita siddhAMtane sahajAnaMda svAmIe Are AvI gayelA sAdhuone navesarathI vrataniyama svIkArela che. ane e rIte bhakti praNAlI UbhI karI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #820
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 803 atre e noMdhavuM joIe ke koI paNa dharmanI sthApanA upadeza jiMdagInA zeSa daza varSane "vacanAmRta" nAme e samayanI mAMga che. svAmInArAyaNa saMpradAyanA vikAsamAM maLe che. A vacanAmRta gujarAtI sAhityanuM amUlya dhana samayanI mAMganuM paribaLa mahattvanuM che. IsunI aDhAramI che. temAM tatkAlIna bhASAne te ja svarUpe lipibaddha karavAmAM sadImAM rAjakIya, sAmAjika ane dhArmika daSTie gujarAtanuM AvI che. paNa vacanAmRtanuM bhASAzAstra karatAMya sAMpraadhaHpatana thaI cUkayuM hatuM ane prajA AmAMthI bahAra dAyika mahatva vizeSa che. temAM sahajAnaMda svAmIe AvavA mathI rahI hatI. evuM ke rAjyazAsana na saMpradAyanuM tAvika svarUpa rajU karyuM che. ane te mATe hatuM ke jenA rAjyazAsanamAM prajA nirAMtane dama laI ApelAM dRSTAMta temanA judAM judAM zAstranA abhyAsa zake. sAmAjika rUDhi ane rivAja trAsadAyaka hatAM, ane agAdha jJAnanI sAkSI pUre che. paNuM saMpradAyanA samAjanA nIcalA varganA loke pazuthI paNa badatara baMdhAraNa ane siddhAMtane samajavA mATe te ApaNe jIvana jIvatAM hatAM. satIprathA ane dIkarIne dUdha pItI sahajAnaMda svAmIe lakhela zikSApatrI pAse javuM karavAno rivAja vageree dharmanuM sthAna dhAraNa karyuM anivArya che. hatuM. corI, lUMTaphATa vagere-kAThI keLI vagerene vyavasAya zrI sahajAnaMdasvAmIe saMvata 1882 nA mahAsuda gaNAto hato. dharmanI vAta to karavA jevI ja nahotI. paMcamInA divase zikSApatrI lakhI paNa saMpradAyanuM ghaDatara vAmapaMthI, vairAgI, ane zaktipaMthI vagere baLa ane to zikSApatrI pramANe te pUrve ja karavAmAM AveluM. mAyAvI pracAra vaDe prajAne kanaDatA-kacaDatA hatA ane zikSApatrI patra rUpe 212 saMskRta zlokomAM lakhAyela che vaiSNavadharma vilAsitA ane raMgarAgamAM ramamANa hatuM. Ama paNa tyArabAda saMskRta na bhaNanAra varga mATe nityAnaMda janatA zAMti jhaMkhI rahI hatI. samayanI mAMge sadAcArI svAmIe tenI gujarAtI TIkA lakhI che. kula 212 puruSanuM Agamana sArthaka karyuM. svAmI sahajAnaMdanI AcAra zlokamAMthI 10 zloka prAstAvikanA ane 10 zloka thI zuddhi, vyasanamukti, cauryavRttine tyAga ane nItiparAyaNa upasaMhAranA bAda karatAM 192 loka saMpradAyanI nItisadAcArI jIvananI hAkale gujarAta kAThiyAvADanA nAcalI rIti ane AcAra praNAlInA che. saMpradAyanI A AcAra varga beThe thayo. saMhitAmAM ApelA nIti-niyamamAM keTalAka svacchatAne lagatA niyamo te sAva pAyAnA che. chatAM paNa tene saMpradAyamAM praveza pachI lagabhaga aThavAvIsa varSa sudhI dhArmika opa ApavAnI jarUra eTalA mATe paDI ke e svAmI sahajAnaMda dharma pravartaka tarIke kaccha, kAThiyAvADa samayamAM AvA svacchatAnA niyamonI paNa jANa nahotI. ane gujarAtamAM bhramaNa karatA rahyA. varSanA ATha mAsa bIju emanA anuyAyI varga bahudhA samAjanA nIcalA satata paribhramaNamAM gALatA ane comAsAnA cAra mAsa vagano hato ane tene sudhArI saMskArI satsaMgI banAvavA eka sthAne rahI saMpradAyanuM gaThabaMdhana karatA. A ATha mATe AvA niyamanI rUrata te samayamAM Avapaka ja mAsanA paribhramaNano gALe temanI samAja sevAne gALo nahi anivArya paNa hatI. che. gAmaDe - gAmaDe kacaDAyelA garIba nIcalA varganA bhaktone tyAM javuM ane temanI sAthe sAhajikatAthI bhaLI zikSApatrImAM sauthI pahelI AjJA che ahiMsAnI. dharma ane sadAcArano hadayamAM seMsara UtarI jAya te glAka 11, 12 13 mAM hiMsAnidhanI AjJA pharamAupadeza ApI ananya bhakta banAva e sahajAnaMda vatAM kahe che keH "jhINA evAM jU, mAMkaDa, cAcaDa Adi svAmI sivAya ochA dhamapravartakee karyuM haze. jIva temanI paNa hiMsA kyAreya na karavI" (11) ane nahItara verAbhAI je cora ane luTArAne saradAra "devatA ne pitR tene yajJane athe paNa bakarAM, mRgalAM, eka dAtaNa kApyA pachI tenA mAlikane zodhI temanI sasalAM, mAchalAM Adi jIvanI hiMsA na karavI" (12) mAphI mAge kharo? A aThayAvIsa varSanA gALAno ane "strI, dhana ane rAjaya tenI prAptine athe paNa ahevAla temanA avasAna bAda dharma dhuraMdhara AcArya ke manuSyanI hiMsA te koI prakAre kayAreya paNa na mahArAja zrI vihArIlAlajI mahArAja ane kavi zrI karavI" (13) uparanI traNa AjJA pikI mAtra chellI dalapatarAmanA prayAsathI lakhAyela "harilIlAmRta" mAM AjJAnuM ja je saMpUrNa pAlana thAya te duniyAmAMthI yuddha maLe che. to bhagavAne je te sthAne sabhA bharI Apela kAyamane mATe vidAya le atyAre samAjamAM je lUMTaphATa, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #821
--------------------------------------------------------------------------
________________ 804 vizvanI asmitA khana ane dhIgANAnA je banAva bane che te kAyamane mATe gAMjo e Adi je kepha karanArI vastu te khAvI nahi zamI jAya ane A AjJAo sahajAnaMda svAmIe mAtra ane pIvI paNa nahi." Ama saMpatti, svAdhyA ane lakhavA khAtara ja nathI lakhI, tene custapaNe amala saddavicArane nAza karanArI uparanI vastuothI sasaMgIpaNa karyo che. AgaLa ullekha karyo te bhakta verAbhAI one aLagA karyA. pariNAme satsaMgI anuyAyIo sahajAnaMdasvAmInI ananya bhaktine kAraNe sAdhu banyA Arthika rIte svAvalaMbI banyA. te satasaMgI keIdevAdAra paNa eka vakhata dhIgANuM thatAM temanuM kSAtrava jhaLakI na bane, Avaka jAvakanA baMne cheDA sarakhA rahe te mATe UThayuM ane sAdhava vIsarAI gayuM. teo talavAra laIne leka 145mAM AjJA pharamAvIke "...peta nI upajanuM deDayA paNa sAdhu hovAne kAraNe hadayamAM ahiMsAnuM je dravya tene anusare niraMtara kharaca kare paNa te raTaNa hovAthI vAra karI zakyA nahIM. A bAbatanI uparAMta na kare ane je upaja karatA vadhAre kharaca jANu sahajAnaMdasvAmIne thatAM hathiyAra sparzane kAraNe kare che tene moTu duHkha thAya che" tathA zloka naM. temanAM bhagavAM utarAvI nAkhyAM. evuM bIjuM dRSTAMta che 146mAM ".......pitAnA vyavahAra kAryane viSe jeTalA jobana pagIna. mANasane cIbhaDAMnI mAphaka cIrI nAkhanAra dhananI upaja hoya tathA jeTalo kharca hoya te beyane dhADapADuM jobanapagI badhuM tyajI satsaMgamAM dAkhala saMbhArIne nitya pratye rUDA akSare karIne pote jevuM nAmuM thAya che. AvA mANasane satsaMgano raMga lagADe e lakhavuM " jethI satsaMgIo dhIme dhIme saMpatti paNa kharA arthamAM gadheDAne gAya karavA barobara che. banAvavA lAgyA ane tethI Arthika kAraNone lIdhe banatA jhaghaDA, azAMti vagerenuM pramANa ghaNuM ja maryAdita banI ahiMsAnI bAbatamAM sahajAnaMda svAmI pUrve thaI gayelA dharmAcAryo paikI mahAvIra svAmI pachI bIjuM sthAna gayuM. dharAve che. temaNe mAtra ahiMsAno upadeza ja nathI karyo, AMtarabAhya AcArazuddhi e svAmInArAyaNa saMpratene kaDaka amala paNa karyo che. te vakhatamAM je yajJo dAyanuM pradhAna aMga che. sahajAnaMdasvAmIne AgaLa joyuM thatA te bahudhA hiMsAyukta thatA, tene sthAne sahajAnaMda tema vividha saMpradAyano sAro e anubhava hato svAmIe ahiMsaka yajJono prAraMbha karyo temaja temanA ane teo samajatA hatA ke anAcAra ane vikAsanA anuyAyIomAM deva-devIne bali caDAvavAnI je prathA hatI kIDAne keI paNa dharmanA vRkSane kerI khAtAM jhAjho samaya te sadaMtara baMdha karI dIdhI. tada uparAMta kAThI ane raja lAgato nathI. vaiSaNava dharmanA anya saMpradAye ane dharmA pUtomAM kanyAone janmatAM veMta ja dUdhapItI karavAno cAryo jyAre khuda kRSNa banIne gopIo sAthe raMgarAga duSTa rivAja hatA. svAmI sahajAnaMde potAnA ziSyone khelatA hatA tyAre sahajAnaMda svAmIe kaDaka AcAra upadeza karI kuTuMba hatyA, bALahatyA ane abaLAhatyA niyamanathI svAmInArAyaNa saMpradAyane pAye nA. karanAra A rivAja nirmULa karyo, sAthe sAthe gujarAtamAM satsaMganA agraNI sAdhuone to tyAre ja pra tIti thaI ochI pracalita evI satI prathAne paNa nAmazeSa karI gaI hatI jyAre sahajAnaMda svAmIe dIkSA nahotI lIdhI nAkhI. Ama sahajAnaMda svAmIe kurivAjonI nAbUdIne tyAre lejamAM strI-puruSanI bhegI sabhA thatI tano dharma sAthe joDI samAja sudhAraka tarIke paNa pAyAnuM virodha karI alaga-alaga sabhA bharavAno prAraMbha kare. kArya karyuM. sahajAnaMda svAmIe AcArazuddhi saMpUrNa jaLavAya te sahajAnaMda svAmIe bIju' agatyanuM kArya karyuM mATe zikSApatrImAM paNa AcArya, tyAgI ane gRhasthI vyasanamuktinuM. te samayamAM dArU, gAMjo, aphINa, tamAku mATe judA judA kaDaka niyamana dAkhala karela che. zikSAvagerenI badI nIcalA vargamAM vyApaka pramANamAM phelAyelI patrImAM leka naM. 159 thI 185 sudhI kula 27 hatI. A dusane eTalAM vyApaka pramANamAM hatAM ke kemAM A aMge kaDaka Adeza Apela che zloka naM. je sAmAnya upadezathI haTAvavAM muzkela hatAM, paNa sahajA- 177mAM "ane devatAnI pratimA vinA bIjI je strInI naMda svAmIe zikSApatrInA 18mA zlokamAM AjJA pratimA-citranI athavA kASTAdikanI hoya tene sparza na pharamAvI ke "... vyabhicAra na kare ane jugaTuM Adi karo ane jANIne to te pratimAne jovI paNa nahIM" je vyasano teno tyAga kare ane bhAMga, maphara, mAjama evI brahmacArIne AjJA che. bhaviSyamAM paNa satsaMgamAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #822
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 805 A dUSaNa na phelAya te mATe temaNe ghaNI takedArI rAkhI madhyakAlIna gujarAtamAM chUtAchUtanAM baMdhane ghaNuM che. strI-puruSanAM alaga maMdironI vyavasthA karI temaNe ja kaDaka hatAM. narasiMha mahetA pachI je keIe A A dizAmAM paheluM kadama bharyuM che. AcArya ane sAdhu baMdhanane paDakAra pheMkyo hoya te te sahajAnaMdasvAmIe. brahmacArIoe strIo sAthe saMbhASaNa na karavuM temaja tyAre varNAzrama vyavasthAne sIdhI rIte toDavI e yogya temane upadeza paNa Apa nahIM ane kadAca tevI jarUrata tema ja hitAvaha paNa nahotuM. sahajAnaMda svAmIe te paDe to ADo paDade rAkhI dharmane lagato sadudha Apavo. mATe kunehapUrvaka vacalo bhAga kADhayo ane A baMdhano strIonI jyAM avarajavara hoya tevuM sthAnake snA- DhIlAM karavAmAM sAruM evuM kArya karyuM. temaNe saMpradAyamAM dika jevI kriyA karavAmAM paNa niSedha pharamAvavAmAM harijane tathA vidhamI gaNAtA pArasI, khejA ane Avela che. pariNAme strIpuruSane maLavAnA prasaMgo ochA musalamAnone paNa sthAna ApyuM ane A rIte samAja mAM bane. AvA ja niyama gRhasthI ane vidhavAnA paNa che. pachAta ane aspRzya gaNAtI jAtiono gRhasthoe patnI sivAya koI paNa anya strI sAthe temane hAthe thayo. alabatta sahajAna da ravAsInA rasamAM ApatkAlane bAda karatAM kayAreya ekAMtamAM rahevuM nahIM. pachI A bhAvanAno amala saMpradAyamAM bahu asarakAraka vidhavA mATe saMpradAyamAM mAnabharyuM sthAna che. chatAM thaI zakyo nathI, chatAM saiddhAMtika rIte to badhA A vidhavAke sparzata mAMha" evA Adeza dvArA vidhavAnuM bAbatane svIkAre ja che, sahajAnaMda svAmIe "vaTalavuM emaNe bIjI rIte paNa rakSaNa ja karyuM che. vidhavAo nahIM ke keIne vaTalAvavuM nahIM' ema Adeza ApI svAbhAvika ja nItiparAyaNa ane pavitra bane e mATe badhAne potapotAnI maryAdAmAM rAkhyA ne satsaMgamAM temaNe kaDaka Adezo Apela che..." vidhavA strIe temaNe praveza Apyo hato paNa pAchaLathI emAM bahu sAruM pitAnA samIpa saMbaMdhI vinAnA je puruSa te thakI keI kArya thayuM hoya ema jaNAtuM nathI. paNa vidyA na bhaNavI ane vrataupavAsa karIne vAraMvAra pitAnA dehanuM damana karavuM" tathA. ".. temaNe eka vAra e samayamAM samAjamAM nIcalA vargamAM vahema, aMdhaAhAra karavo ane pRthvIne viSe savuM ane mathanAsakta zraddhA ane maMtra taMtranuM prAbalya ghaNuM hatuM. AgaLa je cuM evAM je pazupakSI Adika jIva-prANI mAtra temane tema temaNe deva-devIne apAtA hi sAyukta bali te baMdha kayAreya jANIne jovA nahIM' ema zikSApatrInA ka karAvyA ja; sAthe sAthe maMtra trane paNa ghaNe virodha naM. 166 ane 168mAM AjJA ApavAmAM AvI che. kesa keva karyo. zikSApatrI zleka na. 27mAM kahyuM che ke "....cora, AcAra zuddhinI sAthe bIjo khyAla svacchatAno pApI, vyasanI, pAkhaMDI, kAmI, tathA kimiyA Adika paNa rAkhavAmAM Ave che. prAtaH vahelAM UThIne snAnAdika kriyAe karIne janane ThaganAro e cha prakAranA je manuSya kriyA patAvI zarIranI sAthe manane paNa svaccha ane 11 temane saMga na karavo 'AmAM ApaNe bhUvAone paNa ekAgra rAkhavA mATe pATha-pUjAnI vyavasthA svAmInArAyaNa samAveza karI zakIe.... saMgIone maMtrataMtranA vahemathI saMpradAyamAM che. Arogya mATe uttama AhAra ane ugAravA mATe eka patra lakhe temAM lakhyuM ke, ".... ane svacchatA mATe zikSApatrInA 30mAM lokamAM jaNAve che je maMtrajaMtra kaI upa2 kAIne cAlatA hoya to ghaNuka ke "gALyA vinAnuM je jaLa tathA dUdha te na pIvuM ane 5 zatru jenI upara hoya evA moTA moTA je rAjAo je jaLane viSe jhINA jIva ghaNAka hoya te jaLe karIne 1 te jIvatA zI rIte rahe! ane je je te maMtra ja karIne snAnAdika kriyA na karavI" tathA kaleka 32mAM "leka siddha thatI hoya te lAkha rUpiyA kharcIne rAjAo ane zAstra temaNe maLamUtra karavAne arthe varyA evA sthAnaka lazkara rAkhe che tathA Ayudha sAmagrI rAkhe che evaDuM kharca zA mATe kare ! eka bhAre maMtrazAstrI rAkhe ne maMtra je jINuM devAlaya tathA nadI taLAvanA ArA tathA mArga tathA vAveluM khetara, vRkSanI chAyA tathA phUlavADI, bagIcA jaMtranI siddhine karIne sarva pratipakSane mArI nakhAve e Adika je sthAnaka temane viSe kayAreya paNa maLamUtra (sahajAnaMdasvAmI pR. 46) Ama satsaMgamAMthI vahema, na karavuM tathA thuMkavuM paNa nahi." Ama mAtra A be acA, lA 12 e maMtrataMtra, bhUvA vagereno bhaya nAbUda karyo. niyamana ja je saMpUrNa pAlana karavAmAM Ave to roga- atyAra sudhI ApaNe sahajAnaMdasvAmInA dhArmika ane cALAne dezavaTa maLI jAya. sAmAjika kAryonI saMkSiptamAM carcA karI paNa sahajAnaMda Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #823
--------------------------------------------------------------------------
________________ 806 vizvanI asmitA vAmI e samayanA gujarAta-kAThiyAvADa tathA kacchanA "sakala mUkI ane jAta mahenata karIne sahajAnaMdasvAmI ane puruSa hatA. temaNe joyuM ke pote Ubhe karela saMpradAya sadagurUoe kArya karyuM. amadAvAda, vaDatAla, ane je samayanA vaheNamAM aDIkhama Ubho rAkhavo hoya to gaDhaDAmAM zikharabaMdha maMdiro ubhA karyA. temAM mUrtAio kalAno paNa upayoga karI kAyamI svarUpa ApavuM joIe padharAvI harimaMdiramAM chabI padharAvI. ane satsaMgIone ane te mATe temaNe prathama kArya sAhityalekhana tarapha savAra-sAMja darzana karavA javAnI AjJA karI. zikharabaMdha karyuM. saMpradAyamAM premAnaMda, muktAnaMda, brahmAnaMda, devAnaMda maMdironI kalAtmaka kaLA UDIne AMkhe vaLage tevI che. jevA ucca sarjakazakti dharAvanAra kavio ane lekhako bhavya maMdiroe saMpradAyanA vikAsamAM khUba mahattvane hatA. temanI pAse ucca saMskArI ane nItiparAyaNa phALo Apyo che. sAhityanuM sarjana karAvyuM, je atyAre paNa madhyakAlIna Ama dharma pravartakamAM bhAgye ja jovA maLatuM saMgItasAhityamAM potAnuM AgavuM sthAna dharAve che. uparanA kalAnuM jJAna sahajAnaMda svAmIne anya dharmAcAryo karatAM sadagurunAM pada ane bhajana gujarAtI sAhityanuM amUlya alaga pADe che. sahajAnaMda svAmI lokahadayanA acchA dhana che. kapriyatAnI daSTie joIe te temanAM pada jJAtA hatA. temaNe dhArmika bAbatanI sAthe sAthe aneka narasiMha-mIrAM pachI madhyakAlIna sAhityamAM tarata dhyAna bAbato sAMkaLI lIdhI, je dharmanA vikAsa mATe mahattvanuM kheMce eTalAM savazIla banyAM che. A pada Aje paribaLa banI. Ama te badhA dharmonA siddhAMte sArA yunivarsiTImAM abhyAsakramamAM paNa dAkhala thayAM che. hoya che paNa sahajAnaMda svAmIe A badhA niyamo mAtra dharmAmRta, niSkAmazuddhi, satsaMgI jIvana vagere pustaka niyama tarIke ja na rahevA detAM jIvanamAM utAryA ane mAM saMpradAyanA siddhAMtonuM nirUpaNa karavAmAM AvyuM che. A pariNAme A saMpradAya che 9lA doDha varSamAM sthapAyela pustakamAM sAhityika guNavattA karatAM dhArmika tatva vadhAre che je hindudharmane chelle saMpradAya che. hevAthI sAhityanA jagatamAM temanuM sthAna ochuM che, - gujarAta kAThiyAvADa ane kacchanA thaDA vistArathI paNa vacanAmRtanuM sthAna ananya che. vacanAmRto e gujarAtI zarU thayela A saMpradAya jotajotAmAM sArAye hindugadyano Adarza che. sahajAnaMdasvAmInA zeSa 10 varSanA stAnamAM phelAI jAya che. ane dezaparadezamAM paNa sAro upadezane saMgraha che. sahajAnaMda svAmIe je te sthaLe Adara satkAra pAme che. A badhAnA mULamAM che sahajAupadeza Apelo teno saMgraha tenA ziSyo pikI zrI naMdasvAmInI niSThA ane kuzaLatA. nAnAzA jharaNu jevo muktAnaMdasvAmI, zrI nityAnaMdasvAmI, zrI gopALAnaMda uddhava saMpradAya temanA dehotsarga daramyAna ja gujarAta svAmI ane zrI zukAnaMdasvAmIe karela che. A saMgrahamAM bharamAM gaNanApAtra saMpradAya banI zakayo hato. rAmAnaMda kula 273 vacanAmRta che. temanI bhASA saceTa, saMkSipta svAmIe bhaviSya bhAkheluM ke "huM te DugaDugI vagADavAane bolacAlanI bhASA jevI asarakAraka che, je tatkAlIna vALo chuM. sAce naTa te have Avaze' e naTe rAmAnaMda bhASA samajavA mATe upayogI che. svAmInuM beleluM. sArthaka karyuM ane savaMta 1886 nA sAhityanI sAthe sAthe dhyAna kheMce tevI bAbata che jeTha vadi 10 ne divase gaDhapuramAM jayAre dehotsarga thaye saMgItanI. sahajAnaMda svAmInA tyAgIomAM premAnaMdasvAmI, tyAre bhagavAna tarIke sarvatra jAhera thaI gayA hatA. brahmAnaMdasvAmI, devAnaMdasvAmI uttama gayA hatA. A vizvamAM kadAca virala kahevAya tevI ghaTanA che, ke koI sadaguruo jAte ja padakItane racI pote gAI saMbhaLA, paNa dharmapravartaka ke hAla bhagavAna tarIke pUjAtI vyakti vatA. A gAna sAMbhaLI sahajAnaMda svAmI khuza thatAM ja; tenA jIvana kALa daramyAna ja bhagavAna tarIke bhaktonA paNa sAthe sAthe haribhakto AnaMda samAdhimAM lIna banI hadamAM sthApita thaI heya. mAtra trIsa varSanA saMpradAya jatA ane e gIto saMpradAyamAM pracalita banI AgavuM zAsanamAM emaNe gujarAta kAThiyAvADa ane kacchamAM sthAna pAmyAM. gIta saMgItanI sAthe sAthe saMpradAyano bhaktonI paraMparA UbhI karelI je temanI AjJA thatAM phelAvo karavA mATe ThekaThekANe zikharabaMdha maMdiro ane pitAnuM zira paNa dharI detAM acakAya nahI. pachAta gaNAtI harimaMdira bAMdhyAM. A maMdiro bAMdhavAmAM pAse eka kemomAM temaNe je navajAgRti ane saMskAranuM siMcana karyuM pasa na hovA chatAM paNa satsaMgIo upara vizvAsa te temanA "bhagavAna" tarIkenA avatArane sArthaka kare che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #824
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 807 * * * * * * * 40 karatAMya vadhu varSonA anubhavI pratiSThita prakAzanagRhanAM zALA, koleja, beDa ke yunivarsiTInI parIkSAomAM saphaLatAnAM varadAna rUpa ****** * * * * * ** * pAThyapustake * sahAyaka pustako (praznottara rUpe ) * zikSaNika morDana maeNgejhine * * * zubhecchA pAThave che kuTuMba parivAra zAha harSadarAya talakacaMda ( kApaDanA vepArI) AMbA ceka, bhAvanagara zAha devendrakumAra jayasukhalAla (raMgATI kApaDanA vepArI). AsToDiyA, raMgATI bajAra, amadAvAda zAha tanakumAra zazIkAnta ( kasuMbAnA spezyAlIsTa) AMbAcaka, bhAvanagara ketanakumAra mahezakumAra AsToDIA, raMgATI bajAra, amadAvAda dhanavaMtarAya vasaMtarAya AsTeDIyA-amadAvAda * ** vidyArthI mitro ! * * ** ********** khUba parizramapUrvaka ane tatte lekhakanI anubhavI kalame AlekhAyela ucca abhyAsa kakSAnI sAmagrI pIrasatAM sAmAnya kakSAnA vidyAthIo ane tejasvI vidyArthIone temanA abhyAsapathamAM anupama mArgadarzana ApatAM- **** * * *** *** amArA prakAzano Aje ja vasAvo ! saphaLatA mATe sI nizcita bane !! * * * **** * ** RAMON-DEMM India's chosen one Os and replacemeni * *** *** ril. III&KIl sueil QiSiDis yeast 60 WANTEDJE ghIkAMTA kosiMga pAse, dikaroDa, adAdaH 80001, ** * ** * ** * * ** * ** TagIII zaikSaNika sAmayikomAM pratiSThA prakAza ra0,rIlopha zopo sesa, 00 pI.o.pAse, amadAvAda: 380001 ** * * ***** Leading manufacturers of sutomotive vehicles, use the gears they know they can rely upon--gears made by Ramon & Dom Because Ramon & Demm have what it takes to make a finest gears going* Super Materiais *Precise Design Micron Accuracy Backed by a nation witte network of expert after-sales service which provide you with all the technical advice and expertise you need. ***** * Karno. & Demld. * ArajamanAdarAnI kaMpanI zaikSaNika pustakonuM pratiSThita prakAInJ8 1pa4-e, IITnapura, amadAvAda 380001.phon:3887pa7 : ***** Ramon House, 169, Backbay Reclamation Churchgate. Bombay 400 020 (India) Tel: 222320 Grams: Ramongroup Telex: 011-2661 Ramn In Works: S.V. Acad, Thane 400 607 Maharashtra Tel: 592483,4 Grams: Ramongroup Telex: 011.238 2 Ramn in Ramon-Demm Gears- engine to wheel, th: 1 drive. Ais 880 * * Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #825
--------------------------------------------------------------------------
________________ 808 vizvanI asmitA re phena naM. 7488/25850 w From : lAdhAvAlA hojhiyarI phekaTarI 449, kAMkariyA reDa amadAvAda vi. TakA chatAM "oke' phinAIla, malake vhAITa paraphayumsa kalInarsa DI-eDora spe. pakeka TAIlsa kalInara (esIDIka lIkvIDa) belatela, vAranIza, TarapenTAIna and Dane gIyA - nirmAtA :bI. bI. kemIkala varkasa bI. bI. hAusa 17, saddagurunagara, rAjakoTa-360003 With Best Compliments From M MISTRY R. R. BROTHERS Tel. C/o. 3205 58 Latest Design Furniture Makers With Best Compliments From ANNAPURNA METALS 109, Kansara Chawl, Kalbadevi Road, Bombay-400 002 zrI rAmajIbhAI mistrI Diwanpara Road, Bhavnagar-235 4001 Phone: 5631 Factory : Bhilwada Chowk, Near Ajay Cinema Jain Education Intemational
Page #826
--------------------------------------------------------------------------
________________ jagatanuM hRdaya-kAzI -zrI gosvAmI mehanapurI kAzI kAJcI ca mAyAkhyA tvayodhyA dvaakhtypi| guNa dharAvanAra saMsAranI mahAnagarI che. hindu prajAe mathurAvantikA cetAH sAtapuyo'tra mekssidaa:|| kAzIno Avo mahimA gAya che - kAzI, kAMcI, mAyAkhyA (kanakhala-haridvAra) ayodhyA A kAzI purI pRthvI upara ja hovA chatAM paNa dvArakA, mathurA ane avantikA -- ujajena A sAta purI tene pRthvI sAthe saMbaMdha nathI. eTaluM ja nahIM, te je nagarIo bhAratavarSamAM mokSa ApanArI che. A sAta pRthavI upara jaNAya che te pRthvI AkAza, pAtALa ane mokSapurIomAM khAsa karIne mukhya ane prathama purI pRthvI A traNa lekazI paNa judA ja prakAra che. vaLI A te kAzI hovAnI mAnyatA sarvamAnya thayelI jaNAya che. kAzI purI svargAdi lekathI nIcenA bhAge hevA chatAM paNa jenuM prathama kAraNa to purANa vAkaya jarUca di mAnuM e svargAdi lokathI vadhAremAM vadhAre pratiSThita hAI uccamuttA pramANa mujaba kAzI nAmaka purImAM koI paNa tara che tema ja jagatanI tamAma sImAonI madhyamAM ja ke paNa jIvAtmA hoya to paNa tenuM mRtyu je kAzI hovA chatAM paNa te sarva jagatanAM baMdhano kApanArI, purImAM thAya to te sadA mekSapadane pAme che. mokSapada ApanArI heI sadA trilokane pAvana karanArI mAtR bhavAnI bhagavatI bhagIrathI gaMgAnA taTa para te sadA uparyukta purANavAkaya pramANa para apAra AsthA suzobhita tathA devatAo ane RSi muniothI susavita dharAvanAra mokSAthI jana kaMI varSothI dezanA khUNe khUNethI rahela che. je kAzI purI tripurArI bhagavAna pinAkapANI dehotsargothe kAzI purImAM Ave che. keTalAka lokeM te vizvanAtha sadAzivanI rAjayanagarI che ane te saMpUrNa varSo sudhI mRtyunI rAha jotA kAzI purImAM ja nitya jagata naSTa thatAM paNa bacAvanArI che. nivAsa karatA rahe che. ghaNI vakhata varSo sudhI mRtyu AgaLa ThelAtAM paNa teo kAzI bahAra paga mUkatA nathI. kAzI paurANika-bhaugolika eka kathA AvI paNa che ke Icchita vastu prApti mATe kAzImAM jaI svadehe karavata mukAvI mRtyu pAmatA. AvuM A paurANika kAzI purI pUrva-pazcima aDhI yojana eka banAvaTI tAmrapatra paNa prApta che. Ama kAzInuM -daza gAu lAMbI ane uttara-dakSiNa ba4 jana-be maraNa paurANika kathAothI bharapUra che. kAzI maraNa aMge gAu pahoLAInA vistAramAM che. bhagavAna zivajI teno AvI kathA che ke A kAzIpurI Adya puruSa ajamAM vistAra varaNa nAmaka nadIthI zuka nAmaka nadI sudhI ane bhagavAna zaMkaranA trizula upara te vaselI hoI tene tyAMthI asi nAmaka nadI sudhI ane temanAthI uttara ayane sRSTinA pralaya-ka95kAlamAM paNa nAza thato nathI. vaLI caDezvara ane dakSiNamAM zakukaNuM (r)kArezvara sudhIne batAve che. ahI dehatyAga thavAnA samaye svayaM bhagavAna zivajI paurANika mAnyatA mujaba A kAzI purInA judA judA maraNamukha prANIne tArakamatrano upadeza Ape che ane prAsaMgika 12. jeTalAM nAma che, jemake : A upadezathI prANI-jIvane tattvajJAna prApta thatAM temanAM kAzI-nAma. sAme svasvarUpamAM brahmasvarUpa prakAzamAna thAya che. zrati vAkya paNa sarva baMdhana chUTI jatAM mokSapada prApta "kAzI' jAya= divyaprakAza parathI Avela che.. thavAnuM jaNAve che. A vAya mujaba jyAre sarva baMdhana tema ja - 'vArANasI' varaNa ane asi nAmaka be nadIchUTI jAya ane brahmasvarUpa prakAzita thAya che, tema ja enA saMgama sthAne vasavATa pAmeluM hAI varaNuM - asi A kAzI-ra =prakAza ApanArI yathA nAma tathA - vArANasI che. A uparAMta avimukta, muktikSetra, Jain Education Intemational
Page #827
--------------------------------------------------------------------------
________________ 810 vizvanI asmitA AnaMdakAnana, kAzikA, zrI zivapurI, tripurAri, vizvanAtha dAsane na rucI, AthI teNe eka ziva vigrahanI sthApanA purI, rAjanagarI, rudravAsa, tapAsthalI, ane mahAsamazAna karI. kahevAyuM che ke didAsanI bhaktithI zivajIne Adi che. A badhAM nAmamAM mukhya kAzI ane vArANasI vizvanAtha svarUpe ahI nitya vAsa thaze ane kAzI tema ja atyAre pracalita banArasa A traNa nAmo ja zivamArgIomAM avibhakta nagarI tathA nityapurI tarIke mukhya che, jUnAmAM jUnA gaNAvAtAM vAyu purANamAM vAraNasI mahimAbharyuM sthAna pAmI. e ja kAzI AvI noMdha thayela che. kAzI-etihAsika kAzI utpatti. kAzIne lagatI zaiva dharmanI AkhyAyikA che, tema - kAzInI utpatti vize paurANika mAnyatA AvI che. brahmA ane viSagunI paNa AkhyAyikAo che. purANenA ke AdikAlamAM candravaMzIya rAjA nahuSanA prapautra kAza kathanAnusAra kAzI Adya vaiSNava tIrtha che. ahIM eTaluM nAmanA mahA samartha puruSe potAnI rAjadhAnI varaNuM to kharuM ke atihAsika daSTie kAzI bhAratavarSanI atiane asi nadIonA saMgama upara sthApI, rAjya prAcIna nagarI che. kAzIno sau prathama ulekha RgavedamAM nagarInuM nAma pitAnA "kAza" nAma uparathI 'kAzI" jovA maLe che: "ugA va #unA ramatA '(7-104 ApyuM. rAjya ja TUH (vAyu. pu. candravaMza -8) "madhavana vafAra re' (3-30-5) atharvavedamAM kIrtanama) A vaMzamAM ja AyurvedAcArya ane bhagavAnanI paNa hA paNa ullekha che. to zatapatha brAhmaNa maMDalamAM paNa aneka do zatapatha upAdhi prApta karanAra kAzIrAja dhanavantarI thayA.... ullekha maLe che. A badhA uparathI saheje anumAna thaI zake ke kAzI-vArANasI I. sa. pUrvenI khyAtanAma nagarI bhagavAna dhanvantarIe A kAzI purIne sarva rogamukta che. chellAM be hajAra varSanA to aneka atihAsika ane karI, ahIM save rogamuktimAM mokSapadanA darzana thAya paurANika ulekho ApaNane maLe che. purANee te kAzI che. bhagavAna dhanvantarI pachI temanA pautra divodAsa nagarIne mahimAM ghaNA ja vistArathI gAyelo che, jemAM vArANasI - kAzIpurIne rAjA thayo. brahmAnA nivAsasthAna tarIke kapAlamocana tIrtha, viSNunA divodAsa iti khyAto vArANasyadhio'bhavat // nivAsasthAna tarIke maNikarNikA ghATamAM zrI cakapuSkaraNI tIrtha ane bhagavAna zaMkaranA nivAsasthAna tarIke te uparyukta paurANika mAnyatA mujaba bhagavAna dhanvantarI- kAzI jagata prakhyAta che. samaya jatAM ahIM bhagavAna e A nagarIne rogamukta karI samRddhivAna banAvI; addha ane bhagavAna lIna banAvI; buddha ane bhagavAna mahAvIranAM pavitra sthAne paNa ubhAM AthI kAzI vasavA lAyaka kSetra manAyuM. nagarI rega thayAM. Ama kAzI bhAratavarSanA tamAme tamAma dharmone mukta hovAnA kAraNe rAjA mahArAjAo tathA moTA moTA pitAnI godamAM laIne beThelI mahAna dharmanagarI che. dharmaguruo ahIM AvI vasavA lAgyA, kAzInuM mahAtmya bhagavAna zaMkaranA sAbhaLavAmAM paNa AvyuM. temaNe nikuMbha kAzI enA ghATa ane devAlayone kAraNe eka tIrthadhAma nAmanA potAnA gaNane mokalI kAzIno sthULa vaibhava to vidyAlayanA kAraNe eka vidyAdhAma heIne dezaparaujALI nAkhe tyAre kAzIpurImAM candravaMzI rAjAonI dezanA vidvAnomAM paNa khyAtanAma banelI che. dareka dharmaparaMparAmAM vidAsa nAmane mahA samartha hatA, teNe saMpradAyonAM sthAna ahIM che, tema ja tene lagatAM devasthAne pitAnI pitRbhUmi upara pitAnI rAjadhAnI punaH sthApita paNa che. A kAraNe itihAsa purAtattva ane dharmazAstranA karavAno saMkalpa karI brahmAjInI tapazcaryA AdarI. brahmA vidvAno kAzImAM AkarSAyela che. dharmazraddhAvAna le ke prasanna thayA ane pharI A nagarIne trilekanA tApathI mATe te kAzI eka pavitra mokSanagarI ane mahAna makta karI, mAtra mAnava vasavATa mATe ja nakakI karI, yAtrAdhAma che. khAsa to kAzInuM mahattva enI vaccethI tyAre tyAM vasavATa pAmela deva dara thayA ane bhagavAna vahetI gaMgAnA kAraNe tema ja gaMgA nadInA kinAre kinAre zivajIno parivAra paNa mULa sthAne kailAsavAsI banyA. nIce mujabanA ghATo UbhA thayA che ane judA judA bhagavAna zaMkare ahIMthI vidAya lIdhI te hakIkata divo. dharmanAM sthAno tema ja vidyAlaye che tene kAraNe che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #828
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 811 kArI-arvAcIna A varaNAsaMgama ghATathI paMcagaMgA ghATa vacce keTalAka nAnA nAnA ghATa Ave che, jemAM rAjaghATa, A kAzI, vArANasI - banArasa paNa kahevAya che. ahIM javA mATe uttara relavenI eka zAkhA mugalasarAI prahalAdu ghATa, trilocana ghATa, mahetA ghATa, gAya ghATa, thI saharAnapura jAya che, jayAre pUrva--uttara relavenI paNa lAla ghATa, zItalA ghATa, rAjamaMdira ghATa, brahmA ghATa ane durgA ghATa che. eka lAIna kAzI jAya che. uttara relave lAInamAM mugalasarAI sTezana para gADI badalavI paDe che. relave sTezana rAjaghATa, A ghATa kAzI sTezana pAse ja che. para UtaratAM ja kAzInA ghATa zarU thAya che. kAzImAM kula ahIM gaMgAjI upara mAlavIya nAmaka relave pula ane 50 thI 60 jeTalA ghATa, 60-jeTalA zivaliMga 12- tenI bAjumAM ja yogI vIranuM maMdira che. rAjaghATa ane Aditya, 60-vinAyaka gaNapati, 8-bhairava, 8-durgA, praphlAda ghATa vacce gaMgAtaTa upara svalInezvara tathA 13-nRsiMha, 16-kezava vagere maMdiro ane mUrtio varada-vinAyaka gaNapati che. AvelAM che. keTalAMka maMdira ane mUrtio luptaprAyaH prahalAda ghATa. rAjaghATa najadIka ja che ahIM che. vizeSa kAzImAM to galIe galImAM ane ghara gharamAM prahalAdedhara nAmaka zivanuM maMdira che, ahIMthI najIkamAM maMdiro che. arvAcIna kAzI zaheranI suvidhA dharAve che ja trilecana ghATa, madhyamAM bhagukezava maMdira che tema ja ane abhyAsakrama mATe prakhyAta che. Aje kAzImAM pracaMDa vinAyaka-gaNapati che. videzIonI saMkhyA paNa jovA maLe che. yAtrA uparAMta kAzI abhyAsanuM moTuM kSetra che. bhinna bhinna sthaLe ane trilocana ghATa, A triviSTapa tIrtha che. akSaya kALe yojAtA meLAone kAraNe paNa kAzI pravAsIone tRtIyAnA divase meLe jAya che. ahIM trilocana AkarSe che. ziva maMdira tathA maMgalAkAra aruNadityanuM maMdira paNa kAzInA ghATa, che. eka nAnA maMdiramAM vArANasI devI tathA uDa-muDa vinAyaka-gaNapati che. trilocana maMdira bahAranA bhAge kAzInA aneka ghATa che, jemAM mukhyamAM te pAMca Adi mahAdevanuM ziva maMdira che, tenI pAse ja modakaja ghATa gaNAvAya che. 1: varaNIsaMgama ghATa, 2: priya vinAyaka - gaNa pati che. ahIM pArvatIdhara nAmaka liMga paMcagaMgA ghATa, 3H maNikarNikA ghATa 4 dazAzvamegha ghATa, ane tenI pAse saMhAra bharava che. ane 5: asi saMgama ghATa, mahetA ghATa, A ghATa upara naranArAyaNanuM 1: varaNusaMgama ghATa, maMdira che, ahIM paNa pUrNimAnA divase meLe jAya varaNAvat nAmaka parvata parathI nIkaLatI varaNa nadI che. snAna karavAno mahimA che. kAzIpurInI pazcime jyAM varaNagaMgA saMgama pAme che, gAya ghATa, A gojhekSa tIrtha che, ghATanI bAjumAM tyAM A varaNasaMgama ghATa Avela che. ahIM bhAdaravA ja gezvara zivanuM maMdira che, temAM nirmAlika gaurInI zukala pakSanI 12 nA roja varaNAsaMgama ghATa upara mahAvANI parvano meLo yojAya che. lAla ghATa, A ghATa upara hanumAna maMdira che. varaNa saMgama pAmatAM pahelAM varaNa nadInA kinArA tathA gapagoviMdajInI mUrtio che. upara vAriThezvara temaja satIzvara nAmaka zivamaMdire AvelAM che. ghATanI sIDI uparanA bhAge bhagavAna Adi zItalA ghATa. zItalA devInuM maMdira che. kezavanuM maMdira che. ahIM dIvAlane aDakIne kehyAditya rAjamadara ghATa. ahIM hanumAna maMdiramAM lakSmIziva, tenI bAjumAM hariharezvara ziva maMdira che. ahIMthI nRsiMha mUrti che. thoDe dUra vedezvara, nakSatrezvara tathA vetadipezvara ziva maMdiro che. A varaNuM saMgama ghATa relave sTezanathI mAtra brahmA ghATa, ghATa upara brezvara ziva maMdira, zeDe doDheka mAIlanA aMtare che. dUra dattAtreya bhagavAnanuM maMdira che. Jain Education Intemational
Page #829
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112. vizvanI asmitA dargo ghATa ghATa upara ja nRsiMha bhagavAnanI mUrti che sakaThA ghATa. ahI' yamezvara tathA yamAditya nAmaka ane eka makAnamAM brahmacAriNI durgAjInI zyAmamUrti be maMdiro tema ja saMkaThA devInuM maMdira che. bahAranA che. AgaLa upara jarA dUra zrI rAmajI maMdira che. dareka bhAge kRSNezvara ane yajJavalkayezvara temaja haricazvara sthaLe sAdhusaMte ane yAtrALanAM darzana thAya che. nAmaka zivamaMdiro che. gheDe dUra para vasiddhezvara, vAma dezvara tathA aruMdhatI devInuM eka maMdiramAM che. A 2 : paMcagaMgA ghATa, maMdiranA dvAra pAse ja cintAmaNi nAmaka vinAyaka-gaNakahevAya che ke ahI yamunA, sarasvatI, kiraNA ane patinI mUrti che. thoDe dura senA vinAyaka gaNapati temaja dhUta pApA nAmaka nadIe gupta rUpamAM zrI gaMgAjImAM vidyAvAsinI devInuM maMdira che. maLe che. AthI A ghATanuM nAma paMcagaMgA rahela che. sidhiyA ghATa, A ghATa upara AtmavIrezvara ziva ahI viSNukAMcI tIrtha tathA bindu tIrtha che. ghATa upara maMdira tathA eka maMdiramAM durgAjI, maMgalezvara mahAdeva ghaNAM maMdiro che, jemAM eka bindu mAdhavanuM maMdira che. ahI agnibinda nAmaka brAhmaNane bhagavAna nArAyaNazrIe tathA maMgala vinAyaka-gaNapati tathA anya devatAnI mUrtio che. galImAM bRhaspatIzvara, pArvatIzvara tema ja bAjunAM varadAna ApyuM ane ahIM rahyA AthI tenuM nAma eka maMdiramAM siddhezvara tathA siddhezvarI devI, kaliyuge. bindu mAdhava paDeluM che. ahIM pAse ja paMcagaMgezvara zvara ane cakrezvara nAmaka zivAlayo che. bAjumAM ja mahAdevanuM maMdira che. ahIM purAtana bindumAdhavanuM maMdira auraMgajheba taraphathI teDAvI je te sthAne majida eka candra che. ahIM brahmapurImAM videzvara mahAdeva che. A banAvI devAmAM Avela che. A masijadanA pAchaLanA bhAge ghATa vAliyara-siMdhiyA nareza taraphathI banAvAyela che. zrI dvArakAdhIza tathA rAdhA-kRSNanuM maMdira che. gaMgAghATa 3H maNikaNikA ghATa, upara kArtikI nAnanI mahattA che. A ghATa purANakathA mujaba cakra puSkaraNI tIrtha A paMcagaMgA ghATathI mukhya 3 maNikarNikA ghATa che. A tIrthamAM bhagavAna zivajInuM maNimaya kaNakuMDala vacce keTalAka nAnA nAnA ghATa Avela che jemAM lamaNa- paDI gayuM hovAnA kAraNe paurANika kathA mujaba maNi bAlAghATa, rAmaghATa, agnizvara ghATa, bhesalo ghATa, gaMgA karNikA ghATa che. te tene vIratIrtha paNa kahe che, je mahala ghATa, saMkaThA ghATa ane siMdhiyA ghATa che. ahIM ghATa upara vIrezvara zivanuM maMdira che. A kuMDa cAre taraphathI bAMdhavAmAM Avela che. bAjumAM ja eka lamaNa-bAlAghATa. A ghATa para lakSmaNa bAlAjI bharava kuMDa che, jenuM pANI dara ATheka divase khAlI karaathavA vyaMkaTeza bhagavAnanuM maMdira che. bAjumAM ja vAmAM Ave ane pharI pAchuM ApameLe nirmaLa bane che. garbhastIzvara ziva maMdira tenI bAjumAM eka makAnamAM bAjumAM tArakezvara zivamaMdira che. AkhA kAzImAM maNi maMgalAgaurI-devIzvaranI mUrti che. ahIM myukhAditya tathA kaNikAno mahimAM mahAna che. mitra vinAyaka-gaNapati che. A maNikarNikA ghATathI mukhya 4: dazAzvamegha rAmaghATa, aDI: rAmanavamInA divase snAna karavAnuM chANa varI nAnA nAnA ghATa Avela che jemAM - cittA mahAgya che. je rAmatIrtha kahevAya che. ghATa upara kAla ghATa. smazAna ghATa, rAja rAjezvara ghATa, lalitA ghATa, vinAyaka-gaNapati tema ja gheDe dUra AnaMda bhairava maMdira che. mIra ghATa, mAna maMdira ghATa che. bhoMsalA ghATa. A ghATa upara lakSmInArAyaNa cittA ghATa. smazAna ghATa ane maNikarNikA ghATanI madira, nAgezvara ziva maMdira tathA nAgeza vinAyaka-gaNa- dakSiNa-pazcime A kAzIpurInA samazAna ghATa che. A pati che. A ghATa nAgapuranA bhoMsale rAjavaMza taraphathI ghATa rahasyamaya manAya che. baMdhAvAyela che. rAjarAjezvara ghATa. A ghATa upara lalitA devInuM gaMgA mahala ghATa, ghATa upara gaMgAjInuM maMdira maMdira bAjumAM lalitAtIrtha che. lalitA maMdiramAM kAzI tathA hanumAnajInI be mUtio che. devInI mUrti che tema ja gaMgAkezava, gaMgAditya, mekSezvara Jain Education Intemational
Page #830
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 813 ane karaNezvaranAM liMga che. A ghATa upara cInI maMdira ghATa, caukI ghATa, kedAra ghATa, lalIghATa, mazAna ghATa, zailInAM nepAlI zivamaMdira che tema ja eka nepAlI hanumAna ghATa, zivAlo ghATa, vRkSarAja ghATa, jAnakI ghATa, yAtrIo mATenI dharmazALA che. azvina kRSNa dvitIyAnA tulasI ghATa, ane prakhyAta asisaMgama ghATa, roja meLo yojAya che. rANuM mahela ghATa, dazAzvamegha ghATa pachI ahalyA-- lalitA ghATa. ghATa upara ja rAjarAjezvarI devInuM bAI ghATa, tema ja muzI ghATa pachI A ghATa Ave che. maMdira che. ahIM vakratuMDa-vinAyaka gaNapatinI mUrti che. cosaThThI ghATa. A ghATa para cosaTha ginionI mIra ghATa. ghATa upara ja eka dhamakRpa tathA vizAla mUrti che. bAjumAM eka maMDapamAM bhadrakAlinI mUrti che. tIrtha che. bAjumAM vizvabAhu devInuM maMdira che, maMdiramAM ghATathI thoDe dUra pu5 dattezvara, garUDezvara tathA pAtAlezvara divodAsezvara zivanuM liMga che. kaMpanI dakSiNe dharmezvara zivanAM maMdiro che. puSpadaMtezvara maMdiramAM eka datta zivamaMdira, tenI bAjumAM vizAlAkSI nAmaka pArvatI vinAyaka-gaNapatinI mUrti che. ahIMthI pAMDeghATa, sarvezvara maMdira che. ghATanI pAse ja AzA vinAyaka-gaNapati ghATa tathA rAjaghATa AvelA che. tathA hanumAnajInI mUrtio che. pAsenA makAnamAM vRddhAditya tathA eka galImAM AnaMda bharavanI mUrti che. nArada ghATa. ghATa upara nAradezvara zivanuM maMdira che. mAna maMdira ghATa. ahIM dAlabhezvara, rAmezvara, mAnasarevara ghATa. ghATa upara mAnasarovara kuMDa, sAmezvara, lakSamInArAyaNa ane vArAhi devInAM maMdira che. pAse haMmezvara nAmaka ziva maMdira, thoDe dUra rukamAMgadezvara tema ja sthUla vinAyaka-gaNapatinI mUrti che. tema ja jayapura ziva tathA citragrIvA devInuM maMdira che. rAjA mAnasiMhajIe baMdhAvela zrI mAnamaMdira paNa ahIM kSemezvara ghATa. ghATa upara lemezvara zivanuM maMdira che. ja che. A maMdiramAM chata uparanA bhAge emanI banAvelI "lekhakanI paraMparA A ghATa paranA mahaMtanI ziSya vedhazALA che, jemAM nakSatro, graha vagerenA nirakSaNa paraMparAmAM che," A ghATanA ziSyoe saurASTramAM AvI karavA mATenA sAta yaMtro che, je Aje jIrNa dazAmAM che. kSemezvara mahAdevanI sthApanA karI te ja hAlanuM piorabaMdara pAsenuM khImezvara che.. 4: dazAzvamegha ghATa. caukI ghATa. ahIM oTalA upara keTalIka prAcIna kAzInA aneka ghATa jemAM A ghATa khUba ja prakhyAta mUrtio che. gaNAvAya che. kahevAya che ke brahmAjIe ahI daza azvamegha yajJa karyA hatA. ghATa upara dazAzvameghezvara mahAdevanuM kedAra ghATa. ghATa upara eka gaurIkuMDa che. bAjumAM maMdira che. bAjunA eka maMdiramAM gaMgA, sarasvatI, yamunA kedArezvara zivamaMdira. maMdiramAM pArvatI, kArtika svAmI, brahmA, viSagu ane ziva tathA nRsiMhajInI mUrtio che. gaNapati, daDapANI bharavA ane keTalIka mUtio che. ghATanI uttare zUlaTakezvara zivamaMdira che. temAM abhaya kedArezvara maMdira bahAra nIlakaMThezvara maMdira tema ja saMgamevinAyaka-gaNapati che. ghATa paranAM bIjA maMdiramAM zvara ziva che. bAjumAM lakSamInArAyaNa tathA mInAkSI prayAgezvara tathA prayAga mAdhava tathA AdivArAhezvaranAM devInuM maMdira che. thoDe dura tilabhADezvara zivanuM maMdira che jayeSTha zukala 10 gaMgA dazerAnA reje 5 maMdira che. ghATa para snAna karavAno mahimA che. ghATathI thoDeka ja dara lalI ghATa. ahIM ghATa upara cintAmaNi vinAyaka bAlamukuMda maMdira tema ja bAjumAM brahmazvara tathA siddhatuDa gaNapati che. vinAyaka-gaNapati che. smazAna ghATa. ahIM pahelAM muDadAM bALavAmAM A dazAvamegha ghATathI asighATa vacce keTalAka AvatAM. smazAnamAM ziva maMdira che. A ghATanuM ja nAnA nAnA ghATa AvelA che jemAM rANu mahela ghATa, bIjuM nAma harizcandra ghATa che, ahI mahArAja harizcandra causaThThI ghATa, nArada ghATa, mAnasarovara ghATa, kSemezvara caMDAlanA kAmamAM smazAnamAM kara ugharAvatA. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #831
--------------------------------------------------------------------------
________________ 814 vizvanI asmitA hanumAna ghATa. hanumAnajInI mUrti ane bAjumAM Ape che. A kAraNe zrImato ane vairAgIyo banenA 23 bhairava che. AgaLa upara eka daDI ghATa Ave che, mATe gaNeza mahAna deva che. zivAlA ghATa. ahI svanezvara zivaliMga ane brAhmaNa dharma uparAMta kAzI jana dharmanuM paNa mahAna vanezvarI devI che. tenI dakSiNe hayagrIva kuMDa tathA haya- tIrtha manAya che. eka mAnyatA mujaba sAtamAM tIrthaMkara zIva bhagavAnanI mUrtio che. supArzvanAthajI ane trevIsa tIrthaMkara pArzvanAthajInAM vRkSarAja ghATa. ahIM traNa jina maMdira ghaNAM janmasthAne ahI che. hAla kAzImAM vizAla bhaiyAla ramaNIya che. ane aneka nAnAM moTAM jina maMdiro ane jana dharmanuM prakhyAta "syAvAda vidyAlaya" ahIM Avela che. bhagavAna jAnakI ghATa. rAma, lakSamaNa ane jAnakI AdinAM zrI buddha ahIM vidyAbhyAsArthe AvelA, AvI AkhyAcAra maMdire che. yikA maLe che. buddhadharmanuM prakhyAta sthaLa sAranAtha ahIMthI tulasI ghATa. A ghATa upara gaMgAsAgara kuMDa najadIkamAM ja che. Ama brAhmaNa, jaina ane bauddha A che. A ghATa para gosvAmI tulasIdAsajI ghaNe samaya traNeya mahAna dharmonAM saMkhyAbaMdha devasthAnethI kAzI rahyA che. aMtima vi. saM. 1680 mAM temanA pArthiva jagatanuM dhabakatuM hRdaya manAya che. deha paNa ahIM chUTayo che. ahIM temanA dvArA sthApita Adhunika samayamAM paNa kAzI vizva hindu vidyAlayane hanumAnajInI mUrti che. tema ja temanI caraNapAdukA tathA kAraNe jagata prakhyAta banela che. paMDita madanamohana anya smAraka surakSita rahela che. tulasI ghATathI thoDe dUra mAlaviyAjI kAzInA arvAcIna samayanA mahAna RSi lalAka kuMDa, temAM lelAditya ane lalezvara zivanI manAya che. svAmI dayAnaMda ane ghaNA aMgreja vidvAnane mAtio che. bAjumAM amarezvara ane parezvarezvara ziva paNu kAzI AkaSI zakayuM che. to yugala kizora biralAjIe maMdire che. bAjumAM eka vinAyaka-gaNapatinI mUrti che. vizvanAthanuM eka vizALa maMdira kAzIne arpaNa karela che. 5 : asi saMgama ghATa. A uparAMta kAzI vizvavidyAlaya, kAzI nAgarI pracAriNI A ghATa kAryo che. ahIM asi nAmaka nadI gaMgAjIne sabhA, bhArata dharma mahAmaMDaLa, sarasvatI bhuvana nAmanuM maLe che. gosvAmI tulasIdAsajIe hari maM tIra je pustakAlaya vagere kAzInAM moTAM ArkaSaNe che. hajAranI rAmacarita mAnasa zabdapraveza karyo che te A sthaLa saMkhyAmAM dararoja yAtrALuo ahIM Ava-jA karatA che. A ghATa upara suMdara jina maMdira che. A haridvAra hovAnA kAraNe kAzInI svacchatAne prazna paNa Aje tItha kahevAya che. kArtika kRSNa 6 nA roja snAna vicAraNIya banyo che. jo ke chelA samayamAM kAzI karavAne mahimA che. dazAzvamegha ghATa ahIMthI 2 mAIla nagarapAlikAe A dizAmAM uttama kAmagIrI bajAvI che thAya che. ane yAtrALuonI satata bhIDa hovA chatAM paNa kAzI - kAzInA uparokta pAMca ghATa uparAMta kAzImAM bIjA vyavasthita banI rahyuM che. hajAro gRhaudyAge ane aneka devasthAno AvelAM che. jemAM itihAsa prasiddha rasAyaNanAM kArakhAnAM paNuM kAzImAM AvyAM che. paMjAba kesarI raNajitasiMhajIe baMdhAvela vizvanAthajI gaMgA jevI mahAna pavitra nadI, satata vahete pravAha maMdira, bAjumAM jJAnavApI ane dakSiNa bhAratanI prathA enA kinArA upara UbhA thayelA vRkSAcchAdita ghATe zaiva, majamanA vizALakAya nadi Avelo che. akSaya vaTa jyAM zAkoviNava ane jana, bauddhanA aneka dharmaguruo zanezvaranuM prakhyAta maMdira AveluM che. annapUrNA mAtA tathA sAdhu ane saMtothI raMgaberaMgI banelA kAzInA maMdira jyAM Adya zaMkarAcAryanI prathama beThaka manAya kinArA maMdiranAM hajAro zikhare tenI upara satata che. vizALakAya vArAha svarUpa tathA evA ja vizALakAya phaDaphaDatI davAo ane bhAvabhUkhyA dharmazraddhALu bhAratIya DhaMDhIrAja gaNeza mukhya che. kAzImAM 60 jeTalAM gaNeza naranArIothI satata guMjatI kAzInI bajAre kAzIne madirA che. kAzImAM gaNezano mahimA sauthI vizeSa eka mahAna dharmakSetra ane sAkSAt zivabhUmi ane parama jaNAya che. eka mAnyatA mujaba kAzIne Adi deva pavitra mahAmUlyavAna mokSadvArA sthApita kare che. ahIMthI gaNeza che. gaNeza sthUla ane sUkama ubhaya prakAranI samRddhi ja zAnti ane AdhyAtmikatAnA sUra AkhA bhAratamAM Jain Education Intemational
Page #832
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 815 kalAyA che. bhArata jagatanuM hadaya che te kAzI bhAratanuM baMDa kAzIe uThA. "mata mAro ge sarvakA dhama hai" hadaya che. akhaMDa zAstrArtha ane tenAthI pragaTelI jJAna- sUtra pokArI govadhano prazna sau prathama kAzImAMthI vijJAnanI saritAo paNa kAzImAMthI ja pragaTI che. hajAro UThayo, ane bhAratavarSanI AjhAdIne prathama TharAva paNa dharmaguruonI zAArthanI pavitra bhUmi paNa A kAzI kAzImAMthI ja thayo. Ama kAzI nitya nautama nagarI nagarI ja che. bhAratIya tatvajJAnamAM te kAzIne phALo che. jagatanuM hRdaya che. ajoDa che, aDhAra purANomAMthI daza purANe te kAzImAM kAzI-saMkIrtana. racAyAM che, cAra vedamAMthI traNa veda kAzImAM ja racANa 1 che. pArzvanAthanI nirca thadhArAne janama kAzImAM thaye, bIjuM kaI nahi toya * kAzI" "kAzI" "kAzI" bauddha dharmanuM prathama cakra kAzImAMthI cAlu thayuM, dharmazAstra ema japavAthI paNa mANasane mukti maLI zake che. Avo uparAMta Ayurveda jevA cikitsA zAstrane janma paNa che kAzIno mahimA. kAzImAM ja thayo, ArvAcIna samayamAM rASTrabhASA pracArane bAMdhava belaDInI karuNa jIvanakathA vasaMtabhAI gayA ane eja bhara yuvAna vaye zrI balavaMtabhAI paNa svarge sidhAvyA. temanA kuTuMba taraphathI bhAI balavaMtabhAInI smRtimAM sonagaDhamAM suMdara upAzraya baMdhAvI mahAjanane bheTa dharyA. pratiSThA, pUjA, snAtra, svAmIvAtsalya, evA aneka prasaMgoe dhanane chUTe hAthe vAparyuM. sevApremIbhAzrI dalIcaMda parazottamanI preraNA A bAMdhamabelaDIne maLI hatI. mAtAnA ugna saMskArothI banne ratno dhArmika ane sAmAjika pravRttio sAthe saMkaLAyelA zrI talakacaMda motIcaMda pAlaDInA rahIza. temanAM rahI tana mana dhanathI sevA karatA hatA. zrI govAliyA dharma patnInuM nAma jamakabena. temane vasaMtabhAI ane jana derAsaranA sekreTarI tarIke zrI balavaMtabhAIe balavaMtabhAI lADakavAyAM putraratna. pAlItANuM jana ApelI sevA amUlya hatI. gurukuLanA saMskAra gurukuLamAM banne bhAIoe abhyAsa karyo, bane ane mAtazrI jamakabenanI dhArmika bhAvanAe banne pahelethI buddhizALI ane mahenatu. abhyAsa pUre bhAIomAM yauvananA uMbare pahoMcatAM pahelAM amI vasaMtabhAI beMglora gayA. tyAM sAyakalanI siMcana karyuM hatuM. zrI mahAvIra jana vidyAlaya, dukAna zarU karI. ahIM muMbaImAM balavaMtabhAIe "e sAdharmika sevA saMgha jevI anekavidha saMsthAo Tu jheDa pesa (inDiyA) zarU karI. bhAI vasaMtabhAI sAthe sakriya joDAyelA hatA. kudarata palaTo ye che paNa muMbaI AvI gayA. kAmadhaMdhe khUba ja khIlyA tyAre mAnavI lAcAra banI jAya che. dhIkato dhaMdho paNa dukAna vIpharI. bhAI vasaMtabhAI ogaNacALIza calAvanAra kuTuMbanA saMcAlaka acAnaka cAlyA jAya varSanI bhara yuvAna vaye purapaziyAmAM kAyamane mATe tyAre kevI karuNatA sRjaya! putra putrIo ane pioDhI gayA. bhAIzrI balavaMtabhAInI javAbadArI vadhI mAtAne vilApa karatA mUkI gayAM vasaMtabhAInA gaI. temaNe dhIraja ane hiMmatathI kAma cAlu dharmapatnI rasilA have te dharmamAM citta jeDI rAkhyuM. peDhIne TUMka samayamAM ja uccattAne zikhare AtmazAMtimAM samaya gALe che. paramAtmA A mUkI dIdhI. paNa kamanI kevI vicitra gati che. pitAe bAMdhavabelaDInA pavitra AtmAne cira zAMti Ape je umare A phAnI duniyA choDI e ja uMmare eja avaryanA. mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #833
--------------------------------------------------------------------------
________________ <$ vizvanI asmitA - H. O. : 324156 Tel : 861673 865346 With Best Compliments from MILAN TEA Wholesale & Retai TEA Merchants SHAH NARSHI PATRAMAL & CO. 113-115, New Chinch Bunder, BOMBAY - 400 009 Jain Education Intemational
Page #834
--------------------------------------------------------------------------
________________ IzvaraprAptine rAjamArga sanAtana dharma -prA janArdana je. dave rahIza." kalikAla sarvajJa AcArya hemacaMdrAcArye potAnA jaIe te ApaNA para AvelI vipatti TaLe." paNa A triSaSThi puruSa zalAkA lakSaNa nAmanA prakhyAta caritrAtmaka rIjAnA rAjyane choDIne anya rAjyamAM salAmata javA kAvyamAM mitrakAra trathama traNa prakAranA mitronI eka mATe kaI sathavAre te joIe ne ? eTale purohitajIne daSTAMtakathA prayojI che. eka jana munivara eka mArga pitAnA prathama mitra sahamitra yAda AvyA. sahamitrane bhUlelI yuvatIne A daSTAMta saMbhaLAve che. pitAnI vipattinI vAta karI, sahamitra kahe, "ApaNI maitrI te rAjA tamArA para prasanna hatA eTale hatI. saLagI kSiti pratika nAmanA nagaramAM jitazatru nAmanA gayelA Unane pitAnA gharamAM koNa rAkhe? mATe have eka rAjavI hatA, A rAjavInA eka ati vizvAsu ApaNe mitro nathI. huM tamane madada karavA taiyAra nathI. purohitajI hatA. purohitajInuM nAma somadatta, A tame anya rAjyamAM ekalA jAo, huM to ahIM ja semadattajI rAjAnA mitra samAna ja hatA, somadatta purohitajIne traNa mitro hatA. pahelA mitranuM nAma sahamitra, A samitra purohitajInI sAthe ne sAthe ja rahe. jenI sAthe nitya prIti karI tevA paheravA-oDhavAmAM. khAvAmAM, pIvAmAM, paheravAmAM, oDhavAmAM, haravA pharavAmAM khAvA-pIvAmAM, pratidina pratirAta sAthe rahenArA, sahakAyama sahamitra te purohitajI sAthe ja hoya. mitrano javAba sAMbhaLI purohitajI khinna banI gayA. paNa rAtri utAvaLamAM pasAra thatI hatI; prayatna karavAnA purohita somadattajInA bIjA mitranuM nAma parva mitra, hatA, eTale purohitajI have bIjA parvamitrane maLavA A parvamitra kayAreka utsava hoya tyAre purohitajIne gayA. parvamitra hoMzabharyo sAme maLavA Avyo, gharamAM tyAM bhojanAdi satkAra pAmatA hatA. purohitajI A AdarapUrvaka laI gayo paNa jyAM purohitajIe rAjA parvAmitrane tyAM parvamitra purohitajIne tyAM yajJopavIta, potAnA para roSe bharAyA che ane savAra paDe pitAne lagnAdi utsavomAM ekamekane ghera sAthe jAya ane dehAMtadaMDa maLavAnuM che evI vAta karI ane mArI sAthe parasparanuM svAgata kare. tame anya rAjyamAM mane sathavAro ApavA Ave, evI - purohitajInA eka trIjA mitra hatA tenuM nAma praNAma vinaMtI karI tyAM pele parvamitra kahe, "tamArI sAthe 'mitra, A praNAmamitra kaMI AgaLa batAvelA jevA mArAthI zI rIte AvI zakAya? mArI patnI, mArA purohitajInA paramaISTa mitra na hatA. mAtra jyAre jyAre putro A badhAnuM zuM thAya ? hA huM tamane nagaranA pAdara rastAmAM ekabIjAne maLe tyAre praNAma, namaskArAdina sudhI cAkaka sa vaLAvavA AvuM.' purohitajI de uttara Ape bicArA nirAza thaI ne ubhA thaI gayA, "je be ja mAtra vyavahAra hatA. khAsa mitro hatA temaNe to hAtha khaMkherI nAkhyA, have rAjAnA keIe kAna bhaMbheryA ane rAjAe nakkI mane keNuM madada karaze ?" eTalAmAM yAda AvyuM. hajI kaya ke bIjA divasanI savAra paDe eTale purohitajIne eka trIje mitra che. 5Nu purohitajI vicAre che ke A zULIe caDAvI devA ane temanuM badhuM dhana japta karI mitra sAthe mAre mAtra rastAmAM maLe tyAre praNAma, levuM. rAjAnA A nirNayanI purohitajIne paNa jANa thaI namaskAra vagerene mAtra nAma mAtrane aupacArika vyavagaI. purohite vicAryuM, "rAtanI rAtamAM A rAjAnuM hAra ja che, temane meM kadI mArA ghera bolAvyA nathI, rAjaya cheDI daI kaI anya rAjAnA rAjayamAM cAlyA kadI sAro satkAra karyo nathI, jene meM sArI : Jain Education Intemational
Page #835
--------------------------------------------------------------------------
________________ 818 vizvanI asmitA evA be mitroe paNa jyAM mane madada na karI na jAtu kAmAnna bhayAnna bhAyAd te A te praNAmamitra, te mane zI madada karaze ? paNa dharma tyajet jIvitasyApi hetoH| lAvane jAuM to kharo." ema manamAM vicAratAM purohitajI koI paNa kAmanAnI pUrtine mATe, kaI paNa lobhathI jyAre praNAmamitrane maLIne pitAnI vipattinI vAta kare athavA keI bhayathI paNa dhamane tyAga na karo. are ! che tyAre praNAma mitra kahe che, "are mitra! emAM tamAre jIvana jAya te bhale paNa dharma na choDa. dharma nitya mane vaLI vinaMtI karavAnI hoya ? mAro dharma che ke mAre * che, tenAM sukhAdi prajane nitya nathI, jIva nitya che. ApanI sAthe AvavuM ja joIe. Apa rAjAnA krodhathI zarIrAdi to anitya ja che ne! jarA paNa Daraze nahi. huM tamArI sAthe anya rAjyamAM cakkasa AvIza." ema kahI praNAmamitra purohita vaLI bhagavAna vedavyAsa lakhe cheH- dharmanA AcaraNuM sAthe gaye. vaDe ja artha, kAma ane mokSanI prApti thAya che. dharma pelA jana munivara potAnI pAse AvelI yuvatIne vaDe badhuM ja maLatuM hoya te dharmano tyAga zA mATe kahe che: " A traNa mitranI vAta te sAMbhaLI?' rAjA kare che ? eTale kALa, purohita eTale jIva. jIva ane mAtranetraNa mitra paNa A vaLI dharma eTale zuM? hindu dharma, jana che, pahelo mitra te zarIra, zarIra jIvanI sAthe keTalo lAMbo dharma, bauddhadharma? kayo dharma? ahIM ApaNe AvA kaI samaya rahe che. jIva tenA sukhane ja vicAra kare. khAvAmAM viziSTa saMpradAyanI vAta karavAnA nathI paNa sone mAnya pIvAmAM, badhAM dunyavI sukhamAM sAthe rahenAruM zarIra evA sanAtana dharmanI ja mAtra carcA karavAnA chIe. jene jyAre jIvane A loka cheDIne paralokamAM javAnuM thAya pitAnA samagra jIvanamAM dhAraNa karavAmAM Ave te dharma, tyAre sAtha ApatuM nathI. zarIra jIvane kahe che tuM ekalo dharma zvAse zvAse jIvavA mATe che. dharmanA kalAka judI jA, huM te ahIM ja rahIza. purohitajInA bIjA mitra ane vyavahAranA kalAka judA evuM hoI zake nahi, te parvamitra. ApaNA saunA parvamitro eTale ApaNuM sagA saMbaMdhIo, A badhAM paNa paralokamAM ApaNI jIvananA pratyeka vyavahAra sAthe dharma vaNAyelo rahe che, pratyeka kriyA dharmazIla che ke nahi te tapAsavAnuM che. sAthe AvatA nathI. mAtra nagaranI bahAra smazAna sudhI savAranA arthopaNa kalAka dhamane ane bAkInA sADI vaLAvavA Ave che. trevIsa kalAka vyavahAranA, jemAM dharmane bAda karI nAkhavAne jIvAtmAno trIjo mitra che dharma. A dharma sanAtana evuM kaI zAstrane mAnya nathI. mAtra derAsaramAM javuM, mitra che. jyAM jIvane zarIra dago de che, sagA saMbaMdhIo maMdiramAM javuM, sAmayika karavI, oLI karavI, ke paryuSaNa paNa sAtha ApatAM nathI tyAre dharma kahe che. "huM tamArI karavA athavA navarAtri pALavI eTalo ja dharma nathI, sAthe AvIza, " paralokamAM, pachInA janmamAM mAtra ApaNe ardho kalAka derAsaramAM ke havelImAM javAthI bAkInA bhalecake Acarele pra mamitra jevA dharma ja ApaNI samayamAM manaphAvatuM vartana karavAnuM lAyasansa maLI sAthe Ave che eTale sanAtana dharma ja mAtra ApaNe jatuM nathI, dhama samagra rAtridivasane, dharma samagra mitra che. jIvanane jhINavaTabharyo vyavahAra che. A sanAtana dharma eTale zuM te ApaNe joIe. paraMtu prazna e che ke te pachI dharma ane adharma dharmanirUpaNa karatA ghaNuM judA judA vidika, jana, bauddha, zuM te zI rIte jANavA ane anya dharmanA graMthamAM gs: dharma:NanAtanaH A che sanAtana dharma che evuM athavA evA arthanuM vidhAna jovA manu mahArAje manusmRtimAM dharmane jANavAnAM maLe che. vidika mATe cAra pramANe darzAvatAM kahyuM, mahAbhAratanA sAra rUpa "bhArata sAvitrI" nAmanA eka nAnakaDA paNa roja pATha karavA jevA stotramAM veda, smRtie, sadAcAra ane AtmAne prasannatA, kahyuM che : ardhanAra arthAt AtmavidyAnI prAptimAM sahAyabhUta thaI Jain Education Intemational
Page #836
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 vatana A cAra dharmanAM parama pramANa che, ahI jene satya 5chI tapazcaryAne dharma batAvyo. tapa traNa prakAranAM Dho. ke IralAmanA mitro vedane badale ke mRtine badale che. deva, dvija, guru, prAjJa vagerene sakAra, pavitratA AcArAMga sUtra athavA dhammapada ke kurAna, bAIbala ( zArIrika) A badhI tapazcaryA che. koIne udvega thAya ItyAdi potAnA dharmagraMthonA nAma mUkI zake. A tevuM vAkya bolavuM. satya ane hitakara vacana madhura rIte adhAM dharmazAstromAM keTalAka dharmo sArvavarNika eTale sarva khelavuM. A vANInI tapazcaryA che. mananI nirmaLatA, varNana, sarva prajAe pALavA yogya batAvyA che. A saumyatA, AtmasaMyama A badhuM mananuM tapa che.. sAva vaNika arthAt sarva prajAe pALavAnA dharmo jIvanamAM pavitratA paNa dharma che. zarIra, vANI ane mananI anivArya che, tenuM paripAlana pharajiyAta che. A pavitratA e anivArya che. traNa prakAranAM duHkha sahana kartavyonuM pAlana na karavAthI doSa lAge mahAbhAratanA karavAM e titikSA che. vAsanAtyAga e zama che. bAhAdroNaparvamAM bhagavAna vedavyAsa lakhe che te pramANe vRttinuM damana e dama che. ahiMsA paNa traNe prakAranI che. A ahiMsA paNa dharma che. bhagavAna buddha avairane tyajIne dharmane seve arthane ja manuSya je; sanAtana dharma batAvatAM kahyuM che : A janme bhraSTa te thAye bagaDe paraloka ne " na vera zamatuM re, kadIye keInuM khare, jaina, bauddha ane vidike mAne che ke mRtyu koIne are ja zame vaira, A che dharma sanAtana." mAratuM nathI, manuSyanAM pApo ja tene mAre che. brahmacarya, svAdhyAya, saMtoSa, saralatA A badhA sanA"potAne sau prANI piote ja mAre tana dharmonI vyAkhyA karavAnI zI jarUra che ? A badhI devI che nA saMhAre mRtyu laI daMDa kone" saMpatti ja saddharma nathI, paNa kyAreka deza ane kALane anurUpa dharmo paNa zAstro batAve che. dAna amuka samaye pitAnAM kartavya pratye sAvadha rahevuM e pahelo sanA- karavAmAM Ave to viziSTa rIte dhama bane che. dA.ta. vatana dharma che. mahAbhAratakAra kahe che. : jainamata pramANe dIkSA letAM pahelAMnuM vaSIdAna e zreSTha ke " pramAdane ja huM mRtyu kahuM chuM ane dharma pratyenI dharma. makarasaMkrAMtinA divase ApavAmAM AvatuM dAna paNa nitya tatparatA e ja amaratva che ema paNa huM kahe chekAlanI daSTie zreSTha manAya che. putra, pautranA janmanA | samAcAra maLatAM ApavAmAM AvatuM dAna paNa evuM ja bhagavAna mahAvIra paNa potAnA ziSyo pratye bethA variSTha gaNAya che. che ke, satata sAvadhAna rahI apramatta bhAve ja tamAre bIjA dezomAM nahi paNa bhAratamAM jana, bauddha, ane rahevuM joIe. jyAre kaI kSaNe pramAda tamAruM adhaHpatana vidika darzana e Atmavimarzane paramadharma mAnya che. karaze te tame jANatA nathI." paraMtu Atmavimarza mATe je cittazuddhi Avazyaka che - have ApaNe sanAtana dharma je pratyeka mAnave sAvadhAna te paNa zAstro batAve che. rahIne AcaravAnI che te kayA kayA che te zrImad bhAgavata sarva prANIo pratye dayAbhAva vaDe, anAyAsa je nA zabdonA arthamAM joI e te sauthI prathama satyane kaMI paNa maLI Ave tenAthI saMtoSa mAnIne tathA sarva sanAtana dharma batAvyo che. satyanuM pAlana parama dharma che IdriyonA saMyamathI para mAtamAM atyaMta zIdhra prasanna e sau zAstrane eka mata che. dayA, tapazcaryA, sahana thAya che. zIlatA, vAsanA, tyAga, IdriyonuM damana, ahiMsA, brahmacarya pitAnuM cetanya prANImAtramAM che, ema mAnIne prANItyAga, svAdhyAya, saralatA, saMtoSa, samadaSTi, sevAparA eno droha na karatAM maitrIbhAvathI jIvana jIvavuM e paNuM yaNutA, grAmya sukhomAMthI dhIme dhIme nivRtta thavuM, mauna ane AtmaciMtana A badhA evA niyamo che je jIvanamAM sanAtana dharma che. sukha ane paramArthanI prApti mATe atyaMta sAvadha rahIne dharmanuM sarvasva sAMbhaLo ane anusaro, A dharmanuM pALavA joIe. sarvasva e che ke pitAne je vartana pratikuLa lAge tevuM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #837
--------------------------------------------------------------------------
________________ 820 vizvanI amitA nathI ja. vartana keInI tarapha na dAkhavavuM. manuSya badhAM prANIo. "huM sarvanA a-vidha bhAve A pUjana karma samApakSIomAM sarvottama ane sarvoparI che ane A sau caruM chuM." prANIo-pakSIo manuSyanA bhaMga mATe che evo khyAla pazcimamAM haze, pUrvamAM ane vizeSataH bhAratamAM te paraMtu sAthosAtha A5NuM dezamAM eka bIjI sarasa vAta e che ke ahIM mAtra unnata vicArone dharma mAna vAmAM Avyo nathI. UMcA zubha AcAra ja sAco dharma A dezamAM sanAtana dharma to e vAta zIkhave che. che. dharma e mAtra pATha karavAno viSaya nathI ke vyAkhyAnake ApaNuM cetana ja sarvatra che. prANIo, pakSIomAM no viSaya nathI, paNa ziyAtrAnuM dharma ApaNI sAcI paNa mAruM ja cetana che. eTale prajJAparAdha ke Ino nathI thI sAdhanA che. durbhAgye chellAM keTalAka varSothI ApaNA deza paNa mAro ja anAdara huM karI rahyo chuM. zrI kapila bhaga bhUtakALanI bhavya saMskRtinI vAto karato rahyo paNa kriyAmAM vAna devahUtine kahe che : ApaNe zIla gumAvI beThA chIe. eTale ApaNA dezamAM "he mAtA ! manathI baha Adara pUrvaka sau prANI- jeTalI vAto karavAmAM Ave che tenA semAM bhAganuM paNa ene praNAma karo, kAraNa ke paramAtmA pote ja jIva AcaraNa karavAmAM AvatuM nathI. A eka bhayaMkara vAta kalA rUpe A badhA prANIomAM vilasI rahyA che." che. mahAbhAratamAM evI vAta che ke mArA rUma dhama: vaidika dharmamAM, pUjA pAThamAM saMka9pa karatI vakhate tethI ja dharma AcAramAMthI pragaTe che. AcAra vinAnA unnata balavAmAM Ave che pati kavi pUnAvarSa namAje vicAronI kaI kiMmata nathI. Gram : PREMYSLAV Phone : 315227/315218 Res. : 818977/813927 M/S. SURENDRA TULSIDAS Navi Gally. M. J. Market Bombay-2 Wholesale Dealers :The Mafatlal Group of Mills Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #838
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 821 gujarAta rAjyamAM sahakArI dhoraNe dhirANa karatI ane ziDayula beMka tarIke rijharva beMkanI svIkRti pAmelI sarvocca beMkIMga saMsthA, dhI gujarAta sTeTa ko-opareTiva beMka limiTeDa. sahakAra bhavana, rilIpheDa, pa. bo. naM. 302, amadAvAda. Teli. naM. 381970-71-72 tAra :- epekasa beMka, 382588,383830. TelekSa. - eema. 253 pragati darzaka AMkaDAo. 30-6-0 bharapAI thayela zerabhaMDoLa rijharva ane anya bhaMDoLa thApaNe kAyamaMDaLa rU. 558 karoDa rU. 15.33 karoDa . 13.08 karoDa rU. 209.16 karoDa jazavaMtalAla sI. zAha ceramena, motIbhAI go. jethI vAisa-ceramena. mahendrabhAI ma. vyAsa janarala menejara seIpha DipojhITa voTanI adyatana suvidhA sAthe badhA ja prakAranI beMkiMga sevAo pUrI pADavAmAM Ave che. Jain Education Interational
Page #839
--------------------------------------------------------------------------
________________ 222 Gram: "CARBOLLYOS" Phone: 329242 Bombay-Chinchbunder. 337772 With Best Compliments From FRIENDS ENGINEERING CORPORATION 210, Sant Tukaram Road, Iron Mkt., Bombay-400 009 Manufactures of : Bright Steel Bars, Commercial, Free Cutting & Alloy Special Steels Registered Contractors, Suppliers to Railway Defence & Govt. Departments HARENDRA K. GOSALIA Factory Motibaug, opp. R. K. Studio, Chembur, Bombay-400 071 Phone: 521276 wwwwww Everything Under One Roof Everything You Need For Your Home And Family You Get It vizvanI asmitA CHANDARANAS' And At Fair Price Too, More Things For Better Living Under One Roof First in Airconditioned Shopping CHANDARANA BROTHERS Estd 1935 Hampankatta, Mangalore. (Largest Textile-cum-Department Stores of South) *
Page #840
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanA raMga rekhAnA mahAna kalAkAro prA. bipinaca, 2. trivedI. (M.A ) zrI zaMkarabhAI esa. paTela (A,M] mAnavInA mananI abhivyakti karavA mATe judAM judAM mAdhyamo che, temAnuM eka mAdhyama eTale kalo. kalAnA paNa be prakAra paDe che. dA.ta. phoTogrAphI, hastakalA vagere upayogI kalA gAya che. paraMtu citra, zi95, nRtya-nATaka vagere lalita kalA gaNAya che, kalAkAranA hRdayamAM janmatI sUkama ane tIvra saMvedanAthI kalAkAranI anubhUti kalAkRti rUpe vyakta thAya che. ahIM AvA keTalAka kalAkArane paricaya Apela che. A lekhamAM kalAkArone paricaya punarutthAna kALathI Ave che, kemake I.sa. 1453mAM kenTinepalanuM patana thatAM tuMe te jItI lIdhuM. AthI tyAMnA grIka paMDita, zilpIe kalAkAre potAnA grIka graMtha ane kalA bhaMDAro laIne yuropanA judA judA dezamAM nAsI chUTayA ane temane pracAra karyo. citrakaLA paNa temAMthI bAkAta nahotI. ( ahI Apela vizvanA mahAna citrakArono paricaya che. rekhA ane raMganuM suMdara Ayojana karanAra A kalAkalAnA vidyArthI-zikSaka ane jijJAsuone upayogI kAre Izune lagatAM citro taiyAra karyA. thaze. bhAratanA mahAna kalAkAre vize ApaNe thoDuM ghaNuM jANIe chIe, eTale ahIM temanA vize vizeSa ullekha sAndro beticelo (1444-1510) karyo nathI. keTalAka mahAna kalAkAranAM citro vizva asmitA graMtha-1'mAM ApelAM che, je joI levA bhalAmaNa che.) "dhi bartha epha vinasa ' kRti prakhyAta che. jIo lionArdo-da-vincI (I.sa. 145ra thI 151 teramI sadIne prakhyAta kalAkAra hatuM, jeNe vAstava- lionArdo mahAna citrakAra hovA uparAMta zi9pI, dazIkalA tarapha aMgulinirdeza karyo. teNe TempararaMga dvArA sthapati ane hAsyakAra ane saMgItajJa hatuM, tethI tenI ITAlImAM bhIMtacitro ane raMgIna paththaranI kapacI-mojheka gaNunA mAnavaitihAsamAM atiprabhAvaka pratibhA' tarIke mAM paNa prazaMsApAtra kArya karyuM. thAya temAM zI navAI? kAraNa ke te kavi, saMgIta sarjaka, tatvajJa, vijJAnI, Ijanera ane zodhaka paNa hato. eka ja phrA enjalike (1387-1455) vyaktimAM keTakeTalA guNono saravALo thayo che? potAnI temanI "konezana opha dhi varjina' kRti jANItI yuvAvasthAmAM e sudaDha ane sazakta bAMdhAne hatuM Jain Education Intemational
Page #841
--------------------------------------------------------------------------
________________ 824 vizvanI asmitA ne keTalIye pravRttiomAM racyo pacyo raheto. phrAnsanA karyuM je Aje parisa( phrAnsa)nA zAhI citrasaMgrahamAM rAja kAMsise (pahelo ) vicIne potAnA rAjyamAM che. monAlIsA vizvanuM uttamottama citra manAya che. rahevA Agraha karele jyAM ene khUba mAna maLatuM. prAraMbha- AlabrenTa Dayurara (1471-15ra8) mAM temanI citrakaLA dhArmika raMge raMgAyelI hatI, temanuM vikhyAta citra "The Last Supper ' "chelluM sonI kuTuMbamAM janmelA Dayurarano krama kula 18 khANuM" nedhapAtra che. temAM Isu khrista ane temanA sara nA bhAI bhAMDuomAM trIjo hato. nAnapaNamAM zALA abhyAsanI ziSyanA manobhAvonuM Alekhana thayeluM che. temAM bhale taka maLI, je te vakhatanA kArIgara vargamAM javalle ja jhINavaTa bharyuM Alekhana na hoya to paNa samagra citranI maLatI. mATapaNe kuTuMbanI paraMparAgata kArIgarImAM pAvaracanAmAM samatulA jaLavAI rahI che tethI citramAM Ale. 2thI thayA paNa tenI potAnI icchA te citrakAra banavAnI khAyela prasaMga ApaNI AMkha sAme ja banato hoya hatA, joke te jamAnAmAM citrakArane, kArIgara jeTaluM ja teTalo khakhIbharyo lAge che. A aMtima bhojana mAM beThelAM mAna (!) maLatuM. chevaTe tenA pitAe paDozI citrakAra badhAM mANase judA judA abhinayamAM citrita thayA che. mAIkala-gemuTane tyAM citrakAma zIkhavA makayo te paNa citra prekSakanI najara to Iza pratye ja kheMcAI vakhate temaNe eka itihAsane citrAMkita karavAnuM kAma javAnI ! bhAvonI punarAvRtti na thAya te rIte aneka rAkheluM, tethI A brenTane paNa prasaMgacitrone AlekhamAnava AkRtinI hAjarI citramAM joI zakAya che. vAne anubhava maLe; A uparAMta vUDakaTanI kataraNI zIkhavAne lAbha paNa maLyo. A pachI te kelmAralionA vyakticitronAM AlekhanamAM khUba kazaLa Asesa ane bAlane pravAsa kheDI Ape. 1494mAM hato. tevI ja rIte mAnava svabhAvane paNa mahAna pArakhu paraMparAgata rIte lagna pachI te ITAlI jaIne venisamAM hato, ane tethI ja tenA hAthe monAlIsA" nAmanA rahyo. ahI kalAkArone khUba ja mAna maLatuM te tene ajoDa citranuM sarjana thayuM hatuM ne ? monAlIsA, phala- khUbaja pasaMda paDayuM. DayuraranA mAnavapAtronA citraNamAM resanA gAyakonDenI patanI hatI paNa liyonArdo mATe paNa ITAliyana abhigamanuM tenuM jJAna jovA maLe che. te AdazanA namUnA rUpa hatI. cAra cAra varSanI mahe. thoDA samaya pachI ITAlIthI pAchA AvIne "dha epokanatane aMte jyAre "monAlIsA" citra taiyAra thayuM tyAre lisa" nAmaka vUDakaTanI prasiddha citramALAnuM sarjana bAIvivecako mATe to A citra carcAnA eka viSayarUpa balanA aMtima pustakanA AdhAre karyuM. joke pitAnA banI gayuM. bicArI monAlIsA. pitAnA caherA parathI vatanamAM pAchA pharelA Dayurarane mAnavapAtronuM Alekhana citra saMpUrNa thAya te pahelAM to prathama suvAvaDamAM ja khUba ja gamatuM; ITAlImAM te aMgenI samaja vadhu ghaMTAI maraNa pAmI. kharekhara lionArdonI siddhi ane khyAti hatI. kalAne marma ane kauzalya jANIne AvelA A mATe A eka ja citra pUrata thaI paDe, kAraNa ke "monA kalAkArane mAnavadehanA abhyAsanI moTI muzkelI e lIsA" nA mukha upara je rimata pharake che te samajAya paDavA lAgI ke ahIM mAnava dehanA abhyAsanI sagavaDanI teva nathI, monAlIsAnA mAM para akathya bhAvo che ane mATI UNapa hatI, kemake ahIM citrakAma veLAe mAnavate jANe hamaNAM bolI UThaze tema lAgyA vinA rahetA pAtrone nagna rIte sAme besADavAnuM te zakya nahotuM nathI. kudarate sarjila vyaktinI Abehaba nakala keTalI hada paraMtu mRta mAnavadehanA chedananI sagavaDa paNa nahotI! sudhI thaI zake tene suMdara namUne eTale "monAlIsA" paraMtu Dayurara mahatvAkAMkSI hate. vUDakaTamAM ane patarAM jena lAvaNaya citraprekSakane madha karIne vicAramAM paDI para egreviMgamAM tenI pIMchInI kaLA UtaravA lAgI. te eTale sudhI ke phakta zyAma rekhAonI ekaraMgI chApamAM paNa prakAza ane chAyA, gagaDatA vAdaLo ane jhabakArA I.sa. 1519mAM 67 varSanI vaye jyAre lionArdI letI vIjaLIthI mAMDIne mAnavadehamAM sarva aMgI-bhaMgI maya pAmyo tyAre potAnA sTeDiyamAM A citrane eNe jIvaMta karI batAvyAM. prAgamAM sacavAyeluM suMdara pitAnI daSTi samakSa rakhAyuM hatuM, ne vasiyatanAmAmAM citra "dha phIsTa opha dha rojha gAlenDajha" teNe I.sa. A citra potAnA AzrayadAtA phrAnsisa (1) ne arpaNa 1495mAM venisamAM rahetA jarmana vepArIonAM citro Jain Education Intemational
Page #842
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 825 doravAnI taka maLI tyAre taiyAra karyuM. A bIjI yAtrA. pArakhI, AthI 1496mAM dharmaguru dvArA tene rema ethI pAcho pharyo tyAre Dayurara mAtra citrakAmano ja nahi bolAvavAmAM AvyA. te pachI I. sa. 1500 mAM teNe bake leTina bhASA, gaNita, bhUmiti vagerene abhyAsa saMgemaramaranuM zi95 "pATA'nuM sarjana karyuM, jenI vadhArIne svadeza pAcho Avyo. I.sa. 1512mAM mesi gaNanA vizvabharanAM zreSThatama kalAratnamAM thAya che. paraMparAmiliyananA darabAramAM rAjavI citrakAra tarIke nimAye, gata mAnyatAne teDIne mAtA merI jevI sadA pavitra ne joke vicitratA te e che ke Dayurarane vUDakaTa ane ence nirmaLa strI vRddha na hoI zake ema vicArIne cira yuvAna viMga karatAM pUrNaraMgI citra-citrakAma vadhu gamatuM chatAM tathA zekA mairIne temanA khoLAmAM vadhastaMbha parathI vUDakaTa ane engaviMganuM kArya ja vadhu thayuM che, te eTalI utArelA Isukhristane mUkayA che. nyUyaeNkamAM jyAre vizvahada sudhI ke ucaya kalAkAra tarIkenI pratibhAne Aje paNa meLo bharAya tyAre tene amerikA mokalavAmAM AvyuM te jarmanImAM kaI AMbI zakayuM nathI. I.sa. 1528mAM vakhate eka karoDa Dolarano vIme ane salAmatInI avasAna pAmelA Dathurare yuropanA navajAgRtikALanAM atizaya vyavasthA karAI che ke pachI papa pila 6 ThThA saMvedano, ATalA jarmanImAM ekale hAthe jhIlyAM e dvArA AjJA thaI ke have A zi95ne veTikana bahAra prayatna te kharekhara virala che. kadI kADhavAmAM nahIM Ave. AjathI eka varSa pahelAM mAIkala enjale (I.sa. 1475-1564) koI unmatta magajavALA gAMDiyAe A pratimAne hathoDAnA ghAthI thoDI khaMDita karI nAkhelI, paraMtu pachIthI enI mAIkala eNjelo yuropanA punarutthAna samayano marAmata karI majabUta kAca vaDe DhAMkI devAI che. mAIkale ITAliyana kalAkAra hatA. zi95kaLA para 28 varSa sudhI phakta A eka ja kRti para pitAnuM nAma kotareluM che. haTI jamAvI hatI te uparAMta pite kavi hatuM eTale svAbhAvika rIte ja potAnAM citromAM bhAvAtmaka rajUAta uparokta "pATA'nuM sarjana karIne mAIkala tyAre thatI, vaLI sthapati ane khagoLazAstro paNa hato. Ama svadeza pAchA pharyA tyAre tane 'zi9pI zreSTha"nuM biruda vividha kSetranI tenI jJAna-samRddhinAM kAraNe A kalA maLI cUkayuM hatuM. kAranI gaNanA mahAna buddhizALImAM ja thAya ne? A vakhate phalorensamAM eka nakAmI Arasa-zilA paDI rahelI. mAIkalanI najare te caDI ne teNe potAno mAIkalano janma ITAlImAM phalorensanA kepesI mukAme hAtha ajamAvyo; temAMthI cha mITara jeTaluM UMcuM zi95- 6-3-1875 nA roja thayela. pitA tene vepArI banAvavA puruSanI abhuta pratimA-jemAM puruSa dehano Adarza chatA IcchatA paNa temanI A IcchAne dhakko lagAvIne 13me thAya che te "DeviDa"nuM zipa evu te adbhuta che ke te varSe te kalAkSetre guru dhiravADiyAe tene potAnA saMpUrNa paNe nirvastrapaNe aMkita hovA chatAM dazakane karatAM UMce gaye, kevI haze tenI kalAsAdhanA AMcako ApatuM nathI. A zipe tenI AbarUmAM cAra mAIkale jyAre paheluM zilpa taiyAra kareluM tyAre cAMda lagAvI dIdhA. 1508mAM veTikanamAM pipanA aMgata kalArensano zAsaka haste lorenjho da meDicI. temaNe devaLa sisTAIna cepalamAM tene citrakAma apAyuM. devaLanI mAIkelane pitAnA rAjamahelamAM kAma soMpI Azraya chata ane dIvAle mAikale bAibalanA prasaMgonA AkarSaka Apyo. paraMtu A khuzanasIbI lAMbo samaya na cAlI citrothI maDhI dIdhI. bhAva ane raMgarUpanI daSTie AvA kAraNa ke lorenjhonuM avasAna thatAM tene Azare cAlyA utkRSTa bhItacitronuM devaLanI chata para sarjana karavA gayo. A vakhate potAnI uMmara phakta 17 varSanI hatI, tene 10-10 varSa sudhI pAlakha para cattA sUIne kAma pitAne paDelo A phaTako sahana karI laI teNe "kAma karavuM paDatuM! keTalI ugra tapazcaryA gaNAya? kharI karuNatA devana zi95 tayAra karyuM, paraMtu kuTuMbIjanonI salAhathI te tyAM che ke potAnuM A kSetra na hovA chatAM A kAma prerAIne A zipane bhayamAM bhaMDArI devAmAM AvyuM tene ja soMpI dharmaguruoe enI pAse karAvyuM kAraNa ane pachI tenuM prAcIna grIka pratimA tarIke vecANa ke enA IrSyALu pratispadhI brAmATe papanA kAna karavAmAM AvyuM. A chetarapiMDI hatI jenI jANa kharIda- bhaMbheryA'tA. jo ke uttama rIte A kAma pUruM karavAM chatAM nAra kArDinalane thaI paNa teNe to mAIkalanI kalA pratibhAne enI TIkA karavAmAM AvI tyAre A svamAnI kalAkAra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #843
--------------------------------------------------------------------------
________________ 826 vatanamAM pAchA pharyAM. I.sa. 1534mAM navA pApe ene Agrahabhera sisTAIna cepalanuM citrakAma sAMkhyuM. A cepalanI pUrva dizAe AkhIya bhIMta rokI letuM dha lAsTa jajamenTa' - ' aMtima nyAya' nAmanuM mAikalanuM amara sajjana che, jemAM khIcAkhIca pAtro ane khAibalamAM AvelI aneka khAkhatAne samAveza thAya che. 1536 thI 1541 sudhInI jiMdagI teNe A citra para khacI. A citrakhaDAnA simIla' ' AdamanA janma ' vagere paNa jANItAM che. 1545mAM teNe ju layana samAdhinuM kAma pUru karyu. pachI pApe rAmanA vizALa ca senTa pITarsa'ne pUrNa karavA mukhya sthapati tarIke nimaNUka karI, jo ke A kArya pUruM thAya te pahelAM A mahAna kalAkAra 1564 mAM mRtyu pAmyA. laoNrensamAM seTa lorensanA camAM divasa-rAta uSA-sadhyA nAmaka cAra mUrtie mAikala enjeleAe taiyAra karI che. temAM rAtrinI pratimA ~~~ ' meDisI cepala ' paNa advitIya ane avanIya gaNAya che. mAikala enjelA ArasanI kAtaraNImAM eTalA badhA pravINa hatA ke te pAMdaDAnI jhINI jhINI nasAne paNa khArIkAIthI zilpamAM utArI zakatA. vividha jJAnasaputtta A kalAkAra nI kAvyakRtionI gaNanA paNa iTAliyana kAvyaratnAmAM thAya che. mAikale tela raMgAmAM citrakArya karelu che. joke tenAM citro juo ke zilpA jue temAMthI mAnava dehane enjelAe karelA sUkSma abhyAsa najare tarI Ave che. citrakaLAmAM chAyA-prakAzanuM paNa saphaLatA pUrNAMka AyAjana karanAra A zilpI-sthapati ne citrakAranI trimukhI pratibhA dharAvatA mAikela duniyAnA kaDavA anumA, harIfAnI kanaDagatane kaDavAzathI peAtAnA para asara thavA dIdhA sivAya kaI rIna AgaLa vadhI zakAya enA javalaMta udAharaNa samAna che. TIziyana- (i.sa. 1477-1576 ) i.sa. 1453mAM konsTenTInepala (Ista bhUla ) turkInA hAthamAM gayu' jethI tyAMnA grIka kalAkArA, vidvAnA, sAhityakArA, tattvajJAnIo vagere tyAMthI nAsI chUTathA ne keTalAka ITAlImAM AvyA ne venisa, phlorensa vagere sthaLAe vasyA ne judAM judAM kSetromAM jAgRti ANI te punarutthAnakALanA eka kalAkAra tarIke TIziyananI gaNanA thAya che. Jain Education Intemational vizvanI asmitA TIziyane tenI peAtAnI maulika ra'gapaddhati amalI banAvI. tenA raMge khUba AkarSIka rahetA, vaLI teNe aMta sudhI jALavI rAkhelI raMgapaddhatimAM te kenvAsa upara prAraMbhamAM raMganAM AchAM TapakAMe upasAvIne haLave haLave raMganA paDane ghaTTa banAvatA, AthI citromAM chAyA prakAza lAvavAnI sagavaDa utpanna thatI. pazcAdbhane gherA raMge raMgI mAtra vyaktitvane mahattva ApIne teneA uThAva lAvavAmAM te vikhyAta hatA. tenAM vyakticitro khUba ja prasiddhi pAmelAM che. dhrAMta tarIke 'cUka opha nAraphAka' tathA 'IsAbelAe k porTugAla' ne gaNAvI zakAya, vaLI vinasa enDa dhi phlyuTa pleyara ' pazu tenuM jANItu' citra che. citrakalAnA kSetre punarutthAnanI keDIe paga mUkavAmAM TIziyanane agresara gaNAvI zakAya. rAphela ( raphAyela ) ( I.sa. 1483-1520 ) rAphela, yuropanA kalAnA punajAgaraNunA mahAna pratinidhi hatA. te mAikala ane liyAnAnI kharAkharImAM Utare tevA citrakAra hatA, jo ke tenA pitA pazu acchA kalAkAra hatA eTale putrane paNa preraNA ane vArasA maLI ja rahete ? sALa-sattara varSanI vaye te siddhiprasiddhine varelA rAphelanAM citro vakhaNAyAM. janatA tene daivI citArA ' tarIke oLakhatI paNa A mahAna citrakArane tenu abhimAna nahetu, rAphelanA samaya sudhInA citrakAro phakta paraMparAgata rIte AgaLa dhapatA hatA, mAtra dhArmi ka viSayAnAM citrAnuM ja sarjana karatA hatA paNa A cIleA badalavAnuM zreya rAphelanA phALe jAya che. 'skUla oNpha ethensa' nAmanuM citra jyAre rAle pepa juliyasane khatAvyu. tyAre teo Ana vibhAra khanI gayA ane veTikana pelesanI bhItA para anya vikhyAta kalAkArAnAM citro dorelAM hatA, temane rada karAvI badhe ja rAphelanAM citro derAvyAM. A ja rIte teNe veTikana mahelamAM paNa anupama citro taiyAra karelAM che teA zAntAmerIyAnA cepalamAM rAphelanAM citro tenI zakti ane prItinAM pratIka samA che. AmAM rAphele vaDA pApanI kacerIne peAtAnu` kalAkendra banAvyu, jo ke te citrakAra uparAMta sthapati paNa hatA.
Page #844
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 827 rAphelanI saphaLatAnuM kAraNa tenI cittAkarSaka raMga bhAgamAM thayo hato tema mAnavAmAM koI vAMdho nathI. A yojanA ke raMgo uparanuM potAnuM svAmitva tathA pAtrasaM. grIka kalAkAra Domenikasa thiyeTakolesa elakane janma janamAM trikaNa ane simeTrikala baeNlensanuM prabhutva hatuM. kITanA TApumAM thayo hato. te thoDoka samaya vaeNnisamAM tenAM citronI vizeSatA e hatI ke tenA citromAM mAnava rahyo - ITAlImAM pharyo. ahIM keTalAMka citro doryA ne AkRtio ane nAyuono taMdurastIbharyo uThAva thato. vaLI spenanA ToleDA gAmamAM AvI pahoMcyo. "IsanA pitAnAM pAtronuM sarjana, snigdhatA, mulAya mane mIThAza vadhastaMbha" nuM citra vizvavikhyAta che. bharyuM thatuM, vaLI te strIonI prakRtine UMDA nirIkSaka elakoe DhAleDAnA carcanI dIvAlo para adbhuta hato AthI tenAM strI pAtro lAvaNyasabhara banatAM. A raMga saMyojanavALAM bhagavAna IsanAM je citro doryA che guNe tenA "maiDonA' nAmaka citramAM joI zakAya che. tevAM citro anyatra bhAgye ja jovA maLe ! vaeNnisamAM kharekhara, rAphelane mana strI e sauMdaryanI mUrti hatI ane TIziyana pAsethI greko e tAlIma lIdhI haze tema mAnavAmAM A bhAva te citramAM utArato, Ave che. joke teNe pasaMda karelAM pratIke, raMga vagerene 37 varSanI nAnI uMmare rAphelanI jIvanalIlA pUrI kAraNe tenI kalA iTAliyana zailIne badale bAIjhenTAIna thaI, paraMtu uttama ane vipula sarjanathI te sadeva jIvaMta zilInI samIpa jovA maLe che. DhaoNleDamAM rahIne bhIta-chata-kAca ane kenvAsa para hAnsa helabina (I.sa. 1497-1543). asaMkhya citro derIne dhanADhaya banelA grekoe DonA hAnsa holabinanI "ismasa' kRti jANItI che. jerenimAM nAmaka sI sAthe gharasaMsAra zarU karyo, jyAM piTara bragela (I.sa. 1520-1569 ) 73mAM varSamAM tenuM mRtyu thatAM teno putra mainyuala tenA zabane sAna TokaLuM ATomAM daphanAvavA lAvyo. ahIM uttara yuropanI citra paddhatimAM bragela agrasthAna elakonI kabaranI bhALa koIne rahI nathI. bhogave che. bragele e vAta para bhAra mUkyo che ke citranA sarjana vakhate ubhelA ane citrakAre anubhavelA bhAva TeleDonA devaLanA " Ilezana" "varjina opha dha prekSakanA hRdayane sparzatA hovA joIe. guDa milaka' vagere citro prasiddha che. nyU opha TeleDo jema kAI kuzaLa navalakathAkAranavalakathA lakhatAM pahelAM 'IsunA vadhastaMbha'nuM citra paNa jANItuM che. alagrekonA svAnubhava meLavIne vAstavikatAnA nirapaNathI lokapriya citro tenA samaya karatAM atyAre vadhu prasiddhi dharAve che. bane tevuM ja bragelanuM cinano viSaya meLavavA thayuM hatuM. piTara pila rUrbansa (i.sa. 1577-1640) citrAno viSaya meLavavA zramiko ane khetaranA kheDUto jIvana pote anubhava ne citramAM Alekhato eTale yurepanA - phalaeNnDasanA citrakAra rUbensa AkarSaka raMga lokene pitAnI ja lAgaNI ane jIvananuM darzana bragela. pUraNa mATe vizvavikhyAta thayA hatA, temanA puragAmInAM citromAM thatuM. Ama samAja ane lokajIvanano e karatAM paNa raMgane vaividhya tathA temanA tejIlAsaMparka brugelane ghaNuM upayogI thaye. paNAne lIdhe alaga tarI Ave che. vADika ane vAna "veDiMga phIsTa" " lagnanI mahephila', "pIjhanTa DAnsa ho eka temanA vizALa ziSyavRMda paikInA hatA. rUbensa mAnavaprakRti ane rucanA aA jJAtA hatA jenuM prati"kRSikAranuM nRtya" tathA "dhi slaoNTara opha dhi Inosa" vagere citro te ghaNAM vikhyAta che. kudarata, mAnava biMba temanAM citromAM paNa dekhAya che. samAja ane prakRti ane mAnavavRttinA spaSTa nirUpaNa mATe chUgola kudaratanA sAtatyabharyA nirIkSaNathI te baMnenAM lagabhaga badhAM ja tanuM pI chInI madadathI temaNe sarjana karyuM che. mahAna preraNA dAyaka che. temanA mAnava citra snAyubaddha ane bharAvadAra banatAM. elaceke (alagrike) (I.sa. 1541/48-5614) DisenTa koma dhi sa", " jajamenTa opha perisa', grIka kalAkAra ela grekonI janamatArIkha cokakasapaNe "riTarna opha DAyenA" jevAM citra khUba ja prasiddhine jANavA maLatI nathI. chatAM IsunA seLamAM sikAnA madhya varyA che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #845
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA enTanI vAna DAIka (isa. 159-1641). 1641mAM "nAITa vaoNca" nAmanuM citra tyAMnA sivika gArDa mATe banAvyuM. paraMtu I.sa. 164ra thI chAyA-prakAzaenTanI vAna DAIkanI kalAkati "dhi ciDana epha . hA begAM karI nAkhavA lAge re , cArlsa-1" jANItI che. kAraNa e che ke tenI patnI sAskiyA, TITsa nAmanA putrane | DiyegelAvejha (velA kivajha) (isa, mUkI maraNa pAmI hatI. chAyAprakAza have tene mana sadda -asanAM pratIka banI rahyAM. A pachI teNe henDiphaje1599-1980) phekasa nAmanI nekaDI sAthe prabhutAmAM pagalAM mAMDayAM sevilAmAM janmelA A pi gIjha kalAkAra temanA para tu potAnA uDAu prakRtithI 1675mAM potAnuM vizALa samayamAM vyakica-pe TeITanI kala mAM nave tama hatA makAna, temAM rahelA bahumUlya kalAsaMgraha hararAjImAM vecavA ema kahevAmAM atizayokti nathI. temaNe karelAM spenIza paDayAM. joke tenI kalAsAdhanA to evI ne evI rAjakuTuMbanA sabhyonAM citrone AnA daSTAMta tarIke laI ujajavaLane akhaMDa rahI hatI. enToniye rapha nAmanA zakAya, temanuM jIvana rAjavI philipanA darabAramAM vItyuM kalApremI saddagRhasthane I. sa. 1654thI 60nA gALAmAM hatuM. "hemara", "mahAna sikaMdara" "erisToTala dorI ApyAM, jo ke A pachI tene vizvaprasiddha kalAkRtio sarjavAne velAnskavejhane ITAlImAM jaI tyAMnA kalAnirIkSaNanI krama cAlu rahyo. taka maLI hatI. jUnI ane navI praNAliona citramAM sumeLa, vyakticitromAM mAnavIya hAva bhAvanuM suMdara rezvAnTane mAnava AkRtionI sArI phAvaTa hatI, Alekhana, ITAlinA pravAsathI raMgapaddhattimAM sAdhya ane lI vaLI tene mana mAnavacitromAM sacoTa bhAvanirUpaNa ane saraLatA vagere temanI kaLAnAM dhotaka che. temanI katiomAM lAkSaNikatA Utare e ja mahattvanuM hatuM - bAkInuM te gauNa vinasa ane piDa', InphanTA mAriyA TeresA" vagere gaNutA, tenAM citrone lokapriyatA varI kAraNa ke te kRtine gaNAvI zakAya. lekajIvanamAMthI pitAnAM citronA viSayone cUMTI le. tenAM citromAM chAyA-prakAza paddhatinA poTreTa mukhya che. | DiegelAskivajha DasivAe citrakaLAnI akAdamI citranA viSayane mahattva citranA viSayane mahattva ApavA judA judA daSTikoNathI zarU karAvI, jenuM suMdara pariNAma e AvyuM ke keTalAye temanI rajUA temanI rajUAta karI ane chAyA-prakAza vacce virAdhAprasiddha citrakAroe pitAnI kalAkRtimAM spenanI lAka- bhAsa karyo. citranI lAkSaNikatAo rajU karavA - mukhya jIvana ane saMvedanAne sthAna ApyuM. bhAga vyakta karavA tenuM jhINavaTa bharyuM Alekhana cheDavAne rembrAMnTa (reDmAM) I.sa. 1606-1969) prayatna karyo. brAnTa rokakALane mahAna Daca kalA svAmI gaNAya samaya maLe te potAnI tasavIro paNa AlekhI letA. che. teno janma holenDanA lADaIna nagaramAMma yama kuTuMba- pite pitAnI ja tasavIra AlekhI hoya tevI saMkhyAnA mAM thayo hato. khAsa vadhu abhyAsa nahIM hovA chatAM vikramane hajI sudhI ke e vaTAgyA nathI ! citrazokhane lIdhe tenA pitAe jekagavAna svAnenabarga pAse traNa varSa ane pITara lAsTamana pAse adhu" varSa briAnTanI kaLAmAM saMvedana ne zakti, sAdAI ane rahIne teNe kalAnI sAdhanA karI hatI. bhAvanI abhivyakti sacoTa rahI che. I.sa. 1931 mAM AmasTaraDAma jaI sA&iyA sAthe tenI mukhya kRtiomAM "eDamiralsa vAIpha", "mena lagnagraMthithI joDAyo. tenI madadathI Arthika rIte moTI vitha golDana helameTa", "Isu', 'lesana ina eneTomI", madada maLI ane tyAM ja rahyo. te pachInA varSe tyAMnA rAtanA cokIdAro, gaNAvI zakAya. DokaTaronA kahevAthI "zarIra racanAnA pATha"nuM citra citrone viSaya dhArmika hoya chatAM ucca AdhyAtmika de" je ekI avAje vakhaNAyuM. te pachI IsunA jIvana. jIvananI rajUAta karatAM tenAM vyakticitro loko mATe prasaMge para hAtha ajamAvyo. AdarzarUpa banI rahyAM. sTAphelasa ane TITasanA avasAna Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #846
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 829 pachI AghAta sahana karatAM karatAM te I.sa. 166 mAM je ke zarUAtamAM te teo taiyAra thayA nahI paraMtu 30 avasAna pAmyo. jeTalA citrakAroe jyAre khUba Agraha karyo tyAre temaNe jena vamiyara (I.sa. 1932-1975) A pada svIkAryuM. teo pote ja kAbela kalAkAra hatA te eTale sudhI ke veTikananAM bhIMtacitronI nakalo paNa vamiMyara opha DelphaTa" tarIke oLakhAto holenDane karI hatI. joke temanA vize ema kahevAya che ke teo A kalAkAra nadI-jharaNAM ne upavana jevAM prakRtinAM citromAM khUbaja dakSa gaNato. tevI ja rIte mAnava citrakAra karatAM tenA abhyAsI vadhu hatA. temaNe dhanikonA mAnasane ane zokhane dhyAnamAM rAkhIne keTalAMka citro jIvananAM citro mAnavInA aMtara-bhA citramAM utArI temanA mATe taiyAra karyA. tenI zilImAM venizivana zaitrInI zakavAnI kaLAne lIdhe uttama gaNAya. varmiyaranAM citro kAvya rUpe vahetAM hoya tema lAge che, kema ke pitAnA chAMTa hatI paraMtu racanAzakti apUrNa hatI, vaLI samagra kRtiomAM sauSThava jaLavAyuM nahotuM. tenI kalAmAM Tiziyana purogAmI karatAM dhArmika citronI saMkhyA ochI gaNAya ane rUensanI raMgajanA, raphAyelanuM rekhAMkana, mAIkala te paNa A citromAM dharma, zAMti ane zAzvata AnaMdanI ejenI bhavya racanAtmaka zakti, brAnDanI chAyApratyakSa saravANI vahe che. A kalAkAranA 3/4 bhAganAM citro Aje paNa mahattvanI ArTa gelerInI zobhA rUpe prakAzanuM mizraNa hatuM. mojUda che. sara jozuAe A ekeDemI tathA tenI kalAzALAnA vahIvaTamAM agatyano phALo Apyo, temanAM strIo ane potAnA samakAlIna kalAkAro karatAM raMga pasaMdagI, bALakonAM citro jANItAM che. citra saMyojana vagere bAbatamAM te ghaNe AgaLa hatuM. che. A zomasa zi.saaga) govAlaNa", "hA2gUMthanAra", "senAraNa", "panihArI" (I.sa. 17ra7 thI 1788) vagere citro samAja ke lokajIvananA AdhAre taiyAra karelAM che. "garla vitha phayUTa' paNa jANItuM che. veniziyana asara dharAvate ginsabarga ITAliyana jhAM te. (I.sa. 1984-1721). kalAne Azaka hatuM, tenI khUbI e hatI ke te mAnava pAtranA mukha paranA nAjuka bhAvone citramAM darzAvI jhAM vAtonI embakezana phora sitherA" jANItI zakate. pAtranI AjubAju jANe hevAnuM kudaratI vAtAkRti che. varaNa hoya te prekSakane anubhava thAya che eTaluM ja viliyama hogAtha-(isa. 1697-1764) "huM nahIM eka prakAranI haLavAzane paNa anubhava thAya che. tasavIramAM bhUro raMga vAparavAmAM A dakSa kalAkAranuM je samayamAM dhanika poTreITanI manamAnI kiMmata "yubeya" citra prasiddha che. cUkavatA - ane paITa dhIkato dhaMdhe gaNAto tevA samayamAM vyaktinA manobhAvane pArakhu hogAthe A phrAMsisko da geyA (I.sa. 1746-1828) manobhAvene citramAM Alekhato. teNe vyakticitronA penane citrakaLAnA kSetra kIrti apAvanAra kalAkAra kaMDALAmAM purAI rahevAne badale vAstavikatAbharyA IlenDa gayAnAM citrono saMgraha mADriDamAM " khADo'nA saMgrahanA madhyama vargane skuTa karatAM citro doryA. "dhi rekasa sthAnamAM che. teNe romamAM citrakaLA zIkhI ane tyAM ja progresa" prasiddha kRti che. vividha zilInAM citra dorIne kIti kamAye. A pachI sara jeguA renejha (I.sa. 17ra3-92) 8) teNe pitAnI sAdhanA mADriDamAM cAlu rAkhI. gayAnI kRtio "DijhAsTarsa opha dhi vaira', "lA re sano janma Devana zAyaramAM pliTana alarsa mAjA" citra prasiddha che. mukAme I.sa. 1723 mAM thayelo. te jyAre pArIsanI mulAkAte gaye te vakhate rAjA ja trIjAe raeNyala sara henanI rebana (I.sa. 1756-1823) ekeDemI opha ArsanI sthApanA aMge janA tayAra renasanA AgrahathI temaNe kalAne abhyAsa karavA karI, saMcAlakoe nojhane pahelA pramukha tarIke cUMTayA, ITAlImAM be varSane vasavATa karyo, te sivAya jIvanane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #847
--------------------------------------------------------------------------
________________ 830 AAkInA bhAga sTokabrija - eDinabarAmAM gALyA. I.sa. 1815mAM temane royala ekeDemImAM paNa sthAna maLyuM. josepha Tarnara (I.sa. 1775-1851) Tara pAte kudaratanA aTha`ga upAsaka hatA. kudaratanA vAtAvaraNane nIrakhavAnI; temAMthI Anada lU'TavAnI Teva - ane pachI citrAnI rajUAta thatI tethI citrA AmehUba ane temAM thI navAI? prakAza ane pAradarzaka chAyA temanAM citrAnI eka prakAranI lAkSaNikatA gaNAvI zakAya. : * dhi sleva zipa eTa DaeNAna' ane 'varSo, varALa ane vega' prasiddha kRtio che. Tadegrane praNAlInI bahutamA nahotI kema ke alage sivAya AkAzanA citrAlekhanamAM tenA sivAya khIjuM kAI nAma ApI zakAya tema nathI. TanaranAM cigA eTale vizALatAnAM pratinidhi.... jona konsTebala (I.sa. 1776-1837) lenDaskepa peinTiMganA prAraMbha karI yuropanI citrakaLAmAM vikhyAta bananAra jona kaoNnsTebale aneka sarjanA karyA che, tenAM citromAM khudanI sUkSma jIvana dRSTi jovA maLe che. prakRtinu agAdha UMDANu ane saudaya dRSTigeAcara thAya che, prakAza ane vAtAvaraNanA AbehUba khyAla, prakAzanI garamI ane chAyAnI ThaM'DInA anubhava prekSakane thaI zake che. varasAda ane vAvAjhoDAM, pavananI gati, makAnA ne khetI - Ama grAmya vistAra ane kudarata para citra viSayano jhoka vadhu che. sara eDavina lesiara ( i.sa. 1802-1873) A lokAbhimukha citrakAranA viSayA taddana nirALA hatA. egaNatrIsamA varSe tA tene (zAhI kalA akAdamInA sabhyapada) royala ekeDemIziananu mAna prApta thayuM. vikaToriyana yugamAM, eDavina lenDasIara rANInA khAsa mAnItA ane janapriya mukhya kalAkAra hatA. te sArA engrevara paNa hatA. tenAM mAtA-pitA paNa acchA kalAkAra hatAM. kalAne A vArasA tenA ane bhAIo cAsa tathA Tomasane paNa maLyA, pAMcamA varSe te citrA doravAnuM zarU karyuM' ne nAnapaNathI ja vividha prANIonI lAkSaNikatAothI mAhitagAra manI gayA. 13 varSanI vizvanI asmitA vayathI ja tenI pratibhAne vega maLyA. teNe mAnavapAtrAnA pUraka aMga tarIke nahI. paNa svata'gapaNe prANIcitraNa karIne prANIonA vyaktitvane prakAzamAM ANyuM. I.sa. 1850 mAM mahArANIe ene 'sara'nuM umarAvapada ApyuM, tenAM citromAM ' impyuDansa enDa DigniTI' (uu* tAi ane gaurava'), 'mAnArka epha dha glena'( ' khINanA bAdazAha ') ' hAI lAIpha enDa leA lAIpha ',' cIpha mAnara', jANItAM che. A uparAMta te zilpakAma paNa suMdara rIte jANatA. laMDananA prakhyAta TraphAlgara skveramAM nelsananA smAraka staMbhanI nIce cAra khAjue cAra si hA mUkavA teNe cha varSa sudhI kAma karyuM, A si*aA eTalA suMdara che ke tenAthI te vizvavikhyAta banyA. vaLI te mane hAthe, eka sAthe judAM judAM citro taiyAra karI zakatA. I.sa. 1868mAM relave akasmAtamAM kapALamAM tene ga'bhIra rIte vAgyu, tenI smRti zakti kSINa thatI gaI ne e rIte tArIkha 1-10-1873 nA rAja tenu avasAna thayu. maeNneTa ( I.sa. 1832-1883 ) prabhAvAtmakavAdanA mukhya citrakAra maeNneTa-Tenikane mahattva ApavAmAM mAnatA, maeNneTanu raMgavijJAna sAruM hatuM, tethI tene naisargika raMgayAjanAmAM saphaLatA maLI. gustA| dAre (I.sa. 1832-1883) gustAk dArainA janma sTrAsabargamAM eka ijanera pitAne tyAM thayelA. cha varSanI vayathI ja enAmAM kalAkAra tarIkenAM lakSaNA dekhAvA lAgyAM. paMdareka varSanI umare tenAM mAtA-pitA sAthe tene pArIsamAM AvavAnuM thayuM. tyAM teNe patra-prakAzaka mesarsa elara enDa philipeAnanI AksimAM peAtAnA skeca khatAvyA. philipsae byugacitrA karavA traNa varSa peAtAnI pAse rAkhyA. peAtAnA pitAnAM mRtyu ane 1848nI phrAMsa krAMtithI tenI kalamane vega maLyuM. graMthacitrA-tailacitro-lAkaDAnA khvAkA para tenA suMdara kAbU hatA. ITAliyana bhASAmAM mahAkavi dAntae InpharnI ( nayAtrA ) kAvya rUpe bahAra pADI hatI paraM'tu deree
Page #848
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 tene citrasRSTi dvArA rajU karI, yurApanA aneka leAkA je dAtenA kAvyane na vAMcI zakayA temaNe kavinA kAvyane, dArUnAM citronI madadathI AbehUba mANyuM. kAvyanI citrarUpe abhivyaktinA suMdara banAvA bhAgye ja jaDe! dArane, phrAnsanu sazreSTha sanmAna krosa epha dha lIjiyana oNpha oNnara'- 'kIrti senAnA krosa 'maLyA hatA. A pachI pahelIthI ogaNIsamI sadI sudhInAM citrAnA sa`graha 'itihAsanA AlekhA' nAme bahAra pADayo. teNe dArelA lAkaDAnA blokA bhegA karavAthI eka devaLa bAMdhI zakAya! keTalI jhaDapa ? eTale enI kamANI paNa gajabanI hatI, A phreMca kalAkAranuM iMglenDa mAM ghaNuM mAna hatuM. tyAM tenAM citronuM pradarzana 18 68mAM bharAyu, saphaLa thayu' ne 800 pAunDamAM ' jagalI mUrtipUjA upara khristI dharmanA vijaya' citranuM kAma sAMpAyu' ne taiyAra thayuM sAthe sAthe anya citronu' pradazana paNa laMDanamAM bharAyuM. tenI saphaLatAthI prerAIne teNe tyAM 'dAre citrAlaya ' khAlyuM. teNe pahelI ja krosa uThAvatA Isunu citra doryuM" ne laDanane ghelu karyuM", 6000 pAunDamAM A citra vecAyu, aneka dharma'citro taiyAra karyo, rANI vikaTAriyA tathA rAjakuTuMba sAthe pazu sArA saMbaMdha hatA, zilpakArya nI laganI lAgavAthI Time Cutting the Thread of life '- jIvananI DhorI kApatA kALa' nAmaka mATu' samUhazilpa taiyAra karyuM. paraMtu 1881mAM tenI mAtAnuM avasAna thatAM tenA mana para praca'Da AghAta pahoMccA. pote apariNIta rahelA, preraNA ApanAra have kAi rahyu nahI' ne 1883mAM A pratibhAvAna kalAkAre paNa AMkheA bIDI dIdhI, bhUkhInI vAta tA e che ke citro beMge teNe kAMI paNa rItasaranI tAlIma lIdhI nahotI! te janmajAta kalAkAra hatA ! vakhata te jemsa maeNkanila vhIsalara ( i.sa. 1834-1903 ) curApanI kalAthI AkarSAI ne iiMglenDamAM kAyamI vasavATa karanAra kalAkAra vhIsalara mULa tA amerikana citrakAra hatA. 'kaLA khAtara kaLA'nA himAyatI A kalAkAre peAtAnAM citromAM raMgarekhAne adbhuta saMgama sarjyo hatA. te potAnAM citrAmAM gherI rekhAene badale rUperI gre kalaranA upayeAga karatA. ' temanu ' vhAiTa garla ' ( 1862 ) * ane sAudhepTana voTara' citroe khUba prasiddhi meLavelI che. 831 peAlasejha (i.sa. 1839-1906) bhaumitikavAda ane svaccha MdatAnApitA pAla semAMnI vicArasaraNImAMthI Adhunika citrakArAe ghaNI moTI preraNA meLavelI che. tethI A phreMca citrakAra arvAcIna citrakaLAnA pitA gaNAya che. semAMnI dRSTi tA samagra vizvane padAtha ke vastu rUpe jovAnI hatI. AthI temaNe citranI vArtAkathana paddhati ane paraparAgata abhyAsanA tyAga karyo semAMnI icchA vastu viSayane raMganI duniyAmAM jaTilatA ane parivatana pAmyA vinAnI duniyAmAM, che tevu' svarUpa jevuM hatuMane tenA mATe sejhae khAja AdarI, sejha mukhya viSaya ke motif ne peAtAnA citra mATe pasaMda karIne tenI tIvratAnA bhaMga na thAya tema yathAvat rahevA daIne, mukhya vicArane dRzya banAvavAnA prayatna karatA ane te rIte teNe bhaumitikatAnuM samarthana karIne padArthAMnA mULa baMdhAraNa nA mahattvamAM vRddhi karI. paraMtu tema karavA chatAM sejhAM bhaumitika jaDatAthI khacI zakayo che kAraNa ke "raMganA eka kSetranA bIjA raMganA kSetra sAthe sumeLa sAdhavA ne te dvArA samagra citramAM eka viziSTa prakAranI ekatA prasthApita karavI." sejIMe raMga-rekhAnA viziSTa sumeLayukta AyeAjanamAM sthiratA-sthAyitva ane padArthanA bhautika kha'dhAraNanI zeAdhanI paddhatinI bheTa ApI. 'mALI ' * laI staMka mukhya kRti che. renAira (I.sa. 1841-1919) reneAIra tathA mAneTe taiyAra karelI raga-yAjanAnI vizeSatA e hatI ke teo e zuddha ra'geAnAM TapakAM najIka najIka mUkIne trIjA raMganA AbhAsa UbheA karatA. maeNneTa, DegAsa, mAneTa ane reneAIra prabhAvAtmakavAdanA mukhya citrakAro manAya che. peAla gAgAM (I.sa. 1848-1903) pote vAna geAganA prazaMsaka ane mitra hatA. mane para jApAnIjha kaLAnA prabhAva hatA. baeNMkanI nAkarI karatAM karatAM citrakAma tarapha prakhaLa AkaSa Nu thayu' ne gIsa varSanI uMmare teA te mATe nAkarI cheDI ne phrAMsa khahAra nIkaLI paDaDyo. yuropanI sa'skRtithI
Page #849
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 832 dura rahevAnA hetuthI briTana ane pisiphikamAM AvelA vahecaNI karI ane zeSamAM raMganAM camakatAM TapakAMonuM tAhitI TApumAM chevaTa sudhInuM jIvana pUruM karyuM eTale sarjana karyuM. tenI "AjenTAIla ona dhi seIna" svAbhAvika rIte gogonA citromAM tAhitI TApuonI jANItI kRti che. manuSpAkRtionuM, khAsa karIne strIonuM sarasa-suMdara vinsenTa vAna gega (I.sa. 1853-1890) Alekhana karatAM citro ne lokajIvanane joI zakAya che, tathA citronA raMgamAM bhabhaka ane tAjagI jovA maLe che. sejhanA samakAlIna citrakAra vAna gogane janma Daca pAdarIne tyAM thayo hato, Arthika muzkelI ane ' astitvavAdanuM nirUpaNa karavAnI zakti, gahana viSanuM paNa saraLatAthI Alekhana, junAM-navAM pratIkono parAvalaMbI jIvane A kalAkAranI sarva mokaLAzane samanvaya vagere sAdhya guNone lIdhe gogA pitAne saMyojaka nAza karyo, eTale aMtaranI manovedanAne citro rUpe tarIke gaNAvAto ane potAnI zalIne "sajana zakI." vyakta karI, zramajIvIo, dalita ane kheDUtonAM jIvanane kahetA. Never more' temanuM vikhyAta citra che. citromAM vAcA ApI. teo abhivyaktivAda - Expres. sionism nA puraskartA gaNAya che. zuddha raMgonI jALavaNuM Adhunika kaLAnA purogAmI pikI eka e A karavA chatAM vAna goganA citronAM rekhAo ane raMgamAM kalAkAra tAhitI TApuomAM sthira thaye, dAruNa duHkha ne je bhAvukatA ane AveganAM darzana thAya che tevuM anyatra nirdhana sthitimAM mRtyu pAmyo, te paNa yuropanA citra- nahIM thAya. pitAnI lAgaNIo ane Urmione sarjanAtmaka kAromAM leka jIvanane dhabakatuM rAkhanArA kalAkAra tarIke kalAnA bhAra-vAstavadarzana nIce kacaDavI na joIe, vikhyAta banI gayo. temaNe citromAM TayUbamAMthI ja sIdhA raMgono prayoga vasilI keDiskI (I.sa. 1896-1944) karelo che. vAna goga pIMchInA jADA kaTrekathI raMga kAma karatA. bhabhakatA ane jADA raMga thapeDAthI thatuM citrakArya A raziyana kalAkAra Ama te arthazAstrI ane e temanI navI praNAlI hatI. kAyadAzAstrI hato paNa kalAnI tIvra dhagazanA kAraNe A adhAno tyAga karI kalAnA raste AgaLa vadhyA. "lyu Aje jemanAM citro vizvanuM amUlya dhana gaNAya rAIDara" saMgha sthApyo, citromAMthI viSane dezavaTo che te vAna goga potAnA jIvanakALamAM eka paNa citranuM A chatAM manoramya liI jALavI, kenDiskInI mAphaka vecANa karI zakyA nahotA ! je bIjo eka Daca kalAkAra pIeTa manDiyana amUrtavAda, gUDhavAdI kalAmAM mAnatA. kenDiskI to TacabanA zuddha "sAyaprasanAM vRkSe " "pILI khurazI", "sana phalAvarsa' raMgone upayoga karato kAraNa ke raMgone paNa pitAnuM vagere temanAM jANItAM citra che. vyaktitva hoya che tema potAnI mAnyatA hatI. zikSaka, pAdarI ne dharmapracArakamAM maLelI nirAzA, kaoNDamene (I.sa. 1840-1926) jAhera virodha, Arthika saMkaDAmaNa, tIvra asaMteSa - asakAsamAM janmelA A kAMtikArI kalAkAre yathArtha matela ane duHkhapUrNa jIvana - A badhAM to ThIka ! nirUpaNane virodha karIne "prabhAvAtmakavAda" - Impress loko tene samajI zakyA nahIM ane vAna goganI gaNatarI ionism ne prAraMbha karelo. kaleDa menee prakatine gAMDAmAM karI ! suMdara ane sacoTa rIte jhaDapI zakavAnI zakti keLavI paraMtu vAna goge jIvananA chellA dAyakAmAM kalAhatI, AthI sRSTiciro moTI saMkhyAmAM taiyAra karI sAdhanAno je nicoDa Apyo tenA pariNAme kadara thaI zakyo. ane prathama paMktimAM sthAna maLyuM - paraMtu te tenA mRtyu teNe raMga, prakAza ane vAtAvaraNanA AbhAsane bAda....bAkI AvI paristhiti asahya banatAM A satyavadhAre mahattva ApeluM. pitAne AnaMda vyakta karavA niSTha kalAkAre 37 varSanI uMmare pistola vaDe AtmateNe potAnI katiomAM gatizIlatA ane da upa- hatyA karIne karUNa jIvanamAMthI chuTakAro meLavI lIdhA. sAvavAno prayatna karyo. abhivyakti mATe raMgabhAranI paNa tAye 840 tailacitra, 850 sAmAnya raMganAM citrone Jain Education Intemational
Page #850
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 833 asaMkhya eNca - zailI, viSayavaividhya dAda mAgI le nirUpaNane badale pitAnI zuddhatama bhAvanAone pUrepUrI tevAM che. abhivyakti ApavAmAM mAnatA. papa kalI (I.sa. 1879-1940) helphI mAtisa (I.sa. 1869-1954) papa kalIne janma sviTjharlenDamAM thayo hato. tene henI mAtisa vyavasAye to vakIla hatA paraMtu temanA saMgIta ane vAyolinane paNa zekha hatA. temanAM hadayamAM citrakaLA mATe akhUTa prema bharyo hato eTale citromAM paNa kAvyamayatA ane je samaja jovA maLe rara mA varSe vakIlAta cheDI citrakAra banavAnI taiyArI che te bIjA kalAkAronAM citromAM bhAgye ja maLe. "peDAkaravA gustAva merene saMparka sAdhyo. gejikala skecabuka" ane "ona meDana ArTa' nAmanA be zrethe vikhyAta che, vaLI temaNe 80 hajAra jeTalI - abhivyakti zodhatA A kalAkAre te eTale sudhI kalAkRtio taiyAra karI hatI. kahI dIdhuM ke "yathArtha nirUpaNa te satya nathI." Ama temaNe vAstavikatA karatAM saMvedanazIlatAne vadhu mahattva pAblo pikAsa (I.sa. 1881-173) ApyuM. vIsamI sadInA sauthI prasiddha kalAkAra tarIke pArle prabhAvAtmakavAdIonI haLavAza, cApatya ke madhuratA sadAya jIvaMta raheze. speInanA mAlAgAnA eka citra sAme pote ghanatA para bhAra mUkyo. zikSakane tyAM teno janma : "dhi oDa kapala" nAmanuM tenuM citra je melAgA myujhiyamamAM saMgRhIta che te tenI 10 Faurism - vanyavAdanA praNetA mAtise pitAnI tAnI varSanI uMmare derAyeluM ! bAsilenAnI akAdamImAM teNe vicArasaraNIvALuM ziSyamaMDaLa paNa taiyAra karyuM. citrakaLAno abhyAsa to karyo, te paNa pitAnI viziSTa mAtisanA raMganI lAkSaNikatA, saMvAditatA ane rIte vikAsa cAlu rAkhyo, I.sa. 1900mAM te te prakAzamAM AvI gayo! te ja varSe pArIsanI mulAkAta lIdhI ne tejasvitAne gaNAvAya che. "mAdAma mAtisa" "dhI DejharTa', citro vecyAM. I.sa. 1901 mAM yuvAkalA- "ArTavA " dhi reDa TuDiyo" vagere khUba jANItAM che. nAmanuM sAmayika zarU karI DhagalAbaMdha Alekhana zarU zrAka karyA. I.sa. 1908mAM brAkanAM citrapradazana vakhate kalA- teNe citromAM kudaratane tenA mULa svarUpamAM doravAne vivecaka vokasele pitAnA chApA "gila plAnTamAM mAtisa badale bhUmitinA AkAromAM rUpAMtara karI javAnI dRSTino ame thamsa" zabda vAparelo ane brAkanAM citrane ghanatA- vikAsa karyo. pikAsenAM citromAM AkAre ekabIjAnI vAdI vikRti'(kayubiTa bijhAreTI) tarIke oLakhAvela. aMdara AcchAdita thatA ke ekabIjAnI aMdara pesI jatA. pikAsonI A potIkI kahI zakAya tevI zailI hatI. jo ke broka, pikAsa, pharDinAnDa legara vageree temanA mATe vaparAyela zabda "kayubiTa" svIkArI lIdhe. pikAsa, vAnagrisa, brAka ane pharDinAnDa legara vagere 1910 thI brAne kudaratI done badale sTIla lAIpha tathA mATe "kayUbiTa' - ghanatAvAdI zabda temanI citrazailI mAnavAkRtio karavAno prAraMbha karyo, temAM mAnavInA mATe vaparAte. I.sa. 1907 thI 1914 sudhImAM citra rUpane khaMDita, bhaumitika AkAramAM vaheMcavAmAM AvatuM. kalAnA Alekhana-saudarya vagerene anulakSIne kaya bijhama" - ghanatAvAdanA paNa traNa prakAra paDe che. jo ke piye mondriyo - Piet mondrian pikAsonAM citrane jovA-samajavA daSTi joIe. ApaNI A kalAkAranAM citronuM bhaumitika, bhAvAtmakatAnuM citro jovAnI paraMparAgata dRSTi ane pikAsonI rajI. pradAna e darzAvI jAya che ke nUtana racanAtmaka kaLA AtanI daSTimAM moTo taphAvata che. kayAreka to enuM citra ApaNane kharI mAnavatA ane nUtana sauMdaryanI samRddhi vastu pratIkAtmaka - avyavasthita ke hUbahU na lAge paNa - tarapha dorI jAya che. teo sAmAnya paraMparAgata padArthane vikAsanI dRSTi to ApaNI daSTine AMcako ApIne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #851
--------------------------------------------------------------------------
________________ 834 vizvanI asmitA jenAranI cittanI anubhUti tathA sAbhanA bhAva jagA- nakAmI gaNAtI vastuomAMthI paNa arthabharyuM saMyojana DavAnI hatI. AthI ja tenI kRtiomAM vikRti jevA karI zakato. AkRtimAM chupAyelA saudayane jevA zIkhavuM maLaze paNa viSayahInatA jovA nahIM maLe, te pratIka hoya te pikAsenI citrasRSTine nIrakhavI ja rahI. e vAda ane saMprajJAta mane vega ane sthAna vyavasthA kaheto ke "navI zodha karatAM DaravuM na joIe." pitAnA vagere jovA maLe. pikAe bhale satata navA prayogo zabdone vaLagI rahenAra A satata prayogazIla kalAkAra cAla rAkhyA chatAM teNe pitAnI vizeSatAnuM paNa jatana pikAsa e bhaviSyanI peDhIne eka navI daSTi ApI che. karyuM hatuM. Temasa hArTa ena (I.sa. 1890-1975) - I.sa. 1914mAM ghanavAdaH pachI rikhikAya ghanavAda: amUrtakaLAnA AMdhI sAme thArtha raMgI, yathArtha pachI vAstavika pisila kArya : mAnavAkRtinI vikRti ne vAdanI citrakaLAnA saMniSTha kalAkAra beTanane amerikAnI dIrghakaraNaH baMnenuM mizraNa-nUtana praziSTa zilIH moTA kalAsaMsthAe bhale mahAna kalAkAra tarIke gaNanA nathI kadanI ghanavAdI kRtio ane vaLAMkavALo vikasita ghanavAdaH karI te paNa tyAMnA lokahadaya para tenuM sthAna amara che. adhivAstavavAdaH punaH zi955ra : sapATa dviparimANu citrAlekhana paddhati-Ama te potAnA tabakkAo badalato zarUAtamAM "kabijhama' ane pachIthI "sinkronijhama" ja rahyo. citrazailInA teo anurAgI banyA. pite je bhIMtacitro daravA dhAratA hatA temane mATe teNe I.sa. 1919thI lithagrAphI - egreviMga - poTarI-porTeTa zi95mAM 1924 sudhI amerikAnA itihAsano abhyAsa tathA te enI suMdara sUjha hatI. temanA vikhyAta, zipimAM pachI I.sa. 1931 sudhI pravAsa karyo. AthI temane tyAMnA dha jesTara" "dha lAsa opha ebasintha" "bulsa heDa lokajIvanamAM vizeSa rasa paDayo. temaNe khANu kAmadAre, enDa keka", "dha mena vitha e lemba", "dha goTa" vagere kRSikAre ane kheDUto jevA zramajIvIonI vividha gaNAya che. AkRtionuM vibhAjana ane punaH saMyojana pravRttio AlekhatAM citro karyo. karI teNe yuddhanAM suMdara citronuM sarjana karyuM. reznAM pachI prinTa saja kemAM gayA ane pikAsano ja kema abadurrahamAna cughatAI (I.sa. 1900-1975) Ave. vaLI eka ja citramAM traNa-cAra zilI saMyojana, mogala kALamAM dilhI-AgrAmAM agatyanuM sthApatya paraspara virodhI rItono umero ke zilI parivartana tene sarjanArA sthapatio paikI ustAda ahamadanAM, sughatAI sahaja sAdhya hatAM. kadAca enI kalA AMkhane khuza nahi vaMzaja thatA hatA. temaNe kalakattAmAM avanIndranAtha pAse kare paNa navI daSTi jarUra Apaze. kalAno abhyAsa pUro karyo, pachI lAhoramAM rahIne lagabhaga pitAnA dIrgha jIvana daramyAna 300 jeTalAM zi95. doDha dAyakA sudhI meye skUla opha mAsamAM kalAzikSaNa ekAda lAkha eciMsa, 13 thI 14 hajAra ci ne ApyuM. paNa sarakAra tatramAM potAne saMpUrNa vikAsa graMtha mATe 34 hajAra citranA mAtabara sarjana uparAMta thaI zake tema nahI lAgavAthI pAtAnI svataMtra kalA koIne khyAla na Ave teTaluM vadhArAnuM sarjana paNa teNe sAdhanA zarU karI je mogala ane IrAnI zailInI yAda karyuM hatuM, kAraNa ke zaramALa uparAMta te udAra paNa apAve che. hatA. emanI AgavI zailInAM citrAne jevAthI vartamAna kaMgAla bhejana', 'vidUSaka kuTuMba ane vAnara', jIvananI deDaghAne vIsarI javAya ne prekSaka zAMtasvastha AvInyAMnI suMdarIe", "keriyAno hatyAkAMDa"jevI sRSTimAM khovAIne keI anerI ka65nAbhUmimAM praveza katio to jANItI che. "ganikAkRti to ati karIne saudaryadarzana prApta kare che. emanI rekhAomAM carcita ane jagavikhyAta che. "dhi yAnela hAusa" mAM vahana-vega ne nirmaLatA ajoDa che. temanAM citromAM bhAre cuddha bhayAnakatAne citAra che. "yuddha" ane "zAMti" ghaNuM cokkasa, svaccha ane madhuratAbharI raMgazuddhivALA paNa jANItAM che. kabUtaranuM lItho paNa jANItuM che. pikAse hoya che. Jain Education Intemational
Page #852
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 835 mirajhA gAlIbanA kavana mATe temaNe karelAM citro e pradarzita thayAM hatAM. citra aMge temanA graMtho ( surakkA temane I.sa. 1928mAM AtararASTrIya kI rta apAvI. kavi -e aghatAI', "cughatAIjha peITisa ", "amale cughaIkabAlanA teo khAsa mitra hatA. eTale temanA mATe tAI", "cughatAIjha InDiyana peInTiMgsa" vagere ) jANItAM raMgIna, ekagI citrAne eciMga karI Apela. jIvananA che. heganA "pIsa pelesa' mAM paNa temanI racanAo saMgRchellAM varSomAM umara khayyAmanI rubAIyatA mATe citra hIta che. taiyAra karatA hatA. jAnyuArI 1975mAM temanuM avasAna thayuM. temanI pAse mugala-kAgaDA ane IrAnI zalInAM [ avanIndranAtha ane gaganendranAtha TAgora, ravIndranAtha laghacitro tathA caudamI sadI ane te pachInA gANa nA pAtra TAgora, devI prasAda rAya caudharI, ema. epha. husena, yahastalikhita graMtha saMgraha. islAmI lipilekhananA uttama zvara zukala, be', yAminI roya, haladara, amRtA zeragila, namUnAono saMgraha hatA. lAhoramAM temaNe pAkistAna habara vagere paNa citrajagatanA mAnItA sitArAo ArTa kAunsila" sthApI, pAkistAna, bhArata, iTAlI, che, paraMtu ApaNe temanAthI jJAta hovAthI ahIM pazcimanA amerikA tathA laMDananI royala ekeDamImAM temanAM citro kalAkAro para ja dhyAna kendrita karyuM che.] - T T che. 'varateja prakaTasaUA upAdaul 0 0 0 kara | A vi - goTI mArI karI nahAvAnA sAbu eNvacaze. jhananI zailI B rahyuM | I ma goTI pekeTa zAda' eka ripa I1 *'" - eka ta* zailI lAzapekeTa goTI pekeTa | '' gaoNTI pekeTa - Chvateja prosa sTezana roDa mApanutes, ha | 1 Jain Education Intemational
Page #853
--------------------------------------------------------------------------
________________ 836 vizvanI asmitA pAlItANu zaheranI zobhArUpa kesariyAjInagara T jenonA mahAna tIrthadhAma zrI zatruMjaya tIrthanI yAtrAe AvanAra yAtrALuo zatruMjayanI taLeTImAM zobhatA kesariyAjI nagarathI bhAgye ja aparicita haze? pUjaya AcArya mahArAjazrI vijaya amRta sUrIzvarajI mahArAja zrInI preraNAthI sthapAyela zrI zaMkhezvara pArzvanAtha jaina derAsaranI peDhIe vi. saM. 2023mAM nivRtti nivAsanI sAmenI jagyA kharIdIne phakta traNa varSa jeTalA TUMkA gALAmAM dharmazALA, jJAnazALA, bhojanazALAnI sAthe mahAna etihAsika deva vimAna jevA zrI kesariyAjI vIra paraMparA prAsAdanuM nirmANa karela che. A maMdiranI aneka vizeSatAo pikI zrI sudhama svAmI mahArAjazrIthI laIne AcAryathI vijaya nemisUrijI mahArAja sudhInA 74 AcArya mahArAja Adi guru mahArAjenI mUrti padharAvavAnI che. e che aneka bhavya jinabiMbathI ane yakSayakSiNIonI mUrtiothI zobhatuM A kesariyAjI maMdira zatruMjayamAM AvatA hajAre yAtriko mATe mahAna AkarSaNarUpa che. A peDhI dvArA zatruMjaya girirAja upara pahelA haDe vizALa jagyA levAmAM Ave che, temAM kIrtisthaMbha tathA sughoSA ghaMTa nirmANanI ejanA che. bhAvikoe lAbha levA vinaMtI che. pUjya A0 mahArAja zrI vijaya meruprabhasUrIzvarajI mahArAja, pUjya A0 mahArAja zrI vijaya devasUrijI mahArAja, AcArya zrI hemacaMdrasUrijI. ma. A. zrI vizALasenasUrijI ma. A. zrI sadaguNa sUrijI ma. munizrI kuMdakuMdavijayajI gaNi, munizrI dAnavijayajI mahArAja, munizrI dharmadevaja vijayajI ma. Adi A kArya mATe preraNA ApI rahyA che. pUjya AcAryazrI vijaya amRtasUrIzvarajI mahArAja tathA pU. A. zrI vijaya dharma dhuraMdhara sUrIzvarajI mahArAjanA jIvana kavanane varNavate smAraka graMtha TUMka samayamAM pragaTa thaI rahyo che. kesariyAjI nagaranAM kAryo mATe tathA lAbha levA mATe peDhInA menejIga TrasTI varALIyA ThAkarazIbhAI chaganabhAI haraharavALA bilDIMga 3je mALe gaLapIThA-muMbaI-4 ne saMparka sAdhavo Jain Education Intemational
Page #854
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra Cable PEARLSHINE Telex 11 4679 PERL IN With Best Compliments From Gram: HAPPY PLASTI PIGMENTS PVT. LTD. Manufacturers of: Synthetic Pearl Essence Benzoyl Peroxide, M. E. K. Peroxide, Other Organic Peroxides, Rubber Chemicals. Regd. Office 401, Sai Chambers, 365-367, Narsi Natha Street, Bombay-400 009 Phone: 343688/337890 SHAH RATANSHI KHIMJI & CO. P. B. No. 17, 35 Vabharbhag Sangli 416416 (Maharashtra) Phone: 51 837
Page #855
--------------------------------------------------------------------------
________________ 838 zrI kAntilAla bAlacaMda pArekha pAlitANA yazovijaya jaina gurukuLanA gauravazALI ratna gaNAtA zrI kAntibhAI mULa jhAlAvADanA pATaDInA vatanI che. raMgunamAM ekasapoTa imponuM sAru kAmakAja hatuM. kharmAnI rAjakIya paristhiti palaTAtAM raMguna khAtenA vyavasAya sameTI lIdheA. jaina gurukuLa pAlitANAmAM temaNe meTrIka sudhInA abhyAsa pUrA karI teo vadhu abhyAsArthe muMbaInI mazahUra sIDanahAma kolejamAM joDAyA. kaoNlejamAM temanA A varSanI kArakidI ghaNI ja tejasvI hatI. prativaSe UMcA na'are pAsa thaI khI. kemaneA abhyAsa pUrNa karI sI. e. thavAnI tIvra utkaMThAne laIne muMbaInI jANItI peDhI mesasa' che|galamala enDa ku.mAM joDAyA jyAM temaNe peDhInA pUrNa vizvAsa sa'pAdana karyo ane icchita kSetre ghaNuM ja jJAnasa'pAdana karyu. 1959 mAM temanA sahAdhyAyI zrI mAhanalAla jainanA sahakAra sAthe bhAgIdArImAM mesasa jana pArekha enDa ku, cArTarDa ekAunTanTasa peDhInI zarUAta karI. pistAlIsa varSoMnI vacce temaNe prApta karelI siddhi kharekhara praza'sApAtra che. hAlamAM ghaNI vyApArI peDhIonA inkamaTekasa ane selsaTeksanA salAhakAra tarIke sArI evI sevA ApI rahyA che, ghaNI zakSaNika sa sthA sAthe sa'kaLAyelA che. dhanurAga ane sevAbhAvanAthI emanu jIvana surabhita che, jaina samAja te mATe gaurava laI zake che. temanI vinamratA emanA pratye bhAre mATu bahumAna upajAve tevI che. vizvanI asmitA zrI bAbulAla vaccharAja mahetA sAvarakuMDalA pAse vaMDAnA vatanI zrI khAkhubhAI zrI yazeAvijayajI jaina gurukuLa pAlItANAmAM esa. esa. sI. sudhI abhyAsa karI, mu`baInI pAdAra kaoNlejamAMthI bI. keAma, thayA. emanA janma tA. 27-2-1930, teozrI samAjanA agraNI kArya kara che ane khAsa karIne malADanI vividha 'sthA sAthe sa'kaLAyelA che. zrI malADa zvetAmbara mUtipUjaka jaina saMghanA ma trI tarIke, zrI malADa jaina yuvaka ma`DaLanA pramukha tarIke ane e ja sa'sthA dvArA sa'cAlita meDikala rIlIph senTaranI sa'bhALelI javAbadArI e sAmAjika kSetre emanuM mahattvapUrNa pradAna che. malADa jImakhAnA li. nA matrI tarIke teo hAla sevA Ape che. vyavasAye AyAtanikAsa ane InDenTiMganuM kAmakAja che ane emanI vyAvasAyika sUjhane kAraNe Ala inDiyA plAsTika e galsa menyuphekcarasa eseAsIezane salAhakAra tarIke emanI nimaNUka karI che. AvA sevAbhAvI ane aMtarasUjha dharAvatA tema ja udAradila mahAnubhAva bhAI zrI manubhAI sevAnA dvIpa jaLahaLatA rAkhe ne jIvana dhanya dhanya banAve eja abhyarthanA.
Page #856
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI navIjUnI ajAyabIo - zrI choTAlAla mAnasIMga kAmadAra prAcIna kALanAM jagatanI sAta ajAyabIo vIsa varSa sudhI zekavA mAM AvyA hatA. A mANaso gulAma he vAnI lAMbA vakhata sudhI cAlI AvatI mAnyatA 1 ijiptanA pirAmiDa - have dUra thaI cha varSa mAM traNa mahinA nAila nadImAM prAcIna kALamAM kaI mRtyu pAmelA rAjAnA smara- khUba pUra AvatuM hatuM. muzkelI, taMgI tathA nizikayatAnA NArtha" ijiptamAM te bAMdhavAmAM AvatA hatA. I.sa, A samayamAM kheDUtone A kAmamAM rokavAmAM AvatA pUrve 4000 thI I.sa. pUrva ra000 sudhImAM lagabhaga 40 hatA. rAjayanA kharce temane makAna khorAka tathA kapaDAM pirAmiDa bAMdhavAmAM AvyA hatA. keronI uttare Avela maLatA hatA. gikano pirAmiDane samaha sauthI vadhAre jANItA che. temane sArI rIte rAkhavAmAM AvatA hatA. pirAmiDanI ceTasa" ne pirAmiDa khUba prakhyAta che. bahAranI bAju parathI maLI AvatA eka zilAlekha tenA pAyAnI rekhA mULamAM te 75 phaTa lAMbI hatI. upara A lokone apAtA khorAka tathA thayelA kharcanI tenI sarerAza UMcAI 481 phUTa 4 iMca hatI. (senTa heDaTasanI neMdha maLI AvI che. DuMgaLI, lasaNa tathA pilanA devaLanI UMcAI 365 phuTa che.) Aje dareka mULa temano mukhya khorAka hato. kula kharca 1600 bAju 775 phuTa 4 Ica rahI che. ane tenI UMcAI cAMdInA TelanTa. eka lAkhathI vadhAre Delara gaNavAmAM 45 phUTa rahI che. tenuM vajana 70,00,000 Tana gaNavA- Ave che. mAM Ave che. temAMthI lagabhaga 40,00,000 ghana be briTiza vidvAna TeIlara ane rimathe moTAmAM kaTa sAmAna atyAra sudhImAM guma thayela che. A AMkaDAmAM moTA pirAmiDanuM jhINavaTathI mA5 lIdhuM che. ane temanA vadhAremAM vadhAre bhUla eka IcathI vadhAre kayAMye nathI, kahevA pramANe ApaNe najare joIe chIe tenA karatAM temAM ghaNuM vadhAre che. temanA kahevA mujaba pirAmiDanI dareka pirAmiDa eka ja deha mATenI kabara che. prAcIna eka bAjunI laMbAIne varSanA divasanI saMkhyAthI bhAgIe Ijiptane dharma bIjA aneka bhUtakALanA tathA vartamAna te ApaNane laMbAInuM mApa ( . yuniTa ) maLe che. kALanA dharmonI mAphaka mRtyu pachInA jIvanamAM mAnato tene kara *zA gugavAthI prathanInI dharInI laMbAI Ave hato. 6000 varSo pUrvenA ijiptanA lokonI mAnyatA che. cikhepane parAmiDanI UcAI ane pRthvI mujaba AvuM jIvana prApta karavA mATe zarIrane sAcavI vaccenA aMtarane barAbara dasa lA khame bhAga che. rAkhavAnI jarUra hatI. tene aMge zarIrane suMdara banAvIne sAcavI rAkhavAnA vijJAnano uddabhava thayo. rAjAe tathA mahAna pirAmiDamAM vAparavAmAM AvelA bAMdhavAnA rANIo jevI mahAna vyaktionAM zarIra sAthe temane paththaranA moTA bhAganuM sarerAza vajana 2 Tana che. paNa bIjI duniyAmAM upayogI thAya te daSTithI badhAM vAsaNe keTalAkanuM vajana 16 Tana athavA tethI paNa vadhAre thAya che. tathA sAdhane pirAmiDanI vacamAM eka nAnA oraDAmAM A prAcIna gaganacuMbI makAne sAthe Adhunika mUkavAmAM AvatAM hatAM. makAne, sarakhAmaNImAM kevAM ? bulkara pusta-laMbAI prAcIna grIka itihAsakAra hereDeTasanA jaNAvavA 1, 180 phUTa UMcAI kara7 phUTa - pAyAnI jADAI mujaba pirAmiDa bAMdhavA mATe eka lAkha mANasone 660 phUTa, kaDiyA kAma 32, 50, 330 ghana phUTa A sAta ajAyabIo paikI atyAre te Ama pirAmiDa (pirAmiDanuM kelipheniyA) mAM 54,00,000 ghanaastitva dharAve che. vAranuM kAma che. - mahAnakUlI pusto - laMbAI 4,300 Jain Education Intemational
Page #857
--------------------------------------------------------------------------
________________ 840 vizvanI amitA kaTa, UMcAI 550 phaTa, pAyAnI jADAI 500 phUTamAM Toca para cAra mahAkAya ghoDo ja ratha hate. rathamAM 1,02,00,000 ghana phUTa (pirAmiDa karatAM traNa gaNuM) Azare daza phUTa UMcI be pratimA hatI, jemAMthI eka nuM kAma che. meselasanI ane bIjI AkRti pati sAthe svage saMcaratI ArTimisiyAnI saMrakSaNa devI enInI havA (2) rAjA meselasanI virATa kabara saMbhava che. masAlasa parziyana prAMta keriyA(hAla dakSiNa A virATa kabara lagabhaga paMdaramI sadI sudhI salAmata turkastAna)no rAjA hato. I.sa. pUrve cothI sadInA rahI hatI. 1402mAM jerusalemanA dharmayuddha caDelA nAITa madhya bhAgamAM te A vistArano mahA pratApI ane umarAvae TAya ; umarAe hAla beDama tarIke jANItA thayelA helikAparAkramI rAjA hato. teNe raho Thaga paNa jItI lIdhuM hatuM. nesasa pharate koTa bAMdhavAnuM nakkI karyuM, paraMtu temaNe I.sa. pUrve 355 mAM mAselasanuM avasAna thayuM tyAre navA paththaro khodavAnI tasdI levAnA badale kabaranI tenI patnI ArTimisiyAe patinI yAdamAM mAraka Arasa-zilAo ja upADI lIdhI. 1472 sudhImAM te nakkI karyuM. jethI dezanA prajA samakSa bahAra smArakanI hAlata tUTI bhAMgavAnI aNI para hatI. pacAseka ane zANuM rAja puruSanI pratimA preraNAstrota nIvaDe. varSa bAda sulatAna sulemAne umarA para bhAre humalo A mATe rANIe kalAnA kendrasamA grIsa bharanA karavAnI taiyArI rUpe killo majabUta ane vistRta banAvavA sthapatio tathA zilpakArene bolAvI kharcanI paravA hukama karyA tyAre 1552 mAM tene saMpUrNa vinAza thayo. karyA vinA duniyAbharane stabdha karI mUke evuM ane eka bIjA ahevAla anusAra helikAnesasa khAtenuM mahAna rAjavInI smRtine ucita mA2ka 2cavA hukama pITaranuM devaLa bAMdhavA A kabaranA paththarone ukheDI karyo. rANI A samArakane pUrNa svarUpamAM joI zakI nahi, nAkhavAmAM AvyA. ema karavA jatAM A vikhyAta kAma kAraNa ke bAMdhakAmanI zarUAta bAda be varSe te avasAna kaye sthaLe thayuM hatuM te darzAvavA mATe mAtra kotarelI pAsI. paraMtu itihAsakAronA jaNAvavA mujaba kalAkAre zilAo ja bAkI rahI hatI, e pitAnI khyAti tathA kuzaLatAnA pratIka rUpa upADela hAla briTiza myujhiyamamAM saMgrahAyelA smArakanA A vikaTa kArya pUruM pADayuM ane rANInI IcchA mujaba bhagna avazeSamAM kolamanI katarelI Torca, masalasanI benamUna samAraka tayAra karyuM. pratimA ane siMha anya prANIo tathA ratha spardhAnA A bhagIratha kArya pAchaLa pAyathiyAsa ane seTITasa davALI penalo che. jevI nAmAMkita vyaktie maMDI paDI. te samayanA cAra kabaranA avazeSo bhale mosalasanI smRti jIvaMta zreSTha kalAkAro brAyAlIjha, Timethiyasa, liocArIsa tathA rAkhavA zaktimAna na hoya; paraMtu meselasa parathI skApAla - e samArakanI cAra dIvAlo taiyAra karI. smAraka aMgrejImAM vikhyAta mAnavInA smAraka mATe meselisamAM nA sthaLa tarIke rANIe dezanA pATanagara helikAne sasano zabda UtarI Avye che. madhya bhAga pasaMda karyo. kAraNa ke tene khAtarI hatI ke AvuM mokharAnuM sthaLa svAbhAvika rIte - nAgarika tathA (3) bebilonanA hegiMga gArDansa, pravAsIonI najare paDayA vinA rahe nahi. parziyAnA mIDiyA jevA hariyALIthI haryo bharyA pArvatIya tharvata saMgemaramarathI bAMdhela A kabara grIka siddhAMta pradezanA rAjA sAIDarasisanI putrI emiTIsane bebilona mujaba Ayonika zilIthI bAMdhelI hatI. 165 phUTa UMcI jevA sUkA sAsarAmAM ajANyuM na lAge ane ochuM na Ave 128 phUTa lAMbI tathA 108 phUTa pahoLI A ImArata e mATe bebilonanA rAjA nebucADa najhare pitAnA mAIla darathI joI zakAtI hatI. kolamonI vacce tathA mahelanI najIka kutrima parvate racI, te para tamAma thAMbhalA para asaMkhya pratimAo hatI. dIvAlanA upalA prakAranI vanarAjI ropAvI hatI. bebilonanA raNa pradezanI bhAgamAM citrakAma ke zi95kAmanA paTA (penala) hatA. havAmAM "heMgiMga gArDana" tarIke oLakhAyelA A A penala para TakerA mAstAM layabaddha avAja nIkaLato hato. raNadvIpa samA bagIcAoe te samayamAM sanasanATI phelAvI thAMbhalA para pirAmiDa AkAranuM chAparuM hatuM jenI haze ja emAM keI zaka nathI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #858
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 8 bebilona bagadAdathI Azare 50 mAIla dUra yukreTisa bAda varSo sudhI bekhilena vismaraNamAM DhaburAyeluM nadIne kinAre AveluM hatuM. hAlamAM A zaheranA avazeSo rahyuM. 1899 mAM jarmana purAtattvavida robarTa keDeve ja jovA maLe che, paraMtu eka samaye bebilona, jene bebilonanuM khodakAma zarU karyuM. tyAre purANuM ahevAla artha thAya che, prabhudvAra-nI gaNanA vizvanI mahAna nagarI- anusAranA bAMdhakAmanA avazeSo jevA ke mahelanI dIvAlo, emAM thatI hatI. UMDA kUvA vagere maLI AvyA hatA. nebucADa najhare I.sa. pUrve 604 thI pa61 sudhI 44 (4) olimpiyAmAM jyupiTaranuM pUtaLuM varSa bebilona para rAjya karyuM hatuM. tenA rAjya amala daramiyAna teNe bebilenane "parInagarI" samI banAvI romana lekenA mukhya deva jayupiTaranuM A pUtaLuM hatI. prAcIna lekhako jaNAve che ke zaherane keTa siMha mahAna zipI phiDiyase I.sa. pUrve lagabhaga 450 mAM ane DregananAM citrothI aMkita hato. koTanA uttaranA bhAgamAM taiyAra karyuM hatuM. te 40 phuTa UMcuM hatuM. A pUtaLuM IsTara geTa hato. jyAMthI nIkaLatAM saraghase vizALa mahela atyAre nAza pAmyuM che. najIka thaI mAMDuka devaLa tarapha jatAM. mArgamAM bAIbalanAM suprasiddha "TAvara opha bebala"nI ImArata hatI. paraMtu (5) DAyAnA devInuM maMdira A badhAne TapI jAya evI ajAyabI bebilonanA hegiMga gArDananI hatI. grIka itihAsakAra DAyoDorasa ane iTAlInI yuddha, zikAra tathA caMdranI paurANika devInuM e A bhavya bagIcAonuM rasaprada varNana karyuM che. A maMdira Iksesa khAte AveluM hatuM. A devInAM grIsa dezamAM ghaNAM maMdiro hatAM. A badhAM janAM maMdiro cAra ekara jamIna para rasAkAre patharAyelA A lagabhaga 2000 varSa pahelAMnAM che. paNa e badhAMmAM A agIcAo 57 phaTa UMcAI para bAMdhavAmAM AvyA hatA, maMdira atyaMta bhavya ane suMdara hatuM. A maMdira adhiSThita je zAbdika rIte jhalatA bagIcAo nahi paraMtu bokanA devI DAyAnAne arpaNa karelAM hovAthI tenA asaMkhya bagIcA kahI zakAya. bagIcAnI Toca para bAMdhelA jaLA bhakatoe ANelI agaNita saMpatti A mukhya maMdiranI zayamAM "ekavADakaTa" dvArA yukreTisa nadImAMthI pANI khAsa viziSTatArUpa thaI paDI. tethI A mukhya maMdira lAvI ThalavAtuM hatuM, jethI jaMgI vRkSo, phUlajhADa tathA kevaLa pUjAnuM eka devaLa na rahetAM prAcIna samayamAM hariyALIne varSabhara pANI pAI zakAya. uparAMta dareka beMka banI gaI ema kahevAmAM atizayokti nathI. I.sa. jharUkhA para vividha AkAranAM sarava, dhodha-phuvArA tathA 326 mAM gotha lokoe teno nAza karyo. snAnAgAra paNa hatAM. A bagIcAomAM kALI drAkSa, oliva, taDabUca, khajUra vagere phaLone pAka eTalA vipula (6) DajhanuM rAkSasI pUtaLuM pramANamAM thaI jato ke gulAmone A phaLonI lahANuM karyA pachI paNa latA-maMDapa phaLa-phUlethI lacelAM rahetAM. rahoDajha baMdaranA praveza dvAramAM mahApratApI sUrya deva heliyosa(epala)nI pratimAnuM pratiSThA pana evI I.sa. 33 thI 100nI sAlamAM yahUdI lekhaka le- rIte thayeluM hatuM ke pratyeka jahAjane pravezadvAranA be viyasa josephe A bagIcAnuM varNana karatAM jaNAvyuM che. cheDe 25 phaTanA UMcA ArasanA peDesTala para UbhI karelI ke A bagIcA secIrAmIe taiyAra karAvyA hatA. daMta- pratimAnA be paga vaccethI ja pasAra thavuM paDe. hoDajhanA kathAomAM ullekhAyelI secIrAmIsa daivI zakti dharAvatI nagara devatA mayanI che. nagara devatA sUryanI eTalI ANa hatI. strI hatI. te bebilonanI nahi paNa esiriyAnI rANI hatI. dekhItI rIte bagIcAne nebuzADa nejhare taiyAra karAvyA 120 phUTa UMcI ane 300 Tana vajananI A kAMsAnI hovAthI semIrAnIsa nebazADa nejharanI patnI mATe paNa pratimA te samayamAM sauthI UMcI hatI. eTaluM ja nahi emiTIsanI najIkanI saMbaMdhI hovAnI zakyatA rahe che. paNa te mAnava zaktinuM sarvAga saMpUrNa svarU5 rajU karatI teNe bagIcAnI racanAmAM UMDo rasa lIdhe hoya tema hatI. A pracaMDa mUrtinA pratiSThApana pAchaLa eka rasika lAge che. itihAsa che. Jain Education Intemational
Page #859
--------------------------------------------------------------------------
________________ 842 vizvanI asmitA mahAna sikaMdaranA anugAmI TelemI pahelAe mesi- kilo peTranuM prayadhAma evA IjIptanA alekajhAMDiyAnI DoniyA para caDAI karI tyAre nAnakaDA TApu rahe che te samayanI kaI paNa moTI ImArata vizvanI ajAyabI zastro tathA senikonI avarajavara mATe pitAnAM gaNAya. vyApArI jahAje ApI madada karI hatI. AthI mesiDo bhUmadhya samudramAM AvelA elekajhAMDiyAnA bArAmAM niyAnA rAjA enTIgonase haDajhane pATha bhaNAvavAne mAMDa eka mAIlanA aMtare AvelA pherola TApu para nirNaya karyo ane pitAnA putra DemeTrI ane 40,000 baMdhAyela dIvAdAMDI purAtana kALanI mahAna Tenikala siddhi mANaso sAthe rahaDajhane sajA karavA mokalyo. hatI. divasa daramiyAna dhUmrasera tathA imAratanA veta rahoDajhavAsIo sainiko mATe paNa vyApArI prajA hatI. cakamakatA saMgemaramarane kAraNe hara hara thI e bIpI paraMtu grIka hovAnA nAte ramata gamata ane krIDotsavanuM zakAtI ane rAtre Toca para saLagatI mazAlanI jhamamagatI lehI temanI nasomAM vahetuM hatuM. eka varSa sudhI DemeTrIase javALAnA kAraNe A ImArata nAvikone bhayajanaka khaDaka zaherane ghere ghA ane zaheranI dIvAlo para AkramaNa sAme cetavaNI ane mArgadarzana ApatI. dariyAI sapATIthI zarU karyuM. paraMtu temAM kArI phAvI nahi. prajA bhUkhamaro Azare 560 phUTa UMcI ImArata te samayane UMcAmAM ane rogamAM sapaDAI hAIne dhIme dhIme hiMmata gumAvI rahI UMco minAro hatA. phesa TApu parano A ta minAre. hatI. te ja samaye TelemI rahaDajhanI madade AvI taLabhUmi sAthe lAMbI keDI dvArA joDAyelA hatA. paho . DemeTrIasa ane tenuM sainya chinna bhinna thaI te jamAnAmAM eTalI UMcI kaI dIvAdAMDI nahotI bhAgI gayuM ane pAchaLa Tana baMdha zastrAnI yuddha sAmagrI e kharuM; paNa pUrAM be hajAra varSo bAda hajI Aje paNa choDatuM gayuM. eTalI UMcI koI dIvAdAMDI sajaI nathI. ene loko A vijayanI ujavaNI rUpe rahaDajhavAsIoe huma agnistaMbha, prakAzastaMbha ke jyotastaMbha kahetA. e nanI yuddha sAmagrImAMthI vizvane dimUDha kare evI zaheranA dIvAdAMDI ekadama goLAkAre baMdhAInahotI paNa cha khUNArakSaNahAra sUrya devatAnI pratimA UbhI karavAnuM nakakI karyuM - vALI hatI ane nIcethI pahoLI evI e ImArata upara ane erisa nAmanA zipIne A kAma soMpyuM. I.sa. jatAM sAMkaDI thatI hatI. enA kula agiyAra mALa hatA. pUrve 291 mAM teNe mUrtinI prathama rUparekhA tiyAra karI e agiyAra mALanI barAbara vacamAM eka vizALa ane ane bAra varSa bAda te samayanA lagabhaga sADA bAra - majabUta paththarano staMbha hato je TheTha upara jato hato. lAkha DolaranA kharce samagra janA pUrNa karI. A agiyAramA mALa pachIne uparano bhAga ekadama pratimAnA aMguThAne paNa bAthamAM samAvI na zakAya eTalo che - samAvI na zakAya eTalA goLAkAra hato ane vacamAM je thAMbhalo hato temAMthI . . te virATa hato. ja eka DugaDugI ghATanI evI pilI beThaka taiyAra karI paraMtu A pracaDakAya pratimAnuM bhaviSya alpajIvI hatI. jemAM agni raheto hato temAM je agni pragaTa nIvaDayuM. 56 varSa bAda thayelA dharatIkaMpamAM pratimAM te eTalo prakAza Apato ke so mAIla dvaranAM vahANe jamInadosta thaI. tene UbhI karavAnA tamAma prayAse paNa ene joI zakatAM hatAM. TheTha Toca paranA mALa upara niSphaLa nIvaDatAM bIjA varSe jemanI tema paDI rahI. bAda eka vizALa ane karAmatI kAca hato. e kAcanI racanA 997 mAM Araboe rahaDajha jItyuM tyAre temaNe pratimAnA bilorI kAca jevI hatI. e kAca eTale to moTo jIvazeSane eka yahUdI bhaMgAra vikretAne vecI dIdhe. hato ke ekavAra tene nIce utAravAmAM Avyo te pachI kahevAya che ke te bhaMgAra lAdIne laI javA vepArIne kaI tene upara caDAvI zakyuM ja nahi. e bhUla tyAra 900 UMTonI jarUra paDI hatI. pachI seMkaDo varSe eka Araba rAjAe karI hatI. kahevAya che ke dIvAdAMDInA sthapati saMsTrATane minArAnA pAyA (7) elekjhAMDiyAnI pherasa dIvAdAMDI. mATe judA judA padArtho dariyAmAM nAkhI tenA TakAupaNA prAcIna vizvamAM vidyA ane saMskRtinuM parama dhAma mATe cakAsaNI karI hatI. dariyAnA pANIthI khavAI na TelemIonuM adyatana pATanagara temaja enthanI ane jAya ane pratikAra karI zake evA padArthanI zodhanA Jain Education Intemational
Page #860
--------------------------------------------------------------------------
________________ 843 saMdarbhagraMtha bhAga-2 pariNAme pAyA tarIke teNe kAcanA bloka vAparyA hatA. kRtine badhe yaza pitAne ApavA mAgatA hatA. teNe - uparAMta dariyAnA mojAnA uchaLATa sAme rakSaNa mATe takhtImAM lakhAvyuM keImAratanI Arasa-zilAone pIgaLelA sIsA vaDe jeDa- misaranA rAjA TelemIe bhavya ane amara dIvAvAmAM AvI hatI. dAMDI jahAjanA mArgadarzana mATe taiyAra karAvI ane sAmAnyapaNe AvI ajoDa ImArata para rAjAne lokonI bhalAI mATe chUTI mUkI. aMjali arpaNa karato lekha pragaTa karavAmAM Ave che. madhyayuganI sAta ajAyabIo paNuM sonTrATase eka caturAI vAparI hatI. dariyAnI ghasArA zaktine teNe pitAnI tarapheNamAM upayoga karyo. teNe (1) romanuM kalojhiyama pitAnA nAmane zilAlekha kaMDArI upara simenTanuM paDa zahenazAha veperiyane te zarU karyuM ane I.sa. 82 karyuM jenA para rAjAne aMjali arpaNa karato lekha pragaTa mAM zahenazAha Domiziyane te pUruM karyuM. prAcIna romane karyo hato. samaya jatAM dariyAnA mojAthI uparanuM bhavya avazeSa, bhavya cAra mALavALI aMDAkRtimAM lagasimenTanuM paDa dhovAI gayuM. bhaga 50,000 prekSakono samAveza thato hato. jagatanI A prathama dIvAdAMDInA bAMdhakAma pAchaLa (2) remanAM muDadAM dATavAnAM bheMyarAM karuNa kahANuM chupAyela che - sarTasa ethensanI eka AgalA khristIonI te kabara hatI. romamAM AvelAM rUpavatI yuvatInA premamAM hatuM. yuvatI lagna vidhi mATe bhoMyarAM zaheranA daravAjAnI bahAra AvelAM che ane mAtapitA sAthe dariyAmAge IjIpta AvatI hatI tyAre jamInanI nIce rarathI 65 phuTa UMDAM che. tene vistAra gherA aMdhArAmAM tenI naukA khaDaka sAthe athaDAI tUTI ane lagabhaga 600 ekaramAM che ane pahelI pAMca sadImAM DUbI gaI. te bAMdhavAmAM AvyAM hatAM. AvAM bIjA bheMyarAM nepalasa A dAruNa viSAdane abhivyakti ApavA tathA sAIrekayujha peri(sa) tathA alekajhAnDrithAmAM hatAM. 1956 humatI naukAne bacAvavA tenA miyata tathA gara DekeTase mAM cothI sadInuM eka bhoMyaruM 2mamAM zodhI kADhavAmAM tene zveta TAvara bAMdhavA sUcana karyuM, jenI Teca paranA AvyuM hatuM. dIvA dvArA dariyAnA pANImAM chupAyelA bhayajanaka khaDakothI (3) cInanI mahAna dIvAla sAvaceta rahI zakAya. TolemIe A kAryamAM rasa laI " kharcathI DarI na javA haiyAdhAraNa ApI tathA svapnane khagoLazAstrIonuM evuM mAnavuM che ke I.sa. pUrve mUrtimaMta svarUpa ApavA sasTrATasane protsAhita karyo. trIjA sakAmAM bAMdhavAmAM Avela A dIvAla ja pRthvI para evI vastu che ke jene manuSya caMdra parathI joI zake. eka vaijJAnike 1790mAM evuM anumAna karyuM hatuM Toca paranI javALAone pAradarzaka 5ththarano arIso ke A dIvAlane pRthvInI vacce janArI bhUmadhya rekhA para goThavI anekagaNI karavAmAM AvI hatI. I.sa. nI sAtamI lAvavAmAM Ave to te pRvIne ATha phUTa UMcI ane sadImAM Ijiptane Araboe jItI lIdhuM tyAre A traNa phuTa pahoLI dIvAlathI lapeTI zake. A dIvAla eka TAvara nIce chupAyelA khajAnA aMgenI daMtakathAo temaNe ] cheDAthI bIjA cheDA sudhI 1145 mAIla lAMbI che. je sAMbhaLI hatI. uparano mALa toDI pADayA pachI temane tenI badhI bAjuo paNa sAmela karavAmAM Ave to te bhUlanuM jJAna thayuM. paraMtu ImAratane kareluM nukasAna teo 2500 mAIla lAMbI dhAravAmAM Ave che. durasta karI zakyA nahi. 1375mAM thayelA dharatIkaMpe tene saMpUrNapaNe jamInadosta karI. IlenDa, keTalenDa, AyaleMDa tathA velsanAM jeTalAM makAno che te badhAMmAM vaparAyela iMTa ane paththara karatAM jo ke A dIvAdAMDInI zarUAta TolemIe karI hatI paNa A dIvAlanA caNataramAM vadhu iMTa ane paththara va5paNa te pUrI karAvI rAjA philADelaphase, chatAM putra e amara rAyAM che. ene toDI pADIne viSuvR1 AsapAsa pharI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #861
--------------------------------------------------------------------------
________________ 844 vizvanI asmitA caNavAmAM Ave che te ATha phUTa UMcI ane traNa phUTa (4) IglenDane paththarane jAduI minAre. pahALI heya-A dIvAlano nakazo cInanA samrATa zina huAMge banAvyuM hatuM. pitAnuM rAjya uttaramAM rahevA- (5) pIsAne DhaLate TAvaravALA maMgala ghoDesvAra chInavI leze evA bhaviSyakathanane aMge jene oLaMgI keI cInamAM praveza na karI zake ITalInA pharensa zaherathI jInivA jaIe tyAre evI dIvAla banAvavAno teNe nirNaya karyo. dIvAla 20thI rastAmAM A minAro Ave che. A TAvarane zilA30 phaTa UMcI che. vacce vacce tene corasa minArA che. ApaNuvidhi tA. 10 okaTobara 1174mAM thayo hate. ane dareka minArAmAM 100 sinike rakSaNa mATe rahI zake Ane lagatI noMdha A TAvaranA pravezadvAra paranI takatImAM tevI goThavaNuM che. AvA minArAnI saMkhyA hajAronI che. che. A TAvaranuM vajana 14 hajAra Tana jeTaluM aMdAjauparanA bhAge dIvAlanI pahoLAI 10 thI 13 phaTanI che. vAmAM Ave che. enI UMcAI 179 phUTa che ane ene A dIvAla banAvavAmAM teNe dezanA khUNe khUNAnA mANase vyAsa UMcAInA 1/4 bhAga jeTalo che. eno pAyo pAsethI kAma levAnuM zarU karyuM. temAM vidyAthIothI mAMDIne sAMkaDo che. ane pAyAmAM goLAkAre paththaro goThavelA che. cArene samAveza thato hato. kAma karavAnI nA pADatAM A pAca TAvaranI vyAsa karatAM vadhu moTo nathI. A majUrone ghasaDIne dIvAla najIka laI jaI temAM jIvatA TAvaranA madhya bhAgathI A TAvaranA cheka upalA jharUkhA. caNI levAmAM AvatA hatA. bImAra paDatA majarone sudhI gaNatAM TAvarane DhALIva lagabhaga 17 phUTa che. A khADAmAM pheMkI devAmAM AvatA hatA. AkhuMya bAMdhakAma moTAbhAge ArasanA paththaranuM che. A TAvara Aje ATalAM badhAM varSothI TakI rahyo che tenAM manaSyanA athAga parizrama ane atyAcAranA pratIka mA kAraNamAM nIce je jamIna para e bAMdhavAmAM Avyo che Iro - pI. paNa e bAMdhavAmAM rUpa A dIvAla je uddezathI banAvavAmAM AvI hatI te te jamInane kAraNabhUta lekhavI ghaTe. udeza pUro thayo A dIvAle 1400 varSa sudhI AkramaNa kArIone cInamAM AvatA rokayA hatA. Akhare 13 A TAvaranuM bAMdhakAma benene pitAne nAmanA eka mI sadImAM AkhA eziyAne dhrujAvanAra caMgIjhakhAMe iTAliyana vijJAnike AraMvyuM hatuM. eNe e paNa samajI dIvAla oLaMgIne cInamAM praveza karyo. lIdhuM hatuM ke A jamInane upalo thara jeTalo majabUta raheze teTalo UMDAIne thara raheze nahi. UMDe jatAM jamIna1664mAM maMcu lokoe trIsa varSanA gherA bAda mAM bheja ane nadInA kAMpanA thara rahevAnA. TAvara cInamAM praveza karyo hato. A pramANe A dIvAla alabatta eka jamAnAmAM matanuM kAraNa banI paNa pachI teNe seMkaDo nadIne kinAre AveluM che. AthI eNe A TAvarano varSo sudhI cInanuM rakSaNa karyuM. pAyo khUba UMDe na khodatAM mAtra nava phUTa ja UDe nAkhyo paNa enI gaNatarImAM eka kSati rahI gaI. uparanA AjanI dIvAla pUrepUrI cInanI banAvela nathI, bhAre vajananuM dabANa Ave tyAre pAyA sahitanA AkhAya I.sa. 1380 ane 1644 vacce A dIvAlanuM samArakAma vajanane pAyAnI pharatenI jamIna sahana karI zake eTalI thayuM che. Ama chatAM eka mANasanI mahatvAkAMkSAnA majabUta che ke kema te nakkI karavAnuM rahI gayuM. paNa gaNamUrta svarUpa samI e dIvAla Aje aDIkhama UbhI che. tarImAM A bhUla karIe ke nahi paNa eTaluM cokkasa jo ke keTalIka bhAMgIne dharAzAyI thayela che. phalita thAya che ke uparanI jamIna eTalI badhI majabUta 1937mAM jApAnI AkramaNa sAme A dIvAlano che ke A AkhAya TAvarane ATalA lAMbA kALa sudhI rakSaNa tarIke upayoga tha hato. ane jApAnIoe TakAvI rahela che. 1173 nI sAlamAM zarU thayela A A amArAthI ane topamArAthI teno keTaloka bhAga TAvaranuM bAMdhakAma 1185mAM sADAtraNa majalI sudhI pahoMcyuM. jamInadosta banAvI dIdho hato. have A jamAnAmAM tyAM acAnaka banene pisAne gujarI gayA ane bAMdhasaMrakSaNanI daSTie tenuM kaMI mahatva nathI. tema chatAM eka kAma mokUpha rahyuM. mokUpha rAkhavA mATe ema aTakaLa. etihAsika ImArata tarIke ane eka ajAyabI tarIke karavAmAM Ave che ke A bAMdhakAma besatuM jatuM hatuM ethI. tenuM mahattva che. e baMdha rAkhavAmAM AvyuM hatuM. paraMtu AmAM rahI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #862
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 85 gayela kSati A Ijanerane bhAre khyAti ApavAmAM kAraNa ane amerikAmAMthI judAM judAM aneka sUcane AvyAM che. bhUta banI ema kahI zakAya. raziyanoe A mATenI salAha ApavA eka samiti paNa niyukta karI che. maphapha rahevuM A bAMdhakAma pharIthI sane 1275mAM AgaLa dhapAvavAmAM AvyuM ane giyovanI Disimona pariNAme have sarva prathama te A TAvaranI AjunAmanA eka vikhyAta Ijanerane A kAma soMpavAmAM bAjunI jamInane abhyAsa karavA niSNAta bhUstara zAstrI AvyuM. eNe 1275 thI 1284 sudhI A kAma cAlu rAkhyuM. enuM eka paMca nImavAmAM AvyuM che. A paMcamAM iTAlI ane A TAvara para bIjA vadhu sADAtraNa majalAnuM kAma uparAMtanA anya rASTronA niSNAtono paNa samAveza thAya che. pUruM karyuM. A minAre pharIthI bAMdhavAmAM kareDo rUpiyAno je bAju DhaLelI hatI tenI UlaTI dizAmAM bhAre kharca thAya eTaluM ja nahi, paNa te DhaLato hevAnA vajanadAra paththara goThavIne A DhaLAvane samatola banA kAraNe vizvabharanA pravAsIo tene jovA Ave che tenAthI vavAnA prayAse eNe nava varasa sudhI cAlu rAkhyA paraMtu je vipula Avaka thAya che te paNa baMdha thaI jAya, eTale aMte tene e choDI devA paDayA. e pachI A bAMdhakAma ema thavA devAmAM AvanAra nathI. AgaLa dhapAvI ne pUruM karavAmAM AvyuM. (6) nAkiMgane cInAI mATIne TAvara A TAvara keTalo DhaLelo che enuM mApa caudamI sadInA madhya bhAgamAM kADhavAmAM AvatAM ema mAlUma paDayuM (7) kaMsTAnTinopalamAM saMta sephiyAnI kabarake TAvara 4 pheTa 10 iMca jeTale DhaLelo hato. e pachI soLamI sadInI adhavacamAM puna: mApa kADhavAmAM AvatAM mULamAM te A kosTAnTinepalanuM khristI devaLa AmAM vadhAro thaIne A TAvara 12 phuTa DhaLele jaNA hatuM. atyAre bijhenTAIna kaLAnuM saMgrahasthAna che. bijhesane 1849nI sAlamAM AmAM ethI paNa vadha DhALa jaNAya. TAIna sthApatyane apratima namUne gaNavAmAM Ave che. ane e 15 phUTa DhaLelo mAluma paDayo. e pachI dara AgalAM devaLa je agnithI nAza pAmyAM hatAM te sthAno varase e vadhu ne vadhu DhaLato rahyo che ane Aje lagabhaga para kAsTanTAIna bIjAe 360mAM ane thioDosiyasa 17 kaTa DhaLelo che. (daravarase eka milImiTara DhaLe che. bIjAe 815mAM baMdhAvyA hatA. romana zahenazAha evo aMdAja che) jo ke DhaLavAnuM enuM mApa haMmeza jasTiniyane TrelasanA enjIniyasa tathA mileTasanA isiDosarakhuM rahe che evuM paNa nathI. e pachI sane 1911mAM rasanI DijhAIna mujaba atyAranuM agni na lAge tevuM A TAvaranuM mApa niyamita rIte dara jana mahinAmAM bAMdhakAma karavAmAM AvyuM che. 1453mAM turkastAnanA levAne krama amalamAM Avyo. sulatAna mahamada bIjAe te jItI laIne devaLane majidamAM pheravI nAkhyuM. have uttarottara A DhaLavAnuM cAlu rahyAthI A aMge ciMtA jAgI che. keTalAkanuM maMtavya evuM che ke A DhaLatA TAvarane have sIdho karavAnI jarUra che. nahitara kadAca A zubherachA sAthe........... AlamanI ajAyabI naSTa thaI jaze. bIjuM maMtavya evuM che ke ene kaMIpaNa karyA vagara ema ne ema rahevA devo ghaTe. sAthosAtha evA savAlo paNa UThayA che ke pahelethI ja ene DhaLate rAkhavAmAM Avyo che ke koI kSatinA InDasTrIjha pariNAme e DhaLI gayo che? A DhaLI rahelA TAvaranAM ISES kAraNomAM koI rahasya raheluM che ke hAIDrolika jeka I :pa7869 gaMgAjaLIyA taLAva-bhAvanagara. jevuM sAdhana vAparI ene sIdhA karI zakAya ke nahi? A saMbaMdhamAM ITAlinI sarakAra para cIna, raziyA, briTana nAnA ane koI Tii Jain Education Intemational
Page #863
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28' vizvanI amitA *Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y=Y= ** Phone : 8728 With Best Compliments From Best Cotton yarn Sizers. M/S. JAI MANGAL SIZING WORKS 197. Teli Pada, Agra Road, Bhiwandi ( Thane ) ********************************************* M/S. RAJTILAK SIZING WORKS 409, Gauri Pada, Thana Road, Bhiwandi ( Thane ) Phone 8525 Honesty is our best policy ** *** ************************************************* *********************** tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt ****** With Best Compliments from *** R. R. DOSHI **** THE ADITYA TEXTILE INDUSTRIES PVT. LTD. ********** 1st Shriniketan Marine Line Cross Road No. 2 14 M. Karve Road Bombay-400 020 ************* 57 tetet t tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Jain Education Intemational
Page #864
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 Gram : NIRMALSU Phones : 323350 348470 With Best Compliments From With Best Compliments From NAGINDAS & BROS GUM MERCHANTS INTERNATIONAL TUBE TRADING CORPORATION Dealers & Sorters of All kinds of GUM Importers & Exporters 98 Nagdevi Street Bombay-3 Phone : 3280/3309 Gram : FORWARD Shri Nagindas Kamalshi Doshi With best compliments From Gram : GUMKARAYA Office : 323350 Fact : 393865 K. P. SHAH & CO. GENRAL SALES CORPORATION Dealers in :All kinds of GUM, Dyes, Chemicals Sizing Materials & Dry Fruits (Shipping Agents) Station Road, Jamnagar. 67 Essaji Street, Old Bardan Lane Bombay-400 003 (Branches at Veraval, Kandla & Bhavnagar ) Jain Education Intemational
Page #865
--------------------------------------------------------------------------
________________ 48 Gram: MEWAWALA With Best Compliments From BHIMANDAS GULABRAI Wholesale Kirana & General Merchant Banjari Road, RAIPUR (M. P.) bhI manadAsa gulAba rAya If you confer a benefit, never remember it. If you receive one, never forget it. Shop 23861 Phones Office: 26461 Resi.: 267 14 -CHILAN. BHARDWAJ HARAGOVINDAS THAKAR BOMBAY vizvanI asmitA mw
Page #866
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizva-olimpimAM bhArata - prA. karaNazaMkara ma. joSI ailimpikanI mULa zarUAta grIsa dezanA olimpiyA zakato nathI? e ApaNane saune khAsa mahattvane prazna nAmanA sthaLe I.sa. pU. 776 julAImAM thayelI. lAge che. adyatana olimpika mahatsava jagatanA sauthI vadhu uparanA eka agatyanA praznamAMthI aneka piTA-prazno dezone samAvato ramatone utsava che. bhAga lenAra dareka uddabhave che. zuM ApaNe deza lagabhaga bAre mAsa garama dezanA zreSTha khelADIo, potAnI kAyAnuM kauzalya, gati, AhavAvALo hovAthI ApaNe kAyama sustImAM rahIe capaLatA, zakti, parizrama, bhavyatA, yukti-prayukti vagerenuM chIe? bhAratanAM bALake-yuvakemAM ane bAlikA-yuvatIsuMdara ane virATa pradarzana ahI raja kare che. have to emAM ucca kakSAnA khelADIo banAvavAnAM prAthamika A samAraMbha karoDo rUpiyAnI AvakajAvaka karato. lAMbI lakSaNe hatAM nathI ? ApaNI sarerAza garIbI ane taiyArI mAgI letA ane suMdara-vyavasthita yojanA dvArA ardhabhUkhI hAlata zreSTha khelADIonA dukALanI kAraNabhUta ja pAra pADI zakAya tevo banI gayo che. have to ghaNuM bAbata haze ? ApaNuM gaMdu rAjakAraNa ailimpikamAMthI nAnAM-moTAM vikAsa pAne tenA samagra saMcAlanamAM jevA ApaNI pIchehaThanuM kAraNuM kharuM? ApaNA khelADIomAM maLe che. ramata daramiyAna sahakArano abhAva kharo? zreSTha prazi kSakonI khoTa kharI? ApaNA dezI ramatane ailimpikaolimpikamAM vijetApada meLavavuM e khelADIo mAMnI ramato karatAM ApaNe vadhu ramIe chIe? krikeTa mATe uttama upalabdhi manAya che. eTaluM ja nahIM, vijetA- jevI gera-olimpika ramata taraphano vadhu paDato sneha pada meLavanAra khelADIne deza paNa A aMge khUba ja ApaNe olimpika ramata pratye laI jaI zakIe ? gaurava le che. phakta A samArohamAM je khelADI harIpha bhAratIya lokonI khelakUda pratye sUga vadhu che ? zreSTha tarIke bhAga le tenuM paNa tenA deza taraphathI tene bahumAna khelADIone cagya protsAhana ane pUratI sagavaDa maLe maLyuM manAya che. prekSaka tarIke olimpikano sIdho lahAvo che kharI? strIo para jeTalI svataMtra rIte ramI zake anubhava e ramatarasikonI duniyAmAM ghaNI lAbhaprada che? ApaNA khelADIo zarIra ane kAryakSamatAmAM bAbata lekhAya che. ailimpikanI vyavasthAmAM nAnI moTI kacAza dharAvanAra che? khelADIonI azista ApaNI keI paNa javAbadArI laI pAra pADavAthI e vyaktino pachAtatAnuM kAraNa kharI? AtmavizvAsanI UNapa khelADIme A kAraNe vadhI jAya che. omAM che? vaijJAnika sAdhana-saMpannatAmAM achata kharI? A ane AvA aneka nAnA-moTA prazno olimpikamAM ApaNe bhArata deza pacAsa karatAM ya vadhu varSothI bhAratanA sAtha nimna sthAna aMge ApaNe vicAravA oNlimpikamAM bhAga le che. ApaNe mATe sauthI vadhu rahyA ane zakaya teTalA tAtkAlika upAe A aMge gauravanI vAta e che ke ApaNe hokInI ramatamAM nava zodhavA rahyA. vakhata ucca sthAna meLavI zakayA chIe. A sivAya - ailimpikamAM bhAratanI sthiti khUba ja nabaLI ja jevA have ApaNe uparanA praznone eka pachI eka laI maLI che. teno yogya sAre ukela vicArIe. AdhyAtmika ciMtana-mananamAM, nIti ane DahApaNumAM, garama AbohavA ALasa lAve ane ThaMDI AbohavA ke samagra vizvamAM mokharAnI haroLamAM rahenAra ApaNe deza ti Ape e pracalita satya che ja. bhAratanA moTA bhArata, oNlimpikamAM kema bhavya ke virATa dekhAva karI bhAganA pradezamAM lagabhaga bAremAsa garamInuM pramANa Jain Education Intemational
Page #867
--------------------------------------------------------------------------
________________ 850 vizvanI amita vadhAre rahe che. AthI bhAratanA ThaMDA pradezomAM khelakUdanAM vaiyaktika sivAyanI sarva ramatamAM bhAga lenAra sahu kendro sthApI ucca kakSAnA khelADIone saghana rIte khelADIone ekameka sAthe sahakAra e vijaya mATenuM temAM zikSaNa ApavuM joIe. anivArya aMga che. AvI khelakudamAM khelADIe potAnA bhAratanAM kizorakizorIo vizvanA anya dezonAM khATA ahamane na pAkatA, potAnA ekalAnA ja prakhyAta kizora-kizorIonI sarakhAmaNImAM UMcAI, zakti, gati, viSe na vicAratAM samagra TukaDIne saMpUrNa sahakAra ApI buddhi vageremAM khAsa kAMI ochA Utare evAM nathI, phakta dezanuM gaurava, pitAnI TukaDInuM gaurava ane e dvArA jarUra che temane khelakUdane gya saMjogo ke paryAvaraNa potAnuM mAna vadhAravuM joIe. maLavAnI. A ja bhAratanA AbAlavRddha saue svataMtratA anya dezonI jema, ApaNA dezamAM lagabhaga badhI meLavavA mATe ghaNu ghaNuM karI batAveluM ane tenA phaLa .. ramatamAM niSNAta prazikSakanI kheMcane pahoMcI vaLavAnA rUpe maTI aMgreja salatanatane ahIMthI javuM paDeluM; to prayatno ApaNe pUratA pramANamAM karavA joIe. zreSTha khelakadamAM elimpika kakSAe vijetA banavuM paNa A prazikSaka ja zreSTha khelADIo sarjI zake e vAta ApaNe ja prajAne mATe zakya kharuM. na bhUlavI joIe. zreSTha prazikSake vagara ApaNuM khelADIonI bhAratIya prajAnI sarerAza garIbI ane tethI ardha gADha mahenata ghAMcInA baLadanI jema pragatizUnya jovA maLe, bhUkhI evI ApaNI hAlata zreSTha khelADIonI achatanuM eka khUba ja agatyanuM kAraNa che. A upAya ema ApaNe ApaNI dezI ramata ramIe enI to jarAya darzAvI zakAya ke jema bhAratamAM cauda varSanI umara sudhInA nA na paDAya; paraMtu elimpikamAMnI ramatomAM vAraMvAra mATe maphata ane pharajiyAta zikSaNa che tevI ja rIte bhAga levA ja hoya te lIdhela bhAga sArthaka thAya A amuka uMmara sudhInA prajAjanone pUratuM poSaNa maLI rahekAraNa kAraNasara keTalIkavAra dezI ramata pratye ochuM ane evI vyavasthA ApaNI sarakAre karavI joIe. vaLI nAna olimpikamAMnI ramato pratye vadhu dhyAna ApavuM joIe. paNathI ja keI kizoramAM amuka khAsa elimpika ramatanI veLA e paNa Sii vaLI e paNa dhyAnamAM rAkhavA jevI bAbata che ke dezI kuzaLatA dekhAya te tenI garIbI temAM vidanarUpa na bane ramato aMgenI sauthI UMcI kuzaLatA videzomAM ke ramatamATe tenA yogya uchera ane khelakadane yogya tAlImanI vizvamAM ApaNane khAsa pratiSThA nahIM apAve; jyAre saghaLI vyavasthA sarakAre saMbhALI levI joIe. garIbI olimpika ramatomAMnI thoDIka siddhi paNa ramatanI duniyAmAM e vyaktinA khelakUdanA vikAsane rUMdhatI bAbata na rahe ApaNuM nAma rozana kare. to ApaNane jarUra uttama khelADIo maLe. A agharI AgaLa ApaNe ulekhI gayA ke ApaNe deza. bAbata jarUra che paNa azakya te nathI ja. garIba deza che. chatAM A garIba dezane aMgrejono cepa bhAratamAM khelakUdane rakAse rahevA devAmAM ApaNuM krikeTa jevI kharcALa ane gera-olimpika ramata ramavAmAM gaMdA rAjakAraNe agatyano bhAga bhajavyo che, khelakUdano evo lAgyo che ke ApaNA rASTra patithI mAMDIne sAmAnya svataMtra tema ja sAre vikAsa jarUra thAya ja. zreSTha khelADI- prajAjanane sIdhA nahI te ADakatarA krikeTanA saMsargamAM onI pasaMdagI. uttama prazikSakenI nimaNUka, khelakUda rahevuM paDe che. krikeTa pratyene gADha prema ghaTADIne ke kendronI sthApanA ane vyavasthA, anya dezo sAthe vividha sAva choDIne ApaNe olimpikamAMnI hokI jevI (jeNe olimpikamAM ramAtI ramatonA maitrI-mukAbalA vageremAM chatrIsa varSa nAmanA TakAvI rAkhelI) ramatono rasa gada rAjakAraNa ghaNo saDo lAve che ane tenA bhAge keLavavo joIe. ane je Ama karIe te najIkanA ApaNI ramatonuM dhoraNa kathaLe che. aNasamaju khelADIo bhaviSyamAM ja tenuM sAruM pariNAma jevA pAmIe. paNa pelA rAjakAraNIonA deravyA dorAI potAne sAce mArga - suMdara ane zreSTha ramata - vijayane mArga cUkI hAra ApaNe bhAratIya loko khelakUda pratye thoDI vadhu ke niSphaLatA pAme che. AthI khelakUdanA kSetrane kAvAdAvA- sUga dharAvIe chIe, tethI ja ApaNe temAM khAsa nAmanA nA rAjakAraNathI saMpUrNa mukta rAkhavAmAM Ave to nathI kADhI zakatA. vepAramAM jema rasa laI ApaNI prajAe ApaNuM khelakUda-bhAvi jarUra ujajavaLa bane. samagra vizvamAM pAvaradhApaNuM darzAvyuM che, A UMDo rasa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #868
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 851 je khelakUdamAM letA thaIe te bhAratane khelakUda kSetre paNa kAIthI tayArI karI levI joIe. je khelADIne je ramata jarUra nAmanA maLe ja. mAnava mahAvarAthI mahAna bane mATe taiyAra thavAnuM che tene yogya tenuM zarIra ane tenI che e kahevata khelakada aMge paNa ApaNe jarUra sAkAra kAryakSamatA teNe ane tenA prazikSake egya rIte keLavavA joI zakIe. ja rahyAM ane temAM ja temanI baMnenI tema ja ApaNA dezanI saphaLatAno AdhAra rahelo che. olimpikanI taiyArI ApaNA dezanI garIbI jema eka vyaktine khela-kUda mATe cAra cAra varSanA lAMbA gALA maLato hovAthI kSetre AgaLa vadhavAmAM roke ema e ja garIbI dezanA makkama manorathathI tene acUka pahoMcI zake che. samagra AyojanamAM khelakuda mATe me Tu bhaMDoLa phALavI na zake ane Ane ja kAraNe khelakudanAM medAna, sAIne, khelADImAM jeTalI agatyatA kheladilInI che, lagabhaga khelADIone protsAhana ane sagavaDa, vagere badhI ja eTalI ja agatyatA ke anivAryatA zistanI paNa che, bAbatomAM aTakAva tarIke garIbI agatyano bhAga bhajave zistanA abhAve khelADI pitAnI mahenata, pitAnA praziche, dA.ta. 50 khelADIonI saMkhyAne olimpikamAM kSakanuM mArgadarzana ane tenA rASTra karela tenI pAchaLanuM bhAga levA mATe javA devAte bhArata jevA dezane Arthika rIte Arthika vyaya, nakAmA banAvI de che. jyAM elimpika bhAre paDI jAya tevI bAbata gaNAya. vaLI jema AvI vastumAM hoya tyAM ghaNuM khelADIne AMjI nAkhe, geraraste dore, bhAna karakasara vadhu AvatI jAya tema tenA pratyene utsAha bhulAve tevuM hoya che. zistabaddha khelADI olimpikamAMnA ghaTatuM jAya e paNa eTaluM ja svAbhAvika che. amerikA, pitAnA mULa dhyeyane ja vaLagI rahe che, jyAre zista. rahita khelADI khoTI lAlacamAM phasAI niSphaLatAne bhoga raziyA jevA samRddha dezonI sarakhAmaNImAM AthI ja bane che. pitAnA menejara ke prazikSakathI uparavaTa jaI te sagavaDo ane protsAhananI bAbatamAM ApaNe khelADIone lapasaNuM mAge vaLe che ane tethI ja hAza pAme che. kadI pUrato saMtoSa na ApI zakIe. Ama chatAM zakya ApaNu ghaNA khelADI mojazokhathI AvA aMjAI teTale ucca kakSAnA keTalAka khelADIone saMtoSa apAya azista AcarI pitAne, potAnI TukaDIne tema ja potAnA te tene badale bhAratane olimpikamAM gaurava rUpe jovA dezane nukasAna pahoMcADe che. AthI ja khelADIonI maLe khare, zista e vijetApada mATe khUba ja agatyatA dharAve che. ApaNA dezanI saMskRti ane sAmAjika paristhiti- bhAratanA khelADIomAM jema zista vadhu tema te vijetAe strIone hajI khelakUdanAM kSetromAM puruSa-samovaDI padanI vadhu najIka AvI zakaze. thaI pravezavA dIdhI nathI. strIone hajI lagabhaga ApaNe zistanA jevo ja ane khUba mahAne muddA ApaNuM gharanI cAra dIvAlomAM baMdhiyAra, ane bALa ucheramAM ja khelADIo mATe AtmavizvAsane kahI zakAya, ghaNA lAMbA rokAyela rAkhI che. strI khela mAM AgaLa paDato bhAga samayanI samagra jAtanI taiyArI 5chI paNa je khelADImAM le te tenAM sagAMsnehI paNa bahu AvakAraze nahIM, eTaluM AtmavizvAsane abhAva jovA maLe to samajI levAnuM ke ja nahI paNa kadAca koI strI khelakUda aMge vikAsa tene niSphaLatA maLavAnI ja. keIpaNa jAtanI parIkSAmAM sAdhI khelADIne ja paraNe tenAthI te pote ja jANe jema AtmavizvAse vyakti tene pAra thaI jAya tema AlipotAnA kAryane pUrNa mAnI khelakUdamAMthI saMnyAsa leze mpika spardhAmAM AtmavizvAsa jene khUba daDha hoya tevI ane teno khelaka zokhIna pati paNa aMtarathI te A vyakti dhAryuM pariNAma lAvI vijayamALA vare che. vAtane cokkasa AvakAraze. AvA aneka nAnA-moTA AtmavizvAsa e khoTI gurutAgraMthi ke vadhu paDatI muddAone lIdhe hajI sudhI koI paNa bhAratIya strIe baDAza nathI. AtmavizvAsa e phakta pite mahAvarA vakhate elimpikamAM vijetAnuM sthAna lIdhAnuM jANamAM AvyuM nathI. je AMkane pahoMcI zakyA teTalAne ke tenAthI jarA vadhu AgaLa pahoMcavAnI gurucAvI che. AtmavizvAsa vagaranA ApaNA khelADIonAM zarIra ane kAryakSamatA anya keTalAya khelADIo meM evA joyA che je mahAvarA darakhelADIonI sarakhAmaNImAM jarAya pAchAM paDe tevAM nathI. miyAna vAraMvAra pahoMcI ke oLaMgI cUkelA AMkane khAsa phakta ApaNe zarIra ane kAryakSamatA mATe jarA bArI- harIphAInA divase ja pahoMcI zakatA nathI. eTale temanI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #869
--------------------------------------------------------------------------
________________ 8para, vizvanI asmitA hAlata dazerAne divase besI gayelA ghoDA jevI thAya che. sajAga banI, te aMgenAM ghaTatAM pagalAM laI vyavasthita, ApaNe keTalAka khelADI, sAme amuka jUnA olimpika Ayojana karI, bhArata anya keTalAka dezonI jema avazya khelADIne ke jenI vijayI TukaDIne joIne, sAmA harIphanI limpikamAM ghaNA vijaya-padaka meLavI zake. khelakUdanuM sAdhana-saMpannatA, paheraveza, UMcAI zarIra-sauSThava, kSetra have to eTaluM vizALa banyuM che ke temAM avanavAM pardhA pahelAMnI AgavI taiyArI, temanAM gavAtAM guNagAna saMzodhana karavAnI vyavasthA paNa bhArate UbhI karavI joIe vagere kAraNethI aMjAI jaI, pitAnAmAMnI zraddhA gumAvI khelakUdanA vidyA-vAcaspati (Ph.D.) sudhInA zikSaNu-parIkSaNa bese che ane tenA pariNAme pitAnuM mULa pita prakAzita ane saMzodhananI bhAratamAM eka AgavI zreNI UbhI karI zakatA nathI. temanI DagI gayelI zraddhAne, arjunane karavI joIe. dAktarI vidyAmAM jema zarIranAM AMkha kRSNa gItAno saMdeza ApI pharIthI laDavA taiyAra karela jevAM agenA khAsa niSNAta dAktaro keLavAya che, tevI tevo koI amUlya mArgadarzaka na maLatAM, temanuM kayuM - rIte khelakadanA kSetramAM olimpikamAM ramAtI pratyeka kAravyuM dhULamAM maLI jAya che. khelADIo AtmavizvAsa ramatanA ni ramatanA niSNAto ApaNA dezamAM dhIme dhIme upalabdha ke acala zraddhA dharAvatA hoya te bhArata jarUra Ali- hovA joIe. AvA pratyeka ramatanA zreSTha niSNutA ke mpikamAM pitAnuM nAma rozana karI zake. rAhabarane thoDA samaya mATe paradezathI ahI AmaMtrIne vaijJAnika sAdhana-samRddhine abhAva e Ama to ApaNA rAhabaro ke khelADIo taiyAra karavA joIe. ApaNI garIbImAMthI ja phalita thatuM kAraNa che chatAM athavA to vizvane AvA zreSTha ramata-zikSaka pAse te ghaNI vakhata AnI pAchaLa ApaNA khela adhikArIo te ramatanA prazikSako tema ja khelADIone keLavavA paradeza ane khelADIonuM ajJAna paNa agatyano bhAga bhajave mokalavA joIe. vaLI yoga ane prANAyAma aMgenuM che. e to bahu spaSTa che ke eka ja sarakhI kuzaLatA ane ApaNuM prAcIna jJAna ke siddhi khelakUdanA kSetramAM zakya zakti dharAvanAra be khelADImAMthI je eka pAse ramatane hoya te upagamAM levAM joIe. bhAratIya loko avakAza anurUpa vaijJAnika sAdhana ke vaijJAnika jJAna hoya te Ane saMzodhana jevI chellI vaijJAnika zAkhAmAM paNa duniyAnA kAraNe te anya khelADI karatAM AgaLa ja rahe. baLa joDe anya dezanI barobarI karI zakatA hoya to khelakUda jevA kaLa maLatAM senAmAM sugaMdha bhaLyA barAbara thAya. kSetramAM te acUka vizvavijetApadaka meLavI zake e dIvA jevI spaSTa vAta che. bhAratanI vadhu paDatI vastI gAmamAM eziyAI khelakudamAM je bhAratIya khelADI vijetA rahetI hovAthI tema ja gAmaloko zaherIjano karatAM zArIane athavA eNlipikanAM lAyakAtIdherANa-(kavoliphAiga rika rIte samRddha hovAthI AvA lakrAne khela kUdAvAgya sTAnDarDa) ne pAra kare tyAM pAra karavAnI sAva najIka hoya rasa keLavI teone khelakudanI vaijJAnika tAlIma ApavAnI tevA ucatara khelADIone ailimpikamAM ucatama sthAne Ane olimpikamAM uccatama sthAne vyavasthA karavI joIe. raziyAmAM AvAM khamIra dharAvatA Ave tevI saghana tAlIma ane saMpUrNa sagavaDa ApaNe yuvaka-yuvatIone khAsa keLavaNI ApIne temano khelaApavI joIe. oNlimpika jema jema samayanI daSTie kRdanA AMkanA pragatinA Alekhane AdhAre, teo bhavi. najIka AvatI jAya tema tema A khelADIonAM yogya vyamAM AvanAra olimpika ramatamAM saphaLa nIvaDe tema che. parIkSaNa karI teo pragati pAmatAM pAmatAM lAyakAtI- ke nahI, e cakAsI dIrdhadaSTimaryuM kArya amalamAM mukAya dharaNane sArI rIte pAra karI olimpika AMkanI sAva che ane ApaNe jANIe chIe ke raziyA olimpikamAM najIka Ave che ke tene pahoMce che te joI AvA keTalAka ghaNA caMdraka jItI jAya che. IrAnamAM vaLI evI prathA khelADIo tarapha ja khAsa dhyAna kendrita karavuM joIe. che ke olimpikamAM nAmanA meLavanAra khelADInI Arthika jyAM sudhI olimpikamAM AvA khelADI vijetApada na ciMtA rAjyasarakAra pitAnA mAthe laI le che. ApaNe meLave tyAM sudhI khelADIe, tenA prazikSaka ane sarakAre paNa raziyA ane IrAna jevAM rASTronI jema olimpikakhUba kALajI rAkhavI joIe. mAM bhAga lenAra ke vijetA bananAra sAthe A suvasaMkSiptamAM kahIe to AgaLa ullekhyAM tevAM ane rtAva rAkhI zakIe. vaLI hokI jevI ramata ke jemAM te sivAyanAM aneka nAnAM-moTAM kAraNe viSe khUba ja ApaNe pAchuM pahelAMnuM sthAna meLavavAmAM anya ramato, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #870
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 853 * *** * ** * karatAM, je ochI mahenata ke ocho kharca karavo paDe * ma ema hoya to, olimipakamAM vijetA banavA mATe, A ke With Best Compliments From ramata tarapha khAsa vizeSa dhyAna ApavuM rahyuM. AvI ja VENILAL'S EXPORT HOUSE bIjI ramata olimpikamAMnI kustInI ramata che. vaLI emAM PRIVATE LIMITED., bhAga letA ApaNA kustI-vIrenAM eka pachI eka pragati ! sopAna sara karatI ghaTanA, ApaNu vijayanI AzAne Jai Hind Estate, Bhulesh war, vadhu dRDha banAve che, ane kadAca najIkanI olimpika Bombay-400 002. spardhAmAM A sAkAra thatuM ApaNe joI zakIzuM. chelle Leading Exporters of Sarees & Fabrics. eTaluM ja jaNAvavAnuM ke ApaNe samAjamAM khela khelADI Government Recognised Eligible ane te sAthe saMkaLAyela sarva bAbata aMge khUba rasa Export House : jAgRta karI, 60 karoDathI vadhu vastI dharAvanAra ApaNe Honoured by Government of India olimpikamAM acUka thoDAka vijetAo meLavI ja zakIe. For * National Award of Trophy * have pachI bhAratanuM nAma olimpikanA vijaya padaka meLavatA dezonI nAmAvalImAM hovuM ja joI e ane AWARD WINNERS upara darzAvyA tevA sava muddA aMge sakriya gADha pagalAM Maharashtra State. laI bhaviSyamAM AvanAra pratyeka olimpika samArohamAM che Central Silk Board, Bombay. vadhumAM vadhu vijayapadaka meLavanAra gaNyAgAMThayA dezomAMnA Silk & Rayon Textiles Export Promoeka deza tarIke bhArata hoya ja, e ApaNe saue sabhA tion Council, Bombay natAthI, tana, mana ane dhanathI amalamAM mUkavuM rahyuM. 5rama Handloom Export Promotion Council, kRpALu paramAtmA paNa olimpikamAMnA ApaNA suMdara dekhAva ane gauravabharyA sthAna aMge ApaNA para AzI Madras for the year-1971-72, 1974-75, vada varasAvaze evI dRDha zraddhA rAkhIe. 1976-77. Phone : 316408 Telex : Cable : 314040 11-4692 Vepl In- Puresaree _ Off. : 342786 SISTER CONCERNS Veety's Exports, Jai Hind Estate, Bhuleshwar, Bombay-400 002. SURYAKANT SHAH & CO. Venilal's Associates., Jai Hind state, Bhuleshwar, Bombay-400 002 Yarn Merchants & Commission Agents Venilal's Saree Emporium, Jai Hind Estate, Bhuleshwar, Bombay-400 002 BRANCH OFFICES 41/45, Nakhoda Street, 1st Floor. 42-Avondale Road, Spark Hill, Birmingham-11 BOMBAY-400 003 ( U. K. ) Phone : 021/777/9824. 46-48, Rendall Road, Leicester LE46LE (U. K.) Phone : 0533/666/998. Phone Resi : 388164 ra ** ** * Jain Education Intemational
Page #871
--------------------------------------------------------------------------
________________ 854 vizvanI asmitA Phone: 376734 Gram : Vijay Group Paral, Bombay-400 033 With Best Compliments from VIJAY FABRICATING CORPORATION Manufacturers of Copper Wire Braidings, Ropes WIREX METAL WORKS Fiberglass insulated copper wire cables & Asbestos insulated copper wire cables 19 C, D. P. Wadi. Opp. Kapeshwar Temple, Ghorapdeo Rd. BOMBAY-33 Manufacturers of Tin Containers, Fibreglass Covered Copper Wires Cable, Asbestos Covered Copper Wires Cable, Copper Wire Braidings and Ropes. Jain Education Intemational
Page #872
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 855 Telegraphic Add : "PARKERIA" Jharia, Ahmedabad With Best Compliments From D. PARKERIA & CO. Coal Merchants & Commissien Agents, Post Box No. 30, P. O. Jharaia. 828111, (DHANBAD) Phones S Office : Jharia-601 97 Resi.: Dhanbad-3269 & 3284 - Branches : Calcutta, Bombay, Ahmedabad, Hyderabad, Ratlam, Junnardeo (M. P.), & Surendranagar. CHEMICALS (IMPORTERS & EXPORTERS) AMRITLAL & COMPANY LTD. Rang Udyan :Sitladevi Temple Road, Mahim, BOMBAY 490 016 Sales Office Address - Amritlal & Company Ltd. 11, Sprott Road, Ballard Estate, BOMBAY-400 016 Dealers in Dyes and Chemicals, Selling Agents for Sojuzchim export, U. S. S. R. for Dyes, Intermediates & chemicals and General Indentors with Business Contacts all over the World. ALSO A Recognized Eligible Export House Exporting Dyes, Chemicals, Engineering Goods, Processed Foods etc., all over the world. Phone No. H. O. 453251 Gram : RASIK Sales Office : 269501 Telex : 011 3254 Jain Education Intemational
Page #873
--------------------------------------------------------------------------
________________ 856 vizvanI asmitA * vizvaasmitAnA sarjanane hArdika zubhecchA * * *** AtmasAdhanAnuM navanIta me. caMpakalAla ena. zAha me, hasamukhalAla enDa ku. me. ema. nagInadAsa * * ** * ** huM na jaina chuM, na bauddha, na viSNava, na ziva, na hindu na musalamAna. huM to vItarAga paramAtmAne zodhavAnA bhAge vicAravALo eka mAnavI chuM. yAtrALu chuM. Aje sau zAMtinI cAhanA kare che paraMtu zAMtinI zodha sauthI pahelA pitAnA manamAM ja thavI joIe. - vallabhavANI * kAlabAdevIrADa svadezI mArakITa 82 kRSNagalI muMbaI * * * * TerelIna zUTiMga zaTiMganA vepArI cheDA velarI mATe * mahAjana mIlanA selIMga ejanTa **** erakanDIzana rUma ** me. zAha TekSaTAIla * 40-4ra dhanajI sTrITa muMbaI-3 2 naM. 321995-338530 **** * * **** cheDA ApTIkala mATe * erakanDIzana rUma ** zuTIMga zaTiganA vepArI The. navajIvana sosAyaTI, bIDiMga - 13 bloka naM. 17. pAMcame mALe, lemIMgTana reDa, muMbaI 8 me Dapheba riTala zarUma zuTIMga zaTiMga The. 10, metA bhuvana. 311 Ara. ema. reya mAga che nyu caranI roDa hiMdujA koleja pAse, muMbaI * 39-41 dhanajI sTrITa muMbaI-3 2 naM. 328434 * * ****** nyeo * ** Jain Education Intemational
Page #874
--------------------------------------------------------------------------
________________ dakSiNa bhAratano pravAsa ane prAcIna sthApatyo - zrI amaracaMda mAvajI zAha (pachegAmavALA) bhAratadeza-AryabhUmi-tenI bhavya saMsakRti. tenuM A sivAya prAcIna kilAo jumAmasajI tAsavAga, adhyAmanuM ajaba vijJAna - bhUtakALanI ApaNI vaDI jhamajhama topa bArAkavana evI ghaNI samRtio yazagAthA. 2ja karatAM aneka sthApatya aneka kaLA- prAcIna khaDI che. tA- 31-1-75 nAM ane bIjApurathI kArIgarI yukta samArako, aneka prAcIna pratAthI. bhArata 90 mAIla dUra mahArASTra rAjyanA sAMgalI zaheramAM ane dezanuM gaurava, tenI jAhojalAlI, tenA ucca Adaze tyAMthI 22 mAIla dUra kuMjatIrthanI yAtrAe gayelaApaNane gaurava upajAve che. tenI taLeTImAM jana dharmazALAo tAMbara-jaina tathA digaMbara jainanI bhavya-banelI che. temAM bhojanazALA, pazcimAtya dezoe je vijJAna dvArA pragati sAdhIne jJAnamaMdira tathA digabara baoNrDiga, bAhubalIjInI mUti siddhio meLavI che. temAM patya - sAhitya - kaLA - vagere suMdara banAvelA che girirAja upara, DoLImAM caDayA. kArIgarI ane sUkSamabuddhi ane aMtaraAtmajJAnano ApaNe taLAjAnI TekarI jevaDI TekarI che. upara prAcIna digaMbaranA vAra nimitta rUpe che. kudarata sajita sauMdarya ane maMdiro - khaMDicera jevAM che. jyAre zvetAMbara zrI jina mAnava sarjita kaLA-kArIgarIthI bhAratadeza, vizvamAM eka valabha pArzvanAthanuM maMdira 105 varSa pahelAM bhavya banyuM AdarzarUpa gaNAya. che. tyArathI kuMjatIrtha prakhyAta thayuM che. dakSiNa bhAratanA karNATaka pradezamAM mAre 66 varSanI tA 28-2-75 nAM ame balI gayela tyAMthI umare pravAsa karavAnI taka maLI. tabiyatanI anukULatA beMgalora gayela. beMglerathI 40 mAIla dUra "naMdIhIla" nahi chatAM A sAhasa kheDavA mATe manane majabUta banAvyuM. dariyAnI sapATIthI 5000 phITa UMcI hIla che. tenI tA. 8-12-74 nA taLAjAthI zrI bakabhAI upara javA mATe pAka mATararasta che. upara naMdInuM maMdira sAthe moTaramAM bhAvanagara AvI tA 8-12-74 nA che, TUrisTa senTara che. nisagika saudarya nIrakhI AnaMda vimAnamAM muMbaI AvI tA-11-12-74 nAM bIjApuramAM thayA 4 thayo. sau jAnanAM jAnaiyA jAnaDIo samakSa vanarAjI vacce huM tathA mArA patnI AvyAM. bIjApura zahera prAcIna vacce besIne 1 kalAka subodhasAhitya" upara pravacana sthApatya ane kalA kArIgarInAM samArakethI deza videzanA ApI AnaMda karAvyo hate. yAtrikanuM TUrisTa senTara che. beMgaramAM TIpu sulatAnanA samayano 'lAlabAga" gaLaguaja" e vizvanI ajAyabIno eka mahAna bagIce je te sivAya bIjI koI prAcInatA namano che. lagabhaga 500 varSa agAu te vakhatanA adIla jovAmAM AvI nathI. koMgresanuM adhivezana paNa A lAla bAgamAM eka vakhata maLela hatuM teTale vizALa bAga zAha bAdazAhanA samayamAM A smAraka baMdhAyela che. tenA sAta majalA che. tenI khUbI e che ke sAtamA mALanI bhavya che. gelerImAM eka cheDethI taddana dhImethI ApaNe bolIe te tA 6-3-75 nAM moTaramAM misura gayA. masura eTale sAme lagabhaga 150 phaTa dUranI dIvAlamAM teno paDagho misurAjyanI jAhojalAlI bhArI rAjadhAnInuM zahera tenA paDe ane sAMbhaLI zake. ApaNe eka tALI pADIe te mahelo zahera vacce tenI jAhachalAlInAM darzana karAvI rahyA eka sAthe seMkaDo paDatI jaNAya, evI vijJAna yukta che. paraMtu atyAre jANe sUnamUna khaDA che. tenA daravAjA karAmata ajAyabI bharelI che. lAge che ke Teliphona ne baMdha che. meM lakhelAM kAvyanI paMkti yAda AvI gaI ke- TelivijhananI zodhamAM videzI yAtrikoe A ApaNA makArA taNA rAjana, roLAtA rAnamAM dIThA; vijJAnamAMthI preraNuM meLavI haze. parivartana taNuM parA, ughADI AMkhathI dIThA. Jain Education Intemational
Page #875
--------------------------------------------------------------------------
________________ 858 vizvanI asmitA misurathI 14 mAIla dUra "vRMdAvana gArDana Dema je UMcI che. tenI upara javAna TekarImAM katarelAM pagathiyAM che. kAverInadI upara bAMdhelo je rAjyanA vakhatanI bAMdhaNI ha DoLImAM khurasInetaranI ( ArAmacera) ne 4 jaNA. suMdara che. tene bagIco IlekiTrakaze ajaba che. "gna gArDana' upADe ne eka jaNa Teko ApavA sAthe rahe. rUA. 12 prANI saMgrahAlaya, pAMjarApoLa, Tekanikala InsTITayuTa zorUma tenI majarI bAMdhelI che. 47 phaTanI UMcAInI dhyAnastha jemAM kalA kArIgarInI vastuo vecAya che. gomaTezvara bAhubalIjInI pratimAnAM darzana karyA. temanI misura cAmuDI hilanI chAMyAmAM vaseluM che. cAmaDI cakSu sAthe temanI kIkIo sAthe kIkIo meLavI ghaDIbhara ekAgratA karatAM AhAda thaye. hila upara gayA. cAmuMDA mAtanuM bhAgya prAcIna maMdira che. je upara javA moTara rasto che. maisurathI-12 mAIla dUra A mUrti eka ja pattharamAM te vakhatanA rAjA emakalI halI je kapilA nadIne kinAre AveluM che. cAmuMDarAye sane 983 mAM bharAvI che. TekarI upara javAnAM je bhUtakALamAM mahAna nagarI hatI. atyAre tyAM khetara ne pagathiyAM-644 che. taLeTImAM eka moTo kaMDa suMdara vADIo che. nAnakaDuM gAmaDuM che. tyAM prAcIna digaMbara jaina che. A mati kotaranAranuM nAma eka bhAIe "ariSTanemI maMdira che. AvAM prAcIna digaMbara maMdire dakSiNa dezamAM jaNAvyuM che. puSkaLa che paraMtu. jana dhamIo "liMgAyata" dhamI zrI bazvarA rAjAnA samayamAM thaI gayA. eTale A badhA misurathI 10 mAIla dUra - TIpu sulatAnanI rAjadhAnInAM maMdiro-khaMDhera jevAM banI gayAM ane purAtatva khAtAomAM sthApatya zrI raMgapaTTanamAM che te jovA gayA. temAM TIpuprAcIna sthApatyomAM pheravAI gayA lAge che. sulatAnane jelamAM rAkhela te jagyA bhoMyarAmAM che. sane 1793 ne jene mATe prAcIna ratha che temAM phaNAvALAM tA 18-3-75 nAM misurathI pa5 mAIla dUra-dakSiNe padmAvatIdevInI mUrti lAge che tyAMnA maMdira prAcIna - bhAratanuM varlDa phemasa jaina tIrtha zrAvaNabelagolA gayA. raMganAtha maMdira garuDanI mUrti - zeSanAga maMdira - nArAyaNa A bhavya TekarInA ane tenI upara, aDaga ekAgra dhyAna maMdira - narasIMgalakamI maMdira - sUryanArAyaNa maMdira, satyadazAmAM ubhelA zrI bAhubalInI UbhI mUrti 57 pheTanI, nArAyaNa maMdira, lakSmIdevI maMdira - 1500 varSa pahelAnA viMdhyagiri upara dekhAya che; jANe gagana sAthe dhyAnamAM tIrupati bAlAjI raMganAtha svAmI tathA zrI viSNubhagavAnanuM magna che. maMdira, moTA zeSa nAga upara pahelA bhavya che te jovAnI tyAM nIce dharmazALAo, jaina maMdiro badhuM prAcIna ane praveza phI 0-25 pacIsa paisA che. jovA lAyaka che. caMdragiri ne viMyagiri ema be TekarIo upara prAcIna sthApatya che. caMdragiri upara bhadrabAdasvAmInI TIpu sulatAnanI kabara joI. tenI upara tA 3-5gakA-caMdragupta vasahI, pArzvanAtha vasahI-ratnakalI vastAkSara 1799 nI sAla lakhelI che. tenA pitA haidara alI - tenI . vagere jevA lAyaka che; paraMtu ame aha tApa thaI dAdImA - phAtiyA begananI tenI sAthe kabara che. bahAra javAthI jaI zakayA nathI tenI pAchaLa jInanAthapura-zAMtI. tenA kuTuMbIonI kabara che. kALA saMgemaramaranI kabara nAthavasahI - pArzvanAtha vasahI che. che. tyAMthI kAverInadIno saMgama jevA gayA. tyAMthI jIsasa. krAIsTanuM carca vagere joyelA hatAM. viMyagiri upara bAhabalIjI tyAga dastaMbha sAta maMdiro gAmamAM bhaMDAra vasahI - 24 tIrthaMkara maMdira - zramaNabelagolAthI ame hAsana AvyA. DasTrikaTanuM digaMbara jaina dharmazALA maTha - navaratna pratimA, pArzvanAtha zahera che. amArA sa baMdhI pachegAmavALAne tyAM amArI caritra sthApatyamAM kotareluM che. AdIzvara sahastrakoTI akkana- bhANejane ghera UtaryA. tyAMthI prAcIna sthApatyo jovA mATe vasaki sonagaDhavALA zrI kAnajIsvAmI yAtrikAlaya. gayA. cAre tarapha TekarIo vacce Halebid halebiDa vagere prAcIna jainadharmanI jhAMkhI karAve che. A tIrthane nAM aitihAsika maMdire sane 121 mAM viSNuvardhananA vahIvaTa zrI digaMbara jana yujharAI InsTITayuzana menejIga samayanAM joyAM. be judA garbhagRha - navaraMgahola - naMdI kamiTI zramaNa belagolA kare che. yAtrika pAsethI maMdira - zaMkarabhagavAnanuM maMdira - devInuM prAcIna maMdira 0-50 pacAsa paisA Tekasa le che. A TekarI 470 phITa - traNa maMdira aMdara bahAra paththaramAM ajaba kaLA. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #876
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 859 kArIgarI eka hajAra varSanI ahIM jovA mATe deza saudaryathI bharapUra A hIla che. pANInI taMgI hovAthI videzanA TarIsTo Ave che. ane tenA phoTAe laI phakta vacce eka ja dhodha cAlu hato. sarAvatI nadImAMthI jAya che 970 phUTa UMcethI dhodhanuM pANI khINamAM paDe che. tyAMthI mahAtmA gAMdhI pAvara hAusa, khINamAM 1626 phITa UMDu jana Tempala pArzvanAtha - AdIzvara - zAMtinAthanuM temAM che. 97ra Tepa che, 8 mazIna briTana amerikAnAM che. aMdara pArzvanAthanI mUrti 14 phaTa UMcI che. tenA thAMbhalA ArasanA UtaravA mATe liphaTa jevI TrolI che. bhaya lAge tevI kaLA kArIgarInA namUnA che. te ArasamAM ApaNuM pratibiMba UMDI khINamAM UtarIne pAvara hAusa joyuM. je vaDe AkhuM dekhAya tevA ghaselA che. prAcIna nRtyanI kaLA kArIgarInI maisura sTeTa IlekaTrIkathI jhaLahaLe che. A udghATana tA 27mUrtie A badhuM nirIkSaNa pUrvaka jotAM divaso joIe. 12-47 mAM mahAtmA gAMdhIjIe karyuM che. ApaNI prAcIna sa kRti hajAra varSa pahelAMnI jANe A sthApatyamAM jIvaMta kotarelI dekhAya che. pArzvanAtha Tempala, sImogAthI amo beblArI gayA tyAMthI gulabargA 840 varSa jUnuM che. gayA, tyAMthI tA 29-3-75 nA ame bIjApura- 1 mAsano pravAsa karIne AvI gayA chIe. dakSiNa bhAratamAM halebIDathI Bellur belura 10 mAIla che. tyAMnuM prAcIna saMskRtino bhaMDAra che te jovA mATe samaya, zakti maMdira varlDa phemasa che ane kezava Tempala - sane 1117 ane saMpattinI jarUra rahe che. nuM che. viSNuvardhananA samayamAM baMdhAyeluM che. te maMdiranI pharatI prAcIna dharmazALA meTI che. anakezvaravAmI maMdira Arya saMskRtino vizvamAM prakAza thAya, ApaNI 858 varSa junuM che temAM 48 thAMbhalA judI judI prAcIna lokazAhI dvArA tene vikAsa thAya tevI bhavya bhAvanA. kaLA kArIgarInA AbehUba namUnA che. 42 pUtaLIo amaracaMda mAvajI zAha-taLAjApItaLano mATe nAga-644 hAthI nAnA kotarelA eka thAMbhale 518 varSa pahelAM pharato hato. caMdramukhInI jayAnI - 2 vijayAnI, vagere mUrtio dvArapAla - maMdira eka ja paththaramAM gabhArAnuM darzana vagere sivAya te vakhanA kotarelA Phone : 293990 sAyakala-TAyara DijhAIna - moTara TAyara DijhAIna - kaDanA 251257 kaMdarAnI DijhAIna - nekalesa, baMgaDIonI DijhAIne - With Best Compliments From thAMbhalAmAM kotarelI che. tenI uparathI jANe ApaNe ApaNI kaLA kArIgarI pradarzita karI rahyA chIe. eka moTe caMpala paththaramAM kotarela che. hajAra varSa pahelAM ApaNane kaLA kArIgarI dvArA A vastuo vArasAmAM maLelI che. ROOP MILAN Specialists in Silks & Wedding Sarees je pUrva puruSee bhAratIya saMskRti sAcavavA je A mahAna puruSArtha karyo che, kaLAkAroe potAnI AtmabhAvanA reDI che te prazaMsApAtra che. A rIte Arya saMskRtine amara karI gayA che. tyAMthI amo hAsana AvI. TIpadura gayA. tyAMthI sImo AvyA, sImagAthI tA 22-3-5 nAM ame 60 mAIla dUra che Jogfalls jegapholsa hila upara, pANIno dhodha, tathA, maisura sTeTanuM pAvara mathaka jovA gayA. tyAM rAta rahyA. tyAM TUrIsTa mATe - rUma maLe che rUA. 10 bhADuM che. tyAM lAyansa kalaba. InkavAyarI ophisa che. suMdara nisagika 97 A, Maharshi Karve Road, (Queen's Road) BOMBAY-400 020 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #877
--------------------------------------------------------------------------
________________ 860 vizvanI asmitA resIDansa - TelIphensa : 518/1237 pramukha - 214 menejIMga DIrekaTara- 1165 menejara - 1238 prasaMga aneka.... paNa pasaMdagI eka ja !!! jana Adarza dugdhAlaya agatyanI neMdha ! amArA grAhakone vinaMtI ke amArI "jana AIskrIma"nI banAvaTo kharIdatA pahelAM amArA nAma, eDresa, phona tathA TreDamArkanI khAtrI karaze. sisTara kansarna : jaina AIskrIma DisTrIbyuTarsa prA. lI. dhI surendranagara pI5lasa koopareTIva benka lI, jaina derAsara pAse, surendranagara zAkhA :- sTezana roDa, jorAvaranagara, -: : pragatinA sopAna : :- sabhAsada saMkhyA 8000 thApaNe 2,37,00,000 zera kepITala 1700000 dhirANuH 1,71,00,000 rijharva phaMDajha 15,72,000 oDiTa varga : A benkanI sevAo :- tA. 1-9-7thI DIpojhITa Isyuransa skIma nIce benkanI dareka prakAranI rU. 20,000 - sudhInI thApaNe surakSita banela che. 10 varSanI bAMdhI mudata mATe thApaNa mUkanAra mATe AkarSaNa bheTa yojanA. phikasDa DIpojhITa para vyAja dara traNa mAse. Dora Tu Dora rIkarIMga DIpojhITasa kalekazana. vyApAra - udyoga ne dareka prakAranI dhirANa suvidhA. pleja dhirANa mATe goDAuna savalata. sonA cAMdInA dAgInA sAme dhirANa. hAusIMga lonsa. seIpha DIpojhITa lekarsanI suvidhA. che benka cerITebala TrasTanI thApaNa svIkArI zake che. caMdulAla sukhalAla mahetA pramukha, amRtalAla kezavajI zAha. upa-pramukha : caMdulAla tribhovanadAsa koThArI menejIMga DIrekaTara, je. eca. pArekha 7880, bajhArageTa sTrITa, beMka opha madurAnI sAme, pharTa, muMbaI-400 001. phonaH 263510-267100 ghATakepara. nirmalakuMja,dukAna naM. 7, yuke beMka sAme, mahAtmA gAMdhI roDa, oghaDabhAI lena, ghATakopara (IsTa). phona : para7923 muluMDa, rUSabha dugdhAlaya 13 zIvagaMgA epArTamenTasa, jhavera reDa, mulunDa (vesTa). phonaH 503788 malADa. 9, pragati zopIMga senTara, Do. sUcaka hospITalanI bAjumAM, maMchubhAI reDa, malADa (isTa), phona : 6966 67 vilepArlA. sImalA DerI 6-AnaMdabhuvana, 45, bAja roDa, A vilepArlA (vesTa). phena pa61373, pa6446 K sI.pITheka. vasaMta sTArsa, 16ra-sI. pI. TaMka roDa, koThArI hospITalanI sAme, phona : 357258 menejara. UR Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #878
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 861 satyane vijaya che jyAM nIti che tyAM nArAyaNa bhagavAnane vAsa che. manubhAI rajanIkAnta zropha tathA zrI sAMIbAbA AMgaDIyA sarvisa re vinA sahakAra nahi uddhAra ophisaH 455 raheThANa pramukha : 203 raheThANa menejara : 268 oIla mIla : 284 zrI mahuvA tAlukA sahakArI kharIda vecANa saMgha lI., mahuvA. mahuvA (saurASTra) tAra: "saMgha" rajIsTarDa naM. 1558 tA. 29-10-56 dezanI kAyApalaTa karavAnA kAmamAM Arthika ane sAmAjika krAMti anivArya che je sahakArI pravRtti dvArA zakya banAvI zakAya tema che. tA. 30-6-1979 bharAyela zera bhaMDaLa : rU. 2,53,850 anAmata bhaMDoLa : rU. 2,54,628 tA. 30-6-1979 1109 vyakti sabhya saMkhyA 116 maMDaLI sabhya saMkhyA * phikSanA niyamo : (1) varSa 12 TakA (2) 2 varSa 15 TakA (3) rUA. 1000 thI vadhu phIkSa upara dara mAse vyAja ApavAmAM Avaze. (4) zubhalakSmI saTIphIkeTa yojanAmAM phakta 60 mAsamAM bamaNI rakama meLavo. (vacce vyAja maLaze nahIM ). M * eka varSamAM 1225 InAma thI pAMca varSamAM kula 6125 InAma ApavAmAM Avaze. jaMgI inAmo dara varSe rUA. 75000nA tevA pAMca varSa sudhImAM 5 Dro mAM kula rU. 3,75,000 nA inAmo maLaze. vizvanI asmitA saMdarbha graMthanA Ayojanane zubhecchA pAThave che * amArI kaI paNa zAkhAmAM rUA. 100 zrI sAMIbAbA bheTa thApaNa yojanAmAM pAMca varSa mATe jamA karAvI rokaDa inAmo meLavavA bhAgyavaMta bane. zrI javAhara ke. o hAusIMga sosAyaTI lI. mahuvA (ji. bhAvanagara) kula pAMca Dro rAkhavAmAM Avela hoI bheTa meLavavAnI pAMca bhAgyazALI taka jhaDapI le. kadAca bheTa na maLe te paNu Apane rUA. 100ne badale rUA. 160- ekase sAITha te pAMca varSane aMte pAchA maLaze ja. A sosAyaTIe madhyamavargI kuTuMbone kAyamI vasavATa mATe pracaMDa puruSArtha karI bAvana makAne dhI gujarAta hAusIMga phAInAnsa sosAyaTInI lona laI sasta dare bAMdhavAmAM Avela che. vadhu vigata mATe amArI najIkanI ophisamAM rUbarU maLe. heDa ophisa : rIlIphoDa, pattharakuvA. amadAvAda pha. naM. 24349/26858 zrI prANajIvanabhAI busA, zrI ramaNabhAI cIttalIyA, zrI zAnubhAI modI, zrI vinayacaMda gIradharalAla tathA zrI gaNezabhAI DeDIyA A A jananA sUtradhAra rahyAM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #879
--------------------------------------------------------------------------
________________ 862 vizvanI asmita Resi : 444058 Phone : 360577/363440 With Best Compliments From M/S. RAINBOW AGENCIES 377, Old Kbadia Gate, AHMEDABAD Contact for : Plywood, Laminated Sheets, Fevicoal Hard Board, Chair Seats, Metal Sheets With Best Compliments from STEELCAST BHAVNAGAR PRIVATE LTD. Manufacturers of: Steel and Alloy Steel Castings Ruvapuri Road, Bhavnagar 064 001 Gujarat State Gram : STEELCAST Telex : 0162-207 Phone : 5225 ( 4 Lines ) Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #880
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 863 8 zrI. mahuvA jutha che. vi. vi. kA. sahakArI maMDaLI lI. vAsItaLAva, geITa, mahuvA rajI naM. 2003. sthApanA tA. 16-4-58 vyavasthApaka kamITI. (1) zrI. mahamadaalI mAsumaalI vADIyA- pramukhazrI (2) zrI jItendrarAya bAbulAla zAha sabhyazrI (3) zrI nagInadAsa harajIvanadAsa mahetA , (4) zrI guNavaMtarAya bAbulAla mahetA , (5) zrI bhAskararAva bhAnuzaMkara ThAkara , (6) zrI maganalAla durlabhajI paMDayA (7) zrI baTukarAya bhIkhAlAla jAnI (8) zrI choTAlAla narasIdAsa jasANu-menejarazrI, maMDaLInI kAryavAhI tathA vigata maMDaLInuM zerabhaMDoLa rUA. 124010-dhIrANa rUA. 253703 - anAmata bhaMDoLa rUA. 105150/- yu, mu. lena rUA. 223600/anya phaMDo rUA. 25467/ rAsAyaNIka khAtaranuM vecANa rU. 2318115/00 je. davA vecANa rUA. 49532100 bIyAraNe vecANa rUA. 109833/sImenTa rU. 140262 - A maMDaLI temanA sabhyone tathA tAlukAnA kheDutone jaMtunAzaka davA, khAtara, biyAraNa, sImenTa tathA jIvana jarUriyAtanI vastuonA vecANanI kAmagIrI meTA pramANamAM kare che. A maMDaLI taraphathI sabhyone 12 TakA DIvIDanDa tathA sabhAsada banasamAM sTIlano seTa 1 ApavAmAM che Avela che. -: khetIvADI utpanna bajAra samitI, IDara:- 8 kheDutabhAIone temane mAla vecavAnuM zreSTha ane surakSita sthAna mAkeTa yArDa ja che. kAraNa ke - 1. khullI harAjImAM harIphAI thavAthI mAlanA sArA bhAva Upaje che. 2. chevaTanA bhAvonI mAhitI maLI rahevAthI bhAvomAM cheta rAvAne saMbhava rahetuM nathI. 3. samitInA sTAphanI hAjarImAM lAyasansadAra talATa dvArA mAlane sAco tela thAya che. 4. mAlanAM nANAM turta ja rokaDA maLe che. 5. gerakAyadesara lAgI kapAtA nathI. 6. mAla na vecAye hoya to yArDamAM vinAmUlya te saMgrahI zakAya che. 7. yArDanI anekavidha suvidhAone lAbha maLe che. 8. ekaTraya bharavI paDatI nathI. 9. vecANamAM takarArane avakAza nahivata che. samitI taraphathI tenI nyAyI patAvaTa karavAmAM Ave che. 10. telIbIyAM tathA anAja mATe IDara tAlukA sahakArI kharIda-vecANa saMgha ane kapAsa mATe koTana kerezana harAjImAM bhAga letA hovAthI kheDUtone sArA bhAva Upaje che. 11. vepArIone bajArabhAve cokhkho ane pUrato mAla maLe che. baherabhAI hIrAbhAI paTela, sabhApati amIcaMdabhAI bahecarabhAI paTela. upasabhApati je. ke rAvala. maMtrA 8 jIjI khAdI grAmodyoga kamizana pramANita-grAma nirmANa samAja, mahuvA saMcAlita khAdI grAmodyoga bhaMDAra mahuvA (saurASTra) * A saMsthA khAdI ane grAmodyoganA utpAdana vecANa dvArA seMkaDe kuTuMbone rojI pUrI pADe che. 2. khAdIkAma gharabeThA ane bIjAM kAma saMbhALatA thAya che. e ghaNuM ja mAnabhara kAma che. temAM zIlarakSA, gRharakSA, ane mAtR pratiSThA rahelI che. * jyAM sudhI bhAratanA soLa varSathI uparanA dareka taMdurasta strI puruSane mATe potAnA khetaramAM, jhUMpaDAmAM ke kArakhAnAmAM pUrNa rojI ApavAne koI upAya na maLI zake tyAM sudhI lAkho grAma vAsIone mATe khAdI grAmodyoga e ja ekamAtra yojanA hoI zake. hasamukharAya mahetA IbrAhIma kalANIyA thakI DolarabhAI vasAvaDA menejara pramukha "1 raNachoDabhAI kI. upArela che Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #881
--------------------------------------------------------------------------
________________ 864 vizvanI asmitA pi. be. na. para7 phena :- 23211 tAra vIkaTarI hArdika zubhecchAo sAthe dhI beo gereja (rAjakoTa) prA. lI. zubhecchA pAThave che kaThArI choTAlAla maNIlAla kAntilAla vI. cAla. rUma naM. 9 devacaMda nagara malADa. Bombay 64 koThArI reDIo sTArsa maTImITara, negara Tenga TesTaranA rIperIMganA spezyAlIsTa ilekaTronIkasa spesa 15/bI zAmarAva viThala mArga lemIMTana reDa muMbaI 7 vinasa kemIkalsa 42 | bAbugenu roDa muMbaI-2 kemIkasa enDa sarjIkalanA vepArI. mAlaviyA reDa, rAjakeTa-2 (360002 ) othorAIjhaDa DIlasa :prImIyara pazvinIkAra- prImIyara Trakasa - parakInsa pI ? - temaja pI * DIjhala ejIne - mopAra- pAla temaja pI 6 spera pArTasa- bhArata peTrelIyama kera porezana temaja gavarnamenTa eppala beDI bIlIMga - rIperIMga varkazopa ( ghara - 665030 phena 3 kisa- 664994 mahuvA senTrala kanjhayumarsa ko-opareTIva sTArsa lI. ApanA raheThANanA praznomAM anubhavI prAmANika mArgadarzaka pazcimanA upanagaronuM vizvAsapAtra nAma seminAtha esTeTa ejanTasa nAgarika benka pAse, mahuvA 364290 gujarAta rAjya (bhArata) rajIsTrezana naM. 1182 sthApanA tA. 25-1-78 borDa opha DAyarekaTarsanA nAma :zrI. ramaNIkabhAI amIdAsa cittalIyA. pramukha zrI. vAlajIbhAI devajIbhAI kukaDIyA. upapramukha mahezacaMdra jayAzaMkara trivedI. menejIMga DIrekTara zrI bharUcA reDa coka dahIsara (pUrva) muMbaI 400068 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #882
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAratamAM zrI sametazikharajI-zrI pAvApurIjI-paMjAba-kAzmIra sahita jaina yAtrA pravAsa (yAtrA sthaLene aitihAsika ane dhArmika paricaya) (1) AkalA hatA ane teo haMmezA bhejano samaya pUrve prabhu pUjAno niyama acUka rIte pALatA hatA. teo prabhunI - zrI. aMtarIkSa javA mATenuM AkelA relave sTezana pratimA sAthe levAnuM bhUlI gayA te vakhate vidyAdharoe che. relave sTezanathI eka mAIla dura AkolA zahera AvyuM vidhAnA baLathI zuddha veLunI pratimA banAvIne rAjAne che. ahIM bajAramAM mULanAyaka zrI AdIzvara bhagavAnanuM pitAnA niyamapAlanamAM sahAya karI hatI. prabhupUjananA ghummaTabaMdhI derAsara che. atre upAzraya ane dharmazALA kArya pachI bhajana patAvIne najIkanA sarovaramAM A paNa che. AkelA khAsa karIne rUnA vepAranuM mukhya veLanA pratimAjI padharAvI devAmAM AvyAM. ahIMnA adhimathaka che. chAyaka deve A pratimAjI akhaMDita rAkhyAM. keTalAka samaya pachI koDhanA rogathI pIDAtA evA zrI pALa rAjA A aMtarIkSajI sarevaranAM pANIthI snAna karIne roga rahita thayA. rAjA rANIe Azcarya pAmIne prArthanA karI ke, je deva AmAM AkelAthI 65 kilo mITara da2 zrI aMtarIkSa pAzva. hoya te pragaTa thAya. rANIe svapnamAM zrI pArzvanAtha nAthanuM tIrtha AveluM che. A tIrtha zIrapura-zrIpuranA prabhunI pratimAjI joyAM. vadhumAM devI avAja saMbhaLAya nAme paNa oLakhAya che. A tIrthanI sthApanA teramI ke A pratimAjI bahAra kADhIne gADAmAM padharAvI kAcA zatAbdImAM mAladhArI zrI abhayadevasUrinA hAthe thayelI sUtaranA tAMtaNe kheMcIne tamArA nagara tarapha laI jAva. che. pahelAMnuM maMdira jIrNa thatAM pUjya zrI bhAvavijayajI keIe zaMkA karyA vagara, pAchuM vALIne jovuM nahi. A ma. sAhebane svapna AvatAM saMghane upadezIne nUtana pramANe karavAmAM rAjAne zaMkA thatAM pAchuM vALIne joyuM maMdira baMdhAvI saM. 1715nA citra suda 9 ne ravivAre ane pratimAjI adhara rahI jatAM gADuM AgaLa nIkaLI pharIthI pratiSThA karAvyAnuM kahevAya che. bhoMyarAmAM bhavya, gayuM. A sthaLe rAjAe gAma vasAvI bhavya derAdhara darzanIya, camatkArika ane ardhapadmAsana AkAre jamInathI baMdhAvIne temAM A pratimAjI padhArAvyAM. pahelAM panihArI adhara zrI aMtarIkSa pArzvanAtha prabhunI pratimA pratiSThita beDuM laIne nIcethI pasAra thaI zake teTalA adhara pratikarela che. geDI yAtrALuone pratimAjI adhara levAnI mAjI hatAM, paNa kALe karIne hAlamAM nIcethI kapaDu pasAra khAtarI karAvavA mATe dIvA mUkIne jaMgaluchaNA prabhujInI karI zakAya teTalAM ja pratimAjI adhara che. nIcethI bahAra kADhIne pratyakSa batAve che. ahIM tAMbara ane digaMbara jainene pUjA karavAnA traNa traNa kalAkanA vArA che. bAjumAM zrI vinahara pArzvanAthajInuM zikhara- ahIM sTezanathI vIsa-paccIsa miniTanA aMtare baMdhI derAsara AveluM che, tyAM pUjA game te samaye thaI ApaNuM derAsara Avela che. ahIMthI thoDA mAIla dara zake che. A sthaLano ItihAsa camatkArika ane jANavA bhIlAI sTIlanuM kArakhAnuM AveluM che. jevo che. (3) hAvarA (kalakattA) - eka samaye laMkApati rAjA rAvaNa vimAna mArge kalakattA e hugalI nadIne kinAre AveluM baMgALa mAlI ane samAlI vidyAdhara sAthe pravAsa karI rahyA rAjyanuM pATanagara che. eka vakhata tenI gaNanA bhAratanA Jain Education Intemational
Page #883
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA moTAmAM moTA zahera tarIke thatI hatI. e AMtararASTrIya ane bhAratanA janemAM ajoDa gaNAto kArataka suda vimAnI mathaka che. kalakattA tenA samRddha vepAra ane udyoga- pUnamano varaghoDo talapaTTInA zrI zAMtinAtha bhagavAnanA nA dhAma tarIke prakhyAta che. kalakattA baMdarethI mukhya derAsarethI savAre nIkaLI judA judA rAjamArgo uparathI cA ane zaNanI nikAsa thAya che. ahIM jovAlAyaka pasAra thaI sAMje bAbunA bagIcAmAM pahoMce che. A sthaLomAM hAvarAbrija, vikaTeriyA memoriyala, myujhiyama, varaghoDAnI IndradhajA eTalI UMcI hoya che ke rastAmAM jiyolojikala temaja boTanikala gArDana, kAlI maMdira TrAmanA tAra kapAtA jAya. IndradhajA pasAra thatI jAya, vagere che. ahIM DhAkAnI sADI, murzidAbAdanI prinTeDa ane tAra joDAtA jAya jethI dhajA name nahIM e A sADI. pAnetara tema ja bAMdhaNI vagere sADIo sArI varaghoDAnI khAsa viziSTatA che. trIje divase kArataka vada 2 maLe che. nA roja teTalo ja ThAThamAThathI vaDe tulApaTTInA derAsare pAchA pharI Utare che. ahIM mukhya cha derAsaro AvelAM che. (1) tulApaTTImAM be mALanuM zikharabaMdhI vizALa (4) ajImagaMja - bhavya jinAlaya che. temAM nIce zrI zAMtinAtha ane upara gaMgA nadIne kinAre vasela dhanakuberonA A vibhavazrI AdinAtha bhagavAna ArasanI chatrImAM birAjamAna che. zALI nagaramAM 10 derAsaro Avela che. sTezananI najIka ja (2) dharamatalAmAM zrI AdinAtha bhagavAnanuM Arasa rA. bA. buddhisiMhajI dudheDiyAnI moTI dharmazALA che. ahIMnAM keTalAMka derAsaramAM sphaTika, pannA, nIlama, mANeka nI ghUmaTIvALuM suMdara jinAlaya AveluM che. kaseTI vigerenI mUrtio darzanIya che. (3) keniMga sTrITamAM zrI mahAvIra svAmInuM gagana (1) bajAramAM zrI nemInAtha bhagavAnanA derAsaramAM cuMbI derAsara AveluM che. zrI gujarAtI jaina zvetAMbara tapagaccha saMghanuM e derAsara kaLAmaya ane bhavya che. zrI sphaTikanI mUrtio che. mahAvIra svAmI bhagavAna uparAMta zrI AdinAtha ane zrI (2) zrI buddhisiMhajIe baMdhAveluM zrI ciMtAmaNi zAMtinAtha prabhunI manohara pratimAo che. pArzvanAthanuM derAsara che. (4) zyAma bajAra-mANekallAmAM zrI caMdraprabhu svAmI (3) zrI sumatinAtha bhagavAnanuM derAsara zrI sItApanuM derAsara AveluM che. caMdajI nAhare baMdhAveluM che. (5) zyAma bajAramAM zrI mahAvIra svAmInuM paMcAyatI () zrI prabhasvAmInuM derAsara che. derAsara Avela che. kArtika pUrNimAno ati bhavya varaghoDo ahIM ja Utare che. (5) zrI dudheDiyAjIe baMdhAveluM dhAtu-biMbanuM ghara derAsara che. (6) zeTha rAya badrIdAsajI bAbunuM zrI zItalanAtha bhagavAnanuM bhavya derAsara ahI Avela che. A maMdira (6) zrI harakhacaMdajI gulecchAe baMdhAveluM zrI baMgALanuM sauMdarya gaNAya che. maMdiranI mInAkArI, racanA zAMtinAtha bhagavAnanuM derAsara che. temAM sphaTikanAM biMba. sthApatya, vizALa coka, pUtaLIo, pharasabaMdhI taLAva, lIlI tArAmaMDaLa, nIlama ane kasoTInAM biMba adabhuta tathA lIlI vADI ane vidyatane prakAza joIne tejanA aMbAra prabhAvazALI ane 6 prabhAvazALI ane darzanIya che. samAM A derAsarane svarganuM derAsara kahevAnuM mana thAya (7) bAbu zrI dhanapatasiMhajIe baMdhAveluM zrI tevuM anupama ane benamUna che. deza-paradezanA musApharo saMbhavana tha bhagavAnanuM derAsara vizALa ane ramaNIya che. A derAsara jevA Ave che. bhAratanA atihAsika jovA- traNe mALamAM manohara biMbo che. AmAM sphaTika, nIlama lAyaka sthaLamAM A maMdiranI gaNatarI thAya che eTale ane rajatanAM biMbo che. aSTApada tathA sametazikhara bhArata sarakAre pisTanI TikiTamAM tene pheTa chApI bahAra pahADanI racanAo che. dIvAla para lekho ane dAdAjInI pADela che. chatrI paNa che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #884
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 817 (8) dharmazALAnA pAchaLanA bhAgamAM zrI zAMtinAtha lattAmAM bAbu dhanapatasiMhajIe baMdhAvelI bagIcAvALI bhagavAnanuM derAsara che. vizALa jana dharmazALAnA AgaLanA bhAgamAM zrI vAsu(9) zrI goDIjI pArzvanAthajInuM ghara derAsara che. pUjya bhagavAnanuM zikharabaMdhI jinAlaya che, ane bAbunI dharmazALA paNa che. ahIM kasoTInA zyAmavarNA paththaramAM (10) zahera bahAra rAmabAga nAmanA bagIcAmAM zrI kADhI zrI mahilanAthajI tathA zrI neminAthajI bhagavAnanI zAmaLiyA pArzvanAthajInuM derAsara che. bAbu nirmaLakumAra prAcIna caraNapAdukA che. maMdiranI bahAra chatrImAM zrI siMhajI navalAkhAjInuM saMgrahasthAna potAnA bagIcAmAM neminAthanI A janmabhUmi che. bhagavAna mahAvIre ahI che, te darzanIya che. cha cAturmAsa karyA hatA. satI sItAno janma A nagaramAM jiyAgaMja-bAlucaraH thayuM hatuM. ahIM rezamanA kIDA ucheravAnI eka hospiajImagaMjathI gaMgA nadIne sAme kinAre hADakAMmAM Dhala che. ahInA rezamI abATiyAM, chAyela tathA zetaraMjIe besI ane javAya che. moTA moTA zrImaMta jAgIradAre vakhaNAya che. zaheranI sAme caMpApurI ane nAthanagara ahIM vase che. ahIM dharmazALA, upAzraya, bhojanazALA joDAyelAM che. ane vardhamAna tapa khAtuM Avela che. ahIMyAM 4 jana capApurI - derAsaro vidyamAna che. mahArAja bahAdurasiMhanI kaThImAM zrI kesariyAjI bhagavAnanuM ghara derAsara che. osavAla "zULI siMhAsana thAyare, rAjAdika praName pAyare H paTTImAM kula 3 derAsaro AvelAM che, jemAM zrI saMbhavanAtha thaI subhadrA nArI re, ughADayAM caMpA bAra re" bhagavAnanuM, zrI vimalanAtha bhagavAnanuM tathA zrI AdinAtha uparokta kaDIone yAda karatAM bhAgalapurathI traNa bhagavAnanuM derAsara che. thoDe dUra dAdAvADI Avela che. mAIla dUra ane nAthanagarathI phakta eka ja mAIlane mahimApura - cheTe Avela A pavitra bhUminI yAda AvatAM hadayamAM jiyAgaMjathI lagabhaga 3 mAIla ane kaTagelAthI eka ananyA Anada ubharAI Avata eka anero AnaMda UbharAI AvatAMnI sAthe zrIvAsupUjya lagabhaga aDadhe mAIla dara mahimApUra Avela che. ahI svAmInA avana, janma, dIkSA, kevaLajJAna ane nirvANabaMgALanA betAja bAdazAha zrI jagata zeThe baMdhAvela mokSanI e caMpApurI nagarIne koTI koTI vaMdana hajo. paththaranuM zrI pArzvanAtha bhagavAnanuM bhavya kalAmaya derAsara rAjA kuNike gaMgA kinAre jUnI caMpApurI vasAvI che. hIrA, pannA, nIlama, mANeka ane kasoTInA paththaranI hatI. bhAgalapura, nAthanagara ane caMpApurI ekabIjA sAthe mUrtionAM darzana karIne sau keI Azvaryamugdha bane che. saMkaLAyelA caMpApurInA ja bhAgo dekhAya che. bhAgalapurathI A jinAlaya jenenI jAhojalAlI ane dharmazraddhAnA caMpApurI javA mATe rikSA vigere sAdhane maLI zake che. pratIka rUpe Aje paNa ApaNA hadayane hacamacAve che. saDaka pAkI bAMdhelI che. kaTalAda ahIM vizALa medAnamAM zrI vAsupUjya svAmInAM bAlucarathI 3 mAIla dUra kaTagolAmAM be mAIlanA manohara zikharabaMdhI be derAsaro che. pratimAjI saMprati vistAravALA udyAnamAM zrI mahetAba kuMvarabAnI preraNAthI rAjAnI banAvelI che. bhoMyarAmAM paNa prAcIna mUrtio te temanA putra bAbu lakSamIpatisiMhajIe baMdhAveluM zrI ane zilAlekho che. derAsaranI bAjumAMthI vAsupUjya bhagaAdIzvara bhagavAnanuM traNa zikharavALuM bhavya jinAlaya vAnanAM pAMce kalyANakonI sthApanA rUpe caraNapAdukAo sphaTikanI pratimAo, nIlamanI pAdukAo ane suvarNa che. derAsaranI najIkamAM traNa dharmazALAo che. zrI mahAvIra biMba sAthe zobhI rahyuM che. bagIcAmAM chatrImAM zrI jina prabhue trIjuM ane bAramuM ema be cAturmAsa ahIM karI dattasUra ane zrI jinakuzaLasUrinI pAdukAo che. A dharatIne pAvana karela che. sudarzana zeTha, mahArAjA (5) bhAgalapura: zrIpALa, suvarNakAra kumAranaMdI, caMdanabALA tema ja kubera bhAgalapura gaMgA nadIne kinAre vaseluM zahera che. te sama bhakta, zrAvaka kAmadeva jevA pavitra AtmAonI A IsTarna relavenuM moTuM jaMkazana che. ahIM sujAgaMja janmabhUmi che. zrI gautama svAmInA ziSyo zAla, mahA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #885
--------------------------------------------------------------------------
________________ 868 vizvanI asmitA zAla jevA mahAtmAonuM A kevalyadhAma che. suta kevalI mALAthI suzobhita ane kudaratI kaLAothI chavAyeluM A zrI svayaMsUmarijIe zrI dazavaikAlika sUtranI racanA ahIM madhuvana zrI sametazikharajInI taLeTI che. dharmazALAnA karI hatI. sudarzana zeThanI zULInuM siMhAsana ahIM ja praveza AgaLa tIrtharakSaka bhemiyAjInuM maMdira AveluM che banela che. tathA ziyaLanA prabhAvathI sUtaranA tAMtaNe cAraNa je khUba camatkArika ane prabhAvika che. jenAM darzana bAMdhIne kUvAmAMthI pANI kADhIne satI subhadrAe zaheranA avazya yAtrAe jatAM ane AvatAM karavA bhUlavuM nahIM. traNa daravAjA ughADelA. AvA camatkArika banAvA mATe te A bhUmi jANItI che. madhuvanamAM zrI harakora zeThANI tathA bAbu dhanapata siMhajInI banAvelI be tAMbara dharmazALA ane bhojana nAthanagara: zALA che. digaMbara, terApaMthI; vIsapaMthI, vagerenI gharmabhAgalapurathI be mAIla dUra ane caMpApurIthI eka zALA tathA vetAMbaranAM 10 jinAlayo che. mAIla dUra A sthaLa AveluM che. ahIMnA keTIja jAgIradAra bAbu sukharAyajIe baMdhAveluM zrI vAsupUjya (1) zrI zAmaLiyA pArzvanAtha - jagatazeThanuM baMdhAveluM bhagavAnanuM kAcanI minAkArIthI suzobhana thayela suMdara derAsara, ArasanI dIvAlo para tIrthanA nakazA temaja derAsara ramaNIya lAge che. bAjumAM upAzraya ane bAbune kamAne para cAMdInA patarAmAM vividharaMgI velabuTTAo. baMgale Avela che. zebhe che. (2) zAmaLiyAjI (3) jazarUpajI navalakhAnuM zrI caMdraprabhunuM daheruM (4) bherudAnajInuM zrI pArzvanAtha (6) gIraDIhaH (5) kAnapura vALAnuM zrI pArzvanAtha (6) zrI goDI pArzvaIsTarna relave paranuM gIraDI kolasA ane abarakha- nAtha (7) zrI ciMtAmaNijI (8) zrI supArzvanAthajI (9) nI khANonuM mathaka che. zrI sameta zikharajI javA mATe zrI zubhasvAmIjI (10) zrI goDI pArzvanAtha. A uparAMta pArzvanAtha, dhanabAda, hajArIbAga tathA gIraDI sTezana thI 24 jinanI pAdukAo, dAdAjInAM pagalAM ne gokhalAmAM jaI zakAya che, jemAM gIraDIha sTezana vadhAre anukULa che. sphaTika biMba paNa che. dharmazALAnI bahAra pAchaLanI ahIM nAgaphaNIvALAM laMchanadhArI sAtamAM tIrthakara zrI bAju DAbA hAthe dAdAjInI chatrI temaja thoDe dUra jina supArzvanAthanuM derAsara tathA bAjumAM suMdara dharmazALA pagalAMnI daherI che. rathayAtrAno varagheDo tyAM jaI le. che. madhuvana ahIMthI 18 mAIlanA aMtare che. basa tathA che. tema ja gAma bahAra zrI sudharmAsvAmInuM derAsara TekasIonI sagavaDa che. AveluM che. vaDajuvAlikA - sametazikharajI - gIraDI sTezanathI madhuvana jatAM rastAmAM 10 mAIla "sametazikhara vaMdu jina vIza. nA aMtare A sthaLa Avela che. barAkaDa nAmanuM gAma aSTApada vaMdu covIza." bAjumAM hovAthI A nadI brAkara nadI tarIke oLakhAya che. nadIne kAMThe nAnI suMdara dharmazALA che. ane tenI A ullAsathI belatA ApaNI najara samakSa eka pAchaLanA bhAgamAM zrI vIrabhagavAnanuM bhavya ane alau. mahAna zAzvata bhUmi hadayapaTa para kAtarAI jAya che. kika derAsara Aje 2500 varSa pachI paNa ApaNuM hRdayamAM pavitratAnuM vAtAvaraNa pedA kare che. zuM A tIrthanI madhuvanathI eka pharloga dUra zrI sametazikharajIno nirmaLatA che! vaizAkha suda 10nA divase ahIM viraprabhune pavitra pahADa zarU thAya che. A zikharajI pahADa samrATa kevaLajJAna thayuM hatuM ane vIraprabhue prathama dezanA pazu akabare karamukta karI saMvata 1649mAM jagadaguru zrI hIravijayajIne arpaNa karyo hato. vaLI ahamadazAhe A sthaLe ja ApI hatI. I.sa. 1752mAM madhuvana koThI, jayapAriyA nALa, jalaharI madhuvanaH kuDa, pArasanAtha taLeTI vacce 301 vIghAvALo A kudarate jANe sauMdaryanI goThavaNI A sthaLe ja karI pahADa jagatazeTha mahetAbarAyane bheTa Apyo hato. pahADanI hoya tevA naisargika sauMdaryathI bharapUra devAlayonI hAra- UMcAI 4488 phUTanI che. A pahADa 18 mAIlano che. Jain Education Intemational
Page #886
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 869 jemAM 6 mAIla caDhatAM, 6 mAIla upara pharatAM ane 6 nAtha (25) zrI zAMtinAtha (26) zrI mahAvIra svAmI mAIla nIce UtaratAM thAya che. pahADa jhADI ane kAcA (27) zrI supArzvanAtha (28) zrI vimalanAtha (29)zrI ajitararatAone che. ahIM DoLIonI vyavasthA che. pahADa nAtha (30) zrI nemInAtha (31) zrI pArzvanAthajInI je caDhatAM beTarI, garama zAla, lAkaDI sAthe rAkhavAM jarUrI che. sauthI UMcI TUka che Ane meghADaMbara Traka paNa kahevAmAM Ave che. jaLamaMdirathI doDha mAIlanA aMtare AvelI khUba vahelI savAre girirAjanI yAtrA zarU karavAnI che. AvAM suMdaratAvALA pavitra sthaLamAM vihAra karatA hoya che. bhemiyAjInAM darzana karIne AgaLa jatAM giri. yAtrikane pitAnuM jIvana jANe saphaLa thayuM na hoya tevuM rAjanuM caDhANa zarU thAya che. upara caDhatAM be mAIle gAMdharva. atagata anubhavAya che aMtargata anubhavAya che. yAtrALu jANe ce thA ArAnA nArthe Ave che jayAM nAnI dharmazALA che. ahIM garama suvarNa kALamAM ghaDIbhara mugdha thaI jAya che. dhanya che, pANInI sagavaDa 2khAya che. yAtrAethI pAchA pharatAM ahIM AvI pavitra bhUmine ke jyAM yAtrALuo potAnI jAtane bhAtuM ApavAmAM Ave che, AgaLa vadhatAM be mArga dhanya mAne che. Ave che. DAbA hAtha taraphano mArga jaLamaMdire ane zrI gaNadhara gautamasvAmInI derI tarapha jAya che. jamaNa aneka auSadhio jevI motI, haraDe, hAthano rasto DAka baMgalA thaIne zrI pArzvanAtha bhagavAna- dhoLI musaLI, vatsanAga, varAdhanA pAMdaDAM, AmaLAM, nI TUka tarapha jAya che. zarUAtamAM jaLamaMdira tarapha vagerenuM janmasthAna che. hAthI, siMha, vAgha, sAbara, javA mAge grahaNa kare ane pAchA pharavA mATe DAka rIMcha, geMDA, vagere prANIo Aje paNa vase che. jo ke baMgalAvALA mAga levo te vadhu anukULa che. jaLamaMdira teoe kaI yAtrikane herAna karyA nathI. lIlI vanaspatimAge aDadhA mAIle sItAnAchuM Ave che. upara 31 ethI bharacaka zikharajIne pahADa tathA TekarIo bhara sthAnonI yAtrA che, jemAM 30 sthAnomAM tIrthakaronI unALe paNa erakaMDizananI ThaMDaka Ape che. kesariyAdAdAnI caraNa pAdukAnI derIo che. ogaNIsamI ke jaLamaMdiramAM jema ahIM paNa janetara kAma "pArasadAdA'ne bhAvathI zrI zAmaLA pArzvanAtha prabhunuM bhavya ane darzanIya derAsara name che. piSa dazamIe ahIM meLo bharAya che. che, nahAvAnI, pUjA-sevAnI sagavaDa che. kharekhara ! A pavitra bhUminAM darzanathI ApaNu hayuM yAtrA-dazananI zarUAta zrI gautamasvAmIjInI nAyA A nAcI UThe che. dhanya che e paramatAraka vIza vIza tIrthaMkara TUkathI thAya che jenI Trakene krama A pramANe che. (1) prabhunI nirvANabhUmine ! dhanya che e girirAjane jyAM zrI gautamasvAmI (2) zrI kuMthunAtha () zAzvatA zrI asaMkhya bhAvika AtmAo yAtrAe AvI, parzanA karI, RSabhanAtha (4) zrI caMdrAnana (5) zrI nemInAtha (6) AtmAne nirmaLa banAvI tIrthakaroe cI dhelA mArge zrI aranAtha (7) zrI malinAtha (8) zrI zreyAMsanAtha prayANa karavAnI preraNA meLave che. (9) zrI suvidhinAtha (10) zrI padmaprabha (11) zrI muni (7) jamAI suvratasvAmI (1) zrI caMdraprabhu svAmI. A TUMka UMcI TekarI para AvelI che, ane tenA caDhAva kaThina che. upara jamAI sTezanathI basamAM Azare 24 ma Ila dUra caDhatAM ema lAge che, ke jANe gaganamAM vicArI rahyA chavADa yAtrAe javAya che. chIe. ahIMthI pahADanI tamAma ronaka najare paDe che. (13) zrI AdinAtha (14) zrI anaMtanAtha (15) zrI lacchavADaHsaMbhavanAtha 6) zrI zItaLanAtha (17) zrI vAsupUjya licchavI rAjAonA nAma uparathI lacchavADa nAme (18) zrI abhinaMdana (19) thoDuM nIce UtaratAM deva paMkAyeluM A gAma kSatriyakuMDathI 3 mAIla dUra che. prabhu vimAna jevA jaLamaMdiranAM darzana thAya che, tene zAmaLiyA mahAvIranuM e janma sthaLa che. ahI zrI mahAvIra prabhunuM pArzvanAthanuM derAsara kahevAmAM Ave che. (20) zrI zubha derAsara ane bAjumAM dharmazALA che. derAsaranI najIka jIrNa gaNadhara (21) zrI dharmanAtha (22) zAzvatA zrI vAriNa hAlatamAM eka moTuM makAna jovA maLe che. A makAna (23) zAzvatA zrI vardhamAna havAmI (24) zrI sumati- zrI siddhArtha rAjAnuM bhavana hatuM ema kahevAya che. prabhue Jain Education Intemational
Page #887
--------------------------------------------------------------------------
________________ 870 vizvanI amitA A ja bhUmimAM dIkSA lIdhelI. potAnI putrI priyadarzanA A pavitra bhUmimAM ja zrI gautama svAmIjIne tathA jamAI jamAlIne paNa ahIM ja dIkSA ApelI, kevaLajJAna prApta thayeluM ane teo nirvANa paNa ahIM ja ahIMthI 4 mAIla dUra Avela brAhmaNa kuMDa gAme RSabha- pAmelA. ahIMthI pAvApurI 12 mAIla che. datta ane devAnaMda mAtAne prabhue dIkSA ApelI. kuMDeghATa pahADanI nIce kumAripa nAmanuM gAma che. tyAM (8) zrA pAvApurIHprabhune pahelo govALiyAno upasarga thaye hato. A ApaNA vIzamAM tIrthakara bhagavAna mahAvIra gAma kSatriyakuMDanA nAme paNa oLakhAya che, svAmInI A nirvANabhUmi che. 2500 varSa pUrve jyAre kSatriyakuMDa - bhagavAnane potAno aMtima kALa pAse Avate lAge, lacchavADa dharmazALAthI 3 mAIlane aMtare sIdho tyAre A pAvApurI nagarImAM hastipALa rAjAnI vedhamArga kApatAM eka ja sAMkaDI nadInA pAMca paTa vaTAvyA zALAmAM teo cAturmAsa hatA; ane A vakhate leka bAda kSatriyakuMDa DuMgaranI taLeTI Ave che. ahIM zrI vIra maraNathI hatAza na thAya e khAtara seLa praharanI dezanAmAM prabhunA janma ane dIkSA kalyANakanAM be derAsaro che. 3 'uttarAdhyayana sUtra' nAM adhyayane bhagavAne ahIM ja ki. mI. caDayA pachI zrI mahAvIra svAmI bhagavAnanuM uccAryA hatAM. carama tIrthakara mahAvIra svAmI Aso vizALa kaLAmaya derAsara AveluM che. A pradeza sRSTi vada amAsanA ahI nirvANa pAmyA hatA. je sthaLe sauMdaryathI bharapUra che. A pahADa upara "jJAna khaMDa vana" - prabhunA dehane agnisaMskAra karavAmAM Avyo, tyAM citA vizALa vana che. A vanamAM bhagavAna mahAvIra svAmIe zAMta thaI jatAM, e punita rAkha janatAe zraddhAthI upADa dIkSA lIdhelI. mahAvIrasvAmI bhagavAnanA cyavana, janma rAkhI ane tyAMnI mATI paNa loko khetarI khotarIne ane dIkSA kalyANakAnI A prasiddha bhUmi che. AvuM upADI jatAM tyAM eka moTo khADo paDI gayo, tyAM pavitra, ramaNIya, zItaLa ane zAMta sthaLa AtmAne hAlanA jalamaMdiranuM nirmANa thayuM. kalyANanA mArge zukaladhyAne caDhAvI parama padane apAve jalamaMdiramAM ArasanuM, naMdIvardhane baMdhAvela to temAM kazuM Azcarya kharuM? ahIM mULa nAyakanI prabhunI pAdukAnuM bhavya vizALa maMdira che. AjubAju pratimA parano saMvata 1579 no lekha saraLatAthI vAMcI sarovaramAM UbhelAM kamaLapupa emAM zobhAvRddhi kare che, zakAya che. ArasanuM suMdara kAma ane sthApatya yukti pUrvakanI racanA navAjJAH sAthe kaLAkRtinAM mohaka darzana e sarve ne ahIM navAdA relve sTezanathI besI jammuI sTezane samavaya sadhAyo che. bahAranA bhAgamAM kSetrapALa, brAhmI, AvI lacchavADa kSatriyakuMDa javAya che. guNiyAjInI pavitra suMdarI ane seLa devIone paTTa tathA zrI kuzaLasUrijI bhUmi ahIMthI be mAIla dUra che. mahArAjanI pAdukA che. guNiyAjI ahIM dara varSe divALInA divase vIra prabhunA nirvANa navAdI sTezanathI 2 mAIla dUra bihAranI saDake samaye buMdInA lADu uchAmaNI bolIne caDhAvAya che. divAghaTAdAra vRkSonI hAramALAmAM jaMgalamAM maMgalasamuM LInA divase ghaNA moTA samUhamAM yAtriko rAtre jApa, gaNiyAjI tIrtha che A guNazIla vanadhAna nAmanuM dhyAna ane bhakti karIne puNya upArjana kare che. rastA vikhyAta sthAna hatuM, ke jyAM vIra prabhunA cauda cAtu- uparathI maMdiramAM javA mATe suMdara pula bAMdhelo che. A rmAsa thayelA. A cAturmAsa daramyAna bhagavAna zrI maMgalakArI prasaMge spezyala TreIna sivAya paNa AjumahAvIra svAmInA maMgala hasate seMkaDo lokoe zramaNa bAjInAM sthaLoethI ghaNAM leka - yAtrALuo Ave che, dharma ane zrAvaka dharma aMgIkAra karyo hato. sarovaranI asalamAM te pAvApurInuM prAcIna nAma apApApurI hatuM. varace saMdara jinamaMdira che, ke jyAM zrI mahAvIra svAmI- kALakrame enuM nAma pAvApurI thayuM. hAlamAM pAvA ane nI manohara mUrti che. A jina maMdiranI bahAra cAre purI ema be alaga gAme astitvamAM che. ApaNuM khUNAnI chatrIomAM bhagavAnanI pAdukAo che. tIrthadhAma purImAM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #888
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 871 gAmamAM mATI dharmazALA tathA be mALane zrI mahAvIra zrI vAyabhUti nAmanA traNe bhAIonI janmabhUmi che. prabhunuM derAsara che. derAsaramAM cAre khUNe pAdukA, dikapALa- kALamAM atre 16 derAsaro hatAM. zrI RSabhadeva bhagavAnabhairava ane zAsanadevanI mUrtio che. pUjA karavAnI baMdhI nI zyAmavaNI" prAcIna pratimAjI dharmazALAmAM Avela sagavaDa che. zrI mahetAba kuMvarIe baMdhAvela zrI vIra jinAlayamAM birAjamAna che. raMgamaMDapanI sAme naMdIprabhunuM jinAlaya ane zrI saMbhavacaraNanuM aSTakoNa derAsara zvaradvIpanI racanA karelI che. kavA najIka Avela eka Avela che. pUjA karavAnI badhI sagavaDa che. aDadhA mAIlanA suMdara nAnI chatrI taLe dAdAjInAM pagalAM che. aMtare ArasanuM samavasaraNuvALuM suMdara caumukhajInuM (9) rAjagRhIderAsara che, jyAM UtaravAnI ane pUjA karavAnI sagavaDa " che. mukhya dharmazALA, nahAra bAbujInI, siMdhIjInI A bhUmine ItihAsa yAdonA pratispadhI jarAdigaMbara vagerenI ema kula pAMca dharmazALAo che, paNa saMdhathI zarU thAya che ane magadha dezanA aneka rAjAodivALImAM yAtrALuonI taMbumAM sagavaDa karavAmAM Ave nA suvarNa yuganA samayanI smRtiothI tAjo thAya che. che tema chatAM A samaye yAtrALuone thoDI agavaDa bhagavAna mahAvIra ane buddha dharmacakro ahIM pravartAvyAM bhogavavI paDe che. yAtriko mATenI vyavasthAnI kAmagIrI hatAM. jaina sAhityamAM jemanAM nAma suvarNAkita thayelAM che zrI mahAvIra maMDaLa bhaktibhAvathI sArI rIte kare che. ane jemane AjanuM jagata hajI paNa saMbhAre che evI prabhune kevaLajJAna pragaTayA pachI ikoe cela samo - mahAna vibhUtio zreNika, keNika, mauryavaMzI caMdragupta, vasaraNumAM birAjI tripadI rUpI vANI pragaTa karI, gaNa kauzalya, azoka, puSpamitra, agnimitra, samudragupta, vikramA dharoe dvAdazAMgI racI, gaNadharane pratibadhyA, lacchavI ditya, kumAragupta, abhayakumAra, jabusavAmI, dhanAjI, malika rAjAoe utsava UjavI, dIpaka pragaTAvyA, zAlibhadra, meghakumAra, metAryamuni, aImuttAmuni, zayyabharajaja zALAmAM chaThThanI tapazcaryAmAM paMcAvana adhyayana, sUri, ane chelle pUNi A zrAvakane zI rIte bhulAya ? pApavipAkanAM paMcAvana adhyayana, puNyavipAkanAM chatrIsa zAlibhadranI akhUTa samRddhi chatAM dhanAnI TakorathI mahAvIra prabhune caraNe jaI dIkSA lIdhI. buddhidhana maMtrIzvara abhayaadhyayana, prazna vyAkaraNanA, ane pradhAna nAme mukhya adhyayana karyA. te samaye Asana kaMpatAM prabhuno mokSa kumAre ahIM dIkSA lIdhelI. prasannacaMdra rAjarSine kevaLasamaya jANI Idroe padhArI nirvANa samaya UjaLyo, jJAna A sthaLe prApta thayeluM. zAlibhadrajIe caritra laIne vartamAna zAsanapati carama tIrthaMkara prabhu mahAvIranI dhakhadhakhatI zilA upara asaraNa karI AtmakalyANa sAdheluM. nirvANa kalyANaka bhUmine hajAra vAra vaMdanA. zrI vrajasvAmIjI mahArAje ahIM aNusaNuM kareluM. prabhava cora paNa ahIM ja pratibodha pAmI dIkSita thayA hatA. nAlaMdA: AvA aneka mahAna AtmAe A rAjagRhInAM ratno pAvApurIthI kuMDalapura jatAM rastAmAM A pavitra bhUmi hatAM. Ave che. prAcIna kALamAM vidvAnanI bhUmi tarIke khyAti vIsamAM tIrthakara zrI munisuvrata svAmIno janma A pAmelA A vistArane samRddha karavAnA yaza mukhya te pavitra tIrthabhUmimAM thayelo. emanA yavana, janma, dIkSA bauddha sAdhuone phALe jAya che. sAhityarasika lokoe ane keLavajJAna ema kula 4 kalyANako ahIM thayAM ahIM Avela prAcIna kALanI bauddhonI nAlaMdA vidyApIThanI hatAM tema ja mahAvIra prabhunA 11 gaNadhare ahIM nirvANa mulAkAta levA jevI che. A vidyApIThanI sAme ja khoda pAmyA hatA. kAma karatAM maLelI cIjonuM myujhiyama Avela che. A bhUmimAM zrI mahAvIra prabhunA 14 cAturmAsa ahIMnuM ramya vAtAvaraNa manane lalacAve evuM che. thayA hatA. tethI A nagarInuM mAhasya vadhI jAya che. yAtrALuo mATe suMdara dharmazALA che. enI bAjumAM bhavya ane suMdara kArIgarIvALuM zrI munisuvratasvAmIjInuM kuMDalapura jinAlaya che. ahIM vetAMbara digaMbara, sanAtana dharmazALAvaDagAma nAme paNa oLakhAtuM kaMDalapura zrI vIraprabhu o tathA bAbu nahArajIne baMgalo yAtrALuone UtaravA nA gaNadharo zrI iMdrabhUti gautama, zrI agnibhUti ane mATe che. zvatAMbara dharmazALAmAM bhejanazALA che. mukhya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #889
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' vizvanI asmitA jinAlayathI doDha mAIla dUra punita kalyANakAnA pAMca pAchaLa rAjA zreNikano bhaMDAra ane rohithiyA ceranI pahADo (1) vipulagiri (2) ratnagiri (3) udayagiri guphA che. sarasvatIjInI khaMDita paraMtu bhavya ane suMdara (4) savarNagiri (5) vaibhavagirinI jAtrA thAya che. badhA mUrti che. khodakAmamAMthI maLI Avela A mUtiomAMthI parvate kudaratI sauMdaryathI bharapUra che. pahelA ane pAMcamA mukhyatve te prabhu mahAvIra mAtA sAthe sUtelA te che. parvatanI nIce garama pANInA kuMDa AvelA che. ahIMthI A parvata upara zrI zAMtinAthajInuM zikharabaMdhI hAI-dhoIne prabhupUjA thaI zake che. pAMca parvatonI derAsara che, ane zrI munisuvrata svAmIjInuM derAsara paNa jAtrA karIne pAchA pharatI vakhate zrIsaMgha taraphathI bhAtuM che. zrI RSabhadeva, zrI zAMtinAtha, zrI neminAtha ane zrI apAya che. mukhya jinAlayathI doDha mAIla dUra TAMgA pArzvanAtha bhagavAnanI caraNapAdukAo ahIM AvelI che. dvArA athavA cAlIne taLeTIe javAya che. zrI dhannAjI ane zAlibhadrajIe mAsa khamaNa karIne je (1) vipulagiri devagati prApta karI hatI te mUrtinAM darzana ahIM thAya che. zrI vIraprabhunA 11 gaNadharo A parvata upara nirvANa rAjagRDI pAsene A prathama pahADa che. ahIM zrI pAmyA hatA. taLeTImAM 13 garama pANInA kuMDo che jemAM munisuvrata svAmIjInuM derAsara tathA zrI viraprabhu zrI caMdraprabhasvAmIe ane zrI RSabhadeva bhagavAnanI caraNa snAna karI upara pUjA karavA javAya che. pAdakAnI derIo AvelI che. A parvata vAMkecUke jevA lAyaka sthaLe naMdamaNiyAranI vAva, vIra pazAla,. hovAthI caDhavAmAM thoDo kaThina che. jarAsaMdhano kille, zreNikano bhaMDAra, rohiNiyA cAranI guphA, pAlI lipino lekha che. ahIM eka digaMbara maMdira (ra) ratnagiri paNa che. pUrvakALanA aneka jinAlayomAMthI hAla phakta eka ja zrI zAMtinAtha bhagavAnanuM jinAlaya che. temaja zrI zAMti. (10) vArANasI (banArasa):nAtha, zrI pArzvanAtha, zrI vAsupUjya svAmI ane zrI nemI. A nagarI prAcIna che. sAtamA tIrthaMkara zrI supAzva nAthajInI caraNapAdukAo AvelI che. nAthajI ane trevIsamA tIrthaMkara zrI pArzvanAtha (3) udayagiri cAra cAra kalyANaka thayAM che. hAlamAM kula 9 derAsaro che A pahADa ranagirithI doDha kilomITara dUra che. ahIM zaheranA mukhya bhAga TheTherI bajAramAM zrI kesariyALatI zrI zAmaLA pArzvanAthanuM derAsara che. AjubAju caraNa- aMgrejI kAThImAM zrI pArzvanAthajInuM, sutatAlAmAM zrI geDachI pAdukAnI derIo che. eka jUnuM derAsara khaDeranA rUpamAM pArzvanAthajInuM, nayAdhAra upara zrI pArzvanAthajI, zrI khaDuM che. A parvata caDhavAmAM thaDe kaThina gaNAya. AdinAtha tathA zrI supArzvanAthanAM derAsaro che. rAmaghATa upara zrI. ciMtAmaNI pArzvanAthanuM, bAlAjIkA pharasamAM (4) suvarNagiri zrI AdinAthanuM ane zrI yazovijayajajana pAThazALAnA A pahADa udayagirinI najIka che. pahADane caDhAva makAnanA ceAthe majale zrI pArzvanAthajInuM derAsara che. temAM lAMbo chatAM saraLa che. Azare 3 ki.mI. nuM aMtara che. sapheda vizALa traNa mUrtio che. pAMcame majale zrI ahIthI AdIzvara prabhunuM derAsara che. taLeTImAM garama sudharmAsvAmI, zrI hemacaMdrAcArya tathA zrI yazovijayajI pANInA kaMDa che, UtaratAM mArgamAM maNiyAra maTha ane mahArAjanI derIo vagere AvelAM che. jhaverInA ghara zani guphA Ave che. derAsaramAM suMdara sapheda hIrAnI zrI pArzvanAthanI pratimA (5) vaibhavagiri che je khAsa darzanIya che. A parvata be mArgethI caDhAya che. eka sena guphA jevA lAyaka sthaLe - banArasa bhAratanA hiMduonI taraphathI ane bIjo brahmAkuMDa pAsethI. pahelA mArga kaThaNa mahAna yAtrAdhAma che. ahIMnuM zrI kAzIvizvanAthanuM maMdira che. paNa rasto sAro che. bIje mAga saraLa che. pahADanI sAranAtha ke je bauddha dharmanuM mukhya maMdira che, banArasI 2 + pAvAdana!, Jain Education Intemational www.jainery.org
Page #890
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 873 yunivarsiTI jemAM jaina dharmanA tatvajJAnanA abhyAsane ema 4 kalyANaka thayAM che. zrI pArzvanAtha prabhunuM derAsara alAyade vibhAga Avelo che. myujhiyama, motIcaMda che. dAdAjInI chatrI ane kalyANaka pAdukAnI derI paNa che. rAjAne bAga, jJAna vAva, maNikarNikA ghATa, harizcaMdraghATa, ahIMthI pArzvanAtha prabhunAM darzana karatAM kamaThavALo prasaMga daza azvameghaghATa, talasI mAnasa maMdira vagere ahIMnAM jarUra yAda Ave che. sevA-pUjA karavA mATenI ane sArI khAsa jovA lAyaka sthaLo che, azoka staMbha ane katarelA sagavaDatAvALI vizALa dharmazALA che. A tIrtha sthAnane zilAlekha paNa jovA maLe che. aDadho bhAga zvetAMbaronA kabajAmAM ane aDadho bhAga digambaronA kabajAmAM che. bhArata mAtAnuM maMdira, gaMgA nadInA ghATa, hiMdu maMdira, mAdhavarAva DAyare, nepALI maMdira, ThaTherI (4) bhadainI - bajAramAM jarI kAma kApaDanI bajAro AvelI che. banArasI bhelapurathI aDadhA mAIlanA aMtare ahIM zrI supArzvasADIo, kApaDa, lAkaDAnAM raMgaberaMgI ramakaDAM, tAMbA- nAtha prabhunAM avana, janma, dIkSA ane kevaLajJAna ema pittaLanA nakazIvALA ane AkarSaka vAsaNe vakhaNAya 4 kalyANaka thayelAM che. vaccharAja ghATa para nadInI sapATIche. vaLI rikSAvALA, gADIvALA, ke raste jatA AvatA thI 250 phaTa UMce bhadainI mahollAmAM zrI supArzvanAthajInuM dalAlono sAtha hoya to temanuM paNa kamizana caDhe che ke derAsara AveluM che. bAjumAM ArasanI chatamAM kalyANukenI jethI chetarAvAnI pUrI zakayatA che. mATe khUba sAvacetIthI pArakA che. ahIMthI nadInI baMne tarapha AvelA ghATane kharIda karavuM. dekhAva suMdara ane ramaNIya lAge che. bAjumAM digaMbara sTezanathI 15 mAIlanA vistAramAM 4 tIrthakara para jana derAsara che. mAtmAonAM 16 kalyANaka thayelAM che, je nIce pramANe che. sAranAtha - (1) caMdrapurI - A bauddhonuM prasiddha temaja pavitra sthAna che. tyAM azokanA dharmacakravALo thaMbha, prAcIna vihAranAM khaMDero, banArasathI A tIrtha 14 mAIla dUra AveluM che. 90 phUTa UMcA ane 300 phuTanA gherAvAvALo dhamekhatUpa, ahIM zrI caMdraprabhusvAmIjInAM ovana, janma, dIkSA ane boddha maMdira saMgrahasthAna, vagere jovAlAyaka che. kevaLajJAna ema cAra kalyANaka thayelAM che. zrI caMdraprabhusvAmInuM suMdara derAsara che. bAjumAM caraNapAdukAnI derI (11) ayodhyA :che. sArI sagavaDavALI dharmazALA 5Na che. badhI kalyANaka bhUmimAM A tIrtha pavitra gaNAya che, kAraNa ke ahIM pAMca tIrthakaronA 19 kalyANaka thayAM che, AsapAsa ghaNAM khaMDere tathA TIMbA che, jethI sAbita jemAM tIrthapati yuga pravartaka prathama tIrthakara zrI RSabhathAya che ke ghaNAM varSo pahelAM A eka moTuM nagara hovuM joIe. deva prabhunAM vyavana, janma, ane dIkSA kalyANaka thayela che. zrI ajitanAtha prabhu, zrI abhinaMdana svAmI zrI (2) siMhapurI - sumatinAtha prabhu ane zrI anaMtanAtha bhagavAna e cAreya banArasathI sAta mAIla dUra Avela A tIrthamAM tIrthaMkara paramAtmAonAM (cAra kalyANaka) vana, zrI zreyAMsanAtha prabhunAM cyavana, janma, dIkSA ane kevaLa janma, dIkSA ane kevaLajJAna ema kula egaNIza kalyAjJAna ema cAra kalyANaka thayelAM che. ahIM zrI zreyAMsa muko ahIM thayelAM che. sTezanathI eka mAIla dura saracuM nAthanuM suMdara derAsara che. temaja saMbhava caraNa maMdira nadInA kinAre kaTArA mahelAmAM gaDhanI aMdara zrI ajita nAthanuM samavasaraNunuM derAsara nUtana ArasanuM egaane cAra khUNe caraNapAdukA derIo AvelI che. bauddhAnuM zIza kalyANakanuM derAsara Avela che, ahIM sevA-pUjAnI prasiddha sthAna sAranAthe ahIMthI ghaNuM najIka che. sArI vyavasthA che. suMdara sagavaDatAvALI dharmazALA che. (3) bhelapura digaMbara derAsaramAM bAhubalajInI UbhI pratimA suMdara che. A tIrtha banArasathI be mAIla dUra che. ahIM zrI bharata mahArAjAnI A pATanagarI hatI. satyavAdI 'pArzvanAtha prabhunAM cyavana, janma, dIkSA ane kevaLajJAna rAjA harizcaMdra temaja zrI rAmacaMdrajIthI paNa A nagarI Jain Education Intemational
Page #891
--------------------------------------------------------------------------
________________ 874 vizvanI asmitA prakhyAta thayelI che. ahIM hindu maMdire hajAronI paharaNa ane AmalakI krIDAnA paththara para AlekhelAM do saMkhyAmAM che. bahu ja suMdara che. sItAjIne vrajakuMDa, agni pravezakuMDa, rAmacaMdrajInI ahIM jovAlAyaka sthaLomAM choTA-baDA ImAmabarA, pAdukA, hanumAnagAdI, kanaka bhuvana, ratna siMhAsana ajAyaba ghara, bhulabhulaiyA tathA myujhiyama che. ahIMnuM sItAjInuM rasoI ghara vagere, ahIMnAM jovA lAyaka sthaLo bharatakAma ane kataraNIvALuM kApaDa vakhaNAya che. ahI gaNAya che. attara ane ramakaDAM paNa sArAM maLe che. ratnapurI - kAnapura:ayodhyAthI Azare 14 mAIla dUra ane sohAvala sTezanathI eka mAIla dUra mahezvarI mahollAmAM bAbu raghunAtha prasAdajIe baMdhAveluM zrI dharmanAtha bhagavAnanuM sTezanathI doDha mAIla dUra navaroI gAma che, te ratnapurI tarIke oLakhAya che. zrI dharmanAtha bhagavAnanAM yavana, zizAkA maMdira" nAmaka khyAtine varela mInAkArI ane kalAmaya derAsara jhAkajhamALa che. A derAsaranI kamAno, janma, dIkSA ane kevaLajJAna e cAre kalyANakonI A pavitra bhUmi che. ahIM najIkamAM ja dharmazALA che. ane chata, thAMbhalAo tathA mInAkArI kaLAno ajoDa namUne che. dIvAlomAM tIrtha sthaLe, yoga Asano ane nArakInAM tenI vacce traNa pagathAra para mULanAyaka zrI zAmaLA pArzvanAthajInuM derAsara che. temaja ahIM zrI AdinAtha, duHkhanA tAdaza cItare hRdayane halAvI mUke che. ahIM pUjA vagerenI sagavaDatA sAro che. mAravADI, gujarAtI, bhagavAnanuM derAsara Avela che, tenA cAra khUNe zrI mahAvIra kacchI bhAIonI vastI sArI che. ahIMya, gujarAtI svAmInI pAdukAnI derIo che. samAje saMgha bhavana baMdhAvela che jyAM UtaravAnI sagavaDatA AvAM prAcIna ane alaukika tIrtho ApaNA hRdayane sArI che. A derAsaranI bAjumAM kAcathI maDhelAM prAcIna apUrva zAMti apI manane ullAsita kare che. kaLAnAM donuM saMgra-sthAna, zilAlekha prAcIna gauravane (12) lakhanau :-- khyAla Ape che. kAnapura gaMgA nadIne kinAre AveluM che. garama kApaDa, asapha-uda-daulA jyAre phejAbAdanI gAdI para Avyo khAMDa, kAMsu tathA cAmaDAnI cIja vagere moTA udyoganuM tyAre "lakhamaNa killA" nAmanA gAmane jotajotAmAM ga jotajotAmAM mathaka che. sTezana upara be dharmazALA che. . eka meTA nagaramAM pheravyuM, te nagara te ja AjanuM kAnapurathI alahAbAda jatAM bharavAnI sTezanathI dasa gAu dUra kauzAMbI nagarI AvelI che, ke je zrI padmaprabha sTezanathI eka mAIla dUra gomatI nadIne kinAre bhagavAnanAM janma, dIkSA, temaja kevaLajJAna kalyANakonI lakhanaunI cUDI galImAM zrI zAMtinAthajI, zrI padmaprabha, bhUmi tarIke jANItI che. zrI pALa rAjAnI kaLAnA dhavala zrI AdIzvarajI ane bIjA be ghara derAsare che. barahana zeTha ane caMdanabALAnA bAkaLAnuM pAraNuM A pavitra TolAmAM zrI AdIzvarajI temaja ghara derAsara che. enI bhUminA banelA prasaMge che. Aje tyAM kaMI nathI. TelAmAM zrI pArzvanAthajInuM derAsara che. phUlavAlI galImAM (13) meraThaHzrI sImaMdhara svAmI, zrI vAsupUjya zrI, zAMtinAtha ane meraTha zaheramAM ApaNuM eka maMdira che, temAM zrI guru maMdira vagere AvelAM che. keTalAMka derAsaramAM spha sumatinAtha bhagavAna birAje che. te sivAya digaMbaronAM TikanAM pratimAjI che. ahIM dAdAvADIpAM UtaravA mATenI cAra derAsaro paNa darzanIya che. bajAramAM mahezvaranu sagavaDa che. dAdAvADImAM pAMca derAsaro che. ahIM sevA maMdira, sUrajakuMDa vagere paNa jovA lAyaka che. pUjAnI sagavaDatA che. ahIMnA kesara bAgamAM mathurAnA kaMkAlI TIlAmAMthI nIkaLela prAcIna bhavya jina pratimAo hastinApura- darzanIya che. vividha AyAMga paTe, derAsarAnAM toraNe mahAbhAratakALanA pracaMDa gurukuLane mahimA dharAvatuM vagere maLI ghaNI cIjo che. bhagavAna mahAvIradevanA garbhA- A prAcIna sthaLa meraThathI 22 mAIla dUra aphATa jaMgalanI lakhanau. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #892
--------------------------------------------------------------------------
________________ 875 saMdarbhagraMtha bhAga-2 vacce AveluM che. A bhUmimAM zrI zAMtinAtha bhagavAna, hoziyArapurazrI kuMthunAtha bhagavAna, tathA zrI aranAtha bhagavAnanAM hoziyArapura sTezanathI 1 mAIla dUra hoziyArapura yavana, janma, dIkSA ane kevaLajJAna ema darekanAM cAra gAma Avela che. zIzamahela bajAramAM zikharabaMdhI be maLI bAra kalyANaka thayAM che. A bhUmi para paga mUkatAM derAsara Avela che. mULanAyaka bhagavAna zrI vAsupUjya ja ApaNA manamAM ItihAsanI aneka smRtio tAjI svAmInuM derAsara che, jenA ghumaTane badhe bhAga amRtathAya che. zrI zreyAMsakumAre eka varSanA upavAsI zrI RSabha saranA zIkhonA suvarNa maMdira mAphaka saMvata 1948 mAM deva bhagavAnane vaizAkha sudi trIjanA divase ahIM ja ahIMnA sva. lAla gujaramalajIe lAkhanA kharce senAnAM Izna-rasathI pAraNuM karAvyuM hatuM, ane jagatamAM "akSaya patarAMthI maDhAvela che. AthI derAsara suvarNa maMdiranA tRtIyA" nAmanuM parva pravaryuM hatuM. hAlamAM paNa vaSItapa nAme oLakhAya che. AnI pAse saMvata 1950mAM zrIkaranArA ghaNA tapasvIo pAraNA mATe ahIM Ave che. saMghe mULa nAyaka zrI pArzvanAthanuM derAsara baMdhAvela che. ogaNIsamA tIrthaMkara zrI mahilanAthajI o nagaramAM A maMdira kara phuTa UMcuM ane 32 phUTa pahoLuM che. samavasaryA hatA ane temaNe cha rAjAone pratibaMdha ahIyAM dharmazALA tathA samAdhimaMdira paNa che. pamADI janadhanI banAvyA hatA. vIzamAM tIrthaMkara zrI munisuvrata svAmIe A bhUmimAM vicarIne gaMgAvatI ludhiyAnAHtathA kArtikeya zeThane saMyamane mArga grahaNa karAvyuM hatuM. hari ludhiyAnA relave sTezanathI aDadhe mAIla dUra ludhiyAnA kare che trevIsamA tIrthaMkara zrI pArzvanAtha tathA covIsamA tIrthaMkara zahera Avela che dAlabajAramAM zrIsaMghe baMdhAvela derAzrI mahAvIra svAmIe paNa A bhUminI sparza karI saranI najIkamAM zrI pArzvanAtha bhagavAnanuM zikharabaMdhI hatI. A sivAya parazurAma, pAMDava Adi bIjA paNa derAsara saM. 1950mAM baMdhAvela che. coDA bajAramAM aneka puruSanI smRti A nagara sAthe joDAyelI che. zrI supArzvanAtha bhagavAnanuM derAsara che. ane vizALa gaDhanI aMdara vizALa nUtana zilpabaddha (16) jammutAvIHzrI zAMtinAthajInuM derAsara che. sAthe vizALa sagavaDatA- ghaNAM varSo pUrve kAzamIranI ghATIomAM Avela vALI dharmazALA che. atre eka digaMbara maMdira che. eka sauMdaryanuM kudarate karela A sthaLamAM eka ghara derAsara te mAIla dUra zrI zAMtinAtha, zrI kuMthunAtha, zrI aranAthanI hatuM, paraMtu saMvata 2031 nA vizAkha suda 13 ne roja caraNapAdukAnI derIo che. ahIM jaina chAtrAlayamAM paNa pUjya AcArya zrI vizvasamudrasUrijI mahArAjanI caumukhajInuM derAsara che. nizrAmAM zrI mahAvIra svAmI bhagavAnanuM eka suMdara jinAlaya A sthAne sAkAra pAmyuM. briTizaronA samaya(14) aMbAlAH mAM kAzmIra rAjyanI rAjadhAnI ziyALAmAM jammamAM rAkhavAmAM AvatI hatI, aMbAlA siTIthI aDadho mAIla dUra aMbAlA zahera che. ahIM jenonI 600nI vastI che. ahIM bhAvakaDA zrInagara :mahollAmAM zrI RSabhadeva bhagavAnanuM maMdira che. ahIM kAzmIra rAjayanI rAjadhAnInuM A zahera che. jelama ghaNI ja saMsthAo che. AtmArAma jaina bhavana; AmIrAma nadIne kinAre dariyAthI 1560 mITaranI uMcAIe AveluM jaina hAIskUla, AtmArAma jaina galsa skUla, vAcanAlaya prakRti sauMdaryathI bharapUra ane AhUlAdaka havAmAnane tathA jaina sabhA tathA kaeNleja tathA dharma zALA zrI AtmA- anabhava ApatuM, jevA karatAM anubhavavA jevuM A zahera rAma mahArAja sAhebanA nAma sAthe joDAyela che. che. ahIMyAM pharI pharIne kAzmIranI khINanuM prakRti sauMdarya mANavA jevuM che, "anaMta bAga'mAM gaMdhakanA pANInAM (15) jalaMdharaH jharA che. jagatanA koI paNa bhAgamAM na thAya eTalAM ahIM eka suMdara derAsara AveluM che. ahIMthI mIThAzavALAM phaLa jevAMke- dADama, drAkSa, pIca, sapharajana basa dvArA hoziyArapura ane ludhiyAnA jaI zakAya che. vagere ahIMnI pedAza che. lAkaDAnuM nakazIkAma, dhAtukAma,
Page #893
--------------------------------------------------------------------------
________________ 876 vizvanI asmitA rezama, ane rezamI kApaDa, garama zAla ane gAlIcA kavinI e paMkti ApaNane yAda Ave che. ane jevA hasta udyogo ahIMyAM khIlelA che. ema ja thAya che ke A kudaratI sauMdaryanuM pAna karatAM pahelagAma - keI ekAMtI AnaMda anubhavI laI, pavanane mIThA kalarava nI sAthe gAtAM gAtAM pavana sAthe ahiMsAno saMdezo. eka vakhata bharavADonA gAma tarIke oLakhAtuM A jagatane mokalatA rahIe. gAma zrInagarathI 9 ki.mI. dUra che. zrInagarathI pahelagAma nahera pAkaAvatAM koI addabhuta ane romAMcaka vAtAvaraNane anubhava thAya che. kesaranAM khetaromAMthI pasAra thato rastA, baraphA ahIMyAM najIkamAM Avela naheru pArka tathA bIjA chAdita parvata, phelethI vadhu ramaNIya lAgate rara bAga jevA jevA che. ApaNA manane prakullita kare che. "jovI'tI kaMdarA jovI'tI camezAhIkotare, ratAM jharaNAMnI AMkha hevI hatI." pANInA dhaMdhano Avate raNakAra pahelagAma najIka AvI rahyuM che, zrInagarathI 9 ki.mI. dUra jahAMgIranA svapnane pUrNa tenI nizAnI Ape che. pahelagAmamAM ramata-gamata mATe karI zAhajahAMe suMdara ane nAjuka bAga ahIM banAvela suMdara kalaba paNa AvelI che. che. ahIMthI vahetA suMdara jharaNuMnA pANImAM kudaratI davAonI asara hoya tevuM kahevAya che. TAMgAmA nizAta bAga - ahIMyAM eka TurisTa baMgalo Avela che jyAM rAI mATenI paNa sagavaDatA che. zrInagarathI gulamaga jatAM sane 1934mAM nUrajahAMnA bhAIe baMdhAvela rastAmAM TAMgAmA Avela che. cokhAnAM khetaramAMthI avanavAM phUlothI zaNagArAyela A bAga jovA jevo che. pasAra thatAM ane pipalAranAM jhADothI zobhAyamAna zAlImAra bAga - makAne TAMgAmArganI zobhA che. mogala zahenazAha jahAMgIre potAnI patnI nUrajahAM khilanamArga: sAthenA svecchAvihAra mATe eka ati suMdara bAganI racanA karI hatI. te A zAlImAra bAga. gulamagathI Azare 40 miniTane raste ja galI phUlethI gherAyeluM khIlanamArga AveluM che. vulara ane bIjA (17) amRtasarasarovaranAM nirmaLa pANI ane ghaNe ghaNe saMdeze jANe kahetAM na hoya tevI parvatonI TocanI vAto sAMbhaLavA amRtasara paMjAbanuM sarahadI zahera che. pAkistAnanI sImA ahIM thI ekadama najIka che. ahIMthI pAkistAna jevI che. relave dvArA jaI zakAya che. ahIMyAM zrI aranAtha prabhunuM gulamarga - derAsara che. vaLI ahIMyAM upAzraya paNa che. havelIvALA lattAmAM zrI AmAnaMda jana lAIbrerI AvelI che. gAmanI me nI 15 mI thI okaTobaranI 15 mI e gula bahAra zrI dAdAvADImAM derAsara Avela che. maganI unALu sIjhana kahevAya che ke je samayamAM pahele nephela" thaI cUkyo hoya che. TAMgAmArgathI gulamarga ahIM sarovaranI madhyamAM Avela zIkhonuM suvarNamArge jatAM pAInanAM suMdara jhADa najare caDhe che. gula- maMdira jovA jevuM che. sUryanAM kiraNe paDatAM uparanA maganI khINa devadAra ane pAInanAM jaMgalothI bharapUra bhAge DhelAM sonerI patarAM jhaLahaLI UThe che. jyAre rAtre. che. parvatane spazIne AvatI gulAbI havA mIThI lAge cAMdanImAM AkhAya dekhAva manane zItaLatA ape che. che. gulamaga duniyAnA kudaratI gepha-korsa mATe jANItuM maMdiramAM graMtha sAhebanuM bahumAna karAya che. zIkha kemamAM che. "tArI jo hAka suNI koInA Ave te tuM ekalo dharma mATe prANa pAtharavAnI dhagaza e graMtha sAhebanA jAne re.' lakhANane AbhArI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #894
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 877 svataMtratAnI laData mATe pitAnA jAna nyochAvara ghATa, vijayaghATa jevAM ghaNAM sthaLo AvelAM che. ahIM karanAranI dhAtakIpaNe kaleAma aMgrejoe karelI tene Arasa-lAkaDAnI kArIgarInI cIjo sArI maLe che. gujatAdaza citAra ahI Avela jaliyAvAlA bAgamAM rAtIo mATe gujarAtI samAjamAM UtaravAnI tathA jamajevAthI maLe che. janarala DAyare varSAvela goLIonI vAnI sArI sagavaDatA che. nizAnI Aje paNa A bAgamAM mojuda che. ahIM (19) AgrA kenTaAvela "kaMpanI bAga'mAM kalabanuM makAna, vRkSonI zobhA - mogala salatanatanAM vaibhava ane jAhojalAlInAM smaraNe ane bIjA havA khAvAnAM sthAne che. daravAjA bahAra eka sAcavatA A sthaLe pitAnI patnI mumatAjhanI yAdamAM vRkSa heThaLa ThaMDA pANInI kRI che, jemAM bAre mAsa ThaMDu zahenazAha zAhajahAMe baMdhAvela duniyAbharamAM kArIgarImAM pANI rahe che. aNamola ane ajAyaba gaNAte tAjamahAla ahIM (18) navI dilahI -- Avelo che. bIjA jovAlAyaka sthaLomAM lAla kilo, pAMDavonA samayamAM dihInuM nAma "Indraprastha' hatuM. dIvAne khAsa, dIvAne Ama, vagere muslima sthApatyanI 1857 pachI te aMgreja sarakAranI rAjadhAnInuM zahera aneka ImArata jevA lAyaka che. ApaNI sarakAranA prayatnabanyuM. 1948 mAM bhArata svataMtra banyuM. nAM phaLarUpa jovAlAyaka dayALa bAga ane vidyAmaMdira paNa ahIM che. | dilahI e svataMtra bhAratanuM pATanagaranuM zahera che. bhArata sarakAranAM vividha mukhya khAtAMonA saMcAlana rezana mahollAmAM zrAvaka mAnasiMhe baMdhAvela zrI mATenI mukhya kacerIo ahIM AvelI che. vividha dezonAM harisUrijInI nizrAmAM saMvata 162mAM pratiSThA thayela elacI khAtAMo paNa ahIM AvelAM che. ahIMyAM basanI zrI ciMtAmaNi pArzvanAthajInuM moTuM sagavaDatAvALuM derAsara sagavaDa sArI che. che, jemAM zrI zItaLanAtha bhagavAnanI zyAma pratimAjI camatkArika, bhavya ane darzanIya che. bAjumAM sagavaDatAvALI cAMdanI coka AgaLa kinArI bajAramAM navadharA kinArI bajAramAM navaghaNA jaina dharmazALA 5Na che. , mohalAmAM zrI sumatinAthajInuM moTuM derAsara, meDA upara zrI pArzvanAthajInuM, sAthe sphaTika vagere ratnonI pratimA nAnI maMDImAM zrI sImaMdharasvAmI, zrI suvidhinAtha, jInuM derAsara che, celupurI mahollAmAM zivAlI galInA ? zrI zAMtinAtha, zrI neminAtha, zrI vAsupUjya, zrI kesariyAnAke zrI saMbhavanAthajInuM, cirA khAnAmAM zrI ciMtAmaNi nAthajI, zrI caMdraprabhu, zrI pArzvanAthajI, zrI mahAvIrasvAmI, pArzvanAthajInuM, jemAM lIlAM ratnanI zrI mahAvIra svAmInI motIkaTarAmAM zrI pArzvanAthajInuM ema zaheramAM ATha mUrti darzanIya che. anAra galImAM hajArImalajInuM judAM jana vetAMbara derAsaro ane zrI vijayadharma lakSamIjJAna judAM ratnanI pratimAjIvALuM ghara derAsara, rUpa bajAramAM maMdira che. parama zrAvikA caMpAbAInI ugra tapasyAnA paMjAbI bhAIoe baMdhAvela nUtana jana derAsara, kutuba prabhAvathI akabara bAdazAha prabhAvita thayA.zrI hIrasUrijI minAra jatAM rastAmAM eka dUra cegaThI majida najIka mahArAjane mAna sahita bolAvI, pratibodha pAmI amArI dAdAvADImAM Avela zrI ariSThamInuM derAsara, dAdAvADImAM paDa bajAvyA ane tAmrapatra lekha lakhAvyA evI pavitra zrI RSabhadeva bhagavAnanuM derAsara Avela che. kinArI A bhUmi che. ahIMyAM Arasa, lAkaDI, dhAtukAma, nakazIbajAra, bhojapura ane vadevADAmAM traNa jana dharmazALAo kAma, zatara che, ja kAma, zetaraMjI, gAlIcA vagerenI kharIdI be-cAra sthaLonI che. ahIM nAnA kadamAM AbehUba rIte zetraya pahADanI mulAkAta laIne ja karavI ene khyAla rAkhavo. sthApanA karavAmAM AvI che. ahIM dharmazALA paNa vizALa che. ahIM Atmavalabhajana bhuvana paNa AveluM che. bAvIzamAM rAjulapati zrI nemanAthaprabhunI yavana, jovAlAyaka sthaLamAM kutubaminAra, rASTrapati bhavana, temaja janma kalyANaka sUcita A prAcIna nagarI AgrAthI pArlAmenTa hAusa, mogala gArDana, sacivAlaya, reDIo ghara, 47 mAIla dUra aphATa jaMgalamAM che. AgrAthI kuMDalA biralAhAusa, biralA maMdira, jaMtara maMtara, janI dilhImAM jakazana thaI zikohAbAda UtarI tyAMthI 13 mAIla gADImAM lAla killo, jummA masjida, makabaro, rAjaghATa, zAMti ke page cAlatAM javuM anukULa che. mukhyatve AgrAthI basa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #895
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA zALI ane mahAna A prAcIna nagarI Aje nirjana ane verAna che. ahIM zrI hIravijayasUrijI sabra sAthe yAtrArthe padhAryA tyAre pratiSThA karAvI hatI. sa. 1662 zrI hIravijayasUrijInA praziSya pU. jayavijayajI A tIrthanI yAtrAe AvyA tyAre ahI' sAta derAsarA hatAM. teo kahe cheH dvArA yAtrALuo ahI Ave che. eka vakhatanI samRddhizALAo AvelI che jemAM (1) dhama zALA relavesTezana sAme che. jemAM ApaNuM derAsara paNa che (2) gepIpurAmAM subhASa ceAkamAM zrI premaca'da rAyacaMdabhAI e khaMdhAvelI che. (3) gopIpurA khapATiyA cakalA jIvanavilAsamAM zrI bhuriyAbhAI jIvanaca'danI dharmazALA che. 878 zrI jinavara prAsAda sAta pUjI ahu bhagataI janmabhUmi prabhu naiminI praNamI bahu bhagatai paraMtu Aje te ahIM' pAMca derAsaro che. temAM cAra khAlI paDayAM che ane ekamAM ja pratimAjI che jemAM zrI nemanAtha bhagavAna birAjamAna che. saMvata 1960mAM gvAliyara nivAsI zeTha nathamalajI gulecchAe ahIM AlI zAna derAsaranA jI[ddhAra karyo che. kalakattAvALA zeTha hanumAnasiMha lakSmIcaMdanI navI dharmazALA che. (20) caumulAH- caumulA relave sTezanathI huM mAIle ahI` zrIpArzvanAtha prabhunI sAtakNAvALI bhAratabharamAM advitIya 1100 varSanI prAcIna nIlavarNanI 14 phUTa UMcI camatkArika pratimAjI che, (21) surataH aMgrejo bhAratamAM pravezyA tyAre temanA vyApAra mATenA mathaka tarIke sau prathama kAThI suratamAM nAkhI ane e zaheranI uttarAttara pragati thatI gaI. tApI nadInAM nirmaLa vaheNeA paNa surata zaherane bheTI bheTIne pasAra thatAM jAya che. AvA suratane kAI e sAnAnI mUrata kahI che, temAM kAI atizakti nathI. bhAratanAM ArTa-silka kApaDa udyoganuM tema ja nAyaleAna pAliesTara vagerenAM kApaDAnu' utpAdana karatu' A mATu' zahera che. eTalA ja mATe tene bhAratanu jApAna kahevAya che. hIrA ane jhaverAtanA temaja jarInA mATe udyoga ahIM ja khIlyA che. A uparathI khyAla Avaze ke ahIMnA mAse buddhimAna temaja mahenatu che. ahIMyAM ApaNA jainAnI vastI ghaNA ja meTA pramANamAM che. upara joyuM tema A eka ati prAcIna zahera che. ahI` zrI jaina derAsarAnI saMkhyA 50 upara che. ApaNAM derAsaro tathA upAzrayAmAM mukAtA jarI bharelAM cheDA, sArAmAM sArAM ahIMyAM bane che. ahI' traNa moTI dhama ahI zrI vardhamAna jaina tAmrapatra Agama maMdira mukhya che. pU.A. zrI sAgarAnaMdasUrIzvarajI mahArAja sAhebe tAmrapatra upara AgamA lakhAvI ahI' rakhAvela che. khAjumAM gurumaMdira che, jemAM zrI sAgarAna'dasUrijI ma.sA.nI mUrti birAjamAna che. geApIpurA nANAvaTakatAragAma ane lAinsanAM suMdara derAsara AvelAM che, katAragAme dara kArtikI ane caitrI pUNmAe zatrujayane paTa adhAya che ane suratanA dareka janA ahI darzanArthe AvI, zatrujayanI yAtrAnA lAbha le che. najIkamAM Avela rAMdera gAmamAM paNa derAsaro Avela che. ahIMnI navI cApATI jovAlAyaka che. temaja ATa-silka mArakeTa upara AvelI pharatI haoNTala paNa jovA jevI che. suratanI ghArI vakhaNAya che. ahIM zaheramAM pharavA mATe basa temaja rikSAnI sagavaDatA che. (zrI caMdraprabhu janabhakti maMDaLa-muMbaInI eka prasiddha thayelI noMdhamAMthI sAbhAra) T. Address : HARMON phezana : 440 With Best Compliments From harIlAla meAnadAsa enDa sansa kamIzana ejanTa enDa ekapAsa enDa oIla mIlara mahuvA ( saurASTra )
Page #896
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 878 MANILAL MOHANLAL PAREKH Lieenced Clearing Agent Clearing, Forwarding and Warehousing Agent. Godown Office : 328532 66 Motisha Lane, ( Love Lane) Magaon, (Byculla) Bombay-10 97 Kagi Sayed Street Amar Chamber 2nd Floor Bombay-3 A good deed is one that brings a Smile of joy to the face of another -Prophet Mohammad (A. H.) dAMtanI surakSA ane majabUtAI mATe. mIjhAna Tutha pAvaDara - - - vAparavAno Agraha rAkho : utpAdaka :hadIda proDakaTasa baMdararoDa-mahuvA - -
Page #897
--------------------------------------------------------------------------
________________ 880 dhI tArApura ko. Apa. ana benka lI. enDa bilDIga, tArApura 388 180 ADiTa varga ma sthApanA 1930 adhikRta zera bhALa : 3,00,000/bharAyela zerabhaMDALaH rU. 2,58,000/thApaNA : rU. 57,00,000/rijha phaMDa : rU. 2,74,000/anya krUDa : rU. 4,54,000/2 48 varSathI gAmanI avirata sevAmAM gAmanI sau prathama sahakArI sasthA sepha DipojhiTa leAkanI sagavaDa * thApaNA upara AkarSaka vyAjanA dara * Arthika rIte nabaLA varganA leAkeAne niyama mujaba dhirANa ApavAmAM Ave che. * tamAma prakAranA enkiMga kAmakAja mATe rUbarU saparka sAdhe. cheATAbhAI 2. paTela ceramena bhupendrakumAra pu. paTela menejara ratalAma kAMTAmAM sarvottama traNa vAMdarA chApa kAMTA ane kAunTara elensa vAparA utpAda gAMdhI Ila menyu. kuAM. gAMdhIcAka sAvarakuMDalA brAncIjha haidrAbAda bhagavatI krIma senTara AjhAda cAka ajamera sAvarakuMDalA dareka jAtanA nikala tathA krAma pAlIzanA spezyAlIsTa vizvanI asmitA zubhecchA pAThave che. dhI pAla grupa ko-o. keATana sela. sAsAyaTI lImITeDa, jahAMgIrapurA jIna rAMdera tA. cAryAzI, jIllA surata sthApanA tA. 5-8-1924 neAMdhaNI naMbara, 4462, zera bhaDALa rUA. 1,34900/00 anAmata bhaMDALa za. 66979/28 sabhAsada saMkhyA 2635 anya phaMDA : rUA. 305179/42 www maMDaLInA sabhAsadoe pakavelA kapAsa eka jaththo karI sArI rIte pilAvI presa karI ekIkaraNa paddhatithI temAMthI nIpajatA rU kaMpAsIAnuM vecANa karI ApavA tathA sArI jAtanuM zuddha khI rasAyaNika khAtara temaja jaMtunAzaka dvA meLavI sabhAsadone InDenTa paddhatithI vaheMcaNI karI pUrI pADe che. khuzAlabhAI makanabhAI paTela sekreTarI zakarabhAI ratanajI paTela menejara che.TubhAI ke. paTela, pramukha C navaratna cUrNa ( khIjerA cU) A abhUtapUrva auSadha " AyurvedanI sAta amUlya jaDI " buTTIe " ane AyurvedanA kSetranA amArA " 62 varSa nA baheALA anubhava " ane " nipuNatA 'nA " navaratna '"nA samanvaya che. ~wwwww janatA janArdananA ArAgyanI rakSA mATe A amUlya auSadha mUkatAM ame AnaMdathI lAgaNI anubhavIe chIe, A cUnuM nitya sevana jUnA ke navA gesa tathA khArAkanuM pAcana na thavuM, aNuM, jamyA pachI peTa bhAre lAgavuM, maMdAgni, mukhamAM meALa AvavI, khATA oDakAra, lIvara ke AMtaraDAnI kamajorI jevI khAmI dUra karI ApanA ArAgyanuM rakSaNa kare che. mukhavAsa tarIke bhAjana pachI tathA phaLA para chAMTI khAI zakAya che. nirmAtA kAThIyAvADI bAlAmRta sAgaThI DIpA AMkhAcAka, bhAvanagara-364 001 wwwwmomVVVVVVVVmmm
Page #898
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 881 Gram : SITFURN Phone : 172 / 230 Res : 173 * * With Best Compliments from * SAURASHTRA STEEL INDUSTRIES LTD. G. I. D. C. Industrial Estate. LIMBDI-363421. ** * * Regd. Off. : Regent Chambers, 2nd Floor, 208, Ceremonial Boulevard, Nariman Point, BOMBAY-400 021 *** Gram : SILFURN * Phone : 234136 234172 * * tw * phona ophisa : 3933 ghara : 5459 * uttama kavolITInuM pratIka nAnA-nA * sugaMdha je sukhane sAkAra kare che, sukhada smRtione je sajIva kare che. gulamahorI gaMdha enI, sukha samI lAge. paDI pAkkI te yAda badhI haraNA thaIne nAce dhUpasaLI ubharAtI ahaniza mana emAM rAce. e ja ApanI lADalI agarabattI *** ena ****** nirmAtA - zazI InDasTrIjha darabArI koThAra sAme zelAracA roDa-bhAvanagara 1 * Jain Education Intemational
Page #899
--------------------------------------------------------------------------
________________ 882 vizvanI asmitA Reduce Your Manufacturing Cost By Using Our Superior Quality ROBIN BRAND & INDIA BRAND V. M. INDUSTRIES Govt. Regd. Manufacturers & Dealers of 'BALDIWALA' Brand Beam Scales & Counter Machines. SUPPLIERS FOR : Gujarat - Rajasthan U.P. - M.P. - Punjab * Hariyana Himachal Jammu/Kashmir * AssamMahaashtra Andhra * Tamilnadu * Kerala Delhi Cotton Healds, Steel Reeds, Wire Healds, All Metal Reeds and Heald Frames Exporters, Importers and Largest Stoc kists of: Genuine Standard Make of Textile Machinery, Stores, Accesories & Lubricants 16 MEHTA PARIKH & COMPANY PRIVATE LIMITED River Bank, SAVAR-KUNDLA (Gujarat ) 364515 Specialst: Counter Machine 2 kg. 10 kg. 15 kg. 20 kg, 25 kg, 50 kg. 10 d. X's 46-47, Bombay Samachar Street, Fort, Bombay -400 023. Registered Office : Kapasia Bazar, Ahmedabad-380 002. Grams: Robin Brand Phones : Bombay : 254954, 250312, 254990 Residence : 356932, 358019 Ahmedabad : 381520, 381581, 382684 Residence : 411794, 411340 House of Repute and Service For Over 1 51 Years Distributors and Stockists of: naTavaralAla vI. mathurAdAsa cAMdInA dAgInAnA vepArI ARA W THE NEW INDIA INDUSTRIES LTD., BARODA. zarApha bajAra mahuvA (l. 64194deg22) ERED Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #900
--------------------------------------------------------------------------
________________ . k ******zXXXRANT kkkkkkkkkkkkkkka*********************** ******************************************** 883 ghara: 136 41414111111111111111111111111111111111 (ma. pra.) With Best Compliments From ELECTRO METAL INDUSTRIES 144141414141414141414141414444444444144x444444 Bazaz Bhavan 12 th. Floor 226, Nariman Point BOMBAY-400 021 With Best Compliments From THADHAMAL SHALUMAL thadhA mala zAlU mala anAja aura kirAnA ke vyApArI bAlAghATa ++*****kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkitttttttttt For Private & Personal use only saMdarbhagraMtha bhAga-2 dukAna : 157 * 4you Jain Education Intemational ********************** ***************************************************************** *
Page #901
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA ********** * *** ** *** Cable : PREMPARAG Phone No. H.O. 453251 Grams. RASIK . Sales off : 269501 Telex : 011-6714 **** it Phone : 262934 268625 260980 268795 Telex : 11-5372 Chemicals (Importers & Exporters ) With Best Compliments From kitttttttttttttttt********************* AMRITLAL CHEMAUX LIMITED KESHAVLAL TALKCHAND & CO KAYTEE CORPORATION Rang Udyan Sitladevi Temple Road Mahim Bombay 400 016 (Govt. Recognised Export Houses) Sales office Address: AMRITLAL CHEMAUX LIMITED India House, Opp : G. P. O. P. O. Box No. 1472 Bombay - 400 001. 11, Sprott Road, Ballard Estate, Bombay 400 038 tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt*** Leading Exporters of Cotton Textiles, Yarns, Cotton Hosiery, Knitted Garments and Handlooms Branches : Madras, Ahmedabad, Coimbatore, Ichal Karanji * ettiktttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Winners of Fifteen Top Export Awards Dealers in Dyes and Chemicals, Selling Agents For Sojuzchimexport, U. S. S. R. For Dyes, Intermediates and Chemicals & General Indentors With Business Contacts all over the World Also A Recognised Eligible Export House Exporting Dyes, Chemicals, Engineering goods, Processed Foods etc. all over the World. **** FOR ******* Textiles -- Yarns - T-Shirts -- Knitwear - Handlooms ttttttttttttttt ******** wwwwwwwwwYXXXXXXXX************************************ Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #902
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 885 With Best Compliments From Tel : 344195/339156 ASIAN ENGINEERING WORKS. zA kalyANajI DuMgarazInI ku. Manufacturers of: Utensils & Dairy Equipments kumakuma TI senTara proprAyaTara : kalyANajI DuMgarazI sAvalA Ahmedabad Office : dareka jAtanI cahAnA chUTaka tathA jaththAbaMdha vepArI. Phone Factory : 887213 Resi : 445763 273/77, anaMta dIpa cembarsa, narasI nAthA sTrITa,muMbaI-9 Gujarat Audyogik Vasahat Vyapari Mahamandal, Shed No 211, 212, 213, 214, Odhav, Ahmedabad Pin-382410 Bombay Office : THE METTUR CHEMICAL AND INDUSTRIAL CORPORATION LIMITED METTUR DAM Manufacturers : Chloroform, Carbon Tetrachloride, Methylene Chloride, Methyl Chloride Gas, Stable Bleaching Powder Etc. FOR Always Co-operative Service Contact Associated Chemical Syndicate For Maharashtra and Gujarat ASSOCIATED CHEMICAL SYNDICATE Office : 2A, Maker Bhavan No. 2, 18, New Marine lines, Bombay-400 020. Tele : 256061-254421 Office : 357567 Phone eci 473832 96 Kika Street, 142, Panjrapole Lane Bombay-4 Jain Education Intemational
Page #903
--------------------------------------------------------------------------
________________ CCS vizvanI asmitA Phones : 0/3343 3860, R/3946 Gram : EMINENCE Phones : 0 273858 271497 R/571815 Gram : EMINENCE THE BOMBAY SHUTTLE MFG. CO. Manufacturers of : ALL TYPES OF SHUTTLES * Factory 9 F, Ruvapari Road. BHAVNAGAR- 1 * Office : 21, Dalal Street,, Fort, BOMBAY-1 Gram : "STONESLAB " Phones : 332231-32-33 Best Compliments From MEHSANA DISTRICT COOPERATIVE MILK PRODUCERS UNION LTD. Mehsana THE TANDUR & SHAHABAD STONE CO. Opp. Rouud Temple, Sardar V. Patel Road, Bombay 400 004. Dudhsagar means : www M * Milk For the Masses on Co-operative basis. Manufacturer of whole Milk Powder, Skim Milk Powder & Baby Food by Spray Dried Process under 1. S. I. Speci fications. # Manufacturer of Table Butter and Ghee as Per Agmark Std. The Only Co-operative Enterprise With hhe Membership of 1,50,000 Farmers of Mehsana District. * Provides Input Facilities Such ae : Balanced Cattle Feed, Veterinary Services and Cross Breeding. a mummm Stockists for A. C. C. Portland Cement, A. C. C. Silvicrete White Cement, A. C. C. SPECIAL PRODUCTS :Accoset-50, Accoset Super Firecrete, Firecrete Super, 'Firecrete Superex' 'Calundum' & Accocid Acidproot Bricks and Fire Bricks. Ston Acid Acid-Proof Stoneslabs, Glazed Tiles, Kotah, Tandur & Shahabad Stones and Other Building Materials. w Jain Education Intemational
Page #904
--------------------------------------------------------------------------
________________ ka saMdarbhagraMtha bhAga-2 88 * phona ophisa : 3401/4659 ghara : 3797. paryuSaNa parvamAM bhAdaravA suda 2 ne guruvArane divasa e bhagavAnanA nizALagaaNane divasa che. ane te divase neTabuke, pensIle vagere vaheMcavAnI ApaNe tyAM prathA-rivAja che. tene yAda rAkhIne te aMge agAuthI sArI rIte vyavasthA karavA sevAbhAvI bhAIone namra vinaMtI che. zAntIlAla bAlubhAInI ku. maracanTa enDa kamIzana ejanTa Gram : KAMDAR Phone : 21818 AMRITLAL A. KAMDAR PEN SPECIALIST Also Dealers in Pens & Spares 23, Errabalu Chetty Street, Madras - 1. N. B. Pens Sold and Serviced Repairs to Pens With Original Parts a Speciality. dANApITha, bhAvanagara 364001. ghara.naM. 4188 2 naM. 1284 somanAtha sTIla relIMga mIla udyoganagara-citrA Te. naM. 4857 NATWARLAL SHAMADAS & CO. 94, Nagindas Master Road, Fort, Bombay-400023. Gram "Mangcoke" Phone :- 274221 274265. 274349 Coal & Coke Merchants (Supply From : Perch, Chanda, Korea, Rewa, Bengal, Bihar, and Singareni Collieries ) Branches Representrtives Calcutta, New Delhi, Nagpur, Madras, Ahmedabad, Bangalore, Hyderabad, Jharia, Surat, Hatkalangda and Manendragarh : Associates : SMP Private Ltd. - For Agro-Chemical & Textile Auxiliary & Detergents Industrial Traders - For industrial Coal & Coke Farmico Pvt. Ltd. - Agro--Chemical Sumangal Chemicals -- Pesticides * * * zAha mahetA enDa kuM. kuMbhAravADA bhAvanagara * * * Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #905
--------------------------------------------------------------------------
________________ 888 vizvanI asmitA ra * "prabhu sarva sthaLe che, sarva vastuomAM che. ane je te saMtAyela che, enuM kAraNa e che ke ApaNe ene zodhavAnI takalIpha letA nathI." "prabhuno Azraya letAM saghaLI muzkelIo UkalI jAya che kAraNa ke ApaNane Azraya ApavA e bhujAo niraMtara premapUrvaka khulI ja hoya che." prabhunAM caraNamAM aMtaHkaraNa pUrvaka samarpaNa karavuM emAM ja ApaNA naryA mAnuSI kalezamAMthI mukta thavAne mArga rahela che. prabhu pratye vaLe, bhagavadabhimukha thAo, tamArA sarve kaleza lupta thaI jaze." - zrI mAtAjI Gram : O MJUMSAHA Phone : 3939 sI. pI. vyAsa enDa sansa F/2 B, Ruvapari Road, bhAvanagara semeTarI tathA hAIDrolIka TesTa presara paMpanA utpAdaka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #906
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 With Best Compliments From Tel. : 325191 SOUTHERN ELECTRIC CORPORATION M/S. SARABHAI NEMCHAND 55, Kazi Sayed Street, BOMBAY-400 003 Electrical Engineers, Contractors & Distributors mmmmmmmmmmmmmmmmmmmm. E. S. Patanwala Cross Marg, Reay Road, BOMBAY - 400033. Processors and Manufacturer of : Multi-Purpose Gums. Phones : 376095-377804-378238-371499 Telex : 11-3533-SEC-IN - Associates : Distributors of: T. No. : 319483 Siemens India Ltd., The Indian Cable Co. Ltd. Mahindra Electro-Chemical Products., Delton Sales Pvt. Ltd. M/S. VIKAS EMBROIDERS & PRINTERS. MM Specialist in Embroidevry and Printing of All types of Saris. BRANCHES : Bangalore * Coimbatore * Cochin. 495/497 Kalbadevi Road, Opp. Edward Cinema, BOMBA Y-400 002. Associated Cos. CONTRAL EQUIPMENTS PVT. LTD. STANDARD CABLES PVT. LTD. Bangalore. Jain Education Intemational
Page #907
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA Phone : 5026 PHILIPS reDiye, TrAnjhIsTasa ane myujhIka sIsTama TayubalAITa-lempasa ane InDasTrIala, kamazIyala ane pablIka phITIMjha. orIenTa Tebala tathA sIliMga phena DIlakSa ane samara kIMga pArasa TreDarsa philipsa tathA orIenTanA etherAIjhaDa DIlara mahAtmA gAMdhI roDa-bhAvanagara kavolITI sarvisa Tele. Add. "TRUST" Tele. No. 388095 Fact. : 310016 Office : 481475 Resi 482996 With Best Compliments From M/S. ANUBHAI CHIMANLAL & BROS. LION TULSIDAS R. GANATRA Cloth Merchant, 303/3, Panch Kuva, AHMEDABAD - 2. Special Executive Magistrate Dealers in : Latest High Class Bld. & Col. Poplins OF Ahmedabad Advance Mills of Ahmedabad and Rohit Mills of Ahmedabad. Chairman : Blood Collection Lions Clubs International. Dist. 323-A Past President : Lions Club of Matunga A-12. Bharat, Plot No. 170/191, Sion East, BOMBAY-400 022. For Their Tomorrow Do it today Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #908
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 891 Grams : "Mintmoney" Office : 358184 357509 Resi.: 368956 Phone : 475410 Resi : 474456 Phone : 335362 Off. 331286 Phones Impex Trading (India) Corporation INDRAVADAN R. SHAH BHAGYODAY TRADING CO. SONI BROTHERS C/o. Excel Bioscope ttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Indenters-Importers-Exporters 9, Tinwala Building, Tribhuvan Road Bombay 400 004 **************************************************************** 109, 1st Pathan Street. 4th Kumbharwada Lane. Bombay 400 004. Residence : M. N. Soni t 401, Hormuzd Apartments. 131, August Kranti Marg, Bombay 400 036. *** Phones : 24895/23474 1146, Pankore Naka, Ahmedabad 380 001. ******************* * **************************************** Phone : 27455 Fac 32292 Resi ***itttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt***ttittttttttttttttttttttttttttt zubhecchA sahita NEW ATLAS ENG. WORKS *WWW Manufacturers : nemIcanda sarAvagI enDa kampanI Hard Crome Solid Silinder Blocks, *** tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt Hard Crome Liner. Specialist, According to I. S. I. Trade Mank. khADIyA cAra rastA ahamadAbAda AData va kapaDeke vyApArI 9 D Bhaktinagar Industrial Estate RAJKOT 360002 uN htttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt* Jain B ation Intemational For Private & Personal use only
Page #909
--------------------------------------------------------------------------
________________ 892 vizvanI asmitA With best compliments From Phone : 323810 ELITE CHEMICALS With Best Compliments From Messers Manufacturers of Fine Chemicals Office : Shree Maniprasad Kalubha Road, BHAVNAGAR 364 002 Phone : 6409 SHAH DOSHI & COMPANY 135/39 Kazi Sayed Street 309 "yogeshwar" BOMBAY 400 003 Factory : 94/5, Chitra Industrial Estate, Chitra, BHAVNAGAR 364 004 Phone : 7774 Textile & Auxiliaries Dyes, Chemicals Office : 311023 ( 4 Lines) Resi.: 574853 L. A. Pandya 572545 BASS P. A. Pandya Tel. Add. 4* K. A. Pandya "CHEMDRUGS " PRABHAT WOOD WORKS AMRUTLAL BHURABHAI & CO Manufacturers of Direct Importers of: Industrial, Laboratory, Photographic, Pharmaceutical Chemicals & Drugs. Wooden Furniture & Window, Doors ANAND BHUVAN, Princess Street, BOMBAY 400 002 Devla Gate, Lati Bazar, SAVAR-KUNDLA-364 515 www ANANANANAN Jain Education Intemational
Page #910
--------------------------------------------------------------------------
________________ vivijJAta gidhatino - jol lAla caMdabhAI dalAla graMtha chaThTho kavio-lekhake -jagadIpa "vizvavikhyAta vibhUtio" graMtha zreNImAMnA pAMca graMthane seTa saLaMga mAhitIrUpe vizvanI amitA graMthanA prathama bhAgamAM AvarI levAyela che. vizvavikhyAta vibhUtio graMtha zreNIne chaThTho bhAga (kavi-lekhake ) atre levAyela che. Jain Education Intemational
Page #911
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvavikhyAta vibhUtio (kavi-lekhake) - zrI ramaNIkalAla jayacaMda dalAla eDavIna AliTana rebInasana to emanA pitAnI tabiyata kathaLI. jANe dararoja emane (1869-1935) mRtyunA bhaNukArA vAgI rahyA. hoMziyAra DIne DaoNkaTarano dhaMdho cheDI dIdhuM hatuM. nyUrelaA mATe vadhAre paDatuM moraphIna asvAbhAvika ochAbolA ane asAmAnya rIte ataDA levAthI e baMdhANuM banI gayA. pukhtavayanA thayAnA TUMka kavi, eTalA badhA zaramALa ke sAmAnya vArtAvinodamAM paNa emane pINAMnI jarUra paDe. evA eDavIna AliTana rabI- samayamAM ja robInsanane pitAnA asukhI kApanika ekalansane samakAlIna mUlyone paDakAra karyo ane emanA jamAnAnA vAyA jIvananA aNasAra AvI gayA hatA. potAne niSphakoI paNa kavi karatAM vadhAre kadratAthI vijayanA cAlu mUlya LatAnA pratIka lekhatA ane niSphala sAthIo sAthe karyA aMge prazna karyo. yuvAnImAM paNa rAbInsanane khAtarI thaI karatA. "sAcI hakIkata evI che ke huM bAvIsa varSa sudhI cakI hatI ke ene kaparA vizvamAM kaparA Adezo vacce gADInaramAM rahyo chuM. ane AlaMkArika bhASAmAM kahIe to jIvavAnuM che. I.sa. 1869 nA DisembaranI 22 mI tArIkhe vADAmAMthI chUTayo chuM. ekAMtavAsa manuSyanA vyaktigata emano janma. janmasthAna meInamAM heDa TArvaDa, paraMtu e vicArone moTuM svarUpa ApavA prere che. niSphaLatA sAthenI eka varSanA thayA na thayA tyAM to emanuM kuTuMba cAreka enI hamadardIne tIvra banAve che. samagra nisargika yojanA hajAranI vastIvALA najIkanA udyoganagara gADInara rahevA prati manuSyamAM e vahema utpanna kare che ane adazya cAlyuM gayuM. gADInara emanA kAvyanuM 'dilabarI TAuna': zaktio mAgadazana vihoNI sRSTinuM devagI pariNAma sattAvIsa varSanI vaya sudhI bInsana gADInaramAM rahyA che ke sRSTi pite che te aMge tenAmAM Azcarya prere che. gADInaramAM ja emane ochAmAM ochuM ekalavAyuM lAgatuM ane vadhAremAM vadhAre e nirAMta anubhavatA. emanA pitA I.sa. 1891 nA aMta bhAgamAM rebIsane hAravarDamAM eka vahANanA satAra hatA. robInsananI juvAnImAM emaNe praveza meLavyo. lekhaka thavAne eNe nirNaya karI lIdhe eka paracUraNa vastabhaMDAra kharIdyo. ane pachI to e zrImaMta hato. eTale emaNe hAravarDa mAsikamAM bAreka kAvyo rajA jamInadAra banyA. mAladhArI thayA, kAunsilanA sabhya thayA karyA. emAMnAM ghaNane pAchaLathI kAvya saMgrahomAM samAveza ne bekanA DirekTara paNa banyA. emane be moTA bhAI e karavAmAM AvyuM che. paraMtu e badhAM sAbhAra parata thayAM hatA. DIne DokTara thavA mATe abhyAsa karyo. haramana be varSa pachI robInsanane vidyAlaya choDI devuM paDayuM. mile vyApArI banavA mAgato hato. eDavIna sauthI nAnA putra, baMdha paDatI hatI, beMkee kAmakAja baMdha karyuM hatuM. sauthI vadhAre zAnta, kalAka sudhI e vicAra vimUDha banI sthApita peDhIe devALuM phUMkatI hatI. cALIsa lAkha mAnavIe jatA. zatru vizvane emane Dara lAgatA. koInI paNa sAthe bekAra banyA hatA. kekasInuM bekAronuM sinya voziMgTana harIphAImAM UtaravA e InkAra karatA. bAlaka tarIke paNa kaca karI gayuM hatuM. robInsananuM kimata paNa ApattiemanA dilamAM ThasI gayuM hatuM ke e jIvanamAM kadI ce ethI gherAI gayuM hatuM. emanA pitAnuM avasAna thayuM hatuM. ApameLe potAno mAga karI zakaze nahi. pAMca varSanI vaye DIna karaNa bhaMgAra hatA. emane cittabhrama thaI gayuM hatuM. e kavitA vAMcatA thayA. agiyAramA varSe emaNe kavitA haramana akaLAyelo vyApArI hatA. khoTI rIte nANuM rokI thavAne AraMbha karyo. e vIsa varSanA thayA tyAre pahelAM beThe hato. madyapAnathI niSphaLa zamaNAMmAM sAvana levA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #912
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 895 prayAsa karI rahyo hato. pitAne ja nirvAhano bhAra upADe paNa nara, nArI ke vivecakane, jhAjhA pratyAghAte te paDayA paDaze eno eDavInane khyAla Avyo. vyApAranI duniyA nahi paraMtu keTalIka samIkSAo lekhakane vadhAre vistRta mATe to pote sAva nakAmA hatA ane emane khyAla hatA. vAcakagaNu samakSa javA protsAhana ApavA pUratI hatI. eTale emaNe pitAnI vahukasAyelI kalama kAkana kepInI rIcarDa jI. bejara: ADaMbarI prakAzake najIvI rakamamAM kenTasa" vArtAo peThe vinamra, vismRta ne ajJAna mAnavIo enI bIjI AvRtti chApavA darakhAsta mUkI. thoDAMka kAvyuM aMge navalikAo lakhavA ajamAvI. paraMtu seneTo vacce paDatAM mUkavAmAM AvyAM. thoDAMka navAM kALe umeravAmAM AvI. uttara jIvanamAM emaNe nATaka lakhavAne paNa prayAsa AvyAM. hAvarDanA eka mitre nANAM dhIryA. ne "dha cilDana karyo, paraMtu kAvya sivAya kyAMya najara khUpe evuM jaNAyuM opha dha nAITa': rAtrinAM bALaka, I.sa. 1897 mAM pragaTa thaI. emAM robInsananI spaSTa rekhAMkita tasavI hatI. nahi. nAnapaNamAM ja keI cepa lAgavAthI emanA kAnanAM nAnAM acAnaka robInsanane gADInaramAM rahevuM bhAre thaI hADakAM nAza pAmyAM hatAM. robInasanane potAnI zravaNa paDayuM. enI nidrA haNAI gaI. e kAma karI zakatA nahi, zakti gumAvavAno paNa bhaya lAgyo hato. emanI nabaLI vAtAvaraNa paNa e sahana karI zakatA nahi. I.sa. 1897 AkhonI paNa emane ciMtA hatI. AzritanI kalpanAthI mAM emaNe haramananAM patnI potAnI bhAbhIne kahyuM, 'huM emano bhaya vadhI gayo hato. emaNe pitAnA eka mitrane cALIsa varSa paNa nahi jIvI zakuM. mAre je karavAnuM che te A gALAmAM lakhyuM hatuM, "covIsa varSanA yuvAnane dhAnanA mAre jhapATAbaMdha pUruM karavuM joIe.? pitAnA pitAnI eka eka koLiyA mATe ane vAparavAnI pAIe pAI milakatamAMnA potAnA bhAganA DAka Dolara upajAvI e mATe mAtA para AdhAra rAkhavo paDe e keTaluM hINuM che nyUyorka pahoMcyA. eka samakAlIne emanuM varNana karatAM eno tane khyAla Avaze ja." "mane vizvane bhaya lAge che" lakhyuM che, "ekavaDI TaTTAra AkRti, rekhAe rekhAe uchera ema emaNe kabUlAta karI hatI. emanA gadya lekho AkarI khAnadAnI, kulInatA TapakatI." uchera ne kuLa ekadama koInI TIkA sAthe parata thayA. eka ajANyA trimAsika puraskAra najare na paDe paraMtu upaselA hADakAMvALuM eka vidvAnanuM vinA emanuM eka kAvya "dha hAusa ona dha hila' TekarI ramUjI vadana avazya dhyAna kheMcatuM. vizALa bhAlapradezamAM paranuM ghara, svIkAryuM. bIjuM eka kAvya bIjA eka have karacalIo paDavA mAMDI hatI. mukha nAnuM ne biDAyeluM mAsikamAM chapAyuM. eNe puraskAramAM bAra mahinA mAsika rahetuM. taMga paristhiti ane kutUhalathI zAMta saLagatAM makta mokalavA mAMDayuM. emanuM paheluM vyavasAyI prakAzana kiramajI nayane saMkucita cazmAMmAM DhAMkyAM rahetAM nahi. I.sa. 1895 mAM thayuM. "lipInakorsa" megejhIne "pai" robInsananAM nyUyorkamAM banelA sAthI, vAtoDiyA paNa suMdara aMgenI eka seneTa pragaTa karI. emane sAta Dolara purasakAra parityadata mAnavI para racAyeluM eka lAMbu kAvya, "kepTana Ape tyAre rebIsananI vaya chavIsa varSanI hatI. hega" skrIbanare parata karyuM. rebInsane e hastapratane mola mekanArDane mokalI. tyAM ghaNo samaya e paDI rahI paraMtu I.sa. 1896 mAM robInsane se pAnAMnI eka hastaprata chevaTe prakAzana mATe svIkArAI. avaLe hAthe kayAMka mukAI taiyAra karI. "dha TorenTa enDa dha nAITa biphAra': 'pralaya gaI, khavAI gaI. chevaTe eka bosTananA vezyAgAramAMthI ane te pahelAMnI rAtri" enuM zIrSaka rAkhyuM. AzAbharyA maLI AvI. koI prakAzana karmacArI ane tyAM bhUlI AvyA dile emaNe prakAzaka prati ravAnA karI. be vAra e parata hato. daramiyAna peDhInI mAlikI badalAI gaI. navA mAlike thaI chevaTe emanA eka kAkA rIvarasAIDa presa sAthe saMbaMdha kepTana hega" pragaTa karavA InkAra karyo. chevaTe be mitroe dharAvatA hatA. emaNe bAvana DolaramAM khAnagI rIte kAcA nANAM dhIryA ane trIjo graMtha pragaTa thaye, tyAre rebInsanaAIDiganI 312 nakala chApI ApI. e graMthamAM vicitra nI vaya 33 varSanI hatI. Aja sudhImAM kAvya lekhanamAM ane kaIka AtmasabhAnatAthI " arpaNa" chApavAmAM AvyuM rebInsananI kAvya kamANI pai nI pelI seneTanA sAta hata. A pAnAM meM ekaThAM karyA che. te phADanAra koI DolaranI ja hatI. mAsika mIThAM kaMjatAM. sAMtvanAbharyA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #913
--------------------------------------------------------------------------
________________ 896 vizvanI asmitA nAnakaDAM UrmigIto chApatAM. emanAM tIvra bhAvothI UbharAtAM cAra varSa pachI robInsana cALIsa varSanA thayA tyAre kAvya prati najara sudhAM karatAM nahi. nyUyorkamAM eka pachI rUjhaveTa adhyakSapade nahotA. hAITa hAusamAM rahetA paNa eka AvAsa badalatA rahyA. eka ekathI UtaratI kakSAnA nahotA. eTale emane pitAne he gumAva paDyo. pachI vAsamAM rahevA javuM paDayuM. emaNe madyagRhamAM jaI madya- to, emano graMtha "TAuna kAuna dha rivara". nadI kinAre pAnathI sAMtvana meLavavA mAMDayuM. hIskI sAthe maphata nAste zaheranI sAvadhAnIbharI samIkSAo thaI. kavinI aNaghaDatA maLe tethI calAvI levA mAMDyuM. vadhu zrImaMta mitronAM AmaM. pracchannatA ne viparItatA para zaMkAo dAkhavatAM prazaMsA tragAno e asvIkAra karatA kAraNa ke pAse paheravAnAM sArAM thaI, ekalavAyA ne ekalA paDI gayelA robInsane punaH kapaDAM nahotAM. chevaTe hatAza thaI emaNe nokarI svIkArI madyapAna zarU karyuM ne te paNa bhAre pramANamAM. emanA zrIdhI. kalAkanA vIsa senTa, daza kalAkanI nekarI, nyUyorkanA svairavihArI mitronA vartuLa pAsethI nANuM paNa levA mAMDayAM, ADamAge nekarInuM sthaLa hatuM. hajI mAMga baMdhAI rahyo vaLI pAcho emane punaruddhAra karanAra sAMpaDyo. hAramena hato. robInane sAmagrInI noMdha rAkhavAnI hatI. bhUgarbhamAM hegaDane emanI prathama jIvanakathA lakhI. emane mekaDovela kAma karavAnuM hatuM, narakAgAramAM vasavAnuM hatuM. kelenamAM laI AvyA. sarjanAtmaka kalAkAronuM e vizrAma| nava mahinA pachI rasto bAMdhavAnuM kAma pUruM thayuM, dhAma hatuM. ahIM emane AdaramAna maLyAM. vaya vadhatI robInsana karI bekAra banyA. AkarA ziyALAno sAmano jatI ane pUjake paNa maLyA. tyAM e cImamAM 2hetA. karavAne Avyo. eka akasmAtamAMthI e camatkArika rIte ziyALA nyuyorkamAM ne besTanamAM vitAvatA. have kAvyabacI gayA. presIDanTa thiyoDora rUjhaveTanA eka nAnA putranA pravAha chUTathI vahevA lAgyA ne kAbenA graMtha paNa pragaTa hAthamAM rAkhIsananI cIlDana opha dha nAITa kRti AvI thavA lAgyo. " dha mena ageisTa dha skAya" "gaganagAmI caDhI. eNe e kati enA pitAne mokalI ApI. rUjhaveTa mAnavI' e ja zIrSaka vALA kAvyanA nAme graMtha oLakhAyo. rAjakIya laDayA hatA. pramukha hovA chatAMya emane sAhitya e kAvyane ghaNue emanuM ati mahattvanuM vaktavya lakhyuM prati AkarSaNa hatI. robInsananAM kAvyo vAMcI e prabhAvita che. "dha zrI ' traNa vizrAmasthAne, traNa graMtha thAya evA thayA. e kAvya emanA dilane sparzI gayAM, emaNe kavine kathArUpa kAvyane graMtha. emAM ArtharanI daMtakathAo ajaba zodhI kADhayA. paristhitino vicAra karI emane monTIala rIte gUMthI levAmAM AvI. marelIna, lAunseloTa, jeTrITrAma, ke mekisakomAM IrIgezana ophisara banAvavA vicAryuM. evansa hAravesTa, evanane paripAka, romana, bAle. parata emane lAgyuM ke amerikAmAM emanA kavionI dezamAM I. sa. 1921 mAM robInsananAM " kalekaTeDa poemsa" saMgrahIta ja jarUra che. IsvIsana 1905nA jUna mahinAmAM nyuyorka kAvyAne pulanjhara prAIjha maLyuM. pharIthI be vAra sau koI kasTama hAusamAM robInasanane spezyala ejanTa nImyA. tyAre lAlasA rAkhe evuM A pAritoSika emane maLyuM. I.sa. e jamAno bAdazAhI pagAra hato, vArSika be hajAra 1924 mAM "dhI mena hu DAiDa vAIsa": be vAra mRtyu Dolara. rUjhavelTe emane kahyuM, " Apa samajI le ke Apa pAmela mAnavI mATe, ane I. sa. 1927 mAM "TrIsTAma" kAvyane prathama vicAra karaze ema huM icchuM chuM. nokarInuM vahecI. keI "buka kalabe' kAvyagraMtha vaheM hoya e kAma gauNa gaNaze. bInasanane pitAnuM gaurava thatuM jaNAyuM. A pahelA ja prasaMga hato. nANAkIya rAhataphaMDanA TUMkA 2 kAvyo hajI sudhI e lAvI zakyA nahotA te mATe have gALA pachI ciMtAo UbharAI. robInsane "TrIsTAna" pachI emane taka maLI. have e gaMdA vasavATamAMthI kAMIka sArA "DAnisasa Ina, DAuTa" "zaMkAzIla DAnisasa" ane vAsamAM rahetA hatA. emaNe eka mitrane lakhyuM : "have huM "kevenDasa hAusa" kelenDaranuM ghara pragaTa karyo. "dha glorI ekI sAthe be joDI bUTa paNa vasAvI zakyo chuM" rUjhavelaTe epha dha nAITiMgela": "keyalanI kalA", "methiyAsa eTa rAbInsanane kevaLa nirvAhanuM sAdhana ja UbhuM karI ApyuM che Dora', bAraNe methiyAsa, ne 'TelIphara" paNa pragaTa karyo. nahotuM paraMtu "AuTaluka"mAM kadara karate eka lekha lakhI robInsana sATha varSanA thayA tyAre emanAM lakhANa ati vistRta vAcakavarga paNa UbhuM karI Apyo hato. lAMbAM ne khAsa zrama karI lakhAvA mAMDayAM. bhUtakALathI bhaya Jain Education Intemational
Page #914
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 897 pAmelA ane bhaviSyathI DaratA robInsane pitAnAM lakhANone kevaLa TrITrAmanA prakAzana vakhate zrotAjanee moTI saMkhyAmAM vistAra vadhAryo. dara varSe eka graMtha pragaTa karavAno nirdhAra hAjarI ApI hatI. paraMtu nirAzAvAdanA deSAropaNane karyo. sAta varSa sudhI, emanA mRtyunA chellA mahinAmAM bInsana haMmezA virodha karatA. enAthI e dhrujI UThelA. paNa dareka varSe emaNe eka eka graMthanI yojanA karI ane e kahetA, "A vizva kaI kedakhAnuM nathI, e to eka kAvyakathA bahAra pADI. paraMtu emAM astavyastatA ane prakAranuM AdhyAtmika "kiMDaragArTana" che. tyAM lAkho bhayabhIta thakAvaTa cokhAM dekhAI AvyAM. "amaraMtra' jevA keTalAka bALako Izvarane oLakhavA prayatna karI rahyAM che; paraMtu graMze vistRta othAra samAvaDA jaNAyA. nikoDamasa jevA Izvarane zodhavAnAM emanAM ramakaDAM khoTAM che." emane bIjA robInsananAM pAtro bhUtakALanI ThekaDI uDAvatAM, babaDatAM, mukhya muddo nirAzAvAda naheAte paNa ekAta hato. emanuM vAtoDiyA, paDachaMdA pADatA pretathI bharapUra che. keTalAMka rUpaka haiyuM zamaNAM gumAvI beThelA tamAma madyapIo prati doDI kathAo jevAM lAge che. paraMtu robInsana potAne khavAyelA jatuM: niSphaLatAnA bhramamAM phasAyelA prati hamadardI dAkhavatuM. paDachAyA pratye hamadardI dAkhave che, ke emanA prati vyaMgamAM kAraNa ke evA loko sAthe e potAnI jAtane sarakhAvI zakatA. bole che e kahevuM muzkela che. emaNe potAnAM pAtrone emaNe vicitra paNa oLakhAI zake evI amerikana paraMtu mAlakama kAulI kahe che AkRtionI hAramALA sarjI che. rIcarDa korI, cAlatAM e e pramANe keTalIka vAra e tene AkAra ApavAnuM vIsarI camakato, enI nADI pharapharatI paraMtu e zAMta grImanI gayA che. rAtrie e pitAne ghare gayo ne lamaNAmAM goLI mArI emanA uttara jIvanamAM emaNe mitro sAthe bhaLavA dIdhI. mInIvara cIvI, ghaNuM moDo jamyA, bhUtakALane premI, mAMDayuM hatuM. paraMtu emaNe ghaNA kharA puruSo ane tamAma je nahotuM e mATe e niHzvAsa nAkhata, khAMsI khAte strIo pratine avizvAsa gumAvyo nahote. e kadI paraNyA tyAre kimatane enuM AropaNa karato ane dArU DhIce nahotA ane karI premamAM paDayA nahotA. jyAre ati mohaka rAkhate, bIvIka phIjhara, zrImaMtAIne bhaMgAra, piTa bharavA nRtyAMganA IsADorAe emanA para prabhAva pAtharavA prayAsa jyAM tyAM hAtha laMbAvata, purANI bhUla eTale paricita karyo tyAre madyapAnanI mahephilamAMnAM enAM nakharAMthI e ane pazcAttApa je nakAme. kRranADo neza: trAsa pAmela hatA. sAta varSanI vaye teo kadI nahAtA evA AtmA, mAthe mukuTa dharAvatA pahelAM e khAI beTho. misTara ekalavAyA banI gayA hatA. e bhAgye ja pitAnA ghara phaDa, kuTAyela paNa svArtha sAdhavA bIjAnI maherabAnI bahAra nIkaLatA. emanA chellA ziyALA khUba ja du:khapUrNa meLavatA, vRddha bhaMgAra zaheranA nAmaya rAjamArga hatA, 66 me varSe e khUba ja nabaLA paDI gayA. emanA upa2 pitAne kuMbha UMce laI 2khaData. -svAdupiMDamAM sojo AvI gayo hato. dayAjanaka sthitimAM ghaNA mitrAe kholelAM ghaNAM varSo rahyAM khullAM : emane nyuyorka hospiTalamAM ANavAmAM AvyA. tyAM karI de baMdha AvIne ajANyA AdamIo jevA." cikitsA daramyAna jaNAyuM ke saphaLa zastrakriyA karavI muzkela che. I.sa. 195 nA eprilathI 6 ThThI tArIkhe emanuM robInsananAM pAtromAM nyu iMgleDanI buddhinA camakAra nyuyeka hospiTalamAM ja avasAna thayuM. najare paDe che. hamadardI ne vyaMganI bhAvanA daSTigocara emanA avasAna pachI rahI rahIne paNa aMjaliono thAya che. paraMtu varka ramUja sAco premathI dUra haThato nathI. varasAda dekhItI rIte ja varasavA mAMDyo. emanA eka ja kumAzabharI viSarNa rIte bInsana yuga ane mUlyanI ghATInA mAnasa mATe, emanI sthira ekAgratA ane pitAnI dukAnadArI kaTI sAme vAMdho uThAve che. paraMtu samRddhi sAthe kItine emaNe je gauravathI vadhAvI te mATe robInsananI pragaTa thatAM bhraSTAcAra ane potAnA dezabaMdhuo prati mAna. khAsa prazaMsA karavAmAM AvI. e paNa nirdeza karavAmAM vIonI krUratA viruddha e roSathI pukArI uThe che. Ave ke bInsananA gaMbhIra ane nirAzAvAdI valaNane kahe ne mane, prabhujI! kaho ! prabhujI! kahe ne kyAM sudhI? - lIdhe ja e vistRta prekSakagaNa prApta karI zakyA nahotA. kesa para Isune, kahe, daIzuM kaNasavA kyAM sudhI? Jain Education Intemational
Page #915
--------------------------------------------------------------------------
________________ 298 rAkhInsana navIna sajAvaTa karanAra mAnavI naheAte. navA navA kasaba sarjavAnA ene zAkha nahAtA. praNAlIgata kAvyanA mALakhAne e vistAravA mAgatA naheAtA. jUnAM svarUpomAM e khAsa karIne navuM joma pUratA. seneTanI rekhAone emaNe tIvra banAvI hatI. * AkarSaka belaDa ', ke ' vilenile ' jevAM pAtaLAM phrenca svarUpeAmAM emaNe joma ane sAmagrI bharyo. emaNe haLavI kAvyazailI atizaya visaMvAdI ga'bhIratAthI vAparI, prAvanI kRtrima hAvabhAvavALI paddhatine judo ja vaLAMka ApyA ane teAchaDI rIte saje*lI ene kAvyakathAo ane nAnakaDAM karuNAnta nATakAmAM palaTI nAkhI emaNe sacATa svarUpa dharAvatI kavitAne amerikAmAM kAvya kadI pAmyAM na hAya evA tIvratara Apa ApyA. rAkhInsanamAM jo vaibhava dRSTigeAcara thatA na hoya, emanA vArtAlApeA kaika vadhAre paDatA tejasvI jaNAtA hAya, ane eTalI bhASA jarA vadhAre paDatI tejasvI hoya, ane emanI bhASA jarA vadhAre paDatI sAhityika lAgatI hAya tA paNa emanA zekha cAkkasa ane raNukA cAkhalI che. praNAlikAgatI chaThThAne e cAhatA ane ene uccastara para mUkavA mAvelA sUtrAtmaka vAkayamA vAparI kAvyane tAjagI ApatA, emanI saumyatA du:khamAMthI pragaTI hatI ane emanI tIkhI lAkSaNikatA trAsadAyaka muzkelIonu` pariNAma hatuM. emanA jamAnAnA svIkRta siddhAMtAnI viruddha ja emaNe bhautikavAdane nakArI kADhayo. enuM astitva ja nyAyapuraHsara nathI ema ni ya ApyA. emanA samakAlInenA AtmasamajanA manvanyA prati pITha pheravI rAkhInsane niSphaLatAnA dhajAgarA karyA ane kacarAyelA, tiraskArAyelA ane phekI devAyelAsarane mAnavIenA vakIla anI parAjayamAMthI kaTu vijaya prApta karyAM. vizvanI asmitA 'sTIpala khuzaH zRgI vRkSa', nAM zIkAmAM sthAnika raNukA ane prAkRtika racanA ekadama spaSTa che. ane kivanA dUra pazcimamAM janma e tA kAI bhogAlika akasmAta. ja hatA. emanA mAtApitA grAmya zALAnAM zikSaka-zikSikA hatAM. pUmAM janmyAM hatAM, emanAM pUjo pUrvamAM ATha peDhIthI rahetA AvyAM hatAM. emanAM mAtA mULaskoTiza naukAvihArI ekanI kuTuMbanAM hatAM. emanA pitAnA pUje IMglenDathI AvyA hatA. viliyama greskoTa phrosTe kRti-svAbhAvika rIte ja 'naoNna kamisTa, emaNe zikSaNukAya cheADI dIdhu'. ripablikana nyu iMglenDamAM khaLavA peAkrAryo.. kelipheniyA rahevA gayA. tyAM e sAnaphrAnsiskA buleTInanA tatrI banyA. e eka kaTTara leAkazAhI vartamAnapatra hatuM. kApara reDa' tarIke emanI dakSiNu prati sa'pU hamadI hatI. emanA putrane janma thayA e pahelAM da varSathI Antara vigraha pUrA thaI gayA hatA chatAM emaNe peAtAnA putranuM nAma pADayu. rauMkhaTa lI kraoNsTa. viliyama phrosTa sthAnika rAjakAraNamAM paDayA, paratu emanA zarIre kAma ApyuM nahi. jIvananA trIjo dazakAya pUrA nahAta karyAM tyAM e kSayanA bhAga banyA. ane emanAM vidhavA potAnA putrane dAdAjI phrAsTa sAthe rahevA lArensa, mesImyueTasa laI AvyA. tyAre rAkha daza varSanA hatA. zrI robarTa phrosTa ( 1874-1963) nyu iMgleDanA ati adhikRta arthaghaTana karanAra robarTa phraoNsTanA janma sAnaphrAnsiskAmAM i.sana 1874nI mArca 26 mI tArIkhe thayA. emanA graM'thA nA epha esTana esTananI uttare', ' mAunTana InTaravala '-'girirAjanA madhyAntara', epharavara reInja ' dUranA vistAra ' * nyu hempazAyaraH navuM hempazAyara ', : emanAM mAtAe zikSaNakArya punaH AraMbhyuM. rAjida gharakAma, khetIkAma ne vividha anya kAmeA karatAM karatAM rAkhare zALAmAM javA mAMDayu. kelIphAniyAmAM koI prakAranA rItaabhyAsa karI zakAyA nahotA. have vidyAlayane pagathAre caDhayA tA kharA, paraMtu e kahe che ema, 'zreNI vilhANI jillA zALAmAM meM gALelu' doDha varSa ane lArensa hAiskUlamAM gALelAM cAra varSoM e mArA zikSaNanAM hA hatAM.' 12 me varSe e thADIkhetamajUrI karI letA ke meAcInI dukAne besI jatA. 16 varSe emaNe lorensa Tekasa TAilsa milamAM kheAkhIna vegana calAvavA mAMDayo. 18 me varSe emaNe ' DAyanemA ' calAvavA mAMDayA ne kAMtavAnAM trA paranA kAna pensila dvIpakA sabhALyA. 17 me varSe e kATa mAutha gayA. para`tu traNa ja mahinAmAM e gAma cheADI dIdhu'. emane akaLAmaNu thaI. pAThaya pustakAthI emane peAtAne tAlIma nahi maLe e vAtanI emane
Page #916
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 899 khAtarI thaI gaI. eka satra emaNe potAnI mAtAnI jagyAe kAvya, "dha InDIpenDanTa" mAM pragaTa thayuM. emane paMdara zikSaNakArya karyuM. zekha khAtara khetImAM paNa jhaMpalAvyuM. Delara maLyA. kevaLa kAvya para ja nirvAha cAlI zakaze evI zekasapiyaranuM vAcana karavAne akhataro karyo. paraMtu emanuM emaNe AzA rAkhI hota to e hatAza thayA hatA je - vAcana prekSakagaNa upara chApa pADI zakayuM nahi eTale e ke bhrama nirasana nA thayuM hota, e emanI kalpanAomAM prayAsa emaNe choDI dIdhuM. 19 mA varSe emaNe patrakAratva rAcatA rahe e cogya ja hatuM. pachInI svIkRtie siddha mAM caMcapAta karyo. "lerensa senTinala" nA riporTara banyA. karI ApyuM ke kAvyathI emano jIvananirvAha cAlI zakya. - " amerikana'mAM joDAyA. taMtrInuM pAnuM avAranavAra pachInAM cauda varSomAM 'inDipenDanTa" emanAM cha vadhAre lakhatA thayA. gopajIvana aMge phakarAo lakhavA mAMDyA. kALe pragaTa karyA. cAlu bIbAMDhALa bhAvanAomAM lakhAyAM pAchaLathI emAMthI emanI kavitA pragaTI. 21mA varSe na hoya paraMtu zAMta ne kadAca zuSka evA grAmya pradezanI pitAnI hAIskUlanI sahAdhyAyI preyasI sAthe lagna karyA, jhAMkhI karAvatAM hoya chatAM ene sAco raMga pragaTa karatAM elinora hAITa. asAmAnya sohAmaNI chokarI. pitA hoya evAM kAvyomAM bIjAM mAsikoe rasa dAkhavyuM nahi. abhyAsa pUro karavAno nirdhAra karI raeNbeTe hAvarDamAM praveza "mAya baTaraphalAya : mAruM pataMgiyuM'nA prakAzana pachI vIsa meLavyo. emane viliyama jeImsanA mArgadarzana nIce varSe emane pahelo kAvyagraMtha pragaTa thaye. ane te paNa abhyAsa karavo hato paraMtu e mahAna tattvajJAnInA abhyAsa- iMglenDamAM. vividha anya kAraNosara e iMglenDa gayA hatA. kama mATe e lAyaka na nIvaDayA. chatAM emaNe abhyAsa- khetIkAmamAM niSphaLa javAthI emaNe potAnAM khetare vecI kama pAke karavA puruSArtha Adaryo paraMtu be varSamAM ja mAryA hatAM. khaDakene kheDIne jaDa dharatImAMthI jIvananirvAha emane lAgyuM ke e prayAsa nakAme hato ne emaNe mAMDI karavAmAM e thAkI gayA hatA. zikSaNakArya eTaluM badhuM vAnuM, saphaLa thayuM hatuM ke pite emAM ja parovAI jaze e emane bhaya lAgyo hato. "vicAravuM ne lakhavuM e mArI pachInAM pAMca varSa raoNbarTa khetIkAma karyuM. pachI nyU prakatimAM che ke nahi?' ene emaNe nirNaya levAne hatA. hempazAyaramAM DerInA piMkaraTana akAdamImAM thoDuMka zikSaNa phresTa kuTuMbe grAmya bakiMgahAmazAyaramAM kAmacalAu vAsa kArya saMbhALyuM. vadhatA jatA kuTuMbanA nirvAha mATe Avazyaka ja rAkhyo. zrImatI kroTe "chAparA mAM rahevAnI IcchA jAhera -banyuM hatuM. elinora phresTa I.sa. 1938 mAM avasAna karI hatI, tethI evo nirNaya le paDyo hato. sTe pAmI. tyAM sudhImAM rabarTane elinerathI cha bALaka thayAM pharI ekavAra khetIkAma para hAtha ajamAvyuM. paraMtu emanA hatAM. I.sa 1955 mAM be ja hayAta hatAM. ra7 me varSe be paDozI kavi nIkaLI paDyA. pachI to rUparTa braka ne emaNe plImathamAM nyU hempazAyara rAjyanI normala skUlamAM eDavarDa thomasa jevA bIjA lekhakone paNa e maLyA, manovijJAna zIkhavavA mAMDayuM. sAthe sAthe be Ayariza eDavarDa thomasa te krosTathI eTalA te prabhAvita thayA ke nATayakAre je. ema. sIMja ne ja barnArDa zonAM emaNe potAne prathama kAvyagraMtha kaeNsTane-eka amerikana nATakono abhyAsa Adaryo. zikSaNakArya ja emanI vyava- kavine arpaNa karyo. sAya banavA nirmAyuM hoya ema lAgyuM. I.sa. 1913 nI eka saMdhyA, phrosTa potAnAM kAvyo daramyAna emaNe kAvyomAM rAcavA mAMDayuM hatuM. 15 uthalAvI rahyA hatA. emAMnA ghaNAMkharAM vaNachapAyelAM varSanI vayanA ya nahotA thayA tyAre emaNe potAnuM prathama hatAM. emanA hAthamAM vIsa varSano paripAka hato. Dabalyu I. kAvya lakhyuM hatuM. eka graMthamAM emane eTale badhe rasa henarInAM kAvyonA hamezA prazaMsaka rahyA hatA. eTale paDayo ke emAMthI kAvya skarI UThayuM'. e graMtha hato presa- henarInA prakAzakane potAnAM kAvyo mokalavA emaNe koTana ko-kavesTa oka mekisako': "mekisakono vijaya" acAnaka nirNaya laI lIdho. e sAva ajANayA hatA, chatAM emAMthI mATe rAsaDo racAye. e lerensa hAIskUla buleTIna- eka nAnakaDI pustikAne te turata ja svIkAra karavAmAM mAM chapAyo. 19 varSanI vaye emanuM prathama vyavasAyI AvyuM. "mAya losTa yutha, mAruM khovAyeluM yauvana, laga Jain Education Intemational
Page #917
--------------------------------------------------------------------------
________________ 900 vizvanI asmitA. phelene e kAvyanuM anukaraNa karI emaNe pitAnI pustikAnuM robarTa raTa gaMbhIra nATakonI zreNInI paNa racanA kare nAma ApyuM, "kizoranI IchA." e pustikA pragaTa thaI che. emAMnAM ghaNAMkharAM moTe bhAge ekAkI che. ekalavAyAM tyAre phrosTa 38 varSanA hatA. jIvana, kAtila muzkelIo ane tIkhI ramUja, osaratAM khetI prema ane UbharAtA udyogavAda vacce bhIsAtA pradezosamIkSakane kosTanAM sIdhA sAdAM UrmigIte gamatAM. mAMthI utpanna thAya che, enuM emaNe Alekhana karyuM che. enA sarala zabda ane UDuM nirIkSaNa emane ArkaSatAM. nyU iMglenDanA emanA sAthI kavi eDavIna AliTana sAmAnya rIte vIsarAI gayelA vicArone avismaraNIya robInsana peThe sarvatra chUpI pI lapAtI paNa najare caDhatI vAkayakhaDAmAM yojavAnI kosTanI paddhati para teo TIkA karatA. Amaprema ane mahattvAkAMkSI bhAvanAne kahe nihALe che. eka varSa pachI kosTanAM kAvyone bIjo saMgraha bahAra pADyo paraMtu robInsanathI judA paDI bhUmimAMthI utpanna thatAM e emane khyAti apAvI. ATalAMTikanI baMne bAjunA jhADI jhAMkharAM ne jaMgalanA rUjha detAM zANapaNamAM mAne cheTIkAkAroe northa eka besTana'ne arvAcIna rasika jUnA jamAnAnA tarachoDAyelA athavA upekSita loko ghaNuM kAvyakathAo lekhI. e sarala mane vaijJAnika hatI. emaNe ja garIba che chatAM saphaLatA prApta karavAmAM paNa svamAnane emanI sAdI bhASAnA upaganAM khUba khUba vakhANa karyA. ati Agraha seve che. tevA loko mATe binsana peThe praNAlikAgata kAvya abhivyaktine jAkAro ApavAnI paddhatine raoNbarTa kesTa paNa lekonA ochAlA paNa sUkSma premane biradAvI ane khAsa karIne te sthAnika viSayane ucca raNako AvakAre che. ApavAnI emanI rIta emane khUba pasaMda paDI, chatAM emAMthI "nArtha opha bosTana "mAM lokonuM sAmrAjya che. "he. acharatA vyAkhyAna jevo sUra UThato. mArka vana DaoNrene - bariala" kAvyamAM vicitra ane paricita vastusthiti bhArapUrvaka kahyuM che ke phrosTe pitAnAM kAvyomAM praNAlikAgata asAdhAraNa asara upajAvI jAya che. enI vAte rejiDI sUra je rIte dAkhavyuM che e ja emanI AgavI rIta che. vAte che. paraMtu paristhiti asAmAnya che. zabdo sAmAnya game tema paNa emanAM kAvya vAkachaTAnI kakSAe pahoMcI che. anubhava asAmAnya che. manuSyanAM pagarakhAM paranA jAya che. emanA saMvAdo jue ke emanAM UrmigIto ukela kIcaDanA DAghA paNa eTaluM badhuM mahattava dhAraNa karI jAya emanAM kAvyo jANe loko vAto karatAM hoya evAM lAge che ke te hakIkatathI bharapUra hovAthI bhayajanaka banI jAya che. che, je manuSya robarTa phrosTanA nAma nIce vAta kare che e dha vica opha gojha" eka prerakathA che. enuM gharagaththu TUMkA avakAzamAM ghaNuM ghaNuM kahI nAkhavAnI rIta jANe che. paNuM eka Azcarya che. hatyA karavAmAM AvI che evA nyU iMglenDamAM ane bIjA sthaLoe ghaNAM naranArIoe mAnavInAM hADakAM mALiyAnAM pagathiyAM caDhe che ane baDaba robarTa phrosTane sAMbhaLyA che te thoDA zabdomAM moTuM satya baDATa ne bhayanI mizraNa jevI potAnI vAta kahI jAya che. kahI nAkhavA TevAI gayA che. sAmAnya vAchaTAno saMbhAra dha keTa" aMtima praznonuM eka bIjuM udAharaNa che je dAkhave enA karatAM e thoDuM kahI jAya che. prahasana ne lagabhaga karuNAntikA jevuM che. emAM eka phArase dha northa epha baTana "ne bIjuM zIrSaka "lokono je prasaMga pAyAne gaMbhIra maMtavyanI vAta chatI karI jAya che graMtha' ApavAmAM AvyuM che. je lokonI e vAto kare che "dha phiyara' eka mukta bhAvanApradhAna vastu che. 'ga paristhiti emanI pArzvabhUmikAo paNa eTalI ja jemavatI ne jIvaMta ane pratiparAkASThAnI utkaTa siddhi che. "dha hAusakIpara banAvavAmAM AvI che. phosTa paththaranI dIvAla, khAlI jhuMpaDuM, kAvyamAM ja nahi paNa kevaLa eka vArtA ja che. je ghaMTI ke bhulAI gayelo lAkaDAno DhagaloH Adi viSayone eka sAMsArika nATaka che. emAM cAra pAtro saMDovAyela nATakIya rIte rajU kare che. che. emAMnuM eka kendravatI pAtra asAmAnya che. e pitA dila dAkhavatI nathI ane pUrepUro sAkSAtkAra pAme che. chata TharI gaI che karala bhUmiH banatI garamI ApavA e pragaTa paNa thatI nathI. " e heTreDa kalarsa " "dha mAunTara dahevANa dhIme bALIne dhUmrahIna prajALavA. ane "e svITa Tu sarvasa" ekalatA viSe jeTaluM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #918
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 901 kahevAya eTaluM kahI jAya che. kAraNya ne ardha-dayAjanaka te tenI saphAI mATe ja kare che evuM mAruM mAnavuM che. ramUja vacce vicitra samatulAnI vAta kare che. meDiMga ene e sAphasUpha karI ghaTata AkAra Ape che." A vela' eka dhUnI mANasanI ekokti che. grAmya Atma- emanI AgavI khAsiyata che. gabhIra upahAsamAM e vibhava saMbhASaNa che. be virodhI kahevata vaccenI upahAsajanaka mANe che ane rahasyamayatAnI ramatamAM eno upayoga kare vicAraNA che. che. eka bIjA patramAM emaNe zabdanI zaktine vistAra dIvAlane cAlatuM nathI evuM emAM kAMIka che. ane karyo che ane kasabane pretaka sabamAM palaTAvavAne jAdu pAtharyo che. "keTalIkavAra mane mArA zabdonA artha mATe pUrepUrI sArI vADo sArA pADozIo nipajAve che." "dha zaMkA hoya che ane huM mArI jAtane temanA sthAna mATe Detha opha dha TAyarDa mena" arvAcIna sAhityamAM eka ati prazna karuM chuM." zabdo kAMIka kare, aMtima cetavaNI ane hadayasparzI kAvya che. e dhImA sAde kahevAyuM che. A raNahArdamAM jema e karma rUpa banI na jAya tyAM sudhI zabda kAvya sAMbhaLI zakAtuM nathI eTaluM kAne paDI jAya che. zUnya ja che. kadAca ethI ye kharAba che. pikara" mAM jema - I.sa. 1915 nA AraMbhamAM kosTa yunAITeDa sTeTaiTsa pattAM khulelAM karI daIe chIe evA e sApha ne spaSTa pAchA pharyA tyAre to e mazahara mAnavA banI gayA hatA. hovA joIe. emanA aMge bIjuM kAMI ja kahevAnuM bAkI eka ajANyA lekhaka tarIke emaNe potAnI mAtRbhUmi cheDI rahevuM na joIe. sAhityanI mArI vyAkhyA A pramANe hatI tene have amerikana kAvyamAM nUtana yuga pravartaka tarIke raheH "za do je karma banI cUkyA che." jema kIsanAM pAchAM vaLatAM vadhAvI levAtA joI emane Azcarya thayuM. pAtroe emanAM kAvyonI sAcI oLakha ApI che tema TIkAkAro emanA nAme aMdaro aMdara jhaghaDI maratA. Ade- kosTanAM apragaTa pAtro paNa emanA jIvanano keI na ja lane emanA nAme UbhAM thatAM. have ejharA pAuDe laMDanamAM opa Ape evAM che. temanI mitrI sAdhI hatI, ane protsAhana paNa ApyuM hatuM. kosTanI vicArasaraNInI laMbAI, pahoLAI ane guNavattA e have emane "ImejisTa' banAvavAmAM niSphaLa gayA. emanI dharatIne dekhAva: lenDaskepa che ane e dharatIne pachInA prazaMsake paNa emane purAtanavAdI, mAnyatAvAdI, rekhAva emanA vadana para najare paDe che. sthAnika zilAkhaMDake vAstavavAdI yA grAmyavAdI TharAvavAnA prayatnamAM jhAjhA mAMthI kotarI kADhayAM hoya ema emanAM aMgo ghATIlAM che saphaLa thayA nahi. emaNe eka patramAM lakhyuM che: "mane ane emanAM nayano AchAM nIlavarNA ne ramUjI na hota keI vargamAM mUko ja hoya to mane upalakSaNa alaMkAra to ene prabhAva ThaMDo paDI jAta. emanA vadana para haLavI vAparanAra lekhaje. "sAInekaDekisTa" karaha ke huM kAvyamAM ramUjI hAsyarekhA pharakayA kare che ane ene nIcalo sAInekaDoka " upalakSaNane pasaMda karuM chuM aza dvArA adhara ke I madhumakSikAe DaMkha mAryo hoya evo jaNAya samagrane dAkhavavAno prayatna karuM chuM." che. emanuM vadana eka kaTTara vidvAnanuM vadana hatuM, dabAI A ramatiyALa nivedana ja kosTanI paddhatinI sAcI na zake evA kavinA vadanane paNa have dabAvI detuM. uttaracAvI che. ghaNuM badhuM kahyA vinA ja e badhAnuM ja sUcana jIvanamAM emanA kAvyasaMgrahamAM " kalekaTeDa piemsa" nAmanA karI de che. sUcano mATenI prakRttidatta viziSTa mAnasika graMthamAMnI prastAvanAmAM emaNe e bheda spaSTa karyo che. zakti dvArA kosTa dararojanI vilAsI bhASAne eka navA "vidvAna ne kalAkArone ekaThA karavAmAM Ave te teo ja prakArano AkAra Ape che. vAstavavAda para AdhAra ekabIjAthI kevA prakAranI bhinnatA dAkhave che e koyaDo rAkhavA prerAI emaNe lakhyuM che, "vAstavavAdIo be prakAranA ukelatAM akaLAya che. ane jJAna mATe parizrama uThAve che. che. eka prakAra e che ke baTAkA sAcA che e dAkhavavA paraMtu e jJAna kevI rIte prApta kare che e paddhatimAM ja pitAnA baTAkA sAthe ghaNo badho kacaro Ape che. jyAre ane mAM mahatvano pharaka varatAya che. vidvAne taka prasArita bIjo prakAra sAdA baTAkAthI ja sateSa mAne che. mane bIjA rekhAo para sabhAne saMpUrNatAthI pitAnuM jJAna prApta kare prakAranA thavuM game che. kalA jIvana mATe kaMIka karatI hoya che. kavie potAnA tarapUrvaka ane graMthamAM je graMtha bahAra Jain Education Intemational
Page #919
--------------------------------------------------------------------------
________________ 902 * vizvanI asmitA najare paDe tevI rIte meLave che. e ke eka vAtane jANI "kaI kahe che agninI te jamIna jalI jaze jaIne vaLagI rahetAM nathI. paraMtu khetare ghUmatAM jema jhAMkharAM kaI kahe che himanI zilA nIce e TharI jazeH vaLage ema potAnI jAtane vaLagavA de che. paraMtu kAmanAne je AsvAda jIbhe lAgataH amerikA AvyA pachI turata ja phosTe eka lAkSaNika tethI mane agni pralaya dilamAM vadhAre phAvataH kArya karyuM. emaNe eka khetara kharIdyu. khetaro kharIdavAnI kintu vinAza lakhe thavA be vAra ja nakkI haze, emanI jANItI nirbaLatA satata cAlu rahevA pAmI che. dhikkArano paraco mane pUro thayo che jIvanamAM : prathama emaNe je khetara kharIdyuM te nyU hempazAyaramAM phrAnko hima prerelA vinAza mahAna che tethI kahuM : niyA bahAra eka DhoLAvavALI TekarI para hatuM. pachI dakSiNa e pUratuM che ema kahuM te mAnajo sAcuM tamo" zAphasabarI, konkArDa kernasa ane ripTana vinAmAM kharIdyAM. jIvananA madhyagALAmAM robarTa phrosTa ThIka ThIka mAnaparaMtu e khetImAM kamANI karI zakyA nahi. eTale e pAna pAmyA. nezanala insTiTyuTa opha ArTasa taraphathI vyAkhyAna karavA lAgyA. saMskRtine khetInI sahAyaka banavA emane suvarNacandraka ne mAnapatra maLyAM. jAhera sabhAomAM, dIdhI. satata vahetA pravAhavALA tejasvI vArtAkAra tarIke zALAomAM ne graMthamaMDaLamAM emanuM sanmAna karavAmAM emaNe prekSakone mohinI lagADI emaNe kavitAo gAI AvyuM. bAra karatAM paNa vadhAre vidyAlaye ne vidyApITha ane e kAvyo prekSakonA ghaNA saMgrahamAM ane pAThatha taraphathI mAnada padavIo enAyata karavAmAM AvI. cAra cAra pustakamAM samAvI levAmAM AvyA. e vidyAlayamAM paNa vakhata pulinjhara pAritoSika maLyAM. nyU hempazAyara taraphathI AMTo mArI AvyA. eka vidvAna ke eka zikSaka tarIke I.sa. 1924mAM, "kalekaTeDa poemsa : saMgRhIta kAvya. nahi paraMtu sthAnika kavi tarIke, vidyApIThanA vartuLamAM eka mATe, I.sa. 1937 mAM "e visa TrIH vRkSa sAkSI " kAvya prasA2ka tarIke. cALIsa varSanI vaya pachI emaNe mATe I. sa. 1943 mAM emane sanmAnavAmAM AvyA. Ama pitAno samaya vividha vidyAlayomAM gALavA mAMDyo. khAsa catuM mukha sanmAna pAmanAra robarTa kosTa ekalA ja kavi che. karIne korTamAutha, mizIgana ane mukhyatve AmahasTamAM paraMtu AvAM mAnasamAnathI e mAnavInA kAryakramamAM teo patIkA banI gayA. kaze ja pharaka paDayo nahi. emanA prathama graMthamAM prathama no eka bosTana': "beTananI uttare" pachI je kAvyanI chelI paMktiomAM kAMIka payagaMbarI nAda kAne graMthe pragaTa thayA temAM emanAM kAvyomAM vArtA kahevAnI paDe che. ane gItanI vadhAre zakti najare paDI. emAM prasaMgopAtta hArA viSe kAMI pharaka paDaze nahi" ThekaDI paNa najare paDe che. paraMtu enI dhUna vicArapUrNa, e vAta saue jANatAH anubhavathI kasAyelI ane bhAvanAmAM tAjagIbharI rahetI. kintu vidhAna pUrI rIte sAcuM ja che, dabAyelA sapATa raNakAmAM ane kaMIka kaTAkSamaya vaLAMkamAM e vAta saumAM ekale huM jANato." ja phesTanI khUbI hatI. keTalIka vAra emanAM kAvye vArtAvinoda karatAM je gIto gAtA. "mAunTana InTaravalaH giri Ama prazaMsAnAM puSpono varasAda atizaya hato chatAM madhyAMtara' I. sa. 1916 mAM pragaTa thayo. enA puSTa saMvAdo kayAMka kayAMka virodha sUro paNa kAne paDatA. emanA virodhakoane sacaka nivedanothI eNe agAunI kathAonuM jema ne ema lAgatuM ke emaNe AtmavizvAsa dharAvatA gharaghathA jALavI rAkhyuM. bleka vasa'nI AvI ekaktio "ena tatvajJAnInI agAunI prayatnahIna ramatiyALa agAunI chApanuM oDa mensa vinTara nAITa'-eka vRddhanI ziyALa rAtri ane balidAna ApyuM hatuM. vartamAna praznone e TALatA e vAta bacIjha" " bhajavRkSa' mAM najare paDe che. e khAsa pravAhI paNa emanA keTalAka prazaMsakone gamatI nahatI. jyAre jayAre che. utkaTa ne UMDANabharyo: UrmigItanA navIna sva2 najare e vartamAna praznone sparza karatA tyAre kara rUDhicusta paDe che. kAyara enDa Aisa : agni ane barapha' sa kSepanI mAnavI tarIke bolatA e hakIkata paNa temane pasaMda nahotI, zreSTha kati che. sutrAmaka rIte AlekhelI gaMbhIra kalapanA che. e kansiDabala peTa" " dhyAna kheMcatuM TapakuM'mAMnI Jain Education Intemational
Page #920
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra nIcenI paMktio tamAma samAja kalyANanAM kAryo pratinA emanA rASa abhivyakta karatI TAMkavAmAM AvatI. AjanI duniyA samUhagata prema mAMhi taNAya che. mArA dile tenI kumAza ja kAMI e akI nathI. ' ' yuvAna hatA tyAre kadIye meM ' reDikala '--uddAmavAdI anavAnuM vicAryuM. nahAtu, tyAre mane bhaya hatA ke ema karavA jatAM huM vRddhavace vadhu rUDhicusta banI jaIza.' cIDha caDhAve evI eka A aDiyala vRtti hatI. " emanI peAtAnI ja sthAnika bauddhika tejasvitAe emanA mAnasanA kabajo lIdhA chatAM e emanI Umi'gItA lakhavAnI naisagika nAmanA zaktine sparzI zakayo nahi. uddAma ne kalpanAtIta jIvanane badale emanI hamadardI tUfAnamAM salAmata evA astitva tarapha dhIme-dhIme ApeAApa DhaLatI gaI. " ecIvamenTa ina amerikana pAeTrI: amerikana kAvyeAmAM prApti ' peAtAnA graMthamAM luI bogane lakhyu che, "sAdAmAM sAdA guNA mATe e Agraha rAkhatA. ekadama gaLe UtarI jAya evA vicArA ja rajU karatA. phrAsTanI aMtima bhUmikA 'aDadiyA paththara jevA niravidha zANapaNanA preraNAmUrti saMgrAhaka tarIkenI emanI khyAti lagabhaga badhAne ja svIkArya banI che. kavi jAte paNa e vAta svIkAre che. e peAtAnAM matakhyAne evI te sajjaDa rIte vaLagI rahetA AvyA che ke enA pariNAme have emanI dRSTi lagabhaga lupta thaI gaI che.' phrenDAlajerelanA ' poeTrI enDa dha eija '-' kAvya ne yuga ' nAmanA graMthamAM A phariyAdanA paDachaMda paDayA che. ' A kavi have ghaNA kharA samaya pIDha rAjanItijJa banI gayA che. pAkaTa zANapaNa ne leAkhaDI dhUna have temane varelAM che. keTalIka vAra A jAhera vyakti, A sarakArI bhUmikA je kAvyA lakhAve che te kavi jAte lakhatA nathI. pariNAme ApaNune svAzrayathI kasAyelAM mAnavInA rAjakIya pravezake jovA maLe che. emAM sphaTika tattvajJAna ne tArIkhavAranI ThaThThAmazkarI jovA maLe che. ApaNane eka rAjapuruSanI pAtAnI sabhAnatA jovA maLe che. kalpanA ne hamadadI nu ajakha mizraNa najare paDe che. bhAvanA ane dhUnanI eka utkaTa samatulA racAya che. ne sadhyATANe gAyA ghera `Ave tyAM sudhInu gharagaththu zANapaNa maLI jAya che.' Ama kahetA hAvAM chatAM jerela ' bIjA phrosTa ne aMjali Ape che ane emanu kArya amara rahevA sarjAyu che ema chaDe cAka jAhera kare che. jerela kahe che: sAmAnya mAnavInI kRtie aMge anya kAI kavie Avu sudara Alekhana karyu nathI. ghaNAM ghaNAM kAvyAmAM ApaNane sAcA mAnavIe jovA maLe che. emanI sAcI vANI sAMbhaLavA pAmIe chIe. emanA sAcA vicAre ane sAcI bhAvanAe ApaNane pratyakSa thAya che. ne A badhuM ce eTalI badhI mArmikatA ne sacATatA, sakhyAbaMdha prAcIna adhUrAM nivekrA ne sayama najare paDe che ke vAcakane ema nathI lAgatuM ke pote graMtha vAMce che paraMtu ene ema lAge che ke jANe pAte vizvavihAra karI rahyo che ane e vizva peAtAne kha'nemAM mahattvanI lAgatI hoya evI vastu dharAve che. vizvamAM ne manuSyamAM jovA maLatI gabhIratA ne bhaya MkaratA ane vastu. AnA aspRzya viSAda-badhAMne ja A kAnyAmAM nyAya ApavAmAM Avye che, chatAM kumAza, prema ane ullAsane jeTale| nyAya ApyA che tenAthI e nyAya vadhAre nathI. 903 jema jema vaya vadhatI jAya che tema tema kavinI gAvAnI utkaMThA esaratI jAya che ema kahevAya che. paraMtu phosTa mATe e paristhiti sAva UlaTI hatI. emanA pAMcamA ne chaThThA dasakAmAM kAbhyAmAM Urmila jema vadhAre dhyAna kheMce che. 'vistAranI UNapa sukha utkaTatAthI pUre che. ' tAralA jevuM kazuMka pasaMda kA', kaleAjhaDa pheAra guDa, kalyANa mATe kha dhAyelu' 'dha giphTa AuTarAiTaH sIdhI bheTa', jevAM kAvyA ochAmAM echu dhyAna kheMcanArAM chatAM prabhAvita karatAM dezabhakti pUrNa kAvyo Aja sudhImAM lakhAyAM jANyAM nathI. ' DirekiTava' ane ' kama Ina ?' jevAM khIjA khAreka kAvye dekhItI rIte achaDatAM jaNAya chatAM e eTalI badhI navInatAethI chalakAya che ke pratyeka vAcana te anAM navAM navAM stara rajU kare che. ' kama ina' TUMkAmAM krUku' je ati, adyatana kAvya che, * vanavATanI dhAre jaI huM' AvIe : TahukI ja kAyala : sAMbhaLeA, tha'bhA jarA bahAra jhaLahaLA taNA urjAsa jo najare paDe aMtara mahiM aMdhakAra che e jANajo. vana vATamAM paNa aMdhakAra ghaNeA UMDA pAMkhanI chalanA thakI e paMkhIne DArI rahyo : hAce kadI ce have hajI gAI zake: teA rAtrie TahukAra miSTa banAvaje
Page #921
--------------------------------------------------------------------------
________________ 804 vizvanI asmitA pazcima dizAmAM sUryanuM chelluM kiraNa rIte kape che evI enI zailI hoya che. bAhA gaMbhIratA aMdhakAra vize vilIna thaI gayuM hoya to aMtara pradezamAM ramUja hoya ja. je bAhyAkAra hoye prakAzI e rahyuM koyala taNe TahukAramAM ramajano hoya to aMtaragata gaMbhIratA najare paDavI ja gAyuM madhuruM gIta enA madabharyA raNakAramAM joIe." robinsanane khAsa aMjali ApatAM e kahe che aMdhAragherI dUranI thaMbhAvali, ke vAkayo phrosTanI vartananuM saMpUrNa varNana che. emanI zailI koyala taNA e gItathI raNakI UThI : eTalI badhI mArmika che, eTalI lokabhogya ane eTalI zoke bharelA aMdhakAre Avaje utkaTa che ke potAnA virodhI bhAve ApoApa apanAvI le jANe nimaMtraNa sUra tyAM gAjI rahyo. che. avalokAyelI hakIkatane acAnaka gaganagAmI ka95nAthI paNa nA, huM te gaye to tAralAnI zodhamAM, raMgI nAkhe che. athavA to e samanvaya nathI paNuM vikalpa nahi AvuM nahi AvuM, hArA hINA aMdhAramAM che, eka prakAranI boddhika pratiSThA che. emAM hakIkata ka9pano maLatAM nimaMtraNa che bhale meM nirNaye lIdhe nathI. banI jAya che ane kalpanA hakIkata karatAM vadhAre nirNAyaka jyAM huM gayo kadIye nathIH jAvuM nathI, jaNAya che. AMtarika gaMbhIratA ane bAhya ramUja satata pitAnAM madhyabiMdu badalatAM rahe che. gahanatA ne nAdAnInA robarTa phrosTanI 80 mI varSagAMThe erisevarDa graMtha 1 palaTA anubhavAya che ne eka vAta spaSTa thAya che ke sTanuM pragaTa thayo emAM kavie jAte pasaMda karelAM potAnAM mAnItAM saghaLuM matavya emanI sarala ka95nAo peThe ja gaMbhIra kA hatAM. eka mahattvanI ne nedhavAlAyaka vAta e che gUDhArthothI bharapUra che. ane emanuM ramatiyALapaNuM gahanamAM ke A graMthamAM mAtra thoDIka ja aMdhArI ektione paNa gahana vicAraNA banI jAya che. samAveza karavAmAM Avyo che. phrosTe potAnuM kaDaka valaNa pheTa haMmezA kAvyane potAnI jAte ja bolavA de che. choDayuM nahotuM. 'provAvarDa" ane "dha lavalI zela bI eka karatAM vadhAre arthaghaTana karI zakAtAM hoya tyAre te cujharsa ' kAvyano emAM samAveza karavAmAM Avyo hato. khAsa, navI TIkA karanAra viSAdapUrNa vyAkaraNazAstrIe kAvyamAM vicArasaraNa palaTAI hatI. "eka kAvya ekathI vApare che tevI daMbhI vidvattA phasTa dhikkAratA. tethI e eka nizcita vastu nathI ema kahIe to cAle" pheTe eka bhAgye ja khulAso kare che. "kalekaTeDa pioemsa" "saMgRhIta patramAM lakhyuM che, "anyAyanI bhAvanA, vatananI mAMdagI, kAvyo" mAM phoTe prastAvanAmAM Ave nirdeza karyo che ke praNayanI mAMdagI, ItyAdi, gaLAmAM DacUro bharAya ema Uge vicAradhArAnI agamya kIDA pratyenuM emanuM AkarSaNa, che. AraMbhamAM vicAra hotA nathI. kAtila agamyatAmAM AzcaryanuM tattva, kAvyanuM jIvana che. emaNe lakhyuM che ke vicAra ghUmarAte hoya che pachI ene vicAra pragaTe che. eka kAvya u9lAsathI AraMbhAya che ane zANapaNumAM vicArasaraNI racAya che. pUrNa mAnasanI aMdara anya pariName che. A pariNAme evuM che ke je agAuthI parakhAtuM sAmagrI joDe hetavihoNe e astavyasta dazAmAM paDelI nathI paraMtu dhananI pahelI kakSAthI nizcita che. hoya che, tethI ja ghaNIvAra enuM pariNAma zUnyamAM ja Ave che. kAraNa ke tyAre anubhavathI mAnasa saMpUrNa bharAyeluM phoTanI lokapriyatAnuM kAraNa zodhavuM muzkela nathI. prAthamika kAvya zabdakoSa aMge je vAcako kazuM ja jANatA hotuM nathI. tyAre kadAca e bhAre lAgaNI paNa hoya chatAM nathI ane emanI yogyatA-ayogyatAthI ajJAta che te raeNbarTa ene AkAra apAya evuM emAM kazuM ja jaDatuM na hoya, chevaTe mAnasa vicAra pakaDe che ane vicAra zabde zodhI phAsTanA AbhArI che. e mAhavivaza thayA che. sAthe sAthe emane paDakAravAmAM paNa AvyA che. kaMika navuM zIkhyA che. kADhe che. tethI e khuza che. atyAra sudhI teo badhuM ja jUnuM jUnuM I. e. binsananAM "kiMga jespara " nAmanI emanI anubhavI rahyA hatA. kaMIka yAda rAkhavAne prAraMbhika ullAsa maraNottara pragaTa thayelI kRtinI prastAvanAmAM pheTe kahyuM pate jANatA hatA tevuM jANatA nahotA. kAbe agAu che ke "zilI e manuSya nathI paraMtu manuSya potAne je kadIye vadhAre saMpUrNa bhAga bhajavyA nahotA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #922
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 905 I.sa. 1961 mAM presiDanTa jahona keneDI sAthe varSa grejayueTa thayA. romAMcaka bhASA ane sAhityanA phelo - uddaghATana samAraMbhamAM maMca upara prathama phosTe Asana lIdhuM nimAyA, pachI zikSaka tarIke vyavasAyalakSI kAma karavA lAgyA. tyAre A u9lAsa vibhAjana prathama najare paDayuM hatuM. pensilaveniyA yunivarsiTI jANe zikSakanI kArakidI jIvana pramukhe pitAnA padagrahaNa vidhi aMgenA sogaMda lIdhA te bhara aMgIkAra karavAnA hoya ema joDAyA. ekavIsame varSe pahelAM have 87 varSanI vaye pahoMcelA koTe "dha giphaTa emaNe ema. e. nI upAdhi meLavI. speniza nATayakAra AuTarAITa' nuM vAcana karyuM. amerikAmAM kaI paNa lopa da vegA upara mahAnibaMdha lakhavA phrAnsa, peIna ne kavine AvuM sanmAna prApta thayuM hoya to phrosTa pahelA ja ITAlImAM eka varSa sa zodhanakArya pAchaLa gALyuM. I.sa. hatA. 1907 nA aMtamAM pAchA pharatAM, iMDiyAnAmAM kophajhavilamAM vAbAza kaoNlejamAM emane prAdhyApaka thavA AmaMtraNa maLyuM. phrosTano chelo graMtha "Ina dhI kilayariMga" mAM ramUja kaMpharDa vile pazcimanuM ethensa lekhAtuM hatuM. pAunDa vyaMgamAM ne bhAvavibhoratA, nAdAnI ne gaMbhIratA, asAmAnya sacoTatA ene yAda kare che. "e gAma sAhityika praNAlikA dharAvatuM'. najare paDe che. emanA 79 me varSe e pragaTa karavAmAM banaharanA lekhaka yu leIsanuM A gAmamAM avasAna thayuM Avyo. thoDAka mahinA pachI phasTane hospiTalamAM khaseDa hatuM. cAra mahinA pachI emane tyAMthI rUkhasada ApavAmAM vAmAM AvyA ane chelalA hadayaroganA AkramaNanA e I.sa. AvI. praNAlikAbhaMga, svairavihArIpaNuM ane bIjI ghaNI 1963nI jAnyuArInI 19 mI tArIkhe bhoga banyA. bhedI geravartaNUka mATe emanA para doSAropaNa karavAmAM ejharA pAunDa AvyuM. "leTina kavArTara" namUnanA pite hatA te sivAyanA badhAM ja doSAropaNane pratikAra karavAmAM Avyo hato ne ejharA lujhisa pAunDanI kathA mukhyatve pichAnabhUlanI te mAnya paNa rakhAyo hato. kathA che. e bhUla emanI pitAnI ja hatI ane e khUba ja karuNa bInA hatI. kAraNa ke pAunDa niHzaMka kavi hatA Ajanma upadezaka paraMtu niSphaLa zikSaka pAunDa yuropa chatAM pote niSNAta rAjakAraNIya pracAraka che ema pitAnI UpaDI. pote zIkhavA karatAM potAnA sAthI amerikAne jAtane manAvyuM. ane eka pracAraka tarIke emaNe pitAnI zIkhavavAne daDha nirdhAra hato. gAmaDAMmAM vAI gayelA jAtane eka kalAkAra tarIke pragaTa karI, eTaluM ja nahi ane vizvAsa gumAvI beThelA kalAkAre tyAM dezapArI bhogavI paraMtu e prathama vAtoDiyApaNAmAM sarI paDathA, pachI rakhaDa. 2hyA hatA, e jibrAdeTara UtaryA, khIrasImAM phakta 80 Dolara paTToe caDhayA ane chevaTe pitAnA ja dezanA drohI banyA. hatA. karakasarathI rahevA lAgyA. keTalAka samaya to enA vyAjamAMthI nibhAvyuM. pachI e ITalI gayA. tyAM Isa. emano janma I.sa. 1885nI ekabaranI 30 mI 1908 mAM venIsamAM potAnI pahelI kRti "e yue tArIkhe thayo. janmasthAna heIse, IDA. kuTuMba mULa nyU spenTI" pragaTa karI. e eka nAnakaDI pustikA hatI. iMgleMDanuM. pAunDanAM mAtA henarI varDajhavartha legaphelAnAM pitAnA vAcananA viziSTaraMgI saMmaraNano emAM saMgraha daranAM sagAM thAya. emanA pitA eka sarakArI karmacArI karavAmAM Avyo hato. " jANe arIsAnA TukaDAno Dhagalo." eka prakAranA agresara heIlImAM emaNe paheluM pAkuM makAna thoDA mahinA pachI pAuDe laMDanamAM nivAsa karyo. yuvAna baMdhAvyuM. bAlakane : vyakALamAM pensilveniyA laI javAmAM lekhakonA ati pratiSThita pragatizIla maMDaLamAM dAkhala thayA. Avela. ene uchera pUrvane akALe vAcanaghela. paMdara enI sarva pravRttiomAM AgevAnIbharyo bhAga levA mAMDyo. varSanI vaye eNe pisilveniyA yunivarsiTImAM praveza ane cInAI ane jApAnI kAvyAnA kenalomA" saMgrahanA meLave. abhyAsakrama uparAMta bahAranuM samAMtara sAhitya bina-adhikRta sAhityika saMpAdaka nimAyA. 25me varSe vAMcavA mAMDayo. soLa varSanI vaye e khAsa vidyArthI tarIke emaNe bIjA be nAnakaDA kAvyasaMgraha pragaTa karyA. "parasonI" nedhAyA. ne asaMga viSaye TALyA. aDhArame varSe e uparanA ane "ekajhaTezansa'. 27 muM varSa betAM besatAMmAM to rAjya cUkamAM heriTana kaoNlejamAM dAkhala thayA ane vIsa emanA sAta kAvyasaMgraha pragaTa thaI cUkyA hatA. Jain Education Intemational
Page #923
--------------------------------------------------------------------------
________________ 90 kenjhonI ' ne 'rIposTesa 'nA emAM samAveza thatA. rame varSe emaNe DArAthI zekasapiyara sAthe lagna karyuM. enAthI emane eka putra thayA. AvA gIta pyArAM amArAM, pUrNatAnI vAtamAM,' zakaya che ke ApaNe sau aNagamAne pAmIe. ne tUphAnI ramajhaTavALI pa`ktie : pAunDanAM ArabhanAM kAvyezamAM prAcIna phrenca ane arvAcIna iMgliza asaronA samanvaya jaNAya che. emanAM mahattvanAM kAvyeAmAM prAMtIya kavie ne madhyakAlIna lekhakAnI chAyA brAuniMganAM kAvye sAthe mizra thayelI jaNAya che. vilimaya mArisa, svitkhana, lAyAnekha jahenasana ane anya pahelAMnA kavionI asara paNa najare paDe che, ghaNI vAra A chAyA samanvayanI nahi paNa vi2AdhAbhAsanI garaja ane e dhyeyamAM e saphaLa thayA. pAunDa gumAna ne pAMDitya daMtakathA rUpa banI gayA. kalAnAM navAM pradarzonA para e UMcA ne jalada 12 vyAkhyAna ApatA, 'greja veATi sIsTanA mukhapatra' 'blAsTa' sthApavAmAM madadarUpa anyA. zikAgAmAM tAjetaramAM ja vyavasthita thayelA ' pAyeTrI' nAmanA mAsikanA e yuropiyana prAnavinimAyA. luInA kahevA pramANe 'emanI AgaLa paDatI rAtI dADhI Da'khIlI, aDaga ne khaMDakhAra svarUpe AgaLa vadhatI gaI.' e ziSyAne AkarSatA ne uvekhatA. emanAM uccAraNA kaDaka hatAM paraMtu kadI sAre che, tAjagI ne viSAda vikalpe vartAya che. 'belaDjha : kevaLa vinAzaka nahAtAM: emanAM vivecanemAMthI jo kAie rAsaDA ''sesTInA' ane phreMca kAvyeAnAM anya svarUpe leAkavANImAMnA peAtAnA AtmavizvAsa sAthe bhaLIne pragaTa thAya che. lAbha uThAvyA hoya tA e Tekasesa iliyaTa, IliyaTe pAunDa nI sUcanAthI peAtAnA dha IsTalenDa'graMtha kadamAM ardho karI nAkhyA. eTalu ja nahi paNa eka vadhu sArA kArIgara tarIke emane arpaNa karyAM. I.sa. 1928 mAM pragaTa thayela 'silekTeDa poemsa'mAM prastAvanAmAM pAunDa viSe lakhatAM IliyaTa kahe che ke prAMtIya gAyakA ane navamA dazakAnA aMgreja kavionI vividha asarane lIdhe pAunDanI kavitA adha chUTaka ardha zRMgArika uccarANA vALI thaI che. A badhI ja asarA sArI hatI. kAvyane vyAkhyAna tarIke marhattva para bhAra mUkavA ekaThI maLI hatI ane Agraha rAkhatI hatI. jyAre vadhAre prAcIna abhyAsa dvArA pAunDa kAvyanu gIta tarIke mahattva samajatA thayA hatA....' bhUtakALane punaH sajIvana karavAnA pAunDanA dAvA maulika che evu iliyaTa mAnatA jyAre jyAre e prAcIna viSaya cheDe che tyAre tyAre khAsa karIne cetana tattvane alaga vINI kADhe che. jayAre jayAre sama kAlInAnI vAta kare che, keTalIkavAra e Akasmika vastu ja nAMdhe che, ' chatAM pAunDe pachI pAtAnA samakAlIneAmAM vadhAre ne vadhAre rasa levA mAMDayo ane tethI enA pratyAghAtA paNa ghaNA paDayA. A jarAka moTA kavi IliyaTanuM' RNu kevaLa sAmAnya hatuM paNa khAsa prakAranu iliyaTanuM poTreiTa opha e leDI ' ane 'grAphoka' nA lalakAranI pAunDanA 'proTreiTa hyuna kmI'ane ' vidyA- * nelI' mAM thAya che. 'krAsa' phUlanI pAMdaDI camakAvatA vAyu vasaMta vAya che. vizvanI asmitA bhaLavA IcchA nathI ne tyAM ja kharI muzkelI che. emane tA kevaLa chApa pADavI che. ' pAunDa yuvAna khaMDoAranA veSa bhajavI rahyA hatA. ' riMgA para huM mArA svataMtra dAstAne maLuM chuM.' thai beThelA dhanikAne e dhikkAratA. sa pUrNa dADha DAhyAeAnI peDhI. Ama te e volTa vimaeNnane tucchakAtA chatAM 'lIvjha epha grAsa 'nA lekhaka tarIke tumAkhI vinAnA pukhtavayamAM AvelA khAlaka sAthe hAtha milAvavA e taiyAra hatA. "navuM araNya tame bhAMgyuM." e kahetA "have ja kAtarakAma karavAnA samaya AvyeA che" ane pAunDa bahu AMkhe caDhe nahi evuM peAtAnuM sthAna nakkI karI lIdhuM hatuM. a Mgrejo para emanI pahelI chApa paDI hatI, e bahu sArI teA na hatI. emanI vIzInA madhyakAlamAM citrakAra, nibaMdhakAra,hatuM. navalakathAkAra vinDahAma luInA abhiprAya pramANe * e apriya kara rIte taMga, kaTALApUrvaka mathatA, DAlanA, ratAza paDatA tapakhIriyA amerikana hatA. pANInA pyAlAmAM telanA bindu samAna hatA, huM mAnuM chuM ke emane badhAM sAthe Jain Education Intemational I.sa. 1914 mAM pAunheM samakAlIna kAcaiAnA romAMcakanA atireka sAme phariyAda uThAvanAra kavionI eka nAnI
Page #924
--------------------------------------------------------------------------
________________ - saMdarbhagraMtha bhAga-2 maMDaLI ekaThI karI, emanuM ghoSaNApatra taiyAra karyuM, ane e uttejanAne uzkeratA rahyA. vidvatAne daMbha paNa eTalo maMDaLIne nAma paNa ApyuM. emane "ImejisTa: kaha5nAvA- vadhI gaye ke kavine vidyADaMbarI banAvI mUkaze evo bhaya dIo, kahyA. kAraNa ke teo kahapanAmUrtine potAnA ja mahattava lAgyo. sAthe sAthe emaNe eka navIna ane tIkhI zilIne para bhAra mUkatA hatA ane romAMcakenI chalabalathI dUra vikAsa sAthe. enI Dhaba vArtAlApanI hatI paNa dhUna kaTAkSarahetA. emane judA tAravI kADhe evA nAmanI paNa jarUra maya hatI. pAunDa pAMtrIsa varSanA thayA tyAre "dha hatI. A "ImejiTa" no hetu. melivana beralI" pragaTa thaI. emAM e nikhAlasa dile tejasvI kaTAkSa ane cAlAka ghaNAthI arvAcIna jagatano (1) sAmAnya bAlInI bhASA vAparavAnuM hatuM. kevaLa sAmano kare che. A kAvya kasabanA guNonI zreNI, hetupUrNa zaMgArika zabda vAparavAne badale cokkasa zabda vaparAte barachaTatAthI karkaza lAgatA madhura phakarAo, besUrAM saMsmaraNohato. thI aMtarAyo dAkhavatuM ne avaLe cIle dorI jatA (2) kaDaka cha dabaddhatAnA tAlane anusaravAne badale vilAsI IzArAne mahApravAha rajU kare che. iliyaTa ene Aroha avaroha pramANe layanI racanA karavAno hatoH navI saMvedanazIlatAno sIdhA dastAveja lakhe che. cokkasa samaye adhUna dAkhavato na laya sajavAno hato. "praNAlikAgata cokakasa sthaLe, cekasa mAnavInA anubhavano nicoDa che. varUpanAM kAvya racavAne badale svataMtra rIte kAvyanI racanA sAthe sAthe e zakavatI dastAveja paNa che. e sAcuM karavAthI kavinuM vyaktitva vadhAre sArI rIte AvirbhAva karuNAMta ne hAsyarasika dAstAna che. ArnolaDanA ghasAI pAme che evuM ame mAnIe chIe." gayelA vAyakhaMDaH jIvananI vivecanAnI bhAvanA rajU kare che." pAunDanI tUTaka chatAM mahattvAkAMkSI ektionI (3) sacoTa, spaSTa hoya evAM kAvyonuM nirmANa karavAne zreNI "kenTojha" aMge vivecakomAM jeTaluM matabheda paDavo hatA. acokakasatAnuM lAMchana kAvyane kadI lAgavuM joIe nahi, ema temanuM mAnavuM hatuM. "A mULato badhI ja che eTale pAunDanI agAunI vikRtithI paDyo nathI. pacIsa varSa sudhI te jema jema chUTaka chUTaka pragaTa thatI sArI kavitAnAM: badhA ja sArA sAhityanAM Avazyaka lakSaNe rahI tema tema vivecakonI eka zAkhA emanI siddhinI hatAM. chatAM siddhAMta pratipAdita karatA A nivedane ghaNo Taca vadhAvatI rahI akhUTa mahAkAvya tarIke biradAvatI roSa utpanna karyo. ghaNI dalIlo karavAmAM AvI. khAsa rahI jyAre bIjI vivecaka maMDaLI emanI dhUnI ne alagArI karIne raNe caDhelI emI levale A siddhAMtone svIkAra buddhino asaMgatatAnI UMDI khINamAM vinipAta nIrakhI rahI. karyo ane pitAnA aMgata vivAdo mATe jhuMbeza uThAvI pAunDanA mukhya graMthamAM so prakaraNa karavAno nirdhAra hato. tyAre vadhu daSTigocara thaye. maMDaLane khoTI rIte lAbha I.sa. 1925mAM prathama tera pragaTa karavAmAM AvyAM hatAM, 'uThAvavAno e prayAsa kare che e pAunDa Aropa mUkyo. bIjAM pachInAM vIsa varSa mAM pragaTa thayAM. daza pijhAnakenTojha e kevaLa nAmathI deravAI gaI che. mULa tattvane bhaMga racAtAM AMkaDA corAsI para pahoMcyo. Isa. 1945mAM kare che ane kalpanAmUrtine eTalI to jaDa banAvI de che pAunDane pijhAmAM baMdIvAsa ApavAmAM Avyo hato tyAre ke e sAva nijIva vastuno citAra jaNAya che. emI racAyAM hatAM tethI ene "pijhAna kenTojha" nAma ApavAmAM levele "emijisTa" nAme pitAno eka pakSa Ubho karyo AvyuM hatuM. ghaNAM vAcakoe AmAMno moTobhAga vAMcyo, hata tethI pAunDa e maMDaLamAMthI chUTA thayA. enI vAtenA te evA nirNaya para AvyA ke AmAMne moTo bhAga vaLAMkane vakhoDI kADho. "dha liTala rivyu" nA iMgliza garbhita bhASAmAM lakhavAmAM Avyo che ane eno sAra - taMtrI thayA. pahelA vizvayuddhamAM saMDovAyA, vizvayuddha pUruM pAmavAno kavine mArga nathI. A teonI je ke bhUla hatI -thatAM emaNe laMDana choDayuM ne perisa jaI rahyA. chatAM teo taddana khoTA paNa nahotA. A keyaDo jhaDapathI - perisamAM rahyuM paNa pAunDa petAnA sa thI ene samajI zakAya tevo nathI e vAta sAcI paraMtu chatAM e pitAnI sarjanazaktithI ane viparIta baMDakhora vRttithI spaSTa to che ja. emane samajavA mATe vAcakane zabdakeSanAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #925
--------------------------------------------------------------------------
________________ 908 vizvanI asmitA thathAM uthalAvavAM paDe e svAbhAvika che. pArakI bhASAnA sArane aMta je hajI lakhAye nahote e kadAca "svaga'zabdakoSa paNa meLavavA paDe, sAMskRtika ne atihAsika ne citAra Ape. graMtha joI javA paDe. pAunDanA samakAlIna aMgenI bhulAyelI aphavAonI paNa temane jANakArI meLavavI paDe. ane vivecakone ekabIjAthI dUra dUra dhakelI mUkavAmAM bIjuM emanA avyavasthita ane bilakula khAnagI saMbaMdho sAthenA koI kAvya ATalI saMpUrNa rIte saphaLa thayuM nathI. "ApaNI saMskRtinA vAsa jevA kinArA parathI najare paDatI duniyAnA rajhaLapATa paNa samajavA paDe. bahu bahu te keTejha pratinA pratyAghAta buddhizALI ane duHkhada rIte dhImA che. tAtkAlika ajoDa itihAsa jevuM kenTojhanuM lakhANa che." pharDa meDakase bhAvanAbhara nathI. "lehI mAM enI suvAsa Utare te mATe A kAvyo" aMge lakhyuM che. eDavarDa phijhAraDa kahe. che, "A kAvyomAM vaNa kilI gUMcavaNanuM gheruM dhummasa eka vidyArthIe enuM cha vAra adhyayana karavuM paDe." eka prazaMsaka kavi ricarDa ebarahATe lakhyuM che "pAunDanI parANe chavAI rahe che. " AMbI zakAtI bhASAnI abhivyaktinI lAkSaNikatA, emane pAunDanA pitAnA virodhAbhAsI ulekha : khAsa karIne. vividha bhASAono upaga athavA vividha belInI vAta sAdI bhASAne kAvyAtmaka vAkacAturImAM bheLavI devAnI enI AdithI vAcaka dhIme dhIme TevAI jAya che, ebarahATe A zaktio samakAlInAnI zilI para bhAre asara kare che. vAta jarApaNu ramUjanI kAmanA dharAvyA sivAya saumya rIte viliyama balara piksa jevA khyAtanAma kavie paNa kare che. pitAnI AraMbhanAM UrmigIta jevA maMtroccArane sthAne " vividha saMsakRtione abhyAsa karyo hoya evo vidvAna pAunDanI lokabolI jevI bhASA svIkArI che. chatAM piTsa ja pAunDanAM asAmAnya kathAnako, aNadhAryA uddagAro, khaMdhI pAunDane jAtivahoNe amerikana prAdhyApaka ja lekhe che. svagatoktio, chUpI majAko, pratikA, zApa, bhedI 'emanAmAM potAnA jussA uparAMta bhAvanA sivAya eka sarvanAma, azlIlatAnA chabaraDA ane avAranavAra najare ja akaDa valaNa hatuM.' AkA2 karatAM zailIne vadhAre mahatva paDatI prazastio Adi samajI zake. chatAM pAunDa hamezA ApanAra e tejasvI lekhaka che e zilI satata aMtarAya bhArapUrvaka jaNAvatA ke kenTojhanI janA bilakala sAdI che. viThatI rahe che, tUTatI rahe che : pUrvagraha, rAtrisvana ane e kahetA ke e to mAnava prahasana vividha stara vistAramAM achaDatI gUMcavaNathI sadA vaLAMka lIdhA kare che. lakhI rahyA che. emaNe eka cokkasa jojanAthI AraMbha ne A gUMcavaNa pAunDanA prazaMsakone herAna karI mUke karyo hato. graMtha moTe bhAge sAmAnya prakArano thavAne hato. che. chatAM temanI sIdhI vAtone navA dharma pustaka tarIke paraMtu jema jema kenTojhanI saMkhyA vadhatI gaI tema tema svIkAre che. pAunDa dharmagraMthonA vivaraNa mATe joIe teTalI sa khyA vadhAre ne vAre vividharaMgI banatI gaI. lokataMtra sAmagrI temane pUrI pADI che. emanI kavitA ane eka svarUpanA mUDIvAda para pAunDa lagabhaga hiTirIyA jevI bilena (leTesTAmenTa) aMgenI nATikA ujAta pAunDe cIDhathI AkramaNa kare che. ardha mahAkAvyanI rUparekhA grIka lagabhaga paMdara graMthamAM bhASAMtara karyA che. e mAMnA khUba ja daMtakathAonA DhagalAmAM adazya thAya che. cInAI subhASita, lAkSaNika "dha spiriTa opha romensa? "dha e bI sI. AkarA daranI vyAjakhorI pratyeno pUrvagraha, ne e pUrvagraha opha rIDiMga", "pavanesa enDa DIvijhansa' "meIka ITa nyU. pakaDatAM AkhIya yojanA bagADI nAkhe che. AraMbhamAM mAM e vistAra pAmela che, inTiTagezansa, vinamra nibaMdho, pAuDe vAcake ne ema ThasAvyuM ke e graMtha berAnuM sthAna pilAITa eseIjha" ane "seziyala keDiTane samAveza patya dhAraNa karaze. jema jema graMthe AgaLa vadhato gayo thAya che. "ena InapekaTa" A badhA ja praNAlikAgata tema tema pAunDa ene DAnTanI kRti sAthe sarakhAvavA romAMcaka pratyAghAto sAme baMDa pokAre che. lalacAyA. grIka punarutthAna ane prathama vizvayuddha aMgenA phakarAo jANe "InpharnA": naraka che. nANAM ane zarAphane I.sa. 1924mAM pAunDa phAMsa choDI ITalI gayA. repelAmAM. pApI itihAsa parageTarIe" che ane vAtAvaraNa anu- sthAyI thayA. repile ITAliyana riviyerAne sUryatApe jhaLa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #926
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 909 haLate khUNe che. I.sa. 1939mAM e tyAMthI yunAITeDa rAdhIone rAkhavAnA sthaLe emane emanA pijhAna keTejha sTeiTsanA TUMkA pravAse UpaDyA. tyAM phAsIvAdanI prazaMsA mATe eka hajAranuM DolaranuM belInajena pAritoSika ApavAmAM karI ane mulinI tathA jepharasananI mAnItI sarakhAmaNa AvyuM. A pAritoSike roSabharyo vivAda Ubho karyo ane karI kaDavAzabharyo vivAda Ubho karavAmAM saphaLa thayA. emano e pAritoSika koMgresanA pustakAlayanA phelejha taraphathI bacAva karanAra muzkelImAM mukAI gayA. emaNe dalIla karI ke ApavAmAM AvyuM che e jANavAmAM AvyuM tyAre eka vAta pitAnA dezano lAMbA samayane viraha pAunDane sAle che. spaSTa thaI ke emAM sarakAranI ardhasaMmati hatI. A kelevaLI emanA rojiMdA prekSakone ahIM abhAva che. A jhamAMnA maMtavyo sAthe e maLatA jAtA nahotA. pAunDanA hadapArInI bhAvanA emanAmAM ekalatAnI bhAvanA bharI de che rAjakAraNa sAthe emane kazI ja levAdevA nathI ema teo tethI emanI kaDavAzabharI ne avaLe cIle deravAI gayelI sApha zabdomAM jaNAvatA. emane te kevaLa emanAM kAvya buddhi, emanA kavakhatanA sapATA ane bejavAbadAra nAkalITI sAthe ja nisbata hatI. A vivAda mahinAo sudhI cAlyo. ane DagalAsa seziyala kreDiTa paddhatine chivara upayoga "svarUpa" ne "vastu" aMgenA jUnA vivAdamAM dezabharanA AdituM e pariNAma che, ema emaNe bacAva karyo. paraMtu kavioe baMne pakSe bhAga lIdhe paraMtu bAlina jana phAunDeema sahAyarUpa thavuM ghaNuM ja asUruM hatuM. pacAsa varSanI zana enDa melane sthApeluM hatuM eTale emanuM mahAna melana vaya pachI pAunDane TIkAo kadI gamatI nahi. e TIkAthI udyogagRha emanI paDakhe hatuM, phaiIDanA eka vakhatanI. para banI gayA hatA. ziSya kAla jaga paNa e pakSamAM hatA. belinajana jaganA svisa nivAsanuM paNa nAma hatuM. ITalI pAchA pharyA pachI emanuM phAsIvAdanuM anumadina vadhAre AgaLa paDatuM ne pravRttimaya banyuM. I.sa. 1941 nA rAjakAraNIya arthazAstrI tarIke pAunDa rUDhicusta, bina jAnyuArImAM pAuDe romanA zarTa veIna parathI AkAza- asarakAraka ane kaMIka vicitra hatA. vyakti tarIke cIDhiyA vANI pracAra zarU karyo. emaNe yunAITeDa sTeTsa para avAranavAra asamatola jaNAtA A ghelA siddhAMtavAdIne AkramaNa mAMDyuM ane amerikana paddhati para prahAro karavA utArI pADavA sahelA hatA paraMtu eka kavi tarIkenuM emanuM mAMDavyA. emaNe rujhaveTane utArI pADayA. lokataMtra para mahatva ochuM aMkAya tema nathI. navA lekhakenA e nAyaka AkramaNa karyuM. semITijhala viruddha hilacAla upaDI. A hatA ane navAM navAM svarUpa rajU karavAmAM agraNI hatA. badhAMnA pachI pragaTa thayelA kenTojhamAM paDaghA paDyA. zatrane jyAM jayAM AtmasaMtoSa jaNAte tyAM tyAM e virodha karatA aThavADiyAmAM be vAra sahAya ne rAhata ApI ane pitAnI ane bIjAo te apanAvI letA. keTalIka vAra teo vadhAre ja mAtRbhUmi viruddha phAsivAdI aphasarone salAhasUcana pravAhI nIvaDatA. jo ke pAunDa karatAM emAM jema ochuM ApavA mAMDI. Ama preraNA pAmela "InphanTa Tebila" jaNAtuM. prajAnA drohI banyo. I. sa. 1945 nA me mahinAmAM emane pAunDanA ghaNA vivecaka bhArapUrvaka kahetA ke emanA keda pakaDavAmAM AvyA. emanA para rAjadrohano Aropa AraMbhamAM ja aMta samAI jatA. emanI ahaMbhAvI makavAmAM Avyo. emane vaiziTane laI javAmAM AvyA. prakatimAM ja emanI pachInI ghelachAnuM mULa hatuM. emanA paraMtu pAunDa mukaddamo ne zakya mRtyudaMDamAMthI chaTakI gayA. ochAmAM ochA pUjaka vivecake paNa viSAdapUrNa rIte e cAra mane vaijJAnikoe aniprAya Apyo ke emanuM mAnasa AraMbhanA baMDakherane yAda karatA. pitAnA dezanA kalAkAro vikRta thaI gayuM che. I.sa. 1946 ne phebruArInI 14 mI je gulAmI mAnasa dharAvatA, sauMdaryanA pUjArI o bhUkhe maratA tArI e korTamAM sunAvaNI thayA bAda pAunDane gAMDA mAnavI ne praNAlikAothI jakaDAyelA hatA temane pAuDe yuvAnImAM tarIke elijhAbetha haispiTalamAM khaseDAyA. kareluM u dhana yAda AvatuM. traNa varSa pachI 63 varSane A vRddhane hadapArIne rAjyadehane mukadamo mulatavI rAkhavAmAM AvyA che evA apa "tUphAna meM veThI lIdhuM? hadapArIne DArI dIdhI! Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #927
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asimatA | 910 saMgo vicAratAM A kaMkAsa jeTalI piolI hatI eTalI oMna ane maTana koleja, oksapharDamAM abhyAsa karyo. ja karuNa dayAjanaka hatI. bAra bAra varSa pAunDane evanTa zALAnA zikSaka thayA. emanI zikSaka tarIkenI kArakidI ! elijhAbetha hospiTalamAM gALavA paDayAM. pAunDa mukaradama emane pasaMda nahotI. chatAM cAra varSa laMbAI. pachI e calAvI zake tema nathI ane emaNe AkAzavANI parathI beMkamAM joDAyA. ATha varSa tyAM kArakunI karI. 27 me varSa karelAM pravacano ghelachAne Are UbhelA AdamInAM hatAM evAM emaNe viviyana he sAthe lagna karyA. viviyana he nRtya kAraNe ApI emanI sAme rAjadrohano khaTalo mAMDI vRdanI bhakta, iliyaTe laMDananI eka prakAzana saMsthAmAM vALavAmAM Avyo. I.sa. 1958mAM pAunDa ITalI pAchI nokarI meLavI. te divase pUrNa bhAgIdAra paNa banyA. ane pharyA tyAre emaNe kahyuM ke "kahevAtA svataMtratAnA pradezamAMthI I.sa. 19ra7 mAM pAkkA briTiza prajAjana banyA. kAkI chuTakAro meLavatAM mane AnaMda thAya che: yunAITeDa sTeTsa khulAse mAMgatuM to e javAba detA : "huM ahIM chuM gAMDAonuM eka vizrAma sthAna ja che." mAro nirvAha ahIM calAvuM chuM. mArA mitro ahIM che. TI, esa. iliyaTa pArakI dharatI dabAvI besanAra tarIke mane oLakhAvuM pasa nathI. kAle huM pUrepUrI javAbadArI paNa uThAvuM." emAM jIvananA chaThThA dazakAmAM nobela pArtiSika vijetA. evI paNa ghoSaNA karI ke pite eMglo kethalika dharma pA! ghaNA kaThina graMthonA ne pAniyAMonA lekhaka, ati kaThina che. rAjakAraNamAM "royalasTa" che ne sAhityamAM prAcIna pAMDityapUrNa nibaMdhakAra, ane potAnA jamAnAnA haThIlA vAdI: "kalAsIsisTa' che.' gaMbhIra kavi ne prahasano lakhatA thayelA nATaya lekhaka. ATaluM ja Azcarya preraka che tyAM vadhAre camatkArI hakIkata te e che e kavi ajaba prakAranA prAcInatAvAdI hatA. emAM ke pitAnAM kAvyo peThe ghaNA ja gupta ne pracchanna, A AraMbhanAM lakhANomAM romAMcaka prakRtino AvirbhAva nI nATake khUba ja saphaLa manoraMjaka nIvaDayAM : ATalAMTikanI paDyo; paraMtu emanI kRti romAMcaka prayogakartAnI lekhA | bane bAjunA dezamAM khUba lokapriya ne sarvasAmAnya 19 me varSe iliyaTe UrmigIto lakhavA mAMDyAM hatAM. ' nIvaDayAM. jamAnAnI svIkRta zailImAM e lakhatA. paraMtu hArvarDamAM snAtaka thatAM pahelAM keca pratIkavAdIo emanI najara ! emana pUruM nAma thomasa sTInsa iliyaTa. I.sa. rADhayA. i. sa. 1910 mAM iliyaTa 22 varSanA thayA. hArathI 1888 nA sapTembaranI 26 mI tArIkhe emane janma. eDavokeTe emanuM kAvya chApyuM "dhumaraska" "AphaTara ! janmasthAna seInTa luI, misurI. cha saMtAnomAM sauthI nAnAM. hAko na vadhArAnuM prayojana lekhAyuM. bIjuM "plIna ! emanA pitAnuM kuTuMba myuriTana nyU iMglenDasa, nyU iMglenDa nAmanuM kAvya veraleIne baeNDaleirano raNake laI AvyA nA dharmacusta mAnavIe. emanA pitAmaha besTanathI prAkanA lekhaka iliyaTanAM emAM spaSTa edhANa varatAya AvelA. voziMgTana yunivarsiTI sthApelI. seinTa luImAM konI tima patio hatI: paheluM yuniTarI ane carcA paNa emaNe ja zarU kareluM. AMtarayuddha pahelAM bhAgeDu gulAmo mATe bhUgarbha relave hovI joIe ne jiMdagI: paDI tAla ne pALiyAM UgyAM evo Agraha rAkhanArAmAMnA eka. iliyaTanAM mAtA nAgarika susta, cokhaliyuM chatAM paNa zAnta che? agraNI, sudhAraka ne kavi. senAcelA upara emaNe eka nATayA vATa jotI e UbhI teyAra thaI, tmaka kAvya paNa raceluM. emanI A naisargika bakSisa emanA saMpUrNatAnA e rUDA pagathAra para." buddhizALI dIkarAmAM paNa UtarI. zALAnA abhyAsa mATe varSo vItI gayAM. potAnA para paDelA prabhAva Ili emane nyU IMglenDa pAchA mokalavAmAM AvyA. miTana svIkAryo che. Artha2 sAyamananI 'simbAliTa muvamenTa ekeDemI ane hArvarDa yunivarsiTImAM emaNe hAjarI ApI. liTarecara : sAhityamAM pratIkavAda nuM beza'nA ulama I.sa. 1909 mAM e bI. e. thayA. pachI varSe e. ema. iliyaTe lakhyuM che : "emanA graMtha meM I.sa. 16 nI upAdhi prApta karI. paradeza UpaDI yavAna iliyaTa vAMcyo na hota to kadAca e lAphajha ' Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #928
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 na sAMbhaLyAM hAta. veraleIna vAMcavAnA meM AraMbha na karyAM hota. ane veraleIna vAMcyA na hota teA kArakhiyara viSe meM sAMbhaLyuM na hota. Ama sAimananA graMthe mArA jIvanakrama upara prabhAva pADayo che. ' chatAM vidyAlayamAM hatA tyAre paNa kavi iliyaTa peAtAnA Adarzo pAsethI je zIkhyA hatA tenuM kevaLa punarAvartana ja karatA nahotA, phrenca pratIkavAdI enI vastulakSI bhAvanAomAM iliyaTe e preranAra sa`ghaOmaya rAjyanI pAtAnI jANakArI umerI. ane bhAvanAonI abhivyaktimAM manevaijJAnika pRththakaraNa umeryu che. vadhAre ne vadhAre adhyAhAra banatI gaI evI prakRtithI emaNe peAtAnA yugamAM dhIme pagale pravezatAM bhramanirasanane vAcA ApI che. DrAyaDananA dha sekayulara mAska' * sAMpradAyika mhAru ' mAMthI e peAtAnuM mAnItu avataraNa TAMke cheH AkhA samayaH AkhA ya e gALA viSe sthApI hatI tArI najara zikAra paraH sa'dha hArA kAMIe lavA nahiH jUThA badhA ce nIvaDayA premIjane sAruM thayuM: e samaya paNa vItI gayA : AvI gaI paLa navInatA AraMbhavA.' AraMbha AlphreDa bhAvanA iliyaTa hajI zailI sAthe mathAmaNa karI rahyA hatA. cAlu zailI adha vidvattAbharI, ne adha leAkabhAgya hatI. 21 me varSe emaNe peAtAnA pahelA ja mahattvanA kAvyane karyA. 'dha leAMga soMga epha je. AlphreDa prarphAka. ' jhuke kanu mahAkAvya pratIkavAdIoe vicArane emAM palaTAvavAnI ane avaleAkanane maneAdazAmAM mUkavAnI pata dAkhavI hatI. ' mADaleIe kalpanAnA samagra navA ja mATe cAvI enA hAthamAM sAMpI hatI. kevaLa sAmAnya jIvananI kalpanAmAM ja nahi' iliyaTe varSo pachI lakhyuM', ' mahAnagaranA dUSita jIvananA kevaLa kalpanAthI ja upayAga karIne nahi paraMtu evI kalpanAne prathama kkSAnI gahanatAmAM UMce laI javAmAM....e jevI che tevI rajU karavAmAM chatAM e che enA karatAM ghaNuM vadhAre dAkhavI jAya evI rIte rajU karavAmAM....khoDaleie anya mAnavIo mATe abhivyakti ne rajUAtanI paddhati sarajI hatI. mahAnagaranA gaMdA jIvananI kalpanA-chamInA pahelI ja vAra pUrepUrA upayAga karyAM hatAH je hakIkata hatI Jain Education Intemational 911 enA karatAM kAMIka vadhAre dAkhavavAnA prayAsa hatA. iliyaTe prastAvanAmAM DAnTanuM avaraNa TAMkayu hatuM. para'tu vAcaka 'dha DivAIna komeDI 'thI paricita hoya athavA tA e iTAliyana bhASA vAMcI zakatA hoya te sivAya pAtAnA praznoka DAnTenA gAIDA na mAnTIkeTronA paDacha pADatA hatA evuM sUcana karI iliyaTa emane cAvI dAkhavI rahyA hatA, evuM e bhAgye ja samajI zake. e kahe cheH mArA tamane eTalA javAba che ke jo mArI vArtA punaH pRthvI upara UtarI Avaze teA A yAta kI pharakaze nahi. paraMtu mhe je sAMbhaLyuM che ke A UMDANamAMthI kaDhI keAI jIvatuM pAchuM yu" nathI, te sAcu' hoya tAjarAya gerasamaja thavAnI za'kA rAkhyA vinA huM tamane javAba Apu chuM. puTToka namAM nathI. paraMtu e paNa arvAcIna vizva mATe je naraka saje che te aniNI ta paristhitinA U'DANamAM te bhramanirasananA paMthe paLI rahyo che ane vAMjhaNI samAjanI pArzvabhUmi para najare paDatA saDAnuM saMketacitra rajU kare che. UMDANanI kSaNA para dhyAna kendrita karI, ati zaktizALI kalpanAe sivAya anya vAtA khAkAta rAkhI IliyaTa thAkelA, ayukta chatAM svaya'sa'pUrNa upalikayuM jJAna dharAvanAra vyaktinA mAla dvArA thAkelA vizvanA citAra Ape che. AkaSa ka praNayagItane je. AlphreDa phokanI dhadhAdArI sahI vaccenA enA virodhAbhAsa dvArA enuM zIrSaka ja enDru svarUpa kahI Ape che. visavAdI zI kathI oy sUcavelA sagha ArbhanI kAvyakaDIthI ja chate| thAya che 'sArAya gaganapaTamAM sadhyA chavAI jAye, tyAre prayANa karIe huM ne tame ja tyAMye.' pachI turata ja aNudhAryo AghAta pratyakSa thAya che. khImAra jagatanI kaTokaTIbharI paristhitinuM saMbhAraNuM: jANe aNadhAryAM pratikApa : evI upamA vAparavAmAM AvI che: oparezana Tebala para ghenanI davAthI mUti paDelA dI, ' kAvya enI aMtargata vakrokita para bhAra mUkatu' AgaLa vadhe che, adha verAna zerIe, eka rAtavAsA karavAnI sastI hoTelamAM khecena rAtri gALavA jaI rahelAM khakhaDatA phaphaDatA mAnavIe ane dhULadhAyAM raeNsTArAM vagerethI bharapUra gI
Page #929
--------------------------------------------------------------------------
________________ 812 vizvanI asmitA duniyAmAM vAcakane dorI jatI taraMgI paNa tarkabaddha kalapanA- kAvyakaDI anizcita mAnavIne parAjaya spaSTa kare che. e omAM kheMcI jAya che. mAtra potAnA savapnila jIvanamAM ja salAmata che. karu chuM mATe atyaMta ghamaMDI che. A jagatamAM jIvatA karI pAchA kapaTI hRdayanA hetuthI kaMTALatI dalIlo samI : pharavA ati UMDANamAM DUbelA che. dimUDha kare prazno pUchI evI hatI e zerIo. puphrioka ne anya avalokanomAM saMgrahAyelAM AraMbhanAM bArInA kAcane ghasAtA pILA dhummasamAMthI pasAra ghaNAM kharAM kAvyonAM zIrSaka kAvyanI ghATInAM ja che. raNake thatA ane mAIkala enjalanI vAta karatI mahilAo vyaMgAtmaka che. kasaba viSama che. praNAlikAgata ucca prakAranI jyAM AvajA karI rahI che evA khaMDamAM AvI caDhatA vAkchaTA hetupUrNa rIte sApha hoya evA uccAraNa sAthe vakatA pAse e praznano uttara nathI. tyAM e najIvI vAte jeTalI saMkaLAyelI che teTalI virodhAbhAsI nathI. badhuM ja ane UMDANavALA praznomAM khovAI jAya che. mahAna bhAvanA saMgharSamaya che. kulInatA mithyADaMbarI banI jAya che, ane che ane enuM mApa karavAmAM AvatI niSphaLatAthI e dekhAva vAstavikatA sAthe aTavAI jAya che. adhyAtmavAdI sabhAna che. pratibaMdhita, kaLA vRddha banI gayela yuvAna, kavio para lakhelA eka nibaMdhamAM iliyaTe lakhyuM che, jIvanane draSTA paNa bhAgIdAra nahi: "mArA jIvanane ApaNI saMskRti ati vividhatA ane gUMcavaNa AvarI kephInA camacAthI mApI lIdhuM che. muphroka pitAnI Aju le che. ane A vividhatA ane jaTilatA sudhAraka bhAvanA- . bAjunI bhAvanAothI saMpUrNa sajAga che. paraMtu emane tmakatA para asara kare che tethI vividha ne jaTila pariNAme AvakAravA e pitAnI jAtane taiyAra karI zakatA nathI. udabhave jakavie to vadhAre vyApaka, vadhAre sAMketika, brahmAMDane harakata karuM? e jigara che? vadhAre parokSa banavuM joIe, pariNAme bhASAmAM parANe pachI kalapanAo huM karuM? pitAne artha utare ! A vAkyo emanA vivecakenA zI rIte AraMbhavuM? uttaramAM lakhAyAM nahotAM. chatAM IliyaTa jANIbUjhIne aspaSTa che ane vAcakane dimUDha rasa le che evA vivecakenA pakroka uDAu vAta karIne ja jIvI zake ema che. premanA kathanane kaMIka aMze javAba to che ja. astitvanAM sAntaAmaMtraNane e inkAre che. jIvanane e paDakAra rUpa che. vanabharyA temAM rasa levAne badale prakRtimAM ja kurUpa ane bhUtakALane sajIvana karavA jevuM che. chaDecoka karelA kAryathI vidAraka to che enI pitAne barDa lIvara peThe mahinI pIchehaTha karIH kadAca e karavAnI potAnI azakti che. e lAgI hatI e temanA para AkSepa thaze evuM temaNe bhaya lAgavAthI prakrIka irache che ke pote mAnava karatAM kAMIka dhAryuM ja hatuM. "sekeDa vUDa': "pavitra jaMgalamAM e lakhe ochuM hota te sAruM thAta. cheH "eka kalAkAra bhayaMkara, gaMdA ane kaluSita to vicAra baMne ya paMjA heta barachaTa hoya e sAruM kare e Avazyaka che. sauMdaryanI zodhanI preraNAnuM e nakAmauna sAgarathI sapATI khUMdate ghUmuM." rAtmaka pAsuM che." "dha yusa opha poeTrIH kAvyane upayoga mAM A ja nivedanano emaNe vistAra karyo che. "sauMdaryaeka. e. methIsana nirdeza kare che ema zIrSakanI ThekaDI vatI duniyA sAthe prasaMga pADavAne Ave e eka kavi spaSTa thAya che. pitAne kaI sAMbhaLaze nahi ema e. mATe khAsa lAbhadAyaka nathI paraMtu sauMdaryane kurUpatA : e jANatA hovAthI svayaM pitAnI jAta sAthenI ja carcA paranI baMnenI bhItaramAM jovuM: kaMTALo, bhaya ane kIrtinI AMkaNI praka ekakita dvArA kare che. e kadI gItane gaNAvAnuM karavI e vadhAre Avazyaka che." nathI e vyaMgabharI paristhiti ane praNayagIta kahevAmAM paryApta thAya che." "Inpha"mAMthI kaMDArelA zilAlekhanuM ( IliyaTa jyAre 34 varSanA thayA ane "dha IsTa lenDa : saMpUrNa mahattva have chatuM thAya che. kAraNake e zilAlekha marabhUmi' pragaTa karI tyAre A "kaMTALo, bhaya ane yaza' phrokanA ekAMtanA baMdha vartulane pakaDamAM le che. pratyeka nuM temaNe vadhAre vizleSaNa karyuM, madhura ne besUrAno samanvaya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #930
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 913 sAdhavA prayAsa karyo. "proka" ane "dha IsTa lenDa" ApaNAmAM vadhAre che.....eka vAta nakkI che ke "marubhUmi'nuM -vaccenA gALAmAM lakhAyelAM kAvya prativAdIonA vyaMga evuM te saceTa rIte varNana karavAmAM AvyuM che ke je ane 17 mI sadInA adhyAtmavAdI kavionI ramUjanuM manuSyane enA viSe sabhAna jJAna nathI ene paNa prathama mizraNa dAkhave che. vyaMgAtmaka valaNa kadAca apanAvavAmAM daSTipAte ja saghaLo khyAla AvI jAya che. eTaluM ja nahi AveluM haze chatAM e dhUna sAcI ne sahadaya che. AtmIya paraMtu pachInI hara mulAkAte eTaluM ja vAstavika : kadAca bhAvanA ne AtmavaMcanA dara rAkhatA ane dekhItI rIte vadhAre vAstavika darzana karI zake che. eka mahAkavinuM A ja ataDA lAgatA iliyaTa uchukhalatA ne kuTilatAne kahu moTuM parAkrama che. tINatA sAthe ThaMDI ghaNAthI jotA. "dha IsTa lenDamAM dha veITa lenDa'nA arthaghaTanamAM vivecake ghaNI IliyaTa AgaLa vadhyA. emaNe "smaraNa, zakti ne kAmanA" ghaNI rIte judA paDayA che chatAM ghaNu kharA eka vAta te tuM potAnI lAkSaNikatAmAM mizraNa karyuM. aMgrejI kavitA kabUla kare che ja ke bIjA kAvyenI peThe A kAvyamAM paNa mATe e sAva navuM ja hatuM. kAvya eka ajaba samanvaya che emAM lekabolI ane caMcaLa samAgama sAthe bhayaMkara IliyaTanuM mULa kathAvastu samakAlIna vizva prati ghaNA ne manuSya mATe nirAzA ja hatuM. samagra vAtAvaraNa ukaraDA ne vicitra vAto bheLavI ciMtanapradhAna saMdarbhonuM joDANa kare jevuM gUMgaLAvatuM ujajaDa che. zRMgAra tatve emane AraMbha che ne karkazatA upajAve che. kALathI ja akaLAvI mUkyA hatA. agAu phrencamAM lakhelAM "dha IsTa lenDamAM jyAM tyAM muzkelIo camakI emanAM be kALyo: "DAnsa le resTorAM" ne "lyune da UThe che. enuM samAdhAna sAdhatAM vividha arthaghaTana karavAmAM mIyela" e sAmAnya vAcakane emAM dAkhavelA jAtIya zakti Ave che. vivecakonI eka zAkhAne kuzaLatAthI goThavAyelA pratinAM tiraskAyukta ne ghaNajanaka valaNathI akaLAvI avataraNothI eka nAnakaDuM mahAkAvya banI jatuM jaNAya che. mUkele. "dha veITa lenDa' ane enI pachInI kRtiomAM vivecakonI bIjI zAkhAne emAM daMtakathAno lAMbo punara- IliyaTe jAtIyatAne khUba ja kaMTALAjanaka lekhI che. ane janma jaNAya che jyAre vivecakanI trIjI zAkhA ene enI satata cAlu rahetI mAgaNIthI duHkhI thaI akudaratI khristI dharmamAM zraddhAnuM pratIka lekhe che. vaLI cothI zAkhA ghaNAthI enAthI dUra thaI gayA che. jayAM tyAM emaNe jIvanamAM ne vadhu lokapriya vivecakonI maMDaLI ene verAna vizvanA mRtyune spaSTa karyuM che, anAvRSTivALA lAMbA vistArane sAmAjika saDAnuM eka AbehUba citra lekhe che. emAM emaNe pravAsa kheDyo ane saMskRtinI kAMkarIo judI emane vartanano bhraSTAcAra, daSTinI verAnatA ane naitika tAravI kADhI che. jenAM chApA ane kATa khAI gayelA yaMtra, mUlyonuM devALuM jaNAya che. hemIe "dha sana oTale jarIpurANAM dIvAnakhAnAM ane gaMdI galIo, mRtyu pAmelAM rAIjhIsa" lakhI je kArya gadyamAM karyuM che e ja kAvya mAnavInAM hADakAM paNa khavAI jAya evA uMdariyA mAge, IliyaTe "dha IsTa lenDa" dvArA kAvyamAM pAra pADayuM che. zaMkAspada nivAsasthAne ane suvarNanaukAmAM jyAM ekavAra khovAyelI peDhInuM ghoSaNApatra banI rahyuM che. buddhizALI mahArANI vihAra karatI hatI evI paNa Aje tela ne gamayuvAna varga ne akALe vikAsa pAmelA prauDhajoe ene mizrita jalasamUhavALI saritAo vagere sthaLoe e bAIbala tarIke vadhAvI lIdhuM. pitAnA sAthIone saMbodhatA ghumyA che. bhagAra saMskRtionA bhaMgAra jamAnAne AlekhavA aMgreja kavi luI maikanise ghoSaNA karI che ke, "dha IsTa IliyaTe pitAnAM kAvyonuM sAtatya TukaDAomAM vaheMcAI lenDaeka evA prakAranuM kArya che jeNe ApaNe kAvyane javA dIdhuM che ane pratyeka vicAranA pravAhanA sAhityane khyAla palaTI nAkhyo che. jIvanano khyAla paNa badalI nAkhyo bIjo TukaDo bheLavyo che. emAM kAvya akaLAvanAra DuMgarALa che ema kahIe to paNa khoTuM nathI. 18 varSanI vaye game pradeza jevAM che. avataraNa cihna sivAya avataraNanA DhagalA tevI ajJAna dazAmAM paNa ApaNe agAunI peDhI o karatAM che. vaLI IliyaTa vividha sthaLethI camatkArika avataraNe, marUbhUmi viSe vadhAre mAhitagAra chIe e zakaya che. koI vAkayakhaMDo ne tUTaka kapanAo khaDakI de che e vAta paNa paNa pukhta vayanA mAnavIne jeTaluM jJAna hoya te karatAM sAcI che. "dha eInIDa" " henarI jeImsa' marIDIthanI eka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #931
--------------------------------------------------------------------------
________________ 914 vizvanI asmitA seneTa', eDavarDa phijharaDanuM jIvanacaritra, eDamaMDa spensara zilAkhaMDanI pratimAo ene mRtyunA zamaNAnA rAjayamAM ne zeraloka homsanI jIvanakathA, kenana DoIlanA e "DiTeka- kavi rahasyanA vividha staramAM ghUme che. ahI mAnava sArI Tiva" mATe IliyaTane bhAre mAna hatuM. kevalaDenTa, DAnTa, rIte marI paNa zakatAM nathI. paraMparAgata bALagIta dvArA e. zekasapiyara, elijhAbetha yuganA bIjA nATayakAre, jesI pitAne kaDhaMge aMta AvyuM che. ane koI bIjA ja raNakArathI oNsTananI kRti "phroma riphyuala Tu romensa"vidhithI pUruM kare che. eka bAlakanI ramata saMpUrNa niSphalatAnA vyaMgAtmaka mAnsa sudhI, IganaranAM saMgIta nATaka, krejharanI kRti "dha kUcagItamAM pariName che. geDana bAva": IkajhiyAsa thiyoDora DeIsaranA bhAIno bhAvanAtmaka rAsane vaLAMka lete paDachaMda, paraMparAgata "ne Ama duniyAne ane kho aMta te AvI jaze, bALagIta ityAdi thoDAka ullekha ahIM karyA che. chatAM A ne Ama duniyAne ane aMta to AvI jaze; IliyaTe TAMkelAM avataraNo je phakarAomAM karavAmAM AvyAM ne Ama duniyAne ane aMta te AvI jazeH che tenI sUcakatA avazya vadhAre che. eDamaMDa vilasana lakhe nA, nA, dhaDAko nahi tyAM babaDATa kevaLa tyAM haze. che, "emane jyAM ochAmAM ochA maulika nIvaDavAnI AzA polAM mAnavI" pachI IliyaTanI kavitAne raNake ghera rAkhIe tyAM iliyaTa sacoTatA pUrvaka khUba ja asarakAraka bane che. enI pahoLAIne vistAra vadhe che. "megIne. nIvaDe che: pitAne je kahevAnuM che eno bhAvArtha vAcakane pravAsa," "jana opha dha megI", "e seMga phora sImIenaH pahoMcADavAmAM e saphaLa thayA che. bhale jyAM tyAM emanI sImInanuM gIta" ne "eza veDanasaDeH rAkhaDI budhavAra" vidvattA khaDakAI hoya ke rahasyamaya IzArA najare paDatA A kAvya buddhizALI AtmAnuM navA pariveSamAM navI ja hoya...bhale ApaNe emanuM lakhANa samajIe ke na samajIe dizAmAM prayANa sUcave che. "eza venasaDe' IliyaTanI. chatAM e pitAnA mahAna purogAmIonA lekhane... are ! chellI trIzInuM ati prabhAvazALI kAvya che. prathama daSTipAte svI banI emanA zabdo sudhAne navuM ja saMgIta ne navo ja artha bakSavIne e bhaktikAvya samanvaya jevuM lAge che. "dha buka oNpha samartha thayA che. iliyaTa piote AgrahapUrvaka samarthana kare che ke kema para dhas, vidhi ane leTina pAnAnI emAM kavinI bhAvanAzIlatAnI zreSTha kasoTI e kevI rIte anyanuM chAyA che. iliyaTanA khUba ja gherA prazaMsaka helana gArDanara sAhitya apanAve che emAM rahelI che. zikhAu kavio zaMkA kare che ke vAkayakhaDano A jamelo emanA thoDAka ghaDAyelA kavionuM anukaraNa kare che: cerI paNa kare che. vAcako sivAya anyane pure saMtoSa ApavA potAnuM yogya kharAba kavio je taphaDAve che te bagADI mUke che. sArA kartavya bajAvI zakahyuM hoya. vAcakonI bahumatI emane kavio je apanAve che tene adakeru svarUpa Ape che: uttejaka kAvyo lekhatI hoya evuM mane lAge che. emane e kaMI nahi te kaMIka navIna kaMIka anekhuM te karI batAve sAcI rIte prArthanAmAM tallIna karI zakI nathI. pUjAmAM paNa emanuM dhyAna parovI zakatI nathI, paraMtu e kavitA dha helo mena': "pilAM mAnavI" "dha IsTa lenDa" praNAlikAgata dhArmika vAkyaracanAnI karAmata sUcavI jAya che. | bhAra mUke che. emAM vadhAre verAna paristhiti bIjI bAju keTalAka evA paNa vAcako che je eza veDrana daSTigocara thAya che. e yugano aMta darzAve che, kadI lakhAyelAM saDe'ne mahAna kAvya lakhe che. hatAzAmAM AraMbhAya e nirAzAjanaka kAvyomAMthI ekAdamAM IliyaTa ApaNI dRSTi AzAmAM udaya pAme che ne tyAgamaya zAntimAM pariName thAkelA vizva para sthApe che. "ghATa vinAne AkAra - raMga che. IliyaTanI dhArmikatAe emanI draSTi ne emanAM kAvyane vinAnI chAyA, jaDa banI gayeluM joma ne gati vinAnA maryAdita karyA che evuM mAnanArane javAba ApatAM eDavina IzArA," mAnaH ghAsathI bharelI AkRtio, maratA tArakanI zura lakhe cheH "carca, eka evuM sthAna che jyAM koI paNa khINanI DuMgarALa jamInamAM ekaThAM maLe che, e khAlI che. vyakti cetana sRSTi sAme ekAgratA sAdhe che eTaluM ja emanAmAM daSTi nathI. keI paNa prakAranA vicAra vinA teo nahi paNa mRtAtmAo sAthe paNa samanvaya sAdhe che. eTale ekaThA maLe che. emanA zuSka svara arthavihoNuM babaDe che. carcanA sabhya thavuM e IliyaTanA jIvana aMgenA daSTibiMdu Jain Education Intemational
Page #932
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 ane emanA kavi tarIkenA vikAsa sAthe saMpUrNa rIte baMdha dhyAnathI sAMbhaLatA hoya che, keInI sAthe vAtacIta karatA besatuM che. "eza veDanesaDe" emanuM khUba ja gatizIla hoya che tyAre emanuM vadana mAyALu, paraMtu je e tamane kAvya che. kadAca sauthI zreSTha paNa lekhI zakAya. sArI rIte oLakhatI hoya yA eTalI sabhya na hoya to pite je kahevA mAgatI hoya tenA karatAM ghaNuM vadhAre dekhItI paraMtu emanAthI judA paDanAranI saMkhyA paNa vadhatI ja rIte kahI zake evI hoya evI meTI vayanI avivAhitA rahI. IliyaTanA anuyAyIoe e nI ardha-vArtArUpa, nArI jevuM saumya ane vinodI lAgaze eDavarDa viyara peThe ardha UrmikAvyarUpa naisargika zakti svIkArI paraMtu vicArathI IliyaTe pite paNa pitAnuM citra deyuM che: tarkabaddha paraMparAne badale emanA agamya saMbaMdhathI udbhavatI kapanAo ane ajANyA sAhityanA saMdarbhamAM, dUra dUranA IliyaTane maLavuM: e kevuM aNagamatuM ! tatvajJAnanA AdhAre ane cha sAta bhASAonA jJAnanI kArakunanAM aMge ne gamagIna balAMTa? kSullaka hakIkatomAMthI udabhavatI emanI bhAvanAothI emanA moTuM paNa kevuM akkaDa ! ghaNAkharA vAcake aTavAI jatA. e spaSTa hakIkata hatI ne emanI vAto ! - ke A kAvya ghaNA thoDA mATe ja lakhAyelAM hatAM. paraMtu " "kadAca" "" "paNa" zakI saMkaLAyelI e alpa saMkhyA mATe to e emanA dilane uttejaka hatAM suMdara rIte saceTamAM jakaDAyelI... ane emanI kapanAne cagAvatAM paNa hatAM. A ramatiyALa zailImAM emaNe pacAsa varSanI vaye IliyaTamAM keTalAka aNadhAryA pheraphAra thavA cAlu rahyA. lakhavA mAMDayuM. emanA bhaktajanene daza varSa pachI je e nATayakAra tarIke AgaLa AvyA. emaNe uttejaka nibaMdho ramUjI Avega duniyAne cakita karI nAkhaze evo khyAla lakhyA. pustakanI samIkSAo lakhavA mAMDI. emaNe " e93 paNa nahoto. e te AvAM ramUjI TIkhaLane najIvA gaNI poesa baka eNka prekiTakala kesa" lakhI. bilADInA tenA para dhyAna ApatA ja nahi, ene kSactkhya gaNatA. pratyeka premIne e gamI jAya evI che. "dha roka" eka Asa mAnavadardInA gaMbhIra cikitsaka ane ajoDa cAritrya sarjaka chaTAdAra jAhera jalasA tarIke bhajavAya evuM bhabhakAdAra lekhAtA. IliyaTathI anya zaktio Ama ulekhavAmAM nyAyI nATaka che. "marDara Ina dha ketheDrala': 'maMdiramI khUna.' nahotA chatAM taNAtI ekalavAyI ane moTe bhAge jJAnataMtuzahIdInAM tarano citAra Ape che. khAnagI ne sAhityika nI nabaLAIthI pIDAtI vyaktionuM nATakIya Alekhana vAta cheDI emAM sIdhuM kAma sAdI ekatAthI ne pravAhI ja karavAnI temanI zaktio biradAvavAmAM teo sAcA che. nahi paNa coTadAra bhASAmAM levAmAM AvyuM che. keI cAkasa evI vyaktione IliyaTa saMvedanazIlatAnAM pratIka banAve prakArane vaLagI rahevAne iliyaTa sApha InkAra karatA. che. emanAM avismaraNIya pAtromAM mUlyavAna, koI vAtane kAvyomAM tema ja dekhAvamAM IliyaTa kavino namUnedAra nirNaya na laI zakatA ane kazuM ja karI na zake e khyAla Ape enA karatAM praNAlikAgata zarApha jevA lAgatA yukreka mukhya che. enAthI viparIta azlIla ne viSayAsakta cha phuTa UMcA, nisteja bAja jevI chaTA, jarAka vaLavA strI paNa eTaluM ja mahatva dharAve che. emanA zrI epelIlAgyA hatA chatAM sATha varSa thatAM thatAMmAM emanuM tapasvI nesanuM hAsya jyAM hoya tyAM raNakI UThe che. emane vadana jarAka phiuM jaNAvA lAgyuM. emanA suMdara keLavAyelA laMpaTa, gaMde "veITara', mahita thayela amerikana vyApArI svare emanAM ghaNAM kAvyo gaMbhIra ane yathAyogya bhUmidAha pravAsI zikAge simITeviyemI bhaMgAra gharamAM rahete vRddha, vakhatanA vAtAvaraNano cepa lAgyo hoya evI rIte emaNe gharadalAlane kArakuna jenA mATe vizvAsa braDaphanA karaDA* reka' karAvelAM che. emanA jIvanano citAra ApatA TI. dhipatinI rezamI TopI peThe barAbara baMdha besatI Ave che? esa. meDyuse emane eka zaramALa mAnavI tarIke varNavyA kaMTALA ne jJAnataMtunI nabaLAIthI pIDAtI bAI; Apo. che. e zaramALa mAnavIe bAhya jagatanA aNaghaDa khaNa- Apa premavihoNuM ziyaLa bhaMga veThanAra thekela TAIpisTa... khaNATano zaramALa bacAva karyo che. jyAre e koI vAta ityAdi pAtrane samAveza thAya che. cAritrya ghaDatI IliyaTanI Jain Education Intemational
Page #933
--------------------------------------------------------------------------
________________ 916 vizvanI asimatA. paddhati hajI thiyeTaramAM ukela pAmI nahotI. paraMtu raMgamaMca zabdane sAro samajavAnuM zIkhe che mAnavIH nikaTa te avazya jaI rahI hatI. IliyaTa pitAnAM haLavAM vastu viSe ene kazuM kahevuM nathIH prahasanenuM sarjana kare te pahelAM IliyaTa potAnAM ati kahevA nathI e mAgate kaMIke jarA. prauDha kAvyo racavAnA hatA. tethI ja sAhasa mAtra nava AraMbha che. abola paranuM e ja AkramaNa che sadA, iliyaTa pacAsa varSanA thayA tyAre "phera kavArTarsane e sAmagrIH sadA saDatIH ati gaMdI, prathama phAla pragaTa thayo hato. A kavATeTane aMtima vibhAga bhAvanAnA doSapUrNa saMbhAramAM emaNe "liTala giviMga" sAthe pUro karyo. ene ghaNAe bhAvanAnAM aniyaMtrita pUra e. vIsamI sadInuM zreSTha pUrNa kAvya gayuM che. jema bidevane pitAnA chellA kavArTeTa'mAM saMgItanI pAra javA prayAsa I.sa. 1947mAM iliyaTanAM patnInuM avasAna thayuM karyo che ema iliyaTe A kAvya dvArA kavitA pA2 javA iliyaTa daza varSa vidhura rahyA. pachI pitAnI maMtrI velerI prayAsa Adaryo che. * phora kavArTasa" mAM iliyaTe samaya phalecara sAthe temaNe lagna karyuM. I.sa. 1948mAM 60 varSanI. ane samarikatAnA arthaghaTanane prazna kheDayo che. vartamAnanI vaye emane be moTAM sanmAna prApta thayAM hatAM. briTiza bhAvanA ne kAvyanI bhAvanAnI chaNAvaTa karI che. ullekha orDara opha merITa' ane arvAcIna kavitAmAM mazAladhArI.. dUranA paraMtu "dha IsTa lenDa" jeTalA jaTila nathI. kuzaLa- agraNI tarIke sevA ApanAra tarIke nobela prAIjha pAri. tAthI gUMthelAM punarAvartana iliyaTanI agAunI kRtimAM phakta toSika. jIvananA A gauravavaMtA ujAsamAM I kAmacalAu raghukAveluM saMgIta ahIM pUruM pADe che. emAM thaI zakyA hota. paraMtu 62mA varSe emaNe eka prahasana, janAonI aMdara yojanAo che ane cAra vibhAgIya lekhaka tarIke badhAne camakAvI mUkyA. hajIye e "kalAsIsamanvaya tarIke AkRtio paraspara kuzaLatAthI gUMthAyelI che. sisTa, prAcInatAvAdI hatA. "dha phemilI riyuniyanamAM', yudhini. cAra RtuomAM cAra pratIkenuM mizraNa, maMdagati layaviheNa Dijhane sajaja karI emaNe grIka havA UbhI karI. pachI "kekaTeila. ekoktio ane jhaDapI layavALAM UrmigItanuM kuzaLa pATI' mATe rIyuvIDIjhanA "esaDIsa" ne laI AvyA. vika95 buthana emAM najare paDe che. astitvanA madhyabiMdu sthira biMdu ane rojiMdA jIvananI palaTAtI duniyA vaccenA virodhA "dha kekaTeIla pATI'' yunAITeDa sTeTsa ane IMglenDa, bhAsanI zreNI dvArA iliyaTa, emaNe "TreDizana ane InDi. baMne dezomAM mahAna saphaLatAne varyuM. emAM ramUja ne viDayuala TelanTa'mAM emaNe pote ja kahyuM che ema, bhUta- kAvyazaktinuM mizraNuM che. kaTAkSalekhaka paNa che ane agAu-. kALanI vItI gayelI paristhiti ja nahi paraMtu enA ne nAstika have IzvaranI zodhamAM paDayo che. bAliza vartamAnano khyAla paNa dAkhavatI etihAsika bhAvanAmAM samAjanA ya samAjanA thoDAka sabhyonAM jIvana para dhyAna kendrita karI UMDA Utare che. A pradezamAM ja AmA pitAne zodhI kADhe I liyeTa prathama aMkanAM traNa ramUjI pAtrane aka9ya rIte ema cheH praNaya sthira ne samayaviheNa rahe che. enuM pavitra tripuTImAM palaTI nAkhI e potAnA prekSakone dimUDha. astitva pAmavAmAM apUrNa che eTale tenAthI praNaya judo banAvI de che. ane kathAvastune prekSakone-zrotAjanone pavitra paDe che. vartamAna samaya ane bhUtakALanI kAvyakaDI vyavahAra ke krUratAmAM jAtIya AnaMda ApanAra lAge e vaLAMka vinimayanI muzkelI para dhyAna kendrita kare che. be vizvayuddha ApI ene aMta ANe che. traNa varSa pachI "dha kephiDe. vaccenAM vIsa varSa eLe gayAM te viSe kArIgara IliyaTa Aiyala kalArka-khAnagI kArakuna' rajU thayuM. enA para phariyAda kare che. paNa grIka nATakanI chAyA hatI. madhyaratha prasaMga AyojanamAM ' bhajavAya che. paraMtu iliyaTe ene bauddhika phArmamAM palaTI, "zabdo taNA upaga zIkhavA huM mathuM: nAkhyuM che. kaMIka aMze yuripiDIsa ane kaMIka aMze pratyeka yatna saMpUrNa nava AraMbha che. gilabarTa ane sulIvAna: bAlake : pichAnanI bhulabhulAmaNI, niSphaLa javAno eya bhinna prakAra che. ne vRddha AyA paDado paDatI vakhate badhuM ja samuMsUtara karI. Jain Education Interational
Page #934
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 917 paDaze." nAkhe che. paristhitinA vaka vinoda ane mArmika hAja2. svIkAranAra, dharmamAM rUDhicusta, rAjakAraNamAM pratyAghAtI javAbI vacce iliyaTa pitA ane putra vaccenA saMbaMdhanI mAnavI lakhe che. "dha DiphaTiva elImenTaH vinAzaka tattvamAM cakAsaNI karavA athavA Izvara ne mAnavI vacceno saMbaMdha sTIvana spenDara lakhe che : "iliyaTa viSe eka ati AzcaryaspaSTa karo eka pravAhI kAvyakaDI mUkI de che ane prema, janaka vAta to e che ke emanA je kavi potAnI jAta ekalatA ane IliyaTanI rojiMdI punarAvatI vAstavikatAnI sivAya anya lokonA astitva prati AMkha ADA kAna prakRti tejasvI kalpanAo rokAya che. navI ApaNA yuganI karatA jaNAya che. Akramaka kethalikavAda ane elaDa TesTAAgaLa paDatA darda ! kevaLa nipuNatAthI ja nahi paNa moTAI. menTa aMgenA abhiprAyanI vadhAre TIkA karatAM spenDara AvuM thI prApta karelA mahattava mATenA Agrahane iliyaTa spazI lakhe che. he reIsa gregarI emanA UMDA rASTravAda ne AtmajAya che. vijaya prApta karavAnI tIvra jhaMkhanA pAtrone potAne saMpUNatA viSe lakhe che ke IliyaTa A bhaya prati taNAI jevA na thavuM hoya tevA thavA prere che. zaktizALI zAhukAra rahyA che. A bhaya kadAca Akhare emanAM kAvyanA mUlyane kuMbhakAra thavAnuM zamaNuM seve che ane temano khAnagI maMtrI DhAMkI deze ane IliyaTanA vizvayuddha pachInI bhAvanAonA hatAza vAjiMtravAdaka che. baMnene eka pATha zIkhavavAne che: pratIka tarIke emanI kArakirdInA aMte choDI deze.' jIvana para tame tamAro prabhAva nahi pADI zake te jIvana paraMtu e bhAvanA aMge kadI prazna uThAvavAmAM Avyo tamane je sthitimAM mUkaze e sthitimAM tamAre jIvavuM nathI. IliyaTanI paddhati ja evI hatI ke UMDo abhyAsa vinA emanA lakhANano bheda pAmI zakAya nahi, paraMtu emanuM 65 varSanI uMmare iliyaTa ati carcAyelA kavi ane asAmAnya saMkSepa, DhIlA tarkabaddha paraMtu paraspara gUMthAyelA e jamAnAnA vivecaka paNa lekhAtA. bAreka moTA graMthomAM vicAro ane tenI asarane saMbaMdha, caMcaLatAne gaMbhIraemanA gadya ne padyanI carcA karavAmAM AvI che. lekhakonAM tAnuM mizraNa, abhyAsI vAcakane khUba ja sUcaka rIte lakhANenI yAdI jatAM emanA viSe 285 jhINavaTabharyA emanI bhASAnI vakratA upayogI nIvaDe che. thiyeTaramAM abhyAsalekho najare paDyA che. emAM mahAnibaMdho ne emaNe kAvya paMktionuM joma dAkhavyuM che. sAmAnya ane mAsikomAM AvelA lekhone samAveza thaI jAya che. mAlakama uccatama vastune samanvaya sAdhyuM che te kAvyanuM samagra kAulI TIkA kare che ke, "IliyaTanAM kAvyonAM haLavAM svarUpa palaTI nAkhyuM che. emanA jamAnAnA keI kavie saja ne keTalIkavAra emanAM vivaraNa ane spaSTIkaraNanA samagra saMskRtine vadhAre vedhaka ne cAmaDI-utAra citAra gaMjamAM DhaMkAI jAya che." badhA ja aMdAjo kAMI anukuLa A nathI hotA nathI balake IliyaTa to ghaNuM vivAdAnuM kendrabiMdu ne vAyu vaLI kaheze ? hatA. rAjakIya rUDhicustatA ane sAhityika cIkAza mATe A rahyo Izvara bhUlyA lokeH emanA para khUba ja kaThora AkramaNa thayAM che. herasela 25 DAmara taNo A mArga golphanA be TA daDA : robinsa kRta "TI. esa. IliyaTa mItha" mAM I liyaTa para e ekaluM smaraNa rahyuM bAkI jagatanA cokamAM. e mAnavatA vihoNA che, lokataMtravAdanA virodhI che, ardha jAtivAdI, phArasIjhama tarapha DhaLatA, cokakasa rIte sImAITa ( IliyaTa lakhe che : kAvya ApaNane vizvanI tAjagI virodhI, sarvavyApI pukhta mAtAdhikAranA virodhI, thoDAka dAkhave che. eno koI navIna aMza pragaTa kare che. ApaNe mAnItA mAnavIo pUratuM ja ucca zikSaNa maryAdita rAkhavuM bhAgye ja anubhavatA hoIe evI UMDI anAmI bhAvanA. joIe evI himAyata karanAra, dharma saMskAra na pAmyAM onuM avAranavAra vadhAre jANakArI bakSe che. emanI palaTAtI hoya evAM bALakonI avagaNanA karavAmAM mAnanAra, pragatithI zilIe kevaLa emanA kasabane ja nahi paraMtu emanA ' bhaya pAmanAra, asthAne paDelA jIva, vizvane dhikkAranAra, vicArone ya vadhAre caMcaLa banAvyA che. e vAcakane navuM punarutthAnanI prakriyAthI kaMTALanAra, janma saMga, mRtyuthI ja atyAra sudhI joyeluM nahi evuM bhavya darzana karAve che. kaMTALelA kavi TUMkAmAM bahu bahu te sAmAjika prazno IliyaTa jemane lAgaNIhIna lAge teya hamadarI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #935
--------------------------------------------------------------------------
________________ 918 vizvanI arimatA viheNe lAgyuM hoya, bhAvavistAramAM maryAdita jaNAyo hoya sTenlaDamAM beTsa ekeDemImAM vidyArthI tarIke joDAyA. lAMbA emane mATe kAMIka kahevA jevuM che. paraMtu "kartA" tarIkenA gALA sudhI e kuTuMbano sAtha pAmI zakayA nahi. zALAnI emanA mahattavamAM to kaI ja zaMkA nathI. vyaktigata rajAono samaya paNa emane ekalAM ja gALa paDyo. sabhAnatA pratinuM I liyaTanuM AraMbhanuM valaNa ane mAnavanA 18 me varSe emaNe prinTanamAM praveza meLavyo. tyAM e dila pratyenuM pachInuM valaNa, tAjI dazya zrAvya kalapanAomAM ekAda varSathI paNa ochuM rahyA. roSane pAre acAnaka kendrita thayelA emanA rahasyavAde lekhako ne vAcako AgaLa UMce caDhI jatAM emaNe zALAnA zikSakanI bArImAM madirAnI paDakAra phekyA che ane emanA RNI banAvyA che. emanI bATalI pheMkI. pariNAme emane yunivarsiTImAMthI vidAya AbehUba ne maulika AkRtio, emanI khAnagI viTaMbaNAo karavAmAM AvyA. pheMkAyelI bATalI sAthe emanuM rAbetA ane vadhAre khAnagI darzana, emanA DhIlA laya ane acharatI mujabanuM bhaNatara pUruM thayuM. zailIe emane cIkaNA vidvAnonA mAnItA banAvyA haze : maMDaLone TukaDIonI phezanebala pratimA ke zikAra gaNyA 19 me varSe yujine anizcita rakhaDapaTTIne lAMbI haze, paraMtu emanA kAryane samagra prabhAve bhASAnA starane zreNIne AraMbha karyo. nyUyorka TapAla kacerImAMthI emaNe niHzaka UMcuM ApyuM che, zabdakeSa vistAryo che ane sama- pitAnI nekarI choDI dIdhI. henyuAsamAM suvarNanI zodhamAM kAlIna kavitAno jhoka palaTI nAkhyo che. nIkaLI paDayA, jaMgalamAM ghUmyA. uSNatAmAnanA tAvamAM paTakAyA, vatana pAchA pharyA. amerikAthI pAchA pharI emaNe yujina enila kethalIna jenTInsa sAthe lagna karyuM. emane yujina nAme eka tArIkha 3 Disembara 153. amerikAne zreSTha nATayakAra. putra thaye, yujina jUniyara pitAnI nATaka maMDaLImAM emane lekhaka tarIke nebela pAritoSika meLavanAra, traNa traNa vAra madadanIza raMgamaMca vyavasthApakanI nokarI ApavAmAM AvI. pulijhara pAritoSika meLavanAra. yujina nilane khahalA paraMtu e sAMsArika rIte A raMgabhUminI praNAlikA sAthe kakanamAM bhUmidAha devAmAM Avyo. mAtra traNa ja vyaktio baMdhabesatA thaI zakyA nahi. sAmAnya khalAsI tarIke e emane zokAMjali ApavA samAdhisthAna AgaLa hAjara hatI. pravAse jatA jahAja para caDhI gayA. buInesa erisamAM emanAM patnI, DaoNkTara ane paricArikA. avasAna pAmanAranI UtaryA, tyAM khalAsI tarIke ja rahyA. dakSiNa amerikAthI aMtima IrachA hatI ke kaIpaNa jAtanI vidhi karavI nahi. AphrikA ane pAchI ema eka varSa sudhI Avana-jAvanA samAdhisthAna AgaLa kaI ja prArthanA karavAmAM AvI karI. chevaTe e nyuyorka pAchA pharyA. lAMbI jyAphatamAM sAra, mA tala cata riyanA matane joDAyA. e mijalasa nyU eNraliyansamAM pUrI thai. emanA bhUmidAha devAmAM Avyo tyAre ekapaNa zabda uccAravAmAM pitA tyAM potAnI kalA dAkhavI rahyA hatA. ahI yujina Avyo nahi. eka abhinetA banyA. paraMtu phakta cAra ja mahinA emaNe e kAma karyuM. tyAMthI uttarApatha UpaDI gayA. nyU laMDana yujina glaeNDasTana enIla. janma tArIkha 16 okTobara TeligrAphanA patrakAra tarIke khabarapatrI tarIke nokarIe lAgyA. 1888. nyUyorka zaheramAM eka kauTuMbika kaeNTelamAM trIja patrakAra tarIke vaLI cAra mahinA kADhavA. samAcAra ekaThA mALe pAchalA khaMDamAM. jeImsa onIlanA e bIjA putra. karavAnuM kAma emane gamyuM nahi. eka sthaLe bharAI rahevAthI "kAunTa opha monTI krisTArane mazahUra nAyaka jeImsa emanI tabiyata kathaLatI hatI e emaNe dAvo karyo, enila lAkhonA mAnItA hatA. emanAM mAtA enA vi zArIrika tapAsa karAvI, kSayanAM eMdhANa varatAyAM. emane nIala nIla. janma pachI pahelAM sAta varSa yujIna kanekiTakaTa seneTeriyamamAM mokalI ApavAmAM AvyA. nile emanA pitAnI paryaTaka maMDaLI sAthe pravAsamAM gALyAM. 8 me varSe emane romana kethalika beDiMga skUlamAM kanekiTakaTamAM voliMgapharDa khAte emaNe pAMca mahinA makavAmAM AvyA pachI ja emanI niyamita tAlImano gALyA. tyAM enilanA AraMbhanA jIvananA avyavasthita AraMbha thayo. 13 muM varSa beThuM tyAre e kanekaTIkaTamAM TukaDA prakAzamAM AvyA. emanA kahevA pramANe. have Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #936
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 emanu magaja sthira thavA mAMDayuM. vItI gayelAM varSoMnA eka pachI anubhavA khaDakAtA gayA hatA ne eka kSaNanA ya vicAra karavA emane phurasada maLI nahAtI. e badhAM varSonA pratyAghAtA emaNe pacAvyA. enuM mUlyAMkana karyuM, emaNe vAMcana pazu Ara lyu.. khAsa karIne e nATakA vAMcatA. emanA kahevA pramANe sprinDamage pahelI ja vAra emane arvAcIna nATaka kevu. hAI zake enA khyAla ApyA. raMgabhUmi mATe lakhavA emane preraNA maLI. enilanI yita paNa have sudharI, jevA emane chUTA karavAmAM AvyA ke turata ja e kAme lAgyA. emaNe agiyAra ekAMkIo lakhI kADhavAM, emAMnA ghaNAMkharAMmAM sviDiza nATyakAranI gaMbhIra chAyA hatI. e lAMkhAM nATako racyAM. pAte je lakhyu hatu. te raMgabhUmi para rajU karI zakAya evuM nahatuM evuM samajavA emane e punaH vAMcI javAnI jarUra paDI nahi. AchAM dhUMdhaLAM evAM cha ekAMkIe sivAya emaNe khAkInAM badhAM ja nATakA phADI nAkhyAM. A cha nATako emanA pitAe emane graMthAkAre chapAvI ApyAM. enuM zIrSaka rAkhyu tharsTa enDa adhara plejhaH tRSA ne bIjA ekAMkI. ' tyAre e 26 varSanA hatA. peAtAnI UchaLatI zaktione cagya cIle caDhAvavAnI AvaData have pAtAnA rakhaDu dIkarAmAM AvI gaI che ema khAtarI thavAthI emanA pitAe emane hAravaDamAM jyA piyasa ekasa nATaya saMghamAM eka varSa tAlIma levA mATe geAThavI ApyA. Jain Education Intemational 919 pele pAra': I.sa, 1920 mAM rajU thayuM. enI zatAbdI UjavAI ane ene pulitjhara pAritASika maLyuM. ArabhanAM emanAM nATaka jarA barachaTa lAge che chatAM tee manorajana mATe cIvaTa rAkhI cAkasAIthI taiyAra karavAmAM AvyAM nathI. e suMdara ane saraLa jaNAtAM nathI. ugra ne kurUpa evI vastuemAM e sauMda zeAdhatA adhakAramAM phAMphAM mAre che. keTalIka vAra e mithyADabarI anI jAya che. keTalIka vAra e bhayakara lAge che chatAM e kadIye najIvAM nathI. enila vizvanAM duHkha ne vartamAna aniSTathI ene vicAra karatAM, sugALavA nahAtA banyA. emanA nAyakAnAM kismata nizcita hAya che. eka vivecaka enilanA nAyakAne honTeDa hirAjhaH trAsa pAmelA nAyake' kahe che. e nAyakA devatAethI trAsa nathI pAmatA. paraMtu devatAo nathI tethI trAsa anubhave che. nirAdhAra hovAthI ochA karuNa nathI. 'AnA krisTI 'mAM karuNatA sApha AgaLa tarI Ave che. I.sa. 1922 mAM ene pulitjhara prAIjha maLyuM che. I.sa. 1928 mAM 'dha TreInja inTaralyuDaH vicitra pravezaka' A nATake emane trIjIvAra rASTrIya sanmAna apAvyu. e varSa pachI jyAre bIjA amerikana sikalera luIne nAkhela inAma maLyuM tyAre adha vinamra, adha vyaMgAtmaka pravacanamAM luIe peAtAnA zrotAone camakAvI mUkaLyA sakhaLa ne spaSTa cAlabAjInI mithyA duniyAmAMthI bhapakAnI duniyAmAM : bhaya ne mahAnatAnI duniyAmAM chellAM daza bAra varSamAM bilakula palaTI nAkhavA sivAya jeNe bIjuM kazuM ja vadhAre karyuM nathI evA yujina enilane Ape A pAriSika mATe pasaMda karyA hatA tyAre tamane yAda devAnI khAsa jarUra hatI ke emaNe upahAsa karatAM ya ghaNuM vadhAre kAma karyuM" che: eka vidvAnanA abhyAsamAM vyavasthita rIte goThavAI zake evuM jIvana hAI zake che ema emaNe jIvanane joyuM nathI. paraMtu emaNe jIvananI bhayaMkara, bhavya ane ghaNIvAra vaMToLiyA jevu' dharatIka'pa ke dAvAnaLa jevuM jIvanane nihALyu che, 28 me varSe thelImAM skripTa' nA thAkaDA bharIe prinsaTAuna gayA ane peAtAnuM paheluM nATaka raheMgamAMca para rajU karyuM, 'bAunDa IsTa phora kArDipha : kArDiphane pathe,' DakAMnA eka ke|ThAriyAmAM tAjI ja UbhI karAyelI eka cAlu prakAranI nATaka ma`DaLIe e rajU karyu. A sAhasa tA eTalu. tA saphaLa thayuM ke DakkAnI A raMgabhUmi nyUryokanA grInavaca gAmamAM paheAMcI gai. ane * previTAuna pleyarsa' tarIke vikhyAta thaI. I.sa. 1917 thI 1920 nA traNa varSanA gALAmAM A nAtha ma DaLIe enilanAM dazeka ekakIe bhajavyAM. e badhAM ja sAgaranI pArzvabhUmimAM hA, enila dAvAnaLamAM ja rAcatA hatA. emAM ja : racAyelAM hatAM. emAMnA traNa 'hI: te ' 'dha mUna ephaemaNe jha MpalAvyu, potAnI Avezamaya ugratA rAMgamAMcanI kaeNribIjha : kerIbIjhanA caMdra' ane dha leAMga vAceja hAma : vatananI lAMbI saphara': dha mA seTa ' mAM chapAyAM, enu paheluM mATu' nATaka - khiyAnDa dha horAIjhana : kSitijane 6 dhArathI pele pAra pahAMcADatA emaNe nATyakalAnA tamAma kAnUnanA bha'ga karyAM hatA. dha emparara jonsa' nATakamAM lAMkhAM pravacana mATe pratiSadha che, e niyamanA bhaMga kare
Page #937
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA che. AkhuM nATaka ja jANe ekti banI gayuM che. arvAcIna thayo : mAnavajI jyAre mahAna bhAvanAonI pakaDamAM hoya vAstavavAdathI prAcIna kalapanAzIlatA prati nATakane jheka che tyAre mahAna ne bhayaMkara prANIo banI jAya che ane vALI emaNe rathApita praNAlikA palaTI nAkhI sthApita emanuM darzana ApaNane jakaDI le che eTaluM ja paNa ekadama niyamano bhaMga karyo che. "dha heyarI eIpa kalpanAtIta vastune bhayaMkara ne saphAI karatuM jaNAya che. abhivyakti rUpa pratIkatvamAM pheravI nAkhe che. "dha greITa enilanA jIvananuM svarUpa paNa enAM nATakonA svarUpa gArDa brAuna' dekhItA sukhI vyavasAyI mAnavInA vicichana paThe jhaDapathI badalAtuM cAlyuM. aneka dhUnamAM e kAma manano citAra rajU kare che, prakriyAnA bevaDA artha upara karatA. aneka sthaLo ajamAvI jetA. paraMtu eka ja kAma bhAra mUke che ane maherAMnA upayogathI niSkalatAnAM chUpAM TharIThAma besavAnuM emane zakya lAgyuM nahi. prathama emaNe pratIke khulAM kare che. kreDarika sI pekArDa jUniyara lakhe nyu iMglenDamAM kAma karyuM pachI e bharaDuDA gayA. tyAMthI cheH "nATakane pAyAne muddA eTalo ja che ke pitAnAM nathI evAM svarUpa dhAraNa karavA vizva mAnavIne pharaja pADe phrAnsa UpaDayA jyorjiyAnA sAgara kinAre AvelA TApuonI paNa mulAkAta lIdhI. sAnaphrAnsisko, nyuyekane kepa gArDathI che ane pitAnAM sAcAM svarUpa chupAvavA e maherA paherIne sAgara pAra karI teo hAusa paNa gayA. emanuM paheluM phare che. khoTAM vadanane H e jevA mAnavIo banyA che evA lagna traNa varSa TakayuM. trIsame varSe e egnisa boTana sAthe ' ghATa ApavAmAM AvyA che. "lejhArasa lAphaDa lejhArasa paraNyA. enAthI emane be saMtAno thayAM putra zAne, putrI hasyoH nI taMga paristhitine bhajananA sUranI milAvaTathI unA, I.sa. 1929mAM enAthI emaNe chUTAcheDA lIdhA. 42 vadhAre ugra banAvavAmAM AvI che. "TreInja InTaralyuDaH me varSe emaNe kAleMTA mArI sAthe trIjuM lagna karyuM. ' vagatoktio punaH cAlu karI che. ema karI aMtaranA kArloTA eka suMdara abhinetrI hatI. emaNe "e Teila opha vicArone satya svarUpe je akaya zakti ApI che, raMga pajhesarsa selpha DipenDanI yojanA AraMbhI. e nava bhUminI ghasAI gayelI jUnI prathA gaNI jene tarachoDavAmAM nATakanI paraspara saMbaMdha dharAvatI eka zreNI hatI. i.sa. AvI hatI te dilanI vAta dAkhavanAra zaktizALI sAdhana 1775 thI 1972 sudhInA amerikAnA kauTuMbika jIvanane tarIke punaH aMgIkAra karavAmAM AvI che. meniga bikamsa udaya ne asta emAM gUMthI levAmAM Avyo hate. ema e ilekaTrA"e raMgabhUminI sAdhana sAmagrIne aMga vALI dIdho amerikana kuTuMbanuM mahAkAvya banI gaI hatI. dekhItI rIte che. praNAlikAgata ekakyaH saMgaThanaH ne bAjue mUkI raMga yujina enita saMpUrNa nirAmaya thaI gayA hoya ema lAgatuM bhUminI samayamaryAdAnI praNAlikAno paNa bhaMga karI e paNa hatuM, chatAM sUryanI garamIthI e zAmaLA paDyA hatA. pAMca kalAka cAlatuM. vacce nAstA mATe "InTaravala" pADe kezakalApa hajIye ghaTTa rahyo hato chatAM paLiyAM dekhAvA paData. nyUyorka TAImsanA I.sa. 1931 nA jAnyuArInI mAMDayAM hatAM. emanI ghaTTa bhramaro AgaLa namI rahI hatI. 1 lI tArIkhanA aMkamAM samIkSA karatAM brakasa eTakinsana mukha caMcaLa hatuM. kapala pradeza nATakIya hate. vicArapUrNa lakhe che: "olimpasanI nIlagagananI chAyAthI grIka karuNAnta nayane vicAramAlAmAMthI acAnaka bhabhUkI UThatAM. nATakanA ThaMDA vibhavane samakAlIna jIvananA jhaMjhAvAtI svarUpa sudhI lAvI devAmAM AvyA che. ApaNu kAdaviya nATakamAMthI pistALIsame varSe enile pitAnA prazaMsakone "Aha! e kamaLa peThe khIlI nIkaLyuM che. kaLaNanA zyAmaLA kIcaDa viDaranesa !! ahe : jaMgala!" ApI Azcaryacakti karI mAMthI piyaNuM praphulI UThayuM che." jahona menasana brAune dIdhA. e pukhtavayanuM bhAvanAzIla prahasana hatuM. e lekapriya ene "raMgabhUmine UMcAmAM UMcA stare lAvI mUke evI banyuM. saphalatA varyuM. atyAra sudhI enila 'vartamAna siddhi tarIke biradAvyuM che. ane "yujina onalanAM nava bImArI saphalatAnI bhautika kalpanA kathAH jaI ghaNA nATaka"nI prastAvanAmAM josepha guDa kaca TIkA karatAM lakhe dharAvatA thaI gayelA prekSakoe ene vadhAvyuM, "Aha! che: "eka vAra pharIthI ApaNane eka mahAna nATaka maLyuM viharanesa" nA lagabhaga traNaso prayoga thayA. ghaNA pIcheche. eno artha oDiyasa, heleTa ane mekabetha jevo ja haTha, tucchakAra ane muzkelIomAMthI " Aha! viDaranesa !" Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #938
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbha graMtha bhAga--ra nIlane pAra utAryA. ' ola dha gArDjha cilDrana geTa viMgsa'thI jAti jAti vacce tAphAno thaze ema adhikArIAne lAgavathI e vivAdAspada banyuM. DijhAmara aMDara dha emsa 'nI enI khullI anIti mATe enI eTalI te jhATakaNI kADhavAmAM AvI ke nyuyArka thiyeTara jeNe enI rajuAta karI hatI tene e khela nAkhavA baMdha karavAnI pharaja paDI. esTanamAM e nATaka batAvavA 52 pratiba`dha mUkavAmAM Avye. leAsa enjalsamAM thADAka prayAgeA thayA bAda anaitika manAra'janamAM bhAga bhajavavA badala polIse tamAma kalAkAronI dharapakaDa karI. i sa. 1936nuM pAritASika philisTInsane ThapakA rUpa ane nATacakArane aNudhArI aMjali rUpe AvyuM. cha varSa pahelAM si'kalera luIe karelA nivedanane yAda rAkhI enale paNa emanI eTalI ja jhATakaNI kADhI. sanmAna, ' emaNe lakhyuM, 'vadhAre saMteASa tA ethI ApI jAya che ke mane ataranA U'DANamAM ema lAge che ke mArI A kRti ekalInuM ja sanmAna karavAmAM nathI AvatuM; paraMtu amerikAnA mArA badhA ja samakAlIna nATayakArAnu sanmAna karavAmAM Ave che. A nAkhela inAma bhAvi amerikana raMgabhUminA AgamananuM pratIka che. kAraNa ke mArAM A nATaka samaya ne saMcAgeAnA abhAve, vizvayuddha pachI amerikana nATayakAroe karelA kAryanuM ja ati mazahUra thayelAM udA haraNNA che. ' Anila peAtAnuM sthAna samajatA hatA. zA sivAya anya samakAlIna nATyakAro karatAM emanAM nATake vadhAre rajUAta pAmatAM hatAM eTalu* ja nahi paNa zA nA apavAda sivAya ane zekasapiyaranAM nAkA sivAya yujIna anila aMgrejI bhASAnA sauthI vadhAre vaMcAtA nATayakAra hatA. 50 me varSe bImAra ne du:khI mAnavI banI rahyA. mUna phAra dha mizigATana 'nA zahera bahAra akhatarA karavAmAM AngeA e paNa niSphaLa gayA. emanA kauTubika jIvananA paNa cUrecUrA thaI gayA. hAsya kalAkAra cAlI' ceplIna sAthe pAtAnI dIkarI UnA paraNI gaI e vAta yujina anila kadI vIsarI zakathA nahAtA. emaNe ene kadI kSamA karI nahotI. emanA nAnA putra zAnene kephI padArthonA atizaya pINAthI samavAyataMtranA ' klInika 'mAM rAkhavA paDayo hatA. emanA moTA dIkarA zikSaka hatA, tejasvI grIka vidvAna hatA. I.sa. 1950 mAM eNe ApaghAta karyA. enilanu peAtAnu zarIra hADipaMjaranI kurUpatAe paheAMcyuM, emanAM nayanA zyAma bAkArAM banI gayAM. emanA vadana paranI cAmaDI hADakAM para kaDaka tanAva anubhavI rahI. 56 me varSe yujinamAMsapezInA duHkhAvAthI lekhanakArya azakaya banyuM. thADA A zreSTha samaya pachI teA e kalama pakaDavA paNa azaktimAna nIvaDayA. hAspiTalamAM rahevAthI paNa kazA ja phAyadA thayA nahi. dhIme dhIme badhI ja zaktinA nAza thatA jaNAyA, hAthane AMkaDI AvavA mAMDI. pakSaghAta ne akkaDatA-pArkinsansa jevA rAga lAgu paDayo, cikitsAmAM rakatavAhinIe sakA cAvI jaNAI. emaNe pAtAnAM lakhANa lakhAvavA prayAsa karyAM. paraMtu pAte jAte ja lakhI racanA karavA e evA te TevAyelA hatA ke bIjI rIte e racanA karI zake e zakaya na jaNAyuM. vIsa varSa pahelAM Ara bhelI zreNI mATe emaNe ghaNuM ghaNu' lakhyuM hatuM. e badhAMne emaNe nAza karyAM. mAtra AtmakathAtmaka ' leAMga Deyajha ', ' janI inaTu nAITa' rahevA dIdhuM. peAtAnA maraNa pachI paccIsa varSa vAtI na jAya tyAM sudhI bhajavavuM nahi evI nAMdha mUkI. e dardInA kenrI anI rahyA. daza varSa A AkarI dazA bhAgavavI paDI. chevaTe saMpUrNa azakta banI gayA. khAMsInA tridoSamAM sapaDAyA. I.sa. 1953nA 3 Disembare 65 varSanI vaye emanu avasAna thayuM. acAnaka Anila peAtAnA samayanI balihArI ane peAtAnI zaktio khAI kheThA. zArIrika rIte ane sanAtmaka rIte emaNe kathaLavA mAMDyuM. emanI praptinI gahana UMcAIe ja jANe emanA patanane vadhAre gheru' banAvyuM. Dejha vidhAuTa enDa antavihANA divaso ': niSkula gayuM. 'dha AIsamena krametha' pachI bAra varSe A kAtila niSpha LatAthI Anilane i.sa. 1946mAM punaH raMgabhUmi para ANyA. je nATathakAre daza lAkha DAlara banAvyA hatA e Jain Education Intemational 921 khAsa prazasaka nahi evI zAkAjalamAM TAIme kabUla rAkhyuM ke ' enila pahelAM yunAiTeDa sTeITsa pAse raMga bhUmi hatI enila pachI ene nATaka maLyuM.--zrIka karuNAnta nATaka e kismatanI karuNatA che. manuSyanuM kismata enI icchAzaktimAM ja purAyeluM che. manuSyanuM kismata enI grahadazA para AdhAra rAkhe che. zekasapiyaranAM karuNAnta
Page #939
--------------------------------------------------------------------------
________________ 922 vizvanI asmitA eka nATacakAra tarIke enilanuM a Mtima mUlyAMkana karavAnA samaya hajI pAkraye nathI. enila uttejaka, navIna sajAvaTa karanAra, sthApita praNAlikAonA bhaga karanAra, navI vizvAsapraNAlikAe ApanAra hatA e hakIkata spaSTa che. jIvata raMgabhUmi para emanAM nATakA rajUAta pAmavAnI zaktio dharAve che ke kema ke e nakkI karI zakAya tema nathI chatAM atyAre emAMnAM ghaNAM nATakAmAMthI thoDAM-khAsa karIne TUMkAM nATako verAyelI navamaDaLIe bhajave che ja zepiyara ane zo peThe emanAM moTAM nATako bhajavAtAM nathI, ema kahIe te khATuM nathI. paraMtu AnilanA lakhANanI guNavattA emanI kathAvastuonu AkaNu ane emanAM pAtronA prabhAva Aje paNa vivAdAspada che. chatAM emanA prabhAvanuM mahattva nakArI zakAya evuM nathI ja. viyitra phonara nATaka! cAritryanI karuNatA dAkhave che, du:kha ne mRtyu dvArA grIka ane zekasapiyaranAM karuNAnta nATakonA nAyakA izvarane prasanna karatA ne mukti meLavatA. enilanAM prekSake Izvara, IcchAzakti ne kismatamAM eTale badhA ati dharAvatA ke sapATa pRthvI parathI paNa temanA ItamAraUThI jatA. peAtAnA jamAnAne AdhIna rahI enI le vyaktigata maneAvijJAna dAkhavatAM karuNAnta nATakA lakhyAM. manuSyanu kismata enA peAtAnA ja mULamAM ne aNue aNumAM tAttvika rUpe chupAyeluM che. 'sayAgAnA zikAra tarIke 'dha greTa gAMDa brAuna ' nA nAyaka ghASaNA kare che janmathI ja bhagAra hoya che. sudhAraNA karatAM karatAM e jIve che. IzvaranI kRpA ene guMdara che. '* mAniga bikamsa ilekaTrA 'mAM Anila grIka daMtakathAne parAkASThAnI praNAli kAnA bhaMga karI ane mukhya pAtro pAse udgArA kaDhAvI : " mane daMDa devA kAI ja hayAta nathI. mAre jAte ja mArI jAtane sajA karavI paDaze ' ema kahevarAvI macaDI nAkhI. manuSya Anila jayAre niSphaLa gayA tyAre e bhayakara rIte niSphaLa gayA; paraM tu emanI niSphaLatA hetunA atirekathI hatI. kalpanAnI garImAI ne lIdhe nahAtI. keTalIka vAra e zRMga parathI nIce UthalI paDatA paraMtu e cheka zagA sara karI zakAya evAM nathI ema e kadI svIkAra karatA nahi. kAipaNa hisAbe e cavAI gayelA rAjamArgo para vihAra karavAne khadale giriza'ganA ekAntamAM ja maravAnu pasaMda karatA. prAcIna devatAnuM avasAna ane TakI rahelI prAcIna dhArmika preraNAne kAI navA vikalpa zeAdhI ApavAnI vijJAnanI ane bhautikavAdanI niSphaLatA sAthe ja emane mukhyatve nisbata hatI. mRtyumAM jIvananeA a zeAdhavAmAM ane enA bhayamAM sAvana zeAdhavAmAM ja emane rasa hatA.' emanAM bahuvidha pAtrovALAM nATakA mAnavanI ravibhAratA, tagadilI ane emanAM bhayasthAne ja pratyakSa karatA, kAraNake jahAna maeNsana brAune lakhyuM che. ema 'emanAM pAtro kevaLa ekabIjA sAthe ja sagharSa'mAM nahAtAM, potAnA kismatanu nirmANa karanAra zaktie sAme paNa e raNe caDhayAM hatAM. ane e zaktie paNa emanA prati eparavA nahAtI. mRtyu ane peAtAnuM jIvana ghaDatI zaktio vaccenI A sAMkaLa ja emanAM niClamAM nikhala nATakamAM eka prakAranuM gaurava dAkhavatI ane emAM ja emane bhAre rasa hatA. TI. esa. iliyaTanI peThe viliyama phokanare jANe ajANye paNa pAtAnA atirekathI parAjita thayelI, pAtAnI aparAdhanI bhAvanAthI hatAza thayelI, ane peAtAnA ja aha'kArathI ne da*bhathI vinAza pAmelI, keAhavAI rahelI, mRtyunI vATa jotI, are! tenA prati mITa mAMDI rahelI duAnayA prati AkarSAyA che. ane iliyaTa peThe ja peAtAnA jamAnAnA nirAzAvAdI chatAM zaktizALI sAhitya mATe nAbela pAri tASika emaNe pazu meLaLyu` che. chatAM iliyaTathI judA paDI, jeNe pAtAne UcheryAM che evI zuSka dharatIne vaLagI rahyA, peAtAnI verAna bhUmine-sAutha lenDane kheDavAnuM pasaMda karyu ane peAtAnA sAMskRtika ane rAjakIya nAgarikatvanA kadI inkAra karyo nahi. I.sa. 1897 nA sapTembaranI 25 mI tArIkhe emane janma, cAra bhAIomAM sauthI mATA. misisipImAM nyU AlbanI emanuM janmasthAna, hajI te e khAlyakALamAM ja hatA tyAM pratiSThAnA eka prasaMgamAM emanA pitAnI geALIkhArathI hatyA karavAmAM AvI. emanA dAdA paNa e gALIkhAranA prasaMgamAM saDAvAyA. eTale emanAM mAtAe najIkanA ArDa yunivarsiTI nagaramAM peAtAnA kuTuMbane laI sthAnaphera karavAnuM munAsakha dhAryu". gALIbAranA tA emanA kauTumbika itihAsa hatA. viliyamanA pitAmahu viliyama kuthaba phAkanara ati avAstavika jIvana jIvyA
Page #940
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 923 hatA. cauda varSanI vaye e gherathI bhAgI gayA hatA. mekisakana sutArI kAma karatA. daramiyAna kheDUto, haLa kheDuo, nigro yuddhamAM sipAhI tarIke nAma noMdhAvyuM hatuM. kepTana thaI ane sthAnika gappIdAse pAsethI saMkhyAbaMdha TucakAo ne pAchA pharyA hatA pachI kAyadAne abhyAsa karyo ane potAnI vArtAothI emanI kalpanAne sateja karI, sAmAnya zikSaNa bAlasakhI sAthe lagna karyuM. AMtarayuddha vakhate svayaMsevaka daLa levA emaNe pharI eka akhatare karyo. okasapharDamAM misiUbhuM karyuM. ane yuddhanA anate dharakhama vakIlAta jamAvI. sipI yunivarsiTImAM javA lAgyA. paraMtu gaNita cALIsa varSanI vaye mazahUra thayA. eka zarApha sAthe bhAgI- nApAsa thayA. bIjuM varSa paNa pUruM karyA vinA emaNe dArImAM reIlareDa mAMDyo. pAMcamA dazakAmAM lekhaka banyA. abhyAsa choDI dIdhe. sTArka yaMga misesipInA eka lekhaka dha hAiTa rojha oNpha menphIjha" sAruM khapyuM. "aMkala yunivarsiTInA eka adhyApaka hatA. phokanara nyUyorkamAM Tomsa kebina'nA javAbamAM emaNe "dha liTala brIka carca' phAvaze evuM emaNe sUcana karyuM. eTale e uttaramAM gayA. lakhyuM. rAjyanI dhArAsabhAmAM cUMTAyA. emanA bhAgIdAra paraMtu tyAM emane kazuM ja prApta thayuM nahi. e yaMga sAthe sAthe jhaghaDo thavAthI emanI kArakidIno aMta Avyo, e rahyA. pitAnA nirvAha mATe grIka resTorAMmAM rakAbIo dhoI bhAgIdAra kharIdI levA tyAre e emane dhikkAravA lAgyA. ane DipArTamenTa sToramAMthI keTalAka graMtho vecI aThavADiye emane mArgamAM AMtarI emanI hatyA karI. e karnala DAka Dolara kamAI levA mAMDayA. Ama e prakAzanatarIke oLakhAtA. viliyamanA bAlyakALamAM e pUjAsthAne vizvamAM nokarI meLavavA saphaLa thayA. cha mahinA lagabhaga hatA. phokanaranI navalakathAomAM e karnala sarTorisa tarIke bhUkhamaro veDyA pachI potAne vatanamAM posTa mAstaranI e khUba jhaLakayA che. navalikAomAM paNa sthAna pAmyA che. nekarI maLe ema che ema phakanarane mAhitI maLI. eTale e okasapharDa pAchA pharyA. jene yAda che te bhArapUrvaka jaNAve karnalanA samayathI kuTuMba sArI sthitimAM hatuM. putrano che ke e kharAbamAM kharAba riTa-mAstara hatA. kadI janma thayo tyAre viliyamanA pitA kauTuMbika relavenA nokarI para samayasara hAjara thatA nahi. TapAla chUTI pADavAmAM, saMcAlaka hatA. sAmAnya jaNAtA vartamAnathI chUTavA e hisAbI kAmamAM, phAIliMgamAM e bhAre dhUnI hatA. gharAkeAnI. Ugato kizora raMgIna bhUtakALanAM zamaNAmAM rAcate. vargane sagavaDa dhyAnamAM rAkhyA sivAya e pitAnI marajImAM Ave khaMDa enAthI sahana thato nahi. kadI hAIskula pAra karI tyAre ophisa khelatA ne baMdha karatA. jyAre uparI-adhizakyA nahi. emanA vAcanano nahato ke mArgadarzaka ke kArIo pAse emanA viruddha phariyAdane Dhagale thaye tyAre nahotuM e vyavasthita. e ghaNuM ghaNuM vAMcatA, kITsanI nirmaLa emaNe rAjInAmuM ApyuM. "be paisAnA mAnavInA hukamo have romAMcakatAthI pharlobarTAnI gaMdI vAstavikatA sudhI e che 5 mAre pALavA nahi paDe e sAruM ja thayu" e kahetA. lAvatA. vIsa varSa te thayAM nahotAM tyAM kAvyaracanA para be varSa khetI, mAchImArI ne zikAra mAM gALyA pachI hAtha ajamAve. paraMtu jyAre prathama vizvayuddha jhajhamavA lAgyuM tyAre emaNe vimAnI banavAnAM zamaNAM sevyAM. yunA emane thayuM ke vatana bahAra nIkaLI javuM sAru. 27 me varSe emaNe yuropa javAno nirNaya lIdho. e nyU oraITeDa sTeiTsanA lazkarI vimAnI thavA emaNe InakAra karyo. yAMkIo' emanA para dama mAre e emane pasaMda nahotuM. liyansamAM pahoMcyA tyAM emane zeravuDa enDarasana maLI gayA. emanI navalikAo emane gamI gaI. Ama e pahelI ja vIsame varSe e briTiza havAIdaLamAM joDAI gayA. phrAnsanA vA2 lekhakenA saMparkamAM AvyA. perisanI lephaTa be kanA yuddhamAM e ghavAyA evI aphavA UDI hatI paraMtu kharekhara laherI juvAnonI saMgati mANavAne badale e nyU orae ghavAyA nahotA. bake e to hajI yuddhanI tAlIma laI liyansanA kaMca vibhAgamAM sAhityarasikano sAtha emaNe rahyA hatA. yuddha pUruM thayuM tyAre AmisTisa De' nI ujavaNImAM e ghAyala thayA hatA. svIkAryo. e maMDaLanA mukhapatra "dha Dabala DIlara'mAM emaNe lakhavA mADayuM. zaheranA agraNI vartamAnapatramAM paNa - okasapharDa pAchA pharyA pachI paracUraNa dhaMdhA karI emaNe lekhe ApavA mAMDayA. emaNe be navalakathAo paNa lakhI jIvananirvAha karavA mAMDayo. e ghara raMgatA, chAparAM cALatA. kADhI. "mokavITIjha : macchara :" samAja para haLavo kaTAkSa, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #941
--------------------------------------------------------------------------
________________ 924 vizvanI asmitA ane "solajasa pe: sainikano pagAra:" karUpa banI gayelo banAvyAM hatAM. ane aMtima vinAzanA pratIka jevA mUkha yoddho vatana pAcho phare che tene kAramo hevAla. nyUyorka bejI komasannA mAnasa jevo samayane paNa ko hato. TAImsa niSphaLatA ne vyaMganA vAtAvaraNamAM saMskRtinAM baMdha ghaNAne A paddhatimAM jANIbUjhIne aspaSTatA rAkhI hoya. na besatAM tattanuM vastulakSI Alekhana che, ema jAhera evuM lAgyuM. ema TIkA karavAmAM AvI ke phekanarane viparIta kaya". e navalakathAmAM nathI nAyaka ke nathI nAyakanAM kAme vAMcavuM joIe. emane pharIvAra vAMcyA sivAya vAMcyA parAkamAM. emAMnI eka paNa navalakathA saphaLa thaI nahi. ema kahI zakAya ema ja nathI. sAthe sAthe atizaya . phokanare DIka navalikAo vecI paraMtu lekhaka tarIke akaLAyelA vivecakoe eTalI vAta to kabUla karI che ke jIvananirvAha cAlI zake evI phokanarane ochI AzA paDI. emanI paddhatinI guNavattA, emanAM lakhANanI bhUko mAravAnI zakti, ane emanI TakakaranuM joma dhyAna kheMce. A ja gALAmAM phekanara pitAnI virATa yojanA vicArI evAM che. agAunA keI paNa graMtha karatAM ane pachInA rahyA. emanI pachInI tamAma kAravAIomAM AvarI levAmAM graMtha karatAM ghaNI vadhAre rIte "avAja ane rASa" ardha AvanAra hatI "sArTorIsa", ane "sAunDa enDa phayurI." jAgrata mAnasamAM UMDI DUbakI mAre che. vadhArAmAM nirdoSatA. emaNe pitAno Agavo ajoDa pravRttipradeza nakkI karI ane cAritryabhraMza ejInA kissAmAM bane che tema ghelachAmAM, lIdho ne e mATe saMpUrNa yojanA paNa ghaDI kADhI. emaNe pariName evAM AzAvihoNI vATa jovAmAM khovAI gayelAM eka kAlpanika pradezanI rekhA derI. "kanApatIphA" yokonA bAlyanAM saMsmaraNa ane AraMbhanAM kauTuMbika vahAlanI nadInuM mULa hindI nAma. ekavAra e pradeza tarIthI salAmatI mATenI proDhatAnI utkaMThAnuM camatkArI ane agAu, bharapUra hatA, atyAre e bilakula nirupayogI banI gaye kadI jovA na maLyuM hoya evuM darzana karAve che. hato. enAM mahAlo bhaMgAra dazAmAM hatAM. badhI milakata astavyasta thaI gaI hatI. kapAsanAM khetare chinnabhinna phekanArane koI paNa rIte lokapriya kahI zakAya nahi. thaI gayAM hatAM. khetare sUmasAma paDyAM hatAM. zahero chatAMya loko phokanara aMge vAto karatA thayA hatA ane bhraSTAcArI thaI gayAM hatAM. kaLaNa jagalo ane "yuniyana'. emanA melA jAdu ane bhUtAvaLagheryA sarahadI pradezanA nI hInadazA dAkhavatI verAna dazA jyAM tyAM najare paDatI bihAmaNA sauMdaryanI carcA karavA prerAI rahyA hatA. paraMtu hatI. "dha sAunDa enDa dha phayurI : avAjano roSa" e je kAMI lakhatA e badhAmAM mRtyu ane avanatinI atyAre sAmAnya rIte phokanaranI e sarvottama kRti manAya spaSTa vAta AvatI. vinAzanI zyAmaLI bhavyatAne emanI che. teNe vivecakone aneka kAraNosara akaLAvI mUkyA. enI kati biradAvatI ema kahevuM vadhAre paDatuM nahi lekhAya. e paddhati ane sAmagrI joI teo coMkI UThayA. emAM saDI nirdeza kare che ke jamIna ne jamInadArI zApita che. eNe. gayelA cIlAcAlu kRtrima amIravanuM varNana hatuM. je gulAmInI prathAne geralAbha uThAvyo che. purnavasavATanA bahAne lokone graMtha gamato nahote emane enuM zIrSaka zekasa- nANAMnA jore pedA thatAM aniSTo emaNe biradAvyAM che. piyaranA bAkInA avataraNanI yAda AvI gayuM. : "jIvana ane dhairya ne pratiSThA khAI beThelA amIrAInA avarodhane eka mUrakhe kahelI vArtA che. eno kAMI artha nathI." e lADa laDAvIne je paristhiti UbhI thaI che tene mATe e. loko kevaLa zIrSakathI ja nahi paNa phokanaranI paddhatithI javAbadAra che. eka daDhAgrahI baMDakhora, purvaghaTana ke samanvaya paNa avaLe cIle caDhI gayA. "dha sAunDa enDa dha phayurI" sAdhI na zakAya evA phokanara enA parAjayane citAra emanI pahelI ja evI kRti hatI jeNe vArtA ApavAmAM jarA paNa pAchI pAnI karatA nathI. A samagra. kahevAnI cIlAcAlu paddhatine bhaMga karyo hato. sAmAnya pradeza saLaMga dakSiNApatha zApita che." phokanaranI lAMbAmAM rIte sacavAtI prasaMgonI paraMparA phokanare sAcavI nahatI. lAMbI ane ati muzkela navalikA "dha bera: rIMcha mAM eka kuTuMbanuM bhayaMkara vibhAjana dAkhavavA emaNe prasaMge yuvAna eka kesalina pukAre cheH "ame emAM janmyA chIe, nI bheLaseLa karI hatI. joInsanA "sabhAnatAnA pravAha" enuM dhAvaNa dhAvyA chIe: gorA ne kALA: tamAma e. peThe emaNe aMtargata ekektiothI pAtrane dhAradAra zApa nIce dabAyelA che." Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #942
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 dara5 avAja ne roSa" je sAlamAM pragaTa thaI e ja yAda rAkho amaneH dila rahAya je kadI to ? varSamAM batrIsame varSe phakanAre InTelI eDahAma kalIna khovAyelA ne AkaLA AtmA tarIke nahi : sAthe lagna karyAM. agAunA lagnathI e be saMtAnanI mAtA pilA manuSya peTheH hatI, emanuM eka bALaka bALapaNamAM ja harizaraNa thayuM ThAMsI bharelA mAnavI peThe tema pichAne. paraMtu eka putrI jIla, pote gaurava laI zake evI vyakti trIzInI adhavacamAM saphala ne gaMbhIra navalakathAkAra omAMnI eka UcharI gaI. emanI pachInI navalakathA, "ejha banavAna phakanAre daDha nirdhAra karyo. emaNe "seMkamyu arI" AI le DAIga : mArI mRtyuzaiyyA para " mATe paNa lakhyuM. " sastI vastu, emaNe pote ja abhiprAya ApyI. phekanara gaurava laI zake ema hatuM. yunivarsiTInA vIjaLI kevaLa pisA kamAvA mATe ja taiyAra kareluM. enI kathAvastu gharamAM jyAre phekanAra kelasA ulecatA hatA tyAre e AghAtajanaka che : pAmI na zakAya evI gaNI zakAya. enAM lakhAI hatI. e kahe che ke bagIcAkAmanA hAthagADI dezo satata hiMsaka. enI kAravAI pAzavI rIte vAstavika dhakelatAM dhakelatAM emaNe eno ghaNekharo bhAga lakhyo hato. enA ghaNAkharA prasaMgo vezyAgRhamAM bane che. mukhya pAtromAM A graMthamAM eka garIba gorA kuTuMba - banDena - nI kathA eka napuMsaka patita mAnavI : hatyAro paNa kharo ane eka che. khAsa karIne eDI baDenanA avasAnanI vAta che. eDI kolejakanyA. vicitra baLAtkAra pachI magajanI samatulA eka pahADI sannArI che. jepharasanamAM AvelI smazAnabhUmie gumAvI bese che. kathAvastu uparAMta keTalAka phakarAo evA pahoMcADavAnI paNa enA kuTuMbane muzkelI che. enuM mAMsa che je kalpanAne hacamacAvI jAya che. evI paNa kSaNo saDavA mAMDe che. gIdha kheMcAI Ave che. eka putra gAMDo Ave che, mAnI na zakAya evI vAte zakya bane che ane thaI jAya che. eno pati bokhA hoMmAM navuM cokaThuM nakhA rAtribhAra vAstavikatA banI jAya che. keTalAka vivecakoe vavAnI ane pitAnI patnInI samAdhi khodavA je bAIe seMkamyuarIne "aMdhazeSa viSe kaI purANakathAH kalapanAkathA ene pAvaDA vAparavA ApyA hatA tenI sAthe paraNI javAnI lakhI nAkhI che ema kahyuM. bIjA vivecake e emAM baLAtkAra bhAMjagaDamAM paDyo che. A AkhIya kathAvastu ghaNAspada che ane phokanaranA dakSiNApatha vinipAta pratIkarUpe nihALe. paraMtu phokanara A gaMdI vAta dvArA paNa evI to sarasa ghaNA lokee emAM AvatA jAtIyatAnA UbharA ane sUjha ane enI aMdara UtaravI evuM to jema Ape che bhAvanAzIlanA mATe vAMcyuM. sensara enA para tUTI paDyA. ane evAM te haLavAM kAvyo mUke che ke e pachAta vargonuM ane e jaMgI vyApArI saphalatA nIvaDayuM tyAM sudhI ke mahAkAvya banI jAya che kathAnA aMtabhAgamAM eka pAtra enI vAta karatA ja rahyA. paraMtu e badhA sAthe hoDa tamAma prakAranI mAnava nirbaLatAonI rajUAta kare che tethI bakavA holivuDa taiyAra thayuM. emaNe eka paDadA mATe vArtA ApaNane jANe phokanara pitAnA ja saMpradAyano khyAla ApatA lakhavA rokI lIdhA. "dha sTorI opha Tempala pheIka' nAme hoya evuM lAge che. "pavana paDI gayo che. avAja saMbhaLAto e pAtaLA svarUpamAM pragaTa thaI. pachI holivuDe citrapaTa nathI. keI vAdaka nathI. keI tAra jhaLahaLatA nathI. kaMTALelA taiyAra karavA phekanAra pAse bIjI vArtAo paNa lakhAvI. iza, kaMTALelI pakaDa, jUnAM kartavyanA paDachaMda, sUryAsta jyAre jyAre phokanarane nANAMnI jarUra paDatI tyAre e samaye ApaNe roSa bharyuM valaNa dhAraNa karIe chIe? helivuDa aTe mArI AvatA. nirvAha mATe nANAM kamAvAnI pUtaLIonA mRta izArA dAkhavIe chIe." emAM ApaNuM ciMtAmAMthI teo kyAranA ya mukta banI gayA hatA. 'skripTa" jIvana kevI rIte u9lAsa mANI zake?" iliyaTanA kAvyanuM lakhavAnA kAmamAM paNa pote pisTa mAstara hatA ne jevA jANe gadya pratikAvya na bolatuM hoya ! "dha haula mena : pilAM aptaraMgI hatA tevA ja phimakSetre paNa rahyA. ema kahevAya manuSya" vacce ene vRkSonI lAMbI be hAra vacceno niteja rasto ane bhautika thAka : che ke TuDiyomAM besI vArtA taiyAra karavAne badale emane ghera besI vArtA taiyAra karavAnI rajA maLI. ane jyAre AkRtivihoNo AkAra : raMgaviheNuM chAyA ? digdarzaka emaNe bhADe rAkhelA nivAsasthAne emanI bhALa thIjI gayeluM jema ne gati vinA izArA : meLavI zakyA nahi tyAre emane mAhitI maLI ke phakanAre Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #943
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA emanI maMjUrIne akSarazaH artha karyo hate ne pitAne vatana agatyane ardhabhAga che. e eka sajA pAmelA mAnavInI misisipI pahoMcI gayA hatA. vArtA che. jelamAM pAchA javA mATe e potAnA mukta jIvanano bhoga Ape che, ene lAge che ke e jelamAM jaze kAlpanika chatAM saMpUrNa vizva sarjAvAnI emanI dhUnamAM te barAM ene pajavaze nahi. "dha hemaleTa phikanAre cokanApatauphAnI purANakathAne vistAravAno prayAsa eka kurUpa prahasana che. e eka adamya AkamakAna khAudharA kuTuMbanI cAlu rAkhyo. ane amerikAmAM bhAgye ja lakhAyuM hoya malina vArtA che. phalaeNma sTepsa nAmanA eka luccA ane evuM jaMgalI, mahAna durghaTanAobharyuM ane khUba ja dardanAka akathanIya vyaktinI AgevAnI nIce eka kAma para gujaratA navala tayAra karyuM. 'lAiTa Ina ogasTa ; pAnakharamAM trAsanI e kathA che. "pite zuM karavAnuM che e phalema prakAza" saDelA samAjanI e phekanAre karelI AkarI cikitsA slopsa pitAne paNa kaheto nathI...aMdhakAramAM pote ekalo hatI. emAM bevaDuM kathAnaka che. e eka garbhavatI pahADI pathArImAM paDI rahyo hoya te paNa "rekavIyama phora e kanyAnI kathA che. jamanAra bALakanA pitAne e zodhavA page cAlatI nIkaLI paDe che. jAtIyatAnA AvegathI ghelI nanaH mRta sAdhavI mATe prArthanAH" "seMkaDyuarIH zAnti dhAma" pachInI e karuNa kathA che. enI azakya kathAvastu banelI eka vRddha dAsInI e eka kalaMkita kathA paNa che. e nigrone madada karatI rahe che ane pitAnA aNagamatA e ane jUnA pUrvagrahonuM spaSTa pradarzana kaMTALo Ape che. kALAgorAnA mizra saMtAnanI Akhare e hatyA kare che. "IndrakaTara Ina dha DasTaH dhULamAM pravezanAra:"mAM vIratA sAthe pazutAnuM mizraNa che. vacce vacce AvatI ekaktio sAthe sAthe e paNa eno vinAza kare che. "enAloma" ebsoloma!" eka nirdaya mahatvakAMkSA, ziyaLabhaMga, sUcaka phokanaranI khAsa mAnItI khAsiyata che. enA gherA UMDANanA e niNAta che. e eka nigronI vAta che. enA para niSiddha saMga ane vinAzane Are Ubhele vaMzavelo. khUnano khoTo Aropa mUkavAmAM Avelo hoya che. ane be Adi AlekhatI navalakathA che. judAM judAM pAtroe jAde kizoreH eka goro ne eka kALe: eka vRddha avivAhitA jude sthaLa chUTaka chUTaka rIte A vArtA kahI che. ne AkhuMya mahilAnI madadathI ene gunegAra tarIke jhaDapAI jatAM bacAve mALakhuM pAchaLathI samajAya evAM ADakatarAM vidhAnathI che. mazahUra ne ghaNI saMgrahAyelI trAsa vArtA "e rojha phera bharapUra che chatAM emAM phokanaranI AvazyakatA zabdaracanA, emilI : emIlI mATe gulAba", "eDa AsTrA" ane mAnavIrava mATenI emanI bhAvanA ane emanI AgavI dheTa ivaniMga sanaH pelo sUraja' ItyAdi vArtAo yokacokkasa prakAranI nigro pratinI ghUNa ane strIonI avaga napaTaupha RNIne vistAre che. emAMnI saMkhyAbaMdha vArtAo NunA daSTigocara thAya che. "dha anaekivaTekA vaNajItAyele". dhIjha thaTIna : A tera" ane DokTara mATIno ane bIjI mAM phokanaranI AgavI kathAvastunuM eka bIjuM darzana che. e paNa kauTuMbika vArtA che. bahoLI saMkhyAmAM vaMcAtAM te vArtAomAM paNa saMkhyAbaMdha vArtA saMgrahAyelI che. vartamAnapatro mATe asala lakhAyelI TUMkI vArtAonI A "dha porTebala phokanara : sthaLAMtarI phokanara :"nI kuzaLa zreNImAM phokanaranA tumAkhI pitAmahanuM parivartana karI prazaMsA bharI prastAvanAmAM mAlakama hAusI lakhe che tema : emane sAraTorIsa jAtinA agraNI tarIke AlekhavAmAM "A badhAM eka ja prakAranAM Alekhana che. A prakAramAM ja AvyA che. "dha vAIDa pAsa : jaMgalI tADavRkSe "mAM be phokanaranI sAcI prApti che. keTalAka chApelA graMthomAM je bilakula asaMbaddha vArtA e chApavAmAM AvI che. keIpaNa noMdhavAmAM AvI che e eTalI AkarSaka nathI. 8 dha kAraNa sivAya ane vArtAonAM prakaraNe eka pachI eka ekajhIsTansaH astitva' emanI kRtionuM eka pAsuM spaSTa mUkavAmAM AvyAM che. gUMcavaNa ane virodhAbhAsathI vAcakane karavAmAM sahAyabhUta bane che. pratyeka navalakathA, pratyeka TrekI, kadAca vadhAre jANakArI prati preravAne zakaya hetu haze lAMbI vArtA Ama sapaSTa dAkhave che tenA karatAM vadhu dAkhavatI emAMnI bIjI vArtA "dha eDa menaH vRddha mAnavItarIke hoya evuM jaNAya che. enuM kathAvastu paNa hoya enA alaga paNa pragaTa karavAmAM AvI che. ene eAchA mahatvanI karatAM vadhAre lAge che. emanI badhI ja judI judI kati e vArtA tarIke gaNavAmAM AvI che chatAM hakIkatamAM e vadhAre eka ja khINamAMthI khodI kADhelA ArasanA zilAkha Do che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #944
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 927 mULa khaDakanA e guNa e dAkhave che." "viliyama enA sivAya kaI paNa vArtA a9pajIvI ane nAzavaMta che phekanara : eka jhINavaTabharyo abhyAsa " mAM IraviMga hAve ema temaNe jAhera karyuM." A badhI vAto pite punaH A virATa svarUpane bIjA paNa khAsa judA paDatA nahi zIkhaze tyAre e jANe pote mAno vacce jIve che ane evA daSTibiMduthI avaloke che. "phokanaranA graMthomAM mATe mAnavone aMta nihALe che evI najare e lakhaze.....huM bhAge najare paDatI svarUpanI nItimattA uparAMta enuM muddAnuM mAnuM chuM ke manuSya kevaLa Takaze, sahana karaze eTaluM ja mULamAM kArIgaranI yojanA, patrakAranI daSTi karatAM ochI nahi paNa pite paNa caDhiyAtA nIvaDaze. e amara cheH sarva najare paDe che. phokanaranI kRtio pitAnI pAsenA sAmagrInA prANIomAM je ke nahi evo avAja enI pAse che mATe kAbU nIce rahevAne badale ene AdhIna thaI vate che: nahi paraMtu enI pAse AtmA , dayA, balidAna ane jANe samagra vastu lokonA anubhavamAMthI maLatI nathI paraMtu sahanazIlatAnI senAmAM bhAvanA che te mATe. eka kavi emanA dilamAM tAjagIbharI zAhI damAmamAMthI paDI hoya lekhakanuM kartavya che ke eNe A badhI vAto lakhavI. ema lAge che, emane racanA karavAnI ochI jarUra paDe manuSyanA haiyAne prakulita karI, ane dharva, pratiSThA, AzA, che ? vATa joI rahelI vastune mAtra be lAvavAnI ja bAkI gaurava, dayA, sadUbhAva ne balidAna Adi bhUtakALanI gauravanI hoya che." badhI ja vAta yAda apAvavI. pacAsame varSe te phokanara rASTrIya vyakti thaI cUkyA phokanaranuM sTokahomanuM pravacana comerathI vadhAvI levAmAM hatA. sthApita thaI cUkelA lekhaka, lekhakonI saMgatathI dara AvyuM. phokanaranA gamAnA UMDA ane gamagInInA aMdharahenAra, sAhityika saMmelano prati aNagamo dAkhavanAra. kArathI bharapUra jaMgalamAM vAcakee je kadI UThatI sAMbhaLI vivecanathI e cheDAtA nahi paraMtu nUtana vivecaka maMDaLIthI nahAtI evI nizcita bhAvanAnI noMdha ane gaMbhIratAne e baMdhAI paDatA nahi. A vivecaka emanI navalakathAo raNako sAMbhaLavA maLe. phokanara : jAdugara ke gulAma ? nAmaka parathI bodhavArtA racatA. ane pratyeka sthAnika nAnI navalikA- vileNumAM eDItha hemiTane TIkA kare che. potAnA mAM sarvavyApI daMtakathAo nihALatA. nAnakaDo, pAtaLA pravacanamAM phekanAre kahyuM ke manuSyane zuM sAruM che, zuM ne kasAye mAnavI, grAmavAsInuM bhIDAyaluM mukha ne jAgArInI mahAna che, zuM TakI jAya evuM che e yAda ApIne ja nahi caMcala daSTi dharAvatA phekanara kalA ne svarUpanA tamAma pUrva paraMtu e taraphanA emanA saMgharSamAM zaktinA staMbha banIne khyAlane InkAratA chatAM e mATe emanI prazaMsA karavAmAM potAnAM haiyAM majabUta karI badhuM sahana karI zake emAM AvI che. "huM te eka kheDA chuM' sarala bhAve teo sahAyabhUta thavAnuM pratyeka lekhakanuM kartavya ane adhikAra kahetA keTalIka vAra vArtAo lakhI kADhe I.? eka lekhakane che. pitAnA graMthomAM phekanAra Apane mAnavane lagatI tamAma maLe nevuM zreSTha pAritoSika pitAne maLyuM che evuM emaNe vadhumAnA na vastuonI nirupayogitA ane mane sarva saMgharSone eka kheDUta tarIke ja jANyuM hatuM. I.sa1949 navembaramAM cakkasa parAjaya ja kevaLa dAkhavI jAya che; paraMtu jyAre teAtAnA ekAda khetaramAM khAtara nAkhatA hatA tyAre emaNe pAritoSika grahaNa karyuM tyAre e pravacanamAM ane khI emanAM patnI emane nobela pAritoSika maLyuM che e khabara kulInatA ane UDuM satya enA zabdo lakhAve che jANe ApavA AvyAM hatAM. pitAnA je graMtha mATe emane pAritoSika maLyuM che tene pote ja nAlAyaka jAhera karatA na ha5." sAthe sAthe kumArI sTokahomamAM A pAritoSika pradAna vidhi vakhate hemiTane jAhera karyuM che ke hebaka tarIke kAkanarane maLelI kAkare je pravacana karyu" ethI sau koIne Azcarya thayuM hatuM. khAsa bakSisa "ane e eka mahAna bakSisa che. e kaI enaH nirALApaNA mATe nahi paraMtu enA gaurava, vinamratA paNa vastune jIvaMta karI zake che. bhale pachI sAmAnya ne ane sadgaNonI prazaMsA joIne thayuM hatuM ! vyavahAramAM nijIva yA najIvI hoya. je koI vastu e hAthamAM le che A badhu phokanaramAM haze evuM bhAgye ja lekhavAmAM ene e zreSTha opa Ape che. pralaya, pUra, Aga, tUphAna AvatuM. emaNe "janAM sarvavyApI satyonI vAto karI. TIkAonA tamAma prakAranA muddAothI e vAcakane sAva dUra Jain Education Intemational
Page #945
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA ghasaDI jAya che. graMthamAM je vyaktinI vAta hoya tenA pitAnA prayAsa che. eka vivecake anurUpatAnAM vakhANa karyA. bIjAe anubhavathI svataMtra rIte jANe e pitAne Aga ja e kRtine "yuddha ne zAMti" sAthe sarakhAvI. trIjAe kahyuM anubhava hoya ema vAcakane lAge che. te dAkhavavAnI emanI ke phokanare kadI na kapyAM hoya evAM zaktizALI do khAsa bakSisa tejasvI rIte raju karavAmAM AvI che. pustakanA emAM che evuM jAhera karyuM paraMtu moTA bhAganA vivecakoe nAyakane te kevaLa sthAnika opa ApavA ja AlekhavAmAM e kRti brahmavidyAnI daSTie aMdhakAramaya lAgI emAM emane Avyo hoya che. pAva pratinI hamadardI ke tenI sUjha Ava. aTapaTA ane keTalIkavAra paraspara virodhAbhAsI vyAkhyAne zyaka che evI bhAvanA paNa jaNAtI nathI. paraMtu jANe vAcaka jaNAyAM. e graMtha emane duSkara ane muzkela jaNAyA. pite ja e aMtarAla paristhiti bhaya ke pAzcAttApa anubhavI emanA temAM emanI tamAma zaktio mATe ema lAgyuM ke "e phebala" rahyo hoya evuM lAge che. banAvatAM navalakathAne badale pratIkone jamelo banI gayuM che : phokanara potAnI zaktio karatAM paNa AgaLa vadhI aMtarAla paristhiti, bhaya ane kaMIka ochA pramANamAM gayA che. pazcAttApa phikanAre kaDaka rIte gUMthelA saDAnA hevAlanI keTalAka ema paNa kahe che ke phekanAra navalakathAkAra nathI, ArapAra ghUsI jAya che. vaNATa barachaTa che, sAmagrInuM svarUpa paraspara kuzaLatAthI gUMthI lIdhelI navalikAone AkAra asamatala che chatAM phokanarane prakRtivAda boDaleiranI pizAca ApanAra che ane pitAnI lAMbI kathAomAM rasa jALavI DhIlA ane doratoskInI aparAdha duHkhanI bhAvanA sAthe rAkhavA vAcakane galagaliyAM thAya evI yuktio karavI sarakhAvavAmAM Avyo che, paraMtu kavi ane raziyana paDe che jethI vAcaka Akhoya graMtha aMta sudhI vAMcavA prerAya. navalakathAkArane akaLAvI rahI che e mukti jhaMkhanAnuM phokanara jAtIyatA pratinI asAmAnya sUga phekanara dharAve che evuM mAM nAmanizAna jaNAtuM nathI. dharmanuM sAtatya jALavavAnI paNa vivecako kahe che. emAM mahilAo pratine cikitsA lAlasA bAjue mUkI phokanara pratikopa dvArA samRddha ane pUrvakano emane dhikakAra najare paDe che. kauTuMbika saMbaMdho che. keTalIkavAra emanA graMthanI samagra sAmagrI eka baMDa jevI sivAya e premane svIkAravAmAM niSphaLa jAya che. vAkcAturya lAge che jANe bhramanirasana pAmelo dakSiNapathane vAsI para vadhAre paDato jhoka dAkhavavA mATe vivecakee emane bhayadAyI ane eTalI ja banAvaTI bhayAvahatA bharelI 'dha Thapako Apyo che. zabdone dhodha e khALI zakatA nathI hAITa rojha opha menkIjha' menkojhanuM gulAbala ane ane e dhodhamArane jayAre aMta Ave che tyAre pote ane pachI eka pachI eka pragaTa thayelI copaDIone potAnA vAcaka jANe pAMgaLA ne zvAsa caDhI gayo hoya evA jaNAya pitAmahanI banAvaTI suMdaratAno jANe javAba ApI rahyo che. "dha bera rIvarasa'mAM eka vAkya base lITInuM che. che evuM lAge che. keTalAka phokanarane prAdezika lekhaka gaNI kADhe che. e pitAnA nobela prAijhanA svIkAra pachI cAra varSe phokanare eka yuvaka che ke, 5, pUrvagrahone AdhIna che ane potAnA prAdezika vistAramAM e phebala' TUMkI bodhakathA pragaTa karI, cokanA paTauphA zreNInA ja viharavAmAM emane cena paDe che ane emAM paNa gaMdA, ja valathI e sAva jAdA ja prakAranI hatI, e pitAne vaMkAyelA ne bhayAvaha prasaMge prasaMge eTalI badhI vAra sauthI mahattvAkAMkSI sarjana che evuM lokone emaNe bhAna najare paDe che ke emanuM jema tUTI jAya che ane Avazyaka thavA dIdhuM. je loke phokanaranI vilaMbita kathA vistAranI karuNAnta lAvavAne badale bhayanuM vAtAvaraNa khaDuM thaI paddhati pArakhavI muzkela gaNutA hatA temaNe paNa enA mahattvano svIkAra karyo. eka lekhake je karuNA, dayA ne paraMtu jyAre phekanAra potAnI zreSTha zaktio dAkhave che AzA vyakta karavA potAnuM dharmakatavya mAnavuM joIe e tyAre emanA gALAne koI lekhaka emane AMbI zakatA hakIkata phokanare A nItikathAmAM rajU karI che. A kRtimAM nathI, e sIdhI prakriyAvALI navalakathAne pRthakka raNava navalaarvAcIna bhAvanAnuM navuM svarUpa jovA maLe che. krAIsTa jevA kathA sAthe sAMkaLI le che. pi peThe bhaya, vicitratAo ne eka lazakarI adhikArIno duniyAno uddhAra karavAno e pretAtmaka aniSTomAM phokanara melavila paiThe hetanI gUDhatA jAya che.. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #946
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga- umere che. emanA badhA ja baLAtkAra karatA, mUrkha, khUnI, hatA ke vivecako sAthe talavArabAjI karavAnI emane phurasada UlaTA mAnasavALA ane svaccha mAnavatAnA pratyeka zuddha ja nahotI. "lekhakanI eka ja javAbadArI che. ane te khyAlane bhaMga karanAra vyaktio paNa juguNita chatAM pitAnI kalA prati" emaNe kahyuM che, "badhuM ja saMyogo, ravIkRtapaNe mAnavatA dAkhavI jAya che, phokanara potAnI raMga- pratiSThA, gumAna, sabhyatA, salAmatI, sukha pramANe banyA bhami para elijhAbetha yuganI hatyAe vere che, vAcaka kare che. lekhaka pitAnI mAtAne lUTavA irachate haze te nAkhuza avalokanakAra banI rahe che. AtmaghAta, bhAIbhAInI paNa e acakAze nahi. "eka ena e chathiyana artha" hatyAo, AMkha mIcAmaNAM ane saMkhyAbaMdha dagophaTakA vRddha mahilAonI game teTalI saMkhyAne pahoMcI vaLe tema che." vAMcatAM vAcaka vAja AvI jAya che. A badhA trAsa banAvaTI che ema piotAnI jAtane manAvavA prayatnazIla bane che, chatAM AvI badhI dhamAla vacce paNa phokanara haMmezAM zAMta, e bhayabhIta hoya e bhayanI ene mohinI lAge che ane vivekI dakSiNApathanA sajajana hatA, daMbhane e dhikkAratA chevaTe A hiMsA, atyAcAro banatA rahe che, paraMtu ane kAvyane cAhatA. "rAITasa eNTa varka ? tenI eka kabUlAtamAM emaNe kabUla karyuM hatuM : "huM eka niSphala kavi parAjayanA vAtAvaraNamAM ane bhayAvaha samaye evuM bane ja evI ene khAtarI thAya che. AphatanA ane keTalIkavAra ghelachAnA chuM. kadAca ema banatuM haze ke pratyeka navalakathAkArane prathama oLA nIce phokanaranI duniyA bhAgye ja AkarSaka lAge che; kAvya lakhavA dila thatuM haze. pachI ene lAge ke pitAne kavitA lakhatAM phAvatuM nathI eTale e navalikAo lakhavA chatAM e paNa eka duniyA che emAM zaMkA nathI ane e phekanaranI AgavI che. emAM paNa kaI prazna nathI. mAMDeH kAvya pachI navalikAonI mAMga vadhAre rahe che. navalikA lakhavAmAM lekhaka niSphaLa jAya tyAre ja lekhaka hRdayaroganA AkramaNathI 64 varSanI vaye phokanaranuM navalakathA para hAtha ajamAve che. phokanare ADaMbarI mAro avasAna thayuM. I.sa. 1962nA julAInI chaThThI tArIkhe. ane adhyAtmazALI Dona : e be kavio vAMcyA hatA. tyAre pramukha keneDIe tenI gajenAthI vadhAvI lekhakane chatAM emane romAMcaka kavie : kopI ana, jahonasana, aMjali ApI : " henarI jeIsa pachI amerikana sAhityanA harika, kIsa, zelI jevA kavio atapraya hatA. jemamAM vadhAro karatuM AvuM virATa ane kAyamI pradAna kalAkArano Adarza gati rekavAna hovo joIe, anya koI lekhake karyuM nathI." A mUlyAMkana jemane pasaMda e bhArapUrvaka kahetA. "gati e ja jIvana che. ene banAna paDavuM e loke phekanaranAM antarAvALAM kathAnake, vaTI sAdhanothI rokavuM ja rahyuM. ene eka lakSyAMke sthira lAM mAM lAMbAM vAkayo ane enA gadyanI vadhAre paDatI rAkhavuM ghaTe, niSphaLatAthI e DaratA nahi " nezanala buka kliSTatA mATe UhApoha karatA ja rahyA. je loko emane evArDajha"nI vidhi vakhate emaNe nirNayAtmaka rIte kahI samakAlIna navalakathAkAromAM sauthI zreSTha lekhe che, emanI dIdhuM hatuM : "niSphaLatA paNa mUlyavAna ne prazaMsApAtra che, zaktimAM vadhAro thato ja rahyo che evI cheSaNa kare che paNa e niSphaLatA paNa suMdara hevI joIe : e zamaNuM ane emanI chelI kRti prati aMgulinirdeza kare che. "dha paNa suMdara hovAM joIeH bhale e aprApya hoya chatAM e rIvarsa" lUMTa: phokanaranI spaSTatA ane prahasananI ucca bhAvanAno purAvo che. emanA avasAna pachI sudhArA vadhArA haMmezAM mUlyavAna che : emAM ja saMpUrNatA bharI paDI che." karavAmAM AvelI phokanaranI TIkAono vistAra atizaya arnesTa hemiMgva vadhe che ane "viliyama phekanara : dha yaukanApataukA kanTrI " arnesTa hemiMgva. vIsamI sadInA sAhityanA mukhya nAmanA kalIntha brakasanA graMthamAM punaHmUlyAMkanane gajaba virodhAbhAsa. khovAyelI peDhI vatI becanAra. bejavAbadArI saMbhAra najare paDe che. emano dharma. Aphata sAthe dostI, mRtyu mATe pUrvagraha. - ' kokanarane pitAne vistRta vivecana rUpI pRthakkaraNanI amerikana lekhana kalAmAM emaNe nava prANu reDa thA. I.sa. bilakula jarUra nathI. e lakhavAmAM eTalA badhA gUMthAyelA 1899 nA julAInI 21 mI tArIkhe emane janma, eka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #947
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA pArka emanuM janmasthAna. Ama te zikAgenu' paruM ilI-vinA vArtA lakhavAnI zakayatA zIkhavI. vAkcAturya spaSTa ne nAisa, anesTa mIlara hemingve emanu pUruM nAma, emanA bhAvadrekapUrNa khela khelatAM zIkhavyu. gaTTuDa sTeine emane pitA DaoNkaTara, ramatavIra paNa kharA. emanA dIkarA daza bhASAnA badhA ja zaNagAra ne vaNunAnA tyAga karavA jaNAvyuM, varSanA thayA tyAre emaNe enA hAthamAM "dUka pakaDAvI eka eka mela kArya hoya evI bhASA lakhavA para dhyAna dIdhelI. mATA mANasA vApare evI. emanAM mAtA UgatAM pAvavA hAkala karI. ' TIkA,' e kahetA, ' sAhitya nathI.' sa'gItakAra. vartamAnapatra mATe lakhavAnI aneka paddhatie emaNe zIkhI lIdhI hatI. 'Detha ina dha TaranUna : are mAta'mAM emanA zALAnA abhyAsa aNadhAryA ugra ne TUMkA hatA. emaNe pAchaLathI lakhyu che : 'zu' banyuM e tame mane kahyuM ane kAI pazu hevAlamAM cAsa praka!ranI bhAvanA reDe che evI samayasaratAnA tattvanI sahAyathI tame bhAvanA dAkhavI paraMtu kharI vAta tA gati ane hakIkatanI paraMparA, je bhAvanA ghaDe che ane je eka varSa, daza varSa ne nIkha hoya ne tame barAbara AlekhI hAya tA hameza mATe kAyama rahe che e huM zIkhyA nahotA, ane e zIkhavA mATe huM AkAzapAtALa eka karI rahyo hatA. padame varSe e gharamAMthI bhAgI gayA. I.sa. 1917 mAM mAdhyamika zALAnA abhyAsa pUrA karavA pAchA pharyAM. kAnsAsa zaheramAM vamAnapatranA pratinidhi tarIke kAma karavA gayA. aDhAra varSanI vaya thatAM thatAMmAM te e phrAnsa UpaDavA, 8 embyulansa yuniTa' mAM joDAyA. iTAliyana pAyadaLamAM emanI khAlI karavAmAM AvI. jIvaleNa ghAyala thayA. khase jeTalI AmbanI karacA emanA pagamAM rahI gaI, je jIvanabhara aMdara ja rahI. grAse dazuIza'ane meDAJlIA dA AgenTa ala velAra miliTarInAM pAritASikA maLyAM. ghera pAchA vaLyA. haeNDale ricarDasana joDe lagna karyA. I.sa. 1921 nI sAlamAM pharIthI patrakAratvamAM jha MpalAvyuM. A vakhate emaNe TorenTamAM kAma karyuM. paraMtu kAme caDhelA yuddha azva jema dUra dUrathI yuddhanI gaMdha pArakhe ema migvene kepTaneAnI garjanAo ne heAkArA paDakArA sabhaLAvA lAgyA. eziyA mAyanaranI garjanAeA emane kAne paDI. zAMti emanAthI sahevAi niha ema tA na kahIe paNa zAMtinA emane kaTALeA Avye. e najIkanA pUrvanA raNamedAna para gayA. vartamAnapatranA rakhaDu patrakAra tarIke grIsa tUkI yuddhanI jagAliyatanA hAla meAlavA mAMDayo, trAsanI emane mAhinI lAgI. pAcheDaTha karatAM grIkA emanAM khaccarAnA paga bhAMgI nAkhatA ane khAbAciyAmAM emane taNAvI detA e citAra emanA keI vAcaka vIsarI zakayA nathI. 930 hejI vIzInI zarUAta hatI. e perisa AvyA. potAnI mAtRbhUmi yunAiTeDa sTeiTsamAM rahevuM ne lakhavuM jemane uzkerATabharyuM. ne kharcALa lAgyuM hatuM evA deza cheDI AvelAnA jUthamAM e joDAyA. gaTTuDa sTeina, ejharA pAunDa ne zeravuDa enDarasana dRDha prayAgazIla lekhakeAnA agraNI hatA. yuvAna hemi Mgve A traNe prati AkarSAyA. vadhAre gaDa sTeIna ne zeravuDa enDarasanathI a MjAyA. enDarasane vastu A gALAmAM hemiMgve eka vicitra vyakti hatA. sauMdaya premImAM kasaratakhAja, cha phUTa UMcA, skira jevuM mastaka, azva jevu' vakSasthaLa, khaMDamAM e pravezatA tyAre lAgatu' ke kustIjaga jItavA kAI pahelavAna ma`ca para upasthita thAya che. e hakIkatamAM paNa mukAbAja hatA ja. e mukAbAjI karatA eTaluM ja nahi paNa mukkAmAjI zIkhavatA. emanu' khAsa lakSaNa pratipakSInAM jaDabA para hAthathI mukkA lagAvavAnuM hatu, ema phADa meDhAkasa phADa kahe che. cAvIsamA varSe emaNe patrakAra thavAne badale lekhaka thavAnu nakkI karyu. ne pahelA graMtha pragaTa karyo. keI ajANyA chApakhAnAe nAnakaDI pustikA tarIke ene pragaTa karyAM. a'dara zu' che. e sAdI rIte sAdA zIrSakathI ja jAhera karyu-: traNa vArtA ne daza kAvye, ' eka varSa pachI hemiMgvee bIje graMtha bahAra pADavo, Ina avara TAIma : mamArA jamAnAmAM. 'eka haLavA prakAranu zIrSaka, kAM te lekhaka vinamra che athavA mULAkSaro praNAlikAbaddha che. mA sUtrasa'graha jene 'tha hate. emAM hegvine gamatAM yuddha pachInAM maraNacitrA che. e emane atazaya priya hatAM evA ja graMthastha karyA che. jUnu zISa ka mULAkSaromAM chApyuM che. I.sa. 1924 mAM e nyUyAmAM pragaTa thayA. A graMthathI eTaluM pratIta thayuM ke eka maulika, zaktizALI paNa zikhAu lekhaka prakAzamAM ALyeA che. hajI ene peAtAnI kalAnA khyAla nathI chatAM e. 4 :
Page #948
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 931 potAnI jAtamAM ati vizvAsa dharAve che. " ApaNuM hemiMe kevaLa hajAra yuvAnanI bhramamukta dazA ja jamAnAmAM eka navavakathA je graMtha lAge che emAM prakaraNe vyakta karI che. A kaDavAza sukhaduHkha pratyenI samadaSTimAM che. zIrSaka che, pAtronuM saMkalita jUtha che. kharuM pUcho to chapAyelI hatI paraMtu potAnAM mUlyAMkane sthApavA vartamAna e navalikA saMgraha ja che. agAunA graMthanAM thoDAMka zabda- peDhI pUratI samatola daSTi rAkhe evI nahotI. bhaMgAra citra emAM dAkhala karelAM che. paraMtu eka prakAranI ekatA jagatanAM naranArIone badale ane khAsa karIne 'dha sana thapAya che. sUtro judA TAIpamAM chApelAM hovAthI vArtAo Alse rAijhisa : sUrya paNa vaLI pAchA Uge che'nA paranI TIkA jevA lAge che. prathama daSTie banne prakAranAM kSatipUrNa vyavasthAvALA ane aMgaviccheda sahana karI cUkelA lakhANa virodhAbhAsI lAge che. TUMkAM zapdacitrA hiMsA svairavihArIone badale e eka bhAvanA parathI bIjI bhAvanA jagatanAM lAge che. yuddha jagata ane anya prakAranA aNadhAryA para kadakA mAravA lAgI. emanAM dhrujArI anubhavatAM jJAna mRtyanuM jagata dekhAya che. jyAre vArtAo dekhItI rIte ja taMtuo hiMsAnI ArAdhanA karavA lAgyAM, e ghelAM saMgIta ne AtmakathAtmaka che. e zAntimaya jagatanI vArtAo che. tIvra madirAnI mAgaNI karavA lAgyAM. premavihoNA nibaMdha yAre " nIka" ( anesTa che ane tenA DokaTa2 pitA sAthe ratikrIDAnA dhamAliyA utsava UjavavA lAgyA ane jAtIya mAchalI pakaDavA ke zikAra karavA jatA ane hemiMgva kizAra bhUkha vihoNuM premamAM AzArahita ghUmavA lAgyA. emanA avasthAmAMthI pukhtavayanA banavA mathI rahyA hatA tyAranA nAyake vRSabhamake, zikArIo, kustIbAjo ne AdivAsIe Adarza divasanAM mukhyatve maraNucitra che; paraMtu A e hatA. emanuM sAdu jema ja vIsamI sadInI saMskRtinI vArtAo paNa eka hakIkata spaSTa kare che ke yuddha pahelAMnI nirbalatAnA pratikAra mATe gya lAgatuM. hemiMgye emane gamagInI bharelI duniyAmAM sAcI zAnti nathI. pacIsame saMpUrNa siddhAMta praNetA kathAnAyaka hatA. e potAnA sAthI varSe te hemiMgvane bhayaMkaratAnI mohinI lAgI cUkI hatI : dezabhakatonI dubhAyelI bhAvanAo ne ghelachA, emanA reSa bhaya ane moTI karuNatAothI nahi paraMtu prakRtinI hRdaya- ane niSphaLatA prati samabhAva dAkhavatA; eTaluM ja nahi zUnyatA ane rojabaroja avAranavAra banatI krUra ghaTanAonuM paNa emanAthI AgaLa vadhI jatA. e kevaLa lekhaka ja e pariNAma hatuM. "TorenTsa opha aMga: vasaMtanA nahatAH coddhA paNa hatA. zArIrika jemanA pradarzanamAM zraddhA vAyarA'mAM ThagAI ane avAranavAra banatA kinnAkhorInA dharAvatA ane emAM gaurava mAnatA, AdivAsI samovaDA prasaMgonI kathAvastu cAlu rAkhavAmAM AvI che. zeravuDa hatA. emanAM lakhANuM ane emanuM jIvana eka ja TukaDAnuM enDarasanane aMjali samAna hatuMenA pratikAvya samevaDuM baneluM hatuM. emaNe navI bhASA zodhI kADhI-sIdhI, sAdI paNa gaNI zakAya. chatAM viDaMbane kAvya tarIke paNa niSphaLa ne sATa. keTalIka vAra vahema paDI jAya eTalI badhI lekhAya. "dha sana aise rAijhisa : sUrya paNu Uge che : sarala. tamAma zaNagAranA atireka vihoNI. ane raNake mAM hemie enDarasanano InakAra karyo eTaluM ja nahi zuSka ne sapATa hatuM paraMtu enI sa DovaNI : sUcitArtho paNa enI sAthe enDarasananI jAtIya-vAsanA thI bharapUra uttejaka hatA. emanA saMvAdo vArtAlApa jevA kalAAuM chuM sAmAjika rahasyavAdane paNa InakAra karyo ane khevAyelI ne pocA hatA chatAM te kaI paNa prakAranA bheda vihoNA peDhIne ArAdhya deva banI gayo. e peDhI yuddha pachI yuddhamAM cakkasa hatA ne moTe bhAge sahana na thaI zake evA sacoTa zraddhA dharAvI zakatI nahotI, ane zAnti jemAM e bhAga hatA. sAkSAtkAra ne inkAranA A bevaDA prakArathI devALiyA laI zakatI nahotI ema bamaNI rIte khavAyelI hatI. samAjanA sAkSAtkArathI ane e samAjane nahi paraMtu | hemiMgvanI aNadhArI lokapriyatAnuM kAraNa enuM valaNa emanA svIkRta zabdano InkArathI have e loko prayatA vA ane enI zilI : ema be kAraNe hatAM. A banne ya pracalita phana sI ane 2 pracalita phezana sajI ane eka saMpradAya sthApe. emaNe kAraNe emanA roSathI, emaNe zraddhA gumAvavAthI emaNe sAmAjika kAnti sajI. enA sAmAjika pratyAghAto Ajeya mukarara karelAM dharaNenA inakArathI ane temanI badhI ja sAle che. emanI paddhatinuM kevaLa lekhake e ja anukaraNa AzA nirAzAmAM palaTAI javAthI pragaTa thaI. karyuM eTaluM ja nahi paNa pote kadI vAMcatA nathI evI DaphAsa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #949
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI arimatA 932 mAratA lokoe paNa apanAvyuM. emanAM kaDaka nivedane ati viruddha amAnuSI trAsanI tamAma vigate parAjayanA kakaLATamAM ukaLATabharyA kathAnakanI phezana cAlu karI. Akarimaka darda ane chupAI jatI. keTalAka vivecake jene "mRtyune siddhAMta bina javAbadAra AnaMdano, svIkAranA bImAra pazutA ane kahe che e AkAra le che. hemiMnI pachInI lagabhaga badhI vaka bhAvanAzIlatAnA vicitra mizraNa para racAyelA graMthonA ja kRtiomAM e nizcita vicAra banI jAya che. emanA paDaghA paDayA. 27 me varSe hemiMe navA prakAranA sAhitya pachInA graMtho to e mukhya prasaMga che. "Detha Ina dha. mATe gurucAvI zodhI kADhI hatI. kahevAya che ke ardhA yuvAna AphaTaranUna: bapore mata" emAM vRSabhamardana : e khAsa. lekhakoe emanuM anukaraNa karavAno prayAsa karyo jyAre enA uttama prakAranuM lakhAyela katalanuM svarU5 rajU karavAmAM ardhA lekhakoe enuM anukaraNa karavA InkAra karyo. AvyuM che, hemiM keIpaNa prakAranuM jokhama kheDavA haMmezAM adhIrA banatA. saMkaTa vadhAvavAne emane zekha hate. e perisamAM rahetA. barapha para ghUmavA TAyarala jatA eTale ja emaNe vRSabhamaka banavA prayatna karyo. paraMtu ane vRSabhamardana - bulaphAITa mATe peIna UpaDatA. hemiMgva emanAmAM Avazyaka chaTA nahotI. preraNAtmaka kasaba nahote., e jamAnAnI keTalIka zreSTha navalikAo lakhI rahyA hatA. eTale e svIkata meTADora'nI kakSA prApta karI zakayA nahi I.sa. 1927 mAM emane pahelA lagnathI chUTAcheDA levA chatAM Ama e zikhAu ja rahyA chatAM emanI agAunI paDavyA. emaNe pilIna phIphara sAthe lagna karyuM. emane bIjA IjAo uparAMta vadhAre pAMsaLIo bhAMgavAnA prasaMge umerI lagnathI be putro thayA. e yunAITeDa sTeITsa pAchA pharyA. zakayA. vRSabhamardana mATenA vartulamAM dAkhavavI paDatI , vaLI bIje navalikAsaMgraha pragaTa karyo. "mana vidhAuTa gaNatarIbAja cAlAkIo emaNe nedhI, e jovAmAM pedA vimena: nArIvihoNu nara." kevesTa rahevA gayA pachI hemaM thatA tanAva paNa emaNe dAkhave. "Detha Ina dha AphaTaraniSNAta mAchImAra banyA. thAkanA aNusArane kayAMya dUra nana H bapore mAta'mAM lekhana viSe anya bhaLatI vigate phekI dIdhe. emanI ghA hajI emane pIDA karatA hatA. paNa che. e vikalpa ramUjI ane uzkerATapreraka che. mATe paraMtu satata kAma ane thAka lAge tyAM sudhInI ramatagamatathI bhAge emAM jagata uddhArane mATe ghaNAnAM chAMTaNA dekhAya e pIDAne thAMya bhulAvI dIdhI. I.sa. 1928 mAM emaNe che. "vinara TeIka nathiMga: jItanAra keI na pAme.' ane "e pheravela Tu Amsa: zastrone chelalAM praNAma' pUrI grIna hilasa oNpha AphrikAH AphrikAnAM nIlavarNa karI. e emanI sAmAnya rIte zreSTha navalakathA lekhAya che. girizaga'mAM vRSabhamananA u9lAsane sthAne zikAranA Ina avara TAIma ApaNA jamAnAmAM, "pheravala Tu Amsa: romAMca jovA maLe che. "Tu heva ne heva noTa pAse hovuM na be pAnAmAM rajU karavAmAM AvI hatI, paraMtu e ghaNI ja hovuM" mAM mRtyu ane visarjananI vastugUMthaNI karavAmAM nAnakaDI navalikAnI TUMkI kathAvastune yuddhane utArI pADatI AvI che. ane premano puraskAra karatI baLe viparIna prasaMge sAthe gUMthI letI navalakathAmAM vistAravAmAM AvI; ane navalikA "Tu heva ne hevana Ta' kavesTamAM ane AjubAjunA pradezamAM ne malina anta, navalikAne viSAdamaya chatAM UrdhvagAmI banatI kathA che. emAM mRtyue jarA judA prakArane akAra karuNa kathAmAM pragaTa thayo. koraporeTaranI bhayaMkara pIchehaTha lIdhe che. have hemiMgvane ogaNacALIsa varSa thayAM hatAM. pachI nAyakane ekalA choDI devAno prasaMga yuddha ane zAMtinI peInanA prajAtaMtranI paDatIe vizvamAM gherA pratyAghAte. meskonI pIchehaTha sAthe sarakhAvI zakAya evo che. emAM pADayA hatA. hemiMge svAbhAvika rIte ja phAsisTa virodhI lekhakanI gaMdavADa, juThThANuM ane prapaMca-dAvapeca pratinI hatA. "jagata uddhArake" sAthe pUrA dilathI hAtha milAvavA ghaNu pragaTa thAya che, e badhuM yuddha cAlu rAkhavA Avazyaka e taiyAra nahotA, paraMtu emane herI magana : ThagAyelA, lekhAya che. gAmanAM spaSTa nAme, rAjamArgonA saMkhyAMka dANacorane saDatA samAja sAme vIra nAyaka tarIke rajU ItyAdi AgaLa kIrti, pratiSThA, dharya jevA zabdo azlIla karavAmAM AvyuM hatuM e aNadhArI rIte ane koIpaNa lekhAtA. vinAza jenuM nirmANa che evA premanA samAna prazna jAtanA tArkika hetu sivAya mRtyunI aNI para Ubhele eka Jain Education Intemational
Page #950
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 933 na samathaka banI jAya che, mAraganane ardha abhaNa bakavAda gAMTha vaLI gaI hatI ane jIvana viSe tAjA ja prApta lekhakano madrAlekha banI gaye che, "have kaI mAnavI ekalA thayelA nizcita vidhAna vacce samanvaya sAdhe evI kathAvastu nathI." sarvavyApI sAmAjika keyaDAne svIkAra hemiMgva hemiM zodhI rahyA hatA. e emane speInamAM maLI. mATe eka navI vAta hatI. paraMtu ene bahu ajamAyazI peInanA leyalisTa ane phAsIvAdIonA saMgharSamAMthI jaDI. rIte vAparavA javAnA prayAsamAM "Tu heva enDa heva noTa' enuM naitika svarUpa samajAvavA mAnavasvataMtratA uparano ne TukaDA thayelA graMthane bahu ja asurI rIte be bhAgamAM eka prahAra piote mAnatA hatA tevI vigato emaNe dAkhala vahecI nAkhyo. karI ane jahona DonanA dharmo pradezanI bhAvanA pite svI kAratA hoya evI vRtti pragaTa karI. "koI manuSya pote phitha kalama " eka nATaka che. hemiMgvanI navalakathAo saMpUrNa nathI. pratyeka mAnavI dezano eka aMza che, mukhya jeTaluM ja vAMcavAmAM sarala che. "phitha kolama-pAMcamI vastuno aMza che. eka madhamAkha dariyAmAM chevAI jAya ane katAra" mAM mRtyu ane punaruddhAranI AcherI AzAnuM mizraNa yuropane enI khoTa paDe, tamArI ke tamArA mitrane evI che; kamanasIba prema athavA prema prakaraNane pharIthI ekavAra dazA heya ane koIpaNa vyaktinuM mRtyu mane kheTa rUpa yuddhanI ghelachAo sAthe athaDAmaNamAM utAravAmAM AvyuM lAgatuM hoya kAraNa ke huM manuSya jAtiomAMnuM eka chuM. che paraMtu A saMgharSamAM nAyakanA dilamAM khUnarejIne paNa mATe kene mATe ghaMTArava thAya che e jANavA keIna mekakAMIka artha che evuM ThasAvavA I.sa. 1938mAM nATakamAM laze nahi, e ghaMTArava tamArA pitAne mATe ja che ema bIjo vibhAga umeravAmAM Avyo. "phiphatha kalama enDa dha mAnaje." kaI paNa sthaLe svataMtratA jhuMTavAI jAya e sarvatra pharTa phorTinAIna sTorIjha"-"pAMcamI katAra ane prathama svataMtratA jhuMTavAI gayA barAbara che evA DonanA mantavyanuM ogaNapacAsa vArtAo." e jamAnAnAM ati mazahUra samarthana karavA hemiMgye bahAra paDayA. Ano mukhya raNaka lakhANe emAM sAmela karavAmAM AvyAM. vArtAsaMgrahomAM "oDa mena eTa dha brija: pula upara Ubhelo vRddha mAnavI" vAraMvAra pragaTa karI zakAya evI e vArtAo hatI. helI mAM traNa pAnAmAM AlekhavAmAM Avyo che. paraMtu hemiMgle vuDanA phi9ma nirmAtAo cIpaziyADAne ThaMDA pADe evI have mRtyu prati avirakta bhAve jatA nahotA. vaidyakIya nakkara hatI. hajIye hemiMgye mRtyunI bhAvanA ne gaMdhamAM ja jhINavaTathI paNa nihALatA nahatA. agAu emanuM valaNa racyApacyA rahyA hatA. paraMtu "nojha opha kilImAMjhAro kIsanA menI e TAIma AI ema Ina lava vitha IjhakilImAM jhArAnI himavarSa", "dha zarTa hepI lAIpha opha kula DethaH " ghaNIye vAra mane sarala mRtyu prati prema jAge kAnsIsa mekobara H phrAnsIsa membaranuM TUMkuM sukhI jIvana", che"nI bhAvanAthI sAva viruddha hatA. jIvanane jokhamamAM dha kalarsa : hatyArAo', "phiphaTI grAnDa : pacAsa bhavya mUke evI pratyeka vastu para: khAsa karIne dAMhisika mRtyu tAo", "dha anaDiphITeDa: aparAjita jevI vArtAoe yA arthaviheNa mRtyu prati haMmezA AkarSAtA. have emane vadhAre taMgadilI ane aTala zraddhA prerI. AmAMnI badhI ja jIvana ane mRtyu banemAM hetu jaNAco, emane eka pAThyapustakamAM dAkhala karavAmAM AvI. ane khAsa karIne "kAraNa" maLI gayuM. "ona neTiva grAunDajhaH dezanI dharatI to "hisa lAIpha hAiTa eliphanTasa: dheLAM hAthI jevAM para'mAM AphreDa kejhina lakhe che tema peInanuM yuddha jevo girizaMgo" ane "e kalIna vela lAITeDa pleIsa : cokIthI mahAkAvya rUpa dharyA ane hamadardIne abhyAsa hate evo prakAzabharI jaga" jevI be uraca prakAranI kalAkRtio peniza lekene abhyAsa nahote je A daza vAda avaLA lekhAI. kamamAM TharI jato, je eTalo badhe DaMkhI lo ane AtmabetALIsame varSe heminvee pitAnI moTAmAM moTI vaMcanA jevo hato e have bezarama UrmigIta je banyuM. ane ghaNuM prazaMsakonA abhiprAya pramANe ati mahattvanI ane eNe have robarTa jorDana ane mArIne prema, navalakathA pragaTa karI. "phora hama dha bela Tosa : kene mATe pIlaranI majabUtAI gerIlAonuM dhaya ne bhakti bhAva, ghaMTArava thAya che?" pitAnA dilamAM mRtyu aMge je purANI speniza bhASAnI samRddhi ne ramUja, Adine baMdhubhAvanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #951
--------------------------------------------------------------------------
________________ 934 vizvanI asmitA eka gItamAM AvarI lIdhA." pahelI ja vAra hemiM sarakhI buddhi vaccene saMgrAma hemiMnA keI paNa samakAlIna pratyakSa jJAnanI vAto karavA lAgyA. mAnava mATe AzA bhAge AMbI zakayA hoya evuM karUNa gaurava apAvI jAya karatAM paNa vadhAre hatI evI mAnyatAmAM bhAga levA mAMDayA. che. vRddha mAnavI ekokti rajU kare che: "have ja ApaNe emane baMdhubhAvanAM darzana thayAM hatAM. sAthe thayA chIe. ApaNAmAMthI koIneya sahAya kare evuM keI nathI. mAchalI ! tane cAhuM chuM, tAre ghaNo ja paraMtu baMdhubhAvanI A bhAvanA ane balidAnane AnaMda Adara karuM chuM. tuM mArA bhAI jevI che....tuM mArI tuM lelisTanA parAjaya sAthe osarI gaI. ATha varSa pachI mArI hatyA kare che? o mAchalI! hA, paNa tane mArI "ekrosa dha rivara enDa Ina Tu dha TrIjha : saritAnI pele hatyA karavAno adhikAra che. tArA karatAM vadhAre mahAna pAra ne vRkSonI vacce" pragaTa karI tyAre e bhAvanA sAva vadhAre suMdara ! vadhAre zAnta ne vadhAre kulIna koI vastu lupta thaI gaI. je graMtha mATe ghaNI ghaNI AzAo rAkhavAmAM joI nathI. AvA bhAI! mArI hatyA kara. koNa kene mAre AvI hatI, rAtriothAra samovaDo ekanI eka vAtono che enI mane paravA nathI." mAchalInI hatyA sAthe taMga zaMbhumeLa banI gaI. emAM "e pheravela Tu Amsa : zastrone paristhitino aMta Avato nathI. kAraNa ke e vRddha mAnavInuM salAmano sainika napuMsaka to nahi paNa vRddha ne bImAra TApumAM Apattijanaka punarAgamana navAM rahasya UbhAM kare najare paDyo ane "phara huma dha bela Tekasa : ghaMTArava che. eka nAnakaDI kathAvastuH mAchalI ane mAchImAra vacce kene mATe"nI videzI pUtaLI jevI mArI A vADicaNa saMgharSa lAge che chatAM hemiM pitAnI anya laMbANa yuvAna gunegAra jevI dekhAI. ethI ye vadhAre kharAba vastu kRtio karatAM vadhAre uttejanA prere che ane zaktizALI e hatI ke emanI khyAtanAma zailI jUnI vAtonI have pratIka saje che. I.sa. 153 mAM "dha laDa mena enDa punarukti karI nIcA stare UtarI gaI. emanI varNanAtmaka dha sI ane pulira prAIjha maLyuM tyAre hemiMgvanA prazaMsake naisargika zakti natinA phela jevA mithyAbhimAnI gUMca ne Azcarya thayuM nahotuM. paraMtu evo aDabaDATa thayo hato vADAmAM pariNamI. ane A samagra kAravAI vAcakane pote ke e pAritoSika vIsa varSa pahelAM apAvuM joItuM hatuM. jema pacIsa varSa pahelAM zeravuDa enDarasananI pratiSThAyA pachIne varSo hemiMne nebela pAritoSika ApavAmAM AvyuM. pADI hatI tema have ramUja viheNuM pitAnI ja pratiSThAyA zelI sthApanAra niSNAta tarIke khAsa karIne "dha eDa hemiMga pADI rahyA che evA nirNaya para AvavA vAcakane mena enDa dha sI'mAM lekhaka pitAnI hatyA karI bese te prerI rahyA. enuM zIrSaka paNa visarjananI prastAvanA rUpa pahelAM adhikArIo emane sanmAnI levA mAgatA hatA hatuM. mRtyunI vATa jotA kathAmAMnA senApatine badale kharekhara evI aphavA paNa phelAI hatI. mRtyunI vATa jaI rahelA janarale sTaoNnaoNoNla jekasane uracArelA mudrAlekha samovaDuM thaI paDyuM. - I.sa. 1954 mAM reDiyo samAcAramAM emanA ava sAnanI khabara camakI. hemiMgyuM ane temanAM patnI AphrikAnI | hemi 54 varSanA thayA tyAre "dha eDa mena enDa saphare gayAM hatAM ane emane laI jatA nAnakaDA vimAnane dha sIH vRddha mAnavI ne samudra" pragaTa thaI. emAM paNa bhaMgAra nAIla nadInA mULa AgaLa najare paDe che. vartamAna ajhamatA mRtyunI kathA AlekhAI che. e eka TUMkI navalakathA patroe lAMbI lAMbI aMjalio ApI. "hemiMgva para che. emAM manuSyano kismata sAtheno saMgharSa punaH dAkhavavAmAM je khama', "hemiMgvae AnaMdathI mRtyune vadhAvyuM" ItyAdi Avyo che. sAthe sAthe astitvanAM paribaLo ane vinAzanAM zIrSaka nIce saMpAdakIya mRtyune lakhAI. karoDo loke paribaLo vaccenA bhayaMkara saMbaMdhanI bhAvanA sthApita kare jemaNe heminI vArtAo vAMcI nahotI emane kahevAmAM che. vRddha mAnavI eTale nisteja kepTana ahAba e mebI AvyuM ke mRtyu te hemiMgvanuM nisagika kathAvatu hatuM: hika jevA virATa buddhinA staravALA mAnavI sAthe ekale emanuM aMgata ne kalAtmaka tattvajJAna hatuM. astitvanI hAthe lAMbo jaga khele che. bannene vicitra rIte eka- dhAra para aMtima bhAvanAo nikaTathI anubhavavAnuM e haMmezAM bIjAnI paDakhe goThavavAmAM AvyA che. sarakhI zakti, ane IcchI rahyA hatA. savAranAM chApAM pherIAonA hAthamAM Jain Education Intemational
Page #952
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 935 AvyA tyAre mAhitI maLI ke hemiM hayAta hatA eTaluM che. pratyeka kAMkaro potapotAne sthAne jaDAI rahe che ja nahi paNa be vAra mRtyunA mukhamAMthI UgarI gayA hatA. ne camake che, " jIvaMta bhASAnI A eka asAmAnya emanA vimAnanAM utarANa karavAnAM sAdhananA bhukkA thaI bhAvanA che ke hemiM zAne ekabIjA sAme dhare che: gayA hatA, paraMtu hemiMgyuM ane temanAM patnI vimAnanA e zabdA upalaka ane pAzavI che. hetupUrvaka raMgavihoNA e bhaMgAramAMthI bahAra nIkaLI AvyAM hatAM. eka moTaralece sAdA che chatAM Ama taddana sAmAnya hovA chatAM uttejanAemane UMcakI lIdhAM hatAM. emane zodhavA nIkaLelA vimAna- pUrNa che. emAM zo sAthe sAthe mUkavAnI lekhakanI kuzaLatA mAM caDhAvI devAmAM AvyAM hatAM. emane bacAvI levA gayeluM siddha thAya che. ahIM zelI ja e mAnavanuM sAcuM svarUpa vimAna jyAre khaDaka sAthe athaDAyuM ne emAM Aga lAgI dAkhave che. "sakhata" "sApha" sAMkaDI pakaDavALe, auiruSatyAre hemiMgvae pAchaluM bAraNuM ughADI nAkhyuM ane pUrNa emanAM vizeSaNo paNa suyogya rIte A kramaNakAra paNa hemI' ane emanAM patnI bIjI vAra bacI gayAM. pharIthI kharA, mukAyelA kustIbAja ne cokkasa che. pravAsa cAlu karatAM hemi e kahyuM : "mAruM dhanya bhAgya!!! vivecakoe hemiMgvane pajavavAmAM bAkI rAkhI nathI. hajI e sAjI samI che ! ne pitAnA ItihAsamAM eka emanI AMtaraDI kakaLI UThe eTale sudhI temane parezAna bIjo lAkSaNika prasaMga umeryo. karyA che. emaNe khijAIne javAba paNa ApyA che. A lAgaNIpradhAna lekhake vicitra vartana paNa dAkhavyuM che. daDo | hemiMgye je kAMI lakhatA emAM haMmezA vivAda Ubho ramanAra abhaNa gAmaDiyA peThe vAta karI che. hemiMglenI A thato. jahona ke. ema. meka kApherI saMpAdita: "ane sTa eka dekhItI niSphaLatA hatI. preraNAzIla ane zistabaddha hemiMgvaH vyakti ane tenI kRtioH arnesTa hemiMga dha buddhi dharAvatA hovA chatAM e na samajAya evI dInatAthI mana enDa hIjha vaka'mAM AvI keTalIka vigato pragaTa buddhizALIono upahAsa karavAnuM cUkatA nahiM. pitAnA karavAmAM AvI che. paraMtu emanA pAchottaranA graMtha mATe graMthamAM e nirbaLa ne kAyara vyaktionuM Alekhana karatA vivecake vivAda karatA ja rahyA tyAre lekhaka pitAnAM cothAM polA mAnavIo tarIke emane utArI pADatA. paraMtu zAthI patnI merI velaza joDe nirAMte kayubAmAM vAsa karI rahyA e nirbaLa ne kAyara banyA enI cakAsaNI karavAnI e hatA. merI veza yuddha khabarapatrI tarIke kAma karatAM hatAM pIDA karatA nahi. saMpUrNa yA sAmAnya rIte sanmAnya evAM nArI pAtro sarjavAmAM e niSphaLa gayA che e emanI ane I.sa. 1940 mAM pitAnI bIjI patnIthI chUTAcheDA ' bIjI maryAdA che. leDI ezalI jevAM asthira paDatI dazAmAM lIdhA pachI hemiMgvae eka lekhikA mAryA gelahona joDe mukAyelAM ane kRtyanI purANa pIlara jevAM thoDAMka aMtima lagna karyuM hatuM. paNa tenI sAthe paNa emaNe chUTAcheDA lIdhA patro sivAya emanI nAyikA pAtro sivAya emanI nAyikAo : mArI A katherena, . . hatA. avaLe cIle caDhI gayelA vivecake aMda2 dalIlo DorathI, mATA ityAdimAM zraddhA mUkavI A katha banI jAya karatA ja rahyA. potAnI bhAvanA para anaMta niyaMtraNa che sivAya ke e mahilAnuM pAtra vIryavAna ne sAmAnya rIte rAkhavAthI hemiMgvanI zaktio pragaTa thatI hatI ke enA hiMsaka nAyakanI pUrti rUpe mUkavAmAM AvyuM hoya. emanAM gadyanI asAmAnya saghadratAmAMthI pragaTa thatI hatI te aMge mahilA pAtro kAM te tejanayanI nirdoSa nArIo che. ramati nirNaya laI zakatA nahotA. sAmAnya dAge ke jANItA madirApAna karatI bhraSTa nArIo che, paraMtu e badhAM ja zAMta ne vinamra che. yuvAnanA zamaNAmAM nArI svarUpe pratyAghAta vAkayakhaDene e navuM ja mahattva ApatA. e jAdu vivaraNa pADI jAya evAM caMcaLa ne sarala pAtro che. kaI paNa karavAne emaNe prayAsa karyo. eka aMgrejI navalakathAkAra mukela vAta? are ! mAnava saMbaMdhomAM vartAtI sAmAnya pharDa meDAkasa pheDe ADakatarI rIte enuM varNana karyuM che. Apa-lenI bhAvanAnI paNa emanI pAse AzA rAkhI phe lakhyuM che, "kaI jharaNAmAMthI kAMkarA tAjA vINI zakAya ema nathI. bhAgIdArI karI hoya evo to kaI lAvavAmAM AvyA hoya ema heminA zabdo temane khUce purAvo ja najare caDhato nathI. mena vidhAuTa vimena : Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #953
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA nArI vihoNA nara" zIrSakamAM hemiMgvae dAkhavyuM che tema ane gajaba niSphaLatAo. virATa amerikana nAyakanI para kharekhara puruSa sAthe ja bhAgIdArI karatA jaNAya pratikRti tarIke khapI zake e mAnavI. ghaTTa-zyAma kezache. vivecakoe mukhyatve to hemiMnI vicAronI alpatA kalApa. aMgAra jharatAM nayana. sADA cha phaTane li baniyana. ane emanA mRtyunA aDaga pratIka viruddha vAMdho uThAvye pratyeka vastu rAkSasI kadamAM 2canAra kArIgara. AcanAnA che. hatyArAne hatyA pAmanAra vacce e rahasyamaya artha sAdhavA AchA mamarane paNa taka ApanAra. samayanA vaheNuthI akamaLe che. vRSabha ane meTeDa, manuSya ne mATIne kaI vidhi- bAyelo ane ekalatA ane khovAI javAnI bhAvanAthI saranA mRtyu premamAM anDanI vibhoratAmAM sAMkaLI levA bhayabhIta thayele. 38 varSanI vaye pahoMcatA te harizaraNa mAge che. thanAra A lekhakanI cAra navalakathAonI tole Ave evuM chatAM mRtyu khAtara mRtyu sAthe emane kAMI ja levA devA nahITamena sivAya anya koIe paNa vicAryuM hoya evuM nathI evuM hemiMge vAraMvAra AgrahapUrvaka kahe che. emanA jaNAtuM nathI. ati phAvelI ne vaNaselI jIvanalAlasA. ekI kahevA pramANe hatyA, hatyA karavAthI je mRtyu Ave che tevA sAthe ane hareka kakSAe jIvanamAM anubhavAyeluM badhuM ja sAthe eka baMDanI bhAvanA che. vAcaka hemiMnA gadyanA emAM AvI jAya che. jhaDapI pravAhamAM taNAya che. gUMgaLAtI vAkachaTA, AMtaratI I.sa. 1900 nA okaTobaranI 3 jI tArIkhe emane bhAvanAo saritA vacce UbhelA khaDaka peThe pravAhane vadhAre janma. uttara kerelInA emanuM janmasthAna. themasa phaleTanA jalada banAve che. jovAmAM, pazavAmAM ke bhAvanAmAM AvatI vakapha emanuM pUruM nAma. emanA pitA salATa; paraMtu ane khovAI jatI vastuo upara ATaluM ugra lakSyabiMdu sAhitya mATe emane khUba ja Adara. moTe sAde kAvya bhAgye ja bIje jovA maLe che. vItI jatA vakhata ane vAMce. vulphanuM bAhya zekasapiyaranI ekoktio ane grenI enI gaMbhIra niyatA para anya keIe bhAgye ja vadhAre "elijI'nA vAkachaTAbharyA layathI chavAyeluM hatuM. sAthe bhAra mUkyo che. amerikana lakhANamAM kadIye AvI kaDavAza sAthe duHkhane saMbhAra paNa eTalo ja ghero hato. emanAM. ane tejasvItAnAM mAnI na zakAya evI saphaLatAe, mAtA chAtro mATe bhejano prabaMdha karatAM thayAM. Toma emanuM zArIrika rasavibheratA, bauddhika unmAda, AghAtajanaka hiMsA sAtamuM saMtAna. sauthI cha varSa nAnA. eTale haLavAmAM haLavAM ane anaMta joma bhAgye ja bIje jovA maLe che. badhAM ja kAma karavAnuM emane ja mAthe. saheja moTAM thatA e chApAM vecanAra pheriyA tarIke : saMdezavAhaka tarIke thoDAMka hemiMglenuM mRtyu paNa AMcako Ave evuM hovuM joIe e svAbhAvika ja hatuM. vizvane aMtima kaTako nANAM kamAI letA thayA. nigronA vAsamAM jaI risAyelA lagAvI jAya e nasaka ja hatI. hAIparaTezana ane nekarane e pakaDI lAvatA. bhejanazALA mATe Dhola pITatA. hipATIsIsa nI pIDAthI emaNe thoDo samaya mInesoTA, Toma paMdara varSanA thayA tyAre emanA kuTuMbe emane uttara rocesTaramAM me kilanikamAM gALyo. I.sa. 1961 nA kerolinA yunivarsiTImAM mokalavA prabaMdha karyo. tyAM e julAinI bIjI tArIkhe IDArAmAM pitAnA keTazama khAtenA vidyAlayanA mukhapatranA taMtrI banyA. kaeNleja megejhInanuM paNa nivAsasthAne keTalAka kahe che tema je manuSya potAnI buddhi saMpAdana karavA lAgyA. emane kAM to vakIla ke kAM to karatAM potAnI kunehathI vadhAre lakhyuM che evA manAve che patrakAra thavuM hatuM. vidyAlayanAM chellAM be varSomAM emaNe bAranI naLI pitAnA hAmAM mUkI pitAnI khoparI uDAvI dhathI ekAkAo lakhI kADhavyo chatAM emane kadI ema lAgeluM nahi ke pote dhaMdhAdArI lekhaka banI zakaze. emanuM eka nATaka "dha riTarna opha baka nevInaH eka thomasa vupha pahADI bahAravaTiyAnI karakathA" emaNe sattara varSanI vaye DAsa vulapha. rAkSasI AvazyakatAno saMkSepa. amaryAda lakheluM. e emanA vidyAlayamAM ja bhajavAyuM ane emaNe atirekano sArabhAga. amerikana jIvanane pracaMDa avakAza pote emAM nAyaka tarIkenI bhUmikA saMbhALI eTaluM ja ne zakti. enI kacAza ne vibhava, enI amApa saphalatAo nahi paNa "kerelinA phoka plejhaH kerelinAnAM leka mUkI. Jain Education Intemational
Page #954
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 937 nATako" mAM prasiddha paNa thayuM. aDhArame varSe e varjinI. emaNe daDha nirdhAra karyo, iliza DipArTamenTanA adhyakSa AmAM nyU piorTa nyujha khAte gedI kAmadAra banyA. kharekhara homara vaiTane nikhAlasatAthI emaNe lakhI dIdhuM: 'Apane kArIgara yA majUra nahi paraMtu "cekara' cakAsanAra tarIke kahI devuM bilakula yathArtha lekhAze ke mane nATakamAM ja rasa kAma karatAM. kALe ne nATaka lakhavAnA vicAro emanA che ane koIka divasa huM saphaLatApUrvaka raMgamaMca mATe nATako dilamAM UbharAtA ja rahyA. I.sa. 1920mAM e potAnA lakhI zakIza. ane e sivAya bIjuM kAMI ja nahi karuM vidyAlayamAMthI snAtaka thayA. pachI e hAravarDa gayA. tyAM evI mane AzA che." vulane pitAnA saMcAgeDanI che sAthIhaiiDAM ja varSa pahelAM yujina onila kAma karI gayA hatA onI paravA nahatI. "opha TAIma enDa dha rivara"mAM e prAdhyApaka je piyarsanI "47 kAryAlaya 'nA sabhya " zALAo mATe upayogI saMskRta" e zIrSaka nIcenA vibhAgamAM emanA viSe kaTAkSAyukta niMdAle kho lakhyA. emaNe zikSaka tarIke nyUyorkamAM cha varSa gALyAM. chatAM ghaNe lekhanakArya vRpha mATe sarala hatuM? ghaNuM ja sarala hatuM. zabdane dhadha vaheto : chUTathI ApoA5 athAka rIte kharo emane samaya varga bahAra ja vyatIta thad. bhayaMkara dhasAro karate. jANe lAMbA samayathI aMtarAI rahelo eka varSa e paradeza paryaTane gayA tyAre navalakathA pravAha chUTe ema, aNadhAryo pUrapravAha dhasI Ave ema. jevuM kAMIka lakhavAne emaNe vicAra karyA hatA. zikSakAya vyavasthita vahevAmAMthI bekAbu banI UbharAI jAya. vIsame punaH cAlu karavAnI emane pharaja paDavAthI me pAchA pharyA. viSe je saritA ene pUrapravAhamAM kheMcI javAnI hatI e vaLI pAchA bhAgI gayA. I.sa. 1926nA aMtabhAgamAM e asthira mAga levA mAMDI. paraMtu e UbharAvA to mAMDa laMDana pahoMcyo. ekalA ne paradezamAM beThAM beThAM emaNe ja hatuM. navAM navAM nATako lakhAyAM, vakhaNAyAM paNa kharAM. potAnA batha lakhavA pitAno graMtha lakhavAno AraMbha karyo. maDhI varSa pachI e chatAM haMmezAM I-kAra veThatAM rahyAM. dareka jaNa vakanAM nyUyorka pAchA pharyA. AkheTa divasa zikSaNa kAryamAM pravRtta nATakathI prabhAvita thatuM paraMtu koI ene bhajavavA taiyAra rahevA lAgyA. paNa AkhI rAta lakhatA rahyA. Akhare emaNe thatu nahi. emanuM eka nATaka mahinAo sudhI rAkhI graMtha pUro karyo. potAnI ardha nityanedha "sTorI opha mUkavAmAM AvyuM ane "dilagIrI sAthe parata karavA mAM e novelamAM ikarAra karatAM emaNe lakhyuM : "e graMtha AvyuM tyAre temaNe lakhyuM che, "huM dhIraja keLavI rahyo ane jaLAnI peThe vaLagyA hatA. eka rIte emaNe pite ja chuM ane anAvaraNa vidhinI kavAyata karavA paNa bilakala pitAne AkAra grahaNa karyo ema mane lAge che. pratyeka taiyAra chuM bAkI atyAre je mane koI paNa vAta sAlatI yuvAna peThe je lekhako mane gamatA temanI para nIce huM hoya te te e che ke huM trevIsa varSano thayo chuM enuM Avelo ja hato. e jamAnAnA eka mukhya lekhaka hatA mane bhAna che : atyAre suvaNI vasaMtanA divase che. yIvanamAM jeImsa joIsa, emano mazahUra graMtha, "yulosisa' huM je je amaratAnI bhAvanA hoya che e mArA dila para savAra graMtha lakhI rahyo hate enA para ene ghaNo prabhAva paDagho thayelI che. huM yuvAna chuM. huM kadI maravAno nathI. ha mArI hatA. emanA pitAnA ja graMthanI bhAre asara paDI hatI zakuM chuM evuM mane kahezo nahi. huM trIsa varSane thAuM tyAM ema mane lAge che chatAM mAre zaktizALI joma ane sudhI vATa jue. pachI kadAca huM tamArI vAta mAnI za." agnie ramata ramI ane e badhA para prabhAva pAtharyo. joIsanI peThe ja je vastuo huM jANato hato tenA viSe anAvaraNa vidhinI kavAyatA mATe thaI dhAraNa na karI ja meM lakhyuM. bAlyakALamAM je nikaTanA jIvana ne anubhava zakavAthI ke abhyAsa AgaLa vadhAryo ne hAravarDa yuni. mane sparzI gaye hatA te te ja meM upayoga karyo. jeIsa vasiTImAM ema. e. thayA. ane cAvIsame varSe nyU yorka peThe mane koI sAhityika anubhava nahotA. agAu meM yunivarsiTInI vaiziTana skavera kolejamAM adhyApaka tarIke ekeya prakAzana karyuM nahatuM. lekhake, prakAzaka, graMthA nokarI paNa meLavI. e saMpUrNa zikSaka banI rahyA. pitAnI ane e AkhuMya phara dUranuM kalpanAtIta jagata huM jayAre nimaNukane e karI letA ane nATayalekhaka thavAne bALaka hato ne A vizva jevuM mane lAgatu evuM ja badhuM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #955
--------------------------------------------------------------------------
________________ 938 vizvanI asmitA ghaNuM kharuM avAstavika romAMcakatA jevuM hatuM. chatAM mAre cekamAM ghasaDI jAya to emane rokavA huM kAMI ja karIza. graMtha emAM meM AlekhelAM pAtro, meM sajelA vizvanA nahi." vRkSanuM spaSTa sUcana hatuM ke emane graMtha kevaLa raMga ne AbohavA e badhAMe mane pakaDamAM lIdho hato. kAlpanika vArtA ja che. kaI jIvaMta mAnavInI chabI emaNe, jene kadI eka paNa prakAzana thayuM nahotuM chatAM jene vizvAsa AlekhI ja nathI. e koI savAla ja nathI chatAM "vatana. hatuM ke e te sau sArAM vAnAM ja thaze evI zraddhAthI para mITa mAMDe devata' guphanI anya navalakathAo lakhyA karatA juvAniyAnA jethI huM lakhato ja gayo : peThe meTe bhAge AtmakathA svarUpanI ja che. e kabUla kare lakhate ja gaye." che, "ApaNA jIvananI sarva kSaNene ApaNe saravALo ja e kepI na zakAya evo virATa graMtha hato. emAM chIe ApaNAmAM je kAMI che te temanAmAM paNa che. ethI ApaNe bhAgI zakIe nahi. e vAta chupAvI zakIe nahi. traNa lAkha pacAsa hajAra bAla lakhAyA hatA. " are ! jo lekhake pitAne graMtha racavAmAM jIvananI mATIno upayoga khovAye" enuM zirSaka hatuM, e lekhanakArya daramiyAna karyo hoya te badhA ja mAnavIe karavuM joIe evuM ja yune raMgamaMcanA racayitA kalAkAra elIna bana TeIna kAma emaNe karyuM che : kAMI ja ema karyA rokAI zakatu" taraphathI satata protsAhana maLyA karyuM hatuM. prakAzana mATe nathI....honasana kahe che tema eka graMtha lakhavA manuSya. sAmagrIne AkAra ApavAnA kaTakALanI muzkela prakriyA daramiyAna skInabarnaranA tethI mekasavela parakise emane sAtha adhuM pustakAlaya pheMdI vaLaze. tevI ja rIte eka navalakathAkAra Apyo hato. A baMne vaphanA aMgata mitro hatA. emanA pitAnI navalakathAnuM eka pAtra ghaDavA potAnA gAmanA adho. A guNa gAto, emane ghAyala karato, emane cAhato, mAnavIone cakAsI jaze. emanA vinA emane ghaDI ye cAlatuM nahi. ane emanA saphalatAthI AnaMda meLave te kyAM rahyo paraMtu ethI sahavAsathI e potAnA ardha gumAnI ne ardha abhimAnI guphane ghaNI herAnagati veThavI paDI. vivecako emanI pAse. svabhAvathI bacI jatuM. aMte A graMtha, "vatana para mITa zI dhAraNA rAkhaze e aMgenI emanI vimAsaNuM vadhI gaI. mAMDo, he devadUta !" "lUka homavarDa eIja la!" emanA emanA bhaviSyanA graMtha aMge e ciMtAmAM paDI gayA. ogaNatrIsamAM varSa pachI thoDA divase pragaTa thaye emAM emanA bIjA graMtha pachI graMtha, enA pachI graMtha emaNe pitAnI jAtane khulI karI che e vulphane bhaya enA pachIno....prakAzana pachI cha mahine emano graMtha eTale hato. ApaNA badhA ja mATe anAmI zaramajanaka bInA che te sAro cAlyA ke emaNe nyUyorka yunivarsiTInA zikSaNaevI ati nagnasvarUpe chapAyelAM pAnAMnI bhayaMkaratA dina kAryamAMthI rAjInAmuM ApI dIdhuM. guganahIma phelozipanuM pratidina najIka ne najIka AvatI gaI. ane jyAre ghaNA- pAritoSika maLavAthI e pharIthI videzayAtrAe UpaDavA.. kharA vivecakoe e graMthane Azcaryajanaka vizAlatAthI perIsamAM emane vatananI khUba ja yAda AvI gaI ane vadhAvI lIdhuM tyAre ja emaNe nirAMtane dama kheMce. paraMtu samaraNAkti ne kAmanAnA atizaya prayAsathI emanA jIvananI. emanA vatanamAMthI je atyAcArI kolAhala UThayo e samagra pragatinI rUparekhA punaH sarajIne vistRta banAvI. mATe e bilakula taiyAra nahotA. e graMtha raMgamaMca parathI punaH bhUtakALa emanI AgaLa khaDo thayo. tuphAnI hiMsAnA vakhoDI kADhavAmAM Avyo che ane zerIonA khUNAmAMthI eka prakAranI garbhita ziramora samovaDI niyulekhAthI ladAyela nidAne varasAda varasI rahyo che evuM jayAre emaNe e kahe che ke, "bIje graMtha kharekhara, lakhAyo nahoto. e sAMbhaLyuM tyAre emane khUba ja lAgI AvyuM. "apamAna- graMthe ene lakhyo hate." enuM nAma pADavAnuM hatuM. "okaTobara janaka ne gALo detA saMkhyAbaMdha nanAmA patro mane maLyA. phera-pAnakharano meLo." paraMtu AkramaNakArI saMsmaraNo jIvanabharanI eka paricita mahilA e mane lAgyuM, "kAyade. dhedhamAra AgaLa vadhatA pracaMDa pUra peThe ene AgaLa dhakelI sara rIte kAma calAvavAnI prakriyA karyA sivAya ja daMDa gayAM. ane chevaTe nA chUTake ApavuM paDayuM zIrSaka "samaya ne devAnA kAnUnanI te mane khabara nathI; chatAM je lokenuM saritA." AraMbhamAM to naheAte AkAra ke nahotuM baMdhAraNa ToLuM tamArA atizaya vadhI gayelA nirjIva dehane jAhera pariNAme navalakathA lakhaze evuM paNa emane kalpanAtIta Jain Education Intemational
Page #956
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 939 lAgeluM. vapha sAcA hatA. e eka ati vikasita ananta kathAno AraMbha karavAno vicAra karyo hate. paraMtu je pravezika lAMbI kathAnA svarUpamAM pariNamI. 'amerikAmAM rAtri ne prakaraNa lakhAvAnuM hatuM enA ja eka lAkha zabdo thaI gayA. aMdhakAra viSe meM lakhyuM. daza hajAra nAnAM gAmaDAMmAM Akho eka graMtha banI gayo ane chevaTe ene paDato mUke nidrAvaza vyaktionAM vadananuM Alekhana karyuM. nidrAnI paDayo. " A hiMsaka katalathI mArA prANa kaMpI UThayA' bharatIno khyAla Ave. aMdhakAramAM saritAe kAyama kevI guphe lakhyuM che "hAru dila lAgyuM hatuM evA keTalA badhA rIte vahyA karatI e dAkhavyuM. daza hajAra mAIla lAMbA sohAmaNA vicAronI AvI kAramI katalathI mAro AtmA samudra kinArA para athaDAtA bharatInA taraMgenA avAjo meM saMkelAI gaye; paraMtu ema karyA vinA chUTakaM ja nahato. noMdhyA. vaLI caMdrane prakAza araNya para kevI rIte chavAI ane ame e kApakUpa Akhare kAyama rAkhI, pacAsa hajAra jate ane bilADInAM ThaMDA nayanomAM camakatI pILAza zAde AvarI letAM prakaraNAne daza-paMdara hajAra zabdomAM kevI rIte prerI tenuM varNana karyuM. he mRtyu ane nidrA banAvI devAmAM AvyAM. ane A nAchUTakAnI AvazyakatA viSe lakhyuM. ane ApaNe jene zahera kahIe chIe e Akhare svIkAra karI meM mArI AgavI nirdayatA vahorI jIvananA kathArUpa khaDaka viSe lakhyuM. okaTobara, rAtri lIdhI. ne eka be vakhata te mArA saMpAdaka maMjUra karavA daramyAna gaDagaDATa karatI TreIna, vahANe ane savAre rAjI na hoya evI kApakUpa paNa karI nAkhI. graMthane aMta najare paDatAM sTezana, baMdara paranA mAnavIo ane naukA- najIka bhAsyo tyAre paNa vulpha ene prakAzakane suprata karavA one vyavahAra paNa meM Alekhyo." rAjI nahotA. hajI ye emAM vigatenI vigato khaDakavI hatI. jIvanane potAnA prasaMganA vaNATamAM pUro pUra pravAha I.sa. 1931 mAM vulpha amerikA pAchA vaLyA. tyAre ThAlavI nAkhavAnI emanI IrachA hatI. haMmezAM kaMI vadhAre paNa e jIvananI vizALa vAnagIo ja nahi paraMtu vinAza lakhavAnuM rahI jAya che ema ja emane lAgyA karatuM. e pAmatI nAnI nAnI vigate jhaDapatA ja rahyA. manuSyanA mAnasa kahevAnI emane khAsa AvazyakatA jaNAyA ja karatI. paTArAmAM paTa para vAraMvAra camakI jatA prakAzanAM kiraNonI nAnI nAnI jhApaTo noMdhI. ekAda vAra sAMbhaLelo avAja, dITheluM pUrelAM hajAra pAnAmAM kaIka umeraNa karavAnuM to rahI ja jatuM. ekavAra vulapha zikAgo gayA hatA. emanI gerane adazya thayeluM vadana, sUryakiraNa AvyuM ne gayuM e mArga, hAjarIne lAbha laI saMpAdake lekhakanI gerahAjarImAM graMthanuM DALa para phaDaphaDATa karatAM parNo, paththara, pAMdaDuM, bAraNuM saMpAdana karatAM kApakUpa karavAnI takano lAbha na uThAvyo. kazuM ja bAkI na rAkhyuM. dakSiNa dhrukalinanA AsIriyAnAM hota te e graMtha kadI pragaTa ja na thayo hota. parakInsa vAsamAM bhayavinAnA phaleTamAM beThAM beThAM buphe pitAnA nAyaka, vizALa piTIomAM copaDA aDakatA yujina ghenTanA hastaprata chApavA mokalI ApI. vuphe kahyuM, "hajI re enI pAchaLa cha mahinA vadhAre kAma karavuM che tyAre para jIvananAM pAne pAnAM khaDakaLyAM. chatAM e graMthano aMta ANI zakayA nahi. parakInsa kaIka vAra koI prasaMgamAM kApakUpa kInsa sApha suNAvI dIdhuM: "tame phalebaTa jevA saMpUrNa tAnA zokhIna nathI." phalebarTa satata sudhArA vadhArA karavAnuM sUcavatA. 39pha kartavya samajI emanI vAta kabUla karyA ja karatA. emanuM kAma to emanA graMtha lakhavAnuM che. rAkhatA. paraMtu brekalIna pAchA pharatAM emane keAI mahattvanA chevaTe vulpha praphamAM potAnA sudhArA vadhArA karI saMtoSa phakarAne vicAra AvI jate ane e kAgaLamAM tyAM sudhImAM mA, cha varSa sudhI pitAnI yu jana ghATanI A kathA te kApakUpa karelA bhAga karatAM bevaDo vadhI jato. satata lakhyA pachI I.sa. 1935nA mArca mahinAmAM parakInsanI sahAyanI e vAraMvAra kApakUpa karatA. chatAM "samaya ne saritA' pragaTa thaI. daza lAkheka zabdone emane graMtha sAmAnya navalakathA karatAM sarAsarI bAra gaNe lAMbe jaNA ane TolsToyanA " yuddha ene ke AvakAra maLaze eno emane vasavase hato. ne zAMti' karatAM bamaNA kadano te rahete ja, vajiniyAmAM meM mArI jAtane eka dayAjanaka mUkha tarIke vinAzaka rAtre relave TreInanA pravAsanA varNana sAthe pitAnI navala- rajU karyo che ema mane lAgyuM. jANe mArAmAM buddhi ja Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #957
--------------------------------------------------------------------------
________________ 840 vizvanI asmitA nathI. mArA prathama graMtha kevaLa buddhine ekAda camakAro ja asarakAraka nathI. AvI taraMgI vikRtatA sivAya vebara gheTa hate evuM mArA vivecakone lAgeluM enuM saMpUrNa vera ja rahe che jANe jarA barachaTa lAgatA vupha pite ja. vALavA A pahelI ne chellI vAra prayAsa karyo che ema dha veba enDa dha reka" ane "yu kAnTa ge hema. jaNAvyuM." gupha gAmaDuM choDI perisamAM rahevA AvyA. e ageIna' A baMne navalakathAe emanA avasAna bAda, ja divase amerikAmAM emane meca pragaTa thayA. ATaluM pragaTa thaI che. genTa vebara vulphanuM pAtra vaya ne anubhavathI moTuM kada vadhAryA pachI ane bahAdurIne DoLa karyA pachI koI paNa manuSya jeTale palaTAya eTaluM palaTAya che. e paNa vulpha ati lAgaNI pradhAna kalAkAra hatA. "mArI sthiti dayAjanaka, viparIta ne keTalIka vAra pAdarI je paNa kharAba nathI" emanA viSe UMDI sUjha dharAvanAra emanA para jaNAya che. chatAM pitAnI nirbalatAone ene haMmezAM prathama mana ghaNI rIte sthAyI prabhAva pADanAra zikSakane khyAla che. potAnA mULa dhAlI beThelA roSa, gajabanA viroemaNe lakhyuM, "mane loko daMbhI ne abhimAnI lekhe che e dhAbAsa. svasaka sAthe pitAnA mATenI samatola dayAnuM hakIkata hovA chatAM peTa pUratuM khAvAnuM paNa nahotuM evI e haMmezAM pRthakakaraNa karatA rahe che. potAnI jAta karatAM sthitimAM huM ja hatuM ene mATe e cagya citraNa che.' haMmezAM e kAMIka vadhAre che. e amerikana kalAkAra thavA pitAnI UMcAInI barAbarI karI zake evuM emaNe lakhyuM. ja nirmAyelA nathI paraMtu amerikAnuM pitAnuM ja pratIka che. e barAbarI karavA emaNe garjanAo karI. e barAbarI karavA matAgrahI ne virodhAbhAsI. chaTakabArI zodhavA je preraNA emaNe khAdhuM pIdhuM, "haMcI gulIvara" nAmanA vivecana meLavavA yuropa prati daSTipAta karatA, chatAM sAthe sAthe bhUta-- graMthamAM pAmelA hensaphaDe jahonasane lakhyuM che. pitAnA kALane InkAratA. pitAnA sivAya anya tamAma vArasAne vatana Azevilene guphe "ATAmenTa' kAlpanika nAma tyAga karatA. emanA agAu thaI gayelA Imarasana ane ApyuM hatuM. e ATAmenTanA lIlIpuTavAsIo mATe to viTamena peThe pukAratA : "A ja bhUminA ajoDa ne ekala. pite nirbala livara hatA. emanA nAnakaDAM kaTAkSabANa padArthamAMthI ane ApaNuM jIvanamAMthI ApaNe ApaNA dhAryuM nizAna tAkI zakyAM hatAM ane pitAnuM jhera ThAlavI jIvananI zakti zodhavAnI che. ApaNuM belane vAcA zakaLyAM hatAM. prathama graMtha peThe ganTa zreNImAM A bIjo ApavAnI che, ApaNI kalAmAM prANa pUravAnA che." graMtha paNa saphaLa nIvaDyo hate. evI emane khAtarI thaI pitAnA bhUkhyA haiyAnI kAmanA pramANe athavA enI tyAM sudhI emanuM dila e vAta mAnavA taiyAra nahotuM. * nikaTa pahoMce e ya AkAra ApavA, amerikAmAM karoDo pachInA graMthamAM manuSyanuM nAma ane dekhAva badalI nAkhI svarUpe, jaMgalI hiMsA ane enA UchaLatA jIvananI UMDI emaNe yujina gaMTana dekhItAM AtmakathAtmaka to nivAravA gUMcavaNe AlekhavA vaphane samaya ja maLyo nathI. madirAprayAsa karyo. pAnanA ekAda pracaMDa humalA pachI kaLa vaLatAM e I.sa. pachInA be graMthe paNa lekhakanA jIvananI vArtA ja 1938nA julAI mahinAmAM bImAra paDI gayA. tridoSanA AgaLa dhapAve che. A cAreya graMtha hakIkatamAM eka ja AkramaNamAMthI bacyA paNuM vaLatI dazAmAM bIjI gUMcavaNe graMtha che : eka pracaMDa ramItmakathA. guphe have potAnA nAyakanuM UbhI thatAM tIvra magajanA cepa mATe zastrakriyA karAvatAM nAma jaja vebara ApyuM che. dIvAnA devatanuM meruM bATimaranI jahesa hopakInsa hospiTalamAM I.sa. 1938 dhAraNa karelA yuvAna rAkSarAne badale : A geTanuM varNana nA sapTembaranI paMdaramI tArIkhe emanuM avasAna thayuM. cheH vebara vinA adhikAre ghUsI gayele mAnavI che. majabUta emanI ADatrIsamI varSagAMThane hajI paMdara divasanI vAra ne bhAre sakadhavALo, gajaba lAMbA hAthavALe, pAtaLA hatI. AzevilemAM ja emane bhUmidAha devAmAM AvyuM. pagavALe....ja rA vaLI gayelo.... AgaLa jhamI AvatA bhAre veba enDa dha reka" nA DAka bela emanI samAdhi para mastakavALo..*kI pAtaLI garadana mATe atizaya bhArarUpa.... AlekhavAmAM AvyA. "mRtyue emanA pyArA putrane dayA, vAMdarA jevo dekhAva. chokarAo ene "sAdhu" kahe. paraMtu prema ane karuNAthI sparza karyo che ane emanA avasAna A chUpe veSa ethI AgaLa vadhato nathI. saMpUrNa rIte para pratiSThAnI mahora mArI che." Jain Education Intemational
Page #958
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga- 941 vaphanA doSa eTalA badhA spaSTa hatA ke vivecakone toDapheDa ityAdine mAnavInAM saMkalita ne avicchedya aMza emane bahalAvavAnuM khUba ja saraLa banI jatuM. A da tarIke ja svIkAravAM joIe. samAna saMkSepa ke te chaDAM emanI atizayatAnuM eka aMga che : emanA avyavasthita satrAmaka vAkayo vaTa mATe nahotAM vaTA sUtrAtmaka vAkya vRpha mATe nahotAM. vupha laMbANumAM vaibhava thanaganATa ne bhayaMkara zaktino eka bhAga che. e emane mANatA. potAnI jAtane laMbAvavA emane virATa vistAranI AkAra ApavA detA ja nahi. tane jJAna ne bhAvanAnI jarUra rahetI, "samaya ne saritA" "opha TAIma enDa dha gUMcavaNa, sAmAjika sabhAnatA ane e viSe kAMI karI rivara"mAM "yu kATa ge hama ageina'vALA AkhA chUTavAnI niSphaLatA emane jaMpavA detAM nahi. banArDa da divasa cAlatA samAraMbhanA varNanamAM cALIsa hajAra zabdo To lakhe che : "navalakathA je sA 2 mAMthI ud bhave che e va5rAyA che. agAu ulekha karyo che e TreIna pravAsana mane vaijJAnika saMpatti para vupha kAbU meLavI zakyA nathI ke eka ja prasaMga Akhare jhINA TAipavALAM sATha pAnAmAM kalpanAkathA lakhavAno kasaba keLavI zakayA nathI. pitAnI samAvavAmAM Avyo che. vAkachaTA ane zALatA vaccene jAtane uccatama kakSAe sAkSAtkAra karavAnA emanA daDha bheda pArakhavAnI vakaphamAM zakti nahotI vAkcAtuya bakanirdhAra mATe ane mahAnatAthI kAMI paNa ochI vAtathI vAdamAM sarI jatuM. emanI aMgata ne sAmAnya IrSyA, saMtoSa na mANavAnI tamannA mATe ApaNe gulaphane jarUra emanI mizra adekhAIne zrImaMta vyavahAradakSa mAnavIe : Adara karI zakIe; paraMtu navalakathA lekhanamAM kaI paNa khAsa karIne yahUdIo, buddhijIvI varga ane mukta ThAkore vibhati game teTalI upayogI hoya chatAM eTaluM ja pUratuM pratyenI ghaNa, kAusTa peThe uparachalI paraMtu prAuTanI. nathI,' emanI samagra kAravAI eka jomavaMtI prakriyA che." camatkAranI jAduI zakti vihoNI saMpUrNa punaruktinI vAhiyAta bIjI rIte hamadardI prazaMsA pAmelA hensapharDa jahonasane vRtti ityAdinA bheda vupha tAravI zakatA nahotA. chatAM ya lakhyuM che : "eka eka zabda pADatI vakhate pRthvI ane yogya talanA karavAmAM Ave to vulakanI A UNapo kSudalaka manuSyanA camatkAra viSe kaI paNa mAnavIe kahyuM che enA kSatio ja lekhAya. vuphanI moTI siddhio ane akhUTa karatAM e vadhAre kahI chUTavA mathatA hatA, UMDI sUjhane jema AgaLa e kazI ja visAtamAM nathI. mAtra rebele anubhava e zabdamAM utAravA mAgatA hatA. ane vadhAre ane joIsamAM ja jhaDapI zabdono dhodha vahe che: vANIne viparIta ane addabhuta vAta te e hatI ke saMpUrNa samaja vadhAre ulAsabharyo upayoga vartAya che, AzAvAdane vaibhava dharAvatAM pahelAM mAnavI nIvaDavA e mathI rahyA hatA. chatAM dekhAya che. rahasyamaya paNa umadA sArabhAga, janmabhUminI koI paNa rAjaM namAM vR96 saphaLa thayA hoya to e bhayaMkara vaMdanI najare paDe che. anAmI bhaya ane Uda prayAsano ItihAsa ja che." veba enDa dha rokanI maMtavyamAM rAcato deza : pAzavI, khAlI, na, verAna, aMgrejI AvRttinI prastAvanAmAM je bI. piTalI ghaNuM kSayadAtA kurUpatA chatAM ATalA badhA manorama soMdaryane kharA anya vivecakethI judA paDe che ane dA kare che ke rasavibhora karI mUkato deza emanI che ane avAka banAvI vuDanA graMthamAM A graMtha atizaya vividhatA bharyo ane de cheene mATe sugya bhASA hajI sarjAI nathI. atizaya moTA kadano che eTaluM ja nahi paNa nirNavAmaka manuSyane ardha kaDavAzabharyuM, ardha prazaMsAyukta sa bedhana varUpe zreSTha graMtha che. chatAM preTa lIne paNa de la umara karatAM potAno prema spaSTa karatAM e lakhe che: "huM mAnuM vAnI pharaja paDI che ke, "zeka kaMIka cheH ApaNe ene chuM ke ApaNe ahIM amerikAmAM vaI gayA chIe. paraMtu zodhI zakIe te" ramavuM dhaNa laMbANa thI jAhera karatA hoya mane vizvAsa che ke ApaNe pAchA ThekANe AvIzuM. ane ema jJAnanI aspaSTa che nakAmI gaMbhIratAnI lAMchaDI keDIomAM A zraddhA, jJAna ane maMtavyanA recaka svarUpe mArAmAM lAMbI saMdhyAnA aMte aTavAtA vidyAlayanI peThe vulapha rasa prasarI gaI che ane huM ApaNe badhA mATe vicAra karuM chuM, mANatA jaNAya che." kevaLa ApaNI AzA mATe ja nahi; paraMtu amerikAmAM do hovA chatAM hupha mahAna che ema kahevuM pUrata' amara cetanavaMtA zamaNa mATe huM zraddhA dharAvuM chuM. ame nathI. atizayetio, ugra ektio ane ati vistRta rikAmAM ApaNe ApaNA mATe jevuM jIvana ghaDyuM che ane Jain Education Intemational
Page #959
--------------------------------------------------------------------------
________________ 942 vizvanI asmitA je jIvane ApaNane ghaDavA cheH je AkAra ApaNe UbhA gadya mAdhyamane upayoga karatA. te praNAlikAgata svarUpane karyA che. je maMDaLe vikasI rahyAM che, je madhapUDo sarajA mahattva ApatA ane pitAnI DhagalAbaMdha paMktio pote che e prakRtithI ja AtmavinAzaka hatA ane tene nAza Adara kare che evI ucca kakSAnI kalAtmakatA prApta karI thavo ja joItuM hatuM....the ja joIe.. huM mAnuM chuM ke zake tema che ema mAnavA InkAra karatA tethI pite kavi ApaNe amerikAnI sAcI zodha karavAnI che. ApaNA jomanI nahotA e emane khyAla bhUlabharelo che; chatAM rasavibhora sAcI siddhi: ApaNAM lokonI, ApaNI zaktizALI amara jIvananA dhabakAra, bhAvanAnI bharatIne caDhautAra, ane bhUminI sAcI sArthakatA hajI AvavA nI che. samayasaritAne satata vahetA pravAha vulaphanI layamaya ne khUba ja Aroha avaroha dAkhavatI paMktiomAM jovA maLe che. buphe saMpUrNatA mATe puSkaLa mahenata karI potAnI jAtane kaI paNa gadyavibhAgamAM nahi ane kAvyanA DAka samUhamAM khUba khUba kheMcI. paraMtu saMpUrNatA bhAgye ja emane Adarza ja tAkIdanI gherI bhAvanA abhivyakta karavAmAM AvI che. hate. samaya ane avakAzane AMbI javAnI emanI utkaTa asukhI yauvana ane emanI atRpta vAsanAo, premALa kAmanA niSphaLa thavA ja sarjAI hatI. paraMtu vulphanA dakSi- mAyA. aNadhAryo trAsa, ne mAnavajIvananI rakhaDapaTTI ItyAdi zupathanA vAsI sAthIdAra ane ghaNI rIte emanAthI UlaTA paNa eAchuM daSTigocara thAya che. gadyanI TevathI AcherI vicAra dharAvanAra viliyama phekanara kahe che : "lupha niSpha- chapAyelI rIte "luka homa varDa: vatana prati mITa mAMDe'nA LatAne zreSTha namUne che kAraNa ke eNe ghaNuM ghaNuM kahevAnI prAstAvika phakarAmAM zuddha kAvya phurI AvatuM jaNAya che. AkarAmAM Akaro prayAsa karyo che. zailI, saMgatatA, cekasAInA badhA ja nItiniyame phagAvI devA e taiyAra hatA. "keNe pichANe che pUro nija badhune, e to kahe manuSyanA haiyAnA tamAma anubhava jANe cAke caDhAvavA e keNe nihALyuM che pitAnA hRdayane, e te kahe; prayatnazIla hatA." guphane potAnI asaMyamita bhUkhane keNa baMdhanamAM purAyelo nathI, e te kahe; khyAla hato. mAnava anubhavanA samagra saMbhArane pacAvI keNa ajANe ekale bhamatuM nathI, e te kahe.' ' nAkhavAnI ghelI tAlAvelI emane lAgI hatI e vAta e nukasAnane bhaMgAra ! samajatA hatA. paraMtu sAthe sAthe vulpha e vAta paNa dIse khovAyelo e to camakatA tAralA vacce, jANatA ke "ekavAra A vAta mArA dilamAM ghara karyuM che. jaTila jALAM viSe, mArI buddhi enI viruddha bhale game teTalI sacoTatAthI kAma ati thAkela ne nisteja aMgArA pare; karI rahI hoya chatAMya tene mArA dilamAMthI ukheDI bahAra mUMgA mUMgA saMbhArIe pheMkI devA dalIle karavAnuM mAre mATe zakya nathI. ene vikhyAta ne vIsarAyalI bhASA! mArAmAMthI dUra karavAno eka ja mAMga che, ene kADhatAM kaho kyAM zodhIe ene ? kADhatAM jIvI jANavuM.' khevAyelA zerI taNe svarge jatA cheDe ? zilAle ? nIla pAMdaDe ? ke aNadITha dvAre ? jagatamAM kAMI paNa thavAne badale huM kavi thavAnuM kayAM zodhIe? kayAre maLe? pasaMda karIza.' e pukArI pukArIne kahetA "he Izvara ! kavi khovAyelo! thavA mATe huM zuM zuM nyocchAvara nahi karuM?' emanA avasAna vAyupIDA veta ze, kahe ne! punaH kayAre maLe? pachI be graMtho pragaTa karavAmAM AvyA che. "dha pheIsa opha e nezana : rASTranuM darzana." emAM vulanA kAvyAtmaka eTale ja chaTAdAra, eTalI ja kAvyAtmaka nisargika phakarAono saMgraha che. "e sTona, e lIpha, e Dora : preraNAvALo "yu kATa ge hAma ageIna : e vatananI vATe paththara, pAMdaDuM ne pravezadvAra " emAM emanA gadyane kAvya tame pAchA vaLI zakazo nahi"ne aMtabhAga paNa che. e svarUpa apAyuM che. ethI siddha thAya che ke vulpha gadya kAvya graMthane aMta ghaMTanA teyI pheka hIla eDavajha ( vaphane lakhatA eTaluM ja nahi paNa vulpha eka kavi hatA chatAM pote mekasavela parakInsa) para lakhAyela lAMbo patra che. e Jain Education Intemational
Page #960
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 943 AnaMdamagna smRti jagADI jAya che. emAM vulphanA akALa jAhera kare che ke, "mAnavatAnA eka aMza tarIke, AdhyAavasAnane aniSTa aNasAra che. bAIbala bela jevA enA tmika vAstavikatA tarIke kalA ja arvAcIna dharma che. pratyeka bola che. e kevaLa bhaviSyavANI ja nathI paraMtu ApaNA sarvottama kRti, garbhita rIte ke khullI rIte, kimatanAM yuganA suMdara zabdaracanA vALI dila macAvI nAkhatI sthAnika aMdha baLA para mAnava vijayanI kathA karI jAya che. vizva kavitA che. para mAnava chaTAne prabhAva pADavAnuM jAdu karanAra AzA janaka ekAMtamAMthI uddabhava pAmatI zakti eTale kalAkArane kahI gayuM che keIka mujane rAtrie, bola. ane bhUtakALanI prAcIna mahAkalAomAMthI Aje je varSAntanI dIpAvalI jalatI hatI evI paLe; TakI rahyuM che e ja vidAya laI gayelI saMskRtione kadI keIka bolyuM rAtrie na bhUMsAya evo bola che. A TakI raheluM satva paNa tuM marIza" paNa kyAM? - e vAta huM jANuM nahi. IzvaranA sAMnidhyamAM pahoMcADanAra amara bela to nathI ja. oLakhelI A bhUmine choDavI ! mRtyunA athAka oLA ene vIMTAyelA rahe che ja. chatAM AvI maLelI jiMdagIne roLavI !! ApaNI najare tamAma saMskRtionI kalA eka ja sAmAnya kevuMka moTuM dAna maLavAnuM haze ! tava dharAve che: kismatavAda sAme e eka ane khuM kevIka moTI jiMdagI jIvI jaze !! saMrakSaNa che. cAhyAM hatAM evAM badhAM ye mitra gaNIne choDyAM ? kevAMka mIThAM sanehanAM varSaNa haze? Andra mArlonA pitAnA kismatavAda sAmene bacAve vatana karatAM ye vadhu mAyA bharI bhUmi kyAM haze? vividha svarUpe dAkhavyAM che. ane vividha prakAranAM jIvana dharatI thakI mATI dharA kayAM sAMpaDe? jIvavA emane pharaja pADI che. emano janma I.sa. 1901 A pRthvInA staMbho jaDayA che je pare, nA navembaranI pAMcamI tArIkhe. pirisamAM emanA pitA jyAM vizvanuM dila doDatuM jaIne Thare! zrImaMta sarakArI nokara hatA. pitAnA dIkarAne asAmAnya vAyu UThe : saritA ya vahevA mAMDaze." dUragAmI zikSaNa maLe evuM e IcchatA. lIsI konDoraseTamAM prAcIna sAhitya para prabhutva meLavyA pachI Andra paurvAtya vakanI vyApaka zailIthI anokhI rIte A kAvyapaMktio bhASAone lagatI perisanI zALAmAM dAkhala thayo. tyAM. eTaluM to saMpUrNa svarUpa pAmI che, eTale purAtana ene emaNe saMskRta ne cinAI bhASAnuM saMpUrNa jJAna meLavyuM. AkAra che ke enA spaSTa ane cAlu laya zaMkhalAothI purAtatvazAstrano paNa pUro abhyAsa karyo. vIsa varSanI vaye mata evA svataMtra jAmanAM darzana karAve che. mRtyuMjayI dIdhuM. emaNe gaikAnI eka nAnakaDI pustikA pragaTa karI. draSTA, saMpUrNa ne saMtuSTa kavine e biradAve che. phalerA goDamitha sAthe lagna karyuM. jarmana nANAvaTInI e dIkarI. trevIsame varSe e emanA pitA pAse hindI cIna Aje mAryo gayA. tyAM purAtatva saMdhanamAM jhaMpalAvyuM. prAcIna pradeza keca navalakathAkAra rAjapuruSa, bAvana varSanI vaya. DAberI e khUMdI vaLyA. maMdiranA khaMDiyeremAM e ghUmI vaLyA. krAntikArImAMthI jamaNerI pratyAghAtI banya. yunAITeDa sTe- daTAI gayelAM bauddha zipanI zodha calAvI. Ama eka ITsa pahoMcyA, ghoSaNA karI: 'rAjakAraNa mAnavajAtinA varSa saMzodhana kAryamAM vItyuM. tyAM bhUtakALamAM emane rasa vinAzanI dhamakI Ape che. kevaLa kalA ja emane samanvaya osaravA mAMDayo. emaNe vartamAnamAM rasa levA mAMDayo. sAdhI zakaze. A vAtane emaNe potAnA vidvattApUrNa khAsa karIne tyAMnA vasAhatI lokomAM pharI emanI pari mahAgraMtha "dha IsIsa opha sAyalansaH zAntinA svara mAM sthitino khyAla meLavavA mAMDyo. AnDAmAiTa krAntimAM vistArathI kahI che. A graMtha dIvAla-viheNa saMgrahasthAna emaNe jhaMpalAvyuM. svAtaMtrya mATe jhajhamatA AnAma saMghamAM jevo che. saMpUrNa gaNAtA badhA ja ekamone nAza thayo. joDAyA. cInanI sarahada oLaMgI mAe potAnI rAjakIya kevaLa kalAno eka saMpUrNa ekama avinAzI che. mAle pravRtti vistArI. I.sa. 1925 nA rASTrIya mukti AMdolana Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #961
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA. mAM emaNe bhAga lIdho. suna yAta sene sthApelI ke- kArathI judA paDatA mArko pratyeka kAryamAM majabUta ne vIsarI mInTaMganA esoziyeTa sekreTarI janarala banyA. bAra mANasa. na zakAya e hetu nihALe che. A graMthamAM lekhaka nI samitimAM cAMga kAI zeka emanI sAthe sAmela saMDovAyelA hatA evA eka bIjA aitihAsika prasaMgane hatA. kenTananA baLavAmAM emaNe sakriya bhAga lIdhe ane AbehUba citAra che. pIpasa pArTInA sAmyavAdI sabhyo, komIga ane sAmyavAdI pakSanuM saMgaThana sAdhavAmAM kemiMTega ane janarala cAMga kAMI zekanA sainya vaccenA saphala thayA. emanI vakatRtvazakti ane emanA utsAhane saMgharSanI e kathA che. emAM zAMgahAInI kaTokaTInuM jhINavadhAvI levAmAM AvyA. emane pracArakAryanA kamizanara vaTabharyuM varNana che. I.sa. 1927nA e be divase. sphaTika nImavAmAM AvyA. kavATuMga ane kavAMgala prAMtomAM emaNe lakhANuvALI A kRti aMge lakhatAM philipa henDarasana kahe kAma karyuM. chavvIsa varSanI vaye to e saMpUrNa kAMtikArI che. dostAIskI ane zekIMnAM lakhANa bAda karIe to banI gayA. kadAca bIjo evo eka paNa graMtha duHkhanI kevaLa nagna ugratA dAkhavatA A graMtha sAthe sarakhAvAya e maLaze nahi. hinadI cIna, zAMgahAI ane hoMgakegamAM emaNe je joke sTonanA kahevA pramANe A graMtha jhajhamatA vinAzanI paristhiti joI ane je saMkaTo sahana karyA ene saLagate jhAMkhI karAve che. mArko potAnAM sAmyavAdI ane mUDIvAdI citAra emanI prathama traNa navalakathAomAM jovA maLe che. pAtrane cokhA svarUpamAM ekabIjA sAme mUkavA mAgatA sanA mATenI saMgharSamaya mAgaNIo ane pravRttiothI A nathI, e paraspara virodhI che e vAta sAcI che, paraMtu teo traNeya graMthe dhamadhame che. "kankararsa vijetAo' mArko potAnA cAritranA gaNadeSothI vire ayAvIsa varSanI vayanA hatA tyAre pragaTa thaI. enA nAyaka judI judI praNAlikAomAM UcharyA che ane te judI judI cInamAM soviyeTa pratinidhi hatA. I.sa. 1925 mAM hoMga- paddhatio ja emane eka bIjA sAme athaDAvI mAre che. kegamAM sAmAnya haDatAla paDI enA e vyavasthApaka ane mArlonAM pAtro kevaLa pitAnA vAtAvaraNanI pedAza nathI. mukhya pracAraka che. TrATaskIe A graMthane "krAntinI romAMcaka virodhI lakSAMka mATe ugratAthI jhaghaDatAM nathI. paraMtu teo kathA tarIke biradAvyo che. paraMtu mArlo bhArapUrvaka jaNAve eka vicArasaraNInAM upAsake che. vyavahAra vinimaya sAmenA che ke ekalI samUha pravRttinA para ja nahi paNa samUha aMtarAyo ane pharatAne emAM svIkAra che. vartamAna kSaNane pravRtti ane vyaktigata pravRtti baMne para bhAra mUkavAmAM pUrepUra upayoga karI levAno emAM daDha nirdhAra che. keIka Avyo che. eka varSa pachI "dha royala ve : zAhI anita paNa mahAna bhAvi mATe trAsa ekalatA ne balimAga , pragaTa thaI. emAM kaMboDiyAnI purAtatva samRddhi dAna vadhAvI levAnI bhAvanA che. vadhArAmAM mArko vAcakamAM nI pAzvabhUmi jovA maLe che, paraMtu ene mukhya hetu zraddhA upajAve che ke vartamAna ghaDI ja nirNayAtmaka ghaDI che to manaSyanA ekAMta aMgenA mAlenA vicAro ja rajU ane samagra mAnavajAtanuM bhAvi keTalAka yuddhakhora siddhAMta karavAno che. manuSya mRtyu para vijaya meLavI zakatA nathI praNetAonA hAthamAM taLAI rahyuM che. paraMtu pitAnA tamAma sAhasika jomathI ene pratikAra - jyAre cAMga kAI zeka ane "tharDa InTaranezanala" vacce karavAne, paDakAra pheMkavAne ene daDha nirdhAra to pragaTa kare che ja. bhaMgANa paDayuM ane I.sa. 1927mAM sAmyavAdIono prati kAra karavAmAM Avyo tyAre mArlo yuropa pAchA pharyA. paraMtu valakathA mensa kaITa manuSyanuM kimata" A e pravRttihIna to na ja rahyA. trIzInI phAsisTa virodhI graMthe mArlone AMtararASTrIya kIti apAvI. ene ucca keTinI caLavaLanA e eka sukAnI banyA. yuropanA bhUgarbha kAmakalAkRti tarIke vadhAvI levAmAM AvI. ene geMgakeTa dAronAM lakSayAMka pAra pADavAnA kAmamAM e paravAI gayA. pAritoSika maLyuM. pratyeka jIvaMta bhASAmAM enuM bhASAMtara vizvabharanI AmajanatAnI paDakhe rahA, 'Dejha opha ratha : thayuM che. hemiMgvanI peThe mAle paNa mRtyu ne hiMsAne ja AkrozanA divase " mAM "phAsIjhama" nA praznone emaNe lakSamAM rAkhI kAma kare che, paraMtu e amerikana navalakathA, nATaya deha Apyo. "mensa pheI TaH manuSyanA bhAvi karatAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #962
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 A kRtine bhAre ulAsathI vadhAvI levAmAM AvI. kesanara ane buddhizALI vaga baMne vargo vacce jhalato hoya chete enuM mukhya pAtra che. jaramana bhUgarbhavAsIono e netA bhautika rIte madhyama AdhyAmika dRSTie nihALe che: ane che, sAmAjyavAdIonAM nAmonI yAdI utArelo eka kAgaLa AkramaNane pIchehaThanA laya pramANe majUra varga prati DhaLe che. e suprata karatA nathI tethI ene navenava divasa sudhI aMdhArI paraMtu mArlonI kArakirdI anya lekhako karatAM vadhAre saMnifkeTaDImAM pUrI rAkhavAmAM Ave che. cA ke nara pitAnuM ThatAthI yuropiyana buddhizALI varga nI tabakakAvAsI kaTokhimI kArya zarU karI zake athavA AgaLa vadhArI zake te kaTInuM pratibiMba pADe che." hetuthI eka bIje sAmyavAdI khoTu kesanara nAma dhAraNa mAle A palaTAo ane dekhAvenAM pratibiMba pADatA karI zaraNe Ave che tyAre ja ene choDavAmAM Ave che. ja rahyA. e sTelina ne TrATakkIne vikape tarapheNa karatA. sAmAjika sudhAraNA mATenI mArlonI dhagaza kevaLa chApelAM mAsavAdIonA vijayene biradAvatAM lakhANe parathI e FpAnAMmAM ja paryApta thatI nahotI. nAjhIvAdanA tamAma prakAro enA parAjayanA mahAkAvya prati vaLyA. bIjA vizvayuddhanA sAme Ama janatAnI virATa sabhAomAM e AkarA prahAra AraMbhamAM emaNe pitAnuM nAma Tenka sainikomAM noMdhAvyuM. karatA. musalinInA "kAlA badana" nA sAhasanI cAmaDI keda pakaDAyA, bhAgI chUTayA ane bhUgarbha mAM gayelA mekivajhanA utaraDI nAkhatA. ebisIniyAmAM karelA pAzavI AkramaNa sabhya tarIke kriyAzIla rahyA. jyAre yuddhane aMta Avyo sAme bhayaMkara vAMdho uThAvatA eTaluM ja nahi paNa saMskRtinA tyAre mA aMtima jamarI sarakAramAM joDAyA, ane rakSaNa mATe temaNe lekhakanuM eka AMtararASTrIya maMDaLa UbhuM saramukhatyAra cArsa da" golanA TekedAra banI pitAnA mitrone temaja emanA tamAma anuyAyIone AghAta Apyo. eka | i.sa. 1936mAM mArlo pharIthI krAntikArI pravRttiomAM vakhatanA kAtikArI tamAma yuddhone dhikkAranAra Aje yuddhakhora banyA che evuM temanA para doSAropaNa karavAmAM AvyuM tyAre FchevAyA. jyAre janarala phrAnkoe pitAne peInanA sara mArloe eTale ja javAba Ape : "duniyA palaTAI che: mukhatyAra tarIke jAhera karyA tyAre mAle "leyalisTa"nA FpakSamAM bhaLyA. vimAna mAge e sIdhA meDIDa pahoMcyA. huM nathI palaTAyo." tethI dagale emane saMskAramaMtrA mika vimAnI TukaDI UbhI karI. ane pramANamAM pite bina nAkhyA. kanubhavI vimAnI hatA chatAM phAsisTa pradezamAM pratinidhi bhautika mAnavImAM kazo ja pheraphAra najare paDato nahote. kArya karavA pAMsaTha vakhata UDavA. be vAra e ghAyala thayA. pacAsame varSe paNa emanAM nIlavarNA nayano eTalI ja peInanA pATanagara para thanAra AkramaNane e thaMbhAvI zakayA. tIvratAthI camakatAM. emano kezakalApa zyAma ja hatA. ane EleyalisTa"nI tarapheNamAM pracAra karavA ane emanuM lakSyAMka nirAMte beThA hoya tyAre emanuM mukha vadhAremAM vadhAre pAra pADavA phrAnsa ane yunAITeDa sTeIsano pravAsa karyo. bhiDAyeluM rahetuM. emanA utsAhanI tIvratA ane emanAM peniza AMtaravigrahanA pahelA tabakkAmAM emaNe lIdhelo sAhasanA vistAre emane kemaLa ja rAkhyA hatA. emano bhAga niSThuratAthI paNa hetulakSI rUpe "mensa hepa : manuSya ThaDe prabhAva cInamAMthI lAdhelA jJAnataMtuonA dabANe vadhAre AzA'mAM AlekhavAmAM Avyo che. "dha pATIjhana rivyu" tIvratA dAkhavatA. emanuM joma ane vAtoDiyApaNuM jarAya mAM epha. Dabalyu DayupI lakhe che, "zerIonA yuddhanI AgavI ghaTayAM nahi. jeneTa phalenare emane vilakSaNa pagapALA pravAsa bhayaMkaratA ane "ripablikana AmI no sAco nAyaka zastra karanAra vADiyA tarIke varNavyA che. e cAle che ema emanA sajaja zramajIvI varganA paramAnaMda khUba ja cokasAI thI magajamAMthI zabdo ne vicAro U marAya che ane pUrva taiyArI ane Urmisabha2 zaktithI varNave che. paraMtu mArlo aDaga viheNuM sarjana rUpe emanA mukhamAMthI bahAra sare che. jANe rIte ekapakSIya nathI banatA. piote je pakSanI paDakhe che emaNe hajI lakhyA nathI evA graMtha enA prati paNa nahi. yupI AgaLa cAlatAM kahe che, "ghaNuM na hoya ema varase che ane vicAranA veganI gatithI vahevA kharA lekhakonI peThe e baMne chAvaNImAM paga rAkhe che. krAMti mAMDe che. keTalIka vAra to kAna jhaDapI zake enA karatAM sthira nathI. emAM bharatI ne oTa AvyA ja kare che. paNa enI jhaDapa vadhAre hoya che. emanI atireka marI Jain Education Intemational
Page #963
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA smaraNazakti e Amatema AMTA mAre che tema tema emane banI mArko pukAre che. "yuga yugAntarathI AvatA avAja anusare che ane havAmAM smaraNonI mahephila jagAve che. sAMbhaLavAmAM ApaNe zA mATe niSphaLa jaIe ? tuphAna itihAsa, kalA ane manuSyanA jokhamI kismatanI. e kSaNe samudranA phI mAM uddabhavatA paDakArane jhIlavAmAM mahAna kala jenI jarUra jaNAya enI vAta e kare che. kAree A paNa jJAnamAM vRddhi karI che. enA prabhAvane A cIle caDhAvanAra raNakAne sAMbhaLavAmAM, ane pharensana phalerA goDasmITara sAthenuM emanuM dAMpatya chUTAcheDAmAM samAdhio para mAikala enjalee laTakAvelA rUperI ghara pariNamyuM pachI emaNe eka lekhikA jeneTa kaTIsa joDe nAdanA paDachaMda pArakhavAmAM ApaNe zA mATe niSphaLa jaI e lagna karyuM. e eka relave akasamAtamAM marI gaI paraMtu sAgaramAM vilIna thaI gayelAM mahAnagaromAMthI UThate gUMgaLA mArlone be putra ApatI gaI. be varSa pachI I.sa. 1948 gUMgaLAto ghaMTArava paNa e ja ghaMTanAda che. ene ke mAM mArlo merI meDaleIma mA : emanA sAvakA bhAInI vIsarIe? kalA svarUpa Ape che tyAre svarUpa badale che vidhavA sAthe paraNyA. jeneTa phalenara kahe che ema baMdhunA kalA AkAra Ape che: pharIthI Alekhe che ane jALa sAhasika vArasA tarIke emane suprata karavAmAM AvI hatI. rAkhe che. mArko kahe che, kalAnI vArtA e mAnavanI vAta rolenDa mAlene gesTApa pakaDI gaI tyAre kadAca pote pAcho paNa che ja na phare to pitAnI patnI Andra mArlone e soMpatA gayA hatA. emane kayAM laI javAze ene aMdAja kADhI zakAya ema nahote. lenDa kedIonI chAvaNImAM ja avasAna pAmyA, ane bIjA sAvakA bhAI kaloDa mAryo paNa virodhI ? hilacAlane bhoga banyA. traNa laDavaiyAmAMthI kevaLa A ekalA ja bacavA pAmyA, -makara-kAra : - ! t" id - 3 kaI? : 0 I.sa. 1953 mAM mAryoe ghaNuM jene vadhu Take evuM nahi chatAM ghaNuM ja uttejaka evuM pustaka "dha Isisa opha sAyalansa : zAMtinA sUra' pragaTa karyuM. agAunA raNakSetranuM avalokana dAkhavatA "dha sAyakolojI opha ArTa : kalAnuM mane vijJAna" parathI mAe manuSya ane tenI ? kalAtmaka abhivyaktine citra ItihAsa Alekhyo. DenanI guphAonA pASANayuganI mAnavakRtiothI mAMDI arvAcIna yuganA kapI na zakAya evAM havAI jahAjo sudhI : iji. ptanA avayavanI kAmagIrI dAkhavatI "mamI "nI peTIothI mAMDI keTalIkavAra na kaLI zakAya evAM pikAsenAM raMgacitro sudhInI kalAtmakatA emaNe dAkhavI. mArlonA arthaghaTana pramANe tamAma kalA krAnti che: vinAza sAme vAMdho che. mRtyu ane mAnavanI karuNa matyatA sAme baMDakhora vRtti che. je kAMI kalAkAra Alekhe che, raMge che, zi9pamAM maDhe che, UbhuM kare che ane eka yA bIjI rIte satata sarjana karato rahe che e kevaLa pratIka nathI paraMtu samayanA zatrutvane paDakAravA yojAyelI nakkara chabI che. "ApaNe niSphaLa jaIe ja zA mATe ?" kAvyAtmaka rIte ja nahi paNa 2vibhera De | zrI bra. maNIlAla gAMdhI | saraDeI ( digambara jaina dharmanA pAyAnAM mUlyone samajI jIvanamAM utAravA jeo satata prayatnazIla rahyA che. ) ~ ~ Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #964
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 947 kALavAbaDa hAusIMga yojanA prAjaka ane mAlIka : pAlItANA sugara mIsa prA. lImITeDa (lenDa DevalapamenTa enDa rIala esTeTa DIlIMga yunITa ) 2590, DAyamaMDa ceka, "pArasamaNI" bhAvanagara Jain Education Intemational
Page #965
--------------------------------------------------------------------------
________________ WWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWW" dhanya jIvana SAVE NATION'S LIFE, PROPERTY & PRODUCTION TRADE FYRE MARK MASTER dila nI " TI FIRE EXTINGUISHERS & ALLIED REQUISITES FASTER THAN FIRE FIGHT WITH FIRE TASTED & APPROVED BY APPROVED BY THE TARIFF NATIONAL ADVISORY TEST HOUSE COMMITTEE ALIPORE, BOMBAY. CALCUTTA & BOMBAY. MANUFACTURED BY SWASTIK INDUSTRIAL CORPORATION (FIRE PROTECTION AND SAFETY ENGINEERS) HEAD OFFICE: BRANCH OFFICE: B 26-27-28. VITHALWADI 140, VALLABH BAUG LANE. INDUSTRIAL ESTATE. 6. KRISHNA KUNJ; Pe No.13 GHATKOPAR. BHAVNAGAR-364001 (GUIJARAT) BOMBAY-Adob77 GRAM: FIREMASTER" OFF, : 7007 .. 61499 PHONE: FAC. : 5051 HoNE 1922 Grams : PARAMITE rava kapilAbena jayaMtilAla zAha sva. kapilAbenane janma sAbarakAMThAnA moDAsA gAmamAM eka che AcAryanA ghare thayo hato. pitAne amUlya vArase lakamIne nahi ? | paNa jJAna, saMskAra ane cAritryana hatA. zikSaNa meTrIka sudhInuM chuM ! huM paNu kaThora vidyApIThamAM emane anubhava vizALa hatA. emanA ? pagale patinA gharamAM samRddhi AvI. bahenane svAbhAvika rIte AnaMda rka | { thaye. te amanacamana rahevA mATe nahi paraMtu samAjasevAnA sAdhana ? { tarIke vAparavA pUrato ja hato. bIjI zrImaMta mahilAonI peThe pote re 3 moTA samAraMbhe, nATake ane kalabamAM pharI zakyA hatA paraMtu huM . ? emaNe potAne samaya, zakti ane saMpatti aneka mUMjhavaNo ane 2 viTaMbaNAo vacce rahI mUka yAtanA karatI kamanasIba bahenenI ApavItI ? samajavAmAM, temane mArgadarzana ane madada karavAmAM vAparyA. vidhAtAe rDa emane saMtAna na ApyAM, sAruM ja thayuM, emanuM vAtsalyabharyuM hRdaya ? prema ane karuNAthI UbharAtuM rahyuM, lakAtuM rahyuM. emanAM saMtAne ? seMkaDo hatAM. zaheramAM saMbhALI laI, zIkhavI, keLavI saMsAramAM mUkelI ? 3 emanI dIkarIe aneka hatI. paNa sAbarakAMThA to emanI karmabhUmi reM re hatI, tyAMnA seMkaDe balake hajAro AdivAsIo emane mAtA gaNatA. re potAnA pati sAthe gAmegAma, zerIe zerIe ane ghara ghara pharI emaNe rDa { duHkhIone- bhUkhe maratAne anAja ApyuM, vacce ApyAM, nizALo re mATe phaMDaphALA bhegA karyA, bIjAone parivAra cAra pAMca ke sAta re ATha jaNane hoya che. A bahenane parivAra seMkaDo hajAro hato. saghaLI pravRttiomAM ghara ke pati pratye lezamAtra durlakSa kayuM nahi. je De nAnAmAM nAnI bAbatamAM patinI kALa97) rAkhatAM. satsaMgano emane ? bhAre zokha. DAMgare mahArAjanAM pravacane kadI cUkatA nahi. emanA zabda TAMkI letAM, te upara ciMtana manana karatAM, tene jIvanamAM re utAratAM. tethI ja emanuM jIvana prema, janasevA ane mAnavatAthI ? 3 sabhara hatuM. atyaMta samRddha hatuM. IzvaranI gati akaLa che. jemanI jarUra ahIM atyaMta che te huM ene paNa pyArA hoya che. A bahenane paNa teDuM AvyuM ane hasate huM DuM moDhe sarjanahArane jIvana samarpaNa karyuM. e bahena to jIvana dhanya re 6 karI gayAM. khATa garIbone ja rahI. paNa emane AtmA bIja re re anekane janasevAnAM kAryomAM preraNA ApatA raheze. Phone : 313833 256861 294601 RAICHAND & SONS Samarath Electricals Dealers in Siemens Electrical Equipment & wwwh-'- Wires & Flexibles. 5-7, Picket Cross Road, Lohar Chawl, Bombay- 400 002. Jain Education Intemational
Page #966
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 Dabalyu. eca. DIna emaNe bAla nAkhyA. chatAM emAMnA eka paNa e nahotA. hA, emane mATe agamya hamadardI dharAvatA kharA dilathI pAMtrIsa varSanA thayA tyAM sudhI vIsTana hu ADIna emane paDakhe UbhA rahetA. emanI sAthe saMpUrNa sahabhAgI eka tuphAnI tatva hatuM. ATalAMTikanA banane kinAre enI thavAmAM aMtarAya rU5 emanAM kAvyomAM purAyelI bhAvanA bhAre asara hatI. " arvAcIna kavivaronuM pradAna" e che. keIne paNa vahema jAya evI e kaDaka ane khAnagI AkhAya graMthanuM jayAre "aiDina ne pachI" ApavAmAM che. "DIna pitAne mATe ne pitAnA thoDAka mitro mATe AvyuM tyAre emanAM kAvyo parAvartana bindu ane sImA evaemanA para doSAropaNa karavAmAM AvyuM 61 staMbha tarIke svIkArAyAM. enuM peTA zIrSaka paNa eTaluM jyAre hakIkatamAM e emane sAkAra karavA ane bIjAne ja mahattvanuM hatuM : "kAvyanI mukti." antargata vicArasaraNI ane A sthara nirNaya kevA hoya eDIno janma I.sa. 1907 nA phebruArInI eka- eno keI mAga zodhI kADhavA e prayAsa karI rahyA hatA. vIsamI tArIkhe. janmasthAna yorka. janmabhUmi IMglenDa, DIna trIsa varSanA hatA tyAre emaNe "A TApu nivRtta ophisarane dIkaro. zAma skUlamAM e bhaNyA. e upara" "Ana dhisa AIlenDa" lakhyuM. emAM sAmAjika zALA hoTamAM AvelI. pachI okasapharDanI krAIsTacarca bhAvanAnAM darzana thAya che. traNa varSa pachI emaNe "anadhara kolejamAM praveza meLavyo. trevIsa varSanI vayathI aThThAvIsa TAIma : bIje samaya" lakhyuM. emanA zabdoe sodAI varSanI vaya sudhI melavananI eka zALAmAM zikSaka tarIke pakaDI emanA bola saceTa ne sIdhA banyA. rojiMdA jIvananI kAma karyuM. emanA AraMbhanA gIta "oDa: Tu mAya azlIlatAo ane prasaMgopAtta dekhAtI harSAtirekatAne myupilsa : mArA vidyAthIone !" nAmanA emanA kAvyamAM meLa sAdhavA DIna sAmAnya vAkyone ane ucca prakAranI emanA anubhavanA paDachaMda paDavA. pachIne varSe emaNe kulIna abhivyaktine pAse pAse mUke che. haLavA cha do vApare eka "philama yuniTa"-citrapaTa saMsthAmAM kAma karyuM. trIsame che. lokagItanA tAlano upayoga kare che. rAsa ane grAmya varSe emane 'kiMgsa pe enTrI meDala: rAjAne kAvyanA ide vadhAre vApare che ane e rIte vijJAnanAM adyatana mATeno suvarNacaMdraka maLe. eka aMgrejI mAsikane AkhAya saMzodhana ane purAtanamAM purAtana romAMcaka zamaNune ( aMke emanI kRtio ja pragaTa karI. e speina gayA. virodha paNa kare che. eka vAra ghaDIka DIna cokhaliye speniza kAntinA gALAmAM "leyalisTa" pakSamAM rahI "e...- vidvAna jaNAya che ane bIjI bAju prajAne mAnavI dekhAya nsa" haMkArI. be varSa pachI emaNe erikA mAna sAthe che ane e rIte gaurava ne tUphAnane saMdharSa dAkhave che. lagna karyuM. thomasa mAnanI e dIkarI. pachI amerikA DInanAM dvimukhI vyavahAranAM U' DANa samajatAM vAcaka AvyA. prathama oLakhapatra kaDhAvyA. i.sa. 1946mAM e ghaNI vAra gUMcavAI jAya che. ene ema lAge ke kavi majAka e yunAITeDa sTeInA pAkakA nAgarika banyA. A gALA uDAve che: ThekaDI kare che. "kAnUna to che sUrya evuM vahe daramiyAna DIne kAvyonA cAra graMtha, traNa nATaka, eka che mALIo" nAmanA kAvyamAM e lakhe che : navalikA saMgraha ane be pravAsa graMtho tathA traNa kAvya kAnana, vade kAjhI, nihALI nAkanI nIce, saMgrahanA lekhaka banI cUkyA hatA. spaSTa ne gaMbhIra vANI, bAlaze : DInanAM AraMbhanAM kAvyomAM enI coMkAvanArI kAnUna, meM pahelAM kahyuM che Apane, caturAI ane AtmavibhAjita tattavajJAna tarI Ave che. kAnUna, huM pharIthI vivecana te kahuM : kavi "janI ToLIne utArI pADavAmAM nirdaya che ; e ToLIe kAnUna e kAnUna che." vizvane karuNune mithyADaMbarI banAvI che chatAM e sAme pakSe paraMtu jema jema ApaNe pAnAM uthalAvatAM jaIe chIe jaI besavA pitAnI jAtane samajAvI zakayA nathI. yuddhamAM tema ApaNane atizaya kumAza ane spaSTa bhAvAtmakatAnI jemanA para dama mAravAmAM AvyuM che ne zAntimAM jene jhAMkhI thAya che. prAkRtika rIte ja je UrmigItane kavi cUsaNanItinA bhoga banAvavAmAM AvyA che emanA viSe hoya e ja AvuM praNayagIta lakhI zake : Jaint Education Interational
Page #967
--------------------------------------------------------------------------
________________ (50 vizvanI asmitA nidrAbharyuM mastaka DhALI de, sakhe ! jJAnataMtunA amApa dabANa nIce jhajhamatI AphatanA oLA dagAbAjIbharyA muja hAtha para mAnava banI? nIce lakhAyelAM che. jema jema e proDha banatA gayA tema varanI pIDAo samaya sAthe vahI jaze : tema eDIne potAnA jamAnAnI bhaNakArayukta vicArasaraNInuM vicAravaMtA bAlanA vyaktitva zA sauMdaryane pRthakkaraNa karyuM eTaluM ja nahi paNa trAsa sAmene pitAne, samAdhi taNI kSaNika nA dAkhave. atyAcAra, pikaLa vAtane virodha ne kalyANabhAvanA vihoNA maryane aparAdhI mAnava ho bhale, sauMdarya pratinA vahemanI paNa cakAsaNI karI. emano nirAzAjapI javA deje Uge sUraja : sudhI?" vAdI aMgata pukAra ghAyala mAnavatAnA citkArathI bharapUra sauMdaryane saMbhAra e hArA mane, hato. cALIsa varSanI vaya thatAM thatAMmAM oDInanAM kAbene vikAsa ne vistAra vadhe emAM hamadada paNa AvI. purAtana rAsamAM saMpUrNa abhivyakti dAkhavata arvAcIna "oDina enDa AphaTara'mAM phrAnsIsa skArpha kahe che te kavi kadAca eDIna ekalo ja haze. sTIvana penDara sAthe pramANe "arvAcIna manovijJAna ne sAmAjika sUtro mATe eDIna iMgalenDamAM nikaTanA paricayamAM AvyA hatA. e eka sakAIghara banI rahyuM. ' IliyaTa bhUtakALamAM DUbI gayA phariyAda kare che, "DIne keTalIka vAra vadhAre paDatI sAmagrI che tyAre eDIna ati sthAnika nIvaDayA che. paraMtu emanI lAde che. ' paNa vaLI pAchuM turata ja umere che. " chatAM daSTi bhAvi para maMDAtI jaNAya che. emanAM kAvyomAM enI kRtimAM evuM jema che: sphaTika ugratA che ke emanA asaMkhya viSayonA khyAlo taravare che. chatAM e sUcaka samakADhIno aMjAI jAya che" pitAnI trIzInA madhyamAM banAvavAmAM zaktizALI nIvaDayAM che ane keTalIka vAra kIne "dha Dabala mena: dvidala mAnavI' ane 'phAra 1 kakagADa, krAIDa, henarI jeImsa, megyu ArnolDa, thI, TAima bIiMga : vartamAna ghaDI mATe:" nAmaka be graMtho pragaTa rike, AInsTAIna ane eDavarDa liyara jevA vicAronA karyA. ane pitAnI peDhInA e atizaya vivAdI ane Avazyaka khyAlo dAkhavI jAya che. A badhAthI jarA paNa cuM AgAhI na karI zakAya evA kavi kema lekhAya che e A dabAyA sivAya emaNe badhAne saMbodhana karyuM che. hakIkata spaSTa kare che emanuM "dha Dabala mena" kAvya sattara lITInuM kAvya che. emAM DIna vaividhyapUrNa ( IliyaTa sAthe eDInanI sarakhAmaNI Avazyaka banI mAnavInI vAta kare che. samakAlIna kaviomAM ati prayoga jAya che. 'dha veITa lenDa: verAna pradeza yA kara vATeTasa zIla kavi tarIke DIna A kAvyamAM prakAzathI vadhAvI cAra kaDI' nI tole Ave evI kRtio eDIne lakhI levAmAM Ave. pi panI zALAmAM besI janAra tarIke ene nathI chatAM iliyaTa pachI sauthI vadhAre asara karI gayA hoya abhinaMdana ApavAmAM AvyA. "phora dha TAIma bIiMga'mAM be evA kavi tarIke oDonane svIkAravAmAM AvyA che. ema khaMDakAvyo che. "dha sI enDa dha mirara'mAM samudra ne jaNAya che ke hakIkatamAM bhaugolika tathA kAvyAtmaka nyAya darpaNa: zekasapiyaranA "dha TepesTa" tuphAna para tAjagI talavAmAM Avyo che. oDIna ilenDamAM janmyA hatA bharI savistara TIkA karela che. ane emanuM zIrSaka kAvya chatAM e yunAITeDa sTeIsamAM sthAyI thayA jyAre IliyaTa kIsabasa kenTeTarsamAM prAcIna abhivyakti ane grAmya mIsarImAM janmyA hatA chatAM emaNe potAno amerikana belI jovA maLe che. e eka AnaMdaprada ne UMDo virodhA janmAdhikAra briTiza nAgarikatva prApta karavA mATe choDI bhAsa che. ahIM ane bIje e vAta spaSTa hatI ke eDIne ja dIdhuM hatuM. vaLI IliyaTa peThe oDIne paNa mAnava svabhAva eka virala vastu sAdhya karI hatI, haLavAM kAvya ane prati ghaNA dAkhavatAM dAkhavatAM rahasyavAda prati pragati karI che vakatRtva tema ja UMcA joma ne UMcI gaMbhIratA vaccenAM saMskRtinA avizvAsathI thAkI enA mATe dhArmika AzA aMtarAyo toDI nAkhyA hatA. apanAvI che. "dha eIja opha eMjhAyaTI citAyugamAM e yuganuM emaNe nAma pADyuM che. A viSAdabharI bodhavArtA iliyaTanI peThe DInanAM AraMbhanAM kAvyuM paNa prati. I.sa. 1948 mAM pulinkara pAritoSika ApavAmAM AvyuM rASamAM, upahAsayukta kaDavAzathI, sAhasI ane udAsIna che. "dha eIja opha eMjhAyeTI" eDInanA guNa Jain Education Intemational
Page #968
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 951 AgavuM pradarzana che. I.sa. 1940 nA eka khAsa prakAranA sAhityanA maMDaLane badale vyApArI sahakArI maMDaLI jevuM vyaMgamAM kahIe to e che ke meM sekasana yugamAM pahoMcI hatuM. mAkarsavAdIo pratyenI emanI hamadardI kadIye barAbara jAya che ane bIpha" nI vevaDA punarAvartanavALI sakhtAI jAmI to nahotI ja, paNa te paNa have adazya thaI che nI enA para viSama asara paDe che. pariNAme eTaluM sacoTa ane have e pitAnI khAsa paurANika kathAo, jAhera che ke eka mRtyunatya jevuM naitika nATaka racAya che ane zALAnA vidyArthI, upavanavihAra, grAmya nivAsa, Adi lagabhaga enI asaMgatatA dhyAna khecyA vinA rahI jAya che. oDIna vIsarI gayA che. eTaluM ja nahi paNa zrI jarADa harDa pachInA nATaka "parageTI'mAM kSaNika bhrama ne babaDATanuM sAthe keTalIka vAra bI. bI. sI. vijJAnika vijJApanA karavAnuM mizraNa kare che. A zaherI dabadabAbharI prAsaMgikAmAM paNa emaNe bAjue mUkayuM che. khAsa amerikana helIvuDathI nyUyorkanA madirAgRhamAM cAra mANaso manuSyanI bAta vaya kaMTALelI dharmabhAvanAnA pratinidhi banI gayA che. bIjI duHkhanI sAta kakSAo Alekhe che. teo maraNanI kIcaDa- bAju eTalA ja kaDaka chatAM ochA kinnAkhora muktadAtA vALI bhUmimAMthI bhramanA raNamAM AgaLa vadhe che ane asare laghumatInI kavitA sarjavAnuM jokhama preratI buddhivAdI khovAyelA nAyaka mATe - adazya Izvara - mATe vilApa kare navuM mithyAbhimAna toDI pADayuM hatuM. yuvAna lekha ke mATe che ne niSphaLatA anubhave che. emAM kevaLa anya jIvana e padavinyAsa, laya ane kAvya ka9panAne vizALa banAvI ane anya mUlyonI AcherI AzAnI ja jhAMkhI thAya che zakayA hatA. kAvyo vAMcatI prajAno vistAra te emaNe bIjA vibhAganA AraMbhamAM A raNako mukharita bane che : cokakasa vadhAryo ja hato. jUo bALaka pAraNAmAM nirAdhAra paDI rahyuM : A svataMtratA mATe bhAge oDInanI pitAnI vidhAchatAM sadAcArI chatAM zamaNuM mahI bhaya pAmatuM: bhAsI vartaNUkane ja AbhArI hatI. UMce, ghAsa jevA enuM nathI kAMI jJAna paNa jANatuM e karI zake pILacaTTA kezakalApavALa ne AchA bhUrAM nayane dharAvato vacce UDerI khINa che: aparAdha sAme pAra che. DIna saMkIrNa paka" jevA lAgatA. ane A "paka". game te he, game te kAraNe kahe, nA je svabhAva ja emanA zubhecchakone ciMtA upajAvato. pratibaMdha che kUdIne javA : pratibaMdhathI lalacAya che, emanA keTalAkane emanA ekAnta ane hADaveranAM kanaDagata bhUsake mUke che : nyAya eno thAya che. karatAM citro uparAMta emanAmAM gaMbhIratAnI paNa UNapa che mAnavajIva, tuTavA kuTuMba ne parAdhIna : bhaLI jAya che. ema emanA TIkAkAro mAnatA tenI sAthe saMmata thavA prerAtA, paraMtu eDIne emanA bhayane nAbUda karavA kaI paNa madhya cALIsamAM pahoMcatAM pahoMcatAM te eDIna jAtanuM pagaluM bharyuM nathI UlaTuM emaNe ardha ramUjI rIte lekhaka, saMgrAhaka ane saMpAdaka banI cUkyA hatA. kAvya ghoSaNA karI che ke pUratA lekhako kalAnI pAyAnI bAlizache, nATaka ne nibaMdhanA aneka graMthe pragaTa karyA hatA. tAnI kadara karI zakatA nathI. kaI paNa vastune zraddhA rAkhavI emane vividhalakSI lekhaka tarIke te svIkAravAmAM AvyA ane sAthe sAthe enI ThekaDI uDAvavI e baMne vAta zakya hatA chatAM emanI manoraMjaka sagavaDa, enA taraMgI svabhAva, sa che, evuM loke samajI zakatA nathI." AthI eka evI gaMbhIra saMgIta ne dIvAnakhaMDanA kolAhalI saMgItanuM mizraNa phariyAda UbhI thavA pAmI che ke eDInanAM keTalAMka ati ityAdi mATe vividha sUra UThatA hatA. potAnI ja zoktanA sahadaya kAvyomAMnA keTalAka ulekha paDyuM "eka vyakti e bhoga banyA hatA. emanA prazaMsakonI prazaMsAnA pratyA premamAM che. ene parAvo prayakAnya karatAM keI vadhAre ghAta rUpe eka kavi4thanA e nizAna banyA hatA. emaNe hoI zake nahi? e mAnyatAno purAvo na paNa lekhI emanA doSo zodhavAnuM kArya mAthe lIdhu hatuM. 'nyU briTiza zakAya. pie sa" nAmanA graMthamAM yuvAna " AvAM gADI sa" nA pratinidhi tarIke kenetha sekasAthe lakhyuM cheH "bhUtakALamAM eDIna kayAre UDI vedanA anubhavIne ane DaDalI najara AvIe to Aje ema lAge che ke eDIna vartula phITasanA kathana mujaba pitAnI ramUjI camakatI opa vinAnI Jain Education Intemational
Page #969
--------------------------------------------------------------------------
________________ 952 vizvanI asmitA abhivyakti mAtra dAkhavatA hoya che e kahevuM muzakela che. eDIna vimukhatAthI hatAzAmAM ane mRtyu saMpradAyamAM emanI bauddhika majAka, naisagika karUNA emanI bina phAMphAM mAratI ne vibhAjita zraddhAmAM sare che. emanI pragati javAbadArI ane emanI vinamratA sAthe sAthe jovA maLe "sAgara ghaMTa" jevI aMdhakArabharI ne UDI bhavitavyatAthI che. laya, artha laya, zabdAnuprAsa, vivAda ane sthagitatA "ApaNe eka bIjAne cAhavA joI e ya yamazaraNa thavuM vageremAM evuM kazuM ja nathI je e na karI zake. e evA joIe" evI bhAvanA prati Ageca kare che. A pitAnA te uttama kasabI che, vAkyakhaMDanI ramatamAM eTale to rasa jamAnAnA tejasvI baMgalekhaka ne kavi pitAnA yIsTa uparanA le che ke vAtaDiyApaNAmAM sarI jatI pravAhitA ane vAto- kAvyane sAdA cokkasa ane mukhyatve hakArAtmaka paMktiothI DiyApaNuM vAkacAturImAM palaTAI jatuM hoya che. tenI vace Ape che: bhedarekhA doravI azakya che. bhAvanAnuM pAtaLuM stara ke viSayanA najIvA svarUpane vAcaka pAse vicAra ke AkAra "haiyAnA raNamAM re rUjhavatAM strota chalakAH age che abhiprAya mAge; paraMtu sAmAnya mAnavI aMge paDhA mukta mAnavane prazasti gIta baMdhanamAM. rojiMdA prasaMgomAM rAcavA prerAya evI kalA emaNe saMpUrNa DIlAna zemasa rIte sAdhI che. ekavIsame varSe DIlAna mAle themasa bhAvanAnI saLagatI emanI pachInI kRtiomAM, khAsa karIne "nonsa' nAM bhayaMkaratA ane abhivyaktinI ajoDa bhabhaka sAthe vizvamAM keTalAMka kAvyomAM tema ja anadhara TAIma"nI keTalIka camakI UThayo. rAbetA mujabanA prayogAtmaka prathama pradAna paMktiomAM agAunI prakhyAta kRtiomAM ja dekhAtA AMjI sivAya ane koI paNa prakAranA pUrva itihAsa sivAya e nAkhatA jhaLakATa jevI mAnava bhAvodraka ane vinamratA najare pitAnA yugano e ati uttejanA preraka kavi banI gaye. paDe che. have avalokananuM pramANa vadhAre che : ka5nA ochI emanA karuNa TUMkA jIvanamAM emaNe potAnAM kAvyanI cheH UMDI bhAvanA vadhAre che. potAnI pAse je che te temane thoDIka pustikAo, eka vArtAsaMgraha ane "TreiITa opha game che chatAM emane vadhAre joIe che e vAtanI temane ena ArTisTa ejha e yaMga Doga : kalAkAranuM rekhAcitra' khAtarI che evA anizcita mAnavI pratye ghaNA dAkhavavAne jevA AtmakathAtmaka rekhAcitra ane eka nATaka pragaTa karyo. badale eDIna karuNa dAkhave che. emanI ka95nAo agAunI A prakAzana dvArA emaNe aMgrejI sAhityane vamaLa preratI peThe ja ghaNIvAra ThaMDI ane ati aniSTa sUcaka lAge che. keIke kalapanAo, ghelI upamAo ane tArasaMgItathI samRddha karyuM, emanA dahezatabharyA baDabaDATanI vAta karI che. paraMtu emanI navAM dRzya : navA raNakA ne navI bhAvanAo ApI vartamAna pAse saMzodhanavRtti kevaLa pradarzana mATe nathI ane emanuM bhASAne tejasvI banAvI. asAmAnya pAMDitya samRddha sAmagrI pradarzita karavA lokone dekhADavA rajU thatuM nathI, paraMtu vinimaya ghero banAvavA janma I. sa. 1914 nA okaTobaranI 27 mI tArIkhe, vaparAya che. "Ina memarI opha Dabalyu. bI. thITasa' jevI janmasthAna svAnasInuM eka veza dariyAI baMdara. aMgrejInA anya kavine ApelI aMjali kadI vAkachaTAmAM aTavAI jatI zikSakane putra. gAmanI grAmara skUlamAM bhaNyA. sthAnika lokanathI. paraMtu je vyaktie ApattinA eALAmAM mAnava kathAmAM vadhAre AkarSAyA. varganA abhyAsakramamAM ochA niSphaLatAnAM guNagAna kayAM, tenI sAthene A duniyAnI rasa paDato. enI zALAnA sahAdhyAyIothI kaI vAte jude gaMdI paristhitino virodhAbhAsa dAkhave che ? tarI Ave e e nahe. emanA ja kahevA pramANe kizora tarIke e vAmaNa, pAtaLA, anirNAyaka rIte pravRtti bauddhika beIjajatI. zIla, vahelA gaMdA banI jatA vAMkaDiyA vALavALA hatA, pratyeka mAnava vadanamAM aMkAI rahe che. grAmara skUla choDatAMnI sAthe ja emanuM sAmAnya zikSaNa ne karuNAnA sAgare tALAM devAya che? pUruM thayuM. pachI naTa, vartamAna pratinidhi, samIkSaka, skripTa pratyeka daSTimAM karI jAya che. lekhaka ane evA vividha vyavasAye dvArA e peTiyuM kADhavA Jain Education Intemational
Page #970
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 953 lAgyA. bIjA vizvayuddhamAM emaNe vimAna virodhI te pacI sanasanATIbharyo AvakAra pAmyo hato. nyuyorkamAM pitAnI -tarIke kAma karyuM. Ama thomasa kAnA jhapATA ne TaogaNacALIsamI varSagAMTha UjavatAM e AnaMda anubhavI katA mATe emane anubhava kAma lAge haze ema dhAravAmAM rahyA hatA. paraMtu A utsavanA pariNAme bImArI AvI Ave che. bAvIsame varSe emanuM keiTalina mekanAmArA sAthe ne bImArIne pariNAme acAnaka aMta Avye. thomasane lagna thayuM. emane traNa saMtAno thayAM. be putro levilIna senTa vinsenTa hospiTalamAM laI javAmAM AvyA. tyAM, ne kIma ane eka putrI eIrana. kArmArthenazAyaranA eka cikitsAmAM mAhitI sAMpaDI ke e "esekAlepathI": mAchImAronA gAmamAM e sthAyI thayA. emanuM nivAsasthAna magajanA eka bhayaMkara rogathI pIDAI rahyA hatA, I.sa. beTa hAusa" kahevAtuM. agAu tyAM naukAo lAMgaratI. 1952nA navembara mahinAnI navamI tArIkhe emanuM avasAna thayuM, be ja mahinA pachI. vIzInA vacagALAmAM emaNe briTiza broDakAsTiMga kaMpanI mATe gIta gAvA mAMDayAM. I.sa. 1950 mAM emaNe yunAI- thomasanuM paheluM prakAzana "aDhAra kAvyo lakhyAM tyAre 'TeDa TeTasa opha amerikAnI pahelI ja vAra mulAkAta emane mAMDa vIsa varSa thayAM hatAM. paraMtu kenetha 2sarotha lIdhI. be varSa pachI e pAchA pharyA. I.sa. 1953mAM e potAnA "86 briTiza esa' nAmanA graMthamAM kahe che e punaH amerikA gayA. emanAM ke anyanAM gIta gAtAM jeNe pramANe e kRti "kAvyanA nazAmAM' asta evA zALAmAM jeNe emane sAMbhaLyA emanA svaranI taraMgAvali, halakanI jatA vidyArthI kizaranI e uttejaka kavitA hatI. svacaMcaLatA ane maMtroccAra jevI jAduI zaktine vIsarI bane jema "kA ne rAsa' pragaTa karI eka nAnakaDI zakaya nathI. yunAITeDa sTeTsamAM emaNe ardha bhAvanA- kRtithI dhaDAko karyo hato te ja A masane dhaDAke zIla UMce avAje gIta gAyAM. emanAmAM zelI jevI ja hato.thomasa jaMgalI saradAra jaMgalIo para AkramaNa pavitratA hatI. ethI badhA rasavibhora banI jatA. emanAM laI jAya che tenuM Alekhana kare che. emanA AlekhanamAM chapAyelAM kAvyo samajI zakatA nahotA evA vAcako emane eka dabAI gayelI saMskRtinI AdhyAtimaka mahattA camake e jamAnAnA prabhAvazALI vAcaka lekhatA. che. sekasana mazAle nAkhelI sekhika chAyAnAM darzana thAya . che. emAM ene vAcA maLI che. deha maLyo che. DIlana thomasa amerikAmAM sthAyI thayA. "mane nyuyorka dha varDa AI brIdha: mahAruM jagata" nAmanA graMthamAM mAM jhAjhI zraddhA nathI" e kahetA, "paraMtu tharDa evanyu jyAre thomasanI traNa kRtie saMgrahAI tyAre emAM lekhakamane game che." eka khalAsIonuM madirAgRha emane khAsa ne sarariyAlisTa-vAstavavAdIomAM ati darzanIya ane pasaMda hatuM. DIlana dariye jotAM ja veza banI jAya che. pitAne "epekelipsa" kahevAtA baMDakhora lekhakanA maMDaLaenA mitra ane sAhityika ne sAmAjika milanasthaLa-laba nA agraNI tarIke vadhAvI levAmAM AvyuM. jeisanI yAda lakhatA. ApatAM thomasa divAsvapnanA vaibhavamAM rAcatA, AMtara pAMtrIsame varSe thomasa pitAnuM varNana kare che; "vRddha, daSTimAM snAna karatA ane pitAnAM pAnAmAM zodhI zodhIne vAmaNa, zAmaLa, buddhizALI, camakatAM bAliza nayana.... navA zabdo ne dviarthI bolathI navAjatA. emAM vIsarAyelI TAliyA...bokho ? enI nAjukAI adRzya thaI hatI. enuM vAkchaTAno saMbhAra varatAI Avato. pheIDano RNasvIkAra zarIra bhAre thayuM hatuM. e atizava skUla nahi chatAM bhAre karatAM e kahe che : "kAvyane e layamukta, sapaSTa rIte ne lAvaNya gumAvyA vinA, maMda bhAsatA. yunAITeDa sTeTsa kathAtmaka, AvaraNagheryA aMdhatvathI spaSTa darzananI jhAMkhI nI trIjI mulAkAte e gora TrevIskI sAthe eka nATakanI karAvanAra tarIke biradAve che. phrAIDe sAkSAtkAra karyo che enA janA aMge carcA karavA gayA hatA. e nATakanA AraMbhanI karatAM paNa prakAzanA spaSTa svarUpanAM chUpAM kAraNe chatAM rUparekhA te kayAranI ce taiyAra karI nAkhI hatI. keliphe- karavA hajI ye vadhAre UMDA UtaravAnI jarUra che ! chatAM niyAmAM racayitAnA nivAsasthAne besI DIlana ane vistA- jahAna mAlakama khrinIna nideze che tema 'dha silekaTeDa rAIkaravA mAgatA hatA. emanA kAvyasaMgraha tAjetaramAM ja Tijha opha DIlana thomasa'-"DIlana themasanI cUMTI kADhelI Jain Education Intemational
Page #971
--------------------------------------------------------------------------
________________ 854 vizvanI asmitA kutio" mAM lakhatAM e kahe che AMtaradRSTithI kalapanAnA thomasanI maulikatA keTalIka vAra samajavAmAM ati muzkelI karelA svairavihAramAM "sarariAlIjhama-vAstavavAdanI keTalIka jaNAtI. paraMta kavArA peThe UDatA emanA rIka jaNAtI. paraMtu kuvArA peThe UDatA emanA zabdothI je vive aMdhAdhudhI phelAvatI rItarasama emaNe apanAvI nahotI. ca. ga'cava cake gUMcavAI gayA hatA te paNa temanI virala zaktine emAM aniyaMtrita svayaMsaMcAlana pAyAmAM che. paraMtu e InkArI zakayA nahotA. emanA vicitra saMgItanA tanAva pitAnI ka95nI vihArI zakitane sabhAnapaNe kaDaka zistathI mATe paNa be mata nathI. emanA vilAsI ane moTe bhAge dAkha che... A paddhati alaMkArika tarkanI che, arthanA aDhIya pratIka. jana mATe azlIla pratIke, jIvana mATe emanA Ijha prema ane.. dhaDAma eka pachI eka thAya che. anulakSI tattvanuM eka prazna emanA ati viSayAsakitanA khUhalA aAnaMda aMge paNa pachI bIjA praznanuM vitaraNa nathI. SA ane layanI taMga tamaNe kaI prazna uThAvyA nathI. "jema jema mR yunI. paristhitinI sAthe sAthe ja dATanI uttejanA vartAya che. ane ma. e. nahi' ' . te ne sayA vadhAre pIvI. vigatavAra abhyAsa pachI nahi paNa turata ja varSanubhavI che.' UThe che. vizvAsapUNa ullAsathI e gojI uThayA hatA. * i kanTI rahI che? yA nidrA mAM thomasanAM kAvyo kevaLa jirADa menale hepankIsamAM ja saMzodhanavRttinI AvI. aMdhakAramAMthI kAMIka prakAza anubhavavAnA pitAnI vyaktigata bharacaka bhAvanA jovA maLe che. ane arvAcIna sAhityamAM saMgharSanI noMdha che.... " e nidAnane punaH sa TharAva kayAMya paNuM oTale ullAsa ne ATalI gamIra najare che. aMdhakAramAMthI vimukta thavuM eTale nirmaLa thavuM : aMdha paDatAM nathI. themasa janmanAM dardo ane mRtyunI chAyAnuM kArane ghakelI kADhavA eTale nirmaLa banAvavuM" thomasa nitAta AkramaNa sahe che. bAIbala aMgenI emanI vicitra oDInanA hetupUrvaka virodhI hatA evuM maMtavya dharAvanArane punati , phroIDane emano abhyAsa, paurANika kathAvArtA paNa sIdhe javAba che. oDInanA pUrva nirdhArita buddhivAdanA ene ane mane vaijJAnika dardInA vijJAnano saMbhAra vageremAM virodhamAM themasa kevaLa kolAhalabharyA bhAvanAvAdamAM khovAI emanI binarUDhicusta tAlImanAM eMdhANa varatAya che. paraMtu gayA che, ene paNa javAba che. UlaTuM thomasa potAnA emano naisagika vibhava dabAvI zakAtuM nathI. ahaMbhAvane tamAma tArika zaktio sAthe sarakhAvatA rahyA che: "mAruM vizva dUdhanA pravAhamAM devAyuM che." ane "aMDara milaka vuDa" thomasanI chellI kRti che. A "pRthvI tathA AkAza eka havAI girizaMga che ! nidrAnA kAvyo asala briTiza broDakAsTiMga kaMpanIe taiyAra karAvelAM. prada biMdumAM he mArA ubhavanAM zamaNAM joyAM che." I.sa. 1956mAM me mahinAmAM e yunAITeDa sTeTsamAM tAralAne agni cAM patuM prathama dazya du:khabharI rIte cakAsavAmAM AvyAM : be bhAga te kavi e pite ja vAMcelA.. nihALyuM che." pachI avasAna pahelAM ja ene vistArI saMpUrNa banAvavAmAM Avela che. A kAranATaka nathI, paraMtu lokenAM UrmigItanIlavaNI dAMDInA ke jemAMthI phUlaDAM khIleH ne jalaso che. enI vANI zuddha dhyAnathI maraDAtI ghaNAe joma mahAra nIla yauvanane pUrI tAkAta de, janaka rAsa sudhI vistare che. paDhathI paroDha sudhI satata je jema vRkSane samULAM bhammasAt karI zake ? covIsa kalAka vasaMtanA pUrNa vartAramAM ghUmatAM pAtronAM e jema mA paNa vinAzaka jema banatuM jAya che, dilamAM pitAnI ja jIvananI acharatI ne gaMbhIra kSaNonI vAMkA vaLela gulAbane huM kAMI kahI zakatA nathI, yAda apAvI jAya che. te sivAya emane bIjA kazAne ya e ja ThaMDA javara thakI muja yauvaneya hilAya che." khyAla hete nathI, bhaya, acharatI kAmanAo ane barachaTa dha pioeTrI opha DIlana masa" nAmanA pitAnA kAmavAsanA ratha sAthe ramUjI TucakAo vahAvAya che. madirAgraMthamAM eDara elsana kahe che: emanA pavinyAsa apakava pAna ne zamaNuno achata hevAla baMdhubhAvanA vistAre vAcako mATe ghaNA ja khADAkhayAvALA che, te jANe caudamI che. dariyA kinArAnA je gAmamAM thomasa rahetA hatA ane. sadInA keI veza rahasyamaya kaviomAMnA eka na hoya jenAM apArthiva jAduthI emaNe punarsarjana karyuM ane tene evI rIte e lakhe che: emanA pitAnA prazaMsakone paNa palaTI nAkhyuM : Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #972
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 955 aMDara mika guDa" ne AraMbha A rIte thAya che, jalapaMkhI kaMThe rAcatuM saritA ghaNI jyAM maLe' ane "AvI vasaMta, caMdra nathI, tArA nathI e gAmamAM, "upavananA khUdhiyAne'vALuM tejasvI uddabodhana "eIna hensanI yAdamAM "nA spaSTa vaibhavamAM, ne "kana hila nI aMdhAragherI zerIo paNa zAMta che; sasalAM ane khaMdhA majUre hArabaMdha jaNAya che: sAdI beparavAIbharI pArthivatA dAkhavatI ulAsabharI AraMbhaadazya khoDaMgAya che ? dariyA kinAre maMdagatie jAya che. ' | tAreyasaa sa nI paMktio : ne raMgamaMcanuM aMtima darzana A pramANe che : nAno hate, sukhiyo hato, sapharajananI DALa para, pAtaLI rajanI have gherI banelI jaNAya che: gharaAMgaNuM halake bharyuM: nIla tRNa samuM sukhiyuM hatuM, jalanA taraMgamAM UThelo vAyu paNa tyAM vAya che? sAMkaDIe neLamAM tArAbharI ke rAtrie milakavuDanI zerIo ni:zvAsathI UbharAya che, e vRkSanA mUlamAM zikArI premIo viharI rahe, amIbhara nayana suvarNa evA samayane biradAvuM chuM" merI eIna" nAvikane Izvara dIdhA A upavane, Adi paMktiomAM pragaTa thAya che. pRthvI upara paNa svaMganI jhAMkhI karAvI jAya che, lera gaba'nA vAsIono bhavya meLo thAya che. buddhizALI karatAM vadhAre svayaMskaraNAvALA thomasanI kheDu svairavihAra ne ajJAna jhAMkhI thAya che, kavitA yathArtha rIte eTalI to bhAvabharI che, emAM eTalI pAdarI jenTInsa elI vyAkhyAna ApI jAya che; to UMDI abhivyakti che, eTalI te mana ne lAgaNI para mAnavI taNI nirdoSatA : jhAMkhI karAvI jAya che; prabhAva pADanArI che ke prathama najare agamya lAgatI hovA vAyu dhrujI vanarAjI paNa jAgRti cheLe nhAya che; chatAM aMte to e atyaMta mahaka che. kadAca e raNakAmAM AvI vasaMtanI rAtanI AzA pharI maMDAya che. asaMyamita haze, zabdacitra rajU karavAmAM kadAca viveka nahi vartAto hoya chatAM enAmAM ativaibhavano guNabharyo thomasanI takAnI kalAbhirati, upanAmenI tejasvI paNa padyo che. agAunA e aMgreja kavi lerensa biniyana cakkasa pasaMdagI. hakIkatamAM to asAmAnya rIte zAMta ne vaLI gayA che ne . kALajI pUrvakanA svIkAranA pariNAmamAM emanAM dekhItAM jalada svarUpa, vikRtio Adi mATe phariyAda te haMmeza amI varSavA janmela e te jIvaDo : UrmitaNuM atirekamAM jIvI gayo....' rahevAnI ja, jyAre bIjI bAju zreSTha kAvyanI harolamAM bese evI ghaNI paMktio maLI AvatAM khAsa AnaMda thomasa je havA laI rahyA hatA e adabhutatAthI pUrNa DrI jAya che. enuM rUpAMtara thaI zake ema nathI. e kAvyomAM hatI. ati nirdoSa bhAve emaNe vizvamAM vihAra karyo ane vyAkhyA na karI zakAya evI paNuM acUka tAtkAlito jaNAya enA vibhavabharyA bejavAbadAra kolAhalanA eka bAlakane. che. ma nA kahevA pramANe emanA "bela manuSyanA prema ukalAsa mA . mATe lakhAyA che: IzvaranA guNagAna mATe jAya che. evuM na hota to mArA jevo mUrkha koI na lekhAta." mAnava epha. keTa phiTjharaDa prema ne IzvaranAM guNagAna emanAM kAvyomAM jyAM tyAM Ubha sAhityanA itihAsakAre pratyeka dazakAne eka yuga rAya che. khAsa karIne : lekhe che. paraMtu cintAnA A yugane mukhya pratinidhi pAMce amArI grAmya Indriyo jyAre jue." zodhavAmAM e niSphala gayA che. paraMtu e badhA ja eka sUrya hAya nA chatAM tejala prakAza chavAya che." hakIkatamAM saMmata thAya che ke I.sa. 1920nA dazaka mananI je patra para sahIo kare e zahera toDI pADaze mUjhavaNane yuga hato ane e yugano-e peDhIne pratinidhi ne mRtyunuM sAmrAjaya tyAMye nA kadIye vyApaze." sUra svayaM mUMjhAyelA ne svayaM vinipAta anubhavI cUkela Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #973
--------------------------------------------------------------------------
________________ 956 vizvanI asmitA eka. koTa kiTajharaDe kADhayo hato. I. sa. 1896nA vAtathI emane naisargika roSa pragaTa tethI e dalIlo sapTembara mahinAnI thI tArIkhe emane janma. mInesoTA- karavA besI jatA. sattarame varSe emaNe prinTanamAM praveza. mAM seinTa pila khAte. emanA mAtRpakSe haranA eka pita- meLavyo tyAM paNa paristhiti kAMI vadhAre sudharI nahi. rAInA mAnamAM gauravabhera emanuM nAma pADavAmAM AvyuM snAtaka nahi thaI cUkelA sAhityakAromAM e bhaLatA. khAsa phrAnsIsa koTa ke phijharAlDa. kuTuMba kulIna paNa trAsadAyaka karIne hona pIla bizapa te jIvanabharanA nikaTanA sAthI. garIbAImAM divase vitAvatuM. emanA pitA parAjita madhyama banI rahyA ane eDamaMDa vilasana juniyara to emanA varganA mAnavI hatA. skoTa daza varSanA thayA tyAM emanA sAhitya preraka ane sAhitya sAdhaka banI rahyA, nyUmenamAM pitA nokarI gumAvI beThA. trIsa varSa pachI jyAre phijha- karelI bhUlanuM e ahIM punarAvartana karavA mAgatA nahotA, 297ne pitAnA parAjayanI khAtarI thaI cUkI tyAre emane eTale emaNe phuTabela khelavA prayatna karyo paraMtu emanI, yAda AvyuM ke emanA pitAe ApattinA samAcAra kahyA UMcAI mAMDa pAMca phaTa ne sAta Iya hatI ane enuM kSullaka tyAra pahelAMthI emane AphatanI AgAhI thaI cUkI hatI. ekase ne pAMtrIka zera vajana emane 'navI TakaDI" mAM ya e divase savAre e bahAra gayA hatA. pramANamAM e ThIka sthAna apAvI zake ema nahotuM. paraMtu potAnI sarjanAtmaka ThIka yuvAna hatA. zarIramAM zaktinA kuvArA UDatA. Ama zaktio dayAnamAM laI emaNe raMgabhUmi prati kadama mAMDayAM. vizvAsa paNa eTalo ja hatuM. paraMtu e ghera AvyA tyAre "TrAyaMgala kalaba" mATe emaNe eka nATikA lakhI kADhI. bhAMgI paDayA. emanI Avazyaka AkAMkSA naSTa thaI hatI. kalAkAra tarIke te e kadI joDAyA ja nahotA. vargamAM emano hetu nibbAnuM banyo hato. e bAkInA divaso emano kramAMka eTalo to nIce rahevA lAgyo ke abhyAsa niSphaLatAmAM ja gujAravA ja sajAyelA hatA. "parAjaya ne krama bahAranI Itara pravRttiomAM bhAga levA para pratibaMdha. Apatti : saMpatti ne gumAnanI be joDiyA kathAvastu phiTjha- mUkavAmAM Avyo. paraMtu prakAzana khAtAe emanAM piozAka27 kaDavAzabharI vividhatAthI jIvanabhara AlekhatA rahyA. citra "prinsaTananA navA nATakamAM bhAga lenAra ati suMdara trIzInA aMtabhAgamAM emaNe pote ja lekhaka jahona o abhinetrI" tarIke sarvatra vahecAyAM.... hArAne kahyuM hatuM: "ardha zyAma AIriza ne ardha vRddha - eka rajAomAM e ghera AvyA tyAre pahelI ja vAra amerikana sAmagrI : rAbetA mujaba atizayoktibharI pUrvajonA e premamAM paDayA. tyAre emanI vaya ogaNIsa varSanI hatI. daMbha sAthenI....gAMDA : doDha DAhyA ane pratighelA vAtAvaraNamAM e chokarInuM nAma grInetrA kiMga. hajI eNe vIzI paNa janma pAmI meM kevaLa sIdhI hInatAno bhAva ja keLavyo vaTAvI nahatI. avaLe cIle caDhI gayelI, lADamAM UcharelI, che...meM mAruM yauvana paNa raseDAnI dAsIo AgaLa ALeTI zrImaMta ne ataDI. phijharaDanA zreSTha jIvanakathA lekhaka ane vika9pe mahAna vyaktionAM makAna karI gALyuM che. Arthara mijhenere ene suMdara jAdubharI kumArikA kahI che. phijharalaDa kuTuMba garIba hatuM. chatAM skeTa emanI e nirAMtajavI hatI. phiTjharaDane te avazya ema lAgatuM. mAtAnA lADakavAyA saMtAna hatA. emanI eka mAsIe kAraNa ke e kalpanAzIla hatA. emanI kulIna garIbAI ane. phiTjharalane nyU jasInI phezanebala DiMga skUlamAM asthiratA ema ka9pavA vadhAre preratI. bilakula jANI nyumena- mAM praveza meLavI Ape. paraMtu tyAM phijharaDa bUjhIne e sarvatra vijaya meLavatI chatAM e khAsa aspaSTa lokapriya na thayA. e khUba ja sahAmaNA hatA. emanuM ne svataMtra rahetI. A chokarIne phijharaDa potAnI peDhInI vAmanuM kADuM: suMdara apAMge, gerubadana, camakato Adaza kanyA TharAvavA mAgatA hatA. zANI ne anubhavI saMdhara kezakalApa ane tejasvI nIlavarNA nayano emane kumArikA. jIvananA cheka aMta sudhI grInevAnA vicAra lagabhaga aiNuM sauMdarya apI jatAM. emaNe phuTabola ramavA emanAM nayanamAM AMsunuM pUra ubharAvatA. chUTA paDayA pachI sAka InakAra karI dIdho. e to Ajanama carcA karanAra vIsa varSa bAda jyAre phijharaDe grIvAne holIvuDamAM hato. je maLe tenI sAthe carcAe caDhI jatA. zrImaMta pharIthI joI e pelI kalpanAmUrtAinA premamAM punaH paDavI. vidyAthIonI zALAmAM pite garIba vidyAthI hatA e emanuM romAMcaka prakaraNa kadI AkAra dhAraNa karI zakayu" Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #974
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 957 nahotuM. tevI ja rIte pite vikhyAta prisTeniyana thavAnAM emane AvakAra maLe. "kAryAlayanA karmacArIo para zamaNuM sevatA hatA te paNa na banI zakyA. satata eAchA hu prabhAva nA pADI zako. chevaTe mahinAnA nevuM DolaranA mArka AvavAne kAraNe phijharaDane eka varSa gumAvavuM paDayuM. pagAre eka jAherAta karanAranI peDhI mAM emane nakalo karavAnI e chellA varSa sudhI mAMDa mAMDa pahoMcyA chatAM e sanAtaka karI maLI. rAtre e TUMkI vArtAo la matA. e pragaTa thaI zakyA nahi. tema ja vizvavidyAlaya vartulanA mAnItA karavA mokalavAmAM AvatI ke turata sAbhAra parata thatI. paNa banI zakyA nahi. TrAyaMgala kalabanA pramukhapadanI chevaTe eca. ela. menkana ane je cha nAyane "beInTasa cUMTaNImAM paNa e phAvyA nahi, grInetrA emane kadI paraNaze Ina dha vuDajha : jaMgalamAM bALaka" "smArTa seTa" mATe trIsa nahi e hakIkatano paNa emane sAmano kare paDavo. emane DelaramAM kharIdI. atyAra sudhI emaNe eka bAvIsa khUba ja lAgI AvyuM. pAchaLathI emaNe potAnI nitya "so mAra parata"nI chApelI sahI vagaranI kApalIo ekaThI nedhamAM noMdhyuM che : "emane khUba ja lAgI AvatuM, e karI hatI. jema jema jhelDAnA patre vadhAre akaLa thayA chApa emanA graMthomAM paNa chatI thAya che. breIla peThe aMdha tema tema emanA page vadhAre cintApUrNa lakhAvA mAMDyA. paNa vAMcI zake che." pate cheDAne khoI besaze evo bhaya lAgavAthI emaNe potAnI pAsenI rahI sahI mUDI khacI nAkhI alAbAmAM monTegomarIprathama vizvayuddha phijharaDamAM dezabhaktinI bhAvanA mATe pAra ne pravAsa kheDayo. paraMtu jaladI lagna karavA ke lagna karavA utsAha prerI zakayuM nahi. * A apamAnajanaka yuddha mArAmAM roSa pragaTAve che." emaNe visanane lakhyuM, "chatAM lokonI paNa e enI saMmati meLavI zakanyA nahi. e hatAza thaI bAliza bhAvanA mane bhAlAnI peThe khUce che. chatAM ema karuNa hAlatamAM nyUyorka pAchA pharyA. eka "pulamena" para hiMmatabhera caDhI gaI. divasanI gADImAM e tyAM pahoMcI gaye. lazkaramAM joDAvA arajI karI. ekatrIsa varSa upara eka pitAnI nokarI choDI dIdhI. traNa aThavADiyAM madirAmAM mahine thayo tyAre hukama Avyo ane e yuddhamAM joDAyA. emaNe potAnI mAtAne lakhyuM: ThaMDe paTe ne sAmAjika cakacUra rahyA pachI pitAne vatana seInTa pila pAchA pharyA. tyAM e pite adhUrI mUkelI navalakathA lakhavA beThA "dha kAraNasara emane kadI dariyApAra mokalavAmAM AvyA nahi. meTika IgeITa : romAMcaka ahaMbhAvI" emaNe lakhavAnI khake emaNe pitAne ghaNA khare samaya judI judI chAvaNaemAM gALe. pharTa lIvanavaImAM te e "vizvamAM hInamAM mAMDI vALI hatI paNa sAva cheDI dIdhI nahotI. emaNe hIna sekanDa lephaTanenTa" levAyA. emaNe eka navalakathA lakhI khI badhA prasage pharIthI lakhyA. paraMtu emaNe kazuM ja paDatuM kADhI. "dha romenTika IgoIsTa: romAMcaka ahaMbhAvI, mUkavuM nahi eTale jyAre e kRti pragaTa thaI tyAre emanA eka mitre ene "kalekaTeDa varka sa opha skoTa phiTajharaDaH emanI e hastaprata sAbhAra parata karavAmAM AvI. tyAM emaNe sAMbhaLyuM ke trInetrAnAM lagna levAyAM che. e ja zkeTa phiTjharalanA kRti saMgraha ' kahI biradAvI. ene phiTagALAmAM chAvaNInA eka nRtya samAraMbhamAM e kuzaLa nRtya jharaDe nAma navuM nAma ApyuM : "dhIsa sAIDa opha pereDA Ijha : svarganI A bAja." potAnA trevIsame varSe e kRti kAra hatI, khUba ja AkarSaka AvazvAsu aDhAra varSanI skraSnasaM" ne mokalI. be ja aThavADiyAmAM taMtrI makavaeNla dakSiNApathanI kumArikA. ane eka pachIjAnA premamAM ekadama parakIne ene utsAhabhera svIkArI ane anahada zakti ane paDI gayAM ane bhAvi yojanAo ghaDavA lAgyAM. I.sa. jIvana mATe lekhakane dhanyavAda ApyA. have phiTjharalenDane 1919 nA phebruArINu phijharaDane lazkaramAMthI mAna sahita lAgyuM ke enA nasIbanuM pAMdaDuM have enA lAbhamAM pharI rajA maLI. rahyuM che. paraMtu jhelDAne hajI saMtoSa thayo nahote. vasaMtanA pharI pAchA e khAnagI nAgarika banI rahyA. phijhara AraMbhamAM phirakaDanI navalakathA pragaTa thaze ane te sAre eka patrakAra tarIke kArakirdI zarU karavA vicAra karyo. ne AvakAra pAmaze-parakone vacana ApyuM. AthI ulAsa pAmI 2mA AvI ke tarata konI sAthe thana karI phiTajharaDe pitAnI jUnI vArtAo pharIthI maThArI nAkhI. navI nAkhavA nakkI karyuM. sAta sAta vartamAnapatronA kAryAlayamAM lakhI paNa kharI. I.sa. 1919 nA chelA traNa mahinAmAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #975
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 958 emaNe nava navalikAo lakhI. have e badhI ye vecAvA para jhajhamatuM rahyuM hatuM. sAmAnya rAbetA mujaba e lAgI. mUlya paNa saMtoSakAraka maLavA lAgyuM, "dha seTaraDe jheDA aMge ja rahetuM. khissAmAM nANAnA khaNakhaNATa sAthe ivaniga po? emane be navalikAo mATe eka hajAra je manuSya e kanyAne paraNya hatA enA dilamAM nirAMtaDolara ApyA. eka varSa pahelAM bAreka vartamAna patroe jIvI varga mATe kAyamane avazvAsa : eka prakAranI viravRtti e sAbhAra parata karI hatI. rahevAnI ja. eka krAntikArInI aTTala zraddhAthI nahi paNa dhisa sAIDa opha pereDAIjha' camatkArika rIte saphaLa eka kheDUtanA dhRvavAtA dhikkAra rUpe saLagatI rahevAnI ja. tyAra pachInAM varSomAM mArA mitronAM nANAM kyAMthI AvatAM thaI. phi429DanI badhI ja dhAraNAonI pAra gaI. A enuM mane Azcarya thayA vinA rahyuM nathI. emanAmAMthI kRti ardha AtmakathAtmaka hatI. emAM phijharaDe pitAnI ke e jhApaTa mArI hArI patnI khUMcavI lIdhI hota evA vidyAlayanI mijabAnIo, jAhera khabaranI peDhI, bhAMgI vicAro paNa have AvyA vinA rahetA nathI." paDelI romAMcakatA ane traNa aThavADiyAnA pitAnA madirApAnane paNa AvarI lIdhAM hatAM. samIkSAomAM emane mizra A yuvAna daMpatI TUMka samayamAM ja potAnI ekanI AvakAra maLyo. vivecake ne emanA sAhityanA prakAranAM eka putrI kAnsIsa prApta karI zakayuM. phiTajharaDanI uDAu mithyADaMbara, sAhityika avataraNa ane bhASAnI gaMbhIra bhUlo ne vilAsI bhAvanAne sAkAra karavA prayatnazIla banyuM. dAkhavatAM kazI ja takalIpha paDI nahi paraMtu emAMnA AnaMda : emanA nAyako ne nAyikAonI atizayokitabharI bhAvanApramoda ne jo mane kaI ja paDakArI zakayuM nahi. eDamaMDa ene emaNe vadhAre vega Ape. e sAkSAt saLagatuM vilsane kabUla karyuM ke A graMthamAM navalakathAmAM hoI zake yauvana jIvI rahyA. utsava mAM jANe pite rAjArANI tarIke evI badhI ja kSatio che paraMtu enI akSamya kSati e che upasthita thatAM hoya ema temaNe eTalI hade ghUmavA mAMDayuM ke e jIvI javAmAM niSphala jatI nathI. sukhI nahi paNa ke jANe pite ja pitAnI kathAnAM kAlpanika pAtra heya. u9lAsabharyuM' Avezayukta vAtAvaraNa A graMthanA pAnAmAM Thera TekasImAM besI pharavA nIkaLatAM azlIla uracAra karatAM Thera jovA maLe che ane ene ati remAMcaka ane vidyAlayI emaNe nyUyorkanI nAmAMkita yuktiene paNa camakAvI jIvananuM spaSTa darzana karAvatI navalakathA banAvI de che. thoDA mUkI. teo hAtha caDe e madirAgRhamAM ghUsI javA lAgyAM. divasomAM to e graMtha vidyAlayIonA bAIbala je banI kaI paNa nATayamaMDaLImAM vastro utArI ghUmavA lAgyAM ane rahyo. ane ene lekhaka "ToriDa TrenDIjha: garama vIzI" khANumAM "cAsTana" nRtya karavA lAgyAM. Aga lAgI che svIkRta agraNI, nIcA yugane kavi ane yauvana para bhAra evA Teliphona karatAM ane jayAre agnizAmaka karmacArIo mUkanAra tarIke biradAvavAmAM AvyA. zerabajAranA dhUma saTTAne deDI AvatAM tyAre emanA " Aga kyAM lAgI che" evA e suvarNayuga hato. rAjakIya bhraSTAcAra pUrI rIte phAlyo praznanA uttaramAM "ahI" ema kahI jhelDA pitAnA vakSaH hato. dArUno vyApAra karatAM jAmI paDelA vyApArIo sthaLa prati aMgulinirdeza karatI. pukhta vayanA ullAsane aNagamatA pratibaMdhaka kAnUnane chaDecoka bhaMga karatA hovAthI A eTale badhe atireka ha; aka5 zamaNane eTale madirApAnanI mahephila paNa jAmatI hatI. ane phijharaDa badhe ulAsajanaka sAkSAtkAra hato ke elekajhAnDare vizva emana tejasvI pratIka hatA. A suvarNa kizoranA jhaLakatA vijaya pachI jema viSAdadagA2 kADhayA hatA ema phijharaDa bhAvinI pratIti thatAM ja jheDA nyUyorka AvI ane I.sa. paNa enA paDaghA pADatA. eka vAra phiphatha evanyu parathI 1920 nA eprilanI trIjI tArIkhe phiTajharaDa ne jheDAnA azva para pasAra thatAM phiTajharalDane vijaya ne vinAzana lagna thayAM. virodhAbhAsa spazI gayo ane emaNe lakhyuM, "hAre je ghaNAM varSo pachI emaNe garIbAInI bhayaMkara maryAdAne joItuM ug 1 be joItuM hatuM te badhuM ja hane maLI gayuM che. A sukhI o ane saMpattinI ethI ye vadhu bhayaMkara zaktio para huM kadI thaI zakavAno nathI evuM huM jANuM chuM. tethI he ekokti racI kADhI hatI. paisAnuM AkramaNa sadeva emanA A Jain Education Intemational
Page #976
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 darakriyAna A adhI mahephilAmAM nANAM cUkavavAnuM Avyu. phiTjharalDa sArI saMkhyAmAM ati lAbhadAyI TUMkI vArtAnuM sarjana karatA hatA chatAM cAvIsamA varSe e bhAre devAmAM AvI gayA ke peAtAnA pablizarane tyAM daza vArtA mUkI tenA badalAmAM eka hajAra chaseA DaoNlara uchInA levA paDyA. jheDAnA uDAu kharcathI ane peAtAnA kharcanA 'dAja bAMdhI na zakavAthI phiTjharlDa vaLI pAche midA pAnanI late caDhI gayA. e lekhanakAryamAM gUMthAyelA rahetA ke bhAgI jatA. phiTjharalDa da'patI emanI vArtAnA nAyaka nAyikA peThe eka sthaLathI khIje sthaLe tAtAM ja rahyAM. eka tejasvI mahephilathI khIjI mahephila prati, eka bhAjana samAra'bhathI bIjA samAra'bha prati: leAkA jyAM peAle ramatA ne sAthe zrImaMta paNa hatA tyAM rakhaDavA mAMDyu. A gALAnu' paheluM pratibiMba emanA navalikA saMgraha 'lepasa enDa philesesa' paccIsa varSanA naisiMga kSasavALA lekhakanuM e sAhityika vaitaru' ja hatu. paraM'tu emanI bIjI navalakathA dha byuTiphula enDa dha DenDa : suMda ne ni Mgha' * dhisa sAIDa oNpha pereDAIjha' karatAM vadhAre saMzodhaka paratu echI sakta nIvaDI. e eka praNayakathA che. praNayIonI ghelachAthI virUpa thayelI. peAtAnAM pAtrathI peAtAnI jAtane chUTI pADavAmAM niSphaLa jatA hAvAthI phi aralDane bagaDavA pAmelI kaTAkSa vArtA che, enAM ati ca'cala svabhAvathI pedA thayelI ghelachAnA abhyAsa che. vilsana lakhe che; 'atyAra sudhI phiTjhara Da ema mAnatA ke jIvanamAM " je e zeAdhI kADhavA jevI vastu che have e se e se TakA atha vihANI hAI hRdayabhedaka karuNuAnta kathA racavA hi'matabhera besI gayA.' chatAM vilsana ante kahe che ema hetu ke paddhati vihANAM vicitra prANIo jevAM emanAM nAyaka-nAyikA che, chatAM vAcakane evI chApa paDe che ke A nAyaka-nAyikA gherI vilAsitAmAM DUbelAM che. ane smAdithI 'ta sudhI eka paNa gaMbhIra kArya karatAM nathI chatAM ane emanI game tevI ghelachA chatAM AkhAya graMthamAM e sauthI vadhAre DAhyA mAnavIe che. jyAM jyAM e sAmAnya jIvanane paze che tyAM tyAM mAnava sa'sthAe jANe nakAmI ane vicitra vAtAthI bharelu' eka ghaNA yukta phArasa hoya evuM lAge che. nANAM, sainya ane chevaTe dhadhAnI duniyA anukrame ane macharatI rIte sa`pUrNa gaurava vihoNI ke hetu vihoNI lAge che. 959 gauravamAM satata caMcupAta karatA rahevAnI dhAraNAthI phiTjharalDa loMga AilenDa para badhAMne mijabAnIe ApatA. eka varSImAM emaNe chatrIsa hajAra DAkSara kharacI nAkhyA hatA ane pAMca hajAra Dolara devAmAM DUbI gayA hatA. tethI temaNe eka nATaka lakhyuM : dha vejITebala - vanaspati " e jyAre rajUAta pAmyu. tyAre emAM badhAMne pAtaLeA rAjakIya vyaMga jaNAyA. pariNAme e turata niSphala gayu. eTale emane rAtanI navalikAo| khIje graMtha pragaTa karavAnI pharaja paDI. 'TeIlsa oNk dha nIjha eija : pu gItayuganI vArtA ' AjIvikA mATe lakhAyelI e mIThAkhelI sAhityika kRti hatI chatAM emAM emanI traNa vedhaka vArtAonA samAveza karavAmAM AvyA che, 'dha lIjha Ak haeNpInesa sukhanA samaya', 'me De : grISmanA divasa ' ane ' dha DAyAmAMDa eka miMga ejha dha riTjha' hajI emane sattAvIsa ja varSa thayAM hatAM. thADA ja mahinAmA phiTjharalDa iMpatIe aAMga AilenDane badale yureApa javA vicAra karyAM, uDAu kharca, kolAhala ane badhA ja aMtima ja'galI atyAcArAthI temaNe je pAMca uttejanAbharyo varSo gALyAM hatAM tenAthI dUra dUra bhAgI javA temaNe icchA karI. phrAnsamAM eka phrenca vimAnI sAthe jhelDAnA garbhapAtaneA prasa'ga banyA ethI phiTjharalDanu svamAna ghavAyuM. enA pavitra jIvana para atyAcAra veThavAnA vakhata AvyA. chatAM AkhAya prasaga aMge emaNe sapUNa mauna jALavyu. A paNa eka jAtanA anubhava che ema paNa temaNe mAnI lIdhuM. emaNe peAtAnA prakAzakane lakhyuM, 'hu sukhI nathI paraMtu mArA kAmane jarAya AMca AvI nathI alke vadhyu' che. ' pachI banne rAma gayAM. tyAM phiTjharalDane eTalA khadhA RNagamA thayA ke e dareka jaNa joDe jhaghaDI paDavA lAgyA. pariNAme eka TekasI DAIvara sAthe laDI paDayA, pariNAme mAra paDayo ane jelavAsa veThavA paDyA. kuprImAM zAnti maLaze evuM lAgyu. paraMtu tyAM AMtaraDAnA sAjAnI pIDAthI hezana thayA. te vaLI pAchA phrAnsa vaLyA. 'hajajArI mahephileAne kAMI kAma nahi' madirApAna cita karavAmAM Ave evuM khanyu' nahi. lagabhaga satata cAlu rahyuM. Arthara mIjhenara lakhe che tema, AThe ATha ne daza daza divasa sudhI e dizanA ghenamAM paDI rahetA, braselsa jevA sthaLe koI vAra acAnaka svastha thaI jatA. peAte braselsa kathAMthI AvyA enuM paNa bhAna rahetuM nahi. pote kathAM kayAM
Page #977
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA pharI AvyA ene khyAla nahoto. pAMca varSanA gALAmAM ane bahAranA AdamInI bhUmikA - veDaphI mAranAra karatAM e lagabhaga eka lAkha paMdara hajAra Dolara kamAyA hatA. kAma karanAra - ne svIkAranI cintAbharI jANakArIe tenuM vArSika trevIsa hajAra Dolara thayo, lekhakonA zamaNAmAM ya na sthAna lIdhuM che. phiTajharaDane madhyastha rajka bAyaranano hoya evI Avaka chatAM hiMjharaDanuM eTalAmAM pUruM thatuM romAMca, prema ane vAstavavAdIonI romAMca pratyenI ghaNA : nahi. "hu mAruM jIvana che raNa nIce utArI zakato nathI." garIba bAlakanI saMpatti pUjA ane kalAkAranI nANAM prati gaMbhIra hove emaNe potAnA prakAzakane lakhyuM, 'ane dhRNA, dAkhavI jAya che, paraMtu e kaI eka pakSamAM besavAnuM A Arthika asalAmatI huM sahana paNa karI zakato nathI." zarU kare che. je esTAbI agAu jeInsa geTsa hate. ucca hajIye e amara sehAmaNuM koleja kumAra jevo lAgato. ta2mAM phUTI nIkaLela e zramajIvI ane aDaMbarI rIte pukhta vayanA sAhasika tarIke badhAnuM dhyAna kheMcato. gAMDI dhutArA dhaMdhA karanAra che. e IrSA kare che evA amIra varganA ghelI majAka mazkarIomAM rAcatA. keTalIka vAra e to bhraSTAcAra spaSTa virodha dAkhavatI ajaba prakAranI pramANibhaDako thaI jato ke emanA ghaNAkharA mitro ane hoTaloe katA dAkhavanAra mAnavI tarIke ene rajU karavAmAM AvyA amane mATe pitAnAM dvAra baMdha karI dIdhAM hatAM. pitAnA che. vivekahIna, mahuM vagaranA, zrImatanI saDelI ToLIthI dhI javA jhelDA avanavI tarakIba adakA mAnavI tarIke ene Alekhe che, vicakAe lagabhaga zodhI kADhatI; uttejanAba zodhatI. ekavAra to eNe Atma- ekamate lekhakanI pragatinI prazaMsA karI. bAkI enAM kAraNo hatyAno paNa prayAsa karelo. pariNAme keTa vadhAre bephikara judAM hatAM. eca. ela. menkane 'dha greTa greTazmI" ne ne hatAza banatA gayA. "pharIthI hu bAvIsa varSanA thaI jAuM amerikane jIvananA bhabhakAdAra dekhAvane chatA karanAra tarIke to kevuM sAru?" emaNe lakhyuM, 'mArA kAmamAM ja mAtra biradAvyA. je manuSya pAse vAparavA mATe khUba ja nANAM mane rasa paDe che. mAtra jarA masta rahevuM paDe che. A bane hoya che ane e vAparavA mATe ghaNuM badhe samaya hoya che mATe huM mAnasika ne zArIrika bhAraNa dvArA moTI kiMmata evAnA uraca prakAranA utsavo emAM AlekhelA che." TI. cUkavuM chuM." I.sa. 1927 nA Disembara mahinAmAM traNa varSa esa. iliyaTa ane henarI jeImsa pachI amerikana ka9panA sudhI ThAmaThekANu vinA jyAM tyAM rakhaDI phijharaDa daMpatI kathAo mAM pahelA pagalA tarIke vadhAve che. amerikA pAchA vaLyAM. yunAITeDa sTeTsa pAchA pharyA pachI pote kaI zAntA | daramiyAna phijharaDe be graMthe pragaTa karyA hatA. "dha jagyAe TharIThAma besavA mAge che evI phijharaDe gheSaNA greITa greTI: mahAna greTabI" ane "ola dha seDa yaMga karI. pitAnA dilamAM je je gaMbhIra vAta ghoLAyA kare che mena: badhA ja viSAdagrasta yuvAne." " Ala dha seDa yaMga teno ja have pote vicAra karavAnA che evo nirdhAra pragaTa mena" I.sa. 1926 nA AraMbhamAM pragaTa thaI. emAM vaLI karyo, chatAM asthiratA ne binajavAbadArIpUrNa jANItA pharIthI jhaLakadAra mojazokhanI vigato che chatAM emAM "dha jIvana prakAra punaH sthApita thatAM jhAjhI vAra lAgI nahi. rica beya - zrImaMta kizora'ne 'vinTara DrImsa : ziyALAnAM ane navI navalakathA lakhAya e ghaDI mATe daza daza varSo zamaNAM' nAmanI phiTajharaDanI be suMdara navalikAo che. vItI gayAM. prathama to holIvuDamAMthI teDuM AvyuM. enI temAMnI dha rica bAya" to kharekhara phijharaThanI zreSTha suvarNapyAlI e nakArI zake ema nahotA. e holIvuDa kRti lakhI zakAya ema che. najIvI uttejanAo mATe Agraha pahoMcyA ke mahephila ne majAka mazkarIonuM gheluM vartula punaH rAkhanAra ane pAyAnI sarahadayatA vihoNe kevaLa potAnI cAlu thaI gayuM. paraMtu phijharaDa have cibAvale taruNa rahyo jAtane ja saMtoSa apAvanAra bhAgeDuonI ja vAta hajI nahotA. emanI vaya have trIsa varSanI thaI hatI ane je phiTajharalDa karyA kare che paraMtu have saMkhyAbaMdha haLavI vAtomAM manoraMjaka mahephilonI nAsabhAga hatI te have kaSTadAyaka jyAre tyAre acharatAM cuMbana karavA para have bhAra mUkavAmAM rAjide kama thaI paDyo. jojha gAyaka tarIke kATara TAleAvato nathI. atyAra sudhI e kRtrima samAja tarapha mITa meIjane rajU karatu eka bolapaTa pAchuM dhakelavAmAM AvyuM mAMDI rahyA hatA paraMtu have sAmAjika gUMcavAnI bhAvanA tyAre phijharaDa pUrvamAM cAlyA AvyA ane DelAveramAM Jain Education Intemational
Page #978
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga--ra vibhIgTanamAM eka purANu mahAlaya kharIdyuM ane TharIThAma thayA. paradezamAM ja skATe eka navI navalakathAnA AraMbha karI dIdhelA hatA. thoDAka mahinAmAM ane pUrI karI nAkhavAnI AzA hatI. paraMtu A mahAlaya ati vizALa hatuM. phiTjharalDa jhelDA sAthe laDI paDayA. pAzIe prati tADA banyA ane emanuM kAma rajhaLI paDayuM. eka varSa paNu pUru' nahi thayu` hoya ne emaNe e sthaLanA tyAga karyA. I.sa. 1928nI grISma RtumAM te vaLI pAchA perIsa AvI gayA. elDAe have potAnI AgavI kArakirdI banAvavAnA nirdhAra karyo hatA. ghaNIkharI yautranA A karatAM nRtyamAM eNe jhAjhI pravINatA dAkhavI nahAtI chatAM aThThAvIsa varSanI vaye kAI paNa prakAranI pUrva tAlIma vinA eNe vyavasAyI vRddha nartikA banavA nirdhAra karyA. Agale varSa phiTjharalDa trIsa huMjAra Dolara kamAyA hatA chatAM e punaH khAlIkhama thaI gaye. be varSa sudhI emaNe yuropa ane amerikA vacce AMTA mAryA karyA. jheDA potAnA kAryamAM mazagUla rahI, viSAdagrasta krile e parANe peAtAnA graMtha pUrA karavAnA kAme lAgyA. peAtAnI ane ekSpA sAthenI akaLAmaNu veThI na zakavAthI emanA para vAraMvAra hutAzAnAM AvaraNa bhAvI javA mAMDavAM. kaTokaTIbharI sthitimAM pAte disA kADhImAM pramAda ne trAsanA mizrapunA nakazA pharI pahelAM nakArAtmaka hatAzAnA AkramaNu nIce mitravihANI duniyAmAM jhajhUmavA ekalA paDathA, hemiMgve viSe khelatAM emaNe ekavAra kahyu che : aneTa saphaLatAnA macchukAthI vAta kara che, huM niSphaLatAnA adhikArII trAtA karu chu.' game tema puttu be varSamAM emaNe nava navalikAo lakhI kADhI. paraMtu have e UMcuM mUlya prApta karI kAkayA nahi. emanA graMthe para maLatI rAyaTIjha ' have lagabhaga baMdha thaI gaI hatI. I.yu. 1934 mAM TenDara ijha dha nAITaH rajanI kumArI pragaTa thaI tyAre mAtra thoDIka hajAra nakalA ja parI parI kSAe prabhu mabhinadana na varasAvyAM paNa pApI graha rA karyA. emanA vAMkA zUdra ne vAMjhaNA samAjanu vaimana vAMcI kAMTALI gayA hatA. have teo vadhAre DhavAdI bhAvi prati mITa mAMDavAM thayA hatA. phiTjharanI kALa nA badhA ja devA marI paravAryA hatA. mahumAM paDatI badhI ja zraddhAgI gai hatI. vI. satavI zakaze lakhyuM che : ' saDelA samAjanA romAMcaka sauDha OMi pUrepUrA lAkha uDAvye che. e rAjane sateja karAvA e saDAmAMthI bahAra nIkaLI AtmamAna prApta karI zakavA nathI. paraMtu IliyaTa dha veiTa sTenDa - mezana sUpi derI zakayA hatA, ane rahI sahI trIsInA hAtha vAcako phiTjharalDa je rasahIna dharAnA lAbha levA Amaha rAkhI rahyA hatA tene sthAne koI sAMtvanabharyA AdaryA samAja prati mITa mAMDI rahyA hatA. dha lAsTa ek dha provinziyAH prAMtamAnA chellA' nAmaka graMthamAM mekasavela geImara lakhe che * mAsika vyathAthI pIDArI pati ane jJAna para mAnasika asara paDelI patnI ane ekanIbaMdha vinAza kAtare che e navalakatha khelAyelAM kAraNa te vAyelA upAyAnI kathA che, e vaTjhalDanuM vitta UMDI thayakara khINamAM sIdhu' utarANlR sUcave che ane emanA kAryanA je 'tastha bhAga che te maphatanA kAne barAbara mate ve che. TenDara Ijha dha nAITaH kuzakharI no mAM hatAM tADatAM ne manane makaLAvI mUkatAM kathA che paraMtu vA ane thAka phiTjharalDanA kauMmAM prapAtu bhAva beMka devALu jyAM tyAM satra nare Dhe che. rahyA che evu lAgyuM. have e du:khathI rIDhA banI gayA hatA. eka natikA tarIke pAte kadI saphaLa nahi thai zake evu... jyAre jheDAne lAgyuM tyAre jhelDA lagI paDI. i.sa. 1930 nA eprilamAM e bichAnAvaza thaI gaI. phiTjharalDa ene sAravAra mATe sviTjharalenDa laI gayA. cikitsAnu pariNAma e Avyu ke philTaralDane have yAjanaka rIte bhAMgI paDelI nArInI jIvanabhara sAMbhALa levAnI AvI. seneTeriyama ane vizrAntigRheAmAMthI chUTA thavAya evI keTalIka vAra svastha thatI chatAM e kadI svastha thaIrAkI nahi. chatAMca mAMdagInA virodhAbhAsa rUpe anI buddhi kadIye nAza pAmI nahi. I.sa. 1932 mAM pharejhararlDa ane bAlTImAramAM eka hespiTalamAM mUkI. tyAM jhelDAe pAtAnA aMtima divase gALyA ane e ja makAnane Aga lAgavAthI temAM ja bharakhAI gaI. I.sa. 1932mAM skoTa madyapAnanI latamAMthI chUTavA mathI rahyA hatA, paraMtu madyapAna mATe have temanI pAse vadhAre bahAnAM hatAM. e pAtAnA jUnA mitro sAthe laDI paDavA. atyAra sudhI kadIye prayAsa na karyA hoya para emaNe ADatrIsame varSe hAtha calavAnA 91 evI vastu ane rAjU
Page #979
--------------------------------------------------------------------------
________________ 962 vizvanI asmitA rIte navo ja mArga grahaNa karavA nirNaya karyo. egaNIsamI rahyA ane bIjAnAM sarjanonuM AMdhaLuM anukaraNa karatA rahyA, sadInI eka etihAsika romAMcakathA enI kathAvastu hatI. paraMtu have emanuM lakhANamAM keI utsAha prerAya nahi, "dha kAunTa opha DArkanesa : aMdhakArano saradAra. cAra haptA phijharaDanA saMvAda pUratA manoraMjaka nathI ema kahI pote lakhAyA ne chapAyA paNa kharA. paraMtu pachI emaNe e prayAsa je mATe pote gaurava dharAvatA hatA te kripTane holivuDanA choDI dIdho. ogaNacALIsame varSe emaNe potAnI vahu kAI sAhityika vaitarA pAse pharIthI lakhAvI tyAre phijhasaMgrahAyelI navalakathAono saMgraha taiyAra karyo, ane gaMbhIra ra0ne bhAre AghAta lAgyo. emanI pratiSThA karamAI gaI ! banI nAma ApyuM che Tesa eTa vIle!" "bebIlona rivi. le ke AgaLa emanuM nAma pragaTa thatuM aTakI gayuM. jyAre jhITeDa: bebilonanI punuM mulAkAta" ane "krejhI saDe : ghelo eka yuvAna "skripTa" lekhaka baDe gulabagane phijhaDa sAthe ravivAra" e be vArtA sivAya bIjI vArtAomAM bhAvanAnI kAma karavA kahevAmAM AvyuM tyAre eNe AzcaryAzAsa kacAza ane mAvajatanI UNapa vartAya che. A vArtAonAM kADhayAH "skeTa phiTjharaDa ! mArA manane ke e avasAna avalokane paNa keTalAMka biradAvatAM ane keTalAMka kaDaka pAmyA che. thAkelA lekhake je vArtAo lakhAI na hatI ane pragaTa thayAM. yauvanamAMthI manuSyane prauDhatA Ave e phiTa. lekhaka je lakhaze evI AzA paNa nahe tI evI vArtAo jharalDane bhayaMkara lAgatuM. "nya ripalIka"mAM TI. esa. mATe phiTjharalenDanA prakAzake nANAM ApavA InkAra karyo. methya lakhyuM, "have te e pAra vagaranuM bhayaMkara lAge che." holIvuDamAM emane mATe koI sthAna rahyuM nahi. madyapAna, atizaya vadhI gayuM. ane tucchAkArAyeluM zarIra duHkhavA. cALIsa varSanI vaya thatAM thatAMmAM te phiTjharaDane lAgyuM. " ha bImAra ne vRddha thavA kaMTALI gayA chuM.' emaNe jhaDapathI AvI rahelA visarjananI jhAMkhI thaI gaI. "dha keka kariyAda karI. tetALIsame varSe vRddha?' chatAM sAthe sAthe Apa 'mAM pote prathakkaraNa kare te pahelAM emane bhAMgI emaNe eka navalakathA mATe seMkaDo ne taiyAra karI. emAM paDavAnI AgAhI thaI cUkI hatI. "paDakhAne ati vistAra, pAzvabhUmimAM holivuDa hatuM. ka9panAkathAonuM sthAnaka baMne cheDe baLatI mINabattI je zaktio mArAmAM nahotI bajAru strIonuM "elorADo" ane amerikAnuM khoTa e meLavavA phAMphAM koI cheDAyelA vistAramAM mArA hAthamAM zamaNAMnuM kArakhAnuM. khAlI rAyaphala rAkhI keIpaNa jAtanA lakSyAMka vinA bha2bhAMkhaLAmAM Ubho houM evI mane lAgaNI thAya che. dilamAM I.sa. 1940mAM hRdayaroganuM phijharaDa para paheluM AkrakaI vAta nakkI nathI. sarvatra mauna che. kevaLa mArA jamaNuM thayuM. bhayathI e svastha thaI gayA. helivuDanI navalazvAsozvAsa saMbhaLAya che.... mArA vyaktitvano ja viccheda kathA para dila paregyuM. "dha lAsTa TAyakUna' A navalakathA. thaI rahyo che. pote vArtAo lakhavAno AraMbha karyo tyAre adhUrI rahI che chatAM e phijharaDanAM mUlyonuM dhoraNa sudhAre pachI pahelI ja vAra emanI vArtAo "sAbhAra parata thavA che, balake palaTI nAkhe che. pitAnuM eka vizALatama ane lAgI, bhAre roSamAM AvI jaI emaNe potAnI AtmakathAnA khUba ja UMDANamAM UtaratuM e prakAzana karavA emaNe A cAbUkathI phaTakArAtA hoya evA TukaDAonI zreNI pragaTa navalakathA mATe nirdhAra karyo hato. "mAre bhaya pedA kare karavA mAMDI. mukti mATe nahi te thoDIka salAmatI mATe enAM anukaraNIya dazyo lakhavAM che. eka mahinA pachI punaH phiTajharalDa holivuDa pharIthI eka vAra pAchA pharyA, hRdayaroganuM AkramaNa thayuM ne A vakhate e jIvaleNa nIvaDayuM. i.sa. 1940nA DisembaranI ekavIsamI tArIkhe phijharaDane ekatALIsa varSa thavAne thoDA mahinA bAkI emanuM avasAna thayuM tyAre emanI vaya cummALIsa varSa hatA. cALIsa hajAra DolaranuM devuM thaI gayuM hatuM. pitAnuM ne traNa mahinA hatI. bhAvi sudhAravA e losa enjalasa gayA. navI duniyA athavA navuM mAdhyama sara karavAnI uttejanAmAM e thoDoka kaI paNa vyaktinA jIvana ne kAryo phiTajharaDanA samaya madirAthI dUra rahyA. paraMtu e pitAnI bhUtakALanI jIvana ane kArya jevAM ekabIjAmAM otaprota thaI gayelAM jiMdagI bhUlI zakyA nahi. e game tema madirApAna karatA nathI. kayAM lekhakano aMta Ave che ne kAlpanika vyaktine Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #980
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 - AraMbha thAya che, e kahevuM ja muzkela che. trAsa pAmelA kaTokaTInA dastAvejo tarIke TakI raheze. enI asaro vizvasarjakane emanAM dukha pAtrothI alaga pADavA ja muzkela vyApI che. samAja upara prabhAva na pADI zakavA chatAM emaNe che. A manuSya ane emanAM kApanika pAtra apakavatAnAM ene vakhANI ne vakhoDI che. phiTajharaleDa ene nAza karavA zamaNAM jhIle che. vijayanI ciMtAo ne niSphaLatAnA dardanA paNa samartha thayA nathI. tema karavA e rAjI paNa nahotA. bhAgIdAra bane che. baMne rIte emAM ugratA che. * periMga vijayadevIne varamALA paherAvavAnuM chevaTe emaNe tucchakAravA - ITa Tugenara sa caTADatAM" nAmanAM zIrSakavALA eka mAMDayuM chatAM e ethI ghaNA moDA vimukha thayA. ane eskAyara" mAM chellA sAhityika sAzrayasthAna holIvuDa emanI karuNatA vIra parAjayanI karuNatA na rahI ke na rahI jatAM pahelAM phiTjharalaDa lakhe che, "zA mATe meM viSAda gauravAnvita niSkalatAnI. paraMtu anizcita ane avirodhI prati meM viSAdapUrNa, du:kha prati duHkhI valaNa ane karuNatA samAdhAna vRtti banI rahI. prati karuNu valaNa zA mATe keLavyuM eno khUba ja zAntithI - vicAra karavA mATe saMpUrNa zAMti joItI hatI. mArA trAsa | ane karuNAnA viSayo sAthe huM ekarUpa kema banI gayo e che leITesTa prejhanTezana ATakasa mAre zodhI kADhavuM hatuM.' IlekaTrIkala eplAyansIjha mATe emanA avasAna samaye emano ekapaNa graMtha bajAramAM vizvAsapAtra nAma nahoto. badhA ja punamudraNa mAgI rahyA hatA. pAMca varSa bharata TreDarsa pachI acAnaka e jaDI AvyA, eDamaMDa vikasane emanA "dha kreka apa'nuM saMpAdana saMbhALI phiTajharaDane punarjIvana ghoghA daravAje ApavAne AraMbha karyo. emAM khAnagI kabUlatA, nibaMdhe, bhAvanagara 364001 ne che, jAtajAtanI nAnImoTI najIvI kRtio ane khAsa che karIne potAnI putrIne lakhAyelA kumAzabharyA uttejaka ane spaSTa AlekhanavALA patrono emAM saMgraha karavAmAM Avyo che Phone : 325946 Gram : BAHUMULYA che. enI sAthe sAthe ja "dha poTebala pI. pleTa phiTajha293 Resi : 503459 mAnava ane tenuM kArya " AlaphreDa kejhIna saMpAdita mUlyAMkana ne punamUlyAMkanano saMgraha paNa pragaTa thayo. baDa culabarganI dha DimeTeDa vimAhita" eka cAmaDI utArI nAkhe Specialists in : evI navalakathA che. emAM phiTakaDanA pAchotaranA jIvananA * Ball, Roller enA udaya ne vinipAtanA camakArA dAkhavI jAya che. * Thrust & Taper Arthara mijhane emanI eka sUjhabharI ne tejasvI jIvana Roller Bearings kathA "dha phAra sAIDa opha pereDAijha : svarganI dUranI CHETAN BEARING bIju" lakhI che. I.sa. 1953mAM emanA AtmavibhAjana, kSudra tUphAne ane mahAna avyavasthA chatAMya phiTakaraDe CORPORATION keTalAka vivecake kahe che ema hoMmAM chama rAkhIne nahi paNa kevaLa nANu para mITa mAMDIne ja lakhe rAkhyuM che. 2 emanI zreSTha kRti lekhAI hoya e graMtha adhUro mUkI e 196. Samuel Street. Bhagwan Bhuvan. 3RD FL., avasAna pAmyA chatAM emaNe balIna saMskRtinuM bina BOMBAY - 400 009. takarArI zabdo ane avistaraNaya dothI Alekhana karyuM che. "dha geITa grebI" jevA emanA zreSTha graMtha aMgata Jain Education Intemational
Page #981
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA satyakArya te ApaNe karIe ja, satkArya ApaNAthI na thAya to, anya pAse karAvIe. te paNa na banI zake te anya karanAranI anumodanA te jarUra karIe. Phone : 5688 virama plAsTIka InDasTrIjha sAtekabAI kampAunDa, nArI roDa bhAvanagara-364 001 (gujarAta) MFG : H. D. P. & Polipropyline yarn & cloth Best Compliments From Wil TULSIDAS RAMJI STEVEDORES Shipping-Clearing & Forwarding Agents Freight Brokers & Transport Contractors Phone Office 31 Phone Resi. 34 Gram "NOBLE" ORHA Post Box No. 4 361350 Port Okha C/o : Navbharat Potteries Private Limited Tokarshi Jivaraj Wadi. Sewri, Bombay-400015 Phone No. 441315 & 368720 TLX : GLAZWAR-011.3329-Bombay-Sewri Jain Education Intemational
Page #982
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 965 s Grams : COPPERWIRE Phone Office 76012 Resi, 76337 BHARAT METAL CORPORATION Non-Ferrous Metal and General Merchants 2140. Mahakali Street. Secunderabad 5 00003. www Association with . Ruparel Ropes * Kikabhai & Sons, Mahuva & Savarkundla * Mahuva Dehidretion Co. Ltd. * Jalaram Saw Mill * Ruparel Transport Phone : 381 R. 546 Gram : RUPAROPE Head Office 115-119, Kika Street, Bombay - 400 004 Phone No. 332152 RUPAREL PLASTICS 43.-44, Industrial Plot, MAHUVA-364290. Branch Office: Coimbatore 641018 Phone No. 30980 MADRAS 600001 Phone No. 25851 Manufacturers of Quality Twine & RUPARO PE Gram : POLOSIGHT Phone : 290367 Resi.: 475251 Lati 48 Phone Resi. 43, 122 With Best Compliments From Telegram :-"TAJAWALA" PTK CORPORATION Manufacturers & Exporters of BHAGWANJI AND KALYANJI KHERAJ COMPANY PRIVATE LIMITED MILO & MILO Spectacle Frames, Lenses & Optical Goods Wm Registered Office : Lati Bazar, Post Box No. 59 Porbandar (Gujarat) TIMBER & TILES MERCHANTS 413-E, Kalbadevi Road, Vasantwadi, Bombay-400 002. (INDIA) Jain Education Intemational
Page #983
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMtano sevAyajJa : Faa, jI saMtasaurabhathI mahekatI saurASTranI puNyapAvana dharmabhUmi saMte ApA dAnAe potAnI gAya sahita vatanane tyAga karI seraTha mahaMta ane avatArI puruSothI dhanya dhanya banI che. jeoe anaMtane dharAmAM punita praveza karyo. sparza anubhavyo che, jemane AmAM brahmamAM lIna banyo che, jemaNe saiArASTranAM aneka gAmaDAomAM vicaratA dharma saMsthApana ane lokakayAreya dhananI, sattAnI ke yazanI jhaMkhanA sevI nathI, jeoe bhavabaMdhanene kApyAM che. rasaMgepananA saMkhyAbaMdha prasaMgenAM divya saMsmaraNothI potAnA sevaka vane pariplAvita karatA e avatArI puruSa puNyazleka saMtazrI dAnA pratyeka sadInA saMkrAMtikALamAM A dharatIe saMskRtionA tANA- bhagate AjathI 197 varSa pahelAM vikrama savaMta 1836mAM calAlA gAme vANA vacce paNa mAnava samAjane pragaTa puruSonI ane oliyAonI pitAnI karmabhUmi banAvI, tyAM jagyA sthApI ane dharmadhajA pharakAvI. bheTa dharI che ane tethI ja ahIM e samartha saMtapuruSane paricaya, sauMdarya ane saMskAra, sarasvatI paracAo, ane hetu siddhi mATenA ane sauSThavanuM saMmilana thayuM che. mahAna pAramArthika puruSArthanA darzana A prAcInatama saMskRtinA karAvatA saMkhyAbaMdha prasaMge "dAnevamULamAM paNa RSimunionA ane caritra"mAMthI jANI zakAze. jogI-jatIonA ciMtana manana ane dAna mahArAjanI kRpAthI saurASTra anubhavonuM navanIta siMcAyeluM che. ne eka vakhata bhayaMkara bahAravaTiye A saMrakRtimAM je rasa ane mAdhurya pALiyAdane pIra banI gayo, jeNe bharyA paDyAM dekhAya che tenA pAyAmAM kaLiyugane paDakAryo hato e vAta saMtonA bilorI kAca jevA nirmaLa koIthI ajANI nathI. jIvananI AkarI tapazcaryA dharabAyelI calALAnI A dAna mahArAjanI che. Avo ApaNe ahIM AMtaramanathI jagyAmAM dInahIna abhyAgata ane evA saMtane paricaya karIe. sAdhusaMtAne anna Azaro Aje AjathI 250 varSa pUrve varSothI apAI rahyo che. dAyakAo zrImannupa vikrama saMvata 1784mAM pahelAM A jagyAnI khyAti cheka Iza saMpadAthI paripUrNa evA avatArI kAzI ane haradvAra sudhI prasarI cUkI puruSa zrI dAna mahArAjanuM pavitra hatI. e jamAnAmAM bAvA khAkhIkoTI vaMzamAM pAMcAlanI bhUmi para onI jamAte saMtazrI dAnA bhagatanA AvelA paramapAvana keDI gAmamAM darzanArthe satata AvyA karatI. e vakhatanA emanA paracAo jijJAsuavataraNa thayuM. bALapaNamAM guru cetanadAsajI pAse dIkSA laI pAMcAlanA calALAnI khyAtanAmAM banelI pU. dAna mahArAjanI e jANavA jevA che. pIra samartha guru jAdarA bhagata pAsethI jagyAnA hAlanA sUtradhAra mahaMta zrI valakubApu dAnamahArAjanI zreyalakSI pAracarmacakSu ane jJAnacakSu prApta karI maMgad bApu mArthika jIvanasaraNIne potAnA gurudIkSA lIdhI. ahIM emaNe tyAgadharma jIvanamAM caritArtha karI parama siddhi svIkArI naSThika brahmacarya vrata dhAraNa karyuM'. e pachI melaDInA prasiddha prApta karanAra samartha ziSya ApA gIgAe saurASTranI bhUmi upara saMta ApA ratA pAse rahI ApA dAnAe gesavAne maMtra AtmasAta avirata annadAna, akhalita sevAbhakti ane jJAnavairAgyane dIvaDA karyo. gosevAthI ApA ratAne prasanna karI paraNyA zakti pAmyA. pragaTAvI satAdhAramAM sthApita karelI jagyAmAM gigeva pIranI maMgala emanA AziSa laI vi.saM. 1920mAM punaH kAThI padhAryA. ahIMnA praNAlikAne pitAnA bhagIratha bhavya puruSArthathI akhaMDa vahetI rAkhI nivAsa daramyAna zrI dAna mahArAje dharmanA pracArArthe bAra saMta digaNita banAvI dAneva paraMparAne jIvaMta rAkhavAmAM parama AdaraNIya meLAe karyA hatA. gesevA emane jIvanamaMtra banI gayA hatA. saMta, zraddheya zrI zAmajIbApune phALo paNa nAsUne nathI. ane parama evAmAM pAMcAlamAM duSkALa paDayo. gAyane nibhAvavI muzkela paDatAM saMtazrI dAna calALA mahArAjanI (amarelI)nI jagyAnA hAlanA gAdistha , da. ka, '1' Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #984
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 967 mahaMta mahArAjanI zrI valakubApu maMgaLabApue e prakhara tejasvI beThA ane pukAra karyo : "he prabhu ! huM te sAva zUnya chuM, kuMbha paraMparAne sahastrapuTita karI. tenA prema-sevA-bhaktinAM tejakiraNene khare paNa zanya kuMbha che. A kAma tAruM thaze?" ne eka eka pRthvIpradeze dUrasudUra prasAryA che. hAlanA gAdIghu mahaMta bhagata zrI ema bahAranA kocalAM jANe ApameLe kharatAM rahyAM ne prabhue hAtha valakubApu saMbaMdhe be-traNa ati mahatvanI bAbata che, je temane jhAlI ume karyo ane Adeza dIdhe, "huM chuM tArI saMgAthamAM. ane temanAM kAryane samajavA upayogI thaI paDe che. tArAmAM ne tArI mAraphata kAma karavAnAM vacane dAne baMdhANe hatA prathama te dAna mahArAje potAnI lIlAsaMvaraNa prasaMge vacana ATha peDhI pahelAM. UTha, bApa dAnA, Ubhe thA, tAruM kAma ApyuM hatuM ke AThamI peDhIe huM AvIza. Aje valakubApu AThamI sAMbhaLI le." ane Aje e dAnagaMgAnAM pavitra nIramAM kaMIka sAdhupeDhInA gAdIsya vArasa-bhagata che. saMtanAM vacane sanAtana satyanI saMtAM ane abhyAgata ane mAnavIne premamaya banI TukaDe pIrase vANI che. bIjuM saMta pitAnI AdhyAtmika paraMparA be rIte pUravI. che. emAM dAnA bhagatanA saune darzana thAya che. mAtra mAnava nahIM pradezamAM prasthApe che. nAda dvArA ane binda dvArA. ziSya paraMparA e paNa mAnavetara prANIsRSTi ane vanaspatisRSTine vahAlapanAM paNa nAda paraMparA che, je satAdhAranI jagyAne apAyelI che. ane biMdu Ape che. posTa-grejyueTa ane AyurvedanA abhyAsAthe saMskRta paraMparAnA mArge vArasAgata gAdI pote svahaste ApakhuzIthI calALA ane rAmAyaNanA abhyAsa saMzodhanamAM hareka prakAranI sahAya Ape sthApI ane baMne mArge prabhuzakti saMtanA vacanane anusare che jenA che. ekavAra zrI rAmarAyabhAI davethI puchAI gayuM, "bApu, gAyane ujajavaLa daSTAMtasamAM zrI zAmajI bhagata (satAdhAra ) che. ne bhagatazrI ghAsa-khANa na maLe evI paristhiti A kaLikALamAM thaze to ?" valaku bApu calALAnA kaNadhAra che, jemaNe Adhunika keLavaNI rAja- Ta5 daIne vinA vicAre kahI nAkhyuM, "te mArA pAMca gAyamAtAnA kumAra kolejamAM lIdhI ane gAdIstha thayA. te agAunA divasa sudhI mukhe dharIza." ane "kaLikALamAM lakSmI duSTAnA hAthamAM hAI dhanaeka prakhara dezasevaka, samAjasevaka, vaktA ane saMghaTaka rAjapuruSane dhAnyanI kheMca paDaze te?" tatkALa zraddhAne himAlaya gAjI UThayo, pracalika rUDhi-nIti vageremAM kadI keda nahIM tevA lAge. Adhunika " dAna mahArAjanA maMdiramAM ekAda nAriyelanI zeSa to maLaze ne ? zikSaNamAM tarabatara juvAna, suMdara suMvALI suvarNamayI kAyA ane A dehane zuM joIe ? mAre sevAyajJa je prabhunA AdezathI Ara. vIrapuruSane paDachaMda deha, dharmane kaI cIlAcAlu pithI paheraverA bhAyA che te pUrNa thaze. kadAca huM khapI jaIza to mAre anaMta dehavastro nahIM, aMtara UjaLA, nirmaLa gaMgA nIra jevA. dharmanI bAhya paridhAna karavAmAM gaurava che." trividha rIte brahmakeTinA saMta Aje dekhADAnI vAta nahIM, gAdIstha thayA pachI traNa rAta dAnamaMdiramAM calALAnA sthAne birAje che. pitAnA kAryanI pUrNatA mATe vacanamana, vacana, kAyAthI traNa divasa purAyA. jANe naciketA pAchaLa baddha karI padhArelA saMta dAnA Aje saMta valaku svarUpe anekonA yamane dhAre traNa divasa-traNa rAta aMtaramAM Aga laI eka Asane pAlaka poSaka-uddhAraka banI rahyA che. jaya zrIdAnava! jaya zrI valakubApu ! With Best Compliments From Grams: SHUBOILER OFFICE : 318791 PHONE : RESI. 532827 Manufacturers of : PLASTIC FILAMENT and ALLIED PRODUCTS With Best Compliments From V. N. BAKSHI MECH ENG. SWASTIK PLASTIC INDUSTRIES Phone : 5647 Resi. 4760 B-6, Vithalwadi Industrial Estate, BHAVNAGAR-364 001 Mg. Director : Shubh Machinery Corp. Pvt. Ltd. Partner : Shubh Machinery (Sales ) Corp. 15, Bank Street, BOMBAY-400 023 Jain Education Intemational
Page #985
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA Grams: KINDCHAP phones : 38 32 54 36 07 14 mahendra TreDiMga keraparezana 26 garAvADI maMderA bajAra, denA beMka upara muMbaI 2 Dealers in Motor & Bus Body Fittings Distributors for State Of Maharashtra & Phone Office: 312353 310979 Resi.: 817821 Madhya Pradesh ARILD' Rubber Products Distributors For Western Zone : "KEL" Auto Original Spares Gram : PREMVIHAR AMEETA TRADING CORPORATION DOLATRAI JAYANTILAL VASANTRAI JAYANTILAL Fancy cloth Merchants 475, Chandra Chowk, 3rd Lane, M. J. Market. BOMBAY 400 002. 17, Bhaveshwar Vihar, 383, S. V. P. Road, Bombay-400 004 Phone : 233903 Grams : NIPDIP 119218 SNCO Telex: 112928 VNCN Phone : 31 07 29 Gram : FULSUNDRI Best Compliments From PREMJI BHIMJI J. P. SHAH & CO. P. B. SONS Suyog Commercial Corporation Exporters and Commission Agents 753, Sir Vithaldas Gally Mulji Jetha Market, BOMBA Y-400 002 71 Bajaj Bhavan, Nariman Point, BOMBAY, 400 021. Jain Education Intemational
Page #986
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 E's Phone : 37 23 25 Gram : " TEDDER" Phones NAVJIVAN ELECTRICAL WORKS Office : 329353 344607 Resi.: 577605 592086 Manufacturers of : "Navjivan" Brand 1ph, & 3ph A. C. Electric Motors Heavy duty Buffing Machine Special Agriculture Motors & Coupled Pumping Set ond Mono block pamp. UNITED TRADERS Importers, Stockists & Suppliers of Dyes & Chemicals Authorised Dealers : Sahyadri Dyestuffs & Chemicals-Poona, Division of MAFATLAL INDUSTRIES LTD. Block No. 6. Shirinbai Chawl. Shop No. 30. Morland Road, BOMBAY-400 008. 118/122, KAZI SAYED STREET, 306, NAIN KRUPA, BOMBAY-400 003. Grams : 'JALISHIP' (Estd. 1924) Grams : COPPERWIRE Tele : Office: 333008. 332691. Resi. 215253 Phone: Office : 7 6 0 1 2 Res. : 7 6 3 3 7 HARILAL & CO. (Partner : Chimanlal N. Sanghavi) BHARAT METAL CORPORATION Shipping, Clearing, Forwarding & Warehousing Agents. Nonferrous General Merchants Specialists :- Copper. Brass, Alluminium Etc. in Rods, Tubes, Sheets, Wire Etc. Bearing and Tools Amba Bhuvan, 2nd floor, Devji Ratansi Marg, Opp. Raj Chambers Bombay-400009. 2140. Malakali Street, Secunderabad-500003 A. P. Jain Education Intemational
Page #987
--------------------------------------------------------------------------
________________ 970 vizvanI amitA Lun Sai Gang Quan Mi Tu Tai Quan Mi Mi Ran Mi Lai Gang Gang Su Su Mi Mi Mi Su Su Mi Mi Mi Yao Mi Mi Gang Gang Su Tan Mi Mi Wei Lai Ben Lai Gang zrI vardhamAna svAmIne nama : pRthvI goLa pharatI nathI. sUrya-caMdra-phare che. zI rIte phare che ? divasa-rAta Rtuo zI rIte thAya che? e pole-yAnacaMdra upara gayuM nathI. bhArata amerikAmAM sUrya prakAzamAM AMtarU kema ? vagere-visaMvAdI bAbate to sacoTa khulAsA mATe sarva prathama jaMbUdvIpanI bhavya racanA 47 47 phUTanI zrI jaMbudvIpanI ArasamAM bhavya racanA jemAM 0 47 phUTa UMco - Arasano meru 0 467 zAzvata pheTa 0 95 zAzvatA derA nI AkRti 0 84 mahA nadIe 0 269 zAzvata parvato 0 16 moTA draho (kuDo) aneka zAzvata padArthonI skalathI racanA ka uparAMta nIcenA zAstrIya padArthonI pramANu baddha racanA thaze. 14 rAjalaka zrI jaMbadvIpanA viharamAna prabhujInAM cAra samavasaraNa, bharatakSetra dakSiNa bharatA kSetra zrI vartamAna vizva jotiSacaka gati darzana sarva dezIya-- virATa TAvara-ghaDiyALa bhaugolika jJAna mATe prAcIna arvAcIna - zAstrIya vaijJAnika gati nirIkSaNa mATe - sAdhana - susajijata prayogazALA thaze... dhyAnastha svagata pa. pU. Agama dvArakazrI AnaMdasAgara sUrIzvarajI mahArAjazrInA ziSya ratna pU. paMnyAsa pravara zrI sUryodayasAgarajI ma.sA. tathA sva. pa. pU. upAdhyAyazrI dharmasAgarajI ma.nA ziSyaratna pa. pU. paM. zrI abhayasAgarajI mahA, sA. nI preraNA mujaba nirmANa thaze. zAoe pratyela sanAtana satyarUpa zAstrIya padArthonuM bhautikavAda tathA vijJAnanA , caMkara pracArathI avamUlyana thaI rahela che. tethI te sanAtana sane zAstrIya rIte darzAvavA buddhigamya banAvavA A yojanAonuM nirmANa thAya che. 96 phUTa UMcuM virATa TAvara bhAratIya vedhazALA vardhamAna jaina peDhI, taLeTInI bAjumAM, bhAtA khAtAnI pAchaLa, pAlItANA (364ra70) Jain Education Intemational
Page #988
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 971 * * * , 4) che '* *A. * navakAramaMtra duHkha nahi paNa duHkhanI paraMparA teDavA mATe, maraNa nahi paNa maraNanI paraMparA teDavA mATe, janma nahi paNa janmanI paraMparA teDavA mATe che. 'mana AtmabhAna, AtmajJAna ane Atmasa'yama; mAtra e traNa dvArA ja ApaNane sarvoparI sattA prApta thAya che. jene AmA yAda Ave tene mahAtmA yAda AvyA vagara rahe nahi ane ene AtmA paramAtmA banyA vinA rahe nahi. ajaye phAunDrI varkasa-bhAvanagaranA saujanyathI sarva saMkalpasanyAsI yogArUDhastadocyate // "sarva saMka9pane tyajanAra ja gADha kahevAya che." - zrIkRSNa saMkalpa sAthe jIvanA keI jegI nathI, koI saMnyAsI nathI, ane saMka9pa tyajanAra game te AzramamAM jIvate hoya (gRhastha, brahmacArI, vAnaprastha ke saMnyAsa ); game te veSabhUSAmAM pharato hoya; game te nAmadhArI hoya; chatAM te yogI ane saMnyAsI che. aMte veSa, nAma Azrama badhuM tamArI upAdhine che. tame upAdhithI muta, nirupAdhika, AtmasvarUpa che." deza ane duniyAnA hitamAM narmadA siMcAI baMdhanI UMcAI 51 phUTa irachanIya che. M - vI.DIzeTha (B.E. civil) - eka zubhecchakanA saujanyathI Jain Education Intemational www.ainelibrary.org
Page #989
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt *** t Phones 26517 Resi. 23101 Office UTTAM STORES * Kirana & General Merchants * Gole Bazar, Raipur-492001 ************tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt************ttttttttttttttttttttttttt ttttttttttttttttttttttttttttttttttttttt********** ttttttttttttttt******* ttttttttttttttttttttt*************** ********** *********** t ttttttttt With best compliments From LYNEX LABORATORIES PALGHAR-401 404 With Best Compliments From BINICHEM LABORATORIES ULHAS OIL & CHEMICAL IND. (P.) LTD. Kapadia Industrial Estate, 123/24, Andheri Kurla Road, Old Ashram, Bombay-400 093. manufacturer's Of Pharmaceutical Specialities Ruvapari Road, Bhavnagar. ******** Telephone No.: 57 41 60 57 11 09 *** wwwwvvwvvwvvw XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX**************************************** Jain Education Intemational
Page #990
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina jayati zAsanam AcArya bhagavaMtazrI padma sAgarasUrIzvarajI AcArya bhagavaMtazrI kelAsasAgara ma. sAheba sUrIzvarajI ma. sAheba AcArya devazrI ka9yANa sAgara sUrIzvarajI ma. sAheba ja caMdraprabhujI -jema darzana vaMdana karatAM pApa TaLe ane vAMchita phaLanI prApti thAya tema pUjA arcanA karatAM siddhi ane samRddhinA gaMja khaDakAya. jema ciMtAmaNi ratna vagere jaDa hovA chatAM vidhipUrvakanI pUjathI riddhi maLe che tema sAkSAta karaMpavRkSasamAM. jinezvara bhagavaMtanI mUrtinI bhAvapUrvaka pUjA karatAM nAgaketunI jema jIva mekSagAmI paNa banI zake che, mahuDI jainamaMdiramAM dharma premI zrI cinubhAI verA nezvara bhagavaMtanI sevApUjAmAM bhAvavibhora banI gayA chaeN. jainabhAratI pUjaya sAdhvI zrI mRgAvatIzrIjI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #991
--------------------------------------------------------------------------
________________ With Best Compliments From Vadilal Shah & Co. MOHANLAL NANIBHAI DESAI POPULL VIJAY STEEL AGENCY Stockists : MILD STEEL HIGH CARBON & ALLOY STEEL Brass & Rods (Rounds Squares & Flats ) Structurals (Beams, Channels & Angles ) Sheets (Black & Galvanises Plene & Corrugated) Plates (M. S. Boiler & Shipbuilding) and other Steel Products MI Steel Contre Ahmedabad Street, Iron Market BOMBAY 400 009 Jain Education Intemational
Page #992
--------------------------------------------------------------------------
________________ jaina jayati zAsanam AcArya bhagavaMtazrI padmasAgarasUrIzvarajI AcArya bhagavaMtazrI kalA sasAgara' - ma. sAheba sUrIzvarajI ma. sAheba AcAryadevazrI kalyANasAgara sUrIzvarajI ma. sAheba nAdi ITH -jema darzana vaMdana karatAM pApa TaLe ane vAri chata phaLanI prApti thAya tema pUjA arcanA karatAM siddhi ane samRddhinA gaMja khaDakAya. jema ciMtAmaNi ratna vagere jaDa hovA chatAM vidhipUrvakanI pUjAthI riddhi maLe che tema sAkSAta ka95vRkSasamAM jinezvara bhagavaMtanI mUrtinI bhAvapUrvaka pUjA karatAM nAgaketunI jema jIva mekSagAmI paNa banI zake che, mahuDI jainamaMdiramAM dharma premI zrI cinubhAI vorA -jInezvara bhagavaMtanI sevApUjAmAM bhAvavibhora banI gayA che. jainabhAratI pUjya sAdhvIzrI mRgAvatI zrIjI Jain Education Intemational
Page #993
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education Intemational With Best Compliments From Vadilal Shah & Co. MOHANLAL NANIBHAI DESAI VIJAY STEEL AGENCY Stockists: MILD STEEL HIGH CARBON & ALLOY STEEL Brass & Rods (Rounds Squares & Flats) Structurals (Beams, Channels & Angles) Sheets (Black & Galvanises Plene & Corrugated) Plates (M. S. Boiler & Shipbuilding) and Other Steel Products MI Steel Contre Ahmedabad Street, Iron Market BOMBAY 400 009
Page #994
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI tulasIdAsa rAmajIbhAI zrI jamanAdAsabhAI tannA zrI nagInadAsa amRtalAla zrI metIcaMda vIracaMda zrI ema. ema, khaMbhAtavAlA zrI mohanabhAI paTela zrI bhAkarabhAI ThAkara zrI maNIlAla dIpacaMda rAha zrI jayaMtilAla caMdArANA zrI hIrAcaMda pitAmbara zrI caMpakalAla bI gaMgara zrI jayaMtilAla ena. zAha zrI tulasIdAsa Ara. gaNAtrA zrI jasavaMtabhAI mahetA zrI choTAlAla vI. semiyA (lAyana zrI maNIlAla pI. mahetA zrI cinubhAI chaganalAla zAha zrI dhIrUbhAI dozI zrI rAmajIbhAI ema. guDako Jain Education Interational
Page #995
--------------------------------------------------------------------------
________________ Phone: 811607. For Quality Industial Minerals And Fillers Asbestos Fibre Chrysotile, Hardsetting Composition, 85% Asbestos Magnesia, French Chalk, Calcite, Red Oxide, Whiting, Glass Wool, Mineral Wool, Pluster of Paris, Calcium Silicate (Diatomaceous Esti) Magnesium Silicate, Aluminium Silicate, li oxide, China Clay, Grey & White Fillers, B ies, Bentonite, l'ullers Earth etc. Contact : A BESTOS CORPORATION (INDIA) 46, Ridge Road, Malabar Hill, Bombay-400 006.
Page #996
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI tulasIdAsa rAmajIbhAI zrI jamanAdAsabhAI tannA zrI nagInadAsa amRtalAla zrI motIcaMda vIracaMda zrI ema. ema, khaMbhAtavAlA zrI mehanabhAI paTela zrI bhAkarabhAI ThAkara zrI maNIlAla dIpacaMda zAha zrI jayaMtilAla caMdArANA zrI hIrAcaMda pitAmbara zrI caMpakalAla bI. gaMgara zrI jayaMtilAla ena. zAha zrI tulasIdAsa Ara, gaNAtrA zrI jasavaMtabhAI mahetA zrI choTAlAla vI. semiyA (lona) zrI maNIlAla pI. mahetA zrI cinubhAI chaganalAla zAha zrI dhIrUbhAI dozI zrI rAmajIbhAI ema. guDakA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #997
--------------------------------------------------------------------------
________________ For Quality Industial Minerals And Fillers Phone: 811607. Asbestos Fibre Chrysotile, Hardsetting Composition, 85% Asbestos Magnesia, French Chalk, Calcite, Red Oxide, Whiting, Glass Wool, Mineral Wool, Plaster of Paris, Calcium Silicate (Diatomaceous E ta) Magnesium Silicate, Aluminium silicate, xide, China Clay, Grey & White Fillers, Bentonite, Fullers Earth etc. 1. P Contact: A BESTOS CORPORATION (INDIA) 46, Ridge Road, Malabar Hill, Bombay-400 006.
Page #998
--------------------------------------------------------------------------
________________ yuga prabhAvaka zvetAmbara jainAcAryo A zrI vijayavallabhasUrIzvarajI A0zrI vijayadharmasUrIzvarajI A zrI vijayajayAnaMdasUrIzvarajI . A zrI IndradInasUrIzvarajI A zrI bhaktisUrIzvarajI A0zrI vijayalabdhisUrIzvarajI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #999
--------------------------------------------------------------------------
________________ jana dhama dhuraMdhara sanva jIve. savva jIvA ramantumA santa bhUesa.veraMmajjhaMta knni| bhI jIvoM se maiM kSamA cAhU. sabhI jIvoM se merI kisI ke sAtha bhI hai sabhI jIva mujhera A0zrI vijayasubodhasUrIzvarajI dAdAsAhebazrI pArzva caMdrasUrIzvarajI pUjya zAsana prabhAvikA sIvIzrI khAMtizrIjI zrI mANibhadravIranA saMkSipta ItihAsa mATe A graMthamAM jUo pAnA naM. 666 Jain Education Intemational
Page #1000
--------------------------------------------------------------------------
________________ yuga prabhAvaka zvetAmbara jainAcAryo A zrI hemacaMdravijayajI Ae zrI vijaya premasUrIzvarajI A0zrI vijayadevasUrIzvarajI pU. zrI janakavijayajI mahArAja munizrI nityodaya sAgarajI pUzrI jItendravijayajI. pU zrI harizabhadravijayajI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1001
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhagavAna mahAvIra svAmI * * patAnA AtmA sAthe yuddha karavuM joIe. bahAranA zatruo sAthe yuddha karavAthI zuM lAbha? mA dArA A mAne chaDanAra ja pUrNa sukhI thAya che, * "varanuM svarUpane jAnAra paramadazI jinee jJAna, darzana, cAritra ane tene makSa mAga kahyuM che.' * "jJAnathI jIva padArthane jANe che, jethI tenI akA kare che. cAthithI nirodha kare ane tapathI kamIne kSINa karIne zuddha thAya che.' -- mahAvIra vANI TI plAnTezana ejansIbaInA janyathI Jain Education Intemational
Page #1002
--------------------------------------------------------------------------
________________ yuga prabhAvaka zvetAmbara jainAcAryo kavArI mujaba atre mUkavAmAM AvelI jainAcAryanI je noMdha ame samayasara prApta karI zakayA chIe teTalI noMdha atre mUkI che. cheka chellI ghaDIe je paricayA meDA sAMpaDayA che te samayanA abhAve atre samA vaiza nathI karI zakAyo. pUjyapAda AcAryadeva zrImad azokacaMdrasUrijI ( DahelAvALA ) sa. A puNyAtmAno janma uttara gujarAtanA pATaNa zaherathI 10 mAIla dUra AvelA sarIyada gAmamAM thayA hatA jyAM zA zrImALI jJAtinA zeThazrI vIracaMdabhAI maganalAla nivAsa karatA hatA. temanAM dharma patnInuM nAma jhabhalabena hatuM. temanI kukSithI eka putrane janma thayA hatA, jemanuM nAma amRtalAla rAkhavAmAM AvyuM. vi. 1969 nI e sAla hatI. enI e viziSTatA hatI. bhAdaravA suda 1 eTale bhagavAna mahAvIra svAmInA janma vAMcana dine ja zrI amRtalAlanA janma thayA hatA. bAlyAvasthAmAM sAta gujarAtInuM zikSaNa lIdhu hatu tema ja zrI yazovijayajI jaina pAThazALA mahesANAmAM sArA eve dhArmika abhyAsa karyo hatA ane jIvanane UrdhvagAmI banAvavAnA umadA saskAra emane ahIMthI maLyA hatA. pATaNamAM nAnI uMmaramAM temaNe upadhAna tapanI ArAdhanA paNa karI hatI. sa MskArAnuM siMcana thatAM, vairAgya bhAvanAnI vRddhi thatAM mAtApitA bALakane dIkSAmAM aMtarAya kare e svAbhAvika che. AthI e na chUTa* aDadhI rAtre dIkSA levAnI bhAvanAthI bhAgI chUTayo. A vakhate pATaNa khetaravasInA upAzraye zAstravizArada pUjya paMnyAsajI zrI dharmavijayajI gaNivara parivAra sAthe birAjatA hatA. emanI pAse peAtAnI bhAvanA pragaTa karI ane pa. pU. surendravijayajI mahArAjanA varada haste vi. sa. 1987 kArataka vada 11. pATaNamAM dIkSita banyA ane panyAsazrInA ziSya tarIke muni zrI azokavijayajI tarIke prasiddha thayA. A pavitra mArgamAM aneka aMtarAye UbhA thayA paNa zAsanadevanI kRpAthI vighnA vilIna thayAM. pU. gurudevanI sevAmAM jIvana apI jJAna-dhyAnamAM AgaLa vadhyA, vidvAna anyA, vi. saM. 2008 mAM pU. AcArya zrI vijaya rAmasUrijI ma. nI sAthe cANasmAmAM cAturmAsa rahyA ane yogeAdahana karavAno Jain Education Intemational ~~~ saMpAdaka taka sAMpaDI. vi. saM. 2009mAM bhagavatIjInA yogAdana karyA pachI tyAMnA saMdhane Agraha thatAM pU. A. zrI nA zubha haste gaNu ane paMnyAsapathI vibhUSita thayA. tema ja pa. pU. upA. zrI bhuvanavijayajI ma. nA varada haste vi. saM. 2023 nA vai. suda 6 nA pU. zrI azovijayajI gaNu AcArya padathI alaMkRta thayA ane tyArathI teozrI AcArya zrI azokacadrasUrijI tarIke prasiddhi pAmyA. teezrInI puNya nizrAmAM upadhAna, ujamaNA, pAThazALAe, upAzrayA vagere aneka dharma kAryo UjavAyAM che. svabhAve zAMta ane saraLa che. sArA ziSyA paNa temane maLyA che. pU.A. zrI. surendrasUrijI mahArAja tathA pa. zrI dharmavijayajI mahArAjanA emanA upara athAga upakAra che. vineya muni zrI azokasAgarajI kayAreka kayAMkathI paNu prakAzapu Mja lAdhI jAya ane svayAtinI jAgRti thaI jAya to ApaNA kaMgALa AtmA paramAnaMdanA parama tRptimaya sukhane pAmI ajaraamara thaI jAya ane abhayanI adbhuta sthitine prApta karI zake tevI dRDha mAnyatA dharAvanAra muni zro azokasAgarajI vAdarA pAse chaNInA mULa vatatI, sa`sArI nAma aruNukumAra, mAtA ma'gubahena ane pitA zrI zAMtilAlamahesANAnI jaina pAThazALAmAM dhArmika abhyAsa karyA. pU. dhasAgara mahArAjazrIe 2017 mAM vaizAkha sudi 14 nAM mAunTa AbumAM dIkSA ApI, temanA kuTuMbamAM ( mAtR pakSamAM ) pacAsa jeTalI dIkSAe lIdhela che. tenAthI prerAine pote paNa sattara varSanI vaye dIkSA aMgIkAra karI ane peAte pUjya abhayasAgarajI mahArAjanA ziSya banyA. mahArASTra, madhya pradeza, rAjasthAna, jesalamera sudhI peAte jaI AvyA che. charI pALatA nava saMgha kADhayA, pAMca pratiSThAe, che upadyAna karAvyAM. padareka jeTalI dIkSA ApI, ujjainamAM ane ratalAmamAM jaina samAjamAM
Page #1003
--------------------------------------------------------------------------
________________ 974 vizvanI asmitA ekatA karAvI. gujarAtI ane hindImAM pustako lakhyAM. jIvanabhara besaNuthI ochI tapazcaryA karI nathI. gurudeva zrI abhaya sAgarajI mahArAja zrI sAthe rahIne jaMbudvIpanI yojanAne AkharI rUpa ApavAmAM satata kAryazIla rahyA che. guru mahArAjanI tapazcaryA ane tyAganI emane pUrI tAlIma maLelI che. paramAra kSatriyanA sauthI prathama AcArya pravara zrI indradinasUrijI. sAlapurA gAmanA bhAIzrI mohanabhAI dharmaniSTha somacaMdabhAInI preraNAthI jaina dharmamAM joDAyA. jaina pAThazALAmAM paMca pratikramaNa, cAra prakaraNa ane traNa bhASya zIkhyA. dIkSAnI bhAvanA jAgI ane saM. 1990nA phAgaNa suda 5 nA ThAThamATha pUrvaka dIkSA lIdhI. temanuM nAma muni IndravijayajI rAkhavAmAM AvyuM. mahendra jaina paMcAganA praNetA vikAsacaMdrasUrIzvarajInA ziSya jAhera karavAmAM AvyA. saM. 2005 mAM AcArya zrI vijayavallabhasUrIzvarajI pAse cagadavahana karyA. saM. 2011 mAM phAgaNa vada 3 ne surata vaDA cauTA upAzrayamAM temane gaNipada padavI ApavAmAM AvI. gurudevanI AjJAthI vatanamAM AvyA. aneka bhAione vyasanamukta karI jainadharmamAM joDAyA. A kAryamAM ghaNAM kaSTa veThayAM. jADA juvAranA roTalAthI calAvyuM. Aje te vIseka hajAra paramAra kSatriya jainadharma pAlana karI rahyA che. sAdhu samAjanA jyotirdhara jevA vayovRddha zAntisUti sevAmAM bhekhadhArI munizrI jinabhadravijajI mahArAja boDelImAM paramAra kSatrinA samuddhAra mATe vRddhAvasthA hovA chatAM jIvanabhara besI gayA. beDelI mahAtIrtha banI gayuM. muniratna paramAra kSatriya jaina prathama tyAgI gaNi zrI IndravijayajI mahArAja paNa temanI sAthe sevAmAM besI gayA. gaNivarya zrI indravijayajI paMcAsarA pArzvanAthanI pratiSThA mATe pATaNa gayelA. munipuMgava jinabhadravijayajIe gaNIvaryane boDelI AsapAsa pracAra karavA bAlAvyA. paMjAbaMsarI AcArya zrI vijaya valabhasUrIzvarajInA zatAbdI mahotsava prasaMge AcArya zrI samudrasUrIzvarajI sAthe zatruMjaya girirAja tathA zaMkhezvara pArzvanAthanI yAtrA karI muMbaI AvyA. bhAyakhalAmAM cAturmAsa karyuM. zatAbdI mahotsavamAM utsAhapUrvaka bhAga lIdhe. muMbaIne AMgaNe zatAbdI mahotsava yAdagAra banI gaye. varalInA nUtana maMdiranI pratiSThA samaye yAryazrIe temane AcArya padavIthI vibhUSita karyA. 2027 nuM cAturmAsa vaDodarAmAM karI boDelI tIrthasthAnamAM muni gava jinabhadravijayajIne kAryane vega ApavA beDelI doDI gayA. AcArya IndradinasUrinA rAjasthAnamAMnA tapasvI bhAInI dIkSA muMbaI lAlabAgamAM thaI - A prathama ziSya muni kAravijayajI mahAna tapasvI nIkaLyA. 2018nuM cAturmAsa zivapurImAM karyuM. zAntisnAtra, aThThAI mahesava UjavAyAM - temanI preraNAthI aneka bhAvukoe vardhamAna tapanI oLI zarU karI. zivapurImAM cAra bhAvukone dIkSA ApavAmAM AvI. - guruvaryanA paTTadhara tarIke paMjAbamAM dharma prabhAvanA karatAM karatAM ludhiyANAmAM cAturmAsa pUrNa karI bIkAnera upadhAna tapa ArAdhanA mATe jaI rahyA chellA samAcAra che. parama pUjya sAhitya bhUSaNa jyotiSamArtaDa munizrI kastura sAgarajI mahArAja dravya, kSetra - kALa - bhAvane samanvaya karI zAstrane vaphAdAra rahI jaina saMghane nUtana dRSTi ApanAra ane krAMtikArI vicAro dharAvanAra munizrIne janma ka7 samA ghedhA nivAsI sejapAra canAbhAInAM dharmapatnI zrI mAMkabAInI kukSie saM. 1888 nA bhAdaravA vada 8 ne zukravAra tA. 23-9-1932 nA roja thayo hato. temanuM saMsArI nAma kezavabhAI hatuM. 20 varSanI yuvAna vaye prathama dIkSA sthAnavAsI saMpradAyamAM kavivarya zrI nAnacaMdrajI mahArAja pAse tA. -31953 nA roja lIdhI. kizora muni tarIke jAhera thayA. a9pa samayamAM yoganiSTa AcArya zrImad buddhisAgarasUrIzvarajI pAse mUrti pUjaka dharma ne svIkAra karanAra temanA vidvAna prasiddha vaktA zrImad AcArya zrI ajitasAgarasUrijInA keTalAka graMtha kizora munine vAMcavA maLyA. temanI daSTimAM parivartana thayuM. ane jIvanamAM pari vartana karI nAkhyuM. have kira munimAMthI kasturasAgarajI thayA. AcAryazrInA ziSya muni lakamIsAgarajI mahArAja sAthe vicaravAne suga maLyo. teozrInI nizrAmAM saMskRta vyAkaraNa - zAstro - jatiSa- kAvya vagere sAhityane abhyAsa karyo. temaNe sAhitya. bhUSaNa ane jyotiSa mAtaDa nI parIkSAo A pI DigrI prApta karI. munizrInA vicArathI meTA bhAganA jaina - jainetara samAja sajAga che. teozrInuM lakhANa haMmezAM saMpradAyavAdathI para rahIne satyane prakAzamAM lAvavA mATenuM ja hoya che, teozrInA carcAtmaka lekhe muMbaI samAcAra, janmabhUmi, janazakti, sevA samAja, sthAnakavAsI jaina kalyANa tema ja mahAvIra zAsanamAM prasiddhi pAmyA che. teozrI cakSudAnanI pUrNa himAyatI che. cakSudAna puNya prakAra che e ulleSaNa karI dhaNu pAse cakSudAnanAM phorma bharAvyAM che. temanA gurubhAI zrI lakamIsAgarajI mahArAje kALadharma pAmatAM cakSanuM dAna karyuM hatuM. pote paNa cakSudAnanuM phema bharela che. pUjya guruvaryonA smAraka rUpe zrI buddhi ajitasAgarasUri jaina jJAnamaMdiranI sthApanA tA. 23-4-1966 akSaya tRtIyAne divase thANu jillAnA vasaI gAmamAM karAvela che. jJAnamaMdirane uddeza jinezvara kathita sAta kSetronI suvyavasthA, sAhityaprathAra, sAdharmi kene lona vagere che. hAlamAM vividha viSaya vicAravATikA, jotiSa rahasya, saMskRtinI suvAsa bhAga 1-2; saba saritA, jJAnapada pUjA, pavitra paMthanI pagadaMDI Adi prakAzita thayA che. mUrtipUjA Jain Education Intemational
Page #1004
--------------------------------------------------------------------------
________________ 975 teozrIne paramapUjyapAda zrImad kIrti sAgarasUrIjI ma.sA. nA zubha haste paMcaparameSThInA trIjA pada-AcArya padavI arpaNa karI virAjita karAyA. saMdarbhagraMtha bhAga-2 mAM thatI aMdhabhaktine virodha, mUrtipUjA zA mATe ? te hakIkata rajU karI sthAnakavAsI samAjane Takora paNa karI che. janasaMghanI ekyatA, devadravya, vinivardha yaMtra, DALI, vihAra vagere para vizada chaNAvaTa karIne samayAnusAra suMdara mArgadarzana Apela che. pUjayazrI pAdavihAra karI mahAtIrtha sametazikharanI yAtrAe padhAryA. vihAramAM jagyAe jagyAe pUjA karAvyAM - saMdhanapUjana thayAM. ahamadanagara auraMgAbAdamAM dharma prabhAvanA karI jAlanA marAThAvADa cAturmAsa mATe padhAryA. teozrI sAhityabhUSaNa, jyotiSamAtaDa kAntadaSTa che. zrImad kailAsasAgarasUrIzvarajI pUjya AcArya bhagavaMta zrImad kailAsasAgarajI mahArAja Aja 70 varSanI vRddha vaye paNa yauvana sahaja taravarATathI jinazAsananI prabhAvanAnAM anekavidha samyapha kAryo karAvI rahyA che. teozrInI janmabhUmi paMjAbamAM jagAMva (ludhiyANA) che. sanAtana dharma kaeNlejamAM bI.e. sudhI abhyAsa karyo. lAhora yunivarsiTInA snAtaka banyA. kuLa paraMparAe teozrI sthAnakavAsI saMpradAyanI paraMtu adhyAtma ane tattvajJAnanA graMthomAM UMDo rasa hovAthI, zvetAmbara AnAyanA graMthe vAMcatA temane pratIti thaI ke jinezvara bhagavaMtanI pratimAnA AlaMbananI AtmasAdhanA mATe khUba ja jarUra che. e graMthAnA gahana abhyAsathI vetAmbara saMpradAyanI samyapha praNAlikA pratye temane apUrva zraddhA beThI. saMvata 1994mAM amadAvAda mukAme yogAnaSTha adhyAtmajJAna divAkara zrImad buddhisAgarasUrIzvarajI mahArAjanA ziSya pUjya AcArya bhagavaMta zrImad kIrti sAgarasUrIzvarajI mahArAja pAse bhAgavatI dIkSA aMgIkAra karI pUjya munirAja zrI jitendrasAgarajI mahArAjanA ziSya thayA. apAtia9pa upAdhi e teonA saMyamI jIvananI AgavI vizeSatA che. mita ane madhurabhASI pUjya AcAryazrInA sadupadezathI Aja sudhI zAsana prabhAvanAonAM je anekavidha kAryo karAvyAM che temAM 14 sthaLe e upadhAnatapa, ArAdhanA, 18 jeTalI aMjana zalAkA, trIseka jeTalI pratiSThA ane pAMceka jeTalA charI pALatA saMghe nIkaLyA che. A sarva zAsanaprabhAvanAnA kAryomAM mahesANA( uttara gujarAtamAM rASTrIya dhorI mArga upara navanirmANa karAvela zrI sImaMdharasvAmI bhagavaMtanuM zikharabaMdha jinAlaya ziramora che. lagabhaga eka karoDanA kharce UbhA karAyela A nUtana tIrthadhAmamAM dharmazALA ane bhejanAlayanI paNa vyavasthA che. ane jinAlayamAM virAjatA vartamAna viharamAna zrI sImaMdhara paramAtmAnI pratimA samagra eziyAmAM UMcAImAM eka ane ajoDa che. padmAsanastha A jinapratimAjInI UMcAI 12 phUTa 1 IMca (145 IMca) UMcI che ane jinAlaya paNa vajadaMDa sahita 125 phUTa UMcu ane bhaSya che. pUjyazrInI nizrAmAM thayela 16 upadhAnemAM muMbaI, malADa mukAme saMvata 2025mAM thayela upadhAna tapamAM sauthI vadhu 70 0 ArAdhako joDAyA hatA ane cArasothI vadhu tapasvIoe upadhAnamALa paherI hatI. pUjya zrI paMjAbI, prAkRta, urdU, hindI, saMskRta ane aMgrejI upara sAruM prabhutva dharAve che. Amika sAhityanA UMDA abhyAsI. che. teo sArA vyAkhyAnakAra paNa che. svabhAve aMtarmukha pUjayazrIne mahAvideha kSetramAM viharamAna zrI sImaMdharasvAmI paramAtmA pratye atUTa zraddhA ane prazasya paNa che. AthI ja kadAca teozrIe karAvela pratiSThAomAM zrI sImaMdharasvAmInI pratimAnA acUka maMgaLa darzana thAya che. svabhAve zAMta ane saraLa, vinaya ane vinamratA bhArobhAra. temanI A guNasaMpattithI teozrI saunA priya banyA. dIkSA lIdhA bAda avirata jJAna-sAdhanA zarU karI. teozrIe AMgamika zAstro ane graMthane abhyAsa pUjyapAda AcArya deveza zrImad vijayodayasUrIzvarajI mahArAja, pUjayapAda AcArya deveza zrImad dharma dhuraMdharasUrIzvarajI mahArAja tema ja pUjya panyAsapravara zrI zivAnaMdavijyajI mahArAjAdi pAse karyo. saMvata 20 15 tathA 2019mAM cAturmAsa karAvI anekAneka zAsanaprabhAvanAnAM kArya karAvela che. temAM paNa bhAvanagara zaheranI vizALatA samAM eka moTA nUtana upAzraya mATe upadeza ApI 20 20mAM pUrNa karAvI zrI bhAvanagaramAM upadhAna tapanI ArAdhanA khUba ja ullAsabhera karAvI jaina samAjamAM tapanuM pavitra vAtAvaraNa nirmANa karAvavAmAM temanuM yazasvI pradAna rahyuM che. jJAne pAsanAnI sAthosAtha tapa, japa ane dhyAna paNa karatA. teozrInI AvI AMtarika guNasaMpatti joIne saMvata 2003mAM teozrIne gaNi padavI arpaNa karAI. AcArya zrImad kalyANasAgarasUrijI tyArabAda saMvata 2005nA mAgazara sudi pAMcame vijayadeva- pUjya AcArya zrI kalyANasAgarajI mahArAjane janma valasADa sUra jaina saMdha geDIjha saMyojita mahotsava pUrvaka muMbaImAM paMnyAsa jillAnA phaNasA gAme the. muMbaImAM saMsArI avasthAmAM padavI, saMvata 2011 nA mAgazara sudi 6 nA sANaMdamAM upAdhyAya teozrInI hArDaveranI dukAna hatI. saMvata 2004mAM pUjya AcArya zrI padavI ane saMvata 2022 mAM mahA vadi 11 nA sANaMda mukAme kailAsasAgarasUrijI mahArAjane temane satsaMga thayo ane temanI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1005
--------------------------------------------------------------------------
________________ 976 asarakAraka preraNAthI teozrIe sAmAM saM. 2005 vaizAkha suda chaThTha nA rAja bhAgavatI dIkSA aMgIkAra karI. peAtAnA zraddheya gurudeva pAse, AgamA ane jaina zAstronA abhyAsa karyo. vyAkaraNa ane jyotiSanA viSayAmAM prabhutva meLavyuM. pUjya gurudevanI sAthe ja sadA rahI teezrInA zAsana prabhAvanAnAM kAryomAM sahabhAgI banyA. prabhubhakti ane gurubhakti e temanI jIvanasAdhanAnA mukhya viSayeA che. saMvata 2028 mAM mahesANA mukAme teozrIne gaNuM pachI aNu karAi, amadAvAdanA A saMdhe 231mAM teozrInI punyAsa padInA mahAtsava UjavAyA ane sa. 2092 mAM jAmanagara mukAme teozrIne AcA pathI alaMkRta karAyA hatA. svabhAve saraLa ane bhadrika pUjyazrI peAtAnI AgavI zailIthI zreAtAne dharmamAge vALe che. zrI pArzva candra gachIyA, zAsana prabhAvika, pravartinI sAdhvIzrI khAMtizrIjI kacchanI dhIMgI dharAnA suMdara samRddha pradezamAM mAMDavI baMdara pAsenA nayanaramya nAgalapura gAmamAM sa'. 1958 mAM emanA janma. nAma jIvIbena. bacapaNathI ja temanAmAM pitA pUMjAbhAI ane mAtA murIbenanA UMDA dharmasaMskAra maLyA hatA. yogAnuyAga emanA saMsArI pakSanA phaIbA sAdhvI zrI lAbhazrIjI ma. nA sahavAsathI temanA jIvanamAM krAMti AvI. ane vairAgyabhAvanA jAgI, mAtra 16 varSanI uMmare sa 1974 nA vaizAkha vada pAMcamanA amadAvAdamAM zAMtamUrti pU gaNivarya zrI pUnamacandrajI mahArAjanI nizrAmAM dIkSA mahe|tsava khUba dhAmadhUmathI UjavAyA hatA. dIkSA bAda teozrInuM nAma sAdhvI khAMtizrIjI rAkhI sA. zrI lAbhazrIjI ma. nA ziSyA tarIke jAhera karavAmAM AvyAM. dIkSA bAda temaNe zAstronA abhyAsa zarU karyo. UMDI jijJAsAvRtti ane adbhuta buddhiprabhAne laI teozrInI vidvattAnI saurabha cotarapha prasaravA lAgI, temanu bharAvadAra zarIra, suvaImaya dehakAMti, saumyaprabhAvazALI caherA, brahmacaryanA tejathI camakatu vizALa bhAla ane tejasvI nayanA caherAne vizeSa prabhAvita karatAM hatAM. caMdrasamu saumya, zALu ane vimaLa vyaktitva emanA AtmAnI nirmaLatA ane saraLatAnI zAkha pUrI saunA aMtaramAM bhaktibhAva jagAvatuM hatuM. temanI ziSyA samudAya pratyenI vAsaNyatA ajoDa hatI. sadha vAtsalya ane zAsanaprema adbhuta hatA, jIvananI sAdhanA mATe jAgRti evI ke pramAda ke kaSAyeA temane satAvI zakatA nahi. zAsanasevAnAM mahAna kAryAmAM ja sadA nimagna rahetAM. pUjya zrI gujarAta-kaccha saurASTra-mAravADa--mahArASTra-Adi pradezAmAM vicarI dharmanI patAkA pharakAvI jaina ane jainetarAnA hRdayamAM vizvavatsala prabhu mahAvIra Jain Education Intemational vizvano asmitA nI dharmavANIne gu MjatI karI hatI. pUjyazrInA sadupadezathI mALiyA pAsenA hirapura gAmamAM, meArakhI, dhrAMgadhrA pAse culI Adi gAmAmAM bhavya upAzrayAnAM nirmANa thayAM che. pUjya zrI samartha vyAkhyAtrI, sAhitya sarjikA ane leAkapriya lekhikA hatAM. tee zrIe siddhAMta, saMskRta, prAkRta, sAhitya, tarka, nyAya, jyotiSa vagerenA talasparzI abhyAsa karyo hatA, jenA pariNAma svarUpa pUjyazrInI siddhahasta kalame lakhAyelAM kSAMtvAnada guNama jarI, dakSAdevI, kSamAdevI, vizvallatA satI, candrakalA mahAsatI, puSpavATikA, tyAgI ke bhAgI, mauktikamAlA, sAdhvIvyAkhyAna nirNaya Adi aneka graMtharatnAnI jaina samAjane bheTa maLI, pUjyazrI zrI pA candragacchatA eka tejasvI rana samAM hatAM, temanI vidvattA, ane pravacanapaTutAthI prabhAvita thayelA sakala saMdhAe pUjyazrIne pravRtinIpada ApavAnA nirNaya karyo ane vi sa. 2011 nA mahAsuda 10 nA dhrAMgadhrA mukAme prAyaH 5 thI 6 hajAranI mAnava medanI vacce pU. guruvarya zrI~ bAlacandrajI ma. sA. nA varada haste pUjyazrIne pravRti'nI padathI alaMkRta karavAmAM AvyA, temanI tejasvI ziSyA, praziyAnA vizALa samudAya 30 ThANAnA che. vidrAna sAdhvIzrI bA. bra. sunaMdAzrIjI ma. sAhitya premI, bA. bra. sA. vasaMtaprabhAzrIjI, kArya kuzalA sA, OM kArazrojI bhaktivaMtA khA. bra. sI. pa`kajazrIjI, suvyAkhyAnI khA. bra. sA. nijjana datrIjI, Adi ziSyAo Aje paNa jaina zAsananuM gaurava vadhArI rahyAM che. vi. saM. 2062 mAM muMbaI zrI pArzva candra gaccha jaina saMdhanI atyaMta AgrahabharI vinatIne mAna ApI pUjyazrI prathama vakhata ja muMbaI padhAryA, caitra suda cothanA zubha divase kheorIvalInA zrI jaina saMdhe pUjyazrInu' amRtapUryuM svAgata karyuM. muMbaI-mulunDa ane cembura cAturmAsamAM pUjyazrInA haste anekavidha dharmakAryo Ana'dAllAsa pUrvaka thayAM. 67 varSanI bujharga ummara sudhI paN pUjyazrIe zAsananI anekavidha prabhAvanA karI, tazrI mulunDa zrI pA candrasUri jJAnama`diramAM chaGa varSanI uMmare 61 varSanu sudI saMyamI jIvana jIvI 197, 11 mI ogasTa, zrAvaNa sudi sAtamanA aMta samaye prabhu pratimA samakSa, sarvajIvene khamAvI. 4 zaraNA tathA aNusaNu vratanA svIkAra karI sakala saMgha samakSa, navakAra maMtranI dhUna sAMbhaLatAM sAMbhaLatAM, ane za'khezvara dAdAnAM darzana karatAM karatAM ja, Atma jAgRtimAM apUrva samAdhi pUrvaka kALadharma pAmyAM. pUjyazrInA kALadharmanA samAcAra samagra muMbaI ane bahAra gAmamAM vIjaLA vege pharI vaLatAM hArA lAkA temanA atima darzanA UmaTI paDayuM. zmazAnayAtrAmAM hrArA jaina ane jainatA joDAya
Page #1006
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 977 9 thI 10 hajArane janasamudAya divyAtmAnA nazvaradehane raDatI AMkhe joI rahyo. sakAranI viziSTatA nAma (kSAMtizrIjI ) khAMtithIjI, sitera varSanI uMmare zrAvaNa sudi sAtamane zukravAra, svAti nakSatra, zukala yegamAM sAMjanA sADAsAta vAge samAdhi pUrvaka kALadharma pAmyAM. smazAna yAtrA paS zanivAranA ja, kharekhara zivase pAna caDhavA mATe pUjyazrIe zivane ja sakAra lIdho. dhanya jIvana, dhanya saMyama, dhanya tyAga, pU. AcArya zrI vijaya jayAnaMdasUrIzvarajI saurASTranA garavA gaDha giranAranA jUnAgaDha zahera pAse vaseluM bhAdara nadInA kinAre TekarI para AveluM, vepAra vANijyathI samRddha evuM raLiyAmaNuM jetapura zahera. A jetapuranI bajAramAM dhArmika, dharmaparAyaNa zrI jIvanabhAI jhaveracaMda zAha nAnI geLanI hATaDI calAvatA hatA. temanA dharmapatnI sAMkaLIbAI paNa dharmaparAyaNa vyavahAradakSa ane saMtoSI hatAM. AvA Adarza daMpatIne tyAM saMvata 1984nA mAgazara sudi 1nA puNyavaMta divase putraratnane janma thayo. janmAkSara jovarAvyA ane putranuM nAma jeThAlAla pADayuM. sau temane hulAmaNa bacubhAInA nAmathI bolAvatA. zrI jIvanabhAIne be putra gulAbacaMdabhAI ane jeThAlAla ane pAMca putrIo jaDAvabahena, revAkuMvarabahena, kAzIbahena, hIrAbahena ane savitAbahena. bhAI jeThAlAle ati nAnI uMmaramAM pU. pitAjInuM ane vaDIlabaMdhunuM zirachatra gumAvyuM. abhyAsa cAra gujarAtI sudhIne ja thaI zakyo. nAnapaNamAM temanA ucca saMskAra temanA bhAvinA nirmANane pragaTa karatA hatAM. jANe ke temane janma sAdhutAne zobhAvavA ane jainadharmane jhaMDo laherAvavA ane zAsananI zAna baDhAvavA mATe ja thayo hato. mAtA putra siddhagirinI jAtrAe jatAM pU. AcArya deva vyAkhyAna vAcaspati zrImad vijayamohanasUrIzvarajInAM darzane AvyAM. pUjya gurudeve A tejasvI ratnane nihALatAM ja mAtA pAse putranI mAgaNI karI ke A tamArA putraratanane dIkSA Apo. te zAsanane dIpAvaze. A te ratana che, ratna. suMdara rekhAovALA A tejasvI bALa mArI pATane zobhAvaze. jeThAlAlanI bhAvanA paNa gurudevanAM sudhAbharyA vacanathI saMyama mArge javAnI jAgI ane mAtAe harSa pUrvaka te mATe saMmati ApI. gurudevane AnaMda thayo. saMvata 1991 nA aSADa sudi 14nA mAtAe paNa dIkSA lIdhI ane sIvIzrI priyaMvadAzrIjI mahArAja cAritranI suMdara ArAdhanA karatAM hatAM. saMvata 1992nA mAgazara sudi 3nA divase phakta nava varSanI uMmare pa.pU. zAsana prabhAvaka AcArya davazrI vijaya mehanasUrIzvarajI, pU. upAdhyAya (AcArya) zrI pratApasUrIzvarajI tathA pU. panyAsa (AcArya ) zrI dharmavijayajI mahArAjanI nizrAmAM jeThAlAlane pAlItANAmAM zatruMjaya tIrthanI taLeTImAM dIkSA ApI. bAlamuninuM nAma jayAnaMdavijaya rAkhavAmAM AvyuM. temane pU. sAhitya premI munizrI yazovijaya5( AcArya )nA vinathI zikSaka banAvyA. paMDitajIo pAse dhArmika abhyAsa karI saMskRta, prAkRta, nyAya, tarkamimAMsA AgamazAstra, karmagraMthAdine bahALe abhyAsa karI nyAyatIrtha, vyAkaraNatIrtha, sAhityatIrtha vagerenI yunivarsiTInI parIkSAomAM uttIrNa thayA. saM. 2007mAM prathama ekase avadhAna karyo, tyArabAda saM. 2008mAM bhAyakhalA mukAme hajAro mANasanI vacce bIjI vakhata eka avadhAna karatAM zatAvadhAnI jayAnaMda vijaya kahevAyA. saM. 2013thI pU. gurudevAnI ajJA mujaLa svataMtra cArtumAsa zarU karyA ane dareka sthaLe suMdara ArAdhanA, tapazcaryA, u , ujamaNu vagere zAsana udyotanAM aneka kAryo karAze. vizALa dharma sthAnakonAM nirmANa karAvyAM. saM. 2017mAM pravartaka pada apAyuM. saM. 2026nA mAgazara sudi 6nA zrI AdIzvara daherAsara) vAlakezvara maLe teozrIne pU. AcArya bhagavaMtA, pU. sAdhu-sAvIe, suzrAvako ane muMbaInA agragaNya nAgarikonI vizALa hAjarImAM kAmaLI oDhADI gaNipadathI vibhUSita karavAmAM AvyA tyAre pUjya gaNivarya jayAnaMdavijayanI jayanA gaganabhedI nAdathI AkAza guMjI UThayuM hatuM. pUjaya zatAvadhAnI, pravartaka gaNivarya mahArAjazrI jayAnaMda vijayajIe jayAM jyAM cAd mAsa karyA che, jayAM jyAM vicaryA che tyAM tyAM temaNe dharmanI anupama lahANa karI che. tapatyAganI helI varSAvI che. tapazcaryAnI atyuttama preraNA ApI che ane svapara kalyANanI mahaddabhAvanAne mUrtimaMta karI che. prema ane karuNAnI mUrtisamAM A gurunA vyaktitvamAM ane prabhAva che. sarvAga suMdaratA jema temanI bAhya pratimAnuM eka pAsuM che tema jJAnanuM UMDANa, vANImAMthI nItaratuM mAdhurya, hRdayamAM nijharatuM vAtsalya ane uccatama jIvananI tejasvitA temanI AMtarika pratimAnuM bIju pAsuM che. teozrInA vikAsamAM temanA pU. dAdAguru ane gurudevanI kRpAdRSTie ghaNuM ja agatyano bhAga bhajavyo che. je dharatIe AvAM nararatnane janma Ape che te dharatIne dhanya che. pU. dAdAguru zAsanadIpaka AcArya zrI vijayapratApasUrIzvaranI aMtima bhAvanA temane AcArya banAvavAnI hatI te AjJAne vadhAvI levAmAM AvI ane zrI zatruMjaya mahAtIrtha pAlItANA nagaramAM zrI pratApanagara maMDapamAM pa. pU. yugadaSTA yuga divAkara AcArya zrI vijayadharma sarIzvarajInI zubhanizrAmAM saM. 2035nA mAgazara sudi pane semavAra tA. 4-11-78nA zubha divase temane hajAronI mAnavamedanI vacce harSollAsathI AcArya padavI arpaNa karavAmAM AvI. A maMgaLa prasaMge te vakhatanA vaDApradhAna mahAmAnya zrImAna morArajIbhAI desAI padhAryA hatA ane A mahotsava pAlItANuM tIrthadhAmamAM yAdagAra banI gayA hatA. teozrI zAsananI, samAjanI ane rASTranI sevA karavA khUba ja dIrdhAyuSI bane evI paramakRpALu paramAtmAne prArthanA. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1007
--------------------------------------------------------------------------
________________ 978 vizvanI asmitA pUjya AcArya jayaMtasUrIzvarajI mahArAjasAheba jIvaNalAla bharayuvAnImAM hatA. lagna paNa nakkI thaI gayAM hatAM. paraMtu e arasAmAM DabhoImAM pU. AcArya deva vijayakramasarIzvarajI AvyA. jIvaNalAlanI AdhyAtmika bhAvanA prabaLa hAI saMsArano tyAga karI dIkSA laI lIdhI. loko dvArA temanI dIkSA choDAvavA ghaNu prayatna thayA paraMtu badhA ja vyartha. temAM ja temanA vairAgyanI kaparI kasoTI hatI. pU. AcArya deva vijayalabdhasUrIzvarajI mahArAjanI aMtaranI AziSa temane maLI, gurudeva temane vAraMvAra kahetA, beTA, tane kevI rIte mAlUma thAya che ke mArA manamAM zuM che? mArA manamAM vicAra Ave che ane tuM te vastu laI Ave che. Aje teo AcArya jayaMtasUrIzvarajI tarIke oLakhAya che. sAta varSa pahelAM saMgamaramAM pU. AcAryadeva vijaya bhuvana- tilakasUrIzvarajI mahArAje temane AcArya pada arpaNa karyuM hatuM. temanI uMmara 2 varSanI thaI cUkI che chatAM vRddhAvasthAnA khAsa asara nathI. temanI rojabarojanI dhArmika kriyAonI smRti mayatA, tAjagI, yuvAna sAdhuone paNa zaramAvI de che. bImArI chetemanA rojiMdA jIvanathI te dUra ja bhAge che. kayAreka teone davA levI paDe che tyAre teo davA rUpe upavAsa kare che. madhura svaramAM jyAre pite racelAM stavane dvArA bhagavAnanI stuti kare che tyAre maMdira paNa te hasI rahyuM hoya tevuM lAge che. temaNe racela stavanene eka moTo saMgraha "AmaguMjana" nAme prasiddha thaI cUkayo che. temanA upadezathI aneka sthaLo para jIrNoddhAra thayA che. tema ja temanA upadezathI aneka graMtha paNa prakAzita thayA che. sAhityabhUSaNa pU. munirAja zrI jitendravijayajI 2005mAM gulAba' mAsikano prAraMbha karyo. 2005mAM maravADA, (ji-thiANuM)nA tera varSanA bALane dIkSA ApI muni harIzabhadra vijayajI nAme teonA sAhityanA vArasadAra banAvyA. munizrIe ekalA hAthe 8 bhASAmAM jainadharma zikSaNanI pustikAo prakAzita karAvI. temaNe pUrva pradeza (kalakattA-dilhI, ) dakSiNa pradezanA (kanyAkumArI sudhI) jaina maMdiranI sarparAna. karI. beMglora jaina saMghe temanI zrutajJAnanI apUrva sevAthI AkarSAIne temane soDiyamUSaNa nI padavIthI vibhUSita karyA. teo svapnadRSTA hatAM. muMbaImAM vidyApITha bhavananA prANa preraka hatA. 1950 - 51mAM temanI bhAvanAne mUta svarUpa ApavA kalakattA nivAsI dAnavIra zeTha zrI himacaMdabhAI ke. zAhe te saMsthAnI jarUriyAto pUrI pADI. temanI mAMdagImAM bhAMDapa saMghe DokaTare, temanA ziSya vageree khUba sevA karI. zrI haribhadravijayajIne jJAnane dIpa jhaLahaLato rAkhavA preraNA ApI. navakAramaMtranA jApa sAthe pupapaiyAmAM poDhI gayAM. sarvadharmasamanvaya gaNizrI janakavijayajI mahArAja jaMbusaramAM pitA DAhyAbhAIne tyAM mAtA tArAbahene 1982 nA jeTha vada ane budhavAranA roja eka putraratnane janma ApyuM. janmAMtaranA saMcita puNyabaLane lIdhe devalokamAMthI surendrane divyAtma lekopakArane mATe bhAratamAM UtarI AvyA. mAtApitA baMne dharmAtmA, e dharmanA saMskAra surajadrabhAImAM janmathI ja vRddhi pAmatA gayA. mAtA tArAbahena sevAniSTha, vinamra, dharmaraMgathI raMgAyelAM hatAM. tethI to mAtAe pitAnI cAra putro ane lADalA putra surendrane saMsAranI asAratA jANIne dIkSAne paMthe vaLyAM eTaluM ja nahi, paNa patidevazrI DAhyAbhAInI bhAvanA dIkSAnI thatAM temane paNa saharSa vidAya ApI. surendrabhAIne cAre sArI | (saMsArI bahene ) rAjendrathI, caMdrodayazrI, ginendrazrI tathA hitAjJAzrIe saMyamabhAvanAthI siMcana karIne sAvadhAna karyA ane surendrabhAIne 2008nAM mAgha vada 1nA roja AcArya zrI vijayalalitasUrijInA maMgaLa harate bhAgyavatI dIkSA lIdhI. 200ne vaizAkha suda 8nA roja paMjAba kezarI yugadaSTa AcArya zrI vijayavallabhUsurijInA zubha haste vaDI dIkSA thaI. temanuM nAma janakavijaya rAkhavAmAM AvyuM. AcAryazrInA riSyi banyA. muni janakavijayanI ojasvI vANI, pratibhA tathA jakavANanA utthAnanI jhaMkhanA tathA tejasvitA jaIne AcArya samuda 2jIe suratamAM 2011nA phAgaNa zuda 3nA roja gaNapadathI vibhUSita karavAmAM AvyA. gurudevanI sevAmAM AnaMda mAnyA. temanI pachI maMgaLa AzIrvAda parata rahyA. gurudevanA svargavAsa pachI Acarya samudrasUrijI sAthe prAmAnugrAma pitAnAM preraNAtmaka pravacanethI yuvakavargamAM navacetanA ane jAgRtinA sUra relAvyA. guru bhagavaMtane zatAbdI mahotsava muMbaImAM zAnadAra rIte UjavI dezadvAranI bhAvanAthI prerita thaI udhADe. mAthe, ughADe | munizrIne janma saM. 1964nA mahAvada 13nA roja surata zaheranA zrI jIvanacaMda navalacaMda saMdhavInA ghare mAtA pArvatIbAInI pavitra kakSae thayA hatA. temanuM lADIluM nAma jecaMdabhAI hatuM. temanA pitAe 1946mAM suratathI siddhAcalane charI pAlita saMgha pU. AcArya zrI sAMgarAnaMdasUrIzvarajInI nizrAmAM kADhayo hate. nyU bharaDA hAIskUlamAM esa. esa. sI. sudhIne abhyAsa karyo. 1987mAM suratanA zrI maganabhAI dayAcaMda majInI supatrI jayAbahena sAthe teo lagnagraMthithI joDAyA paNa aMtara te vairAgya bhAvanAthI sabhara hatuM. patnIne vairAgya mArge vALavAnA koDa hatA. 1990nI mAga 1ra vada 8nA divase pATaNamAM A. vijayalabdhisUrijInA ziSya maDimAvijayajInA ziSya jitendravijayajI tarIke prasiddha thayA. temanAM dharmapatnI sAthvIthI lAvaNyazrIjhanAM ziyA sAdhIjI jayaprabhAzrIjI tarIke saMyama laI dhanya banyAM. temanA AtamamaMdiramAM jainadharma zikSaNa pracAranI utakaMThA jAgI. jJAnane dIpa gAriyAdhAramAM pragaTAvI " puNayane sitAro " pustaka prakAzita karyuM. 14-5-1948nA pUnAmAM tatvajJAna vidyApIThanI sthApanA karI. Jain Education Intemational
Page #1008
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 page, ThaMDI-garamInI paravA vinA janajAgRti mATe gAmegAma jabbara pracAra karI hArA haiyAMne madya-mAMsane tyAga karAvatA ahiMsAnI caMdrikAe jAdu karyAM. paMjAbanI mAtRktane navacetanA pradAna karI. sAce ja varalImAM padavIdAna samAraMbhamAM tene sarva dharma samanvayIthI alaMkRta karavAmAM AvyA te sArthaka karI rahyA che. dhaniSTha mAtAjI peAtAnA putraratnanI sayamayAtrA ane sevAsAdhanAthI gaurava anubhave che. dharma-kriyA, sAdhu-sAdhvI sevA-bhakti, vrata packRkhANu tImAM vRddhAvasthAmAM AnaMdathI jIvana dhanya banAvI rahyA che. AcArya zrI darzanasAgarasUrIzvarajI garavI gujarAtanA jhAlAvADa vibhAganuM dhrAMgadhrA jillAnu dhALA gAma e upAdhyAyazrInI janmabhUmi. pitAnuM nAma pItAmbaradAsa ane mAtAnuM nAma harakhakhena. vi.sa'. 1968nA vaizAkha vada 7nA divase emane janma. nAma devacaMda urpha devazIbhAI, jJAti vizAzrImALI, AkhuM kuTuMba jaina dharma taraphanI dRDha zraddhAnA raMge raMgAyeluM . devacaMdabhAI temanA gharamAM trIjA naMbaranA putra hatA. jema medhavarSAthI vanarAjI vikase tema susaMskArInI varSothI, zIla ane saskArI vArtAo, dhArmika ane vyAvahArika zikSaNuthI A tejasvI bALakanuM jIvana vikasI rahyuM. pUrvI bhavanA saMskAro laIne AvelA devacaMdabhAI uMmaralAyaka thatAM maLelA mAnavajIvanane sArthaka karavA dharasa'sArano tyAga karI pratrajyA levAne temanuM mana jha MkhI rahyuM. tevAmAM ja eka sumaga cAga thayo. mAlavAdvAraka, zAsana bhaTa upAdhyAya zrI dharmasAgarajI mahArAjazrIne paricaya thayo. upAdhyAyazrIe daicaMdranA manane vairAgyanA raMge raMgI dIdhuM. saMsAranI asAratA samajavAthI devacaMdabhAI vadhu ne vadhu saMyamanA anurAgI banyA ne eka divasa che viInA tyAga karyA, cha vigaInA tyAga, AvA adharI niyama levAya, na '" jemanI pAsethI lIdhA hAya temanI pAse jaI cheDAvI Ave.'' vaDIlAe devaca*dabhAIne Agraha karI uparokta zabdo kahyA. saraLa svabhAvI A yuvAnanA manamAM mathana cAle che. prema ane pavitratAnI mUrti samA AgamasamrATa sUripuMgava zrImad AgamAhAraka zrI AnadasAgarasUrIdharajI mahArAja te vakhate khaMbhAtamAM birAjamAna hatA tyAM devacaMdrabhAI paheAMcI gayA ane tyAM jaI pASadha lIdhA. ahI AvIne mRgajaLa jevA sa'sAranA parAdhIna ane kSaNika sukhAne badale AtmanA svAdhIna sahuja ane zAzvata AnaMdane prApta karavAnA emaNe niSku'ya lIdhA. pauSadhavratamAM e puNya puruSane paricaya pAmIne devaca danuM hRdaya kAI,apUrva AzrlAda anubhavI rahyuM. pUjya gurudeve paNa A teja svI ratnane pArakhI lIdhuM'. paricaya puSTa banatAM savata 1986 nA je di 14 nA zubha dine khabhAta nagaramAM 19 varSanI yuvAna eve vaye saMsAranA tyAga karI dIkSA grahaNu karI ane bhagavAna mahAvIra prabhunA batAvelA tyAgamAnA pathika anyA. pUjya AcArya deve peAtAnA vidvAna ziSyaratna AcArya zrI caMdrasAgarasUrIzvarajInA ziSya zAsana sumaTa upAdhyAya zrI dharmasAgarajI mahArAjanA paTTadhara vyAka raNu vizArada munirAjazrI maheAdayasAgarajInA ziSya tarIke devacaMda bhAIne sthApita karyA ane emanu nAma pADayuM munizrI danasAgarajI. mAtra 19 varSanI uMmare temaNe saMsAranAM sarvAM pralAbhanI cheADI zramaNujIvananA svIkAra karyAM. jIvanamAM jJAna ane saMyamanI sAdhanAnA mahAna yajJa mAMDayo. saMyamanI sAdhanAmAM satata jAgrata rahIne eka Adarza zramaNurUpe peAtAnuM ghaDatara karatA rahyA. saMskRta, prAkRta bhASAnA adhyayana sAthe dhArmika abhyAsa vizada karyo. vinaya ane vaiyAvacca Adi guNAthI saunA prema saMpAdana karyo. sAdhanA vinA siddhi nathI. siddhi vinA AtmavikAsa adhUro gaNAya, tethI ApaNA caritranAyake jJAnaprApti mATene puruSA cAlu rAkhyo. tema ja upavAsathI varSItapa, z2athI ane aThThamathI nyUna varSItapa ane bIjI ugra tapazcaryA karelI che. AvI kaTAra tapazcaryAe sAthe mAlavA-mevADa jevA viSama pradezAmAM pU. gurudevazrI sAthe rahI pratikULatA paraSAne samatA bhAve sahana karI vihArA karyAM. tenI kaDaka saMyamaruci, vidvattA, vinayAdi gogyatA jeI AcArya devazrI caMdrasAgarasUrIdharajI mahArAje temane savata 2008 nA kArataka vada 3 nA ravivAranA divase pAlItANA-khuzAla bhuvanamAM gaNipadavI pradAna karI. te pachI pAlItANAmAM guru daratI pratiSThAprasaMge gacchAdhipati AcArya devazrI mANikayasAgarasUrIzvarajI mahArAje upAdhyAyapada apaNu karyuM. te divasa saM. 2022 mahAsuda 11 budhavAranA hatA. upAdhyAya pada bAda svataMtra cAturmAsa daramyAna zAsananAM prabhAvika kAryo karyA, jevAM ke udyApana, pratiSThA, upadhAna, charIpAlita saMdha, dIkSA maheAtsava, Adi yAdagAra kAryonI hAramALA che. gujarAta, bihAra, baMgALa, uttara pradeza, mAlavA, rAjasthAna vagere prAMtAmAM gAmegAma vicarI zAsananAM aneka cirasmaraNIya kAryo karyA che. upadeza vI vaDe manuSya bhavanI du bhatA samajAtI meAhanuM viSa utArA ane tene prabhuzAsananA rAgI banAvyA che. Aje paNa pUjyazrInA ziSyA-praziSyo che, jeAnAM nAma A pramANe che. munirAjazrI jitendrasAgarajI, saMgaThanapremI munirAjazrI nityeodayasAgarajI, munirAjazrI mahAyazasAgarajI, munirAjazrI punyapAlasAgarajI, munirAjazrI caMdrAnana sAgarajI, munirAjazrI prItivardhanasAgarajI, munirAjazrI kIrtivardhanasAgarajI, munirAjazrI kalpavanasAgarajI vagere che.
Page #1009
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA khAvAnTI(rAjasthAna)mAM aMjanazalAkA pratiSThA vakhate upAdhyAyazrIne AcArya padavI devAnI saunI bhAvanA hatI ne te vakhate tyAMnA saMghe aneka prayatna karela paraMtu te prayatna saphaLa thayela nahi, chevaTe muMbaInA zrI goDIjI upAzrayamAM AcAryapada arpaNa karavAne gauravavaMte prasaMga caturvidha saMghanI vizALa hAjarImAM pUjya gacchAdhipati AcArya devazrInI AjJAnusAra pUjya paMnyAsa pravara zrI revatasAgarajI gaNivaranA varada haste semavAra tA. 4-278 nA savAre zubha muhUrta AcAryapada arpaNa karavAmAM Avela che. A nimite RSimaMDala pUjana, riddhicakra pUjana, ciMtAmaNi mahApUjana, vIsasthAnaka mahApUjana tathA zAMtisnAtra sAthe daza divasane mahotsava ujavAyela che. sAdharmika vAtsalya, rathayAtrA vagere kAryonuM paNa Ayojana karela hatuM. e maMgala prasaMgane saue aMtarathI vadhAvyo ane pUjyazrInA jIvanamAMthI preraNA prApta karI ApaNA jIvanane paNa dhanya banAvIe. saumyamRti pUjya AcAryazrI vijayadevasUrIzvarajI mahArAja samatAbharI sAdhutA, caMdramAnI cAMdanI jevI saumyatA ane saMyamamagnatAnI sAthe nikhAlasatAne subhaga saMga je pUjya AcArya pravara zrI vijayadevasUrIzvarajImAM dekhAya che tevo bIje bhAgye ja jovA maLe. varSo sudhInI savizuddha saMyama sAdhanAnA paripAkarUpa samatA ane sahiSNutAdi guNo teonA jIvanamAM vaNAyela che. game tevA vikaTa saMjogomAM paNa teo koI divasa pitAnI svasthatA gumAvatA nathI ke akaLAtA nathI. Ama UMcA AdarzothA potAnA jIvanane zubhakAryamAM satata pravRttizIla banAvyuM che. nAnA moTA saune vAtsalyanA nirmaLa pravAhamAM navarAvatA teo sAce ja snehanI saravANI samAM che. ekavAra teonA sAnidhyamAM AvanAra kadIpaNa bhUlI zakatA nathI. A AcAryazrIno janma mevADanA udepura jillAnA gaNanApAtra saluMbara gAmamAM vi. saM. 1968 aSAMDa vada 3 nA rAja mAtAjI kuMdanabahenanI kUkhe thaye hato. pitA kasturacaMdajI dhArmika prakRtinA hatA. cunIlAla temanuM nAma. dhame digaMbara jaina. mAtA-pitA uDhAra AcAra-vicAravALAM ane saMskArI hatAM. digabira sAdhu ane 'prahmacArInA samAgamamAM AvatAM dharmanA raMge raMgAyA. De tyAgamaya jIvana jIvavAnI keDa jAgyA. thoDo ghaNo bAvahArika tathA dhArmika abhyAsa karyo. aDhAreka varSanI uMmare teo udayapuramAM AvI kAmadhaMdho karatA hatA te samaye pUjya AcArya zrI vijaya amRtasUrIzvarajI mArAja sAhebanA samAgamamAM AvyA. temanA upadezathI temanAmAM paDelA parogyanA bIjane aMkurita karyuM ane vi. saM. 1987 nA mahA vada 2 nA zubha dine nADalAI rAjasthAna) mAM munirAja zrI sumitravijayajI (pUjaya upA. zrI sumitravijayajI) mahArAjanA varada haste saMyama svIkArI paM. zrI amRtavijyajI gaNinA ziya munizrI devavijayajI mahArAja banyA. gurunizrAmAM rahI bhakti karavA lAgyA. pUrvaka tapa-tyAga ane svAdhyAyamAM AgaLa vadhatA rahyA. gurunI preraNuM jhIlI vairAgyabhAvane rageragamAM utArIne pU. zAsana-samrATa zrI vijayanemisUrIzvarajI mahArAjazrInI sevAmAM varSo sudhI rahyA. sevA-bhakti karatAM teonA aMta ranA AzIrvAda meLavyA, te arasAmAM pUjya AcArya zrI vijayanaMdanasurIzvarajI mahArAjanI sevA karatAM temanI pAse abhyAsa karyo. vyAkaraNa, sAhitya tathA Agama graMne abhyAsa, vAMcana pU. A. mahArAja Adi tema ja maithila zAstrIjI pAse varSo sudhI karyo. kuzala, kArIgaranA hAthe kaMDArAtA mane rama zipanI jema A badhA saMgathI AtmA ghaDAye-gya thaze ane viziSTa zaktivALe bane. enA phaLarUpe vi. saM. 2007 mAM surendranagara mukAme paMnyAsapada tathA vi. saM. 2020 mAM bhAvanagara mukAme upAdhyAya-Aryapada sva. pUjya. A. zrI vijayadanasUrIzvarajI mahArAja tathA sva. pU. A. zrI vidayasUrIzvarajI mahArAja AdinA varad hasta moTA mahotsavapUrNa arpaNa karavAmAM AvyAM. dolatanagara cAturmAse padhAryA tyAre cAturmAsa aneka dharma-ArAdhanAo thaI. pUjya zAsanasamrATa zrI vijayanemIsUrIzvarajI mahArAjazrIne janmazatAbdI mahotsava cira smaraNIya banI rahe te rIte UjavAya. pAlItANA kesariyAnagaramAM paNa 203ra nuM cArtumAsa karI upadhAna tapa karAvyAM. yugadaSTA AcAryapravara zrImad vijyadharmasUrIzvarajI vaDhavANa zahera vardhamAnapurI kahevAya che. saM. 1960 nA zrAvaNa vadi 11 nA roja mAtAcha chabulabAe eka putraratnane janma ApyuM. pitA hIrAcaMdabhAI dharmaniTa ane sevApriya hatA. putranAM " lakSaNa pAraNue" e ukti pramANe mAtAe hAlaraDAmAM dharmabhAvanAthI putra bhAIcaMdane hularAvyo hato. bhAIcaMdabhAInA moTAbhAInuM nAma dhIraja lAla hatuM. nAnAbhAInuM nAma vRjalAla, Aje vidyapAna che. bhAI. caMdabhAIne pAThazALAmAM dhama nA bodhapATha maLyA. gujarAtI abhyAsa pUrNa karyA pachI amadAvAdanI suprasiddha saMthA zrI. cI. na. vidyAvihAramAM dAkhala thayA. bhAIcaMdabhAInI buddhiprabhA tejasvI ane dharmasaMskAra paNa cA. mAta: chabalabAnI aMtaranI IcchA potAnA lAlane dharmaparAyaNa jovAnI hatI. tethI te vAraMvAra AtmakathA sAdhavA preraNA ApatA rahetA. so varSanI taruNa uMmare pU. gurudeva AcAryapravara zrI vijayanasUrIzvarajI pAse saM. 1974 nA mahAvadi 11 nA roja mahesANA najIkanA sAMgaNapuramAM dIkSA lIdhI. teozrInA mukhya ziSya muni zrI pratApavijayajI( hAla AcArya) nA riAkhya munizrI dharma vijayajI tarIke jAhera karavAmAM AvyA. mAtAnA AnaMdane pAra nahoto. chabalabAe pote paNa 1980 mAM bhagavatI dIkSA lIdhI. sAvI kuzaLathIjI tarIke saMyamanI suMdara sAdhanA karI. 1997 mAM siddhagirInI zItaLa chAyAmAM samAdhi pUrvaka kALadharma pAmyAM. pU. munizrI dharmavijayajI mahArAja - tejavI buddhiprabhA,. Jain Education Intemational
Page #1010
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 vinayazIlatA ane akhaMDa parizramathI zAstrAbhyAsamAM pAraMgata thayA. pU. zAsana samrATanA paTTAlaMkAra A. zrI. vijayodayasUrijI tathA AgamavAraka pU. zrI. AnaMdasAgarasUrijInA samAgamathI uccatara zAstronuM avagAhana karyuM. A abhyAsa mATe amadAvAdamAM 6 mAIla jeTalA vihAra karI haMmezAM pU. A. zrI. sAgarAnaMdasUrijI pAse jatA hatA. saM. 1992mAM pAlItANAmAM AcAryazrIe gaNiane panyAsapadavIthI vibhUSita karyA. saM. cAramAM zAsanasamrATa pU. A. zrI vijayanemisUrIjIe hajAronI mAnava medanInI hAjarImAM upAdhyAya padavIthI vibhUSita karyA. muMbaImAM upadhAna tapathI mALAropaNanA maMgala avasare muMbaInA saMdhenI vinaMtIthI bhAyakhalAmAM saM. 2007 nA poSa vadi pAMcamanA divase 50 hajAranI mAnava medanI vacce dhAmadhUmapUrvaka gurudevazrI vijayapratApasUrijIe temane AcArya padavIthI vibhUSita karyA hatA, teozrI jyArathI padhAryA tyArathI upadhAna tapanI vizALa ArAdhanAo, nAnA moTA bhavya ujavaNuM, sAdharmika bhakti phaMDa tema ja cembara, dahIMsara ane ghATakopara jevAM sthAnamAM bhavya AlIzAna tIrthadhAmasamAM devamaMdira, vividha pratiSThAe, lAlabAganI suMdara dharmazALA, bhojanazALA, kilanika vagere teozrInI preraNAnAM pratIka che. sAhitya nirmANa ane prakAzana mATe paNa eTalI ja jhaMkhanA seve che. teozrIe lakhela bhagavatIsUtranAM prava- cane, navatatva prakaraNa upara sumaMgalA TIkA, vaLI lachukSetra samIsa, paMcakarma graMtha, prazno nara mohanamALA, zrAddha pratikramaNa sUtra, vagere aneka graMthanuM saMpAdana karI potAnI prauDha vidvattAne paricaya karAvyo. che. saMyama ane sAdhanA ane tapazcaryA ane paThana-pAThana, jaina saMdha ane madhyama varganAM bhAIbahenanA samutkarSa mATenI jhaMkhanA ane karma yoga tathA jJAnayuganA dhAraka sAdhu samAjanA tirdhara ane yugadraSTA juga juga jI. yuga divAkara AcAryazrIe bhagavAna mahAvIra nirvANa mahatsava nimitte yojela bhAyAtrA ane rathayAtrAno zAnadAna varagheDAnAM be lAkha bhAI-bahene e darzana karyA hatAM, vidhavidha pUjane tathA capATI paranI jAhera sabhA, atyuttama amara kIrtistaMbha tathA plAsTara oNpha perisathI banAvela kalAtmaka Abedaba pAvApurI jaLamaMdiranI racanAnAM darzanano lAbha doDhathI be lAkha bhAIbahenoe lIdhA hatA. A badhAM smArakanA A5 prANu - devazrI vijayadharmasUrIzvarajI mahArAjanA preraka jIvanathI bIjI aneka vidha pravRtti pAMgarI ane vikasI. jevI ke - cArtumAsa pravRtti, upadhAna tapa, ujamaNuM, upadezalabdhi, aMjana zalAkAe, pratiSThAe, jinamaMdiranuM nirmANa, upAzrayanAM nirmANa, AyaMbila khAtAonI sthApanA, pAThazALAonI sthApanA, saMsthAo, sAhitya nirmANa ane pracAra saMyama sAdhanA ane ziSyAdi parivAra ityAdi. pUjaya AcAryadevazrI vijayadharmasUrIzvarajI mahArAja sAhebanI preraNAthI je dhArmika kAryo thayAM te A pramANe cheH sAyana isTa zrI zAMtinAtha jaina maMdiraH zaMkhezvara pArzvanAtha svAmI jaina derAsara, vAlakezvara, muMbaI; zaMkhezvara pArzvanAtha jaina derAsara - pArlAmubaI, borIvalI - sipelI zrI sumatinAtha maMdira : aMdherI IsTa zrI zaMkhezvara pArzvanAtha maMdira, marela: zrI vAsupUjya svAmi maMdira, bhAMDU5 : zrI pArzvanAtha maMdira : bhAMDU5, zrI mahArASTranagara : zrI vAsupUjya jaina maMdira, kula : zrI munisuvrata svAmI maMdira, tAradeva : zrI zaMkhezvara pArzvanAtha derAsara, malADa- mAlavaNu kelenI zrI vAsupUjya maMdira, juhu, zrI mallinAtha svAmI derAsara H zAMtAkujha, zrI kalIkuMDa pArzvanAtha maMdira, kAMsumAra: zrI mahAvIra svAmI maMdira vagere. vi. saMvata 2033 mAM muMbaIthI pUjya AcAryazrInA upadezathI page cAlatAM saMpa laIne pAlItANuM padhAryA. te saMghamAM 1500 thI 2000 mANaso hatAM. A saMghe jainadharmane jaya jayakAra karAvyo hatA. dAnadharmanI bolabAlA karAvI hatI. lAkho rUpiyAnAM dAna aneka dharmasthAnamAM koI paNa bhedabhAva vagara ApavAmAM AvyAM hatAM. lAkha jene ane jenetarAe zrIsaMghane sarvatra bhAre satkAra karyo hato. itihAsamAM yAdagAra banI jAya tevo A saMgha hatA. pUjya muni zrI yazavijayajI mahArAja vagere munionA kuzaLatAbharyA sahakAra ane vyavasthAzaktie A saMdhanA yAtrikone bhAre saMtoSa ApyA hatA. tamAma saMdhapatioe udAratAthI dhanane sadvyaya karyo hato. muMbaIthI zatruMjayane mahAyAtrA saMgha ane giranArane mahAyAtrA saMgha te anerA hatA. pAlItANAmAM zramaNI vihAra tathA hospiTalanI yojanA te gurudevanuM anupama advitIya kArya che. pU. AcAryazrInI janmabhUmi vaDhavANamAM aneka dharma prabhAvanAnAM kAryo karI 75 mA amRta mahotsava prasaMge rUA. 75000 -morabI rAhatamAM mekalavAnI udAratA darzAvI. muMbaInA bhAgya jAgyAM ane muMbaI padhAryA. kAMdivalI daherAsaranI pratiSThA karAvI. cembaramAM cAturmAsamAM svapnanI bolImAM vikrama thayo. aneka tapazcaryAo thaI-pUjana thayAM ane upadhAna tapa paNa cAle che. pUjyazrInI vANImAM jAdu che. cembaramAM 77 mI janmajayaMtI paNa khUba AnaMdapUrvaka UjavI, aneka jIvone choDAvyA ane bhakatAe gurudevazrInI taMdurastI, sukha zAtA mATe prArthanA karI. zAstravizArada jinAcArya zrImad vijayadharmasUrIzvarajI AcAryazrI vIrakSetra mahuvAnA ratna hatA. jugArane pATalethI vyAkhyAnanI pATane zobhAvI jaina dharma ane jaina zAsananA preraka hatA. pU. yugadivAkara AcArya zrI tathA vizALa parivAra berI. valImAM aMjana zalAkA sAthe karAvela tathA pratiSThA mahotsava 25000 bhAI-bahenoe mANyo hato. ku. aMjanAbahena tathA zrI nirmalA- bahenanI bhAgavatI dIkSA paNa A prasaMge thaI hatI. pU. AcArya zrInI preraNAthI ATha lAkha rUpiyAnA kharce traNa mALanA nUtana upAzrayane zilA sthApanavidhi thayela che. muMbaI nagara ane parAMomAM Ape karAvela aneka sthApatye guru devanI kIrti kathA kahI jAya che. pUjyapAda paramazAsana prabhAvaka samartha vyAkhyAtA yugadivAkara AcArya Jain Education Intemational
Page #1011
--------------------------------------------------------------------------
________________ 982 vizvanI asmitA tejasvI kiraNothI ApatuM hatuM. janma vi.saM. 1957 bhA. sa. 7nA uMjhAnI pAse unAvA gAmamAM thayuM hatuM. pitAzrI nahAlacaMdabhAI ane mAtuzrI menAbAI suzIla ane dharmiSTha hatAM. mahArAjazrInuM bacapaNanuM nAma mULacaMdabhAI. uMjhAmAM meTrika sudhIne abhyAsa karI dhaMdhAthe hArIja gayA. tyAM mahAtmA gAMdhInI caLavaLathI AkarSAyA ane gAMdhI vicArazreNInA samarthaka banyA. pahelA ja rivAja mujaba nAnapaNamAM maNibena sAthe lagna paNa thaI gayelA. paNa AgAdvAraka zrI sAgarA naMdasUrIzvarajInI rasIlI vANIe kamAla karI ne mULacaMdabhAIne saMsAra nirasa thai gayo. saMsAranuM mULa kAraNa kamI che ane kamane naSTa karanAra tapa che ane tapanA kaThora mArge ja cAlavAne daDha nirNaya lIdhe. mohamAyAne haMphAvavA yauvanakALamAM ja zrIgaNeza mAMDayA. mULacaMdabhAIne eka mAMgalika samAcAre vadhu utsAhita karyA. ane 1984nI sAlamAM sattAvIsa varSanI vaye yuvAna daMpatIe saMsAranI rakhaDapaTTInuM mULa kAraNa abrahmacarya; tene tyAga karI brahmacarya vRtadhArI banyAM. tirdhara banyA. zAMtamUrti gurudeva pUjya zrI vRddhicaMdrajI mahArAjanA maMgaLa AzIrvAda ApaNuM AcAryazrI upara UtaryA hatA. vidvAne, taiyAra karavAnI dIrdhadaSTithI AcAryazrIe mAMDalamAM yojanA karI. keTalAka vidyAthIo maLI AvyA. paNa kAzI vidyAnuM dhAma hevAthI AcAryazrI kAzImAM jaina dharmanA vidvAne taiyAra karavAnI bhAvanAthI kAzI padhAryA. kAzImAM zrI yazovijayajI pAThazALAnI sthApanA karI. jaina dharma ane tenA sAdhuo viSe kAzImAM bhAre ajJAna hatuM. paNa ApaNA prasiddha vaktA ane jaina dharmanA siddhAMtanA vizArada AcAryazrIe brAhmaNa vidvAnone prema saMpAdana karyo. kAzInA mahArAja paNa gurudevanAM sudhArI pravacanAthI prabhAvita thayA. saurASTra ane gujarAtathI vidyAthIo AvavA lAgyA. gurudeva pote vidyAthIonA abhyAsamAM bhAre rasa levA lAgyA. sametazikhara AsapAsanA pradeza ane kalakattAmAM ahiMsAne saMdezo pahoMcADayo. kalakattAmAM pAMca vidyAthIone dIkSA mahotsava khUba dhAmadhUmapUrvaka thaye. gurudevane parama pUjya mahAmahopAdhyAya zrImadda yazovijayajI mahArAja pratye khUba ja bhaktibhAva hato. zrImadda yazovijayajI mahArAje vidyAbhyAsa mATe ghaNe samaya kAzImAM gALyA hatA. teozrIe gaMgAtIre sarasvatIne prasanna karyA hatAM. kAzIne vidvAna paMDitoe teozrIne "jJAnavizArada " ane "nyAyAcArya' e be padavIothI vibhUSita karyA hatA. ApaNuM gurudeve jagyAe jagyAe ane saMsthAe saMsthAe zrImadda yazovijayajInuM nAma amara karyuM che. pAzcAtya vidvAnene jainadharmane paricaya karAvavAnuM zreya AcAryazrIne phALe jAya che. temaNe A kArya jIvanabhara cAlu rAkhyuM ane tenA phaLa svarUpe Aje ghaNuM pAzcAtya vidvAne jaina dharmanA abhyAsI thayA che. gurudeve jaina samAjane je vidvAne ApyA che te teozrInA nAmane yazasvI banAve tevA advitIya gaNAya che. zivapurImAM cAlatI zrI viratatva prakAzana saMsthA ane mahAvidyAlaya gurudevanuM amara smAraka che. pUrva AphrikA, amerikA, jApAna, jarmanI vagere dezomAM jaina dharmanA siddhAMta mATe bhAvanA jAgI che tyAre ApaNuM pUjya AcArya pravarI, prahasya, munivaryo jaina sAhityanA pracAra mATe preraNA Ape te jana zAsanane jaya jayakAra thAya. AcAryazrInuM sAcuM smAraka janadharma ane jaina siddhAMtano pracAra hoI zake ? samAjanA ghaDavaiyAo dharmane udyota mATe racanAtmaka kArya dvArA sakriya yojanAo kare ane tene samunnatidarzaka banAvavA prANu pAthare te dharmasUrIzvarajInI yazagAthA amara banI rahe. saMsAranI asAratA yathArtha rIte samajI jagatanI sAme Adarza rajU karavArUpe pitAne be putra, eka putrI ane supatnI badhAMne sAthe laI caDatI juvAnImAM paNa saMsAranA begone lAta mArI saMyamane mArge vALI dakSA levA mATe saune taiyAra karyA. prathama pitAnAM saMtAnane dIkSA apAvI ane pote paNa saMsArano tyAga karI dIkSA lIdhI. dIkSAnAM be varSa pUrvathI jIvananA aMta sudhI ekAsaNuthI ochuM paccakakhANuM karyuM nathI. pAyAthI tera oLI saLaMga karI 21 thI 3ra ane 38 thI papa eLI ekAMtara upavAsathI saLaga karI, e gaNaza vaSItapa saLaMga karyA chane pAraNe chaThuM e eka vaSa tapa karyo. aThThamane pAraNe aThThama daza mahinA karyA. kula 63 oLI karI. chaThTha, aThThama ke tethI vadhu tapanA pAraNe paTela brAhmaNanA gharanI gocarI vAparavAne haMmezAM abhigraha rAkhatA. elopethika gALI ke Ijekazana jiMdagImAM lIdhAM ja nathI. gaNipadavI bAda sadAne mATe cAra dravyathI vadhu vAparyA nathI. navapadajInI oLI kyAreya mUkI nathI. AvA tapasvI hatA zIsane subhaTa ! pUjaya upAdhyAya zrI dharmasAgarajI mahArAja sAheba pUjya paMnyAsajI zrImad dharmavijayajI gaNivara pATaNa jevI puNya nagarInI najIka tharA gAma che, jyAM aneka dharmAtmAo vase che. emAM eka mayAcaMdabhAI maMgaLadAsa vasatA hatA, jemanAM dharmapatnInuM nAma mirAMtabAI hatuM. puNyayoge eka puNyazAlI putranI temane prApti thatAM tenuM nAma dharamacaMdabhAI rAkhavAmAM Ave che. nAma pramANe guNu jagatamAM virala ja hoya che, paNa dharamacaMda sAce ja dharmAtmA hatA. vi. saM. 1933nA zAsanasabhara pUjyapAda upAdhyAya zrI dharmasAgarajI mahArAjazrInA jIvanamAM Dagale ne pagale puruSArthanI pagathAranA pracaMDa vega anubhavavA maLe che. upAdhyAya bhagavaMtazrInuM jIvana tyAga, tapa ane titikSAnAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1012
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 983. poSa vadi 14nA temane janma thayo hato. temanA pitAzrI rAjyanA kArabhArI hatA. jIvana sukhI ane paropakArI hatuM. dharamacaMdanuM mosALa rAdhanapuramAM hatuM. bhAgyayoge tyAM paM. mohanavijayajI gaNivarane bheTe thayo ane dharamacaMda dharmanA raMge raMgAyA ane pravajyAnA punita paMthe vicaravA taiyAra thayA. tyAMthI teo gurujI pAse pavitra tIrthadhAma siddhagirimAM AvyA ane dIkSAno bhavya varaghoDo caDayo. hAthI upara besI chUTe hAthe varasIdAna daI hajAranI medanI samakSa temaNe dIkSA aMgIkAra karI, "dharmavijayajI' nAmathI prasiddha thayA. e pavitra divasa hate vi. saM. 1952 aSADa sudi 13 ne. dIkSA aMgIkAra karI vidvAna ane yogya banyA jethI zrI bhagavatIjI AdinA goddavahana DahelAnA upAzrayamAM paM. dayAvimalajI gaNinA hAthe vi. saM. 1965nI sAlamAM bhavya mahotsava pUrvaka saMdha samakSa teo paMnyAsapadathI vibhUSita banyo. aneka saMgho taraphathI sUri padavI mATe Agraha thayo paNa teo zrI e sApha nA ja pADI ke amArA vaDIlonI paraMparAmAM koIe AcArya padavI lIdhelI na hovAthI, mAre paNa AcArya padavI na levI ane e vAtamAM chellI ghaDI sudhI makkama rahyA. 1990nA caitra vada sAtamanI sAMja gurudeva mATe kAramI hatI. sAMje pAMcane pacIza miniTe atyaMta samAdhipUrvaka caturvidha saMgha samakSa temane dehavilaya thaye ane saue kArane AghAta anubhavyo. yogAnuyega te samaye rAjanagaranA AMgaNe akhila bhAratanA kavetAMbara mUrtipUjaka sAdhuonuM saMmelana jAyuM hatuM. dUra dUrathI 500 uparAMta zramaNa bhagavaMto padhAryA hatA. jethI AtmAnaMdI gurudeva paM. dharmavijayajI mahArAjanA kALadharma pAmatAM devavaMdana thatAM pahelAnA upAzraye dareka garacha ane dareka samudAyanA AcArya bhagavatamAM zrI siddhisUri ma. zrI nemisuri ma. zrI sAgarAnaMdasUri ma; zrI vallabhasUri ma; zrI dAnasUri ma; zrI labdhisUri ma; zrI nitisUri ma. Adi saparivAra ane sUripaMganI vizAla hAjarI vacce devavaMdanAdi kriyA thaI hatI, temane gaNadharavAda, trizalAmAtAne vilApa ane gautama vilApa zravaNa karavo e eka jIvanamAM lahAvo levA barAbara samajI, muMbaI, surata, amadAvAda vagerethI bhAvika bhakto UmaTI paDatA hatA. varAgyamaye temanuM vyAkhyAna sAMbhaLI bhakatinI AMkhamAM AMsu AvI jatAM, potAnI AMkha paNa azrubhInI thatI. Adarzone ane AjJAne suMdara rIte ajavALI rahyo che. lAkho vaMdana e mahApuruSane. zrI nityadayasAgarajI mahArAja AdhyAtmika kSetre saurASTra deza sarva kALe agrasara rahela che. surendranagara jillAnuM (khIjaDiyALI ) AdariyANuM gAma pU. munizrInI janmabhUmi hovAnuM gaurava dharAve che. pitA talakazIbhAInA kuladIpaka ane mAtA maraghAbenanA lADakavAyA sauthI nAnA putra naTavaralAla e ja ApaNA saMgaThanapremI munizrI. teozrIne janma vi. saM. 1998 mAgazara vada-2, zanivAra. pAMca varSanI temanI uMmara thaI tyAM hAlA pitAnuM avasAna thayuM, pU. pitAzrInI chatrachAyA gumAvI. paraMtu vizALa parivAramAM lADakoDathI temane uchera thaye. bAlyavayathI, ja khUba tejasvI ane adhyayanamAM hoMziyAra hatA. vairAgyavAsita zrI naTavaralAlabhAIne temanAM saMskAramUti mAsI - bhUrIbena (vaDhavANuvALAM) taraphathI bAlyavayathI ja uttama saMskAra maLyA hatA. 12 varSanI ladhuvayamAM virAgya bhAvanA sateja banI, dharmaguruo pAse zAstrAbhyAsa zarU karyo. dhArmika pravRttiomAM vizeSa rasa levA. lAgyA. jIvananuM dhyeya dharma banAvyuM. bhautika sukhamAMthI temanuM mana vimukha banyuM. zAzvata sukha prApta karavA mATe temaNe mane mana nirNaya karyo. jemanA kuTuMbamAMthI (11) agiyAra puNyAtmAoe prabhunA punita mAge prayANa karyuM che. caramatIrthapati paramAtmA zrI mahAvIra devanA parama punita paMthe prayANa karavAne utsuka zrI naTavarabhAI bhaTevA pArzvanAtha bhagavaMtanA camatkArika tIrthathI zobhatA cANasmA nagaramAM vizuddha saMyamadhArI zAsanaratna gaNivarya zrI darzanasAgarajI mahArAja(sAMsArika pakSe kAkA ane hAla pU A. zrI darzanasAgarasUrIzvarajI ma.)zrInA punita caramAM pahoMcI gayA. pU. saujanya mUrti gurudevazrInA darzana thatAM temano manamayUra nAcI UThyo. vaMdana karI sukhazAtA pUchI mastaka gurucaraNe mUkI dIdhuM. gurudevazrIe vAtsalyapUrNa bhAve kahyuM ke " saMyama vinA mukti nathI." mAM 11 . gurudevazrInAM vayane e teo jAgrata banI gayA. vi. saM. 2012 vaizAkha vada-2, zanivAranA dhanya divase gurucaraNe jIvana samarpita karI dIdhuM. naTavaralAlamAMthI "muni nityodayasAgarajI' banI gayA. vizuddha cAritrazIla guruvarya zrI darzanasAgarajI ma. zrInI zubhanizrAmAM pU. muni zrI nityadayasAgarajIne jIvanavikAsa suMdara rIte thavA lAge. pU. munizrIe vyAkaraNa, sAhitya, kAvya koSa vagere saMskRta sAhityane abhyAsa karyo te sAthe prakaraNa, Agama, karmazAstra Adine abhyAsa karyo. bhAratanAM vividha darzanazAstrane abhyAsa paNa te te viSayanA vidvAna paMDito pAse karyo. saMskRta, prAkRta, gujarAtI, hiMdI ane mAravADI Adi bhASAo upara paNa suMdara kAbU meLavyuM. pU. munizrInI jJAnasAdhanA joI gurudevazrI paNa prasanna e mahApuruSane jJAna upara khUba bahumAna hatuM, jethI hastalikhita prata - graMthanuM vAMcana ane sAcavaNI karatA hatA. jyatiSazAstranuM UMDuM jJAna hatuM. vilAyatI davA ane injakazanene upayoga jiMdagI sudhI karela nahi. e mahApuruSa te svarge sidhAvI gayA, paNa emanI chAyAnI jema, emane ziSyavRMda emanAM kathanane, Jain Education Intemational
Page #1013
--------------------------------------------------------------------------
________________ 984 vizvanI asmitA pa. pU. saMgaThanapremI munizrInA jIvana para daSTipAta karazuM te jaNAze ke teonI eka ja bhAvanA " savi jIva karuM zAsanarasI" sarva paramAtmAnA mArge cAlI saMsAra samudrane pAra pAme e ja bhAvanA temanA jIvanamAM rageragamAM vyApI che. jinezvara devanAM zAsanane pracAra karavA mATe teozrIe baMgALa, bihAra, gujarAta, mahArASTra ane rAjasthAna Adi pradezomAM athAka parizrama veThI vihAra karI tyAMnI prajAmAM dharma saMskAronuM siMcana karyuM che. teozrInA zubha nAmathI dareka jaina saMghe suparicita che. upadhAna, udyApana, aMjana zalAkA, pratiSThA mahotsavo Adi nI hAramALA sarjAvI che. tyArapachI "gaNi" pade ArUDha karyA. pU. munivarazrI jana zAsananuM aNamoluM ratna che, zAsanadeva temane zAsanasevA karavAnI akhUTa zakti Ape. AcAryazrI padmasAgarasUrIzvarajI mAM dharma dizAmAM eka bihAra, , zubha nA dIkSA paryAyanI hajI eka pacIzI paNa pUrI thAya te pahelAM AcAryazrI padmasAgarasUrijI mahArAje mAtra zrI caturvidha saMdhamAM ja nahi, rASTrIya jAhera kSetre paNa apUrva lokacAhanA ane loka zraddhA saMpAdana karyA che. saMgaThanapremI muni zrI nityadayasAgarajI ma. pitAnA gurudeva sAthe marudhara pradezamAM padhAryA, te samaye maradharamAM gAmegAmamAM saMghamAM cAlatA kalezo joI teo vyathita banyA. saMghomAM ekatA jaLavAI rahe te mATe pU. A. zrI darzanasAgarasUrIzvarajI ma.zrInA maMgala AzIrvAda meLavI pIvAndI(rAjasthAna)mAM aneka varSothI je kusaMpanAM bIja ropAyela tyAM satata 1 mAsa prayatna karI zAMtinuM sAmrAjyasthApI apUrva zAsana prabhAvanA karI. tyAM cAturmAsa sthiratA. karI, zrI upadhAna tapa, kesariyAjIne charI pALa saMdha, aMjana zalAkA, pratiSThA Adi kAryo karI jaina zAsananI prabhAvanA karI. khavAndInAM ATha gAmonA tathA khaDa, guMdeja, tIkhI, vaDagAma, busI temaja bIjAM aneka gAmomAM keTalAMya varSothI vaimanasyanAM bIja ropAyela ane pakSo paDI kerTa sudhI pahoMcela jhagaDAonuM zamana je anya pU. AcArya devAdi munivarathI thayuM na hatuM te kArya pU. munivara zrI nityodayasAgarajI mahArAje aneka upasargo ane apamAnene samabhAve sahana karI karyuM. ane zAMtinuM sAmrAjya sthApyuM. baMgALa pradezanuM ajimagaja nagara temanI janmabhUmi. pitAnuM nAma zrI rAmasvarUpasiMha, mAtAnuM nAma bhavAnIdevI. dasamI sapTembara ogaNIsase pAMtrIsa temane janma divasa. baMgALI eTale maganamasta bhAvanA ane Urmione jIvato samaMdara. baMgALanI A lAkSaNikatA ane kuTuMbanA dharmanA saMskAra AcAryazrInA jIvanamAM nAnI vayathI ja vaNAyelA che. teozrIe vyAvahArika ane dhArmika abhyAsa kAzI. vALA AcAryazrI vijayadharmasUrijInI preraNuthI madhyapradezamAM zivapurImAM sthApAyela jana zikSaNa saMsthA zrI vIratatva prakAzana maMDaLamAM rahIne karyo. meTrika jeTaluM bhaNIne teozrIe vyavahArika keLavaNIne chellI salAma karI. ane zrutajJAnanI sAdhanA mATe palAMThI. vALI. abhyAsa daramyAna ja tyAgI ane saMyamI jIvana jIvavA mAMthale jhaMkhI rahyo, bUrI rahyo ane aDhAra varSanI uMmare baMgALanI dharatI choDI gurunI zodhamAM gujarAtamAM AvyA. pravAsamAM TrenamAM ja teozrIe AcArya zrI kailAsasAgarasUrijI mahArAja vize abhAva bharI vAta sAMbhaLI. pUrvabhavanI kaI leNadeNa haze ! temanuM mana A AcAryazrIne maLavA adhIru banyuM. bIjo koI ja vikalpa vicAryA vinA temanI pAse sANaMda pahoMcI gayA. mumukSanI bhavabhItA tema ja vairAgyanI utakaTa abhilASA joIne AcAryazrIe vi. saM. 2011 mAM kArataka vada trIjanA sANaMda mukAme temane dIkSA ApIne te samayanA munizrI kalyANasAgarajInA ziSya tarIke jAhera karyA. muMbaImAM paNa pU. munivarazrIe kurlAmAM 14 varSathI cAlatA vimanasyane dUra karyuM, bhAyakhalA DilAITa reDa upara cAlatA karachI ane mAravADI bhAIonA vaimanasyane bhagIratha prayatno karI dUra karyuM. saMghemAM ekatAnuM vAtAvaraNa sarjanAra pU. mahArAjazrInuM kharuM vyaktitva te temanA sAdhujIvanamAM ja jhaLake che. temanA vanamAM ALasane sthAna nathI. samudAyanAM nAnAM moTAM kAryo cIvaTapUrvaka kare che, niyamita pravacana tema adhyApana Adi kAryo jAte ja kare che. temanI satata kAryazIlatA paricayamAM AvanArane Azcarya pamADe che. teozrI kahe che ke gurukRpAthI ja huM A badhAM kAryo karavA mATe zaktimAna bane chuM. kharekhara teo sAdhutAnI pavitra mUrti che. parama tAraka guruvarya AcArya deva zrI darzana sAgarasUrIzvarajI ma.nI sAthe 24 varSanA dIkSA-paryAyamAM hajAro mAIla sudhI pAda. vihAra karI sarvatra parama prabhAvaka zrI jana zAsananI vijayapatAkA pharakAvI che. hajAro jaina-jainetaranAM hRdayamAM vizvavatsala tIrthapati zrI mahAvIra paramAtmAnI amRtamaya vANIne saMdeza guMjate karyo che. rAjasthAnanAM aneka gAmamAM jIrNoddhAra, nUtana jinamaMdiranI pratiSThA, saMyamI jIvana svIkAratA ja potAnuM jIvana vadhu unnana ane ujajavaLa banAvavAnI sAdhanAmAM rata banI gayo. potAnA guru ane dAdAgura tema ja anya paMDite pAse nyAya, vyAkaraNa, kAvya tema ja darzanazAstrone laganathI abhyAsa karyo. samaya jatAM ziSyanI yogyatA jaI gurue vyAkhyAna vAMcavA mATe preraNu karI ane saphaLatA mATe AzIrvAda ApyA. abhyAsa sAthe upadezanI pravRttimAM DA samayamAM ja temaNe siddhinAM eka pachI eka pagathiyAM sara karavA mAMDayAM. 2030 nI Jain Education Intemational
Page #1014
--------------------------------------------------------------------------
________________ -saMdarbhagraMtha bhAga-2 vasaMta paMcamInA divase amadAvAda, jenanagaramAM temane sarva prathama gaNipadavI ApavAmAM AvI. be varasa bAda 2032 nA phAgaNa suda sAtame jAmanagaramAM te paMnyAsa pravara banyA. ane vi. saM. 2033 nA mAgazara vada trIje mahesANAmAM navanirmANa thayela adyatana zrI simaMdharasvAmI tIrthamAM hajAro bhaktoe teozrIne paMcaparameSThInA tRtIya pade virAjita karyA. AcAryazrInI vANImAM jAdu che ema kahevAmAM jarAya atizayokti nathI. bhAvanagaranI ja vAta karIe te cAturmAsa daramiyAna TAunaholamAM temanAM jAhera vyAkhyAne jAyAM hatAM. e dareka vyA khyAna samaye TAunahola cikkAra rahetA. jene ja nahIM, jainetara paNa sAMbhaLavA AvatA. patrakAro temanAM vyAkhyAnI noMdha letA. bhAvanagaranA "lekarAja' nAmanA dainikamAM temane vyAkhyAnasAra niyamita chapAto. temanI vyAkhyAnazailI abhinava che. lahejatadAra hindI lahekAmAM te gujarAtI bese che. rUpake, dAMte ane tarkabaddha dalIlathI zrotAone maMtramugdha karI devAnI temanAmAM suMdara AvaData che. svabhAve milanasAra ane hasamukhA, paragaju vRtti, bhAre vyavahArakuzaLa, mIThI madha jevI vANI, prema ane karuNAne sadAya vistAravAmAM sajAga, samayanI nADa pArakhavAmAM khUba ja pAvaradhA. rAjakIya netAone pitAnA prabhAva nIce rAkhavAmAM, jana dharma pratye temane Adara ane prema jagADavAmAM A AcAryazrIe prazaMsanIya saphaLatA hAMsala karI che. rAjasthAna, gujarAta, saurASTra, madhyapradeza, mahArASTra, tAmilanADu vagere rAjyanA jAhera jIvanamAM arthAta tyAMnA rAjakIya AgevAne upara temaNe potAnA cAritrya tema ja pragatizIla ane udAra vicAradhArAthI badheya chApa pADI che. rAjakIya netAo upara ApaNA zramaNone prabhAva AjanA yugamAM anivArya banyo che. A anivAryatA tarapha moTA bhAganA zramaNo udAsIna che, tyAre AcAryazrI A dizAmAM sugyapaNe sakriya banIne zAsana prabhAvanAnuM khUba ja umadA kArya cUpacApa tyAM kazI hatA ane ADaMbara vinA karI rahyA che. guru AjJA ane AzIrvAdathI teozrIe aneka sthaLe saphaLa cAturmAsa karyA che. sauthI vadhu te rAjasthAnamAM vicaryA che ane tyAMnI dharma prajAne dharmabodha pamADa che. chele teozrIe potAnA guru ane dAdAguru sAthe bhAvanagaramAM cAturmAsa karyuM ane ApaNe anubhavyuM, ke teozrInI preraka ane madhura vANIthI, temanA prasanna vyaktitvathI dharma sAdhanAnI saumAM apUrva bharatI AvI. AcArya vijaya prasannacaMdrasUri - karacha vAgaDa dezamAM bhacAu tAluke che. tyAM vIsA osavALanAM lagabhaga 600 ghara vaselAM che. tyAMnA rahevAsI cheDA rANubhAIne traNa putro ne be putrIone vistAra. temAM trIjA naMbaranA punazIne janma 19haranA aSADa suda pAne che. saMvata 1973nA legamAM kuTuMba veravikhera thaI gayuM. garIbI, asahAyatA, nirakSaratAne kAraNe 1 varSanA punazIne laIne moTAbhAI muMbaI AvyA ne mosALe teone uchera thayo. muMbaImAM abhyAsa zarU thaye ane vyApArI jJAna meLavatA gayA. jJAtie jene chatAM dhArmika saMskArone abhAve dharmavihIna jIvana hatuM. tyAM acAnaka kalpasUtra vAMcavAmAM AvatAM dhArmika ruci vadhavA lAgI. ane pachI to nityadarzana, tribhejane tyAganuM AcaraNa karyuM ane 1988nI sAlathI paMnyAsa mANekasAgara mahArAjanA upAzrayathI navakAra mahAmaMtranI zarUAta karI. Ama dhArmika vRtti jAgrata thatI gaI. ane pachI 1990 mahA suda panA ja dIkSA grahaNa karI punazImAMthI munizrI prabhAvavijayajI banyA. jema ukaraDe cUMthatAM keI nibhaMgIne rane hAthamAM AvI jAya ne jeTalo AnaMda anubhave tenAthI paNa vadhAre 1990 nA amadAvAdanA AMgaNe bharAyela munisaMmelananAM darzana karI AnaMda anubhavyo ane tyAra pachI uttarottara dinapratidina yogoThahana kriyAo, girirAjanI yAtrAe, zrIsaMghanAM darzana, vardhamAna tapa, AyaMbilanI 62 eLI, arahiMtapadanI ArAdhanA zarU karI. tyAM zvAsanA dardanA kAraNe gurudeve mokSavAsa grahaNa karyo. gurumahArAjanA viraha bAda panyAsa prabhAvavijayajIe tIrthonI yAtrA zarU karI. yAtrAsthaLe vAhaka banAvatA. saM. 2029nA mahA vada 9 temane pAlItANAmAM AcArya padavI apAI. matamatAMtaro ane durAgrahane aMte AcArya padavIne svIkAra karyo ane AcArya vinayacaMdrasUrie Akhare muni prabhAvavijayajIne AcArya prasannacaMdrasUri banAvyA. AcArya padavI maLyA pachI aneka sthaLe vihAra karI aneka bhavya jIvone dharma pamADavAnI pravRtti Aje paNa karI rahyA che. ane pitAnI AtmoddhAranuM lakSya kendrita karI, pratye lAgaNIsabhara upadeza ApI vItarAga paramAtmAnI vANInuM pAna karAvI rahyA che, cAriyadharmanI ArAdhane pote karI rahyA che ane anyone karAvI cAriyajIvana vitAvI rahyA che. zAsanadeva pratye e ja prArthanA ke AjIvana darzana, jJAna, caridharmanI ArAdhanA thatI rahe. gacchAdhipati yugapradhAna dAdAsAheba zrI pArvacaMdrasUrIzvarajI vIraprasUtA marudharabhUmine abu dAcaLanI taLeTImAM raLiyAmaNuM hamIrapura nAmanuM zahera hatuM. A zaheramAM poravADa vaMzanA narottamazAhanA kuLadIpaka zrI velagazITha zrAvaka vasatA hatA. temanAM dharmapatnInuM nAma vimaLAdevI hatuM. pati-patnI dharmaparAyaNa, dayALu, jaina dharmanA upAsaka ane sAdhu sAdhvInI sevAbhaktimAM AnaMda mAnatAM hatAM. eka sukhada rAtrIe vimaLAdevIne suMdara svapna lAdhyuM, pUrNamAne caMdra AkAzamAMthI UtarI jamaNuM paDakhAmAM pravezate. Jain Education Intemational
Page #1015
--------------------------------------------------------------------------
________________ 986 vizvanI asmitA parAjaya karyo. rAjasabhA samakSa prativAdIone harAvI aneka vakhata vijayI banyA. khaMbhAtabaMdaramAM kurabAnI mATe laI javAtI gAyane adazya karI mahAna camatkAra saryo. pATaDI, rAdhanapura, jodhapura, nAgaura vagere rAjAone jainadhamI banAvI zIsanabhakta banAvyA. A rIte pUjyazrInI abhuta pratibhAthI prabhAvita thayelA zrI semavimaLamUrijIe ane samasta jaina, saMe 1569mAM vaizAkha sudi trIjanA uttamadine yugapradhAna padavIthI vibhUSita karyA. pUjyazrIne prabhAvaka ziSya samudAya vizALa hato. zrI vijayadevasUrIzvarajI tathA samacaMdrasUrIjI vAcaka udayacaMdrajI Adi ziSyoe paNa zAsananI zAna baDhAvI hatI. pUjyazrI vizasthAnaka karmasUdana, vardhamAna, siMhaniSkrIDita, Adi mahAna tapasyA karI jIvana dhanya banAvyuM hatuM. vi.saM. 161ranA mAgazara sudi trIjanA divase jodhapuranagaramAM aNasaNa, saMlekhanAdi karI samAdhipUrvaka a* ane jApa karatA. svarge sidhAvyA. nIrakhe. A AnaMdapreraka svapnanI patine vAta karI ane velaga- zAhe paNa ullAsa pUrvaka kahyuM ke tame uttama putraratnane janma Apaze. te samasta kuLane te dIpAvaze paNa AkhA vizvane paNa ajavALaze. saM. 1537nA caitra sudi navamInA zubha dine vimaLAdevIe tejasvI putraratnane janma Apyo. sarvatra AnaMda maMgaLa vartAI rahyo. bALakanuM nAma pAsavaMda (pArtha caMdra) rAkhavAmAM AvyuM. dinapratidina bIjanA caMdranI jema bALaka pAsagaMdakumAra lAlanapAlana pUrvaka mATe thaye. kumAra pAMca varSane thatAM pitAe vidyA saMpAdana mATe zikSakanA hAthamAM seM. pArzva kumAra tejasvI buddhiprabhA ane pUrvajanmanA saMskArathI thoDA ja samayamAM vidyAkaLAmAM pAraMgata banyA. nava varSanI bAlyavayamAM ja mahAna punyodaye sAdhuratanaziromaNi gura sIdhuratnasUrijIne suyoga sAMpaDatAM pAsagaMdakumAra temanI vairAgyabharI madhura vANIthI palavita thayA. vairAgyavAsita banI mAtApitA pAse dIkSAnI anumati mAgI. mAtApitA to dharmaniSTha hatA ja. ane lADakavAyo kumAra pAnacaMda tenAM lakSaNe uparathI jana zAsanane camakate sitAre hajAro lAkhone tAraNahAra thaze ema jANutA hovAthI dIkSA mATe saMmati ApI. kumAranA AnaMdano pAra na hati. vi.saM. 1546nA vaizAkha suda trIja-akSaya tRtIyAnA maMgaLa divase hamIrapuramAM nava varSanA pAsagaMdakumArane dabadabApUrvaka dIkSA ApavAmAM AvI. temanuM zubha nAma zrI pArzva caMdramuni rAkhavAmAM AvyuM, dIkSA bAda pUjyazrIe zAkhAbhyAsa zarU karyo. tejasvI buddhinA ane pUrva dhUnyanA yoge ceDA ja samayamAM Agama, zAstra, siddhAMta, vyAkaraNa, saMskRta, prAkRta, kAvya, sAhitya, caMpu, tarka, ga, darzana tiSa Adi zAstrAbhyAsamAM phakta 14 varSanI uMmare ja pAraMgata banyA. apUrva buddhimatAne joI gurudeve pUjayazrIne vi. saM. 1554mAM nAgaura nagaramAM upAdhyAya padavI arpaNa karI. dharma prabhAvanA karatAM karatAM sthAne sthAne kriyA uddhAranI vAvasthatA jatAM kriyA uddhAra karAvyo. gurudeve 32 varSanA upAdhyAya pArdha caMdrane suyogya jJAnavAridhi jANI saM 156pamAM nAgaura nagaramAM vizAkha suda trIjanA zubhadine AcArya padathI alaMkRta karyA. pUjyazrI evA punya pratApI hatA ke temaNe sAdhanA karI ane bAvana vArane namAvyA. zrI bharavIra Aje paNa gurubhaktonAM vine dUra kare che. rAdhanapuramAM hiMdu muslimanAM ramakhANa vakhate baMne pakSane hRdayapalaTa karAvI akayatAnI sthApanA karI. pATaNamAM yatione pragaTa prabhAvI dAdAsAhebanA camakAre Aja sudhI paNa jovA maLe che. svarga gamana bAda dilhInA bAdazAhe jodhapuranagarane ghera. ghA tyAre jodhapura nareze pU. dAdAsAhebanuM ekAgracitta maraNa karyuM. ane jJAnabaLathI enAM dhyAnabaLathI AkarSAI sAdhu verAmAM darzana ApyAM ane bhaktane AphatathI ugAryo. nareze pUchayuM gurudeva. Apa kyAM birAje che? te kahyuM bhakta ! huM trija devalekamAM chuM. ema kahI adazya thaI gayA. gurudAdAnA stUpa, pAdukAo, gurumaMdira ( bhadrezvaratIrtha - karacha). vagere aneka sthaLe - vidyamAna che. pUjyazrIe jabudvIpa pannatinI vRtti, dazAzrutaskaMdhanI vRtti, saptapadIzAstra, Agama pramANu prakAza, AcArAMgasUtra, sUyagaDAMgajI, dazavaikAlika, uttarAdhyayana. saMghavaNa Adi sUtrane bAlAvabodha, sUra dIpikA, siddhAMtasAra Adi aneka graMtharatanuM sarjana karI zAsanane. arpaNa karyA che. e yugavIra prabhAvika mahApuruSa thayA tyArathI ja "zrImannAgapurIya vaDa tapagaccha' temanA nAme zrI pArzva caMdragara tarIke oLakhAya che. namo namaH zrI guru pArdhacandra sUraye ! AcAryapravarta zrImad vijya premasUrIzvarajI mahArAjazrI bhAIzrI pannAlAla ane bhAIzrI zeSamala mULa mAravADanA paNa pitAjI dhaNA samayathI mahesANuM AvyA hatA. baMne bhAIone Jain Education Intemational
Page #1016
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 987 dhArmika abhyAsa, sAmAjika ane munirAjanuM vyAkhyAna sAMbhaLI vAnA dharma saMskArI evA te maLelA ke baMne bhAIonI dhama- bhAvanA vadhatI cAlI. mAtAjI te vAraMvAra preraNuM ApatAM ke A manuSyabhavanuM sArthaka karI levA, saMyama ane tyAgane mArga ati uttama che. AvA mAtAjInA mArA baMne bhAIonA hRdayamAM guMjatA ane dIkSA mATe bhAvanAo UlaTI AvatI. pUjyapAda paM. mahArAja zrI bhaktivijayajI mahArAja mahesANu padhAryA. ane temanI vairAgyarasa jharatI vANue, bhAI pannAlAlanI dIkSA jagADI. bhAI pannAlAla gurudeva pAse pahoMcyA ane potAnI dIkSAnI bhAvanA darzAvI. panyAsajIe bhAI pannAlAlane sAdhunA cAre batAvyA ane vicAra karavA kahyuM. bhAI pannIlAle potAnI dIkSAnI utakaTa bhAvanA darzAvatAM jaNAvyuM, "kRpAsAgara, te huM jANuM chuM. ghaNuM samayathI nAnI moTI tapasyAo karuM chuM. pratikramaNa Adi paNa karuM chuM. huM Apane prANapyAre ziSya thaIza ane ApanA nAmane ujajavaLa karIza. mArAM mAtApitA baMne dharmAtmA che. mArA pUjya pitAjI te tyAga mATe mane preraNA Ape che.' mahesANAmAM dIkSA ApavAnI muzkelI hatI. tethI amadAvAdamAM agiddhAraka AcArya zrI sAgarAnaMdasUrIzvarajI pAse bhAI pannAlAlane dIkSA ApavA mATe AzIrvAda ApI, mokalI Ape. saM. 1987nA prathama aSADa zuda 6nA roja amadAvAdamAM jana vidyAzALAnA upAzrayamAM AcArya zrI sAgarAnaMdasUrIzvarajIe bhAI pannAlAlane dIkSA ApI ane muni premavijayajI nAma ApyuM. nUtana munizrIe badhA AcAre jANI lIdhA. sAgarAnaMdajInI nizrAmAM zAstrane abhyAsa karavA lAgyA. mahesANAmAM upadhAna tapa zarU thayAM ane bhAI pannAlAlanA bhAI zeSamalajIe upadhAna tapamAM praveza karyo. suyaDAMga sUtranA vivecananuM amRtapAna karyuM, vairAgyanA raMge raMgAyA. bhAI zeSamale dIkSA mATe gurudevane vinaMtI karI. guru deve anumati ApI ane bhAI zeSamalajIne AtmA nAcI UThayo. cAturmAsa pachI gurudeva vIramagAma padhAryA. aMhI dIkSAnI vAta sAMbhaLI saMdhane AnaMda thayo. bhAI zeSamalajIne dharma premI mAtA ratanabene cAMdale karI, maMgaLa AzIrvAda ApyA. saM. 1988 nA poSa vadi 10nA divase, maMgaLa prabhAte, zrIsaMghanA AbAlagRha mAnavamedanInI hAjarImAM bhAI zeSamalane dIkSA ApI. saMghe nUtana munine vadhAvyA. nUtana muninuM nAma subodhavijayajI rAkhyuM ane pitAnA ziSya banAvyA. Aje te e bAMdhavabelaDI eka AcAryazrI premasUrIzvarajI mahArAja ane panyAsazrIjI subodhavijayajI gaNicha gAmegAma dharmaprabhAvanA karI, zAsanane jaya jayakAra karI rahyA che. AcAryazrInI mIThI madhura vANImAM camatkAra che. jyAM jyAM teo padhAre che tyAMnA saMdhamAM ullAsa pragaTe che ane upadhAna Adi dharma prabhAvanAnAM kAryo thAya che. hajAro bhAIbahenanAM hRdayane jItI levAnI kaLA temane varelI che. taponidhi gurudevabhakti, surIzvarajanI bhAvanA panyAsa prema vijayajIne AcArya padavI ApavAnI utakaTa lAvanA hatI. ane temaNe ja temane zAsanadIpaka banavAnA. maMgaLa AzIrvAda ApyA hatA. tethI be hajAra paMdaranA vaizAkha suda 6nA roja pATaNamAM temane AcArya padavIthI vibhUSita karavAmAM AvyA. muMbaImAM teozrIe judA judA upAzrayamAM cAturmAsa karIne dharmanAM ajavALAM pragaTAvyAM che. temanI bhAvanA siddhakSetra pAlItANumAM vRddha sAdhu bhaktisadana jJAnamaMdira ane pupane maghamaghate bagIco ane temAM ApaNe jaina dharmanAM kSAtmaka zipa ApIne hajArane dharma bodha ApavAnI che. ganiSTa AcAryazrImad buddhisAgarasUrIzvarajI ma. sA. (AyAryazrI manahara kIrti sAgarasUri mahArAja sAhebe pU. buddhi sAgarajI viSe lakhelA vistRta lekhamAMthI TUMkAvIne atre rajU karIe chIe) zIla ane saMyamanAM teja jyAM jhaLajhaLI rahyAM che, satya ane sAdhanAnuM saMgIta sadAya relAI rahyAM che. bhAvanA ane upAsanAnA bhavya to UbharAI rahyAM che, evI garavI gurjara dezanI bhUminA bhavya lalATa samAna vidyApura-vijApura nagara Aje dhanya banyuM che. pATIdAra jJAtinA agresara zivAbhAI paTelanAM suzIla dhama. panI aMbAbene Aje putraratnane janma Apyo. te pavitra divasa hatA mahA vada caudaza--zivarAtrIne. zivAbhAI paTelane kRSine vyavasAya hatA. eka divasa save khetaramAM kAma karatAM hatAM. nAnuM bALaka AMbAnA vRkSanI DALIe bAMdhelI jhoLImAM sUtuM hatuM. acAnaka tyAM eka bhayaMkara bheriMga sarpa Avyo. jhADanI DALIe bAMdhelI jheLImAM sUtelA bALakanA lalATa upara pheNa prasarAvI sthira thayo. ekAeka mAtAnI najara ahIM paDI ane AvuM hRdayadrAvaka dazya joI mAtAnA mukhamAMthI ciciyArI nIkaLI paDI. mAtAe bALakanA rakSaNa mATe ISTadevanuM smaraNa karyuM, mane mana ekAgratAthI prArthanA karI- jagatanA pAlakapitA he prabhu ! tuM mArA prANapyArA putranuM rakSaNa kare che. haMmezAM iSTadevanuM smaraNa karanAra Aryajane ApattinA samaye paNa iSTadevane vIsaratA na hatA. AvA hatA temanA dhArmika saMskAra ! ApattinA samaye prabhune prArthanA karanArI mAtAnI prArthanA pote ja ne sAMbhaLI hoya tema te bhayaMkara bheriMga sarpa AMkhane eka ja palaka jeTalA samayamAM te kyAMya adazya ja thaI gaye. kayAM gayo ? tenI koIne paNa samaja na paDI. Jain Education Intemational
Page #1017
--------------------------------------------------------------------------
________________ 988 vizvanI asmitA bahecaranA AtmAne sAdhu jIvana spazI gayuM. anAdinA suta saMskAre jAgRta thayA. jAgRta mana bhAvika banyuM. huM paNa AvuM saMskArI, saMyamI, sAdhanAmaya jIvana jIvuM te !! eka divasa nizALanA sahAdhyAyI bALageThiyAo vidyAzALAmAM dhArmika abhyAsa karI sau saunA ghare jatA hatA. rastAmAM A bALageThiyAo bahecarane bheTI gayA. darekanI AMkhamAM umaMga hato, haiyAmAM raMga hata, AnaMda ane killola karatAM, harakhAtAM harakhAtAM sahu TALe vaLIne jatAM hatAM. bahecare mitrone pUchayuM, Aje ATalo badho AnaMda zAne che? mitroe peDa batAvIne kahyuM, Aje vidyAzALAmAM bhaNatA dareka vidyArthIone peMDA vaheMcAya che. bahecare kahyuM huM vidyAzALAe bhaNavA AvuM, to mane paNa maLe ne? "hA, jarUra, bhaNanArA badhA vidyArthIone maLe che.' mitroe kahyuM. bIjA ja divase baheyara vidyAzALAe dhArmika abhyAsa karavA sauthI pahelA pahoMcI gayo. vidyArthIone dhArmika abhyAsa karAvanAra paMDitajIe Aje navA AgaMtuka jijJAsu vidyArthI bahecarane * navakAra - maMtrIne pATha Ape. mAtAe prANapyArA lADakavAyA bAlane haiyA sarakhe cAM, hemakhema je. AnaMda AnaMda UbharAI gayo. haiyAne nItaratA hatamAM tene navarAvI dIdhe. gAmane sImADe khetaranA khoLe banelI A agamya ghaTanA vIja vege prasarI gaI. ane gAmanA khUNe khUNethI snehIo ane svajanonAM ToLeToLAM gharanA AMgaNe UbharAvA lAgyAM. gAmamAM pharatAM pharatAM AvelA saMte A vAta sAMbhaLI ane zivAbhAI paTelane tyAM AvIne bALakanI bhavya lalATa rekhA joIne kahyuM - "yaha laDakA baDA baDabhAgI hai, eka dina sArAye saMsArakA tejasitArA saMta hegA ' snehI, saMbaMdhI ane sagAMvahAlAM samakSa mAtApitAe A tejasvI bALakanuM nAma pADayuM -bahecara." ghUMTaNIe paDate bALaka bahecara eka divasa mADhamAM, mahollAmAM, zerImAM ane gAmanA pAdare mitro sAthe hare che, phare che ane ramato rame che. bahecara eka divasa mitro sAthe gAmanA pAdare ramata rame che. tyAM be bheMse sAmasAme zIMgaDAM bharAvIne daMgala macAvI rahI che. laDI rahI che. bahecaranI cakora najara paDI. sArAe vizvane ahiM. sAne pavitra payagAma pahoMcADanArA, ukaTabhAve ahiMsAnuM pAlana karI jIvanane pavitra banAvanArA be vayovRddha jaina sAdhu zrI ravisAgarajI mahArAja ane zrI sukhasAgarajI mahArAja nagaranI bahAra jaI rahyA hatA. vighata vege dhasI jaI AkhaDatI-bAkhaDatI bane bheMsane hAthamAM rahelI lAkaDIne eka phaTake jorathI lagAvI dIdho ane baMnene chUTI pADI. ahiMsAnI sAkSAta mUrti samAM sAdhue abhayano pAyagAma lalakAryo. "muMgA abola A jIvane trAsa Apo, mAra mAravo e mAnavanuM kartavya nathI. dareka jIvonuM prANune bhege paNa rakSaNa karavuM, e mAnavatAnuM prathama pagathiyuM che. bALakanA jIvana upara A zabdoe bhAre asara karI. jIvamAtranuM rakSaNa karavuM e mAnavamAtranuM prathama kartavya. zuM Aje paNa AvA saMte A pRthvI para che, je prANImAtranA rakSaNa kAje potAnA prANonI paNa paravA na kare. jIvonA rakSaNa kAje, pote phanA thaI jAya. prANanA bhoge jIvanuM rakSaNa kare ! dhanya che AvA saMtone ! temanAM parama pavitra caraNomAM deTI koTI vaMdanA ! dhanya temanuM jIvana ane dhanya temane janma. jIvamAtranA kalyANa kAje pavitra jIvana jIvanArA mahAmanA saMtAne A pRthvI paranA mAnave kadI paNa vIsaraze nahi. temane rakSaNa kAje prANunI paNa paravA karaze nahi, bALaka bahecarane AvA punita saMtonA darzananI tAlAvelI lAgI. mahAsaMyamI munionAM darzana mATe temanA sthAne - upAzraye ga. munionAM darzana karyA, bhAvabharyA haiye vaMdana karyA. pAvanakArI caraNane sparza karyo. mastaka jhukAvI dIdhuM saMtanAM pAvana caraNomAM. munivaranI prazAMta mukhamudrA, sAdhanAmaya jIvana, jJAna, dhyAna ane svAdhyAyamagna munionI jIvanacaryA. mukhe muhapattino upayoga rAkhIne ja khapa pUratuM bolavAnuM, jarUra pUratAM ja sAdhana - upakaraNo rAkhavAnAM. alpa upAdhi ane ochI jarUrIAte jIvana jIvavuM. Avo uttama sAdhu mArga. bahecare pATha letAM pahelAM prathama vidyAgurune caraNe namaskAra karyA. sarasvatI devIne praNAma karyA. zratajJAnane paNa nakAra karyA.. vinaya, viveka, namratA ane sabhyatA sahita mananA UMcA vicAro ane haiyAnA uttama bhAvo sahita "navakAra maDA maMtrane pATha grahaNa karyo. mana, vacana ane kAyAne ekAgratA ane pavitratApUrvaka paMDitajI pAse grahaNa karele pATha mukhapATha kare che. jema jema navuM navuM bhaNatA gayA tema tema navuM navuM bhaNavAnI ane jAvAnI jijJAsA tema ja tamannA adhika adhika vadhatI ja gaI. yAdazakti ghaNI ja joradAra hatI. be vakhata vAMrayuM ane cAra vakhata gAkhyuM ane tarata ja mukhapATha thaI jatuM. jema jema navuM navuM jANatA gayA tema tema aMtaramAM navya navya bhavya bhAvonI hAramALA uddabhavatI ja gaI. thoDA ja samayamAM vidyAzALAmAM paMDitajI pAse dhArmika abhyAsa pUrNa karyo. pAMca pratikramaNa artha sahita karyA. have cAra prakaraNa, traNa bhASya vagere abhyAsa mATe jijJAsA vadhatI gaI. vidyAzALAmAM gAmegAmathI vihAra karatAM padhAratAM pUjya tyAgI muni mahArAjanA darzana, vaMdana Adine lAbha laI temanI sevA zuzraSA karI teo pUjyapAzrIne paricaya karI samAgama karI temanI pAse abhyAsa karatA. saMskRtabhASA, prAkRta bhASAnA abhyAsa mATe jaina saMskRta - prAkRta pAThazALA mahesANAmAM gayA ane suMdara abhyAsa karyo. parama upakArI pU. zrI. ravisAgarajI ma. sA. tathA pU. zrI sukhasAgarajI ma. sA. mahesANAmAM sthira thayA hatA. yogAnuyoga kevo suMdara jemanA hAthe saMskArabIjanuM Aro paNa thayuM hatuM, jemanA samA Jain Education Intemational
Page #1018
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAgara gamathI samyakatva khIjanuM AdhAna thayuM hatuM ane jemanAM darzanathI saMyamanI bhAvanA usita thai hatI te pUjyavayaM gurudevazrInA sAMnidhyamAM punaHprApta thayA. parama upakArI gurudevazrI vRddhAvasthAnA kAraNe mahesANAmAM sthira thayA hatA. temanI sevAnuM paramasaubhAgya Aje prApta thayuM. upakArI gurudevanI sevA karavAnA maLelA avasara kayA ziSya cUke ? haMmezAM savAre, bapore, sAMje ane rAtrInA samaye jyAre jyAre pazu navarAzane vakhata maLe ke tarata ja gurudevAnI sevAmAM dADI jatA. sevA-satsaMga ane sAMnidhye AtmA tarakhALa banI jatA. ArAdhanA jAgRtipUrNAMka cAlu hatI. ArAdhanA tarapha lakSya ane upayAga suMdara hatA. zrI bahecaradAsa paMDita pU. gurudevanI cAvIse kalAka sevA, zuzruSA ane samAdhi mATe khaDe page taiyAra. na joyA rAta divasa, na joyA UMdha ke urjAgarA. basa eka ja tamannA. vairAgyavAhI stavane ane sajjhAye! suMdara bhAvavAhI zailImAM madhura kaMThe zravaNu karAvyAM. causaraNu payannA, saha~stAraka yanA ane a Mtima samaye sarva jIvarAzine hRdayanI zuddhi ane mananI ekAgratA ne upayogapUrNAMka khamAvyA, namaskAra mahAma MtranuM raTaNa karAvyuM, chellA samaya sudhI navakAramaryaMtranuM raTaNuM karatAM pUjyavayaM zrI ravisAgarajI ma. sA.nA ArAdhaka AtmA je vid11( sa. 1954 )nA dine prAtaHkALanA samaye ArAdhanA karI paraleAka prayANa karI gayeA. mahe sANA nagaramAM aDhAre varNInA leAkA aMtima samaye darzanArthe UmaTI paDayAM. bhavya smazAnayAtrA nIkaLI, je sthaLe temanA dehanA agnisa skAra thayA, tyAM Aje vizALa dAdAvADI tarIke darzInIya sthAna prasiddhi pAmyuM che. tyAra pachI mahesANuA cheADavu' ane Ajola gAme pU. yativa zrInA navadIkSita ziSyane adhyApana arthe Ajola rahyA. ane jijJAsu zrAvakAne paNu adhyayana karAvyuM. ahIM yatijI pAsethI anubhava meLavyuM. vi.sa.1956nI sAlamAM kudaratI kALA karI thaye, duSkALa paDayo, Thera Thera pazupakhIe vagara meAte TapoTapa maravA lAgyAM. A dazya joIne zrI bahecarabhAInuM hRdaya kaMpI UThayuM. gAmegAma vIjaLIvege pharI vaLyA. ghAsacArA pANInI suMdara vyavasthA mATe upadezane varasAda varasAvyA. bhUkhe maratA hArA jIvAne bacAvyA. gheADA samaya pachI suprasiddha taraNatAraNa tIrthAdhirAja zrI zatruMjaya girirAjanI pAvana chatrachAyAmAM aneka tyAgI, tapasvI, guNunidhAna munibhagavaMtAnA samAgamamAM rahyA. kAMkare kAMkare anaMtA munio siddhipadane varyA, AtmasvarUpane pAmyA, temanuM dhyAna dharyuM. temanA pAvanakArI caritrAnu cintana karyuM. cintana karIne sva-Atmazuddhi arthe preraNA amRtanuM pAna karyuM. ane svaAtma svarUpanI prApti arthe pratijJA karI. AsA vada 13, 14 ane 30 traNa divasa aThThama karyo. jaya taLATImAM zrI sarasvatI devInI guphAmAM dhyAna dharyuM, jApa karyAM. Jain Education Intemational. 989 tyAra pachI kArataka suda 15 nA dine zrI siddhagirinI sparzanA karI bhaktibhAvapUrvaka yAtrA karI. zrI AdinAtha dAdAnAM darzana karyAM, vidhipUrvaka aSTaprakArI pUjA karI jIvanane dhanya banAvyuM. pUjyava parame|pakArI sva. gurudevazrI ravisAgarajI ma. sA. nA vinaiyaratna caritra cUDAmaNi pUjayava zrI sukhasAgarajI ma. sA. pAlanapuna birAjamAna hatA. pAlanapura vidyottejaka sabhAnA upakrame jaina pAThazALAnA vidyAthI onA dhArmika abhyAsanI parIkSA levA mATe zrI mahesANA jaina zreyaskara maMDaLa taraphathI zrI baheradAsane pAlanapura AvavAnuM thayuM. pUjyavayaM zrI gurudevazrIne vaMdana karyo, sukhazAtA pRcchA karI ane pAThazALAnA vidyAthI AnI parIkSA lIdhI. pUjya va" gurudevazrInA sAMnidhyamAM sArA guNa meLavI uttINa thanAra vidyAthI Ane inAmeA vaheMcavA mATe sabhA geThavAI. sArA guNu meLavanAra vidyAthI one inAma ApavAmAM AvyAM. temane uttejana ane preraNA karavAmAM AvI. pUjayava" gurudevazrIe maMgalAcaraNu karI pravacana Apyu, paMDita zrImAna ahecaradAsabhAInA AtmAne DhaDhALyo. ghaNA vidyAthI onA abhyAsanI parIkSA lIdhI. have peAtAnI parIkSA kayAre ApavI che, jJAna ghaNuM ghaNuM meLavyu' paNa tethI AtmAnu zuM vaLyuM ? dAnanuM phaLa zuM? AtmAnuM jJAna meLavyA pachI ane AtmAne lAgelA, vaLagelA ne coMTelA karmanuM jJAna meLavyA pachI AtmAne lAgelA kane tADavAnA puruSA jo na karIe ane navAM navAM karma bAMdhIne AtmAnA bhAra vadhAratA ja jaIe teA jJAna meLavyAnuM yatki Mcita pazu phaLa meLavI zakIzuM nahi. jJAna meLavyA pachI paNa teneA lAbha na meLavIe tA jJAnI ane ajJAnImAM taphAvata zuM? te jJAnIne mUrkha`kaDIe tA paDyu jarAye khATuM nathI. pU. gurudevazrInI TakAra sunA ziSya bahecara pAmI gayA. tejIne TakArA' basa kAphI che. upakArI guruvaryazrInI amRtavANInuM zravaNa karIne tenA upara vAraMvAra ciMtana karyuM. haLukamI, AsannabhavI, meAkSalakSI AtmA upakArI guru bhagavaMtanAM vacanAnA anAdara karatA nathI, paraMtu Adara karavA tatpara bane che. dRDha nizcaya karyAM AtmasayamanA-savirati ciratrane pUva zrInA caraNe vaMdana karyAM ane saMyama levAnA nizcaya jAhera karyo. vi. saM. 1957 mAgazara suda 9 nA zudine zubha mrutaeN pAlanapura nagaranA AMgaNe zrI pallavIyA pArzvanAtha dAdAnI zItaLa chatrachAyAmAM cartuvidha sakaLa jaina saMdhanI hAjarImAM sa virati sAmAyika pU. gurudeve uccarAvyuM, sarvavirati sAmAyika uccayuM. sAdhu banyA. pU. gurudeve digdha veLAe muni buddhisAgara nAmAbhidhAna jAhera karyuM. yathA nAmA tathA guNuAH ratnanI parIkSA kuzaLa jhaverI ja karI zake che. jhaverIe ratnanI parIkSA karI lIdhI hatI. pAlanapurathI vihAra karyo. pATaNa, mahesANA, vijrapura, mANasA, amadAvAda, bArejA, kheDA, naDIAda, ANuMda, vaDeAdarA pAdarA thaI surata padhAryA. vaDI dIkSA ahIM thaI ne cAturmAsa paNa surata thayuM.
Page #1019
--------------------------------------------------------------------------
________________ 990 vizvanI asmitA kAra karyo. jainasaMdha rUpadehanI aMdara utpanna thayelA keTalAye kaleza, kaMkAsa, jhaghaDA ane vicAra, jaina saMghanI ekyatA mATenA temanA vicAre keTalA badhA udAra hatA, te temaNe lakhelA zrI saMgha pragati mahAmaMtra' vAcana karavAthI jANI zakAze. vIsamI sadImAM thayelA jana saMdhanA pU. dharma dhurandhara AcArya bhagavate paikI temanuM sthAna AgavuM ane ananya jaNAI Ave che. dharmanA pracAra ane prasAra mATe temaNe jaNAvelI keTalIka mahattvapUrNa sUcanAo pratye jaina saMghanuM dereluM dhyAna gaMbhIrapaNe dhyAnamAM ane lakSamAM levA jevuM che. pUjyavarya zrI ratnasAgarajI ma. sA. ne surata jaina saMdha upara ghaNo ja upakAra hato. teozrInA upakAronuM kAyama saMbhAraNuM rahe te mATe zrI buddhisAgarajI mahArAje sakaLa jaina saMghane suMdara preraNuM ApI. zrIsaMghe pUjyazrInI preraNA jhIlI lIdhI. "zrI ratnasAgarajI jaina vidyAzALA ' nAmanI saMsthA sthApanA karI. ahIM aneka jana bALakee vidyA adhyayana karI jIvanane suMdara vikAsa karyo. cAturmAsa pUrNa thayuM. vihAra karyo. aneka gAmomAM upadeza Apyo. dharma jAgRtinI mazAla pragaTAvI. pAThazALAonI sthApanA karI. vi. saM. 1958nuM cAturmAsa pAdarA karyuM. ahIM mehanalAla hemacaMda vagere AgevAna zrAvakoe ghaNo suMdara lAbha lIdhe. "padravya vicAra," "tatva vicAra' 'cintAmaNi" vagere keTalAka graMthanI racanA karI. zrIsaMghamAM apUrva dharma jAgRti AvI. teozrI hAlatI - cAlatI - belatI jagama vidyApITha jevA hatA. jJAnane agAdha sAgara hatA. aSTAMga yoganA mahAniSNAta hatA. aneka acitya divyazaktionA svAmI hatA. jaina dharmanA mahAna uddhAraka agraNI netA hatA. bhAvanA mahAna ciMtaka hatA. sAmAjanA mahAna hitaciMtaka hatA. svapharajonuM pAlana karavAmAM haMmezAM kaTibaddha hatA. temanI vidvattAnI sumadhura saurabhathI AkarSita thayelA vaDodarA nareza zrImAna sayAjIrAva gAyakavADa temanI AdhyAtmika vANInuM rasapAna karavA utkaMThita thayA. zrI lakSmIvilAsa pelesamAM teozrInA zrImukhe dharmavANInuM rasapAna karI ati saMtuSTa bane che ane utakaMThita hRdaye AnaMda pradarzita karatAM kahe che - "aneka dezanetAo, vidvAna sAkSaro, aneka dharmanA santo, samAjanA agragaNya AgevAne vagere haMmezAM temanA - satsAMnidhyamAM niHzaMka bhAve AnaMda saha Ave che. vidvAnonI sAthe anekavidha gaThI kare che, rAtrInA samaye dhyAna-samAdhimAM lIna rahe che. divase jJAnagoSThInI sAthe tAtvika, sAmAjika, AdhyAtmika ane aupadezika graMthanuM Alekhana kare che. kSaNane pramAda nahi. niMdA, vikathA, IrSyA -adekhAI ke dveSabhAvanI pravRtti nahi. sarvanA kalyANanI kAmanA sarvanA, utkarSanI bhAvanA, sarvanA hitanI bhAvukatA ane sarvanA banI rahevAnI aMtarachA, AvI hatI temanI adbhuta, divya ane alaukika pratibhA. pAlItANu zrI jaina saMskRta prAkRta pAThazALA saMsthAnA pAyA Arthika saddharatAnA abhAve DagamagI gayA. A saMsthAmAM prANa pUravA mATe saMsthAne jIvaMta rAkhavA mATe gurubhakta zrI lallubhAI karamacaMda, jIvaNabhAI dharamacaMda, kezarIcaMda bhANAbhAI vagerene muMbaI sUcanA karI. pAlItANAnI saMsthA sahAyatAnA abhAve niSmANa thavAnI taiyArImAM che, tame te saMsthAne jIvanadAna Apo. sUcanA maLI, guru bhakatoe AjJAno amala karyo ane te saMsthAne punarjIvana maLyuM. jainasaMdha rUpadeha upara AvatA bahAranA keTakeTalA humalA, Akrama ane AkSepane ekalA hAthe hiMmata ane jemapUrvaka prati- hajAro varSa sudhI samasta jainasaMdha temane RNI rahe evA aneka graMthonuM temaNe nirmANa karyuM che. temaNe temanA saMyama kALanA 25 varSanA samayamAM 108 graMthanuM nirmANa karI Azcaryacakita karI dIdhA che. "karmayoga' graMtha- A graMthamAM teozrI eka mahattvanI vAta tarapha lakSa deratA bhAratavAsIone jaNAve che - "bhAratavAsIo! adhyAtma vidyA vinAnI ekalI samAjasudhArAnI pravRtti pAchaLa paDaze te tamo zuka vicAra ane nirbaLatA vinA kazuM ja navuM prApta karI zakavAnA nathI. egadIpakamAM jaNAve che ke vyavahArika keLavaNInA hajAra graMthanI racanA kare, hunnara udyoganI kaLAnA vikAsa ane pragati mATe hajAro graMthanI racanA kare ane tene bahoLA pramANamAM pracAra kare. paraMtu te sarva karatAM eka ja AdhyAtmika graMthanI racanA sArAe vizva upara adhika upakAra karanAra che. temAM lezamAtra paNa zaMkA nathI. kAraNake AdhyAtmikatA vinAnuM mAnavajIvana pathujIvana karatAM adhika badatara che. yoganA bhinna bhinna viSaya upara vizada vivecana ane samajaNa ApI suMdara mArgadarzana ApyuM che. Anandaghanapada bhAvArtha : sattaramI sadImAM thayelA adhyAtma yegI zrI AnandaghanajI ma. viracita adhyAtmika 109 pade upara saraLa bhASAmAM vivecana karyuM che. graMthanI prastAvanAmAM adhyAtmajJAnanI AvazyakatA viSe mananIya vivecana karI sanmArgane prakAza karyo che. bhajanapada saMpraha bhAga 1 thI 11 tathA adhyAtma bhajana saMgraha 25 varSanA saMyama jIvanakALamAM temaNe hajAronI saMkhyAmAM AdhyAtmika bhajananI racanA karI. te sarva A graMthamAM saMgRhIta. karavAmAM AvyAM che. keTalAMka saraLa bhajane Ama janatAmAM sarvane ati priya banI zake ane AtmAne AnaMdamAM masta banAve tevAM che. bhArata sahakAra zikSaNa kAvya : A graMthamAM AMbA vRkSane mukhya viSayanuM lakSya banAvI tenA dvArA A vizva upara thayelA aneka upakAranuM sampan darzana ahIM karAvyuM che. Jain Education Intemational
Page #1020
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 zrI sukhasAgara gurU gItA : parama upakArI pU. gurudevazrInA upa- kAronuM vizada vivecana A graMthamAM karyuM che. teo pUjyapAdathI guNagaNunA bhaMDAra hatA, sAgara hatA. te dareka guNonuM vizada ane adbhuta bhAvAtmaka vivecana karI guthI garika gurudevanI bhAvapUrvaka stavanA karI che. sAbaramatI guNa zikSaNa kAvya : sAbaramatInA kAMThe dhyAnastha thayA. samAdhimAM sthira thayA. sAbaramatI nadInA upakArakAritA guNAnuM vizada zailImAM vivecana karI mAnavane AdhyAtmika mArgadarzana ApyuM che. tIpa yAtrAnuM dIvya vimAna : suzrAvaka zrI jIvaNacaMda dharamacaMda tIrthAdhirAjazrI zatruMjaya girirAjanI yAtrA ane mAruM karavA mATe gayA. tyAre tIrthayAtrAnuM jIvanamAM keTaluM mahattva che te A graMthamAM jaNAvyuM che. jenasUtramAM mUrti pUjA mUrti pUjAnA niSedhAe agima sUtrone artha asatya karI abhaNa-ajJAna lokone unmArge laI javAne prayatna karyo. AgamasUtranA satya arthanuM samarthana karI mUtipUjA Agama sUtrathI vihita che, e batAvavAne samyagU puruSArtha karyo che. mUrti e premanI pratikRti che. vizvanI tamAma prajA mUrtine ane mUrtipUjAne eka yA bIjA svarUpe anAdi kALathI mAne che. prabhunI mUrtinA AlaMbana dvArA mAnava kevI rIte paramAtma svarUpanI prApti karI zake che tenuM ahIM suMdara vivecana karyuM che. ziSyopaniSad : ziSyanA aneka guNonuM varNana A graMthamAM karavAmAM AvyuM che. tema ja kuziSya ke hoya? tema ja kyA kyAM durgaNe tenAmAM hoya te batAvyuM che. jainepaniya : jaina kone kahe ? tenA kayA kayA guNa ? jena- eTale zuM ? tenI pharajo kaI? vagere aneka bAbatenuM udAttabhAvapUrvaka vizada vivecana karyuM che. IzAvAsyopaniSada : 1444 graMtha racayitA zrImAna haribhadrasUrIzvarajI mahArAjAe pAMtajala RSi praNIta prAMtajala yoga darzana graMtha upara jainadaSTine anulakSIne vivecana karyuM che. te pramANe ItaradarzananA A graMtha upara jaina daSTine anulakSIne vivecana karyuM che. zrAvaka dharmasvarUpa : bhA. 1-2 : A graMthamAM zrAvakonA AcAravicAra, vrata ane guNenuM varNana karyuM che. pratijJApAlana : pratijJAnuM mahatva, tenAthI thatA lobha, prati- jJAnA prakAro vagerenuM varNana karyuM che. paramAtma jyoti : mahAmahepAdhyAya zrI yazovijayajI ma. viracita saMskRta 25 kalekanA graMtha upara gujarAtI bhASAmAM vivecana karI mahAna upakAra karyo che. paramAtma darzana : gujarAtI bhASAmAM parapa duhAonI racanA karI tenA upara ati addabhuta AdhyAtmika bhAvonuM vizada vivecanapUrvaka varNana karI jainadarzananI ucazailInuM pratipAdana karyuM che. vacanAmRta : A graMthamAM amRtapada prApti athe jina vANInA dehanarU5 vacanane saMgraha karyo che. vijApura bahu vRttAMta: vijApura nagaranI prAcInatA, AjubAjunA najIkanA gAma ane pradezamAMthI maLelA prAcIna zilAlekha tema ja prAcIna graMthomAMthI maLatA ulekha ane aitihAsika pramANe vagere mAhitI sabhara sAhitya jyAM jyAMthI maLyuM tenA AdhAre A graMthanI racanA karavAmAM AvI che. kakakAvalI subodha : A graMtha sAcA arthamAM sudhane sAgara nahi paNu mahAsAgara che. "a ' thI AraMbhIne gujarAtI bhASAnA mULAkSaramAM jeno chele naMbara che te '' sudhInA badhAye mULAkSaro upara mahAyogI gurudevazrIe sadharUpa sarjanAtmaka zailImAM apUrva bhAvavAhI ciMtanAtmaka rasathALa raju karyo che. A graMthanuM cittanI sthiratA ane hRdayanI nirbheLa nirmaLatApUrvaka manana, ciMtana ane nididhyAsana karavAmAM Ave to anAdikALanI rakhaDapaTTIne aMta AvavA sAthe "sva"nI zuddhi karI svasvarUpanI prApti karI, AtmA svasvabhAve sthira banI muktinAM zAzvata sukhane AsvAda karI zake. A uparAMta jaina gItA, adhyAtma gItA, kRSNa gItA, mahAvIra gItA, premagItA, zuddhopaga, sudarzanA baMdha, zreNika subodha vagere aneka saMta graMthanI racanA karI che. jaina dhArmika zaMkA samAdhAnaH A graMthamAM dIrdhadazI gurudevazrIe samyagadaSTi devenI sahAya IcchavAmAM keIpaNa prakAranuM samyakatva saMbaMdhI dUSaNa nathI AvatuM, tenI spaSTatA karI che. guNa gariSTa garavA guruvara viracita 108 graMthane saMpUrNa paricaya ane samAlocanA karavI te mahAbhagIratha kArya che eTale ahIM keTalAka graMthane a9pa paricaya ApavAne prayatna karyo che. pUjyapAda AcArya devazrI mahAjJAnI hatA eTaluM ja nahi paraMtu mahAdhyAnI, mahAyogI paNa hatA. aSTAMga yogasAdhanA karI vidyA, dvArA aneka alaukika siddhio paNa meLavI hatI. dhyAnastha thatA tyAre hRdayanA dhabakArA, zvAsocchavAsanI halanacalana, zarIranI sarva dhabakatI nADIo tathA AMkhanI pAMpaNe badhuM ja sthira thaI jatuM. zarIra, niceSTa banI jatuM. prANune brahmaraMdhramAM sthira karI detA. padmAsane besI dhyAnamAM besatA ane samAdhimAM lIna thatA tyAre sADA traNa maNunI bhAre kAyA puSpa jevI haLavI phUla banI jatI ane jamInathI traNa phUTa cAra phUTa vagara AdhAre addhara UMce AkAzamAM kalAkonA kalAko sudhI sthira rahetI. teozrI brahmacaryanA prabhAve vacanasiddha puruSa hatA. bhaviSyamAM zuM banaze ? tenuM jJAna temane yoga ane brahmacaryanA prabhAve sahajasiddha hatuM.
Page #1021
--------------------------------------------------------------------------
________________ 992 vizvanI asmitA vi. saM. 10nava thaze, rAja vAta karaze. saMskAra mehanamAM UtarI AvyA. buddhi prabhAnA camakArA abhyAsamAM dekhAvA lAgyA. thoDA vakhatamAM paMca pratikramaNa smaraNa sudhI pahoMcI gayA, vi. saM. 1967mAM temaNe bhaviSya jaNAvyuM hatuM. rAjA sakala mAnava thaze, rAjA na anya kahAvaze; eka khaMDa bIjA khaMDa, gharabeThAM vAta karaze. (bhajanapada saMgraha bhA. 8) teozrI potAnA mRtyunA samayane agAuthI jANI gayA hatA. tethI ekI sAthe 25 pustakanuM priTiMga kAma, mupha rIDiMga, prastAvanA Alekhana tema ja anya kAryo musApharI pUrNa thAya te pahelAM paripUrNa karyA hatAM. potAne aMtima samaya najIka che, tenI sUcanA paNa patra dvArA aneka bhakta zrAvakane ApI dIdhI hatI. yuvAvasthAmAM ja tapazcaryAnI lahera lAgI. vidhi sahita vasa sthAnaka tapa cosaTha pahorI pauSadha, cAra varasa sasaraNa tapa, ane siMhAsana tapa Adi tapazcaryA karIne dIrdha tapasvI banI gayA. paMjAba dezaddhAraka AcArya zrI AtmArAmajI mahArAja zrI samI padhAryA. nAnA evA gAmanAM jaina zAsananA ziromaNi gurudeva padhAryA ane saMghamAM AnaMda AnaMda chavAI gayo. ApaNuM tejasvI mohanabhAI gurudevanuM vyAkhyAna sAMbhaLavA haMmezAM vahelA pahoMcI jatA. AcAryazrInAM amRta vacane e ja karyuM. mohanabhAI gurudevanAM amRta chAMTaNathI maMtramugdha banI gayA. evAmAM munirAjazrI dharmavijayajI samI padhAryA. gurudevanI vANIe jAdu karyo. vairAgyane raMga prabaLa banI gaye. pavitra AtmA jAgRta banI gayo. vi. saM. 1981 jeTha vadi 2 somavAra sudhI mahuDImAM birAjyA hatA. vadi 3 maMgaLavAre savAre mahuDIthI prayANa karyuM. vijApura jaina vidyAzALA savAre 7 - 00 kalAke pahoMcyA. hajAro mANa sonI hAjarImAM svayaM pote sarvane "kaMIpaNa pUchavuM hoya to pUchI lyo " ema pUchIne padmAsane beThA, dhyAnastha thayA, AtmAnuM dhyAna dharatAM "sva" nA upayogapUrvaka "sva"mAM lIna thayA. savAre 8-30 kalAke temane ajara amara AtmA amaratva pAme. devagati pAmyA. nazvara deha ahIM paDayo rahyo. zAzvata AtmA amaradhAma pAme. aMtima samaye dehanI kAnti alaukika, divya tejomaya hatI. mahuDI zrI ghaMTAkarNa mahAvIra maMdiramAM kalAkonA kalAke sudhI ghaMTanAda svayaMbhU cAlu rahyA. jeTha vadi 4 budhavAranA dine bhavya smazAnayAtrA nIkaLI. amadAvAda, muMbaI, punA, mahesANuM, pATaNa, sANaMda, godhAvI, prAMtija tathA vijApura AjubAjunA 25- 25 gAu sudhInA aneka nAnAM-moTAM gAmomAMthI aDhAre varNanA loke samAcAra maLatAM ja vijApura AvI pahoMcyA. hAre mANasonI medanI smazAnayAtrAmAM hatI. zeThazrI kaMkucaMda maganalAlanI vADI (sTezana roDa)mAM svayaM pite ja batAvelI jagyAmAM agnisaMskAra karavAmAM Avyo. "zrImad buddhisAgarasUri jaina samAdhi maMdira ' nAme A jagyA prasiddha thaI. adhyAtma jJAna prasAraka maMDaLe temanAM 108 pustakonA prakAzananuM mahAmUlyavAna kArya banAvyuM che. samInA saMdhanI bhAvanAthI pitAnA panetA putra mohanabhAInI dikSAne mahatsava samImAM zarU thaze. saM. 1857 mahAvadI 10ne divase munirAja zrI dharmavijayajI mahArAje saMdha samakSa dIkSA ApI. sabhAjanee cekhAthI vadhAvyA. bhAI mehanalAlanuM nAma bhaktivijayajI rAkhavAmAM AvyuM ane potAnA ziSya tarIke sthApyA. munizrI bhaktivijayajIe zAtra abhyAsa zarU karyo. sAra svata vyAkaraNa zIkhyA. pUjya mahArAjazrI kamaLavijayajIne sahayoga sAMpaDavAthI ApaNuM munizrIe uttarAdhyayana tathA AcArAMganA yoga vahana karyA, gurudeva te kAzI padhAryA hatA. ane tyAM vidvAne taiyAra karavAnI bhAvanAthI yazovijayajI pAThazALAnI sthApanA karI hatI. gurudevanAM darzananI bhAvanA thaI. lAMbA vihAra karIne kAzI pahoMcyA. guru ziSyanuM milana hRdayaMgama hatuM. taponidhei AcAryazrI vijayabhakitasUrIzvarajI pragaTa prabhAvI zrI saMkhezvara pArzvanAthathI pragaTamAM Avela gujarAtanA vaDhIyAra pradezanA saMkhezvara gAmathI sAta gAu dUra rAdhanapura rAjyanuM samIgAma rU nA vepAranuM moTuM mathaka gaNAya che. vIsA zrImALI jJAtimAM zrI vastAcaMda prAgajIbhAInuM ghara dharmiSTha gaNAya che. nUtana muni zrI bhaktivijayajIe gurudeva sAthe sameta zikharanI yAtrA karI. AmA, jayapura, pAlI thaI saM. 1968mAM janmabhUmi samImAM padhAryA. | munizrI bhaktivijayajI dIrdha tapasvI hatA. jyAM jyAM padhAratA tyAM tapazcaryA ane dharmabhAvanA jagADavA, madhura madhura upadeza ApatA. ane jagyAe jagyAe AyaMbila khAtAM zarU karAvatA hatA. saM. 1975 mAM kapaDavaMja padhAryA. ane AcArya zrI vijayasUrIzvarajIe saM. 1975nA aSADa suda bIjanA roja gaNipadathI ane aSADa zuda pAMcamanA roja panyAsa padathI vibhUSita karyA. saM. 1988mAM zeTha jIvanabhAI pratApazI tathA zeTha nagInadAsabhAI AdinI AgevAnI vinaMtIne mAna ApI muMbaI padhAryA. saM. 1949nuM cAturmAsa lAla bAgamAM - jaina zAsana moTAmAM moTI zAzvatI oLI tapazcaryAnI ArAudhanAnA maMgaLa divase saM. 1930 ne A suda AThamanA roja dharmaniSTha mAtA hastubAIe putraratnane janma Ape. mAtA pitAe mahotsavapUrvaka bALakanuM nAma mohanalAla rAkhyuM. mAtApitAnA dhArmika Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1022
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 993 jeozrInA pAvana pagale TheraThera jJAna - tapa ane tyAganA yajJo maMDAyA che, jeozrInI vairAgyavAhinI vedhaka vANInI amIvarSAne jhIlIne hajAro yuvAnoe vilAsI ane vikarALa saMsArane phagAvI daIne saMyamanA paMthe prayANa karyuM che te vardhamAnatapAnidhi pU. AcArya devazrI saMsArI avasthAmAM sI. e. ( C. A.) laMDana sudhIne abhyAsa karavA chatAM jeozrIne A saMsAranAM pralobhane lobhAvI zakayAM nahi...teozoe vi. saM1991mAM pU. siddhAMtamahodadhi sva. A. zrI vijayapremasUrIzvarajI mahArAjanAM caraNomAM bharayuvAnavacce A saMsArane tyAga karI potAnA laghubaMdhu sAthe cAramAM mukAme cAritra svIkAryuM'. yAdagAra banI gayuM. saM. 1992mAM ziSya samudAya sahita pAlItANuM padhAryA. vIramagAma tathA samI Adi saMghanA AgevAnonI AgrahabharI vinaMtIthI AcArya pravara zrImad sAgarAnaMdasUrIzvarajIe saM. 1992nA vaizAkha suda ane zanivAranA prAtaH samAye vizALa mAnava samudAyanI hAjarImAM panyAsa zrI bhaktivijayajIne AcArya padavIthI vibhUSita karyA. uparIyAlA tIrthanI tIrtha kamiTI tathA ghaNu gAmonA AgevAnanI bhAvanAthI tapenadhi gurudevane ardha zatAbdI mahotsava bahu dhAmadhUmapUrvaka UjavAze. AcAryazrI tanidhi hatA. dasacI vAparavAno niyama tIrtha yAtrAmAM paNa tapazcaryA cAlu hoya ane zraddhALu bhAI bahenane tapazcaryAmAM joDAvAnI preraNA ApatA hatA. AcAryazrIne zaMkhezvara tIrtha tarapha khUba bhaktibhAva hatA. ane pArtha prabhunA dhyAnamAM lIna thaIne tIrthanI zItala chAMyaDImAM sadAne mATe poDhI gayA. vardhamAna tapanA praNipreraka, dharma prabhAvanAnA vAtaka, akayatAnA rAgI, uparavALA tIrthanA uddhAraka, ghaNuya rAja puruSanI pUjya ane vizALa ziSya samudAyanA penidhi gurudeva hatA. evA te puNyarAzi baDabhAgI hatA ke temanA samudAyamAM 21 Lio, 42 praziSya ane ghaNu sAdhvIjIne vizALa samudAya che. vardhamAna taponidhi AcAryadevazrI vijayabhuvanabhAnusUrIzvarajI mahArAja tejasvI jJAnazaktinA kAraNe gurukRpAthI teozrIe jaina Agamana, dArzanika tathA nyAyazAstrane khUba ja talasparzI abhyAsa karyo, sAthe sAthe vardhamAna AyaMbila tapanI 108 eLInI ArAdhanA karI. pitAnI tyAga ane vairAgya chalakatI vANIthI vilAsI vAtAvaraNathI gumarAha banI gayelA hajAre navayuvakene teozrIe AdhyAtmika zibiro dvArA sanmArge vALyA che. aneka kolejiyana navayuvakone teozrIe AdhyAtmika zibira dvArA sanmArge vALyA che. aneka kolejiyana navayuvakone saMyamapaMthe vALyA che. sukkalakaDI kAyA hovA chatAM vANImAM koI ajaba jAdu che. pravacanamAM peTa pakaDIne hasAvI zake che. karuNatA lAvIne dhrusake dhrusake raDAvI paNa zake che. gaLAmAM koI ajaba gajabanI mIThAza che. bhagavAnanI bhaktimAM ekatAna thaI jatAM teozrInA mukhe stavana sajhAya ane pUjAnI DhALe sAMbhaLavI e eka jIvanane lahAvo che. , " t pitAnA sva. gurudevazrI sAthe 35 varSa rahIne teozrI je kAMI pAmyA che te Aje 70 varSanI bujhavaye paNa bhavya jIvonA kalyANa mATe aneka AtmAone ApI rahyA che. sva. gurudevazrInI nizrAmAM rahIne teozrIne sAdhubhagavaMtane saMskRta - prAkRta - nyAya zAa AgamonI vAcanA ApIne aneka munione saMyamI sAthe vidvAna paNa banAvyA che. Aje teozrIne ekaso ADatrIsa (138 ) jeTalA ziSya-praziSyone parivAra che. lekhanazaktimAM paNa teozrInI kalame vividha graMthanAM sarjana thayAM che. teozrInI kalame lakhAyela "lalitavistAra" "dhyAna jIvana' samarAditya kevaLI caritra, uccaprakAzanA paMthe, nizcaya vyavahAra, parama teja vagere pacAseka preraka mUlyavAna graMthanuM sarjana karyuM che. emAMya ramataja' nAmanA graMthamAM pUjyazrInI mArmika ane talasparzI jJAnapratibhAnuM spaSTa pratibiMba pratIta thAya che. vaLI chellAM 29 varSothI "divyadarana' sAptAhika (68 gulAlavADI muMbaI - 4) dvArA teozrInI anubhava garbhita jJAnamaya vairAgyaraMgI amRtavANIne puNyalAbha hajAre vAcakone maLo rahyo che.
Page #1023
--------------------------------------------------------------------------
________________ 984 vizvanI amitA. AvA aneka guNonA bhaMDAra samA pU. AcArya deva dIrdhAyu pAmo. ane jainazAsananI jayapatAkA vizvamAM sadA laherAvatA rahe e ja aMtaranI abhyarthanA - bhagavAna mahAvIranI nirvANa zatAbdImAM temanA prayatnonI. jinazAsanaratna AcAryazrI vijayasamudrasUrijIe pUrepUrI prazaMsA karI. ludhiyANuM temanI kRpAdRSTithI paMcatIrtha banI gayuM. dilhImAM vallabhasmAraka e temanI gurubhakti tema ja sAdhanAzaktinuM javalaMtA, daSTAMta che. triratna rUpI temanI traNe ziSyAo zrIsaMghanI bhAvI AzAo che. temanI paMjAba zrI saMdha para apAra kRpA tathA karuNAbhAvanA rahI che. paMjAba zrI saMdha A RNa kadI bhUlI nahi. zake. kharekhara sAdhvIjI sarasvatI, lakSmI, apUrva kAryakSamatA tema ja ajeyajJAnanI sAkSAta mUrti che. temanuM jIvana tapa, tyAga, karuNA, sahadhamavatsalatA, vidvatA, niSkapaTatA, karmaNatAmaya joIne temanA caraNakamaLamAM zraddhAnAM puSpa samarpita karavA bhAvanA jAge che. temaNe kAMgaDA tIrthamAM cAturmAsa. karavA hiMmata karI ane camatkAra sarjAya. pUjA mATe sarakAra taraphathI je maMjUrI maLI te temanAM tapa-sAdhanA ane javalaMta bhAvanAnuM anupama daSTAMta che. teo guru Atmavallabha samudranI dharma dhana sadA laherAtI rAkhe. teo temanI saMyamachAyAthI yugayuga sudhI zrIsaMdhanI zItaLatA pradAna karatAM rahe evI zubherachA. AcAryazrI yazedevasUrIzvarajI mahattarA kAMgaDA tIrthoddhAraka jenabhAratI zAsanaprabhAvikA sAdhvIzrI mRgAvatIjI saMvata 188ranA caitra sudi sAtamane divase eka divyAti. nIne rAjakoTa pAsenA saradhAra gAmamAM janma thayo. temanA pitAnuM nAma zrI DuMgarazIbhAI saMdhavI ane mAtuzrInuM nAma zrI zivakuMvara hatuM. A divya AtmAnA hRdayamAM sUryane prakAza hato. temanuM nAma bhAnumatI rAkhavAmAM AvyuM. nAnI uMmaramAM pU. pitAnA nidhanathI bhAnumatIne saMsAranI nazvaratAne khyAla Avyo. vaLI pitAnA priya baMdhunA mRtyuthI te bhAnumatIne saMsArathI vimukha karI dIdhI. mAtA zivakuMvaranI bhAvanA ziva-patha pAmavAnI hatI. duHkhI hRdaye putrI bhAnumatI sAthe zatruMjaya tIrthanI yAtrA karI. saMsArasiMdhuthI taravAne mATe dIkSAnI bhAvanA jAgI. 1995nA poSa mAsanI sudi dazama dhanya banI gaI. zivapathagAminI zrI zivakuMvara sAdhvI zIlavatI ane ci. bhAnumatI sAdhvI mRgAvatI banI gayAM. jIvana dhanya dhanya banI gayuM. dIkSA lIdhA pachI jenI buddhiprabhA alaukika hatI te sAdhvI mRgAvatIjIe svAdhyAyamAM mana parovyuM ane AganA gahana siMdhumAM taravA lAgyAM. temanI svAdhyAyanaukAnA karNadhAra hatA zrI Agama prabhAkara muniratna zrI puNyavijayajI mahArAja, zrI cheTelAla zAstrI, 5. becaradAsabhAI, paM. sukhalAlajI ane zrI dalasukhabhAI mAlavANiyA. temanI suSupta zaktine pU. AcArya zrI vijayavallabhasUrijIe jANIne temane maMgaLa AzIrvAda ApyA. I.sa. 1953mAM kalakattAmAM yojAyelI sarvadharma pariSadamAM ApanA sudhAbharyA vyAkhyAnathI mugdha thaIne sAMbhaLyuM ne temanuM sAkSAta sarasvatInuM rUpa leke joI zakyA, guru bhagavaMtanI AjJAthI paMjAbanI rakSA mATe pAvApurImAMthI preraNuM laI, kAnapurane prabhAvita karI, bAraso mAIlane vihAra karI nagara nagaramAM prabhAvanA karatAM karatAM paMjAbamAM pAvana pagalAM karyA. aMbAlAmAM valabha-vihAranI sthApanA karAvI. ludhiyANAmAM Ape zAMta krAMti mazAla jagAvIne samAjanI kurItio baMdha karAvI. jaina skUlanuM nirmANa karAvyuM. akhila bhAratIya jaina . konpharansamAM temanA pravacana prabhAvanuM prabhAta sUrya sama dIpI UThayuM. temanI dharmayAtrAomAM sudhAbharyA madhura madhura pravacanothI janajananAM hRdaya guMjI UThayAM. vaDodarAmAM sAthI saMmelanamAM temanuM bhAvabharyuM sanmAna thayuM. gujarAtanA itihAsamAM suprasiddha prAcIna darbhAvatI - DabhoImAM AcAryazrInI janmabhUmi. DabhoInA zrImALI vADAmAM zrI nAthAlAla vIracaMda zAha dharmaparAyaNa ne kApaDanA prasiddha vepArI. vIsAzrImALI jJAtinA mukhya AgevAna hatA. temanAM dharmapatnI zrI rAdhikAbahena paNa dharmaparAyaNa ne vinamra hatAM. saM. 1972 nA poSa sudi 2 ne divase eka putraratnane janma ApyuM. mAtA ane bhAIe bahenanA AnaMdane pAra nahoto. pitA te pahelAM ja svarge sidhAvI gayA hatA. bALaka jIvaNalAlane pitAnI chatrachAyA na maLI paNa mAtAjI paNa pAMca varSanA bALa jIvaNalAlane mUkI svarge sidhAvyAM. vaDIlabaMdhu nagInabhAIe temanA ucheramAM AnaMda mA. jIvaNalAlanI buddhi tejasvI hatI. pUrvajanmanA saMskArone lIdhe saMgIta ne nRtyane nAda lAgyo. temAM prAvINya meLavyuM. prasaMge dasa dasa hajAranI mAnava medanIne potAnA saMgIta ane nRtyathI maMtramugdha karI hatI. saMyama sAdhanA mATe bhAvanA jAgI ane saMvata 1987 nA akSaya tRtIyAnA maMgaLa divase kaMdagiri tIrthamAM pU. zAsanaprabhAvaka AcArya pravara zrI vijayamahanasUrijI mahArAjanA praziSya pU. munizrI dharmavijayajI( AcArya)nA ziSya tarIke dIkSA ApI, muni yazovijathajI nAma ApyuM. mahuvAmAM vaDI dIkSA dhAmadhUma pUrvaka thaI. pU. gurudevanI nizrAmAM zAstrAbhyAsa karavA lAgyA. buddhiprabhA evI ke vyAkaraNa - kAvya - karmagraMtha - Agama AdimAM pAraMgata thayA. temaNe zrI bRhad saMgrahaNI sUtra yAne mikya dIpikAnuM saMpAdana karyuM. Jain Education Intemational
Page #1024
--------------------------------------------------------------------------
________________ -saMdarbhagraMtha bhAga-2 995 kalA ane citrone e te anero nAda lAge ke pitAnA graMthamaNimAM citra svayaM deratA. ane temAM navI bhAta pADI hatI. talasparzI abhyAsa, viziSTa buddhiprabhA tathA suMdara vivecanazaktine lIdhe teozrIe TUMka samayamAM dharmanA eka ucca koTinA vidvAna kalArasika ane saMskRtinA jyotirdhara tarIkenuM sthAna prApta karI lIdhuM. zilpa ane sthAtyanAM UMDA abhyAsI ane sAhitya sarjana prANapreraka che. teozrIe gurudevanA sahakArathI karAvela muMbaI mammAdevInA medAnamAM vizvazAMti jena ArAdhanA satrane samAroha muMbaInA itihAsamAM cirasmaraNIya banI gayo che. bhArata sarakArane suvarNanI jarUra paDatAM te vakhatanA bhAratanA vaDApradhAna zrI lAlabahAdura zAstrI ane zrI morArajIbhAInI salAhathIgolDabenDanI yojanA rajU karI te vakhate pU. munizrIe rASTrIya jaina sahakAra samiti sthApIne jAhera sabhAmAM gRhamaMtrI zrI naMdAjIne 17 lAkhanI kImatanuM suvarNa arpaNa karAvyuM. te kAryanI dezamAM bhUri bhUri prazaMsA thaI hatI. yazobhAratI jena prakAzana samitinA saMkhyAbaMdha vigya graMthanuM saMpAdana teo karI rahyA che. ahiMsAmUti bhagavAna mahAvIra svAmI nA jIvananAM kalAtmaka citranA munizrI prANapreraka ane sarjaka che. | munizrIe jainajagatane dhArmika stavananI rekaDe ApIne navanavAM prasthAna karI hajAre hRdayane bhAlAsamAM taraboLa karI vRddha bImAra ane yuvAna peDhIne zItaLatA ApavAnuM puNyakArya varSo sudhI yAdagAra banI raheze. bhagavAna mahAvIranA nirvANa mahesava aMge munizrIe temanI viziSTa yogyatAne kAraNe atithivizeSa tarIke levAmAM AvyA hatA. A nimitte ApazrIe kalodaSTithI taiyAra karela bhagavAna mahAvIranA jIvanane AvarI letAM kalAtmaka citrone eka suMdara anupama saMpuTa te dezavidezamAM bhAre prazaMsA pAmyA che. zilpa sthApatyane UMDe rasa dharAvatA munizrIe hAthIdAMta, caMdana, sukhaDa, chIpa, kApaDa vagerenAM mAdhyama upara mUrtio - devadevIonAM ramya kalAtmaka do taiyAra karAvyAM che. teonA pU. gurudevanA dharma prabhAvanA AdinAM kAryomAM teo rasapUrvaka bhAga laI rahyA che. rASTrapati mahodaya ane muMbaInA mukhya pradhAna Adine teo AkarSI zakyA che te temanI viziSTatA che. gurudevanA e praNapyArA ziSyaratna che. DabhoInI bhUminA eka tejasvI vidvAna mUrti ratna che. temanA aneka sarjanene dezabharamAM vividha vartuLAmAM vividha kSetre upayoga thAya e eka virala ghaTanA che. DAInI A ja bhUmi para svargavAsI thayelA aMtima tirdhara mahopAdhyAya zrImad yavijayajI mahArAjanA mahAna jIvananI ane emanA vana eTale ke mahAna sAhitya sarjananI jaina saMghane ane tethIya vadhu te jaina samAjane paNa sArI rIte thAya e mATe A bhUmi para saM. 2010nI sAlamAM zrI yazovijayajI sArasvata satranI abhUtapUrva ane na kalpI zakAya evA samAroha sAthe dezamAMthI padhArelA saMkhyAbaMdha vidvAna ane prophesaro sahita hajAranI jana tAnI hAjarImAM potAnA parama pUjya gurudevanI nizrAmAM ujavaNI thaI te cirasmaraNIya banI gaI. temanA dAdAguru zAsanadIpaka pU. AcArya zrI vijayapratApasUrIzvarajInI AjJAne mAna ApIne AcArya padavInI kadI paNa icchA na rAkhanArane AcArya padavI levA pharaja paDI. ane maMdiranA nagara pAlItANAmAM 1978 mAM A AcArya padavIne samAreha te abhUtapUrva banI gaye. dilhIthI te vakhatanA vaDApradhAna zrI morArajI desAI khAsa A prasaMge padhAryA ane pAlItANA nagaramAM je umaMga ane utsAha jovA maLe te abhUtapUrva hatA. pUjya guru bhagavaMtanI bhAvanAthI adyatana zramaNa vihAra ane hospiTalanA paNa teo preraka che. sAhitya kalAratna pU. AcArya yadevasUrIzvarajI jaina jagatanA eka tejasvI sitArA che. Aje paNa teo citrasaMpuTa AdinA kAryamAM vyasta che. gurudevanA maMgala AzIrvAda temanA para varasI rahe. jyotiSAdi zAstravizArada AcAryazrI vijayalabdhisUrIzvarajI aneka zAzvata tIrtho je garavI gujarAtanI gaurava gAthA gAI rahyAM che te mahAgujarAtanA banAsakAMThA jillAmAM Avela levANA gAmamAM zeTha rAyacaMda saubhAgyacaMdanuM dhArmika kuTuMba vasatuM hatuM. bahuratnA vasuMdharA nI kahevata ahIM caritArtha hatI. A bhUmie aneka rane ApyAM che. mahApuruSo paNa mAtAnI kukSie janme che. tema zrI rAyacaMdabhAInI dharmapatnI kaMkubAInI kukSie eka tejasvI bALakane janma thayo. vi.saM. 1989nI Aso sudi 6nI e maMgaLarAtrI hatI. pATaNa jainapurI e pavitra janmabhUmi hatI. bIjano caMdramA jema soLe kaLAe khIlato pUrNimA sudhI pahoMce che, tema mAtApitAnAM lADakeDamAM bALaka moTuM thayuM. hAsyamukhI ane vidI bALakanA nAma pramANe guNa e niyamAnusAra laheracaMda nAma sArthaka pADavAmAM AvyuM. kizorAvasthAmAM AnaMdaka abhyAsa karatAM karatAM dhArmika jJAna tarapha vaLavA lAgyA, dharmaruci jAgavA lAgI. susaMskArI bALaka laheracaMda eka divasa jainapurI amadAvAda Ara. A nagarImAM aneka tyAgI, tapasvI mahAtmAo vibhUSita hatA. bALaka laheracaMdane sadguo ne samAgama thaye. vairAgyamaya sudhAbharI vANIthI laheracaMdanuM mane siMcAtuM rahyuM. sadguruonA dharmopadeza haiye guMjatA AtmA vairAgyavAsita banyA. paraMtu mAtApitAnA mehanuM sAmrAjaya sAmAnya na hatuM. paNa bhAI laheracaMdanI vairAgya bhAvanA javalaMta hatI. mumukSune mehanAM baMdhane rokI zakatAM nathI. saM. 2006 nA vaizAkha suda 10nA roja amadAvAdamAM eka maMgaLaprabhAte bhAI laheracaMdane pU. gurudeva zrI subodhavijayajI mahArAje dIkSA ApI. vaizAkha suda 10 nA AMtarasuMbAmAM vaDI dIkSA ApI ane muni lakhyivijayajI nAmathI vikhyAta thayA. jJAnopAsanA temanA jIvananuM dhyeya hatuM. temane nAma pramANe ja jJAna labdhi vijaya varI hatI. temaNe nyAya, vyAkaraNa, sAhitya, saMskRta tathA prAkRtamAM pAraMgatI meLavI paNa Jain Education Intemational
Page #1025
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA temane jyotiSazAstrane rasa jAge ane teo kuzaLa tiSI banI gayA. temanI jJAnazakti vyAkhyAmAM soLe kaLAe khIlI UThI. zrotA- o temanI mIThI madhurI sudhAbharI vANIthI mugdha thatA hatA. kathAnakemAM teo e te rasa jagAvatA hatA ke zrotAo AnaMdamagna banI jatA hatA. munizrIe bhAvanagara, jAmanagara, rAjakoTa, morabI, dhAMgadhrA, rAdhanapura jevI gujarAtanI aneka nagarIo potAnI sudhAbharI madhura madhura vANIthI gajAvI hatI. aneka yuvakone temanI vANInA camatkArathI dharma pratye vALyA che. amadAvAdanuM cAturmAsa te cirasmaraNIya banI gayuM hatuM. pUjya AcArya zrI vijayavinayacaMdrasUrIjI mahArAje temane bhagavatIsUtranA yogadvahana karAvI gaNipadathI 2030 mAgazara suda panA roja jAmanagaramAM vibhUSita karyA, jAmanagaranA zrIsaMghe nUtana gaNivarane hajaroe vadhAvyA. gaNivarya zrI labdhivijayajI pUnA pitAnA gurudeva pAse padhAryA. temanuM jJAna sAmarthya tathA zAsana-prabhA vanAnI javalaMta bhAvanAthI AkarSAIne zrI AdinAtha sayATI jaina saMdha pUnAe pUjya zAMtamUrti AcArya zrI vijayapremasUrIzvarajI pAse temane paMnyAsa padavI ane AcArya padathI vibhUSita karavA AgrahabharI vinaMtI karI. zrI AdinAtha sosAyaTIne aMjanazalAkA pratiSThA mahotsava prasaMge 203ranA mahAvada 14nA roja paMnyAsa padavIthI ane phAgaNa suda ranA roja AcArya padavIthI vibhUSita karyA, pUnAmAM AnaMdanI lahera laherANI. Aje to teo pU. gurudeva AcAryazrI vijaya subodhasUrijInA jainAcArya zrImad vijayalabdhisUrIzvara paTTadhara pade dIpAvI rahyA che. pU. acAryazrInA dIkSA paryAyanAM 25 varSamAM jinazAsana prabhAvanAM nAnAM moTAM ghaNAM kAryo karAvyAM che. saMgha ujamaNuM, upAzraya AyaMbila zALA , pAThazALA mATe preraNA karI che. sAdhamikAne gupta sahAya apAvI che. amuka gAmamAM cAlatA jhagaDAonuM saphaLa samAdhAna karAvyuM che. saM. 2034 mAM jainadaya pratyakSa paMcAga ApIne navuM prasthAna karyuM che. teo milanAra ane madhurabhASI hovAthI hajArene preraNAmUrti banyA che. paMjAbakesarI yugadaSTa virakta karmayogI AcAryazrI vijayavallabhasUrijI AcArya zrI vijayavallabhasUrijI eka evA mahApuruSa hatA jemaNe jaina samAjane dharmamAge vALavAmAM ane samAjane sarvAgI utkarSa sAdhavAmAM petAnA jIvananI paLepaLa khacI hatI. emanuM jIvana aneka vyaktio mATe mArgaka dIvAdAMDIrUpa banyuM hatuM. gujarAta - saurASTra, mevADa, mAravADa ane vizeSarUpe paMjAbamAM pagapaMLa saphara karI temaNe Thera Thera zikSaNasaMsthAo UbhI karI saMgaThana sAdhavA upadeza Apyo. matamatAMtara choDIne jaina samAjane eka thavAnI preraNA ApI ane jJAnanI javalaMta ta pragaTAvI. AcArya zrI vijayavalabhasUrine janma vaDodarAmAM vi. saM. 1927 nA kArataka suda bIjane divase thayo hato. emanA pitAzrI dIpacaMdabhAI ane. mAtA IchAbAInuM jIvana dharmaparAyaNa hatuM. eTale AyArya zrI | vijayavallabhasUrimAM paNa bALapaNathI ja dharma saMskAra paDyA hatA zizu avasthAmAM bALakanuM nAma chaganalAla rAkhavAmAM AvyuM hatuM. chaganalAlane mAtApitAnI snehamaya zItala chAyA lAMbe samaya maLI . nahIM. nAnapaNamAM ja emaNe prathama pitA ane pachI mAtAne AdhAra gumAvyuM. mAtAnI aMtima ghaDIe chaganalAle emanI pAse jaIne, pUchyuM ke A saMsAramAM kene sahAre tuM mane choDIne jaI rahI che?' tyAre dharmaparasta mAtAe jarAya acakAyA vinA potAnA pyArA putrane javAba Apyo ke arahaMtanuM zaraNa svIkAraje. mAtAnA zabdoe bALakane enA bhAvi jIvananI dizA batAvI dIdhI. chaganalAlane nAnapaNathI AtmakalyANanI laganI lAgI hatI. evAmAM paMdara varSanI uMmare eka mahAna kAMtikArI jana muninA vyAkhyAnarUpa amRtanuM pAna karavAne emane avasara maLe. emanA eka eka zabda enA hRdayamAM Asana jamAvI dIdhuM. jaina muninI jAdubharI vANIe chaganane eTale. badhe jakaDI rAkhyo ke vyAkhyAna pUruM thatAM Akhe hola khAlI thaI gayo tyAre te te tyAM ja beThA rahyo. gurudeva zrI AtmArAmajI mahArAje A kizorane jo. emane thayuM ke kaI duHkhI sAdhanahIna, yuvAna potAnA keAI abhAvanI pUrti karAvI ApavAnuM kahevA mATe, beTho lAge che. paraMtu jyAre e navayuvake gaMbhIratAthI kahyuM ke, ene to AtmakalyANa rUpI dhananI AvazyaktA che, tyAre dIrdhadaSTivALA e mahAtmA tarata pAmI gayA ke A navayuvakanA aMtaHkaraNamAM sAcA virAgyanI ti prakAze che, jenAM sonerI kira samAja, deza, ane duniyAnuM hita karaze. chevaTe aneka avarodha pAra karIne chaganalAle guru AtmArAmajI mahArAja pAse vi. saM. 1943mAM rAdhanapuramAM dIkSA lIdhI. emane vallabhavijaya nAma ApavAmAM AvyuM ane munizrI harSavijayajI emane guru banyA. dIkSA lIdhA pachI tarata ja teo zAstronA abhyAsamAM lAgI gayA. bhagIratha parizrama niSThika vinaya ane tanmayatAthI emaNe zAstronuM adhyayana karyuM. vi. saM. 1953 mAM AcArya zrI AtmArAma ane svargavAsa thayA. emaNe aMtima samaye munizrI vijayavallabhane paMjAbamAM jaina, zAsananA saMrakSaNa ane saMvardhananA kAmamAM lAgI rahevAnuM tema ja paMjAbanI saMbhALa levAnuM soMpyuM hatuM. e sAthe zikSaNa pracAra mATe Thera Thera sarasvatI maMdiranI sthApanA karAvavAmAM sahAyaka thavAne Adeza paNa guruvaye ApyA hatA. gurudevanA A Adezane zirodhArya " karIne munizrI vijayavalamajI potAnA nirdhArelA kAryakSetramAM kUdI paDayA. emaNe bhAratanA judA judA prAMtanI padayAtrA karI ane satya ane ahiMsAnI jyotinAM darzana lokone karAvyAM. jana saMdha. para thatA prahArothI enI rakSA karI. dezamAM Thera Thera zikSaNa saMsthAonI, sthApanA karavA mATe preraNuM ApI. sane 1947 mAM dezanA bhAgalA thatAM paMjAbamAM je hatyAkAMDa thayo emAMthI janasaMghane sAMgopAMga bahAra lAvavAnuM kAma paNa emaNe nirbhayatAthI karyuM". thoDA samayamAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1026
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 990 ja teo potAnI sevAbhAvanAthI saMdhanA hadayasamrATa banI gayA ane saMghe pitAnI kRtajJatA pragaTa karavA mATe jAheramAM emane vi. saM. 1981 mAM AcAryanI padavIthI vibhUSita karyA. AcAryazrIe ta5 ane vairAgyanI ArAdhanAnI sAthe sAthe samAjanA utkarSa mATe upayogI lAbhakAraka racanAtmaka pravRttio paNa karI hatI. emaNe Thera Thera zikSaNa saMsthAonI sthApanA karAvavA uparAMta navAM maMdiranuM nirmANa, ANe dvAra tema ja sAhitya prakAzana para paNa dhyAna ApyuM hatuM. rASTrapremanA pUjArI, AvatI kAlanA svapnadraSTA, ugra tapasvI, nirAbhimAnI, sarvagrAhI vyAkhyAtA, samAja kalyANanA svapnadraSTA ane samayajJa vizvavallabha hatA. AcAryazrIe vastutaH petAnA 84 varSanA jIvanakArya daramiyAna AtmakalyANanI sAthosAtha janasamAjanA utkarSa mATe anekhuM kAma karyuM hatuM. chevaTe vi. saM. 2010 mAM muMbaImAM navakAra maMtra jApa karatAM emaNe potAnA bhautika dehane tyAga karyo ane amaratva prApta karyuM. jina zAsanaratna zAntabhUti AcAryazrI vijyasamudrasUrIzvarajI saM. 1948 nA mAgazara suda 11 sainA ekAdazInA maMgaLa divase rAjasthAnanA pAlInagaramAM mAtAjI dhAriNIdevInI kakSe sukharAjajIne janma thayo. pitAzrI esavAla kulabhUSaNa zrI bhAcaMdajI nAgacA mahetA gAtrIya dharmaniSTha ane sevApriya hatA. zrI sukharAjajI mAtApitAnA lADakA paNa nAnapaNathI AcArya bhagavaMtanAM sudhAbharyA pravacane sAMbhaLI yuvAna vaye saM. 1967nI suratamAM tyAgadharmanI dIkSA lIdhI ane muni samudravijayajI banyA. guru upAdhyAya sevanavijayajI krAMtikArI vicArane. paMjAbamAM AtmAnaMda jena mahAsabhAnA prANapreraka ane paMjAba kesarI yugadraSTA pUjya AcAryazrI vijayavallabhasUrIzvarajInA aMtevAsI hatA. 2009 mAM thANunagaramAM 50 hajAranI jaMgI mAnavamedanI ane zrI caturvidha zrIsaMgha samakSa paMjAba kesarI yugadraSTA pU. gurudeva AcArya bhagavaMta 18 88 zrImad vijayavallabhasUrIzvarajI mahArAja sAhebe teozrIne " AcArya " padavIthI vibhUSita karI potAnI pATa para sthApanA karatAM pharamAvyuM ke " paMjAba ke saMbhAlanA " ane A vacane virodhArya karI pU. gurudevanA svargavAsa sahita rAjasthAnamAM upakAra karI cha-sAta varSamAM paMjAbamAM vicaryA ane pU. gurudeva bAga haryobharyo karyo ane pU. gurudevanA preraka saMdezavAhaka tema ja samAja kalyANanA prANapreraka banyA che. kArane nirNaya baMdha rakhAvyuM ane kasAIkhAnuM thatuM baMdha thayuM. ghaNuone mAMsa, dArU, parastrIgamana Adi kuvyasanane tyAga karAvyo che ane mAtA-putra- sAsu-vahu Adi kauTuMbika jhaghaDAomAM saMpa karAvyA che. ghaNu garIba baMdhuone tathA vidyAthI ene sahAya apAvI. che ane apAvI rahyA che. aMjanazalAkA, pratiSThA, upadhAna, navIna maMdira, navA upAzraya Adi kAryo paNa teozrIne sadupadethathI thayA che. teo pote varSothI zuddha khAdInAM vastra dhAraNa kare che ane sAdAI, somyatA ane namratAnA saMgAthI che. rAjasthAnamAMthI zatruMjaya, zaMkhedhara, pArzvanAthanI yAtrA karI lokaguru samayajJa, samAja kalyANadAtA, AcArya pravara AcArya zrI vijayabhasUrIzvarajIne zatAbdI utsava muMbaI nagaramAM UjavavA munimaMDaLa sAthe padhAryA ane teozrInI nizrAmAM muMbaIe apUrva bhavya ane zAnadAra rIte zatAbdI utsava Uja. 227nuM comAsuM pUnA zaheramAM karI zatAbdI pUrNAhuti mahotsava dhAmadhUmathI UjavI zatAbdI mAraka tarIke "AcArya vijayavallabha hAIskUla" nA nirmANa mATe preraNA ApI. pUnAnA saMdhamAM jAgRti lAvyA ane phaLarUpe rU. aDhI lAkhanuM phaMDa karAvyuM ane 70 0 00 phUTa jagyA paNa kharIdAvI lIdhI che. makAna mATe cAra pAMca lAkha rUpiyAnuM phaMDa karavAnuM che, je teozrInI preraNAthI jarUra ne jarUra thaI jaze. IderanA cAturmAsamAM akyatA ane saMgaThananI bherI bajAvI boDelImAM gurudevanI pratimAnI pratiSThA karAvI. vaDodarAmAM gurudevanI puNyatithi tathA janmajayaMtI UjavI. sAdhavI saMmelanamAM preratmika uddadhana karyuM. vAvRddha anugAcArya paM. nemavijayajInA svargavAsa nimitte temane bhAvabharI zraddhAMjalI arpI ane gurudevanI janmabhUmimAM hospiTalanuM khAtamuhUrta karAvI vihAra karyo. vaDodarA zrIsaMghe bhara vidAya ApI. amadAvAdamAM pU. zAsanadIpaka AcArya zrI vijayanaMdanasUri mahArojanuM pilane hadayaMgama hatuM. rAdhanapuramAM pUjya gurudevanA samAdhimaMdiranuM nirAlAre paNa karAvI pATaNa thaI bIjAramAM bhakti mahetusava thayA. ArAdhanA bhavananuM uddaghATana karI gurubhakta zrI hajAramalajIne maMgaLa e zIrvAda ApI sAdImAM samAdhAna karI potAnA gurubaMdhu AcArya zrI pUrNAnaMdajInuM milana rANakapura tIrtha sthAnamAM AnaMdapreraka banI gayuM. bhagavAna mahAvIranA 2500mAM nirvANa mahotsavanA atithivizeSa hatA - dilhImAM temanuM bhavya svAgata thayuM. zobhAyAtrA zAnadAra hatI. temanI 84 mAM janmadivasa nimitte uttara bhAratanA yuvake e yuvA cetanAdina Ujaze. amAnaMda jaina mahAsabhAnA pradhAna zrI dharmapAlajI esavAla AcAryazrInI zAsana sevAonA upalakSamAM temane jinazAsana rananA alaMkArathI vibhUSita karyA. jammu kAzmIramAM nUtana jaina maMdiranI pratiSThA karAvI - ludhiyANAmAM ane hAMziyAra puramAM dharma prabhAvanA karAvI. paMjAbamAM saMkhyAbaMdha mahAvIra smArake mATe preraNA ApI. murAdAbAdanA jaina maMdiramAM pratiSThA karAvI. 10-5-77 nA roja cira zAMtimAM piDhI gayA. zAsanadIpa bujhAya. murAdAbAdamAM temanuM bhavya samAdhimaMdira thaze. 2020mAM hoziyArapuramAM comAsu karyuM tyAre sthAnakavAsI janasamAja zrIsaMdha taraphathI saMcAlita paMcakulA jaina gurukuLanI najIkamAM sarakAre jabarajasta kasAIbAnuM bolavAnuM nakkI karyuM. A vAta gurukuLanA kAryakartAoe karI tyAre sarakAra sAme virodha karI sara- Jain Education Intemational
Page #1027
--------------------------------------------------------------------------
________________ eee zAsanadIpaka AcAryazrI vijayasukhAdhasUrIzvarajI bhAI pannAlAla ane bhAI zeSamalanA pitA mULa mAravADanA paNa ghaNuA samayathI mahesANA AvyA hatA. mAtApitA ane dharmapremI, anne bhAIone mAtApitA taraphathI dharmanA saMskAra maLelA. mAtA ratanakhahena dharmakriyA mATe vAravAra preraNA ApatAM. pitAjI tA aSTaprakArI pUjA rAja kare ane evA tA magna banI jAya ke prabhupratimA sAme nAcavA lAge. mahesANA dharmabhUmi gaNAya. ahIM dharmaniSTha zrI veNIcaMda suracaMdabhAIe varSo pahelAM dhArmika zikSakA taiyAra karavA zrI yazevijayajI pAThazALAnI sthApanA karI hatI. mAtAjI ratanabahena mane bhAIone vAraMvAra evI preraNA ApatAM ke saMsAra asAra che, jinezvara bhagavAnanA sayama ane tyAganA mArga ati uttama che. mAtAjInA maneAraze! hatA ke A mArA banne lADalA dharmoratnA ane. banne bhAinA hRdayamAM mAtAjInA bhAve gu MjatA hatA. pUjyapAda tanidhi mahArAja ( AcAryaM ) zrI bhaktivijayajI mahArAja mahesANA padhAryAM. temanI vairAgyarasajharatI sudhAbharI vANIthI bhAI pannAlAlanI dIkSAnI bhAvanA thaI ane guru bhagavaMtanI icchAthI temaNe amadAvAda pU. Agame dvAraka AcArya zrI sAgarAna.dasUrIzvara pAse dIkSA mATe melyA. mAtAe ma'gaLa AzI rvAda ApyA ane bhAI pannAlAle dIkSA lIdhI, ne e ApaNA prazAMtamUti AcArya zrI vijayapremasUrIzvarajI, bhAI zeSamalajIe mahesANAmAM upadhAna tapamAM praveza karyAM ane temanI bhAvanA paNa dIkSAnI thaI. vairAgya raMge raMgAyelA bhAI zeSamalajIne dIkSA mATe gurudeve anumati ApI. tene AtmA AnaMdathI nAcI UThayo. pU. paM. bhaktivijayajI (AcArya^) vIramagAma padhAryo. bhAI zeSamalajInI dIkSAnI vAta sAMbhaLI vIramagAmanA sadhane AnaMda thayA. mAtA ratanabahene peAtAnA lADalA putra zeSamalajIne peAtAnA hAthe cAMdalA karyA ane maMgala AzIrvAda ApyA. sa. 1988 nA pAtra vadi 10nA divase mA~gaLa prabhAte zrI saMghanA AbAlavRddha, mAnavamedanInI hAjarImAM bhAI zeSamalajIne dIkSA ApavAmAM AvI, temanuM nAma muni sukhAvidhajayajI rAkhavAmAM AvyuM. ane temane peAtAnA ziSya banAvyA. Aje tA e bAMdhavakhelaDI dharma prabhAvanAnAM aneka kAryo karI zAsananA jayajayakAra kare che, gurudevanA ananya AzI rvAthI banne baMdhuo nyAya-vyAkaraNa-sAhitya vAdi zAstrAmAM kuzaLa thayA. sa. 2010mAM amadAvAdamAM banne gurubaMdhuone mAgazara sudi panA divase 5'nyAsa padavIthI vibhUSita karyo. A prasaMge ATha paMnyAsa padavI thaI hatI. mu`baI Adi nagarImAM saphaLa cAturmAsA - pratiSThA A--upadhAna-dhAdi jevA zAsana prabhAvanAnAM aneka kAryo karatA goregAMva padhAryAM. sa. 2025mAM panyAsa zrI sukhAdhavijayajIne AcArya padavIthI vibhUSita karyA. vizvanI asmitA gurubAMdhaveAnI amara khelaDI pUnA padhAryA, pUnA AdinAtha sAsAyuTInI suMdara pratiSThA evI tA zAnadAra thaI ane aneka smAra racAyAM ke pUnAbhUmi tIrthabhUmi banI gaI khAcAya subAdhasUrijI tathA zAsanaprabhAvaka AcArya zrI vijayapremasUrIzvarajInA jyAM jyAM pAvana pagalAM thAya che tyAM dharma prabhAvanAnAM navAM navAM prasthAna thAya che. bhAratavanA mahAna jainAcA kaLikALasarvajJa hemacaMdrAcA (pre. zrI ramaNulAla cI. zAhanA vistRta rIte lakhAyelA lekhamAMthI TUMkAvIne atre rajU karIe chIe) hemadrAcAya eTale gujarAta jene mATe gaurava laI zake evI mahAvibhUti. emane videha thayAne lagabhaga AThase| varSa thavA AvyAM chatAM kavitA ane vyAkaraNa, chaMda ane alaMkAra, itihAsa ane purANa, kaiAza ane nyAya, yoga ane adhyAtma, tyAga ane tapazcaryA, japa ane dhyAna, saMyama ane sadAcAra, rAjakalyANa ane leAkalyANu evAM evAM vividha kSetrAmAM cha-sAta dAyakA jeTalA dIkALa sudhI jevuM ciraMjIva kArya emaNe karyuM che tevuM kA bhAgye ja khIjI phrAI vyaktie karyu haze. gujarAtanA seAlakI yuga te suvaCkALa tarIke oLakhAya che, A suvarNa kALane enI parAkASThAe paheoMcADanAra e rAjavIo te siddharAja ane kumArapALa hatA; ane e baMne rAjavIone diSTa ApI mahAna banAvanAra te kalikAlasarvajJa yugapravartaka mahAkavi hemacaMdrAcAryAM hatA. emanA pratApe gujarAtI prajAnAM bhASA, sAhitya ane saMskAra samRddha banyAM. bhAratanA anya prAMtAnI sarakhAmaNImAM gujarAtamAM dArU, mAMsAhAra, jugAra, zikAra, vezyAgamana, pazuli vi. aniSTa Aje paNa echAM che tenA yaza amuka aMze hemacaMdrAcAryane phALe jAya che, kAraNa ke ATha saikA pahelAM siddharAja ane kumArapALa jevA rAjavIonA sahakArathI emaNe sadAcAranI eka vyApaka jhuMbeza praznamAM dhare dhare jagatI karI hatI. hemacaMdrAcAyanA janma amadAvAda pAse AvelA dhaMdhukA zaheramAM mADha vaNika jJAtimAM thayA hatA. emanA pitAnuM nAma cAcadeva ( cAciga ) ane mAtAnuM nAma pAhiNI ( cAhiNI ) hatuM. emanA mAmAnuM nAma naiminAga hatuM. AvA dhArmika saMskAra vALA kuTuMbamAM vikrama sa Mvata 1145 ( IsvIsana 1088 )nA kArtika suda pUrNimAne divase pAhiNIe putraratnane janma ApyA. pAhiNI cAmuMDa gAtranAM hatAM. eTale bALakanuM nAma * ca ' akSara parathI rAkhavAnuM vicArAyuM. vaLI bALaka garbhamAM hatuM tyAre potAne su Mdara svapnA ane zubha vicAra| AvatA hatA. eTale putranuM nAma * cAMga ' ( eTale suMdara ) evuM rAkhavAmAM AvyuM. eka divasa pAhiNI peAtAnA nAnA cAMgane laIne devacaMdrasUrine vaMdana karavA AvyAM. te samaye vacaMdrasUri maMdiramAM darzana karavA
Page #1028
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 999 gayA hatA. daramiyAna cAMga pitAnI meLe gurumahArAjanI pATa upara jaIne besI gayo. maMdiramAMthI pAchA pharatAM devacaMdrasUrie e dazya joyuM. " e tejasvI bALaka eka mahAna sAdhu thaIne saMsAranA kalyANanuM aneruM kArya karaze. pAhiNIno e putra dIkSAne cagya che." evI devacaMdrasUrie bhAkhelI vAta lokomAM prasarI gaI. dhaMdhukAthI vihAra karatAM pahelAM eka divasa devacaMdrasUri saMghanA badhA AgevAno sAthe pAhiNIne ghare padhAryA. pAhiNIe emane sAro satkAra karyo. te samaye devacaMdrasUrie pAhiNIne jaNAvyuM : saMdha te tamArA putranI mAgaNI karavA Avyo che. A sAMbhaLI harSathI gadgadita kaMThe pAhiNIe kahyuM - "AvuM mAruM bhAgya kyAMthI hoya? paNa mArA pati jena nathI, ane atyAre bahAragAma che tethI huM mArA putrane ApI zakuM ema nathI.' paNa muni, saMdhanA AgevAnonI samajAvaTabharI vAtathI pitAne bALaka teNIe munine soMpyo. AmAM bALaka cAMganI paNa saMmati levAI. devacaMdrasUri tyAMthI tarata vihAra karI khaMbhAta pahoMcyA. | daramiyAna cAca bahAragAmathI pAchA AvyA. putrane na jotAM ane badhI vAtanI jANa thatAM khuba gussAmAM AvI, annapANInI bAdhA laI khaMbhAta pahoMcyA. udayana maMtrIne e viSe phariyAda karI, udayane cAMgane belAvI lIdho ane pAcho cAcane soMpyo. maMtrI udayananI daramiyAnagIrIthI, ane putranuM hita dIkSAmAM che tenI jANuthI ubhaya pakSe samAdhAnakAraka sukhada ukela Avyo, tyArapachI cAMga nava varSane thatAM khaMbhAtamAM bahu dhAmadhUmapUrvaka devacaMdrasUrinA haste saMvata 1154 eka divase ene dIkSA ApavAmAM AvI. enuM nAma muni semacaMdra rAkhavAmAM AvyuM. muni somacaMdra nyAya, tarka, vyAkaraNa, kAvyAlaMkAra va. zAstro tathA sAhityanA uttama graMthane abhyAsa karyo. nAnI vayathI ja temanI grahaNuzakti ane yAdazakti atyaMta tIvra hatI. aneka kaleka ane avataraNe temane kaMThastha rahetAM, temanI buddhi kuzAgra hatI. temanI daSTi sUkSma hatI. zabda ke arthanI jhINAmAM jhINI visaMgati paNa temanI najaramAMthI chaTakI zakatI nahIM, | muni semacaMdrane sarasvatIdevI kevI rIte prasanna thayAM hatAM te viSe paNa eka lekavAyakA che. muni semacaMdrane vidyAbhyAsa cAlatA hatA. tyAre teo sarasvatI devIne jApa karatA hatA. vidyA- bhyAsamAM chellAM varSomAM temanI IcchA brAhmIdevInI (eTale ke sarasvatIdevInI ) sAdhanA karavA mATe kAzamIra (athavA tAmralipti). javAnI hatI. e mATe emaNe gurumahArAjanI saMmati meLavI ane vihAra zarU karyo. giranAra sudhI teo pahoMcyA. tyAM eka divasa pite dhyAnamAM besI sarasvatI devIne jApa karatA hatA tyAre sarasvatI devIe prasanna thaI sAkSAta darzana dIdhAM. devIe semacaMdramunine kahyuM, tamAre have sAdhanA mATe bIje kyAMya javAnI jarUra nathI. tame jyAM che tyAM ja tamArI IcchA pramANe vidyA prApta karI zakaze.' muni somacaMdra vidyAbhyAsa karyo. emanI dIkSAne bAra varSa thavA AvyAM. emanI AcAryanA pada mATenI yogyatA jANIne tathA saMgha, udayana maMtrI, dhanada zeTha vagerenI vinaMtIne svIkAra karIne devacaMdrasUrie emane nAgapura (nAgara ) mukAme vi. saM. 1166nA vaizAkha suda trIjanA divase AcAryanI padavI arpaNa karI ane emanuM nAma hemacaMdrasUri rAkhavAmAM AvyuM. ekavIsa varSanI nAnI vaye AcArya padavI emane maLI te batAve che ke sAdhu tarIkenI temanI kArakidI keTalI badhI tejasvI haze. somacaMdramuni tyArathI hemacaMdrAcAryanA nAmathI vadhu prasiddha banyA. A pahelAM bAlamuni tarIke teo mInaLadevInuM mAna meLavavA samartha banyA hatA. cAMge dIkSA lIdhI pachInA taratanA keI varSamAM siddharAjanI sabhAmAM uttara bhAratamAMthI AvelA digaMbara saMpradAyanA samartha vAdI kumudacaMdra sAthe vAdI devacaMdrasUri jyAre zAstrArtha karavA gayA hatA tyAre bAlamuni somacaMdra temanA sahAyaka tarIke te sabhAmAM hAjara hatA. caritrakAroe nedhyuM che ke jemanI bAlyAvasthA hamaNAM mAMDa pUrI thaI hatI evA muni somacaMdra siddharAjanI mAtA mInaLadevInI sahAnubhUti pitAnA pakSa tarapha meLavavAmAM saphaLa thayA hatA. kumudacaMdra sAthenA vivAdamAM vAdI devacaMdrasUrine vijaya thayo ane A bAlamunie tejavI vyakitatvathI saune prabhAvita karyA. Ama nAnapaNuthI vyaktitvathI jhaLAhaLAM rahetA AcArya hemacaMdrAcAryane AcArya padavI ApavAmAM AvI tyAre e prasaMge emanI mAtA pAhiNIo paNa devacaMdrasUri pAse dIkSA lIdhI. vidyAbhyAsa, cAritrapAlana ane pravatinInuM pada meLavyA bAda saMvata 1211 mAM teo kALadharma pAmyAM. hemacaMdrAcAryane prabhAva pATaNanA rAjavI siddharAjanI samagra jIvana para ghaNe moTe paDayo hato. bAlamuninuM vyaktitva ane AcAryanuM jJAna AmAM madadarUpa hatAM. siddharAje mALavA upara caDAI karI ane jIta meLavI. A jItamAM meLavela dhanasaMpattimAM bhejanuM saMskRta bhASAnuM vyAkaraNa paNa hatuM. sidharAjane bhejanI prazaMsA gamI nahi ane rAjyamAM badhe bhejanuM vyAkaraNa ja cAlatuM hatuM. AthI A vyAkaraNa karatAM caDiyAtA vyAkaraNagraMthanI racanA karavAnuM nakakI karyuM. ane A kArya mATe hemacaMdrAcAryanuM nAma sUcavyuM. siddharAjanI, e vinaMtI hemacaMdrAcArya svIkArI ane yogya sAdhanasAmagrI kAzmIrathI paNa pUrI pADI. ane eka varSamAM vyAkaraNanI racanA karI ApI. mUlasUtra, dhAtu, gaNapATha uNudi pratyaya ane liMgAnuzAsana ema paMcAMgInA prakAranI vyAkaraNanI racane emaNe savA lAkha zlokamAM karI. siddharAjanI vinaMtIthI e lakhAyuM hatuM eTale pitAnA nAma sAthe prathama siddharAjanuM nAma joDI hemacaMdrAcArya e vyAkaraNanuM nAma "siddhahemacaMdrazabdAnuzAsana' evuM rAkhyuM. e jyAre taiyAra thayuM tyAre bhAre dhAmadhUmapUrvaka hAthInI aMbADI para enI zobhAyAtrA nIkaLI , enI suvarNAkSare lakhAyelI hastaprata rAjyabhaMDAramAM vidhisara Jain Education Intemational
Page #1029
--------------------------------------------------------------------------
________________ 100 vizvanI asmitA kumArapALe hemacaMdrAcAryanI bhAvanAnusAra rAjyamAM prANIvadha upara pratibaMdha pharamAvyo, je "amAriSaNa" tarIke oLakhAya che. taduparAMta emaNe rAjyamAM dArU, jugAra, zikAra, vezyAgamana vi. vyasano paNa baMdha karAvyAM ke jethI prajAnI sukhAkArI vadhe. niHsaM. tAna vidhavAnuM dhana rAjya laI letuM te paNa baMdha karAvyuM. temane caMdrAcAryanA upadeza anusAra kumArapALe rAjayamAM kuvA, vAva, taLAva, dharmazALA, vizrAmasthAna, vihArasthAna vagere baMdhAvIne lokakalyANanAM ghaNAM kAryo karyA temaNe pote jainadharma svIkArI zrAvakanAM bAra vrata dhAraNa karyA. Ama A rIte AcAryanuM RNa cUkavyAnuM dhAraNuM meLavyuM.. mUkavAmAM AvI. rAjyadarabAramAM enuM vAMcana thayuM ane harSa pUrvaka enI saMmati jAhera thaI. "siddhahema"nI nakala siddharAje kAzmIra sahita AkhA bhAratamAM Thera Thera mekalavA uparAMta nepAla, zrIlaMkA ane IrAna jevA dUranA dezomAM paNa mokalAvI hatI. e bhaNAvavA mATe pATaNamAM kakala nAmanA vidvAna vayAkaraNInI nimaNUka karavAmAM AvI hatI. dareka mahinAnI zukala paMcamInA divase e vyAkaraNanI parIkSA levAtI ane emAM uttIrNa thAya temane zAla, suvarNa mahAra vi. bheTa ApavAmAM AvatAM. A rIte siddhArAje "siddhahema' vyAkaraNunuM bahumAna karyuM. saMskRta, prAkRta ane aprabhraMza bhASA mATe hemacaMdrAcAryo jevuM samartha A vyAkaraNa ApyuM tevuM samartha vyAkaraNa A lagabhaga AThaso varSanA gALAmAM bIjo koI vidvAne lakhyuM nathI. siddharAja jayasiMha jema rAjavI tarIke bAhoza hatA tema sAhitya tathA itara kalAonA abhyAsI, sArA saMskRtajJa ane dharmanA jijJAsu hatA. dharmakSetre paNa teo je udAra mata dharAvatA temAM temane caMdrAcAryanI preraNA hatI. hemacaMdrAcArya dharma puruSa hatA, paraMtu temanAmAM dhArmika saMkucitatA nahotI. agAdha jJAna, nirahaMkArI svabhAva ane tyAgI sAdhu, virakta vRti ane lekakalyANanI pravRttithI teo rAja prajAnA premAdarane pAtra banI zakyA hatA. siddharAje jIvananA aMta sudhI AcArya hemacaMdrAcAryane potAnA parama mitra ane mArgadarzaka tarIke svIkAryA hatA. hemacaMdrAcAryanI preraNAthI siddharAje gujarAtanI saMskAritAne vadhu epavatI banAvI hatI. AcArya hemacaMdrAcArya bhaviSyavANI paNa sacoTa ApatA hatA. niHsaMtAna siddharAja pitAnA vArasadAra tarIke kumArapALane svIkArI zakatA na hatA ane tethI tene marAvI nAkhavAnA prayatna karatA hatA. paraMtu hemacaMdrAcArye kumArapALa rAjA thaze evI bhaviSyavANI bhAkhelI tethI kumArapALa dara vakhate bacI jatA hatA. AvA samaye pATaNamAM gupta veze pharatA kumArapALane hemacaMdrAcAce siddharAjathI bacAvelo ane kaheluM ke "he rAjaputra! tame zAMta thAo. AjathI sAtamA varSe tame rAjA thaze. he kumAra ! vikrama saMvata 119 nA mAgazara vada cothane ravivAre trIjA pahere puSpa nakSatramAM tamAre rAjyAbhiSeka thaze.' hemacaMdrAcArye karelI bhaviSyavANI barAbara sAcI paDI. e sAta varSa kumALapALe ghaNu saMkaTamAM vitAvyAM. paraMtu siddharAjanA avasAna pachI amAe kumArapALanI rAjA tarIke pasaMdagI karI. Ama pacAsa varSanI uMmare kumArapALa pATaNanI gAdIe AvyA. e samaye hemacaMdrAcArya pATaNa padhAryA hatA. emaNe kumArapALane jIva bacAvelo hovAthI kumArapALe kahyuM -"gurumahAja ! A pATaNanuM rAjya ApanuM che. e svIkArIne mane RNamukta kare.' hemacaMdrAcArye te vAta nakAratAM kahyuM : "amAre paMcamahAvratadhArIne cIja vastuone ke dravyane parigraha nathI te rAjyanI vAta zI ? paNa tame tamArA rAjyamAM prANIone vadha baMdha karAvaze te amane ghaNe AnaMda hemacaMdracArya jema mahAna vayAkaraNI che tema mahAna kezikAra paNa che. emaNe cAra samartha zabdakeza ApyA che. (1) abhidhAna ciMtAmaNi (2) anekArtha saMgraha (3) dezanAmamAlA (3) nighaMTu saMgraha eka arthavALA samAna zabdo mATe "abhidhAna ciMtAmaNi 'nI racanA emaNe karI. "amarakeza ' karatAM deDhagaNI zabda saMkhyA temAM ApavAmAM AvI che. cha kAMDamAM vaheMcAyelA "abhidhAnaciMtAmaNi nI zleka saMkhyA 1,541 jeTalI che paraMtu TIkA sAthe kaleka saMkhyA 10,000nI che. "anekArtha saMgraha' e "abhidhAnaciMtAmaNine pUraka prakArane zabdakeza che. "anekArtha saMgrahamAM eka zabdanA je vividha artho thatA hoya te ApavAmAM AvyA che. sAta kAMDamAM vaheMcAyelA A kozanI kula leThasaMkhyA 1,829 che. A uparAMta hemacaMdrAcArya "siddhahema"nA prAkRta vyAkaraNane lakSamAM rAkhIne vidyAthIo ane vidvAnone upayogI thAya evA "dezInAmamAlA" (athavA rayaNuvilI) nAmanA kozanI racanA karI che je zabda varNa ke artha baMnenI dRSTie saMskRta zabda sAthe ke tabhava evA prAkRta zabda sAthe saMbaMdha dharAvatA hoya tevA dezya bhASAomAMthI AvelA zabdone saMgraha eTale "dezInAmamAlA.' alabatta, saMskRta ke prAkRta kAlagrasta ane aparicita banI gayA hoya evA athavA jenA mULa vize saMzaya hoya tevA keTalAka zarada paNa temAM umerI levAmAM AvyA che. kula 783 gAthAmAM lagabhaga cAra hajAra zabda A kesamAM ApavAmAM AvyA che. A dezI nAmamAtA'nI bIjI eka vizeSatA e che ke emAM udAharaNa rUpe apAyelI gAthAomAM tatkAlIna samAjajIvananuM pratibiMba paNa paDeluM joI zakAya che, je e viSayanA abhyAsIo mATe upayogI che. hemacaMdrAcArya "nighaMTuzeSa' nAmane keza paNa taiyAra karyo che. "nighaMTu" zabda ghaNe prAcIna ane pAribhASika che. A kezanI lokasaMkhyA 396 che. temAM vRkSa, gulma, latA, zAka, tRNu ane dhAnya ema vanaspatine lagatA cha prakAranA zabdo ApavAmAM AvyA che. A rIte nighaMTunA prakAranA cha keza taiyAra karyA hatA ema manAya che temAMthI Aje traNa upalabdha che. emAM bemAM vanaspati vize ane ekamAM ratno tathA kImatI paththaro vize zabdo apAyA che. "kAvyAnuzAsana' e hemacaMdrAcAryane alaMkArazAstrane graMtha che. A graMtha upara emaNe pote "alaMkAracUDAmaNi ' nAmanI nAnI ane thaze." Jain Education Intemational
Page #1030
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 * viveka' nAmanI vistRta ema be TIkA lakhI che. ' kAvyAnuzAsana 'mAM nATathazAstranI vicAraNAne samAvI levAmAM AvI che. A adhyAya nA A graMthamAM kAvyanuM pratyeAjana, kavinI pratibhA, kAvyanA guNudoSa, kAvyanA prakArA, guNunA-prakArA, zabdAlaMkAra ane arthAla kAra nAyaka nAyikAnA bheda tathA lakSadgA vi. vividha viSayeAnI chaNuAvaTa karI che. A graMtha vidyAe ane vidvAnAne lakSamAM rAkhIne sakaLa sarvagrAhI zailImAM lakhAyA che. 'chaMdAnuzAsana' ATha adhyAyanAM kula 764 sUtramAM lakhAyelA graMtha che. emAM emaNe varlIMgaNu, mAtrAgaNu, yati vi. pAribhASika khALatAnI samajaNu ApyA pachI judA-judA prakAranA cArasAthI vadhu chaMdanA baMdhAraNanI vicAraNA karI che. A eka vidbhAgya asAdhAraNa zArzvIya graMtha che. ' pramANumImAMsA' e hemacaMdrayAnA pramANuzAstra viSenA graMtha che. ' pramANamImAMsA'mAM pramANalakSagu, pramaNavibhAga, parokSa lakSaNu parArthanumAna, hetvAbhAsa, vAdalakSA vagerenI carcA jaina sUsiddhAntAne ane jaina nyAyazAstrane lakSamAM rAkhIne karavAmAM AvI che. A graMtha adhUrA maLe che. hemacaMdrAcAryanI satAmukhI pratibhAnA paricaya karavatA A zAstrIya graMtha emanA samayamAM ' vAdAnuzAsana ' tarIke eLakhAte. hema cadrAcAye` ' caulukayava zeAtkIna ' nAmanA mahAkAvyanI racanA karI je 'dayAzrayamahAkAvya' nAmathI vizeSa jANItuM che. pAtAnA 'siddhahema' vyAkaraNanA niyamAnAM udAharaNA ApavA mATe sAMlakI vaMzanuM kathAvastu laI hemacaMdrAcAye` A vyAkaraNanI racanA karI che. Ama vyAkaraNa ane itihAsa A bene Azraya A mahAkAvyamAM levAyA haiAvAthI te 'yAzayamahAvya ' tarIke oLakhAya che. A mahAkAvya vIsa samAM lakhAyuM che. sa MskRta mahAkAvyanI zalIe lakhAyelA ane enAM badhAM lakSaNA dharAvatA A kAvyamAM mULarAja sAlakIthI kumArapALanA samaya sudhInA itihAsa AlekhAyA che. A mahAkAvya siddharAja jayasiMhanI preraNAthI lakhAyela heAvu joie ema manAya che. ' siddhahemazabdAnuzAsana' nA AThamA adhyAyamAM Apela prAkRta bhASAnA vyAkaraNanA niyameAnAM udAharaNA mATe * prAkRtayAzramahAkAvya 'nI paNa hemacaMdrAcArya' racanA karI che. saMskRta kAvyamAM seAlakIyuganA rAjA siddharAja sudhI ane prAkRta kAvyamAM kumArapALanuM caritra nirUpAyuM che. emAM kumArapALanI nityacaryA ityAdi nimitta kAvyaguNuyukta varNanA ane dharmapadeza vizeSa nirupAyAM che. ethI kavitAnI dRSTie saMskRta 'yAzraya' karatAM prAkRta 'drayAzraya' caDiyAtu gaNAya che. ATha samAM 747 gAthAmAM kumArapALa tenI dinacaryA dharmacaryA ane rAjya kArabhAra vahIvaTa ane caryAne sAMkaLI levAI che, temAM chelle apabhraMza bhASAmAM apA celAM udAharaNAmAM zrutadevInA je upadeza vaNI levAyA che te tenI gahanatAne kAraNe tathA bhASAnI mRdutA ane madhuratAne kAraNe vizeSa -kAvyamaya banyA che. Jain Education Intemational 1001 " - triSaSTizalAkA puruSacaritra ' e mahAbhArata ke purANAnI kharAkharI karI zake evA 36,000thI vadhu zleAkamAM lakhAyelA huma caMdrAcArya racita mahAna graMtha che. kumArapALanI vina'tIthI lakhAyele A gra'tha emane kahAkavinuM biruda apAve che. * triSaSTizalAkA puruSacaritra' eTale 63 zalAkA puruSonAM caritra, RSabhadevathI mAMDIne mahAvIra svAmI sudhInA cAvIsa tIrthaMkarA, bharata, sagara, sanatkumAra, maghavA vagere bAra cakravartI e ! rAma, kRSNa vi. nava vAsudeva; lakSmaNu khaLabhadra vi. nava baLadeva; rAvaNu, jarAsaMdha vage2e nava prativAsudaiva ema maLIne 63 zala!kA puruSonAM caritra A kAvyagraMthamAM AlekhAyAM che, je je mahApuruSonA mekSa vize sa...deha nathI evA prabhAvaka puruSaSane zalAkA puruSa tarIke oLakhAvavAmAM Ave che, A mahAkAvyanI racanA dasa pamAM karavAmAM AvI che. prathama pamAM RSabhadeva tIrthaMkara ane bharata cakravatI' ane chellA dasamA paCmAM bhagavAna mahAvIra svAmInuM caritra savigata nirUpAyu che. mahAsAgara jevA A graMthamAM mahApuruSonAM ciratra, nAnI meATI paurANika AkhyAyikA, itihAsa, tattvajJAna, dhAmi~ka, sAmAjika utsavA, rItarivAjo, vagerenuM tAdaza nirUpaNu thayu che. chaMda alaMkAra vi. sahita kAvyazAstranI ane zabdazAstranI STie paNa A mahAkAvya abhyAsa karavA yAgya che. emAMthI jaina dharma, jaina tattvajJAna ane jaina para parAnA gahana paricaya maLI rahe che. vinA samakAlIna gujarAtanA jIvananuM pratibiMba ApatA A graMtha hemacaMdrAcAya nI uttarAvasthAnA graMtha che. ' triSaSTizalAkApuruSacaritra 'nI racanA karyA pachI hemacaMdrAcArye sudharmAsvAmInI pATe AvelA jaMbUsvAmIthI zarU karI vAsvAmI sudhInA sAdhuonAM ciratrA pariziSTapa ' mAM ApyAM che. AthI e ja zailIe pa AgaLa cAlatuM DhAvAthI kavie ene e mahAkAvyanA pariziSTaparva tarIke oLakhAvyu che. hemacaMdrAcAye kumArapALa mahArAna mATe yogazAstra ' nAmanA graMthanI racanA karI hatI ane kumArapALanI vinaMtIthI ja A graMtha lakhAyA che. * ceogazAstra 'mAM DemacaMdrAcArye oganA viSayanuM saraLa, rAcaka ane vividha dRSTAMtA sahita nirUpaNa karyuM che. emAM emaNe pata'linA yogasUtramAM darzAvelA aSTAMga yoganA sAdhuonAM mahAvrata tathA gRhasthanAM bAra vratAnI sAthe samanvaya karyo che. ' yogazAstra ' graMtha kumArapALa rAjAne eTalA gamI gayA hatA ke potAnA jIvananA aMtakALa sudhI emaNe niyama karyAM hatA ke savAranA vahelA UThI jyAM sudhI yogazAstra graMthanA pUrA svAdhyAyapATha na thAya tyAM sudhI pote daMtadhAvanAdi prAtaHkAM karavAM nahIM. A uparAMta kavie lakhelI paNa Aje maLatI nathI tevI kRtiomAM ' vItarAgastAtra ', ' mahAdevastAtra' ' sakalAhu tastatra ' vi gaNI zakAya. hemacaMdrAcAye peAtAnA samartha purAgAmI mahAna jainAcArya siddhasena divAkara karatAM keTalIka kRtimAM vadhu sAmarthya dAkhavyuM che. Ama chatAM siddhasena divAkara pAse pAte kaMI ja nathI evI namratA tee dharAvatA hatA. siddha
Page #1031
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1002 stuti sena divAkare racelI stutie viSe lakhatAM emaNe kahyu: " siddhasena divAkaranI stutie mahAna arthayukta che, jyAre mArI e tA azikSitanI AlApakalA jevI che" pAta racelA 'siddhahemazabdAnuzAsana 'nI TIkAmAM paNa siddhasena divAkarane mahAkavi, mahAna tArkika, mallavAdI, zreSTha saMgrahakAra, umAsvAti ane uttama vyAkhyAnakAra tarIke jinabhadra zramAzramaNane gaNAvI peAtAnA purAgAmIonI zreSThatA svIkArI che. 'kumArapAlaprazna dha 'nA eka prasaMgamAM vavAyuM che ke hemacaMdrA cA kumArapALa rAjA sAthe zatruMjaya tIrthanI yAtrAe gayA hatA tyAM temaNe RSabhadeva samakSa dhanapAla kavie banAvelI gAthAo khelI bhagavAnanI stuti karI. kumArapALe kahyuM : ' ApanA lakhelA graMthanI suMdara stutine badale Ama krama Apa dhAro te atyAre suMdara navI stuti banAvI zake ema che.' jhumaya drAcAye kathru : ' dhanapAlanI stuti bhaktibhAvathI jevI sabhara che evI mArI stuti nathI. ' vastutaH hemacaMdrAcArya A prasaMge mAtra peAtAnI laghutAnI vAta karI vinamratA ja vyakta karI hatI. hemadrAcArya yuvAna vaye AcArya thayA hatA ane AcA tarIkenA emanA lAMbA sAdhujIvana daramiyAna aneka vyaktioe emane hAthe dIkSA lIdhI hatI. emanA vizALa ziSya samudAyamAM ghaNA tejasvI sAdhuo hatA. tejasvI gurunA ziSyAmAM tejasvitA Ave e sahuja che. emanA keTalAye ziSyane emanA hAthe gaNanI athavA AcAryanI padavI apAI hatI. emanA ziSyAmAM rAma dra sUri sauthI mukhya hatA. rAmaca'drasUrie ' navilAsa ' nAmanuM maulika nATaka ane prabaMdhazataka ' nAmanA graMthamAM seA praznoMdha lakhyA che, ane khIjA eka gurubaMdhu guNucadrasUrinI sAthe maLIne ' nATacadapa`Nu ' ne! alaMkArazAstranA mahattvanA graMtha lakhyo che. bAlacaMdrasUri * snAtarasyA ' mahendrasUrie ' anekA. sa Mgraha, para TIkA ' lakhI che, udaya caMdragaNu mahAna vaiyAkaraNI hatA. vamAnaNu, devacaMdramuni vi. tejasvI jJAnI sAdhuethI temanuM ziSyamaMDaLa tejasvI hatu. hemacaMdrAcAryanI jIvanayAtrA sudIrgha hatI, 4 varSInI temanI uMmara thaI hatI. AvA saMyamI-jJAnI tapasvIe peAtAne aMtasamaya jANIne cha mAsa agAu guruba pradyumnasUrine tenI jANa karI hatI, ane kumArapALarAjane vAta karI zAka na karavA jAvyuM hatuM. chellA divaseAmAM anazanavrata aMgIkAra karI kSamAyAcanA karI saMvata 1229 ( I.sa. 1173)mAM 84 varSanI vaye pATaNamAM teo kALadharma pAmyA. emanA agnisa MskAra vakhate kumArapALa mahArAjA upasthita rahyA hatA. ane emaNe ane hArI leAkAe emanI citAnI bhasma laI peAtAnA kapALe tilaka karyuM hatuM. ' hemacaMdrAcAryane kaLikALasana ' tarIke oLakhAvavAmAM Ave che. hemadrAcAryanI aparimita jJAnazaktithI mAhita thaI temanA samayanA Jain Education Intemational vizvanI asmitA sarva vidvAnee ekatra thaIne ' kaLikALa sana' evu' biruda emane ApyuM hatuM. temanA bhinna bhinna kSetrAmAMnA emanA kA" mATe bhinna bhinna vizeSaNA prayojavA karatAM * kaLikALasaOna ' e eka ja vizeSaNumAM temanA tamAma mahAna guNI samAI jAya che, ( paricaya pustikAmAMthI TUMkAvIne sAbhAra ) vyAkaraNAcAya AcArya zrI vijayahemacaMdra sUrIzvarajI ma.sA. nizALamAM janmanI sAthe dhArmika saMskAra meLavanAra krAI bhAgyazALIne ja AvA saskArI maLe che, je saskArInA suyeAga bhAI hasamukhane janmanI sAthe ja maLyA hatA. pitAnuM nAma hIrAbhAI ane mAtAnuM nAma prabhAvatIbena. bhune ghaNAM ja dhArmika sa`skArAthI ra MgAyela hatAM, mULa vatanI jaMbusara pAse aNukhI gAma. tyAM temanAM mAtApitA dIpacaMda zeTha ane DAhIbenane kAI na oLakhatuM heAya tevuM nahIM - peAtAnA yALu ane lAgaNIbharyo svabhAva tA evA ke peAtAnA AMgaNe AvelAne kadI nirAza karatAM nahIM. AkhA gAmamAM jaina kuTuMbanu ghara eka ja chatAM paNa nityakarmamAM pUjA, sAmAyika, pratikramaNu vagere karavAnuM kadI cUkatA nahIM, hIrAbhAI lagna pachI thADA samaya amadAvAda rahyA hatA. bAda sAbaramatImAM AvIne sthira thayelA. ahI derAsara - upAzraya najIka hovAthI dhArmika sa'skAra sArA pramANamAM maLyA. vi. saM. 1992nA poSa viMda pUname janmadhAraNa. hasamukhane be bhAI ane be bahenA hatAM. temAM iMdubena ane dhanasukhabhAI e be meTAM ane sAmena tathA pravINakumAra te baMne nAnAM. nAnI uMmarathI ja bhAI hasamukhane dharmanI ruci dhaNI, buddhi paNa ghaNI ja saraLa. sahelAIthI samajI jAya. ramavA karatAM bhaNuvAnuM vadhu game. mAtA-pitA dvArA ane pUjyazrI guru bhagavaMtAnA samAgamathI jIvanamAM dharmanA saMskAranu siMcana thayuM. vi. saM. 2002mAM pUjya AyA zrI vijayakhamRtasUrIzvarajI mahArAja, pUjya munirAja zrI devavijayajI mahArAja Adi cAturmAsa mATe sAbaramatI padhAratAM bhAI hasamukha tenA paricayamAM AvyA ane dharmonA ra Mge vizeSa ra'gAyA. vi. sa'. 2003mAM zAsanasamrATa zro vijayanemIsUrIzvarajI mahArAja, pUjya AcArya zrI vijayAdayasUrIzvarajI mahArAja, pUjya AcArya zrI vijayanaMdanasUrIzvarajI mahArAja Adi cAturmAsa rahyA. te samaye paNa pUjya munirAja zrI meruvijayajI mahArAja, pUjya munirAja zrI devavijayajI mahArAjanA samAgama ane upadezathI tyAga - vairAgyanA raga lAgyA. dhArmika abhyAsamAM pragati karI; agiyAra varSanI vaye te skUla cheADI te baMne muni-rAjo sAthe amadAvAdamAM luNusAvADAmAM cAturmAsa rahI prakaraNa - karma graMtha tathA sa'skRtanA abhyAsa karyAM. vi. saM. 2009 mahAvida 6 nA rAja kADha ( gAMgaDa) mukAme mAtA-pitA, dAdA-dAdI vagere.
Page #1032
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1003 upadezathI karAvelA bhagIratha kAryoe eka navo ItihAsa sajaryo che. graMthalekhananuM, graMthanA, grantha prakAzana, tIrthoddhAra, aMjana zalAkA, pratiSThA, upadyAna, udyApana charI pALatA saMgha, vyAkhyAna, dIkSA gaNi* panyAsa upAdhyAya ane AcArya pada pradAna-A badhAM zAsanaprabhAvanAnAM aMgomAM navo utsAha, sUjha ane preraNA ApI navatara saMskAranI sthApanA karI che. zAsanasamrATazrInA padAlaMkAra zAstravizArada kaviratna pIyUSapANi AcArya mahArAja zrI vijaya amRtasUrIzvarajI mahArAjazrI - ke jeoe potAnA jIvanakALa daramyAna anekAneka kAryo karI-karAvI pitAnI virATa kArya zaktinA jagatane darzana karAvyAM che, jeonA saceTa upadeza ane bhagIratha puruSArthathI pAlItANu zatruMjayagirirAjanI taLeTImAM aitihAsika zilpa sthApatyanA addabhuta namUnArUpa kaLI kArIgarIthI benamUna zrI kesariyAjI vrataparaMparAprAsAda nAmanuM citya potAnA uttuMga zikharothI AkAzanI sAthe vAta karatuM zobhI rahyuM che, teonA paTTadhara parama saumyamUti AcArya mahArAjazrI vijayadevasUrIzvarajI mahArAjanAM ziSyaratna vyAkaraNAcArya zAstra vizArada kAvya kovida AcArya mahArAja zrI vijaya hemacandrasUrIzvarajI mahArAje bAlyavayamAM saMyama svIkArI vinaya-viveka ane samarpaNabhAvathI zuddha cAritrya pAlanapUrvaka nyAya - vyAkaraNa - sAhitya tathA Agama zAstrone talasparzI abhyAsa karI sArI evI pragati sAdhI che. vizAla parivAranI hAjarImAM khUba ja dhAmadhUmapUrvaka pUjya munirAja zrI meruvijayajI mahArAja tathA pUjya munirAja zrI devavijayajI mahArAjanA ziSya hemacaMdravijayajI banyA. vaya bAla chatAM sthiratA ane gaMbhIratA dAkhalA rUpe hatI. kalAnA kalAke abhyAsamAM magna rahetA. temanI tIvra buddhi ane abhyAsa karavAne khaMta joIne pUjya munirAja zrI meru vijayajI mahArAja tathA pUjaya munirAja zrI devavijayajI mahArAje zAstrIjI pAse pANinI vyAkaraNano abhyAsa zarU karAvyuM. vyAkaraNanI sAthosAtha nyAya, sAhitya tathA Agama graMthane talasparzI abhyAsa karyo. abhyAsa pAke thAya te IrAdAthI bRhad gujarAta saMskRta pariSadanI parIkSA ApavI zarU karI. siddhAMta kaumudI, mahAbhASya, proDha mane ramA, laghuzabdenduzekhara, paribhASendra zekhara, vAyadIpa vaiyAkaraNa, bhUSaNasAra vagere vyAkaraNanA tathA muktAvalI prazna lakSaNI siddhAMta, vyutpattivAda, kusumAMjalI vagere nyAyanA ane sAhityanA prauDha graMthane abhyAsa bAra varSa sudhI karyo. prathama madhyamAM, zAstrI ane aMte vyAkaraNacAryanI parIkSAmAM uttIrNa thayA. navyanyAyamAM kalakattAnI prathama madhyamAnI parIkSA ApI uttIrNa thayA. temanA vyAkaraNa-nyAyanA abhyAsa sAthe AgamAdine abhyAsa, tyAga, tapazcaryA, vinayazIlatA ane gAMbhIrya Adi guNanI suvAsa paNa samudAyamAM vistarelI che. A badhI gyatA joI pUjyapAda AcArya mahArAja zrI vijayaamRtasUrIzvarajI mahArAjazrIe bhagavatIsUtranA godvahana karAvavA pUrvaka vi. saM. 2023 kArataka vada 6 nA surata mukAme gaNipada ane vi. saM. 2024 vaizAkha sudi 10 nA pAlItANu mukAme paMnyAsapada mahotsavapUrvaka arpaNa karyuM. mahotsava pUrvaka upAdhyAya 5da arpaNa karavAmAM AvyuM. vi. saM. 2009 mAM sAdaDI (rAjasthAna) mukAme teozrInAM haMsAbenanI dIkSA mahotsavapUrvaka thaI jeo sAdhvIjI zrI cAritrazrIjInA ziSyA sAdhvIjI zrI hemalatAzrIjIne nAme jJAnadhyAnamAM tallIna rahI nirmaLa saMyama ArAdhI rahyAM che. teonA mAtAzrI prabhAvatIbahene paNa tIvra vairAgya pUrvaka vi. saM. 2012mAM amadAvAda mukAme dIkSA lIdhI jeo sAdhvIjI zrI cAritrazrIjInA ziSyA sAdhvIjIzrI pAlatAzrIjInA nAme khUba tanmayatApUrvaka saMyama ArAdhI rahyAM che ane tapamAM vizeSa AgaLa vadhI rahyAM che. 84 mI eALI to temaNe mana- pUrvaka karI hatI. temanA nAnAbhAI pravINakumAre nAnapaNamAM surata mukAme vi. saM. 2017 mAM mAgazara sudi 6 nA dIkSAne svIkAra karyo, jeo hemacaMdravijayajI mahArAjanA ziSya munizrI pradyumnavijayajI banyA. teo sArA abhyAsI, zAsananI dhagazavALA ane viThAna vyAkhyAnakAra che. zAsanasamrATa zrI vijamanemisUrIzvarajI mahArAjazrIne samudAya vidvattA, cAritryazIlatA ane zAsanaprabhAvakatAnI dRSTie bIjA badhA ja samudAyo karatAM jaina zAsanamAM AgavuM sthAna dharAve che. zAsanasamrATazrI tathA teozrInA vizALa ziSya-praziSya samudAye chellAM 60 - 70 varSanA gALAmAM jainazAsanamAM potAnA zrI bhagavatIsUtranA coge vahana- pUrvaka sa. 2023 mAM surata mukAme potAnA dAdAguru AcAryazrI vijayaamRtasUrIzvarajI mahArAjanA varadhaste gaNipadathI alaMkRta banI uttarottara paMnyAsa * upAdhyAyapada prApta karI gujarAta-saurASTra muMbaI vagere sthAnamAM vicarI aneka AtmAone dharma mArge vALI rahyA che. temanI AcArya padavI amadAvAda - mukAme zAsanasamrATazrInA samudAyanA daza AcArya bhagavaMta pUjya AcArya mahArAjazrIvijayotIbhadrasUri, pUjya AcArya zrI vijaya meru prabhasUrIzvarajI mahArAja AdinI zubhanizrAmAM samartha vidvAna AcArya zrI vijayadharma dhuraMdharasUrIzvarajI mahArAja tathA munizrI pradyumnavijayajI mahArAjanA avirata prayAsathI bhavyAtibhavya mahesavapUrvaka varSo sudhI yAda rahe tevI rIte nagarazeThanA vaMDAmAM saM. 2033 mahA sudi 10 nA divase thaI hatI, teonAM bahena - bA - bhAI ane pitAe paNa saMyamamArga svIkAryo che, jeo anukrame sAdhvIjIzrI hemalatAzrIjI, sAdhvIjIzrI padmalatAzrIjI ma., munirAjazrI pradyumnavijayajI mahArAja ane munirAja zrI hIravijayajI mahArAjanA nAme ta5- tyAga ane saMyamanI ArAdhanA karI svapara upakAra sAdhI rahayA che, AcAryazrI hemacandrasUrijI mahArAje vyAkaraNAcAryanI parIkSA uttIrNa karI che. teoe pUjayapAda gurubhagavaMta tathA maithila vidvAne pAse sthiratApUrvaka zAstronuM UMDuM adhyayana karyuM che. pitAnI aDhAreka varSanI uMmaramAM racela Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1033
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1004 vizvanI asmitA, rANakapuranA ItihAsane tathA temAM UjavAyela, pratiSThA mahotsavane varNavatuM "kIrti kalola kAvya' nAmanuM kAvya saMskRta kAvya jagatamAM AgavuM sthAna dharAve che. teoe saMskRta - prAkRta ane gujarAtImAM aneka padyo racyAM che. prationuM yathAzakaryuM saMzodhana saMpAdana, vimalasUri racita prApaumariya jaina mahArAmAyaNane saMpUrNa akSarazaH gujarAtI anuvAda prAkRta upadezaka mahAgraMtha je haribhadrAcArya racita che tene anuvAda, ratnaprabhasUrie racela 11150 pramANu prAkRta upadezamALAne anuvAda, tema ja mahAnizItha sutra susaDha kathA - pUrvAcArya kRta aMtima - sAdhanA - sAdhu sAjavIonA kriyAsu vi. chapAvI prasiddha karyA che. teozrIe tAjetaramAM saMpAdita karI prakAzita karela "abhidhAna cintAmaNi" svopadITIkA sahitane keza viThajajagatamAM prazaMsApAtra banela che. vidvattAnI sAthe bhagavatIjI vagere Agama grantha upara mananIya -- saraLa ane bodhaka vyAkhyAna ApavAnI temanI zakti nirALI che. saM. 2036nI sAlamAM surendranagaramAM eenA gurumahArAjazrI pU. AcAryazrI devasUrIzvarajI mahArAja tathA teonI nizrAmAM munizrI kundakundavijayajI mahArAja tathA munizrI pradyumnavijayajI mahArAjanA UjavAyela gaNipada pradAna mahotsave surendranagaranA dhAmika itihAsamAM eka sonerI pRSTha umeryuM che. AvA vidvAna AcAryazrI pratye jaina zAsana sevAnI abhilASA vyakata karI viramIe chIe. AcAryazrI hemasAgarasUrijI kapaDavaMjamAM aMjanazalAkA pratiSThA, vejalapura (paMcamahAla, ji.) siddhacaka maMdiranI pratiSThA, siddhAcalajInI motIzA zeThanI TrakamAM tathA Agama maMdiranA siddhacakra, gagudhira maMdiranA bhUmigRhamAM aneka pratimAonI pratiSThA karAvI, tathA ArIsA bhuvanamAM pratiSThA - mahAtmavAdi karAvI, sva-para kalyANa sAdhI rahyA che. sAgara samudAyanA lagabhaga 500 sAdhu-sAdhIonA nAyaka vartamAna garachAdhipati pU. AcArya devazrI hemasAgarasUrIzvarajI mahArAje je A bhagIratha prayatna kaThinamAM kaThina graMthanA anuvAda karI jaina samAja upara vipula upakAra karyo che. saurASTra dezamAM siddhagirijInA najIkanA jIrA gAma nivAsI dezI devacaMda puruSottama ane zIlazAlinI jhamakabenanA suputra zrI hIrAcaMdabhAIne 192 1 vaizAkha suda 8nA zubha dine janma thayo. vyavahArika zikSaNa, dhArmika zikSaNa ane saMskAra mATenA suratanA nivAsarathAna daramyAna Agama dvAraka zrI AnaMdarAgarasUrIzvarajI mahArAjane samAgama thavAthI dharmAnurAgI saMskArane vega maLe. ane saM. 1981mAM devacaMdabhAIe gamedvArakazrI pAse ajImagaMjamAM dIkSA aMgIkAra karI munizrI devasAgara kahevAyA. vArasAgata dhArmika sarakArane kAraNe saMvata 1984nA vaizAkha suda ekAdazIne divase hirAcaMdabhAI ane ladhubaMdhue amadAvAdamAM pa. pU. amoddhArakazrI pAse dIkSA aMgIkAra karI munizrI hemasAgarajI tathA munizrI amarendrasAgarajI tarIke jAhera thayA. satata gurukulavAsamAM rahIne grahaNa - Asevana zikSA - vyAkaraNa - kAvyasAhitya-nyAya - AgamAda zAstronuM yathAzakti adhyayana karI saM. 1999 Aso vadi bIje pa. pU. a.moddhArakazrIne zubhahaste paMnyAsapada ane 2007 mAM mahA zukala trayodazInA dine sva. 5. pU. gacchAdhipati AcArya mahArAjazrI maNisAgarasUrijInA varadahaste suratanagare AyAryapada para ArUDha thayA. pa. pU. Agama dvArakazrInAM Agama viSayanAM pravacananA-vyAkhyAnanA avatarAnI presake pIe karAvI ane zreNI bhAga 1-2 -3-4-5 rUpe chapAvI. tema ja "siddhacakra" pAkSika peparamAM saMpAdana karAvyAM. A uparAMta bhagavatIjInA AThamA zatakanAM vyAkhyAne, upadezamalAnI ghaTTI TIkAnI presa kepI, jUnI hastalikhita pUjya pravacana prabhAvaka AcArya zrImad vijayabhuvanasUrIzvarajI mahArAjazrI Jain Education Intemational
Page #1034
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1005 zrI mayaNAzrIjI (sUryazizu) mahArAja zrI tapagaccha saMghanAM aneka vidvAna sAdhvIjI mahArAje paikI sAhityaratnA, kalakavayitrI, vizadavyAkhyAtriI, sAhityakalAbhAratI, pUjya mayaNAzrIjI (sUryazizu) mahArAja temAMnA ja eka sAdhvIratna che. e ratnanA sarjanahAra suratanA prakhara jhaverI pitA zrIyuta jIvaNacaMda dayAcaMda malajI ane mAtA zrImatI gulAbabena mULacaMda jhaverI hatAM. bacapaNathI ja saMskAranA camakAranI rekha para camakyA vinA rahetI na hatI. mA-bApane khUba ja lADa-prema chatAM AtmavikAsane jhaMkhatAM pUrva janma saMskAra ane RNAnu- baMdhanA saMbaMdhe pUjya gurudevazrI AgamoddhAraka AcArya devazrI AnaMdasAgarasUrIzvarajI mahArAjanI samudAyanA vartamAna ga chAdhipati pUjaya AcArya devazrI hemasAgarasUrIzvarajI ma. nA ajJAtinI pUjaya sUryakAMtAzrIjI ma, nA darzane dila DohI UThayuM. dIkSAnI anujJA maLI gaI. jhukAvI nayA zrI mahAvIra prabhunA zAsanane caraNe. mInAkSIbena maTI sAdathI mayaNuzrI kha banyAM. yamanI sAdhanAmAM jJAnanI upAsanA karatAM dhArmika sAhityanI ArAdhanAne prAraMbha karyo. jANe triveNI saMgama ! vAMcanane paNa eTale ja rasa. jIvananAM sone, dharmanAM tahene rodhatA temane AtmA ! manomaMthana karatuM emanuM ciMtana ! e sahune sAra e Avyo ke sahue teone zrI sUryazizu tarIke navAjyAM. sAhityapa the gati, te kavetAmbara tapagaccha rana sA'vI e mATe kaThaNa hatI. pU. sAdhvIjI mahArAjomAM pravacana ane sAhitya sarjana tarapha prAyaH temanAM prayANuM prathama ja hatAM. te prati virodha-virodha UbhA thayA chatAM bahujananA hitane mATe bahujananA sukhane mATe jAte AtmavikAsa sAdhI janagaNane paNa kaMIka ApavuM, saMsAranA asaMskRta jIvanane saMskRta karavA mATe kaMIka karavuM ja. evI zraddhA sAthe teo makakama rahyAM. AtmAne prakhara avAja dhIrazAsananA pracAranI tamannA ane anekamAM dharmasaMskAra reDavAnI prabaLa bhAvanA sAthe virodhane paNa hasate moDhe, samatApUrvaka sahIne kArya pitAnuM cAlu rAkhyuM. aMte kathA, vArtA, navalika, paulika TucakA, kAvya, pravacana, vagerenA prakAzananI mAMga thavA lAgI. te eka pachI eka 32 pustakanAM prakAzana thayAM. ane 33muM pustaka " chIpanAM metI " nAme teonA nizrAvatI zatAvadhAnI zrI dayAzrIjI (darzaka) tathA zrI amitakuNAzrIjI ( amIrasa ke prakAzita karyuM che, jemAM pU, sUryazizu ma, nA jIvananI jhAMkhI karAvavAmAM AvI che. 29 varSanI saMyama sAdhanAmAM kevaLa lakhI jANyuM che eTaluM ja nahIM, mAsakSamaNa -varasItapa - seLa upavAsa - paMdara upavAsa Adi aneka tapazcaryAnI paNa ajoDa sAdhanA karI che. zrI vIrane saMdeza pahoMcADavA gujarAtanA badhA prAMte - gujarAta - karacha - ane vaLI bhAratanA ghaNA pradezamAM vihAra karI bhavyajanone jAgRta. karyA che. munizrI siddhasenavijayajI kAmamAM pU. AcArya deva dharma dhuraMdhara surIzvarajInA rivyazrI munizrI siddhasenavijayajI gAma : rAjapura - mahAvada - 13 dakSA pAlItANAmAM. vaDI dIkSA trivadi Da. dhArmika abhyAsa cha karma graMtha - hema ladhu vyAkaraNa raghunAtha kAvya, vIra prakaraNu, saMskRta be buka, dhanaMjaya nAmamAlAnA kaleke, vItarAga stotra. paMDita jagannanAtha pAse mahuvAnA cAturmAsamAM dhanyakumAra caritranuM vAMcana karyuM che. tapazcaryAmAM bethI traNa vakhata ATha upavAsa karyA che. pU. AcArya deva dharma dhuraMdharasUrIzvarajI ja tathA pU. A. deva nItiprabhasUrIzvarajInI pAse uttarAdhyayanasUtra tathA A sArAMga sUtranA yogo ja vahana karyA. tathA ka65sutra - sAta AyaMbila - mahAnizItha sUtranA pega pU. A. deva devasUrIzvarajI tathA pU. A. deva hemacaMdrasUrIzvarajI tathA sUyaDAMga - ThANuga - samavAyega sUtranA yoge paNa temanI pAse karyA che. Jain Education Intemational
Page #1035
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1006 vizvanI asmitA muni zrI dAnavijyajInI nizrAmAM upadhAna tapa mALA ropaNa mahatsava-eka yAdagAra saMbhAraNuM pa. pUjya zAsanasamrATa zrImad vijayanemisUrIzvarajI mahArAja sAhebanA paTTadhara pa. pU. A. bha. zrImad vijayaamRtasUrIzvarajI ma. sAhebanA ziSyaratna pa. pU. munirAjazrI dAnavijayajI mahArAja sAhebanI nizrAmAM thoDA samaya pahelAM ja surendranagara mukAme jaina vetAmbara mUrtipUjaka tapAgaccha saMghanA upakrame pa. pU. AcAryazrI vijayanaMdanasUrIzvarajI ma. sA. pa. pU. AcAryazrI vijyaamRtasUrIzvarajI ma. sA. tathA pa. pU. AcAryazrI vijaya dharmadhuraMdharasUrIzvarajI ma. sAhebanI puNya smRti nimitte pa. pU. munirAjazrI dAnavijayanI preraNAthI upadhAnatapa mALAropaNane maMgaLa prasaMga zAnadAra rIte yojAI gayo. A mahotsavanuM zubha mudata pU. AcAryazrI vijaya merUprabhasUrIzvarajI ma. sAhebe pharamAvyuM hatuM. A mahotsavamAM gujarAta rAjyanA mA. rAjyapAlazrI zAradA bena mukarajI tathA rAjya sarakAranA paMcAyata ane nagarapAlikAnA maMtrIvarya zrI naMbakalAla davenI hAjarIe prasaMgane ane dIpAvyo. savAranA zubha samaye zeThazrI kAMtibhAI tathA jasumatIbahene rAjyapAlazrInuM tathA maMtrIzrInuM yathAyogyarIte svAgata karela. munizrIe tapasvIone utkRSTa rIte vidhi karAvI ane barAbara 9.27 miniTe prathama mALa paridhAna karanAra zeThazrI ane pasaMda harilAlanAM dharmapatnI a. sa. zrImatI hIrAbahenane mALA paridhAna karAvavAmAM AvI ane te pachI krama pramANe mALAropaNanAM maMgala dasyo eka pachI eka sarjAtAM rahyAM. upadhAnatapane prasaMga jainadharmane eka viziSTa maMgalakArI prasaMga gaNAya che. A prasaMgamAM khAsa padhArelA rAjyapAlazrI tathA maMtrIzrIe pa. pU. munirAjazrI dAnavijayajI mahArAjazrI pAse vAsakSepa laI munirAja pAse AziSa mAMgela. samAraMbhanA prAraMbhamAM ja saMdhanA pramukhazrI kAMtilAla ratilAla zAhe saMghanI pravRttine citAra Apyo. saMdhasevaka zrI bApAlAla manasukhalAla zAhe prasaMganI vizada chaNavaTa karI tyAra bAda hIrAbena zAhe ane eka dasa varSanI bALA rUpAbena zAhe gavarnara zrIne mALa paherAvI bhAvabhInuM svAgata karyuM. gavarnarazrIe bhAvavibhora banI temanA vaktavyamAM jaNAvyuM hatuM ke jemAM AvuM moTuM tapa thAya che ane temAM nAnAM bALako paNa joDAyAM che te ja kharekhara te sAcI saMskRtinuM darzana karAve che. agniparIkSA jevA AjanA vAtAvaraNamAM AjanI AvI tapazcaryA ane ArAdhanA jarUra madadarUpa thaze. dharma ja mAnavIne DUbatA bacAve che e bhAvArthamAM emaNe ApeluM pravacana ghaNuM ja mananIya hatuM. dAnavijayajI mahArAjazrIne paNa khUba ja dhanyavAda pAThavyA hatA. paMcA yatamaMtrIzrI traMbakalAla davee paNa AjanA prasaMgane prabhAva samagra dezamAM paNa paDaze evI AzA zraddhA vyakta karI hatI, pa. pU. munirAjazrI dAnavijyajI mahArAje temanI anokhI zailImAM jaNAvyuM hatuM ke bhAratanI Arya saMskRtinAM mULa ghaNAM ja UMDAM che- vizvamAM dareka dharmanAM mUlyone prabhAva vadhatuM jAya che. sAcI zAMti-samRddhi maMgala dharmanA pratApe ja AvavAnI che evI haiyAdhAraNa ApatAM bhUtakALamAM paNa DokiyuM karIne jaNAvyuM hatuM ke rAjyasa cAlana ane dharma saMcAlana vacce yugothI suMdara saMbaMdhe cAlyA AvyA che. akabara bAdazAhane pratibaMdha karanAra AcAryazrI hIrasUrIzvarajI mahArAjazrI ja hatA. kumArapALa rAjAne kalikAla sarvajJa hemacaMdrAcArye ja pratibodha karyo hato. bhAvanagaranA nareza bhAvasiMhajI vagerene zAsana samrATa vijayane masUrIzvarajI mahArAje ja dharmane upadeza Apyo hato - ane tethI ja zramaNa bhagavaMta mahAvIranI ahiMsAnI saravANI samagra vizvane AzvAsanarUpa banI rahI che. vartamAna samayamAM jyAM jyAM hiMsAnuM vAtAvaraNa che tyAM ahiMsAno payagAma pahoMce te mATe ApaNe sau kamara kasIe. A badhAM pravacana daramyAna anekhuM maMgala vAtAvaraNa sarjAyuM hatuM. pravacananA aMte zrI gavarnare munizrIne amadAvAda aMge AmaMtraNa pAThavela ane dharmamAM khUba ja moTI krAMti phelAve tevI zubhecchA vyakta karI vidAya lIdhI hatI. surendranagaranI zItaLa chAyAmAM ja vAyelo A prasaMga yAdagAra saMbhAraNuM banI gayuM. 1 nAgala, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1036
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 10 07 bhAratavarSa gaNanApAtra jinamaMdiramAM AgavuM ane advitIya sthAna banI cUkeluM mahesANuM nagaranuM mahimAvaMta zrI sImaMdharasvAmI jinamaMdira 500 dhanuSyanA mahAvirATakAya anantAnata mahAgunidhAna anaMtAnaMtanI mahAmahimavanta, mahAu5kAraka, mahAtAraka, ananta karuNuM siMdhu devAdhideva "zrI sImanvarasvAmIjI " paramAtmA 84 gaNadhara bhagavata, so karoDa 100,000,00,00 pUjya sAdhu mahArAje ane se kareDa 100,000,00,00 pUjaya sAdhvIjI mahArAjanA ati vazALa parivAra yukta zrI jabudvIpanA pUrva mahAvideha kSetranI " zrI puSpakalAvatI" nAmanI pRNyavatI AThamI vijayamAM sAkSAt sadehe vicarI deva nirmita samavasaraNamAM virAjita banI pAMtrIza, guNeyukta vANI dvArA sudhAsyandinI sumadhura derAnA daIne pratikSaNe vizva upara anaMtAnaMta mahAupakAra karI rahyA che. e anantAnaMta mahAtAraka devAdhidevanuM mahAtAraka jinamaMdira nirmANa aMge 45 phUTa khanana karela zuddha bhUmimAM vIra saMvata 2495 nA vaizAkha kRSNa saptamIne (7) gurUvAranA dine pU. paMnyAsapravara zrI bhadraMkaravijayajI mahArAja hAlamAM AcArya zrI bhadraMkarasurIzvarajI mahArAja (bApujI mahArAjanA samudAyanA ) ane pUjya pravartaka munirAjazrI indrasAgarajI mahArAjazrInI zubha nizrAmAM tema ja catuvidha zrIsaMdhanA sAMnidhyamAM zrI zilA sthApana mahAmaMgaLa vidhi. visA osavALa jJAtIya kAMkariyA gAtrIya zrAddha guNaratna zreSThIvarSe zrImAna harakhacaMda zAha tathA temanAM supatanI suzrAvikAjI zrImatI tArAbahenanA zubha haste thayela. mahimAvaMta devAdhideva zrI samanvarasvAmIjI paramAtmAnA anaMtAnaMta mahApuNyaprabhAve paramapUjyapAda AcArya devazrI kailAsasAgarasUrIzvarajI mahArAja sAhebazrInA puNyaprabhAve tema ja zrIsaMdhanA parama abhyadaye traNa varSa atyalpa samayamAM zilpazAstrAnusAra zakaya zuddhi jALavavA pUrvaka zrI sImaMdharasvAmI jinaprAsAda nirmANa karavAmAM Avela che. jina prAsAdanuM svarUpa zrI jinaprAsAda pUrva pazcimAbhimukhe 155 phUTa 3 iMca AyAma, uttara dakSiNa dizAe 93 phUTa 9 iMca vistIrNa, bhUmitaLathI zikharanA kaLaza sudhI 108 phUTa, unnata vajadaMDa 25 phUTa 7 Iya, unnata ane AyAma viSkalsa 7 IMca, vajadaMDanI pATalI 8 iMca 4 derA, unnata 4 phUTa 3 iMca ane nA re AyAma ane 2 phUTa 1 Ica 4 dorA vistIrNa. caMDavaranuM svarUpa garbhagRha tathA kAlImaMDapanA caMDovaramAM dizAonA devatAonI UbhI daza mUrtio - dazadaphapAlanI bhI daza mUrtio - cAra dizAnA indronI UbhI cAra mUrtio maLI kula covIza mUrti o - mukhya raMgamaMDapanA caMDavaramAM devatAonI UbhI aThThAvIza mUrtio tema ja uparyukta 24 mUrtio maLI kula para mUrtio 5 phUTa 10 IMca unnata. kelImaMDapa ane raMgamaMDapanuM svarUpa raMgamaMDa5mAM vartamAna covIzInA anaMtAnaMta mahAtAraka prathama zAsanapati devAdhidevazrI AdinAthajI paramAtmA, bAramAM zAsanapati zrI vAsupUjya svAmIjI paramAtmA, sALamAM zAsanapati zrI zAMtinAthajI paramAtmA ane covIzamAM carama zAsanapati "zrI mahAvIra ravAmIjI paramAtmA "nI maLIne kula cAra devakulikAo-raMgamaMDapanA staMbha upara 5 phUTa 8 iMcanI unnata vidyAdevIonI ATha mUrtio ane be phUTanI unnata siMhAsana virAjita vidyAdevIonI ATha mUtio. sAkSAta devakathI avatarita devimAna ja na hoya! evuM ati ramaNIya AlAdajanaka anaMtatArakazrInuM jinaprAsAda zobhI rahyuM che. Jain Education Intemational
Page #1037
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1008 AdhyAtmika yuganA pravaka saMta paramApakArI sadgurudeva pUjya zrI kAnajI svAmI sadgurudevazrI kAnajIsvAmInA janma sthAnakavAsI zvetAMbara soMpradAyamAM umarALA ( saurASTra ) gAme vikrama sa. 1946mAM thayela. bALapaNuthI ja ejasvI, vairAgI, nijahitanA kAnI hatA teno ja nAnapaNuMthI ja kulapara parAthI maLela sthAnakavAsI ane darAvAsI zveta para zAstrono gahana abhyAsa karela. nihitanI bhAvanAnA raMgamAM bALabrAcArI rahI ane 24 varSanI bharajavAnI avasthAmAM vikrama saMgra 1970mAM sthAnakavAsI saMpradAyamAM dIkSA lIdhI. tyAM sAdhupaNAmAM paNa pote bhavabhayanA duHkhathI bhayabhIta banI AtmAnA atIndriya Ana Mda mATe talasatA hatA. vetAMbara-dezavAsI- sthAnakavAsI graMthAnA seMkaDA vakhata vAMcana, manana, ghelana karatA rahyA paraMtu AtmAnA atIndriya AnaMdanA virahu janma : va, sudI 2 vikrama sa. 1946 svargavAsa : ko. va. 7 2037 dUra na thayA. evA AnaMdanA jhaMkhanAnA kALamAM vikrama sa 1978mAM eka adbhuta prasa Mga banyo ke ApazrIne digambara dharmanA eka mahAna graMtha " zrI samayasAra paramAgama ' hAthamAM AvyA. A zAstra hAthamAM laI pahelI gAthA vAMcatAM ja ApazrInA saheja udgAra hatA ke bhAI ! A tA azarIrI ( siddha) thavAnuM zAstra che. Ama A zAstra maLatAM pUjyazrInI aMtara pariNatine aMdara javAnA vega maLyA. ApazrIe AnuM ekAMtamAM jai seMkaDA vakhata gahana adhyanana, manana, dheAlana karyuM ane jenA mATe talasatA hatA te atIndriya AnaMda prApta karI peAtAnA bhagavAna AtmAnAM darzana karyA, ane lakSagata thayuMke sAdhupaNuM te aMtaramAM AtmasAdhanAnI parAkASThArUpa dazA che, ke jemAM dehamAtra para nispRhatA eTalI vadhI jAya che ke tyAM bAhyamAM tilaSamAtra paNa parigraha rahetA nathI. tathA peAtAnA saMbaMdhamAM vaAdi parigraha hAI ane munipaNA ceAgya atIndriya AnaMdanI pracuratA na dekhA vikrama saM. 1991 mAM peAtAne sthAnakavAsI sAdhune badale digambara jaina dharmanA atratI zrAvakapaNe jagAhera karyA ane sthAnakavAsI saMpradAyanA pratIkarUpa muhupattI Adine paNa tyAga karyo. ane potAnA upayogane vizeSa vizeSa aMtara tarapha vALatAM - vALatAM samagra jIvana vitAvyuM - te sAthe sAthe bhavya javA upara vItarAgI kaheNAne lIdhe seAnagaDha ( saurASTramAM ) mukhyapaNe rahIne Azare 45 varSa sudhI jaina dharmanA mULa rahasyAnuM udghATana karatA rahyA. aMtara anubhUtithI bhIMjAyelI pariNatinA mukhya sUra A hatA keH-- ( 1 ) jagatamAM anAdi anaMta cha jAtinAM dravyeA che. ( 2 ) cha e dravyo ane tenI kriyAe atyaMta svataMtra che, tethI teo ekabIjAnAM kAryAne jarApaNa karatA nathI. vizvanI asmitA ( 3 ) jIva peAtAnA jANavApaNAna svabhAvane bhUlIne ajJAnatAthI rAgadveSAddhi bhAvAne pAte ja kare che. paNa te pUrvIsa'cita karmAne lIdhe nathI. ( 4 ) jo ke AvA mithyAtva-rAgAdi bhAvApAta ja karatA hAvA chatAM paNa te bhAveza zvamAM mAtra vartamAna pUratA ja - kSaNika che tethI te jIvanA nitya bhAvane shejapaNa khAdhA pahoMcADatA nathI. ( 5 ) AthI vartamAnamAM jIva pAtAnI avasthAe vikArI hAvA chatAM svabhAve atyaMta zuddhapaNe spaSTa pragaTa che, (6) AvA svabhAve zuddharUpane lakSamAM letAM jIva zuddhapaNe prItamAM Ave che - jaNAya che - anubhavAya che - ane te ja muktine mArga che. ( 7 ) AvA zudvasvabhAvane lakSamAM na letAM vamAna paryAyagat rAgAdi bhAvane lakSamAM levuM tene pAtArUpe pratItamAM levuM- anubhavavuM te ja sa'sAra che ane saMsAranA mArga che. ( 8 ) AvA zuddhasvabhAvane lakSamAM letAM dharma pragaTe che, te AvA dhI ne jyAM sudhI pUrNatA na thAya tyAM sudhI bhUmikAnusAra vItarAgI deva - guru - dharma pratye dAsatva, vAMcana, tattvavicAra, maMthana ane tapAdi vigere prakAranA zubha rAgAdibhAvA paNa thatA hAya che. tema chatAM te aMtara anubhUtinI vizeSa zuddhi mATe madada rUpa ke sAdhanarUpa thatA nathI. tethI tevA bhAvA jJAnI dhI ne pUrNatA na thAya tyAM sudhI na heAya ema paNa nathI ane heAya eTale jJAnI dharma artha karatA hAya eNma paNu nathI; paraMtu rAga samAna jANe che. TUMkamAM teozrI khAsa kahetA hatA ke je bhAva tIthaMkaraprakRti karmanA baMdha thAya te bhAva jo ke jJAnIne ja thatA hovA chatAM paNa baMdhanuM ja kAraNa che, muktinuM lezamAtra paNa kAraNu nathI. muktinuM kAraNa tA uparokta zudvasvabhAvapaNe peAtAne pratItamAM levuM - jANuvuM - anubhavavArUpa sthiti ja che, AvA AvA ApazrInA aMtara anubhUtithI otaprota tIvra vacane| amArA jevA pAmara jIvAne anaMta upakArI thayA che. AvA parama upakArI caitanya vihArI pUjya gurudevazrI kAnajIsvAmIne mATI kADhI vadana --ame chIe ApanA dAsAnudAsa mIThAlAla maganalAla dozI bhAgIlAla maganalAla dezI ane samagra parivAra.
Page #1038
--------------------------------------------------------------------------
________________ satyanI zodhayAtrA - Do. rUdradeva dipaDI (!$ dAhI khaMDa-1 satyanI zodhayAtrA vartamAnakAnI prajAnuM ciMtana pANInA pravAha jevuM dekhAya che. kemake jyAM sahelAithI raste maLe che, tyAM DhaLI paDe che. A varta. mAna-prajAmAM vijJAnanA nAme prasarelI bhautika sukha-sagavaDe bhogavavAnA kAraNe dhama, maryAdA, kartava, viveka, AcAra, Izvara, dharmazAstra, Aga vagere badhAyane haMbaga kahevAnI Teva paDI gaI che. sarva sAdhAraNanuM AkhuM jIvana dhoraNa mAtra sAMsArika sukhonI AMdhImAM uttarottara spardhA karatuM jovA maLe che. saMskRti ke saMpradAya pratye azraddhA upajAvavAnI pratispardhA Aje ghara karI rahI che. Ajano mAnava dhIme-dhIme ApaNuM maharSioe racelA uttamottama sArabhUta dharmagranthAmAM paNa azraddhAvALA banI rahyo che. bhAratIya AstikajagatanI dharmazAstromAM vaNita bhUgoLa-khagoLa saMbaMdhI dhAraNAo ne beTI batAvI tene nikAhana banAvavAnI pravRtti Aje sarvoparI pravarte che. judAM-judAM saMzodhananA nAme svarga, naraka, puNya-pApa, AtmA-paramAtmA vagere badhAne "nirarthaka kalpanA rUpa kahevAmAM paNa saMkoca thato nathI. vijJAnanI A dhArAnA eka rUpane AjanA vaijJAnidAne keTaleka aMze jAkAne upakama karyo che. paNa tethI AdhyAtviAka-daSTi rIrvathA lupta thaI gaI ane mAtra bhautikabhAvanAe potAnuM Asana jamAvyuM che. pAraNAme rArika sagavaDatA meLavavAnA prayAsomAM AkhuM jIvana cAlyuM jAya che. mAnava potAnA carama ane parama lakSyanI dizAthI vimukha banI bhautika sukhanA bhAvAvezamAM AstikajanenI AsthAe upara prahAra karavA paNa taiyAra thaI jAya che. pariNAme dharmabhAvanAo kuMThita banavA pAmI che, maharSionI vANImAM vAstavikatAne abhAva bhAsavA lAge che, to zA mAtra kupanA-namita mAnavAnI ane kahevAnI Teva paDI gaI che. tenI sAthe ja vijJAnavAdanA nAme phelAyelI dhAraNuo ne ja satya samajAvavAnA prayane karavAmAM Ajano suzikSita kahevAnA mAnava AgevAna bane che. balihArI che, ApaNuM dezavAsIonI ! rAjanItinA raMge raMgAyelA leke potAnI vAta manAvavA mATe Ayaha kevA-kevA rUpamAM prakaTa thAya che te jovA jevuM che. paNu dharma, maryAdA, zAstrarakSA, satkArya, sadAcAra vagerenI abhivRddhi mATe athavA to A badhAne teDI pADavAnA prayAsane dUra karavAmAM agresara thatI nathI. AvI viSama-paristhitimAM dharmanI plAnine dUra karavA temaja dharmanI punaHsthApanI mATe A paNe sAdhu-samudAya prabuddha thAya ane pharI-pharIne upadeza ApI satyane satya mAnavA mATe mArga dekhADe, te ravAbhAvika che. eTalA mATe chellAM pacIsa-trIsa varSothI A bAbate ekadhAre parizrama karanAra, paramapUjya upAdhyAya zrI dharmasAgarajI mahArAjanA caraNe pAsaka, paM. pU. zrI abhayasAgarajI mahArAjazrIe sva--deza ane videzanAM bhaulika-vijJAnanuM gaMbhIra adhyayana-anuzIlana karyuM ane satata parizIlananA pariNAme aneka tathyonI zodha-khoLa karI temAM ApaNI sAMskRtika saMpadAonA udAtta vArasAne TakAvI rAkhavAmAM ApaNe deza bhAratavarSa jJAna-vijJAnanA kSetramAM paNa yugothI sadA AgevAna rahyo che. svArthanI sAmAnya sImAmAM gherAyelA gRhasthanI preraNAnA prabaLa strota rUpa A dezanA paramArtha -pathika sAdhu-mahAtmAe potAnI saMyama ane tattvajJAnanI sAdhanAne AdhAre janajIvanane sabhAna banAvI sanmArga arAra thavA mATe utsAhita karatA rahyA che, aniHzaMka vAta che. satyanI A zodhayAtrAmAM amArA pUrvAcAryoe aneka rastAo batAvyA che, jemAM adhyAtma-ciMtananI pUrNa rUpe pramukhatA rahI che. AvA mArgomAM evA paNa keTalAka mArgo hatA ke jemAM bhautika-vijJAnane paNa samAveza thato hato. sAMkhyadarzane spaSTarUpe nirdeza karyo hato ke prakRtinA vAstavika rahasyanuM jJAna e ja mekSa che.' ema kahIe te temAM koI atizakti nathI. Jain Education Intenational For Private & Personal use only
Page #1039
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1010 vizvanI asmitA rahelI vAstavikatAnAM darzana karyA. tenI sAthe temane ema paNa jJAna thayuM ke "Aje vijJAnanA nAme je vijJAnavAdane pracAra thaI rahyo che, te vastutaH bhUlabharele athavA te svArtha-bhAvanA ke IrSyAthI prerApela che.' "pRthvIne AkAra, pRthvInI gati, gurutvAkarSaNa, candramAnI paraprakAzitA, bhArata ane amerikA vacce sUrya-prakAzamAM thatA aMtaranuM rahasya, dhava-pradezamAM cha mahinAnI rAta-divasanA kAraNe, bhArata ane osTreliyA vacce thatI RtubhedanI vAstavikatA, caMdranI kaLAomAM thatI jUnAdhikatA, samudranI bharatIoTanuM rahasya vagere keTalAya praznonA ukelamAM zAstronI avagaNanA karI brAnDa dhAraNAo rajU karI rahelA vijJAnavAdIonI kUTa pravRttinuM rahasya ughADuM karavAnuM munizrIe vicAryuM. pU. upAdhyAya zrI dharmasAgarajI ma. nA ziSya pUjya panyAsa zrI abhayasAgarajI mahArAjanuM mana bAlyakALathI ja satyanuM saMrakSaNa karavA mATe tatpara banyuM hatuM. dIkSA pachI parama pUjya gurudeva Agama ddhAraka AcArya devazrI AnaMdasAgarajI mahArAjanA pavitra varada A zIrvAda uparAMta guracaraNemAM besIne AgamonA adhyayanakALamAM paNa pU. gurudevazrIe ema ja zIkhavyuM ke satyane satya mAnavuM ane satya kahevuM tathA satyane prakaTa karavAmAM kadI zithila na banavuM.' pUjya upAdhyAya gurudevazrI dharmasAgarajI mahArAjanI A zikhAmaNa meLavI, pUjayazrI zAmrAjJA, gurvAnA tathA kartavya-preraNAthI prerAI pitAnI sAdhanA-pravRttinI sAthe dainika-pravacananA mAdhyamathI zikSita -samAja samakSa potAnA vaijJAnika jJAnasaMpanna vicArane rajU kavA lAgyA. Adhunika vijJAnavAdIonI mAnyatAonA mULamAM rahelI zAta dhAraNu, kapanAo ane apUrNatAo pratye dhyAna kheMcanArA pU. mahArAjazrInAM pravacana sAMbhaLI sutta janomAM jijJAsAo vadhavA lAgI. vyAkhyAna pachI keTalAka prazno raja thavA lAgyA ke - jenuM yathArtha samAdhAna maLatAM ane "kharekhara ApaNu AgamAdi - zAstromAM je lakhAyuM che, tema ja pUjya jJAnI - bhagavaMtoe je lakhyuM che, te ja kharuM che.' AvI pratIti thatAM anero AnaMdanI sRSTi thavA lAgI. temAM keTalAka evA prasaMge AvyA jemAM pratyakSa prayogo rajU karyA vagara samajAya tema zakaya na hatuM. eTale prayoga - parIkSaNanI dizAmAM pU. mahArAja zrI sarva prathama zAstrIya pramANanurUpa jaMbuMdIpanuM mAnacitra derAvyuM. tenI sAthe ja keTalAka vizvanA judA-judA bhAganAM citro tayAra karAvyAM ane nadI, samudra, parvata, vagerenI paridhi vagere samajAvavA mATe AMkaDAo lakhAvyA. pRthvInI gatizIlatAne nirAdhAra siddha karavA mATe divasa-rAta, mAMsa, varSa, Rtu vagerenA praznonuM samAdhAna ApavA mATe paribhramaNa nA vividha prayoga paNa karI batAvyA. vAta AgaLa vadhatAM ghaNAonI mAgaNI thaI ke "AvuM eka moTuM moDela taiyAra thavuM joie ke jene AdhAre ghaNI spaSTatAthI A badhA vijJAnanA vivAde samajI zakAya." tethI pUjya upAdhyAya zrI dharma sAgarajI ma. nA ziSya pU. paM. zrI abhayasAgarejI mahArAjasAhebe gujarAta kheDA jillAnI dharma premI nagarI 'kapaDavaMjamAM ' zAstrIya mApa pramANe eka lAkha yojana vistAravILA jaMbuddIpanI pratikRti rUpe 1904191 IMcanA kela simenTanuM meDala taiyAra karAvyuM ane tenA para divasa-rAta kema thAya! tema prayogathI samajaNa pADela eTale A meDala ane tenA prayogathI saine ema lAgyuM ke kharekhara jo AvuM, AnAthI paNa vizALa ane sthAyI moDala jaMbUdIpanuM taiyAra thAya ane temAM badhI vigate spaSTa karavAmAM Ave te AjanA vaijJAnikanI sAme lAlabattI dharI zakAya. aneka zaMkAonuM samAdhAna thAya tema ja ghaNAne umAge jatAM rokI zakAya. ApaNuM AgamamAM vaNita viSayane khulAso thAya temaja azraddhAnI jaDa DhIlI thaI jAya.' AvA uttama - saMka9pane sAkAra banAvavA mATe "kapaDavaMja jaina zrIrAMdhe' parama pUjya gaddhAraka dhyAnastha AcArya zrI AnaMdasAgarasUrIzvarajI mahArAjanI paTTadhara pUjaya gacchAdhipati zrImANiyasAgarasUrIzvarajI mahArAjanA maMgaLa AzIrvAda ane utsAhapUrNa preraNAne prApta karI zrI siddhagira pAlitANA (saurASTra) mAM eka vizALa " buddha pa- maMdira ' nirmANa karavAnI cejanA pU. A. zrI kailAsasAgarasUrIzvarajI ma. nA paTTaprabhAkara A. zrI kalyANasAgarasUrIzvarajI ma. tathA pU. upA. dharma sAgarajI ma., pU. paM. zrI abhayasAgarajI ma.nI doravaNI taLe taiyAra karI. A yojanAnusAra 1904180 phUTanI AkRtimAM ja buddIpanuM moDela banAvavAno nirNaya levAmAM AvyA. A yojanA mATe zrI siddhagiri - pAlItANAmAM taleTI reDa upara vizALa bhUmi (ploTa) kharIdavAnuM maMgaLakArya saM. 2022, nA zrAvaNa mAsanA zukala pakSanI 10 guruvAre sapanna thayuM hatuM. bhAratIya - tatvajJAnanI pratiSThA vadhAravA mATe thatA A pavitrakAryamAM dareka Arya saMskRtinA anurAgIne sahakAra maLyo ane pariNAme ghaNuM kharA pheraphAra thatAM chevaTe 47ll447phUTanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1040
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 ja buddhIpanI racanArUpe keTalAka aze A yojanAnuM svarUpa ApaNI samakSa AvI rahyuM che. A che. jaMbudrInirmANa yojanAnI pU pIThikA ! pavitra-yeAjAnA uddeza bhAratIya - tattvajJAnamAM ane AjanA vijJAnamAM pAyAnA bheda che. AjanuM vijJAna zarIra, buddhi, iMdriya ane mananI gatividha para nirbhara che. jyAre bhAratIya tattvajJAna A badhAne saMcAlita karanAra Atmatattva - caitanyanI gatividhi para nirbhara che. A pAyAnI bhedarekhAne videzIoe phUTanIti -pUrvaka zikSaNunA mAdhyamathI bhUMsavA mAMDI che! kumaka videzIoe vijJAnavAdanA nAme satyane chupAvI Atmagaurava vadhAravA mATe sUrya, caMdra, pRthvI vagerene aMte thatAM apUrNa anizcita anusa'dhAne je kai paNa " chaMdamitha` '' kahI Agama-zAstrA ne khATAM pADavAnA prayAse chellAM 50 varSathI thaI rahyA che. saMsAramAM buddhinA baLathI kAryo ane pazu che ane bagaDe pazu che. va mAnayuganA buddhivAdI prati-vikAsa jevA meAhaka zabdomAM buddhinA upayoga aniSTa-rIte bhautika-dizAmAM karI rahyA che. paraMtu taTastha--dRSTie vicAra karyA vagara kAI paNa vAtane satya mAnI levI e kaMi buddhimattA nathI. * eTale pAzcAtya-vidvAnA je kahe te ja satya ! ' AvA khATApracArathI bhALI janatAne avaLe raste vALI, AvI azraddhAnA AMgaNuM daravAnA prayAsA karavAnI AjanI nIti yathArtha nathI. " vaLI zAsrAnI vAtA mAtra kalpanA che, pUrvAcAryA pAse kAI vaijJAnika sAdhano na hatAM ke jenA AdhAre teoe je lakhyu. te pramANu-purAra lakhyu hoya? prayogAtmaka rU5 vagara AvA viSayA ahiMgamya thatA nathI." AvAM aneka kathA ane TATA pAryA pracAra-prasAra bau bhaLatI vAtAne satya TharAvavAnA prayatnanA baLe Aje evI pariristhiti thavA pAmI ke buddhi ane manathI agAcara sAnatana-satyanA svarUpane jIvana-zuddhi dvArA jJAta karavAnA rAjamArga aparicita banI rahyo che, tattvajJAna ane saMskRtinAM bahumUlya-tavAnuM avamUlyana thavA lAgyuM che. mana ane buddhithI paNa AgaLa sva-saMvedananI bhUmikAe paheAMcI meLavela sarva hitakArI sanAtana satyeAnA badale buddhi ane mananI vicitra kalpanAnI AdhArazilA upara Aje atI driya-padArthAnI vikRta-mAnyatAo prastuta thaI rahI che, tathA AdhunikatAmAM raMgAyelA sAMskRtika-hrAsa karavAnA malina-AzayavALI kAlpanikamAnyatAone rAjakIya Azraya laI vadhAremAM vadhAre sAkAra banAvI rahyA che. 1011 pariNAme bhALI janatA Adhunika--navazikSitAnI bhASA-jALathI prabhAvita nI bhrAmaka mAnyatAone paNa sAcI mAnavA lAgI che, ane ApaNI bhAvi-prajAnA haiyAmAM bAlyakALathI ja zALAmAnA pustakA nI visaMvAdI mAnyatAonuM khIjarApANu thaI rayuM che. " tethI A ane AvI bIjI aniSTakArI pravRttione aTakAvavA mATe nIce jaNAvelA uddeza pUjya mahArAjadhAnI preraNAthI niradhAryA. 1. ApaNAM zAstro pratye uttama-niSThAnI sthApanA, 2. maMjAmA-bhAtyupracArathI buddhi para Avela AvaraNa mA nAza. 3. satyane eLakhavAnI jijJAsAnuM RRgaNu, 4. Atmika tavAne samajavA yogya bhUmikAnuM dhaDatara. pa. vijJAnanA mAtra virodha na karatAM tenI apUrNatAnu N spaSTIkarabu, 6. pU mahaM AnAM vacanAnI satyatAnuM tArkika pratipAdana, 7. bhUMgALa--khagALa sAdhI zAstrIya-zaMkAonuM samAdhAna . mithyA ane bhrAmaka tarka athavA mAnyatAonuM zAstrIya pramANenA AdhAre khaMDana, 9. AdhyAtmika-vananA utthAnanI preraNA, 1 bhAratIya-saMskRtinA pAyArUpa AtmA-paramAtmA, svanaraka, puNya-pApa ane mAkSa Adi vAstavika-satyAnuM nirUpaNu karI Arya prajAne satyamArga dAravI vagere, sahitakArI AuddezanI pUrti aMge yathAsaMbhava prayatna karavAnA kartavyapAlana karavA mATe ja uparyuMkta ja khUdrIpanI yAjanA sAthe AgaLa pagalAM bharAvyAM. pUjyazrInI preraNAthI navAM maMDANu paNu thayAM, jenI rUparekhA nIce che. bhU-zramaNa-rodha sthAna * AvazyakatA AviSkAranI jananI che' A pramANe jyAre pUjya zrIe bhAratIya--tattvajJAnanI pratiSThA vadhAravAnA sarvottama kArya mATe peAtAnA svAdhyAya ane viziSTa pratibhAnA AdhAre bhinna-bhinna rUpamAM vicAro phelAvavAnA AraMbha karyA. jyAM jyAM teozrInA vihAra thatA tyAM-tyAM dhArmika pravacanonI sAthe athavA te| svata Mtra rUpamAM lekAnI mAgaNI pramANe zacIya ane vaijJAnika tathyo rajU karI janamAnasamAM thatA UhApohane samAdhAna ApavA lAgyA. gAmogAma mahArAjazrInA vicAronA pravAha carcA-vicAraNu rUpe evA jozabhera thavA lAgyo ?--thADA ja divasamAM pati-apati,
Page #1041
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1012 zikSaka-vidyAthI, vaijJAnika, iMjiniyara, vakIla, DaoNkaTara ane dhArmika samudAyanA loko khU' ja tIratA sAthe A aNaghaDAela hatA. rucikara navA vidha yuvA samajavA tatpara banyA hatA. kr ,, aneka munirAjo paNa A viSayane mahArAjazrI pAsethI samajI yaMtra-taMtra pravacaneAmAM " pRthvI gALa nathI, " " pRthvI pharatI nathI ' vagere vAra spaSTanuM samavavAnA prayatno karI rahyA hatA. Fr ' satyamAM AkarSaNu hAya che, paNa te satyaniSThAvALAne ja jaDe che ane rAjya vadhAre divaso sudhI TakI zakatuM nathI.' eTale keTalAya jijJAsue pU. mahArAjanA tarka siddha-vicArAne nI vijhana-vAdIo vaDe prAyelA bhUgaLa ke baMgALa rA'badhI vicArI pratye za kAzIla banyA hatA. grejayueTanI kakSAnA zikSakA tathA vijJAnanA zikSaEA, vicArA dUra-dUrathI mahArAjazrI saMdhe saMparka sAdhI temanA vicAro sAMbhaLatA hatA ane sAyansanA siddhAMtA age prazno karatA hatA. vadhu prazno bhegA thayelA moTA zaherAmAM ane mahArAjazrInA vidhAsa mAM vicArIonAM viziSTa AyenA ghavA lAgyAM. geSThIomAM kAI paNu jijJAsune prazno pUchyAnI chUTa hatI. ne zAhIya jJAnavALA, pAzcAtya mAnyatAvALA ane jijJAsa niMdAno vagere upasthita rahI pramo rajU karI yogya samayanA meLavI sattAva prApta karavA lAgyA. vaLa ' kalpana ane lekhana ' ekabIjAnAM pUraka hovA chata bASpa OM vizvamAM ghA taphAvata rAkhe che. eTale ja kahevAya che - *rn xx rs' fu' arthAta se khela ane eka khara tAtparya e che ke se! vAra kheAlavuM ane ekavAra lakhavuM e ane kharAkhara che, pU. mahArAjazrI potAnI maryAdA pramANe dhArmika kriyAmAM ane upAsanA-vidhanA thAya pachI ja camata maLatA temAM pUtA najIvA AvatA jijJAsuone vaijJAnika-bhramaNAe ke Atmacintita nirdhArita paNanA vAsa karI ApatA tema ja ThAragAmathI AvatA patranA vigatavAra uttara paNa ApatA. para Mtu kAryabhAra vadhatAM ane lekanI mAMga vadhAre paDatI thatAM laghu-pustikAmA-prakAzita karavAnI gojanA taiyAra thaI A pustakA darekanI jijJAsAne dhyAnamAM rAkhI gujarAtI, hindI, na e ane saMskRta--bhASAmAM krame krame chapAvI bhAratanA dareka pradezamAM vicArA mAlavAno upakrama che. mukhyatve A laghupustikAomAM ekadiSTa rAkhavAmAM AvI hatI ke " hAla vijJAnanA vicArAmAM rahelI apUrNatAne vijJAnanA AdhAre ja 5ra karI batAvavI. vizvanI asmitA . Agama yAomAM darzAvelAM pramAnA bahu vAine sAyaka thAya ke samajAya te kiThana che. 2 1 Ama mane zAstrA pratye AdaravALA che. teo pratita karavAmAM sAcuM karaDI ane jee tAmAM vizvAsa dhovA nathI tee tene apradAyanI yAda karI upekSA karI ane vata mAna janamAnasamAM A thayelI tema ja nAzamAM bhAvavAmAM vijhAnasa dhI bALAne temanA ja dhoraNe rajU karAvAya to ja sAru' raheze. AvA vicAzane dhyAnamAM rAkhI nIce mujabanI pustikAo { hiMndI ) 1. bhUgoLa vijhana zamI.- 2. sAce cAra sa 3. kathA pRthvI kA AkAra gAla hai? 4. pRthvI kI gati-eka samasyA 5. praznAvalI 6. pRthvI kA AkAra niya 7. kA yaha saca hAgA ? 8. kauna kayA kahatA hai ? ( bhAga-1 ) . pramAvI 10. zuM e na karI 11. krANu za* kahe che ? 12. pRthvI kharekhara gALa nathI ! dasa pRthvInA AkAra niya 14. zuM pRthvI kharekhara kare che? 15. epelA 11 kAM UtaryuM ? 16. apeAlAnI yAtrAnuM rahasya 23. bhUgoLa zrama bhajana 23. e kAyara 24. hAra ama se 25. jha dha artha rIpalI rAka 26. ravindra jJAtri ropa 23. vivAda vacamAM vagere pustakA taiyAra thayAM. 93 ** gujarAtI ' * " 17. satya zu' 18. ApaNI pRthva 19. gugaLa sadeza 37 20. kA apAlA cAMda para poMcA ? ( hindI ) 1. epeAlA kA caMdrayAtrA .. ,, 33 .. 33 23 ( sa MskRta ) ( agrejI '' ( saskRta ) ane enI cApe ja judA-judA sthAne prakaTa thatAM samAcArapatrAmAM pazu lekho - nibaMdho paNa ghaNA prakAzita thayA. pujya upAhAya zrI dharma sAgarajI mahArAjanA ziSya pU para zro abhayasAgarajI mahArAje svAdhyAya ane deva guru kRpA ane bhAvI--
Page #1042
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1013 peDhInA saMskAranA jatananI temanA tathA upAsanAnAM baLe zodhI kADhelA pitAnA nakakara vicAra AtmabaLa kheDI eke hajArAnI jema nibhakapaNe viThAne samakSa mUkyo. tethI uDAha ane vicAraNuo pachI cAre bAju eka samu dAya A teyAra thaI rahyo ke A vicArone eka nizcita-saMsthAnA dhoraNe niraMtara paNe sthAyIrUpe prakaTa karI ApavAmAM Ave tema ja eka bIjA sAthe maLIne A dizAmAM kArya karatA rahe te amArI UcharatI prajAmAM bhAratIya-saMskRtinA aMkure kurI UThe, dharma, zAstra ane AtmAparamAtmA pratyene avizvAsa aTakAvAya tathA mahAnA zanA mArge jaI rahela dezanA lADakavAyA bhAvI karNadhAre pitAnI jAtane pIchANI zake. satya je hoya tene AvakAra maLe che ja! prakAzanI sAme aMdhAruM TakatuM nathI ane urvara - upajAu bhUmimAM vAveluM Uge che, tema ja kAryanI vizALatA, gaMbhIratA ane sthiratAnI dRSTie pUjya mahArAjazrInI preraNAthI dhArelA kAye nakakara svarUpa lIdhuM. tenA pariNAme- vikrama saMvata 2023nA zrAvaNamAsanA zukala pakSanI paMcamInA divase IderanagaramAM "bhU-bhramaNa-zodha-saMsthAna'nI vidhivata sthApanA thaI. saMsthAnanI gatividhiH A saMsthAe pitAnA vikAsanAM kiraNo judI-judI dizAemAM prasAravA mAMDayAM jemAM- 1. judI judI bhASAomAM bhU-bhramaNa-zodha-saMbaMdhI sAhityanuM prakAzana, 2mAnacitra, moDala, yaMtro vagerenA AdhAre prayogAtmaka parIkSaNa, 3. deza-videzamAM prakAzita-aprakAzita bhUgoLa-khagoLane lagatA vibhinna sAhityane saMgraha karI vizALa-graMthAgAranuM nirmANa tema ja vijJAnika upakaraNone saMgraha, 4. vArSika geSThIo, vicAra-pariSada ane niyamita pravacane. pa. pUrvamaharSionI AjJAo ane zAstra-vacanane pracAraprasAra ane viziSTa prasaMge pradarzananuM Ayojana jevAM kAryo thayAM che ane thaI rahyAM che. A saMsthAna mukhyatave mahesANA (u. gujarAta )mAM saLa kaLAthI khIlI rahyuM che. te aMge thatA kAryakramo umaLakAthI UjavAyache, jenI mAhitI dara mahine " sughoSA" (pAlItANA)mAM ane samayAnusAra patra-patrikAomAM pragaTa thaI hatI ane thAya che. tenA pariNAme bhArata ane videzomAM A saMsthAnI pravRttine paricaya pahoMce che. dezavidezanA aneka vidvAno, vaijJAnike, bhUgoLa-khagoLanI viziSTa jJAtAo, suzikSita-nAgarike ane aneka pUjya AcArya bhagavaMte, udhyAya-bhagavata, paMnyAsa pravare, gaNi mahArAjo, munirAje, jainetara prasiddha dharmAcAryo, prAdhyApake, pratiSThita vidvAna gRhastho ane vartamAnapatro vageree niraMtara vikAsanA paMthe pAMgaratA A saMrathAnane tathA pUjya upAdhyAya zrI dharma sAgarajI mahArAjane ziSya pU. paM. zrI abhayasAgarajI mahArAjanA A puruSArthane vadhAvavA aMge hAra patro, saMdezAo maLela hatA je saMdezoe maMgalasaMdezA" nAme prakaTa thayela che, ane hajI paNa DhagalAbaMdha patro AvI rahyA che. katavya bodha : vartamAnakALamAM vijJAna - jagata ane dhArmika-jagatamAM AtyaMtika virodha ane saMgharSa jevuM dekhAya che. upAsanA, adhyAtma - vicAra, dharma-karma AdinI vAte A aNavika - yugamAM purANI, sArahIna ane myujhiyamamAM mUkI rAkhavA jevI kahevAya che. vijJAna vaDe apAyelA asaMkhya bhautika sukha-samRddhinAM sAdhanone prApta karI mAnavanI mAnavatA lupta banI pAzavitAmAM palaTAI rahI che. adharmano vyavahAra jANe mAnavane dharma ja banI gayo hoya tema svIkArAya che. dharmanA abhAvamAM manuSyanA jIvanamAM kAmavAda, kAmacAra, kAmabhakSa vagere rUpe svachaMdavAda phelAte dekhAya che. kharekhara te vijJAna mAtra aDhiyacara - viSaye sudhI ja sImita che. mAnavIya jIvananAM mUlyone vicAra tenI sImAthI para che. sAcuM kahIe te - " vijJAna pUrNa rIte AtmavimRta che," UMDANuthI vicAratAM A vijJAna ja vartamAna jagatamAM phelAyela duHkha ane azAMtinuM mULa kAraNa che." pAzcAtya zikSA - praNAlInA raMge raMgAyelA bhAratIya AryasatyanA udghoSaka maharSionI vANImAM azraddhA karI pote ja khADAmAM paDI rahyA che. zAstrIya sAcA mArgane teo kAMTAvALA mArga mAnI beThA che. teo bhUlI gayA che ke - " Amatavane jJAtA samasta - duHkhane kSaya karI cira sukhane vare che. AmAnuM ajJAna e ja mRtyu ane AtmAnuM jJAna e ja amRtatva ke mokSa che." A vastu vaijJAnika- Dhabe samajAvavAnI khAsa jarUra che. Jain Education Intemational
Page #1043
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1014 vizvanI amitA jJAnanuM eka aMga vijJAna che, te sarvAgajJAna nathI. vijJAna zabda zilpa ane zAstra ema be arthomAM vaparAya che, temAM mAtra zipane vaLagI rahevuM ane zAstrane tiraskAra karavo sarvathA aniSTakAraka che. bhAratIya - prajJAnA upAsaka, vairAgyanA parama rasika, sAti paravALati sApu evA nAmane sArthaka karanArA paramAthI munio - sAdhuo - zamaNe mAtra zAstrane vijJAnane ja paryAya mAnI teonI AjJAmAM vate che ane lokene paNa vartavAnI preraNuM Ape che. vicAre, dhAraNAo, maMtavya ane temanI prasthApanAonA AdhAre ja vijJAnanuM satya tattva darzAvavuM jarUrI che. AvAM kArya mATe "jaMbudvIpa - nirmANa yojanA" tathA tenI aMtargata kArya "bhU-bhramaNa-zodhasaMsthAna" niraMtara tatpara che. aneka vidvAne, gRhastha, vicArake tathA kAryakartAo A saMsthAnanA pavitra kAryane AgaLa vadhAravAmAM sahaga ApI rahyA che, chatAM haju temAM dhaNA sahaganI tathA sahayogIonI AvazyakatA che, te mATe sau koIne sahakAra maLe te vAMchanIya che. tapanI mahattA jagatanA kalyANane kAyaDo temanI AgaLa sadA Ubho rahyo che. sanmArge laI javAnI temanI Teva che, satyAsatyanI parIkSA karavApUrvaka satyane jagata samakSa mUkavAnI temanI pravRtti che ane aharniza AtmaciMtana ane zAstra-maMthana vaDe teo jI mATe amRta - navanIta rajU karatA rahe che. ema te Atma-jJAna ke paramAtma-jJAnanA viSaye saraLa nathI. paNa paramArthane mAge vadhatA sAdhu-munirAje potAnA svAdhyAya, manana ane nididhyAsananA prabhAvathI sarva-sAdhAraNane te samajAvavA prayatna kare che. daihika nazvaratA, saMsAranI asAratA, tyAga-tapanI mahattA, saMyamanI AvazyakatA vagere je zAstromAM varNavela che, tene atyaMta su-madhura zailIe pravacane dvArA raju karI mAnavamAtrane kalyANanA paMthe deravatA ja rahe che. e ApaNuM saddabhAgya che. saMskAra ane sadAcAra bhAIbahena che. tenI utpati niSThA ane sadAcArathI thAya che." tapa eTale ArAdhanA - sAdhanA. tapa eTale puruSArtha, jenAthI teja pragaTe e tapa. tapa mATe zarIrabaLa kAma lAgatuM nathI; emAM te AtmabaLa jarUrI che. tapanI prathama zarata che abhaya. tapanI bIjI zarata che sAdAI. tapamAM suMvALI jiMdagIne avakAza nathI. tapa nizcaya vagara janmatuM nathI. daDha manobaLa vagara pilAtuM nathI. zarIra ane mananI ekavArthatA emAM jarUrI che. AcAra enI dharIrUpa che. vicAra vArirUpa che. satya enuM sAdhana che. sneha enI kSitija che. "sva'nuM vilinIkaraNa enuM dayeya che. guNu puruSa ja tapanuM teja pragaTAvI zake. sUrajanI mAphaka satata gatimAM rahIne satya mATe tapa karavAnuM sahaja nathI. tapasvIe che tethI te A jagata jIvavA jevuM bhAse che. - jJAna-vijJAnamAM tapa che. AdarzonI ArAdhanAmAM tapa che. tapa e zraddhAnuM bIjuM nAma che.. zaidhanI sAdhanAmAM tapa che. tapa jIvanayajJanI Ahuti che. phena : ophisa 411 raheThANa : 473 72 7 gaDAuna : 214 zubhecchA pAThave che............. kAlIdAsa harajIvanadAsa enDa kuM. geraDIA bradharsa mesarsa goraDIA sansa (maracanTa enDa kamizana ejanTa) dANAbajAra mahuvA-364290 A sanAtana sutrane pracAra- prasAra, AvakAra ane svIkAra Arya saMskRtinI phALavaNI-khilavaNI bhUmi bhAratamAM jeTalI thaI che teTalI anyatra nathI. pariNAme bhautikavAdanI Toce pahoMcavA chatAM kheravAI gayela cittazAMtine tIranuM jIvanazaktio sAthe jADANa nahIM karI zakanArA bhUladaSTithI Rddhi - samRddhinI choLAmAM UcharI rahela pAzcAtya - deze bhAratanI sanAtana jagadgurutAne biradAvatA utkaMThApUrvaka bhAratIya saMskRtinAM sanAtana satya tarapha talasI rahyA che. AvI paristhitimAM vijJAnavAdanI aMjAmaNI asarane maTADI yathArtha rIte vijJAnanI bhUmikAe tattvajJAnanI dRSTi keLavAya tevA prayatane Avazyaka che. vaLI cAraze varatAza jhA A siddhAMta anusAra sAMskRvika-ghaDatara ApavA mATe vartamAnayugane sarva prathama vijJAnavAdanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1044
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga---- pRthvInA AkAra ane sthiratA saMbaMdhI suMdara sAhitya prAcIna * zrI jambudrIpa - prApti # zrI sUrya prajJapti * zrI candra prApti * zrI jyAtiSThara Daka * zrI zrRhat kSetra samAsa * zrI laghu kSetra samAsa * zrI bRhat saMgrahaNI * zrI kSetra leka prakAza * zrI kAla leka prakAza * zrI maNDala - prakaraNa * zrI jammUdrIpa samAsa * zrI dvIpasAgara prApti * zrI jamUdrIpa - saMgrahaNI * zrI tattvArthasUtra * zrI tattvArtha sarvazleAkavAti ka Adi Adi graMtha arvAcIna 1 vana hanDreDa prazna dheTa dha atha ijha noTa e globa (le. amerikAnA vidvAna - viliyama kArpenTara ) 2 meADa sAyansa enDa jaina phrilA sAkI 3 pI. ela. jye grAphI bhA.1-2-3-4 ja jaina darzana aura Adhunika vijJAna 5 bhUMgAla - bhramaNu - mImAMsA huM vizvaracanA prabandha 7 jaina bhUtrAla ( mahattvapU prAmANika graMtha ) 8 jaina khagAla,,,,,,) 9 jaina bhUgalanI vizAlakAya prastAvanA 10 pRthvI sthira prakAza 11 dha esTrAlAjikala megejhina --julAI-egasTa 1946 12,, ,, phebruArI 1961 13 sanaDe nyUjha epha inDiyA 2-5-1948 14 ahiMsA vANI, vizAla bhArata. AdinA aMka 15 kATaka thiyarI D. J, kATaka likhita 16 sU gati vijJAna - mahAma hApAdhyAya lakSmInArAyaNu trivedI P. O. tiryA karukhAbAda ( yU. pI. ) araviMda milsa epruvDa rITela zepa Adhunika TAIpamAM phensI tathA kalAtmaka lagnanI sADIenA spezyAlIsTa phrensI sADIe, blAujhapIsa tathA Dresa maTIrIyalsanA spezyAlIsTa zuTI'ga zaTIiMga avanavI DijhAInAmAM maLaze. dukAna H 568 ghara H 623 1015 www dezI mIThAlAla maganalAla dara ravivAre badha. phrensI kApaDanA vahepArI ( nanAnapuravALA ) navA bajAra, hi'matanagara (jI. sAbarakAMThA) samRSThita zAkhA :dozI bhAgIlAla maganalAla rajanI empeArIyama wwwwwwm wwwwwwww mw
Page #1045
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1016 vizvanI asmitA With Best Compliments From H. 0. Phone : 359 AMI MINERALS (INDIA) Mine Owners & Mineral Suppliers Refiners of CHINACLAY Grades : Ceramics-Pesticide Rubber Station Road, Himmatnagar-383001 Dist. Sabarkantha. B.O. Phone : 314496 4, Devkaran Mansion, Mangaldas Road, Bombay-400 002 Amidharbhai C. Joshi Maheshbhai A. Joshi Hemantbhai A. Joshi wwwwwwwwwwww namariwiwiiwwwwwwwwwww Vith Best Complimenis From ATLAS RADIO & ELECTRONIC INDUSTRY PVT. LTD. Manufacturers of : CROWN-TV-TAPERCORDERS. v Plot No. 57, G. I. D. C. Industrial Township, Narod, Ahmedabad mm Jain Education Intemational
Page #1046
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1017 FILT A " , zeThazrI kezavalAla puMjIrAma zAha-taloda zrI kezavalAlabhAIe akhUTa dhIraja ane pracaMDa puruSArthane samanvaya sAdhI audyogika kSetre yazasvI siddhi hAMsala karI che. aneka saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che ane temanuM audyogika kSetre mArgadarzana upagI banI rahyuM che. tenA suputro zrI praviNabhAI, zrI lakSmIcaMdabhAI, zrI satIzabhAI, zrI hasamukhabhAI vagere aneka phekaTarInA saMcAlanamAM sakriya sahayoga ApI rahyA che. With Best Compliments from P. D. R. CASTING INDUSTRIES MAHALAXMI METAL ROLLING MILL P. D. R. METAL INDUSTRIES JYOTI ROLLING MILL JANTA METAL INDUSTRIES Office : Seskaria Iud. Estate, S. V. Road, Chincholi, Malad (West), BOMBAY-400 064 Phone : 685948 Factory : P. D. R. Ind. Estate, Near Prakash Cinema, Talod-383215. GUJARAT. Phone : 581, 553, 414 MERS. OF :- All Type of Die Casting & Utensils Castings & Alue Circle & Utensils. K. P. Shah Pravin Shah Laxmichand Shah Satish Shah Hashmukh Shah - - - -- - - - - - - - - 4 - - Jain Education Intemational
Page #1047
--------------------------------------------------------------------------
________________ 9094 vizvanI asmitA With Best Compliments From PARAS CEMENT PIPE FACTORY, HIMATNAGAR Manufacture and Sale of all types of R. C. C. Pressure Pipes for Irrigation, Water-Supply and Drainage Works. Factory : National Highway 8 HIMATNAGAR-383-001 Gujarat Phone : 116 Office : Nirali' Premises State Highway 9 HIMATNAGAR Phone : 165 macamoooooooooooooo Phone : 361591 Best Compliments From Phone : 654 PANALAL B. SHAH - Manufacturers & Dealers in : VITHLESH SOAP & DETERGENT INDUSTRIES COPPER, BRASS & STAINLESS STEEL HOUSEHOLD UTENSILS AND CANTEEN REQUIREMENTS Manufacturer of: 90, Kansara Chawl, Bombay-400 002 ACIDSLURRY. SOAP, DETERGENT POWDER & DETERGENT CAKE. Panalal M. Shah Pravin B. Shah Modasa-383315 Dist. Sabarkantha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1048
--------------------------------------------------------------------------
________________ e darbha graMtha bhAga-2 1019 * *** * phona ophisa 198 menejara ghara : 604 * zubhecchA pAThave che. * * hiMmatanagara nAgarika sahakArI beMka li. hiMmatanagara (S. K.) ******* ** ** ******************* satkAryane mulatavI na rAkho, hamaNAM ja kare, AvatI kAle tame jIvatA haze tenI zuM khAtrI che?" thApaNe mUke ane mukAvo k *********** thApaNe upara AkarSaka vyAjanA dara ** li. zubhecchaka ApavAmAM Ave che.... **** uva *** seviMga khAtA upara... 6 TakA ** * -: bAMdhI mudata thApaNanA vyAjanA dare : * s choTAlAla vIracaMda gAMdhInA sahaparivAra gAMdhI jayaMtIlAla choTAlAla zrImatI tArAbena je. gAMdhI kamaleza je. gAMdhI saMjayakumAra je. gAMdhI parezakumAra je. gAMdhI hemalatAbena je. gAMdhI rAginAbena je. gAMdhI * *** * ** *** *** ** * ** 15 divasathI 45 divasa sudhI 3 1/2 TakA 46 / 90 divasa sudhI 4 TakA 91 , 6 mAsanI aMdara 5 TakA 6 mAsathI 9 ,, aMdara 5 1/2 TakA 9 mAsathI 1 varSanI aMdara 6 1/2 TakA 1 varSa thI 3 varSa sudhI 8 TakA 3 varSathI upara ane 5 varSanI aMdara 9 1/2 TakA 5 varSathI 11 TakA ****** ****** saMbadhita pharmo ** * *** ***** **** * ** mesarsa dhruvakumAra jayaMtIlAla enDa kuM-taloda brahmANI inDasTrIjha-amadAvAda baraDA TreDarsa enDa pharTIlAIjhara-baraDA nirAlI InDasTrIjha-bekhe * * * * mahAlakSmI yejanAmAM 77 mAse bamaNu uparAMta vadhu meLavo ** ********** ** *** ***** ke. ke. zAha e. e. memaNa je. je. zAha menejara menejiMga DAyarekTara ceramena ***** * gAMdhI jayaMtilAla choTAlAla mu : po. raNAsaNuM tA. prAMtija. ji. sAbarakAMThA ** * * x * xx mru jaja ka, " A Jain Education Intemational
Page #1049
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 zubhecchA pAThave che dhI taleAda nAgarika sahakArI meMka li. taleAda jI. sAbarakAMThA eDiTa vaga a. 2. 1,20,060, rU. 5, 90,000 ka 2. 47,88, 819 2, 4, 1963 sthApanA 31-176 adhikRta zera bhaDALa bharapAI thayela zera bhaMDoLa thApA dhIrANa kAmakAjanuM' bha`DALa sabhAsada sabhyA rajI. naM. ema. ena. kAThArI menejara bAbulAla nemacaMda gAMdhI ceramena phezana ephisa 8 ghara 36 2,57,76078 1655 11212 Jain Education Intemational. peApaTalAla sI. zAha menejiMga DAyarekaTara kRSNa pAIpa phekaTarI dhanasurA zubhecchA pAve che. phekaTarI 105 kRpA TAIlsa vApara zaikSiNaka saMsthA mATe.... vizvanI asmitA tamAma prakAranI sAmagrI eka ja jagyAethI meLavavA padma prinTasa prakAza hAI. kampAunDa rIlika Da amadAvAda. phezana 25446 2097 wwwwwww dhI dhanasurA pIpalsa ko. o. beMka lI. dhanasurA sane 1979-80 eDiTa vaga adhikRta zerabhaMDALa 5,00000 bharapAI thayela zerabha DALa 4,49,975 thANA 25629508.56 dhIrANa 2, 4255086,22 kAmakAjanu' bhaDALa rU. 7434354,14 rIjha kDa ane khIjA' kuMDo :- 60081440 sabhAsada saMkhyA 1298 156083, 58 naphA koI paNa prakAranAM ekIMga kAmakAja mATe 3753 maLe zrI vADIlAla pI. mahetA zrI rAjendrakumAra ema. mahetA menejiMga DirekaTara ceramena zrI yazava'talAla ena. zAha menejara ww
Page #1050
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAMgalika dharmanAM mAMgalika do surendranagara mukAme tAjetaramAM UjavAyela upadhAna tathA mALAropaNa mahotsava prasaMge pU. vAsupujya svAmInAM darzana karatAM gujarAta rAjyanA rAjapAlazrI zAradA mukarajI tathA gujarAta rAjyanA mA, paMcAyata maMtrIzrI naMbakalAla dave tathA saMgha sevaka AgevAnazrI bApAlAla manasukhalAla tathA kAMtilAla zeTha darzana karatAM najare paDe che. surendranagara mukAme upadhAna tathA mALA ropaNuM prasaMge khAsa hAjarI ApatA gujarAta rAjyanA mA. zrI gavarnarazrI zAradA mukarajIne pU. munirAjazrI dAnavijayajI mahArAja vAsakSepa nAkhI rahyA che. ane rAjyapAlazrI temanA AzIrvAda meLavI rahyAM che, jAya karo . . . surendranagara mukAme upadhAna tapa ane mALAropaNa prasaMge pUjya munizrI dAna vijayajI mahArAja sAheba gujarAta rAjyanA paMcAyata maMtrIzrI naMbakalAla davene vAsakSepa kare che, maMtrIzrI AzIrvAda meLave che. koThArI ku. muMbaInA sAjanyathI Jain Education Intemational
Page #1051
--------------------------------------------------------------------------
________________ Phone : 257607 1252954 Grams: Mascotgerus Res : 819513 812008 MUKESH VIMESH & CO. Exporter & Importer Of Diamonds & Precious Stones 78-A, Sheikh Memon Street First Floor, Zaveri Bazar BOMBAY - 400002 Jain Education Intemational
Page #1052
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha kSetranI viziSTa pratibhAo jevI dara : che. eka 'che : zrI hanubhAI khImajIbhAI zrI savAIlAla lallubhAI dhAmI zrI cInubhAI zAha (dhoghAvALA) . jeThAlAla kuMDalI A De. bhAIlAlabhAI bAvIzI zrI kAntilAla bhagavAnadAsa zrI bhogIlAlabhAI lAlANI DI 2 || che ke A zrI aruNabhAI dezI zrI ratIbhAI pI. zeTha zrI jarubhAI mahetA (pArasa TeDarsavALA) Jain Education Intemational
Page #1053
--------------------------------------------------------------------------
________________ - hArdika zubhecchA sAthe - esa. ema. zAha DI. je. zAha enDa kuM -- - 68, 3je ivADo, bhoyataLiye muMbaI - 400 002. plAsTIka ane rabara baMgaDInA vepArI phena - ephisa - 3 6 6 2 2 8 ghara - 6 9 4 2 5 0 cUDI bhAratIya sannArIone Adi-anAdine zRMgAra che. akhaMDa saubhAgyavatInuM pratIka cUDIo. cUDIvagara hAtha sArA lAgatA nathI. cUDI hAthanI gItA che. paherIne kartavyaparAyaNa bane. nArI jIvananI e rAmAyaNa che. Jain Education Intemational
Page #1054
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1021 zubhecchA pAThave che. TelI. "rajanI" Te. naM. mIla 258 resIDenTa 258 Ex. zubhecchA pAThave che. be divasanI musApharI mATe jabarI taiyArI karanAra mAnava kAyamanI musApharI mATe te kazIya taiyArI karatA nathI." li. zubhecchA "sakAyane mulatavI na rAkho, hamaNAM ja karo. AvatI kAle tame jIvatA haze tenI zuM khAtrI !" li. zubherachake. 1. zrI lakSamaNudAsa mohanalAla mIstrI zrImatI maNIbena ela. mIstrI 2. zrI badrInArAyaNu lakSmaNadAsa mostrI zrImatI lamIbena bI. mIstrI 3. zrI kuMdanakumAra 2. mIstrI zrImatI kokilAbena ke. mIstrI 4. zrI anIlakumAra 2, mIstrI - zrImatI uSAbena e. mIstrI 5. zrI azokakumAra 2. mIstrI, zrImatI divyAbena e. mIstrI 6. zrI zaradacaMdra bI. mIstrI zrImatI ramIlAbena ema. mIstrI. vijayakumAra jatInakumAra divyeza zrI cunIlAla prabhudAsa modI zrI jagadIzakumAra sI. medI ( M. Sc.) zrI jayezakumAra sI. modI zrI kalpezakumAra sI. modI zrImatI tArAbena cunIlAla modI ku, dakSAbena cunIlAla medI (Ayurvedika) ku reNukAbena sI. medI kacchI hAusIMga sosAyaTI baMgalA na. 25 bI haDiyolapula chApariyA hiMmatanagara Te. naM. resIDenTa che, ophisa * ekasala udyoga vidyAlaya rajanI palsa mIlsa vizvakarmAnagara hiMmatanagara (S. K.) che. haDiyela pula, chApariyA reDa kenAla pAse, hiMmatanagara Jain Education Intemational
Page #1055
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1022 vizvanI amitA ''. rA zubhecchA pAThave che jyAre koI paNa mUMjhavaNane ukela na maLe tyAre ekAMtane Azaro laI prabhune prArthanA karo." li. zubheracha De. hIrUbhAI amRtalAla zAha zrImatI kAntAbena hIrUbhAI zAha 1. De. vinodabhAI eca. zAha Do. reNukAbena vI. zAha 2. Do. ramezabhAI eca. zAha Do. praphulAbena Ara. zAha ( hAla amerikA [ hAla amerikA] 3. zrI anupabhAI eca. zAha zrImatI pUvabahena e. zAha 4. mahezakumAra eca. zAha zrImatI jayazrIbena ema. zAha zubhecchA pAThave che. Te. naM. 474 - - sAbarakAMThA jillAnA pATanagara hiMmatanagaramAM dezI zuddha ghI, zIkhaMDa tathA mIThuM kesarI dUdha kharIdavAnuM jUnuM ane jANItuM bharosApAtra sthaLa zrI harihara dugdhAlaya, sTezana roDa, hiMmatanagara - - li. zubherachake . -- -- -- zrI vidyArAma bhagavAnadAsa garanAM sahaparivAra - kAkAnA zrI pucharAma viradhAma gora zrImatI maNibena pI. gora zrI ajayakumAra pI. gera zrImatI maMdAkinI e. gora kumArI kAnana e. gara kumArI mInAkSIbena pI. gora zrImatI sarojabena kanubhAI purohita na ma - Jain Education Intemational
Page #1056
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 With Best Compliments From Residence: Block No. 3, 1st Floor, Geeta Bldg., Haji Bapu Road, Malad ( East) Eatmay-4000664 RAMANLAL PREMCHAND SHAH YARN BROKER ramaNalAla premayA~da zAhu bAbulAla premacaMda zAha caMpakalAla premacaMda zAhu li. e cho zrImato zakarIbena premacaMda zAha tathA sahaparivAra * hone{ zrImatI arugAbena Ara. zAha zrImatI subhadrAkhena khI, zAhu zrImatI zAntAbena sI. zAha 83, Vithalbhai Patel Road, Pitale Mansion, Near C. H. Tank, Bombay-400 004 zubhe Office : {o 322665 324114 695938 Resi : * With Best Compliments from Xiong ANIL METAL MART Manufacturer & Dealers in : STAINLESS STEEL SPOONS & UTENSILS Office : 67, Tambakanta, Hanuman Bldg., 1st Floor, Hirabay- 400 003 nAthAlAla talakacaMda zAha amRtalAla talakacaMda zAha jaya'tIlAla talakacaMda zAha anilakumAra noMdhAla zAhu 1023
Page #1057
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1024 13 .. mesarsa svastika kansTrakazana kAM. bilDiMga konTrADasa* hiMMmatanagara ( sAbarakAMThA jillA ) mi. rAtre kA 33 zrI gokaLadAsa zrImatI maNIbena jI, kaDiyA zrI mahendrakumAra gokaLadAsa kaDiyA zrImatI ca'drikAbena ema. kaDiyA With Best Compliments From RAJENDRA METAL WORKS zrI kAMtilAla ke. zAha rAjendrakumAra ke. zA Te. naM. 972 marAma kakriyA Manufacturers & Merchants of: ALUMINIUM UTENSILS mi. zubhecchA sunIla zA dhIre mAra khAra. sA Aphisa : 336422 dhara : 382346 zrImatI zAMtAbena ke. cA ,, sarAjamena Ara. zAhu kumArI jyetsanA, nItA, preraNA 12 bApupkAra sTrITa, 1le mALe jamAthI maLe hA suSmai-3 CEEKAY ELECTRONICS Alluminum Round & Square Rigid Container for Electronics Component Specialist for Starter can' Manufacturers: 33 FACTORY : C-42, G. I. D. C. Industrial Town Ship, Post : ODHAV. Ahmedabad. "" 23 vizvanI asmitA CONTACT : Phone : 887583 887861 132, Thakurdwar Road, Bombay-400 002 li. zubhecchakaDa zrImatI maNibena sunamAla cAlu zrI kAntIvAya sI. zA Office : 350636 353771 punamada sI. yA nimAI sI. zAha caMdubhAI sI.zAha pravINabhAI sI. zAha rIti bhAI sI. zAha
Page #1058
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1025 wwwwwwwwww zubhecchA pAThave che. 2 naM. 27 Tel. No : 240413. Telex : 011-2236 011 - 2565 Cable : "AUSPICIOUS" nezanala TAyarsa taloda roDa-dhanasurA. moTarakAra, Traka, TrekaTaranAM TAyara, Tayube tathA belagADAnA kaMpalITa seTanA vahepArI J. V. GOKAL & COMPANY Kasturi Buildings, 171/172 Jamshedji Tata Road, BOMBAY-400 020. lI. zubhecchake :zrI premajIbhAI e. paTela zrI viThThalabhAI e. paTela www5 w Exporters of : Jute ond Jute Products, Tea, Shellac Mica, Engineering Goods, Cotton Textiles and Madeups, Steel and Stee 1Product, Schemicals and Pharmaceutical, Spices bhArata TrAnsaporTa (TrAnsaporTa konTrAkaTarsa) lAtIbajAra-bhAvanagara. TelIphena : ophisa : pa744 raheThANa : 4432 bukiMga : 3936 DilIvarI : 58 09 An Export House Recognised By Govt. of India. vvvvvvvvvvvvvvvvvvvN bhAvanagarathI amadAvAda, gujarAta tema ja surataudhanA mATe DeIlI sarvisa cAlu che. hindustAnanA tamAma senTaronA mAlanuM bukiMga cAlu che. zAkhAo : amadAvAda, sAraMgapura, 3 Te. naM. 362171 gomatIpura, paTela mahesa kampAunDanI sAme; Te. naM. 36 1331 naDiyAda; Te. naM. 3307, udhanA : Te. naM. 739, vallabhavidyAnagara : Te. naM. 71 61, kebe : Te. naM. 2679 surata bukiMga : 2572 1, surata DilIvarI : 2006, beTAda PP : 241, zihera : 118, dhaMdhukA, baroDA : 13876, ANaMda : 905, peTalAda : 581, navasArI : 1078, dharmarAja, sojItrA, nArola : 876392 Jain Education Intemational
Page #1059
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1026 vizvanI asmitA - 4 - - zrI Adyazakti aMbikAjI mAtAjI kheDabrahmA - . sAbarakAMThA A Adyazakti aMbikAjInuM sthAna ghaNuM ja purAtana che. A bhUmi ghaNI ja pavitra gaNAya che. A sthAna paNa yaMtra mujaba rathApita thayeluM che. A sthAnanI cAre dizAmAM dharmasthAne jema ke pUrvamAM paMkhezvara mahAdevajInuM maMdira, dakSiNa dizAmAM zrI kSIrajAMbA mAtAjI tathA brahmAjInuM maMdira AvelAM che, pazcime zrI gadAdhara viSNu bhagavAnanuM maMdira ane uttara dizAmAM zrI cAmuMDA mAtAjI tathA zrI keTezvara mahAdevanuM maMdira AvelAM che. A pramANe vaNayaMtranA madhya bhAgamAM A Adyazakti aMbAjImAtAnuM sthAna AveluM che. purAtana itihAsa pramANe A pavitra dhAmanAM sthaLA vana, parvata ane ekAMta sthAna jevAM hatAM tethI zrI brahmAjIe prAyazcitta nivAraNArthe A bhUmikAmAM hiraNAkSI (haraNAva) saritAnA taTe tapazcaryA karI mahAna yajJa karele, tyAre A zaktinI ArAdhanA athe A aSTabhUja aMbikAjInI sthApanA karI hatI. te pachI te yajJamAM padhArelA devo ane RSioe bhegA thaIne zrI brahmAjInA tapa ane yajJanI yAdagArI mATe zrI brahmAjInI caturbhuja mukhAkRtinI bhavya mUrtinI sthApanA karI hatI. AthI A rathaLa ghaNuM ja purAtana ane pavitra gaNAya che. A etihAsika hakIkata uparathI ja hAlanuM A zahera kheDabrahmA tathA zrI aMbikAmAtAjInuM sthaLa pavitra dhAma gaNAya che. maMdiranI AsapAsanuM varNana mAtAnuM sthAna mAmanI uttara dizAe che. mAtAjInuM maMdira uttarAbhimukha che. e maMdira yaMtrAkAre che. garbhAgAra paNa yaMtramaya che uparanA paththare kANu yaMtramAM goThavAyA hoya tema jaNya che. pITha para paNa prAcIna zrIcaka sthApita phaTIka ja che. mAtAjI sAta divasa judA judA svarUpe darzana Ape che. praveza dvAramAM pazcime mahAgaNapatinI bhavya pratimA che. pUrva bAjue kALabhairava ane hanumAnajInI mUrtio che. ' moTA daravAjA pAse Avela dharmazALAnA vizALa bhAgamAM - IzAna koNamAM brahmANI, ane mahiSAsura mardinInI mUrtio che. cAcaramAM pUrvamAM mahAdevajInuM maMdira che. tyAM khUNAmAM cAra bhujAvALI trizuLa, nAga, mALA. kamaMDalavALI mahAdevajInI mUrti che. bAjunA khUNAmAM gaNapatinI mUrti che. vaLI cAra bhUjAvALI viSNunI mUrti che. tyAM pArvatIjInI mUrti che. tema ja zivaliMga che. naMdI birAjamAna che. AgaLa eka che. mAtAjInA vibhAgamAM pAchaLanA daravAjA tarapha mAnasarovara che, A mAnasarovara zrI aMbikAdevI A sthAne birAjamAna thayA tyAre ja purAtana che.. bhAvi bhakato relave sAdhana sivAya esa. TI. prAIveTa basa, meTara dvArA atre padhArI zrI aMbikAmAtAjInA darzanane lAbha le che. - -- - - sTa oDa pramukha - nA. 2 upapramukha - * 3 TrasTI mahArAjAzrI amarasiMhajI sAheba, hiMmatanagara caMdulAla reladAsa paTela- amadAvAda ravIndrabhAI maNIlAla dezI-vaDAlI jamanAzaMkara vAsudeva zukala-muMbaI jayendrabhAI kezavalAla dave-amadAvAda maNilAla gaNezabhAI paTela-amadAvAda naTavaralAva gaToracaMdra muthA-hiMmatanagara naTavaralAla vaktAbhAI paTela-kheDabrahmA bhAIzaMkara mUlazaMkara trivedI-kukaDIA, amRtalAla maNizaMkara upAdhyAya-kheDabrahmA 9 menejara bhaTajI. Jain Education Interational
Page #1060
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 127 mahArAja zrI amarasiMhajI sAheba hAlanA TrasTa beDanA presIDenTa sAheba zrI amarasiMhajI sA, kSatriya kuladIpaka rAThoDa vaMzanA nabIrA che. teonA pUrvajonA parAkramanI yazagAthA ItihAsamAM ujajavaLa neMdhAyela che. - vilIna thayelA IDara rAjyanA nAmadAra mahArAja zrI dalajItasiMha sAhebanA laghu badhuM che. teozrIne janma saMvata 1976nA Aso suda 10 vijayA dazamI zubha parve tA. 4-10-1919nA roja hiMmatanagara mukAme thayela che. ajamera me kaeNleja tathA devI koleja indora jevI saMsthAmAM abhyAsa karyo che. sTeTa Ama tathA inDiyana AphisamAM paNa pitAnI umadA sevAo ApelI che. - sk kamarano taka sakAryanI preraNAmUrti custa dharmaniSTha sevA parAyaNa, dInaduHkhI pratye lAgaNIthI sabhara banI sahAyarUpa banavAmAM sadAya tatpara rahetA teozrIne Adyazakti aMbAmAtAjInI saMsthAnA u-karSamAM umadA phALo che. IDara rAjya kuMTuMbanI sevAo mAtAjInI harahaMmeza malatI rahI che. 30 varSa uparAMtathI A TrasTa beDanA harahamezA praphullita ane smRtimaya nirabhimAna, nikhAlasa, sneha ane mamatA ane kartavya parAyaNa ane maMgalamUtirUpa mahArAjazrI presIDenTa tarIke ekadhArI sevA ApI rahyA che. - A saMsthA pratyenI udAra bhAvanAthI gaurava anubhavIe chIe. ApanI udAra sakhAvata cira smaraNIya ane preraNImaya banI raheze. zubhecchaka "zrI Adyazakita aMbikAjI mAtAjI kheDabrahmA" TrasTaborDa - kheDabrahmA ji. sAbarakAMThA Jain Education Intemational
Page #1061
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1028 vizvanI asmitA vaMdanIya vibhUti mahAlakSmI Ayarna enDa brAsa phekaTarI zrI mukatAnaMdasvAmI paramahaMsa presa roDa, bhAvanagara, vAsaNa banAvavAnA kArakhAnA mATe dareka kepesITInA pAvara presa banAvanArA oIla mIlsa mATe dareka sAIjhanA phITara presa, eIla pampa pahanALanA ejITeTara, opanaranA bITaraseTa tema ja dareka prakAranA sperapArTasa banAvanAra tema ja ! dareka prakAranuM velDIMga kAma karI ApanAra. 8'-'", ' ', 'nA tathA 4/ cha iMca lethanA upAdaka. gaNezapurI (ji. thANA) bhAratanI saMta paraMparAe ja ApaNI amitAne TakAvI rAkhI che. Phone : 442822 On Government List Best Compliments From MADHUSUDAN DWARKADAS & CO. 166-B, Khareghat Road. Bombay-400014 RELIANCE TEXTILE INDUSTRIES LIMITED Buttons, Badges, Hats, Caps, and All Sorts of Cotton, Silk, Woollen Piece Goods 103, Industrial Area Naroda, Ahmedabad-382330 SPECIALIST OF PRINTED SAREES Shop 739, Sir Vithaldas Galli, M. J. Market, Bombay-400002 Jain Education Intemational
Page #1062
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1029 * agarabattI javIne sugaMdha prasarAvI gaI ******* * * ** ** * * sva. zrI cunIlAla kedaralAla zAha (ephUTa) janma tA. 20-6-1924 svargastha 25-9-80 himatanagara sva. raMjanabena dinezacaMdra dozI www * (vaDAlIvAlA) * a * * * jemaNe jIvatA sudhI te saMsAranA pratyeka prANImAM prabhudarzana karyA che. TheSarahina ane dayosabhara vartana batAvyuM che. madhajharatI vANInI mIThAza dvArA vizALa samUhanA prItipAtra banI agarabattInI jema jalI jaIne saMskAra sugaMdha mahekAvI phelAvI prasarAvIne saMvata 2035 zrAvaNa sudi 3 nA roja A saMsAramAMthI vasamI vidAya lIdhI. temanI puNyasmRtine aMjalI apIe chIe. * ** jemaNe jIvatAM sudhI te saMsAranA pratyeka prANIomAM prabhudarzana karI Sa rahita, dayAsabhara vatana darzAvyuM che evAM premALa svarga cunIbhAIne saMsAranA mizyA baMdhanene meha zAne heAya? prabhune A baTaku roTale khAdhA karatAM khavaDAvo vadhu mIThe lAge che." A kathanane AjIvana lakSyamAM rAkhanAra sva. cunIbhAI e 25 sapTe - 1980nA roja potAnI jIvanalIlA saMkelI lIdhI. jeozrIbhUtapUrva svataMtrapATanA tema ja bhAratIya kadaLanA maMtrI hatA. himaMtanagara keLavaNI maMDaLanA sekreTarI hatA. himatanagara nAgarika beMkanA ceramenazrI hatA, jaina samAja ane jAhera TrasTanA TrasTI hatA. aneka vividha saMsthAo sAthe teothI saMkaLAyelA hatA jemanI sevAo noMdhapAtra che. janatA TreDiga kerporezana sTezana roDa hiMmatanagara (ji. sAbarakAMThA) phona 156 li. ApanA suputra jayaMtIlAla sI. zAha ramezacaMdra sI. zAha surezacaMdra sI. zAha zubhecchake - **** **** * pUjya vaDIla maTAbhAI ane bA zrImatI lIlAbahena dinezacaMdra dozI apeza, cetana ane amita Te. naM. 81 janatA Ayarna enDa hArDavera sTArsa IDara (sAbarakAMThA ) *** **** **** ***** Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1063
--------------------------------------------------------------------------
________________ 103 vizvanI asmitA . sakeracaMda maganalAla zAha, vatana : raNAsaNa, zrI sakaracaMdabhAI eTale zUnyamAMthI suvAsita jIvana - sarjana, zrI sAkaracaMdabhAI ane temanA parivAranI vatana ane karma kSetra muMbaInI meTala vepArI AlamamAM sevAnI saurabha maheke che. pitAnI apratima kartavyaparAyaNatA, prakhara puruSArtha ane satata sAhasabuddhinA tapatejathI "tUTa che leha jaMjIro tamArI AtmazraddhA to " e uktine yathArtha banAvI janAra sadgata zrI sakaracaMdabhAIe vyavasAya - udyoga kSetre pragati ane pratiSThAnuM nirmANa karavA sAthosAtha vividha varlDa mAM potAnI anubhava pakavatA ane vyavahAra buddhinI siddhine lAbha apI jIvanamAM sArthakane saMtoSa anubhavyo hato. emanAmAM zUnyamAMthI sarjana karavAnI alaukika zakti hatI. tenA phalasvarUpe varSo pahelAM potAnA vatana raNAsaNa - gujarAtathI prasthAna karIne mahAnagara muMbaIne karmabhUmi banAvI teozrIe dhyeyanA eka pachI eka sopAna sara karyA hatA. mesarsa mArge za meTala korporezana tathA mesarsa atula meTala InDasTrIjha nAmaka peDhIonI sthApanA karIne teozrIe udyogane bhavya vikAsa sajaryo hato. vyApArI AlamamAM sArI nAmanA jamAvavA sAthe teozrIe nItimattA, AdhyAtmikatA ane jJAnapAsanA vaDe jIvanane ujajavala karyuM hatuM. zrI sakaracaMdabhAInuM yazojijavala jIvana garIbAInA aneka duHkhamAMthI pasAra thayuM hatuM. tethI bIjAonA duHkha ane vedanAone te supere samajI zakatA. AthI temanI peDhInA ke gharanA bAraNe kaI paNa AzAthI AvatuM te te kyAreya nirAza pAchuM na pharatuM. paricita ke aparicita, saMsthA ke vyakti dareka temane tyAMthI harakhAtA haiye vidAya letI. vatana pratye temane gADha mamatA hatI. grAmajane sukhI ane saMskArI bane, zikSita ane suzIla bane te mATe tevI pravRttiomAM pratyakSa ke parokSa bhAga letA. - zrI sI. vI. gAMdhI hAIskUlanA vistaraNa mATenI Tahelane sau prathama umaLakAbharyo pratisAda temanA suputra zrI mana harabhAIe Aye. ane zrI raNusaNu keLavaNI maMDaLa saMcAlita bAlamaMdirane mATe paNa mAtabara rakamanuM dAna karIne pitAnI smRtine vadhu puNyavatI banAvI che. umadA kAryonI suvAsa comera prasarAvI zrI sakaracaMdabhAIe tA. 9-10-1977nA dine A jagatanI ciravidAya lIdhI. teozrInA puNyaprabhAva AtmAne prabhu anaMta zAMtinuM amRta bakSe evI namra zraddhAMjali ApI kRtArtha thaIe chIe. zrImatI caMdanabena zArada zAha tathA temanA saha parivAra lI. zubhecchake - 1 manahala la sakaracaMda zAha 2 jazavaMtalAla sakaracaMda zAha zrImatI bhAratI ena. zAha zrImatI savitA je zAha naM. 360616 36 7 1 atula meTala InDasTrIjha 109 khADI lakara reDa muMbaI-4 51 khADIlakara roDa | muMbaI-4 mArgaza meTala keryo. Jain Education Intemational
Page #1064
--------------------------------------------------------------------------
________________ "darbhagraMtha bhAga-2 kAryAnA preraka kA sva. Do. nalInakAnta Ara. gAMdhI svargastha DA. nalInakAnta gAMdhInu` mULa vatana rAjapIpaLA pazu potAnA DaoNTarI vyavasAyamAM sarakArI davAkhAnAmAM alaga alaga zaherAmAM sevA ApatA. aMte teozrIe sAbarakAMThA jillAnA pATanagara hiMmatanagaramAM " gAMdhI nasItra DhAma ' dvArA. rA'ba. zIte dAkatarI vyavasAyanA bagaDreza karyu. aDhI" ja spira thayA ane gAgarama rAyAsa prasarAvI - sadakAryAnI preraNAmUrti banIne dIna du:khI dardI A paratve lAgaNIyAra nI tana mana dhana visAre mu dareka rIte saune mATe karI chUTathA. hiMmatanagara keLavaNIma'DaLamAM upapramukha tarIkenI sevA teMdhapAtra hatI. vividha saMsthAonA prANa hatA. sarakAre mAna mejIsTreTanI padavI enAyata karI hatI. sAbarakAMThA jillAnI dveSa yAtrAmAM temanu nAma mokhara rahyuM hatuM. niSThA, pramANikatA, puruSArtha vagere sadguNNA temanA vanamAM zui gayA hatA. ImanI niSThAina sAthe lagna prakriyA joDAyA hatA. petAnA mR, milanasAra ane saraLa svabhAvathI anene prema saMpAdana karyA hatA. mAnavI keTaluM jIvyA e agatyanuM nathI paNu jIvana kevu jIvyo e ja vananI ti che. Do. gAMdhInA jIvanadIpa akALe mujhAI gayA paNa pazu divya teja patharAvI gayA. temanA sarakArI suzAla putra zrI diddhipagAInI pha kAIna nyunI peDhI paNa jANItI che. bheda nipuNAbahena ena gAMdhI dilIpabhAI ane gAMdhI zrImatI pallavIbena DI, gAMdhI ku rUpalabena DI. gAMdhI zrI gAMdhI nasIMga heAma sa. nalInakAnta gAMdhI mA hiMmatanagara kuza kALe karamAyu sva. nileza pralicaMda bhogIlAla zAha (saradArapuravAlA ) svargavAsa 29-12-77 janma tA. 19-6-70 trIja dhArasa gulAlavADI bombe zrI zAradA bAlamaMdira sIvAdana pI ha Phone : 675268 677745 UNIVERSAL OIL SEALS MFG. CO, PVT. LTD. Manufacturers of: 1031 Grams UNIRINGS Oil seals, 'O' Rings, Canvas-Carbon-Ebonite Seals, Dispiriga, Hydraulic & Chevron 'ackirig. & any Precision Item from Synthetic Rubber Like V1TON, Silicone, Polyvacrylic, Polurethane, Thiokol, etc., as per your Specifications. --: Contact : Sidhapura Industrial Estate, Masarani Lane, Halav Pool, Karls, Tombay-400070
Page #1065
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1032 zubhecchA pAThave che. kRSNa mazInarI enDa ATA sTArsa zrI nivAsa mIDiMga, taleAda rADa, sTAsTa dhanasurA 383310 ji. sAbarakAMThA TelI. ophIsa - 43, ghara - 115 azvamedha (AI. esa.AI) enjIna azvamedha ( AI esa, AI) hAI spiDa enjIna. 0 kamAnDara eIla enjina. * mahAtmA lAyanara pisTana. evaresTa mAnA bleki 0 kalAmAM sakhamazI bula papa. 0 sAbara sakhamazI khela papa. 0 kaTalara hemara sTAra. . . * supara svIca, * jI. Ara. DI. * varuNuM papa ja 0 ge. pAIpa . kRSi pAIpa li. zubhecchake. zrI jaya'tilAla vIraca MdadAsa zAhu zrI hasamukhalAla vIracaMdadAsa zAha zrI ramezacaMdra vIraca'dadAsa zAha zrI surezaca'vIradAddha zAha. * kanaiyA TreDiMga korporezana, Jain Education Intemational, velTa tathA empIyara mITara vI bheTa paTA tathA pulI tala 6 rIDa, dhanasurA * hasasukhalAla enDa pradhasa cAra sta, dhanasurA * mesasa jayaMtilAla vIraca`dadAsa enDa kuAM javAha Ara, dhanasurA. khetIvADI utpanna bajAra samiti 0 jAhera hararAjI . hiM matanagara-sAbarakAMThA jillA sAcA tAla 0 rokaDA nANAM vizvanI asmitA 0 gaDA prasaMge nikAla mATe vyavasthA 0 mAla vecANunA tamAma sthaLe vecanArane kAyadAnuM rakSaNa 8 vepArIone eka ja sthaLethI joI tA mAla meLavavAnI sagavaDa 0 A bajAra dhArAno mukhya aMga che. sevaMtIlAla DI. mahetA punabhAI ke. paTela jayaMtilAla je. zAha sekreTarI ceramena vA. ceramena
Page #1066
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1033 zilpakaLAnA khyAtanAma kasabI sevAjIvananI jIta zrI naMdalAlabhAI cunilAla sepurA zrI aruNAbena zaMkaraprasAda desAI eka nIDara samAjasevaka, bAhoza vahIvaTa bhArata mAM prA cIna kartA ane dInadukhiyArI bahenanI arvAcIna zilpa-sthApatyo, zItaLa chAMyaDI jevA banIne varSothI vizALakAya prAsAde, ane sevAjIvananI dhUNI dhakhAvIne beThelAM maMdira nirmANanI vividha zailI ane ra- 2pa pramANenuM kI pU. aruNAbena sAthe ja gujarAtanuM gauravazALI mahilArana che. maka bAMdhakAma jAvI rakhavAmAM temaNe zi95e : 13-5-2 nA roja junA bhAre moTuM pradAna raheluM . dukAne janmelA pU. aruNAbena desAIe A kalA-kasabAmAM na ra.! rakamadAvAdanA sI. ene vidyAvihAra me La va nA rA o mAM zrI mAMthI erA, esa. sI pAsa karI ane naMdalAla khAIne paNa prathama pachI esa, ela. yu koleja phora vInamAM joDAIne bI. e. haroLamAM mUkI zakAya. zilpa thayAM. hiMdI paricaya, saMgIta dizora vyAyAma vizArada ane zAstra ane sthApatrakAnuM sIvaNa sahitanI anekavidha parIkSAo pasAra karI. zikSaNapratyakSa jJAna vArasAmAMthI che. bayapAthI e haka che, pIna : kArya pUruM karyA pachI vikAsavidyAlaya vaDhavANanA maMtrI banyAM. saMzodhana ane sthApatyanI UMDI vite mIrAnI ( 5Ine laI mAtra cALIza bALadAthI zarU thayelI A sarathA Aje prAthaAje teo khUba ja khyAtanAma banyA che. temanI UDI jAja - mikathI mAMDI koleja sudhInuM zikSaNa ApatI saMsthAonuM sUjhanI pratIti temaNe Aja sudhImAM karelAM bhavya kAme 52thI thAya saphaLa saMcAlana kare che, je aruNAbenanI kAryadakSatAne che. biDIMga kAme : digabara dhamarALA, khuzAla bhuvana cAMdabhuvana, AbhArI che. sAhityamaMdira, khAjAnI mada6; pAsada ' mAM nuM paDa kAmA sara ja jIvananA vividha stare Aje teo mA tuM rAjakoTanI caudharI hAIskUla sAme pAuM ne ! [ , , , degranuM | sthAna bhAve che. zrI aruNAbena bALa adAlatane mAnada cAvIsa jinAlaya, vaDhavANanuM zAMtanA bArAI, muMbaI-puramAM meraTa che. jillA zALA borDamAM, kuTuMba niyojana maMDaLamAM, RSabhadeva je prAsAda, ghATakoparamAM nivRta svAmI 31 ' , muMbaI , mA te mA sAmAjika natika sudhAraNuM maMDaLamAM, gujarAta rAjaya samAja - dahIsaramAM prAroda, pAlItANAmAM kerala!kaMmara vAre 9 rana dalI ka9yANa eDavAIjharI borDanA sabhya rahyAM che. mAM TATA emanAthamAM e ekaso jeTalA nAnA ke TA prakAranA dvArA skUla oNpha sezyala sAyansIjhamAM samAja sudhAraka tarIke ane tenI spanAmAM teoe vicakSaNa Dita che !ma che. ArabalanI pasaMdagI pAmyAM, vaDhavANa tAlukAmAM enararI mejIsTreTa tarIke navI zodhatI dizAmAM temanA prata cAlu che. bhAratanA moTA bhAganAM paNa temanI sevAo paDI che. tIrthonuM paribhramaNa karyuM che. pAlItANAnAM ma da 1nzvara, " nAtha, mAtApitAnI hUMpha bacapaNamAM gumAvelI eTale pU. puSpAbhIDabhaMjana, bhavAnI lahamInArAyaNu vagere mAM raDAra rakha vate karI che. bahena mahetAe temane ucherIne meTa karyA. saMsthAnA phaMDa mATe somapurA vidyAthI chAtrAlaya ane dhaNI jana saMthAo sAthe saMkaLAyelA malAyA (sIMgApora) beMgakeka, hoMgakoMga, sAyagAna, barmA vagerene che. pAlItANu zrI zatruMjya upara gherIyA | o rAdhArA DaNagAra pUrvanA pravAsa paNa karyo che. gujarAta - lebara velphara berDane nAmanI mahAna TrakanuM sarjana karela che. muMbaI dIvalI munisu- ceramena tarIke paNa temanI sevA paDelI che. Aja sudhImAM vRta svAmI catuvati jinendra prasAda nina karela che. hAla aneka saMsArIonA kale ane jhagaDAomAM madhyasthI banIne jaMbuddIpa nirmANa ja pAlItANu talATImAM kAma karI rahela che. temaNe suMdara sevA bajAvI che. jIva saTosaTanA aneka praznomAM A sivAya temaNe zipanA mahAna graM riAkRti vAtuvidyAyAma A vIra nArIe mAthu hAthamAM rAkhI prasaMgopAta samAjanI pUrvArdha s50 peIja, uttarArdha ha50 peIjanA tathA gRhanirmANa zaThatAnI sAme paDakAra pheMkyo che. bhraSTAcArI pApIonA vAstuvidyAyAma zi95tattvArtha ciMtana - 500 peIja thaMDA vakhatamAM ! paMjAmAM sapaDAyelI gabharU bALAone bacAvI laI rakSaNa bahAra paDaze. gujarAta saMskRta saMmelana - jAmanagara tA. 19-7-80 ApavAmAM tathA narapizAcone samAjamAM khullA pADI AMga nA roja jagadguru dvArakAzAradApIThAdhipati zaMkarAcArye temane zilpA- jharatA lekha lakhatA rahyAM che ane te rIte samAjanI umadA | cAryanI padavI enAyata karela che. sevA bajAvI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1067
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1034 vizvanI asmitA jha Resi : 298131 Phone : 380280 bhAratamAM ajoDa ane Adarza eka jaina strI zikSaNa sarathA zrI siddhakSetra zrAvikAzrama-pAlItANA-saurASTra nu MASTER STEEL WORKS. * * Insist always on our M Mark Spoons, Cutlery & utensils * * **** 111/113 J. M. Compound 3rd Bhoiwada Bombay-2 **** ** * ** Phone : 341744 SWAN STAINLESS * ill/i13 J. M. Compound 3rd Bhoiwada Bombay-2 | tIrthAdhirAja zatruMjaya girirAjanI zItala chAyAmAM zrI siddhakSetra zrAvikAzrama saMsthA chellAM pacAsa varSathI henanA utkarSa mATe cAlatI bhArata bharamAM A eka ajoDa ane Adarza saMsthA che. A saMsthAmAM sadhavA, vidhavA, tyaktA ane kumArikA jena henane jaina zAsananI praNAlikA mujabanA AcAronA pAlana sAthe dAkhala karavAmAM Ave che. A saMsthAmAM bahene ane bALAone zuddha ane sAtvika khAnapAna ane rahevAnI sagavaDa sAthe temane dhArmika tema ja vyAvahArika zikSaNanI, bharata, gUMthaNa ane sIvaNa kAmano DimAM kesanI, saMgItanI, meTrika korsanI, hiMdInA abhyAsa3 nI evI dareka prakAranI sagavaDa saMsthA taraphathI ApavAmAM Ave che. samAjane A saMsthA keTalI upayogI che te jANavA mATe tenAM jIvaMta pariNAmo meda che. A saMsthAmAM zikSaNa - saMskAra pAmIne Aja sudhImAM keTalIye bhAgyazALI bahenoe parama pavitra bhagavatI pravajyA aMgIkAra karI jIvana dhanya karavA saha saMsthAnuM nAma rozana karyuM che. tema ja seMkaDo hene gujarAta, kaccha, saurASTra, mAravADa, madhyabhArata Adi pradezamAM dhArmika pAThazALAo calAvI samAjanAM hajAro bALakonI kathaLI rahelI dhArmika vRttine sateja karI rahela che. taduparAMta hajAre bahenoe A saMsthAne lAbha laI potAnA jIvanane Adarzamaya banAvI saMsthAnuM gaurava vadhAryuM che. niHsvArtha sevAnA uddezathI saMsthA A kArya vyavasthita paNa kare che. saMsthAne te mATe prativarSa aDhI lAkha rUpiyAne kharca Ave che. dinapratidina vadhatI moMghavArIthI A AMkaDo vadhatA ja rahe e svAbhAvika che. AthI ja pU. A. bhagavaMte, pU. padastha muni bhagavaMto ane pU. sAdhvIjI mahArAje tema ja caturvidha saMdho ane samAjanA dAnavIrone udAra dile sahAya karavA vinaMtI che. dAnamAM apAtI rakama inkamaTekSathI mukta rahe che. * * *** MASTER ENTERPRISES * * Swaminarayan Building 50 J. M. Compound Shop No. 26, 3rd Bhoiwada Bombay-2 ******** * ** Phone : C/o 35900/ C/o 381777 BHAGWAN METAL WORKS *** * * * Swaminarayan Building Ground Floor Shop No. 221 24, 3rd Bhoiwada Bombay-2 nivedaka : somacaMda DI. zAha zrI siddhakSetra zrAvikAzrama-pAlItANuM * * * * a * * * Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1068
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga--r With Best Compliments From JIVAN NAGJI & SONS River, Bank Savarkuhdla (Gujarat) Manufacturers, Dealers & Exporters of Highly accurate 3 Key Brand Weighing Scales & Counter Balance m Phone: 159 Approved Countractors : The Director General of Supplies Disposls, New Delhi FACTORY: River Bank Parekh Wadi Savark undla (Gujarat) O: 7194 www www m Phones R 22100 BHARAT TIN FACTORY Manufacturers of Quality Tins Aji Industrial Estate Shade No. C-1/25, Rajkot-360 003 Phone Office: 22243 M. LALIT & CO. 80, Commercial Chember RAJKOT. wwww Gram: TORCH JASVANTRAY J. KANTAWALA River Bank Savark undla Manufacturers & Exporters All Kinds TORCH Brand Beam, Scale Class B & C Counter Balances Phone 159 VISHWAKARMA SCALE CO. River Bank Savarkundla (Gujarat-India) 1035 Manufacturers, Dealers & Exporters All Kinds of SHANKH & TOP Brand Scales & Counter Balances & Class B. C. etc.. Trade Mark Regd. No 220320 Sheep LUHAR BHAGWANDAS HAKABHAI Near Vegetable Market River Bank Savark undla (Gujarat) Pin 364515 Manufacturer of: Sheep Brand & Sonali Brand, Counter Machine & Beam Scale and Needlewala, Counter Balance & Metal Casting Counter Balance & Bandh Body Needle Balance and Dial System Counter Scales
Page #1069
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1036 H. O. Kataria Premises, Inside Prem Darwaja-Ahmedabad-1 Ahmedabad Bhavnagar & Surat Baroda Rajkot Nadiad 55251 26231 3004 380754 5653 27852 Tel: 625/946 KATARIA TRANSPORT CO. BAHUBALI TRANSPART CORPORATION, BOMBAY - Phone 317666 S. KATARIA CARRIAR: Solapur & Bangalore For Transportation of Heavy, Lengthy & Oversize Equipments With best Compliments From M/S. WAXOILS 8, Industrial Estate National Highway No. 8 BROACH-392002 Gujarat. Tel: 337100 M/S. WAXOILS 14, Mahavir Dashan Bhandari Street, Bombay-400 003 vizvanI smRtiA SHREE MAHUVA NAGRIK SAHAKARI BANK LTD. Dow 408 Phone Office Manager Resi. 673 MAHUVA The Progress March of Co-operation Security Stability and Non-Stop Development Chairman Depostits 42 Lacs Advances 42 Lacs Bhaskarrao Thakar Rasikbhai Mehta Ramnikbhai Chitaliya Manager Managing Director
Page #1070
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra zubhecchA pAThave che " kAInuM ce dila jItavuM te sa'pUrNa namratA pragaTathA vinA khanI zakatuM nathI " hi. zubhecchaEA amRtalAla motIca'da vArA manaharalAla e. vArA vasa'talAla e. vArA. prakAzakumAra e. vArA amRtalAla motIcaMda vArA mu : peA : raNAsaNu tA. prAMtija ji. sAbarakAMThA wwwwVVVVVVVVVVVVV zrImatI kamaLAbena e. vArA zrImatI cakhelIbena ema. vArA zrImatI hemalatAbena vI. vArA zrImatI premalatAbena pI. vArA indravadana sI. zAhe. gIrIza sI. zAha. upendra sI. zAha ( U.S.A. ) wwwm manaharalAla e. vArA kuMbhAra TukaDA 2123 / trIje mALe bhUlezvara-muMbaI naM. 2 wwww~~~~~~~ sthApanA 1931 sAbarakAMThA jillAnuM sau prathama 50 varSa jUnuM kalAtmaka chApakAma mATenuM adyatana sthaLa, zrI hiMmata vijaya prinTiMga presa sTezana roDa, hi'matanagara zubhecchakA sva. iMTAlAla narasa'hadAsa zAha parivAra ga. sva. nama dAmena sI. zAha. rajanA AI. zAha uSA jI. zAha. pUrNimA yu. zAha. 1037 www TelI. na. 200
Page #1071
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1038 Jain Education Intemational zubhecchA pAThave che. amara mAnakara nija jIvana ko parabhava hAya bhulAyA cAMdI sAne ke TukaDAmeM phUlA hi samAyA dekha mUDhatA yaha mAnavakI udhara kAsa mukAyA agale palame calA jahAM nAma nizAna na pAyA li. zubhechaMkA :-- caMdulAla devaca`da vakhArIyA cImanalAla devaca'4 vakhArIyA azAkakumAra popaTalAla vakhArIyA peApaTalAla trikamalAla vakhArIyA "" zrImatI sudarabena sI. vakhArIyA kAMtAbena sI. vakhArIyA kirAmena e. vakhArIyA sva. zrImatI vimaLAbena pApaTalAla vakhArIyA "" padmamAbena bApulAla dozI sthaLa : 4 popaTalAla hAusa hAjI bApu rADa, malADa (isTa) mu*baI 4000064 zubhecchA pAThave che bhAgIlAla amRtalAla vakhArIyA kAMtilAla amRtalAla vakhArIyA ramaNalAla amRtalAla vakhArIyA gIrIzakumAra Ara. vakhArIyA je pahelAM peAtAnuM hatuM nahiM, pachI peAtAnuM rahevAnuM nathI ene mAruM mAnI besavuM ne e khAtara jIvanabhara gadhA majUrI karavI e zuM mANasanI mUkhoMI nathI ? . " zreyasa " li. zubhecchakA : -- zrImatI 39 "" "" dhanapAla bhAgIlAla vakhArIyA sthaLa : ramaNalAla amRtalAla vakhArIyA e-104 zatruMjaya darzana, 1 le mALe meAtIrAAlenDa-bhAyakhAlA muMbaI - 400027 vizvanI asmitA 2. na. p.p. 683475 caMpAbena bI. vakhArIyA mAtIbena ke. vakhArIyA lIlAvatI Ara. vakhArIyA suvaNAbena gIrIzakumAra vakhArIyA
Page #1072
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1039 * * * * * ** * ** | zubhecchA pAThave che ApaNe jevA nathI evA dekhAvuM saheluM che. paNa jevA chIe evA ja dekhAvuM e kharekhara agharI vAta che . zubherachake sva. rAjabhUSaNa vakIla mahAzaMkara anupamarAma jAnI nA sahaparivAra sva. zrImatI maNIbena mahAzaMkara jAnI zrI devazaMkara ema jAnI zrI ravizaMkara ema. jAnI eDavokeTa, zrImati caMdrakAntAbena Ara. jAnI harizaMkara ema. jAnI vAsudeva ema. jAnI kIrtikumAra ema. jAnI pravINakumAra ema. jAnI , rajanIkumAra ema. jAnI zrI janakakumAra Ara. jAnI-eDavokeTa vijayakumAra Ara. jAnI ravizaMkara ema. jAnI-eDavokeTa janAbajAra, hiMmatanagara-sAbarakAMThA * * ** * * * * * * * * * *** * * * * ** * zubhecchA pAThave che vyavarathA e ja gharanI zobhA, saMtuSTa strI e ja gharanuM sukha, Atithya e ja gharane vaibhava, dhArmiktA e ja gharanuM zikhara, li. zubhecchake. zrI aMbAlAla cImanalAla phaDIyA zrImati sUryAbena aMbAlAla phaDIyA zrI ajaya aMbAlAla phaDIyA , kamaleza aMbAlAla phaDIyA **** ** * ****** *** * ** 2 naM. 355733 ****** *** zrI aMbAlAla sI. phaDIyA 911 jarIvAlA bilDIMga vI. pI. roDa, bIje mALe bombe-4 ****** * . . . . . . ma ja ja: jaja samayamamamamamama - Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1073
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4.80 vizvanI amitA With Best Compliments From TORBE SCRIS skah Brothers E : Specialist in : BOILER QUALITY PLATES .. Contact for : Iron, Steel, Hardware, Pipes, Pipe Fittings, Boiler Dube, Stainless Steel Plate & Sheets SAVU ART TOT - Sales Office :4, Baroda Street, Iron Market, Carnac Bunder, BOMBAY-400 009 -- Thones : 32 84 40 32 78 32 Associated Companies RAJ INDUSTRIAL CORP, 404, Giriraj, Iron Market, Carnac Bunder, BOMBAY-400 009 MESHCO ENTERPRISES 404, Giriraj, Sant Tukaram Road, BOMBAY-400 009 KRED2 MENTA & MENTA Baroda Street, Iron Market, Carnac Bunder, BOMBAY-400 009 Jain Education Intemational
Page #1074
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdharma graMtha bhAga-2 4972 UU With Best Compliments from CASALS PURE BEVERAGES LTD. G. I. D. C. NARODA AHMEDABAD BOTTLERS OF "Enjoy Coca Cola Fanta TRADIVARKEER Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1075
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1042 ghera beThAM nAnakaDA lethathI zarU kareluM kArakhAnu akhaMDa zradghA ane AtmasUjhane kAraNe mazInaTulsa kSetre Aje bhAratabharamAM nAmanA prasarAvI rahyuM che. phAna : eksa : 3191 PRABHAT BRAND - PRECISION - RELIABLE diamonds ACCURATE * DURABLE 32 mm CAPACITY PILLAR TYPE DRILLING MACHINE 32 mm CAPACITY RADIAL DRILLING G MILLING MACHINE 20 mm CAPACITY RADIAL DRILLING F MILLING MACHINE GEAR DRIVE SATYAVIJAY MECHANIC WORKS Kumbharwada Road, Plot No. 5A, Bhavnagar-364 001 (india) Phone: 0ffice: 3191-Resi: 4193 - Cable: SATYAVIJAY satya vijaya mikenIka varkasa kuMbhAravADA roDa, plATa na. pa bhAvanagara-1 vizvanI asmitA phona : nivAsa : 4193
Page #1076
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1043 puruSArthanI yazasvI gAthA bhAratabharamAM 8 prabhAta" brAnDanA mazInarI tathA anya mazInarI sAmagrI rajU karI vikAsanI haraNaphALa bharI rahela satyavijaya mIkenIka varkasanI sthApanAne 37 varSa vItI gayAM, kaMpanInA AdyasthApaka sva. mIstrI amRtalAla raNachoDadAsa saMtokabAI vIvIMga phekaTarImAM nokarI karatAM karatAM sAIDa bIjhanesa tarIke potAnA gharamAM bhADethI lAvelA nAnA evA lethathI kAmakAja zarU karyuM. ane ekaniSThA tathA saMpUNa dhagazathI kAmakAja AgaLa dhapAvavA vaDevA nerAmAM ghara beThA satyavijaya mIkenIka varkasanA maMgaLa nAmathI dhaMdhAnI zarUAta karI. Ama mAtra amisUjha ane akhaMDa zraddhAne dIvo pragaTAvI bhaviSyanI pagadaMDI para ekalo prayANa karyuM. ane AtmavizvAsa tathA kaThaNa kAmagIrIrUpa tapanuM divela pUratAM pUratAM maMjilane sara karavA AgaLa ne AgaLa vadhatA gayA. te pachI temanA suputra sva. popaTasAI e pitAnI DijhAIna moTarAIjhaDa phIlIMga mazIna zarU karI, DijhAInIMga vI, banAvIne muMbaI mArakeTamAM mUkayA, tyArabAda muMbaI bajAramAM A mazInanA Tusa mAlanI * karI sva. popaTalAla amRtalAla rAThoDa kavolITI uttamatA prApta karatI gaI. DImAnDa vadhatA bIjA sarkala kaTIMga mazIna mUkavAM. Ama satyavijayanAM mazIna mAtra mubaI nahI paraMtu gujarAta, kalakattA madrAsa vagere pradezomAM varkazopa zobhAvatA rahyAM. Ama pragatinI vaNathaMbhI AgekUcamAM nAnI sAIjhanA DIlI'ga mazInanuM kAma zarU karyuM tene paNa sArI bajAra maLatI gaI ane pachI te dhIre dhIre avanavA saMjogone lakSamAM laIne sudhArA karatAM karatAM zarUAtamAM dIvAla DIlIMga mazInanI zarUAtathI jeDIyala DrIlIMga mazIna banAvavAnI kAryakSamatA sudhI pahoMcyA, A badhI vikAsanI maMjilo sara karavAmAM sva, amRtalAlabhAInI TekanIkala buddhinA vArasadAro temanA putra zrI lakSamaNabhAI, zrI popaTabhAI tathA zrI cunIbhAIe 19 6 thI pitAzrInI rAhabarI nIce kAma karatAM rahIne sAtha ane sahakAra ApIne kaMpanInI yazakalagImAM umero ja karatA rahyA hatA. Ama dhaMdhAne vikAsa thatA jUnI jagyA TUMkI paDatA kuMbhAravADA nArI roDa upara 1960-61 mAM moTI phekTarI bAMdhIne kAmakAja AgaLa dhapAvyuM, Ama dinapratidina teonI TekanIkala ane vyavasAyI sUjhane laIne nAnAmoTA DrIla, reDIyala mazIne, sakala kaTIMga mazIna vagere banAvAnuM zarU karyuM. ane teonA A utpAdita mazInone " prabhAtabrAnDa ApI bhAratabharanI mArakeTamAM nAma dIpAvI + dyA che, sauthI agatyanI vAta e che ke A kaMpanInA AdhasthApakathI mAMDIne atyAre kaMpanIne vahana karI rahela sUtradhAre moTA bhaNelAgaNelA temaja vaijJAnika jJAna dharAvatA nathI paraMtu pitAjInI kuzAgra TekanIkala buddhinA sAcA vArasadAra tarIke eka AtmasUjhanA AdhAre paradezanAM mazInanI harIphAI kare tevA ekayureTa kolITI mazIne utpAdana karI rahyAM che te eka Azcarya ja mAnavuM rahyuM. sAthe sAthe zarUAtathI nAnA bhADethI lAvela lethathI zarU thayelI kaMpanInI zarUAtathI atyAre A pabaLe AgaLa AvI eka paNa paisAnI lena vagara dhaMdhAno vikAsa karI kaMpanIne Arthika kSetre pazu pagabhara banAvI che, temAM paNa kaMpanInA kuzaLa saMcAlana kAryanI apUrva jhAMkhI thAya che, pitAnI mAtra 20 varSanI uMmare sva. zrI popaTabhAI pitAjInA vyavasAyamAM joDAIne pitAnI kuzaLa buddhino para ApIne navA navA mazIno utpAdita karI bajAramAM mUkIne bajAramAM kaMpanInuM nAma rozana karela che. muMbaImAM moTA vepArIne sahakAra sAMpaDatAM kaMpanIne vadhu protsAhana maLyuM, jevI rIte sva. zrI amRtalAla bhAIne temanA traNa putrone sahakAra maLela tevI ja rIte zrI popaTabhAI, zrI lakSmaNabhAI tathA zrI cunIbhAIne temanA putrone sahakAra maLela che. temanA putro saMpa ane sahakAra tathA mahenatanA triveNI saMgamamAM kaMpanInuM saphaLa saMcAlana karI rahyA che, kuzaLa kArIgarI tathA jAte dekharekha rAkhI judA judA ghaNAM prakAranA uttama mazIne banAvavAmAM Ave che. gujarAtamAM sarva prathama reDIyala tathA pIlara TAIpa DrIla mazInanI pitAnI DijhAIna karI "prabhAta" nAme AgavuM sthAna prApta karela che, DIla mazInanI mArakeTamAM prabhAta" nAma A rIte rozana karela che, vyApAra udyoga sAthosAtha teo svabhAve premALa, mAyALuM tathA dhArmika kAryomAM pUrate sahakAra ApI bhAvanagaramAM nAmanA meLavI che. Jain Education Intemational
Page #1077
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1044 www zrI manubhAI narAttamadAsa zeTha acapaNamAM nATaTyakalAkSetre aneAkhI bhUmikA bhajavatAM kavi nAnAle zAkha zI ApI jemanA vAMse thAbaDavo hatA mULa pAlItANAnA zeTha kuTuMbanA putra bhAvanagarane vatana banAvI ane kSetramAM sevAkArya mAM magna rahetA manubhAI zeThe temanA vaDIla dAdA paramANu darone dhArmika tathA saMskAranA vArase dIpAvI jANyA che. zrI jaina sevA samAja pAlItANAmAMthI 'sevA ' pATha bhaNI kula pAlItANuA bhAvanagaranI dhaNI sasthAo sAthe saMkaLAyelA che ane rAgya kSetre khImAra nadI Ane game tyAre madadarUpa thavA samyanA bhAga ApI mAnavatAnI maheka prasarAvI rahyA che. bAlyavayathI nATayakSetranI tAlIma kudaratImeLavI pAlItANA rAjyArANunI silvara jyubilI prasa Mge vikhyAta kavi nAnAlAlanI hAjarImAM temanI ja nATikA ' gopIkA 'mAMthI rAjakumAranuM pAtra bhajavI prathama inAma prApta karI kavizrInI zAbAzI prApta karela. jaina sevA samAjanI silvara jyubilI prasaMge 1955mAM kavizrI trApajakaranI kalamanuM prakhyAta nATaka jaya cittoDa 'mAM mukhya pAtra bhajavI kavizrI tathA prekSakavargane mugdha karI anerI prazaMsA prApta karela, bharata cakravatI tathA rANA pratApanAM pAtrA bhajavI nATakAmAM meAkhare rahetA. pAlItANA rAjyamAM saM. 1999mAM bhayaMkara rogacALA maeNleriyA phATI nIkaLela tyAre DokaTara sAthe sahAyaka tarIke gAmaDe gAmaDe satata doDha marmA pharI savArathI rAtrI sudhI sevA Apela, vyavasAye jaththAbaMdha kApaDanA dhaMdhAmAM pazu sArI pragati karI. mileAnI lioMga ejansI dvArA vepArI varga tathA milemAM sArI cAhanA prApta karela che. seMkaDA meLAvaDAomAM saMcAlananI adbhuta zakti dvArA saphaLatApUrvaka samAra Mbhe pAra pADavAmAM manubhAI pAlItANA tathA bhAvanagara jaina samAjamAM AgalI huALamAM temanuM nAma vinA sAce mUkI zakAya tevI vividha kSetranI temanI sevAkIya pravRttinA sacoTa purA ve che. 55 varSanI uMmare paNa kAryamAM satata pravRtta rahetA yuvAna gaNAtA mAbhAInuM kArya kSetra vizALa che. ane ArAgyakSetra bImAra madhyama varganA lAkA mATe upayogI thavAnI pravRttiomAM sArA rasa lye che. bhAratabharanA ghaNAM zaherI tathA jaina yAtrAdhAme| - paTanA dvArA karI cUkayA che. 1 manubhAI zeThanA 'skAra vAraso ujjavaLa kare tevA temanAM saMtAna che. jemAM mATA putra narendra zeTha, inDiyana jesijhamAM jhonala presiDenTa ( 1981 ) tarIke cUMTAine sArI nAmanA meLavI che. temanA patnI anasuyAbahenanA temanA vikAsamAM hamezAM agragaNya phALA ane prAtsAhana ApI rahelAM che. wwwwww Jain Education Intemational, mmmm phAna 4541/4169 phAna 97637407 sudhIrakumAra enDa kAM lAtIbajAra-bhAvanagara phAna 5320 dhanavaMtarAya bhagavAnabhAI Thakkara TImbara enDa TAIlsa maracanTa enDa kamizana ejanTa lAtIbAra bhAvanagara vizvanI asmitA Ara. AsuteSa enDa kuAM lAtIkhAra bhAvanagara grAma : bAputASa zubhecchA pAThave che.............. chabIladAsa vallabhadAsa desAI sugara maracanTa enDa kamizana ejanTa, kabutarakhAnA, cAkhAbAra, kAlupura, amadAvAda-380002 je rIte je keAI jAya te tevIja rItanA che tema kadApi pazu na mAnavuM. li. zubheka, kAntIlAla cunIlAla zeTha mu, pA, meDAsA ji. sAbarakAMThA
Page #1078
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1045 - - ---- -- kina : ophisa : 4148 ' ' ghara : 4648 krompaTana vAgALA sAcA pANaarsanNAya.ma ja kAra ka sIlIMga paMkhA, Tebala paMkhA, mAjIka ravAnA "inkasAna javA sIMgala phejha meTara, zrI phejha meTara pampa seTa, DomesTIka pampa seTa, AI. sI. TI. pI. svIca, sTArTara, lesa tathA Tayuba adhikRta viktA : ' haka bhAvanagara mazInarI saplAya kAM, " " dara karIne mArA . othorAIjhaDa DIlarsa : koTana grIlsa lI. pi. ba. 22, zarApha bajhAra, bhAvanagara = Jain Education Intemational
Page #1079
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1046 vizvanI asmitA rakAra PRETIMA INDUSTRIES Ek J 3 p.40:{s : eg PRATIN BRANO SILK PIRNS & TWISTING BOBBINS EETLEXIKLUCO RUVAPARI ROAD. - 02 43 . R BHAVNAGA 31400 Ever First in india Introducing Felayhone 046 2088 Sesi : ssi UNBREAKABLE PLASTIC HEAD TelIphena naM. : ekasa : 3572 peTrola paMpa : 6694 hArdika zubhecchao sAthe. bhAvanagara sahakArI peTrola paMpa lI. lAtIbajAra pAse, bhAvanagara IndukumAra cAturvedI mAnaddamaMtrI epha. sI. zarmA pramukha Jain Education Intemational
Page #1080
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 Gram ALCABLES BOMBAY CONDUCTORS AND ELECTRICALS LIMITED Registered Office: Plot No. 175/4 Village Ghodasar Near Jasodanagar Ahmedabad-380008 Manufacturers of: Phones 876422-23-24. All Aluminium Conductors (AAC) Aluminium Conductors Steel Reinforced (ACSR) All Aluminium Alloy Conductors (AAAC) and Aluminium Conductors Alloy Reinforced (ACAR) 21 Postal Address : Post Box No. 9002 Maninagar Ahmedabad-380008 1047
Page #1081
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1048 Resi: 810293 With Best Compliments From NIRU ENGINEERING & MILL STORES Specialists in: G. I. & M. S, Pipes, Seamless Pipes & Boiler Tubes, Imported Ball Bearings, Screens & Liners, Iron, Steel & Hardware Goods. Gram KINGTONGUE 22, Sarang Street, Janab Manzil, 1st Floor, Bombay-400 003 With Best Compliments from SHANTI TEXTILE MFG. CO. Manufacturers & Dealers in : All Types of Shuttle Tongues P. O. Box 20 Vadva, Talavdi BHAVNAGAR (Gujarat) India Hui Office vizvanI asmitA 321843 Phone: 5994 4179
Page #1082
--------------------------------------------------------------------------
________________ With Best Compliments From - MESSRS. AMAR DYE-CHEM LIMITED 100 MANUFACTURERS OF: Quality Dyestuffs & Intermediates for the Textile, Paper, Leather, Coir, Plastic, Paint, Jute and Many Other Industries. Regd. Office : Rang Udyanh, Sitladevi Temple Road, Malim, Bombay- 16. Tel : 451334 Four Lines ) Tis: 2524 Branches : Ahmedabad. Amritsar, Caleotta, New Delhi, Madras and Madurai. Jain Education Interational
Page #1083
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha kSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI DhInakarabhAI DI. jAnI zrI vinayakumArabhAI a. ojhA zrI goradhanabhAI ela. jAnI zrI navInabhAI vyAsa zrI hIrAlAlabhAI ela. zAha zrI kumudabhAI upAdhyAya zrI kAntilAla ena. koThArI zrI hiMmatabhAI ema. trivedI zrI rajanikAntabhAI zropha Jain Education Intemational
Page #1084
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha kSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI rasikalAla maphatalAla zAha zrI premacaMda abhecaMda zAha zrI khIma bhAI cheDA ' zrI chabIlabhAI cunIlAla geDIvALA zrI vRjalAla pI. pArekha zrI cImanalAla gaNapatalAla zAha zrI catrabhuja haragoviMda dezI zrI esa. bI, nArUla zrI dhIrajalAla vRjalAla pArekha Jan Education Intemational
Page #1085
--------------------------------------------------------------------------
________________ ... Phone No. 319597 Phones : 373159,394607 Grams : NEERUMILLS' Bombay-400013. With Best Compliments frc.. MIS. NEERU SILK MILLS MANUFACTURERS OF: NESIL' Suiting & Shirtings Mathuradas Mills Compound, Lower Parel, Bombay-400013. Selling Agents Ms. B. Nagindas & Co. Narayan Chowk, Bombay-400 002. Jain Education Intemational
Page #1086
--------------------------------------------------------------------------
________________ ApaNA zreSThIvaryo ApaNuM samAja jIvanamAM - janajIvananA jAherakSetre, audyogika ane vyApArI kSetre, dharma ane adhyAtmika kSetre ane racanAtmaka samAjasevAne kSetre je vyaktie potapotAnA maryAdita kSetromAM mAna-sanmAna pAmyA che, sAhasike jeoe zUnyamAMthI sarjana karI saMzodhananI dizAmAM AgavuM pradAna noMdhAvyuM che, jAtamahenata karI svabaLe AgaLa vadhIne jeoe be paisA kamAIne dAnadharmanA kSetre vAparyA che, keTalAMka evAM paNa pAne anne paricaya thaze je agarabattInI mAphaka jIvana jIvI gayAM ane anekane sumadhura sugaMdha ApatA gayAM. ApaNuM ghara-AMgaNAne e gharadIvaDAo ApaNI pravartamAna je te saMsthAonA sutradhAra ke mobhI banIne paNa jeo samAjane doravaNI ApI rahyA che te saune atre Apelo Trake paricaya repharansanI rIte saMbaMdhakartAone kyAreka paNa upayogI banI raheze eTaluM ja nahIM paNa AvA paricayamAMthI bhAvI peDhInA guNagrAhI banavA mathatA yuvAnane eka preraNA paNa maLI rahetI hoya che. A paricaya, jIvanacaritra nathI; mAtra mAhitI rUpe ja pragaTa thAya che. A paricaya kaI vizvavyApI kakSAnI vyaktionA nathI ba99 gharaAMgaNunA ApaNuM zreSThIvaryo jenuM ApaNuM gauravazALI mUlyone TakAvI rAkhavAmAM ThIka aMze pradAna rahyuM che. atre A paricaya vibhAgamAM mAnavInA sArAM - UjaLAM pAsAMone ja nIrakhavA prayAsa karyo che. -saMpAdaka zrI amRtalAla kALIdAsa dezI kAbU meLavIne jAmanagaranI kolejamAMthI grejayueTa thayA. pitAnuM avasAna thatAM kuTuMbanI javAbadArI pitAne zire 83 varSanI yazasvI jiMdagI jIvI janAra zrI amRta- AvI. muMbaI AvyA ane eka peDhImAM nokarI meLavI. bhAI dozI saurASTramAM jAmanagara pAsenA eka nAna -temanI vyApArI dIrghadraSTi ane kuzaLatAne pariNAme kaDA gAmaDAmAM 1894 nI sAlamAM jagyA ane jIvanabhara jhaDapI pragatinAM pAna caDhatA rahyA ane svataMtra rIte janasamAjamAM sumadhura suvAsa prasarAvI 7 mI jAnyu. 1977 vyApAranAM zrIgaNeza karyA. temaNe dhaMdhAkIya hetusara nA roja muMbaImAM aMtima zvAsa lIdhA. dhaMdhAkIya ane iMglenDa, phrAnsa, helenDa, belija ama, svitjharalenDa ane audyogika kSetre jIvanakALa daramyAna asAdhAraNa siddhio jarmanInI mulAkAta lIdhI. 1941 mAM dhaMdhAne ja hAMsala karI paraMtu te karatAMye jana zAsananI sevAmAM, haLa karavA zrI. jI. eca. dozIne paNa dhaMdhAmAM jJAthe janakalyANanI vividha dhArmika pravRttiomAM ane paropa- lIdhA. 1942mAM pitAnI smRtimAM jaina maMdira baMdhAvyuM. kArI kAma karavAmAM ja vizeSa samaya gALyo. zeTha zrI ANaMdajI kalyANajInI peDhI ane nemInAthajI maMdiranA amRtalAlabhAI emanA traNa putro zrI rasikalAla, zrI ghaNA varSo sudhI tUTI rahyA. teo sArA vakatA hatA. caMdrakAMta, zrI aruNukamAra ane putrI nAbena dvArA temane sAMbhaLavA e eka lahA gaNate. dIna duHkhiyAM Aje paNa jIvaMta gaNI zakAya. temanuM A nikaTanuM ane jarUriyAtavALAne haMmezAM kAMI ne kAMI ApIne kuTuMba, uparAMta 2500 kAmadAronuM vizALa kuTuMba jeo saMtoSa meLavatA. teo kharekhara bhAratIya praNAlikAonA emanA audyogika ekamo sAthe saMkaLAyelA che. eka sAcA pratinidhi hatA, jIvanamAM temaNe "bIjA sAthe jIvo ane bIjA mATe jIvo" e Adarza apanA dAna-dharmane viziSTa vArase pitA kALIdAsa vIrajI hato. bhAratIya samAja AvA gauravazALI 2ne mATe dezI taraphathI maLela che. iMgliza ane saMskRta upara dhanyatA anubhave che. Jain Education Intemational
Page #1087
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1050 zrI anubhAI cImanalAla zAha amadAvAdanA A zreSThIvarya' nAnapaNuthI ja dhaMdhAmAM praveza karyo. Aja tresaTha varSanI umare aneka saMsthA AnA preraNAdAtA banIne sevA ApI rahyA che. rASTrIya gmAMdezana pUrozamAM cAlatu hatuM tyAre 1942 thI zeTha zrI anubhAIe ' anubhAI cImanalAla enDa bradharsa'nA nAmathI kAmakAja zarU karyuM. dhaMdhArthe thAI lenDa hAMgakAMga, InDAneziyA, sileAna, jApAna vagere dezAnI saphara karI vizALa anubhava meLavyA. Aje tee amadAvAdanI AgevAna gaNAtI milAnI seli`ga ejansI dharAve che. sikandrAbAda, nAgapura, madrAsa vagere sthaLe dhaMdhAnA kAmanI sArI evI jayaTa che. pAMcakUvA kApaDa mahAjananA pramukha tarIke, siddhacakra ArAdhaka samAjanA pramukha tarIke, pAnasara jaina bheAjanazALAmAM upapramukha tarIke, vamAna jaina Agama maMdiranA TrasTI tarIke, madhyapradeza mAM AvelA bhApAvara jaina tIrthaMnA jaina maMdiranA TrasTI tarIke, zrI serIsA jaina bheAjanazALAnA TrasTI tarIke, amadAvAda lakSmIkA, e. ekanA DAyarekTara tarIke, zakhezvara jaina Agama maMdira sasthAnA pramukha tarIke, sasI sI.ema. hAIskUlanA ceramena tarIke, rUstama milsanA DAyarekaTara tarIke, pheDarezana ek eTala inDiyA kaleAtha maracanTsa esa. muMbaInA presIDenTa tarIke, TrAphika eDavAIjharI kheDanI kamiTInA sabhya tarIke, relave kansasTeTiva kamiTInA sabhya tarIke, gujarAta cembara opha kAmasa enDa inDasTrIjhanI menejiMga kamiTImAM sabhya tarIke tathA 1954mAM sekreTarI tarIkenI temanI sevA jANItI che. sI. ema. hAIskUla, pAlItANA - namaskAra mahAmaMtra maMdira vagere temanI deNugIne AbhArI che. sva. zrI amRtalAlabhAI cheTAlAla zAha Jain Education Intemational vizvanI asmitA bhAvanagaramAM zAha sTIla kairporezana ( zAsTIkA ) nAmathI cAlatI jANItI peDhI jenA mukhya pAyeAniyara tarIke zrI amRtalAlabhAI zAhanI dIrghadRSTi ane puruSA dharakhAyelA che. cheka nAnA pAyAthI zarU kareluM A kArakhAnu' Aje vaTavRkSa banyuM che. sTIla kRti caranI aneka uttama jAtA banAvatI A peDhIne saurASTra-gujarAtamAM khyAtanAma banAvavAmAM zrI amRtalAlabhAIe jIvananA jellA zvAsa sudhI avirata mahenata karI che. janma tA. 3-7-1957 dehavilaya-tA. 27-1-1975 A peDhInA vikAsamAM temanA suputro zrI ramezacaMdra amRtalAla zAha ane zrI surezaca'dra amRtalAla zAhanuM praznAna paNa eTalu' ja mahattvanuM rahyuM, je baMne A peDhInA bhAgIdArI tarIke sevA ApI rahyA che. pitAzrI amRtalAlabhAInA pretsAhaka sahakAra ane preraNAthI bhAI Ae A peDhInA utpAdaka kAmamAM khaMta ane utsAhathI kAma karyuM. mULa beTAnnanu` 'bArabhAyA' kuTuMba varSothI bhAvanagara aneka tANAvANAmAMthI pasAra thayAM chatAM dhIrajapUrvaka kAma AvIne vasyuM. AvaraNA ane muzkelIo paNa ghaNI AvI. cAlu rAkhyuM. peAtAnA anubhava ane anya akhatarAo dvArA navI navI DijhAInAmAM navA ja prakAranI AiTamA banAvI Ape che, mAsika rUA. doDheka lAkhanuM utpAdana dharAve che. svargastha zrI amRtalAlabhAInu putrone mAdana. paNa A peDhInA vikAramAM zrI surezabhAInI zaktie jAdu kayuM" - khaMta - dhagaza - milanasAra svabhAva, niyamitapaNe jhINAmAM jhINI nAMdha ane kAryanA amala temanI phUla nagara zahere chellA be dAyakAmAM ghaNI mATI pragati sAdhI che. uparAMta sAhasika udyogapatio ane zreSThIvaryA mATe pazu A zaheranI gauravazALI asmitAmAM vadhArA thayA che, audyogika kSetre navA navA sa zeAdhananI dizAmAM bhAva-zrutinAM kAraNA che. zrI surezabhAIne saMgItanA jakharA zekha hatA. - temanI vAcALatAne kAraNe bahArathI ghaNA era maLatA. kezAdanI TI.bI. hospiTalanuM kuni'cara A kaMpanI e ja pUru'' pADyu'-plAsTika kApaDanA dha'dhAneA paNa evA ja gujarAta ane anya prAMtamAM sarakArI ane bina sarakArI pATI emAM A peDhI mAla pUrA pADe che. nAnI jagyAmAM ghaNA ja samAveza thAya tevu', janatAne sastu pharnicara banAvI ApavAnI A peDhInI suMdara ceAjanAe AkAra laI rahI che, bhaviSyamAM ekATa karavAnI paNa gaNatarI che. zrI ramezabhAI ane zrI surezabhAie pitAstrInI icchApUrvaka peDhIne AgaLa lAvavAmAM hamezAM mathAmaNa karI, pariNAme bhAratanAM meTAM nava rAjyAmAM temanuM sTIla pharnicara paheAMce che.
Page #1088
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra jakhA vikAsa karyo, je mAla ethlera dilhI sudhI pahoMce che. zrI surezabhAI A peDhInA sthaMbha hatA. hindabharamAM A peDhInA cArasA DIlasa che jemanI sAthenA gADha saMparka jaLavAI rahyA che. kArIgaranuM velphera phaMDa tathA sAmAjika kAma mATe bIju eka cerITekhala TrasTa karavAnI zrI ramezabhAinI ceAjanA khUbaja AvakAradAyaka banI raheze. zrI amRtabhAI vI. jasANI. zrI amRtalAlabhAI sevAbhAvI kAryakara teA che ja, chatAM yugadRSTA kAryaMkara gaNAvI zakAya. kAraNake dAna ApavuM e eka pharaja che. paNu jarUriyAta anusAra dAna Apavu e eka AzIrvAda rUpa kArya banI rahe che. e rIte ja zrI amRtalAlabhAI dAna ApI leAkeAne madarUpa thavAnI bhAvanA dharAve che. AjhAdI pachI paNa janatAnI aneka phariyAdA phakta phariyAdo ja rahI che. dareka jagyAe tabIbI ma`DaLaneA lAbha maLatA nathI. e vAtane lakSyamAM laI zrI jasANIe rAjakATa pAsenA koThAriyA gAmamAM AjathI pa dareka varSa pahelAM zrI. e. vI. jasANI, TI. bI. haoNspiTala' sthApI che. saMsthAnI sthApanAthI kArya pUruM thatuM nathI e hakIkata jANatA zrI amRtalAlabhAI pAtAnI 83 varSanI vaye paNa saMsthAnA kAryomAM sakriya rahe che ane sasthAnA vahIvaTI taMtrane majabUta banAve che. zrI amRta lAlabhAI AvI udArabhAvanAthI vaTavRkSa banI chAMyaDA ApatA rahe e zubhecchA. zrI amRtalAla ena. zAha zro amRtalAlabhAIe muMbaInI suprasiddha svadezI mArakeTanA AgevAna tarIke sArI nAmanA meLavelI che. mesasa sI.pI. zAha enDa kuM., mesasa ela amRtalAla enDa kuM. temaja mesasa pI. prazAnta enDa kuM, je Asilka kApaDa mATe khyAti dharAve che te zrI amRta lAlabhAInI vyavasAya dAravaNI nIce cAle che. zrI amRta lAlabhAI vyavasAya uparAMta vyavasAyane lagatI sasthAo sAthe paNa sa'kaLAyelA che. svadezI mArakeTa TekSaTAila maracanTasa esesiyezana, mArakeTa salka maracanTa ese siyezana tathA ArTa silkanI sayukta traNlR sasthAonA pramukha tarIkenuM pada zAbhAvela che. A uparAMta ra4nI TekSaTAila prA. li. bhIMDI - mu`baInA ceramena, lakSmI mATarsa prA. li.surata ke je TATA marsiDIjhanI mukhya Dilarazipa dharAve che tenA paNa ceramena che. zrI amRta. 1051 lAlabhAI sAmAjika ane jJAtikAryo mATe paNu sadA utsuka ja rahyA che. zaikSaNika kAryamAM nezanala ejayukezana sAsAyaTI - muMbaI jenA dvArA prinsesa sTrITa upara lIbaTI hAIskUla cAlI rahI che, tenA TrasTI ane kamiTI membara tarIke tezrI sevA ApI rahyA che. e uparAMta aNuvrata samiti ane aNuvrata TrasTanA kamiTI membara ane TrasTI che. amarelInI zrI harilAla kezatrajI khetANI da, zrI. jaina meDi ganA TrasTI tathA kamiTI membara tarIke tee zrI sevA ApI rahyA che. mahArASTra sarakAre zrI amRtalAlabhAIne je.pI.nI padavI ApI che. muMbaInI vyApArI AlamamAM je temanI lAkapriyatA sUcave che. zrI arUNabhAI kAMtIlAla dozI zrI arUNubhAi mULa sAraThamAM amarApura (dhAnANI)nA vatanI che. muMbaIne kabhUmi khanAvI, ane mukha khAte 1969 thI maisa zAhu dezI enDa kuM. nAmathI vyavasAya dvArA TekasTAIla DAIjhanA dhaMdhA zarU karyAM. jyAMpAramAM saphaLatA prApta karI. zrI arUNubhAI mAtra vyApAramAM nathI rahyA paraMtu agragaNya yutrAna kAryakara tarIke mATuMgAnA sakIya pakSo hala karatAM karatAM rAjakIya AgevAnanuM sthAna meLavI zakayA che. mahArASTra sarakAre teozrInI sAmAjika, rAjakIya, zaikSaNika tema ja sAMskRtika pravRttionI kadararUpe SE.M.nI mAnada padavI ApI. teo bhAratamAM badhe ja pharyo che. 1963mAM te sezyalisTa pArTI nA sabhya hatA - 1977mAM janatA pArTInA sabhya tarIke sevA ApelI - yogezvara seAsAyaTImAM Trejharara hatA. nAnAmoTA phaMDaphALAmAM A dAzI parivAratuM huMmezAM dAna maLatu rahyuM che. zrI amRtalAla parazottamadAsa saMdhavI bhaNavAnI ane mukta mane khelakUdanA AnaMda mANavAnI 're gujarAnanI phikara mAthe laIne janmabhUmi khAkhariyAdhArathI muMbai AvelA zrI amRtalAlabhAI svaparizramathI jIvanane pragatipathe doranAra sajjata che. rUmAlanI pherI karatA ane davAkhAnAmAM eThakAnI saphAinu kAma karatA navadaza varSanA kizAra e kAI kavinu kalpanAcitra nathI, paNa zrI amRtalAlabhAInA jIvananI kharekhara eka vAstavikatA che. A rIte jIvananI eraNu upara
Page #1089
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1052 TipAi TipAine ghaDAyelA jIvananI pAchaLa jo keAI zaktie kAma karyu" hoya te te gaMgAjaLiyA khApA che. nAnapaNuthI ja kuLadevatA ga`gAjaLiyA khApA pratyenI ananya bhakita, atUTa zraddhA, avicaLa vizvAsa ane premamaya utkRSTa bhAvanAnuM pariNAma che. e zraddhA, e vizvAsa ane e bhAvanA Aje e ja gagAjaLiyA khApAnA sthAna para kRti rUpe kAya rUpe zrI amRtalAlabhAi saMghavInI mUka sAkSI che, jenA paDaghA sa'ghavI nI ekatA, bhrAtRtva, premavRddhi ane utsAha vadhAravAmAM agrima che, tenA pratIkarUpe zrI saMghavI kuTuMbanuM vastI patraka taiyAra karavAmAM paNa temaNe je kha'ta, utsAha ane jahemata uThAvelI che te kharekhara ananya che, vastIpatrakanu kAma temaNe bahu ja dhIrajathI pUru karela, tenA yaza temane AbhArI che. AjanA kALamAM meATAbhAganA leke dhanathI sevA kare che, peAtAnA tanamanathI kAryAM karavAmAM leAkeAne samaya nathI, peAtAnu dhana kAne sAMpe che ? e dhana kaLyAM, kevI rIte zA mATe vaparAya che te pratye durlakSa seve che. paNa amRtalAlabhAI zrutinA siddhAMta mujaba pahelAM tanathI-zarIrathI ghasAIne kArya karela che. ane pachI ja pUrA oDhA thI dhana ApIne sevA karela che. sva. zrI amRtalAla popaTalAla AjhA. vizvanI asmitA samAjane pALIpASI praphullita karela che. Aje ucca zikSaNanidhi rUA. 40,000/- sudhI paheAMcavA pAmela che te sva. amRtalAlabhAInI jJAtisevA ane keLavaNI pratyenA anurAga puravAra kare che. bhAvanagaranI premazakara dhanezvara zrImALI brAhmaNa meDiga tarapha temane madadarUpI pravAha vahyA ja karyA che. A uparAMta vaidyakIya sasthAo, ispi tAle, anAtha Azrama, dharmasthAnA ane evI aneka bIjI kuTu'kha-saMsthAone temaNe udAra dilathI madada karI che. yajJayAgAdi ne dharAga pazu eTalA ja praza'sanIya hatA. zaMkarAcAya jInI padharAmaNI ane sarabharA, kathAkItana, dirA dharmasthAnane bheTa vagere vagere aneka dhAmika satkArya karI temanI dhArmika bhAvanAne bhavya khatAvI hatI ane pAvana thayA hatA....taduparAMta deza pratyenI, samAja pratyenI temanI krUja bajAvavAnuM teo hariMgaja cUkavA nathI. temaNe dezanI, rAjyanI ane samAjanI pravRttione paNu apanAvI, pASI pUratu' uttejana Apyu. teo temanA kuTu bIjanA pratye paNa haMmezAM atyaMta mAyALu, snehabhInu' zAMta vana rAkhatA. ane je keI mitrA, saba`dhIe ane dha'dhAdArIe temanA paricayamAM AvatA te badhA ja temanA AMktatvathI prabhAvita banatA ane kuTubanAM khALakAnI peThe zeDadAdA' tarIke saaiAdhAtA. emanA sneha, emanI saumyatA, emanI dhIra-gabhIratA vagerenI temanA paricayamAM AvatA so keAInA hRdaya para UM'DI chApa paDatI. te Aja paNa temanA bhArAbhAra vakhANa kare che. svastha amRtalAlabhAI e kamAI jANyu' ane jIvI paNa jANyu che. temaNe bhaviSya upara rahevAne badale jIvana daramyAna je je kAMI dAna dharma bajAvavA hAya te khajAvI dIdhA che, ane e rIte jIvanane dhanya karyuM che. sa`sAramAM aneka jIvAtmAe Ave che ane vilaya pAme che. mAtra thoDA ja evA bhAgyazALI puNyAtmAe hAya che ke je ' marajIvA ' bane che ane mRtyu bAda pazu jIva'ta rahe che ane amara nAmanA mUkI jAya che. sva. amRtalAla bhAI amRtabhUpa samAna hatA. amRta e sajIvana che. tee dehAvasAna bAda paNa mAnavahRdayAmAM vAsa karI rahyA che ane jIvana sArthaka karI amaratA pAmyA che. zrI edhavajIbhAI ela. pApaTa sva. amRtalAlabhAi eka prabhAvazALI vyakti hatA. teo du:kha-saMtapta jJAtijanAnA sahArA samAna hatA. jJAtinAM bhAI-bahena tA zu', kAIpaNa jJAtinAM bhAIbahena temanI pAsethI khAlI hAthe pAchA pharatAM nahi. sasmita vane ane AzvAsana, satASa ane rAhata anubhavatA teo bahAra AvatA, temane keLavaNI pratye anu kAga khUba ja hatA. temaNe ane temanA nAnAbhAI zrI bhAnuzaMkara papaTalAla ejhAe temanA vatana umarALAmAM kanyAzALA temaja miDala skUlane mATe phALA ugharAvanArAAne aneka sthaLe phavu na paDe eTale baMne bhAI Ae maLI joItI rakama svecchAe ApI vatana pratyenI vhA lapa batAvI hatI. A rakama ardhA lAkha jeTalI hatI. uparAMta vatanane mATe bIjI paNa ardhA lAkha jeTalI eka dare lAkha jeTalI rakama ApI umarALAnA gauravarUpa banyA hatA. pUnAmAM pre. jayaza'kara pItAMbaradAsa atithi. gRhane paNa temaNe sArI evI rakama ApI che. mukhaI zrImALI brAhmaNa samAjane sattara-aDhAra hajAranI rakama ucca zikSaNanidhi mATe ApI che ane dareka prasa'ge Jain Education Intemational saujanyazIla ane uDhAra vyaktitva dharAvatA eDavAkeTa zrI odhavajIbhAI lakSmIdAsa pApaTanuM mULa vatana bhASAvarakha, capaNathI teoe khUba ja saghaSa karIne rAjakoTanA
Page #1090
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1053. nAmAMkti inkamaTekasa-selsaTekasanA prekaTIznaranI uttama vicArathI sArA AcAra saMbhavI zake." kaMIka evI kakSAe pahoMgyA che. vyavasAye vakIla eTale temanI taka. dhUnathI prerAI amadAvAdane eka vepArI gAMThanAM gopIzakti bahu ja tIvra, koIne paNa kAMI gaLe utAravuM caMdana karI lokone sastuM sAhitya vAMcavA tarapha vALavA eTale emane mana saraLa vAta. kudarata sau koIne AvI varSothI ekale hAthe jhajhUmI rahyo che. TUMka dhotiyuM, zakti nathI ApatI. evuM tejasvI divyabaLa zrI piopaTa jha, upara baMDI, vizALa lalATa ane tenA para kALI sAheba pAse che. dAna kapAtrane na thaI jAya te bAbata zrI vANiyAzAhI TepI, hAthamAM thelI ane thelImAM pustako. odhavajIbhAInAM dharmapatnI zrImatI maMjulAbahena khAsa vastro IjhIdAra nahi paNa sArI rIte dhoyelAM ane cokhAM kALajI le. pipaTasAhebanuM koI paNa dharmakArya hoya to kharAM ja, vAta kare uTapaTAMga paraMtu dhIraja rAkhI temAM temanAM dharmapatnIne sahayoga hoya ja. tene sAMbhaLo to tamane emAM adhyAtmajJAnano nicoDa dekhAya. gujarAtI ja nahi, vizva sAhityanA sAMprata zrI odhavajIbhAI rAjakoTa lahANuM sevA maMDaLanA pravAhonI tamane jhAMkhI jarUra thAya. TrasTI-InkamaTekasa selsaTekasanA hoddedAra ne ratanaparanA rAmacarita mAnasa maMdiranA AgaLa paDatA kAryakara, lAyansa- zaheramAM sAhitya - rAjakAraNa ke sAMprata praznonI mAba nAthanA cArTaDa membara che. ATalI badhI saMsthAo sabhA hoya ke koI vicAragoSThI hoya ne temAM pAMca sAthe saMkaLAyelA hovA chatAM meda- abhimAna paze paNa paMdara mANaso bhegA thayA hoya tyAM A bhAI jarUra temane thayo nathI. temane phaMDa reIjhiMga kalekzana mATe pahoMcI jAya, badhuM sAMbhaLe, jue, potAnI AgavI evorDa prApti paNa thaI che, je AnaMdadAyaka ghaTanA lekhI sUjhathI mAnavIne toLe ane lAge ke A mANasane sAruM zakAya. sAhitya ApavAthI te vAMcaze te turata thelImAMthI pustaka zikSaNya saMsthAomAM bALakone gaNaveza sivaDAvI kADhIne bheTa dharI de. A vilakSaNa vyakti che ApelA che, ziyALAmAM garIbone dhAbaLA oDhADavAmAM amadAvAdanA TAIsanA eka vepArI, emanuM nAma occhavapaNa teo sau prathama hoya ja. lAla goradhanadAsa zAha. Aje temanI uMmara sittara varSanI haze. vepAra sAre che paNa kaiTalAMka varSathI teo A badhAM kAryomAM mukhyataH sAtha ane sahakAra temanA dhaMdhAmAM kaI rasa letA nathI. ziSTa sAhityanuM kaMI parama mitra zrI lAlabhAI(ramaNIkabhAI sejapAla) ne pustaka aprApya hoya ke koI sArA lekhakane tenA sAhityache ane A badhuM IzvaranI preraNA vagara zakaya nathI tema graMtha mATe prakAzaka na maLatA hoya, nANAkIya mUMjhavaNa teo daDhapaNe mAne che. hoya tevA kissAmAM occhavalAla sAme cAlIne tene nANAMnI sahAya ApeorachavalAlabhAIe atyAra sudhImAM rAjakoTanI koI paNa sArvajanika - zubha hetuvALI pitAnI A pravRtti dvArA lAkha rUpiyAnuM dAna karyuM pravRtti pachI te hadayanA oparezananI hoya ke koI haze. ochAmAM ochA cArasothI pAMcaso TAITala sAthe zALAne kAMI sahAya karavAnI hoya ke dIna dukhiyAone teo saMkaLAyelA che. emane khabara paDI ke pAtaMjala anya koI madada karavAnI hoya te badhAmAM zrI odhavajI gadarzana aprApya che eTale emaNe gujarAtI sAhitya bhAI pipaTa hamezAM mokhare rahyA che. temanI sAthe pariSadane dAna ApI punaH prakAzana karAvyuM. gujarAta temanA dharmapatnI zrImatI maMjulAbena paNa evA ja sevA vidyAsabhA dvArA dayArAmanA graMthanuM adhikRta prakAzana bhAvI. A banne gharadIvaDAone hAthe aneka satkAryonI bahA2 5DAvavAmAM paNa nANAMkIya bojo uThAve. va. sugaMdha vahe ane maMgala dharmanAM raMga beraMgI phulo khIlatAM cAMpazIbhAI udezInAM vicArapreraka lakhANa graMthastha karAvI rahe e ja zubhecchA. lokone sastA dare ApavAnI yojanA temaNe karI. jana kalyANane temaNe ApelAM dAnamAMthI prativarSa sastA zrI occhavalAla goradhanadAsa zAha daranI cAra copaDIo chapAya che. gujarAta kolejanA samAjane sudhAre hoya te tene savicAra prerita saMskRta vidvAnonA lekha graMthastha karavAnI yojanAne paNa sAruM sAhitya pahoMcADavuM, vaMcAvavuM jarUrI che. sArA teoe sahAya karI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1091
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1054 vizvanI amitA 2chavalAlasAI pite sva. munazIjIne ApelA vacana muMbaInI reDiye kalabanA peTrana sabhya hatA. teozrIe mujaba Aje paNa bhavananAM sAmayikomAM avAranavAra dvArakA khAte temanA svargastha mAtuzrInI IcchA mujaba jAherakhabara ApI tene madada kare che. eTaluM ja nahi temanA mRtyu bAda saMvata 2026nI sAlamAM dharmazALA, paNa prabuddha bhArata - vedAMta kesarI jevAM dharma ane sArvajanika upayoga mATe rUA. 1,25,000nA kharce taiyAra bhAratIya saMskRtinA pracAraka sAmayikone paNa teo karI vAsaNa tathA pAgaraNuM rUA25000nuM vasAvI dIdhuM jAhera khabara dvArA potAnAthI zakaya teTalI sahAya kare che. ane atyAre Ama janatA teno lAza le che. atyAre temane saMparka ane saMbaMdha samAjane taMdurastI bakSatI IndulAla DI. bhuvA phAunDezana TrasTamAMthI dara varSe zikSaNa badhI ja pravRttio sAthe che. A uparAMta Asa pAchaLa sArI rakama vaparAya che. zrI IndulAlabhAIe A sauthI vadhu mArksa meLavanArane mATe gujarAta yunivarsiTIne jagatanI cira vidAya lIdhI che, temanA suputra zrI narendraeka pAritoSika paNa teoe ApyuM che. bhAI peDhIone vahIvaTa saMbhALe che. zrI indulAla durlabhajI bhuvA zrI IsmAIlabhAI abdulabhAI saurASTranA cittaLanA vatanI zeTha zrI IndulAla durlabhajI IramAIlabhAIe bhAvanagaramAM sAyakalanA nAnA evA bhavA akhUTa dhIraja ane viziSTa vyApArI kuneha dharAvatA dhaMdhAmAMthI pitAnI haiyA - ukalatane kAraNe Aje moTA cittaLane netA putra hatA. temane janma tA. 1-12- pAyA upara rUvAparI roDa upa2 varkazopa UbhuM karyuM che 1912 nA rAja cittAmAM thayo hato. muMbaInI karmabhUmi jenuM saphaLa saMcAlana Aje temanA suputra karI rahyA che. banAvI chatAM cittaLane teo kadI vIsaryA nathI. pitAjI vizALa pAyA upara zarU karelA A varkazopamAM eATedurlabhajI karasanajI bhuvAnI zILI chatrachAyA nIce temaNe mobAilasane lagatuM dareka kArya uparAMta TrekaTaro ane brahAdezamAM vyApAra ane vANijyanuM jJAna prApta karyuM. eIla enjinAnA riperiMganuM kAma; jarUra mujabanA meTrika sudhIno abhyAsa karI dezasevA mATe 1939 mAM pAsa banAvavAnuM kAma paNa thAya che. potAnI jJAtinI satyAgrahamAM joDAyA, dhe lerA satyAgrahamAM bhAga laI jela- tema ja anya samAjahitanI pravRttiomAM temaNe yathAvAsa paNa anubhavyuM che. zrI bhuvAe barmA, muMbaI, kalakattA zakti phALo Apyo che. vagere sthaLoe pitAnI vyApArI zakti ane kunehano paricaya karAve che. pitAnI UMDI sUjhathI kalara-kemikasanA zrI uSAkAntabhAI ja. lAdIvALA kSetre jhaLahaLatI siddhi meLavI. hAlamAM jApAnI bhAgI muMbaInI asaMkhya sAmAjika, zaikSaNika, sAMskRtika dArIvALA muMbaInI InDo-nIpana kemikala kuM. li. nuM ane sevAbhAvI saMsthAonA sthApaka, saMcAlaka ramane saMcAlana temanA suputro karI rahyA che. bhAratanA vikasatA prANasamAM banelA zrI uSAkAntabhAInuM muMbaImAM rAsAyaNika udyogamAM emano phALo che. evI bhAre zikSaNa, saMgIta ane AdhyAtmika paribaLa e anokhuM audyogika peDhInA menejiMga DAyarekaTara e temanI prasaMza ghaDatara karyuM- 1965 mAM yuropanA saMkhyAbaMdha rASTronuM nIya saMcAlana zaktino jvalaMta purAve che. sAmAjika paribhramaNa karI vizALa jJAna-anubhava meLavyA - muMbaImAM ane zikSaNika kSetre zeThajIe Apela sevA paNuM arIsA- vyApArI kSetre dhANu UMcuM mAna pAmyA. lAda, simenTa, pAtra che. amarelI kapoLa beDiMganuM saMcAlana maMDaLa; TAIlsa tathA biDiMga maTIreyasa ane biDiMga muMbainuM zikSaNa prasAraka maMDaLa; zivAjI pArka saMparsa kansTrakazananA kAmamAM temanuM AgavuM sthAna rahyuM. sane kalaba vagerenA saMcAlaka pade rahIne zeThazrI e lAyansa 1948 thI dhaMdhAnI zarUAta karI ane karma krame Aje kalaba muMbaInA DirekaTara tarIke rUA. 75000 nA karavA : e lAInamAM me kharAnuM sthAna prApta karyuM che. dhArelA bhaMDoLane rUA. 1,55,000 jeTaluM vadhArI dIdhuM. temane InTaranezanala lAyansa kalabanA upakrame jApAna, temanA dareka kSetramAM temanA pitAzrI jamanAdAsabhAI jarmanI, iMglenDa ane phrAMsa vagere dezamAM " sAcA tathA baMdhuzrI madhusUdanabhAIno saMpUrNa sahakAra maLato lAyana" tarIkenI suvAsa phelAvI. zeTha zrI IndulAla rahyo che. ghaNuM ja udAramatavAdI zrI uSAkAntabhAI inDiyana marcanTsa cembara opha komarsanA sabhya tathA muMbaInI sAmAjika saMsthAomAM pramukha, upapramukha, Jain Education Intemational
Page #1092
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1 055 lAIpha memba2, onararI sekreTarI, ekajhIkayuTiva kamiTi pramukha tarIke sevA ApI hatI, ane te daramyAna esemembara ema vividha rIte saMkaLAyelA che, tenI mAtra yAdI siyezananA bAMdhakAma mATe phaMDa ekaThuM karyuM hatuM. temaNe ApIe to paNa pAnAMo bharAya. temanuM A yazasvI myunisipAliTImAM paMdara varSa sevA ApIne upapramukha pradAna dhyAnamAM laI je.pI.nuM paNa biruda pAmyA. tarIke cUMTAyA, myuni. nI Arthika sthiti sadhdhara karavAmAM zAstrIya ene sugama saMgIta temane khAsa zekha rahyo ane zaheranI ronaka badalAvavAmAM teo eka nimitta che. lAyansa pravRttinA sUtradhAra tarIke muMbaImAM temanI rUpa sAdhana banyA. moTAM upayogI bAMdhakAma temanA viziSTa gaNanA thAya che. samaya daramyAna thayA. temanI sevAnuM bIjuM kSetra apaMga AMdhaLA lokonuM che. aMdha ugazALAnA sekreTarI tarIkenI zrImatI kapilAbena khAMDavAlA teoe javAbadArI lIdhI. teo mUMgA-baherAMnI zALA rASTrIya mahilA saMghanA pramukha zrImatI kapilAbena sAthe paNa saMkaLAyelA che. hAlamAM teo gujarAta apaMga saMgha saMcAlaka maMDaLanA pramukha che. temanI A sevAthI samAja sudhAraNAnA jainata vicAro dharAvatA saMskArI prerAIne briTiza sarakAre temane AvI saMsthAonI kuTuMbamAM 1906nA ogasTa mAsamAM janamyA hatA. temaNe prAthamika ane ucca zikSaNa muMbaImAM ja laIne mulAkAta mATe AmaMtraNa ApyuM hatuM. teo zaNika bI.TI. DigrI lenAra teo prathama bhAratIya mahilA banyA. saMsthAo sAthe paNa saMkaLAyelA che. bhAvanagara zikSaNa tyArabAda temaNe yu.esa.e. mAM ema.e.nI upAdhi saMghamAM phaMDa kamiTInA pramukha che. teo tribhena bhANajI prApta karI. te samayamAM temanA milanasAra svabhAve yu. kanyAzALAnA paNa TrasTI che. bIjI aneka sAmAjika esa.e.mAM vizALa mitravarga ubho karyo, tyAMnA lokonI saMsthAo sAthe teo saMkaLAyelA che. A saMsthAo dvArA teo potAnI bahumUlya sevA samAjane ApI sevA karI Adara pAmI muMbaI pAchAM pharyA. muMbaImAM vanitA vizrAma saMsthAmAM adhyApana kArya ane pachI tenA vikAsamAM anero phALo Ape. A saMsthAmAM nirA zrI karuNAzaMkara harirAma ojhA zrita baheno ane bALako mATe eka Adarza mAtA samAna banI gayAM; judI judI aneka mahilA saMsthAo, tathA mULa saurASTranA rAjulA tAlukAnA devakA gAma taraphanA sAmAjika saMsthAo sAthe teo saMkaLAyelAM che. ane rahevAsI bhAIzrI karuNAzaMkara harirAma ojhAne 35 e saMsthAonA vikAsamAM temano phALA mukhya rahelo che. varSanI yuvAna vaye mahArASTra sarakAre S. P. M. ne A saMsthAo dvArA teo nIcalA ane madhyamavarganAM IkAba Ape che, te yuvAna lehIne dAkhalArUpa che. UnA kuTuMbonA gADha saMparkamAM AvI zakyAM che. zekSaNika tathA jApharAbAdamAM mAdhyamika abhyAsa karI lejakALa ane sAmAjika sudhArAo mAM temanuM pradAna mahatvanuM rahyuM muMbaImAM vitAvyo. UnA mukAme sAtamAM dhoraNamAM sarva che. TUMkamAM zrImatI kapilAbena rASTrIya kakSAnA mahilA prathama naMbare AvavAthI jUnAgaDha sTeTa taraphathI skolarazIpa samAja sudhAraka tathA zikSaNakAra che. AkhI jiMdagI maLela. UnA beDi"gamAM, kaMThArI tarIke tema ja vidyArthI temaNe samAja-sevAnAM upayogI kAryomAM arpaNa karI , Na kara gRha, jApharAbAdamAM heDaborDara tarIke sevA Apela tema ja che, temanI A sevA mATe temane suvarNacaMdraka paNa vakatRtva harIphAImAM inAma meLavela. sAmayika prakAzana, enAyata thayA che. pravAsa pravRtti, nATaka vagere sAMskRtika pravRttimAM khUba ja rasa dharAvavA sAthe Tayuzana vagere karatAM s. s. s. D. pAsa De. kRSNaprasAda ratilAla dozI karela. A uparAMta rASTrabhASA pracAra, saMskRtamAM keviTa janma tA. 17 ogasTa, 1913. temaNe gAMdhIjInA parIkSA pAsa karela che. bhAIzrI karuNAzaMkarabhAI sAmAjika mIThA satyAgraha" caLavaLamAM bhAga lIdho hato, tabIbI pravRttiomAM vidyArthIkALathI ja joDAyA hatA. ane nAtaka thayA bAda meDikala prekiTazanara tarIke kArakirdI zarU temanA ghaDataramAM jApharAbAdanA saMniSTha bAMdhIvAdI zrI karI, bhAvanagara meDikala esosiyezananA teo satya che TubhAI mahetAnuM mArgadarzana maLyuM hatuM. svabhAve hatA, temaNe traNa vakhata A meDikala esosiyezananA AdhyAtmika vicArasaraNI dharAvatA A yuvAna zaMkarAcAryathI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1093
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1056 vizvanI asmitA mAMDI sAMskRtika pravRtti karanArA dharmAcAryo tarapha hamezAM tapasvIo paraMparAnI joDAjoDa gRhasthIonI paNa eka pUjyabhAva rAkhe che. bIjI paraMparA rahI che. zrI kalyANajIbhAIne bIjI paraM. parAnA pratinidhi lekhI zakAya. potAnI zaktinuM bhAna vyavasAye pazcimanA parAmAM eka agragaNya gaNAya ghaNAne hoya che, paNa pitAnI maryAdAnuM bhAna hovuM tevA seminAtha esTeTa ejansInA nAmathI borIvalIthI dehavuM che. zrI koNa jIbhAI pite sArA vaktA che tevuM virAra sudhInAM parAMomAM jamIna-makAna vagerenI temaNe kadI mAnyuM nathI. amarelI jillAnA DuMgara gAma ejansInuM saphaLatA pUrvaka saMcAlana kare che. ane A paMthakanAM aneka gAmaDAMonI traNa-traNa dAyakAthI zrI kalyANajI narottamadAsa mahetA avirata janasevA karIne 'bhAI'nuM mahAmUluM biruda meLavI teoe janatAnA hadayamAM aneruM sthAna prApta saurASTranA dakSiNa kAMThe jApharAbAdanI najIka rahI A karyuM che. DuMgaranA panotA putra, suzIla dAnavIra bhAI zrI nAme eka gAma AveluM che. tyAM vasatA moDha parivAramAM jamanAdAsa nAnacaMda mahetA e A pradezanA hitArthe zrI kalyANajIbhAIno janma saM. 1965 nA caitra suda 6 aneka janakaTayANanI - saMskAranI saMsthAe kanyAzALA, tA. 2-7-1919 nA roja thayo hato. mAtAnuM nAma bAlakaDAM gaNa, bAlamaMdira, davAkhAnuM, prasUtigRha, hAIskUla lakamIbAI. kalyANujIbhAIe sAta dhoraNa sudhI abhyAsa vagerenI sthApanA mATe udAra hAthe hajAro rUpiyAnI DuMgaramAM ja karelo. te pachI ekADha varSe mosALamAM sakhAvato karI che. A zubha kAryo mAM mukhyatve temanI ja rahIne bhaNela. mANasa jyAre pitAnA vyaktigata jIvanamAM preraNA, protsAhana ane prayatna rahelAM che. nAnakaDA DuMgara sadagAne utkarSa sAdhI tene viniyega bahujanasamAjanA gAmane AMgaNe hAIkala jevuM vidyAmaMdira sthApavAnuM varSo zreya ane sukha mATe kare che tyAre ja tenI asara ciraMjIva januM svapna siddha karIne A sArvajanika saMsthA para kaLaza rahe che. zrI kalyANujIbhAImAM AvuM virala vyaktitva caDAvyo che ane keIpaNa jAtanA sthAyI phaMDa vagara mAtra UpaseluM jovA maLe che. DuMga2 gAmanI vastI Azare AkAzavRttithI cAlatuM sArvajanika chAtrAlaya, sArvajanika pAMceka hajAranI hatI. AvA nAnA gAmamAM paNuM kalyANadavAkhAnuM ane anya gAmAyata saMsthAo e emanI jIbhAInA puruSArtha ane prayatnothI davAkhAnAM, bAla- akhUTa hiMmatapUrvakanI netAgIrInuM zubha pariName che. zrI maMdira, kanyAzALA, prasUtigRha, hAIskUla, sArvajanika lamIbAI narottamadAsa sArvajanika davAkhAnuM, sva. dhanachAtrAlaya, tAra-TapAla ophisa, Teliphena, bagIcA, pANInAM kuMvarabAI narottamadAsa vyAyAma maMdiranI saMsthAo naLa, pAkA 2stA, vyAyAmazALA, benka, IlekaTrIka vagere sthApI che. chellAM daza varSathI davAkhAnAnA saMcAlana lagabhaga tamAma prakAranI jana-sukhAkArI sagavaDo ane saghaLe kharcaboja teo ja upADe che. vikaTarane raste saMsthAo UbhI thaI che. paNa DuMgara uparAMta AsapAsanA vAva banAvI lekene pANInI sagavaDatA ApI che. trIsa-cALIsa gAmomAM paNa zALA, paMcAyata, carA, rAjakIya sAmAjika ane aneka kSetromAM kalyANajIbhAI sahakArI maMDaLI, pANInI sagavaDe vagare vikAsa kAryomAM mokharAnuM sthAna dharAve che, "e diMvaso paNa cAlyA bhAIzrI kalyANajIbhAInA sakriya sAtha ane sahakAra rahelA jaze" evuM sUtra apanAvIne janasevA kAryo jAya che. che. I.sa. 1962 mAM gujarAta sarakAre temanI sevAonI kadara karI temane onararI mejisTeTa(je.pI. )nI padavI zrI kapuracaMda rAyazI zAha ApI. A prasaMge DuMgara pradezanA lokoe paNa tA. saurASTranA jAmanagaranA DabAsaMganA vatanI. meTrika 9-12-1962 nA roja eka yAdagAra sanmAna samAraMbha sudhIne abhyAsa, vidyAbhyAsa daramyAna sAmayika pravRttio, , rAjya sabhAna para loka sanmAnanI mahera mArI, lAIbrerI, gauzALa vageremAM rasa lIdhe, 1961 thI 1965 temanA vajana jeTalI cAMdI, trIsa hajAra rUpiyA rokaDA, sudhI kAcIna khAte ekasaparTa-iperTanuM saphaLa saMcAlana tathA 60 tolA sonuM sanmAna thelImAM ApyAM. kalyANa karyuM. tyArabAda 1965mAM muMbaInI peDhImAM moTAbhAInuM jIbhAI e pitAnA taraphathI 4 0 telA senuM, baMdUka tathA ekasIDanTamAM avasAna thatAM muMbaI AvavuM paDayuM. TrekaTara umerI A badhuM rASTrIya saMrakSaNa phaMDamAM arpaNa muMbaInI peDhInuM saMcAlana karyuM. daramyAna gujarAtamAM karyuM. bhAratIya saMskRtimAM lokasevAnA vRttadhArI tyAgI- keI sthaLe mila karavAno vicAra AvatAM, bhAvanagaramAM Jain Education Intemational
Page #1094
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1057 1962mAM ke parAnI mila karI. gujarAtamAM koparela telanuM thA. cha gujarAtI sudhI ja abhyAsa. bahu ja nAnI utpAdana karatI A eka ja phila hatI. bhAvanagaramAM anukULa uMmaramAM muMbaImAM temanuM Agamana thayuM. ne te pahelAM vAtAvaraNa na jaNAtAM chevaTe muMbaImAM pharI sthi2 thayA che. mosALa mahuvAmAM jana bAlAzramamAM rahIne prAthamika zrI kapilabhAI talakacaMda keTaDiyA abhyAsa karyo. muMbaImAM pitAzrIe vikasAvela dhaMdhAmAM nAnI uMmarathI ja lAgI gave. dhaMdhAnuM jJAna ane anuhiMmatanagaranA vatanI. 10 varSa vakIlAta karI. pachI - pachI bhava meLavI pitAzrIthI chUTA paDI meTara pera pArTasane 1975 sudhI sahakArI pravRttimAM rahyA. 197ra thI AyA svataMtra vyavasAya zarU karyo. emAM sArI evI pragati mika jIvana gujAravAnI zarUAta karI. 1975 mAM te hAMsala karI. A pragatimAM bhAgIdArono paNa sAro evA pravRttimAM rata rahevA badhI itara pravRttio cheDI. sAmAjika, mahatvano hiro rahyo che. sAmAjika pravRttiomAM sAra Arthika, zaikSaNika ane sahakArI-aneka saMsthAomAM evo rasa le che. jena sozyala grupamAM sabhyapada dharAve sa, maMtrI, upapramukha ane pramukha rahyA ane ghaNI 'kha ane pramukha rahyA ane ghaNI che. maNibhadra jaina maMDaLanI pravRttimAM paNa sAro e mahilA ja cAra saMsthAone mAtabara ane anupa banAvI ane sI pa rasa vadhe che. nAnA meTA phaMDaphALAmAM temanI deNagI hoya kAMcaLI utAra tema te badhAne tyajI have prabhubhaktimAM ja che. kaTaba sahita badhI ja jagyAe tIrthayAtrA divase gujAre che. hAla ayana, sA thAya, devapUjana, karI che. tIrthayAtrA, dhArmika lakhANa karavAM te temanI pravRtti che. jaina sAdhuonA saMparkamAM vadhu ne vadhu rahevuM tevA zrI kAntilAla lalubhAI kaDakIA nirNayathI cAturmA jana munio joDe ja kare che. varSamAM DuMgaravADA(bAlAsinora )nA vatanI zrI kAMtilAlaeka ke be vakhata jAtrAe jAya che. yama, niyama ane bhAIe UgatI yuvAna vaye ja Arthika saMjogone kAraNe saMyamadhArI ekAsaNAM, nirjaLa upavAsa karavo te temanI abhyAsa cheDI nokarI karavAnI pharaja paDI hatI. moDAsA anekhI Adata che. jaina parvomAM te vrata-upavIsI hoya zALAno meTrika sudhIno abhyAsa ane Arthika saMkaDAja. digaMbara janamuni nagna hoya che. te dazA prApta maNathI karelI nokarI e benA anubhavane laI teo karatAM pahelAM bIjI traNa avasthAomAMthI pasAra thavuM muMbaI AvyA. muMbaImAM mAmAnI "senTrala enjiniyapaDe che. tenI pahelI dazA che AjIvana brahmacArInI. te riMga" dukAnamAM vyAvasAyika anubhava meLavyuM. vyavasAsthitie pahoMcavA mATe ne te mATe gRhatyAga tathA meTA yika sUjhathI temaNe 1941 mAM bhAgIdArImAM zrI naTavarabhAgano parigraha tyAgavAnI taiyArIo temaNe karI dIdhI lAla o. desAI sAthe "I-Do-bAe TreDiMga kuM. 'mAM che. kadAca ekAda varSamAM teo jana sAdhunA vezamAM dhaMdho zarU karyo. tyAra bAda palaTAtA bhAgyathI sane 1968 paNa jovA maLe tevo paNa saMbhava che. mAM zrI kAMtilAlabhAIe "InTaranezala Tayuba TreDiMga pazcimanI chellI kakSAnI keLavaNI pAmyA chatAM vakI- korporezana'nuM svataMtra saMcAlana saMbhALyuM. Ama sAmAnya lAtano dhaMdho karavA chatAM tathA ji9lA ane rAjyamAM kakSAethI ucca pragati sAdhanAra zrI kAMtilAlabhAI sAmAghaNA mAna ane ucca pade prApta karavA chatAM sAdhujIvana jika -'zakSaNika - dhArmika kAryone paNa yathocita mahattva jIvavAnuM ane sAdhu banavAne nirNaya karavAnuM ne tene Ape che. amala kare te keTaluM muzkela che, dehyaluM ane Azcarya kAraka che te saunA anubhavanI vAta che. chatAM te addabhuta bAlAsinoranI pratyeka saMsthAne cagya dAna, ane vAta zrI kapilabhAI koTaDiyAmAM banI rahI che. A graMtha vidyAmaMDa ane rU. 250001 nuM dAna A pI phAunDezana yojanAne temaNe sArI evI madada karI che ane anyane UbhuM karyuM che jenA vyAjamAMthI pAritoSika apAya che. e mATe preraNA paNa ApI che. muMbaInI sara harakisanadAna hasipaTalamAM rUA. 25000nA dAnathI DenTala vibhAganI sthApanA karAvI che, e uparAMta zrI kanaiyAlAla jamanAdAsa zAha DuMgaravADA gAmamAM dharmapatnI zrI maMjulAbenanA nAme saurASTramAM sihora pAse varalanA vatanI. 1917mAM bAlamaMdira, moDAsA igliza miDiyama skUla mATe zALAphAgaNa sudi 9ne zukravAre vaNika parivAramAM temano janma basa Apela che. sAmAjika kAryomAM vidyAmaMDaLanA kAro Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1095
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1058 vizvanI asmitA bArI sabhya (bAlAsine2) zrI dazA jAmA navayuvaka rahela ane banatI rIte tenI unnatinA prayAsa karela, maMDaLanA pramukha ane zrI gokuletha samAja ane bAlA- saMga - samaya anusAra vahANavaTAne vikAsa rUMdhAye, sinora sevA samAjane cagya sevA ApatA rahe che, ane ane teo jIvananA ghaNuM kSetre AgaLa rahyA che. lohANA ApatA rahe evI zubhakAmanA. mahAjananA pramukha rahI banatI sevAo Apela. tema ja le hANA mahApariSa nI kAryavAhI samitinA sabhya tarIke zrI kAMtilAla kuMvarajI zeTha tema ja pira paMdara lohANA vidyAthIbhuvana, haridAsa zrI kAMtilAla kuMjI zeTha ane bhUpatayi kuMvarajI bhImajI bALAzramanA TrasTI tarIke sevA ApI rahyA che. zeThanI janmabhUmi zihora, baMne bhAIo che nAnI uMmaramAM sAthe lehANA kanyA chAtrAlaya temaja perabaMdara tA jAvAlA mAtA-pitAnuM zirachatra gumAvyuM. mAtuzrInA bA (dAdImAM) lohANA mahAjana vaMDInI sthApanA karela ane temanI e baMne bhAIone ucheryA ane zrI yaze vijayajI jana sevAo ApI rahyA che. gurukuLa - pAlItANAmAM esa. esa. sI. sudhI abhyAsa zrI kAMtilAla bhagavAnadAsa sAvarDiyA karI sane 1956mAM muMbaI AvyA. me. dharmadAsa haragovaDadAsanI peDhImAM kAMtibhAIe sesamena tarIke kArakidI temane janma porabaMdaramAM thayo. temanA pitAzrI mu. zarU karI ane kuzAgra buddhithI 1958mAM cIMcapokalImAM je. vAIkAmAM nokarI karatA hatA. kuTuMbanI Arthika nAnA pAyA upara phekaTarI cAlu karI. bhUpatabhAIno sAtha sthiti sAmAnya hatI. temanI 26 varSanI uMmare pitAsAM paDavyo ane bhAgyano sitAro camakayo. puruSArtha karI zrIno svargavAsa thayo. temanAM mAtuzrInI aMta sudhI paNa 196mAM thANAmAM moTI phekaTarI karI ane e pachI temaNe sArI sevA karI. 16 varSanI uMmare muMbaInI che. potAnA vatana ziheramAM paNa phekaTarI karela che. DramanAM DhAMkaNuM TI. hAiskUlamAM abhyAsa pUro karI pitAne sahAyarUpa ane berala banAvavA 1979mAM bhIvaMDImAM vizALa jagyA banavA arthe kAMtibhAIe abhyAsa choDI dIdhuM. thoDA upara phekaTarI cAlu karI che. baMne bAMdhava belaDIe athAga samaya mATe zera bajArane anubhava lIdhe paNa be traNa puraSArtha karI vepArI vargamAM mAnabharyuM sthAna prApta karela varSa eka vImA kuM. mAM nokarI karI, paNa jIva na karI che. dhArmika anuSThAno ane jyAre jyAre jarUra paDI karavA mATe saja ya nahato. temanuM laya UMcuM hatuM tyAre nAnI-moTI aneka saMsthAone dAna Ape che. paraMtu te mATe sAnukULa takanI rAha joI rahyA hatA. mAtRsaMsthA gurukuLane sArI evI rakama RNa rUpe ApI che. abhyAsa o che tevA chatAM anubhava ghaNe meLavI lIdhe. zrI akhila bhAratIya ghoghArI visA zrImALI jaina vizeSa bhaNatara karatAM gaNatara AgaLa vadhI rahyuM. thoDA samaya bAda meTre sinemAnI najIkamAM eka kApaDanA sTAramAM yuvaka pariSadanA vicArane puSTi ApavAmAM sau prathama pite jAgIdAra banyA ane sAthosAtha kApaDanA dhaMdhA bAMdhava belaDIno moTo phALo che. para vizeSa dhyAna ApyuM. zrI kAMtibhAI tAjAvAlA mANasa ane tenA paDachAyAnI mAphaka mAnavajIvanamAM tAjavAlA parivAra porabaMdaramAM temanA prava thI prArabdha ane puruSArtha baMne ekabIjA sAthe saMkaLAyelA che. vasavATa karI rahyA che. ane temanA kuTuMbIjanAmAM che teo eka AgevAna kApaDanA ekasaparTara tarIke vikhyAta bhAIomAMthI bhagavAnajI kherAja tathA zrI kalyANajI bI. kherAjanA suputrI zrI kezavalAlabhAI verAvaLamAM vasavATa garIbAI e kaDavI ane tiraskAra pAtra hovA chatAM karI tyAM potAnA jIvanamAM khUba ja pavitra bhAvanA sAthe, ne AkAra, venA sAthe, te kalyANakAraka paNa banI zake che. garIbImAM rahelA dAna vagere chUTA hAthe ApatA rahetA ane teozrI sadA A sadaguNonuM bhAna bahu ochAne hoya che. pitAnA jIvanane sArthaka karatA gayA. sAdhaI, saraLatA, pavitratA e emanA AgavA guNo tema ja bhAIzrI kAMtilAla jeo potAnI nAnI che. chellAM ghaNAM varSothI dareka varSe tIrthagiri siddhagirinI vayamAM ja vahANavaTAnA dhaMdhAmAM ghaNAM varSo pramukha tarIke yAtrA karavAno nirNaya lIdhe che. zrImatI vimaLAbahena Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1096
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1059 paNuM Adaza gharagaththu gRhiNI che. svabhAva ane prakRtithI varSo sudhI agresara rahyA. goDIjI jaina derAsaramAM mukhya bhAre saraLa, sahanazI ane dharmaniSTha che. AgevAna hatA. zarApha mahAjana saMsthAnA varSo sudhI parivAramAM be putro ane traNa putro che. onararI sekreTarI rahyA. mitabhASI svabhAva ane sAduM jIvana e emanAM khAsa lakSaNe hatAM. temane A mUdhaudAracarita sevAbhAvI ane saujanyazIla kAMtibhAI vAna vAraso temanA suputroe jALavI rAkhe che. zrI ApaNuM gaurava che. bipInabhAI dAdaramAM zrI jana jJAnamaMdiramAM 2019 thI sva. zrI kAMtilAla maganalAla jhaverI TrasTI che. chellAM trIza varSathI zarApha mahAjana kamiTimAM membara che. daza varSa sudhI onararI sekreTarI tarIke ane kuTuMba parivAramAM maMgaladharmanI bhAvanAno amala amaka sarca sudhI vAIsa presiDenTa tarIke kAma bajAvyuMkarAvyuM hoya, ane devaguruonI sevA zuzruSA mAM jIvana kuTuMba sAthe keTalAMka jaina tIrthonI yAtrA paNa karI che. samarpita karyuM hoya tevA mANasanuM mUlya haMmezAM amara dAdaramAM gurudevazrI lakSamaNusUri mahArAjanI derI banavarahyuM che. AvA karmaTha zreSThIvaryomAM zrI kAMtibhAI jhaverIne rAvI che. A kaTabanA zrI bIpinabhAI paNa sIdhA sAdA yAda karavA ja rahyA, mULa bhamadAvADha taraphanuM mAM kuTuMba ane tenuM saujanya paNa prazaMsA mAgI le tevuM che. A kuTuMbanA agraNI (dAdAzrI) maganalAla kapuracaMda jhaverI varSo pahelAM pezvAnA e jamAnAmAM rAjayanA mAnya zrI kAMtilAla pI. zAha jhaverI gaNAtA. temane jAjaramAna vyaktitvane laIne inTara Asa sudhI abhyAsa; paNa potAnI tIvra rAjyamAM ane mahAjana saMsthA mAM temano mAnamarataba buddhimatAne kAraNe dhaMdhAmAM ane jAhera jIvanamAM yazasvI ghaNo hato. dharma bhAvanAthI raMgAyeluM A kuTuMba hatuM. siddhio hAMsala karI che. 1927mAM muMbaI khAte zipiMga pUrvanA puNyage e jamAnAmAM baMdhAvAyeluM (ghara ejarsa tarIke jIvananI kArakirdInI zarUAta karI. derAsara tarIke gaNAtuM') goDIjI pArzvanAthanuM jana derAsara 1938mAM jAmanagara khAte A ja dhaMdho zarU karyo haiyA e A kuTuMbanI utkRSTa dharma bhAvanA nuM pratIka gaNIe ukalata ane kuzaLatAthI vadhIne vikAsa thaye ane e to atizayokti na ha ja gaNAya. jIvyA tyAM sudhI lAInamAM sArI khyAti meLavI. temaNe A gharaderAsaranA TrasTI tarIke rahIne ghaNI ja jAmanagara cembara opha komarsa, jAmanagara bA kAnajI umadA sevA bajAvI hatI ane yazakItine pAmyA hatA. - bArI ane jAmanagara pI. enDa TI. varka sa yuniyananA kALakrame pachI to A saMskAra sapanuM kuTuMba vyavasAya pramukha tarIke emanI sevA o jANItI che. nyu dilhI arthe muMbaI AvIne vasyuM. zrI maganabhAInA suputra zrI senTala ekSaparTa pramozana eDavAIjharI kAunsIla, lAIpha kAMtibhAIe muMbaImAM gharaderA sara UbhuM karAvyuM, ane Isya. korporezananA vesTarna jhenanA, jhonala eDavAIjharI dharmabhAvanAnI maMgala tane kAyama mATe jalatI rAkhI. boDa. hAlAra vikAsa tathA keLavaNI bArDa ane rAja kaiTa zrI kAMtibhAInI ekAda varSanI uMmara haze tyAM ja dAdA vibhAganA Ara. TI. e. nA sabhya tarIke rahIne sArI kAma zrI maganabhAI svarge sidhAvyA ane sumadhura suvAsa mUkatA gIrI bajAvI che. saurASTra mela InDasTrIjha ko-opareTiva gayA. emanA suputra zrI kAMtibhAIne gaLathuthImAMthI ja beka. aliyAbADA vidyAmaMDaLa vagerenA ceramena pade niSThA thI saMskAre maLelA. meTrika sudhIno abhyAsa karI potAnI kAma karyuM. 1957mAM muMbaI vidhAnasabhAmAM sabhya tarIke haiyAukalata ane svayaMbaLe ja mAtra bAvIsa varSanI uMmare cUMTAyA hatA. hAlamAM gujarAta sTeTa TrAnsaporTa korpore. kAMtilAla maganalAla jhaverI nAmanA zarAphI peDhInI sthApanA zananA ceramena tarIke ghaNI ja umadA sevA bajAvI, teo karI ane uttarottara pachI to A peDhIe pragati sAdhI. jAmanagaranuM, saurASTranuM ane gujarAtanuM gaurava che. chatrIsa varSe kAMtibhAIne svargavAsa thayo. zrI kAMtilAla aMbAlAla sADIvAlA sva. zrI kAMtibhAInA be putra zrI bipInabhAI tathA zrI satIzabhAI. A baMne uparokta peDhInuM saphaLa saMcAlana mahArASTra sarakAre 1989mAM jemane S.E.M.nI padavI karI rahyAM che. muMbaInI AtmAnaMda janasabhAnA teo ApI bahumAna karyuM che te zrI kAMtibhAI mULa khaMbhAtanA 11. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1097
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1060 vizvanI asmitA vatanI paNa ghaNAM varSothI muMbaI rahe che. muMbaInA davA bhAgIdAra banAvavAnA vicAre yAtrA pravAse zarU rAkhyo; bajAramAM re maTeriyasane 1950thI vyavasAya zarU karyo eTaluM ja nahi paNa varSovarSa tene vikAsa karatA gayA. jemAM temaNe suMdara pragati sAdhI che. bhAratanA lagabhaga sva. kAMtibhAInI AvI saddabhAvanAnAM phaLa svarUpe temane badhA ja prAMtanI yAtrA karI che. vyavasAyanI sAthe samAja- gujarAtI samAja mAMthI asaMkhya yAtriko maLI rahyA che. sevA kSetre paNa ghaNI saMsthAo sAthe pite saMkaLAyelA che. AmAM gujarAtI akhabAree paNa temane sAro sahakAra muMbaI prinsesa sTrITamAM kemisTa enDa DamisTa esosiye Ape che. zinanA vAIsa presiDe che. lAyasa kalaba opha bIca kenDI Ama jayAre bhArata mAM TUrijhama haju bAmavikasita (muMbaI) nA joInTa sekreTarI che. kee meDikala rIlipha dazAmAM che ane duniyAbharanA pravAsIonI sarakhAmaNImAM sosAyaTI ( muMbaI oNphisa)nA joInTa sekreTarI che. khaMbhAta bhAratanA pravAsIono mAtra eka TakA jeTale hise che moDha vaNika samAja(muMbaI)nA sekreTarI che ane khaMbhAta tyAre sva. kAMtibhAIe Apela pitAne phALo amUlya meDha vaNika samAja, khaMbhAtanA TrasTI che uparAMta khaMbhAtanI lekhAze. ke.jheDa. vAghelA skUlane tathA kekhe meDIkala rilIpha sesAyaTI ja sAruM evuM dAna paNa Apela che. svabhAve khUba ja AjIvana sevAmAM vitAvanAra zrI kAMtibhAI 8-10- 79 maLatAvaDA svabhAvanA che. nA roja svargavAsI thayA. sva. zrI kAMtibhAI paTTaNI zrI kAMtilAla nyAlacaMda koThArI bhAratamAM vikAsazIla pravAsapravRtti(TUrijhama)mAM jhAlAvADamAM aneka sthaLe dharmanI paraba mAMDanAra zrI kAMtilAlabhAIno janma i.sa. 1931mAM dhrAMgadhrA mukAme pitAne prAmANika phALo ApanAra sva. kAMtibhAI paTTaNI gujarAtIomAM agragaNya che. zrI ghoghArI jana sevA thaye hato. mAtuzrI sUrajabenanA dhArmika saMskAra ane samAja taraphathI zrI zikharajI yAtrAnI 2pezyala TrenanI ; pitAzrI nyAlacaMdabhAInI preraNAthI kAMtilAla mAImAM saphaLatAthI prerAI teoe pravAsayAtrAno prAraMbha karyo.. tejasvI kArakidInuM ghaDatara thatuM rahyuM. mAtra 18 varSanI nAnI vaye temaNe me. DI. TI. zAhanI kaMpanI" sthApI relavenA eka ke be rijhava kecathI zarUAta karI Aje ane tene barAbara calAvI pitAnI zaktino paricaya lagabhaga pacIzeka vAtra gADIo dvArA prativarSa 2500 karAvya. 36 varSanI vaye temaNe "seniTarIvera ane yAtrikonI sevA kare che. TAITasa 'no dhaMdho zarU karyo. dhaMdhAnI bahuvidhatA A pAtrAomAM khAsa to 1969mAM AphrikAthI chatAM samagra saMcAlana kuzaLa rIte karI bAhoza vyavasAyakAra Avela 200 yAtrikone pahelA varganI spezyala Tena dvArA banI zakyA che 40 divasanI bhAratayAtrA, 1974mAM kolhApura zropha maracaMTa esosiyezanane saphaLatApUrvakane yuropane eka svAzrayathI svabaLe AgaLa AvelA zrI kAMtilAla mAsano pravAsa tathA 1977mAM pa. pU. AcArya bhagavaMtazrI bhAI sevAdAnane paNa eTaluM ja mahatva Ape che. janmavijayadharmasUrIzvarajInI preraNAthI eka hajAra yAtrikonA bhUminI cogya sevA sAthe, zrI surendranagara tabIbI rAhataeka hajA2 kilomITaranA muMbaIthI pAlItANA (siddhagiri) maMDaLane rUA. eka lAkha, boTAda kolejane, vaDhavANa sAva sudhInA pagapALA pravAsanuM saphaLa Ayojana dhyAnAkarSaka janika hospiTalane rUA. 37500/-, surendranagara sastA anAjanI dukAnane A uparAMta skolarazipa, guptadAna gaNAya. vagere te agaNita che. temanA pratyeka kAryamAM zrImatI dhaMdhAnI zarUAtamAM yAtrikonI niSThApUrvaka sevA bhAnumatIbahenane sAro sAtha maLatA hatA. paraMtu karanAra temanA ekanA eka putrI vanalatAbahenanA Trena 1978nA jAnamAM temanAM dharmapatnIne svargavAsa thayA. akasmAtamAM thayela karuNa svargavAsanA duHkhanA manomaMthana- sAmAjika, rAjakIya, dhaMdhAkIya dareka kAryomAM saphaLatA mAMthI putrInI sevAbhAvanAne sadA jIvaMta rAkhavA yAtriko pAmelA zrI kAMtilAlabhAI dharma patnInA avasAnathI AdhyAnI sevA karavAno saMkalpa karyo ane putrIne puNyanI tmika kAryo tarapha dayAna kendrita karyuM. prApta karI eTalI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1098
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 106 1 saphaLatA AdhyAmikatAmAM meLavavA mATe udAramatavAdI, karyo hato. teo zrI svabhAve dayALu hatA. pavitratA, paropakArathI zrI kAMtilAla nAInI sukhAkArI IcchIe. samabhAva, udAratA, niHspRhatA ane niSkAma karmabhAvanA te teonA vyaktitvanAM AgavAM lakSaNo hatAM. zrI kAmezvarabhAI gagajIbhAI vyAsa sva. zrI kAntilAlabhAIe prApta karela saMskAra 1920 thI jAhera jIvanamAM praveza karyo. 1930 nI vAraso tema ja vyApArI kaneha teozrInA suputro dIpAvI dAMDIkUca pachI prajAmAM racanAtmaka kArya karavAne vadhI rahela che. sadgatanA cIdhela mArga upara teonA suputro gayele jAso tene mArgadarzana ApavAnA uddezathI mU.je. uparAMta teozrInAM dharmapatnI paNa vyApArI kSetre sArI mArakeTanI sArA pagAravALI nokarIne tilAMjalI ApI evI pragati sAdhI rahyAM che. rASTrasevAmAM jhaMpalAvyuM. sva. zrI kAntilAlabhAIne AtmAne prabhu zAMti Ape 1932 nI maryAdita laData zarU thatAM paradezI mAlanA e ja prArthanA. bahiSkAranI pravRtti zarU thatAM ane mULajI jeThA mArakeTamAM pikeTiMga zarU karavAmAM AvatAM temAM joDAyA ane A jagatamAM lAkho jIva ja jame che ane lAkho AgevAnI lIdhI. e arasAmAM bhUlezvara ji9lA koMgresa jIva kALane kaLi banIne nAmazeSa thaI jAya che paNa kamiTinI menejiMga kamiTimAM cUMTAyA. tyAra pachI svadezI jagata enI noMdha nathI letuM paraMtu emAM thoDA evA pracAra kamiTInA maMtrI tarIke, ane bhUlezvara jillA jI janme che ke jagata emanI kartavyaniSThA, pramANikAMgresa kamiTInA maMtrI tarIke be varSa rahyA. 194o ane katA, dhArmikatA ane ghaNAne madadarUpa thaI paDavAnA amUlya svabhAvanI noMdha laIne temane abhinaMdanathI 1942 nI laDatomAM paNa sakriya bhAga lIdhe. dezI vadhAve che ane keI anya rIte temanA jIvanamAMthI rAjanI laData vakhate jUnAgaDha prajAmaMDaLanA pramukha tarIke preraNA le che. paNa kAma karyuM. ArajhI hakumatanI sthApanA karavAno TharAva temanA pramukha paNa nIce karavAmAM Avela. AvA guNAnurAgI zrI kAntibhAI parIkha hatA. audicya gohilavADI yuvaka maMDaLanA pramukha, muMbaI sva. zrI kAMtilAla DI. boTAdakara kApaDa bajAra nakarahitavardhaka maMDaLanA pramukha, muMbaI garIbI vacce svargastha bhAIzrI kAntilAlano janma kApaDabajAra sarvisa laMTiyara koranA sekreTarI tema ja thayo hato. bALavayamAM ja kavi pitAne svargavAsa thayo. Adicya brAhmaNa beDiMganA pramukha tarIke temanI sevAo jANItI che; uparAMta soraTha vikAsamaMDaLanA Trejharara tarIke, vidhavA mAtAe jematema karI aMgrejI pAMca cha copaDIo rAmadevapIra mAnava sevA samitinA vAIsa presIDenTa tarIke sudhI zikSaNa apAvyuM. Arthika mUMjhavaNane laIne temaNe temanI sevA paDelI che. puruSArtha zarU karyo. pUrI meTrika sudhInIya keLavaNI vagara emaNe muMbaInA rastA upara padayAtrA zarU karI. aneka karachamAM aMjAramAM raNujAnuM maMdira UbhuM karavAnA dhaMdhA ajamAvyA paNa nasIbe yArI na ApI. pAMceka tathA jJAtimAM sAmudAyika lona vagerene prabaMdha karAvavAnA varSa bhUkhyA peTe dhaMdhA pAchaLa tapa karyuM tyAre emane kAmamAM agresara rahyA che. herapina banAvavAnuM sUjhayuM. emAM emanI jhINI yAMtrika rava. zrI kAMtilAla sI. parIkha daSTi kAme lAgI. khUba jhaDape emaNe vyApAra vadhAryo ane pAMca cha varasamAM pinanA utpAdananA eka sArA vepArI sva. zrI kAntilAlabhAIe gujarAtamAM tema ja banI zakyA. emanuM tapa karyuM ane parasevAe paise muMbaInA vyApAra vartuLamAM "me. mahetA parIkha enDa ApavA mAMDayo. e ja kALamAM boTAda prajA maMDaLa ku. prA. li." dvArA tIvra buddhizakti, vyApArI kuzaLatA, ane vizvabhAratI saMsthA taraphathI emanA pitA kavi zrI pramANikatAthI nItipUrvaka - niSNAta tarIke AgavI chApa boTAdakaranI smRtimAM kolejanI vAta karI. bhAIzrI UbhI karI hatI. teozrIe vyApArI kSetre pratibhA sthApI kAMtilAle pitRRNa pheDavAnI taka sAdhI lIdhI. e ja hatI tevI ja rIte janakalyANa dvArA yaza paNa prApta vakhate rUpiyA savAlAkhanuM dAna jAhera karyuM. Aje boTAdamAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1099
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA e kavikeja traNa varSathI cAle che. eNe bhavya ane vepArI maMDaLa dvArA ghaNI sevA karI. sane 1963kalAtmaka makAne karyA che ane gujarAtanA zikSaNakSetre 64 mAM roTarI kalabanA pramukha banyA, sarakAre temanI avanavI bhAta pADI che. sevAonI kadara rUpe je. pI. ne IlkAba Ape. zaheranI anekavidha saMsthAo, mahAjananA davAkhAnAnA bhAI kAntilAla vabhAve saraLa ane duHkhIo tathA hAla TrasTI che. banAsakAMThA jilalA harijana sevaka saMghanA garIbo pratye paragaju hatA. pramukha che. zrI araviMdra senTara pAlanapuranA pramukha che. zrI kAMtilAla sI. mahetA thiyesephika esAyaTI, pAlanapuranA pramukha che. Ama teo anekavidha saMsthAo sAthe joDAyelA che. banAsakAMThA ArTasa enDa sAyansa ke lejanA pramukha tarIke sevA bajAve che. tA. 14-12-1974 nA roja teozrInI SaSThIpUrti banAsakAMThA ji lAnI ghaNI badhI saMsthAoe maLIne UjavelI che, pAlanapuramAM ghaNI ja saMsthAomAM te dAna Apela che. temanA pitAjInAM maraNa mAM pAlanapura myunisipAliTIne eka bagIcA banAvI Apela che. banAsakAMThA jillAmAM teozrI mAInA hulAmaNuM nAmathI oLakhAya che. banAsakAMThA jillAnuM teo gaurava che. zrI kiraNakumAra vasaMtarAya zeTha vijJAna ane TekanolojInA kSetramAM bhUta pragati sAdhI rahela pazcimI dezomAM paNa ApaNA bhAratIya yuvake abhyAsakIya siddhiomAM tema ja e pachInI vyAvasAyika kAmagIrImAM bhAta pADe te Dhabe camakI nIkaLe che. ane sIdhI ke ADakatarI rIte mAtRbhUmine rAbarU apAve che, tevA samAcAra jyAre jyAre maLe che tyAre ApaNe gaurava ane prasannatA anubhavIe chIe. sAthosAtha ApaNI ahI nI yuvAna peDhI pitAnAmAM rahelI zaktio tarapha tA. 13-5-1948 nA roja pAlanapuramAM zAMtidhAmanuM uda. abhimukha banI eka jAtanI navI tAjagI ane Ama ghATana e vakhatanA rAjyapAlazrI ke. ke. vizvanAthana dIpa pragaTAvIne vizvAsanI lAgaNI mANe che. karI rahyA che. bAjumAM ja banAsakAMThA jillAnA aneka saMsthAo mahavA( ji. bhAvanagara nA nagarazeTha zrI sva. sAthe saMkaLAyelA zrI kAntibhAI sI. mahetA (bhAI)ubhelA najare harilAlabhAI manadAsabhAI(zeTha bApA )nA pautra zrI paDe che. kiraNakumAra vasaMtarAya zeTha taddana nAnI vamAM yu. esa. pAlanapura mahAjana saMsthAomAM agraNya sthAna bhAga- e. mAM voziMgTana rAjyanA sieTala zahera ke java jaga vanAra zrI kAMtibhAI mahetA meTrika sudhIno abhyAsa karI prasiddha nyU 747 i ma vimA ne banAvanArI duniyAnI temanA pitAjI cImanabhAI mahetAnI sAthe kApaDanI sauthI maTI kaMpanI kAma kare che tyAM inDasTrI bala enija lAInamAM joDAyA. temane pitA paNa sAmAjika pravRtti. niyara tarIke thoDA samayathI joDAyA che. A kaMpanImAM emAM mokhare hatA. pUjaya parIkSita majamudAranI sAthe eka lAkha mANasa kAma kare che, jemAM viziSTa lAyakAte banAsakAMThA jillAmAM pAyAnuM kAma karatA hatA. zaheranA dharAvanAra saMkhyAbaMdha niSNAtone samAveza thAya che. vepArI maMDaLamAM nAnapaNathI temanuM vajana paDatuM. samaya bhAI kiraNe taddana TUMka samayamAM potAnI kAryadakSatA, jatAM ji9lA vepArI maMDaLanA upapramukha paNa thayA ane saMniSThA, maulikatA ane UMDI sUjha-samajanI pratibhA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1100
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 10 63 vaDe potAnA bALavyaktine mokhare AvyuM che. A temanuM Agamana thayuM. 1940mAM temaNe dha'dha nA zrIucca kakSAnI sevAonI mAnabharI kadara rUpe e kaMpanI gaNeza mAMDyA. dhaMdhAmAM pragati hAMsA karI ane be paisA taraphathI tAjetaramAM tenA tera adhikArIone cUMTI kamAyA paNa sevAbhAvanAthI raMgAyelo temano jIva jAhera prAIDa ekselansa" tarIke eTale ke "zreSThatAnA gaurava" sArvajanika kAmone aMge kaMIka karI chUTavAthI raMgAyelo rUpe manAyela erDa enAyata karavAmAM Avela che. A tethI 195thI jAhera jIvananI zarUAta karI. maryAdita saMkhyAnI yAtrImAM bhAIzrI kiraNa zeThanI paNa muMbaImAM temanA pitAzrInA nAmanI kAnajI mahAvaraNI thaI che ane temane A evorDathI vibhUSita karAyA telanI mA parI peTI ane ... kAca che, eka niSNAtanI hesiyatathI InDasTriyala enjiniyara cunIbhAI jAnI ane pratA paroThAlAI yAjJikanI sAthe tarIkenA pitAne javAbadArI bharyA kSemAM temaNe pitAnI rIte sevAya na Aas rahIne sevAyajJa AraMbhyo ane temanuM nivAsasthAna A ane niyama . vicakSaNa buddhimatA, pharaja parAyaNatA ane lAkSaNika yuvaka pravRttinuM kendrasthAna hatuM. sihora ane tAlukAnA cAturya dvArA pitAnI kArakinA prAraMbhanA ja varSamAM prANa prazno emane tyAM carcAtA. citromAM saiddhAMtika matabhedo A rItanI teja-pratibhA tyAM patiThita karI che e hakIkata paDe tyAre rasone sAthe besADIne manameLa karAvI patA. bhAratanA nAmane rozana kare che ane bhAratIya khAnadAnAnA manana,vAMrAna ane AdhyAtmika dakiNathI jIvana pravAhane khamIra rUpe khaDI thAya che, bhAI kiraNane ghaNu ghaNA evI rIte vahAvyA karyo ke sAnA teo prItipAtra banI abhinaMdana ane mAtRbhUminA zubherachAbha AziSa. zakayA. sAdAI niraMbhamAnI ane khoTuM kazuM ja nahI zrI kumudarAya upAdhyAya karavAne bacapaNathI manasUbo sevele. varSothI eka ja paheraveza, pitAne aMgata kharca paNa sAmAnya, kayAMya teozrI Asanasela roTarI kalabanA janasevaka javuM .mAvavuM hoya te paNa TekasI mAM bhAgye ja jatA. samitinA ceramena rahevA uparAMta, bhArata sevaka samAja, pitAnI bArakano chaThTho bhAga dharmAdAmAM ApI detA. kogresa pATI. jIvadayA maMDaLI, thiyosophikala sosAyaTI potAnI jJAtinI vADI mATe jamIna arpaNuM karI, vagere ghaNI saMsthAo mATe preraNAdAyI kArya karI cUkayA garIba ane tejasvI bALakone abhyAsanI kArakirI che, A uparAMta Asanasola gujarAtI rilIpha sosAyaTI na rUMdhAya te mATe jillAmAM chAtrAlaye UbhAM karAvyAM. ane zrI Asanase gujarAtI mahilA maMDaLanA teo sihora tAlukAnAM je gAmamAM zALA nahatI tyAM zALAo sthApaka che. hAla teo zrI ramAsanasela gujarAtI rilIpha UbhI karAvI. usaraDa ane ghAMghaLImAM davAkhAnAnuM sarjana netRtvataLe hAvaDA - amadAvAda - viramagAma ( have rAjakeTa karyuM. dAtAo pAsethrI meTI rakama meLavIne A badhI - hApA sudhI) vAyA amadAvAdane raste Daba thA Trena sArvajanika ImArata UbhI karAvI, gAmaDAMnAM bALakone joDAvA sAthe patravyavahArathI yojanA saphaLa banAvI mATe pustakonI sagavaDa karAvI. sihorane pANIne prazna zakyA che, hoya ke zikSaNane aMge koI vAta hoya; temanuM mana teozrI InTaranezanala hemiyopethika koMgresa ane haMmezAM evA koyaDA ukelavA tayAra ja hatuM. kAmadAra roTarI InTaranezanala kanvenzananI sabhAmAM hAjarI ApavA taraphanI paNa evI ja lAgaNI ane mamatA hatI. 60% 1979 nA varSamAM jarmanI ane iTAlIne pravAsa karI rakama kAnadArane ApavAno paNa temaNe siddha tika svIkAra AvyA che. karyo. vyavahArika prasaMge saune madadarUpa banatA rahyA. zrI kumudabhAIe roTarInuM Imeja vadhAravA aMge muMbaI ane sihoranA mitramaMDaLamAM teo prANAmAM hatA. roTarI kalabanI bAbatanI nAnI pustikA paNuM lakhela che. sihoramAM pitAzrInA nAmanI kAnajI mahAdeva prAtha mika zALA e temanI deNagInuM pariNAma che. cAra varSa zrI kumudarAya kAnajIbhAI jAnI pahelAM ja temane dehavilaya thayo. temanAM dharmapatnI kAMtAzreSThIvarya zrI kumudabhAI jAnI mULa siMhe 2nA. bhAva- bahena ane suputra zrI azokabhAI tathA zrI tuSArabhAIe nagaranI zAmaLadAsa kolejamAM InTara Arasa sudhI e vArasAne jALavI rAkhyo che. sihoranuM A jAnI abhyAsa. ghaNAM varSo pahelAM vyApAra athe muMbaImAM kuTuMba e rIte sukhyAti pAmyuM che. Jain Education Intemational
Page #1101
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1064 vizvanI arimatA zrI kuMvarajIbhAI aMbAzaMkara vorA ke, "phikara choDI sAhasika bane; meLavo ane vaheMcIne khA ; tamAre hisso suvAMga na gaNatAM jarUriyAta. saurASTramAM rAjulA pAse DuMmaranA vatanI. 1947thI vALAne gyatA mujaba pahoMcADo." jIvanamAM emanA A muMbaImAM AvI nokarAthI kArakirdInI zarUAta karI. saddaguNa kudaratanI kRpAdare varasAvI. temanAM punita kAryomAM 158thI eka saporTa - ImporTanA dhaMdhAmAM joDAyA, jemAM ekadhArI pragati thatI rahI. svayaMbaLe ja AgaLa AvyA. zrImatI kaMcanabahena ane raMbhAbahene eTalAM ja bhaktibhAva | zrI nAthaLiyA UnevALa sevaka maMDaLamAM tathA yuvaka pUrvaka rasa lIdhe. vala te DamAM nU na keLavaNI maMDaLanA Trejharara tarIke, karaturabA heriTalanI menejiMga kamiTInA maMDaLamAM pramukha ane duraTI tarIke temanI sevA jANItI sabhya tarIke ane anya rAMdhAomAM temanI sevA jANItI che. che. unAnI DigamAM temano ghaNo moTo hise rahelA che. DuMgara sevA samAjamAM TrasTI ane sekreTarI tarIke valasADanI AMkha hesiyalanA dadIo mATe sevA. temanuM AgavuM sthAna rahyuM che. vAMcana, manano zokha sadana baMdhI A ja navaka9 nuM ghaNuM moTuM kAma dharAve che. zaikSaNika ane sAmAjika pravRttimAM haMmezAM karyuM che, garIba dardIone madada karatA rahyA che. valasADamAM rasa letAM rahyA che. leDIjha hosTela mATe karma panI kaMcanabahenane me cALIza sva. khImacaMda muLajIbhAI hajAranI esTeTa arpaNa karI rahyA che. nAnA nAnA phaMDaphALA. ona keI hisAba ja nathI. valasADamAM sArvajanika Izvara Ape te kevaLa pitAne aMgata maLyuM che tema maMDaLa dvArA cAlatI traNa hAIskUlanA Trejharara che. valasADamAM koI divasa je maLyuM nathI evA saune sAtha ApanA, khI. ma. hAIskula baMdhAvavAmAM rUA. 5000/- jevI dhaMdhAmAM mahenata karanAra, sevA ApanAra, saunA sahakArathI rakamanuM dAna ApyuM che. uparAMta tyAM je koleja UbhI meLavela dhananI udAra hAthe hisse vaheMcI rAjI thanAra karavAmAM lagabhaga poNo lAkhanI deNagI karI che. valasADa zrI khImacaMdabhAI kAThiyAvADanA taLAjA gAmanA vatanI dazA zrImALI jJAtinA pramukha tarIkeno hoddA dharAve che. hatA. varSo pahelAM vatana cheDIne dhaMdhArthe vasaI pAse dilhInA gujarAtI bhavanamAM temanuM sAruM evuM dAna che. agAsI tarapha prayANa karyuM. puruSArtha baLe dhaMdhAmAM valasADa ane virAranI saMkhyAbaMdha saMsthAo sAthe saMkapragati thatI rahI ane dhanavAna banyA. temane kadI mithyA LAyelA che. taLAjAmAM jJAti mATe pitAzrIne nAme cAra bhimAna nahotuM lAgyuM. muMbaIthI saurASTra sudhI khAsa karIne dukAne arpaNa karI che. pAlItANuM keLavaNI maMDaLa ane valasADa ane taLAjAmAM dAnagaMgA vahetI rAkhI. taLAjAmAM DuMgaranI jJAti pravRttimAM sAruM evuM dAna ApyuM che. prAthamika zALA baMdhAvavAmAM moTI rakamanuM dAna karyuM. amuka rakamathI vadhAre thAya te vAparyA karavI e temaNe pacIsa varSa pahelAM valasADanI kasturabA haripaTalamAM parigraha sevyo che. dhanya jIvana ! rUA. 25000/- valasADanI rUA. 25000/-nuM mAtabara dAna karyuM. taLAjAnuM bAla. myuni. hospiTalamAM pethalojI DipArTamenTa mATe ApyA. maMdira paNa temanI udAratAne AbhArI che. vasaImAM bAla prekiTakala rIte ghaNA ja anubhava meLo - muMbaI reDiye maMdirathI esa.esa.sI. sudhInI suvidhA UbhI karavAmAM kalaba, Dabalyu. Ai. e. e. kalaba, nezanala kalaba opha rUA. 51000nI rakama dAnamAM ApI, ghaNA vidyArthIone InDiyA, IDo jApAnIsa asesiyezana, ola InDiyA skolarazipa rUpe sAruM evuM protsAhana ApatA rahyA che. menyuphekacariMga oragenAIjhezana vigere ghaNI saMsthAe valasADanI lAyansa ane roTarI pravRttimAM temanuM sAruM sAthe saMkaLAyelA che. enjiniyara, IlekaTrIzyana ane evuM pradAna rahyuM che. tIrthadhAmanI yAtrA karI AvyA che. mazIniyara tarIkenuM kAma temaNe jAte ja karI e dizAmAM ghaNI bahenI lAgavaga ane zakti dharAvavA chatAM sattA pitAnI AgavI buddhi-pratibhAthI ephisa ane phekaTarIne ke khurazIne kayAMya maha ra nathI. taLAjAmAM madama. kAyavara saMbhALI laI temAM pragati karI audyogika kSetre nA lekena vasavATa mATenI cAlI baMdhAvI ApI nAmanA meLavI evI ja sAmAjika zaikSaNika ane sAMskRtika ane AzIrvAda meLavyA.ma havAnI dazA zrImALI beDi - kSetre paNa temanA kuTuMbe yazavI phALA rAkhyA che. judI mAM paNa temanuM sAruM evuM dAna raheluM che. devuM laIne judI keLavaNInI saMsthAnA kapela samAjanA utkarSa mAM dhaMdhA nI kaLelA paNa eka sutra sAthe laIne nIkaLelA ane nAnA moTA phaMDaphALAmAM yatkiMcita sahakAra Ape. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1102
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1065 Ama nikhAlasa vRttivALA teozrIe je sthAna meLavyuM koThArI sAthe bhAgIdArImAM dhaMdhe 1963mAM zarU karyo. te jeTaluM preraka eTaluM ja gauravamaya hatuM. ane zrI gIdhubhAI ane zrI bacubhAInI sakhata jAgRta kAryavAhIne kAraNe TUMka samayamAM ja "pI. TI. ke. korpore. hamaNAM ja DA samaya pahelAM ja emane svargavAsa zana" jaththAbaMdha vepArInI gaNanAomAM AgavuM sthAna thaye. meLavI zakayuM. ane mAlika pitAnI javAbadArI sAthe zrI khImajIbhAI nAnajIbhAI mahetA ekaTanI vastuo taiyAra karI cara mAMnAM sAdhanane Treka samayamAM ja badhe sthAna ApI zakyA je gucavattAnI saurASTranA agraNI udyogapatiomAM zrI khImajIbhAI ra khAtarI Ape che. mahetAne prathama haroLamAM mUkI zakAya. porabaMdara pAse AveluM rANAvAva emanuM janma sthAna. sAhasika pitAnA zrI gIdhubhAI teonI moTI uMmara chatAM yuvAna ne saMskAro paNa temanAmAM bhArobhAra UtaryA. pitAzrIe dhArmika kAryomAM, camAM mitra maMDaLa, bebe epTikala UbhI karelI audyogika vikAsa ane dAna gagAnI pagadaDI. esosiyezana ane ekasaparTI kAunsIlamAM hamezAM ne pote paNa anusaratA rahyA. 10 varSanI nAnI vayathI agrasthAne rahelA zrI gIdhubhAI guptadAnamAM mAne che. ja dhaMdhAkIya jJAna prApta karyuM. ghaNAM varSa pUrva AphrikAmAM sva. zrI gIradharalAla ena. caMdArANu. gALyAM. porabaMdara cembara opha komarsanA adhiSThAtA, 1,000 TananuM simenTa proDakazana karatI rANAvAvanI zeThazrI gIradharalAlabhAIe tejasvI ejisa ane UMDI simenTa phekaTarInA saMcAlaka, gujarAta ekasaporTanA vikAsa samaja, dIrdhadaSTi ane sAhasa kheDIne potAnI ujajavaLa mATe gujarAta gavarnamenTamAM simenTa esosiyezananA kArakidI svabaLe sajI prArabdha ane puruSArthane subhaga vAIsa presiDenTa, porabaMdaranI roTarI kalaba, A kanyA samanvaya sAdhyuM hatuM. sane 1918mAM meMglora khAte gurukuLamAM TrasTI vagere aneka saMsthAonA teozrI prANa- popaTalAla gIradharalAla enDa kuM.nI sthApanA karI. tyArabAda samAM che, temanAM dharmapatnI zrImatI sarasvatIbahena paNa sane 1935mAM mesarsa caMdArANA bradharsanA nAmathI riTeIla sthAnika mahilA pravRttinA agraNI kAryakara che. zrI khImajI kApaDane vyApAra zarU karyo, ane uttarottara vikAsayAtrA bhAInI sAdAI acaMbo pamADe tevI che. temane tyAM khUba AraMbhI saphaLatAnuM zikhara sara karyuM. samaddhinI choLo UDatI hovA chatAM mAtra sAtvika khorAka zrI gIradharalAlabhAIe vyApAranI AgekUcane sivAya ghaNA varSothI kazuM paNa letA nathI. bhaviSyamAM avitaramANe cAlu rAkhIne nitika suvAsa comera prasarAvI. soDA eza - peTrokemikasanA dhaMdhAmAM javA vicAra sane 194mAM temanA suputro zrI popaTalAlabhAI tathA dharAve che. zrI devadAsabhAIne peDhInuM sukAna soMpI prabhu parAyaNa zrI. gIradharalAla jI. paMcamiyA nivRttimaya rAha apanAvI dharmAnurAgI prakRtithI anekavidha sAmAjika ane zikSaNika pravRttionAM paramAthI kAryone saurASTranA jetapuranA vatanI zrI gIdhubhAI 35 varSanI yeya banAvI jIvana sArthaka karyuM. zrI devIdAsabhAIe nAnI vayamAM muMbaI bajAramAM potAnI zaktithI AgavuM sAhasabharI tejasvitA ane ananya zraddhApUrvaka pitAzrIe mAna meLavI zakyA che. I.sa. 1942mAM zALAkIya se pela vyAvasAyanI dhurA pitAnA yuvAna khabhe uThAvI abhyAsa pUro karI muMbaI Avyo. ane 18 varSanI uMmare mahAna pragati sarjI pitAnuM nAma yazajajavala banAvyuM che. yunAITeDa opTIkala sTora" mAM selsamena tarIke nokarInI ane "caMdArANA bradharsane vizALa pAyA upara Adhunika zarUAta karI. A nokarImAM teo sArA dezanI musApharI DipArTamenTala sTAra banAvI tene vikAsa sAdhela che. karI zakelA. vIsa varSanA gALAmAM zrI gIdhubhAI sA2A Aje misra rAjyamAM ja nahi paraMtu samagra dakSiNa dezanI sArI mulAkAto ane egya jarUriyAtane pArakhI bhAratamAM "caMdArANA bradharsa" prAIveTa saMsthA je zakyA. A arasAmAM teo dhaMdhAmAM paNa sArI saphaLatA bIjo eka paNa DipArTamenTala sTesa nathI. peDhInI pravRttiapAvI zakyA hatA. vyavasAyika sUjha ane anubhavanA eno vistAra, vikAsa ane zAkha vadhAravAmAM teo bhAthA sAthe zrI gIdhubhAIe mi. bacubhAI ane mi. thIno bhagIratha puruSArtha rahe che. vyavahAru daSTi ane Jain Education Intemational
Page #1103
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1066 vizvanI asmitA rahyuM che. vyavasthAzaktithI unnati ane utkarSa sAdhanAra zrI devI. paNa nedha levI ja joIe. minimama veja eDavAIjharI dAsabhAInuM hadaya janasenAnI uttama prakAranI bhAvanAthI kamiTimAM chellAM ATha varSathI teozrI sabhya che. bhAvasabhara che. hAla paNa saMskArAtmaka pravRttionA sakriya nagara yunivarsiTI korTanA sabhya che. zrImatI nAthIbAI anurAgI hovAthI teozrI kasturabA meDikala kolejanA dAmodara ThAkarazI vimensa yunivarsiTInA arthazAstra zAkhAnA raTI tarIke sevA ApI rahyA che. tema ja teo kenerA berDa opha sTaDIjhanA sabhyapade tathA bhAvasiMhajI hAIskala esosiyezananA TrasTI paNa che. A saMsthA be piliTekanIka insTITayuTanA rIpyuM mahatsava samAraka TrasTI hAIskUla tema ja juniyara ane siniyara koleja, kenDara tathA marabInI lakhadhIrajI ena janiyariMga kolejanA gArDana ane prAImarI skUla calAve che. agAu paNa kenerArauvya mahotsava smAraka TrasTanA TrasTI tarIke che. beTAdamAM cembara opha komarsanA pramukha tarIke teo chIe yazavI ArogyabhAratInA TrasTI che. boTAdanI hospiTalamAM temanA sevA ApelI che, meMglaranI mahilA pravRttimAM temanAM parivAra taraphathI mAtabara 2kamanuM Donezana apAyuM che. dharma patnI sva. mukatAbena sadA prerakabaLa banI rahela. hAla bhAvanagara svAmInArAyaNa maMdiramAM dedIpyamAna mUrtinI teozrInA kuTuMbanuM saMsA2jIvana sukhI ane samRddha che. padharAmaNI temanA parivAra taraphathI thayela che. ghaNuM ja zrI gIradharalAlabhAI e 92 varSanI vaye tA.12-9 udAra ane premALa svabhAvanA zrI guNavaMtabhAInuM nAnA1971nA divase Asakti ane ciMtAthI para rahI pavitra moTA sArvajanika phaMDaphALAomAM sAruM evuM pradAna bhAve prabhuzaraNu sAdhyuM che. temanA virala puNyAtmAne ja paramAtmA ciraMtana zAMtinuM amRta arpe e ja prArthanA. | gujarAta sTeTa mazIna Tulsa korporezananA DIrekaTara zrI guNavaMtabhAI vaDadariyA pade paNa temanI sevA levAmAM AvI che. bhAvanagaranI ghaNI saMsthAone temanuM sIdhuM mArgadarzana ane preraNA bhAvanagara jilalAnuM boTAda emanuM mULa vatana. maLatAM rahyAM che. vidyAbhyAsa pUro karyo na karyo e daramyAna 1942 nI AvA zreSThIrya A jillAnA gauravasamA che. rASTravyApI 'hiMda choDo laData daramyAna emane paNa rASTrIyatAno raMga lAgyo ane laDatamAM jhaMpalAvyuM. zrI gopALajI suMdarajI pAThaka jarnAlijhama emane khAra zokha eTale jIvananI janma I.sa. 1867 gAma eLiyA tAluko : sAvarakArakirdInI zarUAta akhabArI kaTAre dvArA ane te pachI , kuMDalA, ravAsa : I.sa. 1935 kezoda mukAme jile bhAratIya sAhitya saMgha sAthe saMkaLAIne potAnI pratibhAne jUnAgaDha, dhaMdhe vepAra dharma - svAmInArAyaNa saMpradAya. upasAvI. zikSaNa, sAhitya ane vAMcana-mananane zokha suMdarajI aMdAnA be putro - valabhajIbhAI ane gopAbacapaNathI hato ane tethI ja teo bhAvanagara zrI LajIbhAI tathA be putrIe pAnabena ane raLiyAtabena. keLavaNI maMDaLanA maMtrI tarIke varSothI sevA ApI rahyA gopALajIbApAne cAra putro anukrame dayAzaMkarabhAI, hariche. bhAratanAM darzanIya sthAna uparAMta yuropano be vakhata kazuM bhAI, laphamIzaMkarabhAI tathA bALakuNubhAI tathA be pravAsa karIne vizALa anubhavanuM bhAthuM meLavyuM che. pavI, godAvarI bena ane muktAbena, Adyogika kSetre paNa temaNe sAdhelI haraNaphALa pragati vikrama savaMta 1857 (chappaniyA duSkALa pachI eka bhAvI peDhIne preraNArUpa bane tevI che. bhAvanagaranA jANItA varSe) eLiyAthI dhorAjI (goMDala sTeTa) vasavATa karyo. tyAM audyogika ekama - bee zaTala menyu. kuM. tathA AzA paTela vAgaDIyA kaLanA yajamAnAnA vasavATane kAraNe InDasTrIjhanuM teo saphaLa saMcAlana karI rahyA che. A ja javAnuM thayuM. mIThAInA dhaMdhAnI tyAM preraNA maLI bane ekamo kApaDanI milemAM vaparAtA UMcI guNavattAnAM rAjakoTa nivAsI chaganalAla pItAMbara pAThakanI sAthe zaTasa tema ja anya vastuo banAve che. bhAgIdArIthI mIThAInA dhaMdhAne prAraMbha karyo. yajamAnone chellAM be varSa sArASTra cembara opha komarsa enDa haMmezAM sukhadu:khe sahakAra ApatA rahyA. goMDala sTeTamAM InDasTrIjhanA pramukha tarIkenI temanI yazasvI kAmagIrInI Dhora DhAMkharane nibhAvavA mATe gIramAM javAnI pharaja paDI. Jain Education Intemational
Page #1104
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra tyAre ghAsanI achatane laine, gIramAM lagabhaga pAMca mahinA rahevuM paDayu. gIrane raste jatAM, kezeda mAga mAM AvavAthI, kezAda rahevAnA sa'jogA thayA, ane tyArathI atyAra sudhI kezodanA vasavATa jaLavAI rahyo. mIThAInA dhaMdhAnI sUjha tA hatI, tethI kezeAdamAM mIThAinA svataMtra dhaMdhe zarU karyo. dhadhAmAM jema jema saphaLatA maLatI gaI, tema dhIre dhIre peAtAnAM makAna caNAvIne, kezeAdamAM kAyamanA vasavATa karyAM, kauTu khika vaheAra kezAdamAM ja karavAnA thayuM. zrI gaMgAdAsa giradharalAla mahetA zrI goMgAdAsabhAInA janma amarelInA sevAbhAvI zrI dhanajI dheALAnA kuTuMbamAM tA. 18-0-1915 nA rAja amarelInA IzvariyA gAme thayela. zaizavakALa amarelImAM ja vitAvela, tyArabAda teeAzrIe zrI dhanajI dheALAnI peDhInA vahIvaTa eka kuzaLa vepArI tarIke svIkArI peDhIne sArASTranA nakazAmAM mahattvanuM sthAna apAvela. sArASTramAM sudharAI ane khetI udyogamAM TrekaTaranA upayega Ama gAmaDAMomAM ja jIvana vyavahAra karyo tathA pavitra jIvana jagyA. satyapriyatAnA akha'Da upAsaka, sAttvika thAta dhArmika vRttimAM sadA parAyaNa, atizaya eka abhinava prayoga hatA. A aMge matathI tee e gAmaDe-gAmaDe pharIne amarelI mane sArASTranA anya vistArAmAM TrekTaranI upagitA samajAvI, temanA avirata zrama ane kAya pratyenI niSThAnu' suMdara uDhAharaNa che. dayAvAna svabhAva, kAmaLa hRdaya - vAtsalyabhAva - akhUTa nItipriyatA - eka ja mahattvakAMkSA - saMtAnA upara sa`skAranI UMDI chApa hovI jarUrI. tethI ja peAtAnA parivAranAM badhAM sa'tAnA upara samAna vAtsalyathI ucca sarakAra rUpI vArasA sAMpI gayA. kaeNzeAdamAM plega( marakI )nA rAga phATI nIkaLatAM, mALiyA hATInAmAM kAmacalAu adhAruM karavuM paDayuM. A rIte saMjogavazAt traNa-cAra varSa mALIyA-hATInAmAM vasavATa karavA paDayo. dhanya jIvana jIvI jANyu. emanA puNya pratApe parivAra sukhI che - ane kezeAdamAM mAtuzrI harakhakhA pAThakanA nAme Adarza maphata khALamaMdira calAve che jenA lagabhaga 100 khALA lAbha le che, zizu-zikSaNanA upAsakone jovA mATe bhAvabhayu" nimatraNa che. A bALamadira nisvArtha bhAve calAvavAmAM Ave che. temanA suputra zrI dayAzaMkarabhAI paNa evA ja bhaktiparAyaNa ane saskRtinA premI che, zikSaNa ane temAMya bALazikSaNa mATe te banatu' badhu ja karI chUTavA prabaLa lAgaNI dharAve che. zrI goradhanabhAI lakSmIzakara jAnI muMbaImAM brAhmaNa samAjanA agraNI jANItA samAjasevaka zrI gAradhanabhAI jAnI mULa uttara gujarAtanA mahesANA jillAnA carADAnA vatanI che. 1947 mAM muMbaImAM temanuM Agamana thayuM. nAkarIthI jIvananI kAra 102 7 kirdInI zarUAta karI. sTIla mArkeTanA sekreTarI tarIke, DhAva. Adicya - sarhasra brahmasamAjanA salAhakAra sabhya tarIke, tema ja vividha sasthAo sAthe saMkaLAyelA che. vyApAranA kSetre dhaMdhAnI AgavI pravRttimAM * annapUrNA samAjasevAnI dareka pravRttimAM pAte AgaLa paDate rasa meTala nA nAma thI kAlabAdevImAM dukAna dharAve che. vadhe che. Jain Education Intemational adamya utsA ane satata pravRttione laI ne teoe amarelIne badale muMbaInu kSetra saMbhALyu. embe meTala sinDIkeTanI sthiratA ane vikAsamAM temanA phALA apratima che. espre meTala sinDIkeTa dvArA zrI gaMgAdAsabhAIe meTala bajAramAM sAnI cAhanA meLavI, ane tee keAI paNa vyaktinuM nAnu'meTu kAma karavA haeNmerA tatpara rahetA ane temanA vyaktitvanA prabhAva paNa meTala bajAramAM premamaryA hatA. zrI ga'gAdAsabhAI saraLa, mAyALu ane hamezanA hasamukha svabhAve vizALa samudAyanA te preraNAsthAna hatA. Ama samAjamAM ane meTala bajAramAM temane 'ga'gAdAsa kAkA 'nA nAmathI ja sau sa eAdhatA hatA. temanA sadbhuta pittAzrI zrI giradharabhAI mahetAnA smaraNArthe amarelImAM zrI giradharabhAI saMgrahAlayanI sthApanA karavI tema zrI pratApabhAI e 1954mAM sa'kalpa karyAM, A sakalpane sAkAra karavA rAta divasa, mahinAe sudhI amarelImAM rokAIne teoe vaDIlakha`dhu zrI pratApa bhAI sAthe lakSmaNajInI mAphaka dezane prathama khAla sa'grA
Page #1105
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA laya arpaNa karyuM', jenuM udaghATana eprila 1955 mAM karela che. temanA suputro taraphathI saurASTra ane mahArASTranI mAnanIya zrI morArajIbhAI desAInA varada haste thayuM. vividha dhArmika ane sAmAjika saMsthAone rUA. 75000 saMgrahAlayanA TrasTI ane vAIsa ceramenazrI tarIke teoe nI phela nahi te phalanI pAMkhaDI svarUpe deNagI amarelI zaheranA ane gujarAtanA bALajagatanI neMdhanIya sAdara rajU karela che. te aMge ApaNe sau zrI gaMgAdAsasevA karI che. amarelImAM esa. TI. DivijhananA uddaghATana bhAInA parivArane AbhArI chIe. prasaMge ane jayAre jayAre mahemAno saMgrahAlayanI mulAkAte AvatA tyAre amarelI AvI temane saurASTranA Atithyane zrI caturabhAI amIcaMda dozI zobhe te satkAra karela che. mAnanIya bahuguNAjI amarelI- nAnI vayamAM dhaMdhArthe muMbaI gayA ane dUdhanI mAM padhArela tyAre teoe temanI sArI prazaMsA karela. dalAlInA jANItA dhaMdhAmAM zrIgaNeza mAMDayA. eka pachI AvA prasaMge zrI kAkAe upasthita rahIne amarelI eka pragatinAM sopAna caDhatA gayA. Aje dUdhanI dalAlIna zaheranA vikAsanA praznomAM UMDo rasa lIdhela che. amarelI dhaMdhAmAM pAyadhUnI upara temanI peDhI khUba ja jANItI jillA vidhAnasabhAe ucca keLavaNI kSetre ArTasa, sAyansa banelI che. ApabaLe zUnyamAMthI sarjana karI be paisA kelejonI sthApanAnuM vicArela tyAre teozrIe A kamAyA. kAbela ane vyavahArakuzaLa A agraNI vyApArIkAryamAM umadA sahakAra Apela. e potAnA dhaMdhAno uttarottara utkarSa sAdhIne pitAnA kuTuMbano paNa utkarSa sAthe. putrone ucca keLavaNI ApI zrI biralAjInA hindustAna elyuminiyama ku. mAM paNa ghaNuM prasaMgoe carcAmAM teoe udyoganA vikAsa paradeza mokalyA - moTA putra zrI jayaMtabhAIe DekTarI lAInamAM AgaLa vadhI khUba ja nAmanA meLavI che. ane mATe pAyAnuM mArgadarzana Apela che. elyuminiyama ane ane meTala udyogamAM temanuM pradAna gujarAta ane mahA sAthe sAthe jIvananA uccatama AdarzonuM paNa barAbara jatana rASTramAM pAyAnuM rahela che. gujarAtamAM sTeTa TrAnsaporTanA karI rahyA che. atithipremI ane vatana paratvenI mamatA vikAsamAM dhaMdhAnI sAthe sAthe gujarAtanA vAhana vyavahAra vALA che. A kuTuMbamAM svAbhAvika udAratAnA guNa kSetre paNa temaNe esa. TI. sAthe rahIne kiMmatI sUcano hovAthI nAnA moTA sAmAjika phALAomAM UbhA rahI Apela che. samAja pratyenI pharaja bajAvatA rahyA che. vatana TImANamAM paNa temanuM sAruM evuM dAna che. zrI gaMgAdAsabhAInAM dharmapatnI zrImatI tArAbene taLAjA beDiga ane bIjI jana saMsthAomAM temanI paNa temanI sAthe rahIne anekavidha sAmAjika ane dhArmika deNagIe temanA kuTuMbane yazakalagI caDAvI che. duHkhI kAryAmAM umadA sahakAra Apela che. temanI sAdAI, dharma pratyenI niSThA, udyoganuM talasparzI jJAna A sarva bhAIone madada, sAdhu-sAdhvIonI vaiyAvacca, keLavaNI mATe madada, jIrNoddhAra mATe jyAM jyAM pAtratA joI tyAM umadA guNono temanA putro sarvazrI manubhAI, jazubhAI, tyAM saheja paNa pAcho paga mUkatA nathI. dharmakriyAomAM javAharabhAImAM paNa darzana thAya che. ane Aje teoe meTala udyogamAM sAro vikAsa sAdhI dezanA vikAsamAM pUrNapaNe rasa letA rahyA che. ghaNI sAmAjika saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. samAjane temanI vadhu sevA maLatI phALo Apela che. zrI gaMgAdAsabhAInA samagra jIvanamAM rahe tevuM ApaNe IcchIe. eka ja bAbatanuM darzana thAya che ke "karmaye vADadhi kArate mAM phaleSu kadAcana" teo e haMmezAM niSkAma zrI cImanalAla lavajIbhAI bhAve samAjanI sevA karela che. tA. 16-1-1978 nA roja temanA avasAnathI gujarAte sAmAjika ane udyoga pitAnA sAhasika svabhAvathI traNeka dAyakAnI akhUTa kSetre eka sAce karmavIra gumAvela che. jahemata pachI vyApAramAM gauravaprada siddhi hAMsala karanAra zrI cImanabhAIno sArASTra bhAvanagara-mahuvA lAIna taNasA temanA sadaguNe ane karmaniSTha svabhAvane lakSamAM pAse rAjaparAnA vaNika kuTuMbamAM 1934 mAM A sudI laIne gujarAta, muMbaI ane mahArASTramAM udyogapatioe, pUnamanA roja janma thaye, traNa gujarAtI ane be aMgrejI samAjasevakoe temanI sevAone zraddhAMjali arpaNa sudhIno ja abhyAsa. paMdara varSanI bALavaye dhaMdhAnI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1106
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1069 zarUAta karI ane vIza varSe zrImatI raMbhAbahena sAthe himAyatI, vAlakezvaranI nArImaMDaLa jevI aneka saMsthAo lagnagraMci joDAyA. sAthe saMkaLAyelAM hatAM. mRtyu upara jIta meLavI agaramAnavInI suSupta zaktio kyAre soLe kaLAe khIlI battI jema suvAsa mUkatAM gayAM ane cAra putro, eka UThe ke bhAgyalakSamI kyAre dvAra khelI nAkhe tenuM rahasya A putrI ane premALa patine thoDA samaya pahelAM ja vilApa karatAM mUkI gayAM ane ujajavaLa karI gayAM. svargastha raMbhAmANasanA jIvanamAM ja chupAyeluM che. uMmarane ane bhaNa bahenanI dharma ane vyavahArika bacI ja IcchAo pUrNa tarane ke vAtAvaraNane e sAthe saMbaMdha ja nathI. mananuM je thaI che. temanI pAchaLa temanA parivAre ghaNI mAtabara samatolapaNuM hoya, AtmabaLanuM athAga bhAthuM hoya, nIDaratA - prasannatA ane utsAha tenI parisImAe hAya rakamanuM dAna arpaNa karyuM che. to mANasa dhAre te lakSyAMka siddha karI zake che. zikSaNa zrI cImanabhAI mAIniMga bijhanesamAM Aje khUba kSetre jANItA banelA sAkSara kavi phAdhara vAlese eka ja sukhI che. 800 jeTalA mANase temane tyAM kAma kare che. jagyAe sAcuM ja kahyuM che ke, "mANasanuM bhaviSya ghaDanAra "High thinking and simple living jevA umadA enI buddhi ja nathI, paNa tenuM samagra vyaktitva che. vicAro dharAve che. mANasanuM vyaktitva ja tene samAjamAM potAnuM sthAna apAve che. ane te ja mAnavIne jIvanayeya jIvana zrI cImanabhAInuM dAMpatyajIvana khare ja Arya saMskA. yAtrAnI dizA bAMdhI Ape che, e dizAmAM AgaLa rothI jIvana jIvavA mathatI prajA mATe anukaraNIya gaNI dhapavA preraNA ane zakti Ape che, duHkhamAM sahanazIlatA, zakAya. ucca jIvananAM rahasyo samajAvavAM kaThina che, sukhamAM viveka sujhADe che ane jIvanamAM aNadhArI samajavuM te ethI vadhAre kaThIna che ane tevuM jIvI saphaLatA apAve che. eTale sAce ja jIvanayeya e mAnavInuM batAvavuM e to sauthI vadhAremAM vadhAre kaThina che. zAnI prerakabaLa che, cAritryano pAyo che ane vyaktitvanA mANaso sukhasAhyabI vacce paNa AmAnA sAcA AnaMdane bhUlatA nathI. mApa che. zrI cImanabhAInA prabhAvazALI vyaktitva pAchaLanuM zrI cInubhAI chaganalAla zAha rahasya che teno AtmavizvAsano aDaga pAyo - uparAMta sAhasika, sevAparAyaNa, mAnavatAvAdI mahAnubhAva zeTha saMskAro ane Adarzone samanvaya sAdhI dharmacAriNI thI, che cInubhAI chaganalAla zAha kuzaLa vahIvaTakAra, dhaMdhAkIya zrImatI raMbhAbahenano sahayoga ane preraNA meLavI jIvana- dIrdhadaSTivALA ane ujajavaLa vyApArI, uparAMta sAmAjika rathane sAcI dizAmAM calAvavA satata prayatnazIla rahyA. kSetre paNa sevA pravRttione vikasAvavAmAM pitAne ananya kahevata che ke putra to kevaLa kuLane tAre che paNa putrI kALe ApI rahyA che. temanA jIvanamAM mAnavatA, prema je lAyaka hoya to pitAnuM ane patinuM banenAM kuLane ane sevAne triveNI saMgama jovA maLe che. zrI cInubhAI tAre che. raMbhAbahena paNa AvAM ja suzIla sannArI hatAM. e mesarsa pholiTI kaMsTrakzana kaM; mesarsa kivaka bilDarsa, jainadharmanI bhAvanAthI pUrA raMgAyelAM hatAM. jIvana maraNa vacce gavarmeTa ke TrekaTaranuM kAma tathA mesasa gautama bilDarsa vAM khAtAM mAMdagInA teNInA chellA dazeka mahinA sudhI popaTI onarsa enDa Devalaparsa dvArA biDiMga vyavasAyanI ekamAtra vukojhanA pANI upara rahevA chatAM tIrthayAtrAe sArI jamAvaTa karI che. vikrama kemikala InDasTrIjha (vApI) karavI, zAnti - sanAtromAM hAjarI ApavI, ghera AvatA savitA oragenika kemIkala InDasTrIjha (selavAsa), me mahemAnonI pUrI sarabharA karAvavI, vyAvahArika javAba jesulsa meDIkepsa prA. lI. ( e) nAmanA audyogika dArIo vahana karatAM karatAM paNa navakAramaMtranI agatyatAne ekamanI sthApanA karIne, prabhAvajanaka pragati sAdhI che. kadI bhUlyA nahIM. prANImAtra uparanI dayA, dharma uparanI acaLa AsthA, jUnA ane navA jamAnA vaccenI vicAra, vyavasAya ane udyoganI dizAmAM, eka pachI eka sopAna dhArAne samanvaya sAthe. jyAM jyAM emanI sAthe sara karanAra zrI cInubhAI samAjanI ane vatananI sevA karavA maLavAnuM banyuM tyAM temanI sAthe prema ane sumeLa bharyo mATe haMmezAM tatpara rahyA che. biDarsa esosiyezana. vartAva - amI jharatI mRdu bhASA, guptadAnanA prakhara jhAlAvADa sozyala grupa, zrI jhAlAvADa jana ve. mU. pU. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1107
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1070 vizvanI asmitA saMdha, jaina sezyala grupa -muMbaI, lAyansa kalaba, gujarAta zrI cInubhAInAM mAtuzrI sva. jaDAvabena, vaDIla baMdhu keLavaNI maMDaLa - mATuMgA, jatavADa keLavaNI maMDaLanA (svA.) khImacaMdabhAIe, emanA kuTuMbamAM je prema ane praNetA muMbaI jaina yuvaka saMgha, tathA surendranagara - vaDha- bhAvanAnuM siMcana karyuM tene zrI cInubhAI anusaratA vANa-- jorAvaranagaranI aneka saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. AvyA che, jethI temanA kuTuMba mAM Aje saMpa, sahakAra zrI cInubhAI, jhAlAvADanA dasADA tAlukAnA kheravA ane mamatA jovA maLe che. ( jatA) gAmanA vatanI che. A kheravA emaNe meLe - (rU.) zrI khImacaMdabhAInA suputra zrI dilIpabhAI lIdhuM che. kheravA gAmanI vastI 5000 mANasonI che. paNa bAhoza vahIvaTakartA che, ane teozrI paNa ghaNI pitAnA vatananA A sarve bhAI-bahenone teozrI vyavasAyika javAbadArI saMbhALI rahyA che. pitAnA kuTuMbI gaNe che. gAmamAM kaI paNa mANasa zrI cInubhAInAM dareka kAryamAM maMjulAbena tathA bhUkhyo na rahe tema ja azakta na rahe te jovAnI, teozrI temanA suputra dilIpabhAI no haMmezAM sAtha ane sahakAra e javAbadArI svIkArI che ! mAdare vatana pratye mA pANI hoya che. zuM pharaja che, enuM jalavaMta dAMta, zrI cInubhAI e pUruM pADayu che ! zrI cImanalAla gaNapatalAla zAha kheravAmAM emanA pitAzrInA nAme meTrika sudhInA janma sAbarakAMThA jillAnA prAMtIja tAlukAnA ghaDI zikSaNa mATenI eka hAIskUla, rUA. be lAkhanA kharce gAme tA. 25-12-1915nA roja thayo hato. nAnI, astitvamAM AvI che. muMbaImAM teozrI taraphathI tathA yuvAna 19 varSanI vaye muMbaI AvI hArDa vi2 enDa meTala khera gAme temanA bhAInA tathA mAtuzrInA nAme jarUri. bajAramAM AThanava varSa nokarI karI. A arasAmAM cAlatI yAtavALAM kuTuMbone anAja tathA vidyArthIone pustaka vAta A pustakA svAtaMtrya caLavaLamAM sakriya bhAga laI jelavAsa bhogavyo. rakala kI tathA koleja-phI ApavAmAM Ave che. teozrInA jelamakti bAda sane 1943mAM " bhArata TreDiMga' nAmathI hastaka kheravA gAme derAsaranI pratiSThA thayela che. derAsaramAM dhaMdhAkIya zarU Ata karI. tathA upAzrayamAM paNa temanA kuTuMbanuM anupama dAna che. vikAsa vidyAlaya - vaDhavANa tema ja mahAvIra janarala dhaMdhAkSetra uparAMta anekavidha saMsthAomAM sakriyatA hospiTala - suratamAM teozrIe mAtabara rakamanuM dAna batAvatA rahyA che. "ola inDiyA bola beriMga marcanTasa karela che. rAmapurA - bhaMkaDA hepiTalamAM teozrI taraphathI esosiyezananI sthApanA uparAMtanA vividha hoddA viDa banAvavA mATe vacana ApeluM che. borIvalI uparAMta pramukhapadanI sevA, muMbaI gumAstA mahAmaMDaLanA maMDaLane paNa teozrI taraphathI maphata neTabuka tathA khajAnacI pade, kAlabAdevI gumAstA maMDaLanA maMtrIpadanI sAdhAraNa kuTuMbone anAja ApavAmAM Ave che. "zrI" sakriya sevA, dAdara gujarAtI sevA samAjanA sthApaka ane ane "sevA'nA A sugama sahayoga javalle ja jevA hAlamAM pramukha pade, sAbarakAMThA rilIpha hAlamAM pramukha pade, sAbarakAMThA rilIpha kamiTInA TrasTa maLe che. duSkALane TAIme nAta-jAtanA bheda vagara maphata - khajAnacI pade, sAbarakAMThA sevA saMghanA pramukha pade, raDuM cAlu kareluM hatuM. sAbarakAMThA ejyukezana sosAyaTInA TrasTI pare jAgrata sevAo ApI che. A uparAMta potAnI haraselA vaNika emanAM dharmapatnI zrImatI savitAbena ghaNuM ja jJAtine jAgRta - saMgaThita - utkarSa maya banAvavAmAM madada mAyALa, dayALu ane AnaMdI svabhAvanAM che, teo ghaNA rUpa thAya che. jJAtIya jAgRti phelAvavA "harasolA ja dhArmikavRttivALAM ane paragaju che. lokonAM duHkha-darda saMdeza" nuM 1937mAM prakAzana karela je Aje paNa sAMbhaLI temanuM hadaya dravI jAya che. ane eTale ja zrI prakAzita thaI rahyuM che. temanI AgevAnI nIce jJAtimAM cInubhAInA hareka satkAryamAM temane haMmeza sAtha ane ekatA keLavavA akhila bhAratIya pariSadanAM be adhivezana sahakAra hoya che. bharAyela che, je temanI jAgrata AgevAnI sUcave che. A zrI cInavAI tathA savitAbene yuropa, amerikA tathA uparAMta janmabhUmi ghaDImAM aMbAjI mAtAjInA bhavya IsTa eziyAne cAra mAsano pravAsa karela che. maMdira mATe bharaDoLa bheguM karI ApyuM, hospiTalamAM dardInI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1108
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 sakhyA vadhavAthI thatI pANInI hADamArIne kAraNe pANInI TAMkI ane pAipalAina bAMdhI ApI, gAmanI zALAmAM; gujarAtI nizALamAM sArI rakama Apela che. mukhaInI jANItI sevAbhAvI zikSaNa saMsthA * zizukendra ' nI vAhaka samitinA sabhya che. temanI sapriya sevAone lakSyamAM laI sane 1969 mAM sarakAre je. pI. ' nI padavI ane hAlamAM SEM' padavI ApI che. vyApArI kSetre kalakattA, raMguna vagere sthaLe jaI mukhaImAM AvI sthira thayA ane dhIre dhIre dhadhAnA vikAsa sAdhI caMdrA inDasTrIjha nAmanI peDhI dvArA phAunTana kArya-penanA utpAdaka tarIke te khahAra AvyA. Aje A udyogamAM temanu Agavu sthAna che. vilepArale ane jJAtinI aneka saMsthAmAM te sevA ane sahAya ApI rahyA che. zrI cImanalAla ena. sathavI zrI cImanalAlabhAInI janmabhUmi siMhAra. paNa nAna paNa khUba garIbAImAM pasAra karyuM.... abhyAsa AgaLa vadhAravAmAM Arthika sthiti spaSTa dekhAI AvatI hatI. AthI peAtAnA vatana siMherathI prayANa karIne mahAnagarI mu`baI ne kabhUmi banAvI. muMbaImAM sane 1951 thI temaNe vyavasAyika pravRttinI zarUAta karI. zipiMga, kalIariMga, pheravavaziMga ane verahAusI`ganA vyavasAya mAM pratiSThA jamAvanAra mesasa' harilAla enDa joDAI ne tene khagaLa lAvavA tanatADa prayatna karI vyApArIAlamamAM AgavuM nAma rAkhI zakayA che. sAthe sAthe teo potAnI samagra kAryazaktithI zipiMga kalIara'ga phoraviDa`ga ane verahAusIMga ejanTa tarIke saphaLa rahyA che. temanI A saphaLatAmAM temanI jamAnA sAthe cAlatI badalAtI vyavasAyika cAlane pArakhavAnI kuM, mAM dhaMdhAnI dRSTi mahattvanI che. tee deza duniyAnA vyApAra udyogonA badalAtA pravAhamAM vyavasAyika vikAsa vAtAvaraNu kevI rIte jamAvavu' tenA abhyAsI che ane varSonA anubhava temane te kAryoMmAM saphaLatA apAve che. teo vadhu ne vadhu saphaLatA prApta kare evI zubhecchA. zrI cImanalAla prabhudAsa zeTha navayuganAM eMdhANa pArakhI baheneAne keLavaNI sAthe rAji'dA gRhajIvanamAM paNa kAMika upayegI banI rahe tevI tAlIma ApavI joie ema zrI cImanabhAIne manamAM vasyuM A bhAvanAne sAkAra karavA zrI mahuvA keLavaNI sahAyaka samAja saMcAlita zrI je. pI. pArekha hAIskUla mahuvAmAM gRhakalA vibhAga mATe mAtabara rakamanuM dAna karyuM ane zikSaNa kSetre evI ghaNI mATI rakama Aja sudhImAM teo ApI cUkA che. 1061 mahuvAnA saMskArasapanna kALa parivAramAM 27-21917nA temanA janma thayA. prAthamika zikSaNu mahuvAmAM lIdhuM, ucca zikSaNa muMbaImAM prApta karyuM - thoDA samaya raMguna vagere sthaLe jaIne muMbaImAM ja udyogane AkhAda rIte khIlI. . zrI cImanabhAIe pAtAnA prabaLa puruSAthathI ane utsAhathI je siddhi dhadhAmAM hAMsala karI evI ja cAhanA vyApArI cAlamamAM meLavI dhadhAmAM e paisA kamAyA te e sapatti samAjanI che ema mAnIne mahuvA nagarapAlikA saMcAlita hospiTalamAM kensara nidAna kendra mATe rUA. eka lAkhanuM dAna ApI kaeNnsara jevA jIvaleNa danA pratirAdha mATe janasamAjane mATe eka sArI evI ArAgya suvidhA pUrI pADIne mahAna sevAdhama bajAvyA che. nAnA mATA aneka k'DaphALAmAM temaNe udAratAthI dhananA sadvyaya karyA che tema jarUra kahI zakAya. zrI cImanabhAI ghaNA ja mAnavatApremI ane zikSaNa taraphanI abhiruci dharAve che, zrI cInubhAI zAha (gheghAvALA) mULa gheSAnA vatanI zrI cInuMmAI zAhe nAnapaNamAM ja pitAnI chatrachAyA gumAvI. kuTukhanI saghaLI javAbadArIo peAtAnA mAthe AvI paDatAM A sAhasika jIvAne muMbaI kheDI 'sAhase vasati lakSmI' kahevata sAthaeNka karI batAvI. sthitisaMpannatA meLavyA pachI paNa abhiyAnane pAse pharakavA paNa na dIdhuM. paragaju ane sAlasa svamAvane kAraNe saunu' kAma karI chUTe. gheghA dariyAkAMThAnuM gAma, mIThAM pANInI bhAre musIkhata, tAlukA paMcAyata tathA jillA paMcAyatane samajAvI pANI puravaThA yAjanA banAvI. cheka dvathI pAipalAina lAvI gheghAnA pIvAnA pANInA prazna ukaLyeA.
Page #1109
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1072 vizvanI asmitA bhayaMkara duSkALa vakhate ghoghAmAM sArvajanika rasoDuM karatA keI lAInamAM dAkhala thaI javAnuM temanA mATe kholI kAIpaNa jAtanA bhedabhAva sivAya ATheka mahinA sAruM hatuM tethI abhyAsa choDI be varSa temaNe bhAvasudhI roja pAMcasothI chasso mANasa jamADyAM. nagaramAM nokarI karI. mANasa taka mATe rAha jue te barAbara nathI. paNa teNe taka utpanna karI levI joIe. A vAta loke svamAnabhera roTalo kamAtAM thAya e mATe jarUra teozrI sArI rIte samajatA hatA. teoe mAtra 19 riyAdavALAone ambara carakhA vasAvI ApyA. varSanI vaye ja muMbaIne mAga pakaDyo. zarUAtamAM te temanAM mAtuzrInI aMtima IcchAne mAna ApIne nokarI sivAya bIjo koI mArga ja na hato. paraMtu temanuM temaNe bhAvanagaramAM ghoghA-sarkala para eka vRddhAzramanI lakSa to prathamathI ja dhaMdhA para hatuM. cA 2 mAsa karI sthApanA karI che, ahI vRddha bhAI-bahenonI kabanI jema karyA bAda I.sa. 1950 mAM temaNe pote " amara TreDiMga saMbhALa rakhAya che. A saMsthA AjanA yugamAM ghaNA kaMpanI" nI sthApanA karI. teo khaMta ane utsAhathI kuTuMba mATe AzIrvAda samAna thaI paDI che. eka ja dhaMdhAne vaLagI rahe che. Aje te jAte ja mahenata vaDe zrI cImanabhAI eka saphaLa vepArI banI gayA che. zrI cInubhAIe lagna vagere prasaMge dabadabA ane amara TreDIMganuM kAma hArDavera saplAyara ane milajina ADaMbarabharyA khoTA kharcA baMdha karAvavA mATe paNa saphaLa saplAyaranuM che. je saMsthAmAM pote abhyAsa karyo tene beza karI che. samAjanA garIba vargane temanA taraphathI mAtra dAna ApI potAnI pharaja pUrI thaI tema nathI. niyamita dAna paNa maLyA kare che. temaNe zrI siddhakSetra jana-bAlAzrama saMsthAne pitAnI ghoghA tAlukAmAM tabIbI kSetre sAre phALo Apela. sevA paNa ApI che ane Ape che. bAlAzramanA pAsTa netrayajJa meDIkala kempa vagere teoe karAvyA che. karka : TuDanDa yuniyananA teo maMtrI che. hAlamAM teo mAnadazikSaNa kSetre prAthamika zALAomAM zikSaNa kAryamAM dAna maMtrI tarIke paNa sevA Ape che. teozrIe kolejanI kaI DigrI prApta karI ja nathI paraMtu keLavaNI ane Apela che. muMbaImAM ghoghArI vizA zrImALI jaina zikSaNanI jarUriyAta te sArI rIte samaje che. strI keLajJAtinA pramukha paNa che. jJAtinA vikAsamAM paNa badhI vaNInA teo himAyatI che. taLAjA chAtrAlayanA teo rIte sakriya rasa laI rahela che. mAnadamaMtrI che ! A saMsthAnA vikAsakAryamAM teo tana zrI cImanalAla harilAla zAha mana ane dhana pUrvaka rasa le che. A uparAMta ghoghArI vizA jana sahAyaka phaDa, zrI ghoghArI visA zrImALI jaina zrI cImanalAla harilAla zAhane janma saurASTranA jJAti tema ja anya saMsthAone paNa pitAnI yathAzakti bhAvanagara najIkanA khaDasaliyA gAmamAM tA. 26-4-1930 sevA Ape che. patinAM dareka satkAryo pAchaLa panI hamezA nA divase thayo hato. zrI cImanabhAIe 7 varSanI vaye preraNAdAyI hoya che ! phUla jema agIyAnI zobhA che tema pitAnA pitAnuM zirachatra gumAvyuM. temanI mAtA aja nArIgRhanI zobhA che! zrI bhAnumatI bena atyaMta sAdAM saraLa vALIbena pa2 asahya duHkha AvI paDayuM paNa traNa ane saMskArI che ! dAmpatyajIvananA phaLa rUpe temane cAra ratna jevA putrane ucheravAmAM temaNe pitAne duHkhane putro dIpakabhAI, azokabhAI, rAjendra ane kIrtibhAI temaja dabAvI dIdhuM. koI paNa bALaka mATe nAnI vayamAM mAtA eka putrI che. ke pitA gumAvavI tenA jevuM asahya duHkha eka paNa nathI. paraMtu duHkhamAM bhAMgI paDavAne badale AvAM bALakomAM sva. zrI cunilAla nAraNadAsa vorA svAbhAvika rIte ja svAvalaMbana, svAzraya ane svasthatAnA guNa Ave che. khaDasaliyAmAM prAthamika zikSaNa prApta kudarata jyAre mAnavIne dhana dolata ke sukha sAhyabI karI zrI cImanalAlabhAI AgaLa abhyAsAthe zrI siddhakSetra bakSe che tyAre kazI ja maNa rahetI nathI, sAmAnya sthitijana - bAlAzrama pAlItANAmAM dAkhala thayA. A saMsthAmAM mAMthI UMce AvanAra mANasa palaTAtI paristhiti pAmI be varSa abhyAsa karI teoe bhAvanagaranI sanAtana jaI saMpattino upayoga dAnadharmamAM karatA rahe te hAIkalamAM paNa ekAda varSa abhyAsa karyo, pachI abhyAsa jIvana ane mRtyu bane ujajavaLa banI rahe che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1110
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 sva. zrI cunIbhAI vArA saurASTramAM AvelA jaina tAladhvajagiri ( taLAjA ) pAse taNasA pAsenA rAjaparA gAmanA vatanI, garIkha chatAM saMskArI vaNika parivAramAM temanA uchera thayA, garIbAI ne kAraNe lAMbe abhyAsa karI zakayA nahI. varSo pahelAM mukhaImAM temanuM Agamana thayuM. mahenata ane puruSAtha AraNye. embe naTa belTa ejansInI sthApanA karI ane uttarAttara temAM vikAsa karyA. temanA suputrA zrI vasatabhAI, zrI cadrakAntabhAI, zrI bharatabhAI vageree dhadhAnI pragati jALavI rAkhI che. zrI cunIbhAI e temanA hayAtIkALa daramyAna ghaNA dhArmika ane sAnika phaMDaphALAmAM nAnI mATI deNugI arpaNu karI che. zrI cunIbhAInA svargavAsa pachI temanA parivAra taraphathI valasADamAM jaina upAzrayanI racanAmAM mAtabara rakamanuM dAna arpaNa karyu. che je Aje cunIlAla nAraNu dAsa vAra ArAdhanA hAlanA nAme oLakhAya che. A sivAya paNa nAnImATI dhArmika pravRttiomAM A kuTuMba huMmezAM yathAzakti phALo ApyA che. zrI cunIbhAinAM dharma patnI paNa evA ja dhaniSTha ane paragaju svabhAva nAM chaeN. vastusvarUpane jANanAra paramadazI jine e jJAna, darzana cAritrya ne tapane mAkSanA mAga kahyo che. AvA mAga para cAlavA mathatA mAnavIe ja sa`sAranI dIvAdAMDI sanA che. jaina dharmanAM mUlyAne sAcavavA mathanAra keTalAka piravAreAmAM A kuTuMbane paNa gaNI kAya. zrImatI caMdra bALAbena ( padmAbena ) chabiladAsa zAha amadAvAdanAM vatanI zrImatI padmAbenaneA janma 10-9 -1931 nA thayA. ArTsanA grejyueTa thayelAM che. 1960 thI samAjasevAne kSetre rasa laI rahyAM che. rUhIjane ane mitronI preraNA ane mACdarzanathI samAjajIvananA vividha kSetre AgaLa AvavAnI taka sAMpaDI. temanA patinA sahayoga khA ja; tema chatAM paramapUjya lIlAkhAI mahA satIjInI madhura vANIthI sevA karavAnI preraNuA maLela. uparAMta urulIkAMcanamAM puSa khALakeAkhAjI bhAvenI paNa preraNAne kAraNe sevAjIvana tarapha vizeSa mana vaLyu. triveNI saoNMgama, jhAlAvADa jaina mahilA ma`DaLa, jana keLavaNImaDaLa sAthe pAte sakaLAyelAM che. sahakArI hospiTaleAmAM haDatAla hatI tyAre se'kaDA dI ene pauSTika khArAka Jain Education Intemational 1073 pUrA pADI dI enI mAvajata karela. uparAMta muMbaI AjubAjunA jhUMpaDapaTTI vistAramAM pharIne temanA prazno hala karavAnI kezIza karela. dhAMdhukAnI hAIskUlamAM rUpiyA vIza hajAra jevI mAtabara rakamanu dAna karyuM che. jarUri yAtavALA vidyAthI ene mATe koI paNa jAtanA dhanA bhedabhAva vagara enDa enDa pravRtti cAlI rahI che. pAte yuropa amerikA jaI AvyAM che. bhaviSyamAM sahakArI dheAraNe eka ajoDa mahilAgRha sthApavAnI icchA che jethI bahenA svamAna bhera jIvI zake. vAMcana tema ja sugama sa'gItanA pAte zAkha dharAve che. zrI capakalAla dolatarAyabhAI saMdhavI zrI ca'pakabhAI sa`ghavI mULa siheranA ane Aje mu*baImAM vyApAramAM tee mAkharAnuM sthAna dharAve che. atre temanA pitAzrI dolatarAyabhAI viSe ja paricaya #rIzu.~ ema kahevAya che ke kALI garIbImAMthI sukha samRddhinI Toca upara pahoMcelA mAnavI kAM tA garIbene kaTTara duzmana khanI jAya che ane kAM te! tana, mana, dhana visAre mUkI garIeAnA parama belI banI jAya che. zrImata banelAe mATe A be rekhAmAMthI game te eka sajAyelI ja hoya che. pArAvAra garIbImAM zrI dolatabhAI Ucharyo - kATana vesTanA dhaMdhAmAM ekaDe ekathI muMbaImAM zarUAta karI ane samaya jatAM e dhadhAne evA khIlagye ke eka kALe teo e lAinanA kIga gaNAtA. temanuM jAjaramAna vyaktitva anekene AkaSI gayuM. temane tyAM lakSmI devInu... pUru` sAmrAjya sthapAyuM; chatAM paNa jIvyA tyAM sudhI mAdhukhAnanI eka khAlImAM rahyA. ane sAdagIne ja varSa. kAi subhaga paLe te A jUThI duniyAnI jUThI mAyAnA bhrama barAbara pArakhI gayA haze eTale paMdareka varSa coga sAdhanAmAM gALyAM, bhAgavatanuM zravaNa karyuM ane vyavahAramAM pUrNa paNe utArI lIdhuM. ema kahevAya che ke brahmajJAnanA temane sAkSAtkAra thayelA. chellAM ghaNAM varSo janasamudAyamAM AvatA ja nahI. - pazu garIbe tarapha pUrI sahAnubhUti eTale gupta rIte jyAM jyAM zakaya hoya tyAM madada pahoMcADI. temaNe lAkhA uparanAM karyAM haze paNa kAMya enI prazasti nahI', vIzeka va mAtherAnamAM ekAntamAM gALyAM haze - pUNu` vairAgya sAthe A dhama puruSe eMzI vaSa~nI pAkaTa vaye A phAnI duniyA dAna
Page #1111
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1074 vizvanI asmitA mAMthI vidAya lIdhI paNa emanI sumadhura suvAsa Aje che. kaTakamAM teozrI jaina vetAmbara mUrtipUjaka saMghanA paNa mahekatI rahI che. pramukha tarIke tyAMnA saMghanI suMdara sevA bajAvI rahyA che. dhaMdhAmAM meLavelI lamIne teo sadupayoga karatA rahyA zrI caMpakalAla jamanAdAsa zAha che. pitAnI janmabhUmi valabhIpura tarapha teo sAre sihora tAlukAnuM varala gAma temanuM mULa vatana. anurAga dharAve che. valabhIpuramAM jInadAsa dharamadAsanA derAsaramAM bhagavAnanI pratiSThA prasaMge guru sthApanA, svAmI 1976 nA mArca nI 23 mI tArIkhe emano janma thaye. vAtsalya vagere prasaMgamAM temaNe rUA. sADA cAra hajAra meTrika sudhInuM zikSaNa. chellA aDhI dAyakAthI muMbaImAM uparAMta kharyA hatA. vaLI jana beDiga pAThazALA, dhaMdhAnI sArI evI jamAvaTa karIne muMbaImAM ja sthira upAzraya vageremAM paNa rUA. be hajAra upasaMtanI rakamane thayA che. phALo Ape che. zrI mULacaMdabhAI karazanabhAInA 200 mANaso muMbaImAM A uparAMta kaTakamAM paNa jina derAsarajInA makAnanA vasavATa kare che. (je varalanuM 200 mANasanuM kuTuMba phALAmAM potAnI kaMpanI taraphathI rUA. daza hajAranuM saMpa- saMgaThananI rIte sArI khyAti ane pratiSThA pAmeluM dAna dAna karyuM hatuM. te uparAMta gauzALA, gujarAtI che.) zrI caMpakabhAI muMbaImAMnA varala jana mitra maMDaLanA nizALa vagere saMsthAomAM cAlu dAna ApyA kare che. sekreTarI tarIke sevA ApI rahyA che. jana sezyala grupa kaTakamAM saMvata 2030 mAM derAsaranI pratiSThAnA samaye sAthe paNa teo saMkaLAyelA che. bhagavAna pratiSThita karI moTI rakama khacI lAbha lIdhela zrI caMpakabhAIe ela evara IMDiyAne pravAsa che. ane kaTaka jana bhuvananA makAna upara potAnA pUrva karyo che. nAnA maryAdita kuTuMbamAM mAnanArA che. dhaMdhAmAM pitAzrI "mahetA karazanadAsa gulAbacaMda janabhavana'nuM bhAIonI sAthe ja rahIne pragati karatA rahyA che, saMvata 2025 mAM nAmakaraNa karela che. janmabhUmi vallabhI puranuM RNa adA karavA mATe juna 11-1978 nA roja zrI caMpakalAla karasanadAsa mahetA valabhIpura repharala hospiTalamAM 1 erakanDIzana, 1 phekalerImITara mazIna, 1 hIlacera patnI sva. jyAM vItarAga prabhue prarUpela dharmanAM Agamane zAMtAlakSamI caMpakalAla mahetAnA nAmathI dAnamAM Apela yuprabhAvaka kSamAzramaNa devaddhigaNie pustakArUDha karyA hatA ane je eka vakhata janadharmanA tIrtha dhAma samuM hatuM te che. A ja divase vallabhIpura garlsa hAIskUlamAM saurASTranA atahAsika zahera valabhIpura vaLA)mAM copaDIo rAkhavA mATe kabATa naM. 2 panInA nAmathI zrI caMpakalAlabhAIne janma mahetA karasanadAsa gulAbacaMdane ja dAnamAM Apela che. tyAM saMvata 1969 nA mAgazara suda terasa tA. 22-12- jIvana mAM saMgIta ane AdhyAtmika pustakonA vAMcana1912 nA roja thayo hato. vaLAmAM vidyAbhyAsa pUro karI ne zekha dharAvavA sAthe pravAsane zokha paNa dharAve bAvIsa varSanI uMmare saMvata 1992mAM temaNe bhAvana- che. jana dharmanAM bhAratanA mukhya sthaLonI yAtrA karela che. garamAM AvI svataMtra dhaMdhe zarU karyo. daza varSa sudhI 1972mAM amerikAno pravAsa karela che. rahyA bAda potAnA Arthika sthitinA vizeSa manuSyanI sevA dvArA IzvaraprAptinuM dhyeya saraLa che vikAsa arthe saMvata 2003 mAM orissAnA kaTaka zaheramAM e sUtrane caritArtha karI jatA zeThazrI caMpaka bhAI kaTaka gayA ane tyAM senA cAMdInI vastuonA vepAramAM joDAyA. gurjara bhAratInA ceramena, AtmAnaMda sabhA jAmanagaranA Aje teo cAMdInA tAramAMthI banatI vastuonI eka piTana. saurASTra vizA zrImALI mitra maMDaLanA peTrana ane ji ane dharma nA sevAnA kaTaka kalA vikAsa kendranA lAIpha membaranuM sthAna dharAve che. saMskAro temanAmAM nAnapaNathI ja bharyA che. dhaMdhAnI khila. vaNInI sAthe sAthe pahelethI ja sAmAjika ane dhArmika zrI caMpakalAla bhImazI gaMgara kAryomAM teo khUba utsAhapUrvaka bhAga letA AvyA che rAjakIya ane sAmAjika kSetramAM mULabhUta rasa hovAne ane tana, mana, dhanathI pitAne phALo ApatA AvyA kAraNe tema ja samarpaNanI bhAvanAne lIdhe khUba ja nAnI Jain Education Intemational
Page #1112
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1075 vayathI teozrI nAnI-moTI pravRttio svayaMskaraNAthI saMjIvanI sAMpaDI, 1940 thI 1960 sudhImAM je kaMI karatA hatA. rAjakIya kunehane lIdhe teozrIe akhila kAma hAtha dharyuM temAM niSphaLatA maLI paNa e anubhave bhAratIya kesa mahAsamitinA sAmAnya sabhya tarIke mAMthI je kAMI amRtabhAthuM lAgyuM tene laIne 1960 pitAnI kArakirdInI zarUAta karI ane TaMka samayamAM ja pachI dhaMdhAmAM sthiratA UbhI thaI ane Aje dhaMdhAne yuvaka koMgresanA vibhAgIya maMtrI tarIke cUMTAI AvyA. ghaNokharo kArabhAra putrone soMpI pote haLavA banyA jyAre kegresanA bhAgalA paDyA tyAre siddhAMtaniSTha zrI che. sArvajanika kSetre temanI sAmAjika ane dhArmika caMpakabhAI gaMgare mAtRsaMsthA kAMgresa (saMsthA) pratye sevA paNa seMdhapAtra che. surata khaMbhAtI kSatriya samAjanA pitAnI vaphAdArI jAhera karI. tyArabAda aneka rAjakIya upapramukha tarIke, dhArmika maMdiranA TrasTI tarIke ane prabhane maLavA chatAM pite sthitaprajJa rahyA. saMsthA surata vaNakaronI saMsthA ko. o. saMsAyaTInA plAna koMgresa pratyenI temanI atuTa vaphAdArIthI AkarSAI saMsthA kamiTI ceramena tarIke sakriya kAmagIrI karI che. garIba koMgresanA netAgaNe teozrIne vibhAgIya yuvaka kesanA ane sAmAnya vyakti taraphanI temanI hamadada ane sahA. maMtrIpade niyukta karyA. tema ja Akhila bhAratIya yuvaka nubhUti Arthika sahAya ApavAmAM rahelI che. teo ghaNA netRtva prazikSaNa zibiramAM raheThANa nijakanI bhArekhama ja nikhAlasa hadayanA che. javAbadArI ApI jene teozrIe saphaLatApUrvaka pAra pADI ane sarva zibirArthIomAM cAhanA prApta karI. zrI caMdulAla bhAIcaMda zAha zrI caMpakabhAI gaMgare koMgresa mahAsamitinAM aneka adhi- zrI caMdulAlabhAI jorAvaranagara(saurASTra)nA vatanI vezanamAM bhAga laI saMgaThanano bahoLo anubhava meLavyuM che. che. janma tA. 1-1-1928 nA roja thayo. meTrika sudhInuM zikSaNa amadAvAdamAM lIdhuM paNa pachI ghaNAM varSothI rAjakIya pravRtti sAthe zrI gaMgara sAmAjika, zaikSa- muMbaIne karmabhUmi banAvI che. Nika tema ja sAMskRtika kSetramAM paNa atyaMta sakriya che. mATuMgAnI aneka saMsthAo sAthe teozrI gADha rIte 1940 thI 1946 sudhI amadAvAdamAM sI. ena. saMkaLAyela che. tema ja nAnI-moTI javAbadArIo chAtrAlayamAM zikSaNa lIdhuM. devaguru dharma mAM ananya zraddhA atyaMta khaMta ane utsAhathI bajAvI rahyA che. bhaktine kAraNe temanA sevA jIvananI sumadhura suvAsa sadI mahekatI rahI che. vyavasAyamAM dIpaka meDikala sTersa mahArASTra rAjaya sarakAre prajAsattAka dine teozrIne uparAMta mahAvIra meDikala sTorsanuM pote saMcAlana kare spezIyala ekajhIkayuTIva mejisTreTa" tarIke navAjayA che. dara che. vImA ejanTa tarIkenI javalaMta ujavaLa kArakidI zrI caMpakalAla gaMgara karachI vizA e savAla jana samAjanA dharAve che. yAtrAthe hindanAM ghaNAM sthaLAnuM paribhramaNa karyuM nAnI vayanA saMbhavita prathama ja "mejIsTreTa" che. teo zrI che. caMdubhAI aneka saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. jevI kacchanA gAma kuMdaroDInA mULa vatanI che. nAnI vayamAM ke zrI. jhAlAvADa sahakArI beMkamAM 1974thI barDa va dhaMdhAkIya rIte "dAdara sarkala"mAM "gaMgara opTiziyana". DAyarekTarsamAM, bombe camana chAtramaMDaLamAM maMtrI tarIke, sI. pI. Tenka kanjhayumara ko-opareTiva sosAyaTImAM nA bhAgIdAra tarIke dhaMdhAnA vikAsamAM paNa zrI caMpakabhAIne mahattvane tema ja prazaMsanIya phALe che menejiMga kamiTinA sabhya tarIke, pragati maMDaLa senTrala ko - opareTIva sosAyaTImAM kola kamiTI membara tarIke, zrI caMpakalAla maganalAla dhArIA sI. enDa DI. kemisTa jhonanA 1975thI vAIsa presI DenTa tarIke temanI sevAo jANItI che. temanI A sevAsuratanA vatanI. sAta dhoraNa sudhI abhyAsa paNa one lakSamAM laI mahArASTra sarakAre 1972nA ogasTathI daDha mane baLa, satyaniSThA ane zubha bhAvanAnAM preraka pari. je. pI. nI padavI enAyata karI. uparAMta sarakAre pharI baLoe temanA jIvananuM ghaDatara judI rIte karyuM. aneka 1974nA jUnanI 1 lI tArIkhathI spezyala ekajhIkayuTIva jAtanA anubhavanA tANAvANAmAMthI pasAra thayA. duHkhI mejIsTreTa tarIke temane pasaMda karyA. temanI pragatimAM divasomAM paNa himatapUrvaka nIti yAyane vaLagI rahevAnI temanAM dharmapatnIne nAnAsano kALo nathI. kaMcanabahene Jain Education Intemational
Page #1113
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1076 nAnI mATI aneka tapasyAe, mAsakSamaNu, siddhitapa tema ja upadhAna tapa karela che . sau, ka'canamenane eka putrI anilAbena sthiratAthI jIvana vitAvI rahyAM che. zrI surendranagara tabIbI rAhata maMDaLa saMcAlita sI. je. hospiTala, zaheramAM anekavidha zaikSaNika suvidhA pUrI pADatI surendranagara ejyukezana sesAyaTI, saurASTra meDikala senTara saMcAlita zrI sI. yu. zAha TI. bI. hAspiTala, surendranagara pIpalsa ke-opareTiva beMka ane jaina bahenA mATe chAtrAlaya jevI aneka saMsthAonA vikAsa, sthApanA ke saMcAlanamAM sathA temanA atyaMta mahattvanA phALeA rahyo che e hakIkata che. gAmaDAMnAM bALakAnA sarvAMgI zikSaNa ane vikAsanA Adarzone varelI zrI manasukhalAla dozI lAvidyAlaya jevI sasthAnI sthApanA ane cAlanamAM ane vikAsamAM athAga zrama lIdheA che. duSkALa ane phUla jevAM sa'kaTAmAM jillAnI grAmaprajAne rAhatarUpa thatI jillA saMkaTa nivAraNa samitinA, sthApanAthI maMtrI che. ane chellAM ATha varSImAM jillAmAM AvelAM evAM saMkaTo vakhate yazasvI sevA ApI che. zrI caMdulAlabhAInu zikSaNa phakta meTrika sudhInu' ja che chatAM paNa sAmAjika sasthAonA vahIvaTa ane sa'cAlanamAM suvyavasthA, zuddha ane pramANika vahIvaTa, niSpakSapAtapaNuM ane spaSTa vakatavya ane vyavahAranI AgavI pratibhA teo upasAvI vizvanI asmitA zakathA che ane e praNAlikA jaLavAya evA A maha sevyeA che. atizayokti vinA A abhigama eka Adarza samAjasevakanu' udAharaNa pUruM pADe che. zrI caMdulAlabhAI sukhalAla mahetA zrI caMdulAla TI. zAha. surendranagaranA jAhera jIvanamAM chellAM pAMtrIsa varSoMthI sevA ApI rahelA zrI caMdulAlabhAI mahetA, pAnAcaMda ThAkarazInAM pratiSThita kuTubanA nabIrA che. lakSmI ane pratiSThA temane khAlyakALathI ja upalabdha hovA chatAM mAtApitAnA zreSTha saskAre jIvanamAM sAdAI, saraLatA, vyasanamukti ane samAjasevAnI uccatama bhAvanA prerI che. mahAtmAjInI rAhabarI nIce dezamAM cAlatI svAtaMtrya laDatamAM ane rAjakATanA satyAgrahamAM nAnI vaye bhAga lIdhA ane haripurA keAMgresamAM pazu svayaMsevaka tarIke pacetera varSanI uMmaranA ane muMbaimAM sAruM evu' sAnapAna pAmelA jaina samAjanA AgevAna kA kartA zrI caMdubhAI TI. zAha mULa tA saurASTranA vaDhavANu zaheranA vatanI che. nAnI uMmarathI ja mubaImAM temanuM Agamana joDAyA hatA. tyAra pachI dezanI AjhAdI pachI paNa temanI thayuM, pitA vImAnA vyavasAyamAM hatA. tee gujarI A rAjakIya pravRtti mAtra sevAlakSI ja rahI che. Ama rIte sakriya rAjakAraNunA sthAne sAmAjika ane leAkasevAnAM kAcane jIvanane Adaza banAvyeA. chellAM pAMtrIsa varSa daramiyAna temaNe zaheramAM aneka sevAsa'sthAo sthApavA ane vikasAvavAmAM amUlya phALA ApyA che. gayA. bAda peAtAnI vIza varSanI vaye 1926mAM mesasa kilAca'da devacaMdanI ku.mAM enA vImA vibhAgamAM bhAgIdAra tarIke joDAIne kArikardInI zarUAta karI. te pachI ghaNAM varSo sudhI judI-judI paradezanI mATI vImA kapanI emAM javAbadArIbhayuM" sthAna bheLavyuM. 1932 thI keneDAnI prakhyAta jIvana vImA kaMpanI "kAuna lAIk"mAM joDAyA ane temAM temane maLelI abhUtapUrva saphaLatAnA pariNAme, e kapanInA hiMdanA vaDA cIpha ejanTa sITI, Dabalyu braphe 1966thI temanI sAthe akhila hiMdanA ka'patnInAM mijhanesamAM bhAgIdAra tarIke joDAvAnI elphara karI. pariNAme jiMdagInA vImA vyavasAyanuM rASTrIyakaraNa thatAM sudhI bhAgIdArI cAlu rahI e emanA mATe gaurava samAna hatu', temaNe aphaghAnIstAna, raziyA, jamanI, iTalI, iMgleMDa, svITjharalenDa ane pUrva AphrikAnA pravAsa paNa karyAM che. sevAbhAvanAnA aMkurA vArasAmAM maLelA tene lai ne tathA vAMcana, manana, ciMtana, sa'gIta, satsa`ga ane navA navA sneha saMbadhA vadhAravAnA peAtAnA AgavA Jain Education Intemational A badhAM kAryamAM temanA suzIla patnI prabhAvatIbena ane temanA parivAra sahuyAga ApI kAya ne saraLa banAve che ane e rIte sevAkAya'mAM sahakuTuMba kALeA ApI rahyA che. zekhane kAraNe ghaNI sAmAjika, dhArmika sasthAo sAthe saMkaLAIne samAja sevAnA kAmamAM paNa ghaNuM moTuM pradAna karela che. zvetAmbara jaina kenpharansa, vile-pArale sevA samAja, keLavaNI maDaLa, jaina saMgha, nANAvaTI haoNspiTala, siddhakSetra bAlAzrama, siddhakSetra zrAvikAzrama, yazeAvijayajI jaina gurukuLa ane anya keTalIka sasthAonA maMtro, pramukha agara kAryavAhaka samitinA sabhya tarIke sevAo ApatA rahyA hatA. ane bhAratane svarAjya maLyA bAdanA prathama
Page #1114
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1077 je. pI. ane onararI presiDansI mejisTreTanI nimaNu ko bhAI caMpakalAlano janma thayo. saMvata 1990 sudhImAM thayelI tyAre temanI paNa nimaNUka thayelI ane 17 varSa mAdhyamika keLavaNI prApta karI aDhAra varSanI kizora vaye sudhI e pada bhogavIne 60 varSe riTAyara thayelA. pitAnA vaDIlee AraMbhelA dhaMdhAmAM joDAI gayA. teo nAnI uMmarathI kamAtA thayA tyArathI, baMdhAraNa pitAzrI gIradharalAlabhAIno sevA ane saMskArane vAraso. pUrvaka vyavasthita rIte potAnI kamANIno sAro evo traNe baMdhuomAM sarakhe hisse vahecAya. bhAga zubha kAryomAM vecchAthIvAparatA rahelA. AvI temanI - vaDIlabaMdhu padmazrI pratApabhAI tathA zrI gaMgAdAsabhAInI pitAnI saccAI, sahRdayatA, dhagaza, maLatAvaDApaNuM vyApArI pravRttione kAraNe teo baMnene moTA bhAge ane nispRha bhAve saMbaMdha bAMdhavA ane nibhAvavAnI amarelI bahAra vasavAnuM banatuM. pariNAme vaDIlopArjita temanI ucatama bhAvanAe samAje temane ghaNA ucca vepArI peDhI ane sthAnika sAmAjika saMsthAonI javAbaAsane besADayA che. hAlamAM dhaMdhAdArI kSetre muMbaInA dArIomAM bhAI caMpakalAlane joDAI javuM paDeluM ane prakhyAta alaMkAra sinemAmAM bhAgIdAra che. ghaNA ja te dizAmAM satata kartavyaparAyaNatA ane saMpUrNa jagatasevAbhAvI, vyavahArakuzaLa ane nekadila zrI caMdulAlabhAI paNuM rAkhI amarelInI samagra janatAno prema saMpAdana TI. zAha khare ja, ApaNA samAjanA gauravarUpa che. karI zakyA. sAthe sAthe amarelI kapALa mahAjananA vahIvaTI kSetra, amarelI vyApArI maMDaLa tathA mArkeTiMga zrI caMdulAla harajIvanadAsa saravaiyA. yArDa zrI gIradharabhAI myujhiyama, pArekha dezI kapALa, zrI caMdulAlabhAI mULa saurASTranA aitihAsika nagara beDi"ga tathA zeTha paramANaMdadAsa kapALa bALAzrama, amavalabhIpuranA vatanI che. 1942mAM sAdhAraNa saMjogomAM relI sArvajanika pustakAlaya vagerenA vikAsamAM tathA muMbaImAM temanuM Agamana thayuM. nokarIthI jIvananI kAra- saMcAlanamAM pitAnI zakti anusAra varasthI phALA purI kirdInI zarUAta karI ane kApaDa lAInamAM krame krame vatA rahe che. mu. zrI jagajIvanabhAInA netRtva nIce A anubhava maLato gayo tema tema e ja lAInamAM sthira saMsthAnA saMcAlana kAryamAM varSo sudhI anunAva meLavI thatA gayA ane 2011mAM svataMtra dhaMdhAnA zrIgaNeza Aje A saMsthAnI sthAnika samitinA maMtrI pade rahyA. mAMDayA. sAhasa ane puruSArthano samanvaya thatAM paisA varSothI pitAnI sevAo Ape che. paramAtamAM temane sukhI meLavIne paNa e jIravavAnI zakti zrI caMdulAlabhAImAM lAMbu ane taMdurasta AyuSya Ape. jovA maLI. madhyamavargI sagAMsaMbaMdhIo jeo kALI garIbI vacce jIvatAM hoya tevAM kuTuMbanA vyAvahArika zrI caMpakalAla bI. dozI praznomAM jAte rasa laI madadarUpa banavAne eka anero 1933mAM janma. 1946thI vidyArthI pariSadamAM che. rAha apanAvyo che ane temAM ja dharmakarma no sArAMza dAra. 1949mAM hAIskUlanI krikeTa kalabamAM kepTana. 1949AvI jato hovAnI daDha mAnyatA dharAvatA thayA che. thI koMgresa samAjavAdI pakSanA sabhya. 151 - paramAM jJAtinI madhyamavargI kuTuMbonI ghaNI kanyAonAM lagna vecANaverA virodhI laDatamAM bhAga letAM kedanI sajA, temaNe karAvI ApI mUMgA AzIrvAda meLavela che. ane sAthe mahuvA kApaDa esesiyezananA maMtrIpade varaNI vacce DUbatI saMsAranaukAne pAra karAvavAmAM ane kone ? 195thI 1960 mAM mahuvA nagarapAlikAnI judI judI guptadAna dvArA temaNe madada karI che. kAmadhaMdhe lagADavAmAM kamiTInA sabhya tarIke tathA ceramena pade kAmagIrI paNa temane ghaNo meTo hisso che. duSkALanA prasaMgomAM bajAvI. A samayagALA daramiyAna ghara bAMdhanArI sahakArI temanI kAmagIrI kharekhara prazasya che. A badhI sevAnI maMDaLAo UbhI karI, sastA dare dareka vargone pleTa kadararUpe mahArASTra sarakAre temane je. pI. nI mAnada upAdhi ApyA. judI judI jAhera saMsthA emAM javAbadArIpUrvaka ApI che. kAmagIrI zarU karI. pUra honAratamAM beghara banelA lokone zrI caMpakalola gIradharalAla mahetA pharI vasavATa karAvyuM. dhanajI dhoLA" nA nAme amarelInA sau keInA 1962mAM yazavRddhi jana bAlAzramanA maMtrI tarIke paricita evA moTA saMskArI kuTuMbamAM savaMta 1975mAM cUMTAyA ane bAlAzramanuM navuM biDiMga bAMdhyuM. 1962 Jain Education Intemational
Page #1115
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1078 vizvanI asmitA thI tAlukA kharIdavecANa saMghanA maMtrI tarIke cUMTAyA, sva. zrI caMdulAla semAlAla zAha 1964mAM sahakArI pravRttimAM vikAsa karyo ane eka karoDa rUpiyA sudhIno vepAra vikasAvyo. sahakArI tela zrI caMdulAlabhAIno janma kheDA jillAnA rI chola mila, sahakArI davAnI dukAna vagere madhyama tema ja garIba gAmamAM tA. 5-4-1898 nA divase pitAzrI somAlAla vagane phAyadAkAraka thAya tevI grAhaka saMsthAo zarU karAvI. sAMkaLacaMdanA gRhe mAtuzrI dhIrajabAnI kukhe thayo hato. 1964thI DevalapamenTa borDanA ceramena tarIke cUMTAyA be gujarAtI dhoraNa sudhInuM mAmUlI zikSaNa meLavavA chatAM ane DrenejanI yojanA karI. 1968 thI 1972nA samaya teo potAnA kArya kauzalyathI ledhara udyogakSetre mahAmUlI daramiyAna nAgarika sahakArI beMkamAM pramukha tarIke cUMTAyA siddhi prApta karI zakayA che. ghara bAMdhanArI pAMca sahakArI maMDaLIo UbhI karI. zrI caMdulAlabhAIe bAra varSanI kizora vaye kApaDa, 1962nA jUna mAsamAM mahuvA nagarapAlikAnA pramukha sUtara, paraphayumarI vagere paracUraNa baMdha mAM anubhava tarIke cUMTAyA je Aja sudhI nagarapAlikAnA pramukha meLaLe. dhaMdhAkIya kasaba ajamAvatAM sAthe sAthe roDa cUMTAtA Ave che. 1973 thI 1979mAM mahuvA nAgarika goDa baTana, baMgaDI ane dezanetAonA pheTAvALA sahakArI beMka, mahuvA mArkeTa yArDa, mahuvA keLavaNI sahA. baTananuM kArakhAnuM zarU karyuM. tyAra pachI sAhasika kadama thaka samAja, tAlukA rAhata samiti, ji9lA nAnI bacata uThAvyuM. carma udyoga ke je halakI koTine dhadha lekhAte salAhakAra samiti temaja tAlukA ane jilalAnI judI hatA, jenI gaNanA tiraskArayukta ja hatI evA carma judI kamiTIomAM thatA saMsthAomAM judA judA hoddedAra udyogane dhaMdhAkIya rIte AgaLa lAvyA ane hiMmatapUrvaka tarIke kAmagIrI bajAve che. goDaphaDa ledhara vasa" nI sthApanA karI. A sAthe zrI caMdubhAI sI. udezI ja "gehaDaphIlDa meca varkasa" zarU karela paNa svarAjya bAda mopolI nAbUda thatAM baMdha paDela che. dhaMdhAne 1941 mAM temanAM mAtuzrI mulIbAI goviMdajIe AgaLa lAvavA temanI AgavI daSTi dAda mAgI tye tevI meM sAIkala kuM." nI sthApanA karI hatI. A kaMpanIne hatI. "lIjhiMga varlDa TreDa phera" uparathI preraNA pAmI zrI caMdubhAIe kuzaLa zaktithI agrima sthAne lAvI dIdhI. teozrIe 'inDiyana InDasTrIjha phera"nI sthApanA karI. dhaMdhAnA vikAsa sAthosAtha rASTrIya vikAsane paNa eTaluM dezamAM Trena ekajhIbIzana sA prathama zarU karI hatI. ja mahatva ApatA zrI caMdubhAIe zrI. ke. jI. kApaDiyA nezanala komarziyala myujhiyama" ane "nezanala InDaraTrIvagerenA sahayogathI "me. me ekasapAsa prA. li. yala vakasa'nI paNa sthApanA karI hatI. sthApI. A eka nikAsalakSI saMkula che. A saMkulane hetu khAsa karIne sAIkala ane tenA pAsa tema ja udyoga kSetra sAthosAtha zikSaNika, sAmAjika kSetre paNa. anya IjanerI mAla sAmAnanA utkRSTa utpAdanano ja che teo saMkaLAyelA hatA. 1941 daramyAna nezanala ejayuane nikAsalakSI ja vastuone khAsa mahatva ApavAmAM kezana sosAyaTInI sthApanA dvArA libaTIskUla zarU AvatuM. videza sudhI khyAti meLavanAra ane nikAsa kSetre karelI, khaDAyatA samAjanA pramukha tarIke, khaDAyatA sArI kAmagIrI bajAvavA badala A saMkulane rASTrapati keLavaNI maMDaLanA peTrana tarIke teozrI e sakriya jJAtisevA taraphathI "meriTa sarTiphikeTa maLyuM hatuM. bajAvI hatI. e uparAMta teozrI jAmavAyara proDakaTasa kuM. li, jAmanagara ane lalubhAI zAmaLadAsa benka li. vAraMvAra paradezano pravAsa kheDI Avela che, "me mA nA DAyarekaTara pade hatA. ekasaporTasa" sAthe rASTranA nAnA moTA aneka udyogo saMkaLAyelA che. zrI caMdubhAI e zro. je. saMpaTa ane zrI briTiza amala daramiyAna be vakhata teozrIe jelayAtrA vI. khetAnanA sahakAramAM amaranAtha khAte me prisIzana vahorelI. selaTekasa tathA Ama janatAnA hitanI tamAma ensIliyarI temaja zrI. e. padmanAbhananA sahakAramAM laDatamAM teozrIe sAtha sahakAra Apelo. temanI trivendrama khAte me. vInasa enjiniyariMga nAmanAM traNa savapakSI sevAbhAvanAnI kadara tarIke sarakArazrIe teozrIne utpAdana saMkulonI sthApanA karI che. je. pI. ne IlkAba enAyata karyo hato. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1116
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 tA. 22-1-1964nA dIne zrI ca'dulAlabhAInu' avasAna thayuM. temanA avasAnathI eka sAhasaka udyogavIranI kheATa paDI che, prabhu temane zAMti arpo. zrI caMdulAla ratanacaMda zAha sva. sau. hIrAbena caMdulAla zAha ema kahevAya che ke vImAkSetre jemaNe asAdhAraNa kAma karyu heva te mANasa ghaNeA ja bAhozIghra dRSTivALA ane tejasvI buddhi pratibhAvALA hoi zake ja. zrI caMdu bhAIne temanI pa McAtara varSanI umare paNa niyamita rIte kAma karatA joyA che. tyAre AjanA yuvAnAne temanuM jIvana preraNArUpa jarUra banaze. uttara gujarAtanA pATaNanA mULa vatanI. sa`vata 1958 nA AsA sudI 10 emanA janma divasa, meTrika sudhInuM ja zikSaNa - aDadhA saikA temaNe vImAjagatamAM ja vitAvye svayaM buddhi ane vayabaLe ja AgaLa vadhyA. manana vAMcananA zokha, nAnA nAnA dAnA vipula pramANamAM apAyAM haze. Akhu bhArata pharyA. jaina darzana-dharmAMmAM 1079 akhUTa zraddhA. jUnI ane navI sAMskRtinA samanvaya sAdhIsamAdhAnakArI manetti dharAvanAra jUnA yuganA A bhadra AdamIne traNa putro, eka putrI. cAreyane sArI ucca keLavaNI ApI. dharmapatnI zrImatI hIrAbahena 2032 mAM svargavAsI anyAM tyAre temanA pATaNa na maDaLane sArI evI rakamanuM dAna karyu. vRddhAzramone paNu sahAyabhUta thavAnI zrI caMdubhAInI prakhaLa bhAvanA. temanA putro zrI kumArapALabhAi tathA yAgezabhAI paNa ghaNA ja sIdhA sAdA saraLa svabhAvanA, zrI caMdubhAIbhAvanagara AtmAnada jaina sabhAnA lAipha membara che. pAlItANAnI pATaNavALAnI rahevAnI dharmazALA temanA vaDIleAe baMdhAvI hatI - zrI caMdubhAimAM nikhAlasatA vizeSa jovA maLI. zrI caMdrazaMkarabhAI ( gaTubhAI ) prabhAzaMkara vyAsa jemanA parivAramAM aravida Azrama-peDIcerInA AdhyAmika vicAre chavAI gayA che ane jemaNe pAte adhyAtmanI dizAmAja UMDA UtarI jaI AtmasAdhanAne mukhya lakSa khanAveluM tevA zrI caMdrazaMkarabhAI mULasurendranagara jillAnA dUdharejanA vatanI; paNa ghaNAM varSothI bhAvanagarane kabhUmi banAvI - mazInarI ane kansTrakzana lAinamAM khUma ja AgaLa vadhyA. temanA mAmA girAzakara zukalanI preraNAthI e vyavasAyamAM ThIka pragati karI peAtAnA TreDa mAthI pANInA paMpa anAvavAnuM vizALa pAyA uparanuM kAma hAtha dharyuM. jo ke hAla dhadhAnA saghaLA vahIvaTa temanA suputro calAvI rahyA che. jUnA samAjavAdI kAkarI zrI pratApabhAI zAha, zrI sanatamAI mahetA, zrI narabhezakara pANerI, zrI azeAka mahetA vagere sAthe 1951 thI 1956 nA gALA daramyAna kAma karyuM. paNa dharma ane AtmA paramAtmAnI vAteAmAM emane vizeSa rasa hata tethI bhAratanAM keTalAMka yAtrAdhAmA jevA ke gayA, pUrI, pAMDIcerI, rAmezvaram AnaMda AzramanI avAranavAra mulAkAta lIdhI - pAMDIcerInA araviMda AzramanA suramya vAtAvaraNane ghara AMgaNe temaNe gujatu' karyuM'. pU. mAtAjInI madhura vANIne divyavANI samajI e saMdezane bahALA paricita samudAya sudhI pahoMcADavA satata mathAmaNu karI che. ApaNA vadananA adhikArI che. zrI caMpakalAla harajIvanadAsa zAha peAtAnA jIvananI sumadhura suvAsa aneka saMsthAomAM prasarAvanAra zrI ca'pakalAlamAI bAMbha yAthI 3 ki.mi.
Page #1117
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1080 vizvanI asmitA dUra Avela devagAma gAmanA teo vatanI che. nAnI vayathI lona meLavI paradeza abhyAsa mATe gayA ane sArASTra ja dhaMdhAnA vyavasAyamAM lAgela che. thoDo TAIma rAja- jhAlAvADanA prathama paradeza janAra vidyArthInuM birudA keTamAM anubhava laI chelAM aThThAvIsa varasathI muMbaImAM meLavyuM. 18 varSanI kumaLI vaye gayA chatAM 21 varSe vasavATa karela che. chatAM vatana pratyenI temanI cAhanA amerikAthI ema. esa. sI. nI padavI meLavI bhArata atUTa che. AjathI agiyAra varasa pahelAM sane 1967 pAchA AvyA, mAM temaNe temanA gAmamAM zrImatI jaDAvabena rUpacaMda ucca zikSaNika lAyakAta ane dhaMdhAnI sujha ane tarazAhanA nAmanI skUla banAvarAvIne A kAryanI zarUAta karI. hAlamAM teo keLavaNI mATenI saMsthAomAM eka yA varATane lIdhe vaDhavANa rAjya pAsethI lona laI jorAvarabIjI rIte saMkaLAyelA che. nagaramAM sAbu udyoga zarU karyo. ane pachI videzo sAthe binaleha dhAtunI ADapedAza(resiDajha)no vepAra temanI dhagaza, khaMta, utsAha ane athAga jahematathI zarU karyo. rASTrabharamAM pahela karanAra vepArI hovA chatAM Aje be varSanA TUMkA gALAmAM skUlanI sulatAnapuramAM temAM teo sArI saphaLatA meLavI zakyA. bhavya ImArata saMpUrNa taiyAra thaI gaI che. temanI vyaktigata dekharekha nIce ja A kAma barAbara AgaLa vadhatu sadagata zrI caMpakabhAI e lokasevAnA guNe te rahe te mATe teo dara deDha-be mahine jAte ja ahI nAnapaNathI ja meLavelA che. temaNe vaDhavANamAM potAnI AvIne tapAsa karI jatA. saMpatti lekakalyANa mATe sahelAIthI ApI che. vaDhavANa nArI uddhAranI saMsthA vikAsa vidyAlayamAM mAtA-pitAnI garavI gujarAtamAM aneka Aryarae pitAnAM zIla yAdagIrIrUpe rUA. 50 hajAranuM dAna ane zrImatI maNi cAritrya ane dharmasaMskAranI kIrtigaMgA vahAvI che. zikSaNa bena talakazI dozI sArvajanika hAIskUlanA sabhAgRha mATe kAmomAM pitAthI banI zake te badhuM ja karI chUTavAne rUA. 25 hajAra ApI pitRRNa cUkaveluM. A sivAya taimane ananya bhAva kharekhara dhanyavAdane pAtra che. jhAlAvADanI anya saMsthAone yathAcita dAna ApyAM che. samAjasevAmAM vaDhavANa mitramaMDaLanA praNetA ane muMbaInAM aneka sArvajanika ane sAmAjika kAmamAM sthApaka pramukha tarIke tema ja vaDhavANa keLavaNI maMDaLanA apUrva rasa dAkhavatA rahyA che, ane te tamAma kSetre sArI TrasTI tarIke vaDhavANanA vikAsa vidyAlayanA saMniSTha pratiSThA saMpAdana karI che. salAhakAra tarIke teozrI sevA ApatA hatA. sva. zrI caMpakalAla sI. dAdabhAvALA nAnapaNathI anusaratA AvelA gAMdhIvicArane kAraNe sva. zrI caMpakalAlabhAI vaDhavANanA vatanI hatA. I.sa. zrI caMpakabhAIe "mahAtmA gAMdhI janma zatAbdI ceriTI 1902 mAM temano janmasamaya. pitAnuM nAma cunIlAla dha sTa"nI sthApanA karI hatI. mane 'gAMdhIjInI dakSiNa tribhuvanadAsa ane mAtAjInuM nAma mu. maNIbena hatuM. AphrikAnI laData" upara eka calacitranI paTakathA taiyAra gAMdhI vicArazailIne kAraNe teozrI vaDhavANamAM sva. zrI karavAnuM bhagIratha kArya zrI khvAjA ahamada abbAsa tema motIbhAI, sva. zrI cimanabhAI ane zrI zivAnaMdajI sAthe A ja zrI prAgajI DosAne saMyukta sahakAramAM upADayuM hatuM, svadezI kAryomAM bhAga letA. ane sAmAjika ane e calacitrane aMgrejI bhASAmAM taiyAra karI AMtara rASTrIya rAjakIya pravRttiomAM temanA pitAzrI paNa zrI phulacaMdabhAI dhAraNe rajU karavAnuM paNa teozrIe svapna sevyuM hatuM, zAhanA sahakAryakara hatA tethI tenI paNa asara maLelI. je svapna ja rahyuM. Ama nAnapaNathI ja sarva prajAkIya lakSyane doravanArA sadagata zrI caMpakalAlabhAInI dareka jAhera pravRttiomAM sva. zrI caMpakalabhAI zikSaNamAM paNa eTalA ja pragati. temanAM dharmapatnI zrI ajavALIbahena tathA suputro zrI yazazIla hatA. dAjIrAja hAIskUlamAM meTrika ane punAnI vaMtabhAI tathA zrI kizorabhAI sadA jAgrata rahetAM, zrI phargyusana kolejamAM InTara sAyansano abhyAsa karelo. caMpakalAlabhAInA tA. 16-6-70 nA avasAna pachI zrI temanI tejasvI lAyakAta joI dhaMdhAmAM Arthika saMkaDAmaNa ajavALIbena muMbaI rahetAM hovA chatAM vatana vaDhavANumAM AvavA chatAM baDhavANa ThAkora sAheba tathA anya pAsethI 6 mAsa rahI tyAMnA pragatizIla kAryo ane bahenanA Jain Education Intemational
Page #1118
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1081 zrI caMdulAla ena. kaThArI praznomAM - pravRttione vikasAvI patizrInI kArya IcchA zrI caMdrakAMtabhAInA saphaLa netRtva heThaLanAM vogika pUrI karI rahyAM che. e. zrI caMpakalAla bhAIne zrI mahAvIra ane sAmAjika kAryo vadhu ne vadhu dIptimaMta banI rahe zAMti arpe e ja prArthanA. evI abhyarthanA karIe chIe. zrI caMdrakAMtabhAI cImanalAla zeTha mahuvAnA eka supratiSThita kapALa parivAramAM tA. kelIka DAIga enDa prinTiMga mI dasa lImITeDa 17-7-39nA roja teozrIne janma raMgUna mathe thayA pitAnI avanavI DIjhAIna, raMgIna ke vividharaMgI chApahatA. muMbaImAM teozrI e InTara sudhIno abhyAsa karI kAmathI suzobhita kApaDa chApatI A mila phakta muMbaI tyArabAda laMDanamAM ucca zikSaNa prApta karela che. laMDana- pUratI ja maryAdita na rahetAM sArAye bhAratamAM ane 52 - mAMthI mikenikala eMjiniyariMga ane DiplomAM meLavela dezamAM sArI nAmanA meLavI cUkI che. che. teozrIe jarmanImAM jaI mazahUra "TeDabara"nI phekaTarImAM cAra varSa sudhI dhaMdhAkIya ghaniSTa tAlIma ane zrI caMdulAlabhAIne zrama, puruSArtha ane kArya pAra vipula jJAna sAthe vizALa anubhava hAMsala karyo. pADavAnI koI anokhI AvaDatathI A kSetramAM teo pitAnuM AgavuM sthAna jamAvI zakyA che. dhIragaMbhIra, svadeza AvIne zrI caMdrakAMtabhAI sane 1958mAM mAyALu svabhAva, ochI belI ane vadhu kAryadhagazathI muMbaI khAte potAnA pitAzrI dvArA sthApita me caMdra vepArI AlamamAM paNa emanuM mArgadarzana mahattvanuM InDasTrIjhanA saMcAlanamAM joDAyela. e udyoganI tyArathI lekhAya che, Aja sudhInI bhavya vikAsa yAtrAnA bhAgyavidhAtA banI rahIne teozrI udyoga olamamAM uccatama sanmAna zrI caMdubhAI rAjakoTanA vatanI che. emanA pitAzrI pAmyA che. teozrIe pAraMparika esTImeITa phAunTapenanA khUba ja prakhyAta cokhAnI mila dharAvatA udyogapati tema utpAdananI sAthe kola' nAmaka belapena, riphilasa, ja meTA vepArI hatA. A vepAra teoe raMgUnamAM skecapena, Inka, Tekanikala pena vagerenAM utpAdananI sAthe I.sa. 1925 thI vikasAvela hato. zrI caMdulAlabhAIe anya vizALa hAramALAne sAkAra banAvI audyogika emane abhyAsa tyAM pUro karI pharI kaeNlejanA abhyAsa vikAsanuM kArya kuneha pUrvaka banAvyuM che. vizvanI bajAra mATe muMbaI AvI vasavATa karyo ane A ja kuTuMbIpaNa sara karIne dezane kiMmatI videzI huMDIyAmaNa kamAvI enI cAlI AvatI milamAM eothI joDAyA ane ApIne samRddha banAve che. TeTAI 9sa mila mazInarI banAvavAnuM ane raMgavAnuM zreSTha kArakidI ane asAdhAraNa zakita dharAvatA kArakhAnuM paNa khAyuM che. amadAvAda khAte je A mAnanIya zrI caMdrakAMtabhAI varSothI vyApAra, udyoga ane milanI zAkhA TUMkamAM kAma karatI thaI jaze tane yaza sAmAjika saMrathA o ane samitionI sAthe sakriyapaNe zrI caMdulAlabhAIne phALe che. teo A mikasanA DAyaresaMkaLAyelA rahIne potAnI saMniSTha sevA Ape che. cAlu phaTara che. zrI caMdulAlabhAI koThArI ve pAramAMthI maLatA sAle uparokata sevAone lakSamAM laI mahArA, sarakAre samayamAM janatAnI sevAno lAbha levAnuM cUkavyA nathI. teozrIne esa. I. ema.nI padavI ApI bahumAna vepAra sAthe ja sevA emanA jIvanamAM otaprota thaI karela che. gaI che. zrI. jayezakumAra cImanalAla zeTha cerITebala TrasTanA zrI caMdubhAI lAyansa kalaba opha northa (northa bee) teozrI sthApaka che, je TrasTe pitAnI mAtRbhUmi mahuvA nA ghaNu vakhatathI sakriya kAryakara che. ane lAyansa kalabamAM (saurASTra )mAM kensara nidAna kendranI sthApanA karI che, cheka 1957nA eprilathI joDAyA che jyAM dara mahine muMbaInI sara je.je. tAtA hepiTalanA mAM khajAnacI, 1964-65mAM vAisa presIDenTa ane sarjana DokaTare kensaranA nidAna aMgenA kempamAM sevA 1967-68 mAM pramukha tarIke sevA ApelI. kalabamAM A pavA jAya che. temAM lagabhaga 100 thI 150 dadIonAM joDAyA ane 100 % emanI hAjarI kAyamI rahevAthI dardanuM nidAna thAya che, ene " evorDa maLyo che. A uparAMta eozrI e
Page #1119
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1082 vizvanI asmitA DiriTrakaTa membara tarIke 1968-69mAM sAMskRtika temaja A parivAranI sevAvRtti-tyAgavRttine lIdhe khUba ja yazasAdhanonA ceramena tarIke, 1970-71mAM DepyuTI DisTrikaTa kIrtine pAmyA che. ke bIneTa sekreTarI tarIke, 1973-74mAM mAhitI khAtAnA zrI choTAlAla vizrAma saumeyA ceramena tarIke, 19 74-75mAM DisTrikaTa kebineTanA khajAnacI ane 196-77mAM DepyuTI gavarnara hatA. Ama zrI choTAlAla saumeyAne janma karachamAM tA. 1-3vividha kSetre sevAo bajAvI hatI. 1939nA roja thayela. prAtha eka abhyAsa kacchamAM ja meLavyuM ane pachI ucaca abhyAsa mATe muMbaI tarapha A uparAMta teozrI inDiyana maracanTa cembaranA memba2. be menejamenTa esosiyezananA membara, prayANa karyuM. ane muMbaI yunivarsiTI dvArA bI. kema nI padavI meLavI. "saumeyA" kuTuMba sAhasapUrNa dhaMdhA be presIDansI reDiyo kalaba li. muMbaInAM membara mATe jANItuM che. e ja rIte zrI choTAlAlabhAIe 1961 hovA uparAMta ramatagamatamAM rasa hovAthI nezanala sporTasa kalaba opha InDiyA enA sArA khelADI paNa che. nI sAlamAM 31 varSanI uMmare dhaMdhAmAM jhakAvyuM. zarU AtamAM Dagumagu page cAlatA dhaMdhAne teo potAnI zrI chabIladAsa cunIlAla geDIvAlA AgavI zaktithI jhaDapathI sthira karI zakyA. ane enA udAharaNarUpa temanI "TekSaTAIla sIlivarInI phekasaurASThanI dhaya bhUmie je keTalAka udyogapatie TarI che. jema dhaMdhAnuM bajAra rasAkasIbharyuM vadhu tema ane dAnavIronI samAjane bheTa dharI che temAM zrI chabIla- tene thAnakita karavAnA nusakhA vadhu. AmAM ghaNI vAra bhAI geDIvALAne mUkI zakAya. saphaLatA-asaphaLatA baMneno sAmano karavo paDe che. e saurASTramAM lIMbaDInA vatanI zrI chabIlabhAI geDIvALA ja rAta ja rIte 1967 nI sAla zrI choTAlAlabhAI mATe paDakAra rUpa e trIseka varSa pahelAM muMbaImAM AvI vasavATa karyo. hatI. AmAM paNa teo potAnI dhIrajathI saphaLatA prApta temanA sAdA, saMyamI ane dharmaparAyaNa jIvananI suvAsathI ? karI zakyA. AtmavizvAsathI AgaLa vadhelA teozrI A anekanA prItipAtra banyA. vyApArI AlamamAM saune saphaLatAne Izvara zakti ja gaNAve che. kadAca temanI A prema ane vizvAsa meLavI zakayA. prathama eziyana TayUba Izvara pratyenI zraddhA ja temane preraNArUpa gaNAvI zakAya. ke che. ane te pachI sTenalesa sTIlanAM vAsaNuM banAvavAnuM zrI choTAlAlabhAI e 1978nI sAlathI jAhera kAryomAM ane sajIkala sAdhanonA udyoga upara dhyAna ApyuM. jhaMpalAvyuM. sAmAjika-rAjakIya-Athika dareka kSetre teo A badhA dhaMdhAmAM temanI vicakSaNa buddhi kasoTInI eraNa kArya karI rahela che. aneka jJAtijanone teo sahAya upara caDI, temAM saphaLa thatA rahyA. Aje eziyana meTala kare che. A sevAkArya mATe teo e " sI. DI. phAunDezana ko. nAmanI kaM. dvArA AgevAna nikAsakAra tarIkenI TrasTa' UbhuM karela che. A TrasTa dvArA aneka jarUratamaMda khyAti pAmyA che. lokone madada karavAmAM AvI che, madada karAya che ane temanA taraphathI pitAzrInA smaraNArthe cunIlAla jI. madada karAtI raheze te teozrIne Agraha che. rAja geDIvAlA cerITebala TrasTa UbhuM karyuM ane te drasTa samAjasevA sAthe sAthe teo saMgItane paNa zokha dharAve dvArA garIba ane lAyaka vidhAthIone kelazirapa che. saMgIta zekha temanI kala dRSTine khyAla ApI madhyamavargI garIba parivArone anAja, davA vagere puru jAya che. temanAM dareka kAryomAM zrImatI nItAbena sAcA pADavAmAM AvyuM che. arthamAM sahabhAginI banI zakyAM che. temanA be putro udayabhAI ane vijayabhAI paNa temane saMskAravAraso vatana lIMbaDImAM zikSaNika kSetre chabIladAsa cunIlAla dIpAvI rahyA che. geDIvAlA komarsa kolejane sAkAra karavA mAtabara rakamanuM dAna arpaNa karyuM. A badhAM kAmomAM temanAM dharmapatnI dhaMdhAkIya kAmakAja aMge teo vAraMvAra paradezanA jayAlakasIbahenane yazasvI kALI rahyo che. vizALa pari. dezonI mulAkAte jAya che. temanI A musApharI phakta vAranAM sau sabhyo saMpasahakArathI ane AnaMdathI rahe che. musApharI nathI rahetI paNa dhaMdhAkIya navI daSTi khUlavAnI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1120
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1083 keDI banI rahe che. teoe jApAna, amerikA tathA dakSiNa zrI choTAlAla jamanAdAsa zAha nA dezonI mulAkAta lIdhI che. ane have temaNe ledhara, pepara enDa elAIDa inDasTrIjhamAM jhukAvavAno vicAra che. temanuM vatana bhAvanagara jillAnA zihora tAlukAnuM teo temanA navA kSetramAM saphaLatA prApta kare evI varala, temanA kuTuMbanA vaDIla sva, karazanadAdA ane dAdImAM zubhecchA. raLiyAta mAM atyaMta dharmaniSTha ane sevAbhAvI hatAM. A parivAramAM Aje te nAnA moTA lagAga base jeTalA mahArASTra sarakAre temanI sevAone lakSyamAM laI pautro-pautrIo che. AvA baDabhAgI kuTuMbamAM janma temane S.S.M.nA hoddAthI navAjyA che je egya ja che.. prApta thavo e paNa pUrva janamanAM mahAna puNyakarmo saMcita zrI choTAlAla ANaMdajI mahetA karyA hoya to ja zakya bane. mahuvAnA suprasiddha zreSThIvarya zrI vanamALIdAsa jAdavajInA teo dohitra hatA. zrI taLAjA pAse bapADAnA vatanI. ghaNAM varSothI muMbaImAM choTAlAlabhAInAM mAtuzrI sva. kapurabena temane daza varSanA rahe che. A pADAne AMgaNe zrI rAmezvara mahAdevanA maMdiranI mUkI svargavAsa pAmyAM. bAlyAvasthAmAM mAtAnuM mRtyu e ghaNI AvazyakatA hatI ane prabhukRpAthI temAM ghaNAne moTAmAM moTu duHkha che. paraMtu mAtAviheNa aneka sahakAra tathA sevA maLyAM che. temAM temane phaLo nAne bALaka je rIte buddhizakti ane samajaNazaktine bhAre sUno nathI - ananya chemaMdira aMge temaNe tathA temanA suputra zrI ramaNIkabhAIe sevAo ApI tema ja maMdiranA * vikAsa thato jovAmAM Ave che. nirmANamAM tana, mana ane dhanathI sahAya karI te mATe AvatI varalamAM prAthamika abhyAsa pUrNa karI zrI choTAlAlapeDhInI prajA je A maMdirathI AtmakalyANa sAdhI zakaze bhAI mAra 14 varSanI umare muMbaI AvyA. temanA pitAteo paNa RNI raheze. temanA pitAzrI pU. ANaMdajInI zrIne muMbaImAM kAlasAne dhaMdhe hato. choTAlAlabhAI paNa pratiSThA atyaMta dharmaparAyaNa sevAbhAvI hatI ja, baMne e e ja dhaMdhAmAM joDAI gayA. zrI jamanAdAsabhAIne saM. emanA nAmane ujajavaLa karI temanA kuTuMbanuM gaurava 2016mAM svargavAsa thaze. AjathI lagabhaga vIseka varSa vadhAryuM che. AvAM aneka zubhakarmo emanA varadda haste pahelAM zrI choTAlAlabhAIe kalasAnuM kAma baMdha karI thatAM rahe, emanI dharmaparAyaNa kuzAgra buddhizaktine lAbha potAno svataMtra kasIbala - mUma (dhAtu e gALavAnA prajAne maLatA rahe te mATe paramakRpALu zrI rAmezvara kalI)no dhadho zarU karyo ane temAM buddhipUrvaka atyaMta bhagavAna emane pUrNa Arogya tathA dIrdha A yuSa Ape vikAsa karyo. temane traNa baMdhuo che. sauthI moTA mA tevI prArthanA. kanaiyAlAlabhAI ane temanAthI be nAnA bhAIo zrI guNa-- bapaDAmAM deDha varSa pahelAM vaDIloe baMdhAveluM vaMtarAya tathA zrI caMpakalAlabhAI, ane eka bhAI zrI rAmamaMdira bahuja purANuM maMdira hatuM. mahArudra yajJa karIne manaharalAla mAtra 14 varSanI vaye ja svargavAsI thayA. A maMdiranI jAhojalAlImAM ora vadhAro karyo che, eMzI taLAjA be DiganI menejiMga kamiTInA sabhya che. vIsA varSanA zrI choTubhAI dhArmika pravRttiomAM haMmezAM vizeSa zrImALI jJAtinA sekreTarI che. jana sevA samAja ane rasa rahyo che. muMbaImAM temaNe UbhI karalI dhaMdhAkIya bIjI sevAkArya karatI aneka saMsthAo sAthe saMkaLAyelA pravRttiomAM - mazInarI pera pArTasa menyuphekacariMganuM che. taLAjAnI be DigamAM, pAlitANA yazovijayajI gurukAma vizALa pAyA upara cAle che. - temano A mAla kuLamAM temaja khAsa karIne madhyama varganA lokonI sevA bhArata ane bhAratanI bahAra paNa jAya che. zrI choTabhAinA karatI saMsthAomAM teo yathAzakti dAna Ape che. suputro traNa bhAIo- zrI ramaNabhAI - zrI vasaMtabhAi - zrI zrI jagamohanadAsa mAdhavajI saMghavI rajanIbhAI tathA be bahene zrI jayAbena tathA zrI zAradAbena (baMne bahenone paraNAvela che) AkhuM kuTuMba khUbaja kaccha-kAThiyAvADanI dhanya bhUmie je keTalAka dhamasaMskArI ane keLavAyeluM che. zikSaNa sAhityanA A zraddhALu mahAnubhAvo ane dAnavIra navaratnonI samAjane prayAsane paNa A parIvAre sArI madada karI che. zrI ramaNa suMdara bheTa dharI che evA nAmAMkita kuTuMbamAM jagamehanabhAI ghaNAja paragaju ane premALa che. dAsa saMghavInA kuTuMbe dhogika ane zikSaNika kSetre eka Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1121
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1084 vizvanI asmitA anokhI bhAta pADI che. sAvarakuMDalA pAsenuM vAMziyAnI bhAre moTI siddhi hAMsala karI che. chellAM trIsa varSathI gAma temanuM mULa vatana. jIvanamAM kAMIka karI chUTavAnI cAne vepAra zarU karyo. vepAra arthe kalakattA, kAcIna khvAeza dharAvatA A kuTuMbane vizALa kSetra joItuM hatuM, vagere sthaLoe avAranavAra jatA. e badhA bahoLA anueTale 1941 thI bhAvanagaramAM AvI vasavATa karyo. jo ke bhavane laIne tathA kAmanI AvaDatane kAraNe sArAye Ama te chellAM pacAsa varSathI A kuTuMba raMga-rasAyaNa- saurASTramAM J. B. tarIke cAnA khyAtanAma ane mazahUra ne kSetre muMbaImAM jANItuM banyuM che. bhAvanagaramAM vyApArI tarIke bahumAna pAmyA. bhAvanagaranA khyAtanAma dhaMdhAnI keTalIka zakayatAo tapAsI tyAM paNa raMga-udyoganI vepArI vorA paramANudAsa tArAcaMdranI saujanyazIlatA, zarUAta karI ane temanA kAryadakSa putra je bhAvanagarane pramANikatA ane bhAvanAthI AkarSAIne temane sArA vahIbaTa saMbhALe. zarUAtathI ja sArI evI prati vicAro grahaNa karavA temanA paricayamAM AvyA ane hAMsala thatI rahI. tethI prerAIne te vakhate zrI manubhAI thaDA anubhava pachI temanI sAthe bhAgIdArImAM joDAyA. zAhe ramA kArakhAnAnI mulAkAta laI saMcAlakonI dIrgha. chellAM pAMca varSathI potAno svataMtra vepAra ena. sUryakAMta daSTinI mukta kaMThe prazaMsA karI hatI. samaya jatAM A enDa kuM. nA nAmathI AbAda sthitimAM mUkIne dhaMdhAnuM kArakhAnAnuM vistaraNa karI navIna InDasTrIjha 1961 mAM saphaLa saMcAlana karI rahyA che. tIrtharakSA ane tenI suvyabhAvanagaramAM koMgresa adhivezana vakhate sthApI ane navIna vasthA mATe paNa zrI jagajIvanabhAIe athAga parizrama InDasTrIjhanuM kAma vizALa pAyA upara vyavasthita rIte uThAvyo che. zeThazrI jeThAlAla sAkaracaMda rAnI preraNA cAlavA mAMDayuM. 1965 sudhImAM raMganI ghaNIkharI AITamo ane mArgadarzanathI sAmAjika kAryomAM paNa yathAkta AvarI lIdhI. bhaviSyamAM vadhu rIsarca ane mazInarI sevA ApI rahyA che. bhAvanagaranI pAMjarApoLa saMsthAnA saMbadhe prayatno zarU che. dhArmika ane pAramArthika saMskAra saMcAlanamAM ane tenA utkarSamAM UMDo rasa laI rahyA vAraso paNa A kuTuMbane maLe che. kolejanuM ucca che. AvA kAryakartAono sAtha ane sahakAra saMsthAnI zikSaNa nahi lIdhA chatAM khUba ja jJAnI ane anubhavI kAryavAhIne suvAsita banAve che. sametazikhara sahita che. dhaMdhAnA saMcAlanamAM zrI navalabhAI, nalinabhAI vagere moTAM jana tIrthono pravAsa karyo che. pAMceka varSa pahelAM sAthe rahIne ujajavaLa pagadaMDI pADI rahyA che. eAchuM emaNe gujarAta-rAjasthAnanAM jina tIrthonI yAtrA karI balavuM chatAM amRtabharI vANI, thoDA zabdomAM ghaNuM che. temanI saMskAra prayatA ane kAryazIlatA bhAvI kahevuM e emane guNa che, keIpaNa samAja nI AbAdI peDhIne mATe anumodanIya ane AcaraNIya che. saMtAnamAM pUrI keLavaNI vagara zakaya nathI ema teo mAne che. eka ja dIkarI che. temanI sAthe temanA bhANeje vyApAranuM tethI ja bhAvanagaramAM saradAranagaramAM hAIskUla bAMdhavA saMcAlana ane bIjI sAmAjika pravRttiomAM temanI mATe bhAvanagara keLavaNI maMDaLa mAraphata saMghavI mAdhavajI sUcanA mujaba kAma karyuM. zrI jagajIvanabhAI zAha bhAvaravajIne nAme rUA. 51 000/- nI udAra sakhAvatanI jAherAta nagara ane jana sama januM gaurava hatA. jenA pracArakakarI. muMbaImAM cAlatI nAnI moTI aneka saMsthAone sabhAnA pramukha tarIkenI temanI kAmagIrI yazasvI hatI. Athaka hUMpha ApatA rahyA che. sAhityika pravRttione anepacaMda goviMdajI TrasTamAM TrasTI tarIke hatA, ghaNA paNa mokaLe mane madada karI che. temanuM AkhuMya kuTuMba ja marmajJa puruSa hatA. khUba ja saMskArI ane keLavAyeluM che. zrI jayaMtIlAla bhavAnabhAI Thakkara zrI jagajIvana bhagavAnadAsa zAha saujanyamUrti jayaMtilAlabhAI zrI bAbubhAInA 88 varSanI uMmaranA zrI jagajIvanabhAIno janma hulAmaNA nAmathI jANItA che. meTrika sudhI abhyAsa surendranagara jillAnA rAmaparA gAme thayo. janmathI karI nAnI vayathI ja pitAzrInA ImAratI lAkaDAnA tejasvI vyaktitvanAM darzana thayAM che. mAtra cAra gujarAtI. vepAramAM jhaMpalAvyuM. kAryadakSatAne kAraNe vepArI AlamamAM ne ja abhyAsa paNa pitAnI haiyA ukalata ane agragaNya sthAna prApta karyuM. temanA parizrama ane purubuddhibaLe jIvananA aneka tANAvANAmAMthI pasAra thaI pArthanI parama siddhi rUpe temanI vyApArI peDhIo ma. Jain Education Intemational
Page #1122
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-ra dhanavatarAya bhavAnabhAI Thakkara, me. sudhIrakumAra enDa kuM, tathA ejansI hAusa tarIke nAmanA meLavelI peDhI me. Ara. AsuteASa enDa kuM.nuM kuzaLatA pUrvaka saphaLa saMcAlana karI rahyA che. A vyApAranI pragati ane vikAsamAM temanA nAnAbhAI zrI dhanavatarAyabhAI tathA suputra zrI sudhIrabhAInA mahattvanA phALA che. vepAra vANijaya uparAMta jJAti hetanI anekavidha pravRttiomAM haMmezAM mokhare rahyA che. lAhANA samAjanA utkarSa ane AbAdImAM UMDA rasa dharAve che. lAhANuA beDiMMga lAhANA mahAjana, mahAjana gauzALA. mAMghIbAi maNIlAla dhanajI udyoga zALA, TImbara maracanTa esesiyezana, vageremAM menejiMga kamiTinA sabhya tarIke sevA ApI rahyA che. lAhANA kheDiMganA suvarNa nahAtsava prasa'ge sArI evI rakamanuM dAna ane mahAtsavane saphaLatA pUrvaka UjavavAmAM temane mahattvanA phALA ullekhanIya che. lehANA samAja uparAMta sAnika kSetre samAja kalyANa saMsthAomAM paNa dAnagaMgA vahAvI che. pitAmI bhagavAnabhAI bhIkhAbhAinA nAmanu sAnika davAkhAnu tathA mAtuzrI premakuMvarabenanA nAmanuM kaparezana thiyeTara karavA mATe mAnavATikA bhAganI maMDaLane mAtabara rakamanuM dAna karela che. zakSANuka kSetre pazu eTaluM ja mahattva atavyu' che. bhAvanagara keLavaNI maMDaLa, anata dolata vaLiyA hAIskUla tathA amarelInI kAmANI phAravarDa* kanyAzALAmAM tathA mAnava rAhatanI anekavidha pravRttiomAM dAnanA jharaNAM vahAvyAM che. zrI jagajIvanadAsa viThaladAsa gokala mahenatu ane kazIla mAnavIe svakhaLathI ja peAtAnI pratibhA kaMIka judI ja rIte khIlave che. evI puruSAthI pratijJAone dhana ane kIrti baMne sAmethI ja Ave che, evA ja svabhAvanA zrI jagajIvanadAsabhAI dakSiNa AphrikAnA ' akriyANI' parivAranA sabhya hatA, temaneA janma luIsTrIcATamAM sane 1912mAM thayA hatA. jo ke temaneA sAhasika svabhAva ane puruSAthI vRtti e temanA vArasAgata saMskAro hatA ema kahevuM cAgya lAgaze, kema ke temanA pitA pArabaMdaranA gArANA gAmanA vatanI hatA chatAM sAhasika maneAvRttine laIne temaNe dakSiNa AphrikAnA vyApAranI pagadaMDI jamAvI hatI. 1085 bhaNataramAM nahI paNa gaNataramAM AgaLa vadhIne temaNe nAmanA meLavI hatI. sAmAnya zikSaNu laI tathA vArasAgata 'skAne sAthe rAkhI temaNe vyApAramAM jhaMpalAvyuM. sau prathama temaNe luisTrIcATamAM vI. geAkala enDa ku nAme eka peDhI sthApI. pAtAnI AvaData, hoMziyArI, jAta mahenatanI khumArI ane haiyA ukalatanI ajaba sUjhabUjhathI AkhAye dakSiNa AphrikAmAM potAnI kaMpanIne yazakalagI caDAvI, tyAra pachI te e dezanA sIta dezo sAthenA vyApArI sabadhA vikasAvavAmAM temanA phALA mahattvanA anyA. paraprAMtamAM A rIte vyApAra kSetramAM adbhuta prAMta sAdhavA uparAMta karma bhUmine mAtRbhUmi jeTalI ja khArI gaNIne tyAMnAM dIna-dukhayArAM lokAnI sevA karI. phakta vyApArI ja chuM nahIM paraMtu mAnavatAnA ucca raskArAne sthAne rAkhI aneka saMsthAe ane jAhera hitanAM kAryo mATe pAtAnI sattane chUTo DhAra ApyA, dariyAva dilanA A mAnavIe mahAtmA gAMdhIjInA phinikasa AzramanA sarvodaya bhuvanamAM pazu sArA evA mahattvapUrNa phALe ApyA hatA. AvAM kalyANamaya kAryo dvArA nAnI u-maramAM ja tyAMnA samAjamAM peAtAnI sugaMdha cAtarapha phelAvIne teo 1909mAM pAchA svadeza muMbaImAM sthAyI thayA. ahIM temaNe je. vI. geAkala enDa kuM. nA nAme peDhI zarU karIne AyAta-nikAsanA dhaMdhAne vegavAna banAvyeA, pari NAmarUpe nikAsa vyApArakSetre A kuM. khUba ja mahattvanuM sthAna pAmI AMtararASTrIya kSetre nAma rAzana karyu che. pramANikatA, nItimattA, dAnavRtti, sevAbhAva, puruSArtha, sAhasikatA ane maLatAvaDA svabhAvathI jIvana divya rIte jIvIne zrI jagajIvanadAsabhAI 44 varSanI vaye 15-6hiMdustAne ja nahIM paraMtu vizvamAMnA temanA vizALa 1956 nA divase svargavAsI thayA. temanA mRtyuthI phakta snehI-mitra vage` khoTa anubhavI ane duHkhanI lAgaNI batAvI temanA putro temanA vyApAra vyavasAya khUba ja sArI rIte AgaLa dhapAvI rahyA che. sauthI moTA putra zrI ramaNabhAI 1931 mAM dakSiNa AphrikAmAM janmyA hatA. zikSaNa laIne tee pitA sAthe vyApAramAM jeDAyA hatA ane potAnI AvaDatathI vyApArI saMbadhA vadhu vikasAvyA che.bIjA putra zrI aruNubhAInA janma 1937 mAM AphrikAmAM
Page #1123
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1086 vizvanI asmitA ja thayo hato. teo paNa abhyAsa pachI vyApAramAM piSa vadi amAsane divase temane janama thayo. pAMca joDAIne dhaMdhAne Teke Ape che. anya suputra zrI gujarAtIno ja abhyAsa paNa vividha kSetre temanI viziSTa azokabhAI tathA zrI kizorabhAI, yuvAna vaye peDhInA samajaNa ane kArya kuzaLatAnAM temaNe darzana karAvyAM che. vikAsamAM mahattvano phALo ApI rahyA che. Aje pitAne dhaMdhAdArI kSetre muMbaI AvIne zarUAtamAM vAyadA bajAramAM pagale cAlI temanA putroe paNa anekagaNI vadhu siddhi kAma karyuM. te pachI pAvaralumsamAM kApaDa menyuphekca meLavI che. riMganuM kAma hAtha dharyuM ane temAM dhArI saphaLa meLavatA gayA. jayaMtI lAlabhAInAM saujanya, saMskAra ane sahayoga zrI jagajIvana kezavajIbhAI dozI vaDe aneka saMsthAone baLa maLyuM che eTaluM ja nahIM, jIvanamAM vijaya meLavavA mATe bahu jJAnanI jarUra ghaNI saMsthAo sAthe pote sakriya rIte saMkaLAyelA che. nathI. jarUra che phakta vyavahArakuzaLatAnI ane aDaga muMbaInI saurASTra dazA zrImALI sevA saMgha, saurASTra himatanI, zrI jagajIvanabhAI taLAjA pAse dAThAnA vatanI, dazAzrImALI jana bhejanAlaya, ghoghArI dazAzrImALI jJAti, cha gujarAtIne ja abhyAsa, dhaMdhAthe muMbaI gayA. rUA. 'jana sela zapa, gaDhaDA mitra maMDaLa, IsTa InDiyA cembara 15 nA pagArathI nokarInI zarUAta karI. sakhata parizrama opha komarsa, bombe greIna enDa sIDajha esesiyezana ane akhUTa zraddhAe 1991 mAM bhAgIdArImAM sepArInI vagere saMsthAomAM temanI sevA paDelI che. dukAna zarU karI. 2000 mAM bhAgIdArImAMthI chUTA thayA zrI gaDhaDA mahAjana pAMjarApolanA mAnadamaMtrI tarIke, ane 2001 mAM cImanalAla jagajIvanane nAme dukAne zarU mAMDavA keLavaNI samAjane TrasTI tarIke, gaDhaDA keLavaNI karI. dhaMdhAmAM be paisA kamAyA ane chUTe hAthe dAna samAjanA TrasTI tarIke, isTa inDiyA koTana esosiye. dharmamAM e saMpattino upayoga zarU karyo. dAThAnI hespi zananA DAyarekaTara tarIke ghaNAM varSo sudhI sevA Apela. TalamAM, taLAjAnI vidyAthI be DigamAM, kadambagirimAM, meru ghoghArI dazAzrImALI jJAtinI menejiMga kamiTImAM varSothI zikharamAM ane paMcagInI pAse besemAM zrI zALAmAM sevA ApI rahyA che. sAruM evuM dAna karyuM che. mIThuM ane roTalo khAvo paNa keInI madada na levI evI eka AtmazraddhAe potAnA gaDhaDA sthAnakavAsI jana upAzrayanA hAlanuM bAMdhakAma svabaLe ja dhana-dolata ane kIrti prApta karyA. pAlItA- 34 phUTamAMthI 68 phUTa sudhInuM banAvavAmAM pitA taraphathI NAnI dareka dhArmika saMsthAomAM temanuM dAna guMjatuM rahyuM temaja bahAranA gaDhaDAnA bhAIo taraphathI sArI madada che. putrone sArI keLavaNI ApI che. temanI dharmapriyatA meLavIne banAvarAve. khAsa dhyAna kheMce evI che. muMbaImAM jJAtinAM bALakanA dazAzrImALI jJAti gaDhaDAmAM sudhAro karI Adhunika raMgAvAmAM ane dhArmika pravRttiomAM haMmezAM mA kha2 sAdhane vasAvavAmAM sakriya bhAga lIdhe. gaDhaDAmAM kuLadevI rahe che, ane paramArthika jIvana jIve che. vidyAnAM ane cAmuMDA mAtAjInI mUrti padharAvI pratiSThA karAvI rAzI saMskAranAM dhAmone dhananI aMjalI apane protsAhita jamADavA vagere kAmamAM tana, mana, dhanathI madada karI. karyA che, praphulita banAvyAM che. pisA te ghaNu pAse hoya ja lAlapura-mAMDavAmAM mAtuzrInA nAmane jana upAzraya che, paNa vitA, saMskAra ane keLavaNI ane tene viniyoga baMdhAvela che. A skAra ane keLavaNuM artha tanA viniyoga baMdhAvela che. gaDhaDA mahAjana pAMjarApoLanA vahIvaTane karanArA keTalA ? kuda2tamAM jema vRkSane phaLa sAM paDe che suvyavasthita ane pragatizIla banAvavA zrI chelabhAIne tyAre nIcA name che tema zrImaMtAInI sAthe jenuM aMtaH pramukha banAvarAvyA ane te maMtrI tarIke dhA rasane karaNa vinamra bane che tenI ja zrImaMtAI zebhe. zrI jaga Adhunika khetI tathA pazuo sArI saMbhALa laI vahI jIvanabhAIe jUnAM mUlyanAM sArAM tane sa pUrNa mAna vaTane sudhAryo. muMbaIthI satatapaNe dAnanI rakama mokalatA ApyuM che. rahyA che. zrI jayaMtilAla nAnacaMda DelIvAlA zrI jayaMtilAla nemacaMda zAha ghaNA ja audArya ane saMskAra saMpanna zrI jayaMti- yuvAna sAmAjika kAryakara zrI jayaMtibhAI mULa uttara lAI gaDhaDA(svAmIna)nA mULa vatanI che. 1974 nA gujarAta taraphanA vatanI. inTara sudhIno abhyAsa. janma. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1124
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1987 tArIkha 20-1-96 ane 1958mAM muMbaImAM temanuM DaoN. jayaMtabhAI ema. pArekha Agamana thayuM -- zarUAtamAM keTalAka samaya gavanamenTa sarvisathI pitAnA jIvananI kArakidI zarU karI - kAMIka pitAnI vicakSaNa buddhi pratibhA ane medhAvI ArSa AMtarasUjha ane haiyA ukalatane kAraNe pachI to svataMtra daSTithI jemaNe audyogika kSetre bhAre moTI siddhi hAMsala vasAya tarapha mana vaLyuM. mitro pAsethI cheDo anabhava karI che. AgavuM ane nirALuM buktitva dharAvatA zrI jayaM. meLavyuM ane 1969mAM sTenalesa sTIlanA vyApAranI zarU tabhAI pArekhane maLavuM e eka lahAve che. temanuM vividha Ata karI svayaMbaLe AgaLa AvyA. Aje temane traNa viSayo uparanuM talasparzI jJAna ane vividha pAsAMono dukAna ane eka phekaTarI che. eka zarUthI vyavasAyamAM eka vizALa anubhava ApaNane AzcaryamAM garakAva karI de che. dhArI pragatine paMthe che. pite zaikSaNika ane dhArmika mAnavI mAM suSupta zaktio Izvare ApelI ja hoya pravRttiomAM paNa tana mana dhanathI eTale ja rasa laI rahyA che. temAMthI yazasvI kArakidI UbhI karavAnuM mAnavI dhAre che. 2011mAM (muMbaI) malADamAM digambara jaina saMghanA to karI zake che. tenI pratIti zrI jayaMtabhAInA jIvanapramukha tarIke temane 2016 thI 2015 sudhI digambara kavana uparathI thAya che. jaina maMDaLanA sekreTarI tarIke temanI sevAo noMdhapAtra che. uttara gujarAtamAM bhAlaka keLavaNI maMDaLane hAIskUla saurASTranA jAhera jIvanamAM temanuM viziSTa pradAna mATe sArI evI rakamanuM dAna ApyuM - anya nAnA moTA rahyuM che - 1948 thI 51 sudhI saurASTra dhArAsabhAnA phaMDaphALAomAM paNa temane hise hoya ja, malADa jana sabhA hatA. 1952 thI 1957 sudhI lokasabhAmAM saurASTranA maMdiramAM pratimAjI birAjamAna karAvela che. dharma ane sabhya tarIke hatA. dezaparadezanA vyApArI pravAhane zikSaNa paratve ghaNA ja umadA vicAro dharAve che. pUro abhyAsa ane e bAbatamAM niSNAta tarIke temanI gaNanA thaI che. morabInI beMkanA menejiMga DAyarekaTara hatA, zrI jayaMtilAla kuMvarajIbhAI zAha te uparAMta parazurAma poTarI varka sa morabI tathA greTa mahAna puNyAnubaMdhI puNyanA udayathI ja mAnavIne IsTarna zipiMga kuM. lI. muMbaI vagere ghaNI kaMpanIomAM dharma ArAdhanA tarapha proti una thAya che. mULa dudANA- DirekaTara hatA. teo mAtra A dezanA ja nahIM paNa bhArata nA vatanI. ghaNAM varSothI bhAvanagarane vatana banAvyuM che. ane svITjharlenDanAM vyavasAyagRhanA satata saMparkamAM bhAvanagaramAM jazavaMtarAya jayaMtilAlanA nAmanI - anAja che. ane keTalAMka vyavasAyagRho bhAratamAM saphaLatApUrvaka telIbiyAMnA vyApAranI cAlatI vyApArI peDhI temanA calAvyAM che. puruSArthanuM pariNAma che. meTrika sudhI ja abhyAsa paNa nyuyorkamAM sUryakIti koporezana, rAja InTaranezanala jaina dharmane abhyAsa jIvanamAM pUrI rIte utaryo. badhAM ja kaM. ane svITajhalenDamAM Ipekasa enjiniyariMga nAmanI jaina tIrthonI yAtrA karI che. pUjya kelAsa sAgara AyArya che. Ana saphaLa saMcAlana emanA suputra zrI anilamahArAjazrInI nizrAmAM pate udyAna tapa karelAM. bhAva. bhAI, zrI azokabhAI, tathA zrI dIpakabhAI dvArA thaI zake nagarathI pAlItANA charI pALato saMgha laI gayelA. pitAzrI tevuM vyavasthAtaMtra UbhuM karyuM che. kuMvarajI nathubhAInA nAme AyaMbilazALAmAM sArI evI rakamanuM dAna, mahuvAnA jana derAsaramAM sArI rakamanuM dAna, A uparAMta vIrANI phAsTanasa, gujarAta IlekaTa kema bhAvanagara dAdA sAhebanA derAsarane eka pratimAjI bIrA vagere ghaNI saMsthAonA hAla DAyarekaTara che. jamAna karAvela che. zAstrInagaranA derAsara mATe paNa phArmAsyuTIkala udyoganuM bhAvI paNa hiMdamAM ane mAtabara rakamanuM dAna, mAravADI jana upAzrayamAM paNa videzamAM ghaNuM ja ujajavaLa hoI ne eDanI sa leboreTarI moTI rakamanuM dAna, cokkasa tIthI e temanA parivAranA nAmanI kuM. UbhI karI davAnA utpAdanamAM Diversifi. badhA ja sabhyonI eka yA bIjI tapazcaryA hoya ja, AtamInaMda sana sAthe pote saMkaLAyelA che. A kuTuMbanAM mahilA cation zarU karela che, ratna zrImatI guNavaMtIbena paNa evA ja dharmAnurAgI kanTInyuasa kAsTIMga mazIna, tharmoka pala TIpsa, Tepaane bhakti parAyaNa che. recara mejhariMga sisTama ane lAnsa esembalIjhanuM utpA Jain Education Intemational
Page #1125
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1088 vizvanI amitA dana, sTIlanA utpAdana vagerenI pUrI jANakArI uparAMta zrImatI jyotibahena zAha TekasTAIla phebrIkasa, henDIkrAphaTsa vagerenuM nikAsa bajAra UbhuM karavuM. bhAratanA audyogika jagatamAM mAtra puruSe e ja sAha sikatA nathI dAkhavI paNa nArIratno Adyogika kSetre pragatizIla udyogagRhomAM temanA puruSArthanA baLe jhaLakyAM che. AryanArI Adarza gRhiNI banavA uparAMta vikhyAtI prApta karanAra mesarsa InDasTrI ala enDa sTrakaca- samAja jIvanamAM ane vyApAranAM aneka kSetroe potAnuM rasa prA. li. muMbaInA DAyarekaTara tathA tene eka vibhAga potAnuM kauzalya batAvyuM che. AI. esa. pI. ela. InTaranezanalanA vAIsa presIDenTa zrI yotibahena zAhane eka saMskArI parivAramAM ane DAyarekaTara tarIkenI sevAo jANItI che. janma thayo. nAnapaNathI ja temanI tejasvI kArakidI rahI - De. pArekhasAheba ghaNA ja nirabhimAnI ane samAja che. abhyAsamAM paNa evA ja heziyAra-muMbaIne karmabhUmi hitanI anekavidha pravRttiomAM pitAthI zakaya sahayoga banAvI dyogika dizAmAM kAMIka navuM jANavA samajavA ApavAnI udAra manovRtti dharAve che. ane saMcAlananI tIvra jhaMkhanA hatI. te pramANe teo Aje aneka udyogagRhonuM saphaLa saMcAlana karI rahyAM che. zrI jazavaMtabhAI cImanalAla zAha kanTInyuasa kAsTIMga mazIna tharmoka pala TIsa, TempazrI jazavaMta cImanalAla zAhanuM janmasthaLa mAlavANa recara pejhariMga sisTama ane lAnsa esembalIjhanuM utpAtAlukA, jillo surendranagara che. temanA pitAzrInuM 1962 dana uparAMta sTIlanA utpAdana mATe jANakArI pUrI pADavI nA DisembaramAM kAra akasmAtamAM avasAna thayuM. mAtAjI temaja TekasTAIla phebrIkasa henDIkrAphaTsa vagerenA vikAsa jIve che ane eka bahena paraNelAM che. temanAM patnIne mATe satata prayatna karavA ane te dizAmAM satata mArga, nAma jAtsanAbena che. be putrI ane eka putra pareza darzana dvArA udyogane pragatine paMthe laI javAmAM zrImatI je 69 varSanA che ane bI. kema. mAM abhyAsa kare che. jyotibahenano janma hiTa rahyo che, ane traNa putrI dIpikAbena, kalpanAbena ane kavitA mesarsa InDasTrIala enDa sTrakacara prA. li. bena che. temaNe zikSaNamAM bI. esa. sI. (kemisTrI ane boTanI) 1955 mAM jayahiMda kaoNlejamAMthI muMbaI yuni. nA zrImatI tibahena samathe DAyarekTara che. A udyogane temanI vahIvaTI zaktino pUrato phaLe maLato rahyo che. mAM pAsa karyuM. 1957mAM ela. ela. bI. gavarnamenTa uparAMta muMbaInI anekavidha sAMskRtika pravRttiomAM tana, le koleja muMbaI yuni. mAM pasAra karyuM. 1958mAM mana, dhanathI rasa laI rahyAM che. muMbaImAM yusupha maheraalI vakIlAtanI parIkSA pasAra karI, selIsITaranI parIkSA senTaranA teozrInI janarala sekreTarI tarIkenI sevAo 1961mAM pasAra karI, rustamajI che. jenavAlA, ena. e. nedhapAtra banI che. modI sAthe joDAyA, temanI anya vigatomAM uchera ane zikSaNa emAM ja meLavyuM. solIsITaranI parIkSA pasAra temaNe temanAM saMtAnone paNa ucca keLavaNI ane stha bAda mesasa amIna eDa desAI, solIsITaranA AsI- Adaza saMskAronuM siMcana karyuM che. moTA suputra zrI TanTa tarIke joDAyA, eprila 1964mAM mesarsa rustamajI rAjezabhAI kebrijamAMthI ema. e ane balI yu. eDa jenavAlA solIsITaranA bhAgIdAra thayA. 1966mAM esa. e. mAMthI ema. bI. e. thayA pachI hAlamAM mukunda mAsa zAha enDa saMdhavI nAme ophisa zarU karI. mi. bI. Ayarna ane sTIla vIsa li. mAM joDAyelA che. jayAre ke. sadhavI e ogasTa 1967mAM bhAgIdAra cheDI tyArathI nAnA zrI suketRbhAI paNa hAravarDa grejayueTa ane phorena te Aja sudhI teo ja hataka aiphisa cAle che. rITarnsa yuvAna che. je e che jAja grupamAM TreiniMga laI hAla amerikAmAM e. ekaspesa bilDiMga korpoTa mAM che, temanI viziSTatAomAM bombe hAIkorTamAM vakIlAta liAta suputrI amerikAmAM DijhAIniMgano abhyAsa karI rahela che. kare che. anya zakhamAM vAMcana, pheTogrAphI, saMgIta, nATaka mA ramatagamata vagereno che. AkhuMya kuTuMba khUba ja UMcA AdarzothI raMgAyeluM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1126
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 zrI jagajIvanadAsa hIrAlAla dezI zrI yaMtabhAI mAvajIbhAI zAha gujarAtanI asimatAne jagatanA cokamAM yazakalagI sAdhAraNa parivAramAM janma laI zrI jayaMtabhAI apAvanAra ughogapatiomAM zrI jagubhAInI pratibhAne paNa ApabaLe pitAne maLelAM TAMcAM sAdhano saMpUrNapaNe yAda karavI ja rahI- sadupayoga karI zikSaNane kSetre AgaLa vadhyA. divasanA vIsa kalAka jeTale parizrama karI zreSTha guNa sAthe 15ra zrI jagubhAInI udyoga viSayaka abhyAsazIla kArakidI mAM bI. koma.nI padavI prApta karI. jIvanamAM kAMIka mahAna vijaya staMbha samI banI rahI che. raMgarasAyaNa karI chUTavAnI tamannAvALA zrI jayaMtibhAI 1955 mAM sI. udyoga kSetranA UMcA zikhare pahoMcavA mATe teozrI e. thayA ane muMbaImAM kAlabAdevI roDa upara jayaMta medhAvI buddhi-pratibhAnA tapa tejathI jIvananAM asAmAnya ema. zAhanI nAmanI kaMpanI zarU karI. bAlyapagathiyAM caDavA che. vidvattAnA bhArathI mukta ane ahamanI kALathI ja dharmaparAyaNa kuTuMbanA ucca saMskAro temane ALapaMpALa vinAnA A udyoga marmajJanI viziSTatA e vArasAmAM maLelA eTale keLavaNI ane dhArmika pravRttio che ke emanA mukha para sadA-sarvadA prasannatA pharakatI tarapha cheka bacapaNathI kheMcAyA. eka sajajana puruSamAM rahI che. gulAbI svabhAva ane umAbharyA hadayavALA zrI havA joItA sadaguNono teozrImAM saMpUrNapaNe samanvaya jagubhAInI madhura mukhamudrA saMparkamAM AvanAra sahu kaI thayelo che. mAtApitAnAM uttama saMskAranI prApti thatAM lAMbA samaya sudhI vIsarI zake nahIM evA sAmarthyathI pitAnI sahRdayatA dvArA samAjakalyANa athe teozrI saMpanna che. haMmezAM dAnano pravAha satatapaNe vahevaDAvatA ja rahyA che. temanA netRtva heThaLa keLavaNInAM aneka kendra vikasatAM ja bhAratanA raMga-rasAyaNa udyogakSetre ananya sarjana rahyAM che. emanAM mArgadarzana ne rAhabarI heThaLa ghaNI ka ne kAM , pratibhA dAkhavavA sAthe vizeSataH te samagra udyoga saMsthAo, sAmAjika ane dhArmika TrasTa, pragatine paMtha kSetramAM raMgadarzitAne navo yuga nirmANa karavAne prazasya prayANa karI rahyA che. oDITara tarIkenuM temanuM saphaLa puruSArtha sAdhanAra zrI amRtalAla kALIdAsa dozI emanA saMcAlana kharekhara temanA nAmane yazanAmI kare che. jana nAdurasta svAthyanA kAraNe navembara 1972thI mesarsa samAjamAM tathA vyApArI jagatamAM teozrI eka jANItA amara DAkema li. nA adhyakSapadethI nivRtta thatAM teozrInuM vyakti che. sva. pitAzrInI puNyatithimAM rU. 25000sthAna zrI jagajIvanadAsabhAI saMbhALI rahyA che. utpA. jeTalI vipula dhanarAzi zrI mahAvIra jana vidyAlayane thI dananI guNavattA ane abhijAta saMzodhanAtmakatA sAthe Arthika saMkaDAmaNa anubhavatA vidyArthIo mATe arpaNa jenuM utkRSTa kakSAnuM prabhutva pragADha svarUpamAM pAM gayuM che karI, uparAMta bAbu pannAlAla jana hAIskUla tema ja anya. e mesarsa amara DAyakema li. e saMzodhana, guvattA keLavaNInI saMsthAomAM paNa dAnathI jJAnanI paraba khAlI. ane vikAsArthe sarvasva arpaNa karIne rASTranA raMga rasAyaNa udyogakSetre AgavI pratibhA prasthApI che. prakRtine nAthavA temaja zatruMjaya Dema upara pitAzrInI yAdagIrImAM mathanAra pazcimanA ane prakRtinA AkramaNa sAthe samAdhAna jaina upAzraya baMdhAvI pitAnA dhArmika vArasAne suMdara sAdhavA IcchatA pUrvanA sArasvata saMzodhana pravAhomAM paricaya Apyo. keTalIye saMsthAomAM mAnada eDITaranI saMvAdI rIte taravAM mATe mesase amara Dayukema li. sevAo ApIne, ghaNAM dhArmika TrasTanuM saphaLa saMcAlana mAM zrI jagubhAI ane prANa pUrI rahyA che, A abhi- karIne tathA anya ja kA kAma. karIne tathA anya sAmAjika pravRttio karIne samAjanA naMdanIya che. jemanA nehALa sAnidhyathI saMsthAo ane vikAsIne paNa temaNe suMdara phALo noMdhAvyA che, kAryomAM saMskAra ane sadbhAva pAMgaryo che evA sujJa ane zrI jayaMtilAla gokuLadAsa caMdArANA sahudaya mahAnubhAva zrI jagubhAI ne AbhAvaza hRdaya saMpatti vahetI sArI sUtramAM ' mAnanArA maMca vaMdana karyA vagara rahI zakAtuM nathI. nivAsI zrI jayaMtilAlabhAIno janma varatejamAM I.sa. zrI jagubhAInI dhArmikatA, garIbe taraphanI madada 1905 nA jAnyuArImAM thayo hato. prAthamika keLavaNI e aneka saMsthAone pAyAmAMthI ubhI karI che. lIdhA pachI zrI jayaMtilAlabhAI mAtra tera varSanI vaye Jain Education Intemational
Page #1127
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1090 vizvanI asmitA temanA kAkA zrI gIradharalAla narottamadAsa sAthe mera lohANA mahAjanavADImAM senTrala helamAM paNa mAtuzrInA gayA ane temanI sAthe kApaDanA vyApAramAM joDAyA. svargavAsa vakhate rakama ApI che. bAlamahilA ane sArvara I. sa. 1938mAM teozrIe temanA bhAI sva. zrI janika pustakAlayanA prakhara himAyatI che. ratanabAI sevakavanamALIdAsabhAI sAthe jayaMtilAla bradharsanA nAmathI maMDaLanA davAkhAnAmAM upapramukha tarIke sevA ApI rahyA svataMtra dhaMdhAnI zarUAta karI ane sArI evI pragati che. zALAnI kArobArImAM rasa levA uparAMta prasaMgesAdhI. muMbaI khAte paNa e ja nAmathI ophisa karI pAtta yogya rakamanuM dAna karatA rahyA che. haripaTalamAM che. dhArmika vRttivALA bane bhAIoe varatejamAM zrI paNa temanuM dAna hoya ja, amarelI nAgarika benkamAM DAyacatrabhuja bhagavAnanuM navuM zikharabaMdha maMdira UbhuM karava- rekaTara tarIke paNa cheka zarUthI Aja sudhI sevA ApI vAmAM AgevAnImAM bhAga laI caMdArANuM kuTuMba rahyAM che. cembara opha komarsanI kArobArInA sabhya taraphathI rUA. 25000/- jevI mAtabara rakama ApI. bhAva tarIke sAruM evuM mAna-pAna pAmyA che. amarelInI nagaranA lohANA vidyArthI bhavananA suvarNa mahotsava prasaMge kAmANI phoravarDa skulamAM tathA kolejamAM pitAzrI bhImajI bane bhAIo taraphathI temanA pitAzrI gokaladAsa nattama. karachanA nAme sArI evI rakama ApI che. bhAvanagara, dAsa caMdArANAnA smaraNArthe saMsthAmAM nAma joDavAnI dhArI, roja keTa vagerenI lohANu boDi*gamAM pitAne zarate sArI evI rakama Apela che. muMbaInI mAtuzrI tyAMnA lagna prasaMge yogya rakama ApyA karI che. vIrapura kAnabAI lohANa kanyAzALA ane bAlikAgrahamAM paNa jalAbApAnI jagyAmAM, kAmanAtha mahAdevanA maMdiramAM ane noMdhanIya kALo Apyo che. zrI jayaMtilAlabhAI 1962 anya dhArmika jagyAomAM temaNe dAna ApyuM che. amamAM bhAvanagara lahANu borDiganA suvarNa mahotsava prasaMge relImAM eka paNa saMsthA evI nahi hoya ke jemAM temanuM svAgata pramukha hatA. ane hAlamAM meMglora gujarAtI dAna ane hisso na hoya. mahAjana esosiyezananA mudatIya pramukha che. zrI jasavaMtarAya jamanAdAsa mahetA zrI jayaMtilAla bhImajIbhAI viThalANI janatAnuM hita jene haiye che te vyakti koI paNa sirASTramAM calAlA, lAThI, dhArI, rAjakoTa ane kSetre janatAnI sevA karavAnI taka zodhI le che te vAta amarelImAM jemanI pAMca vyApArI peDhIo cAlI rahI lAyana jazavaMta mahetAnA jIvanamAM DokiyuM karavAthI che, te zrI jayaMtilAlabhAIe meTrika sudhIne abhyAsa samajAI jaze. karI nAnI vayamAM ja vyApAramAM jhaMpalAvyuM. vidyAbhyAsa 1942 nA AMdolanamAM jhukAvyuM te samaye zrI jazavaMta daramyAna sAMskRtika pravRttio ane pustakAlaya pravRttiono mahetAnI umara mAtra 14 varSanI hatI. ane eTalI nAnI bhAre zokha hato je Aja sudhI jALavI zakyA che. uMmare temaNe u9lAsa' nAmanA mAsika mATe bhaMDoLa barmA zela, muDIsa cA, khAtara vagere anya ejansIone ekaThA karyuM hatuM ane tenuM mahuvA jevA nAnA zaheramAM mAM mana parovyuM. pitAne Aje eka peTrolapaMpa che. taMtrI tarIke saMcAlana karyuM hatuM. te vakhatane mahuvA dhaMdhAne kame krame gaNanApAtra pragatimAMmUkatA gayA. chellAM yuvaka maMDaLanA te 1944 mAM sahataMtrI banyA hatA ane traNa varSathI ImporTa ekasaparTanuM kArya paNa kare che. cavaka pravRttio ane harijana zikSaNanuM saMcAlana karyuM amarelInI lahANa beDiMgamAM sArI evI rakamanuM hatuM. samaya jatAM A yuvaka maMDaLa mahuvA keLavaNI dAna karI tenI sAthe pitAzrInuM nAma joDayuM. ane amane sahAyaka samAjanA nAme vistRta thaI Aje mahuvA zaheranI relImAM ja mAtuzrInA nAme zrImatI jIjIbena bhImaja keLavaNI viSayaka AvazyakatA samI vividhalakSI hAIskUla, kurajI viThalANI phoravarDa garlsa hAIskala cAle che. potAnA kanyAzALA ane kolejanI sthApanAmAM pAyArUpa banI sva. putra zrI dinakararAyanI smRtirUpe lohANA DigamAM dinakararAya jayaMtilAla viThalANI pustakAlaya" mAM sArI komarsa kolejanA vidyArthI tarIke paNa temAM aneka evI rakama ApI. sArvajanika pustakAlayanI zreSTha pravRttimAM pravRttiomAM AgevAna hatA. ane mATuMgAnI koleja AkhuM ye kuTuMba lAIpha membara tarIke rahyuM che. rAjulAnI hosTelanA pAsa ane lAIbrerInA maMtrI tarIke uttama Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1128
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga2 kAmagIrI bajAvI hatI. 1954 mAM zrI jazavaMtabhAI nA ceramena thayA. trIje varSe lAyasanA megejhInanA mahetA TImbara vyavasAyamAM joDAyA. A kSetramAM paNa eDITeriyala borDa para hatA. ane A varSe lAyansa emanI jAhera sevAnI dhagaza tarata ja jaNAI AvI. DIsTrIkaTa 305 nI Wi ekaTIvITIjhanA teo sekreTarI bombe TImbara mArkeTa Tenasa esesiyezananA teo hatA ane 1972-73 nA okTobaranA pahelA aThaphAunDara membara thayA. ane 1959 thI 1964 tathA vADiyAmAM layansanI badhI kalabanA maLI 100 jeTalA 1996-1997 mAM te esosiyezananuM mAnada maMtrIpada projekaTa muMbaI zaheramAM thayA hatA tenI plAniMga dIpAvyuM. zrI jazavaMtabhAIe bee pArTa TrasTanA sattA- kamiTInA sekreTarI tarIke teoe mahattvapUrNa bhAga bhajavyA vALAo sAme cheka hAIkorTa sudhI laDIne bombe TIkhara hate. mArkeTane lIjhano adhikAra cAlu rakhAvI vyApArI ApaNA svAtaMtryadinanA rajata jayaMtI prasaMge mahArASTra AlamanI anupama sevA bajAvI che. teo chelA savA sarakAre temanI anekavidha sevAo joI temanI je. pI. varSathI hAlamAM pramukha tarIke sevAo bajAvI rahyA che. emanA UMDA nANAkIya jJAnane lIdhe teo muMbaInI greTara tarIke niyukti karI temanuM bahumAna karela hatuM. tyArabAda bombe ke.-opareTIva beMka li. nA DAyarekaTara cUMTAyA jyAre je. pI. ne badale mahArASTra sarakAre s, E, M. tarIke niyukta karyA tyAre paNa teo S. E. M, tarIke che. beMkanI zeranI mUDImAM keIpaNa phALo ApyA vagara teo potAnA guNone lIdhe sAthI nAnI uMmaranA DAyare. 26-10-1980 sudhI niyukta thayA hatA. kaTara thayA. A benkanI muMbaImAM pAMca zAkhAo che. zrI sana 1975-76mAM temaNe DIsTrIkTa lAyansamAM jazavaMtabhAInA joDAyA pachI be ke anekavidha pragati yutha ekasacenja vibhAgamAM sekreTarI tarIke ane aMdhajana sAdhI che. hAlamAM teo lena eDavAIjharI kamiTInA sevA samitimAM sahamaMtrI tarIke lAyansa DIsTrIkaTa 323ceramena che. ma mAM sevAo Apela che. 1977-78 mAM DIsTrIkaTa kebineTa membara tarIke temaNe kuTuMba niyojana vibhAgamAM zikSaNakSetre zrI jazavaMtabhAI UMDo rasa dharAve che. mahattvapUrNa kAma karyuM hatuM. hAlamAM teo 1980-81 kapALa zreyasa maMDaLanA mAnadamaMtrI tarIke teo tejasvI nA varSa mATe lAyansanI jadI judI kalabonI miTige vidyAthIone AgaLa vadhAravA khUba ja jahemata uThAvatA mATe ane judA judA projekaTa karavA mATe jene jeDakA hatA. gayA varSe zeDa vI. ema. kapoLa DiganA amRta projekaTa kahevAmAM Ave che tenuM saMcAlana kArya DIsTrIkaTa mahotsava prasaMge maMtrI tarIke muMbaInI kolejamAM bhaNatI ceramena TivanIga tarIke kebineTa membara tarIke temane vidyArthinIo mATe chAtrAlaya sthApavA mATe athAga parizrama karI bIjA kAryakaro sAthe maLIne rU. aDhI soMpavAmAM AvyuM che, lAkhanuM phaMDa ekaThuM karela che, je svapna AvatA varSamAM zrI jazavaMtabhAI mahavA yuvaka samAjanA sakriya sabhya juha khAte kIrtana kendra sAthe maLI kanyA chAtrAlayamAM che. A yuvaka samAje muMbaIthI nasarI skUla, vividhalakSI sAkAra thavAnI pUratI zakyatA che. amulakha amIcaMda vidyAlaya tathA Asa ane sAyansa koleja mATenu nANA vividhalakSI vidyAlayanI menejiMga kAunsilanA teo sabhya bhaMDoLa ekaThuM karela che. zrI mahuvA yuvaka samAja je Aje che ane gujarAtI keLavaNI maMDaLa dvArA yojAtI vyAkhyAna 30 varSathI mahuvAnI anekavidha pravRttiomAM prANa pUrI mALAnA eka sakriya kAryakara tarIke muMbaI ane gujarAta rahyo che te saMsthAnA khajAnacI tarIke teo sevA ApI nA sArA vaktAonA vyAkhyAne dara varSe roje che. rahyA che. mA duMgAmAM ema. pI. zAha vImenasa kolejanA bAMdhakAma zrI jayasukhabhAI Ara. kedArI samitInA maMtrI tarIke temanI nimaNUka thayelI che. cIna tathA pAkistAnanA AkramaNa vakhate temaNe saMrakSaNa goMDalamAM zrI jayasukhabhAI koThArIe navadurgA aMbikA bhALa mATe phALe ekaThA karavA khUba ja jahemata mAtAjInuM maMdira zrI yaMtrarAja zikhara sahita moTA kharce tromAM 1969mAM teo vaDAlA lAyansa zraddhApUrvaka karAvI zrI bhIDabhaMjana TrasTanA bhAgarUpe janatAnI kalabanA pramukha thayA. bIje varSe teo traNa kalabanA dhArmika lAgaNIne unnata karavA arpaNa karyuM.
Page #1129
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1092 vizvanI asmitA A maMdira sthaLa, samaya ane saddavidyAnI unnatinI saMvata 2024 mAM. A kArya temanA pitAjI hastaka, daSTie apUrva ane ajoDa che; ane temAM 16 nityA- giranAra (jUnAgaDha) aMbAjIne jIrNoddhAra 1968 mAM, - devIo tathA zrI yaMtranI pratiSThA paNa navadurgAo tathA 1959 mAM geDala jagannAtha maMdiramAM annapUrNA, mahAbhagavatI aMbikAnI sAthesAthe karelI che; ane AjathI devajI, aMbAjInI mUrti sthApanA-, gaDhaDA svAmInArAvarSo pahelAM goMDalamAM rAjyakakSAe thayelA lakSacaMDI mahA- caNamAM 1969 mAM aSTabhujA-aMbAjInI mUrti pratiSThA, yajJathI cAlatI AvelI zrI mAtAjInI bhaktinA pravAhanI 1970 mAM akhegaDha (mahuvA tA.) rAma-sItA-lakSamaNa praNAlikAmAM temaNe vizeSa umero karyo che. goMDalanA - hanumAnajI-gaNapatinI ArasanI mUrti sthApanA, 1970 ahebhAgya che ke, zrI mAtAjI ATalA varSe gaMDala mAM rUpAla( gAMdhInagara pAse)mAM palImaMdiranuM bhUmipadhArI janatAnA lAbhArthe pitAnI lIlA ATalI vyApaka pUjana, 1972 mAM Amoda (bharUca pAse)mAM maMdirano rIte prakaTAvI rahyAM che. koThArI daMpatIe udAra dilathI jIrNoddhAra, gujarAtanA pATanagara gAMdhInagaramAM zikharabaMdha kharca ane samayanI paravA karyA vinA zrI mAtAjInA zrI maMdira jemAM lakSmInArAyaNa-zaMkara pArvatI-aMbAjInI vigrahanuM pratiSThA5na goMDalamAM karavA mAtAjInI preraNAne moTI mUrti jenI pratiSThA zrI jayasukhabhAI e karI. DAkoramAM AdhIna thayA ane te rIte jIvana sAphalya meLavI AkhA kamalAkAra maMdiranA pravezadvAra pAse hanumAnajI-gaNapatinI kaThArI kuTuMbane yazabhAgI banAvela che. hindu dharmamAM mati sthApanA, borIvalImAM 1969 mAM aMbAjI maMdiramAM zaktipUjA parApUrvathI cAlatI AvI che. A maMdiramAMnI mahAdevaliMga-pArvatIjI-zItaLAmAtAnI mUrti sthApanA, zrI jagadaMbA rAja rAjezvarInI bhavya mUrti zAstramAM, lakhyA navAvAsanA (IDara pAse) maMdiramAM jayapurathI maMgAvela mujabanuM AbehUba rUpa dhAraNuM karIne birAjamAna thayela umayAmAtAjInI mUrti sthApanI '75 mAM, goMDalamAM bhIDa che. ane vadhAre vilakSaNatA e che ke, zAstramAM jaNAvela bhaMjanamAM karate navadurgAnAM varUpone aMbAjInI pharate zrI navadurgAnAM svarUpe paNa A maMdiramAM zrI rAjarAje. sthApanA karI. navadurgAnAM A svarUpanuM Ayojana saurASTra zvarIjInI seLa nityAo sAthe hAla birAje che. ke dakSiNadhAmomAM kayAMya karela nathI je gAMDala mATe gAravarUpa vAta che. zrI jayasukhaLAI varSo pahelAM zrI giranAramAM birAjatA temanAM A dhArmika kAryomAM temanAM dharmapatnI a. zrI aMbAjInA sAnidhyamAM zrI rAjarAjezvarInI pratiSThA nirmANa karavAnI IcchA dharAvatA hatA. paraMtu 9 varSa sudhI nI sau. lalitAbenane paNa sahakAra ane pratsAhana rahelAM che. A bAbatamAM tyAMnA sthAnika matabhedonA kAraNe saphaLa na zrI jayaMtIlAla lAlabhAI parIkha thaI kAraNa ke, zrI jagadaMbAnI IcchA goMDalamAM padhAravAnI zrI jayaMtIlAlabhAIno janma tA. 7 navembara 19 hatI. zrI jagadaMbAnI IcchA gAMDalanA dharmapremIone potAnI 14nA roja InkamaTekSa ophisara lAlabhAI parIkhane tyAM dvIlAnAM svarUpa darzAvavAnI hoI, kAraNa ke koThArI pari. borasada mukAme thayelA, teozrI ekanA eka putra hatA. vAranI cAra peDhIthI je rIte upAsanA kare che tenuM zrI jayaMtIlAlabhAIe beo bhArata nyu hAIskUla ane sAkaya Aje goMDalamAM maLe che, te mATe jagatajananI e ja dAvaranI komarsa kolejamAM ja zikSaNa meLavyuM. bhagavatInA AzIrvAdanuM pariNAma che ane te AzIrvAda zrI jayaMtIlAlabhAIe 1939mAM "jesala TreDiMga karyosamasta vizvane prApta thAya kAraNa ke bhAratabharamAM ajoDa, rezana dvArA IlekaTrIkala sAmAnane vecANuM vyavasAya zarU sAdu chatAM bhavya, ane lokenA dainika jIvananI madhyamAM karyo. 1947mAM "josala prAIveTa limiTeDa"nuM sthAna A madira banavA pAmyuM te temanI IcchAno pratApa che. pAmI ane dhIme dhIme uraca guNavattAnuM nAma eTale jesala kaMpanI" evI nAmanA apAvI zakyA. A sAthe goMDalanI maMdira pratiSThA uparAMta zrI jayasukhabhAInI temaNe "inDiyana IlekaTrIka sTora'nuM sthApana saMcAlana dhArmika sevAo joIe to - goMDala kuberapurI jagyAmAM sakaLatAthI kareluM. teozrIe 1946mAM "jana sahakArI mahAdevajInI pratiSThA savaMta "40-'1'42 mAM pUNa - beMka mATe AgaLa paDato bhAga laI tenI sthApanA vAghezvarInI pratiSThA 154 mAM - ane raMgunI ghaMTa karI janenI ekatAnuM bhavya udAharaNa pUruM pADayuM maka 1936 mAM - kuberapurI jIrNoddhAra zikhara baMdhAvyuM che. teozrI A beMkanA 1948 thI 1976 sudhI menejiMga Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1130
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1093 DirekaTara ane tyAra pachI pramukhapade rahI sakriya sevA kalaba muMbaI , nuM sthAna rAkhela che. ane reDiyo kalaba Ape che. zrI jayaMtIlAlabhAI dhaMdhAkIya vikAsa mATenI ane zrI kiM maracanTasa kalabanuM sabhyapada dharAve che. 1945/46 mAM iMglenDanI mulAkAta daramyAna tyAM rahI zrI jayaMtIlAlabhAIne sarakAre 1953nI sAlamAM traNa varSa potAnI sUjhane vikasAvI hatI. teozrI " bombe IlekaTrIka mATe je. pI. no ilakAba Apela je temanI cegyatAnI maracanTasa esosiyezana "nA 1940 sudhI menejiMga kadara kare che. kamiTinA sabhya pade hatA. teozrI potAnA rasa ane zrI jamanAdAsa (kRSNadAsa) mAdhavajI tanA muMbaI kArya pravRttine kAraNe 1643 ane 1947mAM sekreTarI pade ane 1948 mAM pramukhasthAne hatA, teozrI InDiyana maraH 1899nA ogasTanI 19mI tArIkhe jAma khaMbhALIyAmAM canTa sa cembara"nA sabhyapade paNa hatA. temane janma thayo teozrI mAnada sekreTarI ane pramukha pade "jana yuvaka zeThazrI jamanAdAsa ( zrI kRSNadAsa) mAdhavajI tannA saMgha muMbaI'ne sevA Ape che. A uparAMta nIcenI bhAratabharanA eka moTAmAM moTA nikAsakAra che. zrI jamanAsaMsthAomAM menejiMga DIrekaTara che : zrI yunAITeDa jana dAsabhAIne bhAratabhara ke dUra dezAvaramAM kaI na oLavidyAthI ghara - muMbaI zrI bhArata jaina maMDaLamAM 10 varSathI khatuM hoya tema nathI. bhAratabharamAM judA judA zahera khajAnacI, zrI AcArya ke dvezvara graMthamAlA solApura, zrI ane gAmaDAMomAM zikSaNika ane tabIbI kSetro kholavAmAM AcArya zAMtisAgara mAraka, zrI 1008 AdinAtha temanA dAnane pravAha pavitra gaMgAnA dhaMdhanI mAphaka bAhubali digaMbara jaina maMdira TrasTa - berivalI - muMbaI. akhalita rIte vahI rahyA che. rAjasthAna mAM sevA ApI rahyA che. (gujarAta)nAM verAna jaMgalo ane gAmaDAMonI surata badalI nAkhanAra ane aneka zaikSaNika saMsthAo sthApanA2 sAcA ane TrasTI ane kamiTI sabhya tarIke zeTha hIrAcaMda arthamAM teo "bhAmAzA' che. teoe pitAnI badhI ja gumAnajI jana beDiMga skUla - bombenA 1958 sudhI sekreTarI pade, zeTha hIrAcaMdazumAnajI dharmazALA (hIrAbAga) delata prabhune samarpaNa karela che ane janatA janArdana bomba, zeTha premacaMda motIcaMda digaMbara jana beDi"ga ane daridranArANunA aspRdaya mATe lAkho rUpiyAnAM dAna chUTe hAthe Apela che. ane ApyA kare che. teoe saMka95 skUla, amadAvAda, zeTha mANekacaMda hIrAcaMda jayubilIbAga karela che ke saMsAra vyavahAra ane vepAranI temaja dunyavI TrasTa phaMDa bomba, zeTha mANekacaMda premacaMda digaMbara mAyAnI jaMjALa cheDI pitAno deha janakalyANa arthe jena beDi"ga skUla - ratalAma, zrImatI ratanabena ane samarpaNa kara. lehANa jJAtinA A parama vaiSNava ramaNIbAI premacaMda zrAvikA Azrama muMbaI zrI mANekabAI C/o mANekacaMda lAbhacaMda maphata pustakAlaya - borasada, zrI te ke jemaNe janahitArthe ane cakSu pradAna karavA lAge vIzapaMthI keDI sIrakhajI va. mAM sevA ApI rahyA che. * rUpiyAnuM TrasTa karela che ane temanA netrayA cAlu ja che. ApaNe paramAtmAne prAthae ke zataM jIva zarada, A uparAMta bebe digambara jaina prAMtika sabhA, hIrA teo se varSa sudhI taMdurastI bharyuM jIvana gALe ane bAga-bombenA TrasTI ane janarala sekreTarI tarIke 1942 garINI sevA kare. sudhI sevA ApelI. ane zrI prasavanAtha bi2 jana maMdira - muMbaInA menejiMga TrasTI che. ane zrI bhArata- muMbaImAM Aje temanI vyApArI peDhI telIbiyAM vaSaya digaMbara jaina tIrthakSetra kamiTInA AsisTanTa seke. ane kheLa rUpe vArSika Azare pAMcathI 10 karoDa rUpiyA TarI ane 1942 sudhI kamiTI sabhya hatA ane ogasTa nA mAlanI nikAsa karI bahu mUlya videzI hUMDiyAmaNuM 1975thI eprila 1978 sudhI janarala sekreTarI hatA. Ape che. nilagIrI khAte cAnA bagIcA dharAve che. eka sAthe badhI saMsthAone egya nyAya ApanArA zrI temaNe eka TUTa UbhuM karIne bAlamaMdira, sabhAgRha, jayaMtilAlabhAI AjIvana sabhya tarIke krikeTa klaba opha mahilA udyogagRho, bAlAzrame, chAtrAlaya, bhojanAlaye, InDiyA li., nezanala pArsa kalaba, W.TA.A kalaba duSkALa rAhata phaMDa ane madhyamavarga sahAyakaphaMDomAM dAra li., pI. je. hiMdu jImakhAnA ane emarsa vAMcana sakhAvate ApI che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1131
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1094 vizvanI asmitA zrI jamanAdAsa nAnacaMda mahetA zarAphI kAmakAja tema ja milakata-jamIna leveca karavAmAM mAnavatAnA raMge raMgAyelA zrI jamanAdAsabhAInuM nagara "mAM teo lekamAM rahe che tyAM jana saMsthAmAM teo niSNAta dalAla che - muMbaI kAMdIvalI "mahAvIrabALapaNa DuMgara gAmamAM vItyuM. vArasAgata dhaMdhAmAM khoTa AvatAM dhaMdho baMdha karavo paDayo. jo ke pAchaLathI leNudAronI rakama cUkavI ApI, aNIzuddha pramANikatAnuM dRSTAMta zrI jAdavajI semacaMda mahetA pUruM pADyuM che. bhAvanagara AvIne prathama konTrAkaTaranuM kAma pasaMda karyuM. kAmanI zarU bAta phakta pAMcaso rUpi- zrI jAdavajIbhAI mahetA bhAvanagara jillAnI, kuMDalA yAthI ja karelI. Aje lAkho rUpiyAnuM kAma temanI tAlukAnA vaMDA gAmanA rahIza che. pAlItANAmAM meTrika piDhI kare che. mANasa buddhinA phAMTA paDavA dIdhA vinA ja sudhI abhyAsa karI vyApAra arthe raMgUna tarapha prayANa ekaniSThAthI kAma karyuM jAya te siddhi ane saphaLatA karyuM. raMgUnamAM bIjA vizvayuddha vakhate raMgUnathI temanA sAMpaDe ja che, tenuM A javalaMta udAharaNa che. kacchamAM mitra bhAIzrI manasukhalAla rAghavajI dozI surendranagaranA gAMdhIdhAmanuM, bhogAvA DemanuM, bhAlapradezanuM, khoDiyAra giva enDa TeIka - muMbaIvALA baMne sAthe cAlatA bhArata mana, dhArInuM kAma vagere temanAM hastakanAM kamo che, AvyA ane teo anekone madadarUpa thaI paDayA. vaMDAmAM DuMgaramAM kanyAzALAnuM makAna, davAkhAnuM, bAlamaMdira, vyApAra zarU karyo. sAthosAtha vatanamAM prAthamika zALAo prasUtigRha vagere temanI sakhAvatathI UbhAM thayAM. A hAIskUla, pANInI yojanA vagere aneka lokopayogI uparAMta DuMgara hAIskUla mATe cALIsa hajAranuM dAna sevAkAryo karavAmAM tana, mana dhanathI bhega Apyo. ApyuM. uparAMta jJAti bekiMga, vaNika bhojanAlaya, sArvajanika kAma mATe meTI rakamanAM phaMDa ugharAvavAmAM zrImALI brAhmaNavADIne paNa sArI evI sakhAvato karI. temaNe haMmezAM kALajI rAkhI. sAvarakuMDalA, pAlItANA, A uparAMta garIba bALakane pustake, phI, tathA garIba surendranagara vagere sthaLoe keLavaNI, hospiTala vagere dardIone davA - IMjekazana ane dUdhanI madada to Aje aneka kAmomAM pUratA madadarUpa thaI kAma pAra pADavAM. varSothI cAlu che. DuMgaramAM chAtrAlaya mATe tathA kanyAzALA- teo jaina vidyAthIgRha, sAvarakuMDalA, pAlItANA jaina nA makAnanA vistAra mATe tathA hAiskUla mATe rUA. bAlAzramanA maMtrI tarIke kArya karI rahyA che, ane A sAITha hajAranI mAtabara rakama ApI. temane A dAnane badhAM kAryo pAchaLa temanAM dharmapatnI prabhAbenane saMpUrNa pravAha aDhI lAkha sudhI pahoMce che. bhAvanagaramAM temaNe sAtha che. sAvarakuMDalA jaina vidyAthI gRha, sAvarakuMDalA jene sastuM bhojanAlaya zarU karyuM. A uparAMta bIjA aneka sthApanA 2002mAM karavAmAM AvI tenA zarUAtathI te vivAthI ane lokopayogI kAmo Aje paNa temane nAme 27 varSa sudhI maMtrI tarIke rahI saMsthAne Adarza chAtrAcAlu ja che. Aje paNa bhAvanagaramAM eka saMtane chAje laya banAvavA prayatna karyo. saMsthAnu' vizALa paTa upara tevuM jIvana vyatIta karI rahyA che. svataMtra makAna UbhuM karavA mATe temanA athAga prayatno hatA. dhaMdhArthe mombAsA jatAM saMsthAnA phaMDamAM tyAMthI zrI zA yaMtilAla kALIdAsa hiMmatanagaravAlA sArI rakama ekaThI karavAmAM nimittarUpa banyA. zrI siddhazrI jayaMtibhAI sAbarakAMThAmAM hiMmatanagara gAmanA kSetre jaina bAlAzrama pAlItANuMmAM chellAM 16-17 varSathI vatanI che. nAnI uMmaramAM mA bApa gumAvyA pachI pote maMtrI tathA TrasTI tarIke kAma karI rahela che. zrI vikAsa vatananI bahAra taddana nAnI uMmaramAM bAra varSanI uMmare vidyAlaya vaDhavANa tathA zrI manasukhabhAI dozI leka vidyAteo kuTuMbathI vikhUTA paDI jaI kaI taranA Azare laya surendranaga2 mATe bahArathI sArI evI mahada meLavI. ama thayA hatA. je be varSa bAda temanA banevI zrI kAMti. AthI vikAsa vidyAlayane pAra thavA mahatA cerITI lAla mIyAcaMda saMghapuravALAe temane meLavI lIdhA ane TrasTanI je khUba ja upayogI sahAya maLI temAM teo uttama tAlIma ApI hisAba-kitAba nAmAnA jANakAra nimittarUpa banyA. zAha se DhAgara dAnavIra zeTha zAha karI sArI jagyAe sarvirA karAvI tyAMne baheLo anu meghajI pitharAja taraphathI dAnane pravAha surendranagaramAM bhava apAvI have svataMtra rIte dalAlIno dhadha kare che. vipula pramANamAM vaherAvavAmAM sau prathama surendranagarane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1132
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1065 paricaya karAvavAmAM nimitta banyA. vatanamAM ujamabAI zrI jIvarAjabhAI pI. paTela semacaMda prAthamika zALA baMdhAvI ApI. Aje temAM 100 thI 700 bALako abhyAsa karI rahela che. zrI jIvarAjabhAI tA. 19 me - 1922 nA roja muMbaImAM janmelA. muMbaImAM ja prathamathI sthAyI thayelA zrI jApharaalI phAjalabhAI maracanTa evA eozrI gujarAtI, marAThI, hiMdI, aMgrejI bhASA upara sAro kAbU dharAve che. zrI jIvarAjabhAI TIe saMsAramAM keTalIka vyakti cokkasa nema sAthe cokakasa karayanTa ane piki ga kesano dhadha kare che, ane vIvaTI vyavasAyamAM AgaLa vadhe che tyAre enI bIjI bAjue kuzaLatA ane vyavasAyika sUjhathI teozrI 1979 sudhI saMjoga anusAra Amatema vividha vyavasAmAM aTavAtA TImbara mArkeTa sosAyaTInuM upapramukhapada meLavI zakelA. chatAM je te vyavasAyamAM tana mana parovI AgaLa vadhatA zrI jIvarAjabhAI vyavasAya kSetra uparAMta sAmAjika vadhatA mAtra sthiratA ja nahi saphaLatA ane saMpatti paNa sAMskRtika, zaikSaNika kAryomAM paNa sArI rasa dharAve che. prApta kare che. Ama sAMyogika siddhi meLavanArAomAM teozrI 1942 thI bhAratIya rAjakIya kAMgresanA sAmAnya mahuvAnA zreSThIvarya zrI jApharaalIbhAI maracanTanI paNa - sabhya, majhagAMva tAlukA maMDaLanA sabhya hatA, 1953,54, gaNanA thAya che. 55 sudhI. 1455,56mAM sAmAjika zikSaNanI menejiMga saurASTranA kAzmIra gaNAtA mahuvAmAM ja emano kamiTInA sabhyapade, 1957 thI 1960 sudhI bhUdAna caLajanma thayo. jarUriyAta pUratI ja keLavaNI prApta karI vaLamAM sakriya rasa lIdhela hato. DuMgara sevA samAjanI nAnI uMmarathI ja dhaMdhAkIya kSetre jhaMpalAvyuM. jIvanamAM menejiMga kamiTImAM 1962 thI 1975 sudhI sabhyapade, aneka lIlIsUkI joIne ApabaLe AgaLa AvyA. vyApArI- * vaTAliyA hitecachaka maMDaLanA sekreTarI pade, 1950 thI 19 kSetre viziSTa sthAna meLavavA sAthe pratibhAzaktithI 62 sudhI bhAratIya koMgresanA sakriya sabhyapade rahIne pitAnI jJAti samAjamAM paNa mAnabharyuM sthAna prApta te kArya kareluM. * * kayuM . eIla malanA dhaMdhAmAM ghaNuM varSothI potAnI Apa- hAlamAM teo vUDana bokSa menyu. esesiyezananA sUjhathI AgaLa AvI dhaMdhAne sthira karyo. tA. 26-6- pramukha pade, muMbaI TImbara maracanTasa esosiyezananI 1962 nA roja temane svargavAsa thayo. pitAnA jIvana- kamiTInA sabhyapade, mahuvA yuvaka samAja - muMbaInA kALa daramyAna sAmAjika sevA paNa bhUlI nathI. mahuvAnI khajAnacI, mahArASTra sarakAra taraphathI teo khokhA enDa nAnI moTI sAmAjika ane keLavaNI viSayaka saMsthAone TImbara mArkeTa, dukAna majUra berDanA sabhya tarIke tArI deNagI ApI eka suMdara suvAsa mUkatA gayA che. niyukata thayA che. bhAratIya vaTAliyA samAjanA upapramukha zikSaNa sAhityane mATe A kuTuMbe tana mana dhanathI phALA pade che. ApI ujajavaLa nAmanA meLavI che, vicAra ane bhAvanAnA pratyAghAta mAtra bhASAmAM ja nahIM paNa pratyakSa kAryamAM zrI jIvarAjabhAIne 15 - ogasTa - 1972nA roja parimita thavA joIe evuM mAnavAmAM agresara thanArA je. pI. nI padavI ApI ane 15- ogasTa - 1974nA temanA saMskArI suputronA dilanI amIrAtanI paNa noMdha reja SE, M. padavI enAyata karI che je yogya ja, levI ja rahI. temanA suputre paNa evA ja Adarza premI, u9trI paNa e ja Adarza premI, gaNAvI zakAya. zikSaNapremI ane mAnavatAvAdI che. sevA ane sakhAvatI zrI jeThAlAlabhAI vI. paTela bhAvanAne mUlyavAna vArase temanA suputroe jALavI rAkhe che. buddhizakti, athAga parizrama - puruSArtha sAthe vividha viSayonI U DI-sUjha samaja ane dIrdhadaSTi lAgyabaLe vyavasAyika sUjha-samajathI Aja vANiya khAsa karIne mazInarI ane yAMtrika bAbata saMbaMdhamAM kSetre potAnuM AgavuM sthAna banAvIne mAtra saMpattimAM UMDo abhyAsa ane dareka bAbatamAM cekakasa nirNaya nathI racI rahyA, sAMskRtika ane sAmAjika pravRttiomAM levAnI zakti dharAvatA zrI jeThAlAlabhAI vI. paTela paNa mokharAnuM sthAna sAcavatA rahyA che. bhAratanA Adyogika kSetranA tema ja ijanerI kSetranA pratibhA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1133
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1096 vizvanI asmitA saMpAna vyaktiomAMnA eka che. temaNe sthApelI masasa ejansI lIdhI, ane dIrghadRSTithI dhaMdhAne vikasAvyo.. nya sTAnDarDa enjiniyariMga kuM. li. nI pragatine ucca- bhAvanagara ve inDasTrIjhanA pArTanara che. dhaMdhAthe yuropa, tama zikhare laI javAmAM temano bhAre puruSArtha neMdhapAtra amerikA ane jApAna vagere dezonI saphara karI che. vizeSa gaNAya che. anekavidha udyoga ane saMcAlananA adhyakSa rasa dhaMdhAmAM dAkhavI rahyA che. mahatvAkAMkSA te jIvanamAM uparAMta anekavidha aigika saMsthAo sAthe eka yA so koI seve che, paNa emAM jyAre AtmavizvAsa ane bIjI rIte saMkaLAyelA che, temanA udyoganuM dhayeya mAtra zraddhApUrNa parizrama bhaLe che tyAre siddhi ane saphaLatA napho karavAnI pratyeka taka jhaDapI levAnuM nahIM paNa potAnI vyaktinAM caraNa cUmatI Ave che. enA pratIka samuM saMsthAone vikAsa ane pragati sAdhatA rahIne rASTramAM jeThAbhAInuM jIvana che. garbhazrImaMta chatAM sAdu nirAmaya jhaDapI udhogIkaraNa vadhAratA javAnuM rahyuM che. potAnA dayeya ane dharmaparAyaNa jIvana. namra ane udAra havA sAthe mATe spaSTa samajaNa ane vivekabuddhithI udyoganuM saphaLa ghaNA ja saujanyazIla rahyA che. AjanA yugamAM e badhA saMcAlana karI rahyA che. saguNonI kiMmata bhale ochI AMkavAmAM Ave, paNa mANasanI saMbhAvanAo tenuM phaLa ApyA vagara rahetI temanI nyu sTAnDarDa kaMpanIne thoDA samaya pahelAM nathI. tenI pratItirUpa zrI jeThAbhAInuM jIvana che. bekA sTIla Dekasa taraphathI kAsTiMgsa ane ikivapameMTa mATe sArA pramANamAM orDara maLyA tene mATe bhAratamAM De. jeThAlAlabhAI ratanazIbhAI kuMDaliyA sau prathamavAra 16 TananA IgoTa mosanuM utpAdana karI AgavI siddhi sarjI che. A rIte AyAta avejIkaraNanI jAmanagaranA mULa vatanI - ema. bI. bI. esa. dizAmAM kaMpanIe sAdhelI pragati nihALIne bokA sudhIno abhyAsa. pacAsa varSa pahelAM muMbaImAM AgamanasTIla ka. nA ceramena zrI ema. sAMDhI bhAre prabhAvita thayA mahAvIra jana vidyAlaya - grAnTa meDikala koleja vigeremAM hatA. te ja rIte nikAsakSetre advitIya kAmagIrI mATe abhyAsa. keInI paNa oLakhANuM nahIM - chatAM aneka mAnyatA hAMsala karanAra temanI A kampanI viziSTa tANAvANAmAMthI pasAra thayAM - mahAvIra jana vidyAlayanI kAmagIrI TekSaTAIla mazInarI menyuphekacararsa esosiyezana janarala kamiTimAM Aje paNuM temanuM mahattavanuM sthAna che. dvArA " saTIphIkeTa epha ekSaporTa ekSelansa dvArA pAlItANAmAM varSo pahelAM ghaNI sAmAjika pravRttiomAM puraskRta thayela che. rasa lIdho hate. jana bAlAzrama ane nAnA moTA phaMDamAM yathAzakti phALo Apyo che. bombe sI-vorDa kamiTImAM A uparAMta temanI sAthe saMkaLAyelI vizALa vyApArI avibhakta kogresamAM sakriya rIte rasa lIdhe hato. saMgItane peDhIone paNa prema-vizvAsa saMpAdana karI zakyA che. A ane dhArmika vAMcanane ghaNe zekha. temanA kuTuMbanuM badhI yazasvI siddhi mATe zrI jeThAbhAI vI. paTela kharekhara Atithya - so milanasAra svabhAva ane ghaNuM ja umadA abhinaMdananA adhikArI bane che. vizALa janasamUhamAM svabhAvathI ghaNI moTI pratiSThA UbhI karI che. paNa khUba ja mAna sanmAna pAmIne gujarAtanAM AgavAM mUlyone temaNe yazakalagI apAvI che. zrI jeThAbhAIne zrI TokarazIbhAI bhulAbhAI vIrA manomana vaMdana karyA vagara nathI rahI zakatA. karacha (devapura) taraphanA vatanI. 1998 mAM muMbaImAM zrI jeThAlAla chaganalAla vaLiyA temanuM Agamana thayuM. anAjanA vyApAramAM devataMtra bhAvanagara ane lAThInI anekavidha sAmAjika, Arthika, dhaMdhAnI zarU Ata ghaNA samayathI karI. svayaMbaLe ja AgaLa rAjakIya ane sAMskRtika pravRttiomAM vaLiyA - kuTuMbanuM AvyA. zAsanasevA ane temAjasevAne bacapaNathI zekha ghaNuM moTuM yazasvI pradAna rahyuM che. te ja kuTuMbanA zrI. - akhila bhArata acalagaccha vetAmbara jana saMghanA jeThAlAla chaganalAla vaLiyAe ghaNAM varSothI muMbaIne vatana TrasTI ane maMtrI, jaina tattva vidyApIThanA TrasTI, zrI karacha banAvyuM che, jIvananI zarUAtamAM zerabajAramAM nokarI devapura jana vardhamAna tapa AyaMbila khAtAmAM pramukha ane te pachI 1943thI svataMtra dhaMdhAmAM praveza karyo. tarIke, vItarAga saMdezanA taMtrI tarIke, kacchI vIsa derAvAsI ekasaporTa ImporTanuM kAma karyuM. te pachI hinda sAIkalanI mahAjananA mAnadamaMtrI tarIke temanI sevAo jANItI che. Jain Education Intemational
Page #1134
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1097 nAnI moTI saMsthAomAM yazasvI dAnagagA relAvI che. kuTuMbanAM hatAM ke TokarazIbhAInI aMtaramAvanAomAM sarva hiMdustAnanAM ghaNAM darzanIya sthAnone pravAsa karyo che. rIte sahAyarUpa banI bhAratanI Adarza nArI tarIke jIvana dhanya banAvavAmAM pitAnI bhAvanA kendrita karela jotAM zrI karazI lAlajI kApaDIA, sarva garva anubhave che. patrI, saiArASTranA kaccha vibhAganuM eka nAnuM gAma. bIjA vizvayuddhanA kAraNe sane 1941 lagabhaga, zrI tA. 19 jAnyuArI sane 1956 nA zubha divase A TekarazIbhAIne brahmadeza cheDavuM paDyuM. A samaya sudhImAM sthAne zrI TokarazIbhAIne janma. dharmapremI ane sevAbhAvI te tyAM sArI evI jamAvaTa thavA pAmI hatI. zeThiyAo pitA zrI vAlajIbhAI ane evAM ja Adarza gRhiNe emanA kAmathI eTalA badhA prabhAvita thayA hatA ke, mAtA vejabAI mAtA ane pitAne samRddha vArase laI sarva mukhya javAbadArIo emane meM pI nizcitatA janmanAra zrI karazIbhAI bhAgyazALI paLe jamyA che e anubhavatA hatA. sArI evI kamANI, sthiratA, kartavyano Aje lezamAtra zaMkAne sthAna na rahe e mujaba sAbita : pabhAva. e prabhAva, bhAvI unnatinAM eMdhANa emAM hatAM. kalakattA thayuM che. emanuM caitanyamaya jIvana, A satyanI sAkSI thoDo samaya rahI bhAratanAM anya mukhya zaheronI mulAkAta 25 rahyuM che. laI muMbaI AvatAM jUnA sabaMdhe tAjA thayA ane samaya ane saMjoganI vAta che, zrI lAlajIbhAIne haidarAbAda AvavA preraNA maLI. haidarAbAda jenuM jUnuM nAma vaMzaparaMparAgata khetIvADInuM jIvana cheDI, patrIthI muMbaI bhAgyanagara hatuM, ahIM sthira thavAnuM bhAgyamAM hatAM AvI kApaDane vyavasAya karavAnI pharaja paDI, ane A pitAnI AgavI vicakSaNa pratibhAne ahI vikAsa sadhAtAM kAraNe ja kApaDIA kahevAyA. pratikULa samaya, paristhitinA ane bhAgya palaTAne samaya pAkI jatAM, eka pachI kAraNe, pramANikatAnI jANe bhagavAne karoTI karavA dhArI eka take sAMpaDatI ja gaI. kArobAramAM bhAgIdArIthI hoya ema zrI lAlajIbhAIne vRddhAvasthAmAM sArI evI vyavasAya zarU karI potAnI AMtara preraNAthI dhIme dhIme khoTa sahana karavI paDI. A jANe zuM hoya ema vyApAra tema ja udyogamAM paNa pravezI, vikAsa thato anya kuTuMbIjanonA dehAvasAnathI lAlajIbhAInuM jIvana gaye. AvakanuM pramANa vadhatAM sevA mATenA suSupta samApta thayuM. A samaye TokarazIbhAInI vaya kevaLa 10- sarakArI jagRta thayA. 11 varSanI ja hatI. uMmara bhale nAnI hatI, paraMtu bahumukhI sevAonI TUMka yAdImAM, sarvodaya, cakSu dAna pitAnA gAMdhIvAdI sevA saMskAro emanAmAM pAkI jaDa pravRtti, prAkRtika cikitsAlaya, mahAvIra hospiTala, jana jamAvI gayA, bALapaNathI ja sevAbhAva emanA aMtaramAM dharma vikAsa zikSA, nArI sudhAra sevA, anAthAlaya, khAdI jANe divya prakAza rUpe patharAyo hato. gAMdhIjInA sAttvika grAmodyoga, kRSi sudhAra, roTarI kalaba, gAMdhI jJAna maMdira, jIvananI asarathI eTalA badhA prabhAvita thayA ke khAdInA rAjadvArI kSetre paNa jarUra paDe, sesa TekSa bAbata hoya vaparAzane kAyamI sthAna maLyuM. pitAnA jAta anubhavothI ke koMgresanA adhivezana hoya, gujarAtI, hindI, telugu anyanI takalIpha pratyenI sahAnubhUti jIvananI eka amUlya bhASAonuM sevAkArya hoya, jaLa prakopa ke duSkALa rAhatanAM mUDI banI rahI. 11 varSanI nAnI evI uMmaramAM ja kAryo hoya, kevaLa haidarAbAdamAM ja nahi, dezanA koIpaNa jIvananI javAbadArIne lIdhe muMbaI AvavAnuM thayuM. bhAgamAM - gujarAta rAjya heya ke bihAra rAjya hAya, saMbaI ekAda varSa rahI jAtamahenatathI, khaMtathI jamAM kAma sthaLa, samayane keI bAdha emane Avato nathI. haidarAmaLyuM e zeThIyAonA prema sadUbhAva saMpa vanathI brahmadeza bAdanA zrI gujarAtI pragati samAjamAM varSothI emaNe javAnI taka maLI. pramANikatA, sAhasika vRtti, jIvanamAM menejiMga TrasTI, mAnada maMtrI, pramukha Adi pada para kAMIka karI batAvavAnI dhagaza, AvA badhA amUlya sevA bajAvI . A saMsthAne emaNe potAnA kApaDI A siddhAMtonA lIdhe uttarottara pragati ja karatA rahyA. e grupanA TrasTamAMthI rUA. eka lAkha paMcotera hajAranI sakhAvata samayanA pracalita rivAjethI 14 varSe lagnagraMthithI je DAyA, ApI, kApaDIA drasTa pragati mahAvidyAlayane tathA kApaDIA dhamapatnI zrImatI amRtabAInI vaya A prasaMge 14 TrasTa atithigRhane mUrta svarUpa ApyuM che. A uparAMta varSanI hatI. amRtabAI paNa prabhukRpAthI eTalAM ja saMskArI navajIvana mahilA mahAvidyAlayane kolejanI sthApanA mATe Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1135
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1098 vizvanI asmitA TrasTa taraphathI rUA. eka lAkha ekAvana hajA2nuM dAna ApI zrI gujarAtI ejyukezana sosAyaTI, zrI gujarAtI " amRta kApaDIA".- navajIvana vImana posTa grejyueTa samAja jhariyA, gujarAtI samAja dhanabAda tathA jhariyA sAyansa koleja sAkAra banAvI che. A sivAya haidarAbAda siTIjhana esosiyezananA teozrI upapramukha tarIke cIDane eIDa sosAyaTI ane phasAI paDelI strIo mATenA pitAnI sevAo varSothI ApI rahyA che. rAdhAkIzana homanI pravRttio vikasAvavAmAM emaNe mahattvano A uparAMta teo roTarI kalaba opha dhanabAda tathA phaLa Ape che. kolaphilDa esesiyezananA pramukha tarIke sevA ApatA hatA. teozrI dhI hedarAbAda sTeTa ceIna enDa sIDajha mara- emAMce InDiyana kela maracanTa esosiyezana ane jhariyA canTasa esosiyezananA sthApaka hovA uparAMta tenA varSo dhanabAda gauzALAnA pramukha tarIke teozrIe varSo sudhI sudhI maMtrI ane pramukha tarIke kAmagIrI bajAvI che. pitAnI sevAo ApI che. A pradeza oIla misa eso.nA eka sthApaka hovA Ama teo deDha DajhanathI ye vadhAre sAmAjika uparAMta emaNe maMtrIpade varSo sudhI sevA ApI hAlamAM saMsthAnA pramukha ke upapramukha tarIke pitAnI sevAne pramukhapada saMbhALyuM che. senTrala oIla sIDjha kamiTInA lAbha ApI cUkyA che. teozrIe sthAnika, dhArmika, ceramena ane ola InDiyA krUDa greIsa pheDarezana ane sAmAjika ane jJAtinI aneka saMsthAomAM tathA svAmIanya aneka samitio ane maMDaLomAM teozrI sakriya nArAyaNa maMdiromAM amUlya phALo ApI samAjasevAnuM sevA Ape che. gata varSe pheDarezana opha AMdhrapradeza cembara ane daSTAMta pUruM pADela che. opha komarsa enDa InDasTrIjha, hAlamAM mahAvIra hospiTala (100 beDanI suvidhAnI) gujarAtI mAravADI rilIpha zrI talakacaMda dAmodara mahetA enDa Taphera kamiTI, AMdhrapradeza gujarAtI samAja, AphaTara je dharma yogIone paNa durlabha che e pavitra kera homa, dakSiNa dhArata gujarAtI samAjanA pramukha ane mAjanA pramukha ane sevAdhama jemanA jIvanamAM caritArtha thayelo jovAmAM Ave akhila bhAratIya gujarAtI samAjanA upapramukhanI pharaja che. evA zrI talakacaMda dAmodaradAsa mahetAne janma bajAvI rahyA che. tema ja akhila bhAratIya gujarAtI zatruMjaya tIrthanI zItaLa chAyAmAM Avela pAlItANAnI samAjanA pArlAmenTarI borDanA sabhya che. najIkanA gheTI gAmamAM dharmaniSTha suzrAvaka mahetA dAmodara zrI DuMgarazI suMdarajI Thakkara (pArakarIA) dAsa devacaMdane tyAM saM. 1971 nA zrAvaNa vadi 7 maMgaLa vAra tA. 31-8-1915 nA divase thayo hato. prAthamika karachanA vatanI zrI DuMgarazI suMdarajI Thakkarano janma abhyAsa gheTImAM karI mAtra 16 varSanI uMmare saM. 1987 I.sa. 1919 nA DisembaranI 8mI tArIkhe thayo. muMbaI mAM nokarI arthe teo muMbaI AvyA. zarUAtamAM thoDo yunivarsiTImAMthI B. Com.nI upAdhi meLavI hAla samaya nokarI karI, paraMtu svabhAva ane prakRtithI pAta jharIyAnA dhanabAda kolaphIDamAM pitAno vyavasAya karI svAzrayI ane svAvalaMbI hevAthI, TUMka samayamAM ja dUdhano rahyA che. mAtra 18 varSanI yuvAna vaye AraMbhela vyavasAya svataMtra dhaMdho zarU karyo ane A dhaMdhAmAM bhAre kuzaLatA Aje adhI sadI bAda vaTavRkSanI jema phalIphAlI rahyo ane saphaLatA prApta karI. zrI talakacaMdAI e pitAnA che, je temanI kuzAgra buddhi ane kunehanuM phaLa che. dhaMdhAne khIlavyA, paraMtu mana durbaLa bane, AdhyAtmika | svabhAve sahadayI ane udAra dilanA zrI DuMgarazIbhAI bhAi jIvanane rasa UDI jAya, naitika ane nyAyanI sArAsAranI Aje 64 varSanI japha uMmare paNa aneka saMsthAonA daSTi naSTa thaI jAya, e prakAranuM dhana meLavavA pratye pramukha ke upapramukha tarIke kAryarata rahI aneka saMsthAonA mULathI ja temanuM lakSya na hatuM. vartamAnakALamAM pari. vatananI paristhitinA kAraNe, dUra dUranAM gAmomAM vasatAM saMcAlanamAM pitAne amUlya phALo ApI rahela che. ApaNAM sijhAtAM sAdharmika bhAIbahenane, ApaNA samAjanA jhadiyAnA zrI leha zA mahAjana, gujarAtI mAdhyasukhI ane sAyana sapaka artha sukhI ane sAdhana saMpanna nAIoe sahAyarUpa banavuM mika zALA tathA dhanabAda svAmInArAyaNa satsaMga samAja joIe, e vicAra sauthI prathama talakacaMdabhAIne AvyA. ane hindu mizananA tene pramukha che. A vicAranI phalazruti , muMbaImAM saM. 2022nI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1136
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1099 sAlamAM zrI ghoghArI vizA zrImALI jana sahAyaka phaMDa jenI zAkhAo ratalAma (madhyapradeza), ajamera (rAjasaMsthAnI sthApanA thaI. zrI talakacaMdabhAI A saMsthAnA sthAna), haidrAbAda (AMdhra pradeza) vagere sthaLe cAle che. mukhya karNadhAra banyA. ApaNe duHkhI spadharmika bhAI A kAMTA udyogane vizALa pAyA upara utpAdana karavA bahenonI vikaTa Arthika paristhitimAM, banI zake teTalI vicArI rahyA che. pleTaphorma mazIna ane vebrija jevA hade sahAyarUpa banavuM e A saMsthAnuM pAyAnuM dhyeya kAMTA banAvavAnI paNa eka yojanA che. A kSetramAM hatuM. paDelA saune temanuM mArgadarzana upagI thaI paDe che. zrI tAheraalI IsmAIlajIbhAI zikSaNa ane samAjasevAne kSetre paNa temanI sevAo noMdhapAtra che. zrI kRSNakumArasiMhajI vyAyAma maMdiranA muMbaInI dArUkhAnA bajAramAM lokhaMDanA agragaNya cheTalA daza varSathI maMtrI tarIke zrI maNibhAI trivedI vyApArI tarIkenuM mAnabharyuM sthAna pAmanAra zrI tAhera- smAraka TrasTanA chellA cAra varSathI maMtrI tarIke, nUtana alIbhAI amarelI jillAnA bagasarAnA vatanI che, ghaNu keLavaNI maMDaLanA chellA cha mAsathI maMtrI tarIke, gujarAta varSothI eTale ke 1937thI pitAzrInA dhaMdhAmAM joDAyA. rAjya yuvaka borDanA chelA traNa mAsathI sabhya tarIke, muMbaI AvI sthira thayA ane dhaMdhAne pitAnI kuzAgra cembara opha komarsa enDa InDasTrIjhanA sabhya ane buddhithI vikasA. dhaMdhAdArI pravRttio sAthe sAmA 1975-76mAM pramukha tarIke, 1964 thI 1972 lAyansa jika sevAnI bhAvanA ane sevAkAryanI laganI chAnI nathI kalabanA sabhya ane 1969 mAM lAyansa kalabanA pramukha rahI. meghANI mApaka samiti (muMbaI)nI kAryavAhaka tarIke ema aneka dizAmAM temanuM pradAna yazasvI samitinA sabhya tarIke sAruM evuM sthAna zobhAvyuM che. rahyuM che. dArUkhAnA Ayarna maracanTsa esosiyezana li. nA DAya zrI talakacaMda DI. zAha rekaTara tarIke - oDa Ayana maracanTsa esosiyezananA kAryavAhaka membara tarIke sAruM evuM kAma karyuM che. temano janma tA. 3-1-1932nA roja banAsakAMThAmAM temanA pitAzrI paNa dharma bhAvanAthI raMgAyelA ane ane gujarAta-rAjasthAnanI sarahade AvelA nAnA evA saMyamI hatA. gAma nenAvAmAM thayo che. temanAM mAtA sva. kanIbAI jena dhArmika saMskArathI khUba ja raMgAyelAM tethI bALazrI tApIdAsa manasukhalAla gAMdhI paNathI ja zrI tIlokacaMdabhAImAM jaina dharma saMskAra sudaDha thayA. nAnI uMmaramAM a.sau. kanIbAI svargastha thayAM sAvarakuMDalAmAM sevAkSetre kAma karanArA khaDatala mitronI ane tIlokacaMdabhAI temanA pUjya pitAzrI pUlacaMdabhAI je haroLa UbhI thaI temAM zrI gAMdhI mokhare gaNAya che. pAsethI vyApAranA pATha zIkhyA. muMbaImAM binaleha meTrika sudhIno ja abhyAsa paNa temanI kAryadakSatA, dhAtu (nona-pherasa meTala)no dhaMdho zarU karyo. pitAnI vyApArI kuneha, sAhasika manovRtti ane audyogika tIkSaNa buddhi, AgavI anumAna zakti (koThA sujha), utkarSa mATenI cokkasa daSTine samanvaya temanAmAM jovA maLaze. pistALIsa varSanI uMmare Aja teo aneka bajAranI rUkha pArakhavAnuM kauzalya vagere guNothI kizora avasthAmAM ja vAyadAnA sodAmAM teo saphaLa rIte pAra, saMsthAnA mobhI banyA che. zrI kRSNakumArasiMhajI vyAyAma gata thayA. zALAmAM emanuM ghaDatara thayuM. zraddhA ane dhIraja vaDe temaNe e bAgane nava palita karyo. je saMsthAmAM preraNAnA mAtra 17 varSanI uMmare "tI lokacaMda DI. zAha pAna pIdhAM e ja saMsthAnA A ja teo saphaLa sukAnI enDa kuM.' nAmanI vyApArI peDhInI sthApanA karI ane temAM pitAzrInI bilakula sahAya lIdhI nahi. pote banyA che. utsAha ane parizramathI pachI te aneka kSetre jhaLakayA je temanA vyaktitvano paricaya karAve che. vataMtra rIte dhaMdho zarU karyo, ane saphaLatAnA zikhare sara karatA gayA, Aje gulAlavADImAM nAna-pherasa maTalamAM sAvarakuMDalAmAM kAMTAno udyoga saurASTranA prathama "tIkacaMda DI. zAha enDa kuM.' agragaNya sthAna dharAve kalAne udyoga gaNAya che. A udyogamAM dhIme dhIme pragati che. teozrI bombe meTala ekSaceMja li. nA sabhya che. sAdhI. gAMdhI skela menyu. kuM.nuM saphaLa saMcAlana kare che, bombe nena-pherasa enDa skepa maracanTa esozIyezananA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1137
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1100 vizvanI asmitA paNa sabhya che. te uparAMta bIjI prakhyAta dhArmika saMsthAo bhUtapUrva pramukha hatA. Ama nAnapaNathI ja rAjakIya ( hare kazu hare rAma ) AMtararASTriya saMsthAnA AjIvana sAmAjika pravRttiono paricaya hato. teoe muMbaImAM sabhya che. DAInarsa kalabanA sabhya che. dhAnerA Arogya ja zikSaNa meLavyuM ane 150thI temaNe muMbaIne samitinA kAyamI kAryavAhaka sabhya che. zaMkhezvaramAM dhArmika sthAyI vatana banAvyuM. temaNe pitAne vyavasAya meTropakSetramAM TrasTI tarIke sevA ApI rahyA che. teozrIe lizane saMbhALyo. teo dhaMdhAnI pragati ane sAmAjika jana yAtrA sthaLoe vyApaka pravAsa kheDela che. te sAthe kAryamAM sarakho ja samaya phALavatA hatA. Ama sakhata dAnano pravAha paNa vahevaDAvela che. zaMkhezvaranAM eka moTI parizrama ane sAhasika vRttine kAraNe teo vyavasAyamAM dharmazALAmAM moTuM dAna ApI temanA pUjya pitAzrInuM agraNI sthAna meLavI zakayA. teozrI pereDAIjha IlekanAma joDAve che. ane zrI "pUlacaMdra becarajI zAhu' Tronika proDa. nA, pereDAIjha pepara proDa., pereDAIjha InDa(nAvaDavALA) evuM nAma ApavAmAM Avela che. sTrIala korpo, nezanala hasena sToranA menejiMga DIre pAlItANA ja dhama kSetramAM paNa dharmazALA mATe ? eka pleTa che radI AgaLa kAryavAhI calAvI rahyA che. zrI gaNAtrA chellAM 12 varSathI phAyanAnsa kamiTI dhArmika kAryomAM rasa letA zrI talakacaMdabhAIe pUjya muMbaInA ceramenapade che, relave saMgaThana saMghamAM teo AcArya caMdrodayavijayasUrIzvarajI ma dvArAja sAhebanA relave be rDa dvArA niyukata thayelA che. teoe "pesenjara Adeza anusAra 108 darzana maMdiramAM paNa meTu dAna AvanajAvana madada saMgha ane bhAratIya relave pesenjara Apela che. temanAM AvAM moTAM dAnethI prabhAvita thaI sabhAmAM temaNe judI judI samitiomAM kAma kareluM. A jaina AgevAno ane khAsa karI geDI jana saMghe uparAMta zrI gaNAtrA zekSaNika kAryamAM paNuM sAre rasa pUjya AcArya caMdrodayavijayasUrIzvarajI mahArAja dharAve che. teo zikSaka ane vidyAthIranA hiteccha sAhebanI nizrAmAM saMvata 2033mAM temanuM sonAnI tarIke sAro bhAga bhajave che. bALaekatA mATe mahArASTra thALIthI bahumAna kareluM. zrI talakacaMdabhAI e khUba ja sTeTa bAhakana jI bArI saMghamAM teo membara che. "muMbaI namra ane kartavya bhAvanAthI suMdara javAba Apelo hato. zahera sAmAjika zikSaNa samiti" ane "rASTrIya zikSaka dhArmika kSetra sAthe sAmAjika, tabIbI ane keLavaNI ekatAnA sthApaka ane menejiMga DirekaTara hatA. zrI ratibhAI khUba ja kAryarata rahetA hovA chatAM manaraMjana kSetromAM paNa jANItA che. temanA janmasthAna (mULa vatana) kAryamAM emane rasa ghaTI zakyo nathI. teozrI bhAratIya nenAvAmAM temanAM pUjya mAtuzrI sva. kanIbAInuM nAma rASTrIya raMgabhUminA borDa opha DAyarekaTaramAM che, kalAgalInA je DIne "kanIbAI dhuDAlAla janarala hospiTala" banAvela dAtA che, bhAratIya lokakalAnA sthApaka che. thiyosophiche. dhAnerAmAM dharmazALA - dhavala dharmazALA - sAcoTamAM kala sosAyaTInA saMjaka ne bALa kalyANa sesAyaTInA paNa dharmazALA baMdhAvela che. keLavaNI kSetramAM varakANuM - sthApaka che. rAjasthAnamAM jaina boDiMgamAM mukhya holanuM nAma ApavA mATe moTuM dAna Apela che, patrikAnA AjIvana sabhya zrI gaNAtrA agnine lagatA lokhaMDanA vyApAramAM che. rAjakAraNamAM yogya pratinidhi kAryakarane hamezA khUba ja AgaLa paDatA hovA chatAM teo potAne maLatA sahakAra Ape che. aneka saMsthAo sAthe joDAyelA zrI thoDAmAM thoDA samayamAM 'Lion' saMsthAne AgaLa lAvatIlokacaMdabhAInA parivAramAM temanAM Adarza dharmapatnI, vAmAM madadakartA bane che. 13 varSa pahelAM cembara lAyansa traNa putrIo tathA be putro che. moTo putra ci. dineza kalabamAM joDAyA bAda teo A samayagALAmAM jilalA kolejamAM abhyAsa karI rahela che. teo khUba khUba samRddha levale A kalabane AgaLa lAvI zakyA che je temanI bane, jAhera kSetramAM siddhio meLave tevI zubhecchAo. dhagaza batAve che. teo zrI 1975-76 mAM mAga lAyansa kalabanA pramukhapade hatA tyAre AMtararASTrIya zrI tulasIdAsa Ara. gaNAtrA kSetre maLato so TakA evorDa pramukha pade jItI gayelA. zrI tulasIdAsabhAInuM janmasthAna karAMcI ane sAla 1976-77mAM vibhAgIya pramukha paNa banelA. 197817. temanA pitAzrI zrI rAvajIbhAI gaNAtrA muMbaInA '79 2katasaMgraha vibhAganA pramukha hatA. rIye roDanI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1138
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1101 lAyansa kalabane teo ghaNu inAma apAvI zakaLyA che je mArakeTanA agragaNya kApaDanA vyApArI tarIke nAma rezana temanI kAryazakti sUcave che. 1973 mAM mIyAmI bIca karyuM. (yu. esae. )mAM bharAyela lAyana AMtararASTrIya sabhAmAM temanA pitAzrIe savaMta 1969 mAM vairAgya utpanna teo pratinidhi sabhya tarIke gayelA. 1937mAM elImensa thavAthI dIkSA aMgIkAra karI zata sunizrI ja sagarejI (yu. esa. e.)mAM paNa hatA. sAMskRtika hetu mATe temaNe )mAM paNa hA, sAskRtika hetu mATe temaNe mahArAja banI jIvana sArthaka karyuM hatuM. A varmAne hoMgakaeNga, jarmanI, keneDAnI mulAkAta lIdhI hatI. hamaNAM pitAnA dhArmika ane anukaMpAdAnanI sarakAra zrI tulasI1979mAM ja eka lAyansa kalabanI miTiMga mATe dAsabhAIne jIvanamAM nAnapaNathI ja sIcAyA hatA. tavAna ane phIlIpAInsanI mulAkAta lIdhela hatI. e ja keDI upara cAlIne mAnavasevAno yajJa avirata cAlu zrI gaNAtra bhagavAna seneTarI peDA (buddha bhagavAna. rahe te hetuthI sane 1972 mAM temaNe zeTha tulasIdAsa ne maTha) naM. 15 jI. ela. AI. nA sakiya kArya jagajIvana savAI cerITebala TrasTanI sthApanA karI ane kartA che je rASTrIya ane AMtararASTrIya vyavasthAtaMtramAM dAnane akhUTa pravAhe vahevaDAvyo. jenA hRyamAM karuNAno saMkaLAyela che. A sAthe InDo-amerikana sosAyaTI, sAgara sadAya vaheto ja raheto hato tevA zeThazrI tulasII-DA-jarmana sAMskRtika sosAyaTI, InaDo-dakSiNa dAsabhAIe aneka duHkhIjanone madada karI che. temane e zapa mitratA sosAyaTI, InDo-jApAna sosAyaTInuM saMkhyAbaMdha saMsthAone moTI sakhAva kare che. teo sabhyapada dharAve che. ane I- keneDIana sesAyaTI zrIe muMbaInI sara harasanadAsa narottamadAsa hapiTalane phrAnsa mitra, mahArASTra rAjya bAna-jI-ArI, yAmikA, rUA. 250 00- suratanI mahAvIra janarala hospiTalane rUA. Isakena (Y MCA, ISKON)nA upapramukha pade che. 11000/-, mahAvIra jaina vidyAlayane rUA. 10000 vijApuramAM zrImad buddhisAgarasUrinA samAdhi maMdiramAM zrI gasutrA lohANA kavayaMsevaka maMDaLanA 12 varSa rUA. 11000/-, sAyanane mAnava sevA saMghane rU. 70 30-, sudhI sekreTarI pade, mATuMgA gujarAtI kalabanA AjIvana mAMgarolamAM vaNika davAkhAnAmAM rU. 9 : 00/sabhya, mAnava sevA saMghanA sabhya che. eka rama- vIra tarIke muMbaInI kAMdAvADImAM jena kilana kAM rUA. 6000/-, teo muMbaI krikeTa esosiyezananuM sabhyapada, po. ema, cIrAbajAramAM dazAzrImALI sthAnakavAsI jana bhejanAlayane svImiMga bAtha ane hindu jImakhAnAnA dainika sabhyapade che. rU. 6500/-, mAMgarola madhye zAradAgrAmane rU. 5000/zrI gaNAtrA ane zrImatI damayaMtIbena ane be putrI, te uparAMta mAMgarola mathe phakta 10 paisAmAM garIba eka putra sAthenuM sukhI kuTuMba che. zrI gaNAtrAnI sava. mANasane jamavAnI sagavaDatA maLI rahe te hetuthI sevA lakSI sevAone dhyAnamAM laI mahArASTra sarakAra temane maMDaLa saMcAlita zeTha tulasIdAsa jagajIvana savAI bhejaS.E, 1 nI mAnayukta padavI ApI che je ye che. zrI nAtha mATe rUA. 25000/- alaga phALavI tenuM vyAja gaNutrA A rIte ja AgaLa vadhatA rahe e ja zubhecchA. saMsthAne maLI rahe tevI goThavaNa karI, tema ja temaNe samAjanI duHkhI bahenone kapaDAM sIvavAnA 9 saMcA zrI tulasIdAsa jagajIvanabhAI savAI Apela che, jAti-jJAtinA bhedabhAva vagara samAjanA jarUriyAtavALA lokone tamAma rIte madada pharavA teo mAMgarolanA eka mahAna dAnavIra mahAnubhAva tarIke hamezA sakriya rahetA. jemanuM nAma aMkita thayeluM che tevA zrI tulasIdAsabhAIno janma mAM garAlanA pratiSThita zeTha zrI jazavana. teozrI keLavaNInA prakhara himAyatI hatA. te e bhAI prAgajIbhAI savAInA gRhe thaye hato. nAnI uMmara muMbaInA zrI geDIjI derAsaranA TrasTI tarIke 20 varSa mAM ja sAMsArika javAbadArIo ramavI paDavAthI sudhI sevA bajAvI hatI. te uparAMta vAlakezvara jana seva teozrIne abhyAsa choDI dhaMdhAmAM joDAvAnI pharaja paDI, maMDaLa temaja Dejha phaDa saMsthAnA ghaNAM varSa sudhI TrasTI muMbaIne pitAnI karmabhUmi banAvI kApaDanA dhaMdhAmAM ane joDAyA ane potAnI AgavI dhaMdhAdArI sUjha, AvaData, mAnavasevA e sUtra ja jemanI jiMdagImAM vaNAyeluM kuneha ane pracaMDa puruSArthathI muMbaInI mULajI jeThA hatuM, tevA yAsvI kAkA dharAvanArA ane anu Jain Education Intemational
Page #1139
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1102 vizvanI asmitA kaMpAdAnane akhUTa pravAha vahevaDAvanAra zrI tulasIdAsa- sevAo Apela che. gata pitAzrInA smaraNArthe chAtrA. bhAI tA. 28/1/1977nA roja ciravidAya pAmyA. laya saMsthApI temAM bhejanAlaya sAthe navI adyatana temaNe sthApela zeTha talasIdAsa jagajIvana savAI cerITe. ImArata sAkAra karela che, e teozrInI jJAti pratyenI bala TrasTamAMthI Aje paNa samAjanA aneka jarUriyAta- mahAna bhAvanA vyakta karela che. TI.bI. jevAM bhayaMkara vALA lokone sahAya apAya che. aMtamAM mAnavatAne dardIthI pIDAtA mAnavakAje tana-mana-dhanathI varavAlA dIpa pragaTAvanAra ane pitAnA mRtyu pachI paNa anukaMpA mukAme eka TI.bI. seneToriyama sthApavAmAM teoe agra dAnanI khubu phelAvI janAra zrI tulasIdAsabhAInA AtmAne bhAga lIdhela tathA sadarahu saMsthAnA pharsTa ceramena hatA. jinezvaradeva parama zAMti arpe. okhAmaMDaLa bahu ja pachAta ane achatagrasta vistAra hAI avAranavAra duSkALanI paristhiti sarjAya che. ane zrI tulasIdAsa rAmajIbhAI dAvaDA te mATe A khAmaMDaLa tAlukA duSkALa rAhata samiti sthApI puNyabhUmi dvArakA jemanA pratApI pravana karma ane temanA pramukhasthAne rahI mUMgA pazuonI karela sevA dharma kSetra rahyuM che e sArASTranA mukhyAta dAvaDA parivAranI kadApI bhulAya tema nathI. teozrIe svargastha patnInI AnuvAMzika dAnazIlatAne dIpAvanAra zeTha zrI tulasIdAsa yAdamAM dvArakAmAM ' zrImatI maNibena sabhAgRha' sthApI rAmajIbhAIno janma saMvata 1971nA zrAvaNa vada sAtama dvArakAnI janatAne sAmAjika tema ja zaikSaNika kAryo nA dine dvArakAmAM thayo hato. teozrIe cAra aMgrejI mATe arpaNa karela che. sudhIne abhyAsa karI vArasAgata vahANavaTAnA vyavasAyamAM AvA gauravazALI jJAtivIra ane sArASTranA saMniSTha pitAzrI sAthe joDAyA hatA. TrAnsaporTane vyavasAya zarU karmavIra zeTha zrI tulasIdAsabhAIe tA. 19-2-1976nA karyo. gujarAtanA ekamAtra kudaratI baMdara khAbaMdare AyAta ja A phAnI duniyA parathI cirakALa vidAya lIdhI. - nikAsa thatA 80 % mAlanuM kalIyariMga, phoravarDiga ane kayeyapUrti mATe vyavasAyanuM sukAna pitAnA jayeSTha ane TIvIDasanuM kAmakAja teozrInI peDhI hastaka che. putra zrI vijayakumArane saMpatA gayA. teozrInI karakara, kAryadakSatA ane kunehane Aje paNa temanA vArasadAra Aje lagabhaga cALIza varSathI saurASTranI vyApArI zrI vijayakumAre jALavI rAkhela che. ane TIvIDoriMga AlamamAM teozrInuM nAma prakIrtita banyuM che. sAhasi kalIyariMga, zipiMga vagere kAmo hAtha upara laI saphaLatA katA, pramANikatA ane prabaLa puruSArtha vaDe saMprApta pUrvaka pAra pADe che. sAthe sAthe zrI vijayakumAra pitAnA karelI svasaMpattine samAjanA sAMskRtika utthAna kAje sAMskRtika vArasAmAM paNa vadhAro karatA jAya che. zrI sadvyaya karIne zrI tulasIdAsabhAI e jIvana bhaoNojavala vijayakumAre okhAmAM aMgrejI mIDiyama prAthamika zALA banAvyuM. udyoga AlamamAM ja nahi paraMtu jAhera UbhI karavAmAM sakriya rasa laI tana, mana tathA dhanathI jIvananAM anekavidha kSetre pitAnA ajaba vyaktitvanI sevA Apela che. A uparAMta okhA lAyansa kalabanA anerI pratibhA prasarAvI teozrIe sarvapriyatA saMpAdita vividha hoddAo saMbhALI sevA tathA sAMskRtika kAryakrama ... karI. AthI ja teozrI e. pI. nI mAnada padavIthI rajU karI nagaranI pragatimAM svargastha zeTha zrI tulasIdAsasarakArazrI dvArA sane 1964 mAM puraskRta thayA hatA. bhAIne yeyane utsAhapUrvaka AgaLa dhapAve che. zrI vijaya vyAvasAyika kSetre zrI tulasIdAsabhAI e okhAnA vepArI kumAra upara kauTuMbika temaja dhaMdhAkIya javAbadArIo maMDaLanA pramukha tarIke vepArI varganuM hita sAdhavA kArya AvI paDI tyAre temaNe haju pukhtavayamAM ja praveza ja zIla sevA ApelI. okhAnA zipiMga ane kalIyarIMga karyo hato. temaNe kAryazIlatAnI zarU AtamAM ja pitAnA ejanTasa esosiyezana sTIvIDosa esosiyezana tema vyaktitvanA prabhAvathI pitAnA gauravAtmaka vArasAne vadhAratA ja Tresa kalabanA pramukhanA nAnA 6 sthAnethI saMcAlana rahyA che. kareluM. teo chInI jJAtisevA ane zikSaNika kSetranuM pradAna preraNAtmaka banI rahe tevuM prajajavala che. dvArakAnA lohANA sva. zrI tribhovanadAsa menadAsa bhutA kanyA chAtrAlayanA pramukha tarIke tathA zrI zAradApITha rAjulAnA vatanI ane dhaMdhArthe ghaNAM varSothI muMbaI A Tasa kolejanA upapramukhapade teozrIe prazaMsanIya pUnA tarapha vasavATa karI rahyA hatA. nAnI vayamAM vyApAra Jain Education Intemational
Page #1140
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1103 kSetrane bahoLo anubhava ane dIrdhadaSTine laI dhaMdhAmAM kartavyaparAyaNa 2hyA che. atyAre paNuM vRddhAvasthAe pahoMcavA AgaLa Avaka ane sakomAM saMpattine upayoga karatA chatAM teo je kArya hAthamAM le te vagara ALase pUruM radA. ghelA somanAtha maMdiramAM temane phALe ananya che. kare che. AvA dharma-karmavIranI niHsvArtha sevAonI jolAparanA zakaranA maMdiramAM, rAjulAnI nAnI saravANIe haradama hara sthaLe vahetI rahe tevI zuM makAnamoTI badhI ja sArvajanika saMsthAomAM, tulasIzyAma nAe vAMchIe chIe. ane anya dhArmika jagAomAM temaNe dAnano avirata pravAha cAlu rAkhyA. zeTha zrI tribhavanadAsasAIno tA. 1. zrI dvArakAdAsa tulasIdAsa saravaiyA 19-10-73 nA roja acAnaka svargavAsa thaye ane sva. zrI dvArakAdAsabhAI pitAnA pagaju khAnaMdI sukRtyanI suvAsa mUkatA gayA. rAjulAnI pAMjarApoLa ane milanasAra svabhAvathI kuTuMbIjano ane prathama pravRttimAM ane keLavaNInI dizAmAM udAra sakhAvata karI paricaye ja maitrI keLavI levAnI bhAvanAthI sAruM evuM che. bhAvanagaramAM zrI tribhovanadAsa medAsa bhutA enDa maitrI kSetra vikasAvI zakayA hatA. teozrI potAnI kArya kaM. nAmanI peDhI cAle che. Aje te paDhI ghaNI AgaLa dhagazathI meLavelI saphaLatAnuM sAruM citra mUkI gayA che. vadhI che. A peDhInA saMcAlanamAM mahatvane bIjo hisso - sva. zrI dvArakAdAsabhAIe muMbaI khAte esasa bhAIzrI araviMdakumAra odhavajI muMbaImAM rahIne paNa menItA korporezana tathA je. ena. kAM kemikasa enDa peDhIne atyAre mArgadarzana ApI rahela che. bhAIzrI ara DAyasTapha prA. li. sathApeluM. A uparAMta bIjA ghaNuM viMdakumAra zeTha tribhovanadAsanA pitarAI bhAI che ane dhaMdhAonI saphaLatAmAM tenI preraNA rahelI che. A vahIvaTa khUba ja kALajIpUrvaka saMbhALe che. kAryamAM teozrIe pitAnuM vyAvasAyika kauvata batAvI zrI dalIcaMda lakSmIcaMda kaTArI dhaMdhAne bhavya saphaLatA ApelI. jainatva zrI dalIcaMdabhAI koThArI surendranagara jillAnA TUMka samaya pahelAM thayelA temanA avasAna chatAM sApakaDA gAmanA vatanI che. nAnI vayamAM kauTuMbika javAba- teozrI potAnI kAryakuzaLatA dvArA jIvaMta ja lAge che. dArI AvI paDatAM Arthika mUMjhavaNane laIne dezATana A vyavasAyagRhAnA saMcAlanamAM temanA vaDIla putra zrI karavAnI hiMmata karI- muMbaImAM aneka tANAvANAmAMthI jitendrabhAI e sAruM pradAna ApeluM te ja rIte teo pasAra thatAM dhaMdhAmAM mana parovyuM. cANakaya buddhi, khaMtathI avasAnamAM sahabhAgI tharyA che e duHkhanI vAta che. zrI kAma karavAnI AvaData vagerethI dhaMdhAmAM lAkho rUpiyA jitendrabhAI paNa vaTavRkSa UbhuM karavAmAM sAtha Apyo paNa meLavyA ane arthasiddhi saMpAdana karI garIbAImAMthI tene chAMyaDo laI zakayA nahi. sikaMdarAbAda, muMbaI ane zrImata thayA, pachI temanuM jJAti- abhimAna savizeSa vatana bADanI aneka saMsthAo temanI hadayanI udAratA jAgrata thatuM gayuM. jJAtinAM bALake taraphanA 2 sIma prema ane sevAbhAvanAnI vRtti batAvatI temanI hAjarI laI keLavaNInA kAmane uttejana Ape che. temanuM cAritrya, noMdhAve che. dharmabhAvanA, sAhasa vagere anukaraNIya che. saddagata zrI dvArakAdAsabhAI tathA rasadagata zrI jitendra jana samAjamAM temanI kIrti prabhAvanA jhaLahaLI rahI bhAI e bannenA jIvanamAM vadhAremAM vadhAre dhanya paLe che. temanI saphaLatAne keTaleka yaza zrI cImanalAla AvI gaI je kAyama mATe emanI yAdagIrIrUpe banI jAdavajIne phALe jAya che. muMbaImAM derAsara kamiTImAM, raheze. Aje emanI A peDhI enuM saphaLa saMcAlana zrI dArUkhAnA vyApArI maMDaLamAM ane bIjI aneka saMsthA, dinezabhAI saravaiyA AbAda vArasAgata sUjhathI saMbhALI mAM AgaLa paDato rasa le che. temaNe hamaNuM ja sArI rahyA che. zrI dinezabhAI paNa ghaNA ja umadA svAbhAvanA evI rakama naDiyAda jana upAzrayamAM arpaNa karI che. ane saraLa prakRtinA che. zrI dinezabhAI e pitAnA bhaviSyamAM vatana tarapha Adyogika dizAmAM pagaraNa mAMDavA ujajavaLa vArasAne kevI jANyo che ane e rIte ja zarU karyo che. caritArtha karI jANe evI zubhecchA. . zrI dvArakAdAsatemanI dhaMdhAkIya kArakirdInA UjaLA itihAsano bhAI, tathA sva. zrI jitendrabhAIne samRtisuvAsa phelAtI 5. temanA umadA svabhAva u52 racAyo che ane sadAye rahe ane prabhu temane zAMtinuM amRta bakSe evI prArthanA. Jain Education Intemational
Page #1141
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 104 zrI dvArakAdAsa dhanajI kANakiyA zrI dAmodara mAdhavajI jevI kANakiyA parivAranI pragati mATe kANakiyA utkarSa zrI dAmodarabhAIne janma tA. 12-12-1926nA maMDaLanI sthApanAmAM AgevAnIma bhAga bhajavyo eTaluM roja mAMgaroLa mukAme thayo. vidyAbhyAsa tathA veda ane ja nahi paNa varSothI enA maMtrIpade rahI sevA karI rahyAM saMskRta pAThazALAmAM abhyAsa pUro karI mAtra 18 varSanI che. kAyiA kuLanI kIrtigAthA gAvA "kANakiyA kula nAnI vaye sana 1944mAM muMbaI AvyA. ane bahu ja kamadi' nAmanA graMthanI prasiddhi zreya emane ja sAdhAraNa pagArathI TekSaTAIla mila mazInarI perapAsanA ApIe te atizayokti nahi gaNAya. AgevAna vepArIne tyAM ghaNAM varSo sudhI kAma karyuM, kArakunathI zarUAta karI dhIme dhIme sekasa menejara tathA mAtAjI kanakezvarI maMdira jIrNoddhAra kamiTInI sthA- heDa ekAunTanTa ane phekaTarI menejara vagere hoddAo panAmAM paNa AgevAnIbharyo bhAga laI sAruM evuM bhaDaLa bhogavyA. dhaMdhAne lagatA saMpUrNa anubhave meLavyA bAda bheguM karI maMdirano jIrNoddhAramAM mukhya hisso Apela. pote saMpUrNa paNe pitAne dhaMdhe me. pramoda TekSaTAIla kamiTIne "mAtAjI kanakezvarI Tempala TrasTa"mAM pheravI InDasTrIjhanA nAmathI zarU karyo. pU. pitAzrIe zrImad tenuM baMdhAraNa ghaDavAmAM paNa temaNe AgevAnIbharyo bhAga bhAgavatanA 95 pAThanA pArAyaNa pita karyA. temanI mahIlIdho. mAtAjI kanakezvarInI muMbaImAM A mAsamAM kAMkSA aSTottarazatanA paripUrNa karavAnI hatI, eTale zAradIya navarAtri utsava zarU karanArAomAM paNa teo temanA bAkI rahelA 13 pAThanAM pArAyaNo ghATakoparanA eka che. saMsthA kanakAI saM sthAna mATe seneTerIama, vidvAna brA hANo dvArA sane 1965 mAM ghATakoparamAM karAvI gauzALA, IlekaTrIka vyavasthA, pANInI vyavasthA karavAmAM pU. pitAzrIne saMkalpa pUro karAve, ane pitRRNa paNa temano moTo hisso che. A saMsthAnA AjIvana cUkavyuM. teo zivazaktinA upAsaka, dhArmika bhAvanAsekreTarI tarIke ra7 varSathI sevA ApI. temanI sevA vALA, gaupremI, udAra, sAhasika vRttivALA che. zrI badala saMsthAe muMbaInI samasta koLI jJAtinI hAjarImAM ghATakopara brAhmaNa samAjanA chellAM 25 varSathI sakriya tathA mAtAjInI mUrti samakSa temane mAnapatra ApI temanI kAryakara che. teo kAryavAhaka kamiTInA sabhya, maMtrI, sevAne biradAvI che. A saMsthAnA TrasTI tarIke tathA khajAnacI, upapramukha vagere hoddAo bhegavI A varSe upapramukha tarIke hAla sevA ApI rahyA che. ane saMsthAne samAjanA pramukha tarIke sarvAnumate cUMTAyA che. samAjanI dina-pratidina utkarSa thAya evI sevA ApI rahyA che. sevA e ja pitAnuM saubhAgya samaje che. te sivAya zrI temanA vatana cAvaMDa(lAThI)mAM paNa mAtAjI kanakAInA mAMgaroLa coryAsI brAhmaNa jJAti, zrI saurASTra sArasvata madirano jIrNoddhAra mATe temanA pramukha paNa nIce kamiTInI jJAti maMDaLa, mAMgaroLa milana tathA anya dhArmika, sthApanA karI maMdirano jIrNoddhAra karavAmAM mukhya sevA sAmAjika, zaikSaNika saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. ApI. mAtAjInA maMdiranA dvAra tathA mAtAjI kana temanAM dharmapatnI zrImatI zAMtAbena ghATakopara brAhmaNa kAInA svarUpanI pratiSThA temaNe hAtha dharI che. hAla A samAja mahilA samitimAM ghaNuM varSothI sevA A ve che. A kamiTInA pramukha tarIkenI sevA ApI rahyA che. varSo varSe mAnada khajAnacIno he do saMbhALe che. temanA putra pahelAM cAvaMDa gAmanA utkarSa mATe cAvaMDa grAma sevA maheza paNa zikSaNa samitimAM sevA Ape che, A rIte samitinI sthApanAmAM tathA tenA maMtrI tarIke sevA ApI. jevI kuTuMba sevA-dharmane vareluM che. zrI jagadaguru zaMkarAcAvaDanA ThAkorajInA carAne jIrNoddhAra karavAmAM madada cArya mahArAja jatiSa pIThAdhIzvara zrI svarUpAna karI. davAkhAnuM (ele pathI) zarU karAvyuM. cAvaMDa-lAThI sarasvatI ane cAturmAsa cAlu varSe karAvela, dhArmika mArga upara pANInuM paraba vagere dhAnika kAryo karatA vAtAvaraNamAM ujavela. tema ja zrI dvArakA zAradApIThezvara 2hyA che. zrI abhinavasaccidAnaMdazrI baMne jagadgurujIe zAla bhAratanI lagabhaga pUrI dharmayAtrA karI che. mAtAjI oDhADI, puSpahAra arpaNa karI AzIrvAda ApyA hatA. kanakAInA parama bhakata che. lIdheluM kAma pUruM karyuM chUTake zrI dAmodarabhAI uttarottara pragati kare tevI zubhecchA karA e emano svabhAva che. pAThavIe chIe. Jain Education Intemational
Page #1142
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 115 zrI dAmodaradAsa rAmajIbhAI dAvaDA zrI dinakaralAla mohanalAla IslAmapuravAlA nirADuMgarI udyogapati zrI dAmodarabhAIno janma saMvata zrI dinakarabhAI vijApura tAlukAnA jaMtrAla gAmanA 16. zrAvaNa vada trIjanA roja dvArakA khAte thayo vatanI che. hAla teo mahArASTramAM IralAmapura zaheramAM hatA. dvArakA khAte ja gujarAtI sAta dhoraNano abhyAsa me. mohanalAla jIvarAjanA nAmathI jaththAbaMdha tathA rITela karI teozrI pitAzrI sAthe anAja-kariyANAnA vepAramAM kariyANune vepAra calAve che. bApadAdA vakhatathI sukhI ane joDAyA tyAre temanI vaya mAtra paMdara varSanI hatI. A saMpanna che. mahuDI-madhupurI tI tha mAM zrI ghaMTAkarNa mahAvIra uparAMta temanA anya vyavasAyamAM vahANavaTAnuM kAmakAja dAdAnA teo parama bhakata che. teo hAla temanA ghare ekalA paNuM hatuM. siMdhiyA kaMpanInAM vahANono mAla khAlI pAMtrIsa varSathI zrI dAdAne akhaMDa ghIno dIvo rAkhe karavAno tema ja bharavAne temanI pAse konTrAkaTa hato. che. yathAzakti dAnadharma mAM 2kama khacaMtA rahe che. AcArya e.sI.sI. simenTa kaMpanIne mAla lAvavA laI javAnuM ga bhagavaMta zrImat zrI kailAsasAgarasUrIzvarajInA parama rAgI che. me TrAnsaporTanuM kAmakAja to teo chellAM 40 varSathI saMbhALe temanI traNa baheno paikI be bahene muMbaI rahetA me. che. pAMDava samA pAMca bhAIoe pitAzrInA kAmakAjano vArA TrAnsaporTa .nA bhAgIdAra zrI cInubhAI. vI. vorA saghaLo bhAra suvyavasthita rIte mAtra upADI lIdho eTaluM tathA zrI zAMtibhAI vI. vorAnA ghare che. teo sAthe ja nahI paraMtu teno vikAsa paNa karyo ane viratAra paNa khUba ja miSTa saMbaMdha dharAve che. teo pitAnI jJAtinAM vadhAryo. zrI tulasIdAsabhAIe dvArakAnI ophisanuM kAmakAja kAryomAM sAjai rasa dharAve che. hamaNAM hamaNAM jJAtinA saMbhALI letAM zrI dAmodarabhAI muMbaI AvyA ane samUha lagna yojAyA temAM teo kamiTImAM che. varSamAM pATarI udyogamAM jhaMpalAvyuM. Aje A navabhArata paTarIjha be vakhata mahuDA tAthanA daza be vakhata mahuDI tIrthanA darzane javAno niyama che. te prA. li. bhAratanI phekaTarIomAM bIjA naMbaranuM sthAna pramANe niyamane vaLagI rahyA che. kuTuMbamAM paNa te saMskAdharAve che. sAmAnya evA so kAmadArothI zarU thayelI A ronuM siMcana karatA rahe che. pite udAra dilane ane phekaTarI Aje zivarInI vizALa jagyAmAM potAnI mAlikI A 2 ati premALa che. nA makAnamAM adyatana mazInarI sAthe 350 kAmadAro sAthe kArya zrI dinakararAya dalapatarAma jAnI karI rahI che. hAlamAM temanA vaDIla suputra zrI nAraNadAsabhAI A phekaTarInuM kAmakAja saMbhALe che. vepAra-vANijya kSetre saurASTramAM sihora pAse usaraDa gAmanA vatanI che. vyasta zrI dAmodarabhAI jJAtisevA pratye udAsa nathI rahyA. 1941 nA sapTembaranI 8 mI tArIkhe temane janma dvArakA khAte kanyA chAtrAlaya ane bekiMganI sthApanAmAM thaye. bI.e. ela.ela.bI. sudhIno abhyAsa karI, eDatana, mana ane dhanathI phALe Ape che. jJAtinI judI vokeTa banI muMbaImAM vakIlAtane vyavasAya svIkAryo che. judI saMsthAomAM judI-judI jagyAe dAnanuM jharaNa sAthe sAmAjika sevAne kSetre paNa temane noMdhapAtra kALa vahAvyuM che. temanA suputra zrI nAraNubhAI dAvaDAnuM paNa kahyA che, 1978 thI myunisipala korporeTara tarIkenI evuM ja mahattvAkAMkSI jIvana che. abhyAsakALa daramyAna temanI sevA noMdhapAtra che. mahArASTra sarakAre temane S.S.M. rASTrIya raMge raMgAyelA. lahANu yuvaka maMDaLa sthApI no hoddA ApI temanuM bahumAna karyuM che. muMbaImAM garIbanI sArI sevA karI. dhaMdhAnA anubhava mATe teozrI audIcya brAhmaNa samAja, muMbaI khAravA samAja, temaja jApAna 5Na jaIne sAro anubhava meLavI AvyA. nava- anya saMsthAo sAthe saMkaLAyelA rahIne samAja sevAmAM bhArata paTarIjhana saphaLa saMcAlana karI rahyA che. dhaMdhAnA sAro evo samaya ApI rahyA che. vikAsa arthe temaNe ghaNA dezane pravAsa karyo che. ola zrI dIpacaMdabhAI esa. gADI IDiyA pioTarIjha menyuphekacararsa esesiyezananA pramukha tarIke paNa temanI sevA jANItI che. zrI nAraNadAsabhAI ola InDiyA jana konpharansanA sUtradhAra ane muMbaInI ghaNA ja udAra, mAnavatAvAdI ane paropakAravRtta dharAve aneka saMsthAonA adhiSThAtA banelA zrI gADI" sAheba che. teozrI ghaNuM ja sAmAjika saMsthAo saMkaLA- janasamAjamAM sAruM evuM bahumAna pAmyA che. kAThiyAvADanA yelA che. eka nAnakaDA gAma paDadharImAM varSo pahelAM eka sAmAnya sArA Jain Education Interational
Page #1143
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 kuTu'JamAM zrI dIpaca'dhrubhAInA janma thayA. nAnI uMmaramAM ja dIpaca`dabhAIe pitAnuM sukha gumAvyuM. dAdAjInI chAyAmAM UcharyA. vAMkAneramAM meTrika sudhI abhyAsa karyAM. ucca abhyAsa mATe zrI jaina mahAvIra vidyAlayamAM dAkhala thayA. vidyathI avasthAmAM vepArI banI beThA chatAM sAtapipAsA tIvra hovAthI bI.esa.sI, ela.ela.bI. thaI ne iMglenDa jai berisTara thayA. vakIlAtanA kSetre saphaLatA maLavA lAgI. paNa vyApArI jIva hovAthI vizvavidha vyApArAmAM jhukAvyuM ane lakSmInI varSo varasI rahI. paNa hRdayanI udAratA evI ke zikSaNu sa MsthAe, mAnava rAhata, udyoga kendra ane e uparAMta sevAnAM vividha kSetrAmAM jyAM jyAM jarUra paDI tyAM chUTe hAthe dAna karyu. mAtRbhUmi paDadharImAM pU. pitAjInA smaraNamAM eka kanyAzALA ane Alama'diranI sthApanA karAvI. mukhaImAM ghATakoparamAM pU. mAtuzrInA smaraNamAM zrI dhanajI devajI rASTrIya zALAmAM sabhAma'Da ApyA. ' DuMgarI ' vistAramAM ' gADI ' hAiskUla sthApIne Aja teo tathA temanAM sevAbhAvI dharma patnI zrImatI vidyAbahena erisTara zALAnA prANu banI rahyA. A zALAmAM hajAreka bALakA jJAnanA prakAza ane ucca sa...skAra meLavI rahyAM che. sAmAjika kSetre paNa ghaNAM ghaNAM madhyama varganAM kuTuMbane temanI udAratA AzIrvAda samAna banI rahI che. zrI dIpacaMdabhAI zikSaNa, sAhitya temaja samAja ane hajAro khALakAnA udAracirata sAyamUrti gArDa - saMrakSaka che. gAMdhIjInA sadeza mujaba sapattinA TrasTI banavA prayatna karatAM karatAM 'mahujana sukhAya bahujana hitAya ' maLelI lakSmInA saddaupayAga thAya evI zrI dIpaca`dabhAI esa. gADI'nI mahecchA ApaNane preraNA ApI jAgrata kare che. sadaiva smita veratA zrI dIpacaMdabhAI ne zAsanadeva khUba lAMbuM AyuSya ane taMdurastI apa ane tenA zuma haste samAjanAM zubha kAryo thAya ema icchIe. pete zaktipUjApAM mAne che, pApa puNyAmAM mAne che. Aja lAkhA rUpiyAnI sakhAvatA karI che. bhaviSyamAM mATI AkAMkSA sevI rahyA che, cerITI sasthA banAvI rAjanA eka hejAra rUpiyAnuM dAnadhama thAya tevI temanI manISA che. moTA putra De|. 22mIkAnta gADI khyAtanAma sarjana che. rAganA niSNAta che. iMglenDamAM prekTisa kare che. tyAMnI sAmAjika pravRttie sAthe ghaniSTha rIte sakaLAyelA vizvanI asmitA che. nAnA putra selisiTara zrI hasamukhabhAI dIpacaMda gADI muMbaInI eka jANItI selisiTaranI peDhImAM joDAyelA che. zrImatI vidyAbahena gADI 1972 nA ogasTamAM je, pI. thayAM. mAnanIya dIpacaMdabhAI 1973 mAM ela inDiyA jaina konpharansanA pramukha nimAyA ane bahumAna pAmyA, AkhuMya kuTuMba ucca vicAra dharAve che, ane dAnadhama nI pravRttimAM bhAre mATuM pradAna rahelu' che. sva. zrI durgAprasAda pI. desAI e zrI durgAprasAdabhAInA janma jUnAgaDhanA bagaDu gAme thayA hatA. vatanamAM ja nAna maeNTrika sudhInuM zikSaNa lIdheluM. temaNe geAMDala khAte relavenI neAkarIthI kArakirdInI zarUAta karI. i.sa. 1521 mAM haDatAlane kAraNe nAkarImAMthI rAjInAmu' ApI zrI popaTalAla mAlaliyA sAthe mATara vyavasAya zarU karyA. AmAM AgaLa vadhatA 1945 mAM rAjakATa khAte e gereja nI sthApanA karI, ane 'zevaroleTa ' 'vAkasaDAla' jevI adyatana mATagADIone sArASTramAM jANItI khanAvI. AgaLa vadhatAM temaNe ' meTrA mATasa 'nI sthApanA karI eTomobAila vyavasAyane vega ApyA hatA. mATara vyavasAyanI sAthe sAthe temaNe 1958-'39 mAM saurASTramAM dhrAMgadhrA khAte Avela sADA-eza ane kemikalanA utpAdananA dhaMdhAne vegavA banAvavAnA yaza temane phALe jAya che. A kAryathI temanI vyavasthAzaktine khyAla Ave che. zrI durgAprasAdabhAIe 1968 nA rAjakoTa satyAgrahu ane jUnAgaDhano ArajhI hakUmata vagere mAM mahattvanA phALe Apela. vyavasAya ane sakriya kArya kartA tarIke aneka lAkanetAonA temane paricaya hatA. rAjakIya, sAmAjika, dhArmika jJAtikIya badhI jAhera pravRttine sagIna rIte deranAra zrI durgAprasAdabhAI rAjakoTanA jAherajIvanamAM ' DI.pI. ' ane 'kAkA ' nA nAmathI jANItA anyA hatA. rAjakoTa meTara TreDa esesIyezana, rAjakoTa peTrAla DIlasa eso. 'rAjakoTa Traka ena eseA. nA pramukha tarIke sArI kAmagIrI khajAvelI. tA. 8-10-'71nA roja temanA akALa avasAnathI jAhera jIvane garIbI anubhavelI. prabhu temanA AtmAne zAMti arpe. zrI dulerAya ratilAla mahetA vidyApremI gaNAtA zrI dulerAyabhAI mahetA saurASTranA vatanI che. calALAnA saMskAradhI kapALa kuTuMbamAM 1920
Page #1144
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1107 nA 4 thI navembaranA roja temano janma thaye. meTrika e ja jIvananuM sarvasva che tema teozrIe mAnyuM nathI. sudhIno abhyAsa karI nAnI uMmaramAM ja dhaMdhAmAM joDAyA. teozrInAM zubha kAryo keLavaNI kSetre, sAmAjika kSetre, pU zrI narottamadAsa haribhAI pArekhanI haka, preraNA ane aneka che. dhArmika kSetre paNa che. madrakAmAM prAthamika mArgadarzana maLyAM, dhaMdhAnI AITemomAM mukhyatve IlekTrika skUla, pakSI bharana, hiMmatanagaramAM beDi ga, muMbaI vAyara, InemaDa vAya, kopara sTrIpsa vageremAM noMdhapAtra (malADa)mAM devacaMdanagara prAthamika skUla, jaina maMdira, pragati sAdhI. kapALa samAjanA utkarSa mAM temano yazasvI upAzraya, pAThazALA tathA sametazikharajIno saMgha kADhI phALo rahyo che. vyApAranI sAthe sAthe keLavaNI - zikSaNa ghaNuM bhAI-bahenone ghaNuM tIrthonI yAtrA karAvavAnA ane dharma taraphanI AsthA ane abhiruci vadhatAM rahyAM amUlya hAva prApta karyo che. hiMmatanagara Asa che, jene laI Aje teo muMbaI- tAradeva vibhAgamAM enDa ke marsa kolejamAM paNa sAruM dAna Apela che. menTesarIthI mAdhyamika zALA sudhInI zikSaNa saMsthAonAM teozrI dayALa -paragaju-nikhAlasa-bhUtapUrva zAlibhadra zeTha saphaLa saMcAlanamAM sekreTarI ane sakriya kAryakara tarIke jevA bhadrika che. temanA jIvananI suvAsa AthI vadhu e jANItA banyA che. kapoLa ejayukezana TrasTanA TrasTI tarIke, prasAre te mATe prabhu vadhu ne vadhu zakti Ape ane dIrghakapALa ke- pareTiva benkanA DAyarekaTara tarIke ane bIjI yuSya bakSe tevI ame paramakRpALu paramAtmAne aMtarathI ghaNI saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. vyApArI samAja mAM prArthanA karIe chIe. temanuM mAna ane mobho pahelethI hatAM, ane che. aneka zrI devazaMkara gabharubhAI ojhA jagyAomAM teoe dAnanAM jharaNuM vahAvyAM che. ma maragaDhanI vikhyAta ke. je. mahetA TI. bI. hosiTalanA bahu ja nAnI uMmarathI kAryazaktivaMta banIne potAno teo upapramukha che. tAjetaramAM A hospiTalane cAra samartha sejaka pratibhAne paricaya karAvanAra zrI devazaMkaralAkhanuM dAna ApyuM che. vatana calALAmAM hAIskUlanA bhAIne janma unA tAlukAnA sImara gope thayo hato. nirmANa kAmamAM rUA. 40,000/- nI udAra sakhAvata mATe khAnadAna parivAramAM temane uchera ane ghaDatara thayuM. nimitta banyA. saMpatti ane sAhityane, zrI ane zALA jIvanathI ja temanI suSupta zakti jAgRta thaI sarasvatIne, zrImaMtAI ane sevAne sumeLa sahaja sAtha khAlasA koleja mAM gujarAtI sAhityasabhAnA maMtrI banyA nathI. chatAM e kathanane zrI dulerAya bhAI e be Ta pADayuM ane maMtrI tarIkenI suMdara kAmagIrIthI prAdhyApakomAM che. zAstrIya saMgIta, saMskRta sAhitya ane tatvajJAnanA sanmAnanIya banyA, bombe TuDanTa yuniyana sAthe joDAIne vAcana-manana pAchaLa ghaNe samaya vitAve che. yuropa ane zALAnA pratinidhi tarIke AgaLa paDato bhAga lIdho hato madhyapUrvanA dezone traNeka vakhata pravAsa karyo che. ane saune prema saMpAdana karavAmAM saphaLa thayA. InTara Asa sudhInA abhyAsanA kelejakALa daramyAna "saMskAra zeThazrI devacaMdabhAI jeThAlAla saMghavI maMDaLa" saMsthA dvArA temanA hAthe anekavidha pravRttio zeThazrI devacaMdabhAI jeThAlAla saMghavI ke jemanAmAM thatI. ramatagamatano paNa temane bhAre zokha, paNa pachIthI puNyayoge mAnava janma maLavA sAthe buddhi-lakramI ane pitAnA zire vyavahArika javAbadArIo AvI paDatA dharmabhAvanAno triveNI saMgama thayA che temano janma modrakA dha dhA tarapha lakSya daryuM. (sAbarakAMTha) gAmamAM thayo hato samayAnusAra prAthamika kApaDanA kamizana vyavasAyamAM gayA ane temAM zikSaNa grahaNa karI vArasAgata mAnavatA Adi saujanya vepArI varganI sArI cAhanA meLavI ane prema meLavI bharapUra saMskArathI saMskArita thaI thavasAyArthe muMbaI sArI pragati karI. pitA zrI gabharubhAI ojhAnI vyApArI gayA. prAraMbhamAM teozrI nakarI mAM joDAyA ane bahu dIrdhadaSTi ane vyavahAru jJAna paNa temane maLyuM. pitA zrInA ja thoDA samayamAM dhaMdhAthI jJAna prApta karI nona-pherasa dareka kSetramAMnA saMbaMdhe teozrI sArI rIte jALavI meTalanA dhaMdhAmAM jhaMpalAvyuM. teozrInI kAryadakSatA, zakayA che ane vadhAryA che. A kuTuMbe UbhI karelI sevA avirata puruSArtha ane sAhasikatAne dhArI saphaLatA maLI jIvananI pagadaMDI upara zrI devazaMkarabhAI paNa cAlI rahyA ane teozrI agragaNya udyogapati banyA. mAtra dhana che. gujarAta phIDa rilIpha kamiTi (dAdara, mATuMgA, ziva, upArjita karavAthI ja jIvana sArthaka thatuM nathI ke dhana vaDAlA )nA khajAnacI hatA. ji9lA DuM DisTrIkaTa Jain Education Intemational
Page #1145
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1108 kAMgresa kamiTInA maMtrI hatA. mATuMgA sACjanika hAIskUlanA vAlIsabhAnA maMtrI hatA. varSothI mATuMgA gujarAtI sevAma'DaLa ejayukezana seAsAyaTI tathA gujarAtI kSama sAthe eka yA khIjI rIte varSothI saMkaLAyelA che, mATuMgAnI dareka sAmAjika, zaikSaNika ane dhArmika pravRttiomAM te mAkhare rahyA che. kanakezvarI Tempala TrasTa ane unA tAlukAnA keLavaNI maMDaLanA TrasTI tarIke temanI sevA noMdhapAtra che. temanI jJAti unevALa brAhmaNa samAjamAM teo sAru' evuM mAnapAna pAmyA che. temanI vividha sevAone dhyAnamAM laI mahArASTra sarakAre 1969 mAM temanI je, pI. tarIke nimaNUka karI ane pachI S.E.M. tarIke 1977 sudhI rahyA. pharI 1980 mAM S.E.M. tarIkenuM khiruda pAmyA. janatAe paNa evuM ja temane mAna Apyu zrI ojhA vyavasAyika kSetramAM muMbainI ramaNIkalAla enDa kuM. nA ( bhAgIdAra che) vyavasAyamAM kAya rata hovA chatAM hu'mezAM thADA samaya phAjala pADI janasevArthe kAma karavAnI hamezAM taiyArI batAvI che. zrI dolatarAya jayaMtIlAla pArekha zrI dhIrajalAla ema. gAMdhI muMbaImAM mahuvA yuvaka samAjanA staMbha gaNAtA gRhastha zrI dolatabhAI aneka sAmAjika sasthAenA sUtradhAra che. mahuvA yuvaka samAjanA maMtrI che. mahuvA temanu' vatana che. udyoga kSetre mULajI jeThA mArakITamAM zrI dhIrajalAlabhAInA janma unA gAmanA miSTha kApaDanA dhaMdhAmAM sapUrNa pragati sAdhI. emaNe A ane saMskArayukta vAtAvaraNavALA gAMdhI kuTuMbamAM thayelo. dizAmAM AtmasatASa tA meLabyA ja, pazu temanI utkaMThAnAnapaNathI ja mULa vyavasAyika gaLathUthI laIne janmelA samAjane ghaNuM UMce darajje laI javAnI hatI. sadbhAgye zrI dhIrajalAlabhAIe cAlyA AvatA dhaMdhAne AgaLa vatanamAM zaikSaNika sa'sthA ubhI karavAmAM temaNe tana-mana- lAvavAmAM mahattvaneA bhAga bhajanmyA hatA. dhana visAre mUkayuM. emanI sevAnI kUca vaNutha'bhI rahI che. dRSTibiMdu mAtra udyAga ke vyApAra tarapha ja nahi paNa keLavaNInA vikAsa mATenA prayatnamAM saphaLatA maLe tevA temanA racanAtmaka vicArAne kAraNe ane saumya, udAra ane namra svabhAvane kAraNe mahuvAmAM saMkhyAbaMdha sAmAjika sevA ApatI gaganacuMbI ImAratA UbhI karavA dAtAo pAsethI dAna meLavavAmAM temanu` kauzalya spaSTa tarI Avyu che. zrI dharaNIdhara khImacaMda zAha jaina zAsana, jaina dharmabhaktimAM zraddhA dharAvanAra, vinaya-vaiyAvacca ane samarpitatA jevA guNAne laIne vizvanI asmitA jemanu vyaktitva haMmezAM ujajavaLa rahyu che, tevA zreSThIva zrIdharaNIdhara@AI mULa saurASTramAM bhAvanagara pAsenA prAcIna sthaLa kALiyAkanA vatanI che. hAla muMbaI rahe che, 1958 thI zarU karelA dhaMdhAkIya puruSArthAMmAM krame krame AgaLa AvatA rahyA. neAna pherasa meTala, ekaspA ane kansTrakazana lAI tAmAM eka pachI eka kadama mAMDayAM, pUrvabhavanA puNyAye dhadhAmAM be paisA kamAyA chatAM paNu zikSaNane uttejana ApavAnI ane dharma taraphanI temanI abhiruci satatapaNe TakI rahI che. dhaMdhAmAM caDatInA prasaMgA AvyA che te paNa mitroe temanuM sAcuM' mUlya AMkI 'mezAM sahakAra ApyA che, temanI pAtAnI viziSTa ane AgavI zaktithI mu'baImAM temaNe tAladhvaja jaina vidyAthIgRha taLAjA ane bIjI ghaNI jaina saMsthAomAM temanuM yazasvI pradAna karelu che. gurubhakti - ArAdhanA ane jaina sAmAjika kAryamAM zakaya teTalA madadarUpa khanavAnI temanI aMtaranI lAgaNI kayAreya chUpI rahI nathI. jIvanamAM kAMIka jovA jANavAnI ane samajavAnI dRSTie samagra bhArata uparAMta miDala IsTanA pazu pravAsa kheDayo che. peAtAnI cheMtALIza varSanI 'maramAM ja khUba bahALA anubhava meLavI anekAne tee khUba ja upayogI thaI paDayA che. te kariyANA bajAramAM 'mesasa gAMdhI sansa ' nAma tenA kAryAkSetra dvArA mukhaI ane dezanAM aneka sthaLAe vikasAvI cUkayA che ane bhaviSpamAM paNa A khyAti jaLavAI rahe te mATe paNa teozrI tanatADa mahenata karI rahyA che. dhI membe kariyANA kalara enDa kaeNmikalsa maracanTasa esosiyezana'nuM racanAtmaka kA vakhANavA jevu' che, vyavasAyika saphaLatA sAthe tee sAmAjika, zaikSaNika ane dhArmika sasthAe pratye paNa eTalA ja jAgRta rahyA che e abhinaMdanIya che.
Page #1146
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1109 zrI dhIrUbhAI ghATalIA (je.pI.) uparanuM eka dezabhaktinuM temaNe banAveluM kAvya hamaNAM ja muMbaI samAcAramAM pragaTa thayeluM je A nIce mujaba zrI dhIrUbhAI ghATalIA dhArInA vatanI che. nAnapaNathI che. tenA uparathI temanI vizeSa pratIti thaze. . ja zikSaNika kAryomAM teo saphaLatA pAmyA. muMbaImAM temaNe pitAnI zaktine vyavasAyika kSetramAM khIlavavA vicAra 0 majiyArA haiyA himAlayathI ucA ! karyo. sane 1944 mAM temaNe A kSetramAM jhaMpalAvyuM nirmaLa thaI vahetAM jharaNAM thaI nIcA ! ane sane 1946 mAM svataMtra AyAta-nikAsanA vyApAramAM mAraganAM mUlyo sau samajI zakavA re, saphaLatA meLavI zakyA. A saphaLatAthI temaNe sane DuMgara sama duHkhothI zuM kAma karIye ! 1950 mAM laghu udyogakSetramAM me. ghATalIA TekSaTAIla 0 bhUjA je bharatI che, sAgaranI lahera ! egreviMga varkasa" nAme jhaMpalAvyuM. temanI uttarottara sAcA mana motI je pAtALe hero! saphaLatA temanA navA udyoganI sthApanAthI dekhAI zake che. bharatIne oTa A bhavanI je bhramaNa ! 1955mAM "me. ghATalI bA rIDajha menyu. varkasa" ane 1960 malakAtA mRtyuthI zuM kAma karIye ! mAM "me. ghATalIA bradharsa prA. li. dvArA mila-mazInarInA kSetramAM saphaLatAnuM padArpaNa karyuM. temanA A 0 veranI vasulAta zuM kAme je karavI ! pagalAthI mahArASTramAM sarva prathama evI sahakArI "Adyogika paranI niMdAne zuM kAme je varavI ! vasAhatanI sthApanA'nAM maMDANa zarU thayAM ane e vasA saMsArI jIva baLe saMtApe dukhI ! hatanI sthApanAkAryamAM teo agrima rahyA. samajI mana sAgara sama sAthe ja rahI dhArInA satkarSa vikAsa mATenA kAryamAM yogya phALo viSanAM vamaLamAM para tAMDava hiMsAnuM ! Ape che, 1955-56 mAM pitAzrInA nAme hAIskUla ane karatAnAM jaze para sukha te bIjAnuM! mAtuzrInA nAme bAlamaMdira banAvarAvela che. murajAvuM jIvane mRgajaLa tuM mAnavI ! sukha duHkhamAM sAthe zA kAje na rahIye! | sAmAjika kSetre paNa sAro rasa batAvI rahyA che. muMbaI pUrvanA roTarI kalabanA sthApaka, mahArASTra rAjya 0 AhutI ApI A dezanI vyathAM je ! mola InDasTrIjha sarvisa InsTITayuTanA salAhakAra samitinA kadamane adapa se mIlAvI madhyAM che sabhya, gujarAta InDasTrIjha esosiyezananA koSAdhyakSa, bhUmi A bhAratanAM saMtanI sevAne ! kurlA inDasTrIjha esosiyezananA sthApaka che. sarakAre je.pI.nI ovAre aMtara mana vaMdana so karIye! padavI ApI temanI saphaLatAnI kadara karI che. A ja rIte 0 sarakatAM saMsAre jAgI mana jANe sarvalakSI kAryo sAdhatA rahe e zubhecachA. jogI mana jobana thaI jIvana je mANe! patharAtAM pApanAM kuMDALAM kAramAM ! zrI dhIrUbhAI dozI (aMtarIkSa) avanI othAre zuM kAma avatarIye! sirASTranA vaNika komanA taravariyA yuvAna kAryakara aNuthaMbhyA aMgAre pIDAto prANI ! zrI dhIrUbhAI dozI muMbaInA lokhaMDanA vyavasAyamAM paDelA dharatI dhagadhagatI kaLajuga kaMpArI ! che chatAM sAmAjika ane dhArmika kAryomAM vizeSa rasa dhIraja" A dhamI thaI zUrAo sAthIo! dharAve che. muMbaImAM vilepArlA (IsTa)mAM Atma sAthe zuM kAma nahi aMtarathI baLIye! yoti bhaktimaMDaLanA pramukha tarIke, zrI saMgha prabhu snAtra maMDaLanA membara tarIke, vilepArlA ghoghArI jana mitra zrI dhIrajalAla mohanalAla zAha maMDaLanA membara tarIke, temaja bIjI aneka sAmAjika jana samAjamAM ciraMjIva suvAsa emanI ja mahekatI saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. saMgItanA priya zekhanI rahe che jeo saMsAranA dareka vyahavArAmAM niSThAne, sAthe ghamika temaja dezabhaktinAM kA banAvavAne pramANikatAne, nIti nyAyane vaLagI rahyAM che. zrI dhIrajatemano jabaro zokha jANIto che. e mAdare vatanIo" lAlabhAI AvI bahumukhI pratibhAsaMpanna vyakti che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1147
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1110 vizvanI asmitA ravAzrama ane paraSAnA baLe AgaLa vadhI teo che. game tevI kaThina paristhitimAM paNa teo mananI Aje eka saphaLa vyApArI tathA viziSTa rasAyaNanA svasthatA gumAvatA nathI. paraMtu zAMta citte tene upAya upAdaka banyA che ane saujanyabharyo vyavahArathI hajAre vicAre che ane te avazya zodhI kADhe che. haiyAMmAM mAnabharyuM sthAna pAmyA che. jaina vetAmbara mUrti sva. zrI dhIrajalAla vRjalAla pArekha pUjaka saMpradAyane anusaratA dazAzrImALI jJAtinA zrI mohanalAla zAhane tyAM mAtA samatAbahenanI kukSie saM. muMbaIne plAsTika udyoganA agraNI pArekha vRjalAla 1983 nA kArtika suda 4 tA. 11-11-27 nA roja prabhudAsanA putra dhIrubhAI vile-pAra mAM janmyA ane temano janma thayo. pAralAmAM ja InTara ArTasane anya sa karIne kuTuMbanA - ATha varSanI uMmare mAtAne dehavilaya thaye. paNa dhaMdhAmAM joDAyA ane vecANa vibhAga saMbhALe. dareka pitAe emanA para ane vaDAla varasAvI temanI khoTa grAhaka sAthe meLa saMbaM' ane AnaMdI tema ja lAgavA na dIdhI. abhyAsa mATe teo surendranagara gayA maLatAvaDA svabhAvane kAraNe badhAnA priya thaI paDyA ane ane meTika sudhI pahoMcyA. temane abhyAsamAM AgaLa AvaDA moTA dhaMdhAnuM saphaLa saMcAlana karyuM'. dhaMdhAnA vadhavAnI tIvra tamannA hatI, paNuM bhavitavyatA judI ja vikAsa mATe jApAna gayA ane tyAMnI cIjo lAvIne nimAyelI hatI. eTale teo abhyAsa choDI vyavasAyamAM ahIM banAvI ane nezanala plAsTika inDasTrIjhane plAsTika paDayA. sane 1963 nI sAlamAM teo mahAnagarI muMbaImAM lAinamAM mokharAnI haroLamAM mUkI dIdhI. phakta 31 AvyA ane aneka snehIonI lAgavagathI kemikala varSanI vaye-vizALa kuTuMba tathA mAtA pitAne raDatAM dvAinamAM nokarI meLavI zakyA. je kAma karavuM te utsAha mUkI dhIrubhAI svargavAsI thayA. kuTuMba upara A eka ane khaMtathI karavuM e emane siddhAMta hatuM eTale traNa vAghAta hato paNa Izvara IcchA pAse mANasa asahAya varasanI A nokarI daramiyAna teo kemikala - rasAyaNe che. sadagatanI smRti mATe pArekha kuTuMbanA prabhudAsa rAmajI saMbaMdhI sAruM jJAna meLavI zakaLyA. tyArabAda kenavAsara pArekha cerITebala TrasTa vile-pAra keLavaNI maMDaLane tarIkenuM kAma zarU karyuM temAM temanI oLakhANa vadhI. adyatana bALamaMdira mATe rU. be lAkhanuM dAna karyuM. kArya karavAnI vizeSa kuneha sAMpaDI ane teNe svataMtra nAnAM bALakane kIDaragArTana paddhatithI zikSaNa maLe tevuM pApAra karavAnuM AtmabaLa pUruM pADavuM'. 1948 mAM temaNe hindustAnamAM Adarza bALamaMdira banAvavAnA saMcAlakanI dhIrajalAla enDa kuM, ghInarsa menyuphekacarara tarIke kAma bhAvanA che. ATha vizALa rUma ane suMdara sAdhano sAthe zarU karyuM ane temAM uttarottara pragati sAdhI. Aje menyu- bALamaMdira thaze. sadgatanA pujAthe vatana moTA khUTavaDAmAM phekacaramAM temanI peDhI prathama paMktimAM Ave che, ane netrayajJa karyo. 356 do ene AMkhanAM oparezana thayAM. bhAratanA suprasiddha zaheramAM 16 jeTalA seliMga ejanTo oparezana, cazamAM vagere taddana maphata sAravAra ApI dharAve che. A dhaMdhAmAM vizeSa vikAsa mATe teo vIranagaranA Do. avayuM sevA ApI. paramAtmA aMdherImAM eka moTuM kArakhAnuM UbhuM karI rahyA che. Aje saddagatanA AtmAne parama zAMti ape, teo mahArASTra esesIeTeDa InDasTrIala esosiyezananA - zrI dhIrajalAla maganalAla pramukha che, ane bIjI ghaNI vyApArI saMsthAo sAthe joDAyelA che. vaLI teozrI nemInAtha jaina upAzrayanA zrI dhIrajalAla maganalAla phAyanAnsI ala espaTanA menejiMga TrasTI che. zrI govAliyA Teka jaina saMghanA pramukha UMDA jJAnI tarIke jANItA che. teo sarakAranA Tekasezana che. zrI vijayavalabhasUri zatAbdI zikSaNa TrasTanA TrasTI che. polIsInuM sAruM jJAna dharAve che. teozrI zera ane temaja zrI jena vetAmbara konpharansanA mAnada maMtrI che. sTokanA kAyamI vecANukAramAM bombemAM sthAna dharAve che. vizeSamAM teo jhAlAvADa sezyala grupa, dhrAMgadhrA sezyala teo chellAM 26 varSathI sa2kArI " borDa opha bekhe grupa tathA jena vetAmbara ejyukezana borDa vagere saMsthA- sToka eksacena'nuM sabhyapaddha dharAve che, ane 1966 onA kamiTI membara che, thI 1976 sudhI A saMsthAnuM pramukhapada zobhAveluM je temanI lokapriyatAnuM mukhya kAraNa temane vinamra temanI kArakirdInI yazakalagI rUpa che. teo chellAM 19 svabhAva, temanI udAratA ane temanI prasanna mukhamudrA varSathI "iDiyana maracanTa membara' nA kamiTI sabhya Jain Education Intemational
Page #1148
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-1 1111 tarIke ane 1964 mAM pramukha tarIke paNa hatA. sAthe rahelA hovA chatAM temane sevAbhAvI AtmA sAmAjika, sAthe teo " Teliphona salAhakAra samiti" ane "sTeTa dhArmika ane rASTrIya kSetre kaMIka karI chUTavAnI harapaLe TrAnsaporTa othoriTInA ravyapadamAM cembaranA pratinidhi tamannA dharAve che. zrI dhIrUbhAIe, anekavidha kAryakSetratarIke rahelA. zrI dhIrajalAla maganalAla muMbaI zera nA vizALa phalakamAM apelI sevAo cirasmaraNIya banI he Dara esosiyezana sAthe 15 varSa thI saMkaLAyelA che. raheze te nirvivAda che. temAM te maNe mAnada joInTa sekreTarI tarIke ghaNAM varSa kAma karyuM. atyAre teo temAM vAIsa presiDenTa che. chellAM 15 sva. zeThazrI dhulacaMda becaradAsa zAha varSa thI DemokreTIka grupamAM mAnada sekreTarI tarIke sevA bajAvI jemanI dAnazIlatA ane mAMgalika dharmabhAvanAnI rahyA che. suvAsa mAtra jana samAjamAM ja nahi jenetaramAM paNa "surata cerITebala TrasTa" ke je surata sivila hospiTala temanA cArivyanI suvAsathI jANItA banyA che, khUba ja mAM sthapAyela che tenA teo TrasTI che. "mammAdevI maMdira mahenata ane puruSArtha karIne sAmAjika pratiSThA hAMsala TrasTanA TrasTI che. te e "sevA samAjanA pramukha che. karI che. muMbaImAM gulAlavADInA jANItA nona pherasa ane bIjI ghaNI saMsthAomAM paNa TrasTI tarIke stutya meTalanI jANItI peDhI mesarva tilekacaMda DI. zAhanI sevA ApI rahyA che. ku. nA bhAgIdAra ane zrI nIlakacaMdamAInA pitAzrI dhulacaMdabhAI becaradAsa zAha bina-le dhAtunA niSNAMta teo simenTa, ArTa silaka, enjiniyariMga, plAnTa vepArI hatA. temanI pAsethI aneka vepArIoe preraNa zana, khAMDa ane palAsTika jevA aneka dhaMdhAomAM temane laI pitAno vyavasAya jamAvela, sva. dhulacaMdabhAI phakta lagatA jJAnanI aAMtarasUjhathI kArya karI rahyA che. teo vepArI ja hatA eTaluM ja nahi paNa jana dharmanA a 20 kaMpanIe mAM DAyarekaTara tarIke che. gaNya dAtA hatA. jIvana paryaMta dharmaparAyaNa rahI pula, zrI dhIrajalAlano janma suratamAM 25 eprila 1913 pautrane e ja Adeza ApatA. temanuM avasAna tA. mAM thaye. ane kemarsa grejayueTanI padavI 1933mAM 18-9-1980nA roja thayuM. temanA avasAnathI jaina samAje meLavI ane kuTuMbanA zera brokaranA dhaMdhAmAM lAgI gayA. eka dAtA gumAvela che. temanA dvArA thayelA dAnathI zrI dhIrajalAla ghaNI kalabonA membara che. teo pAlItANA zaMkhezvara vagere aneka sthaLoe dharmazALA vigere kuzaLa ramatavIra hatA ane teo Tenisa, beDamiMTana, UbhAM thaI zakayAM che. gopha paNa khelatA. paNa 1959nA haLavA hArTaeTeke prabhu temanA AtmAne zAMti Ape e ja prArthanA. ramata cheDI; paNa haju teo vahelI savAre pharavAnI Tevane jarUrI gaNI A Teva cAlu rAkhI che. zrI narottamadAsa gokaladAsa zAha zrI dhIrajalAla harilAla saMghavI zrI narottamadAsabhAI jAmanagaranA vatanI che. ane khUba ja nAnI uMmaramAM temanA pitAzrInI sAthe zAha nAnapaNathI ja samAja sevAnA umadA dhyeya sAthe zIvalAla dhIrajalAlanI peDhImAM joDAyA. A peDhIne vatanaparastInI tIvra abhilASA dharAvanAra zrI dhIrUbhAI khAMDa, anAja, kaThoLa, telIbiyAM ane kariyANAne mahuvAnA vatanI che. potAnA vatana mahuvAmAM adyatana jathAbaMdha vepAra che, ane tene vikasAvavAmAM temano sAdhanothI sajaja hosipaTala baMdhAvI mAnavasevA karavAnuM hissa mukhyatve che, tyArabAda teoe rAjakoTamAM harabhagIratha kArya pUruM karyuM che. teo zrI dareka sAMsakRtika sukhalAla enDa bradharsanI peDhInI sthApata karI, tema jIvana ghaDataranAM kAryomAM sAro e rasa laI rahyAM che. ane telIbiyAMnA agragaNya vepArIomAM emanuM sthAna vyApArI jagatamAM atha enDa pinaralanA menyuphekacarara viziSTa che. temanA kuTuMbanA saMskAra je che ke sAmAjika ane nAmAMkita vepArI che. temaNe saurASTra ane muMbaInI pravRtti, zekSaNika pravRtti ane kuTuMbasevA pUratA pramANa mAM aneka saMsthAone Aja sudhImAM vividha sevAo ApI vikasyA che. rAjakoTa zaheramAM vizA zrImALI vAM, che ane haju ApatA ja rahyA che. vyApAramAM racA paDyA komanI eka paNa saMsthA na hatI. te padhApAmAM emaNe Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1149
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1112 vizvanI asmitA AgevAnI lIdhI. A saMsthAnI sthApanAthI Aja sudhImAM paDI. covIsa varSanI vaye saM. 1985mAM nagInadAsabhAI tene je vikAsa thayo che. temAM zrI narottamadAsabhAIne muMbaImAM nokarI arthe AvyA ane eka kApaDanI dukAne mukhya hisso che. nokarI svIkArI sthira thayA. saM. 2007nI sAlamAM zrI nagInadAsabhAIe kApaDanI pitAnI svataMtra dukAna zarU tevI ja rIte temanA pitAzrI zrI gokaladAsa DAhyA. bhAI zAha vizA zrImALI vaNika vidyottejaka saMsthAne karI, paraMtu zeThanA AgrahanA kAraNe svataMtra dukAna zarU karyA pachI paNa keTalAMka varSo sudhI zeTha sAthenuM kAma te utkarSa karI ane tene saMgIna pAyA upara teoe mUkI che. A saMsthA Aje dara varSe pitAnI jJAtinA vidyA cAlu ja rAkhavuM paDayuM. A parathI hAlamAM tenI paNa svataMtra dukAne svadezI mArakeTa, muMbaImAM cAle che. eka thIone rUA. 40 thI 50 hajAranI skolarazipa Ape che. caMpakalAla ena. zAhanA nAmathI ane bIjI eca. potAnA vatana jAmanagaramAM emanI keLavaNI kSetranI nagInadAsanA nAmathI. trIjI zAha TekSaTAIlanA nAmathI. sevAo ajoDa che. emanA sva. bhAI hasamukharAya gela- zrI nagInadAbhAInAM lagna saM. 1981mAM samaratabena dAsanI ciraMjIva thAdamAM eka TrasTanI sthApanA karI che sAthe thayAM hatAM. ane tethI temane traNa putro zrI caMpakajemAM Aje 1600 vighAthI e vidyA saMpAdana karI bhAI, zrI sevaMtIlAla ane zrI guNavaMtabhAI tema ja rahyA che. eka putrI bena suzIlA che. sau. samaratabenanuM akALe | zrI narottamabhAI roTarI kalabanA sabhya che. ane saMvata 1995mAM avasAna thatAM temanAM bIjI vakhatanAM aneka jAhera saMsthAomAM teo sakriya sabhya, khajAnacI lagna zrI subhadrAbena sAthe saM', 1999mAM thayAM. A lagnanA ke ceramena pade che, ane rAjakoTa markanTAIla beMkamAM pariNAme temane be putro zrI ramezacaMdra ane hasamukhabhAI ceramenapade paNa teo rahyA che. ucca vicAro tema ja be putrIo zrI mInAkSI ane zrI pannA che. zrI ane Adarzo dharAvatA zrI narottamadAsabhAInuM jIvana mInAkSIbena ane temanA pati dhaMdhA artha amerikAmAM temanA uraca kAryathI Aje sArAya saurASTramAM dIpI rahe che. potAnA dhaMdhAnA vikAsa arthe zrI nagInadAsabhAI UThayuM che. ane temanAM patnI zrI. subhadrAbena sane 1972mAM amerikA mAM badhe pharI AvyAM che. temanA putra zrI caMpakalAlazrI nagInadAsa amRtalAla bhAI paNa pitAnA dhaMdhArthe yuropamAM badhe pharI AvyA che. badhA putre pitAnA vyavasAyamAM je DAI gayA che zrI nagInadAsabhAIno janma saM. 1961nA aSADa ane zrI nagInadAsabhAI parathI dhaMdhAno moTo bojo sudi 11 tA. 12 mI julAI 1995nA divase pAdarA e karyo che. mukAme zrI amRtalAla vanamALIdAsa zAhane tyAM thayo hato. temanuM mULa vatana pAdarA. Akhuye kuTuMba dharmanA zrI nagInadAsabhAIne kuTuMbanAM dhArmika saMskArano saMskArothI raMgAyeluM ane samagra kuTuMbane saddagata AcArya vArasA maLyA gata vAra maLe che. dhanane upaga paNa satkAryomAM kare che. zrI buddhisAgarajI pratye ananya bhakti ane zraddhA. pAdarAnA zrI jaina upAzrayamAM temaNe rUA. 15000/kuTuMbano mukhya vyavasAya anAja ane kapAsanA dhaMdhAno. phALo Apyo che. tema ja vidyAnagara (gujarAta)mAM zrI nagInadAsabhAIe prAthamika abhyAsa pAdarAmAM ja pitAnI jJAtinI borDigamAM rUA. 5000/-no phALo karyo. A. zrI buddhisAgarasUrijIe paMdara varSanI vaye Apela che. sosAyaTInA upAzrayamAM paNa temaNe rUA. nagInadAsabhAIne hAtha joI temane kaheluM ke tArA 2500/ne phALo Apela che. A sivAya nAnImoTI jIvanamAM kayAreya paNa koInI pAse hAtha lAMbo karI aneka 2kamone phALe teo satkAryomAM ApatA rahe che. mAgaze nahIM, paNu pitAnA hAthe anekane Apaze ane paNa jAherAtathI dUra rahevAmAM mAnanArA che. vaDodarA satkAryo karaze. AcAryazrIe bhAkhela bhaviSya mujabanuM AcArya vallabhavija' ane AcArya vallabhavijaya hesipaTalamAM rU. 25000 ApI ja vatana zrI nagInadAsabhAInA jIvanamAM javAnuM maLe che eka rUma lakhAvI che. saM. 1976mAM zrI nagInadAsabhAInuM kuTuMba vepAra dhaMdhAnI zrI nagInadAsabhAIe badhAM saMtAnone vyAvahArika AdhImAM sapaDAI gayuM ane moTI khoTa sahana karavI temaja dhArmika zikSaNa ApeluM che. temanAM patnI zrI Jain Education Intemational
Page #1150
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1113 subhadrA tema ja badhI putrIoe taNA putravadhUoe aThThAI vyApAra zarU karyo. muMbaI, vizAkhApaTTanama, meMglora tathA tapa karela che. ane sametazikharajI - kesariyAjI, mA2. madrAsa baMdarothI moTA pramANamAM era nikAsa karI TU ke vADanAM nAnA moTAM tIrtho, Abu, kaccha, bhadrezvara, gira- samayamAM meMgenIjha oranA suprasiddha nikAsakAronI haroLanArajI vagere tIrthonI jAtrA karI che. zetruMjaya tIrthanI mAM sthAna meLavyuM. vaLI sTroberDa greborDa, ane kArDa jAtrAe to teo avAranavAra jAya che. bAkasanA kAmakAja mATe ane minaralsa ane navA navA dhaMdho zarU karyA. nikAsa vyApAranA vikAsa aMge teozikSaNanI daSTie temanuM bhaNatara vizeSa na hova. zrIe aneka vakhata jApAna, iglAMDa, yuropanA dezo tathA chatAM temanuM gaNatara ghaNuM che. tethI ja potAnA prayatno karavA amerikAnA pravAsa karyA che. vaLI muMbaImAM kola maracaane puruSArtha vaDe nAnI zarUAta karI dhaMdhAdArI jagatamAM nTasa esesiyezana sthApavAmAM ane vesTa InDiyA moTuM nAma prApta karavA zaktimAna thayA che. puruSArtha minarala esosiyezana sthApavAmAM agragaNya bhAga laI ane prArabdha baMneno temanA jIvanamAM sumeLa thayA che. varSo sudhI A saMsthAonuM pramukha pada zobhAvyuM che. AvA mahAnubhAvone dhananI pAchaLa doDavuM nathI paDatuM, rAjasthAna, mahIsara ane madhyastha minarala eDavAIjharI dhana ja emanAM bAraNuM khakhaDAvatuM cAlI AvatuM borDanA sabhya tarIke teozrIe sevA ApI era-khanIjo hoya che. nI nikAsa vadhAravAmAM mahatvano phALo Apyo che. AvA udAra carita ane dharmapremI sevAbhAvI sauja. sane 1956mAM rAjya vyApAra saMsthA sTeTa TreDiMga nyazIla zrI nagInadAsabhAI jana samAjane mATe gauravarUpa eranI nikAsa vyApAramAM dAkhala thatAM zrI naTavaralAlache. sane 1979mAM temanA nAnA putra hasamukhabhAI paNa bhAIe ela InDiyA minarala kanavenzananA pramukhapade amerikA dhaMdhA arthe cAra mahinA rahIne pAchA AvI cUMTAI, muMbaI, nAgapura ane dilhImAM kanAne bharI gayA che - khanijaranA vyApAra - udyoganI pracalita paraMparAo cAlu rAkhavA prayAse karyA hatA. gujarAta rAjayanI zrI naTaralAla zAmaLadAsa vorA sthApanA thayA pachI gujarAtanA khanIja kSetre vikAsa mATe amadAvAdamAM gujarAta mInarala InDasTrIjha esesiyezananI mULa vatana amarelI. ghaNI ja nAnI uMmare 1938 sthApanA temanA pramukhapade ane gujarAta vyApAra-udyoga mAM muMbaI AvI kolasAnA dhaMdhAnuM svataMtra kAma zarU mahAmaMDaLa hastaka gujarAta minarala kanevenzana bolAvI karyuM. jAtamahenata, khaMta ane zrApa haziyArIthI kelasA tenA pramukha tarIke samasta gujarAtanA khanIjonA vAparanArAM nAnAM moTAM kArakhAnAMono paricaya karI muMba vyApArIo tathA khANumAlikanI anekavidha takaImAM kolasAno dhaMdhe jamA. naTavaralAla zAmaLadAsanI lIpho nivAravA saphaLa prayAsa karI, teoe gujarAtane . nA dhaMdhAnA vadhu vikAsa athe 1943mAM kalakattA khanIja vyApAra vikasAvavAmAM suMdara phALo Ape. khAte prathama brAnca ophisa khelI ane tyArabAda samasta kolasA ane meMgenIjha sivAya bIjAM khanIje - mInarabhAratane pravAsa karI dezanAM mukhya zaheromAM, nAgapura, lenA vyApAra ane udyogika utpAdana mATe hAla jege. madrAsa, beMglora, ane kolasAnAM mathake jevAM ke jhariyA ) zvarI khAte sTAnDarDa minarala proDakaTa lImITeDa nAmanI junAradevamAM ophise sthApI, dezabharanA kelasAnA khANa adhatana piTisAIDanI phekaTarI bAMdhI teoe pharamyulemAlika sAthe saMbaMdha bAMdhI, IlekiTraka pAvara hAusijha zana ane khetIviSayaka pesTIsAIDajhanuM vizALa pAyA TesTAIla milo, simenTa phekaTarIo, relave vagere kAra *- upara utpAdana zarU karela che. khAnAMone jaththAbaMdha kolaso ApavAnuM zarU karI dezanA prathama paMktinA kola saplAyaromAMnA eka tarIke temanI dezanA vyApAra-udyoga kSetre rasa levA uparAMta teo naTavaralAla zAmaLadAsa ke.e nAmanA meLavI. aneka nAnI moTI sAmAjika ane keLavaNI viSayaka saMsthAomAM tana, mana ane dhanathI sahAya karI rahyA che. dhaMdhAnA vizeSa kSetramAM dAkhala thaI naTavaralAlabhAI e amarelI vidhAnasabhA, amarelI prajAmaMDaLa, mATuMgI 1951 AsapAsa meMgenIjha ane Ayana rane nikAsa zreyasa saMsthAnA vikAsamAM temane mahattavane kALo che Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1151
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1114 vatana amarelImAM bandhu cImanabhAi veArA sAthe eka lAkha rUpiyAnuM pradAna ApI 'zAmaLadAsa veArA kaleja hArTala, khadhAvI Apela che. chellAM keTalAMye varSothI muMbaInI kapA. kA-opareTiva benkantu pramukhapada svIkArI ekanA vikAsamAM teozrIe mahattvanA phALA ApyA che. vyApAra vikAsa arthe tee be mAsanA vizvapravAsa karI svadeza sthira thayA che. vizvanI asmitA zrI navInacaMdra nemacaMda zAha zrI navInabhAInuM mULa vatana pATaDyu. AjathI cAra dAyakA pahelAM pATaNanA pratiSThita parivAra zrI nema' zAhane tyAM thayeaA. tee pAtAnI yuvAzaktimAM ja vArasAgata vyavasAyika sUjhane khyAla ApI zakatA hatA. zrI nagInadAsa DuMgarazIbhAI zAha gujarAtIo jyAM jyAM gayA che tyAM tyAM temanI buddhi pratibhAnI pratIti karAvI che. zrI nagInadAsabhAI mULa sAbarakAMThA jillAnA aDAdarA gAmanA vatanI. ghaNAM varSo pahelAM muMbaImAM temanA suputrAnuM Agamana thayuM, gheADI samaya anubhava ane jANakArI meLavI 1968 mahAnagarI muMbaImAM temaNe sArA utpAdanakAra tarIke nAmanA meLavelI, mesarsa sArAbhAI temaca'Dha' nAmaka udyogagRha dvArA TekSaTAila ensIliyarIjha ane guMdAnAM vividha utpAdanane sAkAra karavAmAM mahattvanA phALA ApI AyAta nikAsanA vyApArane paNu vega ApyA. embrA IDarI udyogamAM paNa 'vikAsa embroIDasa ane prinTasa'' tathA mesasa` dIpaka embrAiDarI udyoga nI sthApanA karI prabhAvajanaka pragati sarjI che, temanI A dha'dhAkIya mAM temanA suputrAe dhaMdhAnA zrIgaNeza karyA. zrI nagIna-vikAsakUcamAM emanA bhAIe zrI jayava takumAra, zrI lalItabhAI, zrI pravINabhAI, zrI surezabhAI, zrI mahendrabhAI, zrI harezabhAI tathA zrI dvIpakabhAInA paNa sAtha rahelA che. dAsabhAInuM sTeTanA jamAnAmAM Agavu sthAna hatuM. gabha zrIma'ta hAvA chatAM jIvanamAM sAdAI, mAyALu svabhAva ane leAkAne temanA pAse besavAnuM mana thAya tevA paragaju vRttinA hatA. niSThA ane nIDaratA temanA jIvanamAM vaNAI gaI hatI, samAja sevAnA ane mAnavatAnAM kArTImAM khUba ja dilacazpI atAvatA- vatanamAM jaina ma'diranA jIrNoddhAra karAvavA ghaNA prarizrama lIdhA, jana pAThazALAne samRddha banAvI, aSikAmAtAnA maMdiranI kAmagIrImAM paNa sArA rasa lIdhe- pAMjarApALa ane jIvadayAnI pravRttiomAM mAkhare rahyA. koInu paNa sAru' thatu hoya tyAM hamezAM khaDe page taiyAra ja hoya. vatanamAM samAjasevAnAM anekavidha kAmA UbhAM karAvI 2026nA vaizAkha vadi 8 ne divase temanA svargavAsa thayA, temanA suputrA zrI khAbhubhAI, zrI harakhacaMdabhAI, zrI pravINabhAi, zrI surezabhAI, zrI dinezabhAI tathA dharma patnI ca'pAbahene temanA vArase Aje paNa jALavI rAkhyA che. nAnakaDA gAmamAM rUA. pAMca lAkhanI bhavya hAiskUla khanAvI temAM sA prathama peAtAnA aMgata phALA ane bahArathI mATI rakama lAvI ApI. prAthamika zikSaNathI mAMDI mAdhyamika zikSaNanI suvidhA uparAMta AdivAsI chAtrAlaya UbhuM karAvyuM. netrayajJa ane evAM samAjasevAnAM anekavidha kAmA temanA piravAra taraphathI thatAM rahyAM che. gAmanImAM AsAnasaila khAte gujarAtanI sa`skRti ane asmitA hAiskUla temanA nAmathI ja cAle che. jaina ane janetara nI bhavyatAnuM darzana karAvatu''gujarAta bhavana' mUti'maMta samAjanI cAhanA meLavI dhanya jIvana jIvI gayA. jIvana ane samAjane mATe kaIka karI chUTavAnI bhAvanAvALA zrI vyAsa saraLa, milanasAra ane sevAbhAvI svabhAvanA che. zUnyamAMthI sarjana karavAnuM Apakozalya dharAvatA zrI vyAsa sukhI ane samRddha jIvana vacce paNa kalA, sAhitya ane sAMskRtika pravRtti tarapha UMDI abhiruci dharAve che. emanA puruSArthanI parizutirUpe Aje pUrvAMcala banyu che. zrI navInabhAI dhArmika kSetre tema ja sAmAjika kSetre paNa Akha rasathI sArI sevA ApI rahyA che. zrI navInabhAI temanA khAMdhavA sahita dareka kSetre sahakArathI saphaLatA prApta kare e ja zubhecchA. zrI navInabhAI vyAsa zrI navInabhAI vyAsa saurASTranA haDIyANA gAmanA vatanI che. temaNe sane 1956 mAM gujarAta yunivarsiTImAM bI. e. thaI, 1961 mAM ela. ela. bI. nI upAdhi meLavI ane AsanasAlamAM prekTisa zarU karI. ane e ja varSe temaNe inkamaTekasa kansalTanTasa tarIkenI ephisa kalakattA khAte zarU karI.
Page #1152
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1115 zrI vyAsa senTa jahona emyulansa esosiezananA bharuca)mAM nUtana jina derAsara tathA upAzrayanI sthApanA phAunDara ceramena, Aphata sela InakamaTekasa piyarsa esa. mATe temanA mitra viramagAmanA riTAyarDa jaja phakIracaMda nA phAunDara presIDenTa, Asanasela gujarAtI rilIpha ke. verA sAthe pAyAnA paththara banavAnuM saubhAgya prApta sosA.nA pramukha, barAkara-rANIgaMja bRhad gujarAtI thayuM hatuM. zrI phakIracaMda rAnuM AdhyAtmika jIvana ja samAjanA janarala sekreTarI, zrI kalakattA gujarAtI thiyeTaranA A mATe preraNArUpa hatuM. kAraNa ke roja derAsaramAM darzana vAIsa ceramena, Asanasela mAunTeniyariMga kalabanA kArya karyA pachI bhojana levuM. AnA pariNAma rUpe Aje rAjavAhaka ane akhila bhArata gujarAtI samAjanA hAlanA pIpalA jinAlaya ane upAzraya vidyamAna che. pramukha che. samAjanA saMgaThanane kriyAzIla banAvavA, vega | zrI narottamadAsa nAthAbhAI mahetA. ApavA zrI vyAse vakIlAtanA dhIkatA dhaMdhAmAMthI traNa varSa mATe gurjara akhilAIne saMgaThita karavAmAM jIvana batrIsa varSanI dIrdha, yazasvI ane nirmaLa kArakidIne samapela. zrI vyAse akhila bhArata gujarAtI samAjane varelA nattamadAsabhAIne mahuvA yuvaka samAje hamaNAM sakriya ane prANavAna banAvavA mATe gujarAtI samAjanA ja bhavya sanmAna samAraMbha yojI kAryo biradAvyAM. kAryakarone "kAma dvArA bela' jIvanamaMtra Apyo che. "vahAAM varSe temAM amRta laI AvyA avaninuM..." je temanI kAryabhAvanA vyakta kare che. A uktine sArthaka karanArA narottamabhAImAM mahAnubhAva, che. naTavaralAla dANI prAcAryane zobhe evA sadaguNonuM darzana karAvAtuM. teo kahetA Character is the crown of life, vivAthI jIvanamAM yazasvI kArakidI pUrNa karI jIvananAM narottamadAsabhAInA svabhAvanI nirmaLatA, nikhAlasatA, badhAM ja varSe sArvajanika davAkhAnAMomAM tathA muMbaI dhIra gaMbhIratA, nitAMta saujanyasabharatA ane zAMta kalAsaMskAra ane gujarAta sarakAranA tabIbI vibhAgamAM gejheTeDa halanI mukharatA A vividhalakSI vyaktitvathI bALakomAM amalavAra ane sivila sarjana tarIke kArakidI pUrNa karIne ati priya thaI paDayA hatA. AvA vyaktitvathI bALakane uttarAvasthAmAM grAmya vistAramAM zastrakriyA kSetrane lAbha te paramAtmA samAna bhAsatA. pAmanAra zrI mahAvIra jaina vidyAlayanA pUrva vidyAthI De. keLavaNI kSetranuM temanuM dAna apratima gaNAvI zakAya. naTavaralAla ratanalAla dANa rAsa gAmamAM kasturabA TrasTa nAvane kinAre lAvanAra sukAnI jema vighAthIone hespiTalamAM sarjana tarIke kAma karavA bhAgyazALI thayA che. 1976-77nAM varSomAM kheDA jillAmAM AvelA AMtara mArgadarzana ApI sAco rAha batAvatA. puNyAtmAnA UMDANo to Abha jevA agAdha che e rIte jJAnanI suMbA gAmamAM AMtarasubA meDikala kendra nAmanI saMsthAnuM UMDANutAne teo haMmezA lAbha ApavA taiyAra rahetA. saMcAlana karyuM hatuM, me 1976 thI julAI 1978 nA Here is our captain Arsti yeye ait samayamAM kasturabA TrasTa horipaTalanA saMcAlakone e anubhava thayo hato ke Arthika daSTi mukhya rAkhI sevA ApanAra dIrghadRSTi, punita pratibhA, zALA saMcAlananI UMDI sUjha, niSNAtathI saMsthAne utkarSa nahi thAya. A saMjogomAM gUMcavaNabharyA praznone mUMjhavaNamAMthI samAdhAna tarapha laI De. dozInI vinaMtIthI tA. 22-7-1978thI A vistAramAM janArI temanI saMvAdI dedi, eka Adarza zikSakane yogya Do. dANIe sevAyajJamAM jhaMpalAvyuM che. ogasTa 1980 mAM ja che. gujarAta sarakAranI tabIbI zAkhAmAMthI nivRtta thayA pachI hAlamAM nivRtti sthitimAM paNa teo potAnAM hAlAM AvuM suMdara kArya grAmya vistAramAM karavA che taka maLI. hAlAM TAbariyAMonI khabara pUchavAnuM cUkayA nathI. emane A rejide niyama ja dIrgha AyuSya bakSe evI mahAvIra jaina vidyAlayamAM prApta thayelA dharma saMskA abhyarthanA. rAne pariNAme I. sa. 1950mAM AMtarasuMbAmAM (ji. kheDA) vAsupUjya bhagavAnanA derAsaranA jIrNoddhAramAM pAyAnA sva. zrI nAnajIbhAI kALIdAsa mahetA paththara banAvAnuM tathA sakriya kArya karavAnuM ahobhAgya prabaLa puruSArtha, javalaMta sAhasikatA ane IzvarakRpAnuM prApta thayuM hatuM. I.sa. 1958 rAjapIpaLA (ji. subhaga ane saphaLa milana eTale zrI nAnajI bhAInuM jIvana, Jain Education Intemational
Page #1153
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1116 vizvanI asima tA paraSA emane karmayogI banAvyA, sAhasikatA e navA zuzraSA kare, sAMtvana Ape ane Izvarane anugraha karI kSetromAM praveza karAze, ane IzvarakRpAe emanI siddhi- nityakarma karyuM ja jAya. Akhare deDheka mahinA pachI ene samatA ane lokasaMgrahanI vRttinI bakSisa ApI. dariyAne pravAha pharyo. dUra jamInanI kALI kinArI dekhAI 12 varSanI kumaLI vaye emane puruSArtha aneka gaDamathale ane utAruonA jIva heThA beThA. sau kinAre UtaryA. pachI. ekAeka AraMbhAyo ane tenI pralaMba rekhA uttaro- AIla dameyoTIne e kaMca TApu jagabArathI 800 mAIla ttara balavattara thatI thatI 81 varSa sudhI laMbAI dUra. tenA upara UtaratAveMta vahetI nadImAM sau kUdyA. nAna karyuM. melakhAyA thaI gayelAM kapaDAM dheyAM ane temano janma vikrama savaMta 1944 nA mAMgarI TApunA nirIkSaNa arthe nIkaLI paDayA. mAsamAM gorANuM nAmanA jUnA jAmanagara rAjyanA nAnakaDA gAmamAM thayo hato. pitAnuM zubha nAma kAlidAsa ane dariyAnA mAmalAnI khaTamIThI smRtione potAnA mAtAnuM nAma jamanAbAI manamAM ramADatA zrI nAnajIbhAI vaDIla baMdhu goradhanadAsa sAthe vepAramAM joDAyA. be varSanA TUMkA gALAmAM temaNe pitA gAmaDAnA paracUraNa cIjonA nAnakaDA vepArI. vyApAranI badhI kalA hastagata karI lIdhI. eTalAmAM vyAjavaTAvane dhaMdho paNa kare ane porabaMdarathI vyApAranI dakSiNa AphrikAmAM yuddha zarU thayuM ane moTAbhAIne tyAM jaNaso lAve ane gAmaDAnI pedAzane tyAM vece. bAra jaI vyApAra karavAnI IcchA thaI. goradhanadAsa dakSiNa mahine sukhI, saMteSI kuTuMba saraLatAthI jeTalo raLI AphrikAmAM pahoMcI gayA ane vyApAranI jamAvaTa karI, kADhe, paNa A UgatA kizerane tethI saMtoSa nahI. yuddhane kALa vyApAra mATe sAnukULa. zrI nAnajIbhAI pharI ekavAra dezI vahANumAM caDhI dvArakA UtaryA ane tyAMthI I.sa. 1921nuM e nirNAyaka varSa. parama premALa pitA ane mAtAnI mIThI godane choDI, vatanane salAma karI, gerANAnI vATa pakaDI. A vakhatanI musApharI sAva 12 varSane e kizora muMbaIthI sTImara na maLatAM, dezI sukharUpa. eTale Izvarano AbhAra mAnyo, kuTuMbamAM ane vatananA mANase mAM AnaMda maMgaLanuM vAtAvaraNa phelAI vahANamAM AphrikAnI saphare upaDayo. gayuM. kizAra nAnajIbhAI ane pravAsIonI e saphare kharI kaTI karI. vahANa mADAgAskara tarapha vaLyuM. pUrA 24 gAmaDAnuM saMteSapUrNa jIvana, aDadho roTalo maLe te kalAka na thayA tyAM tumula tophAna AraMbhAyuM. uparathI AkhAnI kaI tamannA nahIM evA sthagita ane saMtoSa prada jIvana vacce A sAhasazUrA yuvAnane cena kema paDe ? AkAzanI AMdhI ane varasAda, nIce DuMgara DuMgara jevaDAM mijAnA uchaLatA jaLalaDha, jamIna dekhAtI baMdha thaI hatI mAtA pitA baMne vRddha thatAM jAya, putra pAse rahe te sAruM, ema I che. eka bAju sAhasanI jhaMkhanA, bIjI paraMtu dizA paNa dhUMdhaLI thavA lAgI. e jagyAe eTalAM Tika, peisiphika, ane hiMdI mahAsAgaranAM pANI sAmasAmAM bAju mA-bApa ne prema. konA tarapha palluM name? kone athaDAya. jalana tribheTo rayAya, samudramAM vahetA aMta2 mAna ApavuM? manamAM gaDamathala cAle, aMte eka divase gata pravAhanuM kheMcANa vaLI jauM. ATha divasa sudhI nirNaya thaI gayA. bIjI saphare javuM ja.. jala. vAya ane avakAzanuM tAMDava macI rahyuM. vahANune I.sa. 1905mAM karI jagabAra pahoMcyA ane zeTha bacAvavAne mAlasAmAna nAkhavA mAMDo, kUvAtha bha kApIne kezavajI ANaMdajInI peDhImAM rUpiyA paMdaranI nokarIthI dariyAmAM padharAvyA, ane eka nAnakaDA zaDhane sahAre mahetAjI tarIke kAma karavA lAgyA. tyArathI temanI oLakha samadranA Antara pravAhanA kheMcANathI Ama tema jhulatuM badiyANI maTI gaI ane mahetA thaI gaI. sakhaLaDakhaLa thaI gayeluM vahANa taratuM ja rahyuM. mRtyu ane pravAsIo vacce tyAre mAtra veMta ekanuM ja aMtara temane potAnI ja dukAna kamalImAM nAkhavAnA koDa rahyuM. thAka, bhUkha, tarasa ane ciMtAthI sau vihavaLa thaI jAgyA. ochAmAM ochA ojArothI pitAnA hAthe ja gayA. e sarva vacce aDola ane svastha mRtyuMjaya samo dukAna UbhI karI. pilA baloca mAlike chUTA paDatI veLA gorANAne pelo yuvAna prakRtinI lIlA nihALe. saunI sarasa nokarI mATe 200 rUpiyAne te vakhatamAM mAtabara Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1154
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1117 gaNAya e puraskAra Ape, ane svataMtra vyApAranA dharma sudhAraka ane kanyA keLavaNInA prakhara puraskartA paNa zrI nAnajIbhAI e zrIgaNeza mAMDyA. kamekame eka dukAna che, emanI aDhaLaka saMpatti vacce emaNe gauravapUrNa mAMthI aDhAra dukAnanA mAlika banyA. AsapAsanAM gAmanA sAdAInI ja pratiSThA karelI che ane bhojanamAM pAMca vanyapradezamAM ane moTAM zaheromAM vasatA vyApArIomAM vastu karatAM vizeSa na levAnuM vrata varasethI pALatA AvelA temanI pratiSThA jAmavA lAgI, chatAM A badhe samaya che. nAnAmAM nAnA mANasonA patre e jAte vAMce che ane uThAvelA aDhaLaka zramane laIne tathA Arthika javAbadArInI banI zake tyAM sudhI jAte ja kaeNttara ApavAno rivAja bhAre ja jALane laIne temanI tabiyata lathaDI, vatana rAkhelo che. bacapaNanA emanA grAmanivAsane laIne, sAMbharyuM ane svadezanA mArga pakaDayo. temaja AphrikAnAM sAdAM loLAM vatanIonA saMparkane vizrAti arthe dezamAM thoDo samaya rahyA, bhAvinI laIne sAmAnyajana pratyenI temanI abhiruci vizeSa che. ane tethI teo duSkALa ke AmAnI sulatAnI vacce ujajavala rekhA ane anahada puruSArthanI vRtti ene jaMpavA temanI vacce UbhA rahe che ane potAnI dAnagaMgAne kema de? teo pharI pUrva AphrikA javAne UpaDathA, kamalImAM ja sauthI pahelI janerI nAkhI. eka pachI eka pravAha satata vahete kare che, jIrInI hAramALA laMbAtI ja cAlI. I.sa. 1918 yuvAnoe cAritryamAM daDha, utsAhI, AzAvAdI ane sudhImAM 22 jIniMga phekaTarIo UbhI karI ane cugAnDAmAM zarIra ane sAnamAM makakama thavuM joIe. evA yuvAnane kRSimUlaka yaMtrayuganAM maMDANane temaNe sudaDha karyuM. mATe samagra pRthvI sarva samRddhithI pUrNa banI jAya che." | zrI nAnajIbhAIe kAvale nAmanA DuMgara AsapAsanI e tattarIya upaniSadanA RSivacanane cheka kizorAvasthAthI badhI jamIna kharIdI lIdhI ane zeraDInA hariyALA mAMDIne adyApiparyata temaNe caritArtha karI batAvyuM che. sAMThAthI DolatuM eka vizALa khetara taiyAra thayuM, paNa tethI ane pRthvInI mAtra sthaLa samRddhine nahIM paraMtu AdhyAmika kaMI aTakI javAya? syugara phekaTarI UbhI karI hoya to ? samRddhinAM dvAra paNa temaNe kholI ApyAM che. jApAna, manamAM ghaDAo ghaDAya, karoDonI mUDI joIe. kyAMthI yuropa, brahmadeza, silona, pU. AphrikA, dakSiNa AphrikA, kADhavI? paraMtu mAnavI pAse pratiSThA ane puruSArtha hAya hoMgakoMga, Ijipta, IthIopiyA, ane Itara dezanI te zuM mahI nathI? aneka muzkelIo ane viTaMbaNAo yAtrA jema temaNe sthaLa samRddhinA upArjana arthe karelI vacce e koyaDo temaNe sAhajika sUjhathI ukelya, vijyA- che tema badrikedAra, amaranAtha, uttarA dazamInA zubha dine I.sa. 1925 mAM, yugAnDAnA gavarnarane yAtrA karIne, bhAratanA saMtamahaMtanAM darzana karIne AdhyAvarada haste yugAnDA syugaranuM udghATana thayuM, ane pUrva tmika saMskArane paNa jAgRta karelA che. bhAratanA lagabhaga AphrikAnA audyogika jIvanamAM zrI nAnajIbhAI e na dareka mukhya tIrtha sthAnomAM temanI dAnavRttino kaIne kaI vikrama sthApyo. rIte saMparza thayela che. zAMtiniketana, kAMgaDI gurukula, kenyAmAM temaNe vyApAravaNajane vikasAvyA, sarvisa AryakanyA gurukula vaDodarA, mahAtmA gAMdhI harijana sTora limiTeDanI sthApanA karIne temaja kenyA DevalapamenTa Azrama-chAyA, tilaka svarAjaya phaMDa, surata vanitA ka. UbhI karI pUrva AphrikAnI bhUmine samRddha ane phalavatI vizrAma, haradvAra ziSadhAlaya ane ena. ke. mahetA banAvavAmAM bhAratIya vyApArIo sAthe agatyane bhAga InTaranezanala hAusa jevI rASTraghaDataranI ane rASTro pagI bhajo . harnara udyoga athe videzayAtrAo kheDI ane aneka saMsthAone emaNe hadayapUrvaka phALo Ape che, anubhava samRddha banIne udyogone adyatana banAvyA. thoDA ekaMdare joIe to eMzI varSanI vayevRddha uMmare emaNe ja vakhatamAM trikhaMDamAM udyogapati tarIke temanI nAmanA pitRgu, kuTuMbaRNa, samAjaRNa, RSiRNa, deza3Nu ane prasarI ane yugAnDAnA vyApAra ane udyoganA jIvananuM vizvaRNa, emanI viziSTa rIte hindamAM ane AphrikAmAM temanuM netRtva soLe kaLAe pragaTI UThayuM, cUkavI ApyuM che ane eka sAcA bhAratIya saMskRtinA teo sAhasika udyogapati ane samartha dAnavIra tarIke upAsaka tarIke temaNe jIvana aMdarathI ane bahArathI jANItA to hatA ja, paraMtu teo prakhara samAja sudhAraka, samRddha karavAmAM prayatnazIla 2hyA che. Jain Education Intemational
Page #1155
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1118 vizvanI asmitA zrI nAgaradAsa ema. saMghavI zrI nAnakacaMda zIkhavacaMda zAha saujanyamUrti sadUgata zrI nAnakacaMda zIkhavacaMda zAha zrI nAgaradAsabhAI mAtApitAnA dhArmika saMskAra, zrI jaina dhArmika saMgha tema ja jana samAjanI bIjI pramANikatA, milanasAra svabhAva, kAryaniSThAthI vyApArI aneka dhArmika saMsthAomAM rasa letA zrI nAnakacaMdabhAIne samAjamAM sArI pratiSThA meLavI zakyA che. svabaLe 60 varSanI uMmare gayA ogasTa mAsanI 28 mI tArIkhe dhaMdhAnI nAnI kakSAe zarUAta karIne teo Aje agraNI hadayaroganI bImArInA kAraNe nIpajelA avasAna badala vyApArI kahevAyA che. Aje muMbaImAM sarvodaya nagaramAM zikSaNasaMghe UMDA zokanI lAgaNI pragaTa karI che. manoja meTala InDasTrIjha" teno purAve che. teo sTIlanA jaththAbaMdha vyApArI che. vyApArI paisAno phakata vyApAramAM | zrI nAnakacaMdabhAI mULa pATaNanA vatanI hatA, temane ja nahi paNa sAmAjika kAryomAM temaNe saduupayoga karela janma saMvata 1960mAM thayela hatuM ane meTrika sudhI che, dhArmika kAryone paNa eTaluM ja mahatva Ape che. abhyAsa karI muMbaI AvI temaNe svataMtra dhaMdhAnI zarUAtithya satkAranI bhAvanA, yathAzakti madada karavAnI Ata karI. teo eIla sIjha ekasacenja esesiyebhAvanA, jJAti ane samAjane upayogI banavAnI bhAvanA zananA sabhya hatA. eraMDA bajAramAM dhaMdho karatA, ane vALuM temanuM saMghavI kuTuMba ucca saMskArane dIpAvI veTenA penonA kArakhAnAmAM paNa pragati sAdhI, pitAnA rahe evI zubhecchA. dhaMdhAne sarasa rIte vikasAvyo hato. dhaMdhAne aMge aneka vAra caDatI paDatInA prasaMge jIvanamAM temaNe anubhavyA; zrI nAraNadAsa haragoviMdadAsa vaLiyA tema chatAM nyAya, nIti ane pramANikatAnA dharaNane emaNe barAbara surakSita rIte jALavI rAkhyuM.. janma tA. 1-me-1909, dehAvasAna 10-jAnyuArI emanuM prabhAvazALI vyaktitva ane milanasAra prakRti1978. saurASTra mAM mahavA pAse vIrabhUmi vAghanagaramAM thI sau koI emanI pratye AkarSAtuM, jJAna ane eka khAnadAna kaTuMbamAM janma laI, amarelImAM thoDo dhArmika zikSaNa para temane bhAre mamatA hatI. tasvArtha abhyAsa karI. nAnI uMmaramAM ja muMbaI tarapha sanna ane navatatva temanA ati priya viSayo hatA prayANa karyuM. dezamAM rASTrIya caLavaLa jorazoramAM cAlatI moTI uMmare paNa geDIjI upAzrayamAM zrI hIrasUrIzvarajI hatI, tevA saMjogomAM dhaMdhAmAM jhaMpalAvyuM. vatananI jana pAThazALAmAM teo hAjarI ApatA ane UMDA garIbI ane ajJAnatAmAM sabaDatI prajAne kaMIka upayogI bhAvapUrvaka abhyAsa mAM rasa letAM. jana dharmanuM tatvabanavAnI umadA lAgaNI sAthe dha dhAmAM pragati sAdhatA jJAna yuropa ane amerikAmAM kema phelAya, te mATe, tema gayA. lakSamIdevInI kRpA thaI ane saMpattino sada paga ja bhAratamAM zikSita ane keLavAyelA yuvAno mATe karatA rahyA. gAma vAghanagaramAM zaikSaNika savalato ubhI tavajJAnanA abhyAsakrama taiyAra karAvavA mATe temanI khAsa jhaMkhanA hatI. navatatva, tattvArtha sUtra, tema ja kegane karI, duSkALa ke anya Aphato vakhate cagya madada mokalI. lagatA viSaya para temanuM khAsa lakSya hatuM. yaMga ane ne saune AzIrvAdarUpa banyA. rAmajI maMdira ane dayAnanA viSayanI bAbatamAM temanI AturatA eTalI dhArmika kAryomAM paNa emane hise jarAya ocho nahe. " badhI hatI ke bhAvanagarathI pragaTa thatA AmAnaMda prakAzamAM paMcAyata, mahilA pravRtti ke sahakArI pravRtti temanA A viSaya para chApavA mATe eka aMgre 2 pustaka paNa mokalAvyuM cIMdhelA mArgadarzana pramANe Aje paNa cAlu ja che. hatuM. prAcIna stavana, sajajhA, chaMda ane zrI AnaMdadhanajI vADAbaMdhI ane komavAdanA teo kaTTA zatru hatA. gAmanI zrI yazovijayajI, zrI cidAnaMdajI tema ja zrI vIravijaanya jarUriyAto senITarI velasa, rAsa maMDaLa jevI saMskA- yajInAM kAvye bhAre rasapUrvaka teo vAMcatA. naisargika rika pravRttiomAM paNa uttejana ApatA rahyA che. prasaMge- do ane cittanI zAMti ane AnaMda arthe havApAtta vatanane yAda karIne mAtRbhUmi pratyenuM RNa cUkavI khAvAnA sthaLe e na jatAM teo moTA bhAge tIrthasthAnomAM rahyA hatA. temanA parivAranA sabhyoe paNa A vAraso jatA. zetruMjaya, giranAra, Abu, sametazikharajI jevAM jALavI rAkhyo che. daranAM tIrthasthAnamAM anekavAra gayA hatA. Jain Education Intenational
Page #1156
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1118 jIvananAM aMtima varSomAM dhaMdhA karatAM jAhera sevAnI nirAbhimAnI che. puruSArtha ane parizramathI meLavelI tema ja dhArmika zikSaNanI saMsthAomAM teo vadhu laya saMpattine hadayapUrvaka haMmezAM sakaeNpaga karatA rahyA che. ApatA. ane dareka saMsthAne madadarUpa ane mArgadarzaka dhaMdhArthe ghaNuM karyA che. tIrthadhAmonI yAtrAe karI che. banatA. je game jagadIzane te taNe zoka zuM kAma sAhityika ane sAMskRtika pravRtti ene mokaLe mane kare" e sUtramAM temane bhAre zraddhA hatI. ane caDatI hamezAM madada karI che. paDatI tema ja sukhaduHkhanA aneka prasaMgamAM A sUtrane yAda karI ati AnaMda ke ati zokanI lAgaNIthI mukta zrI nAraNujI zAmajI momAyA. rahI sthitaprajJanI mAphaka sthira rahetA. bhagavaddagItAmAM eka ja pu rAmu nuM sUtra jemanA jIvanamAM caritArtha thayeluM che evA zrI nAraNajI zAmajI teo ati zraddhAvAna ane bhaktirasathI bharapUra evA momAyAno janma mAIsora rAjyanA hubalI zaheramAM eka sAcA zrAvaka hatA, sAmayika, vyAkhyAna, zravaNa, I.sa. 1953 nA me mAsanI vIsamI tArIkhe thayo hato. sAdhuo pratye bhakti tema ja anya kriyAkAMDamAM teo emanA pitAzrI zAmajIbhAI dazA osavAla jana haMmezAM tatpara rahetA. ane emanI sAthe paricayamAM komanA eka agragaNya vyakti, dhamaniSTha ane tatvaciMtaka AvanAra sA sAthe nAnAM moTAM sAthe ati sneha ane premapUrvaka hatA. mAtra nava mAsanI uMmare zrI nAraNajIbhAI e temanA vartatA, anyanAM duHkhe duHkhI thanAra AvI vyaktio pitAnI chatrachAyA gumAvI ane temane uchera temanAM A viSamakALe baha DI jovAmAM Ave che. mAtuzrI mAnabAInA hAtha nIce thayo. temanAM mAtuzrI Izvara temanA AtmAne zAMti Ape ane temanA atyaMta dharmaniSTha ane guNAnurAgI hatAM. mAtApitAnAM suputro devendrabhAI tathA surezabhAIne AvA parama pitAne A saMskAra ane dharmaniSAne vAra zrI nAraNajIbhAIne viyoga sahevA temaja pitAne pagale cAlavA zakti ane pUrepUro prApta thayo. daza varSanI uMmare nAraNujamAI preraNuM Ape e ja abhyarthanA. muMbaI AvyA ane bAbu pannAlAla skUlamAM abhyAsArthe | zrI nAnacaMda tArAcaMda zAha dAkhala thayA. temanI magaja zakti ane grahaNazakti bhAre teja hatI. eTale nAnI vaye ja meTrikanI parIkSA ucca jana zAsana pratyenI avicala zraddhA, devadarzana, pUjA kakSAmAM pasAra karI. meTrikanI parIkSA pAsa karyA pachI ane dAnadharmanA tathA audyogika saMsthAonA adhiSThAtA teo tarata ja rU nA vepAramAM joDAI gayA. yuvAna uMmare ane sAmAjika pravRttionA prANasamAM zrI nAnacaMdabhAI ja temaNe dhadho jamAvyo ane kAyadAnI AMTIghUMTIo, zAhano bhAvanagaranA eka saMskArI parivAramAM janma thayo InkamaTekSa, ekasacenja, karansI, ekAunTasa, pilITikasa, hato. ghaNAM varSothI dhaMdhArthe muMbaI vasavATa kare che. ane arthazAstra jevA aTapaTA viSaya para UMDuM jJAna saMbaImAM mAtabajAramAM sibhAgyacaMda kaM.nuM saphaLa saMpAdana karI lIdhuM. I.sa. 1942 mAM mAtra 29 varSanI saMcAlana karyuM' eTaluM ja nahi paNa jana bALakomAM vaye teo vizva vikhyAta mesarsa khImajI visarAma dhArmika zikSaNa dvArA dharmazraddhA ane dhArmika AcAra kaMpanImAM bhAgIdAra tarIke joDAyA ane rU nA dhaMdhAmAM vicAranI pravRttione vyavasthita rIte calAvavAmAM dhArmika prazaMsanIya pragati sAdhI. bhAratamAM judA judA sthaLe saMsthAone yathAzakti phALo ApatA rahyA. lakSamIno utpanna thatA rUnI parakhanA teo eka prakhara niSNAta bahujana samAjanA hita mATe saddaupayoga karavAnI maMgaLa che. A mazahUra peDhInA teo eka agaNya sukAnI che. manokAmanAo karatA zrI nAnacaMdabAI aneka saMsthAo A uparAMta teo "ke. vI koTana jIniMga enDa prasaMga sAthe joDAyela che. ola inDiyA cembara opha komarsanA phekaTarInA DAyarekaTara che. mesarsa nAraNujI zAmajI kuM. nA sabhya tarIke, saubhAgyacaMda enDa kuM.nA pArTanara tarIke, temaja mesarsa pRthvIrAja nAraNajI kaMpanIomAM teo kehinUra keTala phUDa InDasTrIjhanA DAyarekaTara tarIke, ghoghArI bhAgIdAra che, bhArata sarakAranA rU uparAMta te uparanA jaina maMdira mitra maMDaLanA sekreTarI tarIke, bombe greIna niyaMtraNane kAraNe nirakSara ane garIba kheDUtenuM zoSaNa DIlarsa esosIezananA sabhya tarIke - ema aneka thatuM hatuM. I.sa. 1962mAM nAraNujIbhAIe MemorallsaMsthAomAM temanI suvAsa prasarelI che. temanuM jIvana dum for the removal of free control on cotton. Jain Education Intemational
Page #1157
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1120 taiyAra karI, judI judI bhASAmAM tenA tarajumA karAvI, e lAkhathI vadhu rU ugADanArA kheDUta pAse tenI para sahI karAvI, bhAratanA vaDApradhAna javAharalAla naherU para meAkalAvyuM hatuM. sAtheAsAtha 'Raw - cotton ' economy ' nA zIka nIce eka prakAzana paNa mAkalAvyuM. AnA pariNAme garIba kheDUtAne karoDo rUpiyAnA phAyadA thayA, rU nA bhAvamAM meTA vadhArA thace, ane pachI te A niyayaMtraNa pazu rada karavAmAM AvyuM. zrI nAraNajIbhAI kRSipremI che, ane pAtAnI mAtRbhUme kacchamAM 300 ekara jamInamAM adyatana paddhatithI * mAmAyA khetI kendra' calAve che, jenI vyavasthA temanA jyeSTha putra zrI kulInakAMtabhAI sabhALa che, jaina dharma ane tattvajJAnamAM zrI nAraNajIbhAI asIma rasa dharAve che. jIvavicAra, navatattva aneka graMthAnA teo UMDA abhyAsI che. vAMcana, gheADesavArI, taravu' ane baMdUkabAjI temanA zokhanA viSaya che. hIrAnI parakhamAM te niSNAta che. cega temanA priya viSaya che, ane cAganA viSaya upara vistRta vyAkhyAna ApI zake tevuM temanu aheALu jJAna che. mATuMgAmAM bhAudAjI roDa upara tamAma zAkAhArI bhAIone, dhArmika - sAmAjika - sAMskRtika kAryakramAnI sagavaDatA ApatI zrI " nAraNajI zAmajI mahAjanavADI emanI buddhimatA ane vyavahAra kauzalyanA eka pratIka rUpa che, I.sa. 1967 mAM bhadrezvara tIrthAMmAM zrI akhila bhArata acalagacchIya catuvidha jaina saghanA adhivezana vakhate pramukhapadethI sa dhane mArgadarzana ApI temaNe preraka ne mananIya pravacana vyApyuM hatuM. teozrI akhila bhArata acalagaccha (vidhipakSa) zvetAMbara jaina saMghanA pramukha che, ane ela inDiyA jaina zvetAMbara kenpharantanA upapramukha che. I.sa. 1969-70 mAM kacchamAM paDelA duSkALa vakhate acalagaccha saghanA Azraye 'vastupAla tejapAla ' nATaka bhajavI, kacchanI prajAnI sahAya arthe rUpiyA aDhI lAkhanI rakama ekaThI karI hatI. teo zeTha ANaMdajI kalyANajI peDhInA prAdezika sabhya che. zrI bhArata jaina mahAma`DaLanI kArAbArI samitinA eka sabhya che, ane sahastrA pArzvanAtha jaina derAsara mATuMgA tema ja varADIyA derAsaranA menejiMga DirekTara che. TrasTI che, bIjI aneka sasthAone udAradile madada karI che, zrI nImacaMda ThAkarazIbhAI gujarAtamAM jaina samAja potAnAM dAnavIra ratnAnI paragajuvRtti ane dAnazIlatAna laI gaurava anubhave che, vizvanI asmitA tevA dAnavIra mahAnubhAvAmAM zeTha zrI nImaca'dabhAIne pazu mUkI zakAya. sArASTramAM AvelA ceATIlAnA vatanI, sAmAnya abhyAsa paNa haiyA ukalata ane vyavahAra kuzaLa tAne laI nAnI vayamAM ja dhadhArthe kalakattA tarapha prayANu karyuM, bhAre parizrama ane puruSA dvArA dhadhAne vikasAnyA. dhadhAmAM e paisA kamAyA ane ghaNI sasthAemAM gupta jJAnathI sevA ApI. ceTIlAmAM kasturakhA nImacaMda davAkhAnu` A kuTuMbanI deNugIne AbhArI che. pharnicara ane sAdhana sarajAma sAthenu A davAkhAnuM garIba leAkeAne AzIrvAdarUpa thaI paDayu' che. ceATIlA zmazAnamAM mAMghIbA visAme, mAMghIbAi skUlamAM eka rUma, pAMjarApALamAM prasageApAtta madada, garIba kuTuMbane prasaMgeApAtta anAja kapaDAM ane khAnagI madada, ziyALAmAM leAkeAne ThaMDIthI rakSaNa ApavA blekeTa vagerenI madada, bihAra rAhata phaMDa tathA evA aneka kuMDaphALAmAM A kuTuMbanu' yazasvI pradAna rahyu che. keLavaNI ane dhArmika pravRttiomAM apAra lAgaNI ane rasa dharAvanAra A kuTuMbamAM agraNI zrI naTavara lAlabhAI, zrI sumanabhAI, zrI jayatibhAI vageree zrI nImaca'dabhAinA vArasA jALavI rAkhyA che. A kuTunA agraNI zrI jayatibhAI jee muMbaimAM sumanalAla nImacaMdanI peDhInuM 'cAlana karI rahyA che ane samAjasevAnA kSetre sAruM' evu pradAna karatA rahyA che. zrI jayatibhAI evA ja pratApI ane dilAvara AdamI che. zaikSaNika pravRttioAmAM temanA hAthe Aja sudhImAM lakSmInA sadvyaya thayA che. ghaNI sAmAjika sasthAe ne Aje pazu temanI hUMph, preraNA ane sahAnubhUti maLatAM rahyAM che. temanA AdAyane ame manAmana vaMdana karyAM vinA rahI zakatA nathI. sva. bhAvasAra nItinakumAra jyaMtilAla talAyA saMvatsarInA sUryAsta pahelAM ja phUla karamAi gayuM. sa'sAramAM mAnavanA mAna, maleA ane pratiSThAnu mUlya temanI bhautika saMpatti uparathI nahIM paNa temaNe dAna dharmAMne kSetre zuM pradAna karyuM, samAjotkarSanI magaLa pravRttiemAM zI deNagI ApI tenA uparathI aMkAya che mAnavajIvananI phalazruti,
Page #1158
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdaNagraMtha bhAga-2 1121 stha, nitinakumAra bhAvasAra saLInI mAphaka nAnI yuvAna vayamAM UjaLI ramRti kuTuMba ane janasamAjamAM upasAvIne saMsAramAMthI vidAya lIdhI. zrI naMdalAla rUpacaMda zAha sevAmUrti rASTrapremI zrI vIracaMdabhAInA baDabhAgI kuTuMbamAM zrI rUpacaMdabhAIne tyAM i.sa. 1915 mAM vIranagara khAte naMdalAlabhAIno janma thayo hato. e vakhatanA samaDhIyALA( vIranagara)mAM abhyAsanI vizeSa sagavaDatA na hovAthI naMdalAlabhAI e bhAvanagara dakSiNamUrti, pAlItANA bAlAzrama ane lIMbaDI vidhAthIgRhamAM rahIne abhyAsa karyo. janma saMvata 2010 kArtika sudi-3 svargavAsa 2034 bhAdaravA sudi-4 rASTrapremano raMga nAnapaNathI ja lAgelo eTale 1930bhAvanagaranA saMskArapremI sajajana bhAvasAra jayaMtilAla nI svAtaMtryanI laDatamAM sAre bhAga lIdho hato. vyAyAmamuLajIbhAI talAjI A jeo vyavasAya arthe muMbaImAM ramatagamata ane taravAne zekha te e ke sAthIo vasavATa kare che, temanA vizALa parivAranA UjaLA cakita thaI jatA. vIsa varSanI yuvAna vaye goMDalamAM saMskAra vArasAne manomana vaMdana karyA vagara nathI rahI sAbunuM kArakhAnuM zarU karyuM temAM sArI saphaLatA meLavI, zakAtuM. 1947mAM vyApAra arthe karAMcI gayA, tyAM paNa sevAkSetre noMdhapAtra kAma karyuM. mitro ane zubhecchakoe tyAM temanuM bhAvanagaramAM vyavasthita Dhabe cAlatI zeThazrI viThaladAsa samAna karyuM hatuM. goMDalamAM harijana sevaka-samAjanA chaganalAla loDhAvALA hospiTalamAM Arogya sevAnuM eka maMtrIpade rahI temaNe noMdhapAtra sevA karI hatI. 1948 adyatana ekama zarU karavAnI jenI lAMbA samayathI tAtI jarUriyAta hatI, AMkha kAna gaLAnA ane dAMtanA rogonI mAM karAMcI cheDI muMbaI AvyA ane udyogapati thavAnAM selAM siddha karavA teo keliko InDasTrIala enjinisAravAra mATenI E.N.T. rDanI suMdara vyavasthA UbhI yarsamAM menejiMga pArTanara tarIke joDAyA ane Aje karavAnuM eka svapna ane gvAza hatI tene sAkAra udyoga kSetre dezanA vikAsamAM prasaMzanIya phALo ApI karavAmAM zeThazrI jayaMtilAla bhAvasAre potAnA yuvAna rahyA che. svargastha putra nItinakumAranI kAyamI ciraMjIva smRtirU che udAra mane rUA. 75000/- jevI mAtabara rakamanuM dAna temaNe dasa bAra varSa mATUMgA jana 2vayaM sevaka maMDaLanA arpaNa karyuM. temanA A dAnanA zrIgaNeza pachI tene pramukha sthAne rahI yuvAnone preraNA ApI hatI. zrI pagale pagale anyatra rUpiyA sADA cAra lAkha jevI jaMgI amarelI jaina vidyAthIgRhanA vikAsa prayatnamAM teozrIno rakama ekaThI karAvI ApI, A bhAvasAra kuTuMbe garIba mahatvano phALe cheane temanA zubha haste saMsthAnA AmasamAjanA AzIrvAda meLavI bhAre mahuM puNavaMtu makAnanuM zilAropaNa thayuM che. zrI vIracaMda pAnAcaMdra kAma karyuM che. gujarAta rAjyamAM A vAtAnukUla hato paTela kabapatrikAnAM temanAM lakhANe rasaprada, bedhaka ane sau prathama che, eTaluM ja nahIM, yogAnuyoga kuzaLa DokaTare kaTa avAtsalyabharyA hatAM. vIranagaramAM temane parama nI sevA prApta karavAmAM paNa sa cAlako saddabhAgI banyA pUjaya pitAzrInA smaraNArthe potAnA pitAnuM nAma joDI che. A viziSTa pravRttinAM maMDANa (udyATana) sva. zrI bhagya chAtrAlaya zarU karavAmAM AvyuM che. atyAre aneka nItinakumAranAM mAtuzrI caMdrAbenanA hAthe thayuM te paNa vi.thIo A saMsthAno lAbha le che. hospiTala ane eka dhanIya bInA che. chAtrAlayamAM temanA kuTuMba sAthe temano paNa moTo phALo - sva. zrI nItinakumAra A saMsAramAM temanA sadaguNo che. temanA mosALanA gAma devagAmamAM temanAM pU. mAtuzrInI nI divya sabaMdha cogaradama prasarAve te pahelAM ja dhUpa- icchA pitAnI rakama vAparI skUla banAvavAnI hatI te skUlanuM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1159
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1122 vizvanI arimatA khAtamuhUrta zrI naMdalAlabhAInA varada haste 1967 mAM mahatsava prasaMge teoe atithi vizeSa tarIkenuM pada thayuM hatuM. zobhAvyuM hatuM. | zrI naMdalAlabhAInAM patnI zrI dhIrajabahena atyaMta zrI paramANaMdadAsa jIvAbhAI ojhA dharmaniSTha ane sevAbhAvI che. jIhano temane "naMdanavana" baMgalo e paNa aneka atithionA satkAragRha je unA tAlukAmAM "beDiyA sarakAra'nA hulAmaNA nAmathI che. zrImatI dhIrajabahena paNa dhArmika temaja sAmAjika jANItA banelA khetI ane pazupAlananA vyavasAyamAM saMsthAne utkarSamAM rasa le che ane jana mahilA maMDaLa saMkaLAyelA brAhmaNa kuTuMbamAM zrI paramANaMdadAsa ojhAne junA teo pramukha che. Aje teo ghaNI saMsthAomAM janma 1912 mAM beDiyA gAme thayo hate. ane esosiyezanamAM TrasTIpade ke menejiMga kamiTimAM 16 varSanI uMmare muMbaI jaI vyavasAyamAM joDAyA, che. jahu jana saMghanA teo AgevAna che, dhaMdhAkIya kSetre pachI 1930mAM satyAgrahanI laDatane raMga lAgyo. 1929 bIjA udyogo sthApyA che, tema ja vyApAra udyoga sAthe thI 1938 sudhI muMbaInA bI vorDamAM saMsthA koMgresanA sAhitya, saMgIta ane dhArmika abhyAsamAM khUba rasa sabhAsada rahI kAma AraMvyuM. tabiyatane kAraNe 1938 mAM muMbaI choDayuM. vatanamAM AvI khetInA vyavasAyamAM zrI naMdalAla paramANaMdadAsa verA paDayA. e sAthe lokasevA paNa zarU karI. navAbInA samayamAM paNa temaNe lokaprazno hala karavA sakriyatA batAvI bhAgyane sitAro camake che tyAre sukha-zAMti-samRddhi hatI. tathA unA tAlukAnI janatAne jAgrata karavA mATe AvI maLe che. bhAIzrI naMdalAla paramANaMdadAsa vorAnI baMDa pokAravA gAmaDe gAmaDe pahoMcI sakriya kArya karyuM. janmabhUmi gArIyAdhAra. gurukuLa pAlItANAmAM komarsa 1947mAM AjhAdI pachI jUnAgaDha rAjya prajAmaMDaLanI meTrikano abhyAsa karI esa. esa. sI. thayA. pachI zrI sthApanA thaI tyAre prajAmaMDaLa ane tAlukAnA sakriya mahAvIra jaina vidyAlayamAM rahI bI. kema. thayA. gurukuLamAM kAryakartA hatA. saurASTra sTeTanA vakhatamAM gAmaDe gAmaDe teo tejasvI vidyArthI gaNatA. gurukuLanI vividha vikAsa grAmapaMcAyatanI sthApanA karAvavAmAM prayatnazIla rahelA. pravRttiomAM paNa teo sAre e rasa letA hatA. Ama sattApalaTA samayanI nAjuka paristhitimAM temanI temane svabhAva maLatAvaDo ane sevApriya hate. muMbaImAM kAmagIrI neMdhanIya rahI hatI. AjhAdI pachI tAlukA temaNe kuzAgra buddhithI sarasAyaNanA kAmanI zarUAta kAMgresanA pramukha tarIke kAma karI lokacAhanA meLavI. satIza TreDiMga kuM.thI karI. temAM teo divase-divase sahakArI oIla mila ane jiniMga phekaTarInuM saMcAlana sArI evI saphaLatA meLavatA gayA, yazasvI banyA. ane kahyuM. kharIda vecANa saMghanI sthApanA karI e dvArA DAIjha ane kemikasamAM teo Aje agraNya vyApArI etone zeSaNa orImAMthI mAta . gaNAvA lAgyA. pitAnI mAtRsaMsthA gurukuLanuM RNa adA karavA temaNe potAnA taraphathI eka skolara vidyAthIne pachAtavarganA utkarSa mAM, zikSaNakSetra, tAlukA keLavaNI skolarazipanA rUA. 7500/- ApavA udAratA darzAvI che. A maMDaLanA pramukha tarIke temaja paMcAyatanA pramukha tarIke sivAya prasaMge prasaMge judI judI saMsthAone paNa teo temanI kAmagIrI jANItI che. unA tAlukA keLavaNI sahAyaka bane che. temanAM mAtuzrInA dharmanA saMskAro maMDaLanI sthApanA karAvI ne tene AgaLa lAvavA prayatna bhAIzrI naMdalAlabhAImAM UtaryA che. temanA nAnAM bahena kare che. rUA. pAMca lAkhane khace eka galasa hAIskUla madhubahene amalaneramAM bhAgavatI dIkSA lIdhI che. ane tayAra thaI rahI che. Ama zikSaNa, nazAbaMdhI, sahakArI sAdhvI zrI vipula zrIjInI saMyamayAtrA nivAre che. temanAM vagere vividha kSetre teo sakriya rahyA che. tAlukAnI bhAgye dhamapatnI zrImatI bhAnubahena paNa dharmapriya ane sevApriya ja kaI evI pravRtti haze ke jemAM zrI ojhA saMkaLAyelA che. bhAI naMdalAlabhAI utsAhI, dhagazavALA, samAja na hoya. unAnI aMdara atyAre adyatana AMkhanI hospiTala kalyANa premI ane navI vicArasaraNIvALA che. te zrI zarU karAyela che jenA teo TrasTI che. A uparAMta hinduyazovijayajI jena gurukuLanA 2na che. saMsthAnA suvarNa stAna bharanuM tulasIdhAma tIrtha jyAM garama pANInA kuMDa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1160
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1120 che e maMdiranA TrasTI tarIke rahI e yAtrAdhAmamAM aneka dorela che. ane have kAryanI yojanA zarU thaI gaI che. suvidhAo UbhI karAvela che. A uparAMta jAmanagaramAM Avela lAkhoTAnAM ghaNAM sthA po, muMbaInA bhUlezvara, lAlabAga (mAdhavabAga pAchaLa)| sarvavidha sevA mATe sadAya kaTibaddha, beDiyA sarakAra, nuM jaina maMdira tenI kRti ne DijhAIna temanA doravaNI zrI ojhA 1967nI sAlamAM gujarAta rAjyanA upa nIce thayela che. pAlitANAnA zetruMjayanI talATImAM pradhAnapade niyukta thayA, ane jaMgala tathA vAhana vyavahAra Avela Agama maMdiranuM rUA. paMdara lAkhanuM kAma paNa khAtuM saMbhALI saphaLa saMcAlana kareluM. ane sAthe sAthe teonA ja netRtva nIce thayela che. pATaNa (gujarAta)nA sArAye gujarAtanI janatAmAM temanuM kAma karI prema jaina maMdiranuM rUA. dazeka lAkhanuM kAma hAlamAM teonA saMpAdana karyo. Adhipatya nIce cAlI raheluM che. temAM vikramanI sadImAM temanI savalakSI sevAone lakSyamAM laI rAjya hatAM tevAM ja devadevIonAM svarUpa, maMdiranA ghATa nakazA sarakAre zrI paramANudAsabhAIne "onararI mejisTreTa" vagere jUnAM purANanI jhAMkhI karAve che je joIne bhAratanI padavIthI gauravAnvita karela che. vAsIo jarUra gaurava laI zake ke prAcIna kaLA hajI zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI somapurA amArAmAM jIvaMta che. tene namUne zrI prabhAzaMkarabhAInI sthApatya kaLAo. bhAratanI AjhAdI pachI saurASTranA prathama jyotiliMga zrI prabhAzaMkarabhAI somapurA jema prAcIna kaLAnA zrI seminAthajIne jIrNoddhAra karavAnI cheSaNa saradAra jANakAra che tevI ja rIte prAcIna zilpI graMthonuM jJAna valabhabhAI paTele karI, tyAre te prAcIna maMdiranI kathAne anurUpa zi95kArya karI zake tevA zipIne zodhavAnI paNa laI rahyA che. zrI vizvakarmA praNIta graMthamAM zrIrANava. dvipArNava, vRkSArNava, aparAjita sUtra saMtAna, jaya, maya vAtane mahatva apAyuM ane AmAM saphaLatA pAmyA zrI vasya vagere caudamI sadInA graMthanA teo abhyAsI che. prabhAzaMkarabhAI. AvA sthapati zrI prabhAzaMkarabhAI somapu. teo pi hajI vidyAthI che tevuM temanuM nirAbhimAnapaNuM rAnuM kuTuMba saurASTranA gohilavADamAM ghaNA kALathI vaseluM. temanI vidyAnI rUci sUcave che. A uparAMta zi95nA somapurA" jJAtinuM mULa utpattisthAna prabhAsapATaNa, saMskRta theno teoe anuvAda paNa karela che jethI kAraNa semapurA brAhmaNamAM be varga che. eka yajamAnavRtti dezI bhASA dvArA zi95kaLAne vikAsa zakya bane. teo dhAraNa karanAro ane bIjAe zramajIvI vRtti dhAraNa karI, potAnA AvA graMthothI potAnI vidyAne vaheMcavA mAge che tethI devoe vizvakarmAne soMpI te vargane zilpakarmanA adhikArI banAvyA. AvA zilpInAM kAryone ke kathAne ane A rIte hunara kaLAne vikAsa thAya ema icche che, zrI prabhAzaMkarabhAIe yathArtha TharAvI che. zrI prabhAzaMkarabhAI somanAthanA mahAprAsAdanA nirmAtA rathapati, maMdiranA TrasTI beDa mAM ane eDavAIjharI zrI prabhAzaMkarabhAInuM kuTuMba parApUrvathI prAcIna borDanA mAnad sabhya hatA che. A eDavAIjharI borDa hindanA sthApatyanA abhyAsI tarIke prakhyAta che. tene niSNAta vyaktionuM baneluM che ane A sabhyoe zrI pratyakSa purA hAlamAM teoe karela ane karI rahela prabhAzaMkarabhAIne maMdiranA vikAsIya plAna banAvavAnI sthApatyo joI kahI zakAya che. teozrI hindI prAcIna vinaMtI karelI, AthI prabhAzaMkarabhAIe vinaMtIne zi95zAstranA hindanA agragaNya zipI sthapati mAMhenA svIkAra karyo. ane jAtaanubhavane lakSamAM laI plAna eka che. prAcIna zilpazAstranuM teo agAdha jJAna banAvyo ne pAche tene jIvaMta banAvyo, je joIne dharAve che. temanI kaLA pratye ahobhAva ApoApa pragaTa thaI teonA jJAnanuM pratyakSa darzana A paNe somanAtha jAya che. maMdiranI jhAMkhIthI karI zakIe chIe. rAjA kumArapALe zrI pratAparAya ratilAla jasANI bAramI sadImAM vidharmIonA Agamana pahelAM je prAcIna zilInuM bAMdhakAma kareluM te muslima zailInI chAyA vagaranuM bhAI pratAparAyane janma pAlaDI (saurASTra) mAM tA. zuddha svarUpayukta bAMdhakAmanA nakazA zrI prabhAzaMkarabhAIe 9-8-1925 nA roja thayo hato. temanA pitAzrI ratilAla Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1161
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1124 vizvanI asmitA nAnacaMda jasANI dharmaniSTha hatA. temanAM mAtuzrI sAMkaLI- zakaya hoya tyAM sudhI anyane kAMIka upayothI thavAnI bena paNa dhamaniSTha hatAM. temaNe pAlItANA yazovijayajI teo bhAvanA seve che, jaina gurukuLamAM kemarsa meTrika sudhI abhyAsa karyo. teone vAMcana ane ramatagamatano zokha hato. garakaLa vidyAthI manasA, vAcA, kamaMjaNA keAI jIvane dUbhava nahIM e maMDaLamAM temaNe netA tarIke kAma karyuM hatuM. meTrika thayA A emanA jIvanane mudrAlekha che. DokaTara thavAnI temanI pachI muMbaI AvyA ane sadabhAgye temane kemikalsanI icchA temanA suputra zrI bhAskarabhAI dvArA paripUrNa thavA dalAlImAM yazasvI banAvyA. 25 varSathI A vyavasAyamAM teo sArI prasiddhi meLavI zako che. temanAM patnI temanA dharmapatnI muktAlamIbahena paNa evAM ja sI. vasaMtabena kubavatsala ane dharmaniSTha che. hAla paragaja ane dhArmika vRttinA. gRhasthAzramamAM puruSa game teono vasavATa muMbaImAM ja che. sevAbhAvanA temane teTaluM DahApaNa ane AvaData dharAvatA hoya te paNa maMtra che. pahelAM mulunDamAM rahetA hatA tyAre mulunDa mitra gharanI zobhA to gRhiNI upara ja avalaMbe che. ghara AMgamaMDaLanA ghaNAM varSo sudhI pramukha hatA. pramukha ane zAnI suvyavasthA ane Atithya satkAra ane dharma saM:maMtrI tarIke prazasya sevA ApelI. rASTrIya zALA mulunDa kAranA yazanA sAcA adhikArI te zrImatI muktAlakSmI tathA bIjI sAmAjika saMsthAonA teo sakriya kAryakara bahena che. hatA. mulunDa janasaMghamAM paNa temaNe sevA ApelI. teo ghaghArI vizA zrImALI jaina jJAti maMbaInA mAnada maMtrI zrI pratApabhAI e temanA dAdA sava. jIvaNuM rAmacaMda che. zrI yazovijayajI jaina garakaLa mAtRsaMsthAnA varSothI zeThanA nAmanuM TrasTa karIne te dvArA temaNe ghaNI zikSaNa mAnada khajAnacI che. mATuMgA gujarAtI kalaba-muMbaInA saMsthAone sAruM evuM dAna karyuM che. paNa maMtrI che. AvA udAracarita, dharmaniSTha, sevAbhAvI saujanyazIla teo pitAnAM dharmapatnI sAthe 1973mAM paradeza zrI pratAparAbhAI jana samAjanuM ane bhAvanagara jillAnuM yAtrAe gayA hatA. hamaNAM be mahinA pahelAM traNa mitro gauravazALI ratna che. sAthe iMglenDa, phrAnsa, jarmanI sikvajharalenDa ane amerikAnI saphaLa yAtrA karI AvyA. teo sadA sevAne dIpa zrI pratAparAya lakSmIrAma yAjJika jhaLahaLato rAkhe ane yazasvI ane e ja abhyarthanA. keTalAka paricayomAMthI ApaNane Adarzo ane sevA zrI pratAparAya becaradAsa zeTha svArpaNanuM puSkaLa bhAthuM maLI rahe che. zrI pratApabhAI yAjJika mULa sihera pAse ghAMghaLInA audicya brAhmaNa jemanA jIvanamAM lakSmI, sarasvatI ane saraLatA rUpI paNa nAnI vayathI rASTrIya raMge raMgAyelA - kareMge yA mare. 2natrayIno sumeLa thaye che, mahuvAmAM temane janma thayo. genI laData daramyAna ane te pachI ghaNe samaya sudhI tema ja pitRpakSa temane mAtRpakSa baMne taraphathI khAnadAnI majada ane vidyArthI pravRttimAM sakriya netAgarI lIdhI. ane saracaritratAne vAra maLyo che. jIvanamAM dhana prApti komyunIsTa pATI mAM rahIne kAMtikArI vicAro dvArA rASTranA nI sAthosAtha je AvA utkRSTa guNone vAraso maLyo hoya ane nI hAya prANa prazno mATe mathatA rahyA - saMjogovazAt kauTuMbika to e mahekI UThe che. zrI pratApabhAIe prApta karelI lakSamInI javAbadArIo vahana karavA vyApAramAM jhukAvyuM. pAMca maheka cAre bAju phelAI gaI che. muMbaInI jhaverI bajAramAM varSa paradezomAM paNa vyApAranA maMDANa karyA. aneka kaTakavAlA enDa kuM. ne pote sUtradhAra che. khaMta, pramANi tANAvANAmAMthI pasAra thayA chatAM koI saMtApa nahIM ke pratA ane ekaniSThAne kAraNe che talA be dasakAmAM A koI moha nahI - nilepa bhAve nivRtta jIvana gALI rahyA kaMpanIe aneka siddhio prApta karI che. che. bhAvanagara ane siheranA jJAtinAM traNa vidyAthI zrI pratApabhAI e InTara sAyansa sudhInuM zikSaNa chAtrAlayanA saMcAlanamAM temanuM sakriya mArgadarzana maLatuM lIdhuM. DokaTara banavAnI IcchA hatI paNa meDikala kolejamAM rahyuM che. - chAtrAlayanAM bALaka tejasvI bane, cArizIla praveza na maLe tethI vyApAramAM jhaMpalAvyuM, bane, udyama dvArA pagabhara banI svamAnabhera jIvatAM zIkhe Jain Education Intemational
Page #1162
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 eja emanuM raTaNa ane dhyeya rahyuM che. temanAM patnI paNa evAM ja nIDara ane AdazabhAvanAone varelAM che. krAMtinA jyAre mAAM UchaLatAM hatAM tyAre A daMpatI e svApa NunI cinagArI pragaTAvI hatI. zrI pratAparAya anApacaMda mahetA dharma ane zAsana sevAne kSetre sevA ApanAra vyakti emAM zrI pratAparAyabhAI mahetAnI paNu gaNanA thaI zake. vallabhIpura emanA janma thayeA. AcArya bhagavAnA sapathI temanA jIvanamAM dhamabhAvanAnI vRddhi thatI gaI. 2012mAM bhAvanagara AvI zAradA sAyakala sTora nAmanI vyApArI peDhI zarU karI jenu' Aje tee saphaLa saMcAlana karI rahyA che. zAsana samrATa A. mahArAjathI vijayanemIsUrIzvarajI tathA pU. A. vijayasUrIzvarajI tathA pUjaya naMdanasUrIzvarajI vigere bhagavatAnA AzIrvAdathI dhama bhAvanAne pathe vaLyA. 2016mAM pU. muni mahArAja zrI bhuvanavijayajI gaNuinI preraNAthI dAdAsAheba jaina upAzrayamAM cAsaDha paheArI sAthe aThThAi tapanI ArAdhanA karI. temanA kuTuMbamAM janma laI bhAI javAhara khI. kAma. nI upAdhi meLavI 30 varSanI umare vijayabhuvanabhAnusUrIzvara pAse 2031mAM dIkSA lIdhI jenuM nAma jinahusavijayajI rAkhavAmAM AvyuM. 2032nA AseAvada nA nA roja temanAM dharma patnI zAMtAbena goviMdajI khArekhanA svargavAsa thatAM 2023 nA kArtika sudi pAMcama-jJAnapaMcamInA zubha dine meAkSa mAganI suMdara ArAdhanA mATe zrI pratApabhAIe mAra vRta caryA. AtmAna'dasabhAnA te peTrana che. Disembara 1980mAM bhAvanagara sAyakala maracanTa esesiyezanA pramukha tarIke cUMTAI AvyA. bhAvanagaramAM zrI jaina zvetA mbara mUrtipUjaka saghamAM 2032mAM ane 36mAM ema e vakhata vyavasthAyaka tarIke cUMTAyA. 2033mAM A. zrI vijaya padmasAgarajInI nizrAmAM upadhAna tapa karIne jIvanane dhanya khanAvyuM - inDiyana reDa krosa seAsAyaTI bhAvanagaranA AjIvana sahAyaka sabhya che. jaina tIrthInI yAtrA karI che. dAtAone preraNA ApI sakhyAbaMdha mAnavasevAnAM kAme karAvyAM che. khAsa karIne hospiTamAM adyatana sAdhane Jain Education Intemational 1125 mukAvyAM che. temaNe UbhA karelAM janasevAnAM kAmeAnI noMdha mATe judI ja pustikA lakhavI paDe tema che, zrI prabhudAsa mAhanalAla gAMdhI dharma ane ka MpaniSTha zrI prabhudAsa mAhanalAla gAMdhInA janma temanA mULa vatana bhadrAvaLa gAme sva. gAMdhI mAhanalAla goMDAbhAIne tyAM sa. 1979nA aSADa vada 7, tA. 4-8-1926nA divase thayA hatA. temanI mAtAnuM nAma sAMkaLIbena hatuM. AkhuMce kuTu'kha dharmanA ragathI raMgAyeluM hoI khAlyavaye ja dharmonA saMskArI ane deva guru pratye ananya zraddhA zrI prabhudAsabhAIne prApta thayAM. prAthamika abhyAsa bhadrAvalanI skUlamAM karyo. khAlya varSathI ja zrI prabhudAsabhAImAM eka moTA guNu hateA. kAM te huM rastA zodhI kADhIza agara teM karIza' AvI zraddhAvALuM bALaka je paradeza jAya teA kuTuMbanuM nAma jarUra ujALa karaze evI mAtApitAne khAtarI hovAthI putrane mAtra 13 varSanI vaye ja muMbaI bhAMgya ajamAvavA mAkalyA. zrI prabhudAsabhAI dIrghadRSTA che. abhyAsa karatAM gaNutara anekagaNuM che. eTale zarUAtamAM / mubaImAM mulatAnI DerImAM nokarI karI, puruSAthI ja mANasa peAtAnuM bhAgya racatA hoya che, e vAta temanA jIvanamAMthI jovAnI maLe che, je dukAnamAM mAmUlI pagAra sAthe temaNe nAkarI zarU karI e ja dukAnamAM potAnA satata puruSArtha ane caturAIthI Aje te mAlika banyA che. sa. 1992mAM te muMbaI AvyA ane mAtra cAra ja varSa pachI eTale ke saM. 1996mAM teoe mulatAnI DerI kharIdI lIdhI. peAtAnA dhaMdhAne mATA pAyApara khIlavye ane malADa tema ja zAMtAkrujhamAM paNa teo dUdhanI DerI dharAve che. zrI prabhudAsabhAInAM prathama lagna zro lIlAva'tIbena sAthe sa. 1996mAM thayAM hatAM. te bena eka nAnA bALakane mUkI mAtra e va pachI ja avasAna pAmyAM. A bALaka te AjanA teonA meTA putra zrI kapuracadabhAI. pitAnI sAtheja kAma kare che. te pachI khIjA' lagna ca'pAbena sAthe thayAM. zrI capa eMna sAta satAneA mUkI paccIsa varSoMnA gRhasthAzrata bhegI sa. 1922mAM svargavAsa pAmyAM. zrI prabhudAsabhAI para A badhAM saMtAnonI javAbadArI AvI paDI je uttama rIte temaNe adA karI. patnInA mRtyu pachI saMsAra pratyenA kheMcANa ane AkaSa NumAM svabhAvika rIte ja oTa AvI
Page #1163
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 vizvanI arimatA jAya che. tethI ja zrI prabhudAsabhAIe paNa dhaMdhAdArI suvAsa prasarAvIne ja rahe che. sAmAjika kAryomAM temano bAje ocho karI dharmapaMthe potAnuM citta doravyuM. svarga mATe phALe che. gAma sudhAraNAmAM paNa temane AdaraNIya stha patnInuM cirasmaraNa jaLavAI rahe temaja lokone phALo che. teo muMbaI tAMbAkAMTA, pAyadhunI upara sInthadharmakaraNIne lAbha maLyA kare evI dIrghadraSTi pUrvaka potAne Taka yArnanI dalAlI kare che. mahuDI tIrtha tema ja gAmanI vatana bhadrAvaLamAM sva. caMpAlamI jaina upAzraya karAve. sevA mATe eka varasamAM dasathI paMdara vakhata acUka teo ApaNA pUrvanA tIrtho temaja anya aneka tIrthonI yAtrA mahuDI jAya che. teo atithinI bhakti karavAmAM ajoDa zrI prabhudAsabhAIe kuTuMbasaha zrI kAMtilAla paTaNInI gaNAya che. tenA badalAmAM temanI bhakti teo keInI spezyala TreinamAM karI che. jinAgama ane jinabiMbane pAse karAvatA nathI A temanI khAsa viziSTatA che. teo A paMcama kALamAM sa sArarUpI bhavasAgara taravAnAM mukhya temanA guru AcArya bhagavaMta zrImadda zrI kailAsasAgara sAdhana mAnavAmAM AvyAM che. AvAM satkAryo paNa zrI sUrIzvarajInA ghaNA ja vizvAsu ane rAITa henDa samAna prabhudAsabhAInA hAthe thavA pAmyAM che. talAjAnA DuMgara gaNAya che. gurunA parama bhakta che, teo para sAcA sumatinAtha bhagavAnanA maMdira pAse 11 zuM hoya che te jANatA nathI ne jANavA prayatna karyo derIo taiyAra thAya che temAM eka derI mATe Adeza paNa nathI. caMdananI mAphaka suvAsa phelAvavAnuM eTale sevA temaNe lIdhe. bhagavAna malilanAtha prabhunI pratimAnI pratiSThA karavAnuM ja kArya kare che, temanA zramathI mahuDI gAmamAM thaI temAM bhagavAne patra prabhunI pratimAnI sthApanA paNa grAmajane mATe pANIne bera, mAdhyamika skUla, bAlamaMdira, temaNe karI. bhadrAvaLanA jaina derAsaramAM bha. zAMtinAthajInI lAITa vagere suvidhAo sAMpaDela che. hAla temanI pratimAnI paNa temaNe sthApanA karAvI. dhana-milakata, kuTuMba uMmara paMcAvana varSanI che. prabhu temane dIrgha AyuSya arpo parivAra, sabaMdhIo ane badhuM ja ahIM mUkIne ja ApaNe evI prArthanA ! A vizvamAMthI vidAya levAnI che. mAtra puNya-pApa zrI pAnAcaMda manoradAsa zAha baMne ja ApaNI saMgAthe AvanAra che. A vAta zrI prabhudAsabhAI sArI rIte jANe che. ane te mujaba ja ucca sirASTramAM dhAMgadhrA tAlukAnA jIvA gAmanA vatanI jIvana jIve che, che. jaina dharmanA siddhAMto pratye ananya zraddhA dharAvanAra zrI pAnAcaMdabhAIne sAta gujarAtI sudhIno ja abhyAsa premacaMda vADIlAla verA (mahuDIvALA) paNa vyApAramAM ghaNuM ja kArya kuzaLa sAbita thayA. uttara gujarAtamAM mahuDI-madhupurI tIrthanA teo muMbaImAM hIrA tathA jhaverAtanA vyApAranI zubha zarUAta vatanI che. temanA bApadAdAnI jahemata mahuDI tIrtha 1947thI karI. saMpa, sahakAra, saTTAcAra ane vinayavikasAvavAmAM ghaNI ja hatI. teonA vArasadAra zrI prema... vivekathI saunA prItipAtra banIne dhaMdhAne pragatine paMthe caMdabhAI verA janadharma samAjasevaka, grAmya sevaka, laI gayA. 1956thI hIrAnA ekasaparTa-ipeTanA mahesANA jillAnA mUka sevaka che, bApadAdAnA cIle vepAranA vikAsane arthe avAranavAra be9i 4yama jatAM ane mahuDI tIrtha vikasAvavAmAM gAmanI suvidhA-sevAmAM temane 1964nI sAlathI tyAM vasavATa paNa karela che. aneka amUlya phALo che, temane jana samAja ghaNI ja sArI saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. dhAMgadhrA mitra maMDaLa, rIte oLakhe che. teo samAjamAM jaina janetaromAM potAnI zizukuMja, DAyamanDa maracanTa esosiyezana, prerAyasa sevAnA prabhAvathI ghaNuM ja lADIlA banelA che, teo hAla Tona esosiyezana; jhAlAvADa jana mUrtipUjaka saMgha mahaThImadhapurI tIrtha mAM TrasTI che ne agAu temanA nAnAbhAI vagere nAnI moTI saMsthAonA vikAsa ane pragatimAM cInabhAI vorA A tIrthamAM ekadhArI bAra varasa sudhI temano yathAzakti kALe raho che. temaNe pUjaya mAtuzrI sevA ApI tabiyatanA kAraNe nivRtta thayA che. teonA maNibahena maneradAsa zAhanA nAmanuM cerITebala TrasTa baheLA anubhavathI hAla premacaMdabhAI paNa temanI salAha banAvI dhAMgadhrAmAM nAnA pAyA upara cAlatI zizukuMja levAnuM cUkatA nathI. zikSaNa saMsthAne saMpUrNa sagavaDatAvALuM, hAI skUla mATe zrI premacaMdabhAI vorAnI eka khAsiyata che ke, teo makAna baMdhAvI ApI, saMsthAnA zikSaNanA kAryamAM na je kArya hAthamAM le che, tene saMpUrNa paNe khIlavIne tenI ja vaLAMka Ape che. jhaverAta sivAya nAnI moTI IDa Jain Education Intemational
Page #1164
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga 1127 sTrIjha karavAnuM Ayojana karyuM che, tenA zrIgaNeza paNa dhArmika ane sAmAjika phaMDaphALAomAM temano hisa karI dIdhA che. muMbaImAM adherImAM balabakepa banAvavAnuM mokhare hato. eTaluM ja nahi, sAthe temaNe deNagInI kArakhAnuM karela che. temAM lagabhaga ekaso mANaso kAma keTalIka javAbadArIo vahorIne lokasevAnuM umadA kArya kare che ane AvI ja jAtanI bIjI nAnI moTI InDasTrIjha kareluM che. saurASTramAM paNa zarU karavAnI khvAeza dharAve che. phoTogrAphI samAja sevAnA temanA e vArasAne temanA suputra ane vizALa vAMcananA zokhIna che. sAhityika pravRttimAM zrI kezavalAlabhAIe barAbara dIpAvI jANyo che. zrI khAsa rasa le che. temanA suputra zrI dhIrajalAlabhAI paNa evA kezavalAlabhAI coTIlAnI myunisipAliTImAM paMdara varSa ja umadA ane dilAvara svabhAvanA raMgIlA AdamI che. sudhI upapramukha tarIke rahyA che. pAMjarApoLa, derAsaranA, garIba taraphanI madadamAM kAMIka nakkara kAmamAM teo mAne prajAmaMDaLanA ane kApaDIA cerITebala TrasTanA vahIvaTamAM che. duSkALa rAhata mATenI paristhitinuM jAte ja nirIkSaNa teo niSThApUrvaka sevA bajAvI rahyA che. zrI kezavalAlakarI sthaLa upara ja tene mATenA mAnavatAvAdI zubha nirNaya bhAInA suputra zrI navInacaMdra tathA zrI narendrakumAre rAjaamalamAM mUkI de che. hamaNAM ja dhAMgadhrA tathA haLavadanAM koTamAM hIrA ghasavAnI ghaMTI banAvavAnA tathA kAsTiMganA paMdara gAmone pUratuM anAja, ghAsa, pANI ane bIjI dhaMdhAmAM jhaMpalAgyuM che. zrI rAjendrakumAra ceTIlAmAM ghIno jarUriyAtanI vastuo pUrI pADavAnI pahela karIne anu vepAra kare che. AkhuM ya kuTuMba khUba ja dharmabhAvanAthI karaNIya pagaluM bharyuM che. uparAMta hamaNAM ja e tarapha raMgAyeluM che. dAna dharmanA aneka prasaMgomAM A kuTuMbanI vArigRha-voTara varkasa mATe sAruM evuM dAna ApyuM asmitA jhaLakI UThI che. che. nAnA-moTA phaMDaphALAomAM zrI dhIrubhAI taraphathI deNagI thatI ja rahI che. sva. zrI premacaMda abhecaMda zrI pItAmbaradAsa jhaveracaMda zAha sva. zrI premacaMdabhAIe temanuM saMpUrNa jIvana jinasurendranagara jillAnA coTIlA gAmanA mULa vatanI. dharmanA pracAra-prasAramAM samarpita karela. temanI daDha bhAvanA coTIlA mahAjananA agraNI tarIkenuM mAnabharyuM biruda hatI ke "dharma e eka prakAranI saMjIvanInuM rUpa che, je bhogavanAra, jaina zAsananI apUrva sevA bajAvanAra zrI manuSyanA AMtarika guNAne jIvita rAkhe che. manuSyanI pItAmbaradAsabhAI saurASTranuM ratna hatA. manuSyatAne kAyama rAkhe che ane mAnavajIvanane saMpUrNa banAve che." uparokta pavitra bhAvanA dharAvanAra zrI premanAnI vayamAM temaNe sAdhelI pragati ane siddhi caMdabhAIne janma saurASTranA vaMDA gAmamAM (sAvarakuMDalA ApaNane preraNA Ape tevI che. temane jAhera sevAne pAse) vikrama saMvata 1952mAM divALInA divase thaye bacapaNathI zekha ane umaMga hate. sevAkAryanI laganI hato ane teo jIvanabhara divALInA dIvAnI jema dharmano tIvra hatI. nAnI moTI dareka bAbatamAM jhINavaTa pUrvakanI prakAza phelAvatA rahyA. nAnapaNathI ja teo dharmapriya hatA cokasAI ane mananabharI vicArazIlatA A badhI khAsi. ane ekAMtamAM dhArmika graMtha laI tenuM manana karatA. samayateo temanA lohImAM vaselI khAnadAnI sAthe meLa sAdhI cakranA parivartana sAthe teo pAlItANAnA bAlAzrama jaina lIdhe ane eka pratiSThita agraNI tarIkenuM temanuM vyakti. dharmanA zikSaka tarIke nimAyA. thoDAM varSa tyAM AgaLa chAtra - nAnI vayamAM ja samAjamAM UpasI AvyuM. coTIlA samudAyane dharmanuM jJAna pradAna karIne teo amadAvAdamAM pAMjarApoLa tathA jina derAsaranA vahIvaTamAM temanuM yazasvI AvyA ane zeThazrI kasturabhAI lAlabhAI dvArA saMcAlita pradAna hatuM. duSkALanA kaparA divasamAM rAhatanI kAma- gaMgAbAI jaina kanyAzALAmAM dhArmika zikSaka tarIke rahyA gIrImAM jAte rasa letA. svarAjya mATenI vakhate vakhatanI ane varSo sudhI amadAvAdanI vibhinna skUlamAM ane laDAImAM koMgresanA Adeza mujaba coTIlAthI jAhera maMdiramAM jaina dharmanuM zikSaNa ApatA rahyA. gaurava ane na karatA. harakoI jJAtinA nAnA moTA dayAnAkarSaNanI vAta te e paNa che ke emanuM dharma jhaghaDAomAM temanI lavAdI hoya ja, samAdhAna karAvIne saMbaMdhI jJAna vizALa hatuM. dhArmika zikSAnA pracAra mATe saune saMtoSa ApavAmAM emanI AgavI sUjha hatI. moTA emaNe deza ane videza (barmA) nuM bhramaNa karyuM ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1165
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1128 vizvanI arimatA ghaNI jagyAe dhArmika pAThazALAonuM saMcAlana karyuM". karI che. pazyamArganA pravAsI dariyAvadila bhAI zrI pravINa-- gujarAtamAM tene "mAsTara sAheba'nA nAmathI khUba ja kumAra eka Adarza patrane chAje tevuM, jana zAsananI. prasiddha hatA. emanA dharmanA puNyanA prabhAve temanA bhUtakALanA saMghanI smRtione DhaDhaLe tevuM cANasmAnA cAre suputro zrI prabhudAsabhAI, zrI kezavalAlabhAI, zrI ja nahIM paraMtu gujarAtanA jaina itihAsanA pAnA para jayaMtIlAlabhAI ane zrI vinayacaMdrabhAI iMda2 khAte suvarNAkSare lakhAya tevA A mahAna puNyakArya dvArA svataMtra dhaMdhAmAM pravRtta che. suputrI zrImatI dhanubahena temaNe cANasmAnuM nAma rozana karyuM che. A yuvAna ane zrImatI caMdrikAbahenanAM lagna muMbaI thayela che. Ada- haiyAmAM rahelA guNavaibhava, dilAvarI, kartavyaniSThA ne AdAya rahaNIya premacaMdabhAIno svargavAsa IMdora mukAme sana 1974 bhAvanAnI khUba khUba anumodanA thaI che. (vikrama saMvata 2070)mAM thayo. emanA svargavAsa pachI emanI smRtimAM emanA cAre putroe valabhanagara bhAgya hoya te lakSamI maLe. paNa prabaLa puNyodaya hoya te ja dharma mArgamAM AvA utkaTabhAvathI lakSamI, jina maMdiranI upara "jana ArAdhanA bhavananuM nirmANa karela che. kharcAya. ATalI nAnI vayamAM zUnyamAMthI sarjana karI, puruSArthathI bhAgyane kaMDArI, puNyAIthI lAdhelI lakamIne zrI popaTalAla motIcaMda zAha maha cheDo e nAnIsUnI vAta nathI. maLelI lakamIne tijorImAM jakaDI na rAkhatAM tema ja maLelI zaktione bhautikavAda tarapha AMdhaLI doTa mUkI rahelA A saMtapta gopavI na rAkhatAM ene vIllAsathI Ama suka ne trasta jagatamAM mAnavI jyAre aihika kAmanAo, tarapha vahetI karavAnI temanI dilAvarI, jhiMdAdilI ne - paugalika sukho ane lakSmI bhoga vilAsane zreSTha mAnI, chAvarI joI prasannacitta ane bhAvavibhora haiyAM namI dhana prApti ane dhana saMcayamAM gaLAbUDa banI rahyo che paDe che. yuvAna vaya ane temAMya aDhaLaka dhana saMpatti - tyAre A kuTuMbe lakSamIne meha cheDI; tyAga ane aneka dUSaNe jIvanamAM pravezavAnAM bhayasthAno hovA chatAM samarpaNanI udAtta bhAvanAthI jinezvara bhagavaMtonI temanA jIvananI sAdAI, vinamratA, nirAbhimAna, daDha kalyANaka bhUmionI cANamAthI jejane dUra mahAyAtrA saMka9pa zakti, zubha pariNAma, A dArthavRtti, katavyaniSThA saMghanA (spezyala Ina dvArA) bhavya ane kalyANakArI jevA sadaguNo keLavI siAnA mATe preraNArUpa banyA che. sukanyanuM abhUtapUrva Ayojana karI e prabala puNyAga vartamAna avasarpiNI kALamAM vIsa tIrthakaro ane karoDa prApta karyo che. mahAmunio jyAMthI siddhapada pAmyA che te sametazIbhavasAgarane tAranAra, samakitane sthira banAvanAra, kharajI tema ja anya kA ka bhUmionI cANamAM jaina ravApara kalyANa karanAra jinezvara bhagavaMtanI kavANaka saMghane tIrthayAtrA karAvavAne je lAbha lIdho che te dhanya bhUmionI sparzanA jIvanamAM eka vakhata paNa karavI e prasaMga hatA. pharI pharIne AvA maMLakArI avasara haraka jana mATenuM kartavyuM, paraMtu daranAM tIrthadhAmonI paze. javAnI zakita maLe, temanA parivAranI jIvanayAtrA nA thavI sAmAnya janane sulabha nathI hotI, anakaLa saMgAtha UrdhvagAmI bane ne jIvanakAryanI maheka cA pIsa mahekI ane sArI suvidhA sivAya AvI yAtrAothI vaMcIta rahI UThe evI zubha bhAvanA vyakta karIe chIe, javAya e svAbhAvika che. bhAgyadaye haiyAmAM sametazikha sva. zrI popaTalAla raNachoDadAsa zeTha 2jInI yAtrA karavAnI bhAvanA thaI paraMtu ekalA ke mAtra kuTuMba sAthe na jatAM cANasmAnA saMgha sAthe AvI yAtrA jIvana e janma ane mRtyu vacce vikAsa pAmatI karavI ane karAvavI evI temanI maMgaLa bhAvanA putra tejarekhA che. e rekhA keTalI lAMbI che te karatAM te rekhA vipuTIe jhIlI. satata caDatA pariNAme e bhAvanA paripUrNa keTalI tejasvI ane divya che te vadhu mahatvanuM che. mAnavInA karI e sahunA mahAbhAgya ane prabala puNyadayanuM kAraNa jIvananuM mUlya e keTalAM varSa jIve te karatAM kevI rIte che. ane paraMparAe tIrthaMkara nAmakarmanA hetubhUta che. AmAM jIvye tenA uparathI aMkAya che. pATaNanA maDha modI jayeSTha putra aMbAlAlabhAI ane laghuputra caMdrakAntabhAInI jJAti samAjanA agresara ane pATaNanI nava gujarAta bhAvanA, u9lAsa ane umaMganI sai e saharSa anumodanA sinDIkeTa InDasTrIjhanA saMcAlaka muMbaI Tina pleTanA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1166
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga--ra agresara vyApArI zrI pApaTalAla raNacheADadAsanA janma sittara varSa pahelAM 1966 mAM AseA vada 12 nA roja thayA. sva, zrI pe|paTalAlabhAIne paragaju ane pApakAra vRttinA saMskAro nAnapaNathI ja vArasAmAM maLelA. paMdara varSanI vaye muMbaI AvyA. dhama saMskAra ane samRddhithI prakAzatu' te samayanuM gujara pATanagara pATaNa jyAM ghaNA AcAryAM, rAjanItijJA ane udyogapatie thaI gayA te suprasiddha zaheramAM zrI pApaTabhAInu jIvanaghaDatara AbAda rIte thayuM. su`baI AvIne pATaNavALAnI eka peDhImAM kApaDa- seAnA-cAMdI vigere kAmanA vizALa anubhava meLabyA. judI judI phekaTarImAMnA anubhatra maLye,Tina phekaTarInA anubhava paNa tyAMthI ja lIdhA. te pachI judI judI vividha kaMpanIemAM kAma karyuM', mudrAnI kapanImAM paNa kAma karyuM.. ane A uMpanImAM bhAgIdAra tarIke paNa joDAyA. e samayamAM Tina pleTa mArakeTamAM peAtAnA sArA evA hArDa jALavavAnI pUrI zakacatA ane anukULatA maLatAM te bajAranA kiMga tarIke temanI gaNanA thatI. bALapaNathI dRDhavinayI ane nItivAna banavAnI tAlIma maLI. sevAparAyaNutA ane udAratAnu siMcana thayuM. udAra nikhAlasa svabhAva ane buddhi pratibhAne kAraNe vyApArI samAjamAM AgaLa AvatA rahyA. vijaya phebrikeTiMga kAryo. vAyareksa meTala varkasa, vijaya TreDarsa, daitana kenTIna vagere kuM. temanI dhaMdhAkIya pragatinA klasvarUpe pAMgarIne vaTavRkSa banI che. temanA suputrA zrI rasikabhAI, zrI dinezabhAI, zrI ramezacaMdrabhAI, zrI azeAkabhAI vageree pitAzrIe UbhI karelI pagadaDI upara cAlavA ane satkAravArasAne sAcavI rAkhavA satata prayatnazIla rahyA che. zrI popaTabhAIe mitrAne ghaNI madada karI che. jJAtinI pravRttimAM sAro rasa dAkhavatA - jIvyA tyAM sudhI sA janika kAmAmAM jIvaMta rasa hatA. bahucarAjImAM dharmazALAmAM eka rUma khadhAvI Apela. Tina phekaTarIne kAraNe ela evara inDiyAmAM temanu' nAma jANItu' baneluM. temanAM dharma patnI zAradAbena, evAM Jain Education Intemational 1129 ja dhaniSTha putrIe capAkhahena, bhagavatIbahena, uSAbahena ghaNA ja sa'skArI, Akhuye kuTuMba khUba ja keLavAyelu che. zrI peApaTalAla hakamacaMda zAha hAresa nAmanA vidvAne sAcu ja kahyuM che ke dhana saMpatti kema vAparavI e tame jo jANatA hai| tA te saMpatti tamArI dAsI banI rahe che paNa jo na jANatA hA tA te sapatti tamArI mAlikaNu khanIne rahe che.' saMpattine sAce mAge vAparI jANanArA zeThazrI peApaTalAlabhAI zAha mULa uttara gujarAtamAM mahesANA jillAnA AAjolanA vatanI - sAttvika ane ni`La maneAvRtti, dRDha nizcayakhaLa tathA jJAna, dazana cAritryanI mImAMsAne samajavA satata keAziza karanAra A zreSThIvaryuM jaina samAja khAsa karIne ( muMbaI ) a'dherI jaina samAjanA gauravazALI ratna che. cha dAyakA pahelAM muMbaImAM A puruSAthI vyaktinu Agamana thayuM. kApaDa mArakITamAM eka zarAphane tyAM niSThAthI nAkarInI zarUAta karI. badhA ja zubha ane kalyANakArI kAryAnA pAyAmAM zuddha cAritrya vinAnAM badhAM kArca) ratInA mahela jevA che tema tee spaSTa mAne che. AthI ja temaNe nIti niyamAnI maryAdAmAM rahIne jIvananI yazasvI kArakInAM ma'DANu karyo.. vizALa AMtarasUjha ane apratima kaniSThA vaDe vyApArI samAjamAM temanuM vyaktitva bahu ja jhaDapathI jhaLakI UThayu ATIzyila yAna khanAvavAnA svataMtra vyavasAya chellAM trIza varSothI cAlu che ane uttarettara temAM pratiSThA hAMsala karatA rahyA che. bhUtakALamAM kAramAM kaparA divase| veThIne AjanI UbhI karelI samRddhi ane sarjana temaNe zUnyamAMthI ja UbhuM karyuM. temanA parivAranA A ajyuya dharmAMzraddhAne kAraNe thayA hoya tema spaSTa mAne che. ApaNI badhI ja icchA AkAMkSAo dharmanI vyApaka bhUmikA upara ja prasthA pita karavAnu te ucita mAne che. embe zrApha esosiyezana, yArna ane sutara ajAra, jaina kaoNnpharansa, AtmAnada sabhA, adherI jaina svayaM sevaka
Page #1167
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1130 vizvanI asmitA maMDaLa, rikriyezana kalaba, vijApura jana maMDaLa, mahesANA zarAphI peDhI cAlatI hatI temAM besavA lAgyA. dhaMdhAne zrImaMdhara svAmI derAsara, pAlItANA zrAvikAzrama, mahuDI vaLATa AvI jatAM savaMta 1971 thI pitAnA nAmanI tIrtha. Ajela, pAlItANA tIrtha vagerenAM derAsaramAM peDhI zarU karI bijhanesa zarU karyo. AgevAnIbharyo bhAga bhajavyo. aneka saMsthAo sAthe teozrI pAMca varSathI zrI agAsI tIrthamAM menejiMga saMkaLAyelA che. dakSiNanA moTAbhAganAM sthaLAnuM paribhramaNa TrasTI tarIke sevA ApI rahyA che. baMne nUtana dharmazALA, karyuM che. garIba dardIo tarapha paNa temanI haMmezAM vizeSa enuM bAMdhakAma temanI dekharekha nIce pUruM thaI gayela sahAnubhUti rahe che. ghaNuM ja umadA svabhAvanA zrI pipaTa che. chellAM paMdara varSathI have teo saMpUrNa dharmamaya jIvana lAlabhAI gujarAtanuM gauravazALI ratna che. gujAre che. muMbaInI lakSamIdAsa mArkeTamAM mesarsa zrI zrI polAbhAI bhagavAnabhAI bAraDa caMdrakAMta enDa kuM. nA nAmathI chellAM cummAnIza varSathI kApaDano vepAra kare che. temane saMtAnamAM cha putra ane eka nIDara ane khamIravaMtI kAmanA yuvAna sabhya eka putrI che. kApaDanA vepAranuM kAmakAja temanA zrI pilAbhAI bAraDa koDInAra paMthakamAM jANItA che. zrI putra zrI kIti lAla, zrI bAbulAla tathA vasaMtalAla piolAbhAI e e vistAramAM sahakArI kSetre navIna bhAta saMbhALe che. temanA bIjA putra seMtIlAla svijharapADI che. navI samAja racanAnA utthAnamAM kAMIka karI lenDanI jhurIca - yunivarsiTImAM mikenIkala enjiniyachUTavAne manasUbe bacapaNathI sevelo te pramANe temane riMgamAM pAsa thaIne daza varSathI bhArata AvyA che, joIe tevuM kAryakSetra maLI gayuM. bekiMga yuniyananI sthA temanA pAMcamA putra Do. bhupendrabhAI M.B.E.S. (muMbaI) panAthI mAMDI Aja sudhI A kSetrane emaNe je rIte pAsa thaI vadhu abhyAsArthe amerikA gayA che ane tyAM vikasAvyuM che, temAM temanI zakti seLe kaLAe khIlI M.D.U.S.A. (DiyolojIsTa) thayA che. temanAM lagna hADI che. temAM temanI pramANikatA ane pracaMDa puruSArthanI muMbaImAM Do. rimatA ( M.B.B.S. kAnapura) sAthe thayAM pratIti karAve che. teo vizvAsa ane khaMtathI kAma che. temanA chaThThA putra zrI caMdrakAntabhAI paNa B.SC. pAsa karavAnI AgavI sUjha dharAve che. khetI ane grAma vikAsanI thaI amerikA gayA che. tyAM be varSa abhyAsa karI meDikala jarUriyAtane anulakSIne krame krame navA navA pheraphAra, navuM TekanolojImAM pAsa thayA che ane yu.esa.e. nI hospi saMzodhana ane grAmaprajAne vadhu ne vadhu suvidhAo kema TalamAM vadhu anubhava laI rahyA che. caMdrakAntabhAInAM patnI maLe e emanA kAmanI khAsa viziSTatA che, bInAbena M.Sc. pAsa thayelAM che, temanAM lagna tAja umadA ane AdarzavAdI vicAro dharAvatA zrI bAraDe mahAla hoTalamAM thayelAM che. hAla teo amerikA gayA koDInAra vibhAgamAM samAjasevAnA anya kSetre paNa yazasvI che. piopaTabhAIne eka putrI, ramIlAbena che. zrI pipaTaphALo Ape che. tAlukA keLavaNI maMDaLa TrasTa ane lAlabhAI chellAM 5 4ra varSathI niyamita, sAmAyika, navatenA sekreTarI tarIke chellAM saLeka varSathI sevA kare che. kAramaMtrano jApa, prabhupUjana Adi dharmakriyAmAM tatpara rahe che. zrI bhIlaDiyAjI tIrthanA TrasTI tarIke vIza varSathI zrI popaTalAla tArAcaMda mepANI (jUnA DIsAvALA) sArI sevA ApI rahyA che. nUtana pArzvanAtha bhagavAnanuM mAnavajIvananI saphaLatA dharmanI ArAdhanAmAM che. dhamanI maMdira temanI saMpUrNa dekharekha nIce taiyAra thayela che. ArAdhanA jevI A mAnavabhavamAM thaI zake che tevI bIjA pAlItANAnI mahArASTra bhavana dharmazALAnA upapramukha kaI sthaLe gati, jAti, nimAM thaI zakatI nathI. dharma tarIke dara varSa sudhI sevA presIzrI popaTalAla tArAcaMda ke jeo janA DIsAnA agiyAra varSa pahelAM yuropanA jhurIca, rAma, jInivA, vatanI che, varSothI teo muMbaImAM vase che ane dharmanI pirisa, laMDana, helenDa, bejiyama ane barlina Adi suMdara ArAdhanA kare che. pitAzrInI chatrachAyA temaNe 5 sthaLe tathA eDana, nerobI, mombAsA tathA chelle paMdara varSe ja gumAvelI. AthI gujarAtI pAMca dhoraNa sudhIno divasa popaTalAlabhAIe amerikAnA nyuyorka ane keneDAnI abhyAsa 12 varSanI uMmare choDI 16 varSanI uMmare sarvisa musApharI karI hatI. paradezanA pravAsamAM paNuM zrI popaTa zarU karI. pAMca varSa savIsa karI. pachI vaDIlonA samayathI lAlabhAI nitya niyama barAbara pALatA hatA. dhArmika Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1168
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 yAtrAmAM temaNe zikharajI vagere tIrthonI yAtrA karI che. siddhakSetramAM peAtAnAM dharmapatnI sAthe cAmAsu karI navvANu yAtrAnA lAbha paNa lIdhA che. hamaNAM paNa pAlItANA mahA rASTra bhavanamAM jUnA DIsA upAzraya sa dha taraphathI paramapUjya saCgha sthavIra AcAryadeva zrImad vijayabhadrasUri mahArAja ane zrImad vijaya kAra sUrIzvarajI mahArAja Adi munivarcI ane pUjya kanakazrIjI sAdhvIjI mahArAja Adi sAdhu-sAne ceAmAsu karavAnI vina'tI karI hatI. dareka dhArmika kAryomAM zrI popaTalAlabhAIe AgevAnI laI khUba ja rasa lIdhA hatA. mahArASTrabhavana pAlItANAmAM bheAjanagRha khadhAvI Apela che. tema ja jUnA DIsAthI e mAIle Avela vaDAvaLa gAme dhama zALA baMdhAvI Apela che. zrI pApaTamAI ne dhArmika-saskArI pustakAnA pracAramAM khUba ja rasa che. zrI pratAparAya premajIbhAI zAha sa'pUrNa' vaibhavanI sagavaDa hovA chatAM sa pUchyuM sAduM jIvana jIvI janAra jUnI peDhInA sva. zeThazrI premajI bhImajI mULa saurASTranA verAvaLanA vatanI, jee ghaNAM varSothI sukhai AvIne vasyA, mukhaimAM ja sthira thayA ane ujjavaLa kArakirdInA pAyA peAtAnA vatana temaja muMbaImAM nAkhyA. temanA putra zrI pratApAyabhAI A ja lAInamAM mULajI jeThA mArkeTamAM pitAzrIe sthApelI Azare 75 varSa jUnI pratiSThAsa'panna peDhItu' sa'cAlana kare che. Trika sudhIne! ja tyAgra paNa satya ane pramANikatA, spaSTa, hAja2-javAbI, hasamukhA, milanasAra svabhAvathI tee peDhInuM saMcAlana karI rahyA che. sAthe temanA putra jasmInabhAI B.Sc. thaIne sAthe rasa laI rahyA che, ane nAmanA jALavI rahyA che. dhanadolata je kaMI kamAyA te daivI sapattimAMthI nAnI mATI gAmanI ane paragAmanI aneka sasthAone yAkti dAnagaMgA vahetI rAkhe che ane tana - mana - dhanathI aeka zubha pravRttione prAtsAhaka khaLa banI rahyA che. vatana verAvaLamAM gaI sAla nUtana upAzrayamAM zA. premajI bhImajI vyAkhyAna hola kha'dhAvIne e sudara kAmamAM yazabhAgI nyA tema ja temanA bhAInA taraphathI prAthamika zALA pazu khUlelI che. tema ja zrI saurASTra dazA zrImALI sevA saghanA peTUna, temaja mATuMgA gujarAtI sevA samAjanA lAIpha membara tema ja bIjI paNa sAmAjika sasthAo sAthe joDAyela che. temanAM mAtuzrIe tathA temanAM dharma patnI, Jain Education Intemational 1131 putrIe bhAratanAM ghaNAM tItha dhAmanI yAtrA pravAsanA lAbha lIdhA che. jena sakaLa saghanA nAnA meATA dhArmika prasa'gAmAM yathAzakti pradAna apIne pAte dhanyatA anubhave che, paNa A badhuM pitAzrInI punyAInuM ane deva-guru dharmanA AzIrvAdanu ja rUpa che ema samaje che. janasamAjamAMthI jANavA pramANe temanA pitAzrI premajIbhAI khare ja nirAbhimAnI, jaina dharmanA UMDA abhyAsI, dhArmika vRttivALA, jana zAsana pratyenI avicaLa zraddhAvALA tema ja sAduM, Adarza jIvana, pApakAravRtti e temanA lAhInA viziSTa guNA hatA. vatananI pazu nAnI mATI aneka saMsthAone hUMpha ApatA. te pramANe zrI pratAparAya paNa yathAzakti saMsthAone hUMpha Ape che. A badhAM kAmAmAM mAtuzrI kaMkubena ane temanAM dharmapatnI a. sau. majulAbainanA hisse paNu nAnAsune nathI. be putrA ane pAMca putrIe sAthe A Akhuya kuTuMba sukhI ane sa'tASI che. zrI pratAparAyabhAInI putrI ci. kaumudIbena 1978mAM ema. e mAM sAAlAjI sabjekaTa laI ne pAritASike prApta karyAM che. zrI phattecaMda kesarIcaMda zAha bhAvanagara pAse siMhAranA vatanI zrI phatteca'dabhAI kesarIcaMda zAha, zu aMgrejI sudhIneA ja abhyAsa. nAnI vayamAM ja mu MbaImAM temanuM Agamana thayuM, eka dalAlane tyAM nAkarIthI jIvananI zarUAta karI. pAMca cha varSa pachI bhAgIdArImAM dalAlInu kAma karyuM. AzA, zraddhA ane dhArmika manovRttine kAraNe kesaranA dhaMdhAmAM pachI tA chellAM paccIsa varSathI ekadharI pragati thatI rahI. svaya khaLe AgaLa AvyA ane dhadhAmAM be paisA kamAyA, sapattinA sadupAga vizeSe karIne guptadAnamAM karatA rahyA. nAmanI prasiddhithI dUra bhAgyA che, mAnavasevA ane dhArmi ka pravRtti paratve temanu vizeSa mamatva rahyuM che. A kAmamAM zrImatI caMdravatIbenanI paNa temane satata preraNA maLatI rahI che. sAyana jana sa'ghanI menejiMga kamiTinA sabhya che. mUMgA kAmane mAnanArA che. zrI phulacaMda lIlAdhara vArA jemanA jIvanamAM sAdAI, saumyatA ane lakSmIne triveNI saMgama thayA che evA zrI. phulacaMda lIlAdhara
Page #1169
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 1132 vorAne janma chatrAsA(soraTha)mAM 18-10-1894nA saurASTra vizAzrImALI jaina borDiganA teo TrasTI hatA. divase sadagata vorA lIlAdhara aMdarajIne tyAM thayo hato. ane avAranavAra A saMsthAne Arthika sahAya Ape temanAM mAtuzrInuM zubha nAma naMdubena hatuM. che. mahAvIra jaina vidyAlaya temaja amarelInI zrI. bI. mu. jaina bekiMganA teo pehna hatA. moTI pAnelImAM zrI phulacaMdabhAInA jIvanamAM prArabdha ane puruSArtha baMdhAyelA maMdiranI jagyA bheTa ApI che. ane e maMdira baMnene sumeLa thayo che. ane te kAraNe eDanamAM temanI mAM paNa teono moTo phALo che. temanAM saddagata putravadhU pragati dina-pratidina vadhavA lAgI. zrI kulacaMdabhAIe sau. prabhAkuMvaranA samArakarUpe pAnelImAM "prabhAkuMvara prANa pachI nokarI choDI svataMtra kamizana ejanTa ane kApaDanuM lAla vorA mAtRkalyANa bAlamaMdira ane prasUtigRha cAle kAma zarU karyuM. bhAratamAM paNa zrI chaganalAla kapuracaMda che. temaja eka vidyAthI mahAvIra jaina vidyAlayamAM kelara ane ravajI jhaveracaMda jevI moTI peDhIo sAthe saMbaMdha tarIke rahe evI vyavasthA karI che. I. sa. 1940mAM zrI baMdhAya. jIvanamAM caDatI paDatI AvyA ja kare che paNa saurASTra visA zrImALI jaina jJAtinuM saMmelana jUnAgaDha evA prasaMge je sthira ane samatola rahI zake che te avazya AgaLa vadhI zake che. dhaMdhAnI zarUAtamAM ja mukAme bharavAmAM AvyuM hatuM tyAre adhyakSapade zrI kula caMdabhAInI varaNI karavAmAM AvI hatI. teo para eka maTe phaTako paDayo. beMka opha ebIsI. ' nIAnA keziyaranA goTALAne kAraNe temanI rUA. 80,000 zrI phulacaMdabhAIne traNa putro ane traNa putrIone jevI moTI rakama gaI paraMtu A kaparA kALamAMthI paNa parivAra che. traNe putro zrI. prabhulAla, prANalAla ane teo sukharUpa pAra UtaryA pramANikatA, cIvaTatA ane jayaMtIlAle muMbaImAM navI InDasTrI (hanara udyoga) kAryakazaLatAnA kAraNe tyAMnI eka moTI kaMpanI e. bIsa zarU karI che, ane zrI phulacaMdabhAI zAMtipUrvaka nivRttimaya nI pasaMdagI temanA para UtarI ane sela jIvana gALe che. AvA udAracarita ane dharmaniSTha sevAseliMga kAma temane seM pAyuM. zrI phulacaMdabhAInI siddhinA bhAvI saujanyazIla zrI kulacaMdabhAIne peTrana tarIke pAyAmAM A peDhIne mahattvano hisso che. meLavavA badala A sabhA AnaMda ane gaurava anubhave che. I.sa. 153 thI teo vepAradhaMdhA sAthe hunnara zrI bI. ela. parIkha udyogamAM paNa rasa levA lAgyA. temaNe eDanamAM jayaMta pATavI elyuminiyama varkasa zarU karyuM, ane I.sa. 1969 pAlanapuravAsIoe muMbaInI jhaverI bajAra ane mAM eDanamAM jIvanalAla enDa kaMpanIna bhagya kAra. anya bajAramAM potAnI dIrghadRSTi, AgavI sUjha ane khAnuM paNa eka pratiSThita vyaktinI bhAgIdArImAM kharIdI vicakSaNa buddhi zaktithI vyApAramAM je siddhi hAMsala lIdhuM. eDanano badhe vahIvaTa temanA moTA putra prabhulAlanA karI che te khare khara ajoDa gaNI zakAya. temaNe dhaMdhAkIya putra zrI surezabhAI saMbhALe che. eDananI paristhitimAM hetusara yuropa-amerikAne vizALa pravAsa kheDayo che. parivartana AvyA pachI zrI phalacaMdabhAI ane temanA traNe dhaMdhAmAM be pisA kamAyA. temAMthI udAratA rAkhI muMbaI putrae muMbaImAM sthira thaI navA udyogo (Industry) ane vatananI sArvajanika pravRttiomAM yathAyogya sahakAra zarU karyA che. mATuMgAmAM tenI mAlIkInAM be makAno che. Ape che, saM. 1970mAM zrI kulacaMdabhAInA lagna pAnelI zrI bacubhAI je. TAliyA vALA zrI rUpazI nathubhAI mahetAnI putrI pArvatIbena sAthe amarelInA vatanI, anDara grejayueTa, 194pamAM thayAM. aThThAvIsa varSanA sukhI dAMpatyajIvanane aMte zrI, muMbaImAM temanuM Agamana thayuM. gavarnamenTamAM ane khAnagI pArvatIbenanA mRtyu pachI teo vAnaprastha jIvana gALe che. peDhImAM zarUAtanI nokarI karI. 1961 mAM cazmAMnI phrema sadagata patnInA smaraNArthe moTI pAnelImAM zrI pArva. banAvavAno svataMtra dhaMdho zarU karyo. jaththAbaMdha bijhanesa. tI bena sArvajanika davAkhAnuM cAle che. eDananI gujarAtI - 1971 mAM ekasaparTanuM kAma zarU karyuM. 1959 thI' 63 kalanI sthApanAmAM temane mahattvano phALo hato ane sUdhIne eka saMkrAti kALa paNa AvI gayA jemAM ghaNI rUpiyA 25000nI 2kama ApI hatI. zeTha devakaraNa mulajI muzkelIo veThI. 1942nI bhUgarbha pravRttimAM ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1170
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1133 svarAjyanI mUvamenTamAM AgaLa paDato bhAga lIdho hato. eNe paNa ApanA jIvana vikAsamAM mahatvane bhAga bombe opTIkala sesiyezananA pramukha tarIke traNa varSa bhajavyo che ema kahI zakAya. kAma karyuM. muMbaI ane vatananI ghaNI saMsthAo sAthe pote bIjI mArca 1926nA roja boTAdamAM bacubhAI saMkaLAyelA che. dezIno janma thayela che. temanA pitAzrI popaTalAla zrI bacubhAI pipaTalAla dozI chaganalAla dezI zikSaka hatA. amadAvAda jillAmAM rANapura caMdaravA - khAsa caMdIsara vAlukaDa vi. sthaLoe prAthamuMbaI jevA vaibhavazALI zaheramAM chellAM batrIza mika zALAmAM temanA pitAzrI zikSaka tarIke rahyA hatA. varSathI teo mizanarI bhAvanAthI jaina keLavaNI maMDaLa bacubhAInAM mAtuzrI samajubenanuM bacubhAI traNa varSanA tathA aneka sAmAjika saMsthAomAM potAnI sevAo hatA tyAre avasAna thayela. mosALamAM rahI meTrika sudhIne ApI rahyA che. jaina keLavaNI maMDaLa - muMbaInA kAryAlaya abhyAsa bacubhAI dozIe boTAda hAiskUlamAM karelo. maMtrI-menejara che. uparAMta nIcenI saMsthAo sAthe saMka bhAvanagaranI zAmaLadAsa kolejamAM ane muMbaInI siddhArtha LAyelA che : sArA hoTela - mAnada saMcAlaka, boTAda kolejamAM ucca abhyAsa karI bI. e. nI DigrI meLavI prajAmaMDaLa; maMtrI rANapura prajAmaMDaLa muMbaI - maMtrI turataja keLavaNI kSetre samAja sevAmAM padArpaNa karyuM vidyA bhAratI - boTAda, Arogya bhAratI boTAda, tyArathI vartamAna samaya sudhI muMbaImAM rahI muMbaInI amRtalAla zeTha hespiTala - rANapura, janmabhUmi hAIskUla temaja gujarAta sirASTranI saMsthAomAM sakriya rasa laI rANapura; jaina seziyala, gRpa jhAlAvADa seziyala gRpa muMbaI jIvanane sevAthI sugaMdhita karI rahyA che. zrI 2. vi. gosalIyA sthA jaina chAtrAlaya - boTAda zrI jhAlAvADI sthA. jaina sabhA muMbaI, saMyukta jena vidyAthI lAMbA samayanI temanI anekavidha kSetronI sevAne gRha - muMbaI vi saMsthAo temaja jana dharma ane samAja anulakSIne jaina keLavaNI maMDaLa, bhUtapUrva vidyArthI saMgha nA vividha patro sAthe saMkaLAyelA che. temaja vividha keLavaNI ane sAmAjika saMsthAo tathA muMbaInA nAmAMkita nAgarike taraphathI temane 8-10-72 jAhera saMsthAnA saphaLa saMcAlanane eka preraka temaja nA roja sanmAna samAraMbha yejavAmAM Avyo hato. uttama Adarza pUro pADe che. ochuM belavuM ane pharaja manizrI saMtabAlajI, munizrI suzIlakumAra, citrabhAnuM mahAtarapha dhyAna ApavuM e emane haja svabhAva che. rAja, zrI navIna muni, amIcaMdajI muni, pU viduSI mahA vidyAthI pratye asIma prema saMsthAo pratye preraka satIjI vasubAi, pU. zAradAbAI mahAsatIjI vagere sAdhu katavyaniSThA ane kAryazaddhine lagatA virala triveNI sAdhavIjIoe paNuM AzIrvAda pAThavyA hatA. bacubhAI saMgama bacubhAI dozInA jIvanamAM sahaja rIte sadhAya che. dozInI traNa dAyakAo uparanI samAjasevAmAM preraNA ApanAra temanAM dharmapatnI e. sI. subhadrAbena paNa ATaApanI sevAmaya jiMdagInAM varSonI ujajavaLa kArakidI jotAM emaja lAge ke Do good and be good e lA ja yaza ane abhinaMdananAM adhikArI che. sUtrane Ape jIvana sUtra banAvyuM che ane anyanuM kAMIka temanI be moTI putrI surekhA ane kalpanA muMbaImAM ja sAra karI chaTavAnI vRttimAM saMtoSa mAnIne tenA nijA- sArA ghare paraNAvela che. moTo putra maheza bI. koma. naMda anubhavI rahyA che. jI. sI DI. che. ela. ela. bI. kare che. sAthe hIrAnI lAInamAM che. bIjo putra milana esa. esa. sI thaI komarsa rASTra taraphanI paNa ApanI bhakti ochI nathI; kemake lAInamAM che. sAthe dhaMdhAnI lAInamAM anubhava le che. rAja dvArI kSetre ane sAmAjika kSetre mitrone ane vaDIlone Ape sAro sahakAra Ape che. A rIte muMbaInA eka sevAbhAvI Adarza kuTuMbane paricaya saune preraNA rUpa banI rahe. karmava adhikAra te mA phaleSu kadAcana e gItA vAkyane Ape jIvana saMdeza mAnyo che. vidyAvyAsaMganA zrI bAbubhAI ke. vidya kSetre te Apa sevA ApI che paNa jaina dharma ane sevAne ja lakSya mAnanArA zrI bAbubhAInI janmasAla samAjanA kSetre paNa ApanI je jANakArI vRtti pravRtti che, 1921. zikSaNamAM tejasvI hovAne lIdhe 1941mAM teo Jain Education Intemational
Page #1171
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1134 vizvanI asmitA Ayurvedika DokaTaranI padavI meLavI zakayA. DokaTarI bhaNa- 23-10-1976nA divase svargavAsI banyA. temanA tara pUruM karyA bAda bhArata choDe'nI caLavaLamAM sakriya Adarzone zraddhAMjali ApatAM irachIe ke teozrIne prabha bhAga laI svadezI sevAmAM paNa AgaLa rahelA hatA. zAMti arpe. 1949mAM meNupura(tA.mahuvA)mAM sthApeluM maphata zrI bAlacaMda gAMDAlAla dozI davAkhAnuM Aje paNa ghaNA garIba dardIone AzIrvAda samAna che. 1949-1957mAM teo pI. esa. pI, mAM nAnapaNathI ja svadharma pratye daDha abhirUci ane je DAyA ane sakiya kAryakartA rahyA, 1958mAM teo samAjasevAnA umadA dayeya sAthe vyApArI jagatamAM kAMIka matadAnathI tAlukA sAmAnya borDamAM sabhya tarIke cUMTAyA. karI chUTavAnI tIvra abhilASA sepanAra zrI bAlacaMdabhAI tyAra pachI kAMgresanA vibhAgIkaraNathI teo kogresa dezI sirASTramAM AvelA gohilavADa jidalAne dhoLA (AI) mAM joDAyA. A sAthe mahuvA tAlukAnA sAmA gAmanA vatanI. pitAnuM bacapaNa gAmaDAmAM pasAra thayuM. jika kAryakara tarIke 1963-68 sudhI satata kAryazIla sAdhAraNa rIte nabaLI Arthika sthitimAM taDakA chAMyA rahyA. vaTAvI pAlItANA jaina gurukuLamAM meTrika sudhI zikSaNa meLavyuM. potAnI tejasvI buddhi-cApalyatA ane svabaLe zrI bAbubhAI sAmAjika kAryakara tarIke sArI nAmanA AgaLa vadhanAra A yuvake siM prathama dAdAsAheba jana pAmela che. teozrI ji9lA paMcAyatamAM sabhya, heltha bega - bhAvanagara ane tyArabAda muMbaI jaina mahAvIra kendranA ceramena ane kuTuMba niyojananA kAryamAM dhyeyane vidyAlayamAM dAkhala thaI bI. koma. sudhIno abhyAsa pUro pahoMcavAmAM saphaLa rahelA. prAthamika hetha-kendro dareka gAmaDAM karyo. jIvananI zubha zarUAta muMbaImAM InkamaTekasa prekaTIemAM zarU karyA, ane sara TI hospiTalamAM mArgadarzaka cekiMga zanara tarIke zarU karI. khaMta, pramANikatA ane niSThAthI ophisara tarIke nimAyelA, ane kuTuMba bALa kalyANa sAnAM hadaya jItI lIdhAM. samatA ane zAMtithI jIvana kendramAM hAla sudhI sabhya che. A uparAMta mahuvA tAlukA nIkAnuM saMcAlana AbAda rIte AgaLa vadhyuM. thoDI sahakArI kharIda saMghanA pramukha tarIke rahIne 10 karoDane . muzkelIono sAmano karavo paDathI paNa kuzaLatApUrvaka napho karelo, polIsa salAhakAra borDamAM sabhya tarIke dhaMdhAne sArI rIte vikasA, khIlo. dhaMdhAmAM be nimAyelA hatA. pisA prApta karyo je samAge vAparI jarA paNa mekapa rava. zrI bAbubhAI ema. jhaverI rAkhyA vagara zrI mahAvIra jaina tarIke varSothI sevA ApI, jana gurukuLa mitramaMDaLanA pramukha tarIke samaya za ktanA sva. zrI bAbubhAIe amadAvAdamAM vIzA zrImALI bhege paNa sevA ApI rahyA che dAna e te bhavyuM ane jaina jJAtinAM pratiSThita kuTuMbamAM janma laI kauTuMbika unata jIvananI cAvI che. temaNe jayAM jayAM jarUra paDI vArasAne ujaLA karI batAvyA hatA. sva. zrI bAbubhAI che tyAM tyAM je te saMsthAone Arthika hUpha paNa ApI temanI dharmavatsalatA, sevAbhAvavRtti, kAryarata jIvanathI che. tadauparAMta IsTa InDiyA keTana ese saMyezananA jaina samAjamAM variSTha sthAna meLavI zakyA hatA. "me. muMbaInA DAyarekaTara tarIke tathA suprasiddha pragati maMDaLa matI lAla DAhyAbhAI jhaverI"nI paDhInI pragatimAM temanI senTrala kanjhayumarsa ko - e pareTIva sosAyaTImAM pramukha vyavasAyika zakti, vyApaka dIrghadraSTi agatyanI gaNAvI tarIkenI Aje keTalAM varSothI sevA ApI rahyA che. zakAya. A pragati temane samartha vyavasAyakAra biruda jaina gurukuLanI muMbaInI kamiTImAM eka varSa upa-pramukha Ape che. tarIkenI temanI kAmagIrI noMdhapAtra che. jJAtinAM ane sva. zrI bAbubhAI e zAMta - madhura prakRti, tIvra samAja sevAnAM nAnAM moTAM kAmamAM tana-mana visAre buddhi ane ucca saMskAranI bhAvanAthI sevAkAryane sAruM mUkI emaNe je kAma karyuM che tenAthI sAdhAraNa garIba mahatva ApyuM hatuM. temanA mArgadarzana nIce je saMsthAo sthitinAM mAbApanAM bALakone keLavaNuM ApavA saMsthAcAlatI hatI te badhI saMsthAone pitAnI kAryakuzaLa. emAM dAkhala karAvI Arthika sahAya ApI keTalAMya tAthI temaNe sArI lokapriyatA ApI hatI. saMskAra bALakonA jIvana ghaDataramAM mahattvane phALo Apyo che. pratiSThA - kArya pragati phelAvanAra zrI bAbubhAI tA. gupta dAnamAM mAnanArA che. temanI dhIra gaMbhIratA ane. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1172
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1135 maMDaLa thI 1976 nananA aTapaTI maracanTasa ca karavAnI menA anya sadagAne laIne sonA AdaraNIya banI zakaLyA ja dhArmika bhAvanAvALA ne saMskArI hatAM. moTAbhAI zrI che. temanuM AkhuM kuTuMba khUba ja keLavAyeluM ane saMskArI cImanalAlabhAI paNa khUba ja sevApriya ne dhArmika kAryo che. zrI yazovijayajI jaina gurukuLa( pAlItANuM) nA karavAmAM rasa dharAvatA hatA. pramukha ane TrasTI traNa varSathI, zrI mahAvIra jaina vidyAya zrI bApAlAlabhAInAM traNeya bahene jAsudabena, madhunA mAnamaMtrI chelAM cha varSathI, zrI jana udyoga gRha benane zAMtAbena sukhI che. temanA dharma patnI saubakulA(muMbaI)nA pramukha tarIke chehalAM ghaNAM varSothI che. bena guNAnurAgI che. bALake ajitakumAra, narendrakumAra, bhAratanA lokazAhI prajAsattAka baMdhAraNamAM sahakArI jayazrIbena ane zilpAbena susaMskAra dharAve che ne uMca samAja racanAno Adarza svIkAravAmAM Avyo che te zikSaNa laI rahela che. AdarzanI bhAvanAne jIvananA pratyeka kSetramAM mUrta svarUpa pravAsamAM sArAya hiMdane pravAsa vAraMvAra karavAnA ApI sahakAranA siddhAMtane amalI banAvavAnI pratyeka tema ja moTA moTA mAthusenA paricayamAM AvavAnA nAgarikanI rASTriya pharaja che. prasaMge banyA che. eTaluM ja nahI paNa paradezanI varDa. sahakAranA A uraca siddhAMta anusAra bRhada muMbaI phemasa e. esa. sI. kaMpanInI mazInarInI ejansI nagarInA nAgarikonI 31 varSathI sevA karatI dhI pragati meLavI jApAna, yuropa amerikA vagere dezanA pravAse maMDaLa senTrala kajhayumarsa koopareTiva sesAyaTI li. - kheDI sAhasikatAnI hada vaTAvI che. Aje ekapoTa mAM sane 1947/48 thI 197778 nA varSa sudhI saphaLa imporTanI AgevAna pharmomAM temanI kaMpanI InTarasTeTa mArgadarzana ApIne tathA kAyadA kAnUnanA aTapaTA enjiniyariMga ka agrasthAna dharAve che. tema ja inDiyana savAlone anubhava tathA kuzaLatAthI ukelI ApI mananI maracanTsa cembaranA sabhya paNa che. vizALatA tathA udAratA darzAvI che je ajoDa che. Izvara temanI satkAryo karavAnI manokAmanA pUrNa kare! temanI saMskAritA, sevA bhAvanA, sujanatA, cIvaTa zrI bAlubhAI harilAla mahetA paNuM ane cokasAI aMgenI asAdhAraNa buddhimatA, mAnavI vyavasAyI ane gharagaththu pravRttimAM ja che sosAyaTInI zuzraSA mAM karavAnI tamayatA, ujavaLa kArya. joDAyeluM rahe to kaMI karI zakato nathI. paNa emAMthI dakSatA sAthe satya zodhavAnI udAra manovRttine bhAvapUrvaka samaya meLavI pitAnI AjubAjunA samAjanuM nirIkSaNa abhinaMdIe chIe. kare, dInadukhiyAMne upayogI nIvaDe ane samAja upayogI pravRtti kare te tenuM jIvana mAnavatAthI mahekI zrI bApAlAla amulakhabhAI jheTI uThe che. vyavasAyI kArakirdInI zarUAta zrI bAlubhAIe gujarAta rAjyamAM banAsakAMThA ji llo jemAM sAMtala kamizana ejanTanA dhaMdhAthI karI. tyArabAda muMbaI AvyA pura tAlukAnuM heDakavArTara vArANuM che. Aje kaMDalA - DisA ane lokhaMDanA vyApAramAM jhaMpalAvyuM. me. senTrala Tina lAInamAM relave sTezana che. tema ja pAlanapurathI kacchamAM varkasanI sthApanA karI ane uttarottara pragati sAdhI. A bhadrezvara tIrtha jatAM nezanala hAIve upara Avela che. ghavasAyamAM agraNI tarIke kIti saMpAdana karI. rAnaMdI prathama vArANu rAjakoTa ejansImAM lIthaTAIramAM hatuM, vakIlAtanI parIkSA ApyA pachI zrI bAlubhAI vakIla tyAre tyAMnA tAlukadAronA kArabhArI tarIke jhaTA kuTuMba banyA hota athavA muMbaImAM lokhaMDanA avasAmAM prakhyAta hatuM. eTaluM ja nahIM paraMtu zrI bApAlAla saMpatti meLavIne mAtra zrImaMta rahyA hatA ane sArvaamulakhabhAInA dAdAzrI zrI dalIcaMda kulacaMdabhAIe pAlana- janika kAryo sAtheno temano saMbaMdha prasaMgopAtta nAnI - para sTeTa ane jodhapura sTeTanI sarahadI takarAramAM lAIna moTI rakama ApavA pUrata rahyA hatA te AvI paryApta nAkhI A pelI, jenI yAdImAM pAlanapuranA navAba sAheba zrI bAlubhAIne sAMpaDI na hota, a vo kAdara maLe jheTA kuTuMbanuM dANa mApha karela hatuM. zrI bApAlAlabhAI na hota. -nA pitAzrI amulakha bhAI khUba ja dharmaniSTha ne vArANamAM aparigrahI thavAnI bhAvanAne caritArtha karavA teo AgevAna hatA ane temanAM mAtuzrI jhabalabena paNa khUba sadA prayatnazIla rahe che, temanA anudAnathI kaMDalA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1173
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 1136 zrI bipInabhAI bacubhAI vyApAramAM peAtAnI kuzAgra buddhinA paricaya karAva vAnI tamannA nAnapaNathI ja hatI. eTale 1950 mAM muMbaImAM lemaDanA dhadhAnI zubha zarUAta karI, muMbaImAM temanI dIrghadRSTie ghaNu mATu kSetra karI ApyuM. najIka likhALA gAmamAM davAkhAnuM, kuMDalAmAM ke. ke. che. rUA. 5000/- ApI AjubAjunI duSkALagrasta mahetA davAkhAnAne AuTaTAra pezanTa vibhAga, pazucikijanatAmAM jesarane mAkharAnu sthAna apAvyu che. sAlaya ane sArvajanika davAkhAnuM - khAlubhAI mahetAnA dAnathI astitvamAM AvelI A sasthAomAM Aje " devakuvaramena hiralAla mahetA prasUtigRha "nI sthApanAthI eka vadhu sevA saMsthAnA umeza thAya che. samAjahitanI pravRttie vicAravI, tenu AyeAjana karavu' ane AgevAnI laI tenA vikAsa mATe dhana uparAMta dhanathI vadhAre kiMmatI evA vyavasAyika samayanA vyaya karavAnI jAgrata tatparatA, nirADaMbarI AdatA ane milanasAra svabhAva zrI khAlubhAI harilAla mahetAnI leAkapriyatA mATe kAraNabhUta che. AvaradAnAM egaNasATha varasa vaTAvyA bAda paNa yuvAsaheja skRtithI sevA pravRttimAM sakriya rasa levAnI ruci zrI bAlubhAIe jItelA leAkAdaranA mULamAM che. muMbaI kapALa jJAtinA teo atyAre khIjIvAra cUMTAyelA pramukha che e temaNe prApta karelI samAjacAhanAnA pratIkarUpa che. zrI bAbulAla rAmacaMda gAMdhI bAlyAvasthAmAM ja mAtapitA svage sidhAvyAM. pAlItANA gurukuLamAM dAkhala thaI dhArmika tema ja vyavahArika zikSaNa prApta karyuM. nAnapaNathI ja temanA vAk cAtuya ane buddhimattA mATe sau koI ne Adara sAthe Azraya' thatu! ApaNaLe AgaLa AvelA zro bAbubhAI vesTana inDiyA Tarpha klabanA mAnanIya sabhya che. gheADAnI resanA atyaMta zaiAkhIna evA zrI bAbubhAI Ama chatAM me sAhAmaNI ane leAbhAmaNI sRSTimAM ' jalakamalavat ' rahyA che. sAmAnya rIte zrImaMtAinA saheAdara jevAM dUSaNAthI teo taddana alipta rahyA che, je temanA dRDha maneAkhaLa ane ucca cAritryazIlatAnuM dyotaka che. pAlItANA gurukuLanA teo skelara dAtA che ane samAjotthAnanA kAryamAM sakriya rasa dharAve che. jesaramAM kanyAzALAnA nUtana makAnanA bhagIratha kAryamAM teoe tana-mana-dhanathI gaNanApAtra phALA ApyA che. jesaranA AMgaNe kha. geA. mahetA vidyAlayanI je bhavya imArata khaDI che te paNa khAbubhAI zeThane AbhArI che. imAratanA pAyAmAM temaNe parizramanA paththarA pAtharyA che, phA, 10000/- jevI mAtakhara rakama ApI anya dAtAone preraNAnAM pIyUSa pAyAM che. taduparAMta bhISaNa duSkALanA divase daramyAna pIDita leAkeAnI vahAre dhAyA jAta parizrama, buddhiprabhA ane zraddhAnA baLe dhadhAnA vikAsamAM magna banI gayA. temanI AgavI sUjhanA kAraNe sarakAre jyAre skrepane mATe thaIne hAMgakoMga, kAryArayA vagere deze!mAM je DelIgezana meAkalyu hatu. temAM temanu' pazu Agavu sthAna hatu. temanI kAma karavAnI paddhati ane hoMziyArIne lIdhe teo ela inDiyA skrepa ekasa peTa kArpArezananA DirekTara pade ananya sevA ApI rahyA che. pAMca vakhata jApAna ane eka vakhata amerikAnI saphara karI AvyA. sAyanamAM lAyansa klakhanA membara tarIke sevAo ApI rahyA che. jyAre jyAre taka maLe tyAre samAja sevAmAM tana-mana-dhanathI temane yazasvI kALA maLatA rahyo che. bhAvanagaramAM svAti nArI sama lanane rUA. 6000/- nuM temanuM dAna praza MsApAtra banyu baeNna guNAnurAgI hovA sAthe temanAM preraNAmUrti pazu che. che. temanAM suzIla grejyueTa dharma patnI zrImatI vasaMtasArAM kAmAmAM temanuM mAdana upayogI nIvaDayu che, zrI budhAlAla babaladAsa ( AjelavALA ) zrI budhAlAlabhAI vintapura tAlukAnA Ajola gAmanA vatanI che. hAla teo muMbaImAM bipIna inDasTrIjhanA nAme sTenalesa sTIla khajAramAM dhaMdhA kare che. tee jAta mahenate dhaMdhAmAM tema ja samAjamAM ghaNA ja AgaLa AvyA che. pAtAnA vatana AolamAM peAtAnA pitAzrInA nAme mAtabara rakama ApI zrI khabaladAsa khemacaMdanA nAme mAmika buniyAdI zALA zarU karela che. tee mahesANA zrI sima dhara svAmI jina madira peDhInA TrasTI che. saMvata 2036 nI sAlamAM kesariyAjI vagere pAMca tInA bhavya sudha kADhI khApadAdAnA nAmane rAzana karI sa`ghavInI mALa mahesANA tImAM AcArya bhagavaMta zrI kailAsasAgara sUrIzvarajI tathA A bhagavata zrI kathANusAgara surIzvara jInI nIzrAmAM paherela che. teo peAtAnI jJAtimAM khUba
Page #1174
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1137 ja UMDo rasa dharAve che. udAra dile puNya dAna kare che. samAgama, abhyAsa ane jJAna-vairAgyanA yathAzakti baLa teo jJAtimAM pIDha ane anubhavI tarIke agragaNya mobho vaDe potAnA AtmAthe ja lagAvI rahyA che. dharAve che. jJAtinI suvidhA mATe nAnA moTA dareka kAryomAM De. bhAIlAlabhAI mohanabhAI bAvIzI rasa dharAvIne pote temAM tana-mana-dhanathI kArya kare che, jenAthI jJAtinI mobhAdAra vyakti gaNAya che. mahuDI cUDA(jhAlAvADa)nA vatanI ane hAla ghaNAM varSothI madhupurI tIrthanA adhiSThAyaka zrI ghaMTAkarNa mahAvIranA pAlItANAmAM tabIbI kSetre potAnA vyavasAya uparAMta teo parama bhakta che, temaja khUba ja zraddhA dharAve che. saM. pAlItANA pAlItANuM meDikala esosiyezananA pramukha che. ela 2037 nI sAlamAM mahuDI - madhupurI zrI padmaprabhu jinA TAya nA. InDiyA meDikala esosiyezananA varSothI sabhaya che ane layanA jIrNoddhAramAM teo zilA sthApana karI sArI saurASTra kAunsIlanA sabhya che. uparAMta sAmAjika, dhArmika rakamano sadagyaya karI AvyA che. muMbaI meTalabajAra ane zikSaNika kSetre zakaya sevAo ApavA haMmezAM prayatnamArkeTamAM paNa teo AgevAnIbharyo bhAga bhajave che. zIla rahyA che. zrI akhila bhAratIya jaina zvetAmbara kenpha diladAra ane kadaradAna che. prabhu teone dIrgha AyuSya ransanI mahAsamiti ane kArobArInA cUMTAyela sabhya che. arpe tevI prArthanA ! prastuta konpharansanA gohilavADa vibhAganA pratinidhi che. pUnA jaina tattvajJAna vidyApITha" nI ola InDiyA kArozrI bhagavAnajI kacarAbhAI bArIne satya che. zrI zaMkhezvara pArzvanAthanI peDhI muMbaI saMcAlita zrI navapada ArAdhaka maMDaLa pAlItANAnA pramukha saurASTramAM choTIkAzI nAme oLakhAtI jaina nagarI che. pAlItANA tAlukA zALA mATenI "zALA samiti". jAmanagara che. tenI bAjumAM ja osavALa jainabaMdhuo nA pramukha che. "dhI 93 beccha yuniyana" mahAvIra karachamAMthI AvI vaselA che. laukika sAhasa ane puNyanA jaina vidyAlaya muMbaI, lIMbaDI jana Diga, beTAda yu. baLathI teo AgaLa vadhyA ema manAya che. naramAMthI ke. jaina beDibega, AtmAnaMda jaina sabhA-bhAvanagara, pUnA nArAyaNa thavAnA pAye zrI bhagavAnajI kacarAbhAIe tatvajJAna vidyApITha, gulAba bAla mAsika gAriyAdhAra AdhyAmika tatvajJAnamAM potAnuM jIvana sArI rIte vALyuM Adi saMsthAone AjIvana sabhya che. bhUtakALamAM anya che. zrI bhagavAnajIbhAI jAmanagara pAse cAMpA berAjA". judA judA kSetre jaina gurukula, siddhakSetra zrAvikAzramasiddhakSetra nA vatanI che. tyAM tAMbara janavidhi anusAra 7 varSanI bAlAzrama, jinadattasUri brahmacaryAzrama, moDha brAhmaNa nAnI vayathI sAmAyika - pratikramaNa, devadarzana teTalI beDiga AdimAM pramukha-maMtrI tarIke sevAo ApI che. pravRttimAM dharma mAnI rahelA. I.sa. 12 24 mAM 18 varSanI pAlItANA homagAjhanA lekala kamAnDara tarIke kAryavAhI umare AphrikAmAM dhaMdhArthe gayA, tyAM amuka varSa lagI karI che. prAthamika sAravAranA vargo ane tAlIma zibira te zrI gAMdhIjInuM sAhitya vAMcI tenA siddhAMto pacAvavA calAvela che. ola InDiyA jaina zvetAmbara konpharasanuM pitAnuM jIvana te dizAmAM vALyuM. sAthe sAthe zrI mad rAja bAvIzamuM adhivezana pAlItANAmAM bharAyuM tyAre tenA caMdrajI pratye pUjyabuddhi jAgelI tethI janadharma pratye ja svAgatamaMtrI tarIke yazasvI kAma karyuM. maNimahotsava temane prema pravAhita banya, TrasTa taraphathI samAna pAmyA che. sI. ema. vidyAlayamAM tIrthakSetra sonagaDhane nivAsasthAna banAvyuM hovAthI virAja vijJAna vibhAganuM uddaghATana temanA hAthe thayuM. zIkhezvara temanA moTAbhAI te zarUthI ja pUjya kAnajIsvAmInA 1 A pArzvanAtha peDhI taraphathI pAlItANAmAM thatAM zrI kesariyA bhakta banyA che. paramepakArI pUjya gurUdeva zrI kAnajI vIra paraMparA maMdiranA bhejanAlayanuM khAtamuhUrta samAraMbha svAmIno lAbha laI rahyA che. tA. 13-9-1969 nA roja pUrvaka karyuM. jene samAjanA tamAma samAraMbhamAM temanI senagaDhamAM paramAgama maMdiranI bhavya racanAthe zilAnyAsa karya-masA mAgAma madaranI bhaNya racanAza vyAsAsa kAtha-prasAdI maLatI rahI che. karavAne lAbha temane pitAne tathA temanAM kuTuMbIjanone zrI bhAnuprasAda jayazaMkara trivedI sAvarakuMDalAnA jAhera jIvananuM eka paNa kSetra evuM samyagadarzana prApta karavuM tenA mATe 23 varSathI sata nahIM ye ke jemAM zrI bhAnubhAInI sevA na hAya maLe, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1175
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1138 vizvanI arimatA AjhAdInI caLavaLamAM ane te pachI navI samAja racanAmAM dAyakA sudhI saMkaLAyelA rahIne sadUgata zrI bhegIlAlabajAvelI viziSTa kAmagIrI, yuvAnIkALamAM batAvelo bhAIe mahA apUrva phALo Apyo hato. teozrIe joma ane juse svarAjya pachInA divasomAM paNa emaNe uMjhA phArmasI dvArA lagabhaga 1100 prakAranI vividha jALavI rAkhyo. sarvodayanA Adarzone temaNe kendramAM davAonA utpAdanane sahakAra karI sArI evI nAmanA rAkhIne tAlukAnI dareka pravRttimAM prANa pUryo, ane hAMsala karI hatI. uMjhA phArmasInI ujavela pragati AgevAnI laI Ayojanane saphaLatA apAvI. svarAjya mATe mAtra uMjhA zahera ja nahi, paraMtu samagra gujarAta pachI sAmAjika ane rAjakIya kSetramAM temanA kAmanI gaurava laI zake tevuM ghaDatara karavAmAM teozrI saphaLa TUMkI yAdI joIe te - gujarAta pradeza koMgresa samitinA thayA hatA. sabhya pade, ji9lA koMgresa samitinA sabhyapade ane upapramukha che, jillA vikAsa maMDaLanA sabhyapade, tAlukA Ayurveda udyogane dezabharamAM savizeSa pracalita kara. paMcAyata sahakAra samitinA adhyakSapade, lenDa riphormsa vAne kartavya-dharma bajAvavA sAthe sAthe zrI bhogIlAlaekaTa anvaye (gharakheDa salAhakAra samitinA ) A kAmamAM bhAIe pitAnA tejasvI vicAro ane udAratAnA prabhAve sabhyapade, vAhanavyavahAra saha. maMDaLInA adhyakSapade. anekavidha kSetrane zAnabhA bakSI hatI. teozrIe suparavAI jhiMga yuniyananA pramukha pade, sahakArI mudraNa kArya namrabhAvathI pitAnA svabhAvamAM rahelA paropakAra ane maMDaLanA maMtrIpade, bhAvanagara jillA sahakArI borDanA sadAcAranA mahAna guNane prakAza sarvatra pADayo hate. maMtrI pade, vidyakIya rAhata maMDaLanA maMtrIpade, sAvarakuMDalA teozrI jIvanabhara zrImada rAjacaMdranA parama guNAnurAgI nAgarika sahakArI beMkanA maMtrIpade, sAmAyika sahakArI rahyA hatA. suputra zrI mahezabhAI, zrI jazavaMtabhAI tathA khetI maMDaLanA pramukhapade, mAra sahakArI maMDaLanA maMtrI zrI siddhArthabhAIne mukI teozrI e tA. 20-3-1975 5de, tAlukA kogresanA maMtrIpade, sAvarakuMDalA myunisipA. nA dine A jagatanI ciravidAya lIdhI. teozrInA liTInA pramukha pade, kharIda vecANa saMghaema aneka saMsthA punita AtmAne Idhara anaMta zAMtinuM amRta bakSe evI emAM temanI sevAo paDI che. gujarAta Te. verahAu- zraddhAMjali ApIe chIe. siMga korpo. mAM DirekaTara pade paNa sevA ApI che. zrI bhegIlAlabhAI lAlANI sva. zrI vaidya bhegIlAla nagInadAsa zAha teozrI sihora ejyukezana sosAyaTInA sthApaka gujarAtabharamAM AyurvedanA uthAnamAM, saMzodhanamAM sabhya tathA ke. je. mahetA TI. bI. hospiTala amaragaDhanA tema ja tenI pragati ane pracAramAM samagra jIvana arpaNa mAnadamaMtrI che. A ja hospiTalamAM teozrIe eka karavAnI sAthosAtha rogIonI sevAzuzraSA tathA sahA- pathArI mATe rUA. 25000 nuM dAna ApyuM che. nona pherasa yatA mATe jeo haMmezAM tatpara rahetAM evA sAta meTalanAM patarAM banAvavAnA udyogamAM tathA samAjasevAnA mahAnubhAva zrI nagInadAsa chaganalAla zAha samAM samartha kSetre sevA bajAvatA zrI bhegIlAlabhAI dezanI prajAne pitAzrInI virala evI vicArasaraNIne anusarI jIvana sukhI, samRddha ane pragatizIla jovAnI khAeza dharAve dhanya banAvI janAra sadUgata zeTha zrI bhegIlAlabhAI uMjhA che. sihora vibhAgamAMthI dhArAsabhya tarIkenI temanI phArmasI dvArA AyurvedanA vizALa paTa upara bahoLA yazasvI kArakidI dhyAna kheMce tevI che. mAtra sihArane vaividhyane mabalakha phALe ApIne niSThAbharI upAsanA nahIM paNa samagra bhAvanagara jilalAne temanI sevAne vaDe vizALa janasamAjamAM Arogyane sAva samRddha karavAnI varSo sudhI lAbha maLe che. pravRttimAM bhavya puruSArtha sAdhI gayA che. sva. zrI baLavaMtabhAI mahetAnI hayAtI daramyAna temanI sane 1894mAM emanA pitAzrI nagInadAsa chaganalAla sAthe rahIne bhAvanagara jillAnA vikAsanA nakazAmAM zAhe uttara gujarAtamAM uMjhA khAte uMjhA phArmasInI prANa pUryo che. Aje teo jItharI hospiTalane samRddha sthApanA karI hatI. tenA saMcAlanamAM lagabhaga pAMca banAvavA pAchaLa pUro samaya khacI rahyA che. Jain Education Intemational www.ainelibrary.org
Page #1176
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 sva. zeThazrI bhAgIlAla laheracaMda bhAratanA vyApAra - * vANijya ane udyogakSetranAM Aja sudhInA gauravaprada itihAsamAM aneka mahAnubhAve e praza sa'nIya puruSArtha sAdhI jIvana dhanya banAvyAM che. temAMnA eka pratinidhi puruSa ane mAvaDI tarIkenA ujjavala sthAnane zeAbhAvI janAra sadgata mAnanIya zeThazrI bheAgIlAla laheracaMda vividha kSetranA vizALa paTa para navAM navAM parimANA tema ja navI navI kSitijonI kheAja ane AAviSkAra karavAmAM gaNanApAtra bhAga bhajavI 'Man of Sense ' tathA * Man of spirit ' tarIkenuM bhaLye sanmAna pAmyA hatA. zrI maNilAla becaradAsa zAha taLAjA pAse dADhAnA vatanI. jaina jainetara sasthAonA prANasamA zrI maNilAlabhAI ghaNAM varSothI dhaMdhArthe muMbaI rahetA. kApaDa bajAramAM agraNI vyApArI tarIke temanu' sar* evu' mAna hatuM, udAra AtmAnuM temanuM jIvana AjanI AtmalakSI janatA mATe eka Adarza udAharaNarUpa hatuM. pIDitA ane nirAdhArA mATe AdhArarUpa tathA mitra-sa'kha'dhIo mATe avalakhana rUpa ane UgatA ane AgaLa vadhatA vyavasAyIo mATe mAdaka hetu jaina samAja mATe sAjanya ane saulabhyanI dRSTie dRSTAMtarUpa hatu. temaNe temanI kArakirdImAM haMmeza kuTu'bIjanAne vAtsalya ane ekatAnI dizAmAM doryo che. peAtAnI viveka zakti dvArA saune ekatAnA atUTa baMdhanamAM khAMdhavAnA Adeza ApI gayA che. emanA snigdha madhura svabhAvanA vArasA temanA suputrAmAM Utaryo che. taLAjA - dAThAnA jaina derAsaramAM, keLavaNInI sasthAomAM - khAsa karIne dADhAmAM hAIskUla UbhI karavAmAM temanA mahattvanA sadgata zeTha zrI bhAgIlAla laheracaMde mahAnagara muMbaI mAM prathama jhaverAtanAM vyApAramAM kArikadInA AraMbha karyo. sAthe sAthe temaNe zrI mIkrImATe je kacara mAtInA sa'zeAdhaka hatA temanI sAthe sahakAra sAdhI bhAratabharamAM kalcara mAtInA vyApAra vadhAryA hatA. prathama hIrAnI phakta mAyAta thatI hatI paNa Aje te ze! hisso rahyo che. rUA. 25000/- nuM dAna ApI nAma mATA nikAsanA vyavasAya che. tyArabAda ijanerI sAmagrIenA vaheMcaNIthI mAMDIne adyatana Tulsa ane kApaDanA utpAdana tathA plAsTikanA utpAdana sahitanI aneka vividha pravRttiomAM rasa lIdhA hatA. zrI rAma milsa rAzana karyu che. temanA suputra rajanIbhAI paNa dAna - dharmanI pravRttiemAM prasaMgeApAtta chUTe hAthe dAna karatA rahyA che. A kuTuMbanA graNI zrI edhavajI rAghavajI paNa evA ja dharmaniSTha ane udAra svabhAvanA che. peAte telanA limiTeDa tathA jagaprasiddha udyogagRha khATalImAya enDa kuM. mATA vepArI hatA ane Aje kApaDa lAInamAM saune nA ceramena pade teo rahyA hatA. sAthe sAthe khIjAM paNa agragaNya udyogamAM DAyarekaTara tarIke nimAyA hatA. temanI dIrghadRSTi, capaLatA, tatparatA, pragatizIla ane asAdhAraNa vepAranIti, vyavasAya udyogane samajapUrNAMka vikasAvavAnI AvaDatathI teo dezadezamAM mAna ane mA`dana ApI rahyA che. dAThAmAM temanA nAme hAiskUla cAle che. sAdhu-sa`tA paratvenI paNa eTalI ja bhakti. temaNe arthazAstra ane tattvajJAnanAM theAthAM nathI uthalAvyAM paNa edha jIvanamAM meLavI lIdhA che ke dhananA ApaNe mAlika nathI paNa TrasTI chIe.' Akhu'ye kuTuma khUba ja keLavAyelu' che. A parivAranA zro rajanIbhAI ghaNA ja saumya svabhAvanA ane paragaju vRttivALA che, te paNa pitAzrIe UbhI karela ma'galadharma'nI keDI upara cAlavA satata prayatnazIla che. Adara pAmyA hatA. zrI maNilAla hIrAlAla dozI. sad eka dAnavIra ane dharmapremI mahAnubhAva tarIke gata zeTha zrI bhAgIlAla laheca'da jana samAja ane jJAtinA sAcA arthamAM mahAjana banIne rahyA hatA. garIba hoMziyAra vidyAthI enI sahAya mATe temaNe laheracaMda uttamacaMda TrasTa phaMDa ane caMpA cerITekhala TrasTa tathA zrI rAma milsa cerITebala TrasTanI sthApanA karI hatI. aneka ujjavaLa kAryonI suvAsa prasarAvI 96 varSoMnI dIdha vaye tA. 7-12-1979nA dine jagatanI ciravidAya lIdhI hatI. teozrInA puNya prabaLa AtmAne prabhu ana'ta zAMti khanne evI prAthanA karIe. janmaH- 9-12-1914 1139 avasAna :- 23-2-1978 jAmanagaranA suvikhyAta jaina mAgevAna hIrAlAla kALIdAsa dozIne tyAM mAtA navalabenanI kUkhe janma thayeA. mAtA-pitA khUba dhAmika saskAravALAM hatAM. temanA
Page #1177
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1140 vizvanI asmitA sa'skArA sa`tAnA zrI jagajIvanabhAI ane zrI zubhAimAM jhaMpalAvyu. audyogika dizAmAM 1970mAM teozrI jApAna svAbhAvika rIte ja Ave. jaina AgevAna zrI amRtalAla kALIdAsa dozI jemaNe svapAkathI vepAramAM eka pachI eka siddhinAM seApAnA caDatAM, ra'ga-rasAyaNanA udyoganI bhAratanI AgevAna sasthA amara - DAI - kema li. sthApI. temenI sAthe rahI zrI maNibhAi paNa 'cAmAM pAraMgata thayA ane dhaMdhAnA vikAsa mATe, ArAgya mATe teoe ghaNIvAra paradezanI jhusApharI karI. pachI muMbaI AvI chelle marI DrAIva upara gevida mahAlamAM nivAsa karyo. khAsa karIne gupta dAnanA himAyatI hatA. vidyArthIo, vidhavAo ane anAthAzrame jevI sasthAone anatI madada karatA. vadhAre prasiddhinI AkAMkSA rAkhatA nahI. zrI maNibhAinA nirAbhimAnI svabhAva, kAryomAM ekAgratA, bAMdhela sa''dhAne kAyama mATe nibhAvavAnI cIvaTa, anukaraNIya, hatAM. kuTuMba vatsalatA ane prANImAtrane upayegI thavAnI temanI praNAlI temanAM patnI zrImatI nirmaLAbenanA pretsAhanane AbhArI che. daMpatI sAthe maLI dhama kAya karatA. ane te saguNAnA vArasA temanA moTA putra jayasiMha ane nAnA putra amarane maLela che. zrImatI nirmAMLAbena paNa patine pagale dhArmika jIvana gALe che. ane du:khI, dI e ane nirAdhAra mATenI sasthAe, hepI hAma, aMdhazALA, mAnava sevA saMgha, buddhi bALakAnI sasthAe ane vikAsagRhamAM jAte jaIne tene thADA Anada ApavA ane banatI madada karavA pravRtti kare che. ane patinI yAdamAM sArI evI rakamanu dAna ApatAM rahe che. AvA sajjanAnA AchA paricaya ApatAM amA AnaMda anubhavIe chIe. zrI madhusudanabhAI ramaNIkalAla mahetA bhAvanagara sAMskRtika kSetre jeTaluM AgaLa rahyu che. eTaluM ja Adyogika dizAmAM haraNuphALa praga MnuM mAdhI rahyu che. A pragatinA pAyAmAM bhAvanagara keTalAka sAhusika, udyamI ane e dizAmAM kAMIka karI patAvavAnI tamannAvALA cuvAna udyogapationI bheTa dharI che. zrI madhubhAI mahetA e rIte A zaheranu' gauravazALI ratna gaNAya che. 20mI phebruArI 1935mAM temaneA janma thaye|. khI I. sivila )no abhyAsa pUro karI dhadhAmAM jaI gALyA ane vizALa anubhavanuM bhAthuM laI AvyA. Aja temanI 47 vaSa~nI vacce AtmavizvAsa, sAmAjika sa`badhA ane potAnI AgavI viziSTa sUjha, vaDe te 1962 thI mATara lAIna kAsTa Ayana phAunDrI, yuala iMjekzana lAIna vagere mazInarI kSetre AgaLa vadhyA che, ane A kSetre temane satra AvakAra sAMpaDayo che. lagabhaga pacAsa lAkhanA kharcavALI kAsTiMga phorji sanI vizALa audyogika ceAjanA paNa temanI buddhinuM pariNAma che. vyApArI vikAsa uparAMta saMgIta, ramatagamata ane pravAsanA paNa jabarA zAkha che. jApAna, jarmanI, IMglenDa, phrAnsa, iTAlI, sviTjharalenDa vagere dezamAM pravAsa kheDela che, sAhityika pravRtti ane zaikSaNika kArya kramA mAM tana, mana, dhanathI temanu' yazasvI pradAna 'meza mATe rahyu che, bhAvanagara sahakArI hATanA DirekaTara tarIke temanI sevA ananya banI che. bhAvanagaranI nAnI mATI aneka sevA yajJanI pravRttiomAM hameza te mAkhare rahyA che, temanA sAjanyamAMthI bhAvI peDhIne preraNA maLatI raheze. temanA pitAzrI ramaNIkabhAIe paNu bhAvanagaranA utkarSamAM ghaNA ja sakriya rasa lIdhe che ane e rIte A kuTuMbanI yazasvI deNugI bhUlI zakAya tema nathI. temanI sAmAjika pravRttio para najara nAkhIe te 0 lAyansa klaba ek bhAvanagaranA chellAM 19 varSathI sabhya. 0 pramukha, lAyansa klaba epha bhAvanagara. varSa 1974-75 tathA 1975-76, 0 jhena ceramena, DI. 323 khI, jhena 1, rIjIyAna 8, 1975-76. 0 TrasTI - mADana ejayukezana TrasTa - 1975-'76. 0 upapramukha enjiniyarga esesiyezana 1975-'76. 0 DAyarekaTara - bhAvanagara sahakArI hATa madhyastha bhaDAra limiTeDa, varSa : 1974-1975-1976 sekreTarI-sArASTra cembarasa epha kemasa enDa insTrIjha - 1975.
Page #1178
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1141. 0 DepyuTI DisTrIkaTa gavarnara - rIjIyana 9 - DI. 323 mAnava kendra, haragoviMda chaganalAla bImAra rAhata kendra, bI. 1976 - 77, sastA anAja kendra, vagere temanI sevAnAM pratIka che. 0 100 TakA presiDenTa eDa 1974-75. muMbaInA jaina udyogagRhamAM pitAzrInA nAme bekasa DIpA TamenTa zarU karAvyuM che. rane vidha sAmAjika sevAo 0 100 TakA eTenDansa evorDa chellA paMdara varSathI. mATe pitAzrInA nAme cerITI TrasTa UbhuM karIne lekenA 0 zreSTha DepyuTI DisTrIkaTa vinara eDa 1976-77. AzIrvAda meLavyA che. kApaDanA che dhAmAM agraNI bA pArI tarIke nAmAMkita banyA che. vyApArI hovA chatAM prama, 0 upapramukha, sArASTra cembarsa opha komarsa enDa InDasTrIjha varSa 1998-99. nIti, samAjasudhAraNa dvArA rASTranA vikAsanA mAne javA haMmezA prayatnazIla rahyA che. vidyAdAna ane anna0 zreSTha mAIke DisTrIbyuTarsa evorDa - vesTarna jhena dAna para temane vizeSa AkarSaNa che. gujarAtanA A 1976. kartavyaniSTha ane kuzaLa vyApArI samAjanuM gaurava che. 0 sekeTarI, zrI. nAnubhAI jhaverI memorIala lAyansa boTAdamAM jIvadayA pravRtti, zIvaNa vargo ane anya hospiTala varSa 1978-79. lokopayogI pravRttio calAve che. muMbaInA jana keLavaNI maMDaLane A TrasTamAMthI phI lena olara mATe rUpiyA 0 suvarNacaMdraka vijetA - e keDemI opha sepha Diphensa 12501 ApavAmAM AvyA che. enDa nezanala kerekaTara taraphathI bhAvasapATI jALavI rAkhavA badala. zrI maNilAla popaTalAla mahetA zrI maNilAla mohanalAla pArekha cAra dAyakA pahelAM pAlItANa cheDayuM ane soLa zrI maNilAlabhAI paropakArI parivAranA ja eka varSanI uMmare muMbaI AvyA. garIbAInA e divaso agraNI mahAnubhAva che, sAvakuMDalA pAse khaDakALAnA hatA. paisAnI tyAre ghaNI ja kiMmata hatI. manamAM gAMTha vatanI, nAnemeTrika sudhIne ja abhyAsa paNe ghaNAM varSothI vALIne puruSArtha aDada ane svataMtra dhaMdho zarU karyo. 51 vyApAra arthe AMdhra pradezamAM AdonI mukAme sthira thayA kalI ariMga phoravarDiganuM kAma zarU karyuM. dezabharane che-mIlajIna sTorsa saplAyarsanA dhaMdhAmAM yazasvI pragati pravAsa karyo che. taLAjA - mahuvA - kaMDalA ane pAlI. karI rahyA che. khaMta, dhIraja, AtmavizvAsa ane mANatANAmAM jana saMsthAomAM sAro evo phALo Apela che. katAne laIne vyApArI samAja mAM sAruM evuM mAnapAna pAmyA che. sAmAjika saMsthAomAM paNa sAkeya rIte sevA zrI manasukhalAla gIradharadAsa vasANI ApI rahyAM che. AdonI gujarAtI hitavardhaka samAjanA sAhasa ane dharmaprema mATe gujarAta AgaLa paDato sekreTarI ane khajAnacI tarIke tathA pramukha tarIke tathA deza che. dezAvara kheDavAmAM muMbaI-kalakattA jevA hindranA sela ke. opareTiva sTorsanA DAyarekaTara tarIke temanI vyApArapradhAna kSetramAM gujarAta AgaLa rahyuM che. zrI mana sevAo jANItI che. sukhabhAI vasANI saurASTranA bATAdanA vatanI che. cALIsa AMdhrapradeza gujarAtI samAjanA AjIvana sabhya tathA varSathI temanuM kuTuMba muMbaImAM vase che. temanA pitAzrIe AdonI samAja taraphathI pratinidhi tarIkenI sevA nodhamuMbaImAM vyApArI jIvananI zarUAta karI ane pramANika pAtra che. jIvana ane kunehathI dhaMdhAnI sArI khilavaNuM karI. eka agraNI vyApArI tarIke sArI evI nAmanA meLavI AdonI pesenjara velaphera esosiyezananA vAIsa vatanamAM garIba lokone, bALakone ane nirAdhArone presIDenTa, sahAya ApavA A kuTuMba anupama dAkhalo besADavo che. AdenI relve sTezana salAhakAra samitimAM satya boTAdamAM puSpAbAI manasukhalAla vasANI ekasare tarIke paNa noMdhapAtra sevA ApatA hyA che. jina dharmanA DipArTamenTa, gIradharabhAI chaganalAla AyaMbila khAtuM, vAMcanamAM UMDo rasa dAkhave che. Jain Education Intemational
Page #1179
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1142 vizvanI asmitA sAthe tema ja anya mitro sAthe videzanA yAtrA pravAse jaI AvyA tenuM gurukuLane bhAre moTuM gaurava che. zrI manubhAI cImanalAla zAha. varSa nI uMmare muMbaI vizvAsa vaLyo. zarama, AvyA. prAraMbhamAM , zrI manubhAI cImanalAla zAhanuM kuTuMba bhAvanagaramAM zrI phulacaMda mIThAbhAInA nAme prasiddha che. zrI manubhAIne janma tA. 4-4-25 nA divase bhAvanagaramAM thaye. ghaNI vakhata bhAgya jyAre prabaLa hoya che tyAre mANasane badhA saMjogo paNa sAnukULa sAM paDatA hoya che. gharazALA saMsthAmAM temanuM ghaDatara thayuM. prAthamika abhyAsa pUrNa karI thoDA samaya mATe bhAvanagaramAM ja temaNe zrI manasukhalAla talakacaMda zAha davAnI dukAna karI. kAmamAM rasa paDyo. A lAInamAM zrI manubhAIne janma mahavA pAse jAdarA gAme AgaLa vadhavAnI prabaLa IcachA hatI tethI muMbaI AvyA, thaye. zrI yazovijayajI jana gurukuLamAM meTrika sudhIno muMbaImAM davA bajArane anubhava lIdhe. ane AtmaabhyAsa karI bhAgya ajamAvavA 18 varSanI uMmare muMbaI vizvAsa vadhyo. zarUAtamAM nAnA pAyA upara adherImAM Binichem Laboratories zarU karI ane temAM saphaLatA AvyA. prAraMbhamAM eka varSa DuganI vyApArI peDhImAM nokarI karI anubhava meLavI e ja lAInane svataMtra dhaMdha meLavI. te pachI pAlagharamAM vizALa pAyA upara Lynex ekSelsiyara TreDiMga . nA nAmathI cAlu karyo. ane Laboratory kArakhAnuM zarU karyuM je davA bajAramAM puruSArtha karI pagabhara thayA. te pachI kalakattAmAM ekSala AvakAra pAmI. Draga hAusa nAmathI eka zAkhA paNa cAlu karI ane UMcAmAM UMcA zikhare mANase pahoMcavuM hoya te mahavAmAM jIniMga kuM. mAM bhAgIdArImAM dhaMdho cAlu karela udyoganI nIcAmAM nIcI jagyAethI kAma zarU karavuM che. zrI amRtalAla bhANajI zAhanI sAthe bhAgIdArImAM joIe. A kathananI satyatA zrI manubhAIe prApta karelI vividha dhaMdhAkIya sAhasa karI AgaLa AvyA che, bahuvidha siddhi uparathI thAya che. Aje davA bajAramAM pote be dhaMdhAkIya rokANomAM haMmezA vyasana chatAM prakRtithI dhIra phekaTarInA mAlika che. AjanA jagatamAM tame zuM ? jANo gaMbhIra ane milanasAra evA manubhAI ne eka vyakti che? agara tame ke zuM che e koI pUchatuM nathI. tame tarIke khUba najIkathI - vAnuM jene sadabhAgya sAMpaDayuM haze zuM karI zake che e ja vAta mahatvanI che. teo temanA aMgata jIvananI vinamratA, sAdAI ane zrI manubhAIe prApta karelI siddhi uparathI eTaluM sau koIne sadA AvakAratI temanA hadayanI vizALatA to phalita thAya che ke mAnavajIvana takathI bharapUra che paNa jovA maLaze. A badhuM eka ja vyaktimAM bhAgye ja jovA A take raMgabhUmi upara rajU thAya evI nATakIya hatI nathI. e mATe satata prayatna, dIrdhadaSTi ane prabaLa zrI yazovijayajI jana gurukuLanA mAnada maMtrI che. ane puruSArthonI jarUra rahe che. zrI ghoghArI vizA zrImALI jaina jJAtinA mAnada keSA* zrI manubhAInAM lagna bhAvanagaramAM ja caMdrAvatIbahena dhyakSa che. A uparAMta mulunDanI aneka nAnI moTI sAthe thayAM. temanA parivAre jaina tIrthonI yAtrA karI che. pravRttio sAthe saMkaLAyelA che. zrI mulunDa ghoghArI ane aneka dhArmika prasaMgeno lAbha lIdho che. vIsA zrImALI jina samAjanA maMtrI ane zrI mulunDa jana mitramaMDaLanA sakriya sabhya che. temanAM dharmapatnI zrImatI patinA puruSArtha sAthe patnInuM bhAgya maLe tyAre Indubena samAja kalyANanI ane dhArmika pravRttiomAM ja siddhi zakaya bane che. sAtha ApI rahyAM che. hamaNAM ja teo temanAM dharmapatnI zrI manubhAInI lAyansa kalabanA membara tarIke tema ja maLe. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1180
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1143 jana sezyala)muMbaI tathA jana jAgRti senTara vile. sAdhatA gayA. A sAthe "sevana sIjha pikacarsa' sAthe pAralAmAM temanI sevAo jANItI che. bhAgIdArImAM joDAyA. ane menejiMga DirekaTara tarIke yunAITeDa pAyoniyara phiksa prAli., vageremAM joDAyA. De. maNilAla bI. zAha Ama eka sAthe ja kSetrone vyavasthita rIte calAvavA samaDhiyALA( vIranagara)nA vatanI Do. maNilAla. zaktimAna hatA, ane potAnI sArthakatA batAvI zakavA. bhAI zAha muMbaI yuni.mAM 1936 nI sAlamAM ema. bI. bI. esa. nI padavI dhAraNa karI tabIbI vyavasAyanA zrI madanalAlabhAI sAmAjika sevAmAM paNa AgaLa kSetramAM svataMtra dhaMdho zarU karI svaprayatna AgaLa AvyA. che. zrI mahAvIra jaina vidyAlayanA jAnA vidyAthI saMghanA zarUAtanAM dasa varSa sudhI dhaMdhAkIya kIrti jamAvavA pramukha hatA, zrI siddhakSetra jaina bAlAzrama ane zrI teoe aneka janarala hospiTalamAM tathA ceriTebala sI. ema. vidyAlaya hAIskUla pA nItANuM raTanAM mAna insaTITayuTamAM sevAo ApI. chelA 30 varSathI khUba sabhya, sa2 zIkha sabhya, sekreTarI hatA, zrI jaina vetAmbara mUrtipUjaka ja saphaLa janarala meDikala prekiTazanara tarIkenuM sthAna saMdha muMbaInA pramukha pade sArI kAmagIrI bajAvelI. jamAvI cUkayA che. teo pelA bekaTerIo. zrI mahAvIra jaina vidyAlaDhanA khajAnacI ane InDiyana ane perAsITolojInA niSNAta tarIke bhAratanI aneka unlA pikacara Drinsuina esI nIra, hetulakSI pikacara DisTrIbyuzana esesiyezananA mAnada meDikala kolejomAM potAnI sevAo ApavA jAya che. sabhya ane khajAnacI pade paNa hatA. A uparAMta sinemAteo obereI, zereTona, DaMkana bradharsa, mahArASTra sTeTa grAphI ekajhIbizana InDiyA ane bIjI ghaNI saMsthA ke. e. hAusiMga nANA nigama, yunAITeDa beMka opha sAthe saMkaLAyelA che. ane 1963 mAM philama DelIgezananA iDiyAmAM prophezanalI sevAo Ape che, teo ghaNAM membara tarIke yu.esa.esa. Ara. nI mulAkAte gayelA. nAmAMkita kuTuMbanA phemilI dAktara tarIke priya thaI cUkyA temaNe 1969-70mAM 14 dezonI mulAkAta lIdhelI. A che aneka vakhata teo potAnA kuTuMba sahita dadI sAthe uparAMta mahAtmA gAMdhIjInI caLavaLanI dastAvejI phi9ma sAudI arebiyA jaI cUkayA che. te ja rIte pAsa mATe ghaNuM dezane sAMkaLavA mulAkAta lIdhelI. ane A dadanI pezyala TrITamenTa arthe hasTana (yu.esa.e.) badhI mulAkAtamAM temaNe bhAratIyonuM sAruM pratinidhitva vagere sthaLoe jaI cUkyA che. teo jIvana vImA nigamanA ka27 * kalAsa-1 darajajAnA phijhIzyana tarIke meDikala skImamAM nimAI cUkayA che. teoe bhAvanagara khAte pagu sevAo zrI mahAsukhabhAI hIrAcaMda ApI che. teo niyamitapaNe beMka opha inDiyA muMbaInA mULa mahuvAnA vatanI. bALavaya mahuvAmAM ja sTAphane dAktarI sevA Ape che. teo e muMbainA vitAvyuM. pAlItANA- bhAvanagaramAM zikSaNuM lIdhuM'. guruvistAramAM "meDala kilanika' nAmanI tabIbI saMsthA zarU kRpAthI saMskAro ane saguNAnI khilavaNI thaI. dhArmika karI cekasa DAyAgnosTIka meDikala cekaapa tathA sAravAra keLavaNI paNa prApta karI. mahuvAmAM kApaDanI lAInane jarUrI davA enA korsa sAthe 4 thI 5 divasanI sAravAra anubhava meLavyo ane te pachI muMbaImAM ane te pachI 50 varSanI uMmaranA lokone ApI taMdurasta banAvavA, TekAM sAdhanothI 2005 mAM bhAvanagaramAM kApaDanI dukAna gya cArja sAthe sevA Ape che. zarU karI. 2013 mAM amadAvAdanAM kApaDanI dukAna karI zrI madanalAla ThAkuradAsa zAha ane A rIte pragatinI kUca Agekadama karatI rahI. janma tA. 12-2-1914 mAM suratamAM thayo hato. mAnavajIvananI zreya yAtrAmAM kaMIka evI mapaLa, teozrIe boe seMTa jheviyarsa kolejamAM bI.esa.sI. evA zubha sakaeNto kayAreka ApI jAya che je jIvatarane sudhIno abhyAsa karela. utsAhI mana ane ujajavaLa dhanya banAvI jAya che. 2067 mAM valabhIpuramAM pUjaya zaikSaNika kArakidIe temane muMbaImAM sthAyI thavA nakakI kuMdakuMdavijayajI mahArAjane saMparka sAdhatA, sAmavikano karAvyuM. ane philama DrisTrIbyuzana, I- pArTa ane ekSaporTa. pitAne upadeza maLatAM, samyakajJAnanI daDhatA vadhI. jJAnasAra no vyavasAya zarU karyo. ane dhIme dhIme sArI pragati graMthatA vAMcanathI manamAM rahevuM dharma zraddhanuM bIjA divase Jain Education Interational
Page #1181
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1144 divase pAMgaratu gayuM. 2025 mAM pU. bhuvanabhAnusUrijInA paricaya thayA ane pAlItANAmAM eka dhAmika zibiranA AyeAjanane saphaLa banAvyuM, karyuM". pUjya kasturasurijI, pUjya caMdrodayasUrijI vagerenA upadezathI mahuvAnA upAzrayamAM mArAdhanA hela mATe rUpiyA pacAsa hajAranuM mAtabara dAna karyuM. bhAvanagaramAM paNa heneAnI eka dhArmika zikhara thaI. 2017 thI maMgala dharmAMnI pravRttie vadhatI gaI. yu. SaNamAM 64 parva paSadha, 11 upavAsa, 9 upavAsa, 8 upAya DrAI vagere karela che. sAdhu bhagavaMteAnI dayA ane AzIrvAdathI upadhAna tapazcaryA paNa karelI che. krama siddhAMtamAM ahu dRDhapaNe mAnanArA zrI mahAsukhabhAIne mAtuzrI kapuramA tathA pitAzrI hIrAcaMdabhAInA dhArmika saMskAra vArase maLyA. te ja vArase temanA eka putra-putrI jALavI rahyAM che. zrI manasukhalAla sAkaracaMda zAha zreSThIvarya zrI manasukhalAlabhAI mULa saurASTramAM lI'baDInA vatanI. pistALIsa varSa pahelAM mukhaImAM dhaMdhA the vizvanI asmitA. zrI manaharalAla maganalAla digambara jaina dharmAMnA custa anuyAyI zrI manasura bhAI Aje tA vyApArI kSetre kApaDa lAInamAM putrAne mA dana ApI rahyA che. paNa eka kALe 1957 mAM bhAratanA prathama homa minisTara saradAra vallabhabhAI paTelane tyAM thoDA samaya nokarI karI- prA. sekreTarI zrI IzvaralAla paTelanA ati Agraha hAvA chatAM mAtA pitAnI sevA ucita lAgatAM nekarI cheADI - vyAyAmathI meLavelI naitika hiMMmata ane guNAnurAgI mitranI preraNAthI dhArmika abhyAsa tarapha vizeSa ruci UbhI thai ane te mATe bihAra aMgALa ane dakSiNa bhAratanA pravAsa paNa yAtrAnA zubha hetuthI ja karyAM - bacapaNamAM sa'gItane zekha hateA - pazu AtmakalyANa sivAya kAI kSetramAM temane vizeSa rasa na jAgyA. bhAvanagara digambara jaina saMghanA AgevAna kAryAM. karyAM che--abhakSya AhAra tA temane nAnapaNathI ja vanya che, peAtAnA jIvanane dharmapradhAna banAvI dIdhu che. zrI manasukhalAla Ara. paTela zrI manasukhalAlabhAI mULa keTalakInA. prAthamika zikSaNa meLavavA chatAM tee vyavasAyamAM dhArI saphaLatA meLavI zakayA hatA. 1948 thI 1961 nA gALA daramyAna temanuM Agamana thayuM- temanAM samAM sakhazrIenI hUMphtee zrI mANAvadara khAtenA 'mANAvadara AIsa enDa jIna ane hamAdrI maLatAM rAjagArInI keTalIka sAte prApta I, zarUmAM bilDiMga maTiriyalsa saplAIMganuM kAma zarU karyu. tenA anubhava meLavI e ja lAInamAM AgaLa vadhyA, ane inTirIara DekArezananI lAInamAM temanA putra taiyAra thayA--pitAputranI joDIe pachI te vyavasAyamAM pUrI dilacazpI batAvI - manasukhalAla enDa kuM. nAmanI peDhI dvArA biDiMga Tiriyalsa saplAiMga ane pharnicara vageretuM kAma vizALa pAyA upara hAtha dharyuM. sevAjIvana nI itara pravRttiemAM paNa evI ja sakriyatA dAkhavI. vIza varSa sudhI pragatima DaLa ke. e. sAsAyaTInI menejiMga kamiTImAM, uparAMta vilepAralA mUrtipUjaka zvetAmbara jaina saghamAM varSothI agraNI tarIke sevA ApI che. chellAM pAMca varSathI upapramukha tarIke paNa rahyA. vatana-vI'baDInI jaina khaDiMgane sadhdhara banAvavA mATe jUnA bhUtapUrva vidyAthI one ekaThA karI yazavI kAmagIrI hAtha dharI. guptAnamAM vizeSa mAnanArA zrI manasukhalAlabhAI svabhAve ghaNA ja namra ane vivekazIla jaNAyA. mila 'nA menejiMga ekajhIkayuTiva hatA. 1962 thI 1969 sudhI jUnAgaDhanI azAka AIla keka InDasTrIjhanA menejiMga ekajhIkayuTIva nimAyA hatA, pachI 1969 mAM zrI manasukhalAlabhAI e jUnAgaDhanI 'araviMda inDasTrIjha ' nAM sUtreA sabhALyAM hatAM. A svataMtra ekamanI bhavya saphaLatA mATe te pU prayatna karI rahyA che. Di. oIla keIka tathA bIjA' utpAdane! jevAM ke grAunDanaTa rIphAInDa eIla vi. nA nirmAtA ane nikAsakAro tarIke araviMda inDasTrIjha'nuM nAma mazahUra che, te zrI manasukhalAlabhAInI kuzaLatAne kAraNe che. tela, telIbiyAM ane ekasTrekSana vyavasAya aMgenA teozrI agAdha anubhava dharAve che. A uparAMta dhArAjInA zrI saradAra vallabhabhAI paTela sahakArI khAMDaudyoga li. nA DirekTara pade paNa teozrI hatA. A uparAMta sevAkArya -dhArmika kAryomAM paNa tee sakriyatA dAkhavI kezAdamAM AvelI TI.bI. hospiTalamAM
Page #1182
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1145 eka na vorDa bAMdhavA temaNe pitAnI peDhI araviMda nIyatAnuM sthAna meLavyuM. 1959 mAM A kaMpanI phAlIInDasTrIjhamAMthI sAruM dAna Apela che. rAja keTa kensara rIsarca phUlIne vaTavRkSa banatAM te savANI TrAnsaporTa prAIveTa li. sosAyaTIne pacIza hajAranuM dAna Apela che, jUnAgaDhamAM mAM pheravAI. atyAre savANI TrAnsaporTanI 1997 sudhImAM paTela keLavaNI maMDaLa saMcAlita kanyA chAtrAlayamAM mAtuzrI dezabharamAM 101 zAkhAo thaI ane 1973mAM te 201 amaratabenanuM nAma joDavA rUA. ekatrIsa hajAra Apela che. sudhI pahoMcI. sAthe suvarNa jayaMtI mahotsava paNa UjavAya. A rIte eka ajoDa evI mahAmUlI sevAnuM tathA kArazrI mahezacaMdra jayAzaMkara trivedI kidInuM udAharaNa temaNe pUruM pADyuM che. zrI mahezacaMdra trivedI mahuvA tAlukAnA jAhera jIvana vatana dhAnerAmAM 1994 mAM 75 baMgalAnI eka sAthe saMkaLAyelA che. sahakArI kSetre ane majUra maMDaLamAM suMdara saMsAyaTInuM nirmANa thayuM, sAthe eka suMdara jinAlaya ghaNAM varSothI temanI sevAnuM pradAna rahyuM che. bhAvanagara che paNa tayAra thayuM. jillA sahakArI benka, mahuvA tAlukA nAgarika sahakArI ** benka, mahuvA tAlukA sahakArI peTrola pampa, jillA sahakArI teozrI lAyansa kalaba, roTarI kalaba vi. nA sabhya saMgha, mahuvA tAlukA kharIda vecANa saMgha, mahuvA tabIbI che. zrI mANekabhAIe temanAM dharmapatnI a.sau. zAMtAbena ekama ko. o. keDiTa sosAyaTI, mahuvA nagarapAlikA sAthe jagatanA lagabhaga badhA ja dezono pravAsa kheDavyo karmacArI maMDaLa, mahuvA gumAstA maMDaLa, mahuvA zramajIvI che. chelle aDhI mAsanA amerikA, keneDA vi. nA pravAsa mahilA saMgha, ema aneka sahakArI saMsthAo, sAmAjika daramyAna ghaNI jANakArI meLavI che. temanA parivAramAM be saMsthAomAM agrasthAne rahIne sevA ApI rahyA che, zAmaLa- putra ane pAMca putrI che. temane dareka kAryamAM temanAM dAsa ArTasa kolejanA bhUtapUrva mahAmaMtrI hatA. temajUra dharmapatnI zAMtAbahenane paNa sAro sahayoga maLe che. ane sahakArI pravRttino vikAsa e emanA khAsa zokhanA A uparAMta teo zrI nIcenI saMsthAo sAthe saMkaLAyela viSayo rahyA che. teo paradezanA pravAse paNa jaI AvyA che. (1) upapramukha, bee guDajha TrAnsaporTa esesiyezana, che. chele koMgresa (AI)nA kAvanagara jillAnA (2) mAjI upapramukha, ola InDiyA moTara yuniyanakAryakaromAMnA eka che. koMgresa (3) pramukha TrAnsaporTa kalaba (4) phAunDara eDa vADIlAla kanvInara, reDa TrAnsaporTa phAunDezana (5) sabhya, mahArASTra Traka esiyezana (6) mAjI ceramena, pAlanapura samAja bhAratanA svAtaMtryanA rajatajayaMtI parve mahArASTra kendra (7) pramukha-dhAnerA Arogya samiti (8) upapramukha, sarakAre zrI mANekalAla vI. savANIne je.pI. (jaTIsa keLavaNI maMDaLa (9) ceramena, pArasa ke.mo, hAu sosAyaTIeka pIsa )nI padavI ApI temanuM bahumAna karyuM . dhAnerA (10) satya, roTarI kalaba muMbaI (pUrva) (11) mAdhyamika zikSaNa meLavIne zrI savANIe TrAnsaparTInA sabhya, banAsa rilIpha kamiTI. kSetramAM jhukAvyuM. atyAre vizALa vaTavRkSa banelA " savANI TrAnsaporTa "nI bIja rUpI zarUAta ghaNI kaparI hatI. audyogika kSetre teo savANI TrAnsaporTa prA. limi2sAkasI bharelA A kSetramAM mArga vyavahAra dvArA mAla TeDa | mAya TeDanA menejiMga DirekaTara, svAti spiniMga InDasTrIjha mokalavAnI zarUAta karAvavAmAM zrI savANIne mukhya gaNAvI prA. li; DAyarekaTara, zakti TrAnsaporTa prA. lI., sAvake zakAya. 1953-'paDamAM lAMbA aMtare DijhalathI cAlatI enjiniyariMga varkasa tema ja anya kuM, enA teo ke zarU thaI. ane haidrAbAda khAte savANI TApaTa bhAgIdAra che. sarva kSetrane eka sAMkaLe bAMdhanAra teozrIkaMpanInI pahelI ophisa khullI makAI. muMbaI- hedrAbAda nuM Arogya dIrdhAyuSa bane, sAmAjika kSetre khUba ja vaccenA vepArI saMbaMdho vikasatAM AMdhramAM bIjI jagyA. siddhio meLave tevI zubhecchA pAThavIe chIe. oe eka pachI eka zAkhAo zarU karI. 195lhI zrI gosvAmI mAdhavarAyajI mahArAja gujarAtamAM paNa navA navA sthaLoe zAkhAo kholavAnuM zarU karyuM. Ama 1944 thI 1958 sudhInI satata mahe. mathurA-porabaMdara saurASTra viSNava saMpradAyanA AcArya natane pariNAme dhaMdhAmAM savANI TrAnsaporTa kuM. e vizvAsa ane dhArmika pravRttionA praNetA zrI mAdhavarAyajI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1183
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1146 vizvanI asmitA mahArAjano janma bhAratanA zreSTha hAramoniyama vAdaka nikAsa karI bhArata bharanA kezatelanI nikAsamAM vikrama zrI dvArakezalAlajI mahArAjane tyAM thayo. kalA, sAhitya sthApI nikAsakAramAM agragaNya rahyA che. ane saMgItano A kuTuMbamAM uttarottara vArase cAlyo Avato hovAthI e saMskAranuM zrI mAdhavarAyajImAM teone yAtrA zokha khUba ja prazaMsA mAMgI le te siMcana thayuM. saMgItanI ucakakSAnI tAlIma meLavavAne hatA. 45 varSanI uMmarathI 62 varSanI uMmara sudhI sadabhAgI banyA. temaNe aneka sthaLe prasaMgopAtta saMgIta varase doDhathI sADA cAra mAsa sudhI yAtrA karI bhAratane gAyakI ane vAdananuM abhivAdana karAvyuM. bhinna bhinna khUNe khUNe khUMdI vaLyA hatA, yAtrAsthaLamAM mAtra potAnAM ghaNIye gAyakI para sAruM evuM pite prabhutva dharAve che. ja dhArmika sthaLo jevAM ane darzana karavA te niyama sAdu nirabhimAnI ane AdhyAtmika raMge raMgAyeluM temane nahIM rAkhatAM anya dhArmika ane atihAsika sthaLonI jIvana che. mRdaMgavAdanamAM sAro evo kAbU dharAve che. mulAkAta levAnuM cUkayA nathI. A yAtrA pravAsethI teo bAlyakALathI ja ghaNA tejasvI, susaMrakArI ane teone himAlaya khuMdI vaLavAnI IcchA pAMkhAI nahotI sahadayI jaNAyA che. vizaguva saMpradAyamAM Aje temanI ane tethI tene tRpta karavA mATe himAlayane cAra vakhata pratiSThA asAdhAraNa vidvAna puruSanI jaNAya che. sa pradAyanA thaIne judI judI dizAethI khUMdI vaLyA. himAlayamAM trimAsika " agnikumAra'nA saMpAdanamAM mahatvano phALo atipavitra kailAsa ane mAnasarovaranAM darzana karavA rahyo che. saMpradAyanuM eka calacitra sUrasAdhanAnuM citra uparAMta teoe badrIkedAra, gaMgotrI, jamanetrI, paNa utArIne temanI zaktinI ApaNane pratIti karAve che. lakSmIvana, saMta paMtha, nepALamAM pazupatinAtha ane muktikAvyo paNa banAve che. sAhityapremI jIva uparAMta zreSTha nAtha, nephAmAM parazurAma kuMDa, AsAmamAM kAmAkSI ane dharma pracAraka tarIke temanI gaNanA thAya che. kAzmIramAM amaranAthanAM pavitra dhAmomAM darzana karyA, A rIte samagra bhAratanI himAlaya sahitanI yAtrA sva. zeThazrI ema. ema. khaMbhAtavALA teoe saMpUrNa karI. janmaH vikrama saMvata 159, kArataka sudi 15 | gujarAtanuM koI paNa dhArmika sthaLa evuM nahIM hoya vargavAsaH vikrama saMvata 2034, jeTha vadI 12. ke jyAM teo eka yA bIjI rIte madadarUpa nahIM nIvaDayA sva. zeThazrI ema. ema. khaMbhAtavALAno janma vikama hoya. ochI vattI paNa kaIne kaI rIte teo madada saMvata 1959 nA kArataka suda pUrNimAnA divase thayo karI cUkyA che. amadAvAdamAM abhUtapUrva e durgAkeTI hatA. zeThazrI ema. ema. khaMbhAtavALA AptajanamAM mahAyAga, dvArakA pIThAdhIza jagadguru zrI zaMkarAcArya ane saMbaMdhI vargamAM "mANekalAlabhAI' tarIke jANItA mahArAjanI sAMnidhyamAM prakhara vidvAno dvArA saMpUrNa hatA. teo prathamathI ja svabhAve sAhasika vRttinA ane zAstrokta rIte karAvyuM tenAthI saMtuSTa banI dvArakApIThAdhIza udAra dilanA hoI AptajanomAM khUba ja prItipAtra thayA jagadguru zrI zaMkarAcArya mahArAje "dharmasevA dhuraMdhara hatA. teoe prAthamika keLavaNI zarU karI mAdhyamika nI mAnavaMtI padavI enAyata karI hatI. keLavaNInA madhyAMtare ja zALA choDI svamAnabhera pitAnA A rIte zeThazrI ema. ema. khaMbhAtavALAe judA dhaMdhAnI zarUAta eka nAnakaDI dukAnathI karI. A dukAne judA sevAnA sAmAjika ane dhArmika kSetramAM bhAga ane grAhakomAM khUba khUba cAhanA ane vizvAsa pedA karyo ane lAbha laI pitAnA kezatelanA dhaMdhAne bhArata bharanA kezakAna sArI sthitimAM sadhara banI gaI. sAhasika jIvane telanA udyogonI AgalI haroLamAM mUkI dIdho che. heramAtra nAnakaDI dukAnamAM gAMdhAI rahevuM rucyuM nahi. ane oIlanA udyogonI aMdara teoe gujarAtanuM gaurava pariNAme kezavadhaka kezatelanA utpAdanamAM jhaMpalAvyuM. vadhAya" te uparAMta bhAratane kiMmatI hUMDiyAmaNuM maLavI khUba ja nAnA lAgatA udyogamAM jhaMpalAvIne kezatelanA ApI teoe pitAno yatkiMcita namra phALo Apyo che. udyogamAM ema. ema. khaMbhAtavALAnuM ane temAM proDakaTasa inDiyAnuM nAma jagaprasiddha karyuM. teoe paramakRpALu paramAtmA svargastha AtmAne zAMti bakSe temanA utpAdanano vizvanA batrIsathI paNa vadhu dezomAM tevI abhyarthanA, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1184
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1147 zrI mukundabhAI nAthAlAla zeTha silara nAmanA kemikalamAM kapaDAne pAMca miniTa boLI, nicAvIne sUkavavAthI tenuM TakAupaNuM bamaNuM thAya evI dhoLakAnA jAhera jIvana sAthe saMkaLAyelA jANItA navIna zodha eka haMgeriyana vaijJAnike karI. te peDhI sAthe eDavokeTa zrI mukundabhAI zeThe 15ramAM vakIlAta zarU vepArI karAra karavA tathA pherasilera bhAratamAM banAvavAnI karI je Aja sudhI cAlu che. dhoLakA tAlukAnI inDiyana kAnUnI vyavasthA karavA bhArata sarakAranI paravAnagIthI sane reDakrosa sosAyaTInA upapramukha tarIke, dhoLakA ejyukezana 1953mAM ane bIjI vAra sane 1955mAM yurepano sAyaTInA mAnada maMtrI tarIke, mahAlakSmI mAtA TrasTanA pravAsa karyo. sane 1956nI 1lI jAnyuArInA roja menejiMga TrasTI tarIke, dazA poravADa nAtanA menejiMga muMbaImAM phekaTarInuM udaghATana karyuM ane te prasaMge phrAnsanI TrasTI tarIke tathA kArobArI kamiTInA pramukha tarIke che. te peDhInA DAyarekaTara zrI mULajIbhAIne AmaMtraNathI khAsa bhUtakALamAM paNa trIza varSa myunisipAliTInA sabhya tarIke, muMbaI AvyA. khAdI kamizane zarUAtathI sAro rasa 18 (aDhAra) mAsa myu. pramukha tarIke ane anya lIdhe. sane 1957mAM IndoramAM bharAyela kesa adhikeTalIka kamiTIonA ceramena tarIke ghaNuM madhura suvAsa vezanamAM khAdI kamizananA pradarzanamAM khAsa apavAda rUpe UbhI karI che. temaNe dhoLakAnA vividha kSetre dAnanI kamizananA kharce temane eka mATe sTela ApavAmAM saravANuM paNa vahetI rAkhI che. dhoLakA kolejamAM rUA. Avyo. dhIrajapUrvaka samajIne sAro utsAha batAvyA 2000/-nuM dAna garIba vidyArthIone pustako vagere ane khAdI utpAdana kendrone pherasilora vAparavAne mATe ApyuM che. dhoLakAnA vikAsa mATe khAsa karIne anurodha karyo. 193 6-38 mAM brahmabhaTa maMDaLanA maMtrI zaikSaNika pravRttiomAM temane vizeSa rasa che. gujarAta tarIke kAma karyuM. 1946-47 nA komI hulaDa prasaMge mAdhyamika zALA saMcAlaka maMDaLanI kArobArInA teo temanA mATuMgA vibhAganI saMrakSaNa samitinA pramukha sabhya ane upapramukha che. dhoLakAnI ghaNI saMsthAonuM tarIke hatA. sane 1953mAM eka vakhatanA kendranA pradhAna saMcAlana kare che. temane keLavaNI mAM vizeSa rasa che. guja rAta zrI. ema. sI. reDInI AgevAnI nIce yunonI phuDa enDa yunivarsiTI saMlagna grAma vistAra kolejonA mahAmaMDaLanI egrIkalcara orgenAIjhezananA tenA roma-iTAlI adhiekajhIkayuTiva kamiTImAM sabhya hovA uparAMta ghI amadAvAda vezanamAM nirIkSaka sabhya tarIke gayA hatA. tenA kaioraDina senTrala ke-opareTIva kanjhayumarsa sosAyaTIjha pheDarezana nezana saba-kamiTImAM bhAga lIdho hato. ane 1943 mAM li. nA teo kArobArI - sabhya tathA DAyarekaTara pade kAma zrI brahmabhaTTa vidyottejaka maMDaLanA vaDodarAmAM baMdhAtA kare che. chAtrAlayanA makAnamAM senTrala hola bAMdhavA rU.20000zrI mULajIbhAI somAbhAI brahmabhaTTa nuM dAna ApeluM. zrI brahmabhaTTa vidyottejaka maMDaLanA varasethI murabbI sabhya tathA naDiyAdanA zrI brahmabhaTTa pragati zrI mULajIbhAI brahmabhaTTa (hAla muMbaI) naDiyAda maMDaLanA AjIvana sabhya che. te uparAMta mATuMgA keLavaNI (ji. kheDA)nA vatanI che. sane 1940mAM nekarInuM maMDaLa, mATuMgA gujarAtI sevA samAja, vallabhavidyAlaya rAjInAmuM ApI potAno svataMtra dhaMdho zarU karyo. dhIraja ANaMda, zrI viThThala kanyAlaya naDiyAdanA AjIvana sabhya ane zramapUrvaka dina pratidina pragati karatA gayA. te hovA uparAMta sArI rakamanuM dAna paNa ApeluM che. samaye muMbaInA raMgabajAramAM ghaNA navA vepA' chedAkhala bhArata-pAkistAnanA yuddha prasaMge nezanala Diphensa phaMDamAM thayA ane temAMnA ghaNA anubhavI ane dhaMdhAkIya lAga rU. 10,000/- mahArASTranA mukhya pradhAna zrI vI.pI. vagavALA hatA. lAgavaga vAparIne temaNe rasahakArI Dema- nAthaka mAraphata ApyA. gIrI karavA mAMDI jethI navA vepArIonuM hita je khamAyuM. anya vepArIbhAIonA sahakAthI navuM so. naDivADhanI roTarI kalaba saMcAlita badhira vidyAlayasiyezana dhI be kalara enDa kemikala maracanTasa ese saMzodhana kendrane rUpiyA doDheka lAkhanuM dAna ApyuM che. siyezana sthApyuM. varaso sudhI tenA mAnada maMtrI tarIke naDiyAdanI nyu sivIla hospiTalamAM mAtuzrI acaratabA temaNe kAma karyuM. vizvayuddha pachI yuropamAM kApaDa Tekano- somAbhAI brahmabhaTTane nAme prasUti gRha mATe eka lAkha lochamAM ghaNI pragati thaI. phakta eka ja vakhata phora- rUpiyAnuM dAna karyuM. gujarAta rela rAhata phaMDamAM rUpiyA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1185
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1148 vizvanI asmitA daza hajAra arpaNa karyA. araviMda maphatalAla sadaguru sevA piSaNa maLe e niSThAthI temaNe A saMsthAnuM ghaDatara saMghamAM rUpiyA dasa hajAra, 1971 nA duSkALanA varSa mAM karyuM che. bAra mahinA sudhI ukaMThezvaramAM garIbone anAja Apyu. A saMsthA audyogika kSetre upayogI thaI paDe evA kamANInA daza TakA dhArmika kAmamAM vAparavAnA AgrahI saMzodhana ane zodhakhoLa mATe dara varSe rUA. 25000/che. zikSaNa vageremAM ucca vicAra dharAve che, ne eka evA cha puraskAra tathA cha suvarNacaMdraka Ape zrI mULajIbhAI kanTrakaTara che. A uparAMta vijJAna ane udyogane sAMkaLatA pustakanuM eka adyatana pustakAlaya ane saMzodhana prayogazALA UbhI pAlItANAnA vatanI che. amadAvAdamAM atyAre karavAnI cejanA paNa AMkavAmAM AvI che. A samagra vasavATa kare che. janAne kula kharca rU. 4 karoDa thaze je temanuM kuTuMba zrI mULajIbhAI eka samartha zipakAra ne sAthe sakhAvata tarIke Apaze. uparAMta A saMsthA taraphathI se sAyaTInI sthApatya kaLAmAM eka niSNAta tarIke UgatA saMzodhanakArone protsAhana ApavA rU. 5000 nI oLakhAya che. zatapozI vikasita pAMkhaDIo jevuM eka evI 40 vArSika rkolarazipa ApavAmAM Ave che. temanuM kAryakSetra se so sosAyaTInA AyojananI jhAMkhI A saMsthAnA vikAsa mATe zrI mohanabhAIne bhAratabharanA karAve che. AvI pUrNa Adarza sabhara AyojanavALI vijJAnIono sAtha ane sahakAra maLI rahyo che. sAthe gaNanApAtra sosAyaTIo nibha yanagara, bhamaNine jarUra sAthe gujarAtamAM eka vijJAnika paddhatinuM audyogika esTeTa gaNAvI zakAya. temanI sthApatya kaLAnI sAkSI ApatA ane nagara paNa bAMdhavAnuM nakkI karAyuM che, jenuM kAma paheregIra samA jevA ke pI. Ara enDa sansa, sTeTa have pUrajozathI zarU thaI gayuM che. te badhI cejanAne beMka opha saurASTra, DokaTara kresikA bihiDaMga ane mahA- kharca rUA. trevIsa karoDa aMdAje zAve che. rASTra hAIskUla jevI imArato rAjanagaranI ronakamAM zrI mohanabhAI eka udyogapati hovA uparAMta jAte vadhAro kare che. eka kuzaLa TekanolojisTa che, ane tethI vijJAna ane rAjanagaranA anya sthApatya zipiomAM teo TekanolojImAM temane vizeSa rasa che. laMDananI pherADe hAusa pitAnI agamya siddhi ane vyavasAyika zaktithI gaNanA- jevI vikhyAta TekanolojInI saMsthAmAMthI teo IlekiTakala pAtra sthAna dharAve che. mALI jJAtinAM kAmamAM sAro ane mikenIkala enjiniyara thayA che. zarUAtamAM laMDana2sa dharAve che. mAM ane pachI bhAratamAM tAtA ja thanA udyogomAM temaNe sevA ApI hatI. paNa ka9panAzIla ane svataMtra mijAjazrI mohanabhAI IzvarabhAI paTela nA mohanabhAI nokarInI mAdita svataMtratAmAM jakaDAI muMbaInA nAmAMkita udyogapati zrI mohanabhAI paTela rahe e zakya nahotuM. nokarI choDI temaNe vyApArI kSetre dezanA gaNanApAtra udyogapatiomAMnA eka che. audyogika jhaMpalAvyuM. hAthamAM lIdheluM kArya keIpaNa bhege pUruM kSetre vijJAna ane TekanolejInuM mahattva svIkArI ene karavAno temane daDha nirdhAra ane lokhaMDI manobaLa temanI mahAkAMkSI mUrtimaMta karavA zrI mohanathAI e vividha madade AvyAM. ane jotajotAmAM zrI mohanabhAIe potAnuM lakSI odyogika saMzodhana kendra e nAme vijJAnika ane eka nAnakaDuM udyoga jUtha UbhuM karI dIdhuM, audyogika zodhakho mATe eka adyatana saMsthAnI sthApanA elyuminiyama udyogane temaNe vyavasAya tarIke apakarI che. A saMsthAnI sthApanA dvArA mohanabhAIno hetu nAvyo. tenI TekanolojI AtmasAt karI temAM navatara dezanI samaddhimAM mahattvano phALo ApanA vijJAnIone pravego karyA. hAla nAyarobImAM keniyA sarakAranA sahAgathI protsAhana ApavAno che. AvatI kAlanI palAdanI bhaThThIo baMdhAtuM' elyuminiyama kArakhAnuM temanuM TekanolejInI sUjha ke eyaminiyamanA udyogo UbhAM karanArI prajAnuM mAnasa tema ja AvaDatanI nIpaja che. hAla zrI mohanabhAInA kuzaLa ghaDatara vijJAnika Dhabe thAya ema teo Icche che. dezamAM saMcAlana heThaLa muMbaImAM tema ja vaDodarAmAM paTela elyu nAnika paraMparA UbhI thAya ane vaijJAnika bhAvanAne miniyama prA. li. tathA ekazana prosesijha prA. li. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1186
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 114 jevA be saphaLa kAryakrama audyogika ekame kAma karI ane jJAna saMpattine upayoga prajAnI sevAmAM ApavA rahyA che. rahe e ja abhyarthanA. zrI mohanabhAIe 48 varSanI yuvAna vaye puruSArthanA zrI mohanalAla popaTalAla mahetA jore elyuminiyama udyoganA agresara tarIke potAnI eka AgavI pratibhA UbhI karI che. A siddhi temanI mANasa dhanavAna hoya, dayALu hoya, sAthe nirAbhI nAnI paNa hoya evA kissA bahu ja ochA jovA maLe che. khaMta, dhagaza ane satata parizramanuM phaLa che. ' garIbI jIravI zakAya che paNa unnati jIravI zakAtI zrI mohanabhAIno zikSaNa pratye prema anero che. nathI, unatimAM paNa maryAdAmAM rahI jIvI jANanAra zrI temanA vatana uttarasaMDA ( duhA kheDAmAM rUA aDhI lAkhanI mehanalAlabhAI saurASTramAM sAvarakuMDalA pAse khaDakALAnA udAra sakhAvata karI pitAzrInA puthArtha IzvarabhAI jIvA- vatanI che. drikathI dhu 25 bhyAsa na karI ra kayo mane bhAI kanyA vidyA nayanI sthApanA karI che, tathA rUpIyA keTalIka javAbadArI vahana karavA nAnI uMmaramAM ja be lAkhanI sakhAvata karI potAnAM mAtuzrInA nAme musIbatothI kAramA divase ne sAmane karyo. jogezvarImAM zrI sUrajanA vidyAmaMdira e nAmanI eka pAMcatalAvaDA pAse haripara gAme pitAnA mosALamAM adyatana zALA baMdhAvI ApI che prAthamika abhyAsa karI bhAvanagara gokaLadAsa be DigamAM milanasAra svabhAva, bIjAne ugI thavAnI ane nena meTrika sudhIne aAsa karI 1930mAM muMbaImAM kaMika karI chUTavAnI bhAvanA e sAruM mitramaMDaLa meLavI sau prathama paga mUkaze, je vakhate rAjanI laDatane zakayA che. A uparAMta malADa muMbaI nI to e S.N.D.T. nAda pUrajozamAM gAjato hato. zrI mohanabhAI yuvAna De saMlagna mahilA koleja sthApI che ane temAM 1000 haiyuM temAM paMcAyuM ane dhakesanI satyAgrahanI laDAmAM bahene M.A. sudhIno abhyAsa kare che. agra chAga bhajave. dharapakaDa vaherI roDA jelamAM keTaleka sama ! vitA, khAdI graheNu karI ne sAthe kI mehanabhAInAM dharmapatnI caMdAbena paNa sAmAjika ahIM tahIM dhUmyA re ra ka Ika cakTa 4 dizAmAM kAryomAM satata pAvA yelA rahe che, e vesTa Inara sthira thavA thanaganI hyuM hatuM. pAMca sAta varSa khAMDavAravahIla kalabanI vividha pravRttiomAM teo sakriya bhAga mAM nokarI karI dareka varSa caMdulAla verAnI sAthe kAma letAM rahyAM che. zrI mohanabhAInuM kuTuMba Adhunika vicAra karyuM. muMbaIthI dezamAM jatA rahyA. vaLI pAchA dezamAMthI saraNIthI raMgAyeluM che. temanA kuTuMbamAM vijJAna ane muMbaI AvyA. pahaMdabaMga enDa seniTarI kAmamAM temanuM kaLAne subhaga samanvaya sadhAye che. temanA putra zrI nAma AgaLa jaNAvyuM. kapa kema pachI te dukAnI-jagyAo nayanabhAI pazcima jarmanImAM ucca abhyAsa karI mikenI. lIdhI. ane dhaMdhAne karAkhyuM. dakSiAva dilanA zrI kala enjiniyara thayA che. ane have temanA dyogika mehanabhAI e dhaMdhAmAM be paisA meLavyA che tene sadajUthamAM Productivity Officer tarIke joDAyA che. upayoga karatA rahyA. tenI viru yA pArI kAra mAM nayanabhAInAM patnI zrI pArUlabena mubaI yuni.mAMthI ghaNa keLavaNuM viSayaka tema ja sA mAM jaka, dha ! eka pravRtti Politics viSaya sAthe B. 5. thayAM che. te temanI putrI ne vizALa dilathI svaya karI che. mADaka bane che. nizA bhAratanAtha ma mAM prakIrNa che. amerikAmAM nRtya zALAmAM ke zrInAthajInA maMdiramAM, saMnyAsa A vya mAM praye karI nAmanA meLavI che. muMbaInA jANItA phima ane bIna dhArmika ane mAM temanI degI maLI che. nirmAtA rAmAnaMda sAgaranA suputra AnaMda sAgara joDe zikSaNakSetre paNa sArI evI mAtabara rakama vatanamAM teo lagnagraMthithI joDAyAM che. ane teo muMbaI yuni. vAparI che. mAMthI arthazAstra sAthe B.A. thayAM che. Ama zrI mohanabhAI paTela eka nAmAMkita udyoga zrI mohanalAla becaradAsa mahetA pati tema ja sAhasika, udAra mahAnubhAva che. teozrI bhAvanagara jillAnA dudANAnA vatanI ane jenadhama. vadhu ne vadhu janatAnA saMparka mAM AvI sevA karatA rahe premI zrI mohanalAlabhAIe 92 che. muMbaInI vATa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1187
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1150 vizvanI asmitA pakaDI ane AvatAMveta eka sAmAnya nekarIthI jIvananI tarIke, morabI rUphiMga TAIlsa menyuphekacararsa esosizarUAta karI. traNeka varSa bAda svataMtra dhaMdhAnA zrIgaNeza cazana morabInA pramukha tarIke, lAyansa kalabanA pramukha karyA. temAM kudarate yArI ApI. taLAjAnI jona beDi ga, tarIke, mayura jimakhAnAnA sahamaMtrI tarIke ane bIjI pAlItANA jana bAlazrama, pAlItANA jaina zrAvikAzrama, ghaNI sAmAjika saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. zaMkhezvara tIrtha, sAvarakuMDalA, beMglora jaina upAzraya, muMbaI keTanA derAsaramAM ane anyatra nAnA moTA phaMDa zrI motIlAla vIracaMda zAha phALAomAM temanA kuTuMbe sArI evI deNagI karI che. zrI motIcaMdabhAInAM mAtApitA dharmiSa eTale pAte saurASTramAM jaina tIrthonI yAtrAe paNa karI. ujajavaLa jIvananI ta relAvI. tA. 10-5-'72nA roja motIbhAIne dharmanA saMskAra paNa nAnapaNathI ja paDavA hatA. teo abhyAsamAM paNa buddhizALI hatA. sevAbhAvanA svakAzI nyA. temanA e vArasAne temanA parivAre jALavI rAkhyo. zrI zazIkAMtabhAI Aja temanA e vika paNa nAnapaNathI ja temanAmAM hatI. 21 varSanI yuvAna vaye jaina zvetAMbara konpharansanuM kArya karavA bhAvanA jAgI rAvelA dhaMdhAnuM saphaLa saMcAlana temanA nAnAbhAIe zrI ramezabhAI tathA zrI nirmaLAI sAthe karI rahyA che. : ane 24mA varSe junnaramAM konpharansanuM 13 muM adhi vezana bolAvI yazasvI kArya karyuM. A adhivezanamAM teo paNa nAnAM-moTAM sArvajanika - dhArmika ane zaikSa DeligeTenI moTAmAM moTI hAjarI hatI, cIpha sekreTarI Nika kAmamAM yathAyogya phulapAMdaDI sahakAra ApatA rahyA zrI motIbhAI hatA, bhAratIya jaina svayaMsevaka pariSadanA che. taLAjAmAM pratiSThA karAvI tyAre capulajImAM pUrvA eka varSa pramukha rahyA. pramukha tarIke sva. mohanalAla bhimukha bhagavAna besADayA hatA. cAlu varSe lAyansa cekasI ane zrI pipaTalAla zAha, zrI mohanabhAI jhaveklaba ghATakoparamAM hiMdu vasAhatamAM kilanikamAM eka beDa temanA taraphathI apAyela che. rIe bhAratavarSanA dareka prAMtamAM pracAra-pravAsa karI jAgRti lAgyA. bhAratabharano ekapaNa prAMta pracAra mATe temanA parivAra taraphathI nAnA moTA aneka sAvajanika bAkI rahyo hato. jena !mAjamAM je matabheda cAlatA phaDaphALAmAM sArI evI deNagI satata thatI rahI che je hatA temAM eka bhAvanA mATe mAlegAmamAM zeTha zrI khUbaja sUcaka che. kasturabhAI lAlabhAInA pramukha paNa nIce aikaya pariSada zrI mehanabhAI mahIdAsa paTela bolAvI, temAM thayela TharAne konpharansa bahAlI ApI. ludhiyAnA konpharansa pachI konpharansanA sekreTarI rahyA. te juthaLanA vatanI zrI mohanabhAI, naLiyA udyoganA pachI pAlItANAmAM konpharansanuM adhivezana bolAvavAmAM saMcAlananI UMDI samaja nAnapaNathI ja temanAmAM dekhAtI AvyuM. te prasaMge teo khyAti pAmyA. chellAM ghaNAM varSa thI hatI. muMbaI yunivarsiTInI 1950nI sAlanI bI. esa. mAlegAmamAM prasiddha kApaDanA vyApArI che. 20 varSathI sI. (egrI)nI parIkSAmAM prathama AvI sara robarTa mAlegAmamAM sADI vepAra maMDaLanA pramukha tarIke cAlu elana golDa meDala meLavyuM, jethI bhArata sarakAranA che. mAlegAmamAM 40 varSathI dharmAdA auSadhAlaya calAve skalara tarIke e enjiniyarigane pisTa grejaeTa che. temanI tIrthasevA paNa prazaMsanIya che. zrI sametazikhara abhyAsa karavAnI skolarazipa maLI ane AgaLa vadhyA. upara bihAra sarakAre rAkramaNa karI pahADano kabajo lIdho kheDUta kuTuMbamAM janma lIdho chatAM pite audyogika kSetre hato tyAre anya kAryakartAo sAthe rahIne pahADa janone haraNaphALa siddhi hAMsala karI che. amerikAmAM meLavela che te siddha karavA pATaNa ane dilhImAM aneka prayAsa vizALa anubhava tema ja bhAratanA agraNI kendrakaTa ku. karyA. zrI aMtarIkSa pArzvanAtha tIrthano ghaNuM varSathI mesata paTela enjiniyariMga kuM. li. mAM be varSanA upapramukha rahI kArya kare che. dilhI lekasabhAmAM dhArmika bAMdhakAma khAtAne anubhava. A badhA samRddha jJAnanA TrasTa bila 1960mAM rajU thayuM hatuM. A mATe kenpharansa upayogathI temane agraNI udyogapatinuM mAna apAyuM. khAsa zrI motIbhAIne mokalyA hatA. konpharansa ane gujarAta rAjyamAM meTAmAM moTA vilAyatI naLiyAnA A. ka. peDhI taraphathI A bila jainene lAgu na thAya dAgamAM - bhaDiyAda piTarIjha morabInA sthApaka bhAgIdAra tene joradAra virodha karyo hato ane dilhImAM badhA
Page #1188
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1151 AgevAnono sahakAra laI prazaMsanIya kArya karyuM hatuM. phalapAMdaDI upayoga nAnA moTA sArvajanika phaMDaphALAeAmAM nAsika jillAmAM saptazRMga DuMgaranA devI sAme ghora paNa karyo. chellAM traNa varSathI gujarAta rAjya kakSAnI hiMsA thatI hatI te baMdha karAvavA mATe bhAre prayAsa gopAlaka punarvasavATa yojanAnA sahaya tarIke, bilImorA karyo hato ane mUgAM prANIonI katala baMdha karavAmAM mArkeTa kamiTinA sabhya tarIke, bilImorA vi. vi. kA. temane yaza maLyo hato. mAlegAmamAM upAzraya baMdhA saha. maMDaLInA sabhya tarIke, bilIma mAla pUrI pADache. temAM dhArmika anuSThAno cAle che. zrI pRthvI koTana nArI sarakArI maMDaLInA upapramukha tarIke, gaNadevI tAlukA milsa li, amara DAI-kema lika amRtalAla enDa kuM. nA devasara grAmapaMcAyatanA chelA nava varSathI pramukha prA. li; inDo-kema prA. li. nA ejanTa che. benkarsa tarIke, tenA vatananI dUdha utpAdaka maMDaLanA pramukha tarIkai ane kalara kemikasanA maracanTa che. punA dhArAsabhAmAM tathA valasADa jillA sahukArI saMghane AjIvana sabhya bALasaMnyAsa pratibaMdhaka bila AvyuM, A bilane tarIke, rapa ne vividha saMsthAomAM temanI sevA patharAyelI che. virodha karavA nA rahI bila nAmajapa karAvavA tanatoDa samAjasevAne teo kayAreya bhUlaze naI. jJAtinAM ane mahenata karI. A kAryamAM sevAmati zrI popaTalAla vividha sArvajanika kAryomAM temanI hAjarI acUka hoya zAhe khUba ja prayatna karyo hato. ja. dakSiNa gujarAtanA gopAlaka (bharavADa) samAjamAM sAmAjika kurivAjo jevA ke bALalagna, amAnuSI khoTo zrI motIlAlabhAI 77 varSanI jaIpha uMmare konpharansa kharca sAme naNatara sAthe samAjane samaja ApI, A zAsanasevA, samAja kalyANanA kAryo karavA bhAre utsuka samAja sudhArAno kAyade 1965 thI zarU karyo che, jemAM hoya che. temanA suputra ci. javAharabhAI paNa dharmaniSTha sAmAjika pheraphAro thayA che. samAjamAM bALalagna baMdha che ane samAja sevAnAM kAryomAM sare rasa dhe che. teo thayAM che, khoTA kharcA baMdha thayA che. samAjano ghaNo sevAne dIpa jhaLahaLato rAkhe ane dIrdhAyuSya bhogave e varga bhaNatara tarapha vaLe che. atyAre dakSiNa gujarAta ja abhyarthanA. gopAlaka (AhIra) maMDaLanI sthApanA karavAnuM kArya zarU zrI maMgubhAI jerAmabhAI AhIra karyuM che. tenA baMdhAraNa kAMmaTInA sabhya paNa che. mANasa dhAre te jIvanamAM kazuM ja azakya nathI. zrI yazavaMtabhAI sI. dAdabhAvAlA bhaNatara bhale ochuM hoya paNuM vyavahAradakSatA ane svapu. jhAlAvADanA bahAra vasatA sevAbhAvI yuvAnomAM zrI ruSArthathI mANasa jaMgalamAMthI maMgala karI zake che. tene mATe jarUra che pracaMDa mahenata ane jahematanI. yazavaMtabhAInuM nAma mokhare rahyuM che. kAryamAM saphaLatAmAM temanA pitAzrI sva. zrI caMpakalAla cunIlAla dAdamAgujarAtanI khamIravaMtI AhIra kAmamAM janma lIdho. vAlAnuM dhArmika jIvana, rAMdhakArayukta namra vyavahAra vANI, pazupAlanane bApadAdAne vyavasAya, cha gujarAtI sudhIno sevAyukta vRttinI preraNAmAMthI meLavela anubhava mAthuM ja ja abhyAsa; paNa A navayuvAne audyogika kSetre kAMI gaNAvI zakAya, gAMdhI vicArasaraNIne jIvanamAM sthAna karI chUTavAnA manasUbe nAnapaNathI ja sevela. bilIma ApanAra zrI yazavaMtabhAInuM jIna spaSTa cekakasa dhyeya rAmAM meMglorI naLiyA banAvavAne udyoga emaNe zarU tarapha haMmezAM pravRttizIla rahyuM che. teozrInA svalAya karyo. pUrI jANakArI nahotI eTale ghaNI moTI rakama mahatvAkAMkSI hatA, paNa sIdhI TocanI saphaLatA nahi dhaMdhAmAM gumAvI paNa nirAza na thayA. nAsIpAsa thayA paraMtu je kArya kare tene pAyAthI majabUta banAvavAmAM ja vagara e ja dizAmAM aviratapaNe prayAsa cAlu rAkhyo. mAnatA hatA. "jeno pAye pAke enuM caNatara pAku' zrI maMgubhAI e parizramI jIvananI preraNAtmaka keDI pAtharI e niyamane anusaranArA hatA. teozrI gRhanirmANalakSI che. nehIo pAsethI ane beMka pAsethI lona meLavI vyavasAya udyoga sAthe varSothI saMkaLAyelA che. ane A pharI e ja dizAmAM puruSAthI paga mAMDyA. pachI te kame vyavasAyanA suMdara kAryathI eka agragaNa ane ra"bhyAsa karma e dhaMdhAmAM pragati sAdhatA ja rahyA. Aje bilI- niSTha saMcAlaka tarIke prakhyAta che. pacaraMgI prajAnuM dhAma morAmAM temane naLiyAne udyoga sArI sthitimAM che, mahAnagarI muMbaImAM. temaNe A pacaraMgI prajAnI judI eTaluM ja nahI be paisA kamAyA ane e saMpattino jarI jarUriyAtane pUrNa karanArI tamAma prakAranI Adhunika Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1189
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA 1152 sukhasagavaDatA vALI imAratonA bAMdhakAmamAM mahattvane A uparAMta sevAkAryamAM paNa eTalA ja kALajI phALo Apyo che. A vyavasAya kAryamAM suAyeAjana vALA che. rUA. 51000- skina beMka, jarabAI vADiyA mATe vaparAyelI sUjha-vyavasAyataMtrane saMbhALanArI kAryazakti, muMbaI, hospiTalamAM (caMpakalAla dAdabhAvALA skina beMka takedArI ane buddhiniSThAne temane upaga vakhANuvA nAme) rU. 51000/- vAlakezvara 2thAnakavAsI upAzraya, jevo che. rUA. 25000 -TI.bI. hospiTala, surendranagara, rUA. 15000/ sI.yu. zAha iMgliza skUla, rU. 15000/- vaDhavANa zrI yazavaMtabhAIe pitAnI kAryazakti para pUrata hospiTala tathA Azare rUA. 45000-vaDhavANanI skUlane vizvAsa rAkhIne ghaNI vyavasAyI saMsthAne eka sUtre rAkhI ApyA che. Ama temanI dAnabhAvanA karatAM pharaja jANI che. potAnA biDiMga kansTrakazananA vikAsa athe teozrIe yuropa, amerikA tathA jApAnanI cha vakhata bhAvanA vadhu lAge che. musApharI karelI che. A musApharI dvArA teozrI potAnI vyavasAyika daSTi vikasAvI potAnA kAryane sAcA arthamAM saMpUrNatA ApavA vicAre che. zrImatI dhIrajabena paNa pitAnI dareka icchAzakitathI zrI yazavaMtabhAInA jIvanamAM zraddhAMjali sAcA artha mAM bhAgIdAra banI zakayAM che. zrI yazavaMtabhAInA putra zrI abhayabhAI paNa vArasAgata kArya lakSaNone sArI rIte jALavI zakayA che. ane pitAnI AgavI rIte potAnI kuzaLatA batAvI rahyA che. zrI yazavaMtabhAI ane zrI abhayabhAI baMne potAnA buddhibaLa ane kAryazaktithI ghaNI saMsthAone lAbha ApI rahyA che. temAM abhaya bilDarsa prA. li., abhaya pi parTijha prA. li., yazavaMta biDarsa prA. li, nIlama bilDarsa prA. li., sI pheIsa biDarsa prA. li., surata bilDarsa, abhaya bilDarsa enDa enTaraprAIjha vagere vyApAra vyavasAyanuM AgavuM jUtha banAvI tenuM saphaLa saMcAlana karI rahyA che. uparAMta keDela esTeTa prA. li, TekSaTAIla enjhavarsa, yazadhara kansTrakazana prA. li., mIra phaleTasa prA. li., zreborna esTeTa li., yazavaMta kansTrakazana, bahena cImanalAla zAha dAdabhAvAlA bilDarsa vagere vyApAra-vyavasAyanuM virATa (rAjaparAvALA) evuM jutha sthApI tenuM saphaLa saMcAlana thAya tevuM vyavasthAtaMtra UbhuM karI zakyA che. pUNyAtmA sava. sau. raMbhAbahenanA jIvana bAganI comera prasarelI suvAsa nedha A graMthamAM ja zrI yazavaMtabhAI sAmAjika - zekSaNika dhArmika kAryomAM ApaNA zreSThIvaryo" vibhAgamAM zrI cImanalAla paNa roTalo ja rasa dharAve che. teozrI vaDhavANu mitra lavajIbhAInI ne dhamAM pragaTa thayelI che. kuTuMba, maMDaLa (muMbaI)nA pramukha, vardhamAna bhAratI (vaDhavANa) zAsana ane samAjane sva. raMbhAbahenanuM tejasvI nA pramukha, vardhamAna bhAratI saMcAlina maNibena talakazI hAIkala tathA anya skUlonA saphaLa saMcAlaka, maganalAla ane divya jIvana anekAne preraNAdAI banI talakazI jaina vADI vaDhavANanA TrasTI che. rikana benka raheze, temaNe kaMDArelI maMgaladharmanI keDI yuge ( jarabAI vADiyA hospiTala) muMbaInA presiDenTa tathA sudhI mAnava samUhane ajavALatI raheze. vaDhavANunI aneka saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1190
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1153 zrI rasikalAla maphatalAla zAha saMcAlaka-saMsthA "zrI la e. sosAyaTInA DAyarekaTara borDamAM, sarvodaya vidyAlaya sAMgalInI kArobArI samitinA zeThazrI rasikalAlabhAI zAha uttara gujarAtanA mahesANuM sabhya, zrI mahAjana esesiyezana li. sAMgalImAM pramukhajillAnA vijApura tAlukAnA ladrA gAmanA vatanI che. pade, "dhI pAisisa enDa oIlasIDrajha ekSaceMja li. sane 1948 mAM muMbaI AvI kApaDa bajAramAM nokarIthI sAMgalInA DAyarekaTara borDamAM, zrI labdhIzvarI jaina pAThajIvananI zarUAta karI. muMbaIne ja kAryakSetra banAvyuM. zALAnA adhyakSapade, kaMThArA (kaccha) sArvajanika davAmamaka yArna bajAramAM dalAlInI zarUAta karI saM. 2019 khAnAnA TrasTI tarIke, pAMca varSa sevA ApelI, zrI pArzvamAM rasikalAla enDa kuM. muMbaImAM cAlu karI. sUtara tathA nAtha jaina zvetAMbara daherAsara sAMgalI mAM prathama dasa varSa yAna maracanTa tarIke AgavI pratiSThA prasthApita karela maMtrI, pachI pAMca varSa pramukha ane hAla TrasTI ane che. saM. 2030mAM temanA kuTuMbe pAlItANane saMgha DAyarekTara beDamAM che. zrI gujarAtI sevA samAja mAM galI kADhavo. saM. 203ramAM potAnI janmabhUmi drAmAM , (je bALamaMdirathI meTrika sudhI maphata zikSaNa tathA esa. moTI udAra sakhAvata karI vardhamAna tapa AyaMbila khAte ena. DI. TI. mahilA vidyAlaya calAve che) tenA ATha cAlu karyuM. zivarI blaDa benka rUA. 31000 - (ekatrIsa varSathI adhyakSa pade, zrI jagavallabha pArzvanAtha jaina - hajAra)nuM dAna ApI mAnavasevAnuM umadA kArya karyuM tAmbara kubhojagIrI ( bAhubalI kolahApura)nA tIrtha che. saM. 203mAM same riAkharajIne temanA kuTuMba TrasTanA ATha varSathI pramukha pade, zrI esavAla velaphera TrasTa saMgha kADhI dharma prayAkhanuM uttama daSTAMta pUruM pADyuM muMbaI tathA zrI RSabhadeva jana tAmbara daherAsara kavalApura, che. muMbaI malADana jana sArvajanika davAkhAnAmAM moTI sAMgalInA TrasTI tarIke, temaja zAha jeThAbhAI enDa khImajI sakhAvata karI daridranArAyaNanI sevAmAM paNa UMcuM pradAna visara nA memeriyala TrasTanA menejiMga TrasTI tarIke, karela che. goDIjI jana lAIbrerI muMbaImAM paNa temanuM I zeTha ANaMdajI kalyANajInI peDhI amadAvAdanA akhila che , prada na noMdhanIya che. uranAM kAryothI teo dharmaniSTha, tao dhamaniSTha, bhAratIya prAdezika pratinidhi tarIke chellA eka dAyakAthI sadAya hasamukha dila tA zraddhALu zrAvaka tarIke sevA Ape che. zrI kacchI dazA osavAla je mahAanokhuM vyaktitva dharAve che, rASTra ekamanA upapramukha, vagere ghaNI saMsthAomAM yogya AvA sajaja zreSThIe aneka saMsthAone besADa. mArgadarzaka ane sakriya kAryakara tarIke sevA ApI rahyA vAmAM ane pramukhasthAnane dIpAvavAmAM je sahayoga che. A uparAMta hubalImAM bharAyela akhila bhAratIya darzAvyo che. te badala dhanyatAnI lAgaNI anubhavI hArdika kacchI dazA osavAla jaina jJAti saMmelana (1979)mAM ramImAra vyakta karyA vagara rahI zakatA nathI. zrI ratanazIbhAIne samAjasevAkSetre ane dhArmikakSetre prazaMsanIya sevA pradAna karavA badala cAMdIne meDala, zrI ratanazIbhAI jeThAlAla zAha sanmAnapatrathI navAjyA che ane samasta karachI dazA janmabhUmi kacchanuM karmabhUmi muMbaImAM pitAnI kArya- esavAla jaina jJAti saMmelanamAM samasta bhAratamAMthI niSThAthI zrI ratanazIbhAIe nAma ujALyuM che. mahA- jJAtine 11 bhAIonI cUMTaNI thayela te senTrala beDamAM rASTranA mahAnagara sAMgalImAM haLadara, telIbiyAM, anAja, teo paNa sAmela che. ane zrI kacchI dazA osavAla khAMDa tathA kheALanA vyApAramAM prakRtisiddha vyavasAyika jaina phAunDezana TrasTanA TrasTI paNa che. guNathI saphaLatA meLavatA jaI potAnI peDhI mesarsa dhArmika-sAmAjika kAryomAM paNa vaDIlenA nAme zAha ratanazI khImajI enDa kuM. "nI kArya khyAtine deza upAzrayamAM dhArmika kAmakAja mATe eka hAla bAMdhI bharamAM phelAvI zakyA che. ane samartha AgevAna ane Apyo che. te uparAMta vADI (maMgala kAryAlaya) mATe samartha vyavasAyakAra tarIke nAma meLavI gayA che. sArI evI rakama ApIne 'jeThAbhAIvADI" sAkAra banAvI che. zrI ratanazIbhAI sAthe sAthe sAMgalInA sarvAgI vikAsamAM paNa prayatnazIla rahyA che. zekSaNika kAryomAM | zrI ratanazIbhAIne maLela yogya kadaradAna temane sAMgalImAM ATasa, komarsa, sAyansa, le kolejanI yathocita kAryomAM vadhu preraNAzIla banAve e zubhecchA, Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1191
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1154 vizvanI asmitA zrI ratilAla somAlAla zAha kalyANanI pravRttiomAM satata ghaNAM varSo sudhI racyA payA rahIne sArI evI lokacAhanA saMpAdita karI. mahuvA zrI ratilAlabhAIne janma kheDA jillAnA ri bola nisipAliTImAM satya ane pramukha tarIke rahIne mahuvA gAmamAM mAtuzrI dhIrajabAnI kukhe tA. 5-3-1900 nI zaheranA nUtana vikAsamAM yazasvI, suMdara phALo ApyA. roja thayelo. mAtra cAra aMgrejI dhAraNanuM ja zikSaNa nAgarika berDanA pramukha tarIke, meDikala borDanA ceramena meLavavA chatAM teo vyavasAyamAM ati saphaLa rahyA che. tarIke ane piTa eDavAIjharI barDanA sabhya tarIke tema kizora vaye sane 1913mAM "me. gelaphIDa baTana minyu. ja bIjI saMkhyAbaMdha saMsthAonA agresara tarIke rahIne kaM.'nA nAme bhAgIdArIthI dhaMdho zarU karyo. avanavI karelI sevAnuM pradAna noMdhapAtra che. mahuvA keLavaNI sahAdhaMdhAkIya daSTi apanAvavA sAthe 1918 mAM "ma. gADa yaka samAja, grAmanirmANa samAja, sarvodaya makAna bAMdhakAma kIlDa ledhara varkasa"nA nAme ledhara lAInamAM drAveliMga sahakArI maMDaLI vageremAM sAro evo 2sa lIdhe che. menyuphekacariMga saMkulanI sthApanA karI. ledhara kSetrane sarja- sorASThanA ImAratI lAkaDAnA AgevAna vyApArI zrI nAmaka dRSTithI vikasAvavA temaNe satArAthI kuzaLa kIkAbhAI prabhudAsa rUpArelanA putra che. temanuM kuTuMba ghaNuM kArIgaro dvArA voleTa (khisA pAkITo) ane bIjI ja sukhI saMpanna che. AITemo, banArasa ane kAnapura bAjunA niSNAta bhayAo dvArA sUTakesanuM nirmANa karI lokopayegI banAvavA zrI ramaNIkalAla e. cittaliyA prayatna karyo. sAthe sAthe zramajIvIonI jigArImAM zivapI'nA upanAmathI mahuvAnA rAjakIya ane mahattvano phALo Ape. sane 1936mAM phUTaveranuM sAmAjika kAryakara zrI ramaNIkalAlano janma tA. 28-11 utapAdana. sane 1945 mAM ledhara guDajhanA meTala phiTijhanuM -19ra9 paTagIjha AphrIkA mAM thayelA. paNuM saMge videzI mAlane Takkara mAre evuM utpAdana bajAramAM mUkI temane hindustAna laI AvyA, ane tA. 3-9-'31nA ledhara gaDajhamAM "goDa - phIDa'nuM nAma mokhare lAvavAmAM rojathI temaNe hindustAnane kAyamI vatana banAvyuM. saphaLa rahyA che. zrI ratilAlabhAI tathA temanA suputra zrI mahevAmAM ja meTrika sudhIno abhyAsa karyo. mahuvA zaheranI baMsIlAlabhAI, zrI caMdrakAMtabhAI ane zrI rajakAMtanIbhAI vidyAthI pravRttimAM AgevAna tathA mahuvA madhyastha saMghanI A udyogane vikAsamAna banAvavA prazasya prayanA sIdhI sthApanAmAM agatyane bhAga bhajavela. rAjakIya kSetre dezanA rahyA che. sAthe sAthe ledhara gujhanI avanavI DijhAIne satyAgrahamAM, divadamaNa satyAgrahamAM, 1948mAM jUnAgaDhanI ane adyatana DhabanAM sAdhana taiyAra karavA mATenI sUjha ArajhI hakamata dareka vakhate pIchekadama rAkhyA vagara mATe zrI ratibhAIe raMgUna tathA silonane pravAsa paNuM agrima bhAga lIdhela hato. kheDela che. vAMcana ane saMgItano zokha dharAvatA zrI ratilAlabhAIe dhArmika yAtrAmAM dakSiNa hindustAnanI mahuvA gAMdhIbAganI bAlavATikA ke jemAM TI-seTanuM saphara paNa karI che. lapasaNiyuM, hAthInI pUMcha e sIDI ane sUDha e lasa riyuM, TeliphenamAM bALa myujhiyama, virATakAya kAcabAnI zrI raNachoDadAsa kIkAbhAI rUpArela aMdaranA TreIna, heDI, sanike, buTadhara, jUlA, nAnuM zrI raNachoDadAsabhAI rUpArela mahuvA tAlukAnA Age- sarovara, gujarAtamAMnI sau prathama repa-venI moja, kamATI vAna kAyakara ane sAhasika udyogapati che. mahuvAnA bAgane bhUlAve tevI TeIna ke jemAM batakanA nitanavA vatanI zrI rUpArelabhAI e kAzI vidyApIThamAM abhyAsa karI avAja, haMsa, e relave sTezana, Ama mahuvAnA dhyAnA zAstrInI upAdhi meLavI che. bhaNavAmAM tejasvI vidyAthI karSaka sthaLo mATe mana lobhAve che. A badhI zi95kaLA tarIke temanI gaNanA thatI. 1942nI hiMda choDo laData temanI kaLAne dAda Ape tevA namUnAo che. homa daramyAna vidyAthI senAmAM paNa khare ane te pachI 19 gAjhanI zarUAta, phoTogrAphI, ArkiTekaTa, DijhAInara, 47mAM jUnAgaDhanI ArajhI hakUmata vakhate jiMdagIne mejikakalA, molekayulasane abhyAsa paNa che. ane kheDatene hoDamAM mUkI rASTrIya jAhera jIvanamAM paNa mokhare rahyA. sahAyabhUta thavA khetIvADIne lagato dhaMdhe vikasAvI rAjakIya ane sAmAjika pravRttiomAM, majUra ane kheDUta rahe che. Jain Education Intemational
Page #1192
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1155 pramukha mahuvA tAlukA keMgresa (AI) mahuvA, pramukha sAmAnya sthitimAMthI Aje eka labdhapratiSThita udyogaapanA bajAra, menejiMga DirekaTara mahuvA nAgarika benka, pati banyA che tenI pAchaLanuM rahasya upara mujaba hovAno pramukha - mahuvA vyAyAma maMdira, membara seziyala velaphera bhAsa thAya che. senTara, mahuvA, membara--mahuvA keLavaNI sahAyaka samAja, sAduM nirAbhImAnI jIvana ane dilanI vizALatA maMtrI-javAhara ke. e. hA. sosAyaTI, upapramukha-mahuvA AkAzane aDIne UbhelI jANe jovA maLe. devamaMdiromAM tAlukA vikAsa maMDaLa, membara - manajI nathu cerITebala na jaI zakAya te harakata nahI paNa bijhanesa ane TrasTa, prajaka-mahuvA homa gArDojha yuniTa badhI maSi, calatA sAMsArika vyavahAramAM dharmagraMthAe pradhelA nIti saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. niyamono bhaMga kayAreya thaI zake nahI, evI uccatama vicAradhArAno jyAre temanA pAsethI AsvAda mANyo zrI ratibhAIcakubhAI vALA tyAre manomana vaMdana karyA vagara rahI zakAyuM nahIM. e mAnavI jeTale aMze niSkalaMka ane pApabhIra bane ja emanA gharano aMdara Atithya satkAra. vatanamAMthI koI eTale aMze devI sada gaLAnI prApti ApoApa ja karI AvI caDayuM hoya to temanI sAthe besIne gharanAM sAne bhejana levAnI eka kudaratI ja Adata, dhArmika kAryomAM sAmethI jaIne AtmakalyANa sAdhavAnI prabaLa ane prathama najare jonArane zrI ratibhAI vALA sAva sAdA tIvra utkaMThA. sAvarakuMDalAmAM temaNe lakSamInArAyaNa maMdirane ane sAmAnya mAnavI lAge paNa temanI sAthenA paricayathI jIrNoddhAra karAvyo te prasaMga e vAtanI sAkSI pUre che. temanA nirmaLa AmAne madhura parimala ane temanI vAtsalyatAne je lAbha maLe tethI mahada a ze saMkAra gharanuM saMskArI vAtAvaraNa evuM ke bhaktimArganuM ja saMpanna vyaktitvanI pratIti thAya. satata ciMtana ane manana, hamaNAM ja thoDA samaya pahelAM saMtazrI mukhadAsa svAmInI eka pustikA pragaTa karAvavAmAM zrI ratibhAI saurASTramAM amarelI jillAnA calALA yazasvI rakama khacI. paracUraNa phaMDaphALAmAM ane sAvarapAse kerALAnA vatanI, cAra gujarAtI je sAmAnya kaMDalA jJAtinI beThigamAM sArI evI 2kamanuM dAna abhyAsa. zrI ratibhAInI traNa varSanI uMmare pitAzrIne emanA audAryatAnI pratIti karAve che. temane lekadekAta lo. AthI temano uchera ane jIvananuM ghaDatara sAhitya sAMbhaLavAne jabaro zekha. AthI moTAbhAganA kArasI garIbI vacce thayuM. luhAra parivAra hovAthI kalAkAronA paricayamAM AvyA. khetIvADInA ojAro banAvavAnuM kAma nAnI uMmaramAM TekasaTAIlanA dhaMdhAnI zarUAta karI svayaMbaLe ja jANI lIdheluM, e ja emane bApadAdAne vyavasAya AgaLa AvyA ane dhaMdhAmAM ekadhArI pragati sAdhatA hato. rahyA. vIsa varSa pahelAM mIlanA pAsanI mAnelI mAnavInI pragatinuM mUlyAMkana saMgha ane tANAvA- AITama banAvI ane khyAti pAmyA. thAmAMthI pasAra thaIne siddhinI Teca upara pahoMce che zrI ratibhAI haju paNa saMyukata kuTuMbanI bhAvanAne tyAre ja tenA sAcA vyaktitvanuM darzana thAya che. soLa vaLagI rahyA che. baMdhue zrI popaTabhAI tathA zrI durla sattara varSanI bahu ja kAcI kumaLI vayamAM muMbaI nagarInI bhajIbhAInI preraNA ane mArgadarzana ziromAnya gaNe che. vATa pakaDI. hadayamAM aneka aremAna karIne bAhubaLe hitecchu maMDaLa dvArA cAlatI sAmAjika pravRttiomAM jyAM kamara kasI traNeka mahinA nokarIthI kaThina jIvananI zarU- yAM jyAre tyAre pitA taraphathI je kAMI jarUra hoya te Ata karI. rIte potAnA hi ApatA rahyA che. mANasane riddhi siddhi tyAre ja sAMpaDe che tevuM temanAM A badhAM ja kAryomAM temanAM sahadharmacAriNI AtmabaLa ane saMka9puzakti daDha hAya apAra dhairya ane maMgalAbenane yazasvI phALo rahyo che. tejasvI be dIkarA parama saMteSa tenAM AbhUSaNe hAya, rejida sAmAnya ane traNa dIkarIo-Akhuye kuTuMba AnaMda killelathI vyavahAra paNa pramANikatA sabhara hoya. zrI ratibhAI eka viziSTa rIte jIve che. temanuM ati mANavA jevuM che, Jain Education Intemational
Page #1193
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1156 vizvanI asmitA zrI ratilAla malupacaMda bhaNazAlI pAlItANA jaina sevA samAjanA davAkhAnAne sarva. grAhI vikAsane AvazyakatA ane agresaratA ApavAnI pAlanapuravAsIoe jhaverAtano dhaMdho vikasAvavAmAM temanI UMDI sUjha samaja ciraMjIva banI raheze. temanI potAnI buddhi pratibhA ane dIrdhadaSTinA kharekhara darzana karAvyA che. jhaverAtanA dhaMdhAmAM paDelA zrI ratibhAI paNa eka kudaratI bakSisa hatI keIpaNa jAtanI davA TIkaDI vinA aneka dadIonA dukhatA dAMta temaNe bahu ja sahelAuttara gujarAta tarapha pAlanapuranA vatanI, pAlanapuramAM temanA IthI kADhI ApyA che. 2005-6mAM jana visA zrImALI pitAzrInI kariyANAno vyApAra - ane te vakhate navAba jJAtinuM gahilavADanuM ramela - pAlItANA bharAyeluM tyAre sAthenA saMbaMdhe ghaNA ja sArA - mahAjana tarIke tenA saune sAnukULa ane svIkArya evuM baMdhAraNa ghaDI kADhavAparevAranuM rAja mAM sAruM evuM mAnapAna. paNa pachI mAM zrI ratibhAI zeThanuM gauravaprada prahAna rahyuM che. cAreka dAyakA pahelAM muMbaImAM temanuM Agamana thayuM. ane DAyamanDanA dhaMdhAmAM sArI pragati karI. temanA baMdhu 1947mAM bhAvanagaramAM temane ma. yuropamAM abhyAsArthe gayelA - jeoe De. bhaNazAlI mAM vizvanI bhayaMkara madI ane kudaratI asAmAnya muzketarIke pachI muMbaImAM sArI nAmanA meLavI - Do. bharNa lIonA kaparA divase mAM paNa potAnAM bALakone ucca zAlI cerITebala TrasTa dvArA mAnavasevAnI viziSTa pravRtti- zikSaNa ApavAmAM banatuM badhu ja karI chUTayA, mAtRbhUmimAM o cAle che. - muMbaInI harakIsana hospiTalamAM gurukuLa bAlAzrama, zrAvikAzrama, zeTha ANaMdajI kalyANaDokaTaranA nAmanuM kIDanI DAyAlIsIsa yuniTa cAle chanI peDhI - aneka nAnI moTI saMsthAone pratyakSa yA che. Ama samAjamAMthI bhAre moTI rakama ekaThI karIne parokSa rIte temanI bahumUlya sevAo maLI che. temanI A kAmane mATe ApyA che. zrI ratibhAI pite mUMgI dhIraja ane niSThA, prema ane pratiSThA, sevA ane salAha sevAnI bhAvanAvALA. ziyALAmAM garIba mANasone dhAbaLA nIti ane nikhAlasatA, dharma ane mAnavatAnI mIThI oDhADavAnuM pAyAnuM kAma - saMjIvanI TrasTa dvArA kapaDAM suvAsa varSo sudhI mahekatI raheze. ekaThAM karI duSkALa pIDita lokone pahoMcADavAmAM sakriya rasa letA rahyA che. AkhuM AphrikA pharI vaLyA che - tA. 30-6-1980 nI vipula samudAyanI hAjarImAM bhAratamAM paNa badhe ja pharyA che - muMbaImAM dariyAmahAla temane jIvanadIpa bujhAya -- bahoLA janasamUhamAM sujina maMDaLamAM pAThazALAnuM saMcAlana vyavasthita rIte madhura suvAsa mUkatA gayA. cAle temAM puro rasa dAkhave che. mAnavasevAnI dhagazavALA zrI ratilAla phAvacaMda zrI ratibhAI khUbaja gulAbI svabhAvanA che. sva. zrI ratilAla pramANaMda zeTha jIvanamAM koIpaNa DAgha ke kalaMka lagADayA vagara potAnI saDasaTha varSanI jIvanayAtrA khUba ja sukhacenathI tIrthabhUmi pAlItANAmAM zeThazrI mAdhavajI nathubhAInA pasAra karI che." e eka UMDe AtmasaMteSa jenA putra ane agraNI vyApArI tathA jana sAdhu rAvIenI mukha upara haMmezAM pragaTa thato rahyo che tevA zrI rativiyAvaca karanAra ane pAlItANA sTeTa sAthe nikaTavartI bhAI taLAjA pAse bhAlara (boralA )nA vatanI che. vaNika saMbaMdha dharAvatA zrI paramANaMdabhAInA sothI nAnA putra parivAranA saMrakAro ane niyama pramANe temanuM ghaDatara ratibhAIne janma tA. 3-3-1918mAM. thayuM. dharma taraphanI AsthA vadhu daDha banAvatA ane temAM zeTha zrI ratibhAImAM bhALapaNathI ja koThAsUjha ane eka pachI eka tijapanA bariAthanA eka pachI eka vrata-japanI ArAdhanA kaye jatAM kevA vyavahAru DahApaNanA saMskAro khIlyA ane pAMgaryA. 1934 kevA camatkArothI jIvanabAga mahekato rahe che te jemane mAM meTrikanI parIkSA bAda potAnI zakti svataMtra vyava. jANavA - samajavAnI jijJAsA hoya temaNe muMbaImAM sAya tarapha vALavAmAM lagADI. mATuMgAmAM temanA nivAsasthAne uparokata mahAzayane avazya maLavuM ja rahyuM. I.sa. 1942mAM pAlItANA sTeTa hastaka kApaDanA rezaniMganI saMpUrNa vyavasthA temaNe saphaLa saMcAlana sAthe 106 varSanAM temanAM vRddha mAtuzrIne vaMdana darzana saMteSakAraka rIte pAra pADI. karIne ja nityakriyA zarU kare. ane kahe che ke mAnavIne Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1194
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 jyAMthI zubha saketa sAMpaDe tevI tIrthabhUmi ke tIrthaM karatu jiM'dagInA chellA zvAsa sudhI raTaNa nahI mUlavuDa beie. zarIranI asvasthatA hoya ke - ga! DUba dhadhAnI pravRtti hAya tA pakSu cAkkasa saya ane akkasa tithie sIttera vakhata bhANI jaina tIrthanI yAtrA te karI cUkayA che. 1157 khAlAzramA, anAthAzrame evI mAnavasevAnI anekavidha pravRttiemAM dilathI rasa letA ame temane najare joyA che. ane tethI ja teo mAtra mukhaImAM rAjupura prajA ekasAmaDaLanA upapramukha tarIke yuvI sthAna cAvI rahyA che. mubaImAM jaina sezyala grupa sAthe kaniSTha rIte saka bAyelA che, gheTAda, pura, surendranagara ane hAr nagaranI aneka sArAM prANa thI che ane tyAMnI keLavaNI saMsthAomAM tenI rAkha ne dAna upayegI sAkhita thayAM che, jamalAmAM rAkhu tA kayAreya malattA thI. pistALIza varSa pahela sAmAnya sthitimAM muMbaimAM temanu' Agamana thayuM. zeThazrI prabhudAsa gAMDa bhAI tathA mAmAnA aMgata sahArAthInuM naImAM sthira thayA, kuTuMbanA bharaNu pASaNa ke vyApAranI haDakI chAMkaDI karatAMce jaina dharmanA uttama Adarzoe temanA vanane navapallavata karyuM che. sAta jeTalA prakhara janA:canA samAgamamAM AvavAnuM anyu` ane palaTAtA pravAhI najare nihALavAnu temane sAMpaDeluM saubhAgya temanA zabdomAM ja jyAre sAMbhaLIe tyAre temanI pAsethI UDavAnu mana na thAya, Jain Education Intemational navuM kAMIka jovA jaNavA ane samajavAnI banIe anubhavanuM bhAthu levA zrI rasikabhAI amarikAnI sa jaI AvyA che. temanI vinamratA ane mitabhASIpaNAe to ghaNA moTA samUhane potAnA mitrA manAvI zakayA che. zeThazrI ratilAla nagInadAsa bhayaMkara dusanA ane zatAnI khAmAM rAcatA mAnavI paNa cegya samaye e damanuM zaraNuM lye tA kaika divya kakSA sudhI pahoMcI zake che te dharmanI bAthA ja kahI zake che. sa'sAramAM koika evI ajaba cetanA zakti paLe paLe ApaNAM mAMgalika kAmemAM sahAya karI rahI hoya tyAre samajavuM' ke tenI pAchaLa dhamanI zraddhAnuM ja rahasya chupAyelu che. zrI ratibhAnuM Athyi mANavu e eka jIvananA vahAvA che. zrI rasikalAla laheracaMda zAha surendranagara--jhAlAvADanA muMbaI vasatA zreSThIvaryodha!mika zibiranI pUrNAMhuti prasaMge temanA adhyakSa sthAne jeoe vatanamAM aneka sAnika saMsthAone pAyA- eka sudara ane bhavya meLAmA yAjAi . te vakhate mAMthI UbhI karI, peAtAnI dAnazaktithI prANanuM si'cana zeThazrI ratibhAIne bahu najIkathI taiyA, temanA baMdhe gakatAkaryuM', e sa MsthAAne satata pASaNa ApyA karyuM, Aje pAMgarIne vaTavrukSa anela saMsthAe yAda kare che tenA gharadIvaDAone, AmAMnA eka zrI rasikabhAi zAhe rANu puranA vatanI che. bhArobhAra namratA ane vivekane "anvaya sAdhI muMbaInI lekhaDa bajAramAM eca, risakalAlanI kuM, nAmaka vyavasAyagRhanu* saphaLa sa'cAlana karI rahyA che. dhaMdhAmAM peAtAnI kuzAgra buddhi ane zaktithI siddhinAM seApAna sara karyA' che. aneka sthAAne setrA sakhAvatA apI saunA pratipAtra anyA che. zikSaNanI saMsthAo, e je kAMI prazaMsAnA zabdo varga te uramAM phara pratIta thaI ke dhama'mAM temanI akhUTa zraddhA che. DAI ane saumyatA temanA jInamAM vAI gayA che. dhamAM be paiDA kamAyA haze tA temanA mukha upara kaI ga na joyA. gupta sakhAvata karIne gu sateja hAnA eka anero AnaMda temanA vadana upara jAye, Dabara ke kItinA paNa temane lagIre mehenaDI. manamAM temaNe caDatI paDatI joi haze paNa kathAreya hiMmata hAryA nathI. putra parivArane paNuM sAruM evuM zikSaNa uttara gujarAtanA mANasAnA haktanI zrI vilAlabhAI e ghaNAM varSothI mubaIne pestAnI kAti banAvI che. mAtApitA pAsethI maLelA nItimattA ane sItAnA meLavelA sudara vArasAne temaNe jIvanamAM kharAkhara pacAvI jANyA che. ane tethI ja mAje tethI sukhaInI sUtara ajAramAM pratiSThita ane grepara bApArI harI nu sAru evu' mAnapAna pAmyA che. hamaNAM ja adherImAM pUjaya panyAsa zrI pUrNana da mahArAjazrInI nizrAmAM jaina upAzrayamAM jela kanyAJAnI
Page #1195
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1158 vizvanI asmitA ApyuM. temanA sauthI moTA putra zrI yazavaMtabhAI bI. zrI ratIlAla prabhudAsa TekanI DigrI meLavI muMbaInI gekaka mIlamAM Aje ucca hoddo bhogave che. Ane laIne teo avAranavAra zrI ratilAlabhAI bhAvanagaranA vatanI hatA. 1960. vizvanA pravAse paNa jatA hoya che. bIjA putra zrI dhIru. nA kArataka suda 13nA roja prabhudAsa rAmacaMdane tyAM bhAI, zrI mahezabhAI zrI manubhAI vigere sAdhanA sika temano janma thayo. nAnI uMmare pitAzrInA dhaMdhAmAM mIlanI prakhyAta sADIonI sela ejansI laI kApaDa sArI evI nipuNatA meLavI cUkyA hatA. amadAvAdalAInamAM sArI pragati pAmyA che. zeThazrI ratibhAIe vALA mAkumAI zeThanA saMghamAM sA the jaIne benamUna phoTA pitAnA jJAna saMzodhana ane vizALa anubhavanA nicoDa pADavAnI kAmagIrIthI sArI nAmanA meLavI. jAmanagara pAna suputra ane bahALA snehIjanone ApyA vALA popaTalAla dhArazInI sAthe saMdhamAM jaI tyAM paNa phoTo pADavAnI suMdara kAmagIrIthI siddhinAM sopAna sara karatA gayA. nAnA-moTA daramika prasaMge vakhate kemerA A parivAre mAnavasevAnA, mAMgalika dharmanA ane sAthe emanI hAjarI acUka hoya ja, svabhAve sarala ane zikSaNa vinA nAnAmoTA phaMDaphALAmAM pitAne yati- AnaMdI hatA. eTale saunA prIti pAtra banyA, bhAvanagaranI cina sa rAga jhAkha karyo che. AtmAnaMda sabhAmAM paNa temane viziSTa phALeA hato. zrI rasikalAla nArecaNIA vRddhone, lulAM-pAzanAM apaMgone premapUrvaka khUba khUba jamADatA ane parama satoSa anubhavatA. garIbone dAna janma i.sa. 1919mAM rANapura (saurASTra) nAmanA ApavAmAM pAchuM vALIne joyuM nathI, bhAvanagaramAM abhinAnA gAmamAM thaye. vaDhavANa ane surendranagaramAM zikSaNa naMdana svAmInA derAsaramAM pitAnAM bena vatI tathA laIne teo pragatine paMthe AgaLa vadhyA. vatana choDIne potAnA pitA zrI vatI ema be pratimA padharAvyAM 1937mAM muMbaI AvyA ane nyu dholerA sTImazipsa hatAM. DozIvADAnI piLamAM rahetA tyAre sAdhu- sAvIli. nAmanI eka AgevAna vahANavaTI kaMpanImAM rUA.35 enI vaiyAvaca khUba ja sevAbhAvathI karatA. jJAtisevaka nA pagAranI nokarImAM joDAyA. hAla teo nyu dherA zrI ratilAlabhAI vikrama savaMta 2030nA kArataka vada 4 zipiMga enDa TreDiMga kAM li. nA DirekaTapade tathA malabAra ne svargavAsI thayA. zIpI'ga kuM. nA janarala menejara tarIke potAnI sevAo ApI rahyA che. 1937mAM muMbaImAM tarata nokarI maLI zrI ratilAla cImanalAla koThArI jatAM gulAbI sapanAo sAthe temaNe cAra varSa kartavya- zrI koThArI pAlanapuranA vatanI che. temano janma niSThA ane zraddhAthI kAmagIrI karI. I.sa. 1941mAM 1997nA jAnyuArInI 24mI tArIkhe vAva gAma (banAsaamo pagAra maLaze. temanI jIvanacaryA kadAca kaI na kAMThA)mAM tho che192 thI ja pikeTiMganI caLavaLamAM mAne paraMtu hakIkata e che ke asara ane anivArya joDAIne temaNe sevAvRttane eka jIvanakArya gaNyuM. dezI paristhitimAM tIvra manovedanAne zAMta pADe tevA be mukhya riyAsatonI laData vakhate prajAmaMDaLa ane tenI saMsthAo anukaLa saMjogo hatA. eka te Izvare emane abhuta dvArA jAhera jIvanamAM sakriya kAma karyuM. teo asahakAra sahanazakti ane daDha manobaLa ApyAM che. bIjuM kaMpanInA ane satyAgrahanI caLavaLo, videzI mAlano bahiSkAranI mAlika sva. surajI valabhadAsanI temanA pratyenI putrasama caLavaLa ane svAtaMgya saMgrAmamAM sakriya rIte joDAI bhAvanAne jene lIdhe teo temanI dareka vikaTa paristhiti. sI rDamAM tathA bI. pI sI. sI.nI kamiTI bomAM mAM sattavana ApI emanI paDakhe UbhA rahyA hatA. kAma karyuM. briTiza sa2kA2nI 1930 mAM khaphA najara hAlamAM temanA cAra putra ane putrI abhyAsamAM vikAsa pAmelA gujarAtI sAptAhika " prabuddha jaina"nA taMtrI nA 5 ke AgaLa vadhI rahyAM che. temanI kAryadakSatA, tarIke paNa temaNe sevAo ApI che. kudaratI Aphata che ane vizALa anabhavAne lIdhe vividha sAmAjika vakhate temaNe ApelI sevA noMdhapAtra che. zrI kaThArI ne zikSaNaka saMsthAo uparAMta prakhyAta sTazipa varSo sudhI vividha, sAmAjika, zaikSaNika, sAMskRtika ane kaMpanIe temanI vividha sevAono lAbha laI rahI che. vaidakIya saMsthAomAM sekreTarI, ceramena ke TrasTI tarIke Jain Education Intemational
Page #1196
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1159 zrI ramaNIkalAla amRtalAla javAbadArIbharyA sthAna saMbhALyAM che. muMbaImAM jena yuvaka zazikAntabhAI paNa bhAvanagara jaina saMgha sAthe saMkaLAyelA saMgha, sAyananI gujarAta ke. e. hAusiMga sosAyaTI, che. roTarI kalabanI zubha pravRttiomAM paNa temanuM sAruM mATuMgAnA gujarAtI keLavaNI maMDaLa, malA parapUra hAI- evuM pradAna rahyuM che. skUla, pAlanapuramAM sArvajanika chAtrAlaya ane bIjI aneka saMsthAone temanI sevAone maMtrI, TrasTI tarIke lAbha amRtalAla maLe che. khAsa karIne boe DAyamaMDa maracanTa esa- bhAIzrI ramaNIkalAlanI janmabhUmi kuMbaNa. pUjya siyezana sAthe teo varSothI mAnada maMtrI, upapramukhanI pitAzrInI chAyA gumAvI, mAtA raMbhAbahene uchera karyo. ane pramukhanI javAbadArIpUrvaka saMkaLAyelA hatA. muMbaImAM yazovijayajI jaina gurukuLa pAlItANAmAM e sa. esa. 1948 thI 50 mAnada majiTeTa rahyA. 1948mAM temanuM sI. sudhI abhyAsa karyo. kauTuMbika paristhitine lIdhe je. pI. tarIke bahumAna karavAmAM AvyuM, te 1972 abhyAsa vacce choDI devAnI ghaDI AvI. niyAmakazrI sudhI cAlu rahyA. 1948mAM temanuM je. pI. tarIkenuM phulacaMdabhAIe preraNA ApI ane esa. esa. sI.mAM bahumAna karavAmAM AvyuM. hAla paNa teo brahad muMbaI uttINa thayA. rojI roTI mATe muMbaI AvyA. nokarI vistAramAM sevAo Ape che. levI paDI paNa sAhasika jIva eTale prAyamasa banAzrI ratilAla manajIbhAI vavAno vicAra Avyo temAMthI prAyamasa banAvavA sAhasa karyuM. temAM rAta-divasa joyA vinA svastika lAITa hAusa zrI ratilAlabhAI mULa jAmanagara taraphanA ane te ku. nA nAme prAyamasanI sArI evI jAta zodhI kADhI. pachI rAjakeTa taraphanA vatanI gaNAyA. nAnI uMmarathI ja te mATe saurASTra-gujarAtamAM sArI evI mAMga hatI. suvyavasthita kAryapraNAlikAmAM mAnanArA teozrIe jIvananI paNa bhAI ramaNIkabhAIne tenAthI sa teSa nahoto. paradeza eka paNa kSaNane nakAmI nathI javA dIdhI. hAtha upara ti, * nikAsanuM sAhasa karyuM. eka be vAra pote jAte paradeza lIdheluM kAma kayAreya adhUruM mUkayuM nathI. barmo, karAMcImAM jaI AvyA. A rIte orDaro maLavA lAgyA, temanA temane dhIkato dhaMdhe cAlato hato 5 bIjA vizvayuddhanA ajiA vizvayuddhanA moTA putra zrI mahezabhAI bI. I. ane amerikA jaI DaMkAnizAna vAgyAM tyAre badhuM choDIne saurASTrane vatana ema. esa. thaI AvyA. te paNa A kAmamAM joDAyA banAvyuM, ane rAjakoTamAM rithara thayAM. ghaDiyALanA ane malaDamAM gAlA InDasTrIjhamAM kArakhAnuM kayuM. perapArTasa tathA evI anya cIjavastuonuM kamizana temanAM lagna bhAvanagaranA zrI vRjalAlabhAinI suputrI hIrAbeIjhathI vecANa kAma mATe samagra bhAratane temaNe pravAsa bahena sAthe thayAM. pU. mAtuzrI raMbhAbahena dharmabhAvanAkaryo. mahinAo sudhI satata pravAsa kheDatA je emanI vALAM ane tapasvI che. temanI suputrInuM nAma mItA che. tejasvI kArakidInI ApaNane pratIti karAve che. hiMmata ane sAhasanI ekamAtra mUDIthI dhaMdhAne vikasI. bhAIzrI ramaNabhAI paNa dharmapremI, sAhasI ane 1954 thI 1962 sudhI te dhaMdhAmAM maMdInA vasamA kALa sevApriya ane vidyApremI che. zrI jaina gurukuLa pAlItANApaNa temaNe je chatAM paNa nItimAgathI calita na thayA. mAM mAtAnuM RNa adA karavA eka vidyArthI mATe skolarazipanA rUA. 7500/- ApyA che. potAnI janma1960mAM temanuM bhAvanagaramAM zubha Agamana thayuM. bhUmi kaMbhaNamAM jana maMdiramAM sArI evI sahAyatA karI che. paraphayumarI ane pAna masAlA banAvavAnuM moTA pAyA uparanuM kAmakAja zarU karyuM jemAM sArI evI saphaLatA ke. dhAmI maLatI gaI.. upaleTAnA jANItA dhArAzAstrI che. jillA sahakArI nAnapaNamAM dharma saMskArothI prerAyelI temanI dhArmika sAmAjika, rAjakIya ane zikSaNika kSetre kAja teo vRttine kAraNe gupta dAnamAM vizeSa mAnatA. nAnAmoTA kAma karI rahyA che. akhila paTela vidyAthI 'DaLanA dhArmika ane sArvajanika phaMDaphALAmAM temanI yathAzakti maMtrI tarIke jJAtimAM kurivAjo choDAvavA tathA zikSaNa madada hoya ja, temano e ujajavaLa vAraso temanA suputra kSetre abhiruci keLavavA kAmagIrI bajAvI che. rAjakeTa zrI zazikAntabhAIe Aja sudhI jALavI rAkhyo che. zrI jillAnA koMgresanA maMtrI, upaleTA kharIda vecANa saMghanA
Page #1197
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1160 pramukha, kuTu'ba niyeAjana rAjya kAunsilanA sabhya, upaleTA lAcansa klekhanA pramukha, ilekaTrIsITI eDa sTeTa kansalTeTIva kAunsilanA sabhya, sTeTa egrIkalcarala kAmADITI kamiTInA sabhya, jillA puravaThA samitinA sabhya, jillA sahakArI sa'ghanA pramukha tathA sahakArI khAMDa phekaTarInA upapramukha tarIke sevAo ApI che. saradAra TrasTanA te menejiMga TrasTI che, ane te darajje temA prAthamika zALa-mAdhyamika zALA tathA aMgrejI mAdhyamavALI zALAnuM saMcAlana karI rahyA che. rAjakAra jillA paMcAyatanA pramukha tarIke temanI sevAe paDelI che. Aje teo gujarAta dhArAsabhAmAM mAnavaMtu sthAna dharAve che. zrI ratilAla maNilAla nANAvaTI zrI aMtabhAInA janma vaDodarA pAse vase! gAme 3 jI julAI 189nA zubha dine thayA hatA. vyApArI kSetre sana 1921mAM raga kemikala ane mila sTArsanA vepAra mATenI khUba nAnA pAyA upara me. nANAvaTI enDa kaMpanInI sthApanA karI. A kaMpanIe temanI kA kSamatA, dIrgha dRSTi, sAhasikavRtti ane UMDI samajane pariNAme deza-paradeza sAthenA vyApAramAM saphaLatA ane pragati maya vikAsa sAdA ane sArI evI nAmanA meLavI che. A uparAMta audyogika kSetre me. inDiyana ekaskrujhana prA. li, jAmanagaramAM sthApI che jemanA karoDo rUpiyAnA mAla dara varSe paradeza caDhe che. tAjetaramAM meM. preTina kemikalsa li. sthApIne amerikAnI jANItI kaMpanI joDe kAlebarezana karI bhAratanI janatAnA khArAka puSTikAraka anAvavA mATe jarUrI proTinana AisAlesanu jakharadasta kArakhAnuM' sthApavAnI taiyArI cAlI rahI che. jAhera kSetramAM teozrInI kArakiI khUba ja ujajavaLa che. te iMDiyana maracanTsa cembaranA sana 1951mAM upapramukha hatA ane sana 1952mAM pramukha hatA. te samaye vesTana relavenI leAkala eDavAIjharI kamiTI mAM inDiyana marcanTsanA pratinidhi tarIke kAryavAhI saMbhALI hatI. dezabharanI vepAra udyoganI saMsthAe jevI ke eseAsiyezana eka maracanTuenDa menyuphekacararsa esosiyezananI peTA kamiTInA ceramena tarIke ane provInsIala koopareTIva esesi. cezananI kAryavAhI samitinA ceramena tarIke teozrIe kAma karyuM' hatuM. sAmAjika kSetre paNa phALA atyata prazaMsanIya ane nAMdhapAtra che. temanA aMgata puruSAtha vizvanI asmitA ane lAkhA rUpiyAnA dAnathI vilepAralemAM sthapAyela De... khAlAbhAI nANAvaTI hAspiTala, jemAM hajArA daradIo sAravAra lye che. zrI ramaNikalAla manAradAsa zeTha tI zreSThIvarya zrI ramaNikabhAI zeTha bhAvanagaranA AgevAna vyApArI uparAMta dAnavIra paNa kharA. paNa vyApArI kAryakuzaLatA ane haiyAukalata, mananabharI vicArazIlatA ane dISTi emane vArasAmAM maLyAM che. A sevAbhAvI yuvAne seALa vaSa~nI umarathI dhadhAmAM joDAIne dhAMdhAnI pragatikUcane cAlu rAkhI, lekhaDa, simenTa ane peinTasa nA dhaMdhAmAM gujarAtamAM nAmAMkita banyA, sAthe samAja sevAnA uccatama AdarzonuM jatana paNa karatA rahyA. navu' jANuvA, jovA ane samajavAnI laganI bacapaNathI ja hatI. samasta bhAratanA pravAsa karyA che. yAtrArthe ghaNAM sthAnAnI kuTuMbIjane! sAthe mulAkAta paNa lIdhI che. vizALa vAMcanapeTsanA paNa bhAre zekha. dhama yathA ane sArAM sAmiyakA vAMcavAnI abhiruci che. eTalu ja nahI paNa sAhityakArA taraphanI paNa eTalI umadA lAgaNI temanA jIvanamAM jovA maLI che. bhAvanagaramAM dhadhAnuM kuzaLa saMcAlana uparAMta rAjakoTa, muMbai, aDhAvAdamAM pazu temanI zAkhAo cAle che. dhaMdhAmAMthI samaya meLavI prasa'gApAtta sAmAjika saMsthAemAM paNa samaya ktane bhoga Ape che. bhAvanagaranI baherA mUMgA zALA sacAlana samitimAM, aMdha udyogazALAmAM, cembara epha kAmamAM ema aneka sasthAe sAthe sakaLAyelA che. eTalu' ja nahI paNu A badhI saMsthAemAM sArI evI rakamanI sakhAvata karI che. hospiTalamAM vATarakUlara mUkavA mATe, vikAsagRhamAM, mAMkhanA davAkhAnAmAM, vidyAthI ene kaeNAlarazipa vagere vyavasthA karAvI ApavAmAM, eka phrI DIspensarI calAvavAmAM ane nAnA moTA kuMDa phALAomAM zrI ramaNikabhAInA dilanI amIrAtanAM dana thAya che. hAlamAM ja zrI viphuladAsa chaganalAla leADhAvALA meTaranITI heoNspiTala : darabAragaDhavAmAM pathikAzramanI bAjumAM ja tadna adyatana banAvI che---- mahuvAmAM zrI rAdhezyAma khApunA zrI rAdhAkRSNa maMdiramAM zrI lAIbrerI mATe meTI rakama ApI che tevI ja rIte ahIM zrI harihara muni mahArAja rAmabApAnA
Page #1198
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1161 zrI rAmamaMtra maMdiramAM sArI evI rakama ApI che- karyuM. vacce thoDo samaya dhaMdhAdArI pharaja bajAvI. majUra tevI rIte baherA mUMgA skalamAM hosTelamAM gRhamAtA sahakArI maMDaLInA pramukha tarIke, vaNakara sahakArI bhavanamAM sArI rakama ApI che- evI ja rIte jItharI maMDaLInA upapramukha tarIke, bhAdroDa yaMtrazALA vaNATa hospITalamAM eka phrI beDa paNa Apela che. maMDaLInA pramukha tarIke temanI kAmagIrI bhAdroDamAM kApaDanI eka milanuM vistRtIkaraNa karavAnI cejanAne zrI raNachoDa vRjalAla pArekha vicAre che. bhAratanAM ghaNAM sthaLAnuM paribhramaNa karyuM che. mahuvA - khUTavaDAnA pArekha kuTuMbanA sabhya zrI raNa. eka bALamaMdiranI sthApanA paNa karI che. chellAM pAMca choDabhAI. pAMtrIsa varSa pahelAM mAtApitA gujarI gayAM. varSathI jillA paMcAyatanA sabhya tarIke sevA Ape che. kauTuMbika javAbadArIo pitAne zire AvI paDI. | zrI lakSmIcaMda maNilAla zAha sthiti sArI nahIM hovA chatAM muMbaI AvI Arthika sArASTramAM lIMbaDI pAse sIyANInA vatanI paNa kSetre puruSArtha Adaryo ane be paisA kamAyA. sAsu-sasarA varSothI dhaMdhAthe muMbaImAM sthira thayA che. vacce cheDe gujarI gayAM tyAre milakatano sadupayoga karavA tenA samaya madhyapradezamAM rAIsamilanuM paDyuM kAma kareluM, paNa vArasadAra tarIke javAbadArI paNa potAne zire AvatAM kaTrola AvatAM ja e tyAMnI rAIsamila baMdha karAvI valabhadAsa DosAbhAI cittaLIyAnA nAme ghaNI moTI ane muMbaImAM Agamana thayuM. muMbaImAM bombe vulana sakhAvate pite karI zakyA che. mahuvAmAM ema. ena. mana. misa prA. lI. nuM saphaLa saMcAlana karI rahyA che. za pa mI. hAIkalanI sAme vRjalAla narottama pArekha prAthomaka pitAnI dIrghadraSTi ane udAratAnI bhAvanAthI teo zALA UbhI karavAmAM pote ane potAnA dvArA paNe sAnA pritipAtra banI zakayo che. samAjasevAnAM kAmamAM lAkha rUpiyAnuM dAna ApyuM che. harakizana hospiTala, paNa eTalI ja dilacaspIthI kAma karI rahyA che, jhAlAvADa jItharI hospiTala, mahavAnI kolejo, hospiTalo, gauzALA sozyala grupa, lIMbaDI nAgarika maMDaLa, Adarza pragati , vageremAM nAnI moTI rakamanI lagabhaga ekAda lAkhanI maMDaLa. mahAvIra kalyANa kendra - evI lakepacegI kAma sakhAvata karI haze. khUTavaDA hAIskUla vageremAM thaIne karatI 20 thI 22 jeTalI saMsthAomAM tana-mana-dhanathI kule be lAkha rUA. nI deNagI karI hoya tevuM anumAna sakriya rIte sevA ApI rahyAM che. bhAratanAM moTA bhAganAM che. jemAM pitAnA taraphathI ane valabha DosAbhAIne sthaLAno dhaMdhAthe ane yAtrAthe pravAsa karyo che. nAme ema bane rIte samAveza thAya che. mahuvA Arogya bhuvana, kapoLa nyAtanI kapoLa rilIpha kamiTI, mahuvA zrI Ara. ela. parIkha yuvaka samAja, ema ghaNuM saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. pAlanapuranA vatanI bhAIzrI ratanacaMda lakSmIcaMda jara- dhArmika hetasara kAzmIrathI kanyAkumArI sudhInA samagra jhaverAtanA agraNI vyApArI tarIke muMbaInI vyApArI bhAratanAM tIrthono pravAsa karyo che. uparAMta keleja, AlamamAM prasiddha che. dhaMdhAnA vikAsArthe teozrI gauzALA, beDiga vageremAM pitA taraphathI sArI evI yuropa, amerikA, hoMgakoMga vagere dezone pravAsa kheDI sahAya karI che. cUkyA che. svabhAve mAyALa ane maLatAvaDA che. teozrI kAMdAvADI jana sthAna kuLa, vAlakezvara jaina sthAnakavAra zrI ravizaMkara nattama vyAsa vagere sAthe saMkaLAyela che. pramANika ane nItimattAne lIdhe teozrI dhaMdhAmAM ekadhArI pragati sAdhI zakayA AjhAdInI rASTrIya caLavaLamAM bhAga lenArAomAMnA che. muMbaInI hospiTala, pAlanapuranI hepiTala vageremAM eka zrI ravizaMkara vyAsanuM mULa vatana mahuvA. kelejanuM khUba moTI rakamanuM temaNe dAna karyuM che tathA tenA zikSaNuM paDatuM mUkIne 1937 mAM rAjakeTamAM cAlatI TrasTI che. guptadAna e ja temane jIvanamaMtra che. rASTrIya laDatamAM keTalAka sAthe saMgaThita banI TukaDInA rUpamAM jhaMpalAvyuM. 1939 pachI mahuvA yuvaka saMghanI zrI ratilAla chaganalAla gAMdhI sthApanA karI tenA maMtrI tarIke kAma saMbhALyuM. 1942 taLAjA pAsenA khaMDherAnA ane pachIthI mahuvAnA nI hiMda cheDonI laData AvI temAM paNa sakriya kAma vatanI banelA zrI ratilAlabhAI e kauTuMbika javAbadArI e Jain Education Intemational
Page #1199
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1162 vahana karavA 1939 mAM mu`baImAM paga mUkayo. ane dArUkhAnAmAM ja ema, IsmAIlajI abdulahusenamAM nAkarIthI kArakirdI zarU karI. lokhaMDa khAramAM jJAna anubhava maLatAM gayAM. 1942 thI Ara. rAyacakrane nAme svataMtra dhaMdhA zarU karyAM ane kudarate yArI ApI. dhaMdhAnA uttarAttara vikAsa thayA. mATuMgA mUrtipUjaka tapagaccha, mahuvA yazeAvijaya jaina khAlAzrama, mahuvA yuvaka samAja, mATuMgA ghoghArI jaina mitrama`DaLa, mahuvA jaina maDaLa, dArUkhAnA Ayana rADa, bhAvanagara ema. jI. rADa tathA rAjakATa ane maracanTa eseA. vigere. mAM nAnA mATA aneka TanezanamahuvA zAkhAo che jenuM sa'cAlana mAtra ema. kAma, khI. kAma bhaNelI baheneA ja kare che karyA che. chellu Donezana prAthamika zALAmAM mAtamara 2kamanI deNagI ane khaDhezamAM jaina derAsaramAM pazu sAru evuM dAna. ghaNI sasthAo sAthe Aje paNa teo sa'kaLAyelA che. jemake menejiMga TrasTI : zrI. mATuMgA jaina zvetAmbara mUrtipUjaka tapagaccha saMgha mATuMgA- muMbaImAM TrasTI tathA pramukha : zrI mahuvA yaAvRddhi jana bALAzrama--mu`baImAM pramukha : zrI mahuvA yazovRddhi jaina yuvaka ma'DaLa muMbaImAM pramukha, : zrI mahuvA jaina maDaLa, muMbaImAM, pramukha : zrI gheAghArI jaina ma`DaLa mATuMgA-muMbaimAM DAyarekTara zrI dArUkhAnA Ayana maracanTa esesiyezana lI. muMbaI. upapramukha zrI mahuvA yuvaka sa'gha, mu`baImAM eseTa upapramukha : zrI huzAmI elDa Ayana maracanTa siyezana, mubaImAM tathA gheAdhArI visAzrImALInI vyavasthApaka kamiTImAM temanI sevAo jANItI che zrI rajanIkAMta ena. desAI (manubhAI rajanIkAMta desAI) te zrI rajanIkAntabhAI mULa naDIyAdanA vatanI che. vatana pratye adbhuta lAgaNI dharAve che, nAnapaNuthI ja zarAphI lAInamAM joDAyelA hatA ane zarAphI peDhI pavAnI nAnapaNuthI ja temanI mahattvAkAMkSA hatI ane sthA vizvanI asmitA atyAre temaNe pAtAnI athAga mahenata ane parizramathI peAtAnA svapnane sAkAra banAvyuM che, hAlamAM gujarAtasArASTra, mahArASTra ane kacchamAM 105 zAkhAo dharAvatI 'manubhAI rajanIkAMta zropha ' tathA 'zrI sAMIbAbA AMgaDIyA sarvisa'nI peDhInA teozrI mAlika che ane temanI peAtAnI dekharekha nIce badhI ja zAkhAonu te sa'cAlana karI rahyA che. 105 zAkhAmAMthI 6 zAkhA naDiyAda, Azrama roDa, maNInagara-amadAvAda, surata sTezana 105 zAkhAo hovAnA kAraNe rAjagArInI samasyA ukelavAmAM paNa madadarUpa thayela che ane hAlamAM kula (00 karatAM pazu vadhAre mANasane peAtAnI sasthAmAM nAkarIe rAkhI teonI Arthika samasyA ukelavAmAM madadarUpa thayA che. temaja nAnA moTA vepArIonI Arthika jarUriyAtA satASavAmAM paNa sahAyarUpa thAya che ane peAtAnI peDhImAM paNa tamAma prakAranuM kAmakAja sapU mekiMga paddhatithI ja karavAmAM Ave che jene kAraNe janatA tathA vepArIone ghaNA ja lAbha thAya che. zarAphI peDhI uparAMta zrI sAMIbAbA mAMgaDIyA sarvisa paNa calAve che. je vepArIo tathA janatAne hAlanA tabakke khUba ja jarUrI che jenA janatA tathA vepArIe khUba ja lAbha le che A sivAya, ela. AI. sI. mAM Insyuransa ejanTa tarIkenI temanI yazasvI kArarkidI che, 1972-73 mAM teo karoDapati vImA ejanTa banyA. 1 varSamAM savA karoDanuM kAma mUkIne bhArata bharamAM temaNe dvitIya nabara prApta karyAM hatA ane pAlinA dheAraNe ceAthe naMbara meLavyeA hatA. atyAra sudhImAM dhArmika temaja sAmAjika sa sthAemAM be lAkhathI paNu vadhu rakamanAM dAna teozrIe Apela che. naDiyAda jesIsa, strI nIketana, lAyansa klaba, roTarIklaba, badhira vidyAvihAra, bAlkanajI mArI, vila kanyA vidyAlaya, kheDA jillA sahakArI saMgha, gujarAta TelIphrAna sarkala, kheDA jillA grAmya vikAsa kheDa, A sivAya vaDAdarA, amadAvAda rAjakATa, jAmanagara bhuja-kaccha, surata vigere sthaLAe paNa sAru' dAna Apela che, nATayakalA
Page #1200
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1163 saMskRtimAM kalAkArone uttejana ApavAmAM paNa sAro biDarsa, ema. khyAti kansTrakazana kaM, ema. devAMga sahakAra Apela che. TrAnsaporTa kuM., nA mukhya saMcAlaka che, ane eka pragati mAna saphaLa yuvAnanI kArakidIne varelA che. atyAre temaNe gujarAtI picaranA nirmANa kSetramAM jhaMpalAvyuM che. asarAnI, rITA bhAdurI, rAgiNI, dIpaka kuzAgra buddhi, daDha manobaLa sumadhura svabhAva, vyApArI ghIvAlA vigere nAmI kalAkArono sahakAra meLavIne teo dakSatA are apratima puNyabaLanA pratApe teoe jhaDapathI gujarAtImAM "na sI ba dA 2" nAmanuM pikacara nirmANa siddhinAM sopAno sara karyA. jene saMka9pa daDha haya, karI rahyA che jenuM che helA tabakkAnuM kArya cAlI rahyuM ja nIti niyamitatA ane pramANikatA hoya, tema ja che ane TUMka samayamAM gujarAtabharamAM bhavya 2ja Ata jeo vikaTa paristhitine paNa oLaMgI javAnuM haiyuM pAmaze. dharAvatA hoya teo lakSamInA lADIlA thayA vinA rahetA | naDiyAdamAM ja peDhInuM erakaMDIzana sAthe vecAtuM ja nathI. ane bhAgyadevIe temanA upara kaLaza Dho. makAna rAkhI mahilA zAkhA chellA eka varSathI saMgIna teozrI uttarottara pragati sAdhatA ja rahyA ane A kAma karI rahI che tathA hAlamAM sTezana roDa kimI lAInamAM teozrIe AgavuM sthAna prApta karela che. "sukha sinemA sAme traNa mALanuM vecAtuM makAna laI adyatana vaheMcavAthI sukha vadhe che, ane duHkha vahecavAthI duHkha pharnicara karAvI janatAnI DipojhITane rokANa upara ghaTe che." e temanA jIvanano maMtra che. eka sajajana sthAvara jaMgama milakata piDhInA nAme kharIdI temanI mANasamAM hovA joItA sadaguNono teozrI mAM saMpUrNa samanvaya thayela che. nItino paNa khyAla Ape che. kendra sarakAra tathA gujarAta sarakAramAM paNa Aje aneka pravRttiomAM racyApacyA rahetA hovA chatAMya teo sArI vaga dharAve che ane dIna-duHkhI lokenI teozrI ramata-gamata, pravAsa-paryaTane yojavAmAM tathA sevA ane gAma pratyenuM RNa teo adA karatA rahyA che. dhArmika sAhitya vAMcanamAM UMDI dilacapI dharAve che. - prabhu temanI pragatimAM harahaMmeza mATe sahAya kare zrI rasikabhAInI bhAvanA zakti ane saMpattine e ja zubhecchA... lAbha samAja ane dezane lAMbA samaya sudhI maLato ja zrI rasikalAla nAgaradAsa kekArI rahe tathA taMdurastI dIrdhAyuSa bhogave tevI prArthanA saha abhyarthanA..... zrI rasikabhAI koThArInuM nAma Aje jaina samAjamAM gauravavaMtuM banI rahyuM che. mULa teo cuDAnA vatanI che. zrI ramaNIkalAla sejapAla zrI nAgaradAsa amulakha koThArIne tyAM vIMchiA gAmamAM janmavuM, bhaNavuM ne kamAvuM, saMsAra mAMDa ne julAI 1940 mAM temano janma thayo. ITara sAyansa sudhI mRtyumAM hatA nahotAM thaI javuM e kadAca jIvana haze, abhyAsa amadAvAdamAM karyo, tyArabAda valabha-vidyAnagara, paNa sAcuM jIvana nathI. kharuM dhArmika jIvana te che ANaMdamAM (B. E. Civil) no abhyAsa pUrNa karyo, bIjA mATe kaMIka karI chUTavAmAM. ane sivila enjiniyara thayA. pU. mAtuzrI hIrAbenanA saMskAra siMcananuM amI pAna karela A vahAlasoyA dhana hoya te vaheMcIne khAvAnI vRtti paNa AvuM putre jarUrI vyavahArika zikSaNa laIne (B. E. Civil) karavuM badhA mATe azakaya che, e to kaI zrI ramaNIkasane 1966 nA AjhAdIpa 15 ogara mohamayI lAla sejapAla ja karI zake. ApIne rAjI thAya evo muMbaI mahAnagarImAM praveza karyo. prAraMbha mAM bilDiMga sabhAva ja jANe ramaNIkalAla sejapAlane svabhAva che. kaTrakazananI lAInamAM sarvisamAM joDAyA, paraMtu teonuM zubha karmathI emaNe potAnuM ja nahi, paNa pitAnA pU. svapna to sAhasika - vyApArI udyogapati banavAnuM hatuM. dAdA sva. zrI harajIbhAI nathubhAI sejapAlanuM nAma paNa jethI teoe biDiMga kansTrakazananI inDasTrIjhamAM jhukAvyuM. kuLamAM ujALyuM che. karAMcImAM janmI, dezanA bhAgalA Aje teo zrI ema. devAMga kansTrakazana kuM., mehula paDatAM bacapaNathI ja 1947 thI ramaNIkalAlabhAI rAjakeTa Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1201
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1164 vizvanI asmitA mAM vase che. teo mULa AmaraNa belAnA. emanuM zikSaNamAM paNa ramaNIkabhAIne rasa. 1963-64 mAM halAmaNuM nAma mitroe nehathI ApeluM nAma "lAlabhAI." emaNe vIrabAImA mahilA kolejane doDha lAkha jeTalI keleja sudhInA abhyAsa dhagaza ne khaMtathI karyA. behada rakama ekatrita karI Apela che. dhAbaLA vitaraNa sAthe mazIna TulsanI phekTarI nAkhanAra sahuthI prathama hoya ke meDikala kempa hoya ke pachI netrayajJa hoya athavA gujarAtI tarIkenuM zarada ejI. varkasa, vasaMta enajI. lAyansa kalabanuM koI sevAkArya zrI ramaNIkabhAI sejapAla sTasa jevI sArI kaMpanIonAM bhAgIdAra hovAnuM gaurava " che. tyAM hoya heya ne hoya ja. dharAve che. e uparAMta paNu e aneka vyavasAye sAthe vepAra kSetre emane saheja vadhu paricaya meLavIe. saghana rIte saMkaLAyelA che, jethI karI vepArI AlamamAM gujarAta mahArASTra lohANA jJAtijana tarIke sahu prathama emane sahu keI eLakhe che. mazIna Tulsa ne letha banAvavAno yaza emane phALe che. aneka supratiSThita saMsthAo sAthe emaNe ghare tenA zarada brAnDa leze bahu sArI nAmanA kADhI che. A che. rAjakeTa mazInarI DIlarsa esesiyezanamAM sane 1969mAM porabaMdaramAM sairASTranuM sahu prathama teo satata 11 varSathI maMtrIpada zobhAve che. rAjakeTa beMkiMga inDasTrIyala phera thayelo tyAre beMka opha InDiyA lohANA sevA maMDaLanA teo TrasTI che. mAnavasevAnI yojita A pheramAM emanI guNavattAnI khUba kadara prazaMsA jIvaMta mUrti samA TI. bI. hospiTalanI kAryavAhaka thayela. ane temanA letha kharIdanArane beMka 100 % lona samitimAM teo mAnabharyuM sthAna dharAve che. kAThiyA- maMjUra rAkhatI. temanA viziSTa prasaMgamAM - 11 mI. vADa nirAzritanI kAryavAhaka samitimAM paNa teonI ogasTa, zanivAranA e DhaLatA bapore sArASTra jyAre sevA levAya che. siMdha gujarAtI ejyukezana esosiye. abhUtapUrva meghatAMDava ane jaLahonArata vacce tammara zanamAM teo sekreTarI ane TrasTI ema babe hoddA para khAI rahyuM hatuM, te vakhate rAjakeTathI 65 ki. mI. dUra che. dharmamAM UMDI zraddhA hoya ne keI maMdiranI sAthe sArASTranA perIsa samA raLiyAmaNA morabI zahera para emanuM nAma na joDAyeluM hoya e kema bane? teo motane paMje pharI vaLatA hoya tema macchu-2 baMdhanI rAjakeTanA kanakezvara mahAdevanA TrasTI paNa che. mATInI dIvAlamAM 2500 phUTanuM gAbaDuM paDatAM savA be ATaATalI pharajo vacce teo garIbone bhUlatA mAIla lAMbA baMdhamAM rahela pANI dariyA jevA loDha nathI, e emanI sAce ja moTAI che, kaI ziyALe uchALatAM jANe ke sAkSAt yamadUta banIne zahera para pharI phUTapAtha para TADhe tharatharatA daridranArAyaNAne rAtre aDhI vaLyAM, mAtra gaNatrInI miniTomAM ja morabIne ramazAna traNa vAgye tamane kaI be sajajana maLI jAya to cokkasa bhUmimAM pheravI nAkhyuM. mAjhA mUkela sAgaranI jema mAnavuM ke, eka AdhavajIbhAI popaTa che ne bIjA temanA zaherane lapeTI lenAra A ja lapralaye bhAgye ja koI aMgata sanehI zrI ramaNIkalAlabhAI sejapAla che. AvA kuTuMbane keruM mUkayuM haze. mAtra daza ja miniTamAM sadakAryamAM zrI 2maNIkalAlabhAI sejapAlanAM dharmapatnI sArA ke zaheramAM phaTathI mAMDIne ogaNatrIsa phUTa sudhInAM zrI hemalatAbena ne odhavajIbhAI pipaTanAM dharmapatnI pANI bharAI gayAM. pariNAme raheNAMka vistAra, udyogo zrImatI maMjulAbenane khUba ja sAtha sahakAra hoya che. ane vepAranAM kendro jANe ke gaMjIpAnA mahelanI jema cUMthAI gayAM, zaheranA tamAma jIvana vyavahAra kheravAI emanI AtithyabhAvanA advitIya. jeTalo bahu gaye. morabI duniyAthI juduM paDI gayuM, morabInI meTo, svabhAva hasamukhA, hRdayamAM davA, mama, lAgaNa. zerIo dhoLe divase paNa bhayaMkara lAsavA lAgI. Thera lAlabhAI'ne maLavA jAva eTale pahelAM "prasAda"ne Thera paDelA ane TIMgAtA mAnava mRtadehe vAtAvaraNane Agraha thAya ne pachI bIjI vAta. A hisAbe pUrA bihAmaNuM banAvatA hatA. keTalAye mRtadehe paga nIce khAnadAna. khAnadAna eTale khAnArane dAna daI khavaDAvanAra, kacaDAyA ane jaLanuM kaphana oDhI seMkaDo pioDhI gayA. zrI ramaNIkabhAInA zubha haste bAlaMbhA mukAme tA. 19-8-79 nA divase bhagavAna dariyAlAlanA maMdiranI bhAratIya saMskRtine pAye dharma che, ane badhA kaLathavidhine tema ja vajArohaNane utsava thayo. dharmomAM zreSTha mAnava dharma che. ema saMtavANI kahe che . Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1202
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1165 morabInA rAhatakArya pAchaLa zrI ramaNIkabhAI e jAte rasa mAnadamaMtrI pade, zrI ghoghArI jaina mitra maMDaLanA pramukha laIne bahu ja mAtabara rakamanI dAnagaMgA vahetI karelI. tarIke, zrI akhila bhArata jina saMrakRti rakSaka sabhAnA mAnad maMtrI pade, zrI jaina dhArmika zikSaNasaMgha ItyAdI zrI rAmajIbhAI bI. luhAra aneka saMsthAomAM pitAnI sevAo tana, mana ane bhAvanagaranA vatanI che. ane kAMI paNa abhyAsa karyA dhanathI samarpita karI che. vagara potAnI sUjhabujhathI pharnicara banAvavAnA dhaMdhAmAM taduparAMta jIvadayAnA kSetre hajAro kUtarAone abhayaghaNI moTI pragati sAdhI zakavA che je temanI zaktine paricaya karAve che. dAna ApavAnuM. gAya. bakarA, pazu paMkhIone abhayadAna ApavAnuM moTA pAyA upara kAma karela che. bacapaNathI ja zrI rAmajIbhAIne kAMI navuM zIkhavAne sAdharmika bhaktinA te e prANa samA che. sidAtA jANavAno ane kAMIka karI batAvavAno zokha hato - sAdhamI ke mATe e AzarArUpa che. sattara aDhAra varasathI AzA utsAha sAthe 1931 thI dhaMdhAmAM jhaMpalAvyuM jemanuM teo sAdharmika sevA saMdha ane vardhamAna sAdharmika phanIcara Aje bhAvanagara, rAjakeTa, amadAvAda ane sevA TrasTamAM TrasTI tarIke khUba khUba sevA ApI rahyA anya sthaLoe pahoMcyuM che. che ane lAkha rUpiyAne lAbha sidAtA sAdharmika bena svadharma pratye abhirUci rAkhanArA banI zake te baMdhuone maLe che. dharma uparanI emanI zraddhA paNa kuTuMbanI ane jJAtinI sevA karavAmAM ane zakaya hoya atyaMta anumodanIya che. teo prabhubhakti mAM masta banI to sAmAjika saMsthAomAM pitAne phalapAMdaDI sahakAra jAya che. pUjAmAM dararoja be-traNa kalAka gALe che. puSpa ApavAmAM temaNe umaLako batAve che. temane tyAMthI kadI pUjA upara emane khUba ja prIti che. tAjAM ane sugaMdhI keI nirAza thaIne pAchuM gayuM nathI. dhaMdhAthe dezATana punA moTA thALA bharIne phulagalImAMthI ja phalo karyuM che. nAnAM moTAM tIrthadhAmonI yAtrA karI che. lAve ane zAMtipUrvaka paramAtmAnI aMgaracanA karI ae prakArI pUjA kare. nAnI uMmaramAM mAtApitA gujarI jatA kauTuMbika javAbadArIo temanA zire AvI paDelI eTale keTalIka zrI rAyacaMdabhAIe nIce mujaba pratiSThAne lAbha muzkelIono sAmano karIne paNa dhaMdhAmAM kAgaLa laI jIvanane dhanya banAvI muktinuM bhAtu bAMdhyuM che. vadhyo. 1. zrI zatruMjaya girirAja upara navA AdIzvaranI dhaMdhAmAM saphaLatA maLI teno yaza - teo kadaratanI upara cekImAM caumukhajImAM zrI zAMtinAtha bhagavAna. kRpA gaNe che - milanasAra svabhAvanA. dhArmika manovRti- 2. zrI zatruMjaya girirAja upara nUtana jinAlayanI vALA zrI rAmajIbhAI paMdareka vyaktinA saMyukta kuTuMbamAM bhamatImAM mULanAyaka zrI nemInAtha bhagavAna. rahe che. kuzaLa kArIgaromAM temanI gaNanA thAya che. 3. zatruMjaya tIrthanI taLeTImAM zrI kesariyAjI maMdirazrI rAyacaMda maganalAla zAha mAM zrI zaMkhezvara pArzvanAthanA gabhArAmAM zrI jIrAvallA pArzvanAtha bhagavAna. zrI rAyacaMdabhAI bhAvanagara zaheranA vatanI che. cAlIzeka varasathI muMbaImAM AvI vasyA che. 4. pAlItANAmAM ArIbhuvana dharmazALAmAM zrI zAMtinAtha jaina prAsAdamAM zrI zAMtinAtha bhagavAna, (emanAM muMbaImAM AvIne zrI vijayadevasUrasaMgha, zrI goDI- moTAbena jaDIbene zrI mahAvIra svAmI) birAjamAna pArzvanAtha jaina derAsaramAM pratyeka vibhAgamAM sevA ApatA karyA che. rahyA che. goDIjI pAThazALAnA sekreTarI, goDIjI jJAnabhaM. DAranA maMtrI tarIke tathA zrI jana sAdharmika sevA saMghanA 5. bhAvanaga2mAM vaDavAmAM zrI AdIzvara bhagavAna. TrasTI tathA maMtrI tarIke, zrI vardhamAna sAdharmika sevA- 6. zrI AbujI tIrthamAM vastupALa tejapALanI TUMka TrasTanA TrasTI tarIke, zrI ghoghArI vizA zrImALI jJAtinA luNa vasahImAM zrI ajinAtha bhagavAna. Jain Education Intemational
Page #1203
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1166 vizvanI asmitA 7. mahesANAmAM 2 pratimAonI aMjanalAkA. cAle che. teo eka jUnA vepArI tarIke khyAti dharAve 8. kesariyAmAM 2 pratimAonI aMjanazalAkA. che. rAmadAsabhAI dhArmika vRttinA che. AdhyAtmika pravRttiomAM ghaNo samaya ApI temAM bhAga laI rahyA 9. muMbaImAM pAyadhunI upara zrI mahAvIra svAmI che. muMbaInI sara harakIsana hespiTalamAM, vile pAralAnA derAsaramAM zrI padmAvatI mAtAjI birAjamAna karyA che. saMnyAsa AzramamAM. gujarAtanA cAMdedanA AzramamAM, hara10 siddhakSetramAM Agama maMdiramAM zrI labdhI dvAranI AzramanI pravRttiomAM, kapALa jJAtinI kuLadevI sAgarajI jaina upAzrayamAM mukhya hola upara zreSThIvarya sAmudrI mAtAnI mUrtinI pratiSThAmAM, kapALa jJAtinA zrI rAyacaMda maganalAla zAha ArAdhanA hola" nAma gora DeLiyA jJAtinA vidyArthIo mATe, trApajamAM hAIskUla mATe temaja anya evI dhArmika ane sAmAjika ApI jIvana kRtArtha karyuM che. 11 zAMtinAtra, aSTottarIsnA, siddhacaka pUjana, aDhAra abhiSeka vigere anuSThAne pravRttio mATe teoe yatheccha dAnanI rakamo ApI ane e rIte pitA taraphathI maLelA vArasAne dIpAvI karAvI vItarAga paramAtmAnI viziSTa bhaktine paNa lAbha lIdhe che. saMpattine sadvyaya karI jANe che. trApaja grAma paMcAyate 1974nI 15 mI ogasTe temanI sAmAjika sevAAma dhArmika kSetre, sAhitya kSetre ane sAmAjika ene biradAvI jAhera sanmAna karyuM. temanA putra kasanakSetre sevA ApI kharekhara Ajanma sevAnA bhekhadhArI dAsa paNa pitAne pagale cAlI jJAtinI ane bIjI banyA che. teo satya ane siddhAMta mATe daDha ane lokahitanI pravRttimAM bhAga laI rahyA che. trApaja hAInIDarapaNe kAma karavAvALA che. koInI paNa zehamAM taNutA sakUlamAM bAMdhakAmamAM sAro phALo karI Apyo. buka benkanI nathI ane zAsananI rakSA mATe eka sainika tarIke bahA pravRttimAM rAmadAsa premajI kAcariyA buka benkanA pite durIthI haMmezAM UbhA rahe che. teo sArA lekhaka, vakatA TrasTI tarIke prAthamika zALAmAM rUA. 10000 buka beMka ane kAryakara tarIkenA sadguNo dharAve che. teo dhaMdhA mATe kamaLAbena pAsethI ApyA, baherA mUMgA zALAmAM karatAM sevA ane bhaktimAM vadhu rasa dharAve che. paNa sArI rakama ApelI che. 12. tIrthayAtrAno paNa sAro lAbha lIdhe che. ane zrI rAvajIbhAI cunIbhAI amIna bIjAone levarAve che. moTA bhAgane samaya sevA ane bhaktimAM ja pasAra kare che. emanI preraNAthI emanA mULa kheDA jillAnA vIrasadanA vatanI che paNa ghaNAM paramamitra zrI pI. pI. jhaverIe zrI zatruMjaya giri upara varSothI bhAvanagarane vatana banAvI bhAratIya saMskRtinAM nUtana jinAlayamAM mULanAyaka zrI AdIzvara bhagavAnanI AdhyAtmika mUlyone kendramAM rAkhI lekanI asmitA pratiSThA karI, navakArazI karI, phAgaNa suda 13 upara jAgRta karavAnA eka mAtra zubha AzayathI potAnA gharane bhAtAnA pAla nAkhyA ane lAkho rUpiyA samAge kharyo. ane aMdhAnA sthaLane dhamabhAvanAthI satata 1 ane dhaMdhAnA sthaLane dharmabhAvanAthI satata guMjatuM rAkhavA emanI preraNAthI "zrI prabhudAsa gAMDAbhAI prerita" ma nAtibaMdhaone mATe eka sahAyaka phaMDa TrasTa UbhuM thayuM yogezvara maMdiranI zarUAtathI ja sAthe rahIne te ane lAkho rUpiyA ApatA rahe che. dvArA gItAnA pAThonuM paThana manana ane vyAkhyAno dvArA chellA thoDAka vakhatathI jaina zikSaNa sAhitya patrikA- dhArmika pravRttio satata cAlu rAkhavA chellAM ghaNA nuM saMpAdanakArya teo saMbhALI rahyA che. A rIte varSothI kRtanizcayI banyA che. dharma ane dhArmika pravRttio sAmAjika, dhArmika tema ja vyavahArika pravRttio ane sivAya bIjuM kazuM ja nahi-vyApAra paNa emAMja samAI para pakAramAM ja jIvanano moTo bhAga vyatIta kare che. jAya che evI gajabanI dhUna ane adamya utsAha pari. vAranA sau sabhyomAM paNa pragaTAvyo che. AphrikA ane zrI rAmadAsa premajI kAcariyA bhAratanAM ghaNuM sthaLoe yAtrAe gayA che. Aje temanI trApajanA kAcariyA kuTuMbanA zrI rAmadAsabhAInA saDasaTha varSanI uMmare AcAra pradhAna jIvana gALI rahyA svataMtra vyavasAya muMbaImAM raMga rasAyaNano vaDagAdImAM che. zraddhAsaMpanna ane kriyAzIla murabbIzrI rAvajIkAkA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1204
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1167 je vicAra pracArane mATe jhajhUmI rahyA che tenuM eka "oTokalIna' dvArA chellAM daza varSamAM 100 varSanuM vaTarekSa banI rahe evI zubhecchA. kArya siddha karI batAvIne zrI rAjendrabhAI ane emanA zrI rAjendrabhAI kuMdanalAla jhaverI baMdhuoe vikrama saryo che. Ama nAnI vaye ane khe vikrama pAra pADavAnI emanI vyavasthAsUjha gaurava levA AjathI daza varSa pahelAM zrI rAjendrabhAI pitAnI jevI gaNAvI zakAya. uMccatama guNavattA ane vividhalaghubaMdhuo zrI dilIpabhAI tathA zrI zirISabhAInA ha. lakSitA sAthe emaNe potAnA ekamane lubrIkeTiMga eIla, kArathI vyavasAya zarU karyo, ane "eTekalIna phIlTarsa TuthapesTa, peIsa ane vAnI"za mATenA miTarAinDa eka InDiyA" nAmaka bIdyAgaka ekamanI sthApanA karI. eka kalIniga kITanI khilavaNI sAthe be mAIkronsa audyogika ekamanI zarUAtamAM nahotI moTI mUDI; paNa sadhInA kITarezana karavAne hanIkomba kATI ja sanA vikAsa TekanIkala kAryadakSatA ane sAhasapUrNatA ja mUDI hatAM. ghaNAM kSetramAM "prathamatA" nuM gaurava sajaryuM che. "oTokaI mazInarI ke phekaTarInuM nAmanizAna hatuM ja nahi; kaThIna ' na' sAdhana ane vikAsa ekama mAIkrona reTiMga. paraMtu judA-judA bhAganI saba kendrakaTa2 teo emanA pATIkala kAunTIMga presara Dropa viruddha kaloreTa tema ja gharamAM esembala karI ApatA. ema chatAM prathama varSe saMpUrNa reDIyogrAphI ane DAIpenITrIzana, sTesa rIlIvIMga sAruM na karavA teozrI saphaLa thayA. prathama varSanA aMte ane IpekaTa kasoTIo sAthe aneka prakAranA TesTa karateozrI 250 co. phITanI jagyAmAM thoDA lensa, grAInDarsa, vAne susajaja banela che. tAjA khAtenA 'ATokalIna' DIlsa ane e. peInTIMga yunITanI jarUrI mazInarI plAnTamAM korasekaTara udyoge, nyukalI ara plAnTasa, kAIbhegI karI zakAI. 197ramAM bIjI 250 corasa phITa ejenIkasa, sTIla plAnTasa, phaTalAIjhara plAnTasa ane jagyA ane 1973nA me mAsa sudhImAM pAMca hajAra peTrokemIkala saMkula mATenA saraMjAmanA phebrIkezana mATe phITanI jagyA para sAcA arthamAM "eTekalIna" ekamano khUba cokkasAI dharAvatI nAjuka mazInarI UbhI karavAnuM kAryAraMbha thayo. ane zrI rAjendrabhAI nI AgevAnI vyavasthAtaMtra UbhuM karyuM che. "ATokalIna" dvArA ucca nIce cAlatA A ekama kramazaH dhArI saphaLatA meLavatuM gayuM. guNavattAnuM dhoraNa apanAvI teozrIe udyoga AlamamAM zrI rAjendrabhAIe "eTekalIna' dvArA sepha kalI- sakIla ane lokapriyatA prApta karI che. teo vyavasAyane nIga phITa nuM utpAdana zarU kareluM. A sepha kalInIga saMbhALanAra pAyAnI bAbatathI kALajI rAkhe che. saphaLa philaTara' bhAratamAM videzathI AyAta karatI hatI, tenI vyavasAyakAra uparAMta kAmadAronA praznane nyAya ApanAra zubha zarUAta karI rAjendrabhAI sAhasapUrNa vyApArI- zeTha tarIke paNa teo sAruM mAna meLavI gayA che. nI nAmanA ane pachI pragati sAdhatA saphaLa vyApArI gaNAvA lAgyA. vyavasAya jANakArIne lakSyamAM letA zrI rAjendrabhAI mesarsa jhaverI enTaraprAIjha" ke je temaNe DijhAIna ane prosesa IkvIpamenTa phebrIkezananI mesarsa oTokalIna phITasa opha InDiyA uparAMta videjANukArathI pragati sAdhatA rahyA. ane Adyogika mazI. zonA dasa-bAra vyavasAyagRhanI vitaraNuM vyavasthA saMbhALa narI, phalyuDa sisTama ane Tarna-kI projekaTanI pravRttio che tenA bhAgIdAra che. jAgRta bhAgIdAra tarIke teo hAtha dharI. "eTokalIna "nA grAhakomAM sTIla plAnTasa, AyAta-nikAsanA vyApArane phUla-phAlate rAkhavAmAM peTrokemikalsa ane pharTIlAIjhara plAnTasanAM audyogika mahatvane phALo Ape che. zrI rAjendrabhAI udyoga ane ekamo uparAMta DIphensa orgenAIjhezana orDinansa phekaTarI- vyApAranA kSetre aneka kAryomAM mazagUla rahetA hovA e ane zIpayArDasano samAveza karI potAnA ekamane chatAM bAhya pravRttiomAM sAro rasa dharAve che. vyavasAya ujajavaLa nAmanA arpita karI che. Aje samartha sAdhana vRddhinI sAthesAthe zrI rAjendrabhAInI sAmAjika sevAnI sAmagrI dharAvato "eTekalIna' ekama dareka jarUriyAtane uraca bhAvanAmAM paNa uttarottara vRddhi thatI rahI che. saraLatAthI pahoMcI vaLe che. ane sAthe sAthe AyAta zaikSaNika kSetre teozrI zrI jayakuMvara jaina jJAna udyogathatAM saraMjAmanI barAbarInA ghaNu saraMjAma upana zALA - suratanA menejiMga TrasTI che. zeTha choTAlAla karyA che. ane te dvArA kiMmatI videzI hUMDiyAmaNu cImanalAla munzI ejayukezana phaMDanA TrasTI tarIke, zrI bacAvI rASTrabhAvanA darzAvI che. mahAvIra jaina vidyAlaya - kanyA chAtrAlaya vaDodarA tathA zrI Jain Education Intemational
Page #1205
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1168 surata jaina dhArmika zikSaNu saghanA peTrana tarIke che, tathA e esTrAlekala seAsAyaTInA AjIvana sabhya tarIke, lAyansa klaba ek juhunA DAyarekaTara tarIke kArasta che. A uparAMta jaina zvetAmbara kAnpharansanA sTenDIMga kamiTInA sabhya tarIke tathA inTaranezanala seAsA yaTI ek kriSnA kAngyusanesanA lAipha peTrana tarIke sakaLAyelA che. A bahuvidha saMsthAomAM peAtAnA bahi. mukhI svabhAvathI zrI rAjendrabhAI AgavuM sthAna prApta karI zakathA che. zrI dAmajIbhAI meghajIbhAI guDakA vArasA bALapaNamAM jyAre bALakane mAtA-pitAnI hUMpha mAtA -pitAne prema ane putrane jyAre pitA pAsethI gata zikSaNanI ati AvazyakatA hAya che tyAre kamanasIe emanA premALa pitAnI chatrachAyA gumAvI ane tevA saMjogemAM temane temanA paga para UbhA rahevAnI pharaja paDI svabhAve sAhasika vRttinA eTale zeDa zrI rAmajIbhAIe dhadhAkiya zarUAta dANA -karI ANuAnI dukAnathI karI ane samaya tema ja sajAgeA tapAsatAM tapAsatAM vakhatanusAra anukULa dhAMdhA-udyogo karatA rahyA ke badalAvatA rahyA jenA pariNAme teozrI hAlamAM bhIva'DI khAte sAijhIMga varkasa, phekaTarI calAve che ane agraNI udyogapatiomAM gauravapUrvaka sthAna bhAgave che. T tethI mAtra dhaMdhA udyogAmAM ja gUMthAi na rahetAM temaNe sAmAjika, dhArmika, zaikSaNika, AdhyAtmika ane aneka racanAtmaka pravRttiomAM paNa sakriya ane sapramANa mahattvapUNuM bhAga bhajavyeA che ane vividha kSetromAM temaNe temanA prabhAva prakAzita karyA che. emanAmAM AtmasUjha evI jakharI che ke koipaNa vAtanA ke hakIkatanA tAga kADhavAmAM temane kazI vAra nathI lAgatI ane sava saMjogAmAM sarva prazna!nuM nirAkaraNa AsAnIthI lAvI zake che, je temanAmAM rahelI teja mutsaddIgIrInI pratIti karAve che. chellAM trIsa trIsa varSothI avirata ane vizama sevA teozrI hAlArI vizA osavAla samAjane ApI rahyA che. emanI A sevA ananya che. teozrI bAMdhakAma samitinA maMtrI tathA pramukhazrI tarIkenA bhagIratha prayAso ne pariNAme samAja mATe adyatana Adhunika sagavaDAthI susajja bhavya vADI 'AsavALa bhavana' tathA ' osavALa Jain Education Intemational. vizvanI asmitA sabhAgRha 'nA bAMdhakAma saphaLatAthI niyata samayamAM pUrA thayA che. esavALa zikSaNa ane rAhata saghanA pramukha zrI tarIke traNa varSa sudhI, samAjanA ma`trI-khajAnacI tarIke cAra varasa sudhI; uparAMta pramukha tarIke tema ja menejiMga TrasTI tarIke temaNe vakhate-vakhata agatyanA javAbadArInAM sthAnA sabhAkhyAM che. ane dareka sthAna uparathI teozrIe noMdhapAtra sevAe ApI che ane e seva!e cirasmaraNIya raheze. hAlamAM bhIva'DI khAte saMgha taraphathI hAiskUla sthApavAnA agatyanA noMdha levAyA che ane te rItanu Aye|jana samitinA teozrI pramukha che. ane A kAya vegapUrvaka AgaLa dhapAvI rahyA che. samAjamAM ane samAja bahAra teozrInu zakSaNika kSetra noMdhapAtra pradAna rahela che. dhArmika kSetre temanI sevAeAnu mUlya nA nIkaLI zake tevuM rahyuM che. zrI ghATakopara jaina zvetAMkhara mUrtipUjaka tapagaccha saMghanA teozrI pramukha ane menejiMga TrasTI che. ghATakoparamAM navarAja lenamAM jinamadiranA nirmANamAM emanA khAMdhakAma samitinA kanvInara tarIkenA mahattva pUrNa evA A hisse! che. mahArASTramAM A apUrva A bhavya maMdira sAkara laI rahela che ane e kAraNe A vistAranI dhruvI zakayatA dIpI UThI che. tAjetaramAM navarAja lenamAM nUtana upAzrayanuM... AMdhakAma temanI jAta dekharekha heThaLa zarU karavAmAM Avela che. kudaratI kepa ke akALa ke duSkALa ke pANI relamachelanA vikaTa vakhatemAM mAnavasevAonI ane rAhatakArthInI teozrI AgevAnI acUka sa'bhALe le che ane kAmadhaMdhA cheADIne muzkelImAmAM mukAyelA mAnavIonI banI zake teTalI muzkelIo dUra karavAmAM teozrI magna banI jAya che. mAnava sevA, samAja sevA, Itara pravRttieAmAM paNa teozrI sArA evA rasa dharAve che. zrI ravajI khImajI gaNAtrA zrI ravajIbhAInI janmabhUmi kaccha ane 12 okaTobara 1910 emanI janmasAla. zrI ravajIbhAI jyAre e varSanA hatA tyA emanA mAtApitA dhaMdhA mATe karAMcI gayAM, tyAM nAnapaNuthI ja tejasvI zaktivALA ravajIbhAI e tyAMnI sthAnika koMgresamAM sakriya bhAga lIdhela. ane 1930, 1932, 1942nI laDatamAM bhAga laI jelavAsa paNa bhAgavela. karAMcImAM teo phrencAra lAInsa tAlukA
Page #1206
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1169 keMgresa kamiTInA upapramukha ane karAMcI ji9lA keMgresa mahetA mULa amarelInA vatanI paNa ghaNAM varSothI bhAvakamiTInA sekreTarI pade paNa hatA. teo karAMcI sudharAInA nagaramAM sthira thayA che. teozrI mULa haMsarAja mAvajI pramukhapade paNa hatA. mahetAnA vArasadAra gaNAya chejUnA gAyakavADa rAjyanA amala daramyAna kuzaLa sUbAgIrInI pharaja bajAvavAmAM dezanA bhAgalA pachI teo muMbaInA sAyana vistAramAM haMsarAja mahetAe e jamAnAmAM cogaradama khyAti rahevA AvyA. A vistAramAMthI ja teo 1952 thI meLavelI. 1973 sudhI sudharAI sabhya tarIke cUMTAI AvelA. A 11 varSanA gALAmAM temaNe ghaNAM lokahitanA kAryo karelAM amarelImAM jeThA karAvALAnI dhIkatI vyApArI peDhI. che, A gALAmAM teo ceramena tarIke B.E.S.T. kami. temanI mukhya piDhI cittaLamAM rahetI. teo daravarSe gAyakaTImAM paNa hatA. ane rAjA jaja vI InaphArmarI, vADI gAmonA IjArA rAkhatA. temane tyAM rajavADI damAma prANI sahAyaka barDa - bhArata sarakAra madrAsa, ekotha ane ThAThamATha hato. jeThA kurAvALAne tyAM temane eka lepara ghara sAthe sakriya rIte saMkaLAyelA hatA. A bhANeja mAvajI mahetA jeo mULa janAgaDha pAse majeuparAMta zrI gaNAtrA muMbaI koMgresa pArTInA sekreTarI ane vaDInA vatanI hatA. mAvajI mahetA rAjakAjamAM bhAre pramukha pade hatA ane 1930 sudhI sakriya keMgresa kAryakara pAvaradhA ane kuzAgra buddhi dharAvatA. e jamAnAmAM pachI upapramukha, pramukha "G" vorDanA hatA. Ama je vAghA vAghera ane rUDA rabArI jevA jAlima bahAravaTiyAkSetramAM teo paga mUkatA te kSetranI Toca sudhI pahoMcavA ene emaNe jhera karyA hatA. mAvajI mahetAno vahIvaTa teo zaktizALI hatA. dArI amala eTale jUnI ane navI paddhatine saMdhikALa. zrI gaNAtrA muMbainI sahAyaka hAusiMga pheDarezananA jUnA jamAnAmAM rAjAo gAmo IjAre ApatA. emaNe pramukha tarIke kAma karI rahyA che. e paddhati baMdha karAvI kheDUtone vadhAre sukhI ane AbAda banAvyA. IjArAzAhI vahIvaTano aMta lAvanAra paMcavarSIya yojanA mATe cUMTAtA nava sabhya mAMnA mAvajI mahetA gAyakavADa sarakAranA sthaMbha samA hatA - eka sabhya tarIke teo hAusiMga sahAyaka kAryakara maMDaLI si ga sahAyaka kAryakara ma DaLa jana komanA eka jAjaramAna pratibhAzALI AgevAna tarIke bhArata sarakAramAM kAma ApeluM. A uparAMta hatA. e parivAranA saMskAre uttarottara zistabaddha jIvana teo "muMbaI makAna riperiMga ane samArakAma"nA ghaDataramAM khIlI rahe te svAbhAvika che. sabhya ane rAjakIya matadAra mathaka salAhakAra samitinA paNa sakriya sabhya che. bI. esa. sI enjiniyara thayelA zrI herUbhAI 1962-63mAM pheMca phelozipathI ATha mAsa mATe phrAnsanA zrI gaNAtrAnI lokasevA ane rAjyasevAne lakSyamAM pravAse gayelA - 1973mAM jApAna - amerikA, 1974laI mahArASTra sarakAre temane "je. pI. nI padavI 15 76mAM paNa amerikAnA vakhato vakhata pravAse jaIne ogasTa 1959 ane S,E.M. padavI enAyata karI che. jJAna anubhavanuM puSkaLa bhAthuM meLavyuM che. hAlanA dhaMdhAnI rAjakIya, zikSaNika, sAMskRtika ane bIjA saMsthAkIya zarUAta temaNe 1970 thI karI jemAM krame krame ThIka mANaso sAthe potAnA maLatAvaDA svabhAvathI kSetra vadhAratA pragati sAdhI che. niyamita sevApUjA - devaguru vaMdana ane zrI rAvajIbhAI muMbaInI lokasevA bAda have kacchamAM dharmakriyAomAM temanuM AkhuMye kuTuMba custa rIte raMgAsthAyI thaI lokasevA kare che. Izvara temane e zaktio yeluM che. bakSe jethI vadhu lekamegya banI rahe. zrI laheracaMda choTAlAla mahetA zrI lakSmIcaMda rAyacaMda saravaiyA bhAvanagaramAM ajaya phAuMDi varkasanA nAmathI bhAvanagara pAsenA thoraDI gAmanA vatanI che. Azare cAlatA audyogika ekamanA saphaLa saMcAlaka pUjaya AcArya 24 varSanI uMmare mAsika rU. 65 nI sarvisa zarU karI. bhagavaMtonA AzIrvAdathI maMgaladharmanA sAra tatvane te TAIme jana AcArya bhagavaMtanI preraNAthI bAdhA lIdhI samajavAmAM khUba ja UMDA UtarI gayelA zrI laherUbhAI ke eka lAkha rUpiyAthI vadhAre mUDI thAya te zubha kAryamAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1207
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1170 vAparI nAkhavI. prArabdha khUlavAnuM haze eTale nAkarImAMthI rAjInAmuM ApIne telapaLInA dhaMdhA zarU karyo. phAvyA nahIM. moTAbhAInI hiMmatathI lAIna khadalI. nasIba paNa adalAyuM. lAkha rUpiyAnI mUDI thaI javAnI lagAlaga paheAMcyA, niyama mujaba vAparavA lAgyA. sane 1943nA dhaDAkA vakhate mu'baImAM vaDagAdI vistAra khAlasA kareleA moTAbhAganAM makAna baLI gayelAM. te te ja divase sarvasva mUkIne paherelAM kapaDe jAna khaccA mAnIne sagAM ene tyAM gayA, khAvA banI gayA. paMdara divase temanAM makAna-dukAnanA kabjo maLyA tyAre puNyayeAge punaH adhuM hAjara thayuM. alpa nukasAna sAthe badhuM ja sahI. salAmata pAchuM maLyuM. kumAra avasthAmAM satyAgrahanI caLavaLa vakhate mu`baImAM svayaMsevaka tarIke sevA bajAvI. 41 varSanI uMmare derAsAmAM TrasTI maMDaLAmAM ane jJAtimAM kAryavAhaka samitimAM, kamiTIomAM kAya vAhaka tarIke kAma kare che. ghATakApara derAsara, taLAjA upAzraya, pAlItANA upAzraya, cAraDI vagere sthaLeAe be lAkha uparanAM dAna ApelAM che. zrI lalitacaMdra lakSmIcaMda dhruva zrI lalitabhAI yuvAna vayathI ja tejasvI kArakirdI thI tejasvI yuvAna tarIke oLakhAtA hatA. DAkaTara pitA nI sevAvRtti ane ucca praNAlikAone zeAbhAvatuM prava kuTuMbanAM janmajAta lakSaNA jevAM ke buddhi, cAturya, kha'ta viveka, niSThAthI temanA vyaktitvane tee anerA rAhu ApI zakathA che. muMbaI ne kabhUmi banAvavAmAM temanI vahIvaTI zakti saphaLa nIvaDI che. mubaImAM temaNe ' aruNu vizvanI asmitA plAsTikasanA' vyavasAya zarU karyAM. anerI vyavasAyika dRSTine kAraNe gujarAtamAM paNa te 'aruNu plAsTika ' nI sthApanA karI zakayAM che. tathA aruNu lekase prinTasa' nAmaka audyogika ekamathI temanI advitIya saphaLatAnuM' darzana jarUra thAya che. peAtAnI vahIvaTI zakti ane kAbeliyata tathA vyavasAyika guNeAthI gujarAtanu gaurava vadhAranAra zrI lalitabhAI janmabhUmi jhAlAvADane pazu RNa ApavAnuM cUkayA nathI. surendranagaramAM chellA eka sakAthI cAlatA anAthAzramanA vikAsa mATe rUA. savAlAkhanuM dAna teoe Apyu che. zrI lalitabhAI temanAM sarva kAryomAM saphaLatA pAmatA rahe e ja abhyanA. Jain Education Intemational. zrI vasaMtalAla DAyAlAla zeTha pAlItANAnA zeTha kuTu'khamAM navI peDhImAM Adaza vicAre dharAvanArAomAM zrI vasa'tarAya DAyAlAla zeTha nAnI vaya thIja pragatizIla vicArazane prAdhAnya ApatA rahyA che. khI,I, sivila thaIne konTrekaTara lAinamAM temaNe sArI evI prati hAMsala karI che. pAlItANAnI sumeru hATala, bhAvanagara AyaMbilazALA, aneka pulA, DaeNma ane rAphsa uparAMta kenAla varkasa vageremAM Aja sudhImAM gaNanA pAtra kAmA temanA hAthe thaI cUkayAM che. pAlItANA sevA samAja davAkhAnuM ane lAibrerImAM, lAyansa klaba bhAvanagaramAM, kenTrekaTara eseAsiyezana bhAvanagaramAM ane vividha saMsthAomAM Agavu. mAnabharyuM sthAna bhogave che. gAMdhIvAdI vicArA dharAve che. anuka'dhAbhAvane jAgRta karIe mAnavasevA e prabhusevA che ane e ja badhA dharmanuM mULa sUtra che je ApaNA saiAnA hRdayamAM vaseluM che, chatAMpaNu ApaNe jIvananA aneka jhaMjhAvAtamAM evA teA phasAyA chIe ke ApaNune khIjAnAM dukhadardI jovAnA samaya ja maLatA nathI. AjanA ativiSama kaparA kALamAM garIba mANusAnI aneka samasyAonI ane muzkelIenI kAI sImA nathI. rATalA, ATalA ane eDhavAnuM meLavavuM mAnavIne Aje kaThina thaI paDayuM che. temAMye khImArInA khATale gusatA garIba dardIonI yAtanAoe gheTuM ane karuNu citra UbhuM thayuM che. anukaMpAbhAvathI prerAIne bhAvanagaranA keTalAka zreSThIvaryAe bhAvanagara vicAra sevA samiti dvArA garIba dardIone davAdArU ane bhAjana prabaMdhanI suMdara vyavarathA UbhI karI che je prazaMsA ane dAda mAgI lye tevI A zubha pravRttimAM sukhI ane sakhAvatI gRhasthAe sAme cAlIne sahayAga ApavA je vA che. saparka sAdhavA mATe zilpInagara - plATa naM. 9 kALAnALA - bhAvanagara.
Page #1208
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAgara 1171 zrI vazarAmabhAI je. cauhANa zrI vRjalAla mohanalAla DoDIyA zrI vazarAmabhAI mULa jUnAgaDha jillAnA vaMthalI sukha ane duHkhanI ghaTamALa aMdhArAM-ajavALAM gAmanA vatanI che. saurASTranuM cheDenuM nAnakaDuM gAma chatAM ghaTamALanI jema pharatI ja rahe che. je lokone temano zrI vazarAmabhAI e potAnI AgavI zaktithI udyogakSe tra DahApaNupUrvaka lAbha letAM AvaDe che te ja sAcuM jIvana mAM agresara nAmanA rAkhI che. zrI vazarAmabhAInA 2 jIvI jAya che. sArAmAM mULa vIMchiyAnA vatanI zrI vajubhAI sadagata baMdhu zrI lAlajIbhAIe kahApura ane sAMgalI, khAte "simenTa pAIpsa ane TAIsana" kArakhAnAMo DoDIyAe sADA traNeka dAyakA pahelAM kAmadhaMdhAnI laga nIe muMbaImAM paga mUkyo tyAre kuMbhAravADAmAM paMdara zarU karavA uparAMta jUnAgaDha khAte "mesarsa Igala simenTa pAIpsa enDa varkasanI" sthApanA karI hatI. sthapAyelI mANasanA kuTuMba sAthe eka jhuMpaDAmAM vasavATa karI majUrI saMsthAnA samartha sUtradhAra vahIvaTI saMcAlaka tarIke zrI karI jIvananirvAha karatA. garIba sthiti paNa parizramayukta vazarAmabhAI saphaLa nIvaDayA, ane sArASTano udyoga jIvanane vorase peDhI ethI maLelo, te sahAre sahAre mahArASTranA simenTa pAisanI harIphAImAM samakakSa AvI 1952mAM milanA nAnA spera pAsane sTesa karyo. Ubho rahyo e ja emanI saMcAlana sUjhane khyAla ApI mANasane thanaganATa ane adamya utsAha samaya jatAM jAya che. A udyoganA anubhavanuM bhAthuM ane khilavaNI mANasane agAdha jJAna ane anubhavanAM UMDANamAM DUbakI zaktine lakSyamAM laI temaNe "Igala peInTa InDasTrIjha" mAravAnI taka ApI ja rahe che. nA nAme temaNe oIla peInTanAM pitAnAM AvA pAMca copaDI bhaNelA zrI vajubhAI temanI kuzAgra dhaMdhAmAM jhaMpalAvyuM che. ane pagaraNa mAMDI rahela A koThAsUjhane kAraNe Akho yuropa pharI AvyA. 1955mAM udyogane agresara lAvavA teo avirAma parizrama karI de TayUbanI phiTiMga banAvavAnuM vizALa kArakhAnuM UbhuM karyuM. rahyA che. rUA. 8 bhADAmAM rahetA eka vakhata zramajIvI Aje ATha lAkhanA phaleTamAM rahe che. chatAM pahelAno saMta zrI vazarAmabhAI e audyogika dRSTi jevI vikAsazIla samAgama - bhajana bhakti, lokasAhitya taraphane AtaMrabhAva rAkhelI tema ja sahakAryakaro pratye samakakSa nIti apanA- e ja namravANI, e ja sAdagI ane svajane taraphanI e ja velI. zrI vazarAmabhAI sirASTra mejheka TAIsa menyu. mamatA aNanama rahyA. esosiyezananA sirASTra simenTa pAIsa menyu. esa. punyAnI kamANIne badale kudarata mANasane jyAre nAM, jUnAgaDha sTonakrizarsa menyu. e. nA tema ja che. Ape che tyAre mANase punyAI vadhAratA ja javI joIe AI. DI.sI. menyu. esa.nA pramukha tarIke yogya ane to ja meLavelI saMpatti ke vaibhava Take che ane kAmagIrI bajAvI rahyA che. janAgaDha ji9lA udyoga sa lAha. vadhatuM jAya che paNa bahu ochA mANasane AvuM jJAna kAra samitinA sabhya tarIke teozrI varaNI pAmyA che. lAdhe che, AsurI pase mANasane bahekAve che, jayAre devI sAthe sAthe teo sAmAjika, dhArmika sthaLanI paNa pisa suMdara Ayojane UbhAM karI sArAM vAnAM karAve che. temanI pharaja bajAvatA rahe che. A che kudaratano krama, ItihAsa darzaka kalAcitra bhAvanagara pAse sihoranA darabAragaDhanA trIjA majalAnI meDInI dIvAla upara mahArAjA vakhatasiMhajIe bhujanagarA kalAkAro pAse jayapurazailIe karAvelA cittaLanI laDAI ane vijaya savArInA vIratA preraka bhIMtacitro eka aitihAsika saMbhAraNuM che. viziSTa kalAkArone haste mATInA pAkA raMge surucipUrNa rIte AlekhAyelAM A citra itihAsadarzaka kalAne eka uttama namUne lekhAya che. vizeSataH A AlekhanamAM yuddha prasthAnane e vakhatanI yuddha praNAlI, zastrAstra, kavaca ane azvatraNa rAjapratIka, daMDa ane dhvaja che. azvadaLa, pRthaka zreNInA sainikanAM daLa vagere e vakhatanI yuddhakalAnuM tAdaza darzana karAve che. A citro ApaNuM bhavya bhUtakALanI pratIti karAve che ( hIrAlAla ema. muni saMkalita "pAnagulAba'ne dhamAMthI sAbhAra) Jain Education Intemational
Page #1209
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1172 vizvanI asmitA zrI vI. ena. bakSI anubhavI. dezamAM anAja kharuM paNa pisA nahi, peTa bharavA bALake paNa vecavA vAre Avelo. A kAramAM zrI bakSIsAheba temanI zAMta mukhamudrA, pratApI ane kALamAM zrI jhaveracaMdabhAI garIba lokonI vahAre dhAyA. premALa A che, ruAbadAra vyaktitvathI prathama darzane ja emaNe bhUkhyA lokone paisA ApyA. anAja apAvyuM, hRdayamAM vaDIlanI bhAvanA phelAve che. teo potAnI vahI. jIvana TakAvavA sahAro Apyo. daseka hajAra rUpiyAnuM vaTI zaktine kAraNe zaTaranA udyoga kendramAM taTasthita mArga rokANa karyuM. copaDA cItaryA paNa ApelA nANAnI darzanakAranuM sthAna meLavI zakyA che. temaNe IjanerI vasulAta karI nahi. maratAM pahelAM copaDA bALI nAkhyA. utpAdananA nirmANa kSetre "mera se zubha mazinarI korpo dukALanA devAdArane pitAno vArasa kanaDe nahi evI rezana prAIveTa limiTeDa" temaja "mesarsa zubhadvAra reliMga udAtta bhAvanA. e jamAnAnA dasa hajAra rUpiyA Aje zaTarsa enDa enjiniyariMga" dvArA suvidhAtmaka sAdhano lAkhe lekhA gaNAya. paraMtu jhaveracaMda jenuM nAma. duSkALa zarU karyo. zrI bakSI sAheba potAnI satata jahemata pIDita du:khI jIvonuM pAIe pAI laheNuM mAMDI vALyuM. ane dhagazanItine kAraNe pitAnI kaMpanInuM utpAdana kevA ucca saMskAra, dharma ne mAnavatA !!! - svAbhAvika zabhadvAra" reliMga zaTaro tenI kArya guNavattAnA kAraNe rIte ja nagarazeTha kahevAyA. rASTramAM prathama kakSAnuM sthAna prApta karAvI zakayA che.. samartha vyavasAyakAranI sAthe sAthe udAramatavAdI svabhAva- zrI jhaveracaMdabhAInA ekanA eka dIkarA zrI naMdalAla ne kAraNe A kSetramAM vaDIlanuM mAnabharyuM sthAna meLavI pitAnI paDakhe ja rahelA. 21 varSanI vaye emanAM zrImatI zakayA che. madhIbena sAthe lagna thayAM tyAre meMghIbena nagarazeThanA vahurANI ne gAmanAM lakSmI tarIke Adara pAmelAM. zrI bakSIsAheba temanA sevAlakSI svabhAvane kAraNe sAmAjika, rAjakIya, dhArmika zikSaNika kAryomAM paraMtu aNadhAryuM kimatanuM pAMdaDuM pharyuM. dAdAjI madadakartA banI rahe che. A kAraNe teo badhAM kSetramAM zrI jhaveracaMdanuM I.sa. 1913mAM avasAna thayuM. dhIme mAnabhaya sthAna meLavI zakaLyA che ane meLavatA rahe dhIme sirASTrane vyApAra sarato gayo, vyApAra e zubhecchA. ATopavA vakhata Avyo tyAM zrI naMdalAlanuM paNa I.sa. 1919mAM akALa avasAna thayuM. jAhojalAlInAM dhAma nA zrI vRMdAvanadAsa naMdalAla mahetA rahyAM. vatananI vasamI vATa choDavI paDI. paraMtu tyAM paNa zUnyamAMthI sarjana vizrAmasthAna kyAM hatuM? zrI vAvanadAsa nadalAla mahetAno janma vikrama zrI naMdalAlabhAIne traNa dIkarA, zrI jamanAdAsa, saMvata 1971 mAgazIrSa kRSNa ekama guruvAra tArIkha vaMdAvanadAsa, ne trIjA zrI caturbhuja. pitAne svargavAsane 3 Disembara 1914 savAre pAMca vAge. janmasthAne moTA na mATe divase emano janma thayelo nahi. zrI jamanAdAsane koTaDA (mULa vatana umareTha) jJAti khaDAyatA vaNika, emanAM mAsI mahemadAvAda pitAne tyAM laI gayAM. zrI vRMdAzrI vaMdAvanadAsanA pitAmaha zrI jhaveracaMda vAlajI vana ne emanAM mAtuzrI meTA koTaDA rahyAM. pUrvajonA bAkI goviMdajI mazahura vyApArI. varSothI pUrvajoe vasAvelA vadhelA khADAmAM vAsa karyo. have e nahAtA moTAM moTAM gharabAra nAnA bhAIone se pI daI saurASTramAM zreSThInAM gRharANI. have to e hatAM nirAdhAra, vidhavAne jaI vaselA. jUnAgaDha jillAmAM adhavAru, moTA koTaDA AzrayasthAna hatuM, garIbanI eka jhuMpaDI. zrI jamanAdAsane badhA sAro jamAvelo ne pratiSThA paNa sArI meLavelI. bamazela ku. mAM nokarI maLyA pachI badhAM amadAvAda samaya Avye vatanamAM na vAsa baMdhAvI laIzuM ema ane vaDodarA sthira thayAM. dhAraNuM rAkhelI. I.sa. 1900 vikrama saMvata 1956mAM mAtA zrI mAMghIbahena lAlajIbhAInI dIkarI gujarAtabharamAM kAramo duSkALa paDayo. chappaniyA duSkALa tarIke varSo sudhI janatAne yAda rahI gayelA. kahevAya che. janmasthAna maMgalapura I.sa. 1906 mAM lagna thayuM. ke gujarAtanI janatAe pahelI ja vAra AvI bhIMsa I.sa. 191mAM vidhavA thayA pachI emane pitAnA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1210
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1173. jIvanamAM kAMI ja rasa rahyo nahi, paraMtu traNa nAnAM pramANikatA ne saccAInA ucca saMskAro jALavI rAkhyA. bALakone ucheravAnI javAbadArI hatI. e moTAM thAya ne pariNAme pratiSThA vadhI ne dhaMdhe paNa jAgyo. thALe paDe tyAM sudhI game tema karIne paNa jIvI javAnuM I.sa. 1953mAM Danalepa rabara kaMpanIe sAmethI hatuM. ejansInI ophara karI. naphAnuM pramANa ochuM paNa vecANaparaMtu zrI mAMdhIbenano abhyAsa eTale nahA ke nuM pramANa vadhAre. Aje mahArASTra ne mAM pradezamAM eka zikSikA tarIke nokarI karI jIvana nirvAha najAvI zake. vI. ena. mahetA enDa kuM. ne hu hele naMbara che. chatAM saMkocane tilAMjali ApI majUrI karIne paNa zrI vRMdAvanadAse jAte keLavaNamAM zakaya chatAM AgaLa vamAnathI jIvavA emaNe ni 1 lIdhe. haLavAkhAMDavAthI pragati na karI. paraMtu potAnAM saMtAnone emaNe ucca AraMbha karyo. khetInAM paracUraNa kAma paNa karavA mAMDayAM. keLavaNI ApavAmAM khAsa lakSa ApyuM che. emanAM sadabhAgye gAma vALAonI sahAnubhUti hatI. khetaramAM sauthI moTA putrI zrImatI bhAratIbena Ayurvedika DokaTara sAthe laI jAya ne kAma paNa zikhavADe. nAnuM bALaka che. moTA dIkarA zrI bharatakumAra bI. esa. sI. (onarsa) AvyuM ne vidAya paNa thaI gayuM. ene zeka karavAnI thaI, DI. Teka (paI ) thayA che. bIjI dIkarA zrI emane phurasada paNa nahotI. rAjendrakumAra InTa2 sAyansa sudhI rAkabhyAsa karI pitAnA zrI meghIbenane AvAM dAruNuM duHkha sahana karavA dhaMdhAmAM joDAI gayA che. bIjA putra zrI jitendrakumAra Izvare zakti ApI. ane mAtRsvarUpe temane vikAsa 157mAM bI. esa. AI. AI.TI (bhArata) i.sa. 19 thayo. emaNe jIvanamAM kadI koI pAse hAtha lAMbo karyo cha7mAM ema. e. esa. sI. (keneDA) ane I.sa. 1978 nathI. mahenata, majUrI ne svamAnabhera jIvana gujAryuM che. mAM ema. esa. (ku. esa. e.) thaI kemikala eji . RtuRtunAM kAma maLe. bekArI paNa veThavI paDI. alaMkAra niyara banyA che ne cothA putra zrI upendrakumAra pharTa vece paNa devuM na kare. kacchanA samayamAM paNa khAnadAnI kalAsamAM ema. bI. bI. esa. thaI ema. esa. no jALave. muMbaImAM abhyAsa kare che. | zrI vRMdAvanadAsa te vakhate abhyAsa karatA. zALAmAM zrI vRMdAvanadAsamAM pahelethI ja kuTuMbanA ucca saMskAra rajA hoya tyAre mAtA sAthe jAya. kAmamAM madada paNa kare. hatA. dhArmika vRtti paNa sArI. sAdhusaMtone sahavAsane nAnA bALaka eTale kAma to zuM kare ? paraMtu janasamAja dhArmika pustakonA vAcana para emane prathamathI ja prema. ne zramajIvIo sAthe cheka nAnapaNathI ja saMparka thayo. rAtre mAtA ane anya sacone paNa dharmagraMthA vAMcI kAma karavA prati prIti thaI. UMcanIcanA bhAvanA jAgI saMbhaLAve. bhaktibhAva paNa UMDo. tethI sAMsArika udA ja nahi. zramane mahimA samajAya, pariNAme Aje sInatA ne vairAgyabhAvanA paNa AvI gayelI. koI paNa kAma karatAM emane saMkeca thatuM nathI. zrI vRdAvanadAsa abhyAsamAM cabarAka hatA. zALAmAM I.sa. 1941mAM jananI 6 ThThI tArIkhe zrI vRMdAvana- pahelo bIjo naMbara rAkhatA. dhAyuM" hota te abhyAsamAM dAsanuM zrI sUryakAMtA gokuladAsa meghajIbhAI zAha sAthe e ghaNI suMdara pragati karI zakyA hota. paraMtu Arthika dAhodamAM lagna thayuM. mesarsa caMdulAla TI. parIkha taMga paristhitine lIdhe bhaNIne AgaLa vadhavuM ke na vadhavuM bAsuMdIvALAnI kaMpanImAM cha varSa brAnca menejara tarIka, badhuM ja sarakhuM jaNAyuM. Isa. 1934 mAM e marka naDiyAdavALA zrI kALIdAsa phulAbhAInI kaMpanImAM ekasa- thayA. pachI baroDAnI kolejamAM paNa be varSa utna', piTa vibhAganA janarala meneja 2 tarIke cAra varSa ema mahAtmA gAMdhIjInI vicArasaraNanI paNuM da. 14. sanA khAreka varSa muMbaI, jalagAMva, dhULiyA, sikandarAbAda jIvana para sAro e prabhAva paDA, mUka tevaka zrI ItyAdi sthaLoe nokarI karyA bAda zrI vRMdAvanadAse amRtalAla viThThaladAsa Thakakara (ThakkarabApA nA kheAgI I.sa. 1947 thI potAno svataMtra dhaMdho zarU karyo che. maMtrI tarIke ghaNAM varSa kAma karyuM . hI mila jIna, mazInarIne dhaMdhe ne lubrIkeTiMga eIla sevA ApI. dilhI, rAMcI, kaTaka, napura ne aneka AyAta karavA mAMDayuM. dhaMdhAmAM paNa potAnA dharmanIti AdivAsI pradezanI emaNe mulAkAta lIdhI. muMbaInI Jain Education Intemational
Page #1211
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1174 vizvanI asmitA zAkhAmAM paNa sevA ApI. I.sa. 1942nI bhUgarbha caLa- thayelAnuM Aje mAna thAya che tethI samAjanI pragati. vaLamAM yathAzakti phALo Ape. aTakI che. vaibhava vadhyo che, paraMtu mAna maryAdA ghaTayAM zrI meghIbenane be dIkarA ne dharma e be ja AzvA che. svacchaMdatA vadhI che. sAdhana zuddha nathI tethI vikAsa (cAritra) aTaka che. sanarUpa hatAM. ane ene sahAre ja emaNe zAMtithI jIvana pUruM karyuM. I. sa. 1936 mAM emanuM vaDodarAmAM zrI vRndAvanadAse sadAcArathI baMdha karavAno yajJa avasAna thayuM. AraMbhyo ane temAM saphaLa thayA tethI emanAM saMtAnone zrI vRMdAvanadAsa mULathI ja sevAbhAvI hatA. eTale vizvAsa beThe. emanI praNAlIne cAlu rAkhI, tethI emane phAyado ja thayuM che. jJAtisevA ne sAja sevAmAM paNa ThIka ThIka rasa le che, muMbaI khaDAyatA bhuvanamAM I.sa. 1960nI sAlathI zrI vRjalAla ratilAla zAha emaNe vyAyAma maMdiranI sthApanA karI hatI. putrAne laI te jaI enI pragatimAM sakriya sAtha Ae che. zrI taLAjA pAse pIthalapuranA vatanI. sAmAnya garIbIne maDAnA samAjanI pratyeka pravRttiomAM emanuM samagra laIne nAnI uMmaramAM muMbaI AvavuM paDayuM ane eka ba rasa dharAve che. emanA moTA putra zrI bharatakumAre kamizana ejanTanI peDhImAM rahyA. sAteka varasa nokarI zrI khaDAyatA yuvaka maMDaLanA maMtrI tarIke paNa pAMca karI paNa Arthika sthiti vadhu ne vadhu kathaLatI gaI. varSa sevA ApI che. zrI vRMdAvanadAsane cheka have 1945 mAM dhaMdhAnI zarUAta karI paNa yArI na maLI. AdhyAtmika pravRtti tarapha vaLyo hovAthI jJAtisevAnuM devuM vadhatuM gayuM, sAmAjika javAbadArI paNa vahana kArya dIkarAo saMbhALe che. karavAnI hatI. kaThinAIna gaMja khaDakAto gayo paNa hatotsAha na banyA ane puruSArthanI pagadaMDI cAlu zrI vRndAvanadAsanI pahelethI eka icchA hatI ke rAkhI. krame krame 1953-54 pachI bhAgyano sitAro sadacAritra baMdha karIne tene pratiSThAthI vadhArI. badalAyo. kaparA divase mAM zrI vRjalAla ratilAla trApajazarUAtamAM thoDuM veThavuM paDe, paraMtu dhaMdhAmAM pramANikatA vALA ane dalIcaMda viThThaladAsanI ekamAtra hUMpha ane nA choDavI. preraNA maLI. temanI pragatine yaza teo zrI vajubhAI khAvAnA telamAM labrIkaTiga oIla bheLavIne oIla trApajavALAne Ape che ane bIju' preraNAbaLa temanAM milavALA tathA bIjA vyApArIone khUba kamAtA emaNe dharmapatnI zrI kAMtAbena, muzkela samayamAM AzvAsana35 najare joyA che. emanuM potAnuM DAIrekaTa IporTa hovAthI banyAM che. A saMskAravAraso uttarottara cAlyo Ave che. pitAnA pArTInA mAlanuM game te rIte vecANa karIne tilAla gAMgajI zAha paNa evA ja pratApI puruSa jaladIthI paisAdAra thaI zakayA hota. achatamAM AvI rIte gaNatA. zrI ratilAla gAMgajIne vaidakanuM sAruM evuM kamAvAnAM prahAbhano Ave ja che ane te vakhate saMyama jJAna hatuM. dareka dharmanA jJAnI hatA. cAlyA AvatA rAkhavo muzkela bane che. te vakhate emaNe eka ja vicAra vArasAne zrI vajubhAIe barobara macAvI ryo. karyo, "mANasa koIne jivADI zakato nathI, potAnA asahAya vidyAthI" ene vidyAdAna karavuM e emano zokha svArtha khAtara koIne mAravAno tene adhikAra nathI." hatA. zrI vRjalAlabhAIne potAnA vatanamAM hospiTala bheLaseLavALI achatanA vakhatamAM kamAyA tethI sadhdhara thayA UbhA karavAnI potAnI manISA che. hiMdanAM lagabhaga badhAM ane maMdInA vakhatamAM pramANika vyApArIone haThAvyA. ja tIrthonuM kuTuMba sAthe paribhramaNa karyuM che. muMbaI kalakattA, amadAvAda, pAlItANA, taLAjA vagere sthaLoe dhaMdhAmAM apramANikatA eTale bheLaseLa ke DuplIkeTa temanI sArI evI sakhAvate che. garIbone anAja, ( jArI vuDAnA nAma upara halakI vastu calAvavI)nA vidyArthIone pustaka ApavAmAM jIvanane dhanya gaNe che. dhaMdhe karIne ke evI bIjI rIte game tema karIne paiso * kamAvavo. ekalI dhananI nahi, paraMtu sadAcArathI meLavelA paisAnuM kazuM gumAna paNa nahi. pitAnA dhaMdhAmAM je dhananI pratiSThA thavI joIe. game te rIte paisAdAra kamANI thAya che. te rakamanA pitAnI jAtane mAlika na Jain Education Intemational
Page #1212
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadarbhagraMtha bhAga-2 mAnatAM peAte tenA TrasTI hoya te pramANe varte che. parigrahavRttithI sa`tara mukta che. A kAraNe ja mahAvIra jaina vidyAlayamAM eka skolara, taLAjA kanyA chAtrAlayamAM e keAlara, zrAvikAzrama pAlItANAmAM e skelara, tathA khIjA e kAlara ane mahuvA jana gurukuLamAM eka vidyAthI vagara lavAjame abhyAsa karI zake te rIte temaNe dAna Apyu' che! dayA ane anukaMpAnA guNNA temane vArasAgata rIte prApta thayA che. pUjya AcAryadeva zrI meruprabhasUrIzvarajInA upadezathI tAjetaramAM bhAvanagaramAM zAstrInagaramAM baMdhAtA bhavya jinAlayanuM khAtamuhUrta temaNe kareluM che. tema ja madira arthenA sarva prakAranA AdezA temaNe lIdhA che. jinAgama ane jinAMba bane pacakALamAM sa sArarUpI samudra taravAmAM mukhya sAdhanA mAnavAmAM AvyAM che. A rIte temaNe agrabhAga bhajavyeA che! te mATe jaina samAja kAyama temane RNI raheze. puNyAnukhaMdhI puNyanA udaya hAya, tyAre ja AvAM kAryanI bhAvanA utpanna thAya che! ane lakSmI pazu te ja prakAranI hoya tA ja AvA pavitra mArga vaparAya che. temanA lagna I.sa. 1946mAM mAnagaDha nivAsI nAgaradAsa zAmajInI suputrI kAMtAbahuna sAthe thayA che, patine puruSAtha' ane patnInu bhAgya e ba Mnenu' sulaga milana temanA dAmapatya jIvanamAM kAma karI gayuM che. kAMtAbasnanA abhyAsa te *** ***** 1175 mAtra nahi jevA ja che. paNa temane atithisatkAra saskAra ane sAjanya viziSTa prakAranAM che. dAmpatya jIvananA phaLa rUpe temane tyAM eka putra ci. hitendra ane traNa putrI ci mInAkSI, jAgRti ane rekhAnA janma thayA che. patipatnI baMnee kuTu'ba sAthe i.sa. 1967 mAM saaitazikharajInI ane pUrvanAM tamAma dhaMdhAnI batrA karavAne lahAvA lIdhA che. 971 mAM banne jaNAe sAthe navANu... jAtrA paNa karI levAne lAbha paNa lIdhA che. zrI vADIlAla khI. mahetA taLAjAnA vatanI che. nAnI vayamAM vakIlAtanuM zikSaNa prApta karyuM. inkamaTekSa kAyadAnA kSetramAM kAma karI rahelA zrI mahetA taLAjA nagarapAlikAnA keTaleka samaya pramukha rahyA. zetalaga`gA khAMDa utpAdana sahakArI maMDaLInA ceramena, jillA zAsaka kArAbArI sabhya ema aneka sa'sthAe sAthe sa'kaLAyelA zrI mahetAnI sevAone dhyAnamAM laI temane je.pI. nuM biruda maLyuM. vidyAI"ene temaNe gupta madada karI te hakIkata achatI rahI nathI. dhArmika ane keLavaNI kSetranAM evAM ghaNAM TrasTanA TrasTI tarIke teo Aje paNa sevA karI rahyA che, majUra maMDaLI, nekarIta maDaLI vageremAM sakriya mArgadarzana Aja sudhI ApatA rahyA che. ******** lAkhaDa kAMTA udyogathI dhamadhamatu sAvarakuMDalA aitihAsika sthaLamAM jenI gaNanA thAya che ane vyApAranuM je ndra gaNuAyuM che te sAvarakuMDalA gujarAta rAjyanuM eka pragatizIla nagara kahevAya che. eka se va pahelAM ahIMyAM leAkhaMDanA kAMTAne udyoga vyavasthita rIte zarU thayelA jAya che. kivadaMtI che ke saMvata 1895mAM bhayaMkara duSkALa paDela. te kALa pachI anAja vagere je atyAra sudhI mApathI vecAtuM te tAlathI vecAya tevu' bhAvanagara rAjye pharamAna kareluM, samajAya che ke tAlamApanA kAyadA jevuM pahelA kAMI nahI heya. bhAvanagara rAjye saurASTramAM pahela karI haze te vakhate nADathI kuMDalA Avela luhAra kuTuMba ane khIjA luhAra kuTu bA mukhyatve khetInAM AArA, miAgarA, sAMkaLa vagere kAma karatA - e arasAmAM makarANA zAkhAnA eka bhAI muMbaI gayelA - temaNe tyAM ' evarI 'nA kAMTA joyA ane kuMDalA AvI tene skeca kanADanA bhAIo kezava nAraNu, nAgajI nAraNuM, kalyANu nAraNu ane devA nAraNane ApyA. temaNe tenA uparathI suMdara kAMTA banAvI ApyA. tenAthI AkarSAIne zarUmAM bhAvanagara rAjya ane pachI sArAye saurA STramAM tenI mAga vadhI, paradezI ku.nA kAMTA udyoga sAme sAvarakuMDalAnA kAMTAnA utpAdane harIphAI AdarI ane TUMka samayamAM samagra bhAratamAM A kAMTA paheAMcI gayA. jevA sviTjhalenDamAM ghaDIyALanA dhaMdhA jema zreSTha gaNAya tema bhAratamAM sAvarakuMDalAnA kAMTA udyoga zreSTha gaNAyA - A udyogamAM leA khaMDanA pAya kApavAthI mAMDIne te taiyAra thaI phiniziMga Taya lAge tyAM sudhInuM tamAma kAma hAthamajUrIthI thAya che. A udyoga sAthe saMkaLAyelA luhAra kArIgarA khUba ja sUjhasamaja ane haiyA ukalatavALA che. dareka jAtanA kAMTA ahIM bane che. atyAre lagabhaga 400thI vadhAre dukAne kAMTA banAvavAnI haze. A udyogane thADI vizeSa savalatA maLe tA A udyoga vizvabharamAM nAmanA kADho. *************************************************************
Page #1213
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 vizvanI asmitA zrI vRjalAla prabhudAsa pArekha pitAjInuM mArgadarzana maLatuM rahyuM. pitAjInI nizcaya baLanI aDagatA dvArA ja bhAI vinayacaMdane Aje ujajavaLa plAsTika yuganAM eMdhANa pArakhI muMbaImAM zrI vRja kArakidI sAMpaDI che. mAtuzrI ajavALIbahene putrane dharma lAlabhAIe plAsTikanA vyavasAyane vikasAvavA pitAnI ane susaMsakAranI dhArAonA siMcanathI amIpAna saghaLI vyApArazakti kendrita karI ane nezanala InDa karAvyuM. bhAgyabaLa ajamAvI puruSArthanI prApti mATe sTrIjha sthApI eka vizALa udyoganA kSetre padArpaNa karyuM. ane pitAjI sAthe putra vinayacaMda muMbaI AvyA. ApaNA vilepArle (pUrva) pavaI ane goregAma e sthaLoe vinubhAIe vaDIla baMdhu zrI bAbubhAI (mahendra lAsavera AvelI aghanana mazInarI ane sAdhanAthI susajaja mArTa )nA AzIrvAdathI vidyAprApti mATe puruSArtha plAsTika inDasTrIjhanI phekaTarImAM vizALa pAyA upara Adaryo. vinubhAI meTrika thayA. svataMtra vyavasAyane ze e utpAdana thaI rahela che. Aje udyogane tema ja tenA jAgyA ane IzvarakRpAe bhAgya jagyAM - puruSArthanI utpAdanonA vecANanI vyavasthAne dakSatApUrvaka saMbhALI. keDIe prayANa karatAM jAvasAya kSetre AgaLa dhapyAM - phalasvarUpa zrI vRjalAlabhAI vyavasAya nivRtta banI zakyA Aje "rI pala hArDavera mArTa' nAme muMbaI tema ja che. yavasAyanA vikAsane pagale pagale sAMpaDatI saMpatti vaDodarA khAte peDhI dhIkate vyavasAya karI rahI che. temane nahIM pa dhanane paDachAyo ghanIne AvatA ahaMkArane vinayI, suzikSita ane saMskArI suputra mahendrabhAI ane aLago rAkhavAnI savaprayatna keLavelI zakti e ja zrI jitendrabhAIe pitAno ja haLavo karyo hovAthI zrI vRjalAlabhAInA jIvana puruSArthanI sAcI siddhi che. dasa vinayacaMdabhAI have samAjasevA ane dharmakSetre aNamola varSanI vaye ja mAtAnA lADakoDathI vimukha banelA zrI samaya ApI rahyA che. teozrI muMbaI ghoghArI jaina mitra vRjalAlabhAI mAtRRNa adA karavAmAM dharma vIsaryA nathI. maMDaLanA mAnada maMtrI tarIke 10 varSathI avirata sevA moTA khuMTavaDAmAM sAthe pitAnA mAtuzrI premakuMvarabAnI ApI Aje paNa kAryavAhaka sabhya tarIke kartavyaniSTha smRtine temaNe sAMkaLI lIdhI che. te sAthe ja pitA rahyA che. Aje to zrI ghoghArI vizA zrImALI jJAtinA pratyenA putradharmanA pAlananA pratIkarUpe kanyAzALAnA teo mAnad maMtrInuM pada zobhAvI rahyA che. temanAM dharma bhavana sAthe pitAzrInuM nAma saMkalita karI temaNe pitRRNa | patnI zrI mAnakuMvarabahena gharmapremI, sevApriya, milanasAra adA karyuM che. ane kuTuMba vatsala che. patinA A mAna-sanmAnanA teo moTA khUTavaThAmAM pitAzrI prabhudAsa rAmajInA puNyArthe paNa sahabhAgI che. AvA sevAmRti dharma premI, sAjanyatA. 20-4-72 mAM "netrayajJa karyo. uparAMta sAmAjika zIla, vinayI kartavyaniSTha dAtA zrI vinayacaMdabhAI temanI kalyANanuM kArya karatI vividha saMsthAone temanI udAratAne kArakidI yazasvI banAve e ja abhyarthanA, lAbha maLato rahe che. hamaNAM ja temanA hAthe mahuvAmAM zrI viThThalabhAI pI. amIna dhArmika pravRttinAM maMgalAcaraNa thayAM- vadhu ne vadhu teo AdhyAtmika rAha upara deTa mUkI rahyA che. zrI viThThalabhAI pI. amIna eka agraNI sahakArI AgevAna, pragatizIla vepArI ane udyogapati, kuzaLa zrI vinayacaMdra khImacaMda zAha vahIvaTakartA ane khaMtIlA samAjasevI kAryakara che. gujasaujanyasabhara, vyavahAradakSa, kartavya parAyaNa sevAnAM rAtanA kAbela; samartha ane niSThAvAna agraNIomAM sopAno para padArohaNa karI cUkela zrIyuta vinayacaMda temanI gaNanA thAya che, temanuM kAryakSetra vizALa ane khImacaMda zAha (keLiyAka nivAsI) bhautika ane Adhi- vaividhyapUrNa rahyuM che. sahakAra, vepAra ane bekiMga kSetre bhautika ane prakAranI samRddhithI AmadIpakanI jAtinA temane phALo sarvavidita che. zikSaNa kSetre temaja kaSi prakAzane pAtharI rahyA che. kSetre paNa tenuM pradAna mUlyavAna rahyuM che. temanA pUjaya pitAzrI khImacaMdabhAI rAyacaMdabhAI dahegAmanA jANItA amIna pattamadAsa jIvAbhAI zAha dhArmika bhAvathI sabhara hatA. temane AmAM ucca parivAramAM temano janma 16 mI navembara 1921nA hatA. putra vinayacaMdanA uchera, zikSaNa ane saMskAramAM roja amadAvAdamAM thaye hato. dahegAma, naDiyAda ane Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1214
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra amadAvAdamAM zikSaNa lIdhA pachI svakhaLe TUMika samayamAM 'nImA' ane 'vinIma| ' nAmanI vyApArI peDhIe sthApI tema ja vikasAvIne vyApArI AlamamAM eka mahatvapUrNa sthAna prApta karyuM. svAzrayI ane kuzaLa vyApArI tarIke varSo sudhI kAma karI Aje teeAzrI * zrI kha'sIdhara milsa 'nA ceramena ane menejiMga DirekaTara paDe pahAMcIne jANItA udyogapati tarIke pratiSThA pAmyA che. sane 1962 thI 1967 sudhI gujarAta vidhAna sabhAmAM koMgresanA dhArAsabhya tarIke cUMTAIne sakriya rIte dahegAma mata vistAranA vikAsamAM tema ja rAjyanI pragatimAM kiMmatI sevAe ApI che. sane 1968-69mAM gujarAta vepArI mahAma`DaLanA pramukha tarIke teozrIe vyApAra ane udyogakSetre ullekhanIya pradAna karyuM che. 1966 thI 1975 sudhI sattata 9 varSa pa ta gujarAta kaeNmikala esesiyezananA pramukhapade rahI te mahAjanane vikasAvavAmAM ane sudRDha karavAmAM temanA kimatI phALo che. gujarAta sarakAre 1967-68mAM 'selsaTekSa inka vAyarI kamiTI ' tema ja 1970-71mAM ekaTrAya inkavAyarI kamiTI' sabhya tarIke temanI nimaNUka karI hatI. : sahakArI kSetre temnuM pradAna sauthI zreSTha che. gujarAtamAM sahakArI ekAnA sthApanA, vikAsa ane lokapriya tAmAM temanA phALe dvitIya che. gujarAta sTeTa kA-e. mArkeTiMga pheDarezananA sthApanA kALa 1960 thI 13 varSa paryaMta vAIsacamena tarIke teoe anupama sevAe ApI che. 1970-72mAM teozrIe amadAvAda DisTrI kaTa kA-opareTiva ekanA vikAsamAM ullekhanIya pradAna kacu' che. teozrIe 1998mAM ke-opareTiva be'ka epha Jain Education Intemational 1177 amadAvAdanI sthApanA karI tyArathI tenA adhyakSa tarIke rahI ekane dezanI eka agragaNya ane prathama pakitanI sahakArI be'ka tarIkenI pratiSThA apAvI che. 1971 thI zrI viThThalabhAI pI. amIne pravAhI rAjakAraNamAMthI svaicchika nivRtti laI samAjasevAnI aneka pravRttiomAM sakriya rahIne mahattvapUrNa kAmagIrI bajAvI che. 1974 thI 1968 sudhI teozrIe gujarAta khanija amadAvAda, amAjI ane udepuranI vedhazALA, vI. vikAsa nigamanA ceramena tarIke nedhapAtra phALA ApyA TI. desAI ceriTI TrasTa, naDIyAdamAM Avela mULajIbhAI che ane te daramyAna deza mATe kAunsila opha sTeTa paTela yurAleAjikala hospiTala enDa risarca insTITyuTa minarala korporezansanI rASTrIya staranI sthApanA dilhImAM fAra kiDanI DIsIjha, mAnava Arogya maMDaLa, AzIrvAda TrasTa ane zrI saradAra paTela sevA samAja jevI aneka sasthAomAM TrasTI tarIke teozrI amUlya sevAo karI tenA sa`sthApaka ceramena tarIke agatyanI kAmagIrI majAvI che. 1972-78 sudhI teozrI sTeTa eka epha saurASTranA DirekaTara tarIke ane 1976-78 sudhI tenI ekajhIkayuTiva kamiTInA ceramena tarIke kAmagIrI bajAvI che. ApI rahyA che. teozrIe aneka sasthAonI sthApanA ane avadhanA karI che. gujarAta rAjyanI 260 uparAMta sahakArI ekanuM pratinidhitva dharAvatA gujarAta ana ke-e pareTi ekasa pheDarezananA tee sthApaka ceramena tarIke Aje paNa bhAre parizrama uThAvI rahyA che. gujarAta sTeTa keopareTiva eila inDasTrIjha limiTeDanA ceramena tarIke kapAsiyAnA rUpAMtara udyogane sahakArI kSetre vikasAvavAnI saphaLa kAmagIrI teozrI khajAvI rahyA che. gujarAta rAjya nANA nigama, gujarAta sTeTa ko-opareTiva eka lI, gujarAta rAjya sahakArI mArkeTiMga pheDarezana limiTeDa jevI saMsthAAnA eDa opha DirekaTarsa mAM teA sevAe ApI rahyA che. nezanala pheDarezana epha ke-opareTiva ekasa enDa kreDiTa sAsAyaTIjha dilhInA teo upAdhyakSa che. 1977-78mAM rijhava eka epha InDiyAe akhana ke-o. eka mATe nImela mAdhavadAsa kamiTInA sabhya tarIke teozrIe nAgarika sahakArI ekAnA vikAsanI tA vadhu ujajavaLa ane te mATe upayAgI sevAo ApI che. rIjhava eka eph inDiyAe egrikalcarala kreDiTa beDamAM temanI niyukti karI che. dahegAma tAlukA kA-ApareTiva prAsesi'ga sesAyaTInI 1965mAM sthApanA karI tenA ceramena tarIke saMsthAnA vikAsa karI kheDUtonI unnati sAdhI che, A uparAMta dahegAma tAlukA ejayukezana se|sAyaTI 'nA saMsthApaka ane ceramena tarIke grAmINa vistAramAM uccazikSaNa ApatI ArTasa ane kAmasa kolejo, hAsTela, lAibrerI tema ja bIjI aneka savalatA sulabha karI che. sahakArI eki`ga kSetre zrI viThThalabhAI pI. amIne Apela ki matI sevAone kharadAvIne janatAe dahegAmamAM
Page #1215
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1178 vizvanI asmitA * zrI viThThala ke epareTiva beMka limiTeDa"nI sthApanA karela mahamada esa. mAlubhAInI peDhImAM temaNe nokarI svIkArI che. A beMka TUMka samayamAM ja saMgIna pragati sAdhIne ane badho kArabhAra saMbhALI lIdhe. suMdara kAmagIrI bajAvI sadadhara banI che. zrI viThThalabhAIe sava. zrI amRtalAlabhAInI mahattvAkAMkSA nokarIthI grAmINa janatAnA kalyANa mATe tema ja jAhera jIvananAM saMtuSTa thAya evI nahotI. ApabaLathI hayA-ukalatathI aneka kSetromAM karelI amUlya ane niSThAvAna sevAonI kadararUpe temanA mitro ane zubhecchakoe "zrI viThThalabhAI nokarI daramyAna dhaMdhAnI khUbIone temaNe abhyAsa karyo pI. amIna phAunaDezana" nAmanA pablika ceriTebala ane pachI nAnakaDI mUDIthI lokhaMDanA bhaMgAranI dukAna TrasTanI sthApanA karI che. A pratiSThAna upagI ane zarU karI. " manuSya yatna ane Izvara kRpA" e kahevata ullekhanIya sevAo nisvArthapaNe samAjanA lAbhArthe sva. zrI amRtalAlabhAInA jIvanamAM caritArtha thaI kAma Ape che. jarUrI sAdhanothI susajaja adyatana pilI koja vadhatuM gayuM. eTale temaNe "zivarI roliMga mila" nI sthApanA karI udyoga kSetre jhaMpalAvyuM. dhIre dhIre kilanika ane AMkhanI hospiTala zarU karavAnI cejanAne vadhu udyogomAM jhukAvyuM ane eka adanA AdamImAMthI mUrta svarUpa A phAunDezane ApyuM che. vividha roga nidAna kendra samuM phAunDezananuM piolIkalInIka ane moTA udyogapati banyA tathA "zeThadAdA'nA lADakA nAmathI AMkhanI hospiTala rUA. 15 lAkhanA kharce vizALa khyAta thayA. jamInamAM dahegAmanA grAmya vistAramAM AkAra pAmI bhagavAne lakSamI ApI che to te sukRtyamAM vAparavA rahela che. phAunDezananI pravRttio grAmINa janatA mATe ApI che. e bhAvanA sva. zrI amRtalAlabhAI tathA AzIrvAda rUpa nIvaDI rahI che. temanA putra zrI vinayakumArabhAImAM sadAya rahI che. sva. zrI amRtalAlabhAIe hospiTalo, anAthAzramo ane anya zrI vinayakumAra amRtalAla ojhA aneka saMsthAomAM udAra hRdayathI sahAya karI che. dvArakApIThAdhIzvara jagadaguru zaMkarAcArya mahArAje zrI vinayakumArabhAIe potAnA sva. pitAnA vyavajemanuM 'sevA dharma bhUSaNa" nI padavI ApIne bahumAna sAyane sArI rIte saMbhALI lIdho che. teo paNa potAnI karyuM che, muMbaInA upanagara ghATakopara khAtenA ghATa jemaja, meTrika sudhIne abhyAsa karIne mAtra 16 varSanI kepara brAhmaNe samAjane saMgIna ane sakriya banAvavAmAM vayathI pitAzrInA vyavasAyamAM joDAI gayA ane jAta anujemano moTo phALo che, jeo sevA arthe dAna ApIne bhavathI AgaLa vadhyA che. "me. amRtalAla popaTalAla enDa sAmAjika ane dhArmika kSetramAM UMDo rasa dharAve che. sana" "zivarI Ayarna enDa raTIla kuM." "amara vAyara zrI vinayakumArabhAInuM samagra kuTuMba bhAratIya saMskRti e liMga misa", tathA zeka sTIla ceina menyu ane bhAratIya samAjanA navanirmANamAM bhAga laI rahyuM che, kaM. vagerenA yazasvI saMcAlaka tathA sUtradhAra tarIke kArazikSaNa vinA mAnavI aMdha kahevAya che. eTale zikSaNanI bhAra saMbhALI rahyA che. sarva vyavasAyanI pragati ane AMkha ApavAnI zrI vinayakumArabhAInI dhagaza jIvana teno vikAsa sAdhI rahyA che. dharmanI dhajA pharakAve che. AvA vinayI sajajana zrI vinayakumAra ojhAne janma bhAvanagaramAM tA. 27-10- dhaMdhAnA vikAsa arthe ghaNI vakhata zrI vinayakumAra 1915nA roja thayo hato. ekAe yuropanA amerikAnI saphara karI che. ane potAnA kArakhAnA tathA vikAsa mATe videzanI adhatana Tekanikane zrI vinayakumArabhAInA sva. pU. pitAzrI amRtalAla kAme lagADI che. mAtra potAnA dhaMdhAne ja nahi paNa anya bhAIne janma bhAvanagara pAsenA umarALA gAmamAM thayo udyogapatione paNa khaMtathI ane umaMgathI temaNe potAnuM hato. sva. zrI amRtalAlabhAI e mAtra 15 varSanI kizora avasthAmAM muMbaImAM AvIne ApakamI jIvana mArgadarzana ApyuM che. zarU karyuM. te pahelAM mAtra 12-13 varSanI umare phakta zrI vinayakumArabhAInI jema temanAM dharmapatnI, be rUpiyAnA pagArathI temaNe nokarI karI hatI. muMbaI zrImatI vasaMtabena zrI ghATakepa brAhmaNa samAja mahilA AvIne dArUkhAnA pAse janA lokhaMDane vepAra karatI zeTha samitinA navarAtrI utsavamAM pramukhasthAne rahyA che, vaLI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1216
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 teo gujarAtI strI ma`DaLa mATu'gA ane kasturabA mahilA maDaLanA sabhya che. ane mahilAonI pragati ane unnatinA kSetramAM sakriya rasa laI rahyAM che. teo svabhAve sAmya che, milanasAra che. vyavahAradakSa che ane eka Adarza A sannArInA sa`skArAthI vibhUSita che. vinayakumArabhAInA suputra zrI azekakumAra ojhA inTara kAma abhyAsa karIne pitAzrInAM vyavasAyamAM joDAyA che. ane vyavasAya uttarazattara pAMgaratA jAya te dizAmAM puruSArtha AdarI rahyA che. zrI vinayakumArabhAI ( muMbaI ) zrImALI brAhmaNa saMskRtti kendranA pramukha che. AgevAna dAnavIra ane udyogapati zrI vinayakumArabhAI zrImALI brAhmaNu TrasTanA TrasTI che. bIjA ghaNAM TrasTomAM TrasTI che. A TrasTa taraphathI zrImALI brAhmaNa samAje temane 'jJAtiratna'nI upAdhi arpaNa karI che. tee ghATakopara brAhmaNa samAjanA praza saka, sahAyaka ane mukhya dAtA che. ghATakIpara brAhmaNu samAja bhavananA vAstuvidhi zrI vinayakumArabhAI ane temanAM dharmAM5tnI zrImatI vasa Mtabene karyA hatA. sevAbhAvI agara anya zubha kArya mAM A 4'patI hAMzathI bhAga le che. temanI sevA pravRttithI AkarSAi ne lAyansa klaba opha bhAvanagare geAlDana enivarsarI preAjekaTa prasa`ge zrI vinayare kumArabhAI ne mAnad lAyananI padavI enAyata karI che. muMbaImAM khAzuga'gA para AvelA mahAlakSmImAtA e zrImALI brAhmaNAnAM kuladevI che. zrI vinayakumArabhAI A mahAlakSmI maMdiranA TrasTanA TrasTI che. ve-brIja eseAsicezananA pazu teo pramukha che. samAja bhavanamAM temanA sva pitAzrI amRtalAla pApaTalAla ejhA hAla tathA wwwwm Jain Education Intemational. 1179 mATuMgA gujarAtI strI maMDaLanA ghATakopara brAhmaNu makAna sAthe temanA sva, mAtuzrI ajavALI bahenanu nAma teoe joDela che. www keLavaNI pratyenA temanA bhAva ane utsAha apUrva che. vidyAthI one nAnI mATI ziSyavRttie tee Ape che. pustako uparAMta aneka saMsthAone Arthika sahAya ApIne kRtAMtA anubhave che. A uparAMta mATuMgA khAte amulakha masIda vividhalakSI vidyAlayane paNa temaNe sArI evI rakama vidyAnA uttejana arthe ApI eDIne tyAM zrI amRtalAla popaTalAla ojhA vAzuikraya che. zrI vinayakumArabhAIe peAtAnA sva. pitAnuM nAma vibhAgamAM dAna Apyu' che. e ja pramANe dvArakAnA zAradAdApIThamAM temaNe temanA pitAzrInI smRtimAM hAla khaMdhAvyeA che. peAtAnA vatana umarALAmAM zALAo hAspiTalo, anAthAzrama vagere baMdhAvyAM che. umarALA gAmane temaNe peAtAnu' gaNyuM che, ane zakaya eTalI badhI ja suvidhAo tyAM UbhI karavAmAM sakriya phALA mAriyalamAM sAru evu dAna ApyuM che. Ama temaNe ApyA che, te uparAMta bhAvanagaramAM zrI nAnubhAI jhaverI nAnI meATI aneka sevA sasthAone dAna ApI punyanI kamANI karI che. 'pitAnA adhUrA yaza pUrA kare te putra' evI kavi zrI nhAnAlAle vyAkhyA karI che. ane tene sva. zrI amRtalAla pApaTalAla ejhAnA pratApI putra zrI vinayakumAra ejhAe ciratA karI che. sAkAra karI che. Ama jemanu dvArakAnA jagadguru zrI za`karAcArya' bahumAna karyuM" che ane jeo ucca saskArAthI zaiAbhAya mAna che. hadIsa pracAra samiti mAnava jIvanamAM saMskAra siMcana, AcAra saoNMhitA ane Adarza vicAro keLavAya, bhrAtRbhAva vikase, dharmabhAvanAnI sAcI samaja UbhI thAya tevA zubha AzayathI daza varSa pahelAM bhAvanagaramAM zIyA nA azarI saMpradAyanA meAmina birAdarAe A saMsthAnI sthApanA karI je Aja sudhI gatizIla rahI che. zarUAtamAM blekArDa dvArA dhanAM mAdhavacanA ane te pachI patrikA svarUpe prakAzana thatuM rahyu. 1980thI jIvanasaMdeza nAmanI dharma pracArapatrikA niyamita rIte pragaTa thatI rahI che. jIvanasaMdeza uparAMta 1981mAM saMsthAe Lifetime yAdagAra kelenDaranu" prakAzana karyuM. kaeNlenDaranA pratyeka pAnA upara jIvana upayogI mAtabara hadIse| ApelI che. www wwwwVVVVVVVVww
Page #1217
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1180 vizvanI asmitA zrI zazikAMtabhAI ela. jhaverI. teozrI dhArmika, zaikSaNika, sAMskRtika, sAmAjika 60 varSa pahelAM temanA sva. pitAzrI bAbubhAI ane mAnavarahitanI ane samAja kalyANa vi. aneka (lAlabhAI) mULacaMda jhaverI e sAdhAraNa sthitinA samaya saMsthAo sAthe sakriya rIte saMkaLAyela che, ane rakatasAthe muMbaIne AMgaNe bhAgya ajamAvavA pagalAM pADavAM. dIna tema ja cakSudAnanI pravRttiomAM paNa khUba ja UMDo jhaverI bajAramAM dalAlI karatA karatA te e siddhinAM sopAne rasa laI rahyA che, sara karatA gayA ane jhaverI bajAranA eka agragaNya jhaverI (hIrA-pArakhu) tarIke nAmanA prApta karela. upa "mAnava kalyANa kendra' muMbainA teo sthApaka che, ane chellAM cAra-pAMca varSamAM A kendra dvArA gujarAta rAMta sevAbhAvI bAbubhAIe bhAvanagarathI AvatA keIpaNa jJAtinA dadIne potAnA DokaTaro sAthenI pIchANane ane saurASTranAM gAmaDAMomAM tema ja skUlamAM, pAThazALA emAM vi. jarUrIyAtavALAM sthaLoe tema ja rela-rAhata lIdhe jyAre paNa jarUra paDI che tyAre sAthe rahIne ati upayogI banyA che. A rIte teo ApabaLe AgaLa ane anAvRSTimAM pite jAte jaI nirIkSaNa karIne badhI vadhIne jIvana - imAratanuM caNatara karanAra zrI bAbubhAInI ja sagavaDatA pUrI pADI rahela che, ane A kAryamAM temanA bahoLA mitra samudAyane paNa teoe sAthe putra triveNI te zazikAMta, sUryakAMta ane mahendra, joDela che. sava. pU. mAtuzrI maMchAbahenanA vahAlasoyA putra zrI zazikAMtabhAIno janma 11 Disembara 1926mAM. svAzrayI, zrI goghArI jaina mitra maMDaLanA teo maMtrI che, zrI svAvalaMbI ane kuzAgra buddhithI zikSaNa pUrNa karIne nAnI tAradeva jaina mitra maMDaLanA khajAnacI che, saMjIvanI TrasTa umaramAM ja vyavasAyamAM jhaMpalAvyuM. prAraMbhamAM sAIkala muMbaInA teo eka utsAhI ane sakriya kAryakara che. tema ja tenA pAsane vepAra zarU karela. jene saMkalpa ziva jana zreyaskara maMDaLanA paNa satya che, A uparAMta daDha hoya, jyAM nIti niyamitatA ane pramANikatA hoya zrI bee jaina svayaMsevaka maMDaLa - muMbainA paNa teo tema ja jeo vikaTa paristhitine paNa oLaMgI javAnuM voleTiyara tarIke ghaNAM varSo sudhI rahIne ati suMdara thaya dharAvatA hoya teo lakamInA lADIlA thayA vinA kAmagIrI bajAvIne darekane prema saMpAdana karela che. rahetA ja nathI. zrI zazikAMtabhAI paNa A rIte lakamInA teoe thoDA samaya pahelAM videzanI saphara karI hatI. lADIlA banyA. ane samAjamAM pratiSThAbharyuM sthAna pAmyA. chellAM pAMceka varSathI teoe kemikalasa ane zrImatI nirmaLAbena, bhAIzrI zazikAMtanA ardhAginI DragsanA agragaNya ane sAhasika vepArI tarIke nAmanA che. temanI sAmAjika ane janakalyANanI pravRttiomAM prApta karela che. sAro sahayoga ApI rahela che. gerUnI - camatkArika padmAvatInI mUti zaktionAM je aneka svarUpa ane aneka nAmo che temAM padmAvatI mAtAjIne paNa kalikAlanI jAgRta jagadaMbA. tarIke jaina ane jainetara samAjane ghaNe moTe mAnavasamudAya mAne che. amadAvAda -nareDA upara Avela padmAvatI mAtAnuM maMdira ghaNuM ja prAcIna hovAnuM manAya che. maMdiramAM pravezatAM ja koI alaukika sRSTimAM AvI pahoMcyAne ApaNane bhAsa thAya che. A mUrti prAcIna ane camatkArika hovAnuM kahevAya che. dara besatA mahine, dara ravivAre, dara pUname zraddhALuonI ahIM bhIDa jAme che ane dara besatA varSe pacAseka hajAra yAtrike A maMdire AvI dhanyatA anubhave che. A pratimAjI ArasanI ke khArA paththaranI nahi paNa geranI pratimA hovAnuM jANavA maLyuM che. gerUnI pratimA hAlanA kALamAM bharAtI nathI. zAstranA ulekha mujaba gerUnI pratimA rAvaNarAjanA vakhatamAM bharAtI hatI. savAso varSa jUnuM A derAsara ghaNuM ja ramaNIya bhAse che. varSo pahelAM A mUrti jamInamAMthI nIkaLelI che ane derAsaramAM te vakhate bhavya rIte temanI pratiSThA thayelI che. naroDA padmAvatI - pArzvanAthane derAsaranA darzane javuM e eka lahAvo che. Jain Education Intemational
Page #1218
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1181 zrI zanAbhAI talakacaMda zAha saMskAra tIrtha AjolamAM TrasTI tarIke ane bIjI vyavahAramAM mAnavatAsabhara Adarzone hamezAM daSTi aneka sAva janaka sa sthAomAM temanA sevA jANItA che. samakSa rAkhIne ujajavaLa jIvananI keDI upara cAlatA hamaNAM ja mahArASTra sarakAre temanI bahumUlya sevAsatata prayatnazIla rahenAra zrI zanAbhAI zAha uttara enI kadara karI S.E.M nuM biruda ApyuM che. be tAvagujarAtanA vijApura tAlukAnA liMbodarA gAmanA vatanI nA vikAsa arthe hamaNuM ja te siMgApura, jApAna, che vyavasAya arthe muMbaIne 195ra thI karmabhUmi banAvI hoMgakAM vagere sthaLe jaI AvyA che, temanI yuvAnache, zarUAtamAM nekarIthI jIvananI kArakirdInAM maMDANa vayamAM je vikAsagAthA UbhI karI che te rekhara vaMdakaryA ane 1957 thI pitAne svataMtra vyavasAya zarU nIya che. karyo je Aje pAMgarIne vaTavRkSa banyA che. tenI pAchaLa zrI zanAbhAInI koThAsUjha apratima buddhizakti ane temanI bahumukhI pratibhAe vyApArI Alamane khare. vizALa dIrdhadaSTine AbhArI che. khara gauravAnvita karI che. mitronI sAthe rahIne temaNe AcArya bhagavaMtanA samAgamamAM AvatAM dhArmika sevA saurabha prasarAvI che. virala evI emanI kArvazaktithI kAmonA prasaMge jayAre jyAre UbhA thayA che tyAre vya vyApArI samAjamAM teo ghaNuM ja prItipAtra banI zakyA vasAyanI bhAre javAbadArIo vaccethI paNa samaya phALavIne che. potAnA dhaMdhA uparAMta vividha AMtararASTrIya bajAranuM Ajanane saphaLa karyA che. je kAMI bolIe te Aca. paNa jJAna dharAve che. raNamAM hovuM ja joIe e daDha Agraha rAkhanAra zrI AvatI kAlanI peDhI mATe AvI jIvanasudhA preraNAzanAbhAI uttaragujarAtanI jana dhArmika saMsthAo, jina nAM piyuSanI garaja sAre che, temanA parivAranA suMdara derAsaranA uttarottara vikAsamAM sakriyapaNe rasa laI saMskAravArase avirata yojavala rahe. zrI zanAbhAIe rahyA che. Aje bhalAInA rUpamAM vAvelAM bIjo kAle vaTavRkSa banI muMbaimAM goregAMva jana derAsaramAM TrasTI tarIke, raheze. samagra jaina samAja gaurava laI zake tevuM emanuM mahesANAmAM zrImaMdharasvAmI jaina derAsaramAM TrasTI tarIke, vikAsalakSI jIvanakArya rahyuM che. muMbaI jina yuvaka saMghanI navajIvana preraka navI pravRtti premaLa jyoti madhara TeresAne zabdomAM kahIe te "duniyAmAM Aje je koI cIjanI khoTa hoya, to te premanI beTa che prema vinAnI A duniyA nidhana che, garIba che, kaMgAla che. je garIbI dUra karavAnI che te A premanI garIbI dUra karavAnI che. je achatanuM nivAraNa karavAnuM che te A premanI achatanuM nivAraNa karavAnuM che. paraMtu pitAnI A garIbInuM mANasane bhAna nathI, te viSe vicAravAne temane samaya ja nathI. e basa paisA pAchaLa ja paDayo che ane paisA pAchaLanI doTamAM e ghaNuM na karavAnuM paNa kare che temAM e eTale gaLADUba rahe che ke bIjuM kazuM paNa vicAravAnuM tene bhAna sarakhuM rahetuM nathI. game teTalo paiso bheLe karaze to paNa nidhana ja rahevAnA. tamAre kAMIka meLavavuM hoya to prema karatAM zIkhe, bIjAnI ciMtA karatAM ane bIjAnI premabharI kALajI letAM zIkho - duniyAmAM sarvatra prema ane karuNu varasA, dInadukhiyAnI sevA kare, mANasa paisAthI samRddha banato nathI paNa tenuM hRdaya ane tene prema tene samRddha banAve che ! " muMbaImAM premaLa jyoti e sevAnI eka nAnakaDI ta che. je te prasannatA pragaTAve, nirAza ane hatAza jIvanamAM AzAnuM kiraNa relAve. A premaLa jyotinA kanvinara zrImatI nIrUbena zAha che. mAnavIne anna, vastra, Azare, davAdArU, prema, dayA, karuNA, sahAnubhUti vagere jarUriyAtavALAne mATe zakaya te karI chUTavAnI bhAvanA sAthe A saMsthAe ThIka kadama upADyAM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1219
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1182 vizvanI asmitA zrI zAMtIlAla giradharalAla ravAsA zAMtibhAI niyamita jIvanavALA dhArmika che. dararoja prabhujInI sevApUjA - sAmAyika A temane nityane kArya mahuvAnA vatanI zrI zAMtibhAI ravAsA vyApArI kema che. pote zAMta svabhAvavALA ane kaThAnI sUjha kSetre ane sAmAjika kSetra mAnasamAna pAmI cUkelA vALA che. ane Aje ghaNI saMsthAonA prANasamAM banIne saphaLa zrI mahuDI tIrthane saMpUrNa vaphAdAra che. bApadAdAnA saMcAlana karI rahelA sAMITha varSanI uMmaranA zrI zAMti cIle cAlI dhArmika kAryo karavAmAM sAro rasa dharAve che. bhAIne pAMca a grejIno ja abhyAsa. jIvanamAM sAcuM bolavuM ane koInI niMdA sAMbhaLavI mahevAmAM kamizana ejanTanI temanI peDhI, potAnI nahIM temaja niMdA karavI nahIM. AvA niyama sAthe vaNaaDhAra varSanI uMmarathI dhaMdhAmAM joDAyA. haiyA ukalata yelA che. teozrIne dharmane mArge vALanAra pUjyapAda ane buddhizaktithI dhaMdhAne vikasAvyA. vacce cAlu panyAsajI zrI jJAnasAgarajI mahArAja che. teo temane vyApAra nAmanagaramAM yugara kanDIne vizALa pAyA upara tathA temanA guru AcAbhagavaMta zrImad zrI kailAsadha karyo. 1947mAM A dhaMdhAmAM keTalIka pratikULatA sAgarasUrIzvarajIno upakAra mAne che. UbhI thatAM ghaNI moTI nukasAnI vahoravI paDI. chatAM zrI zAMtilAla TI. zeTha Aje paNa saunI sAthenA saMbaMdha ane vyavahAra khUba ja sArA rahyA. dhaMdhAnI khilavaNI uparAMta sevAnAvI bhUgarbhamAM ke koI bhUpRSTha para vahetA jaLarAzine jIvana eTale mahuvAmAM pAMtrIsa varSathI - cembara opha eka niyama che. game tevI nakkara bhUmimAM paNa rasto kemarsanI sthApanAthI mAMDI Aja dina sudhInI mAnada kare ! jaLarAzinI AMtarika tAkAtane A guNadharma sekreTarI tarIkenI temanI sevA neAMdhapAtra bInA che. che. mAlika saMsthAnA pratibhAsaMpanna, uccakeTinuM vicAra bhAthuM dharAvate zrI zAMtibhAIno janma 20 phebruArI - temane jAhera jIvanamAM kheMcI lAvavAmAM mahuvAnA 1920 nA boTAda pAse hAmApara gAme. asAdhAraNa nagarazeTha zrI harilAla monadAsa tathA zeTha kezavalAla sAmAnya saMjogomAM abhyAsakALa daramiyAna gharanI Arthika nAnacaMda ane zeThazrI narottamadAsa nAthAbhAInI prerAe javAbadArImAM sahabhAgI thatA. jIvanaghaDataranA A tabakkAmahatvano bhAga bhajavye. te saMsthA kegresanA aDIkhama mAM A saMgharSamaya jIvane mahatvapUrNa bhAga bhajavyo. kAryakara, samAdhAna manovRtti ane spaSTa vakatA tarIkenI pitAzrInA avasAnathI zALAkIya abhyAsa para pUrNavirAma temanI chApa ane aDaga zraddhAe temanA vyaktitvane vika. mukAyuM. paNa svataMtra vicArasaraNI dharAvatA zrI zAMtibhAI sAvavAmAM sAro bhAga bhajavyA. mahuvAmAM gurumaMdiranI 19-20 varSanI vaye AjhAdInI laDatamAM satyAgrahI banyA. pratiSThA vakhate karelI kAmagIrIe ghaNI moTI yazakalagI lIMbaDInA satyAgrahamAM hIjarata thaI tyAre zrI zAMtibhAI apAvI che. mahuvA yazavRddhi jaina bAlAzramamAM enararI phakta prANa ja bacAvI zakyA. tyAMthI jorAvaranagara AvI sekreTarI tarIke, zrI karacha vi. jaina saMghane vahIvaTa amuka samayanA paTethI jamIna rAkhI khetarane khoLe karanAra tathA TrasTI tarIke, mahuvA keLavaNu sahAyaka samA khUgho ane emAMye nukasAnI thatAM 1940mAM muMbaI janI menejiMga kamiTinA sabhya tarIke temaNe yazasvI AvyA. tyAM saMghanA vAMcanAlayamAM potAnI jJAnatRSAne sevAo Apela che. saMtoSatA. A jJAnatRSA ja temanI AvakanuM sAdhana batAvI gaI. saMghanA sthApakomAMnA eka zrI maNilAla zrI zAMtibhAI vADIlAla vorA-madhupurIvAlA zAhanA saMparkamAM AvyA ane vAcanAlaya mATe jarUrI , zrI zAMtibhAI vorA te mahuDInA vatanI che. tyAMnA evA kArakunInA kAmamAM rUA. trIsanA pagAre emane agraNI zrI cinubhAI vorA tathA zrI premacaMdabhAI vorAnA joDavA, tyArathI te Aja sudhI ekasUtre baMdhAyA. lagabhaga teo nAnA baMdhu che. muMbaImAM me. vorA TrAnsaporTa kuM. cAra dAyakAnI dIrghakAlIna kArakirdI daramyAna aneka padAnAme dhaMdho kare che temAM temanA vaDIla baMdhu cinubhAI dhikArIo, kAryavAhaka samitinA sabhyo, dAtAo, zubhevArA bhAgIdAra che. 25 baMne bhAIo rAma-lakamaNanI chakonA satata saMparkamAM AvavAnuM sadbhAgya emane DI jevA che. eka bIjA upara akhUTa prema che. zrI sAMpaDayuM. Jain Education Intemational
Page #1220
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1183 saMparka mAM AvanAra pratyeka vyakti sAthe emano A phekaTarI pahelAM muMbaInA lemiMTana roDa para hatI. saMbaMdha prItakara ane Adarayukta rahyo che. eka acchA paraMtu 1959mAM tene sAkInAkA para pheravavAmAM AvI. lekhaka che, prabuddha jIvana" ane anya sAmayikamAM A phekaTarI dvArA udyoga mATe 2mbaranAM rasAdhano ane avAranavAra emanA le che pragaTa thAya che. 2mbaranI dorI varo nuM utpAdana karavAmAM Ave che. saMghanA (e savetana karyAlaya maMtrI che paraMtu kAryA- viMjJAnanI pragatino lAbha laI udhoganAM kSetre pragati laya aMgenI emanI daSTi vaMdera tarIkenI che ane pote sAdhavAmAM ja pAchaLa rahyA nathI. 196pamAM teo tenA jAvika pUjArI che. sAmAjika kSetre paNa eka sevA. "jasTIsa opha pIsa' tarIke nimAyA, "muMbaI ese." bhAvI kAryakara tarIke emaNe lekapriya sthAna prApta karyuM "bhArata nArI kalyANa samA nA mAnada khajAnacI che. jaina sozyala gRpa - salADanA maMtrI tarIke ane tarIke nimAyA. pUrva muMbaInI roTarI kalabanA DAyarekaTara jhAlAvADa thAnakavAsI mitra maMDaLa malADanA be varSa tarIke cUMTAyA' lAThIyA "ceriTebala TrasTa" ane inDimaMtrI rahyA. AvA saMvedanazIla, sevAna Da ane cAritrya yana 2052 InDasTrIjhanA kAmadAronI proviDanTa phaMDa pAna kAryAlaya maMtrI jana yuvaka saMgha muMbaI dvArA samitinA ceramena tarIke nimAyA. teoe "inDiyana tA. 13-11-1978nA roja sanmAna karAyuM. te gya kensara sAyaTI pogresiva grupamAM nimAyA. misana ane gauravapUrNa che. kripa8Da cilDrana sosAyaTI, heraDa lAkI inTaTITayuTa opha piliTikasa jevI aneka saMsthAonA AzrayadAtA samAna zrI zAMtilAla dvArakAdAsa mahetA che. ane "inDiyana reDakrosa sosAyaTImAM paNa gaNunAzrI zAMtibhAI mahetA mULa sAvarakuMDalAnA vatanI che. pAtra sahAya ApI che. bombe ese, nI rathApanA karanAra 1944mAM muMbaImAM temanuM Agamana thayuM. mAtra pharIne teo sabhya che. bahAne ja muMbaI AvelA paNa pachI muMbaImAM sthira A uparAMta bIjI vividha prakAranI samitinA thayA. 1945mAM thoDo samaya nokarI karI - caDatI paDatInA sabhya che. jevI ke bebe InDasTrIjha ese. InDiyana ghaNA divase joyA. tANAvANAmAMthI pasAra thatAM 1948 2khara inDasTrIjha eso. inDiyana sTAnDejha InsTITayuzana, mAM muMbaI lokhaMDa bajAramAM zAMtilAla enDa ku. nAmathI barDa opha kaMTrala opha menejamenTa ekajhIkayuTiva, samAja bijhanesa zarU karyo. kahApuramAM sTIlanI eka kAM.mAM zikSaNa maM dara nidhi samiti, mAnava sevA saMdha, pogresiva phAunDara membara che. caMdrA eDjha enDa sTIla li. mAM dhrapa, DivAIna cAIDa skUlaphaDa, kAunsIla ona verDamenejiMga DirekaTara che- A vyavasAyanI ghaNI badhI javAba Dezana, eziyA pesiphika Divijhana, koyanA arthakavaka dArIo vacce paNa sAmAjika sevAonI ekapaNa taka vikiTa eIDa kamiTI vagerenAM "pijhesiva grupa"nA cUkatA nathI. khevADI vibhAgamAM janatA pArTImAM sakriya sTenDIMga kamiTinA teo sabhya che jayAre ola InDiyA rIte rasa letA rahyA che : khimasiyA maMDaLamAM sekreTarI menya. orgenAIjhezananA senTrala kamiTi membara che. A tarIkenI sevA noMdhapAtra che. uparAMta soLeka jeTalI samitionA teo AjIvana zrI zivubhAI vasanajI lAThiyA sabhya che. kAra phalega kamiTi 67-68nAM teo sekreTarI hatA. teo boe InDasTrIjha esa. nA upapramukha che. zrI lAThiyAno janma 15 me 1928nA roja saurASTramAM meMdaraDA gAme thayo. muMbaInI vilsana keleja. teo e bhAratamAM vividha sthaLoe musApharI karela mAM teoe pitAnuM zikSaNa lIdhu. 1961mAM teoe che. rabara TekanolojI kSetre thayelI Adhunika pragatino bI, esasI.nI parIkSA onarsa meLavI pAsa karI. abhyAsa karavA teo iMglenDa, jApAna ane barmA jaI rabara TekanolojInA kSetre vadhu ucca abhyAsa karavA Avela che. 2mbaranI (dhAbaLIeAnI) nikAsa karavA IlenDa gayA. chevaTe rakhara Teka. ne laIne L ... R.nI mATe siMgApora, hoMgakoMga ane osTreliyA paNa jaI DiplemAM padavI meLavI bhArata pAchA pharyA. pachI teoe AvyA che, siMgAporamAM thayela seminAramAM paNa bhAratanA 1953mAM ogasTanI 15mInA rekhara phekaTarI zarU karI. pratinidhi tarIke hAjarI ApI hatI. teoe 2mbaranAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1221
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1184 vizvanI asmitA sAdhananuM utpAdana zarU karyuM. rambaranI ilekeTa banAvavI sivara jayubilI varSanI ujavaNI prasaMge teozrIe zarU karI. bhAratamAM prathamavAra kogresiva zrIkiMga re'ja rU. 60 0 00 ( sAITha hajAranI) 2kamanuM dAna jAhera ane ivAeTa rabara slIjhanuM utpAdana ane niyaMtraNa karI dareka saMsthAne upayogI thavAnI bhAvanA batAvela. zarU thayuM. velanAIjhayukta rabaranA ane rabaramAMthI zrI lAThIyA udyoga kSetre ghaNA ghaNA AgaLa vadhelA bIjA vividha sAdhananuM utpAdana karI madhuvanuM gaNI che ane satata pravRttimaya rahevA chatAM sAthe sAthe dareka zakAya evuM rU. 2 karoDanuM videzI hUMDiyAmaNuM prathama prasaMge potAnI janmabhUmi meMdaraDA gAmane paNa yAda karI vAra bacAvyuM. bhAratamAM eka mAtra khUba ja Adhunika upayogI thavAnI nAvanA darzAvela che jenA pratIkarUpe ane saMpUrNa sAdhanAvALI teonI rabaranI phekaTarI che. Aje meMdaraDA gAmamAM zrI vasanajIbhAI parasotamabhAI A phekaTarImAM puSkaLa sAdhanovALI leboreTarIne paNa lAThIyA sAnika hospiTala tathA pAnAcaMdabhAI para samAveza thAya che. jeno vistAra 43000 corasa phaTane sesabhAI lAThIyA kanyAzALA meMdaraDA tathA AjubAjunA che. 23 okaTe. 1966nA divase kArakhAnAnA prathama gAmanA lokone AzIrvAda samAna che. A sivAya uddaghATana nimitte teoe kezoda TI. bI. hospiTalane hAlamAM navembara 1979 netrayajJanuM Ayojana karI meMdaraDA mATI rakamanuM phaMDa ApyuM. anya saMsthAone paNa badhI tathA AjubAjunA gAmamAM 1700 daradIonuM AMkhanuM maLIne kumamga rU. 20,000nI madada karI. A uparAMta cekiMga karAvI saMta puruSa Do. adhavaryuM sAheba hastaka saMzodhana, tabIbI rAhata, ucca zikSaNanI prApti vagere matIyA jhAmaranA 250 daradIonuM saraLa oparezana mATe Arthika sahAya pUrI pADavA lAThiyA ceriTebala karAvI darekane navI daSTi ApI sAthe camAM tthA lenaTrasTanI sthApanA karI. bhArata sarakAre prathamavAra ja videzI keTa ApI mahAmUluM kArya saphaLatApUrvaka pAra pADela. AyAtane pahoMcI vaLavA mATe rabaranA ilekeTa utpAdana ApaNA saune teo khare ja abhinaMdanane adhikArI che vadhAravA rokaDa rakamanuM moTuM InAma ApavAnI jAherAta karI. A prakAranAM utpAdanano vikAsa zrI lAThiyAe zrI zivalAla gokaLadAsa zAha bhAratabharamAM prathama gheDI videzI madada lIdhA vinA pitAnA prayatnathI vizvabharamAM 2mbara utpAdana karanArA zreSThIvarya zrI zivalAlabhAI jAmanagaranA vatanI che mAtra gaNyA gAMThayA ja che. udyoganI suMdara pragatine paNa ghaNuM varSothI bhAvanagarane vatana banAvyuM che. sArAlIdhe dezane thayela phAyadAne kAraNe 17mI Dise. 1969nA nA agragaNya vyApArIomAM temanI gaNanA prathama roja rASTrapatizrIe dilhI rASTrapatibhavana khAte temane haroLamAM thAya che. evorDa Ape. morabImAM vejiTebala proDakaTasanA saphaLa menejiMga A sivAya TekasaTAIsa InDasTrIjha mATe ivAseTa rabara DirekaTara tarIke saMcAlana karyA bAda bhAvanagara kemikala slIjha tyA rakhara eDiMga jekeTa pI. vI. sI. ledhara kalotha vakarsa (1946) lI. nuM sukAna saMbhALe che. temanA InDasTrIjha mATe tathA marakayUrI sela keriTaka soDA plAnTa ghaNuM vyavasAyo hovA chatAM grAhakonA saMtoSathI pragati mATe dezamAM prathamavAra utapAdana zarU karatA bhArata sarakAre sAdhI zakyA che. audyogika kSetre kavoliTI kaMTrola rAkhI rASTrapati zrI vI. vI. gIrInA varada haste mATInA zilaDa zakayA che. meLavI gaurava prApta karela. ' jAhera jIvanamAM temaNe saurASTra rAjya vakhate selahAlamAM 1978nA varSamAM teozrInI kaMpanIe TekasanI laDatamAM AgevAnIbharyo bhAga bhajavyo hato. udyoga kSetre 25 varSa pUrAM karatAM te prasaMge sivara jAmanagaranI sahuthI jUnI ane AgevAna peDhI zAha yubilI varSanI ujavaNI prasaMge teozrInI satata navI zivalAla dhIrajalAlanI ku. tathA jAmanagaranI peregana navI ze dha karI peparamila InDasTrIjha udyoga kSetranI leboreTarijha tathA rAjakoTanA hasamukhalAla enDa bradharsanA jarUriyAta sTonAITa, mAIkrorAka, blekaDAyamanDa mAIko- pATanara che. sAmAjika kSetre Apela sevImAM navAnagara meITa Waa sIlaroSa A mujaba pAMca AITemanA rola cembara opha komarsa tathA jAmanagara buliyananA mAnad dezamAM sarva prathama banAvavAno yaza prApta karela. maMtrI uparAMta baMdara, relave, Teliphona, Ara. TI. e. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1222
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1185 vagerenI salAhakAra samitinA sabhyapade varSo sudhI rahyA bhAI (magana bAbA) eka evI virala vibhUti hatA. che. jJAtinAM keLavaNI maMDaLa ema aneka sAmAjika temano janma naLiyA gAme thayele vIsa ja varSanI saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. roTarI kalaba morabInA kumaLI vaye emaNe samAjasevAnA kSetramAM jhaMpalAvyuM pramukha, lAyansa kalaba-jAmanagaranA pramukha, morabI ane mAtra 24 ja varSanI vaye emaNe pAlItANAmAM jaina cembara opha komarsa enDa InDasTrIjhanA upapramukha tarIke beDi"ga-raskUlanI sthApanA karI. tyAra pachI cAra varSa temanI sevA jANItI che. bAda 1907mAM emaNe 30 grAmya pAThazALAo ane kanyAzALAo zarU karI. e jamAnAmAM strIo zikSaNa vatana jAmanagaramAM bAlamaMdirathI mAMDI hAIskUla levA bhAgye ja AgaLa AvatI. karuNAmayI mAnavatAnAM sudhInuM zikSaNa ApatI saMsthAnuM eka TrasTa UbhuM karI spaMdana anubhavatuM emanuM hadaya duHkhI janenAM AMsu te drasTa dvArA tenuM saphaLa saMcAlana karI rahyA che, jene lUchavA tatpara banyuM. sane 1905mAM emaNe naLiyA mATe sva. hasamukharAya gokaLadAsa zAha memoriyala TrasTa (karachamAM) bAlAzramanI sthApanA karI je haju cAlu ja banAvyuM che. tema ja temanA pitAzrI rava. gokaladAsa che. sane 1910mAM pAlItANAmAM vidhavAo mATe zALAo DAhyAbhAI vizAzrImALI vaNika vidyottejaka saMsthA ke sthApI. bhayaMkara jala-pralayamAM pAlItANAnI A baMne je saMsthA pitAnA jJAtijanone dara varSe aMdAje 40 saMsthA nAza pAmI. zrI zivajIbhAIe sAtvika sAhitya thI 5000 rUpiyA skolarazipamAM Ape che te saMsthAnA nuM vipula sarjana karyuM che, ane so uparAMta pustako TrasTI che. lakhyAM che. saMgItano UMDo rasa hovAthI emaNe paMdara vyApArI jIva hovA chatAM mAnavatAnAM kAryomAM, uparAMta kAvyo ane bhaktigItonI rasadhArA vahAvI che. zikSasAhityanI pravRttiomAM ane nAnA mANasonI 1921mAM emaNe svataMtratA AMdolanamAM jhaMpalAvyuM. suSupta zaktione pArakhI temane UMce laI javA pitAthI yogavidyA pratye parama AkarSaNa hovAthI 1932mAM yathAzakti madada karI chaTAmAM kayAreya pAchI pAnI teozrI araviMda AzramamAM rahyA ane zrI araviMne karI nathI. caraNe besI emaNe sAdhanA karI. gujarAtane choDI paMjAbane karmabhUmi banAvanAra zrI zivajIbhAIne tyAM rASTrIya pravRttiomAM ghaNuM varSo sudhI tana-mana-dhanathI sevA ApI. Aje paNa temanA uccatama vicAro ane Aja sahu kaI maganabAbAnA nAme ja vadhu pichAne che. Adarzo jotAM ema lAge che ke samAjanI je kAMI zrI savAIlAla lalubhAI dhAmI AbAdI ke unnati haze te AvA zreSThIvaryone AbhArI che. bhAvanagara digambara sthAnakavAsI jana saMghanA agresara hamaNAM ja bhAvanagaramAM korporezana beMkanI 325mI tarIke varSo sudhI onararI sevA ApanAra zrI savAIzAkhA temanA hAthe khullI mukAI. bhAvanagaranI saurASTra lAlabhAI dhAmI mULa bhAvanagaranA vatanI, nava gujarAtI cembara opha komarsa enDa InDasTrIjhanA ghaNA samayathI sudhIne sAmAnya abhyAsa paNa koThAsUjha ane dIrghadRSTi, pramukha tarIke rahIne bhAvanagaranA ghaNA prANapraznone cagya vicakSaNa hovAne kAraNe pitAnA cha suputrone je dhaMdhAkIya samaye ane yogya sthaLe 2ju Ata karavAmAM teo saphaLa tAlIma ane ghaDatara ApyuM tene kAraNe putra e zUnyanIvaDyA che. mAMthI sarjana karyuM che. audyogika sAhasikone temanuM mArgadarzana ane plAsTika udyogane detre temanA suputroe je siddhi vizALa anubhavanuM bhAthuM upagI banI raheze. hAMsala karI che tenI pAchaLa zrI savAIlAlabhAInI tapazcaryA kAraNabhUta che. zrI zivajIbhAI (magana bAbA) saMsAracakramAM mAnava je kSIranIra nyAye jIvana jIvye jemanA jIvanamAM jJAnayoga, bhaktiyoga ane kamaLa jAya, maMgala dharmanA umadA Adarzone vyavahAranA tANAe traNeyane triveNIsaMgama racAyo hoya evI vibhUti- vANAmAM paNa je barAbara gUMthI 9the - samarpaNanI udAtta enAM darzana pAvanakArI hoya che. bhaktakavi zrI zivajI- bhAvanAthI raMgAyelA hoya, prANI mAtra para dayA ane Jain Education Intemational
Page #1223
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1186 vizvanI asmitA karuNAnI bhArobhAra lAgaNI hoya to mAnavIne potAnA A phekaTarIne mAla paMjAba hariyANu sudhI jAya jIvataranI mIThAza to hoya ja che; paNa temanA e madhura che. e rIte bhAratanA ghaNA bhAge sudhI temanA vyApArI jIvananI sumadhura suvAsa anya vizALa samudAyamAM paNa saMbaMdha sArI rIte vikaselA che. zrI savAIlAlabhAInA mahekatI rahe che. ADaMbararahita ekadhArA saraLa jIvanathI ane kone preraNA temanA parivAramAM - gharamAM dharma ane dhArmika vAtA maLI che. varaNa - niyamita pUjAvidhino daDha Agraha, guptadAnane zrI samasuddIna taiyabaalI chatarIyA. prakhara himAyatI AMgaNethI kyAreya koI kadI pAchuM khAlI hAthe gayuM nathI - namratA, saujanyatA, sAdAI ane mahuvAnuM chatarIyA kuTuMba sAhasikatA, dIrdhadaSTi gharanA viziSTa saMskAroe kadarate yArI ApI. pita ane vyavahAradakSatA mATe jANItuM che. A kuTuMbanA eka DAyamanDanuM kAmakAja karatA hatA - samaya jatAM putrIne yuvAna sabhya zrI samasuddInabhAIe mahuvA audyogika kSetre plAsTikanA dhaMdhAnuM mArgadarzana ane preraNA ApyAM. je eka navIna bhAta pADI che. meTrika sudhIne ja temane mAnavI jamAnAnA bhAvI eMdhANune pArakhI zake che te abhyAsa paNa audyogika kSetre kaMIka karI chUTavAne manamANasa dhaMdhAne AbAda rIte vikasAvI zake che. AvI sUbe bacapaNathI sevelo. temane joIe tevuM kAryakSetra rahelA plAsTika yuganI jarUrIAto ja lakSamAM laIne tevI maLI gayuM. temanI kAryadakSa zaktinAM darzana thayAM ane AITamomAM dhyAna kendrita karyuM ane samaya jatAM temanI chatarIyA Ayana varkasanI sthApanAthI mAMDI Aja sudhImAM doravaNI nIce putroe Aja sudhImAM traNa phekaTarIo ubhI vizALa pAyA upara dhaMdhAne vikasAvyo che je temanI karIne vyApArI samAjamAM gaNanA pAtra sthAna UbhuM karyuM. pramANikatA ane pracaMDa puruSArthane AbhArI che. cIvaTa pUrvaka, vizvAsa ane khaMtathI kAma karavAnI teo AgavI cummatera varSanI jipha uMmare teo svargavAsI banyA sUjha dharAve che. cALIza varSanI nAnI uMmaramAM temaNe paNa emaNe maMgala dharmane rAha upara cAlavAnI je asAdhAraNa pragati hAMsala karI che. pagadaMDI UbhI karI te kharekhara anumodanIya che. samAjanI jarUriyAtane anulakSIne krame krame navA ema lAge che ke mAnavI jyAre jyAre je kAMI navA pheraphAro ane navuM saMzodhana e emanA kAmanI riddhi siddhi hAMsala kare che tyAre tenI pAchaLanAM rahasya khAsa viziSTatA che. umadA ane AdarzavAdI vicAre paDado mAnavInA AgavA vyaktitvanAM keTalAMka UjaLAM dharAvatA zrI samasuddInabhAI mahuvAnA samAjasevAnA pAsAMo ja kholI nAkhe che. kSetre paNa AgavI bhAta UbhI karI che. mahuvA lAyansa zrI savAIlAlabhAI paNa AvA ja keTalAka sadagaNathI kalaba, keLavaNI sahAyaka samAja, cembara opha komarsa zobhatA hatA. temane chellI avasthAmAM kensara thayeluM lokhaMDa esosiyezana vagere saMsthAomAM temanuM prathama paNa be dAyakA sudhI e jIvaleNa dardInI sAme jhajhUmyA haroLanuM sthAna che. InDasTrIjha kSetramAM paNa temanI gaNanA eTaluM temanuM majabUta manobaLa hatuM - jIvananA chellA thAya che. temane saraLa ane mitabhASI svabhAva, udAra zvAsa sudhI svastha hatA. jIvanabhara sAdAI choDI nathI, mane vRtti ane sAdA jIvanathI samAjamAM sAruM evuM devadarzana ane guruvaMdanAnA niyamone satata mAna ApyA mAnapAna pAmyA che. zrI sAkaLacaMdabhAI kA. paTela temanA suputromAM zrI bakulabhAI, zrI subodhabhAI, zrI ramezabhAI ane zrI harendrabhAI dhaMdhAmAM joDAyA che. mahesANA jillAnI sahakArI pravRttinA kSetre emaNe je zrI saca kAntabhAI ane zrI sanatabhAI anya kAmamAM goTha. siddhione navo vikrama ne dhAnya che, emanA mArgadarzana vAyA che. plAsTikanA dhaMdhAne vikasAvavAmAM zrI bakulabhAInI nIce mAra sahakArI maMDaLI dvArA baMdhAyelA pale, pracaMDa jahemata dAda mAgI hace tevI che. teo muMbaI makAno, rastAo emanA pracaMDa puruSArtha ane vyavasthAvasavATa kare che. zaktinAM ujavaLa pratIko banI rahyAM che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1224
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 vaDedarA rAjya samayanA prajAma`DaLamAM joDAyA ne emaNe sevAbhAvI jIvananI zarUAta karI. 1942 nI ' hiMda cheADA 'nI caLavaLamAM emaNe rAjakIya pravRtti sAthe racanA tmaka pravRttimAM pazu sakriya rasa lIdhe, mAdhyamika zALAo, kolejo, chAtrAlayA ane khAlamaMdirA jevI aneka sAmAjika sasthAe nI imAratA temanI bAMdhakAmanI UMDI kAThAsUjha ane kAryakSamatAnAM saphaLa pratIkA che. visanagara mArkeTa yArDa, lagI kAleAnI, majUra ma`DaLI, spini'ga mila, varka zApa vagerene temanI AyAjana zaktinA lAbha maLyA che, mahesANA jillA senTrala opareTiva ekanA vikAsamAM e'kanA adhyakSapade rahIne temaNe sevA khAvelI, mahesANA jillA koMgresanA pramukhapade ane mahesANA leAkalAnA pramukhapade rahIne emaNe bajAvelI sevA na bhulAya tevI che. 1187 peDhIenA hAthamAM tenA vepAra hateA. pazu zrI sumatibhAInI buddhipratibhA jvalaMta. navanavAM prasthAna karavA jhaMkhanA rahelI ane temaNe phAyarekasanuM kAmakAja evu" te! jamAvyu` ke te mATe kArakhAnuM' karyuM' ane uttarAttara navanavAM sAdhanA mATe mATI mAMga AvavA lAgI ane sAkhAnA orDara maLavA lAgyA. teo udyogapati tevA ja sevApriya, sAjanyazIla, AnI ane dAnavIra. zrI arivaMda ghASa ane mAtAjInA prANapyArA. temanAM dareka kArTImAM temanAM dharmapatnI zrImatI saralAkhahenanI preraNA kA.maLI che. pAMDIcerImAM dazane vAravAra ane jatAM ane pU. mAtAjInA temanI upara AzIrvAda varasatA hatA. peoMDIcerImAM 8 saralA hAusa paNa temaNe badhAvyu. , akhila hi'ddha koMgresa mahAsamitinA sabhyapade rahIne temaNe rASTranI paNa sevA karI che. netrayajJA, 'tayajJA ke zastrakriyA zibira, vikAsagRha, saMgIta vidyAlaya ane zrI nA. ma. nUtana sarva vidyAlaya jevI viziSTa prakAranI sasthAonA sarjanamAM emanI sevAo avismaraNIya che. vAlama sarvodaya Azrama, jhIliyA sarvodaya Azrama, grAma bhAratI, amarApura jevI jillAnI tamAma sasthAe taraphanA temanA prema ane sakriya sahakAra rahyA che. zrI sumaticaMdra zivajIbhAI sevAmUrti kacchanA padmAtA putra bhaktakavi zivajIlAla devazInA suputra zrI sumaticaMdramAI, kuvarajI devazI lI nA preApAyaTara ane DirekaTara, temane janma tA. 30-3 -1904 mAM madirAnA nagara siddhakSetra pAlItANAmAM thA hatA. mAtA sulakSaNAbena paNa sevAbhAvI, dhaniSTha ane mAyALu hatAM. zrI zivajIbhAie keLavaNInA pracAra mATe ane samAjanA samutthAna mATe bhAre prayatno karyAM hatA. zrI sumatibhAIe sAmAnya kuLavaNI pAmyA pachI pAtAnA kAkAnI kuMvarajI devazI lI. nI javAbadArI sA~bhALI. zrI sudhAkarabhAI temanA meTAlAie maDhaDAmAM khetIvADInuM kAma sabhALyu. zrI zivajIbhAI tA cira pravAsI hatA. vizvayuddha pachI maTThImAM kaMpanInI Arthika hAlata kathaLatI hatI. bhAIzrI sumatibhAIe muzkelInA sAmanA karI sAhasika vRttine kAraNe temanI mila sToranI lAIna sAthe agnizAmaka sAdhanAnuM utpAdana zarU karyuM.... briTiza Jain Education Intemational temanA agnizAmaka sAdhana kSetre temaNe khUba pragati sAdhI hatI. dezamAM ja nahi paradezamAM paNa temanI sArI pratiSThA jAmI. temanA traNa putro ne jamAIe badhuM kAmakAja sabhALyu che. 75 varSanI vaye chatAM yuvAnane zaramAve tevI sphUrtithI kAma karatA rahyA. zrI suMdarajI durlabhajI saleATa. zrI su'darajIbhAInA janma nAgalapura (saurASTra )mAM savata 1968 mAM thayA hatA. khALapaNu ane vidyAbhyAsa nAgalapuramAM vItyu' ane thayA hatA. teezrI gujarAtI cAra cApaDI sudhI bhaNyA hatA. vikrama sa'vata 1992mAM rAsa ( jI. kheDA )mAM tethI AvyA ane tyAM ja sthira thayA. temaNe nAnI hATaDI zarU karI ane dhIre dhIre vepAramAM temanI pragati thai. AcArya zrI tulasInAM aNuvrata te karatA hatA, tenA pariNAme vepAramAM dina pratidina tee AgaLa vadhyA hatA. jaina dharmomAM khUba zraddhA heAvAthI ane rAsa gAmamAM sthAnakavAsI jainenAM 25 gharA hovAthI sAdhu sAdhvIonA vihAra mATe A vistAramAM kAI upAya na hovAthI rAsa gAmamAM upAzraya adhAvavAmAM agragaNya bhAga bhajanmyA hatA. teo niyamita pratikramaNa karatA hatA. teozrI mahA suda bIja vikrama sa`vata 2033mAM peAtAnI pAchaLa maheALA samudAya mUkIne svarga vAsa pAmyA che, tyAre temanI umara 65 varSanI hatI. jaina dharmanI upAsanAmAM A vistAramAM temanA phALA ghaNA mATo che.
Page #1225
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1188 vizvanI asmitA zrI sudhAkarabhAI esa. zAha esa. zAha enDa kuM.nA bhAgIdAra banyA. prabhune prasAda ane puruSanA prabala puruSArthane samanvaya ja siddhinA sAhasavIranI gaNAtI bhUmi kaccha (naLiyA)mAM pAyAmAM che. janma 16 mI jUna 1936nA roja mANasA 1901mAM temano janma thayo. dharmasaMskAranA suMdara ( gujarAtamAM )mAM thayo. pAyadhUnI paranI pannAlAla hAIvAtAvaraNa vacce temano uchera thayo. pAlItANA ane skUlamAMthI meTrikanI parIkSA uttIrNa karI vyApAra kSetre bhAvanagaramAM temane abhyAsa ane jIvanaghaDatara thayuM. 156 thI jhaMpalAvyuM. yAna mArakeTane temaNe potAnI 1914 mAM muMbaImAM temanA kAkA zrI kuMvarajIbhAIe kArakidInuM prathama pagathiyuM banAvyuM ane pitAnI jema hArDaverano vepAra zarU karyo paNa 1921mAM ADatrIza ja dhIme dhIme pragatinA paMthe prayANa karatAM 1964mAM varSanI uMmare kuMvarajIbhAInuM avasAna thayuM. kuMvarajIbhAI svataMtra rIte vyApAranI zarUAta karIne mesarsa sUryakAMta InA avasAna bAda kuMvarajI devazI enDa kuM. ne vahIvaTI zAha enDa kuM.nuM sukAna suMdara rIte saMbhALI lIdhuM. temanA bhatrIjA zrI sudhAkarabhAI tathA zrI sumaticaMdrabhAIe Arthika kSetramAM suMdara saphaLatAne varanAra zrI sUryakAMtasaMbhALyuM. A samaye prathama vizvayuddhano aMta Avyo bhAIe Ama vyApAranA kSetre nAma, kAma ane dAma hate. vyApAra-udyoga kSetra mATI maMtrI pravartatI hatI. traNeya vastune saMpAdita karI. khare ja teo gujarAtanuM zrI sudhAkarabhAIne grAmyajIvana vadhu pasaMda hovAthI muMba che Ino vahIvaTa zrI sumaticaMdrabhAIne soMpI maDhaDAnI khetIvADI zrI sudhAkarabhAIe saMbhALI. maDhaDAnA grAmyajIvana zrI somanAtha jIvaNalAla paTela daramyAna jIniMga phekaTarI ane eIla milanuM paNa sapha uttara gujarAtamAM siddhapura pAse kAmaLInA mULavatanI LatApUrvaka saMcAlana karyuM. 1943 mAM maDhaDAmAM bobIna zrI somanAthabhAIe amadAvAdamAM 1945thI mazInarI phekaTarI paNa cAlu karI je Aje paNa cAlu che. A dvAinamAM dhaMdhAkIya pravRtti zarU karI te pahelAM madrAsamAM bAbIna phekaTarIne sadhara pAyA upara lAvavAmAM temane eka nokarImAM joDAyA. svataMtra vyavasAya tarapha emanuM yazasvI phALe che. A bebIna phekaTarI bhArata ane mana AkarSAyuM. dhaMdhAmAM maLelA be pisA sArvajanika bhArata bahAranA paMdareka dezane mAla ekasaporTa kare che. A keLavaNInAM kAmamAM vAparavA satata prayatnazIla rahyA. te pachI bhAvanagaramAM paNa A dhaMdhAnA zrI gaNeza karyA. vatana kAmaLImAM zALAnA makAna mATe rUpiyA 51000/A ja kAmamAM temanA cha suputro dhaMdhAnuM saphaLa saMcAlana nuM mAtabara dAna ApyuM che. vatana kAmaLImAM keLavaNI karI rahyA che. pUjaya zivajIbApAe pragaTAvelI sevAjIva maMDaLanA pramukha tarIke temanI sevAo jANItI che. nanI jayotane jalatI rAkhavAmAM paNa temanA vArasadAra dhaMdhAkIya hetu mATe samasta bhAratano pravAsa karyo che. zrI sudhAkarabhAIne bahumUlya phALo rahyo che. sAmAjika temanAM cAra bALakomAM sauthI moTA putra dhaMdhArthe yuropanA saMsthAo taraphane A kuTuMbano prema ane sakriya sahakAra uR dezonuM paribhramaNa karI AvyA. nAno putra amerikAmAM daridranArAyaNa taraphano bhaktibhAva pragaTa kare che. zrI sudhI abhyAsa kare che. karabhAInA suputra zrI hemendrabhAI tathA zrI upendrabhAI khUba ja saMskArI ane keLavAyelA che. sva. Do. zrIkAnta dezI zrI hemendrabhAI dhaMdhArthe bhAratamAM badhe ja pharyA che. Do. zrIkAMta dozIno janma I. sa. 1917mAM niyamita devadarzana ane dharma uparanI apAra zraddhA jevA vaDhavANa zaheramAM thayo hato. meTrika sudhIno abhyAsa maLI che. vaDhavANa zaheranI dAjIrAja hAIskUlamAM karyo hato. bhAva nagara zAmaLadAsa kolejamAMthI prathama vargamAM prathama zrI sUryakAMta esa zAha naMbare pAsa thaI M. B. B. S. mATe muMbaI AvyA. triIsa varSa pahelAM pitAjI somacaMda phalacaMda zAhe 1942nI "kavITa inDiyA'nI laData AvI. abhyAsa choDI sAdhAraNa sthitinA samaya sAthe muMbaImAM bhAgya ajamA- saurASTra gayA tyAM jorAvaranagara khAte rahI bhUga vavA pagalAM mAMDayAM. sUtara bajAramAM dalAlI karatAM karatAM zarU karI. pharI pAchA kolejamAM jaI abhyAsa pUrNa karyo. teo siddhinAM sopAna sara karatAM karatAM zrI zAMtilAla kAlabAdevInuM kArakhAnuM zarU karyA pachI tyAM paNa sAmAnya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1226
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1189 jika ane rAjakIya pravRttio zarU karI. amerikana hasamukhabhAInI kAryazakti ane yojanAbaddha vyavasthAsaMsthAo taraphathI maLatA dUdhane pAvaDara lAvI, dUdha zakti gajabanI che. judAM judAM sthaLoe sAta jeTalI banAvI, bALakone mata dUdha vaheMcavA mATenAM kendro phekaTarI calAvI rahyA che. temanAM mana upara kazo bhAra ane bAvapustakAlaya khelyAM. DokaTara zrIkAMtanI dareka ke ciMtA nahIM, pitAzrIne mULa vyavasAya to gaMdhiyANApravRttimAM eka khAsiyata e hatI ke bane tyAM sudhI ne ane hAlaelane hate. ane kAryasthaLa jalagAMva hoddAthI dUra rahevuM, ane e niyama emaNe custapaNe hatuM, paNa nasIbajoge emane emanA sabaMdhIe TAilsamAM pALe che. temanI chellA mAM chellI pravRtti te "jana rasa letA kya, ane zUnyamAMthI saghaLI zarUAta karI mukti" nAmanuM mAsika zarU karyuM che. A patra mATuMgA ane Aje TAilsanA dhaMdhAmAM mokharAnuM sthAna prApta - ziva - vaDAlI - dAdara vistAramAM dareka gujarAtIne ghare karyuM che. vaMcAya che. temanAM lakhANa paNa ghaNAM lokapriya hatAM. zrI hasamukhabhAI custa dharmapremI. jIvadayApremI ane A mAsika dvArA be ghaNAM moTAM kAryo thayAM che. eka ahiMsaka che. temanA pitAzrI popaTalAlabhAI nivRtta jIvana te bihAra rAhata mATe lagabhaga 60 hajAra rUpiyA ekaThI gALe che. pUjya kAnajIsvAmInA dhArmika raMge raMgAyelA karyA ane gujarAta rela rAhata mATe paNa sArI evI che. emaNe pahelethI pitAnA putrane e rIte ghaDavA che rakama ekaThI karI. AvAM phaMDa bhegAM karyA pachI e jethI teo potAnA puruSArtha ane mahenata vaDe eka gya rIte vaparAya che ke nahi? tenI paNa pUrepUrI pachI eka zikharo sara karatA rahe. Ama emanuM AkhuM kALajI rAkhatA. Do. zrIkAMtanAM patnI zIlAbene je ye kaba khUba ja keLavAyeluM ane dharmapremI rahyuM che. je sahakAra DokaTarane temanA pratyeka kAmamAM Ape che zrI harilAlabhAI jecaMdabhAI dozI te badala zIlAbahenane jeTalA dhanyavAda daIe eTalo ochA che. evA sahakAra vinA keI kArya thaI zake mahArASTra-gujarAtanA dAnavIra udyogapatiomAM zrI nahi. zIlAbahena ane temanAM be bALako upara je harilAlabhAI dozInuM nAma prathama haroLamAM gaNI zakAya. vAghAta AvI paDyo che temAM zIva - mATuMgA - vaDAlA sevAvRttithI raMgAyeluM temanuM samagra jIvana ane kene navI vistAranI janatA ane temane bahoLA mitra samudAya daSTi ApatuM gayuM che. temanuM hamaNAM ja thoDA samaya temanI sAthe che. saddagatanA AtmAne prabhu zAMti Apo. pahelAM muMbaImAM avasAna thayuM. gujarAtI prajAne temanA sI yu. zAha TI. bI. hospiTala dvadharejamAM 5 000/- javAthI moTI khoTa paDI che. zrI harilAlabhAI bahavidha o. pI. DI. nuM dAna, bIjI zakSaNika saMsthAmAM esa. pratibhAsaMpanna mahAmAnava hatA. jIvanamAM sAMyA daiyapaesa. sI.mAM prathama Ave temane skolarazipa ApavAnI ne varI musIbate rUpI kaMTakone kacaDI nAkhI khare ja janA teozrIe ghaDI hatI. temaNe gulAbanI suvAsa mahekAvI che. samAjamAMthI AveluM dhana samAjanuM che ane samAjanA piote drasTI zrI hasamukhabhAI popaTalAla vorA che ema mAnIne pitAne AMgaNethI anekagaNa dAnapravAha - maMbaImAM hAIsanA utpAdana ane vyavasAyakSetre vaheto mUryA, aneka saMsthAone navapallavita banAvI. jemaNe aNanama pragati sAdhI che evA sadAya hasamukhA dhArmika kAryomAM pahela karI, jana samAjanA utkarSamAM zrI hasamukhabhAI vorA surendranagara jillAnA vatanI che. tana, mana, dhanathI sevA ApI. temanI AjIvana mUka temanA dhaMdhAmAM vArSika vecANa eka karoDathI paNa vadhAre sevAne laIne ja jana samAje temano amRta mahotsava hovA chatAM temanAmAM kayAMya moTAI nathI. dhArmika ane thoDAM varSo pahelAM UjavIne kharekhara yogya vyaktinuM sAmAjika kSetre haMmezAM prasiddhithI dUra rahIne teozrI yogya samaye sanmAna karyuM che. emane amRta mahotsava tathA temanA pitAzrI pipaTalAlabhAI khUba ja chuTA hAthe mAM maLeluM bahumAna kharekhara temanA jIvanamAM yazakalagIchUpI rIte dAnagaMgA vahevaDAvI rahyA che. jene prabhue samuM banI rahyuM, khe be ne khobe ApyuM che e evI ja rIte sevA- temanA nikhAlasa, zAMta, dhIragaMbhIra ane saujanyakAryamAM paNa khobe ne khobe vAparatAM rahyAM ja che. e sabhara svabhAvathI eka saphaLa dArzanika dIrdhadaSTivALA paNa pUrvajanmanA saMskAre ja kahevAya. 45 varSanA zrI mahAmAnava tarIke samAjamAM jANItA banyA. 1918mAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1227
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1180 vizvanI asmitA saurASTramAM amarApura nAmanA gAmethI muMbaImAM AvI zrI harilAla rAmacaMda zAha jagamohanadAsa viThThaladAsanI peDhImAM phakta rUA. 20/-nA pagAre nekarInI zarUAta karanAra zrI harilAlabhAI Aje (dhAnerAvALA) vIsanI pAchaLa mIDA lagADI zakAya eTalI moTI hIrAnI khANamAMthI aneka hIrA nIkaLe tema dhAnerAnI saMkhyAnA mANasone pitAnI judI judI milamAM rejI- dharatImAMthI aneka dhanike, hIrAnA vepArIonI jANe reTa meLavI ApavAmAM sahAyabhUta banI zakavA te khANa hoya tema seMkaDo nahi balake hajAro jhaverIonI uparathI temaNe karelo parizrama, khaMta, cIvaTa, dhagaza ane hAramALA muMbaI tathA bahAra vaselI che. potAnA vatana sAhasano saheje khyAla AvI zake che. temanI rageragamAM mATe kaI karI chUTavAnI bhAvanA aneka dhAnerA vatanIo zata). ti ane sAhasikatA vahetI hatI. tethI kamekame dharAve che. emAM zrI harilAlabhAI rAmacaMda zAhanuM nAma vImo ane dalAlInA dhaMdhAmAM jhaMpalAvyuM, dhaMdhAmAM paNa mokharAnuM sthAna dharAve che. vikAsa thayo, aneka mANaso sAthe saMparka thayo. zarUnAM daza varSe bhAre tapazcaryAmAM gALyAM - 1967mAM rezama dhAnerAnI aneka saMsthAomAM temane Arthika udyoganI sthApanA karI. banAvaTI rezama udyoganA zrI hari. sahayoga maLela che. temAM vaLI A janarala hospiTala lAlabhAIne bhAratanA puraskartAomAMnA eka gaNI zakAya. suvarNanA mugaTamAM hIrAnI eka chegA samAna banI rahI che. dhAnerA Arogya samiti dvArA taiyAra thayela A rUA. 60 hajAranI mUDIthI zAradA siddhaka misaMthI A dhaMdhAnI zarUAta karI. teno vikAsa thatAM pachI to hospiTalanuM nAma temanA pUjya pitAzrI sava, rAmacaMda sAdhanA mila kharIdI, sAthe ja milamAM taiyAra thatuM samAja savarAjabhAI zAhanA nAmathI joDAyela che. kApaDa raMgavAnA vicArathI DAIMga enDa prinTiMga varkasane nAnI uMmaramAM ati utsAha, kamAvAnI sUjha, buddhipaNa temanA mArgadarzana nIce janma thayo ane vaTavRkSa kauzalya ane vyavahArika daSTithI otaprota thaI gayA che, banyuM. eca. je. InDasTrIjha paNa temanA ja purUSArthanuM te to temane maLIe tyAre ja samajAya. dhAnerAmAM pariNAma che. emaNe saurASTranA dazA zrImALI jJAti temane janma tA. 6-5-1938nA zubha ja thayela. baMdhuonA kalyANa mATe bhejanAlaya sthApyuM. vaNika temanAM pU. mAtuzrInuM nAma lIlAbahena che. hAusiMga sosAyaTInI racanA karI vatanamAM pitAnI matimAM eka zALA sthApI. ghATakoparamAM potAnA bhAI prAthamika zikSaNa dhAnerAmAM lIdhuM, jaina kuTuMbamAM dalIcaMdanA samAraka mATe AryasabhAne eka lAkhanuM mAtabara janamelA eTale dhArmika saMskAra te vArasAmAM maLelA dAna ApyuM. ghATakopara hindusabhAne hospiTala bAMdhavA hoya ja. bAra varSanI uMmarathI ja kamAvAnI koThAsUjha mabalakha-dhana rAhataphaMDamAM eka lAkhane agiyAra meLavI lIdhelI. abhyAsa sAthe teo AvakanA sAdhane hajAra rUpiyAnuM dAna ApyuM. paNa UbhAM karI zakelA. meTrIka pAsa muMbaImAMthI karI mAtra vIsa varSanI uMmare dhaMdhAnI zarUAta karI. nAnA temanA sapu zrI maganabhAI zrI hasamukhabhAI, zrI moTA aneka vyavasAyano anubhava laI pitAnA caMcaLa manaharabhAIe pachI to vividha kSetromAM yazasvI siddhi vidha kSetramAM varalI sA paddha svabhAva ane buddhicAturyathI hIrAnA vepAra para dhyAna nAma che , hAMsala karI, vyApArI samAjamAM bhAre moTI nAmanA mata ,. nAmanA kendrita karyuM. sAthe sAthe binalehadhAtune vepAra paNa meLavI. 1978nA phebruArImAM temane je amRta mahotsava ta saunsila zarU karyo. dI ghadRSTi, samaya pArakhavAnI ajaba zakti, UjavavAmAM AvyuM tyAre temaNe sArvajanika kAryo mATe TUMkAmAM ghaNuM samajI zakavAnI AvaData, ochuM bolI rUpiyA pacIsa lAkhanI mAtabara rakamanA dAnathI jAherAta vadhu kArya karavAne adamya u saha vi.ne kAraNe pAlanakarI. temanA vizALa kaTuMbamAM je prema-saMpa ane puramAM eka adyatana AlIzAna sinemA thiyeTara banAvela sumeLa jovA maLyo te AjanA yugamAM saune mATe preraka 4 Te preraka je "kAjhI" nAmathI oLakhAya che. che. samAja, dharma ane rASTranI sevAnAM kAmamAM prasaMge pAna teonA parivAra taraphathI dAnapravAhano lAbha aharniza zokhanA viSayamAM sAmAjika sevA tathA bijhanesa maLato rahe tevI aMtaranI bhAvanA, ane temAMthI kamAyelA pisA- sadupaga karI sArAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1228
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 kAmAM vAparavA te temanA mAtApitAnA saMskArane AbhArI che. temane pAMca putrI ane eka putra ci. vimeza che. saune saMskAramaya ucca keLavaNI maLe te mATe pUratu dhyAna ApI rahyA che. ghaNI saMsthAo sAthe teozrI joDAyelA che. temAM vepArI saMsthAo paNa che. sauthI gADha ane sakriya rIte dhAnerA sevA saMgha' sAthe kArya karI rahela che. teozrI khUba khUba siddhinAM zikhara sara kare ane jAhera pravRtti emAM yazasvI bane, AreAgyamaya dIrghAyuSI bane tevI ame zubhecchAo pAThavIe chIe. zrI harakhacadabhAI vIracaMda gAMdhI prabhAvaka nagarI mahuvA zaheramAM jhaverI zrIyut harakhakhacaMdabhAI vIraca`da gAMdhIne janma I. sa. 1918 nA eprila mAsamAM thayA. janmathI ja harakhaca'dabhAI sa'skAra pAmyA hatA. teozrInAM a.sau. patnI prabhAvatIbena paNa suzIla, vyavahArakuzaLa che. temanA eka meATAbhAI jayatIlAlanAI e. AcAya zrI vijayanItisUrIzvarajI mahArAja pAse bhAgavatI dIkSA lIdhI hatI. zuddha rIte caritra pALatAM zrI tAragAjI yAtrArthe atratAM vAghanA zikArane bhAga thaI paDathA hatA. bIjA bhAI zrI zAMtidyAlabhAI hAla mukhaImAM leAkha`DanA vyApAranI lAinamAM che. zrI harakhaca`dabhAIe vidyAbhyAsa karI muMbaI AvI kApaDa mArakeTamAM vyApAranA anubhava meLavavA nokarIthI prathama jIvana zarU karyA khAda tyAMthI chUTA thaI, zrIyuta bAbubhAI mULacaMdanA sahakArathI jhaverI bane tyAM rahyA ane tyAM jhaverAtanA dhaMdhAmAM niSNAta thaI jhaverAtanA dhaMdhAmAM jhukAvyu. teozrI sarala svabhAvI, mAyALu hAvA sAthe aneka caDatI-paDatInAM caDhAmAMthI pasAra thatAM dhama pratye pUrNa prema ane bhAvanA vaDe dhaMdhAmAM pragati thavA lAgI, ane jema jema lakSmI prApta thatI gaI tema tema guptadAna devA sAthe mahuvA khAlAzramamAM rUA. 5001), mahuvAmAM thayela chellI pratiSThA vakhate rUA. 15000, aneka AdezAmAM, muMbaI najIka agAzI gAmamAM rUA. 15000, khacIsa sAmagrI sahita seneTorIyama aMdhAvyuM, ane peAtAnA priya putra zrI bipInakumAranA janmagAMThanA divase jaina nararatna zeTha ramaNabhAI dalasukha bhAI J. P.nA varada mukhAraka hara. udghATana karAkhyuM. pazcItAluA, kaDha bagiri, kuMDalA, ATAda, giranArajI 1191 vagere sthaLe uttAratApUrvaka sakhAvatA karI, guptadAna tA cAlu ja che. temanA parivAramAM eka putra bipInacaMdrakumAra ane be putrI che. dhArmika sAhityamAM paca pratikramaNu, jaina nityapAThasagraha vidyAthI e mATe chapAvI prasiddha karela che. puNyAnubaMdhI puNyathI maLela lakSmInA Atma kalyANa mATe sadvyaya kare che, temanAM dharmapatnI caMdana bahene paNa 101 oLI karI dhaMdhukA mukAme pAraNuM karelu. tapazcaryAe cAlu DeAya che. zrI harikasanabhAI ena. udANI. rAjakoTanA prakhyAta saMskArI udANI parivAramAM zrI harAkesanabhAI nA janma thayA hatA. bI. esa. sI. ela. ela. mI.nI upAdhi meLaLyA pachI temaNe AI. e.esa. 'nI ucca padavI meLavI zaikSiNaka kArakidI pUrI karI. I. sa. 1957mAM bhAratIya relavenA moTA hoddA upara eka dAyakA sudhI kAya sabhALyA pachI I.sa. 1967mAM mesasa kezavalAla talakaca'dhrunI phamamAM menejiMga pArTanara tarIke joDAyA. A ka`panImAM joDAyA pachI kaMpanInI pragatimAM sAru' kArya karela che. sUtara, kApaDa, hojhiyarI ane nITeDa gAramenTsanI prAMta varSa rUA. daza karoDa jeTalI nikAsa karI nikAsamAM agresara khanI rahela A kaMpanI amadAvAda, koimbatura, seAlApura, eDisabAbAmAM zAkhAe ane laMDana, mAncesTaramAM esosiyeTeDa kapanI dharAve che. A kaMpanInI zuzuvattAne dhyAnamAM laI mahArASTra sarakAra, kATana TekSaTAila ekasapATa prameAzana kAunsila, henDalUma ekasapATa pramozana kAusIla ane bIjI aneka sasthAo taraphathI ' AuTa sTenDiMga ekasapeATa paraphoma*nsa evArDjha ' maLela che. 6 zrI harakisanabhAI dhAnA nikAsanA vizeSa vikAsa zIla hetusara anekavAra paradezanA pravAse jaI AvyA che. zrI harikasanabhAI pAtAnA vyavasAyakSetrane kAryakuzaLatAthI vyavasAyakIrti ne AMtarrASTrIya vyApI phelAve evI zubhecchA. zrI harilAla jaTAzaMkara trivedI zreSThIvarya zrI harilAlabhAInuM mULa vatana bhAvanagara jillAnuM vallabhIpura, janmasthAna bhAvanagara. meTrika sudhInA abhyAsa suMbaImAM. vyavasAya AMTAnA vepAra. pitAzrInA A vikasAvele vyavasAya pettAnI nAnI uMmare
Page #1229
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1192 zrI harilAlabhAI e hAthamAM laine prArabdha ane puruSA-thI vikasAvyeA - temanI mAlikInI hAla traNa mATI ATAnI milA bRhad muMbaimAM cAle che. vizvanI arimatA. zeTha zrI harajIvanadAsa viThThaladAsa bAradAnavALA leAhANA jJAtinA paramahitaci'taka tema ja janasevA athe jemaNe pAtAnuM jIvana samarpita karyuM che tevA pUrvajanmanA yAgabhraSTa puruSa ane jAmanagaranA A zAharahyu.sodAgarane bhAratabharanI janatA oLakhe che. nirAbhimAnI ane nikhAlasa svabhAvanA zrI harajIvanadAsabhAI bAradAnavALAne maLavuM e eka jIvananA laDAvA che. temanAM dAne aneka jagyAe ane khAsa karIne jAmanagaramAM patharAyelAM che. jAmanagaramAM potAnI ja mahilA koleja ke jemAM 700thI 800 dIkarIe zikSaNa meLave che, jenA badhA ja kharca temanuM peAtAnuM TUsTa bhAgave che. A dIkarIone bhaNAvatI A kelejanu adyatana bhavana-rAjAnA pelesa jevu makAna bhAratabharamAM ajoDa che. A makAna paNa pAte kharIdIne kAleja mATe apaNu karela che. makAnanI aMdara suvidhA kharekhara enamUna che. saskAritA ane cAritryanA maLe teonu sthAna muMbainA sAmAjika jIvanamAM ghaNuM ja AgaLa paDatu che. teoe lakSmInA saddaupayoga maheALA pramANamAM karI jANyA che. bhAgye ja koi sevAkAya karatI sa`sthA haze ke jemane teo maDhaDhagAra thayA nahi hoya. sahAyabhUta thavAnI takA te zeAdhatA pharatA hAya che. saMtapuruSanI sevA karavI te temanI dRDha ruci rahI che. nAnAmeATA saunA te prItipAtra ane kRpApAtra banI zakavA che. namratA, dayA karuNA, IzvarazaraNu temanA ujjaLa jIvanamAM chUpAM rahI zakatAM nathI, teme siMhAra sapradAya audicya agiyAraze brAhmaNa jJAtinA nararatna che tevu' abhimAna samagra jJAti laI rahI che. jJAtine caraNe mukAyelI traNa saMsthA - bhAvanagaranI godAvarIyA tathA mALekakhA aukriyya mahilA chAtrAlaya, Ara. je. jozI kaoNleja hosTela ane siMhAra' je. bI. paMDavA chAtrAlaya tenA purAvA che. te vizALa saskArI parivAra dharAve che. temanA suputro pitAzrInI yazagAthAne vadhArI rahyA che. zrI haribhAinAM dAnA Aja sudhImAM lAkho rUpiyAnAM thayAM haze. ane te mATe bhAge chUpAM dAnA hAya che. lagabhaga adhI ja mAnavarAhata sevAone temaNe sahAya ApI che, siMhAramAM thADAM varSa agAu thayela lakSacaDI yajJamAM teo mukhya yajamAna hatA. ane temAM temaNe pacAseka hajAra rUpiyA ApelA. nAnAmoTA phaMDaphALAmAM ApelI deNagIne keAI pAra nathI. upara zuAvyA mUjaba je traNa chAtrAlayA hAla cAle che, temAM temanI nANAkIya madada pracura pramANamAM che ane hajI maLatI rahe che. hamaNAM ja gheADA samaya pahelAM vallabhIpuranA rAMdalamAtAnA maMdiramAM temaNe cALIseka hajAra rUpiyA kharcyA haze. hAla te nivRttimAM dhama parAyaNa jIna devalAlImAM rahIne gALe che ane temanA putrA "sAya bhALe che. ma emanA jIvanamAM vaNAI gayelA che. apakAdarUpa - anekhI pratibhA dharAvanAra zrI hariAbhAi ApaNA saunA sanmAnanIya vyakti khanIne ApaNI AsmatAne ajavALI rahyA che. Jain Education Intemational jAmanagara pAMjarApALa TrasTanA teo pramukha che. tema ja jAmanagara zrI lAhANA vidyAthI bhavana, zrI mahilA vikAsagRha, viThThaladAsa dhanajIbhAI khAlamadira tema ja khIjI aneka zaikSaNika ane leAkeApayegI sa'sthAnA dAtA uparAMta sakriya sevaka che. saurASTramAM kahevata che ke, khAradAnavALA zeThaneA rATalA mATe che. peAte mAtra bAjarA nAnA roTalA ane chAza dahIM levA chatAM mahemAnA ke atithie pAtAne AMgaNe Ave tyAre temanu Akhu ce ghara khaDe page mahemAnagati mATe Ubhu` hoya ane bhAtabhAtanAM bhe|jana pIrasAtAM hoya. mahemAnAnA UtArA mATe bhavya ArAmagRho temaNe khaMdhAvela che. pAtAnA jIvanamAM dhamanAM aneka kAryAM lAkhA rUpiyAnA kharce karatA rahe che. temanAM dharma patnI a. sau. lIlAvaMtIbahena sAkSAt jagadakhA ane annapUrNAnA avatAra che. pAte ghaNA ja jJAnI ane ghaNA ja nirAbhimAnI, dAma dAma sAhyaSI chatAM paNa sAdAi ane namratA saunu dhyAna khece tevI temanI raheNI kaheNI che. zrI hasamukhabhAI jI. zAha zrI hasamukhabhAIno janma 30 jUna 1946 nA jAmanagaramAM thayelA. pitA zrI gulAmabhAI ane mATAbhAI rAyacaMdabhAInI ceAgya doravaNI ane hasamukhabhAinI kArya - niSThA temane saphaLatAne raste dorI gaI. 1962 mAM meTrika
Page #1230
--------------------------------------------------------------------------
________________ soMdarbhagraMtha bhAga-2 ane 1968 mAM enjiniyariMga (ilekaTrikala khI, I, nI parIkSA prathama vargamAM pasAra karI. zaikSaNika lAyakAta ane anubhavIenA ceAgya mA darzanathI mukhaImAM 1969 mAM nAnI mUDIthI me. bI. jI. zAha kapanI ' dvArA eTA spera pArTsanA dhaMdhA zarU karyo. tyAramAda 'eca. ke, enjiniyari'ga inDasTrIjha ' cetana inDasTrIjha'nuM sthApana karyu ane mATAbhAI rAyacaMdabhAinI rAhabarI ane hasamukhabhAinI vyavasAyika zaktithI dhaMdhAmAM saphaLatA prApta karavA lAgyA. agarabattI ane ekaspoTa ispaTa nA dhaMdhAmAM paNa yArI maLI. hAla teo gujarAtamAM pAtAnI kaMpanInI sthApanA karavAnuM vicArI rahyA che. ane zrI hasamukhabhAI pUrva AphrikAnA vyavasAyika pravAse jaI Avela che. patnI anilAbena, putrI biMdI ane putra cetana sAthe tee sukhI kuTuMba dharAve che. dhAnibeMka vRtti-sa skAranuM si cana pAmelA temanA phAi ane mATAbhAInI be putrIoe jaina dIkSA lIdhela che, jethI dhArmika saMskAra vArasAgata ja che. eka zrI harajIvanadAsa velajIbhAI sAmaiyA anekavidha sAmAjika zaikSaNika ane sAnika pravRttionA praNetA tarIkenu biruda prApta karanAra, sAhasika vyApArI, sakhAvatI sajjana zrI harajIvanadAsabhAI sAmaiyAnA saskArI parivAramAM janma thayA. sevA jIvananA sadguNNA temane vArasAmAM maLyA. eka yazasvI udyogapattimAM hovA joie tevA badhA ja sadguNA zrI harajIvanadAsabhAImAM jovA maLyA kAmanI cIvaTa, praznA ukelavAnI haiyAsUjha, cAkasAIbharI do STi ane deza ane duniyAnA cAlu vyApArI pravAhothI pUrA jANakAra A samaya e pAtAnA masasa esa ceTeDa kaeNmikala sinDikeTa ane mesasa InTana esAsigneTeDa kAla kAryAM. uparAMta aneka bIjA udyogeAnuM saphaLa saMcA lana karI rahyA che. rASTranA audyogika vikAsamAM ane 1193 samRddhimAM temanu' yazasvI pradAna rahyu' che. zikSaNa sAhityanI pravRttine temaNe hamezAM uttejana ApyA karyuM che. peAtAnA dhadhAkIya vyasta jIvanamAMthI samaya meLavIne paNa jAhera sevAnI eka paNa taka tee cUkayA nathI. sAmAjika kSetre paNa temaNe 1964thI esavAla sTuDanTa yuniyanamAM sekreTarIpadathI zarUAta, 1980-'81 pramukha, lAyansa klekha - muMbaI - kAlavADA, pramukha-sAyana mATuMgA gujarAtI yUtha phranTa, ceramena - caMpakalAla udyogapitAzrInA AzIrvAdathI potAnI zaktithI udyoga samAjamAM bhavana, upapramukha keMgresa (I) vADa kamiTI, zrI hasamukhabhAI sarva kSetramAM saphaLatA prApta kare evI zubhecchA. Agavu sthAna meLavela che. temanI A kuzaLa kAmagIrIne mATe bhArata sarakAre temanuM bahumAna karela che. A eka gava levA jevI vAta che chatAM zrI bakulabhAI peAtAnA vinayI vyavahArathI pitAzrInI yAdamAM sevAkAryamAM ceAgya phALA ApatA rahe che ane pAtAnI pharajarUpe samAjane upayAgI thavAnI bhAvanA rAkhe che. Ave sArasA keLavI janAra zrI hariza karabhAInA puNyAtmAne prabhu cira zAMtinu' amRta arpe e ja prAthanA, zrI hIrAlAla ela. zAha sAmAjika sthAnAmAM ghaNI mATI pratiSThA hAMsala karI che. hiM mata, khaMta ane zraddhAnA sathavAre vyApAramAM ane sva. zrI harizakara narabherAma paMDayA saddagata zrI harizaMkarabhAI nIti-pramANikatAnA eka jAgRta udAharaNarUpa hatA. vyavasAya kSetre kAya zaktithI temaNe me. DI. ema. harazaMkara narabherAma enDa kuM. me DI. riza'kara enDa kuM., me. elAIDa menyu. inDasTrIjha temaja me. elAIDa IlakaTrAnikasa kArpArezanane bhavyatA ApelI hatI. temanI zUnyamAMthI sarjana karavAnI kaLA - lAMkhI anubhava dRSTi, ucca sevAbhAvavALI cAritryavRtti ApaNA mATe namUnArUpa chAnI rahe tema che. vyavasAya kSetre AgavI pratibhA phelAvI janAra sva. zrI harizaMkarabhAI temanA khAnadAnI guNA, saccAI, vyavasAyika khumArInA virala vArasA suputra zrI khakulabhAI ne samapI tA. 3-121968 nA rAja avasAna pAmyA. zrI bakulabhAi e ola inDiyA jaina konpharansanA pramukhapade varSo sudhI sevA ApanAra zrI dvArAlAla ela. zAhanA janma amadA vAda pAse nareDA gAmamAM dhamaparAyaNa zAhu lallubhAI maganalAlane tyAM 26 mI jAnyuArI 1899mAM thaye hatA. jaina samAjamAM zrIcuta vIracaMda rAghavajI gAMdhI pachI AjathI 46 vaSa pahelAM sane 1920mAM ucca zikSaNlR
Page #1231
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1194 vizvanI asmitA mATe amerikA gayA. tyAM kolaMbiyA yunivarsiTImAM cAra gurUjhanA dhaMdhAnI zarUAta karI. krame krame temAM sArI varSa rahI bI. esa sI. tathA ema. esasI. thayA. pragati hAMsala karI. sAmAjika pravRttio tara tathA " arthazAstra" ane "udyoga vyavasAya" nA viSayenA temanI abhirucine kAraNe Aje paNa temanI be phekaTarIo vizArada banyA. hovA chatAM vaDAlA lAyansa kalabanA pramukha tarIke, pAlItANA pAse vAlukaDa lokavidyAlayanA TrasTI tarIke, sane 1923mAM dhaMdhArthe muMbaI AvI sthira thayA. mahavA yuvaka samAjanA menejiMga kamiTInA sabhya tarIke ekasaporTa ImporTanA kAmakAja sAthe mazInarInA pAsa ane bIjI ghaNI saMsthAomAMnI temanI sevA noMdhapAtra banAvavAnA kAryathI udyoga kSetre zarUAta karI. teozrI banI che. pite yuropanA ghaNA dezonI saphare jaI AvyA ola I ithA TekasaTAIla mila sTorsa enDa mazInarI che. temanA dharmapatnI zrImatI kumudinIbahena trivedInI paNa esosiyezananA 1957-58 varSa daramiyAna pramukhapade samAjasevAne kSetre lAyana leDI ekiTaviTInA ceramena hatA. sarakAre nImelI imporTa eDavAIjharI kAunsilanA tarIke noMdhapAtra sevAo che. zrImatI trivedI paNa yuropanA - dilhImAM sabhya banAvyA. jAhera jIvanane emane rasa ghaNA dezanI saphare jaI AvyAM che. ane sevA keme kema vadhatAM gayAM. pariNAme dhArmika, - zrI hiMmatabhAInA moTAbhAI zrI baLavaMtabhAI paNa zaikSaNika ane sAmAjika saMsthAo sAthe joDAI aneka saMsthAone temanI sevAo ane mArgadarzana maLe che. bhAvanagara jillAnA junA gAMdhIvAdI kAryakara tarIke baheLA janasamAjamAM sAruM sanmAna pAmyA che. bhUtazrI zAMtAkujha jaina saMghanA pramukha tarIke ekadhArI ATha kALamAM teo keTaloka samaya jillA koMgresanA pramukha varSa sevA ApI che. jainAcAryo ane dharmaniSTha mahAnubhAve. hatA. ji9lA harijana sevaka saMghanA maMtrI, grAhaka surakSA nA saMparkamAM rahI dhArmika kAryomAM sAro e rasa le che eTaluM ja nahi paNa atyaMta dezapremI che ane phaMDamAM pramukha, zizuvihAra saMsthAmAM maMtrI, mola samAjanA utkarSa mATe anerI dhagaza dharAve che. svabhAva InDasTrIjha ese.nA pramukha - maMtrI vagere sthAna para zAMta, namra, milanasAra ane paragaju che. jena konpharansamAM temanI sevAo jANItI che. rahI samAja utkarSa mAraphate jaina zAsanane vadhu dedIpyamAna A baMne bhAIoe vAlukaDa chAtrAlayane rUpiyA pacIzeka banAvavAnA manoratha seve che. hajAranuM dAna ApyuM che ane haju paNa e saMsthAne bahArathI bIjI madada lAvI ApavAnI temanI nema che. | jaina konpharansanA pramukhapade varSo sudhI ananya baMne bhAIoe AMtarajJAtIya lagna karIne navA samAjane sevA ApI uparAMta athAga parizrama uThAvI zrI vardhamAna mATe eka pagadaMDI UbhI karI che. temanAM eka bahena ke-o. beMkanI sthApanA karavAmAM paNa temano ananya zrImati caMpAbene paNa AMtarajJAtIya lagna karIne Adarzane hisso rahelo che. pratyakSa vyavahAramAM mUkyo che. zrI hiMmatalAla maNizaMkara trivedI zrI baLavaMtabhAI trivedInAM dharmapatnI zrImati kaMcana bena trivedI paNa jAherajIvananI pravRttiomAM khAsa karIne mahavAnA zreSThIvarya zrI maNizaMkarabhAInA suputra zrI mahilA vikAsanI pravRttimAM mokhare rahyAM che. zrImati hiMmatabhAI trivedI ane zrI baLavaMtabhAI trivedI, zrI hima kaMcanabena gujarAta pradeza mahilA kAMgresanA maMtrI tarIke, tabhAI bhAre parizrama veThIne bI. e. elaela. bI. sozyala velaphera borDanA DAyarekaTara tarIke, bhAvanagara sudhInuM zikSaNa pAmyA. kaeNleja jIvana daramyAna rAjakAra jillA zikSaNa samitinA sabhya tarIke, mahilA sevA mAM paNa mahattvano bhAga bhaja. jAhera jIvanamAM samAjanA pramukha tarIke ema aneka saMsthAomAM Aje keTalAka samaya rahIne judAM judAM saMgaThana ekamonuM (dazeka paNa AgaLa paDatuM sthAna dharAve che. jeTalA yuniyananuM ) saphaLa saMcAlana karyuM. samaya jatAM 1951 mAM muMbaI tarapha prayANa karyuM. odhogika kSetre kAMIka zrI hiMmatalAla jIvarAja kanADIyA karI chUTavAne taravarATa A baMne bhAIomAM nAnapaNathI chellAM ghaNAM varSothI koInuM paNuM bhaluM karI chUTavAnuM eka ja hato. zrI himatabhAIe 1958 thI plAsTika opha laDhaNa laIne beThelA ane hamaNAM thoDA samayathI bhAva Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1232
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 garamAM saciAra sevA samiti dvArA eka viziSTa navatara prayAga hAtha dharyo che jemAM nAtajAtanA ke dharmanA bheda bhAva vinA mAnavasevAnI parakha mAMDavAmAM jemanA sakriya sahaceAga rahyo che tevA zrI kanADIyA mULa taNasA gAmanA vattanI paNu plAsTika ane ilekaTrikala vyavasAyI jIvananI zarUAta bhAvanagaramAM chellAM padareka vaSa~thI temaNe karI. nAnI 'marathI ja samAjajIvananAM vividha pAsAMo aMge vividha varganA lAke vacce besavAnI ane tenA prazno samajavAnI ane evA jaTila praznAnA ukela mATe zuM thaI zake tema che tenI spaSTa sUjhasamaja dharAvanAra zrI hiMmatabhAInI sAmAjika kAryakara tarIkenI paNa eka chApa kharI ja. madhyamavagI parivAramAM temaNe vizALa cAhanA sa'pAdana karI che. gabhazrImaMta mAthusAne sAce mAge lakSmInA sabhyaya karAvavAmAM zrI kanADIyA ghaNI jagyAe nimitta banyA che. temanI pAchaLa temanu` ke|ThAsUjha DahApaNu ane vivekabuddhie vizeSa bhAga bhajavyeA che. pAte bhArata nAM moTA bhAganAM sthaLe pharI AvyA che. jamAnAnA pravAhane samajavAnI eka STi paNa tenAmAM jovA maLI ....nAnI umaramAM temane lAdheluM jJAna emanA puNyanI ja nizAnI che. vRddhAzrama, hAnArata ane duSkALa, hospi TalanI pravRtti evA sAnika sevAyajJamAM tana mana visAre mUkatA joyA che. vatana ghAghA tAlukAnA vikAsamAM, jaina derAsara ane dhArmika utsaveAmAM emaNe AtmIya bhAve U'De| Adara ane je prema vyakta karyo che ane vyavasAyane AgaLa vadhAravAnI sAthe sAthe anaMta jIvana nI sAdhanA mATenA jANe sAdhaka banI beThA che. jamAnAnA pravAhane samajI zakatA haiAvA chatAM jaina dhanA mAMgalika mUlyA taraphanI paNa eTalI ja UMDI aTala zraddhA emanA vyaktitvanI AMkhI karAve che. temaNe mAnavInA mAnavamaMdiramAM paDelA anukapA bhAvane jAgRta karavAnuM eka umadA kArya AzA-zraddhAthI upADavu' che. samAje A Adarzone AvakAravA ja rahyA. 1195 biradAvyA che te rAjakoTa najIkanA daDavA gAmamAM raghukuLamAM janmIne abhyAsa khAda muMbaI jaIne inkamaTekSanA vakIla tarIkenA dhadhAmAM paDIne peAtAnA e kSetranA jJAna, sUjhabUjha, ane parizramathI AgaLa AvI yuvAna vayathI ja peAtAnA A dhadhAnI sAthe sAthe samAjasevA tarapha vaLyA hatA. Ama muMbaInA zrI hAlAI leAhANA mahAjanamAM varSI sudhI adhikA2pade rahIne temanI zakti saMpannatA ane kuzAgratAnA jJAtine lAbha ApavA uparAMta 1952mAM zrI lehaNA mahApariSadanA mu`baImAM maLelA prathama adhivezana veLAe pracAra samitinA pramukha tarIke bhAratabharamAM pravAsa karIne temaNe laiAhANA jJAtinA adhivezanane yazasvI banAvavAmAM tana-manadhananA bhAge phALA ApI ucca kata vyabhAvanAnA paricaya ApyA hatA. Jain Education Intemational jJAtinI aneka sa'sthAo - khAsa karIne chAtrAlaya sa'sthAeAne pagabhara karavA peAtAnA taraphanA phALA uparAMta sabhA samAra'bhe| dvArA peAtAnA tejasvI vANI-prabhAvathI hajArA-lAkha rUpiyAnA kALA ekatra karAvI ApI samAjasevA ane keLavaNI kSetre lehANA jJAtinI ane jAhera kSetranI mahAna sevA khajAvI che. A uparAMta dhArmika ane sakhAvatI saMsthAomAM paNa udAratAthI phALo ApI - apAvI aneka sa'sthAone cetanava'tI banAvI che. teozrI rAjakaiATa sevAma'DaLanA varSothI pramukha ane phUTI che. te A pada para rahIne temaNe rAjakeATanI A jJAtisa sthAne mAtra jJAtisevA kSetre ja nahi, paNa samAjasevA kSetre cetanavatI khanAvI che. eTalu ja nahi, A sasthA mATe rUA. cha lAkhathI vadhuneA mAtra e ja mAsamAM phALA ekatra karI ApI A saMsthAmAM mAtRsevAzrama ' sthApI aneka vRddha mAtAonA temaNe AzIrvAda prApta karyAM che. muMbaI khAte 'dherImAM Avela lehANA vidyAthI bhavanamAM temaNe peAtAnA putranI smRtimAM De. sUkAMta sADhA prArthanA maMdira baMdhAvI ApavA vizALa saradhAra khAte zrI hariharAnaMda AzramamAM gauzALA, davAkhAnuM, zrImatI dhanalakSmI hIrAlAla sADhA prAthanAgRha temaja zrI hIrAlAla tribhAvanadAsa sADhA jagadgurU zrI zaMkarAcAya jI mahArAje ' dharma sevA-rAjakoTanA lehANA sevA maMDaLamAM zrImatI dhanalakSmI bhUSaNa'nI padavIthI vibhUSita karI jemane sAcA arthamAM hIrAlAla sADhA prArthanA madira adhAvI ApyA pachI
Page #1233
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1186 vizvanI asmitA rAjakoTanA mAdhavabAga gaNutA dharmakSetra zrI paMcanAtha e temanAM saMtAno che. bhAI bhUpatabhAI paNa sevApriya, mahAdeva maMdiramAM zrImatI dhanalakSamI hIrAlAla seDhA kuTuMba vatsala ane kAryakuzaLa che. temanAM dharmapatnI satsaMga sabhAgRha baMdhAvI ApI temanI sat sanAtana zrI nirmaLAbahena paNa dharmapremI che. zrI hIrAcaMdabhAIne ucca dharmabhAvanAne paricaya Ape che. AtmA jyAM haze tyAMthI AzIrvAda varasAvato raheze. zrI hIrAcaMda pItAMbara zrI hematalAla cInAbhAI zrI hIrAcaMdabhAIno janma saMvata 1946mAM thayo saurASTranI bhUmi sa. hasika zAha sedAgaro ane hatA. temanA pitAjI zrI pItAMbarabhAI bhamodarAnA dAnavIra zreSThIvaryonA saujanyathI gauravazALI banI che. kAmadAra hatA. bhamedarAmAM temanuM varcasva hatuM, AkhuM mAnanIya zrI hematabhAI junAgaDhanA pratiSThita nAgarika gAma temane kAmadAra bApAnA nAmathI navAjatA. zrI che. vyApArI AlamamAM janarala maracanTanI temanI hIrAcaMdabhAInAM mAtuzrInuM nAma pUrIbA hatuM. te 95 peDhInuM mAbhAbharyuM sthAna rahyuM che, je temanI vyApArI varSanuM lAMbu AyuSya bhogavI svarge sidhAvyAM. kuneha, vyavahArunIti, sAdagI, dharmaniSThA vagere saduzrI hIrAcaMdabhAI cheDoghaNe athAsa karI, nAnI guNethI rAgadama temanI suvAsa patharAyelI che. prabaLa uMmaramAM temanA banevI zrI harajIvana chaganabhAInI 3311 puruSArthathI dhaMdhAmAM be paisA kamAyA chatAM lakSamInI peDhInA kAmakAja mATe kocIna gayA. tyAM 17 varSa kAma - madabharI chAMTano temane paNa sudhAM nathI thayuM, pita karI dezamAM AvyA. muMbaImAM zrI tapacaMda kAM.mAM jIvadayAnA prakhara himAyatI che. pAMjarApoLa saMsthAnA AphrikA sAthenuM kAmakAja 15 varSa sudhI saMbhALyuM. pramukha tarIke temanI yazasvI sevA paDelI che. zikSaNamAM tyAra pachI zrI bhUpatarAya hIrAcaMdanA nAmathI svataMtra paNa eTalo ja rasa laIne ane tene lIdhe bhUtanAtha kamizana ejanTanuM kAma zarU karyuM. temanA putra bhAIzrI ejayukezana TrasTanA teo TUTI che. rAjakoTa cembara bhUpatabhAIe javAbadArI upADI lIdhI ane zrI hIrA. opha komarsanA sabhya hatA. caMdabhAIne nizcita karyo. Aje to temanuM kamizana - jUnAgaDhamAM azoka lekha pAse rAmaTekarI saMcAlita ejanTa tarIkenuM nAma prakhyAta che. vidyArthIgRhamAM giranAra daravAje rAmajharUkhAnI gauzALAmAM zrI hIrAcaMdabhAIe zrI mahAvIra jaina vidyAlayamAM tathA giranAra uparanI sevAdAsabApunI jagyAmAM dharma eka kelaranA rUA. 12500/- ApyA che. sAvarakuMDalA zALAmAM tana-mana-dhanathI yazasvI sevA ApI che. jana vivAthI gRhane rUA. 10000/- ApyA che. temaNe nAnapaNathI ja AgaLa vadhavAnI jIvanamAM ghaNI moTI pAlItANAmAM ba, ba. yAmAM ane cAturmAsanA ane temanA hatI, ura sa ha hatA. bhAgyadevInI temanA upara sAdhu- sAdhavIonI bhaktine sAro lAbha lIdho hato. kapa UtarI ane tenA phalasvarUpe dhaMdhAne AbAda rIte bhamodarAmAM paNa sArI rakama ApIne zALAne temanuM vikasAvyA. dhaMdhAnI pragati sAthe jUnAgaDha vibhAganI nAma ApavAmAM rAvyuM che. pU. yugadivAkara AcArya zrI rAjakIya, sAmAjika, AdhyAtmika ane keLavaNI kAryomAM vijayadhama sUrijInI preraNAthI saMghANI sTeTanA zrI haMmezAM temaNe mokaLe mane madada karI che. mAvA zreSThIvarya pArzvanAtha . mU jana saMghanuM bahenanA upAzraya mATe saurASTranI bhUminuM gauravazALI ratna che. rUA. 41000/- ApavA udAratA darzAvI che. ane te zrI zrI eca. ke. dave-bhAvanagara harakora hIrAcada pItAMbara ArAdhanA bhavana'nuM uddaghATana kArtikI pUrNimA tA. 4-11-1979nA roja karavAmAM svamahenata, ApabaLa ane prabaLa puruSArthathI nAmanA AvyuM tyAre bhAIzrI bhUpatabhAIe bIjA rUA. 5000/ meLavanAra zrI eca. ke. davenuM mULa vatana bhAvanagara che. nI jAherAta karI tyAre saMghamAM AnaMda AnaMda thaI rahyo. gujarAtanI khyAtanAma peDhIomAM zrI eca. ke. davenI zrI hIrAcaMdabhAInAM dharmapatnI zrI harakorabena paNa peDhInuM nAma ane khUbaja AgaLa paDatuM gaNuM zakAya. kamiTha ane tapasvI che. bhAI bhUpatabhAI ane Indubahena zipiMga ane phoravarDiganA dhaMdhAmAM A peDhIe Jain Education Intemational
Page #1234
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1197 pUjya samayajJa zAMtamUrti anugAcArya paM. zrI svayaMprabhavijyajI gaNi prathama paMktinuM sthAna lIdhuM che. gujarAtanAM tamAma baMdaro upara A peDhInI zAkhAo kAma karI rahI che. bhaNataramAM nahI paraMtu gaNutaramAM kuzaLatA prApta karanAra zrI eca. ke. dave sAheba bacapaNathI ja eka yazasvI vyApArI tarIkenAM lakSaNa dharAvatA hatA. jIvananI zarUAta judI judI jagyAe TUMkA pagArathI nokarI dvArA karI. khaMta ane pramANikatAthI kAma karI saunAM hadaya jItI lIdhAM ane baMdarane lagatA kAmakAjamAM tathA mAlanI jhaDapI herapheranA kAmamAM mana parovyuM. theDI mukelIno sAmano paNa kare paDayo ane chevaTe vyApArI AlamamAM sArI evI pratiSThA prApta karI. sAhasikatAne siddhi prApta thAya evI daDha pratIti e mane thatI rahI. jotiSanA prakhara abhyAsI tarIke lokacAhanA pAmyA hatA. temanA suputra zrI zaMkarabhAI dave, zrI dhanumAI dave, zrI dinakarabhAI dave, be putrIo ane anya bahoLuM kuTuMba sAje sukhI che. temanI deNagIe bhAvanagaranAM sAmAjika kAmamAM ghaNI suMdara bhAta pADI che. sAmAjika kAmomAM ane sAhityika pravRttione madadarUpa thavAnA e vArasAne temanA suputro. e jALavI rAkhyo che. zrI hasamukharAya vRjalAla muni mULa sihoranA vatanI ane meTrika sudhIne ja abhyAsa. paNa temanI vicakSa buddhi ane koThAsUjha gajabanAM. temano janma 10-6-36nA roja thaye. mAtApitAnA dhArmika saMskAro temane maLelA eTale dhArmika pravRttio tarapha temanuM vizeSa mahatva. sarayanAM ! pArakhI 1967thI plAsTikanA dhaMdhAnI zarUAta karI jemAM temaNe ghaNuM pragati sAdhI. potAnA milanasAra svabhAvathI saunA samAnanIya banI zakyA che. nAnAM moTAM sArvajanika kAmomAM temanA parivAra taraphathI je kAMI paDyuM che te haMmezAM gupta rIte ja apAvyuM che. nIcenI saMsthAo sAthe teo saMkaLAyelA che viThThalavADI udyoganagara esosiyezana, plAsTika menyu. esosiyezana, roTarI kalaba bhAvanagara, gujarAta plAsTika menyuphekacariMga esosiyezana-amadAvAda, juniyara cembarsa, kapaLa yuvaka maMDaLa, saurASTra cembara opha komarsa vagere aneka saMsthAomAM temanI sevAo paDelI che. potAne traNa dIkarA eka dIkarI - ane khUba ja sukhI che. ja-ma : gedhara dIkSA : surata saM. 1906 che. zuda 15 vaDI dIkSA : surata saM. 260 sa, zu 10 paMnyAsapada : jemaNa' saM ? rarara , che. 9 vapAbena ratalAla mahetA sAbarakAMThAnA dilAnA vaDA lI gama mAM emane nma thayo hatA. temanAM mAtuzrInuM nAma hara ena ra6ne IzrInuM nAma amRtalAla mahetA. temaNe esa. e. sI. sudIne abhyAsa karyA pachI pI. TI. sI. koleja phanI eka Ada kSikA banavAnA keDa sevatAM varSAbahene vItarAgakathita dIkSA svIkAra pU. nirAmavasAzrIjI nAma dhAraNa karela che. temane dhArmika ane vAsa DAnisAra aSTacakra, cAra prakaraNa, nava rasaraNa, pAMca pratikama , ke sASya, 6 karmagraMtha, moTI saMghahaNI, kSetre samAsa, Indriya parAjita zataka sabaMdha chatrI, chatrujaya laghuka65, tArtha sUtra, karela che. teo eka dharma parAyaNa tapasvinI che. Jain Education Intemational
Page #1235
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1188 vizvanI asmitA khetIvADIkSetre jemaNe ese jeTalAM InAmo prApta karyA hatAM pragatizIla kheDUta daMpatI - muzkelI ane garIbAImAM paNa avirata parizrama, khaMta ane jo sAra che. dhIrajathI verAna ane retALa jamInane naMdanavana banAvI zakAya che ane dharatImAtAnI godamAM mAthuM mUkI satata sevAno saMkalpa levAthI dhULamAMthI tenuM paNa meLavI zakAya che enI pratIti DAhyAbhAIne jIvane jharavAramAMthI maLI rahe che. DAhyAbhAI borasada tAlukAnA jhArolA gAma vatanI hatA. temanA pitAzrI eka sAmAnya zikSaka hatA ane ATha varSanA mUkI devaleka thayelA. evI paristhitimAM khetInA kAmamAM vidhavA mAtAne sva. DAhyAbhAI phulAbhAI paTela sva. sUrajabena DAhyAbhAI paTela madada karavAnI ane musIbatane sAmane karavAnI bevaDI javAbadArI bALaka DAhyAbhAImAM AvI paDI. 20 vighAnI bApIkI jamIna para emaNe khetI karelI ane sAthe abhyAsa paNa cAlu rAkhyo. 1930mAM mahAtmA gAMdhIjInA dhArAsabhAnA satyAgrahanI zarUAta thaI ane DAhyAbhAIe abhyAsa ane khetI baMne choDI emAM jhaMpalAvyuM. traNa varSa emaNe AMdolanamAM gujAryA. tyAra bAda ceDA gALA daramiyAna emaNe kuAnI oLakhANathI milamAM nekarI lIdhI paraMtu milanI gulAmIne tilAMjali ApavAnuM ja emane munAsiba lAgyuM 1936nI sAlamAM teoe amadAvAdamAM 22 ekaranI svataMtra jamInanA seTa para khetInI zarUAta karI eTaluM ja nahIM paNa khetInI sAthe sAthe teoe DerI udyoga paNa nAnA pAye zarU karyo. tenI sAthe teoe narsarInI zarUAta karI ane sArAM bI aMgenuM saMzodhana karyuM. 194ramAM DAhyAbhAIe svAtaMtrya saMgrAmamAM jhaMpalAvyuM. eka varSa pachI DAhyAbhAIe pharIthI khetI para dhyAna kendrita karyuM, te arasAmAM ja temaNe phuTa ane vejiTebala vibhAgamAM menejiMga DAyarekTara tarIke sevA bajAvI hatI. temaNe jamInanI phaLadrupatA vadhAravA kaMposTa khAtara banAvavAnI zarUAta karI ane khAtaranI sAthe bIje dro meLavavA smazAnamAMthI maDadAnI rAkha khetaramAM nAkhavAne prayoga karyo. temaja taLAvanI cIkaNI mATI nAkhIne jamInane kasa sudhAryo. tyArabAda temaNe temAM sI. e. Tu, kapAsanuM prathama vAra e jamInamAM karyuM ane temAM temaNe suMdara saphaLatA meLavI. A uparAMta sAbarakAMThA jillAmAM khetaramAM pALA bAMdhavAnI sau prathama zarUAta emaNe karI ane ema karIne jamInanuM utpAdana vadhAryuM. khetIvADInAM pradarzanamAM Aja lagImAM DAhyAbhAI 100 jeTalAM inAmo jItyA che. e ja emanI saphaLatAnI pArAzIzI che. Ama DAhyAbhAI garIba ane anAtha dazamAMthI potAnA parizrama ane jAta mahenatathI eka sukhI, samRddha ane pragatizIla kheDUta tarIkenuM nAma ApaNI samakSa mUkI gayA che. lagna bAda DAhyAbhAIe zarU karela DerIne udyoga sUrajabene potAne hastaka lIdhe. Ama DerInI javAbadArI svecchAe upADI laI DAhyAbhAIne khetImAM vadhAre pravRtta karyA hatA. 1942mAM jyAre DAhyAbhAIe svAtaMtrya saMgrAmamAM jhaMpalAvyuM tyAre temanI gerahAjarImAM sUrajabene khetI ane DerI baMnenI javAbadArI upADI lIdhI. sUrajabenanI satya ane zramanI niSThA - DAhyAbhAI ane emanI pragatimAM khUba ja upayogI nIvaDayAM che temane khetImAM khUba ja zraddhA hovAthI utsAhathI khetI saMbhALavAmAM kyAreya pAchI pAnI karI nathI. DAhyAbhAInI mAphaka temaNe paNa khetInA vikAsane abhyAsAthe dilhI temaja bIjA sthaLonA pradarzane ane kAmane khAsa pravAsa kheDIne lAbha uThAvyo che ane jhINavaTabharyo abhyAsa karIne uttama kheDUta banavAnI dhagaza rAkhI che. zrI DAhyAbhAI ghaNI ja saMsthAo sAthe saMkaLAyelA hatA. hiMmatanagara metIpurAmAM prAyamarI skUla pitAnA kharce banAvI Apela che. hiMmatanagara keLavaNI maMDaLanA kArobArI sabhya hatA. teozrInA putra sArAbhAI ane putravadhU paNuM temanA pagaleja parizrama karI sAbarakAMThA jillAmAM agrasthAna bhegavI rahyAM che. teozrInI dIkarIone paNa saMpUrNa ejyukezana Apela hatuM je hAla paradeza che saranAmuM :- sArAbhAI DAhyAlAla paTela, motIpurA, hiMmatanagara. Jain Education Intemational
Page #1236
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1180 saMskAra saMpanna dAMpatya zeThazrI cunilAla bhogIlAla zrImatI jIvIbena cunilAla sAbaraDerI karmacArI sahakArI maMDaLI li. sAbaraDerI, hiMmatanagara, AthI saharSa jaNAvavAnuM ke amArI sAbaraDerI karmacArI sahakArI maMDaLI li. e ApanA amUlya nANAMnuM vadhumAM vadhu vaLatara maLI rahe te rIte nIce jaNAvyA pramANe bAMdhI mudatanI thApaNe svIkAravAmAM Ave che te tene lAbha levA vinaMtI che. DIpeTa mudata vyAjanA dare 3 mAsa 11 TakA 6 mAsa 12 TakA 2. ochAmAM ochI rUA. 500 nI rakama ane tethI vadhu rUA. 100 nA guNAMkamAM svIkAravAmAM Avaze. AkarSaka vyAja sAthe ApanA nANunI pUratI salAmatI mATe A che amArI maMDaLInI sadhdharatA. bharapAI thayela zera bhaMDoLa rU. 2,50,0 0 0-00 rIjharva phaMDa tema ja anya phaMDa rU. 1,60,000-00 zeTha zrI cunilAlabhAI ne janma uttara gujarAtamAM ADapedarA gAme thaye. sabhAsada thApaNe rU. 5,50,000-00 hAla vyavasAya arthe muMbaI vasavATa kare che ApabaLe AgaLa vadhelI jIvaMta AtmakathA eTale zrI cunilAlabhAi, A khaDa dhIraja ane pracaMDa purUSArthanI sAdhanA eTale cunilAlabhAi, kaparA-jaTIla roDamAM paNa zrI cunalAla bhAie vadhu mAhItI temaja arajI phorma mATe amArI heDa ophIse jIvananI keTalIka vAstaki nAne bahu ja sahajatA ane saraLatAthI ravIkArI, Ave ! gavI le AdamI jayAM kadama mAMDe tyAM rALa thAya temAM kArya pAmavA che temaja brAnca ophisi hiMmatanagara, jUnI, bajara phena naM. 683 jevuM nathI. ne saMparka sAdhavA vinaMti che. temaNe prAthamika zALAnuM zikSaNa aDedarA zALAmAM lIdhuM. pitAnA gAmamAM taTastha milanasAra ane paragaju ravabhAvane kAraNe sarapaMca tarIke sArI sevA khApI. rAmaya jatAM muMbaI 1 nuM kArya kSetra banyuM. ApanA sahakArI, dAnavIra paragaju kartavyaparAyaNu pUca pitAzrI zrI bhegIlAla DuMgarazInA pagale pagale AgaLa vadhI muMbaImAM vyApArI samAja mAM agragaNya rathAna, gaphurabhAI DI, memana paTela trivanabhAI zaMkarabhAI bhogavI rahyA che. vA. ceramena ceramena sTIlanA pratiSThita dalAla. kIrti-maheza-rAju. Jain Education Intemational
Page #1237
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1200 vizvanI asmitA zubhecchA pAThave che navanItalAla ema. zAha ejInIyarsa enDa kanTrAkaTarsa hiMmatanagara (S. K.) li. zubhecchake : - kAMtilAla ema. zAha navanItalAla ema. zAha jayaMtilAla ema. zAha caMdrakAta ema. zAha narendra ema. zAha atula ena. zAha zrImatI sUryAbena ke. zAha , AnaMdIbena ena. zAha , vimaLAbena je. zAha nalInIbena sI. zAha che reNukAbena ena. zAha * prajJAbena , manISAbena zubhecchA pAThave che bhalA bane, bhaluM karo, sahanazIla bane sarva pratye sadbhAva rAkho." junA bajAra, hiMmatanagara. Te. naM. 942 sonA cAMdInA seTe banAvavAnuM jUnuM jANItuM bharosApAtra sthaLa li. zubhecchA nyAlacaMda motIda 2 ne tArAbena ena. senA zrI cInubhAI nyAlacaMda sonI , jazavaMtalAla nyAlacaMda rAnI , prakAzabhAI nyAlacaMda senI hiteza-umeza-cInubhAI
Page #1238
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1201 M AM MMMMM Offi. : 341684 Office : C[. 335250 Resi : 695344 ' Resi : 349716 With best compliments From With Best Compliments From A. CHANDRAKANT & COMPANY-METAL WORKS SHAH HARAKHCHAND Manufacturers & Dealers in : NAGINDAS-METAL BROKER Copper, Brass, Aluminium Sheets, Circles & Hollow Ware & Stainless Steel Hospital Requisites & Utensils 202. Mayur Apartments, Jitendra Road, Office : Malad [ East ] 215 Kandori Building, Bombay-400 064 Panjarapole Rd. Shop No. 67 Bombay-400 004 Works : Office: C/o. 335250 Resi : 694248 Navgar Bhaynder (East) Dist. THANA zrImatI kamaLAbena maNIlAla zAhanA sahaparivAra SHAH DHIRJLAL mulacaMdabhAI-caMdrakAntabhAI hasamukhabhAI NAGINDAS-METAL BROKER With Best Compliments From VIJAY ACID SUPPLYING CO. 40, Gyan Mandir, All kinds of Acids & Chemicals Jitendra Road, [Vadalivala] Malad (East) Depot : Bombay-400 064 Bhusan Bhuvan, Halt Road. li. zubhecchako KURLA. zrI nagInadAsa mulacaMda zAha Bombay-400 070 Head Office , harakhacaMdabhAI nagInadAsa zAha Khetwadi Main Road, , dhIrajabhAI nagInadAsa zAha 41, 2nd Carpenter Street , satIzabhAI nagInadAsa zAha Bombay-400 004 zrImatI zAMtAbena ena. zAha zubhecchake. , kaMcanabena eca. zAha pipaTalAla ke. zAha zrImatI lIlAbena pI. zAha maMjulAbena DI. zAha vijaya pI. zAha , rekhAbena vI. zAha , aruNAbena esa. zAha zreyAMsa pI. zAha rasmIbena esa. zAha zAlIbhadra pI. zAha wwwwwwwwwwwwwwwwwwww wwwww w Jain Education Intemational
Page #1239
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 vizvanI amitA pramukha * * * zubhecchA pAThave che * * * ** *** dhana na hoya to kAMI nahi. dhanika hRdaya hoya eTale basa. li. zubhecchako * * ** * ***** * zrI somacaMdabhAI dIpacaMdabhAI zAha , hasamukhabhAI esa. zAha , uttamabhAI esa. zAha , hemena esa. zAha zrImatI lIlAbena esa. zAha , dharmiSThAbahena esa. zAha , mInAbahena yu. zAha * ** ** * * mu. po. AgaleDa, tA. vijApura ji. mahesANA **** * ** * Te. naM 24 dhara 867 ** * **** zubhecchA pAThave che. * * zrI sarasvatI oIla mIla * * *** * sivila roDa, hiMmatanagara (sAbarakAMThA) *** ** li. zubhecchake : ****** ** zrI bhogIlAla motIcaMda zAha ,, bIpInacaMdra bI. zAha , jayaMtilAla bI. zAha , kIrtikumAra bI. zAha , pradyumna bI. zAha zrImatI zAMtAbahena bI. zAha , nayanAbena bI. zAha maMjulAbena je. zAha ****** * *** *** * * Jain Education Intemational For Private & Personal use only For Privat
Page #1240
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 123 zubhecchA pAThave che. Te. naM 6678 mesarsa mohanalAla chaganalAla modI janarala oIla maracanTa navA bajAra, hiMmatanagara. li. zubhecchA sva, mohanalAla chaganalAla medI zrI viThThaladAsa chaganalAla modI , jazavaMtalAla vI. modI ke, saMjayakumAra vI. modI zubhecchA pAThave che. adharmane mArge ghana kamAvuM ane dharmAdAmAM vAparavuM enA karatAM AvuM dhana na kamAvuM te vadhu salAhabharyuM che. li. zubherachaka, dInaduHkhI pratye lAgaNI sabhara banI sahAyarUpa banavAmAM sadAye tatpara rahetA, sAcA zramajIvI nAmAMkita netra cetanA spezyAlisTa eka DokaTaranI zubhecchA. hiMmatanagara (S. K.). Jain Education Intemational
Page #1241
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1204 phaeNzana na. 33 dhI sarvodaya nAgarika sahakArI beMka li. himatanagara mATI vaheArAvADa, haraseAlIyA TrasTa bilDiMga, hiMmatanagara-ji. sAkharakAMThA eDiTavaga a rija. naM. se. 11564 majura thayela zera bhaDALa vasula Avela zera bhaDALa thApaNA rUA. 33,24,993 rIjhava kuMDa tathA anya kuMDA rUA. 7,14,256 kAmakAjanuM bhaMDoLa rUA. 62,52,602 dhirANA rUA. 46,60,851 2049 rUA. 4,71,703.55 sabhAsada sakhyA cokhkhA naphA hA. ahamadahusenabhAI hA. IbrahImabhAI hA. IbrAhImabhAI a. rahemAna lAlA mA. husenabhAI hA. a. rasula DAI hA. me, jamAlabhAI gulAmahusena ImAma mA. usmAna me|. jamAla IDarIyA ahamadabhAI usmAnabhAI mahesANIyA a. karIma hA. DAsamAhaMmada jAMkhavALA hA. gulAmanabI meA. jamAla lAlA a. aja hA. a. karIma pAMcabhayA e. e. raNAsyA ema. jI. pAMca bhaiyA rUA. 20,00,000 rUA. 13,37,560 * haraseAlIyA ceramena ena. sekreTarI kamiTIsabhya 35 39 99 39 33 menejara ekAunTanTa jIvananI muzkelIe AMsuthI dhAvAtI nathI tema mAMsuthI prazno ukelI zakAtA nathI. harahaMmeza sajAga anI pravRttizIla ane. vizvanI asmitA zubhecchake tArAcaMda DuMiMgarazI vArA harakhacaMdra tArAca' vArA jasava'talAla tArAcaMda vArA tathA samagra parivAr 2. naM. 692504 684217 maNIbhuvana 1 le mALe jitendrADa, malADa (IsTa) Phone { shop : 332649 Resi : 884508 357138 bhAgIlAla kaMkucaMda enDa kuAM. elyumInIyamanA vAsaNA banAvanAra thA vecanAra 119, bApu khATe sTrITa, mu.baI-400 003 li. zubhecchakA vinAdacaMdra khI, zAha dinezabhAI khI, zAha rajanIbhAI khI. zAha ravindrabhAI khI. zAha
Page #1242
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1205 ophisa : 33 Te. naM.1, ghara : 48 peTrola paMpa: 67 www zubhecchA pAThave che. evaresTa simenTa patranA vikretA ane bI. pI. sI. ejanTa zrI hAjI ummarabhAI hAjI usmAnabhAI kaDIvAlA hAjIpurA-motIpurA-hiMmatanagara ane taloda (ji. sAbarakAMThA) li. zubherachake : - hAjI ummarabhAI hA. usmAnabhAI kaDIvAlA sva. hAjI jamAlabhAI hA. usmAnabhAI kaDIvAlA zrI sulemAnabhAI hA. jamAlabhAI kaDIvAlA 6 phena naM: 549 zubhecchA pAThave che InDIyA eTabAIsa Te. naM : 212 lATI 639 ghara ne zubhecchA pAThave che. "UMgha lAvavA mATenI uttama TebaleTa eTale zrama." ImAratI lAkaDuM tathA lAdInI kharIdI mATe maLe yA lakhe. mesarsa caMdrakAnta enDa kuM. che. kAntilAla eca. zAha TImbara maracanTa enDa kamizana ejanTa sivila hospiTala sAme, hiMmatanagara-ji. sAbarakAMThA kheDA ane sAbarakAMThA jillA. subhASa reDa, ANaMda ( ji. kheDA). brAnca ophisa : phena naM. 347 esa. TI. sTenDa pAchaLa, hAIve reDa, hiMmatanagara (ji. sAbarakAMThA) li. zubherachake kAntIlAla eca. zAha caMdrakAnta ke. zAha [] Jain Education Interational
Page #1243
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1206 vizvanI asmitA phona naM. 279 (HMR) | vizvamaMgalama-anerA (AkodarA) vAyA : hiMmatanagara, ji. sAbarakAMThA (gujarAta) pI. 383001 mahAtmA gAMdhIjInA vicArane anusarIne sAbarakAMThA jillAmAM racanAtmaka kAma karanArI AzramI vAtAvaraNavALI A eka anerI saMsthA che. grAma pradezamAM khullA khetara vacce anerA ane vRMdAvana e bane zAkhAonuM zikSaNanI vividha pravRtiothI madhamadhatuM kudaratamaya vAtAvaraNa harakoI mulAkAtInA aMtarane prasannatAthI bharI de che. Apane paNa vizvamaMgalam tenI mulAkAta levA nimaMtra che. - -: pravRttio :1. strI adhyApana maMdira 7, AzramazALA 2. u. bu. kanyA vidyAlaya 8. kRSi-gosaMvardhana 3. kanyA chAtrAlaya 9. khAdI grAmodyoga 4. vinaya maMdira - anerA 10. samAja kalyANa yojanA 5. vinaya maMdira - vRMdAvana 11. prauDha zikSaNa 6. kumAra chAtrAlaya 12. sarvodaya yojanA. li. zubhecchake goviMdabhAI jI. rAvaLa zrImatI sumatibena jI. rAvaLa * * TelI. naM. 726 + InDiyana rerkosa sAsAyaTI + sAbarakAMThA jIllA zAkhA - hiMmatanagara meghadUta', sInemA roDa mAnavatAnAM kAryomAM bhavya pragati sopAna :0 zrI mahAzakti rakatakendra (blaDabeMka) 0 - sva. caMpAbena kezavalAla zAha mata rasI kendra * zrImatI kamala e. bAlAgA cakSubeMka 0 gaM. sva. caMpAbena kezavalAla zAha-erakaMDIzanDa barnsa veDI 0 zrI. ema. sI. paTela phIjhiotherepI seMTara 0 gaM. sva. caMpAbena kezavalAla zAha okisajana sIliMDara sarvisa kendra 0 bhavya "reDakrosa bhavana' nA makAna nirmANa 0 vyavasthita prAthamika sAravAranA vargonuM Ayojana 0 prAthamika sAravAra sAdhane upalabdhi kendra zrI. ema. vI. solaMkI Do. eca. vI. zAha zrI. kanubhAI zAha Do. mahendra e. zAha pramukha upapramukha upapramukha mAnada maMtrI * * * * * rrrrrrrrrrrow*** Jain Education Intemational
Page #1244
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-2 dAna--zIla--tapa--bhAvanA e dharma eTalA mATe ja che ke e dehadaSTi paDatI mukAvI Atma dRSTine poSe che. li. zubhecchako grAma : : spIna mIlsa : Jain Education Intemational. sva. ca'pAbahena mulacaMduM zAhanu' samagra parivAra zrI mulaca'da rAmacaMda zAhe zrI harakhacaMda mulaca'da zAha zrImatI madhubena eca. zAha rAkeza-hema'ta-jAgRti-minAkSI saranAmu* : harakhacaMda sulacaMda zAha mu. po. DhuMDhara (tAlukA : hiMmatanagara ) hArdika zubhecchA saha............ dhI sAbarakAMThA jillA rU utpAdakonI kaoN. e. spiniMga mIlsa li. hi' ma ta na ga 2. 25,000 spinDalsa dharAvatI sahakArI spiniMga mIla. jillAnuM mADhu sahakArI audyaugika sAhasa........... adhikRta zerabha'DALa bharAyela zerabha DALa khI. pI. pAThaka ophisa, supro. rAkANA. rIjha phaMDa tathA anya kuMDA. rU. 75.00 lAkha rUA. 65.17 lAkha dd rUA. 227.44 lAkha za. 162.30 lAkha vArSika sutaranu' utpAdana 25,25,400 kIleAnu che. kapAsa chApa kaiATana yAna ane vikAsa yAnA utpAdaka... ke. DI. jhAlA mene DirekaTara TelIphona na. : 184/353 ema. ema. paTela ceramena 1207 www wwwm
Page #1245
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1208 vizvanI asmitA phona : 459 ophIsa pI. pI. : 307 raheThANuM zubhecchA pAThave che n -- --- ImAma pastI bhaMDAra cirAga IlekaTrIkalsa - - 'kAkA DIlarsa Ina : dareka prakAranI pastI lenAra tathA vecanAra. vikretA : kAgaLa tathA plAsTIka thelIo agarabattI temaja sAbu. junA bajAra, hiMmatanagara-383001 ", - DOVAL - vAInDIMga vAyasa, ilekaTrIkala guDjha TulabITursa, velDIMga maTIrIyalsa enDa mila sTorsa saplAyarsa -- Te. naM. 170 pelesa roDa, nyAyamaMdira sAme, hiMmatanagara-383001 zubhecchA pAThave che. kRSNa egrIkalcarala varkasa khetI upayogI ojAre banAvanAra tyA vecanAra temaja tamAma prakAranuM lekhaMDa, gaDara, cenala saLIyA vigere maLaze. - - li. zubhecche che. chAparIyA roDa, hiMmatanagara sUrya prasAda ravizaMkara dave piyuSabhAI esa. dave harSadabhAI esa. dave amIrA-saurIndra-kalpina-priyAMka li. zubhecchako DAhyAlAla nAnacaMda zAha rasIkalAla nAnacaMda zAha jayaMtIlAla nAnacaMda zAha amRtalAla nAnacaMda zAha Jain Education Intemational
Page #1246
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI tApIdAsa ena. gAMdhI zrI cAvaMta sI. dAdabhAvAlA vividhakSetranA gujarAtI zreSThIvaryA sva. cunilAla ena. verA zrI e. eca. dezI zrI rasikalAla ela. zAha zrI kAntabhAI paTaNI : zrI dhIrUbhAI eca. saMghavI Do. kRSNaprasAda dAzI zrImati vimalAbena rasikalAla zrI rAjendrabhAI ke, jhaverI zrI ratibhAI ema. bhaNazAlIzrI kiraNakumAra vI. zeTha zrI harAmukhabhAI che. zAtuzrI Ara. e. citaliyA zrImati vI. bI. pemAsTara zrI ramaNIkalAla sejapAla zrI hIra lAlabhAI sADhA zrImati caMdrabALAbena sI. zAha zrImati kaiMcanabena bI. trivedI
Page #1247
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranI pratibhAsaMpanna vyaktio zrI madhubhAI mahetA zrI jAdavajIbhAI esa. mahetA zrI zivalAlabhAI jI. zAha zrI ramaNikalAla maradAsa zrI guNavaMtabhAI vaDe dariyA zrI sAkaLacaMda kA. paTela zrI amRtalAla ke, dozI zrI maNIlAla ema. dozI zrI paramANaMdabhAI ojhA zrI nAnakacaMda zIkhavacaMda zAha zrI goviMdabhAI vI. paTela zrI vAsudevabhAI pAThaka zrI zaMkarabhAI esapaTela zrI sI. eca. jozI zrI jayakRSNa adhvaryu zrI pratAparAya Ara, jasANI zrI jasavaMtabhAI sI. zAha De, nagInadAsa pI. zAha zrI gIradharalAla paMcamiyA zrI kAMtilAla choTAlAla Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1248
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranA gujarAtI zreSThIvaryo zrI ravajIbhAI ke, gaNatrI zrI amRtalAla bhANajIbhAI zApariyA zrI tulasIdAsa jagajIvana zrI pipaTalAla tArAcaMda mepANI zrI kAntilAla kuMvarajI zeTha zrI dhIrajalAla maganalAla zrI muLajIbhAI esa, brahmabhaTa zrI vizrAmabhAI je. cauhANa zrI mahezacaMdra je. trivedI zrI rasikalAla ena, kAhArI zrI baLavaMtarAya trivedI zrI esa. TI. chataricA zrI caMdrakAnta cimanalAla zeTha zrI ema. ema. vADIA zrI caMpakalAla TI. khekhara zrI jitendra bAbulAla zAha zrI bacubhAI pI. dozI zrI ke. eca. ojhA Jain Education Intemational
Page #1249
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranI viziSTa vyaktio zrI pratAparA, ela, yAjJika rava. gopAlajI esa. pAThaka zrI je. vI. gAkala zrI jayaMtilAlabhAI DelIvALA zrI araviMdabhAI esa. bhaTTa zrI zAMtilAla vADIlAla vorA zrI premacaMda vADIlAla vorA zrI kapIlabhAI kAkaDiyA zrI mahApukharAya hIrAcaMda zrI kAmezvarabhAI 99, vyAsa zrI caMpakalAla ke. mahetA zrI zAMtilAla thai. vArA zrI at2, ke. rUpArela zrI lalitacaMdra rAva Jain Education Intemational
Page #1250
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranA gujarAtIo zrI puMjIrAma vI. zeAra zrI ravindrabhAI ema. dozI zrI ravizaMkara ema. jAnI zrI badrInArAyaNa ela. mistrI zrI somacaMda DI. zAha zrI maNIlAla ena. gAMdhI zrIkAntilAla ena, gAMdhI zrI DAyAlAla chaganalAla zAha zrI aMbAlAla chaganalAla zrI dhanajIbhAI bhImajIbhrAI paTela [ stra, che nI samaze .^ . zrI chaganalAla mohanalAla zrI jayezakara bI. upAdhyAya zrI e. AI, haraselithA zrI nAthAlAla TI, gAMdhI zrI amRtalAla pI. mahetA zrI kAntilAla sI. zeTha zrI somAbhAI Ara. zAha che. mahendrabhAI e. zAha zrI maganabhAI ema. paTela zrI jayaMtilAla je. zAha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1251
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranA gujarAtIo rava, nagInadAsa ena. zAha zrI ramaNikalAla esa. zAha zrI jayaMtilAla vI. zAha zrI aMbAlAla devAbhAI zrI jayaMtilAla sI. gAMdhI zrI bhUpendrabhAI kezubhAI zrI vidyArAma bI. gera zrI zivalAla sAkaracaMda mahetA zrI meghajIbhAI bacubhAI paTela zrI jasavaMtalAla pI. vakhAriyA zrI raNacheDa vI. pArekha zrI trIbhovanabhAI esa. paTela zrI popaTalAla TI. vakhAriyA zrI cImanalAla ema. phaDiyA zrI sevantilAla pI. vakhAriyA zrI viThaladAsa chaganalAla medI Jain Education Intemational zrI sUrya prasAda ravizaMkara dave De, hIrUbhAI e. zAha zrI amRtalAla metIcaMda verA www.jainenbely.org
Page #1252
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividhakSetranA gujarAtIo zrI mehanalAla chaganalAla modI zrI mulacaMda rAmacaMda zAha zrI choTAlAla ena. zAha zrI sArAbhAI DI. paTela zrImati bhAnubena esa. paTela zrI bhegIlAla kaMkucaMda zAha zrI cImanalAla pI. modI zrI kAnajIbhAI devajIbhAI zrI bhegIlAla metIlAla zAha zrImati zAMtAbena bhegIlAla zAha zrImati maNIbahena sI. zAha zrImati zakarIbena pI. zAha gajarAbena devacaMda vakhAriyA kesara bena kezavalAla [kezavalAla chaganalAla] Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1253
--------------------------------------------------------------------------
________________ mA jagadaMbAnuM virATa darzana zrI Adyazakti aMbikAjI mAtAjI - kheDabrahmA -(sAbarakAMThA) deza ane duniyAmAM prAcIna avazeSa, purANakALanAM sthApatyo ane pAvanakArI tIrtha dhAme jyAM jyAM najare paDe che tenA pAyAmAM kAMIne kAMIka itihAsa darzaka hakIkate dharabAyelI paDI hoya che. bhAratavarSamAM abudAyamAM - gujarAtamAM jUnuM IDara rAjaya, je hAla sAbarakAMThA jillAmAM kheDabrahmA je prAcIna tIrtha sthAna tarIke khUba ja jANItuM banyuM che. amadAvAdathI uttare 145 kilomITara dUra che. yAtrIkone mAhitInI daSTie upalabdha thAya tethI ja A purANutIrthanI atihAsika hakIkata ApavAmAM AvI che. ema kahevAya che ke dAnava mahiSAsUre zrI brahmAjInuM kaThIna tapazcaryA karI varadAna prApta karyuM ane tenAthI te vadhAre zaktizALI bane. pachI te divijaya karavA dAnanuM sainya ekatra karI devatAone harAvI trAsa ane julmanuM sAmrAjya vartAvyuM. dee bhagavAna zaMkaranI stuti karI mahiSAsUrane vadha karavA vinaMtI karI. denA zarIramAMthI mahAteja pragaTa thayuM. addabhUta tejanI virATa ane bhavya mUrtimAna zaktinuM prAgaTa thayuM. devInA prAbalyathI mahiSAsurane nAza thayo. devagaNee ati harSapUrvaka zrI aMbAmAtAnI stutI karavA lAgyA - prasanna thayelAM mA jagadaMbAe varadAna mAgavA kahyuM. devoe brahmakamAM birAjavA vinaMtI karI ane zrI jagadaMbA aMbAjIe brahmakamAM nivAsa karyo. kheDabrahmAnA uparokta tIrtha sthAna vizenI vistRta vigata A graMthamAM ja judA pAnA upara pragaTa thayelI che. Jain Education Intenational
Page #1254
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 12 09 A iophisa H 969 ' dhara : 918 zubhecchA pAThave che. je. ke. TrAnsaporTa rabala-meTala-retI tathA kapacInA kATaga kenTrAkaTara nyAyamaMdira roDa, lAyansa gArDana sAme, hiMmatanagara-383 001 li. zubhecchake - zrI valIbhAI e. emaNe 5 jAnamahamada e. memaNa , mahamadahanIpha vI. memaNa husenabhAI vI. memaNa jAkIrabhAI vI. memaNa 9 yusuphabhAI je. memaNa raphIkabhAI je. memaNa wwwwwwwww zubhecchA pAThave che. WWW mANasa paisA bacAve e jarUrI che. paraMtu e paisAthI mANasa mANasane bacAve e vadhAre jarUrI che. li. zubherachake zrImatI hirAbena DAhyAlAla zAha zrI vinodakumAra DI. zAha zrImatI vimaLAbena vI. zAha , caMpakalAla DI. zAha " latAbena sI. zAha >> jagadIzakumAra DI. zAha ku. saMgItA DI. zAha Te. naM. 43 gAMbhoI mesarsa DAhyAlAla chaganalAla zAha mu. po. TUMDhara tA. hiMmatanagara-ji. sAbarakAMThA Jain Education Intemational
Page #1255
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1210 vizvanI asmitA hIrAlAla chApa yevalA bIDI * me. hIrAlAla prabhurAma enDa kuM. mu. pi. yevalA, jI. nAsika * *** ejanTa * * * * * ** me. jayazaMkara bI. upAdhyAya me. maNIlAla enDa bradharsa taloda jI. sAbarakAMThA Te. naM. 256-ephIsa pa2-raheThANu me. mukezakumAra enDa bradharsa taloda-jI. sAbarakAMThA me. maNIlAla bI. upAdhyAya paMcanAtha reDa, zerI naM. 9 rAjakoTa ( saurASTra) Te. naM. 26356 me. hitendra enDa bradharsa paMcanAtha roDa, zerI naM. 8 rAjakoTa (saurASTra) * ********* * ** * ****** *** ****** ***** * ********* zubhecchA pAThave che. 2 naM187 "saMsAra e marUbhUmi che. paraMtu sAdhanAmaya jIvana jIvavA kAje tapomaya bhUmikA che. saMsAramAM ApaNe vRndAvanane anubhava karavAne che." li. zubhecchake. sva. zeThazrI padamazIbhAI nAthAlAla mahetAnA saha parivAra sva. zrImatI maNIbena padamasIbhAI mahetA zrI aMbAlAla pI. mahetA zrImatI lIlAvatIbena e. mahetA zrI amRtalAla pI. mahetA kamaLAbena e. mahetA zrI lalubhAI pI. mahetA , prabhAvatIbena ela. mahetA (esa. TI. Depo menejara IDara) zrI kAntilAla pI. mahetA lIlAbena ke. mahetA Do. caMpakabhAI e. mahetA , arUNAbena sI. mahetA M.BB.S zrI kumArapALa-zrI hasamukhabhAI-zrI rajanIbhAI-zrI pravINabhAI mahetA zrI mahetA nasIga hema gAMdhI roDa-hiMmatanagara (SK) ********* **** ** * ** * ** ** * ** ** ** Jain Education Intemational
Page #1256
--------------------------------------------------------------------------
________________ " saMdarbha graMtha bhAga-2 1211 wwwwwwwwwwww ww Te. naM. dukAna. 211 ghara 143 zubhecchA pAThave che. dhI hiMmatanagara gRpa vividha kA. sevA sahakArI maMDaLI li. hiMmatanagara M bhalA bane, bhaluM kare, sahanazIla bane sarva pratye sadabhAva rAkhe. te mAnava mAtrane jIvana maMtra banI rahe. sthApanA tA. 26/12/58 vi. zubhecchaka noMdhaNI naMbara : ra6026 phe naM. 535 eDiTa vaga "a" zrI naTavaralAla Ara. zAha semAlAla Ara. zAha B.Sc. sudhI , navanItalAla Ara. zAha zrImatI kamaLAbena ena. zAha che puSpAbena esa. zAha ,, kelAsabena ena. zAha maMjura thayela zera bhaMDoLa 300000 bharapAI thayela zerabhaMDoLa 130050 rIjharva phaMDaH ra6766 kAmakAjanuM bhaMDoLa : 1065809 mesarsa navanItalAla enDa bradharsa TImbara maracanTa pAvara hAusa sAme, moDAsA (S.K.) kAryavAhaka kamiTi. zrI dhanajIbhAI bhImajIbhAI paTela (ceramena) pRthvIsiMha goviMdasiMha (sekreTarI). zrI aMbAlAla chaganalAla kaDIyA ( vya. kA sa. ). , jayaMtIlAla ratilAla paTela ,, , raNachoDagara pinagara gausvAmI , , nepALabhAI premajIbhAI mIstrI , , nArAyaNadAsa kAnajIbhAI paTela , , zIvajIbhAI ravajIbhAI paTela , mesarsa naTavaralAla raNachoDadAsa zAha TImbara mAtra sIvIla hospiTala, hiMmatanagara (S.K.) Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1257
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1212 vizvanI asmitA Te. naM. gha. 683139 ophIsa 253703 - Te. naM. 333 moDAsA Te. naM. 389973 amadAvAda zubhecchA pAThave che. zubhecchA pAThave che. zIla saheluM, paNa viSaye khataranAka mAnavA moMghA "satkAryane sulatavI na rAkho, hamaNAM ja kare. AvatI kAle tame jIvatA hazo tenI zuM khAtrI che"? mesarsa zAha ramaNIkalAla sAkaracaMda li. zarachake. guMdara tathA TImbarU pAnanA vahepArI bhAvasAravADe, moDAsA (S.K.) zrI kacaralAla nemacaMdabhAI gAMdhI. zrI IzvaralAla nemacaMdabhAI gAMdhI zrI praviNacaMdra nemacaMdabhAI gAMdhI B.A. zrI bAbubhAI nemacaMdabhAI gAMdhI ! li. zubhecchako DI. ke. meMTala inDasTrIjha e. 25, pIrAmIDa goregAma zrI ramaNIkalAla esa. zAha zrImatI rasIlAbena Ara. zAha zrI vADIlAla Ara. zAha zrImatI haMsAbena vI. zAha zrI harSadakumAra Ara. zAha zrImatI jayaMtibena eca. zAha I kumArI harSAbena Ara. zAha. vI. Ara. zAha ghara : dharaNendra sosAyaTI pahele mALe hAjI bApu roDa bloka naM 5, malADa IsTa bombe 64 enDa esasIeTsa khADIyA cAra rastA, 5, zAlIbhadra amadAvAda Jain Education Intemational
Page #1258
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1213 TelI naM. 649 (ghara) phekTarI : 301 zubhecchA pAThave che. lakSmI TAIsa inDasTrIjha mojheka TAITasa sImenTanA ATakalsa banAvanA2 tathA vecanAra. sahakArI jina najIka, hiMmatanagara (S. K.) li. zubhecchaka sva. chaganalAla mohanalAla kaDiyAnA sahaparivAra aMbAlAla chaganabhAI kaDiyA zrImatI kaMkubena e. kaDiyA ramaNalAla chaganabhAI kaDiyA , hIrAbena Ara. kaDiyA rasikalAla chagganalAla kaDiyA B. Com.. , ramIlAbena Ara. kaDiyA kAntIlAla chagganabhAI kaDiyA M. Com. , kokilAbena ke. kaDiyA harSada aMbAlAla kaDiyA B. A, hitendra-jitendra-Indravadana-prakAza-dharmendra Te. naM. 628 (ghara) zubhecchA pAThave che. mesarsa devAbhAI pujAbhAI enDa sansa ITAnA vahepArI haDIpola pula chAparIyA, hiMmatanagara (SK) li zubhecchaka zrI devAbhAI pujAbhAI prajApati, zrI aMbAlAla devAbhAI prajApati zrI bhagavAnabhAI devAbhAI prajApati zrI jIvaNabhAI devAbhAI prajApati zrI IzvarabhAI devAbhAI prajApati, B.A. zrI goviMdabhAI devAbhAI prajApati zrI prItamabhAI devAbhAI prajApati zrImatI jamanAbena DI. prajApati zrImatI zAMtAbena aMbAlAla zrImatI jIvIbena bhagAbhAI zrImatI kALIbena jIvaNabhAI zrImatI maMgubena IzvarabhAI zrImatI divAbena goviMdabhAI zrImatI maMjubena prItamabhAI Jain Education Intemational
Page #1259
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1214 vizvanI asmitA * zubhecchA pAThave che a nAnA ye dina bhI jAyegA" * * khA sAdhaka jeTalI vAra bhUla kare che, teTalI vAra te temAMthI pharIvAra vadhu tejasvI ne vadhu jAgrata dazAne thavAne, beTho thaIne udAtta thavAne cetanavaMta bane che." li. zubhecchA ne zrI meghajIbhAI bacubhAI paTela gaM. sva. lakSmIbena e. paTela zrI bharatabhAI meghajIbhAI paTela zrI pArvatIbena zrI anirudhdhabhAI meghajIbhAI paTela zrI suzIlAbena jagadIza-sudhIra-bachavAna-durgeza-rekhA mahetApurA hiMmatanagara, ji. sAbarakAMThA ka a * mAkhaNa zubhecchA pAThave che * ** * **** saMsAra e marUbhUmi che, paraMtu sAdhanAmaya jIvana jIvavA kAje tamaya bhUmikA che. saMsAramAM ApaNe vRMdAvanane anubhava karavAno che." **** zubhecchaka * * **** ****** ***** *** * sva. nAthAlAla tArAcaMda gAMdhIne sahaparivAra sva. caMpAbahena nAthAlAla gAMdhI sva. zrImatI vasaMtabena ke. gAMdhI kAntilAla ena. gAMdhI sudhAbena ke. gAMdhI. saNIlAla ena. gAMdhI ,, kAntAbena ema, gAMdhI. bharatabhAI ema. gAMdhI , saralAbena bI. gAMdhI. prakAza * mehula + anIla * taralA & pArula ke saroja cAMpalAnAra ji. sAbarakAMThA tA. hiMmatanagara ***** * *** *********** *** *** * * ****** * ** * ** ** * * * ** * * **** * *** * * * * Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1260
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1215 zubhecchA pAThave che. Te. naM. 47 zrI muharI pArzvanAthAya nama: kAtara jevA banI TukaDo na karo, paNa seya jevA banI TukaDAne sAMdho temAMja jIvananI sAcI sArthakatA che. li. zubhecchako Do. dIpacaMdabhAI chaganabhAI zAhanA saha parivAra (hAla parama pUjya AcArya bhagavaMta vijaya rAmacaMdrasUrIzvarajInA ziSya pUjya zrI darzanabhUSaNa vijayajI) zrImatI caMpAbena dipacaMda zAha zrI aravIMdabhAI DI. zAha zrI Do. dhIrubhAI DI. zAha zrI manaharalAla dipacaMda zAha zrI harSavadana DI. zAha zrI Do. caMdrakAnta DI. jaina mu. pa TaTAI tA. moDAsA (jI. sAbarakAMThA) mAthuM muMDAvavAthI zramaNa thavAtuM nathI. omakAra bolavAthI brAhmaNa thavAtuM nathI. araNyamAM rahevA mAtrathI muni thavAtuM nathI vakIle paheravA mAtrathI tApasa thavAtuM nathI. li. zubhecchaka zubhecchA pAThave che. zeThazrI zivalAla sAMkaLacaMda mahetAnA saha parivAra zrI jayaMtilAla esa. mahetA zrImatI tArAbena je. mahetA zrI De. maNIlAla esa. mahetA , surIlA ema. mahetA sva. rasikalAla esa. mahetA gaMgAsva. caMdanabena Ara. mahetA zrI hasamukhalAla esa. mahetA zrImatI IndIrAbena eca. mahetA kumArI kalpanA, cirAga, manISA, keyUra, kanubhAI, hemaMta, mukeza sugaMdha phelAvavA mATe dhUpasaLIne vayaM saLagavuM paDe che. che li. zubhecchako hasamukha esa. mahetA mu. po. dhanasurA tA. moDAsA jI. sAbarakAMThA sva. kezavalAla chaganalAla zAha zrImatI kezarabena ke. zAha zrI pipaTalAla kezavalAla zAha , caturabena pI. zAha zrI surezakumAra pI. zAha , aMjanAbena esa. zAha. , bIpInakumAra pI. zAha , jayazrI bI. zAha, , harezakumAra pI. zahi zrI nItinakumAra pI. zAha bhAvezakumAra zAha Jain Education Intemational
Page #1261
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1216 vizvanI asmitA zubhecchA pAThave che. saMsAramAM mANasonI te bhAre chata che paNa duHkhanI vAta e che ke, mANasAInI eTalI ja achata che. li. zubhecchake zrI ela. ke zAhanA saha parivAra zrImatI kalAbena Ara. zAha zrI Do. pI. ela. zAha G.V.P. zrImatI damayaMtIbena pI. zAha S.T.C. , De ena. ela. zAha B.Sc. petholejisTa zrImatI nalIna ena. zAha B.Sc. mAIke , Do ke. ela. zAha D.S.A.M >> rUpamAlA ke. zAha che zeleza ela. zAha ku. saMdhyAbena ela. zAha jekeza zamIra smitA kAvanI hetala maunA pArUla dinA phALu dipa sonala miteza hemALu cirAga pI zubhecchA pAThave che dhana na hoya to kAMI nahIM, dhanika hRdaya hoya eTale basa" zubhecchaka sva nagInadAsa nAthAlAla zAhanA sahaparivAra - sva. maMgubena ena. zAha, zrI rasIkalAla ena. zAha zrImatI sumitrAbena Ara. zAha prinsIpAla, mAya ona hAIskUla-hiMmatanagara nirmaLAbena sI. zAha zrI caMdrakAnta ena. zAha B.A.B.Ed. , kalpanAbena sI. zAha zrI atulakumAra Ara. zAha ci. udayakumAra pratikSA saMyA phAguna nIzA caMdrakAMta ena. zAha - mu. bhUtiyA tA. IDara - ji. sAbarakAMThA zrI rasIkalAla ena. zAha pelegrAunDa, hiMmatanagara ji sAbarakAMThA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1262
--------------------------------------------------------------------------
________________ gharaAMgaNAnI vividha kSetranI vyaktio saMdarbha sAhitya ke saMdarbha mAhitInuM kSetra dariyA jevuM vizALa che. vyakti paricayamAM jeTalAne vyaktigata saMparka sAdhI zakAya ane rUbarU mulAkAte pachI satatapaNe je te vyaktinI egya vigate mATe mathAmaNa karyA pachI paNa ApaNAM gharaAMgaNAnA pitatAnA kSetramAM pragati karanAra vividha kSetranI vyaktionI AchI pAtaLI je kAMI mAhitI meLavI zakyA chIe te paricayarUpe atre rajU karIe chIe. AzA che ke saMbaMdhakartAone A mAhitI mahad aMze upayogI banaze. -saMpAdaka che. Ara. esa. trivedI ejayukezana borDa gujarAtamAM temanI sevA beMdhapAtra banI che. eka saMniSTha zikSaka tarIkenI chApa pADanAra pro. zrI ramaNalAla cI. zAha ramaNabhAI trivedInI bhAvanagara yuni.nA prathama kulapati tarIke jAna 1978mAM nimaNUka thaIbhAvanagara zrI ramaNalAlabhAIno janma vaDodarA jillAnA pAdarA yunivarsiTI bhAvanagaramAM resiDenziyala yunivarsiTI gAme 3 Disembara 1926 nA roja thayo hato. temaNe tarIke gujarAtamAM eka AgavuM sthAna dharAve che, jemAM prAthamika zALAne abhyAsa pAdarAnI sarakArI zALAmAM teozrInuM yogadAna amUlya lekhavuM rahyuM. tathA bAkIno zALA abhyAsa muMbaInI bAbu pannAlAla hAIskUlamAM karyo hato. 1948 mAM temaNe gujarAtI - A agAu teo ema. esa. yunivarsiTI, vaDodarA- saMskRta sAthe bI. e. nI padavI tathA 1950mAM ema. mAM vyAkhyAtA tarIke hatA, tyArabAda teo e. jI. e. mAM gujarAtImAM sauthI vadhu mArka meLavavA badala TIcarsa koleja, amadAvAdR khAte prAdhyApaka tarIke joDAyA. ThAkora suvarNacandraka tathA dhruva pAritoSika meLavela. 1970 A pachI teoe prakAza koleja opha rAsa ane mAM "naLa ane damayaMtInI kathAne vikAsa para pI. ejyukezana - amadAvAdamAM prinsipAla tarIke sevA ApI eca.DI. nI upAdhi meLavI. ane chelle teo prinsIpAla enDa heDa, DipArTamenTa epha 1pa thI 1974 sadhI mabaInI senTa jheviyarsa ejayukezana, ema. bI. paTela koleja opha ejyukezana, kolejamAM gujarAtInA adhyApaka tarIke, ane 1970 thI saradAra paTela yuni. - valabhavidyAnagaramAM joDAyA. sAthe sAthI muMbaI yunivarsiTInA gujarAtI vibhAganA adhyakSa pade che. sAtha teo te yunivarsiTInA ejayukezana phekalTInA DIna tarIke paNa potAnI sevA ApatA hatA. kula 25 varSane zrI zAhe lazkarI tAlIma laIne ena. sI. sI. saMzodhana ane 35 varSane zaikSaNika anubhava dharAvatA ophisara tarIke vIsa varSa kAma karyuM hatuM ane mejarane zrI ramaNabhAI trivedIe zikSaNa jagatane lagatAM kula heddo meLavyo hato. A uparAMta jaina dharma vize vyAcAra mahattvanAM prakAzane paNa bahAra pADela che. khyAne ApavA emaNe pUrva AphrikA, yuropa, siDanI, brAjhilanA pravAsa kheDela che. hAlamAM teo muMbaI jaina Ama zikSaNa jagatamAM eka AgavI pratibhA dharAvatA yuvaka saMdha dvArA jAtI paryuSaNa vyAkhyAnamALAnuM ramaNubhAI trivedI bhAvanagara yuni.nA kulapati uparAMta grAMTa pramukhasthAna dharAve che. kamiTI, sekanDarI ejayukezana, gujarAta rAjya, TIcarsa zrI zAhe pAMtrIsa jeTalAM pustakonuM lekhana tathA ejyukezana borDa gujarAta, tema ja hAyara sekanDarI saMpAdana-saMzodhana karyuM che. A uparAMta " janene dha Jain Education Intemational
Page #1263
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1218 vizvanI asmitA narasiMha pUrvenuM gujarAtI sAhitya", "bauddha dharma', phijhizyana Do. varatejI Ayurvedika yuni. mAM paNa vidyA* ena. sI. sI." ane " ApaNAM kAkA" pAMca thIone elopathInAM lekacara Ape che. gujarAtanA paricaya pustikAo lakhI che. jANItA 215 sAbu varateja proDakaTa parivAranA sabhya che. zrI. esa. vI. jAnI (prAdhyApaka). zrI rAjendrasiMha vijayasiMha rAyajAdA saurASTra yunivarsiTInA itihAsanA adhyApaka tarIke zrI rAjendrasiMhane jana junAgaDha tAlukAnA seMdaraDA kAmagIrI bajAvI rahelA zrI jAnI sAhebe 1957mAM bI. gAmamAM tA. 1 julAI-1963 nA roja thayelA abhyAsa e. nI padavI ane ema. e. nI padavI uraca dvitIya vargamAM kALamAM temane judI judI saMsthAone lAbha maLe. 1959 nI sAlamAM prApta karI. ane 1980 nA varSamAM sedaraDA prAthamika zALAmAM prAthamika zikSaNa che. 6 temaNe " jUnAgaDhanI ArajhI hakUmatanA itihAsa' e sudhInuM lIdhuM. pachI kezodanI zrI. ela. ke. hAIskUlamAM mATe zanibaMdha (Thesis ) pI. eca. DI.mATe sepela esa. esa. sI. sudhI abhyAsa karyo. ucca zikSaNa che. saurASTranA Adhunika itihAsanA eka ujajavaLa pAsA bahAuddIna keleja, jUnAgaDhamAM meLavyuM ane ema. enI uparano A zodha nibaMdha che. chellAM 21 varSathI teo padavI sArA kalAe meLavI. tyAra pachI bI. eDa. porabaMke lejamAM pravezatA pri. yuni.nA vidyAthIothI mAMDIne daranI Ara. jI. TI. kolejamAM ane saradAra paTela yuni. koleja padavI laI nIkaLatA ema. e. nA vidyAthIone vallabhavidyAnagaramAM pI. eca. DI. karyuM. atyAre zrI pitAnA jJAnano lAbha ApI rahyA che. pri. yuni.thI haThIsiMhajI vinayamaMdira, kezodamAM AcArya tarIke sevA ema. e. kakSA sudhInA itihAsanA kula 21 graMthomAM ApI rahela che. lekhaka ke sahalekhaka tarIkenuM lakhANa ApI cUkyA che. temaNe 1970 mAM anuvAdathI lekhanakAryamAM pharavA guja rAta itihAsa pariSada, akhila bhAratIya itihAsa jhukAvyuM. 20dhA--mAnava anuvAda, Akhyo chuM nuM saMpAdana pariSada tathA anya pariSadamAM saMzodhana lekha vAMcananuM zro jAviyA sAthe 1976 mAM karyuM. ane 1977mAM mAna meLavela che. gulamahoranI nIce" vArtA lakhI. ane have pachI teo "huM, kALI chokarI ane sUraja " (kAvya) " darzana ane che. varatejI ItihAsa" (lekha) " arvAcIna gujarAtI kavitAmAM Do. varatejI 1960 mAM bhAvanagara jillAmAM prathama rahasyavAda" (mahA nibaMdha) je TUMka samaya pahelAM ja AvI meTrikamAM jazavaMtaaiMhajI skolara thayA. sAyansa pradarzIta thayA. kolejamAM pharsTa merITa thayA. 1967mAM ema. bI. bI. ' sAmayikamAM, "saMsakRti', "kumAra", "navanIta', esa. thayA. meDikala hAusa phijhiziyana eka varSa tathA phArbasa trimAsika", "svAdhyAya', "vidyApITha", "kavirajisTrAra be varSa rahyA. priveTiva brAMcamAM adhyApaka loka', "kavitA", "kaMkAvaTI, "kesUDAM", "Urmi navaeka varSa rahyA. ema. DI. nA abhyAsa sAthe cA2 varSa racanA", "pathika', "akhaMDa AnaMda" vageremAM temanA lekacarara rahI sAthe DAyAbiTika kalInikamAM anubhava meLavI lekhe prasiddha thatA rahe che. janarala meDisinamAM 1971mAM ema. DI. thayA ane turata kALAnALA para potAnuM nidAna kendra zarU karyuM. je kalI | gujarAtI bhASAnA zikSaka hevA chatAM yoga, tattvanikala leboreTarI, ekasa-re, skrIniMga tathA kArDie jJAna, dharma, saMskRti, kalA, sAhitya, ItihAsa, purAtattva grAma vagerethI susajaja che. A sAthe nyuyorka ( ame vageremAM paNa sAre rasa dharAve che. rikA no phelezipa epha. AI. sI. e. meLavI. Arogya viSayanA hajAreka lekha lakhI, denika tathA sAmayikomAM gujarAtI sAhitya pariSada, gujarAta ItihAsa pariSada, niyamita lakhe che. ArogyanI pAMca pustikA lakhI. reDiyo saurASTra itihAsa saMzodhana sabhA, purAtatva maMDaLa - piravArtAlApa ApyA. lAyansa kalabamAM buleTina, heltha vagere baMdara sAthe saMkaLAyelA che, ane gujarAta rAjaya pAThaya kamiTinA ceramena rahyA. lAyansa hospiTalanAM mAnada pustaka maMDaLane sevAo Ape che. Jain Education Intemational
Page #1264
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1219 zrI Do. jayaMtilAla je. ThAkara nInA nokara tarIke chevaTe 1921mAM vatanamAM gharanuM davA - khAnuM sAthosAtha sAmAjika, rAjakIya, dhArmika, zaikSaNika dvArakAnA bujharga kAryakara - mAnavasevAne varelA ane dareka sUtrane sAMkaLanArA ane mULa dvArikAnuM sthAna ane sAhityakAra zrI jayaMtilAlabhAIne janma dvArakAmAM 20 paurANutAne samarthana ApanArA eka mahAna abhyAsI mI me 1905mAM thayelo. nAnapaNathI tejasvitAne varelA tarIke sArI nAmanA phelAvI gayA che. teo aneka mATe teozrI vArasAgata vidane dhadho karavA IcchatA hatA, preraNArUpa banI rahe evI zubhecchA. paNa Arthika saMkaDAmaNe zikSakanI nokarI svIkAravI paDI. A daramyAna vaDodarA rAjyanA ejayukezanala kamizanarane zrI naraharibhAI ojhA ApelA hAjarajavAbI kuzaLatAne lakSamAM laI zrI dIkSita temanuM vividhalakSI saiddhAMtika jIvana - UMce sAhitya vidyakIya abhyAsa mATenI sahAyanI icchA vyakta karI prema - sAvarakuMDalA emanuM vatana. kAThiyAvADa rAjakIya paraMtu jamAnAne anusarI teoe amadAvAdanI bI. je. pariSadanA eka adanA sevaka tarIkenI jIvananI zarUAta. meDikala kolejamAM praveza meLavyo. gharanI Arthika saMka mahAsabhAnI 1920 thI sakriya sevA bhakti. temano khAdI DAmaNa chatAM potAnA dhyeyane vaLagI DokaTarI pada meLavyuM. taraphano prema-bhAva Aja sudhI e ne evo ja akhaMDa zrI jayaMtilAlabhAIe rASTrIya caLavaLamAM paNa sAro rahyo che. bhAga lIdhelo ane dvArakAmAM pikeTiMga - paradezI mAlanI hoLI, okhAmaMDaLa sevA samAjanI sthApanA - dezInI caLavaLa - videzI kApaDanI hoLI, pikeTiMga 1979-80 nA dukALamAM pUratI madada vagere kAryo karelAM tathA anya dareka aitihAsika prasaMgonI smRtie Aje che. A uparAMta traNa vakhata A pradezanA dhArAsabhya hatA. paNe temanI AMkha bhInI thAya che. temaNe dvArakAmAM cAlatA yAtrALa karane tilAMjali ApI kavi samrATa zrI nhAnAlAla temanA aMgata sagAM hAI ane dvArakAnA moTA rastAo temanI saphaLa kAmagIrI bhAvanagara, pAlItANA, vAMkAnera mahArAjA sAhebane che. zikSaNika kAryomAM zAradApITha mAsa keleja ane svAbhAvika saMparka ane e saMpake ja sthira thavuM jarUrI zikSaNane lagatA tamAma praznomAM agresara rahyA che. hatuM mATe pAlItANAmAM sthira thayA. rAjyanI ekamAtra zrI jayaMtIlAla bhAI sAmAjika ane rAjakIya kAra- hAIskUlamAM mahArAjA sAhebe adhyApaka tarIke nimaNu ka kidI uparAMta purAtattvanA sArA avAsI che. zrI kRSNane ApI ane sAcI keLavaNI niSThAthI e nimaNU kane caMdranI nivAsasthAnanI zodha ane ApaNA paurANika dIpAvI. vImAnA kSetramAM ane homa gArDajha pravRttimAM kaMthanI satyatA sAbitI prakAzaka lekho dvArA ApI. paNa ghaNe samaya sevA ApI. temanuM aMgrejI jJAna ghaNA ja porANika dvArikA nagarInA avazeSone bahAra zodhI UMcA prakAranuM ane hiMdInuM paNa tevuM ja UcuM jJAna dharAve lAvyA. temaNe ze dhelA A purAtattava avazeSo ApaNane che. samaya jatAM gRhapatinuM vyavasAyakSetra paNuM svIkAryuM ane jUnA kALanI jhAMkhI Ape che. dIpAvyuM. emanI prArthanA sabhA khUbaja preraka gaNAtI. emanuM sUtra hatuM. "beDiga barDaranI che ke ApaNe te temanA zrI jayaMtIlAlabhAI AkAzavANI parathI vAraMvAra sevaka chIe." kAvyaprema e emanI eka AgavI sAhitya vArtAlApa Ape che. temanA saMzodhanAtmaka prakAzano bhakti che. atyAre teozrI Ara. Ara. zeThanI khyAtanAma dvArikAdarzana sAbitInA ja che. A uparAMta sAhitya lekhamAM bhISmapratijJA (rU5ka De beleTa), kaMsavadha, prakAzana saMsthAmAM prapha rIDara tarIke joDAyelA che. amaratvanAM nizAna, saurASTranI bhUMsAtI bhAtIgaLa tavA zrI kAnajI bhuTA bAroTa rAkhe, dhanya saurASTra dharaNI, ane prakIrNa lekho - sitArane tAre vArtAne rAge caDAvatA ane rAganI sArASTra ane gujarAtanI asmitA, AdhyAtmaviSayaka halake janahadayanA bhAvo ukelatA samartha lokavArtAkAra pade vagere. zrI kAnajIbhAIne janma amarelI tAbe kAThIyAI gAma zrI jayaMtIlAlabhAI sArA taravaiyA, zAstrIya rAganA TIMbalAmAM thayo. tyAMnI nizALamAM ekaDo ghUMTele, sAta sA2 jANakA2 ane kArakirdInI zarUAta aMgreja kaM5 varSanI vaye pitA devaloka pAmyA. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1265
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1220 vizvanI asmitA kAThiyAvADa tathA baraDA pradezamAM hAsya-vArtAkAra lekhana ane vAtAkathananI ubhaya siddhi pAchaLa emanuM tarIke teo ati vikhyAta hatA. emane vaMzaparaMparAno e dizAnuM satata pragatizIla tavuM kAma karI rahyuM che. vyavasAya vALA kAThI tathA baraDAnA sisodiyA meranI kAnajIbhAIe vArtAkathanamAM lokapriyatAnA zikharo sara vaMzAvALI rAkhavAno. karavA mAMDayAM che, tevA ja vArtAlekhanamAM paNa avazya kAnajI bAroTane lokasAhitya pratyeno prema vArasAmAM lokapriyatAnAM zikharo sara karaze. ja maLe che. emanuM bhaNatara to pAMca copaDI sudhInuM zrI kAnajIbhAI udayamAna yuganA ubhaya kalAnA ja. pazu nAnI vayathI ja temanAmAM lokasAhityanAM bIja kalAdhara che. ropAyAM. Aje 60 varSanI uMmare pahoMcelA kAnajIbhAI hasamukhA, AnaMdI svabhAvanA tathA duhA-chaMda, bhajana prA. araviMda TI. ThAkara vagerenA eka acchA parakhaMdA hovAnI janasamAjane zrI araviMdabhAI visanagaranI "sI. ena. kema pratIti karAvI che. koleja mAM arthazAstranA prAdhyApaka che ane adhyakSa paNa yajamAnavRtti emanA bApadAdAne vyavasAya, pitA che, uparAMta anusnAtaka zikSaka paNa che. potAnA viSayane sAta varSe devaloka thayA tyAre sura bAroTa ane temanA lagatA zikSaNakSetramAM teoe pra. yuni.thI ema. kema, putra bhIkhA bAroTa sAthe yajamAnAmAM jAya, vArtAnI sudhInA vidyArthIone sAMkaLI lIdhA che. A uparAMta preraNA, sureza bAroTanI sevA ane AziSathI maLI. yuvaka pravRttimAM utkaTa rasa hovAthI vidyAthIonI vAcAemAMya vArtAkalAnI gaMbhIratA ane gaurava prApta thayAM. samasyAne tarata samajI zakatA hovAthI sArI lokapriyatA jyAre sitAra upara vAta karavAnI kaLA bhIkhA bAroTa dharAve che. pAsethI prApta thaI. hAsya-kaTAkSanI choLo uDADavAno pitA bhuTA bAroTano saMskAra temanAmAM Utaryo. vArtAo prAtaHsmaraNIya zrI zAmaLAbApu vikase jatI hatI. abhyAsa vacce jato hato. vizALa saMtothI sohAmaNI banelI saurASTranI bhUmimAM jyAM vAMcana banyuM jatuM hatuM. jAgatika daSTi yuganA pravAhanI tyAM sadAvra, ane kSetro ane atithine prathama roTalo avala parakha eTalo pravAhonI pakaDa karI e vArtAmAM ApavAnI vAtane prAdhAnya apAyuM che tyAM tyAM paramAtmAne vacce jAya. niraMtara vAsa rahyo ja che. Aje reDiyo kAnajIbhAInI vArtA vagara Athamato pAlItANA pAse rUpAvaTI gAma - gujarAtI zALAnA nathI. kaMTha ghere ane paDachaMdA pAData. jamAna mIThI ane lahekAvALI ane gAnano prakAra vArtAkathananI layakArIthI eka sAmAnya zikSaka - niyama pramANe enI pharaja bajAvyuM jAya paNa nAnI uMmarathI bhagavAna zivanA parama upAsakabaMdhAyelo bAroTa zailIne, premazaurya, zaMgAra bhakti ane dilerInA bhAva vyakta karatI temanI vArtAmAM Thera Thera zaMkaranI sevApUjA ane atithinuM yogya sanmAna e hAsyanI choLe UchaLatI hoya, emanI gati badhA ja emanA jIvana. bajaraMgadAsabApune mAyALu hAtha bhAvomAM pragaTa karavA chatAM zAMtarasamAM vahe che. temanI temanA upara pharyo haze. Aje to e zikSaka maTIne bhASA saraLa, marmALI ne sarva hovAthI zahero re pAvaTI gAma pAse bagANuM je eka Azrama khaDo ane gAmaDAMomAM ekasarakhI cAhanA pAmyA che. temanI karI dIdhuM che. surata, valasADa, mahuvAnA vepArIo bhaktimIThI, vaLI mojilI saurASTrIana jabAne Aje te ha!IvathI temanA darzane Ave che. gujarAtane gheluM lagADayuM che. emanuM kathana paNa masta, gopanAtha TrasTane cAja* navA TrasTImaMDaLe 1977 nA meluM ane dila DelAmaNa che. vArtAkathananuM hArda, marma, jAlAImAM lIdhe e arasAmAM acAnaka ja A jINuM jA ane jamAvaTa teo vArtAlekhanamAM aNIzuddha thayela jagyAnI zAmaLAbApune mulAkAta levAne caga utAre che. Ubho thaye. TrasTI zrI araviMdabhAI bhaTTanI nikhAlasatA emanI vArtAkalAnI siddhi, anubhava, ciMtana ane ane tenA bheLA bhAva A avadhUta samajI gayA. e ja ekadhArA vidyAthIsamAM abhyAsanuM pariNAma che. e vArtA kSaNe zAmaLAbApue gopanAthamAM bhejanAlaya mATe rUA. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1266
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1111 nu zukanavaMtu prathama dAna jAhera karyuM. ane te pachI geApanAthanA vikAsamAM ane geApanAthanI AbAdImAM eTalA badhA rasa dAkhave che che ke avAranavAra nAnImATI rakama A TrasTane arpaNu karatA rahyA che. pU. zAmaLA-vibhUSita zrI bhuvanezvarI khApunA jIvananA keTalAka pramugA have pachInA prakAzanamAM pragaTa karavAnI bhAvanA che. AcArya zrI caraNatI mahArAja pU. AcAryazrI ( pUrvAzrama-rAjavaidya jIvarAma kAlidAsa zAstrI )e I.sa. 1910 mAM phArmasInI sthApanA karI. tyAra bAda AyurvedanI pravRttine vikasAvI. i.sa. 1942 mAM evu inDiyA Ayurvedika kAMgresanu 31 mu' sammelana lAheAramAM bharAyuM hatuM. tenA pramukhapade bhAcAryazrInI varaNI thaI hatI. I.sa. 1915 nI 27 mI jAnyuArIe pU. gAMdhIjIe geAMDalamAM pU. AcAryazrInI mulAkAta lIdhI hatI. A prasa'ge pU. gAMdhIjIne pU. AcAya zrIe " mahAtmA 'nI sA prathama padavI ApI hatI. pU. AcAryazrInI ananya vidvattA ane sevAne lakSamAM laI ne vizvanI aneka sasthAoe temane mAnArha padavI apaNu karI che. prA. gAvidabhAI vI. paTela prA. gAvidabhAI vI, paTelanuM mULa vatana to kacchapradezamAM. paNa temanuM' kuTu'kha varSothI dahegAmamAM rahe che. gujarAta yunivarsiTImAMthI khI. e.nI DigrI bhUgoLa viSaya sAthe prathama vargamAM prathama AvIne 1998mAM meLavI, ane pariNAme 1968-'69nA varSamAM khUgoLatA viSayamAM amadAvADanI ela. DI. ArTsa kAlemAM Ayurveda, tattvajJAna, jatiSa, karmakAMDa, vyAkaraNa, nyAya, dharma, kAvya, nATaka, alakAra, itihAsa, purANu vagere vividha viSayA upara soodhana sAthe pU. AcArya -lo' tarIke nimAyA. te daramyAna temanA ema.e - zrIe lagabhaga 200 graMthA lakhyA che. 745 zrlAkavALI saMzAdhita 'bhAgavad gItA' tathA " yalam " nAmanuM temaNe zeAdhI kADheluM bhAsanu nATaka temanu` sa MskRta sAhityane apUrva pradAna che. nA abhyAsa cAlu hatA. tethI teo 1968-'70 sudhI bhArata sarakAranI nezanala skolarazapa meLavI zakaLyA. pU. AcArya zrIne nAnapaNuthI ja sasAra pratye vairAgya bhAva hatA. giranAramAM temane himAlayanA cAra saddha puruSa zrI acyuta svAmInA meLApa thayA hatA, jemanI pAsethI teoe zAonuM UMDuM aghyayana karyuM hatuM. pU. amruta svAmIe yAvidyAnA khaLathI joyuM ke A puruSanA hAthe zrI bhuvanezvarInI pratiSThAnuM mahAna kA thavAnuM che. AthI temaNe pU. AcAryazrIne mA bhuvanezvarInI dIkSA ApI. pU. acyuta svAmInA AdezathI teo sa'sAramAM AvyA ane mA bhuvanezvarInA maMdiranI geAMDalamAM Jain Education Intemational 1221 sthApanA karI. I.sa. 1946mAM A mahAna kArya siddha thaI jatAM teozrIe vAnaprasthAzrama dhAraNa karyAM ane tyArathI temA AkhaDI bhUmaDAcAya ane to pIThAdhIza jagadguru AcAya zrI caNatIrtha mahArAja'' tarIke vizvamAM prasiddha thayA. I.sa. 1970mAM varSavRddhatvane kAraNe teozrIe zrI bhuvanezvarI pIThanuM sacAlana potAnA kAryadakSa, utsAhI ane dharmAnurAgI putra zrI vaidya ghanazyAmasAI jI. vyAsa ne soMpyuM. tA. 1-9-1978 nA 4 caraNatItha mahArAja svadhAma jatAM samAjane na purAya tevI mATI khATa paDI che. temanu Adarza jIvana sAne sadAya preraNAdAyI banI raheze. 1970mAM gujarAta yunivAsaTImAMthI bhUmeLanA viSaya sAthe te pharI prathama AvyA. potAnA viSayanA gahana abhyAsa karavA mATe ane jJAnatRSAne so vA 1971 -'75 daramyAna yu.esa. nI menkeTa sTeTa yunivarsiTImAM bhUgoLanA viSaya sAthe pharI ema. e. thayA ane tyAM rahIne blu artha kAunTI pAkisa sAsAyaTI' tathA menkeTa sTeTa yuniTiInA seTelAiTa ane kAmpyuTara prejakaTamAM sodhana kA karyuM hatuM. svadeza AvIne 1976mAM 'nAlanI ane vika ArTsa kaoNleja- valla'viAnagaramAM adhyApaka tarIke joDAyA. ane pachI saraplasa adhyApaka tarIke gatarI thatAM hAlamAM siddhapuranI ema. pI. hAyara sekanDarImAM kAma kare che. pAtAnA viSayane lagatA kompyuTara, mera, bhUgALanA viSayanI kalara philmA tathA anya prakAranI
Page #1267
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1222 sAmagrI vageremAM rUA. teo 'kRSijIvana ', laharI' vi. mAM lekheA lakhe che. prA. caMdrakAnta eca. joSI ( ' akicana ' ) bhRgeLa viSaya sAthe prema. e. ane ela. ela. bI. thaIne rAjakoTanI sAtuzrI vIrabAImA mahilA kAlejamAM prophesara tarIke kAma kare che. jAhera jIvanamAM paNa paDelA che. 1976nI rASTrIya kaTokaTInA samayamAM rAkAra jillA sthA yuvaka koMgresanA maMtrI hatA, ane tyAre rAjakATa jillA sevAdaLa adhikArI tathA janatA yutha phoramamAM jillA - kanvInara che. sArASTra adhyApa3 maMDaLanI kArobArI ane sesAyaTInA presiDanTa pade pazu te rahI cUkayA che. 25,000/- temaNe kharyA che. hAla pravAsI ', vidyAnagara ', leka 6 adhyApaka abhyAsu ane nArnApapAsu tarIkenI gujarAtabharamAM temanI chApa che. atyAre ' aki'cana' nA upanAmathI lekheA lakhe che. kAvyA, gajhalA, zAyarI, vArtAonA zekha paNa dAda mAgI lye tevA che. vidyAthI peDhIne ce!gya mAga dana, peAtAnI seAsAyaTInA vividha maMDaLIne mArga darzana-sUcanA tathA janasevA e jANe ke temanAM jaMtarakAryo thaI paDelAM che. temanI A bahumukhI pratibhAnA vadhu ne vadhu vikAsa thAya ane A krUratA jJAna paNa 'nA samAjane vadhu lAbha maLe evI amArI zubhecchA. zrI zakarabhAI esa. paTela 'ATa mAsTara ' tarIke jANItA khanelA zrI zaMkarabhAI nA janma 1945mAM cANusmA tAlukAnA geArAda gAmamAM thayelA. prAthamika zikSaNa gAmamAM ja meLavyu nAnapaNathI ja citrakAmamAM aAiruci hovAthI A abhirucine kA mAM palaTAvavAmAM prayatna karyA ane tene keLavI. pATaNanI sArvajanika DI. TI. sI. kolejamAM zikSaNa laI 1973 mAM 'A. M.' thayA. citrakAmamAM badhI ja vastuo paranAM citra para sArI hatharoTI keLavela che. paraMtu paurANika citrA, kudaratI citrA ane skecanuM kAma temanA priya viSayeA che. hAla teozrI siddhapuranI zeThazrI ema. pI. hAIskUlamAM zikSaka tarIke peAtAnI sevA ApI rahyA che. vizvanI asmitA saiyada IkabAla husena--khaMbhAta 1 varSe mAtA ane 6 varSanI vaye pahoMcatA pitAnuM nidhana thayuM, stra, nrurumiyAM vakIlanA hAthe jIvana ghaDAyuM, khAnadAna bAbuzAhI kiramAnI saiyada (sAdAta ), abhyAsa ema. e. pAsa ane hindI setraka ( bI. e. ) vyavasAya nyu kembe hAiskUlamAM siniyara kalArka ane phArasI zikSaka; rhindI pracAraka, sAhityanA gadya padya kSetre 1956 thI kalama calAve che. gadyamAM sevaka upanAmathI lakhe che. jIna sAhityika, sAmAjika ane dhArmika pravRttie sAthe sAMkaLAyelu che. vArasAgata susarakArI kudaratI kRpA che. Disembara 1980 mAM dilhI khAte ceAjAyela gAliba inTaranezanala konpharansamAM gujarAtanA pratinidhi tarIke hAjarI ApI gaurava vadhAryu che. khaMbhAta tAlukA yuvaka maMDaLanA maMtrI tarIke, sAhitya kalA maMDaLanA khajAnacI tarIke, jamiyata paMDayA SaSThI pUrti samitinA sekreTarI tarIke temanI sevAo noMdhapAtra che. zrI haribhAI esa. paTela kheDA jillAnA khaMbhAta tAlukAnA jalasaNanA vatanI che. bI. e. bI. eDa, ane anya hindI tathA saskRtanI DigrI prApta karI che. sarvodaya vidyAlaya-khaDAnA AcAya pade hAlamAM sevA ApI rahyA che. 1956-57 thI A kSetramAM zarUAta karI. caDatIpaDatI jIvanamAM Ave che paNa zraddhA, niSThA, pramANikatA, satyapAlana ane niyamapAlana pragatinA rAhamAM haMmezAM prakAza pAtharatAM rahyAM che. svaccha vAtAvaraNu, mahAnubhAvAnuM mA darzana ane preraNAthI jIvanamAM sArI pragati thayAnA temane satASa che. sarvodaya keLavaNImAMDaLa, sevA vistaraNa kendra, vidyA nagara ane AcAya saghanI kArobArImAM sa'kaLAyelA che. khaDA gAmanA zakSANuka, Aragya viSayaka, Arthika ane sAmAjika jAgRtinA badhA ja prayatnA karyo che. zrI gaNapatabhAI zaMkarabhAI paTela temanuM vatana mahesANA jillAnu trAMsavADa hAlamAM mahesANA jillAnA ga'geTanI jAti vidyAlayanA AcAya tarIke sevA ApI rahyA che. hindI ane saskRta emanA mukhya viSaya che. cheka bacapazuthI nATayakalAmAM ane citralekhana-sarjanamAM rasa dharAvatA, pAte bhAratIya saskAra saMskRti ane AdarzonA parama cAhaka che. navA jamAnA
Page #1268
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1223 sAthe tAla milAvavA chatAM bhAratIya saMskRtinAM mUlyane ApaNane pIrase che, tenAthI khAMbhIo ane pALiAvaLagI rahevAmAM vizeSa mAne che. uttara ane dakSiNa mAM zUravIratA pragaTe che, A lokasAhitya ApaNI bhAratanA zaikSaNika pravAso karyA che - jIvanamAM paNa zauryabhUmino sathavAre che. jANavA jevA ane samajavAnI prabaLa utkaMThA che. dezanA zrI kezubhAI bAroTanA mukhethI vArtAo sAMbhaLavI e bhAvI nAgarikane ghaDavAnuM mahAna kAma temane maLyuM che. eka jIvanano dhanya lahAvo che, prasaMgane vAstavika banAvI tenAthI temane pUre saMteSa che. zrotAone e yugamAM laI jAya che. temanI vAta karavAnI zrI nAthubhAI esa. prajApati lI iTAbaddha che. kAThiyAvADI bhASA- ga ane sAthe sitAranI madhura jhaNeNATI, bula'da avAja ane ceTahAra vijApura pAse selerA gAma temanuM mULa vatana, bI. halaka e kharekhara abhuta che. e.bI.eDa. sudhIno abhyAsa. pitAnA abhyAsakALa daramiyAna eka paNa varSa niSphaLa gayuM nathI, Aje teo A kalAkArane janma deraDI (kuMbhAjI) pAsenA mokhAsaNanI sArvajanika hAIskUlanA AcAryapade sevA pATakhilorI nAmanA nAnA evA gAmamAM thaye. temaNe ApI rahyA che. daDha manobaLa ane atUTa saMkalpazakti jIvanamAM ghaNI taDakIchAMyaDI jaI, sAta varSanI uMmare emanAM AgavAM lakSaNo rahyAM che. dharmamAM pUrI AsthA pitAzrInI huMpha gumAvI. bacapaNathI mA zAradAnI tenA dharAve che, jIvananA dareka pagathiye tene pamarATa mAluma upara kRpA thaI ane meghANInA lekaphAhiye parivAra paDe che. aMdhakAramAM paNa prakAza lAdhe che. teozrI preraNA ApI. temanA kaMThanI zailInI lokapriyatA vadhI, vijApura tAlukA mATI kAmadAra saha maMDaLI, kalola gAmaDe gAmaDe DAyarA thavA lAgyA- AkAzavANI uparathI vibhAga mAdhyamika zALAonA karmacArIonI saha0maMDaLI temanA kAryakramo satata vahetA thayA ane Aje A kalela tAlukA vyAyAma maMDaLa, gujarAta prajApati sabhA, kalAkAra kezubhAI gujarAta ane mahArASTra sudhI lokapriya vagere saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. bhUtakALamAM paNa banyA. lokajAgRti lAvavAmAM sArA prayatno karelA. zrI manasukhalAla naTavaralAla mahetA zrI yusuphabhAI ema. rUpAvAlA vatana jUnAgaDha- janma tArIkha 9-12-22, bI. e., surata emanuM vatana - ema. e., bI.eDa, sudhIno esa. TI. sI., bI. eDa. sudhIno abhyAsa. hAlamAM zikSaNa abhyAsa, AphatAba nAmanA ma.sikapatranuM ta trIpada saMbhALeluM. kSetre sArI evI kAmagIrI karI rahyA che. 1942mAM nokarI yunivarsala bradharahUDa jevI AMtararASTrIya vicAradhArAnI arthe muMbaI tarapha prayANa karyuM. 1942-43mAM muMbaInI saMsthAmAM pramukhapadya saMbhALeluM. kAvyo, vArtA nuM sAhitya davA bajAramAM sesamena tarIke kAma karyuM. 1944mAM sarjana karyuM che. zikSaNa kSetre 1971 thI 5dArpaNa kareluM haMsarAja morArajI pablika skUlamAM, 1945-46mAM vimA che. citrakalAno zokha dharAve che, 1973 mAM TaMkArIA kaMpanImAM, 46 thI 48 sudhInA gALAmAM bhAratanA ghaNuM hAIskUlanuM AcArya pada prApta thayuM. ucca zikSaNanI jyAM prAMtamAM drAveliMga sesana tarIke, 1948 thI 1955 bilakula taka na hatI tevA sAdhAraNu kuTuMbamAM janmI sudhI muMbaimAM IlekiTraka lAInamAM, 1955 nA julAIthI dhagaza ane ApabaLathI ucca zikSaNa prApta karyuM. nAna- grAmya vistAramAM prAthamika zikSaka tarIkenI kAmagIrI paNathI ja zikSaNa sAhitya, samAja sevA, rASTrabhakti, daramyAna ekaTarnala abhyAsa khaMta ane niSThAthI cAlu Adarzomukha jIvanane raMga lAgyo hato. lagabhaga AkhA rAkhyo ane 1965 thI gIramAM Avela khorAsA mAdhyabhAratane pravAsa kheDavyo che. mika zALAmAM AcArya tarIkenI sevA cAlu che. muMbaI ItihAsa kathAnA uttama zikAra zrI kezubhAI kalakattA jevA zaherI vistAranA jIvananI hADamArIone pratyakSa anubhava tathA grAmya vistAramAM zikSaNa kSetre sevA boreTa ApavAnI AMtarika preraNA thatAM 1955 mAM paherA vAtAlokagIto ane lokakathAo kAThiyAvADI bhUminuM varaNa chADavuM. kherAsA (gIra) sthAnika grAmapaMcAyata, 'meM gheruM najarANuM che. A kalAne kalAkAro kaMTha dvArA zikSa samitinA maMtrI tathA AcArya tarIke, jUnAgaDha Jain Education Intemational
Page #1269
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1224 vizvanI arimatA jilA AcArya saMghanI kArobArI samitimAM koSAdhyakSa mAM abhyAsa karyo, philose phI viSaya sAthe anusnAtaka tarIke temanI sevA noMdhapAtra che - bhAratanAM ghaNAM sthaLAnuM DigrI meLavI, thoDo samaya prAdhyApaka tarIke sevA ApI. paribhramaNa karela che. gujarAta pablika sarvisa kamizana dvArA pasaMdagI pAmIne zrI raNachoDabhAI maNilAla eka ucca sarakArI adhikArInI pharajo bajAvI rahyA hovA chatAM zikSaNaja gata sAthenA hAryA saMbaMdho cAlu che. kapaDavaMja pAse AMtrolInA vatanI agAlI vidyA svAzya zraddhA ane vizvAsanA. baLe jIvana kSitijene maMdiranA AcAryapade sevA ApI rahelA zrI raNachoDabhAIe vizALa ane AtmazraddhA, dhagaza, niSpakSa ane nisvAthI svabhAvane laIne A kaLa AvyA. temanuM aMgata jIvana svAzrayI zrI gaNapatabhAI lIMbaciyA ane mahenatu che. page cAlIne satata sAta varSa abhyAsa eTharanA vatanI che, ema, e. bI. eDa. sudhIne karyo chatAM esa. esa. sI. mAM 72% mArkasa meLavI tejasvI abhyAsa, nAnapaNamAM pitAnI hUMpha gumAvI - zakayA e ja emanI zakitanI pratIti karAve che. vidyAthI nehIonI madadathI abhyAsamAM AgaLa vadhatA rahyA. e potAnA jIvanamAM pagA2 bane te rIte ja vidyArthIone kauTuMbika javAbadArIo vacce abhAmAM citta parovI ghaDavAnI ane tAlIma ApavAnI temanI uccatame laya siddha karyuM. kuMbhAsaNa keLavaNI maMDaLa, kuMbhAsaNa bhAvanA che. bhAratanA ghaNA pradezonuM paribhramaNa karyuM che. yuvaka maMDaLa aThera vagere saMsthAo sAthe ghaniSTha rIte haju ghaNuM jevA jANavAnI prabaLa maherachA rAkhe che. saMkaLAyelA che. kuMbhAsaNanI mAdhyamika zALAnuM saMcAlana zrI hariprasAda mu. trivedI ane temAM temane sahayoga mahatvano rahyo che. jane taLAjAnA vatanI paNa chellA aDhI dAyakAthI zrI prA. esa. bI. nArUlA bhAvanagaramAM vasavATa karI rahelA zrI trivedI yuvAnavayathI ja hAla visanagaranI ema. ena. sAyansa enDa ArTasa sAhitya, lalitakalA, saMgIta, ane saMzodhananI laganIe kolejamAM vanaspatizAstranA adhyApaka tarIke sevA ApI mAtra 18 varSanI uMmare jJAnagaMgA ane pratijJA jevA rahyA che. temanuM mULa vatana to hArayANA; paNa bI. esa. hastalikhita vArSika aMkenuM saMkalana ekalA hAthe sI. bhAvanagaramAM karyuM. prathama baga DiTiMkazana sAthe. e saMbhALyuM. sAhityanA A kheDANa veLA ! nagaranA saMsthAnuM TI. ku. zAhanI memoriyala prAIjha meLavyuM. mahArAja zrI kRSNakumAra smRti aMkanuM paNa saMpAdana bhAvanagara-jUnAgaDha ane visanagaranI sAyansa kolejamAM kArDa temaja javAharalAla naheru viSe paNa pAchaLathI adhyApaka tarIke sevA ApI cUkelA prA. nAlAne mRti aMka mATenI kAmagIrI karela. yAtrA pravAsenA citrakalAmAM paNa vizeSa abhiruci che. ena. sI. sI. mAM AyojanamAM paNa sAro rasa karyo che. svabhAve sarala paNa eTalo ja rasa le che. pitAnA viSayamAM atyAre vivekI ane nirAzimAnI che. mahAnibaMdhanI taiyArI karI rahyA che. zrI zanubhAI Ara. paTela zrI umedabhAI hI. lIMbAciyA gAma kArelI (tAluko jaMbusara)nA rahIza che. 1964mAM esa. sI. karIne jUna 1965 thI vinaya pATaNa tAlukAnA saMDerA vatanI bI e. bI.TI. vidyAmaMdira pitAnA gAmamAM svaprayatnothI zarU karIne sudhInuM zikSaNa, mahesANAmAM mAdhyamika zALAnA prinsItyArathI ja zALAnA AcArya tarIke rahyA che. zALA mATe pAla tarIkenI temanI sevA, zrI maNilAla davenI preraNAthI temanA jIvanamAM temaNe ghaNI pragati karI - teozrI A adyatana navuM makAna paNa taiyAra karAvyuM che. gAmanI che. badhI saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. Do. paMDayA abhyAsa gika pravRttimAM sAro e rasa laI rahyA che. gRha pATaNa, gujarAta vidyApITha-amadAvAda, Idara zrI harIzabhAI bI. caudharI krizciyana koleja, uttara gujarAta yuvaka maMDaLa pATaNa, surata jillAnuM maDhI gAma temanI janmabhUmi. abhaNa mahesANA jilA vyAyAmamaMDaLa, nAI brAhmaNa hitecchuM Data 5 vAramAM temane uchera thaye, rASTrIya vAtAvaraNa ane vALaMda vikAsanA taMtrI. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1270
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1225 zrI kailAsanAtha bhAlArAma guptA teozrI rAuTa, garla gAIDa, reDakrosa, yunesko, zALA saMgha, AcArya saMgha ane keDaTa sosAyaTI dAhodanI AgrA ji9lAmAM svArA temanuM janmasthAna - ema. saMsthAo sAthe ghaniSTha rIte saMkaLAyelA che. bhUtakALamAM e bI. TI. sudhInA tejasvI abhyAsa, banAsakAMThAnA paNa netrayajJa. rAjaya kIDA mahotsava, yuvaka mahotsava, magaravADAnI hAIskUlanA AcAryanI javAbadArI. 1959mAM akhila bhAratIya AdivAsI saMmelana, sadaguru sevA saMgha AgrAnI vizvavilayanI kacerImAM kArakunathI jIvananI muMbaI ena. sI.sI kempasa, komyuniTI projekaTa, zaikSaNika kArakirdI zarU karI - vividha sthaLe rahIne kAme kama ogaLa pradazana ane sAMskRtika kAryakramamAM temanI sevAo vadhyA. chelA pAlanapura, dAMtA ane hAla magaravADAmAM bheMdhapAtra che. zikSaNa kSetre rasa laI rahyA che. saMtoSathI jIvana vyatIta zrI. pI. o. kAmaThI kare che. manuSya jIvana IzvaraprApti mATe ja maLe che ane te mATe temanA satata prayatna rahyA che. sAdu jIvana, ema. e., ela ela. bI. sudhIno abhyAsa karyo che. ucca vicAro dharAve che. mAtApitAnA tyAgavRtti, Izvara temaNe kolejamAM abhyAsakrama pramANe cAlatA pri. yuni. parAyaNutA, sadAcAra dharmaparAyaNatA vagere sadaguNae zrI thI snAtaka kakSA sudhInA arthazAstra - benkiMga viSayanAM kelAsanAthanA jIvanamAM agra bhAga bhajavyo. ghaNI saMsthAo pustako lakhavAnI bhavya kAmagIrI bajAvI che. temanAM jevI ke ba. kAM. ji. vizva hiMdu pariSadanA maMtrI tarIke, pustako sI. jamanAdAsa prakAzana-amadAvAda, me. bI. esa. ji. mA. zikSaka saMghanA sthApaka maMtrI tarIke, rASTrIya zAha prakAzana-amadAvAda temaja sArASTra yuni. bekiMga sevA samitinA maMtrI tarIke, mAnava maMDaLanA upapramukha eso. dvArA prasiddha thayAM che. A uparAMta temanA maulika tarIke, mA. zALA kIDAmaMDaLanA maMtrI tarIke vageremAM lekha vyApAra, monA, arthasaMkalana jevA vepAra-vANitemanI sevAo noMdhapAtra che. dezanA ghaNe bhAgenuM pari- jayane lagatA dainika patra tema ja mAsikamAM abhyAsakALa bhramaNa karyuM che.' daramiyAna prasiddha thayA hatA. A ja graMthamAM temane eka zrI nirmaLAbena maganalAla nAyaka lekha AMtararASTrIya nANA vyavasthAnI badalAtI paristhitinA saMdarbhamAM rajU thayela che. panAranA vatanI - bI.esasI., ema. eDa sudhIno abhyAsa. zikSaNakSetre ghaNAM varSothI setrA Ape che. hAlamAM zrI yAkubabhAI ema. phaTaka valasADa kanyAvidyAlayanA AcArya tarIke sevA ApI bharUca ji halAnA kahAna gAmanA vatanI che. bI, esa dAM che. garIbImAM temano uchera thaye. valasADanI aneka sI. bI.eDa, ema. eDa ane hindI "ratna'nI DigrI vidha zikSaNa pravRttiomAM temanuM mokharAnuM sthAna - meLavelI che. bharUca jillAnI ghaNI zikSaNa saMsthAo jIvanamAM kAMIka karavuM ja paDaze tevI tIvra uka'ThAthI ja sAthe saMkaLAyelA che. garIbI veThIne bhaNataramAM AgaLa AgaLa AvyAM, vyavasthita ane khaMtathI kAma karavAnI vadhyA. pitAnA gAmanA prathama sAmAnya grejyueTa che. zikSaNa spaSTa rajU Ata ane sAdhanazuddhi dvArA ja artha-upArjana ane khetIvADI kSetre sAro evo 2sa dharAve che. 1964 karavAno daDha nirNaya - haMsavRtti, ane keIpaNa kAmamAM thI 67 sudhI progresiva hAIskUla bharUcamAM pUjA bhAI ena. aMtima dhyeya siddha thatAM sudhI maMDI rahevAnI satata paTelanA mArgadarzana heThaLa eka anubhavI AcArya tarIkenA jAgRti che. AkhA bhAratane zakSaNika pravAsa karyo che. darajajo prApta karyo. sAMsada hAIskUlanA menejiMga sabhyonI zrI mukundarAma aMbAlAla bhaTTa vinaMtIthI sAMsaroda hAIskUlane vahIvaTa paNa saMbhALyo, zALAnuM pariNAma sAruM lAvavA badala sAMsarodamAM temanuM kapaDavaMjanA vatanI - bI. e., bI.eDa. ane hindInA sAruM evuM sanmAna thayeluM. vizArada thayA che. atyAre dAhodanI navajIvana gaTarsa prA. vAsudeva vI. pAThaka hAIkulanA AcArya tarIke sevA ApI rahyA che - kheladilI, khaMta, niSThA, vaphAdArI tathA kSamA ane sahakAranI amadAvAdanI bI.DI. kolejamAM zrI pAThaka saMskRta. bhAvanAe Aje temane ucca sthAne pahoMcADayA che. vibhAgamAM prAdhyApaka ane adhyakSa che. caudeka varSathI Jain Education Intemational
Page #1271
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1226 vizvanI arimatA snAtaka kakSAe adhyApana kare che. teo zrI anusnAtaka yAdagAra sadhiyAro Ape che. mAnavI mAtranI jiMdagIne zikSaka paNa che. ema. e. ane sAhityAcAryanI padavIo jIvavAnI ane jiMdagI tarapha jovAnI rIta judI judI uparAMta, saMskRta ane hindInI vividha parIkSAomAM paNa hoya che, temaNe 28mI okaTobara 1968 mAM pitAnI teoe ucca vaga meLavela che. saMskRta, hindI, gujarAtI jIvanalIlA saMkelI lIdhI e pahelAM 45 varSathI A muMbaInI ane aMgrejImAM temanAM gIto, stotra, kAvya, nATako, samRddhimAM potAnuM jIvana ghaDatara karyuM. zarUAtamAM nokarI vArtAo, abhyAsalekha, vagere vividha patrikAomAM karI kAryadakSa mANasa tarIke nokarI sAthe dhaMdhAne anu pragaTa thatA rahyA che. nava lIdho ane malADa khAte zAha meTala InDasTrIjhanI sthApanA karI. e ja pramANe amadAvAda khAte oDhava AkAzavANI dvArA prasArita temanAM saMsakRta nATaka, mukAme enI bIjI zAkhA zarU karI. teoe pitAnI rASTragIta, geya-nATikA, ane vArtAlApamAM, mA mUtram ? kuzAgra buddhithI ane nipuNa saMcAlanazaktithI Argo saMskRta- geya - nATikA savizeSa AvakAra pAmI. saMskRtanAM InDasTrIjha, ramezacaMdra goradhanadAsa enDa kaMpanI vagere kA , mahAkAvyo, upaniSado, vaidika sUkata saMgraha (gu. kaMpanIonI sthApanA karI, enuM kuzaLatApUrvaka saMcAlana yuni. prakAzana ) Adi maLIne vIseka saMpAdano temaNe karyuM hatuM. Ama teo samAja sevAnI sAthe sAthe eka karyA che. saMskRta patrikA, mArama kAti vagere mukha kuzaLa sthApaka tarIkenI bhavya kArakidI ApaNI vacce mUkIne patronA paNa teo varSo sudhI saMpAdaka rahyA che. zrI bR. gayA che. gu. saM. pariSadanI vya. samitinA sadasya, parIkSA maMtrI vAgU vardhinI sabhAnA maMtrI zrI. rA. pra. samitinA zrI kAnajIbhAI devajIbhAI maMtrI Adi padethI teo sAmAjika ane dhArmika sevA deza ane duniyAnI AjanI bhautika pragatimAM ApatA rahyA che. gujarAta yunivarsiTInI saMskRta abhyAsa pitAnI sUjha-samaja ane haiyAnA gaNita vaDe zUnyamAMthI samiti ane Asa-ejayu. phekaTInA paNa teo mAnada sarjana karanAra kArIgara birAdare ne kALo nAnosUne sadasya hatA. nathI. bhAvanagaramAM ekotera varSanI jaipha uMmare pahoMcelA zrI kAnajIbhAIe dezakALanA ghaNA pravAha joyAprA. candrikA vA. pAThaka. 1914nI laDAI daramyAna pitAzrIe zarU karelA dhaMdhAmAM tereka varSane snAtaka kakSAnuM zikSaNane anubhava nAnI uMmarathI joDAI jaIne anubhavanuM puSkaLa bhAthuM dharAvatAM zrImatI pAThaka amadAvAdanI bI.DI. mahilA meLavyuM. nAnakaDA TekasTAIla pArTanI zarUAta karI che kolejamAM saMskRta viSayanAM prAdhyApikA che. teo saMskRta Aje zAMti TekasTAIlane nAme vizALa vaTavRkSanI mAphaka ane hindInI aneka parIkSAomAM ucca kakSAe uttINa vikAsa sAthe che. bhAratamAM badhI jagyAe temane mAla thayela che. bhAratIya saMskRti ane hindu tathA jaina dharma pahoMce che. zAno temano sAro evo paricaya ane abhyAsa che. AjathI cALIza varSa pahelAM TekasTAila pAsa parapathika, Adi aneka patrikAomAM ane dainikamAM paNa dezathI ja Avate tethI sarakAra sAthe vATAghATo calAvIne temanA lekhe, kAvya, vArtAo Adi pragaTa thatAM rahyAM paradezanI paramITa ApavAnuM baMdha karAvI ApaNA dezanA che. AkAzavANI amadAvAda parathI temanAM aneka gujarAtI kArIgarone mAnyatA maLe, jene pariNAme TekasTAIla kSetre ekAMkIne raju thayAM che. zrI. ba. gu. saM', pariSada, zrI. eka navo ja mAga khUlavA pAmya ane zaTala TekasTA2. pra. samiti jevI dhArmika sAmAjika saMsthAomAM IlanA kSetramAM Aja sudhImAM yazasvI pragati sAdhI- teo satata sakriya rahyAM che. nAnA kArIgarone sahayoga meLavI bhAvanagaramAM mela cunIlAla kALIdAsa zAha InDasTrIjha esosiyezananI sthApanA karI, jenI kAre bArImAM varSo sudhI sevA ApI - bhAvanagara luhAra-sutAra Isa. 1905 navebaranI cothI tArIkhe aDapodarA jJAtinA pramukha tarIke, jJAtinuM vighAthI bhuvana UbhuM makAma janamela zeTha zrI cunIlAla zAhe 63 varSanI lAMbI karavAmAM tana-mana-dhanathI sevA Apela- bhAvanagara cembara jIvanayAtrAmAM dhaMdhA sAthe dharma ane mAnava jAtane eka opha komarsamAM paNa sabhya tarIkenI sevA paDelI che.
Page #1272
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhaga-2 1227 zrI araviMdabhAI esa. bhaTTa zrI iMdubhAI gaurIzaMkara cAturvedI saMskAra, saMskRti ane cAritryane jIvananA roja. patrakAritva kSetre bhAvanagara jillAmAM ghaNAM varSothI barojanA vyavahAromAM paNa vizeSa mahattva ApanArA zrI nIDara, niSpakSa rIte sevA ApI rahelA zrI IndubhAI bhaTTa svAzrayI ane parizramI jIvananA pATha svaprayatna ja cAturvedI mULa pAlItANA pAse khAkhariyA gAmanA vatanIzIkhyA. alabatta mAtA-pitAne vArasa te khare ja. (janma 19-6-1926). gAMdhIvAdI vicArasaraNIvALA jIvananA sarvAgI vikAsanA AgrahI evA temanA pitAzrI parivAramAM emane uchera thayo. dakSiNAmUrtimAM prAthamika paNa maMgaladharmathI raMgAyelA hatA. abhyAsa karIne kaparA saMjogo vacce muMbaI yuni.nA prA2bdha ane puruSArthanA baLe sAmAnya kArakunamAMthI ArsanA grejyueTa thayA. e jamAno hato leka Aja teo kansTrakazana vyavasAyamAM bhAvanagara jillAmAM juvALane, kare ge yA mareMgenA gAjatA nArAo vacce prathama haroLamAM gaNAya che. sAmAnya abhyAsa paNa abhyAsa, bIjI bAju gharane vyavahAra cAlu rAkho, e badhI kaThinAIonA divasone paNa temano eka romAMcaka gajabanA AtmavizvAsa ane AtmazraddhAthI suvyavasthita rIte dhaMdhAne AbAda sthitimAM mUkIne dhaMdhAne itihAsa che. jelayAtrA ane vakhate vakhatanI rASTrIya badhe ja kArabhAra sahaja ane saraLa rIte vahana kace laDatamAM jhukAvavAne kAraNe zaikSaNika kArakirdImAM nAnAjAya che. temanI A siddhi pAchaLa bhagavAna zivanI kRpA paNathI ja aMtarAye UbhA thatA rahyA. temanA pitAzrI paNa ja samaje che. siArASTranA junA aDIkhama AgevAnomAM sAruM mAnapAna pAmyA hatA, pitAnI sAmAnya sthiti daramyAna kudarata pAse pite je kAMI mAgyuM ethI ghaNuM badhuM vizeSa ApI dIdhAne samaya saMjogenA pravAha badalAtA rahyA. 1948tenA prasanna mukha upara bhAva pragaTa thAya che. niyamita mAM bhAvanagara meTara saMghanI sthApanA karI, je pravRttine pUjApATha kayAreya cUkatA nathI. vikAsa Aje vaTavRkSasamo banyA che. A saMghanI cAlatI suMdara vividha pravRttio bhAgye ja kyAMya bIje haze ! | sAmAjika pravRttiomAM taLAjA na garika benkamAM sahakArI dhAra paTela-55nI paNa yojanA amalamAM menejiMga DirekaTara ane hAla DirekaTara ane taLAjAnI mukI- janamabhUmi jUthanAM putranuM paNa cheka nAnI vayathI zaikSaNika pravRttiomAM temano yazasvI phALo rahyo che. te Aja sudhI saphaLa patrakAritva karI rahyA che. zaheranI karatAM ye samudra kinAre AvelA prAcIna tIrtha meTA vividha nAnImoTI sAmAjika pravRttiomAM raktadAna, nATaya gopanAthanA utkarSa ane uthAna mATe temanI tamannA pravRtti, zizuvihAranI mAnava sevAnI pravRttio vageremAM ane thanaganATa e emanA AdhyAtmika jIvananuM ujaLuM temane sakriya sahAga rahyA che. pAsuM che. gopanAthajI TrasTanA TrasTI tarIke chellA ghaNA samayathI satatapaNe eka laDhaNa laIne navo ja jhoka ApI zrI hAjI rahematulA hAjI Adama tathA rahyA che. ane tethI ja zrI bhaTTanA saMskArabhavathI hAjI yunusa hAjI Adama phulArA prerAIne aneka dizAmAMthI temane sahaga maLato rahyo che. potAnI avirata sevAnA parizramathI AdhyAtmika upaleTAnA AgevAna vepArI ane ghaNI badhI sathApravRttione navapalavita rAkhavAmAM ja jIvananuM dhyeya emAM nAnAM moTAM dAnanI deNagI vahevaDAvanAra zeTha zrI banAvyuM che. hAjI rahematulAsAheba nAnI uMmarathI Aja sudhImAM mAnava sevAnAM kAryomAM ghaNI moTI yazakalagI prApta karI che. mAnavajAtanI AvatI kAlane UjaLI banAvavI hoya to dharma ane vyavahArano samanvaya kare ja paDaze tema jItharI hospiTala amaragaDhane mAtabara rakamanuM dAna daDhapaNe mAne che. taLAjA myunisipAliTImAM kAunsilara ane temanA taraphathI maLela che. agAu ghaNe samaya barmA 16-8-77 thI gopanAtha TrasTamAM TrasTI tarIke, sevA (raMguna ) hatA ane vizALa janasamUhamAM sArI evI. ApI rahyAM che. nAmanA meLavI che. guptadAnamAM vizeSa mAnanArA che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1273
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1228 vizvanI asmitA madra sA jhInatula islAmanA pramukha, memaNa jhanAnA jAhera jIvananI zarUAta karI. khetIne temano pitAne hospiTalanA pramukha tarIke temanI sevAo noMdhapAtra che. vyavasAya paraMparAgatane ane tethI kheDUta pravRtti tarapha temanuM dhyAna kendrita thAya te svabhAvika che. sahakArI ghaNAM varSo thayAM oIlamila vagerene vyApAra paNa kSetre mahuvA jUtha che, vi. kA. sahakArI maMDaLInA pramukha sArI rIte calAvI rahyA che. tarIke, mahuvA dUdha utpAdaka sahakArI maMDaLInA DirekaTara zrI bhAskarabhAI bhAnuzaMkara ThAkara tarIke temanuM kAma ghaNAM varSothI cAlu che. mitrane mULa vatana mahuvA- (janma tArIkha 4-4-37) vizvAsamAM laIne kAma karavAmAM mAne che. mahuvAnA jAhera jIvana sAthe ghaNAM varSothI saMkaLAyelA che. zrI jayaMtilAla maganalAla zAha 1967 thI sahakArI kSetre agraNI saMsthAonA sUtradhAra banIne vizALa javAbadArIo vahana karI rahyA che. bhAvanagara jina samAjanA agraNI zrI jayaMtibhAIne 1967thI bhAratIya janasaMgha pakSamAM - 1976mAM aTa: kApaDa lAInane pitAno vyavasAya che. nAnI uMmarathI kAyatamAM eka varSa jelayAtrA bhogavI. Aje teo mahuvA jaina zAsana, ane samAjanI dhArmika, zaikSaNika ane nAgarika benka, mahuvA kheDUta maMDaLanA pramukha tarIke, bhAva- anekavidha pravRttiomAM rasa letAM letAM Aje teo nagara Di. ko. o. benka ane mahuvA khe. vi. maMDaLInA ghaNI badhI saMsthAonA mobhI banIne yazasvI sevA DAyarekaTara tarIke, baLavaMtarAya mahetA oIla prosesiMga ApI rahyA che. sosAyaTI bhAvanagaranA DirekaTara tarIke temanI sevAo noMdhapAtra che. samagra bhAratane pravAsa kheDela che. jAhera riddhicaMdra jana saMgItakalA maMDaLathI temanI prAthamika kAmamAM ghaNA mitronuM sAruM evuM temanuM jUtha che. kArakirdInA zrIgaNeza thayA. te pachI uttarottara eka svayaMsevaka tarIke temanuM ojasa UpasatuM rahyuM. krame krame zrI hanubhAI khImajIbhAI navapada ArAdhaka maMDaLa, kApaDa bajAra esosiyezana, lokasAhityamAM rasa dharAve che. akhila vahIvaMcA bhAvanagara jaina saMgha, davAkhAnuM, jina keLavaNI maMDaLa vageremAM AroTa samAjanA maMtrI tarIke rAjakoTamAM sAruM evuM temanI AgevAnI dIpI UThI che. jana dharma prakAzanA taMtrI kAma karI rahyA che. ghaNuM ja umadA svabhAvanA che. pade rahIne sAruM kAma karyuM. rUA. 125/-mAM sAdAM lagnanI emanI kAMtikArI yojanAthI madhyamavarganA mANasomAM zrI jItendrabhAI bAbulAla zAha teo khUba ja prItipAtra banyA - madhyama vargane dareka sahavAnA vatanI khetI pravRtti sAthe saMkaLAyelA - rIte dareka kSetramAM upayogI banavAnI temanI viziSTa 195rathI jAhera jIvananI zarUAta karI - 1962 thI janAothI zAsananA bahALA samUhe bahuja jhaDapathI sahakArI ane kheDUta pravRtti zarU karI. kheDUtone mATe temane UMcakI lIdhA. tIrthayAtrAo paNa ghaNI karI che. hAIbrIDa nALiyerI mATenA ropA levA be vakhata keraLa zrI bhagavAnabhAI hakAbhAI luhAra rAjyanI mulAkAta lIdhI. mahuvA jUtha maMDaLImAM sabhya tarIke ane pramukha tarIke temanI sevA noMdhapAtra che. sAvarakuMDalAnA vatanI. be gujarAtI sudhIne ja cembara opha komarsamAM sabhya tarIke, gujarAta rAjya abhyAsa. pitAnI nAnI kumaLI vaye pitAzrInI kAMTA nALiyerI vikAsa ane saMvardhana sthAyI samitinA sabhya udyAganI nAnI dukAnamAM dhaMdhAmAM joDAI gayA- khetI tarIke, jJAti hitanI pravRttimAM mokhare rahIne bhAga lIdhA upayogI keTalAMka sAdhano banAvatA - bIja vAvavAnA che. bAgAyata kAmomAM temane khAsa zekha ane kheDUtone lokhaMDanA DAMDalA - je paddhati Aje paNa hayAta che. vadhu ne vadhu lAbha maLe tevI pravRttimAM vizeSa rasa dharAve che. sAmAjika kSetre teo luhAra jJAti sevA samAjanA zrI mahamadaalI mAsumaalI vADIyA upapramukha hatA. lakSamInArAyaNa maMdiranA vikAsa mATe temaNe mahavAnA vatanI che. janma tArIkha 4-6-1936. zakaya sevA bajAvI che. dhaMdhAkIya daSTie DAyala sisTamacamALIsa varSanA zrI mahamadaalIbhAIe 1970thI nA kAMTA banAvavAnuM bhaviSyane plAna che. chellA cAra Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1274
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 dAyakAthI kAMTA udyogamAM tenA mahALeA anubhava - putrAne mArgadarzana ApI rahyA che. zAha amRtalAla caMdulAla. uttara gujarAtanA zaMkhalapuranA vatanI, hAlamAM dhadhArthe madrAsa rahe che. dheAraNa AThanA sAmAnya abhyAsa paNa jhaverAtanA dhaMdhAmAM khUkha ja khAGeza ane pAvaradhA banelA zrI amRtalAlabhAI e zraddhA, hiMmata ane AtmavizvAsathI dhaMdhAne khIlavyeA. zakti pramANe darekane madada karavAnA temanA paragaju svabhAvathI seAnA prema sa'pAdana karI zakayA che. vAMcana, manana ane garIkha madhyamavargane madadarUpa thavAnI temanI tamannA che. zrI prANalAla jIvarAjabhAI vyAsa jUnAgaDha jillAnA jAhera jIvananA agraNI kAya"karAmAM zrI prANalAlabhAInI gaNanA prathama harALamAM thAya che. sAmAjika, dhArmi ka ane jAhera hitanAM vikAsa kAryoMmAM temaNe haMmezAM tana-manathI bhAga ApyA karyA che. sAduM baLe nAmanA jIvana, ucca vicArA e emanI khAsa viziSTatA che. jUnAgaDha vibhAgIya nArgAreka sahakArI benkanA pramukhapadethI temaNe vizALa jana samudAyane vividha yojanAe dvArA gauravaprada sevA ApI che. jUnAgaDha zahera sudharAInA sabhya tarIke ane bIjI aneka sasthA sAthe sakaLA celA rahIne leAkApayeAgI kAmA karatA rahyA che. zrI jayazaMkara harilAlabhAI paMDayA vaDodarA taraphanA mULa vatanI, rASTrIya raMge raMgAyelAbhArata che|DA AMdolanamAM kAma karyuM. 1943thI zikSaNa kSetramAM praveza karyo. bhAratanAM badhAM ja dazA~nIya sthAneAnI mulAkAta lIdhI che. 1963 mAM gujarAta yuni. mAM sa'skRta sAthe ema.e. thayA. kaoNlejakALa daramyAna paDavAne nAme sAhityaka pravRttio calAvatA. amala zrI jasubhAI maNilAla mahetA bhAvanagaramAM mAnavasevAne kSetre eka viziSTa pravRtti hAtha dharavAmAM je keTalAka mAnavatApremI mitrae Ayojana karI amala karAvI rahyA che te jUthamAM zrI jasubhAI mahetAnA paNa sagIna phALA rahyA che. bhAvanagara savicAra sevA samiti dvArA hAspiTaleAmAM garIba 1229 daDhI Ane davAdArU uparAMta bhAjana aMgenI suauMdara vyavasthA zistabaddha rIte koIpaNa jAtanI pablisITI karyo vagara mUMge mADhe anukaraNIya sevA ApI rahyA che. zrI jasubhAI mULa kaLasAranA vatanI che paNa chellAM ghaNAM varSothI bhAvanagaramAM phIlipsa DiyAnA vyApAramAM magna che. teozrI kudaratI AphatA vakhate ghaNI sArI kAmagIrI ajAvatA rahyA che. bhAvanagara vRddhAzramamAM temanuM sAru evuM pradAna - prasaMgeApAtta netrayajJanu AyAjana, ane hAIskUla mATenA kuMDamAM moTI rakama bahArathI lAvI ApavAmAM sAre evA sahayoga che. bhUtakALamAM kaLa sAranI paMcAyata ane sahakArI pravRtti sAthe paNa sa'kaLAyelA hatA. zrI nautamalAla ThAkarazI mahetA sArASTranA agraNI vyApArIomAM zrI nAtamabhAInu sthAna mAkhare che. rAjakoTanA vatanI paNu ghaNAM varSothI bhAvanagaramAM sthira thayA che. InTara ArTsa sudhInA abhyAsa chatAM vyavahAradakSatA ane AvaData dvArA Apa meLavI che. samAjasevAnI pravRtti te nAnapaNathI ja kuzaLa rIte karatA AvyA che. achata ane taMgInI kAramI paristhitiomAM rAjakATa sevA samAja sudha ane bIjI sasthAo dvArA teo ghaNA ja upayAgI banyA che. sthAnakavAsI jaina sa`ghanI menejiMga kamiTInA membara tarIke, gujarAta rAjya pATo eDavAijharI eDa nA membara, relave sTezana kansalTezana kamiTInA membara tarIke, ela inDiyA sTeTa pIpala konpharansamAM koSAdhyakSa tarIke yazavI sevA bajAvI che, muMbaImAM ghATaka|paranI jAhera jIvananI pravRttimAM mAkhare che. koMgresanA mukhya anuyAyI che. jillA koMgresanI badhI ja pravRttimAmAM temanA sahakAra hoya che. 1966mAM teezrI cembara oAk kAma - bhAvanagaranA pramukha tarIkenI yazasvI kAmagIrI jAvI che. temanA milanasAra ane sahRdayI svabhAvathI sAnA prIAMtapAtra banI zakayA che. bhAvanagaramAM bhAvanagara mazInarI saplAiMga kuM. dvArA dhaMdhAdArI kSetre ghaNI meTI pragati hAMsala karI che. zrI ramaNalAla cheTAlAla gAMdhI janahitanAM aneka zubha kAmomAM manane ekAgra karI aMtaramAMthI nIkaLela sevAyAtane jhaLahaLatI rAkhavA satkAryonA sarjana mATe gAMdhI ceriTebala TrasTanI sthApanA
Page #1275
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI amitA 1230 karanAra zeThazrI ramaNabhAI gAMdhIne gujarAtamAM ThAsarA zrI ramaNabhAIe vyavasAyane lagatI anekavidha gAmanA nAgaravaNika jJAtimAM siddha puranA khyAtanAma pravRttio vistArI je pAMgarIne vaTavRkSa banI. A badhI dhArAzAstrI zrI choTAlAlabhAInA gRhe mAtuzrI kamaLAbAnI javAbadArIonI sAthe janasevA ane vatana pratyenI kUkhe janma thayo. (janma tArIkha 11-11-1915) zrI mamatAne kyAreya bhUlyA nathI - temanI tIvra buddhi zakti, ramaNabhAI bAlyakALamAM ja sevA svAzrayanA pATha zIkhyA. kartavyaniSThA ane khaMtabharyo zrema karavAnI tatparatA dIrdhadaSTivALA vaDIloe temanuM ghaDatara karyuM ane tethI te vizeSa jovA maLI - cokasAIbharI kuneha ane eka teo zista ane satyanA himAyatI banyA, zaddhi ane saMniSTha samAja sevakamAM joIe tevI dhagaza tenAmAM satyaniSThA vizenA keTalAka cAle temane gaLathuthImAMthI IAje teo ucca Asane birAjamAna che. tenI maLelA. Aje teo anekavidha saMskArI. sAmAjika pAchaLa temane Atmabhoga ane athAka kaSTabharyo zrama ane zaikSaNika saMsthAo sAthe saMkaLAyelA che. khAsa karIne paDelo che. ArogyakSetre emanuM pradAna noMdhapAtra rahyuM che. vatana ThAsarAnI dhI je. ema. desAI hAIskUla, mahA lakSmI kanyAzALA, vitajaka maMDaLa, hospiTala, pustaanDara grejyueTa sudhInuM zikSaNa prApta karI bahu ja kAlaya, chAtrAlaya, mahilA sevA kendra, zIraDI sAIbAbA kumaLI vayamAM muzkelIonA kaparA saMjogone sAmano maMdira, polIo hepiTala temaja Ara. sI. gAMdhI vArigRDa karI khaMta ane dhIrajathI kAMIka pragati karavA mathatA ThAsarA evI aneka saMsthAone temanI deNagI prApta thaI rahyA. 1934mAM lAhoramAM AyAtanikAsane svataMtra che. samAjasevAnAM A badhAM ja kAmamAM temanAM dharmapatnI dhaMdhe zarU karyo paNa A yuvAna haiyAne eTalAthI saMtoSa zrImatI nirmaLAbahenane sahayoga haMmezAM rahyo che- na thayo. 1939mAM muMbaI AvyA ane eka kaliyariMga zrImatI nirmaLAbahenanI sAthe zrI ramaNabhAIe vizvanA ejanTanI peDhImAM menejaranI nokarI svIkArI jemAM aneka dezone saMskAra pravAsa kheDayo che. temanI aneka temaNe temanI kAryadakSatA, niSThAnI pratIti karAvI. samaya sevAnI kadara rUpe ThAsarAnA nAgarikoe 1928 mAM jatAM 1946mAM zrI ramaNabhAIe ekasapresa TrAnsaporTa bhUtapUrva mukhyamaMtrI hitendra desAInA varada haste mAnapatra li. nI sthApanA karI - kaliyariMga ejanTasa tarIke enAyata thayeluM ane bhAre me huM bahumAna meLavyuM. temanA vyavasAya zarU karyo je peDhIe temanA puruSArthathI eka pratima suputro zrI vinodabhAI, zrI kirITabhAI, zrI azvinabhAI siddhi hAMsala karI. vyavasAyane lAgatA temanA anya A vyavasAyamAM sAthe joDAyelA che. bhAI zrI azvinabhAI kansana jevA ke mesarsa kreIna hAyariMga kuM. mesarsa vaDodarAmAM gujarAtanI prathama kakSAnI pAzcAtya banI 4 ekapresa reDavejha ane mesarsa elAIDa zipiMga enDa Star adyatana hoTala ekaspesa Telsa prA. li. nuM TrAnsaporTa kuM. zarU karyA jenI amadAvAda, vaDodarA, govA saMcAlana kare che. zrI ramaNabhAInuM vizALa kuTuMba AnaMda ane gAMdhIdhAma khAte zAkhAo sthApI. keIna ane kilelathI rahe che. sukhI che, teo vAMcana ane taravAne TreIlara dharAvanAra ekamAtra kalayariMga ejanTa tarIkenuM zokha dharAve che, samAjasevAnA kAmamAM paNa haMmezAM temanuM nAma cogaradama mazahUra banyuM che. tatparatA dAkhavI che. gujarAta sTeITa phaTalAIjharsa ka, narmadAvelI phaTI. gujarAtanI ekamAtra ceriTebala dAMtanI hospiTala lAIjharsa, zrIrAma pharTIlAIjharsa keTA, bIralAnuM kaTI. Arogya sevA maMDaLa saMcAlita " Ara. sI. gAMdhI sArva. lAIjharsa saMkula, jhaArI egro kemIkalsa li. gevAnuM janika DenTala hospiTala" temanA nAmathI cAle che. vaDe - kalIyariMga tathA TrAnsaporTanuM kAma tema ja amadAvAdamAM darAnI anya hospiTalo jevI ke yogInI vasaMtadevI seTelAITa sTezana tathA eTamika enajInuM kAma pUrNa hospiTala, phIjhIyotherApI senTara, Arogya kendra, hara dvAra karavA temanI peDhIe yazakalagI prApta karI che. A uparAMta gujarAtI dharmazALA TrasTa, badrInAtha, nAthadvArA, tathA bAraDolI syugara phekaTarI, keDInAra syugara phekaTarI, bajAja, zramamaMdira TrasTa ane anya keTalIka skUlamAM sArI rakamanAM makanDa, keliko. cembara temaja bhArata hevI IlekaTrIkasanA dAno karyA che. A upara ema. esa. yunivarsiTImAM paNa kAryamAM paNa temanI peDhIne phALe ghaNe yaza jAya che. temanuM sAruM evuM pradAna che. saMskAra saMpanna zrI ramaNa -- Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1276
--------------------------------------------------------------------------
________________ sa darmagraMtha bhAga-2 1231 bhAIe dAya, kIti ane gauravane vividha kSetre vividha saMsthA mATe tana-mana-dhanathI sevA karI eTaluM ja nahI rUpe vikasAvyAM che. paNa mahesANAmAM saMsthAmAM jina maMdiranA nirmANa mATe rU 16001 jevI rakamanuM dAna ApyuM hatuM. A uparAMta zeThazrI kezavalAla manasukhalAla mahAvIra jana vidyAlayane rUA. 25000 nA be TrasTa ApIne be vidyAthI skolara ApyA che. teo udArapATaNa tAlukAmAM kaMtharAvI gAmanA zrI kezavalAlabhAI carita - vidyApremI ane kAryakuzaLa hatA. nAnI uMmaramAM kalakattA jaI pahoMcyA. sAhasika ane dIrgha. daSTithI vyApAramAM jhaMpalAvyuM. dhIme dhIme AgaLa vadhyA. potAnA gALanI unnati mATe sadA jAgRta rahetA kalakattAthI muMbaI AvyA. ahIM zerabajAranuM kAma karatAM ane samAja tathA dharma pratye khaMta ane cIvaTathI kArya karatAM bhArata kelaTAra saplAIMga kuAM. zarU karI temAM khUba ja karatA rahyA. temanAM dharmapatnI paNa dharmaniSTha ane guNApragati karI ane dhaMdhAne vikasAvyuM. zivarI ane nurAgI che. potAnA putro ane kuTuMbanI aikyatA jaLavAI kuralAmAM Damane ane kolaTArane dhadha cAle che. bombe rahe te bhAvanAthI goregAmamAM lakSmIkuMjamAM AkhuM kuTuMba gesa ku. li. nA sela ejanTa che. nAnapaNathI ja zikSaNa rahI zake tevI suMdara vyavasthA karI che. pratye lAgaNIzIla hovAthI pitAnA 108 gALanAM bALako 73 varSanI uMmare lIlama lIlIvADI ane baheLo mATenI zikSaNa saMsthA-vidyArthI gRha zarU karavAmAM teo parivAra putrone soMpI cirazAMtimAM poDhI gayA. maheagraNI hatA. A saMsthAnA pramukha tarIke varSo sudhI sANAnA vidyAthIgRha tathA goLa ane sanehIjanone sevA ApI ane saMsthAnA vikAsa mATe harahaMmeza temanA jevA ke hadayI AtmAnI na purAya tevI khoTa jAgRta rahetA hatA. vRddhAvasthA hovA chatAM jIvanabhara A paDI che. ' wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww vinA sahakAra nahi uddhAra Te. naM. 160 dhI hiMmatanagara ko. o. egrI. proDayusa mesesiMga enDa seli sosAyaTI li. hiMmatanagara (esa. ke.) sthApanA 21-1-64 adhikRta zera bhaMDoLa bharapAI thayela zera bhaMDoLa nA. sarakArazrIne zera phALA rIjharva tathA anya phaMDa kAmakAjanuM bhaMDoLa rajIsTarDa naM. 2368 eDiTa varga "ba" rU. 5,00,000-00 rU. 4,06,850-00 rU. 19,970-00 rU. 6,63,232-00 rU. 13,0749-00 tulasIbhAI vI. paTela ekAunTanTa bhagavAnadAsa eca. paTela pramukha zyAmajIbhAI DI. paTela upapramukha kAntIbhAI ke. paMcAla menejara [ lena sarvisa ] Jain Education Intemational
Page #1277
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1232 vizvanI asmitA bAlAmRta segaDInuM nirmANa karyuM. rasarasAyaNa bhamenI banAvaTanI vidyAmAM paNa temaNe sArI evI nipuNatA meLavI hatI. AkhIye jiMdagI vaiidakIya jJAna saMpAdana ane samarpaNamAM kADhI. emanA avasAna bAda vyavasAya temanA putra nAraNadAse saMbhALe. emAM paNa emaNe khUba ja sArI pragati karI. bahu ja nAnI uMmaramAM zrI nAraNadAsabhAInuM avasAna thayuM. atyAre temanA putra zrI kRSNalAla peDhInuM saMcAlana karI rahyA che. emanI prakhyAta kAThiyAvADI bAlAmRta sAgaThI. Aje e pitA putranuM sAcuM smAraka Aje paNa bhAvana garanA AMbA cokanI davA bajAramAM racAyeluM che. zrI rAmadeva caMpakalAla pArekha : zrI savajIbhAI paTela bhAvanagaranA vatanI che. yuvAna ArkiTekaTa - eji. kansTrakazana lAInamAM ghaNAM varSothI bhAvanagaramAM sthira niyara tarIke biDiMga kanTrakazananA kAmamAM ghaNI thaIne saurASTravyApI nAmanA meLavI che. nAnI uMmaramAM praviNyatA batAvI che. kasTrakazananAM saMkhyAbaMdha kAmo pUrAM karI saurASTramAM custa Arya samAjIsTa vicAro dharAvatA parivAramAM AgevAna keneTrekTara tarIke jANItA banyA che. temano uchera thaye - evA ja umadA Adarza saMskAra dhArI pAse sarasiyA gAmanA vatanI zrI haribhAI emane paNa lAdhe e svabhAvika che. bhAvanagaranI Arya rAmajIbhAI paTela vagere sAthe rahIne ghaNuM kAma - jevAM samAja saMsthA sAthe chellAM vIza varSathI saMkaLAyelA che. ke zetruMjI DAbA kAMThA naheranuM arthavarka, ane sivila saurASTra Arya pratinidhi sabhAmAM pratinidhi tarIke ane varka. DelakInsa navA baMdara bhAvanagara - "zanala hAIve sthAnika AryasamAjanA maMtrI tarIke temanI nAMdhapAtra morabIthI mALIyA, mALIvAthI sUrajabArI, navA baMdara sevAo paDelI che. bhAvanagara uparane kAunTara veITa leTaphorma vagere aneka bAMdhakAmamAM temanI zaktinI pratIti karAvI che. samAjanA keTalAka saLagatA prazno- khAsa karIne AtmahatyA praznamAM ghaNA samayathI UI DuM saMzodhana - amRtalAla padamazI mahetA maMthana karI rahyA che AtmahatyAnA kAraNe ane tenA saraLa upAyo upara eka pustaka paNa pragaTa karavA dhAre che. zeThazrI amRtalAla mahetA hiMmatanagaranA vatanI che. vyavasAye vepArI che. 18 varSanI nAnI vaye emaNe hiMmatasva. vaidya navanIdharAya harajIvanadAsa mahetA tanagaramAM eka rAjakuTuMbanA kArabhArI tarIke sevA Apatemane janma umarALAmAM che. nAnI uMmare pitAnuM vAnI zarU karelI. tyAra bAda 40 varSanI uMmaramAM teozrIe lekasevAmAM jhaMpalAvyuM. kuneha ane vicakSaNa buddhithI chatra gumAvyuM. mAmAnA vyavasAya vedaka ane kariyANAno amRtalAlabhAIe hamezAM jIvanane pragatimaya banAvela che. hAI cA2 aMgrejI sudhInA vidyAbhyAsa karI vidaka ane hAla teozrI hiMmatanagara jaina zvetAmbara saMghanA TrasTIzrI vanarapatinuM pratyakSa jJAna saMpAdana karavAno puruSArtha che. temaja hiMmatanagara keLavaNI maMDaLanA sakriya sabhya che. Adaryo. Ayurvedano abhyAsa karI pitAnA nAnAbhAI zAMtibhAIne sAthe rAkhI dhIme dhIme emAM pragati karatA kaccha, kAThiyAvADa, mAravADa, uttara bhArata tema ja rahyA ane thoDA samayamAM ja bALakanAM dardonA niSNAta mahArASTranI teoe saphara kheDI che. temanAM dharmapatnI tarIkenI kIrti saMpAdana karI. bALakonAM dardo mATenI kamaLAbena dharma pratye khUba ja anurAga dharAve che. temanA Aja paNa prakhyAtinI Toca upara birAjatI kAThiyAvADI putra Do. caMpakalAla hiMmatanagaranA agragaNya tabIbomAMnA Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1278
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1233 eka che. amRtalAlabhAI guptadAnane khUba ja rasiyA che. vardhamAna tapa, enI tapa jevAM AkarAM tapa karI dharma dhArmika kSetre teone umadA phALe che. hAla teozrI pratye apAra zraddhA teoe darzAvI hatI. kartavyaniSTha, nivRtta banI dharma-ArAdhanA ane sAmAjika kArya karI dharmaniSTha ane parama tapasvinI gajarAbena dIrdhAyuSa bane rahyA che. temaja thiyosophikala sosAyaTInA mAjI upaje e ja prabhu prArthanA. pramukha hatA. zrI popaTalAla trIkamalAla vakhAriyA zrI DAhyAlAla chaganalAla zAha hiMmatanagara tAlukAnA gAma mehanapuramAM janmelA, hiMmatanagara tAlukAnA eka nAnakaDA gAma DhaMDharamAM 20 varSanI nAnakaDI vaye dhaMdhAmAM jhaMpalAvanAra popaTalAlajama laI potAnA siddhAMta ane dayeyanI navIna duniyA bhAI e jIvanane hamezAM dhyeya, pharaja ane kartAvya mAnI, sajavA ArUDha banelA DAhyAlAlabhAI kevaLa sAta dhArmika jIvana jIvavAmAM ja potAnuM vyaktitva dIpAvyuM che. copaDIne abhyAsa karI vyApAramAM parovAyA. svataMtra buddhithI ane sevAne kendrasthAne rAkhI temaNe jIvananAM 1 sametazikharanI puNyaprabhAvita yAtrA karI emaNe navAM navAM kSetromAM pagaraNa mAMDyAM. zarUmAM beraNA mukAme jIvanane sArthaka banAveluM. 30 varSanI vaye muMbaI AvI zikSakane pavitra vyavasAya svIkArI lIdhe. gAmanI prAtha* nokarI dhaMdhAmAM nipuNa thayA. pitAnAM dharmapatnI vimaLImika zALA mATe be rUma banAvavA dAna ApyuM, e paNa bahenanuM bhara yuvAnImAM mRtyu thatAM putranI javAbadArI bALakonA sarvAgI vikAsa karavAnI eka sAttvika bhAvanA pitAne zire AvI paDI. ne lIdhe ja prema ane sahakAranI keDI para pitAnA vepArI AlamamAM paNa emaNe sArI nAmanA meLavI jIvanane emane navapallavita karyuM. emanAM patnI hIrAbena bane che. dAna, puNya, dharma ane kartavyane pitAnA jIvananAM che. dAna. paNa? paNa khUba ja pavitra, dhArmika ane tapasvinI che. pitAnA sutro emaNe mAnyAM che. avAranavAra dAnane pravAha emaNe jIvanane kartavyanI phoramathI sugaMdhita karI, yazasvI avirata cAlu rAkhyA karyo che. samAjopayogI kArya karavAmAM kIrtinA praNetA 72 varSanI vaye svargavAsI thayA. bhagavAna paNa emaNe kayAreya pAchI pAnI karI nathI. prabhu temane emanA sadagata AtmAne cirazAMti bakSe. zakti ane preraNA Ape e ja abhyarthanA. zrImatI gajarAbena devacaMdabhAI vakhAriyA. zrI jayacaMdabhAI chaganabhAI dhruva. rUpAlanAM vatanI. gajarAbena sAtvika, dhArmika ane saurASTranA pelerA baMdaramAM janmelA jayacaMdabhAIe umadA AcArasaMhitAnuM bIjuM nAma jIvana che ema meTrika sudhIne abhyAsa karyo hate. sane 1914mAM puravAra kare che. teo khUba ja dhArmika hatAM. temaNe sameta bAhayAvasthAe raMgunamAM vepAra kSetre jhaMpalAvyuM hatuM ane zikharanI yAtrA karI hatI tema ja saurASTra tathA mAravADane emanA ja karakamalo vaDe raMgunamAM jaina dhArmika pAThazALApravAsa paNa karyo hato. nI sthApanA karI. tema ja maMtrI tarIke 27 varSa sudhI sevA karI. 1942mAM bIjA vizvayuddha vakhate raMguna choDI jIvanamAM kevaLa sukha ane AnaMda ja nathI. kyAreka A sevAbhAvI prava sAheba tamAma mAla milakata mUkI duHkha paNa mAnavIne sahana karavuM paDatuM hoya che. teo parivAra sahita gujarAtamAM AvI vasyA ane gujarAtamAM 34 varSanI uMmaranAM hatAM ane temanA pati devacaMdabhAInuM nidhana thayuM. samagra parivAranI javAbadArI gajarAbenane paNa dhArmika kSetre amUlya pradAna karyuM che. zire AvI paDI ane emAMya vaLI emanI moTI dIkarIne temanAM patnI zrI vasaMtaprabhAvatIbahena paNa emanI svargavAsa thatAM emanA mAthe Abha tUTI paDayuM, paraMtu jema khUba premALa, sadguNI, suzIla, vicakSaNa buddhimAna che. AvI kasoTImAMthI paNa prabhu pratye apAra zraddhA rAkhI, jayacaMdabhAInA putro paNa DokaTara, vakIla ane prinsipAlanI daDha manobaLa keLavI teo bhaktimArga tarapha vaLyAM. malADa padavI pAmyA che. teozrIe gujarAtamAM jaina tattvadevacaMdanagara jaina zrAvika upAzrayamAM varSothI sevA ApatAM jJAna vidyApIThanA mukhya saMcAlaka tarIke 30 varSanI hatAM. avAranavAra saMgha pUjana, tyAgIonuM bahumAna, temaja amUlya sevAo ApI hatI. 54 ekaDA vizA zrImALI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1279
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1234 zrI amIdharabhAI cunIlAla joSI vadhyAM. vizvanI asmitA jana jJAtimAM zeTha himacaMdabhAI kapuracaMda taraphathI ziSya zrI bhogIlAla kaMkucaMda zAha vRttinA teozrI maMtrI hatA. temaNe brahmadeza, gujarAta sAhasa vinA siddhi nathI" e jIvanamaMtrane potAnA temaja sirASTranA pravAsa kheDayA hatA. jIvanamAM utAranAra zeThazrI bhegIlAlabhAI mAtra 13 varSanI vaye abhyAsa mUkI, vicakSaNa buddhimattAthI muMbaI AvI vepAranI zarUAta karI. 25 varSa pachI teo goDIjI sAbarakAMThA jillAnA gAma dAvaDanA vatanI amIdhara- jaina borDiganA pramukha banyA. pitAnI kuneha temaja bhAI dhaMdhAnA kSetramAM prathama paMktinuM sthAna dharAve che. nItimattAne kAraNe meTalanA vepAramAM teo AgaLa 15 varSanI nAnI vaye pitAjInI zItaLa chAyA gumAvI ane kudarata paNa jANe koTI karatI hoya ema 20 varSanI vaye mAtAnI premALa mamatA gumAvI - mAtA savastha sAbarakAMThA jillAnA AgaleDanA A saMgrejI traNa thayAM. AvI paristhitimAM potAnA ja svaprayatna AgaLa copaDI bhaNelA kuzaLa vepArI elyuminiyama maracanTa AvavA amIdharabhAIe bhagIratha prayatna karyo, esosiyezananA mAnad khajAnacI banyA. teonI cIvaTa ane namUnedAra kAryakSamatAnA lIdhe ja AgaloDa jaina | muMbaImAM pitAnA pitAnA cAlu dhaMdhAmAM kAmagIrI saMghanA 13 varSa sudhI TrasTI rahyA. jaina derAsaro tathA zarU karI dhaMdhAnuM prAthamika sAruM evuM jJAna emaNe mANIbhadra tIrthanI pragati mATe sAro evo phALo ekaTho meLavI lIdhuM. chellAM daseka varSathI teo khanIja zodhakhoLa karavAmAM bhogIlAlabhAIe sArI evI jahemata uThAvI che. mAM nipuNatA meLavI rahyA che. 2008mAM mULa nAyaka sumatinAtha bhagavAnanI pratiSThA teone athAga puruSArtha, daDha manobaLa ane vicakSaNa karAvI dharmamaya jIvananuM dRSTAMta emaNe pUruM pADayuM. buddhi - temanI pragatinA AdhAra staMbha che. teo sAmAjika keLavaNI kSetre paNa emanuM apAra mamatva hatuM jenI ane zekSaNika bAbatamAM paNa UMDo rasa dharAve che. phalazruti rUpe temaNe zrIkAMThA sattAvIsa visA zrImALI jana pitAnA gAma dAvaDanA vikAsamAM emanuM khUba ja mahattavanuM jJAtinA bALaka mATe phaMDaphALe jAte ApI, anya bhAIcogapradAna che. ono sahakAra meLavI - majabUta ane pagabhara saMsthA UbhI karI. zrI mUlacaMda rAmacaMda zAha temanAM patnI zrImatI subhadrAbena pazu dharmaparAyaNa bAlyAvasthAmAMthI ja abhyAsa choDI pitAjInA temaja paropakArI, udAtta svabhAvanA che. dhaMdhAmAM jhukAvanAra, mUlacaMdabhAI hAla 80 varSanI uMmara ' dharAve che. teo DhaMDharamAM janmyA hatA. eka mAnavI zrI harakhacaMda tArAcaMda vorA tarIkenA udAtta guNe emanA vyaktitvamAM rahelA che, sAbarakAMThA jillAnA aDapodarA gAmanA jana kArya sevA, paropakAra, dayA, paragajutA, ane svAvalaMbIpaNuM - kartA che. dhoraNa 9 sudhI abhyAsa karyA bAda 19mA varSathI vagere guNethI emaNe emanA jIvanane dIpAvyuM hatuM. nokarIne mArga grahaNa karyo. pacIsa varSanI uMmarathI emaNe janatA-janArdananI mUka sevAmAM jhaMpalAvyuM. - teozrIe saurASTra, uttara pradeza, bihAra, mAravADa ane rAjasthAnanI yAtrA karelI che. emanAM sva. patnI harakhacaMdabhAI jina dharma pratye paNa atyaMta mamatva caMpAbena apaMga sthiti dharAvatAM hatAM. ema chatAM khUbaja darzAve che. devacaMdanagara jina derAsaranA kArobArI sabhya vicakSaNa buddhi ane saraLa svabhAvanAM, dhArmika manovRtti che. A uparAMta teo dharaNendra sosAyaTInA paNa maMtrI vALAM hatAM. mUlacaMdabhAIe nAnAM moTAM aneka dAna karyA tarIke rahyA che. dhaMdhA kSetre paNa emano amUlya phALe che tema ja hAla gAmanA TrasTI tarIke sevA ApI rahyA che. che. sTenalesa maracanTa esosiyezananA be varSathI maMtrI dIkarA harakhacaMdabhAI pitAjInI jema ja paropakArI - che. mAnava jAtinA sAcA arthamAM "belI' hatA. 1969 kartavyaparAyaNu che. mAM sAgara yuvaka maMDaLanI sthApanA karI tenA maMtrI tarIke Jain Education Intemational
Page #1280
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-2 nI javAbadArI upADI, temaNe samagra gujarAtamAM rela sa'kaTa vi. mAM rUbarU jAte jaI madadakartA banyA che. emanA jIvana daramiyAna tee haMmezAM pIDita dardIone tana-mana-dhanathI khaDe page sevA ApI rahyA che. nepALa, hariyANA, sametazikhara vi. nI yAtrA karela che. 1235 emanAM dharma patnI haMsAbahena paNa khUba ja premALa svabhAvanA ane dharma parAyaNu che. jayeSTha putra razmibhAi vakIla tarIke agraNImAMnA eka che. zrImatI jamanAbena mUlacaMdabhAI kIrI svataMtra, nIDara, vicakSaNa buddhi dharAvatA harakhacaMdrabhAI jJAtinA gaurava samAna che. pAtAnA mAdare vatana aDapAdarAmAM hAIskUla temaja anya meLAvaDAomAM temane zrImatI jamanAbena eka cuna'dAM leAka - sevikA che. jo ke atyAre nivRtta jIvana gALI rahyAM che. abhyAsamAM paNa emane kAlejakALa daramiyAna sArA evA khata hatA AgavA phALA che. temanAmAM rahelA be mahAna sAsiniyaranuM varSa te pUruM karI zakayAM. ane DigrI niHsvA paNu ane nibhayapaNu temanA dareka kAryAMmAM meLavI. saphaLatAnA pUraka banI rahyA che. temanA pitA - tArAcaMdabhAI - nAmiSma saskArI ane mAtuzrI maNIbenanA milanasAra svabhAva temanA vyaktitvamAM pUrepUro Utaryo che. temanAM patnI madhubena paNa premALa svabhAvanAM dhaMparAyaNa ane katavyaniSTha che. zrI nArAyaNuprasAda traMbakarAma paDyA pratyeka mAnavI - mAnavIe anerAM jIvananAM darzana thAya che. jIvananA sAgaramAMthI saphaLatAnAM ratnA khALI lAvanAra kAka ja marajIvAo jIvanane jItI jAya che. sAbarakAMThAnA iDara tAlukAnA dAvaDa gAmanA vatanI, jJAtie bhaTTamevADA brAhmaNa paDavA sAheba - atyAre nivRtta jIvana gALI rahyA che. paraMtu emanA pravRttimaya jIvanamAMthI eka anerA raNakAra Aje saMbhaLAI rahyo che. khApakamANI nahIM paNa ApakamANIthI jIvanamAM AgaLa AvanAra, bhaNavAnI UMDI dhagaza rAkhI khUba ja takalIfA veThI jJAnanu bhAthu meLavanAra ane e ja dhagazathI zALAjIvana daramiyAna suMdara kAmagIrI khatAvanAra paMDayA sAhebanA jIvananA mULa maMtra hatA--khata, pramANikatA ane svAvalaMbIpaNuM. hiMmatanagaranI eka varSojUnI sasthA zrI hiMmata hAIskUlanA zikSaka, AcArya ane prinsipAla tarIke emaNe yazasvI kArakirdInAM zikhara sara karyAM che. zikSaka saghanA pramukha tarIke traNlR varSa sudhI ane AcAya saghanA pramukha tarIke eka varSa sudhI sevA ApI che. teozrI atyAre paNa hi'matanagara keLavaNI maMDaLa sAthe sa'kaLAyelA che. Jain Education Intemational 35 varSanI yuvAna vaye temaNe gharanI javAbadArIe uparAMta jAhera kSetramAM jhaMpalAvyuM. tee myunisipAlaTInAM membara banyAM, bhaginI samAja tema ja kArobArInAM sabhya anyAM, thiyeAseAphikala seAsAyaTInuM maMtrIpada dhAraNa karyu" temaja chellAM 22 varSathI skAuTanA Trejharara tarIke satata sevA ApI rahyAM che. jAhera kSetramAM rahIne paNa leAkasevA karavAnA amUlya lahAvA emane sAMpaDela che. mAtApitA taraphathI AdhyAtmikatAne vArase emaNe meLavyeA che. prabhumAM zraddhA-vizvAsa rAkhI tee jIvananA pratyeka mArgomAM saphaLa banyAM che. yAtrAnAM rasiyAM che. eTale ja tA kAzmIrathI kanyAkumArInAM badhAM ja yAtrAdhAmAnA pravAsa kheDayo che. zrI kacarUbhAI nemacaMda gAMdhI tema'da svarUpaca'dana! putra kacarUbhAI mAtra gujarAtI cha cApaDIonA abhyAsa karI peAtAnI svabuddhi ane svazaktithI jIvanamAM UrdhvamukhI anyA che. mAtra 10 varSanI nAnakaDI vaye dhadhAmAM kadama mAMDanAra ane satata 14 varSa lagI dhadhAmAM saphaLatApUrvaka Agekadama karanAra kacarUbhAI svabhAve khUmaja svamAnI, nirbhaya, svAvalaMbI ane khaMtIlA che. temaNe devaca'danagara mukAme meTala lAInamAM nAkarI karI. sametazikhara ane nepAlanI yAtrA paNa emaNe karI che. emanAM patnI zrI vasatIkhahena paNa dhArmika ane tapasvinI mahilA che. zaikSaNika kSetre mAhanapura hAIskUla mATe paNa temaNe sArA evA phALA ApyA che. te uparAMta mahesANA jaina dharmazALAmAM paNa emanuM mahattvanuM cAgapradAna che.
Page #1281
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1236 vizvanI asmitA zrI jayazaMkara bhIkhAlAla upAdhyAya che. sAdAI ane saraLatAnA pratIka samA zIvalAlabhAIe sUrya caMdranI jema pArakAne mATe potAnI kamANI puruSArtha e ja jIvanane uttama mArga che. jIvanane vAparyA karI che. jIvI jANavuM hoya ane jItI jANavuM hoya te puruSArtha vAdI bano, mu. zrI jayazaMkarabhAIno jIvanasaMdeza kaMika khaDAyatA keLavaNI maMDaLanA 1958 tathA 1959hmAM AvuM kahI jAya che. be varSa sudhI pramukha tarIke temaja sAbarakAMThA jillA sAbarakAMThAnA prAMtija tAlukAnA mahiyala gAmanA koMgresa pramukha, gAbaTa, vaDAgAma ane IDaranI prajA maMDaLa nA pramukha temaja dhanasurA keLavaNI maMDaLanI sthApanA vatanI mu. jayazaMkarabhAIne jama 1915 mAM thayo hato. 15 varSanI uMmare vyApAramAM parovAyA pachI temaNe samagra kALathI 32 varSa thayAM cAlu pramukha ane dhanasurA grAma vyApAra kSetramAM nAnI moTI aneka peDhIo sAthe saMbaMdha paMcAyatanA sarapaMca tarIkenI javAbadArIo adA karela che, dhanya banAvI che. sthApita karyo. talodanI ghaNI badhI saMsthAo para emanuM prabhutva keLavaNI mATe dhagaza, utsAha, prema ane lAgaNInAM che. Asa ane kema kelejamAM emaNe sAruM evuM darzana avarNanIya che. dAna karI TrasTI banelA. baherA-mUMgA zALAmAM paNa zrI ramaNalAla premacaMda zAha agatyano phALo Apyo che. tadanI nAgarika beMkanA ceramena pade rahyA. tema ja taloda vividha kAryakArI sahakArI draDha2 gAmanA vatanI zrI ramaNalAlabhAI e sAta copaDI maMDaLInA ceramena temaja sAbarakAMThA vidyAlaya upapramukha sudhI abhyAsa karela che. temaNe pitAno abhyAsa tarIke ghaNI badhI sevAo emaNe ApI che. pitAnA mosALamAM karyo. tyAra bAda 25 varSanI uMmare kaI paNa agharuM kArya emanA mATe sAva saraLa banI muMbaI AvI judA judA kSetramAM nokarI karI. 30 varSanI jatuM. kyAreya koI kAmamAM vilaMba nahIM, ALasa nahIM una * yuvAna vaye khaMta ane capaLatApUrvaka dhaMdhAmAM jhaMpalAvyuM. paraMtu je kArya hAthamAM lIdhuM ene cIvaTapUrvaka pAra lAMbA samaya sudhI teo sutarabajAramAM dalAla tarIke pADavuM e ja emanA jIvananuM dhyeya hatuM. rahyA, mahArASTra, kaccha, rAjasthAna ane AMdhrapradezanI yAtrAo zikSaNu bhale emaNe the DuMka lIdhuM paNa emanuM zikSaNapaNa emaNe karelI che, patnI anasUyAbahena paNa emanI gamA hadaya umarA kaI no premI hadaya hamezAM kaMIne kaMI karI chUTavA utsAhI banyuM jema khaMta, sAdAI, zrama ane svAvalaMbanathI jIvana uDe patA" hatuM. pitAnA gAmamAM prAthamika zikSaNa mATe emaNe khUba jIvavAmAM mAne che. ja jahemata uThAvI, tyAra bAda skUla mATe potAnAM mAtu zrI sakarIbena premacaMdanA nAme jagyA ApI, zAMti zrI zivalAla sAMkaLacaMda mahetA nAtra jaina maMDaLanA sabhya banyA. vi. sa. vi. jana sAbarakAMThA jilalAnA dhanasurA gAmanA vatanI che khetI yuvaka maMDaLanA teo sabhya hatA. temanA hadayamAM hamezAM ane vepAra AsapAsa hovA chatAM pachAta mAnavonI garIba bALakonuM sthAna hatuM tethI karIne temaNe garIba vahAre dhAI emane ajJAna rUpI aMdhakAra ulecavAnI sthitinAM bALakone pustake ane bIjI madada avAranavAra prayatna karyo. sAthe svAzraya-paropakArane sumeLa thatAM jJAti ApelI. ane samAja tathA rASTrane AgaLa laI javAnA manoratha temaNe mAravADa ane saurASTranI yAtrA karI che. temanAM Apane haiye jAgyA. kharekhara Ape raLeluM dhana keLavaNInA mAtuzrI zakarIbena khUba ja premALa, dhArmika, dayALu ane mAge vahetuM karI jIvanane dhanya banAvyuM che. tapasvinI hatAM. temaNe siddhacakra pUjana paNa karela che. teoe dhanasurA, moDAsA, hiMmatanagara temaja vAtraka tema ja saMghapUjana, sAdhu-sAvI bhakti vi. emane yazasvI * hospiTalamAM thaIne Azare savA lAkha ane khaDAyatA banAvyAM che. temane pitAnA jIvanamAM pUjya pratApasUri keLavaNI maMDaLamAM 90 hajAranI AsapAsa dAna karelAM AcArya bhagavaMtanI preraNA prApta thayela che. Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1282
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1237 saMdarbhagraMtha bhAga-2 zrI ramaNalAla hakamacaMda zAha rUpAla grAma vikAsa vinA saMcAlaka banyA pachI cha mahinA sudhI sArvajanika davAkhAnAmAM sevA ApI sAbarakAMThAnA aDapedarA nAmanA vatanI ramaNalAlabhAI aDapodarA grAmajanonI prekabharI vinaMtIne mAna ApIne mAtra gujarAtI che paDIno ja abhyAsa karIne paNa tyAM prAIveTa davAkhAnAnI zarUAta karI, hAla rAyagaDhamAM saphaLatAnA parama zikhare hAla virAjamAna che. 16 varSanI davAkhAnuM karI sevA ApI rahyA che. uMmare bhAIzrI ramaNalAlabhAI e pitAjInA cAlu dhaMdhA mAtra DokaTara tarIke ja nahI paraMtu sAmAjika para jIvananI zarUAta karI. kAryakartA tarIke che. emanuM eDDanuM kezavadAna che. mAtra pitAnA ja dhaMdhAmAM racyA pacyA rahevAthI teozrI subhASa IrI, aDadarAnA ceramena tarIke emaNe kyAreya tRpti anubhavI nathI, 32 varSanI uMmare hatA, grAmavikAsa samitinA paNa ceramena banyA hatA. jAhera kAryanI emaNe zarUAta karI. aDapodarA ejyu. sesAyaTInA maMtrI tarIke chellAM sAta ravabhAve svAvalaMbI, vicakSaNa, buddhimAna ane nipu- varSathI onararI sevA ApI rahela che. A uparAMta zikSaNa tAthI teo pragatimaya jIvana jIvI rahyA che. kSetre paNa UDe rasa dharAve che. aDapodarA jevA nAnakaDA dhArmika uparAMta zaikSaNika kSetramAM paNa emaNe khUba gAmamAM mAdhyamika zikSaNanI zarUAta temanA athAga UMDo rasa keLa hato. ejayukezana sosAyaTInA prayatnathI thayela che. je dina-pratidina pragatizIla banI rahI khajAnacI tarIke teo hatA. ane hAla upapramukha tarIke che. jJAtinA - dhArmika kSetranI kAryavAhImAM teo agra sthAne rahyA che. teo sevA ApI rahyA che. A uparAMta aDapodarA jaina A uparAMta 1942mAM miliTarI kempamAM teoe mahAjananA teo drasTI paNa che. harasela sattAvIsA DokaTara tarIke sevAo Apela che. 1979mAM temane jaina borDiMga - kArobArInA teo sabhya che. inDiyana meDikala esosiyezana hiMmatanagara brAMcamAM sevA aDapodarA grAmavikAsa samitinA sevAbhAvI maMtrI ApavA badala mAnapatra enAyata karavAmAM Avyo hato. , tarIke paNa sevA bajAvI rahyA che. prAthamika zALA kamiTInA IDaranA vatanI Do. caMdunnAI pravAsanA paNa khUba paNa teo sabhya hatA. gAmanI hAIskUlamAM teoe rUma A tamAma rasika che. kaccha, yu. pI, kAThiyAvADa, uttara pradeza, mAravADa che, banAvI Apela che. A uparAMta dhArmika kSetre paNa temaNe te tamaNa vi. aneka sthaLoe temaNe yAtrA karelI che. temanAM dharma sAro evo phALo Ape che. mahesANAmAM derAsara - patnI zAradAbahena paNa temanI jema ja premALa, khaMtIlAM, bhojanazALAmAM udAratAthI phALo Ape che. pAlItANAmAM paragaju ane dhArmika che. paNu gaDha upara bhagavAnanI pratiSThA karAvela che. zrI kacarAlAla bhAIcaMda gAMdhI teo yAtrAnA rasiyA che. sArASTra, kaccha, mAravADa mahArASTranI teoe yAtrAo karelI che. lIlAvatIbahenatemanAM patnI paNa sevAbhAvI, tapasvinI ane dhArmika vicAro dharAve che. dhArmika kSetre emanuM khUba mahatvanuM cagadAna che, De. caMdulAla amathAlAla mahetA 18 varSanI vaye meTrikanI parIkSA pAsa karI phekaTarI lAIna meLavavAnI umeda rAkhI tenA mATe mAnasika rIte sajaja thaI abhyAsa kSetre ArUDha bananAra caMdubhAI e sAbarakAMThAnA pATanagara hiMmatanagaramAM, sivila hoSiTalamAM DokaTarazipanI zarUAta karI. tada uparAMta sAbarakAMThAnA bhiloDA, TITeI jevA pachAta vistAramAM sarakArI hiMmatanagara tAlukAnA mohanapura gAmanA vatanI che. DokaTara tarIke sevA Apela che. mAtra cha raNa abhyAsa karyA pachI temaNe karIne Jain Education Intemational
Page #1283
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1238 vizvanI asmitA mAga grahaNa karyo. bALapaNamAMthI ja parAvalaMbI banavAne prApta thaI che ema teo mAne che. pravAsanA - yAtrAnA badale svAvalaMbI banavAnA emane keDa hatA. nAne-meTo zokhIna che. potAnA dhaMdhArthe bhAratanAM tamAma sthaLoe paNa dhaMdho laIne besavAnI emanI ekamAtra jhaMkhanA pharelA che. hatI. temane dha dha pahelAM zIkhavAnI khUSa ja IcchA hatI zekazrI paMjarAma vidyArAma geraeTale eka vepArIne tyAM sAro evo samaya rahI dhaMdhAnI keTalIka mahatvanI bAbatethI te vAkepha banyA. jeozrI navI ziNola gAmanA vatanI che. teozrI dhaMdhAnA kSetre prathamathI ja utsAhI che. 18 varSanI nAnI teo harasola sattAvIsa visA zrImALI mahAjananI vaye zeThazrI puMjIrAme dhaMdhAnA zrIgaNeza karyA. tyAra bAda pramukha hatA tathA hasela sa. vi. zrI jaina beDiMganA 45 varSanI bhara juvAnImAM jAhera kAryamAM pitAnI sevA pramukha tarIke lAMbA samaya sudhI ekadhArI sevAo ApavAnI zarUAta karI. emane potAnA bAhubaLe khetInI ApI che. kAryavAhIne khUba ja vikasAvI. 1953mAM hiMmatanagarayAtrA emanA jIvanano rasavato viSaya che. temaNe nA AMgaNe potAnI mAlikInI "harihara dugdhAlaya" nAmanI samagra bhAratabharanI ane khAsa karIne sametazikharanI dukAna zarU karI. temanA svabhAvamAM milanasArapaNuM, loko yAtrA karela che. zikSaNika kSetre emane ghaNo UMDo rasa che. pratyenI sa6 mAvanA, paragajupaNuM, dayALu jIvana jIvanArA potAnA gAmanI hAIskUlamAM sAruM evuM dAna Apela che, ane potAnA mAdare vatanane AgaLa lAvavAnI eka nema temanAM patnI gajarAbena temanA jevAM ja premALa, lAgaNIne laIne beThelA zrI puMjIrAmabhAI ziNola keLavaNI zIla, dhArmika ane udAra svabhAvanA che. pitAnA maMDaLanA upapramukha che. pitAnA gAmamAM vikAsa arthe vikAsamAM pratApasUri - AcAryazrInA preraka dharma mayI sArI evI dAnanI rakama Apela che. hiMmatanagara keLavaNI preraNAno sAro evo phALo che ema teozrI mAne che. maMDaLanA paNa teozrI lAIpha membara che. bIjI aneka saMsthAo sAthe teo khUba ja nikaTathI saMkaLAyelA che, zrI lakSmIcaMda kacarAlAla gAMdhI teozrI pitAnI jJAtimAM paNa agrasthAna bhegave che. mohanapuranA vatanI, meTrika sudhI abhyAsa karI teozrI dharmapremI ane dharma parAyaNa vRttinA hoI vepAramAM ubhAhapUrvaka jhaMpalAvanAra lamIcaMdabhAI kuzaLa uttara bhArata ane dakSiNa bhAratanI yAtrAe paNa kheDelI vepArI che. temaNe potAnA vyavasAyanI zarUAta muMbaImAM che. temanA jIvanamAM sAdAI ane ni:vAthI paNa vaNAyeluM sTIla bajAramAM eka nAnakaDA dhaMdhAthI karI hatI. hi. hoI teozrI loko praya banyA che. sa. vi. zrI. jaina yuvaka saMghamAM rahIne - dhaMdhAne yogya sva. zeThazrI kAntilAla amRtalAla vakhAriyA. opa Apela hato. tyAra bAda emanA jevA anya bhAIoe sahAyarUpa thavA dhaMdhAnI sAthe sAthe jAhera kSetramAM jhaMpalAvyuM. harasola jaina yuvaka saMghanA mAnada pramukha tarIke pAMca varSa rahyA. tyAra pachI temAM vadhu rasa laI zakAya te mATe teo matrI tarIke rahyA hatA. tyAra bAda harasela sattAvIsa keLavaNI maMDaLanA ceramena tarIke paNa mahattvanI javAbadArI emaNe upADelI hatI. kAranI muMbaI - sAdhanA vidyAlayanA sakriya kAryakara che. teozrI sAbarakAMThAnA vIrAvADA gAmanA vatanI - keLavaNI kSetre ati tha vizeSa tarIke padhArI InAma vita. atyaMta dhArmika vRtti dharAvanAra. Ama te teo vepAranA raNa karela che. keLavaNI kSetre tathA saMsthAnA hitArthe kSetramAM ghaNuM ja AgaLa paDatA hatA. temanAM panIzrI tana-mana-dhanathI sadA sarvadA sevAbhAvI rahela che. motIbahena paNa aDapodarAnAM vatanI - bane dhArmika pU. AcArya pratApasUri gurudevanI preraNAthI ane jIvana jIvavAvALAM hatAM. gAmaDAmAMthI emaNe vepAranI pravacane dvArA temane cagya jIvana jIvavAnI gurucAvI zarUAta karelI paNa emanI vepAra pratyenI anerI evI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1284
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1239 dhagaza ane utsAha hovAnA kAraNe teo vepAra jagatamAM ane sahadaya che. temanA ceSTha putra vADIbhAI amadAsArA evA AgaLa AvelA. muMbaImAM paNa emaNe sTIlanI vAdamAM cArTarDa eka unTanTa tarIke sarvisa kare che. temaja dalAlI karI sArI evI nAmanA meLavI hatI. emanA harSadabhAI moDAsA nagaramAM agragaNya vepArI tarIke svabhAvamAM kayAreya AvuM kAma adhUruM nahIM mUkavAnI jANItA che. vRtti hatI eTale ja teo potAnA jIvanamAM khUba ja zrI jAdavabhAI rAmajIbhAI paTela yaza-kIrtine prApta karI cUkelA. kAntilAlabhAIe akasamAta ja pitAne dehatyAga karyo. emanA saddagata bhAvanagaranA 2 :nI che. teozrI meTala kapacIne AtmAne prabhu cira zAMti arpe evI hRdayathI prArthanA vepAra kare che temaja te rUma nA kendrAkaTatuM paNuM kAma kare karIe. che. 15 varSathI teozrI potAnA pitAjInA vArasAgata dhaMdhAmAM rasa provIne kAma karI rahyA che. sAthe sAthe zeThazrI kAntilAla cunIlAla zAha khetIkArya paNa kare che. temanAmAM bhalAI ane parateo sAbarakAMThAnA moDAsA gAmanA vatanI che. gajutA paNa prazaMkAne pAtra che. 30 varSanI uMmare teo moDAsA sAbarakAMThAnuM saMskAradhAma gaNAya che. marabbI zrI hiMmatanaga2(ji. sAbarakAMThA )mAM AvyA. teoe kAntilAlabhAI Ama to eka kuzaLa vepArI che. moDAsAmAM uttara bhArata temaja dakSiJbhAratanI yAtrA karI vepAra-vyavasAya zarU karI sArI evI nAmanA emaNe re pitAnI dhArmikatAne gyakta karI che. temanAM dharmapatnI meLavI che. teozrI kApaDa mahAjananA upapramukha tarIke che ke kaMnabena rIte kuMdanabena paNa patanI jema premALa, dharmaparAyaNa, svAvatema ja me DAsA nAgarika beMkanA DirekaTara che. sAthe sAthe lebI ane dhArmika kSetra mAMgaLa paDatAM che. guptadAna e keLavaNImAM paNa khUba ja rasa dharAve che. eTale moDAsA teozrI ane temanAM patnI zrI kuMdanabene aneka karelAM kolejanA sekreTarI tarIke cUMTAyA che. teo nagara che. teo hiMmatanagara paMcAyata vorDa membara tarIke paNa paMcAyata ane zaheranI vikasatI jatI pravRttiomAM paNa cUMTAI AvyA hatA. teozrI khanIja zodhakhoLanA khUba UMDo rasa dharAve che. teozrI nagara paMcAyatanI saMzAdhaka paNa che. cUMTaNImAM chellA pAMca varSathI pramukha tarIke che. temanAM zeThazrI nagInadAsa mUlacaMda zAha dharmapatnI pU. lIlAbena ke. zAha temanA jevA paragaju, hitecchuM; dayALu ane lAgaNIzIla svabhAvanA che. teozrI tathA temanAM patnIzrI, guptadAnanAM rasiyA che. sArA evA samAjasevaka che. zeThazrI zAha ramaNIkalAla sAkaracaMda sAbarakAMThA jillAnA sIhora gAmanA vatanI che. teo eka AgaLa paDatA vepArI che. chellAM vIsa varSathI pitAjIno guMdarano vepAra moDAsAmAM cAle che. teozrI moDAsA jana zvetAMbara saMsthAnA pramukha che, tathA moDAsA na derAsaranA TrasTI che. zaikSaNika kSetre pratyakSa tathA parokSa rIte dAnakartA che. teo dharmaparAyaNa te che ja; paraMtu svAvalaMbI, niravAthI, - dAnavRtti ziNola ji. sAbarakAMThAnA agragaNya vepArI che. dharAvatA ane atyaMta milanasAra svabhAvanA che. vepAra teozrI 20 varSathI vitAjInA kariyANAnA vepAramAM kSetramAM paNa ghaNI badhI pravRttionuM saMcAlana kare che. pravRtta thayelA che. 25 varSanI uMmare teozrI e vepAra temanAM patnI rasIlAbena paNa temanA jevA ja dhArmika athe AvI pitAjInI peDhIe beThA. zeThazrI nagInadAsa- che, tapasvinI che. temano svabhAva paNa khUba ja premALa bhAI ziNola grAma paMcAyatanA sTeTa vakhatanA sekreTarI Jain Education Intemational
Page #1285
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1240 hatA. teozrIe gujarAtI skUlanI keLavaNI vikase te mATe mukhya kAryakara banI sevAe aNu karI hatI. ziNAla hAiskUlamAM teo kArobArInA sabhya che. temane zikSaNamAM khUba ja rasa che. kevaLa peAtAnA gAmanI ja nahI paNa anya sasthAenA vikAsa mATe temaNe AjIvana khUbaja jahemata uThAvI che. temaja pratyakSa - apratyakSa rIte Arthika sArA evA sahakAra ApyA che. temane uttama dAtAra tarIke paNa sAruM evuM bahumAna maLela che, temanAM patnIzrI zAntAbena paNa temanA jevAM ja paragaju, zAMta, tapasvinI ane dharma parAyaNa che. temaNe aneka guptadAna paNa karela che. kuLadevI aMbemAnI kRpAthI tathA AcAryAM, bhagavatAnI kRpAthI temanA jyeSTha putrazrI harakhacaMdabhAie mukhaimAM sArA evA vikAsa karelA che ane tyAMnA agragaNya vepArIomAM mahattvapUrNa sthAna dharAve che, zeThazrI nagIna dAsabhAI e saurASTra - mAravADanI yAtrAe karelI che. kesarabena kezavalAla zAha mAtra jIvananA dhArmika kSetranA U'DA abhyAsI che, evA kesarabenanA janma odhapura tAlukAnA jetA2na gAmamAM thayA hatA. 65 varSanI vaye emaNe mohanapura mukAme lagna karelAM. teo harasAla jana upAzrayanA agragaNya vyakti hatAM ane sAcA ja artha'mAM tapasvinI, dhArmika mahilA gaNI zakAya, temaNe 500 AyaMbilanI oLI temaja cakranI ALI va. nAM vrata karelAM che, temaNe ji'dagI panta kula 2400 upavAsa karelA che. dhArmika rucinAM hAI emaNe same zikhara. kaccha, sArASTramAM aneka sthaLA nI yAtrA karela che. pAtAnA gAmamAM mUrti besADavA pachI AkhujIxAM ane tyAra bAda pAlItANAmAM bhagavAna birAjamAna karyA che. 40 varSanI uMmare temanA patinu nidhana thatAM peAtAnAM bALakenI javAbadArI emanA zire AvI paDI. ema chatAM paNa sAvI bhaktamAM Atapreta banI peAtAnu' jIvana vitAvatAM gayAM. hAla ghasAM varSathI sa`sArI jIvana vitAvyu hAvA chatAM sAdhutAne paNa anusarI jIvanane ceAgya vaLAMka ApI rahyA che. emanA mAnavA anusAra gurudevazrI kesarasUrIzvarajInAM ziSya dhyAnavibhAjInI preraNAthI dharmAbhimukha ane vegava'tu. jIvana jIvI rahyAM che. teozrInA kuTu'khamAM paNa cAra dIkSAe apAI vizvanI asmitA che. savAlAkha bhagavAnanI pUjA karI temaNe jIvanane sAka manAvyu che. zrI lAlacaMdabhAI khImacaMda zAha DokTarInA vyavasAya uparAMta zAha sAhebe keLavaNI kSetre paNa UMDo rasa keLavyA che, keLavaNI ma`DaLa, kheDabrahmA nA tee sabhyazrI che. surata visA osavAla jaina keLavaNI maMDaLanA tee AjIvana sabhya che. A uparAMta kheDabrahmA siddha-devInagara jaina saghanA pramukhazrI che, petAnA vatanamAM jana derAsaramAM paNa sArA sahakAra ApI dhajAdaMDa lagAvaDAvye che. nUtana jaina derAsara kheDabrahmAmAM paNa sArI evI rakama ApI dharmabhAvanA ASI che. surata jillAnA navasArI tAlukAnA sAteDA mukAme I.sa. 1917mAM janma thayA hatA, temaNe DAkaTarI lAIna navasArI tAlukAmAM zarUAta karI 25 vaSa~nI yuvAvasthAe DAkaTarInI zarUAta karI.ela. e.ema. pATaNa kAlejamAM emaNe DAkaTarInI DigrI meLavI, tyAra khAda 35 varSanI vaye kheDabrahmA sArvajanika hospiTalamAM DokaTarI karI ane tyAra pachI pAtAnuM prAIveTa davAkhAnu' zarU karyu" che. teozrIe keneDA, laMDana, amerikA, iMglenDa vi. paradezeAnI saphara kheDI che. tad uparAMta saurASTra, sametazikhara vi. sthaLAe dharmapracAranAM sArAM evAM kacce karyA che. temanAM patnI kamaLAbena paNa dhAgiNI che ane temanA pratyeka sAmAjika, zaikSaNika ane dhArmika kAryomAM sahakAra ApI rahyAM che. temanA dIkarAe praphulabhAI, kirITa bhAI vagere che. kirITabhAI DAkaTarI kare che. narezabhAI ane temanI putravadhU keneDAmAM DAkaTarI kare che, jyAre zaileSa bhAI dhAMdhArthe gayela che. nAnI dIkarI sadhyAbena keneDAmAM abhyAsa ane DokaTarI kare che,
Page #1286
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha sAgara sUryaprasAda ravizaMkarabhAI dave. amadAvAdanA vatanI kAlejanA bIjA varSa sudhI abhyAsa karela sUrya prasAdabhAI atyAre nivRttimaya jIvana vitAve che. kevaLa vIsa varSoMnI vaye emaNe relavemAM nAkarI svIkArI parizramI jIvana jIvavAnA prAra'bha karyo. zarUAtamAM sini. signalara banyA; tyAra bAda Asi. sTezana mAsTara ane chelle sTezana mAsTara tarIke nimAyA. puruSAmaya jIvana jIvanArane hamezAM saphaLatA sAme cAlIne vare che. A vAta dave sAhebanA jIvana parathI vadhu dRDha mane che. mULa megharajanA vatanI ane hAla moDAsAmAM sthira thayelA maNilAlabhAI e gujarAtI cha dhAraNa sudhInu zikSaNa meLavyu che. temaNe temanA jIvananA prAraMbha phoresTa konTrAkaTarathI karyAM. tyAra khAda paMdara varSa sudhI temaNe jalAu kAlasAnA aThThAvana varSanI uMmare riTAyara thayA pachI paNu emaNe kayAreya nirAMtanA dama lIdho nathI. emanI suma-svIkArI galam sosAyaTInA ceramena tarIke emaNe sevA ApI che. sAmAjikanI sAthe sAthe zaikSaNika pravRttio ane utthAna mATe teo hamezAM tatpara rahyA che. vaDAlI skUlamAM paNa emaNe yathAzakti dAna Apela che. temanA be DhIkarAe paikI pIyUSabhAI jee jillA pa'cAyatamAM sivila enjiniyara tarIke sevA Ape che; jyAre ha dubhAI hi"matanagaramAM cirAga i lekaTrIkalsa ' nAmanI dukAna calAve che. temane be putrIo che. temanAM patnI muktAbena dharmamaya jIvana jIvI rahyAM che. maNilAla haragoviMdadAsa zAha Jain Education Intemational vepArIne tyAM nAkarI karI ane tyAra khAda vIsa varSathI jalAu kAlasAnA peAtAne alaga vyavasAya karyo, 1241 'Izvara kRpA khalIyasi ' - Izvara kRpA maLavAna che. mAnavI mAtra peAtAnAM kabyA, puruSAtha karI jANe che paraMtu izvarakRpAnA amRta-pAnathI jyAM sudhI enu jIvana sI'cAtu' nathI tyAM sudhI tenA saghaLA prayatnA khAlI ane niSkriya banatA hoya che. maNilAlabhAI 'Izvara kRpA'ne peAtAnA jIvananA kendramAM rAkhe che. maNilAlabhAie geAkula, mathurA, vR*dAvana, dilhI, mAtrA, adhyA, kAzI, haradvAra, citrakUTa vi. aneka dhArmika tIrthaM dhAmAnI yAtrA karelI che. temanA piravAramAM pAMca cheAkarA ane e cheAkarIe che. IzvarIya preraNA rahyA che. emanA saMsArane bharyAM bharyAM rAkhI rahI che ema teo zrI devAbhAI puMjAbhAI zrI devAbhAI nA janma hiM'matanagaramAM thayA hatA. abhaNu heAvA chatAM bhaNatara karatAM gaNatarane emaNe mahuttvanuM sthAna ApyuM hatuM ane jIvananA utkarSa sAcce hatA. mATIkAmathI emaNe peAtAnA dhaMdhAnA zrIgaNeza karyAM hatA. ghera najIvI khetI hatI paraMtu khAsa karIne iMTonA vArasAgata dhaMdhA emaNe svIkAryA hatA. teo nyAtanA AgevAna - pramukha hatA. e agAu emanA khApujI vahIvaTa karatA hatA. hAla temanA dIkarA akhAlAlabhAI vahIvaTa karI rahyA che. devAbhAI tAlukA paMcAyatanA sabhya tarIke pAMca varSa rahyA hatA. teo vyavasAyanI rIte IMTa utpAdaka maMDaLanA agragaNya kAkara hatA. dharma pratye emane sArA evA anurAga hatA. temaNe cAradhAma yAtrA karelI hatI. taleAda chAtrAlaya - morDigamAM tema ja chApariyAmAM mALakAne bhaNavA mATe rUma banAvI Apela che. teonA abhyAsa bilakula na heAvA chatAM saMskRta "gujarAtI vi. sArI rIte jANI zakatA hatA. mAtra hiMdu dharma ja nahI paraMtu jana dharma pratye pazu teoe rasa keLavyeA hateA. iDara rAjacadra vihAramAM jana dhamanA sArA evA abhyAsa karela che. zrI aMbAlAla devAbhAI prajApati janma hi'matanagaramAM thayeA hatA. abhyAsa pAMca cApaDI sudhInA che. pitAjInA vArasAgata dhadhAne emaNe
Page #1287
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 vizvanI asmitA AgaLa dhapAvavAnI kAmagIrI karI che. paMdara varSanI kumaLI va, sthaLoe yAtrA karI hatI. temanA parivAramAM be dIkarA vayathI teoe mATIkAmanI pravRttimAM rasa keLavyo che. ane be dIkarIo che. temanAM patnI maMgubena paNa nikhA teo pAMca varSathI tAlukA paMcAyatanA mAnada sabhya lasa, dhArmika ane mAyALu svabhAva dharAve che. tarIke sevA ApI rahyA che. zaikSaNika kSetre hiMmatanagara Aje teo nathI paraMtu emanI udAratAnI suvAsa keLavaNI maMDaLanA kArobArI sabhya paNa rahyA che. sAbara. comera phelAvI gayA che. kAMThA iMTa utpAdaka maMDaLanA pramukha tarIke emaNe sevAo jayaMtIlAla vIracaMdadAsa zAha Apela che. hAla upapramukha tarIke rahyA che. A uparAMta prajApati keLavaNInA maMDaLa upapramukha che. chAtrAlaya tA- dhanasurA gAmanA vatanI ane eka kuzaLa vepArI danA pramukha che. sAbarakAMThA ji9lA prajApati keLavaNI jayaMtIlAlabhAI ne janma dhanasurAmAM thayo hato. 22 maMDaLanA upapramukha che. varSanI yuvAnAvasthAe dhaMdhAmAM emaNe jhaMpalAvyuM ane mazInarI pera pArTasanI dukAna kholI. uparAMta dhanasurA A uparAMta chApariyA - rAmajI maMdiranA pramukha che. pIpalesa ke. beMkamAM ekAunTanTa tarIke sevA ApI. reDakrosa sosAyaTI, nyU ejyukezana sosAyaTI, vi. nA sakriya kAryakartA che. teo dharmapremI ane vicakSaNa buddhinA temanI mazInarI pera pAsanI dukAna haraNaphALe prajApati parivAranA kuLadIpaka samAna che. pragati karI cUkI che. A uparAMta 28 varSanI uMmare jAhera kSetramAM jhaMpalAvyuM. dhanasurA pIpalsa beMkamAM manezrI nagInadAsa nAthAlAla zAha jiMga DirekaTara tarIke sevA ApI rahyA hatA. mahesANA jillAnA. vijApara tAlukAnA sagapara keLavaNI kSetre paNuM UMDo rasa dharAve che. keLavaNI gAme janamyA hatA. temaNe sAta dhoraNa sudhI abhyAsa maDaLanA rakA thI ahI maMDaLanA maMtrI hovA uparAMta khaDAyatA kavADiyA keLavaNI karyo hato. mAtra tera varSanI nAnakaDI uMmare nokarInI maMDaLanA maMtrI tarIke paNa teo sevA ApI cUkayA che. zarUAta karI tyAra pachI potAnA svataMtra dha dha zarU karI dhanasurA pradeza agya maMDaLanA vAIsa presiDenTa che. gya vikAsa karavAnA hetu sara teoe prAMtija tAlukAnA gAma ke zatra paNa AgaLa dhArmika kSetre paNa AgaLa paDato rasa teozrI dharAve che. moyada gAmamAM dukAnanI zarUAta karI. IDara tAlukAnA saurASTra, kaccha, uttara pradeza vagere aneka sthaLoe dezATana vaNika hovA chatAM kheDUtane paNa zaramAve tevuM bhagIratha kareluM che. kAma karI batAvyuM. temaNe pitAne kampa rAkhI zarUAta temanAM patnI puSpAbena khUba ja nikhAlasa ane karI. premALa svabhAvanAM, dhArmika ane vyavahAru che. temane traNa Aje temanA jyeSTha putra rasikalAla jillAnI makhya dIkarA ne traNe dIkarIo che. cAra bhAIonuM saMyukta gaNAtI mAya ona hAIskUlanA prinsipAla che jyAre bIjA udeza che. dIkarA zrI caMdrakAMtabhAIe zikSakanI lAInanI zarUAta karI ane pitAjInAM svapnane sAkAra karavA khetImAM Do. hIrubhAI amRtalAla zAha jhaMpalAvyuM. tadda uparAMta temanAmAM rahelA pramANikatA vi. harasola gAmanA vatanI zrI hIrubhAI eka DokaTara guNenA kAraNe sarapaMca tarIke teozrI sevA ApI rahyA hatA. 25 varSanI uMmare ema. bI.bIesa. thaI ne dhanache. zrI nagInabhAI paNa bhUtiyA gAmanA sarapaMca tarIke surA prAyaveTa davAkhAnAno AraMbha karyo. sevA ApatA hatA. DokaTara hovA uparAMta keLavaNI kSetre paNa teo khUba zeThazrI nagInabhAIe zrI kAMThA sattAvIsa dazA zrImALI UMDo rasa dharAve che. harasela keLavaNI maMDaLanA pramukha paMca kamiTInA maMtrI tarIke varSo sudhI ekadhArI sevA hatA. dhanasurA kanyAzALA kholavA mATe temaNe khUba ja ApI hatI. tauparAMta IDara sahakArI jinanA salAhakAra bhAre jahemata uThAvelI. dhanasurA keLavaNI maMDaLanA teozrI samiti sabhya hatA. temaNe dakSiNamAM, mAravADa, rAjasthAna AgaLa paDatA TrasTI hatA. Jain Education Intemational
Page #1288
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1243 teozrIe yuropanI saphara paNa kheDelI che. A uparAMta ravizaMkarabhAInuM sevAkSetra kharekhara khUba ja viratRta saurASTra vi. dhArmika sthaLone pravAsa paNa karyo che. temanA che. Ama chatAM dhArmika vicAro dharAve che. mahArASTra ane dharmapatnI kAMtAbena khUba ja dhArmika ane tapasvinI che. - rAjasthAnanI yAtrAo emaNe karelI che. zrImatI caMdratemanA dIkarA vinodabhAI temaja dharmapatnI Do. reNukAbena, kAMtAbena paNa emanA jevAM sevAbhAvI, utsAhI, dhArmika che. ramezabhAI De. praphulabhAI, pUvI bena, anupabhAI vi. ane nikhAlasa svabhAvanA che. ApanuM parivAra guptadAnamAM amerikAmAM sthAyI banyAM che. mahezakumAra IlekaTrIkala mAne che. pUjaya pitAjI tathA gurudeva muktAnaMda svAmIenjiniyara che. jInI ekadhArI preraNA ane AzIrvAdathI temane jIvanamAM hamezAM yaza prApta thayA che. Ama temanuM parivAra khUba ja AgaLa paDatuM, saMskArI ane dhArmika che. temanA pitAzrI mahAzaMkara jAnI IDaranA nAmAMkita zrI ravizaMkara mahAzaMkara jAnI. vakIla hatA jemAM rAjyabhUSaNane hoddA dharAvatA hatA. zrI nyAlacaMdabhAI motIcaMda senI hiMmatanagaranA nAmAMkita vakIla che. teozrI gAma baDolInA vatanI che. temaNe B.A.LL.B. sudhIno abhyAsa tA. moDAsAnA maDhAsaNa gAmanA vatanI nyAlacaMdakarela che. trIsa varSanI umarathI teoe vakIlAtano mAga bhAI e aMgrejI traNa cApaDI arthAt sAta dhoraNa sudhIne apanAvyo che. abhyAsa karela che. teo kolejakALa daramiyAna bAe provisa koleja paMdara varSanI kumaLI vaye pitAjInA vArasAgata dhaMdhAthI TuDanTasa esosiyezananA sekreTarI hatA. taduuparAMta IDara jIvananI zarUAta karI. zrImALI sonI keLavaNI maMDaLanA dharmazALAnA TrasTI, harasiddha mAtA (hiMmatanagara)nA khajAnacI tarIke pAMca varSa sudhI ane pramukha tarIke maMdiranA TrasTI, mahAmaMdira (himatanagara)nA menejiMga cAra varSa sudhI teo rahyA hatA. teo svAvalaMbI, TrasTI tarIke sevA ApI dhArmika kSetre pitAnAthI banate svataMtra ane vicakSaNa buddhi dharAvatA hatA. yathAzakti phALo ApI rahela che. temaNe harasiddha mAtAnA maMdira (hiMmatanagara)nA A uparAMta sAbarakAMThA ji9lA bAra esosiyezananA TrasTI tarIke sevA Apela hatI. maMtrI tarIke sevA ApI cUkela che. baDolI sevA saMghanA kArobArI sabhya che. hiMmatanagara keLavaNI maMDaLanA teo pravAsa - yAtrA - dezATananA khUba rasiyA che. mAnada maMtrI, hAla kArobArI sabhya tarIke sevA ApI temaNe dvArakA, okhA, saurASTra va. sthaLane pravAsa kheDaze rahyA che. che. temanAM patnI zrImatI tArAbahena maLatAvaDAM, nikhA lasa ane dhArmika svabhAva dharAve che. temanA traNa dIkarAo sAbarakAMThA ejyukezana sosAyaTI, bombemAM bhUtakALa nAme cInubhAI jazavaMtabhAI ane prakAzabhAI che. zrImatI mAM kArobArI sabhya tarIke sevA Apela che. hiMmatanagara tArAbahena sonI mahilA maMDaLanA pramukha tarIke sevA nagarapaMcAyatanA sadasya - sabhya hatA ane taduuparAMta nagara- ApI rahyAM che. paMcAyatanA vakIla tarIke teozrInI sevAo levAmAM zikSaNika vikAsa sonI jJAtinAM bALakone thAya e AvI hatI. hetuthI enI jJAtinA vidyAthIonA uttejana mATe khUba hiMmatanagaranI beMka opha baroDA, yuniyana beMka opha ja sakriya banyA che. guptadAna paNa avAranavAra karI InDiyA, senTrala beMka opha InDiyAnA eDavokeTa tarIke cUkela che. sevA ApI rahela che. zrI orIenTala phAyara enDa zrI rasikalAla ena. zAha janarala isyuransa kaMpanInA eDavokeTanI penalamAM agrasthAna bhogave che. sAbarakAMThA paMcAyata karmacArI maMDaLanA zrI rasikalAlabhAI ne janma nahelA (mahArASTra)mAM chellAM traNa varSathI pramukhasthAna bhogave che. thayA hatA. temaNe B.Sc. B.Ed. sudhIne abhyAsa karela Jain Education Intemational
Page #1289
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1244 vizvanI asmitA che. keLavaNI rAhe teozrI hiMmatanagaranI mAya ona hAI. dAda mAgI le evI che. potAnA bALapaNamAM ja emaNe skalanA saMcAlaka che ane Aje prinsipAla tarIke sevA mAtAnI mAtRchAyA gumAvI. paraMtu mAtAnA saMskAra bajAvI rahela che. emanA jIvanamAM amIjharaNuM banI rahyA che. zeThazrI DuMgara siMhe emanuM lAlanapAlana karI moTA karyA. teozrI A uparAMta hiMmatanagaranI baherA-mUMgA vidyAlayanA AgaloDamAM mANibhadra tIrthanA drasTI che. temaja derAsaranA maMtrIpade teozrI che. tadda uparAMta zIdhra sevA kalyANa maMDaLa paNa TrasTIomAMnA eka che. bhejanazALA vageremAM paNa sAthe paNa saMkaLAyelA che. emane AgaLa paDato phALo che. guptadAnanA teo khUba teo svabhAve dayALa, harapaLe kArya karavA mATe rasiyA che. temane svabhAva khUba ja premALa, mahenatu, ajabane utsAha darzAvanAra ane vicakSaNa buddhi dharAvatA nisvAthI ane paropakArI che. gAmanA nAmAMkita vyaktiomAMnA eka che. pravAsanA paNa zokhIna che. teozrIe kAzamIra, uttara bhArata temaja zrI meghajIbhAI bacubhAI paTela dakSiNuno pravAsa kheDayo che. kaccha aMjAranA teozrI vatanI che. pitAjIne mULa zrI tribhovanabhAI zaMkarabhAI paTela vyavasAya khetIne hAI meghajIbhAI paNa bAra varSanI uMmarathI zarUAtamAM pitAjInA vyavasAyamAM hatA. potAnA gAma pIThALapurAnA vatanI che. B.E. IlekiTrakala * BE, IlIkakala jIvanane kaMIka nakakara banAvavAnA AzayathI teo senTariMga sudhIno abhyAsa karela che. senTa jheviarsa kolejamAM kArya vageremAM khUba utsAha lIdhe. svabhAve parizramI, emaNe be varSa sudhI abhyAsa karela. tyAra bAda khaMtIlA ane pratyeka kAryamAM cIvaTa ne mahatvapUrNa enjiniyariMga koleja morabI L.E. mAM abhyAsa karela. | L.He mAM abhyAsa karela, mAnanArA meghajIbhAI haMmezA AgaLa AvavA mATe zrama himatanagara sAbarahANa phekaTarImAM Asi. menejara tarIke anivArya che ema samajayA che. che. A uparAMta sAbara DerI karmacArI maMDaLInA satata cAra varSathI ceramena tarIke teozrI sevAo ApI janasaMgha hiMmatanagaramAM tAlukA kakSAe upapramukha rahyA che. teozrI potAnA zALA-koleja daramyAna paNa tarIke teo rahelA che. guptadAnanA khUba rasiyA che. yu. ra tejasvI pratibhA batAvatA AvyA che, maMtrI tarIke, janarala pI., saurASTra gujarAta, ema. pI (madhya pradeza)nAM aneka sekreTarI tarIke temaja vaga pratinidhi tarIke teo koleja. sthaLoe dezATana kareluM che. kALa daramiyAna rahelA che. A uparAMta abhyAsakALa dara zrI nAthAlAla tArAcaMda gAMdhI miyAna yuvaka pravRttinA saMcAlana ane saMgaThana kSetre emanuM viziSTa pradAna che. A uparAMta grAma dUdha utpAdaka mohanapuranA teozrI vatanI che. dharma ane vyavasAya maMDaLanA sthApana pramukha tarIke teoe khUba lAMbI kSetre khUba ja AgaLa paDatA che. teo harasola sattAvIsA sevAo ApI hatI. teozrIe uttara bhAratanI tamAma jaina boDi*ganA pramukha tarIke rahelA che. temaja mahinaaitihAsika, dhArmika ane zakSaNika saMsthAonI hetulakSI pura mahAjananA TrasTI che. mulAkAta lIdhI che. zikSaNa pratye emane khUbaja mAna che. zikSaNano sAbara saMskAra maMDaLanA sthApaka ane prathama mahAmaMtrI vikAsa thAya e hetuthI emaNe gujarAtI zALA mATe che. teozrInAM dharmapatnI zAMtAbena paNa milana sAra, dAna paNa kareluM che. vepAra-kSetramAM paNa agragaNya sthAna dharmiSTha che, dharAve che. tema ja dhArmika kSetre ghaNuM dAna karelAM che. teoe saurASTranI yAtrA karelI che. zrI somacaMda dIpacaMda zAha sAbarakAMThA jillAnA Ilela gAmanA vatanI hAla cunIlAla prabhudAsa medI 60 varSanA riTAyarDa che. abhyAsa sAta copaDIne ja mULa hiMmatanagaranA vatanI che. sAva nAnI vaye hovA chatAM temanuM vyavahArajJAna ane anokhI sujhabujha pitAjIno svargavAsa thayele, paraMtu temanA kAkAzrIe temane Jain Education Intemational
Page #1290
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1245 prakhara puruSArtha thI AgaLa lAvavA prayatna karyo. aDhAra tathA dezanAM aneka sthaLonI mulAkAta dhArmika tema ja varSanI vaye muMbaI anAja lAInamAM nokarIthI zarUAta zikSaNika hetuthI temaNe lIdhelI che. karI ane tyAra bAda pAMtrIsa varSanI vaye jAhera kSetramAM teoe keLavaNI kSetre heziyAra tema ja lAyaka jhaMpalAvyuM, vidyArthIne protsAhana maLe te hetuthI kAyamI Ayojana keLavaNImAM paNa khUba UMDo rasa dharAve che. hiMmata. paNa kareluM che. nagara keLavaNI maMDaLanA kArobArInA sabhya che. temaja jayaMtibhAI choTAlAla gAMdhI hiMmatanagara - nagarapaMcAyatanA sabhya che vANijya kakSAnA kAbela kasabI evA zrI jayaMtibhAI modI samAja mATe temaNe rUpiyA pacIsa jevI ; chellAM keTalAMka varSothI dhaMdhAmAM joDAyA che ane pitAne mAtabara rakamanuM dAna karela che. A uparAMta aMgrejI 8 dhaMdhAkIya baje haLa karI temane dhArmika ane sAmAmiDiyama skUlanA TrasTI che. kacchI hAusiMga sosAyaTInA jika kSetranI sevA mATe suvidhA karI ApI che. mAtAceramena che. traNa varSathI ekadhArI sevA ApI rahyA che. pitAnA umadA guNeno vArase zrI jayaMtibhAImAM che. mArkeTiMga yArDanA kArobArI sabhya che. pitAnI nyAtanA teo paNa namra ane vyavahAradakSa che. emanuM hRdaya utkarSa mATe hiMmatanagaramAM modI sevA samAjanI sthApanA asAdhAraNa RjutA ane namratAthI chalochala che. temanI karI hatI. karacha, sArASTra, rAjasthAna vagere aneka sthaLone bhAvi bhAvanAo ghaNI ja ucca che. temanAM nayane haMmezAM pravAsa emaNe kheDaDyo hato. madhura premALa - sAtvika tejathI bharyA bharyA lAge che. temanA dharma patnItArAbahena dharmapremI che. pravRtti. teoe nAnI vayamAM ja bahene ane bhAI o, yuvAne maya jIvana jIvavuM e ja emanuM jIvanadhyeya che. ane vRddho tathA bALakandano prema jItI lIdhuM che. eTale ke pitA karatAM putra savAyA puravAra thayA che. temaNe choTAlAla narasiMhadAsa zAha vepArI AlamamAM paNa TUMka samayamAM ja premaniSThA prApta karI che. jema nepaliyananI DikSanerImAM IsAdarAnA vatanI che. temaNe 16 varSanI uMmare IDara sibala za da na hatuM tema zrI jayaMtibhAInA mukhe sTeTamAM nokarI svIkArI ane mAtra aDhAra varSanI uMmare kaI divasa "nA" zawda Avato nathI. sAbarakAMThAnA mukhya mathaka hiMmatanagaramAM adyatana prinTiMga presanI pitAzrI narasiMhadAsa devacaMda pAsethI potAnA zrI jayaMtibhAInAM lagna zrImatI tArAgaurI sAthe hastaka kAmagIrI zarU karI "gujarAta rAjasthAna" pakha- thayelo che. temanA mRdu ane saraLa svabhAvathI teozrInI vADikanI paNa lokavAcA ApavA nIDara tathA taTasthapaNe kIti jema tArAvRnda haMmezAM jhabUkatuM rahe che tema zarUAta karI. jhabUkI rahI che. temanA traNa putra kamaleza, pareza, saMjaya, ane dIkarI hemalatA, rAginI sA AnaMdI jovAmAM sAbarakAMThA jillA koMgresa samitinA maMtrI tarIke Ave che. ghaNAM varSo sudhI sevA Apela hatI. hiMmatanagara nagara paMcAyatanA sabhya tathA sabhApati tarIke ghaNAM varSo sudhI jayaMtIlAla sAMkaLacaMda zAha sevA ApI ane hiMmatanagara keLavaNI maMDaLanA mAnada hiMmatanagara tAlukAnA jAmaLA gAmanA vatanI che. maMtrI tarIke tathA keLavaNI maMDaLanA sthApakomAMnA eka esa.esa.sI. sudhIno abhyAsa emaNe kareluM che. be teozrI hatA. tema ja pAchalA samayamAM upapramukha tarIke varSanI uMmare emanAM mAtA-pitAnuM mRtyu thayuM. AvA paNa rahyA hatA. hiMmatanagara nAgarika sahakArI beMkanA saMjogomAM pitAnA mAmA zrI amRtalAla maganalAlane DirekaTara tarIke paNa sevA ApI hatI. hiMmatanagara zahera tyAM rahIne moTA thayA. samiti, reDakrosa, bAlamaMdira vagere aneka saMsthAomAM temane phaLo yazasvI rahyo che. sAdarA dazA osavALa emanA jIvananI zarUAta emaNe jAmaLAmAM prAthamika vaNika jJAtimAM paNa teo sakriya rahyA hatA. gujarAta zALAnA zikSaka tarIke rahIne karI. tyAra bAda IDaramAM Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1291
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1246 vizvanI asmitA moTIbAne tyAM rahI AgaLa abhyAsa karyo. 28 varSanI che. teozrI kolejanA upapramukha tarIke hatA. ta6bhara yuvAnAvasthAe sevApaMthe temaNe prayANa karyuM. uparAMta evaresTa simenTa temaja patarAMnA vikretA che. temanI temanA jIvananI zarUAtanI kArakidI durgI milathI karI peDhI hiMmatanagaranI eka nAmAMkita peDhI gaNAya che. jyAM temanI agAdha, tanatoDa mahenatanI kadara karI bIjA zrI moTAbhAI (gaDhaDAvALA) varSe tyAM temane menejara tarIkenI nimaNUka karI. temanI kAryakuzaLatA, capaLatA, utsAha ane svabhAvanuM milanasAra emanuM AkhuM nAma to alImAmada hasana ganiyAnI. paNa temanI dinapratidina pragatimAM haMmezAM sahabhAgI rahyAM mULa kAThIsaMskAranA kendra samA gaDhaDA gAmanA saMskAra, che. gAma bAvaLAnA jayaMtilAla puruSottama paTelanA sahakAra sAthe pAchA sahajAnaMdI saMskAranA premabhakti rasa bhaLyo. ne sahayogathI temanI kIrti ane pratiSThA samagra sAbara A gavIlA AdamInuM vyaktitva paNa garavuM ane gaMbhIra kAMThA jillAmAM phelAI che. tema ja temaNe sAbarakAMThAnA ja che. loka sAhityanA bhAre rasiyA - sAhityika pravRtti vepArI AlamamAM agrasthAna prApta karyuM. teo hAla karanArAone paNa temanuM pUruM pIThabaLa. kharakhAvaTa emanI nAgarika beMkanA ceramena che. paNa evI ja hazIlI. asalI olAdanA jAtavAna gheDA ane hAjI umarabhAI hAjI usmAnabhAI kaDIvAlA hathiyAra vaividhyano ajaba zekha ne nirADaMbarI InsA niyatanAM dhAvaNa - ghaDatara saMskAra samanvayamAMthI thayuM che. dhaMdhArthe UcharatI vayathI ja gAmaDe gAmaDe pharavAnuM thAyakAThI darabAronA DAyarAnI jamAvaTathI dila jhamI jAyahaiyuM dIluM - hakArA daI UThe. hADa to e hatuM ja; pachI sAhityanA rasapAnamAM zI kamInA rahe? emAM Ayurveda sAthe AzakAI baMdhANI - bhAvanagaramAM eka niSNAta DenTisTa tarIke nAmanA meLavI cUkayA che. kalA sAhityanI amaratA dharAvatA moTAbhAI vaidya vilaya pAmatI saMskAra praNAlInA aNaprIchaLyA pratinidhi che. vAtoe caDI jAya to sAme zrotAgaNa citarAmaNa jevo thaI rahe. peTa bharIne junavANI rasadAra vAto sAMbhaLavI hoya temaNe moTAbhAInI mulAkAta levI ja rahI. hiMmatanagaramAM ghaNAM varSothI sthAyI banelA tema ja hiMmatanagaranA pratiSThita vepArIomAMnA eka che. nAnA zrI manasukhalAla khImacaMda pArekha paNathI ja vepAra ane vyavasAyamAM eka AgavI sUjha meLavelI hovAthI vepArI AlamamAM ane khAsa karIne pAlItANAnA vatanI - janma 16-7-1994. meTrikano. muslima birAdaramAM teo khUba lokapriya banyA che. abhyAsa pUro karI nAnI uMmaramAM ja pitAnA vyApAra vyavasAyamAM joDAyA. sAthe rASTrIya pravRttiomAM paNa . 20 varSanI uMmarathI temaNe vepAra-vyavasAyamAM sakriya rIte bhAga letA rahyA - vidyAthI pravRttimAM - jhaMpalAvyuM ane cAlu peDhI para ja sthira thaI tene ghaNe 1850 thI 54 I tanA ghaNuM 1950 thI 54 pAlItANA hAIskUlamAM vidyAthI maMDaLanA thI badhe vikAsa karyo. teozrI hiMmatanagara memaNa borDiMganA pramukha-maMtrI - 1955 mAM yuvaka koMgresanA maMtrI - 1962 pramukha tema ja hAla peTrola DIlarsa esosiyezananA mAM pAlItANA tAlukA kegresanA maMtrI, racanAtmaka maMDaLanA pramukha che. hiMmatanagara lo - koleja mATe temaNe sAruM maMtrI, sarvodaya pustakAlaya, harijana chAtrAlaya, sarvodaya evuM dAna Apela che. teozrI hiMmatanagara keLavaNI lokazALA vagere saMsthA sAthe kAryavAhaka kamiTImAM maMDaLanA eka sakriya sabhya paNa che mahattvano bhAga bhajavyo. sahakArI ane pachAta varga pravRtti dhArmika kSetre paNa teo AgaLa paDatuM sthAna dharAve emanA zAkhanA viSaca hatA. 1962 pachI rAjakIya che. teo dharmathI prerAIne be vakhata haja karI AvyA nirAzA AvI. svataMtra vyApAra mATe keTalAka samaya Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1292
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-1 1247 muMbaImAM kAma karyuM. eTale atyAre lIMbaDImAM eka moTA prAMtijamAM Ape karelI "rAma nivAsa vyAyAma AdhAgika ekamanuM saphaLa saMcAlana karI rahyA che. sarvodaya maMdiranI sthApanA, gujarAta rAjyanA " kabaDDI' ane vicAradhArA sAthe haju paNa saMkaLAyela che. kho kho" nA kepTana tarIkenI ApanI kAmagIrI tathA sAbarakAMThA jilA sporTanA mukhya saMcAlaka tarIkenuM | svabhAve AnaMdI, maLatAvaDA, niyamita ane hasamukha A 5nuM mahattvanuM sthAna-Apane vyAyAma pratyeno pakSapAta hoIne eka ja mulAkAtamAM bIjAnuM dila jItI levAnI sAce ja Azcaryamudha kare tevo rahyo che. temanAmAM umadA kaLA che. vatana pAlItANAmAM sAmAjika pravRttiomAM emanuM anumodana ane preraNA rahyA che. potAnA prasannacitta svabhAvanA kAraNe ja sAbara muMbaI-bhAvanagaranA udyogapatiomAM paNa emanuM AgavuM kAMThA ji9lA prAthamika zikSaNa samitinA ceramena tarIke sthAna rahyuM che. sevAbhAvI manavRttivALA tathA dayA namratA sAcA keLavaNIkAranAM darzana karAvI sarvocca zikhara evA ane paropakArano vAraso pitAzrI pAsethI maLyo eTale jillA paMcAyatanA pramukha-sthAnane zobhAvyuM che. hAla ghaNI dhArmika pravRttiomAM paNa sAro rasa lIdho che. gujarAta vidhAnasabhAnI cUMTaNImAM prAMtija vibhAgamAMthI mitrone hamezAM eka yA bIjI rIte ghaNA ja madadarUpa dhArAsabhya tarIke javalaMta vijaya meLavI sevAne dAkhala banyA che. pUro pADyo che. zrI maganabhAI paTela badrInArAyaNa lakSmaNadAsa mIstrI sane 1961mAM hiMmatanagara AvI vikasatA hiMmata kalola tAlukAnA sojA gAmamAM janmelA, prAMtijanA nagaranI prajAnI mAgaNIne dhyAnamAM laIne nUtana keLavaNI vatanI che. abhyAsanI sAthe sAthe pitAjIne saMpUrNa TrasTanA upakrame mAya ona hAIskUlanI sthApanA karI, sahakAra ApavA temaja khetI vagerenI javAbadArI upAtemAM AcAryapada alaMkRta karI satata vahetI jJAna saritAmAM DavAnI tatparatA darzAvI potAnA ja vatanamAM sarvodaya aneka chAtrone snAna karAvI vidyAthI temaja zikSaka yuvaka maMDaLanI sthApanA karI yuvAnonA prANaprazno hala jagatamAM ajoDa lokacAhanA meLavI zrI maganabhAI paTele karavA nizcaya karyo. temaja gAmanA vikAsamAM hAtha laMbAvyuM. zikSaNakAra tarIkenuM alaga vyaktitva dIpAvyuM che. teone sarvodaya yuvaka maMDaLanA pramukhanI javAbadArI saMpANI. bALako vyAyAmanuM mahatva samaje, zarIrane prAMtija nagarapaMcAyatanA pramukha tarIkenA ApanA khaDatala banAvI vyaktitva dIpAve e hetuthI emaNe zAsanakALa daramiyAna voTara varkasa ane zrI rasikalAla vyAyAmazALAno suMdara vahIvaTa karI batAvyuM. maNIlAla haripaTala ApanAmAM rahelI lokonA prANaprazno samajavAnI ane ukelavAnI sUjha ane kAryakSamatAnAM 23 varSanI vaye hiMmatanagaramAM mAya ona hAIskUlamAM sAkSIsthAna che. zikSaka tarIkenI kArakirdI zarU karI. aDhAra varSa sudhI satata ekadhArI vividhalakSI pravRttimAM otaprota thaI varSo sudhI prAMtija sevA sahakArI maMDaLInA ceramena saMsthAnA sarvAgI vikAsamAM amUlya phALo Apyo che, tarIke, sAbarakAMThA ji9lA kharIda vecANa saMghanA DAyare. te daramiyAna hiMmatanagara tAlukA nAgarika rAIphala tAlIma kaTara tarIke tathA piniMga mila hiMmatanagaranA ceramena yojanAnA kanvInara tarIke 5 varSa sudhI sevA ApI je. tarIke sevA ApIne Ape ApanI sevAmUrtinAM darzana Aja dina paryaMta cAlu che. karAvyAM che. hiMmatanagara tAlukAnA homagArDajha yuniTanA ophisara 1936nA akhila hiMda kAMgresa adhivezanamAM kamAnDara tarIke 4 varSa sevA ApI hatI ane maLelA pathanAyaka tarIkenI kAmagIrI bajAvavAmAM tathA 1942 nI mAnada vetanane homagArDejha bhAIo ane temanA kalyANa - 'hiMda choDo'nI caLavaLamAM jelavAsa bhogavIne ApanA arthe arpaNa karI hatI. A amUlya samayane je bhega Ape che temAM ApanI 1969mAM zALAnA zikSakanI javAbadArI joDe rASTrIya bhAvanAnAM darzana thayA vinA rahetAM nathI. pravRttizIla rahetA sAbarakAMThA jillAnA pachAta eriyAnA Jain Education Intemational
Page #1293
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1248 vizvanI asmitA vikAsa athe Tekinakala jJAna arthe ekasala udyoga vidyAlaya zrI viThThaladAsa maganalAla modI nAmanI saMsthA zarU karI jenA saMcAlaka tarIke mAnada sevA sAbarakAMThA jillAnA prAMtija gAmamAM janma thaye ApI. 1980mAM zikSaka tarIke nivRtta thaI maMDaLa hato, mAtra be copaDIono ja abhyAsa karavA chatAM saMcAlita saMsthAnA prinsipAla tarIke ujajavaLa kArakirdI zarU karI. motIpurA gujarAtI prAthamika zALA temanuM anubhavajJAna kharekhara dAda mAgI le evuM che. 12 varSanI nAnI vaye mAtA-pitAne viga sahevo paDyo. ane. keLavaNI maMDaLanA TrasTI che. A uparAMta pI. ena. IsTa bAlavayamAM ja kuTuMbanI javAbadArI AvI paDI. gharanA TayUTa opha meDikala sAyansIjhanA TrasTI che. Arthika saMjogone laIne hiMmatanagaramAM hiMmata vijaya temaNe nAnI uMmaramAM cAra dhAmanI yAtrA karI che. prinTiMga presamAM kaMpojhITara tarIke nokarInI zarUAta karI. hiMmatanagaramAM DAMgarejInA bhAgavata saptAhamAM, harasiddha pachI nAnI sarakhI hoTala ane temAMthI kariyANAnA mAtAnA maMdira mATe, bhalezvara mahAdevanA jIrNoddhAra vahepArI banyA. prasaMge aneka dAna karelAM che. dinapratidina temaNe dhaMdhAmAM pragati karI, pramANikatA, temanA pitAzrI lakSamaNudAsa mohanalAla tathA mAtA paragajI, saraLatA vagere guNa hovAnA kAraNe vepArI maNibenanA saMskAra ane sadguNe e emanA jIvanane AlamamAM agra gaNyasthAna Aje prApta karI cUkyA che. saMskAyuM che. 40 varSanI vayathI emaNe lekasevA pratye preraNA zrI somAbhAI Ara. zAha. thatAM temaNe lokasevA kSetre jhaMpalAvyuM. ekadhArA 15 varSa teozrI mAlapura tAlukAnA ubharANa gAmanA vatanI sudhI hiMmatanagara nagarapaMcAyatamAM sArA mate cUMTAI che. B. Sc. sudhIno abhyAsa amadAvAda gujarAta kolejamAM AvatAM sevA karavAnI taka jhaDapI laI nAmanA meLavI. karela che. tyAra bAda pitAjInA vArasAgata dhaMdhAmAM emaNe salAhakartA tarIke AgavuM sthAna dharAvatA hatA. jhaMpalAvyuM. lAkaDAM-ImAratI lAkaDAM vi. kAryamAM pitAjInA hiMmatanagara nAgarika benkamAM DirekaTara tarIke 19 kAryane sahakAra ane vega ApavAnuM emaNe ucita mAnyuM. teozrI atyAre jANItA Timbara maracanTa (ImAratI varSa akadhArI sevA ApI che. A uparAMta nAgarika benkamAM maMtrI tarIke hoddo bhegavI cUkyA che. hiMmatanagaralAkaDuM) moDAsA temaja hiMmatanagara khAte che. mAM modI samAjanI unnati arthe temanI varaNI traNa teozrI pAMca varSathI hiMmatanagara nAgarika beMkanA kags 2 varSa lAgalagATa pramukha tarIke karelI hatI. DirekaTara rahyA che. hiMmatanagara nagara paMcAyatanA kArobArI sabhya che. reDakrosa sosAyaTImAM kArobArI sabhya che. hadI A uparAMta kariyANA maracanTa esosiyezananA traNa rAhata phaMDanI zubha zarUAta karavAnA prathama dAtA teo varSathI pramukha tarIke sevA ApI rahyA che. dhArmika tathA che. sadavicAra parivAranA kArobArI sabhya che. hiMmatanagara zikSaNika vikAsa pratye teo haMmezAM sajAga rahyA che. keLavaNI maMDaLa (koleja) 9 varSathI sahamaMtrI che. hiMmata temaNe sarASTra temaja rAjasthAnanI yAtrA karelI che. nagara sthAnika khaDAyatA maMDaLanA pramukha hatA. Aje teozrInA vaDIla baMdhu zrI mohanabhAI tathA temanAM patnI teozrI kArobArI sabhya tarIke sevA ApI rahyA che. | sva. hIrAbena paNa temanA dareka kAryamAM sahakAra ApI dhArmika kSetre paNa teo vadhu rasa dharAve che. temanA utkarSamAM saMpUrNa sAtha Apelo che. temanAM patnI puSpAbahena khUba ja premALa ane lAgaNI zrI navInacaMdra aMbAlAla zAha (kAmarAja) zIla savabhAvanA che. temane traNa putro che. nItinabhAI hAla meDikala lAInamAM abhyAsa kare che, jayezabhAI pili. esa.esa.sI. sudhInuM zikSaNa meLavI 26 varSanI vaye TekanIkamAM sivila enjiniyariMgane abhyAsa kare che. jAhera kSetramAM jhaMpalAvyuM. teozrI janiara cembaranA sthApaka traNa putrI che. sAmAjika pravRttimAM semAbhAI khUba ja memabara hatA temaja juniyara cembaranA pramukha tarIke paNa rasa dharAve che. temaNe sevAo ApelI che. A uparAMta pablika rilezana Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1294
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbhagraMtha bhAga-ra kamiTInA ceramena tarIke paNa teo hatA. x jesIjha kamiTInA paNa pramukha rahela che. temanA mAnada matrIpada daramiyAna ja satata be varSa sudhI gujarAta rAjyanA nAmadAra gavanarazrIne zIlDa paNu sAbarakAMThA jillA zAkhAne maLyA hatA. A khaSI sevA mADAsA nAgarika mekanA DAyarekTara tema ja meADAsA anAja telIbhiyAM mahAjananA sekreTarI, sAkharakAMThA rilIpha ene kAraNe temanI gujarAta blaDa - phAunDezanamAM pazu sabhyapade varaNI thaI che ane temAM sevA ApI rahyA che. samitinA sekreTarI, mADAsA mahAjana kArobArInA membara tarIke - Ama aneka bahoLI sevAo emaNe Apela che. meADAsA khaDAyatA keLavaNI ma`DaLanA kArebArI membara tema ja moDAsA khaDAyatA yuvA samAjanA upapramukha tarIke paNa teozrIe sevAo Apela hatI. teozrI hAla kArAmArI membara che. janatA sarakAra vakhate misAmAM pakaDAyela hatA. ATha divasamAM temanI naitika hiMmatanA kAraNe chUTA karela hatA. jillAmAM keLavaNI kSetre temanu pradAna mahattvanu' che. rilIph samitimAM paNa temaNe mATAM kAryo karI agragaNya sthAna lIdhuM. temanAM dharma patnI jazumatIbena svabhAve milanasAra, paragaju ane dhArmika che. temane be khAkhA ane eka bebI che. DaoN. mahendra zAha Do. mahendra zAhanA janma I.sa. 1943mAM mAMjalapura (vaDAdarA) gAmamAM thayA hatA. esa. esa. sI. sudhInA abhyAsa jabusara zaheramAM karI, vaDAdarA ema.esa. yunivarsiTImAM kAlejanA eka varSI abhyAsa karIne mukhaI dAMtanA DaoNTara mATenI bI.DI. esa. DigrI mATe abhyAsa arthe gayA hatA. 21 varSanI vaye bI.DI.esa, ucca. guNu meLavIne pasAra karI hatI. 1967mAM hi'matanagara zaheramAM krAMtanA DeAkaTara tarIkenI khAnagI prekTizva zarU karI. teozrI inDiyana DenTala esosiyezananI vividha kamiTIomAM rahIne ghaNA vistAromAM daMta yajJamAM sevA ApI. I.sa. 1975nA varSa thI InDIyana reDakrosa sAsAyaTInI sAbarakAMThA foreal zAkhAnA mAnada maMtrIpade rahIne saMsthAne mRtaprAya thatI aTakAvIne tene vikAsa karIne pachAta AdivAsI vistAramAM garIma tema ja jarUriyAtavALA mATe blaDabeMka, cakSu eka, erakanDIzanDa khansa vADa, maphata vekasInezana senTara, phijhiotherapI senTara, okisajana silinDara sarviOsa senTara ane 'sthAnA bhavya makAnanuM nirmANu lAkhA rUpiyAnAM dAna meLavIne karyuM". Jain Education Intemational 1ra49 hiM'matanagaranI saddavicAra parivAra zAkhAnA kArobArInA sabhya che. tadauparAMta De. gAMdhI memeAriyala TrasTanI salAhakAra samitimAM rahI anekavidha sAmAjika sevAe ApI rahyA che. jillAmAM ghaNA blaDa DaoNnezana ane vesInezana kempAnu" temaja da MtayajJAnu AyeAjana karI sevAo Ape che. A dareka pravRttiomAM zrImatI bhAnuMmahena harahameza khaDe page sAtha Ape che. temanA pa. pU. pitAzrI a'khAlAlabhAI ke jeo dAMtanA DokaTara che ane anekavidha sAmAjika sauMsthAe sAthe sakaLAyelA che, temanA saMskAronA vArasA mahendrabhAI e jALavI rAkhela che. gokaLadAsa AtmArAma janma sthaLa hi'matanagara che. chellAM 30 varSa thI satata ekadhArA dhaMdhAmAM pragati karI rahyA che. hi'matanagara nagarapaMcAyatamAM cha varSa sudhI sevAe arpaNa karI che. temaja gAmamAM skUla tathA maMdiramAM temaNe anekavidha sevAo arpaNa karI che, temaNe ArthikatAmAMthI dhIre dhIre sabaLatA prApta karI che, temanA svabhAvamAM prema, paragajutA, AtmIyatA tema ja kaIka bIjAnA udaya mATe karI chUTavAnI bhAvanA vi. guNA heAvAnA kAraNe te hu'mezAM pragati karatA rahyA che. 'AtmAkSAt jagathitAya ca' nA jIvanadhyeya temanA kendrasthAne rahyo che. temaNe cAradhAma yAtrAe paNa karelI che. temanAM patnI maNibahena paNu paragaju, paropakArI ane dhArmika manovRtti dharAve che. temanA naTubhAI, mahendra tema ja indravadana ema traNa putra che ane traNa putrIo che. zrI gAviMdabhAI je. rAvala haDIyeAlanA vatanI che. gujarAta vidyApIThanA samAjavidyA vizArada che. temaja rAjapIpaLA mukAme jI.bI.TI. sI. thayA che. teethI abhyAsakALa daramiyAna hiMmata hAIskUlanA mahAmaMtrI hatA temaja gujarAta vidyApIThanA mahAmatrI hatA, pacIsa varSanI uMmare zAmaLAjInA Adi vAsI pradeza vistAramAM zikSaNa ane samAja sevAmAM
Page #1295
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1250 vizvanI asmitA jhaMpalAvyuM. haDIyelamAM ja najIka "vizvamaMgalama " temanA dIkarA zrI atulakumAra ema. enA chellA varSamAM nAmanI saMsthA zarU karI. che. temanAM patnI sumatibahena paNa rAjaya parIkSA borDanA sabhya che, gujarAta rAjya sahakArI maMDaLImAM mahilA bahenonA vikAsa mATe, adhyApana mATe P.T.C koleja samitinA sabhya che. jillAnA sahakArI saMghanA mahilA zarU karI. temanAM patnI sumatibahene paNa A saMsthAnA pratinidhi che. tema ja pI. TI. sI. kolejanA prinsipAla che. vikAsa mATe sArI evI jahemata uThAvI che. baheno mATenI tAlIma kolejamAM 1200 jeTalI prAthamika zikSi zrI bhegIlAla motIcaMda zAha. kAo tAlIma A saMsthAmAM laI cUkI che. navA gAmamAM janamelA. ane bhogIlAlabhAIe 14 A uparAMta bIjI saMsthA "vRMdAvana" paNa temaNe varSathI nAnI uMmarathI navA gAmamAM khetInuM kArya zarU vizvamaMgalamathI 4 ki. mI. dUra zarU karI che. je zALAmAM karyuM. pacIsa varSanI vaye kamizana ejanTanI dukAnanI 1 thI 12 sudhInI buniyAdI tAlIma ApatI zALA che. zarUAta karI. 45 varSanI uMmare telIbIyAMnI zrI sarasvatI ma. goviMdabhAI "vizvamaMgalama' saMsthAnA maMtrIpade temaja oIla mIlanA nAme mila zarU karI. strI adhyApana maMdiranA AcArya pade che. A uparAMta teozrI mArkeTiMga yArDamAM pramukha sthAna bhogavI temaNe khetIvADI phArma UbhuM karela che. "gauzALA" ane khAdI grAmodyoga " sthApavAne yaza paNa emane phALe cukayA che. keLavaNI maMDaLanA lAIpha membara che. hiMmatana garamAM Avela sosAyaTInagaranA upapramukha che. Do. nalInajAya che. kAMta gAMdhI memoriyala TrasTanA TrasTI che. zikSaNa ane teozrI jillA zikSaNa samitinA 5 varSathI cera. dhArmika kSetre teozrI UMDo rasa dharAve che. saraLa svabhAva mena pade rahelA che. sAbarakAMThA naI tAlIma saMghanA pAMca satyanA sAcA AgrahI hovAne lIdhe vepArI AlamamAM varSathI pramukha tarIke sevAo ApI rahyA che. mAdhyamika agrasthAna bhogave che. sArASTra, uttara bhAratanI yAtrAe zikSaNa borDanA kArobArI sabhya pade cha varSathI che, gujapaNa karelI che. rAta vidyApITha (amadAvAda) TrasTI tarIke cAlu che. sarvodaya temanAM patnI zAMtAbena saraLa svabhAvanA ane dayALa sTa (ji. valasADa )nA pramukha tarIke paNa rahelA che. che. temane cAra putro ane traNa putrIo che. jayaMtIbhAI ke zAMtiniketana uttara buniyAdI saMsthA, goviMdapura kampA jeozrI hiMmatanagaranA beMka DirekaTara che jyAre anya (tA. mAlapura )nA pramukha che. dIkarAo abhyAsa kare che. graMtha yojanAnA zubhecchako : , , zrI ema. eca. bAroTa zrI esa. hAjI jamAlAbhAI kaDIvAlA zrI lakSamIcaMdabhAI ke gAMdhI mA jayavaMtasiMha ke. saravayA Jain Education Intemational
Page #1296
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 125 zrI chaganalAla mohanalAla sva. zAMtilAla choTAlAla senI prAMtija (ji. sAbarakAMThA)mAM janmelA bAra varSanI sAbarakAMThA jillAnA megharaja gAme janmelA nAnI vayathI temaNe dhaMdhAnI zarUAta karI. bALapaNamAM ja teo esa. esa. sI. pAsa karyA bAda bI.e. DigrI mAtA-pitA gujarI gayAM hovAthI ekalA paDelA evA meLavI, 16 varSathI IDara sTeTanI megharaja miDala skUlamAM sajogomAM potAnA mAmA zAmaLadAsa jeThAbhAInA sAMni. zikSaka tarIke rahyA. 29 varSe hiMmata hAIskUlamAM dAkhala dhyamAM moTA thayA. potAnI hoziyArI ane svabuddhithI thayA. 42 mAM varSe bI. eDa thavA ANaMda koleja mAM dAkhala dhaMdhAmAM temaNe dinapratidina pragatinAM sopAna sAdhyAM thatAM durbhAgya akasmAtanA bhega banyA hatA. temanA putro ane eka kuzaLa kArIgara tarIke nAmanA meLavI tema ja pravINabhAI hasamukhabhAI, kuMjabihArI, zrIrAma vagere che. zrI nAmAMkita konTrAkaTara tarIke paNa jANItA thayA. hiMmata hasamukhabhAI ema. bI bI.esa. thaI hAla hiMmatanagaranA nagara sTeTanA vakhatamAM sarakArI ghaNAM moTAM kAryo karela, nAmAMkita tabIba tarIke sevA ApI rahyA che. temanAM jenA lIdhe teo sArI evI khyAti pAmela che. hiMmata- patnI kamaLAbena khUba ja premALa ane lAgaNI pradhAna nagaramAM mukhI tarIke 1945 thI 54 sudhI temaNe sevAo che. temane be dIkarAo che. ApelI che. haDiyola pula prAthamika zALA mATe paNa temaNe dAna ApyuM che. A uparAMta paNa dhArmika, zaikSaNika zrI kIrtikumAra punamacaMda zAha vi. kAryo mATe udAra phALo neMdhAvela che. janma mohanapura 5raMtu dhaMdhAthe TiTAI gAmamAM temane cAra dIkarA ane cAra dIkarIo che. temanA AvIne vasyA. dareka jAhera ke sAmAjika kSetre kIrtibhAI putra paNa alaga alaga dhaMdhAmAM sArI evI nAmanA harahaMmeza khaDA page taiyAra ja rahe che. hAla TrATe meLavela che. temanA jayeSTha putra aMbAlAlabhAI nagara: dha dharAve che. teozrInAM mAtuzrI tathA pitAzrInAM paMcAyatamAM sArI evI sevA karI, bAMdhakAma kamiTInA kalyANArthe sArI evI rakama dAnamAM zikSaNika kSetre, dhArmika ceramena tarIke he prApta karI cUkyA che. zrI rasika kSetre khacI rahyA che. sarala paragaju svabhAvI kitIbhAI bhAI TAIlsanuM kArya karI rahyA che, je TAIlsa udyoga mUka sevaka che. prathama paMkti dharAve che. teoe saurASTra vagere aneka dhAmanI yAtrA karelI che. zeTha zrI ramaNalAla svarUpacaMda dozI janma vaDAlI. bacapaNathI pitAjIne sAtha gumAvatAM aMbAlAla chaganalAla 11 varSanI kumaLI vaye nokarI amadAvAda karI. 27 varSanI hiMmatanagaranA vatanI che. 17 varSanI uMmarathI dhaMdhAnI uMmare pUnA AvyA ane hojhiyarInI dukAna-phekaTarI zarU zarUAta karI. khetImAM paNa emaNe eka bAju dhyAna karI, 51 varSanI uMmare potAnI phekaTarI zarU karI. dhamI parovyuM. aDhAra varSanI umare lekasevA-janasevAmAM emaNe - pravRttizIla ramaNabhAI sAbarakAMThA jillAnA vaDAlI. jhukAvyuM. nagarapAlikAnA teozrI ceramena tarIke sevAo gAme jamyA. potAnA svabAhubaLe naitika hiMmatathI Aje ApI che. rAmajI maMdiranA teozrIe maMtrI hatA. ane agragaNya vahepArI banI cUkyA che. temanAM dharmapatnI tyArabAda pramukhapade rahyA, temaja hAla salAhakArI samitimAM jAsUdabena ane prakAza ane pradIpabhAI suputra che. mInAche. dayAnaMda zizu bAlamaMdiranA sthApaka ane dAtAra che. bena-aMjubena putravadhu che. zrImALI bheAI maMDaLanA jillAnA pramukha tarIke 10 varSathI zrI jazavaMtalAla pI. vakhArIyA sevA Ape che. hiMmatanagara vividha sevA sahakArI kheDUta maMDaLInA upapramukha tarIke sevA ApI rahyA che. chApariyA hiMmatanagara jaina tathA jainetara samAjanA pratyeka zALAmAM paNa teozrIe sAro evo phALe Apela che. staramAM jemanI sevAo upalabdha thaI che evA jazavaMtatemane be dIkarA ane cAra dIkarIo che. uttara bhArata, bhAI vakhAriyA utsAhI ane kAryazIla AgevAna che. badrInArAyaNa. saurASTra vagerenI yAtrAo karelI che. janasevA pitAzrI pipaTalAlanA pagale AyaMbila khAtAnA TrasTI emanA jIvanane siddhAMta che. che. hiMmatanagara nagara paMcAyatanA seneTarI tathA lAIbrerI Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1297
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12para vizvanI amitA khAtAnA ceramena padanI padavI meLavI janasevAnI umadA taka sahakArI beMka li. nA mAjI DirekaTara, hiMmatanagara prApta karI cUkyA che. mArkeTiMga yArDa hiMmatanagaranA kAro- nagara paMcAyatanA mAjI kArobArI sabhya tarIke sevAo bArI sabhya hatA, vepArI kSetramAM mukhyatve sthAna dIpAvI ApI cUkyA che. saraLatA - namratA nIDaratA e temanA rahyA che. temanA jayeSTha putra jayezakumAra hAla bee sTIla svabhAvanAM AgavAM lakSaNa che. bajAramAM dalAlI karI rahyA che. teozrInAM dharmapatnI zrI sevaMtIlAla pI. vakhAriyA sarojabena tapa-japa karI eka Adarza gRhiNI ane satkAryanI preraNAmUrti banela che. nAnAbhAI dilIpa zrI seMtIbhAI mULa vatanI sAbarakAMThA jillAnA vakhAriyA ( hevamo2) vakhAriyA kAriDuMga nAmanI bhavya hiMmatanagaranA vatanI che. hAla amadAvAda khAte rahI kAna dharAve che. jyAre manahara vakhArIyA sAbarakAMThAnI pragatinI vaNathaMbhI kacamAM beo IlekiTrakala kebala prathama kakSAnI hiMmata hAIskUlamAM heDakalArka che. vasa amadAvAdamAM menejaranI padavI meLavI che. teonA sevAparAyaNa, dharmaniSTha ane milanasAra svabhAvanA zrI lakSmIcaMda hemacaMda vakhAriyA kAraNe maNinagara jaina samAjamAM temanuM nAma mokhare che. mULa vatanI mohanapuranA. temanI jaina jJAtimAM sahu teozrInA jayeSTha putra kiraNakumAra tathA mukezakumAra prathama meTrika thaI zikSaNanI mahattA samAjane samajAvI bombe TIlanI phekaTarI dharAve che. vijayakumAra amadAvAda hatI. harasola sattAvIsa jena bAganA sekreTarI tarIke mANekacokamAM uMmaramAM nAnA paNa buddhimAM vicakSaNa hAI temanI sevAo neMdhapAtra che. temanA dIkarA zrI araviMda. vepArI AlamamAM AgavuM sthAna bhogave che. teozrInAM kumAra tathA prakAzakumAra bombe sTIla bajAranA agraNya dharmapatnI hIrAbena eka Adarza gRhiNI ane sakAryanI dalAla che. dharmapatnI kaMcanabena temanA dharmakAryomAM eka preraNAmUrti, custa dharmiSTha, sevAparAyaNa - dIna du:khI lAkaDI samAna che. vicakSaNa - vepArI buddhine kAraNe zarU. pratye lAgaNIsabhara banI rahela che. bahALA sukhI saMsAraAtamAM kalekaTara kacerImAM Tena tarIke sevA ApI aMte 2mAM rAhabara banI bALakone susaMskAro ane ucca vepArI jIvana jIvavA kamara kasI. Aje hiMmatanagaramAM keLavaNI ApavAmAM temane paNa yazasvI phALo che. sevaMtIAgragaNya vepArI tarIke sthAna bhogave che. bhAI tathA dharmapatnI hIrAbahene pUjya AcArya bhagavaMta kailAsasAgarajInI sAMnidhyamAM hIrAbahenanA upadhAna tapanI zrI dhanajIbhAI bhImajIbhAI paTela pUrNAhutidine 45 varSanI bharayuvAnImAM brahmacaryajIvana kaccha jillAnA nakhatrANA tAlukAnA bhadaNI gAmamAM jIvana paryata svIkArela che. maNinagara jana pAThazALAnA janma thayo. svaprayatna khetIkAmamAM nipuNa banyA. mukhya kAryakara che. cALIza varSa thI sAbarakAMThA jillAnA pATanagara hiMmata nagaramAM vasIne khetakSetre khUba ja sArI pragati sAdhI che. zrI bhagavAnadAsabhAI harIbhAI paTela hiMmatanagara grupa vividha kAryakArI sevA sahakArI zrI bhagavAnadAsabhAIno janma surajapurA (vAvaDI) maMDaLI li. nA chellAM keTalAMka varSathI ceramena tathA tA. hiMmatanagaramAM thayo hato. meTrika sudhIno abhyAsa rAmajI maMdiranI salAhakAra samitinA sabhya che. svabhAve karyo hovA chatAM temanuM kArya kSetra khUba ja vizALa che. bALakomAM temaja zikSaNamAM emaNe khUba ja rasa keLavelo paragaju, dAnI ane mAyALu tathA hasamukhA svabhAvanA che. hovAthI bALakonA zikSaNika vikAsanA hetusAra gaI zrI kAMtilAla haragoviMdadAsa zAha keLavaNI maMDaLanI sthApanA karI. gaImAM hAIskUlanI saraselI-amadAvAdanA vatanI che. hiMmatanagara keLavaNI sthApanA karI ane emAM pramukha tarIke sevAo ApI. maMDaLanA kArobArI sabhya, hiMmatanagara sekreTarI, Timbara sAbarakAMThA jillA kharIda-vecANa ghanA DirekaTara maracanTa esosiyezananA vAisa presiDenTa tarIke sevA tarIke 15 varSa sudhI satata ekadhArI sevA e emaNe ApI rahyA che, te ja rIte samAjasevAnA kSetre hiMmata ApI. ane e ja saMsthAnI pragati karI, emaNe nagara khaDAyatA samAjanA pramukha, hiMmatanagara nAgarika pramukhano hoddo saMbhALyo. hiMmatanagara ke, e. egrI. Jain Education Intemational
Page #1298
--------------------------------------------------------------------------
________________ - saMdarbhagraMtha bhAga-2 1253 jinarsa esosiyezananA DirekaTara che. IDara kapAsiyA udyoganA paNa teozrI DirekaTara che. gujarAta rAjya sahakArI kAunsilanA be varSa teozrI membara pade rahyA hatA. rAjayanI jAhera grAhakonI kamiTInA paNa teo traNa varSa membara tarIke rahelA che. khetImAM no abhigama apanAvI e dizAmAM AgaLa vadhI rahyA che. vimaLAbena rasikalAla paTela piyAvAnA vatanI che. - piyAvA grAma paMcAyatamAM cha varSa sevA ApI. kaccha bhadrezvara, giranAra, saMkhezvara vagere tIrthonI yAtrA karI che. aneka dhArmika tapazcaryAo paNa karatA rahyAM che. temanA suputra dhaMdhAdArI kSetre muMbaImAM sthira thayA che. zaMkarabhAI devajIbhAI paTela hAthalamAM janma thayo hate. abhyAsa emane naDIyAda mukAme karyo. mAtra phAInala sudhIno abhyAsa pro. Do. enDa kola sosAyaTInA chellA 17 varSa eka karavA chatAM vizALa anubhava jJAna ane anokhI sUjha temaja dhArI DirekaTara tarIke kAmagIrI karI ane temanI kAma nirNayazaktinA kAraNe teo agragaNya vyaktiomAMnA gIrInA sopAna 35 teozrI che halAM cha varSathI ceramena eka gaNAya che. 1962 thI 1972 sudhI teozrI dhArAtarIkene hedo dharAve che. teo ji9lA paMcAyatanA sabhya tarIke rahyA. jillA paMcAyatanA teozrIe upapramukha membara tarIke cAra varSa sudhI hatA. tAlukA paMcAyatanA tarIke sevAo ApI che. traNa varSa sudhI satata jillA vAIsa ceramena tarIke 5 varSa lagI sevAo ApI. hiMmata kharIda-vecANa saMghanA ceramena tarIke rahyA che, sAbara nagara tAlukA kharIda-vecANa saMghanA sthApaka tarIkenI DerInA vAIsa ceramena che, gujarAta sTeTa lenDa morgeja emanI kIrti javalaMta banI rahI che tyArabAda teozrI beMkanA 6 varSa sudhI DIrekaTara tarIke rahyA che. sAbarakAMThA saMghanA ceramena tarIke rahela che. ko-opareTIva beMkanA vAIsa ceramena pade che. hAla teozrI gujarAta sTeTa beMkanA DirekaTara che. A uparAMta A uparAMta vAvaDI paMcAyatanA pramukha tarIke chellAM paNa sahakArI jina, tAlukA jina vageremAM paNa teo 15 varSathI teozrI hatA. gujarAta vidhAnabhAnA sabhya nAna mATe he dharAvI cUkyA che. tarIke paNa pAMca varSa suMdara kAmagIrI Apela hatI. sAbarakAMThA ji9lAna koMgresa (AI) taraphathI 1975mAM teozrIe kAzmIra, haradvAra vagerenI yAtrAo paNa A jillA taraphathI dhArAsabhya tarIke cUMTAyela hatA. karelI che. temanAM patnI rUkhI bahena ane cAra dIkarAo jamIna vikAsa beMkanA chellAM 15 varSathI pratinidhi che. siA dhArmika vRtti dharAve che. sUrajapurA dUdha maMDaLInA ceramena pade hAla che. vAvaDI capa sevA sahakArI maMDaLInA ceramena che. sAbarakAMThA temanAmAM rahelI kArya karavAnI agAdha zakti ane spiniMga milanA DirekaTara che, utsAha, cIvaTa tathA satata kAma karavAnI pAchaLa UMDANamAM | gujarAta sTeTa ko. o. koTana mAMkeTiganA DIrekaTara rahelI lokasevAnI bhAvanA temanA jIvananI saphaLatAnI chellAM be varSathI cAlu che. sAbarakAMThA ji9lA ke.o. sAcI cAvI che. Jain Education Intemational
Page #1299
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1254 zrI kAntilAla aMbAlAla meAdI zrI kAntilAla aMbAlAla mAdrI jeozrInA janma mahesANAmAM thayela hatA. peAtAnA vatanamAM S. S. .. nA abhyAsa karI 20 varSanI uMmare peAtAnA priya phrATogrAphI zAkhane vikasAvavA e varSe nAkarI svIkArI dhaMdhAnuM mAga daza na meLavI hiMmatanagaramAM alakA nAmanA sTuDiyAnu' udghATana karyuM. naitika hiM'mata - khaMtIlu pravRtti maya jIvana - sAhasavRttine kAraNe janasattA dainika tathA gavarmenTa mAnya presa phoTogrAphara banyA. phATogrAphI dhadhAmAM Agavu. sthAna prApta karyuM. paragaju maLatApaNA svabhAvane laI mAdI samAjamAM ceramena - sekreTarI vi. hAddA prApta karyo. AziSa kA. e. hAusiMga seAsAyaTInA ceramena ane jillAnA patrakAra saghanA khajAnacI pade pAtAnI sevA ApI rahyA che. dharma pratye sArI ruci kAI cAra dhAma yAtrA karI cUkyA che. teezrInAM dharmapatnI paNa sarala svabhAvI ane paragaju nAme kapilAbena paNa ginI samAjamAM sekreTarI tarIke sevA ApI rahela che tathA mAdI samAja mahilA maDaLanA phAunDara presiDenTa hatAM. zrI jayaMtIlAla zIvalAla mahetA janma dhanasurA. hAla hi matanagara, hiM'matanagaramAM vepArI AlamamAM Agavu sthAna bhAgave che. nikhAlasa - paragaju svabhAvI - sal svabhAvI - koInuM kaI karI chUTavAnI bhAvanAvALA teozrI pitAjInA nAme hiMmata vizvanI amitA nagaramAM esa. esa. mahetA ArTsa kAleja calAve che. rAkaDa rakama tathA jamIna dAna karela che. prathama paktimAM gaNAtI hiMmata hAIskUla tathA kolejanA hiM, ke, ma`DaLanA ceramena che. dhArmika kSetra-zaikSaNika kSetre temanA udAra hAtha sadAya khullA che. khApa jevA beTA zrI kanubhAI paNa mAhAza vepArI che. zrI indubhAI ela. upAdhyAya zrI IndubhAI upAdhyAya - zAnta svabhAvI - paragaju maLatApaNu' svabhAva-nIDara - pravRttimaya - jIvana jIvanArA, hAla hiMmata hAIskUla hiMmatanagaramAM prinsipAla tarIke sevA ApI rahyA che, dharmapremI sAthe mAnavapremI hAI mAnava sevA temanI rageragamAM samAI che. zrI ramaNalAla pI. mahetA vatanI IDaranA paNa dhadhArthe hi'matanagaramAM AvI vasyA. vicakSaNu buddhi - nIDaratA, sAhasikatA kAraNe nAgarika enkanA ceramena pade hatA, benkanI pragatimAM temanuM sthAna mukhya che. zahera samitinA ceramena tarIke temanI sevA umadA che. bhAI AnA sathavAre visAra jaina kAcanu madira mahetApurAmAM banAvela che. hi'matanagara keLavaNI ma`DaLanA upapramukha hatA, IDara jaina saMghanA varSothI ceramena pada zeAbhAvI rahyA che. vepArI AlamamAM AgavuM sthAna che, jIvananA bhalabhalA praznonI gUMca kSaNAmAM ukelanAra zrI ramaNabhAI sahunA leAkapriya lADIlA sevaka che. zrI kanubhAI paMDayA sAbarakAMThA jillAnA jANItA sAmAjika ane racanAtmaka kAryakara, zikSaNakAra ane Adyogika kSetre pragati mATe kalama, kaMTha ane kAryathI kaIka karI chUTavAnI bhAvanAvALA zrI kanubhAI paDayA (eDavAkeTa) hi'mata nagara sAhityakSetre paNa jANItA thayela che. sAkharakAMThA jillAnA adanAmAM adanA mANusathI ucca kakSAe kheDela leAkA sAthe satata jillAnI pragati mATe pravRttizIla rahetA zrI paDavA sAnA jANItA che.
Page #1300
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1255 krAMtino nAda sarUma che. AryadharmanA veda saMskArane jyAM vizeSa prAdhAnya vizvavyApI AMdolana "Arya samAjane paricaya. ApavAmAM AvyuM che AryasamAjanI sthApanA mahArSa dayAnaMda sarasvatIe sana AryasamAja eka jIvana jyoti 1875mAM rAjakoTamAM ane te ja arasAmAM muMbaImAM karI hatI. AsamAja kahe che. kALI cA pIna. deza videzomAM maLI lagabhaga 2000 Arya samAjanI saMsthA genuM saMgaThana. veda ane zAstranA mahAna vidvAna maharSi svAmI dayAnaMda sarasvatI Arya samAjanA sthApaka hatA. maharSijanA uddeza bhArata bahAra videzamAM 300thI vadhAre Arya samAje che. mithyAjJAna, mithyAvicAra ane aMdhavizvAsamAMthI vizvanA mAnavone lagabhaga eka karoDa (10000000) Arya samAjanA sabhyo che. mukta karI buddhiyukta satyanA rastA upara lAvavAno hato. Arya bhArata ane videzamAM maLI AryavIradaLanI 540 jeTalI samAja e koI mata, paMtha ke vADo nathI. AryasamAjanA sadasya zAkhAo che. thavA maharSie vizvazAMtimAM upayogI thavA je niyama batAvyA bhAratamAM AryakumAra pariSadanI lagabhaga 200 zAkhAo che. temAM Izvara niraMjana nirAkAra, jagatanA racanAra ane tenI ja Arya samAja dvArA 260 kaeNlejo ane hAiskUlo cAle che. upAsanA karavI joIe evo spaSTa Adeza Apyo che. vedana paThana. 280 prAthamika ane mAdhyamika zALAo cAle che. 6 gurukuLe ane pAThana, asatyane tyAga karI satyane ane satyAcaraNane svIkAra saMskRta pAThazALAo cAle che. 200 dharmAthe auSadhAlaye cAle che. karavA jaNAvyuM che. anya niyamomAM saMsArane upakAra karavA zArIrika achUto mATe 4000 pAThazALAo cAle che. saMnyAsIo, vyAkhyAna a?" Atmika ane sAmAjika unnati sAdhI sarvanI sAthe prItipUrvaka kAre, bhajanike, ane pracArakonI saMkhyA 1000 uparanI che. 500 vartana karavA, aMdhazraddhAne nAza karI vidyAnI vRddhi karavAnI sAthe mAtA atithigRha ane vyAyAma zALAo cAle che. 500 presa, sAmAyike, savanI unAta karavA tathA sAmAjika sarva hitakArI niyamamAM paratatra vAcanAlaye, ane pustakAlaya che. rahI pratyeka hitakArI niyamamAM svataMtra rahevAnuM sUcana kare che. ane A badhAnuM saMcAlana sArvadezika Arya pratinidhi zuddha sanAtana vaidika dharmanA pracAra-prasAra mATenuM ekamAtra saMgaThana che. sabhA - nyudilhI, zrI ramaNulAla va. desAInA zabdomAM kahIe te maharSi dayAnaMda deza-videzomAM karavAmAM Ave che. (mukhyamathaka dihI) AryadharmanA ItihAsamAM mArgasthaMbha ane kIrtisthaMbha gaNyA che. A pratinidhi sabhA - uttarapradeza - mukhyazahera - lekhanI ogaNIsamI sadImAM jagatanA mahAvicAramAMne pramANika anveSaNa mAMthI dharma vizuddhinAM aneka mojAM uchALe caDayAM - brahmasamAja, - paMjAba jAlaMdhara prArthanAsamAja, thisophI, vedAMtane vyavahAramAM upayoga karavA - bihAra paTaNuM - baMgAla kalakattA pravRtta thatuM rAmakRSNa mIzana zreyassAdhaka varga ane Arya samAja jevI 5 , , , - madhyabhArata che pravRttio hiMdanA dharma zuddhIkaraNanI sAkSI pUre che. hindudharmanA bhepAla - madhyapradeza zuddhIkaraNamAM Arya samAjane ghaNo moTo phALo rahyo che. krAMtinAM nAgapura meja uchALanAra - e mazAlacI mahAna sanyAsI dayAnaMda ApaNuM - rAjasthAna ajamera eka samartha dharmaguru ja mAtra nathI paNa hindanA agraNI vidhAyaka - madhya-dakSiNa haidrAbAda paNa banyA che. e niSThika brahmacArIe satyanI zodhamAM AryadharmanuM - muMbaI vaDodarA rahasya ukelyuM - vedanA maMtra ane vedanI RcAomAM vIronI vANuM - erIsA saMbalapura sAMbhaLavA maLI - enA upacAromAM vijetAnI dhamaka hatI ane - gevA mardAnagIbharyA paDaghA paDatA hatA. vedamAM svAmI dayAnaMde parama vIratva - dihIrAjya naI dilhI joyuM. ane tethI ja AryadhamI emAM utsAha, navajIvana, ane baLa - jamukAzmIra jammu umeryA - dharma e rudanane viSaya ja nathI emaNe e puravAra karyuM - pUrva AphrikA vedAcAranA vIragarjana preranAra ane upaniSadanAM bhavya ciMtana zakaya - dakSiNa AphrikA 320pana banAvanAra AryonI suMdara samAja racanA mATe jIvanabhara jhajhumyA. - phIjI temanI prakhara vidvatA ane camatkArika buddhinA aneka maThamaMdiranI ,, - Daca-giyAnA pAramArivo saMpatti temanA caraNa AgaLa mukAI hatI paNa Thokara mArI. zarIre 18 , , , - brahmadeza raMguna ane svabhAve teo vIra hatA. hindudharmane temaNe vIratA bakSI 19 amArakane Ane la ratA bI 18 amerikana Aryana lIga - gayAnA jaTAuna talavAranA TukaDA karI nAkhe evuM sAmarthya. babbevAranA jherane 20 Arya sabhA ,, pirTa luIsa pacAvyuM. temanA hRdayamAM dayAnAM akhUTa jharaNAM vahetAM - virodhIone 21 gujarAta prAM. pra. sabhA - gujarAta , vaDodarA temaNe kadI avagaNyA nathI. prahAra karanArane paNa sarvadA kSamA zrI odhavajI kALIdAsa pArekha veda pracAra phaMDa ApI che. evA hatA e vaMdanIya vibhUti - Arya samAja-bhAvanagara. kaMkalI kaniyA suvA Jain Education Intemational
Page #1301
--------------------------------------------------------------------------
________________ je parivAranI dilAvarInI sonerI kSitijo jaina ane vizALa janetara samAja sudhI vistarelI che. thatA tAtA moTA zrI devacaMdabhAInAM dharmapatni zrImati caMpAbahena ane zAMtAgAmathI hadayamAM eka navI ja AzA bahenanI preraNA ane haiyAsUjha zeThazrInI pragatimAM noMdhapAtra phALA zraddhA sAthe mahAnagarI muMbaI Apela che. AvIne sthira thayelA zeThazrI devacaMdabhAIe ghaNuM moTuM mAnavaMtu sthAna sAbarakAMThAnA agiyela mukAme janmelA meLavyuM che. audyogika kSetre nena zrImatI caMpAbahena khUba ja dhArmika pherasa meTalamAM paNa temanuM nAma khaMtIlA ane tapasvI mahilA che. mokhare rahyuM che. temaNe varSa tapa, ATha aThThaI, tema ja bahad muMbaInA jaina samAjanI upadhAna pAMtrIzamu karela che. teo , dhArmika ane sAmAjika kalyANalakSI ma. jaina mahilAmaMDaLa (jJAtinA) pravRttionAM suvarNapRSTha upara zrI dazavarSa sudhI sekreTarI pade rahelAM che. zrI devacaMda jeThAlAla saMghavI devacaMdabhAInA aneka nircAja ane potAnA gAmamAM siddhacakra pUjana karela che. nisvArtha upakAra nedhAyA che. malADamAM te temanA nAmavALuM sameta zikharajI saMghanI pratiSThA temaNe devacaMdanagara muMbaImAM mazahUra che. malADa khAte karI tema ja malADamAM | sukha ane samRddhimAM paNa temanA sAdAsaMyamI sadAcArI ane zrImatI caMpAbahena devacaMdabhAI jaina upAzraya - "maNibhuvana"nI saraLa jIvana vyavahArane ja e paNa eka lahAvo che. kazI ja zilAropaNuvidhi karI saMdha mATe khullo mukela che. moTAI ke ADaMbara vagara e sau koIne maLe che. temanA jIvana caMpAbahene potAnA samagra jIvana daramyAna dha sevA, nAnAmeTAM parathI kahI zakAya ke puNyAnubaMdhI puNya upArjana karavuM e emane aneka dAna, ane malADa khAte aneka pravRttione AraMbha karIne jIvanamaMtra che. puNyathI maLelI saMpattine pUNya kAryomAM udAra hAthe sArI evI pratiSThA saMpAdana karelI che. vApare che. haDiyela mukAme temane janma thayo. zaikSaNika, dhArmika, madhyamavarganA vasavATa vagere vividha kSetro temaNe upadhAna, navapadanI oLI - 9 temanA dAnathI samRddha banyAM che. akSayanidhi 14 pUrvanAM ekAsaNuM saphaLa udyogapati, saMniSTha samAjasevaka [ anekavidha saMsthAonI vagere karyA che. mahesANuM jillAnA e saphaLatApUrvaka javAbadArI vahana karI rahyAM che.] zikSaNapremI zrI mahuDI jaina tIrthadhAme jaina derAsaramAM devacaMdabhAIe malADamAM bI. je. hAIrala pitAnA nAme zarU karAvI 27 daherInA zilA sthApana dAnavIra che. jyAre pitAnA jillAmAM (vatanamAM) pitAnA kuTuMbIjane zeThazrI devacaMdabhAI joDe karAvyAM. A dvArA hAIskUla zarU karAvI che. uparAMta hiMmatanagara jaina derAsaranI zilArathApananI javAbadArI paNa temaNe puNyAIbaMdhI pUrNa upArjana karanAra dAnezvarI zrI devacaMdabhAI upADI lIdhelI. e ja rIte muMbaImAM gujarAta-mahArASTramAM vasatA pitAnA jJAtibaMdhuone spezyala baso paNa janagA vADImAM emaNe bhUmidvArA 24 tIrthakara bhagavAna kSe gayA che tevI pAvanabhUminA zrImatI zAntAbena devacaMdabhAI pUjana karAveluM. Ama emanA jIvana sparzanA karAvI hatI. ane e pate saMdhanA sevaka banI rahyA hatA. daramyAna, mAnI rahyA hatA. daramyAna emaNe jaina dharma tema ja derAsare sAthe khUba ja amIyatA temanA jayeSTha putra zrI surezabhAI paNa bApathI beTA savAyAnI kahe- ane niDaratA sAdhI dharma sevAmAM citta parevyuM. temaNe be vAra vatane sAcI TharAvI che. ane jene lIdhe vyApArakSetre tema ja dhArmika sametazikharanI yAtrA karelI che. Ama zAntAbahena sAcAM dharmaparAyaNa, kSetre mokharAnuM sthAna dharAve che. tapasvinI ane jena kAryakara tarIke sevA bajAvela che. zubhecchA pAThave che. zrI bhagavAna meTala rolIMga mIla. menyuphekacarsa enDa DI02 parabrAsa-sarkasa, helovAyarsa, sTenalesa sTIla hepiTala rIkavIjhITasa ane vAsaNo phekaTarI : TelI : ophisa : goviMdanagara ophisa : 382924 gurUdattamaMdira malADa (vesTa) 367425 ThAkara vADI muMbaI-64 356 881 muMbaI-2 phekaTarI : 6922 88 Jain Education Intemational
Page #1302
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1257 bhUtakALamAM rAjA ane prajA vacce madhyasthI banIne rahetA mahAjananA agraNIo sarvoparI lekhAtA. sva. zrI aMbAlAla bhAIcaMda gAMdhI | zrI ramaNalAla aMbAlAla gAMdhI kulanI sugaMdha te phUla khIlatAM ja sAthe Ave ane phUla | mehanapura gAmanA vatanI zrI ramaNabhAIe sAta copaDI sudhIne karamAtAM sumadhura suvAsa pAchI alpa samayamAM phUlanI sAthe ja jAya; ja abhyAsa karela che. 15 varSanI vayathI pitAne madadarUpa thavAnA jyAre mAnavInA sukRtyonI khuo - sugaMdha avirata A saMsAre | AzayathI dhaMdhAmAM zrIgaNeza karyA. mahekatI ja rahe che. saMvata 2031mAM mahuDI mukAme che. sa. vIzA zrImALI paMcazeThazrI aMbAlAla gAMdhIe AvuM ja kAMIka jIvanamAM sAkAra | mahAjanane vahIvaTa svIkArI suMdara kAmagIrI karI batAvI. 1966mAM karyuM che. mULa vatana mohanapura tAluke prAMtija jille sAbarakAMThAnA.| teo gAmaDethI muMbaI AvI vasyA. pUjaya upakArI vaMdanIya pratApajIvananI kArakirdInI zarUAta janasevAthI karI hatI. ane janasevAnI | sUrI AcArya bhagavaMta tathA pUjya zubhaMkarasUrIzvarajInI preraNAthI sAthe sAthe ja sana meTala varka sanI sthApanAnA zrIgaNeza mAMDyA. | dharmamaya jIvana jIvatAM temanA zubha AzIrvAdathI dinapratidina sArI - teozrI nIDara svabhAvanA ane suzIla saMskArayukta hatA. pragatine pAmyA che. harasola sattAvIza vizA zrImALInA mahAjananA vArasAgata paMca tyAga ane tapazcaryAthI jIvana jIvatAM temanAM dharmapatnI zrImatI mahAjanane vahIvaTa suMdara rIte karI sumilana jALavI rAkhyuM hatuM. | subhadrAbena paNa jaina samAjanA mUka sevikA che. mu.zrI ramaNabhAI zubherachake : guptadAnanA rasiyA che. mehanapura mahAjana jJAtinuM prathama saMmelana tA. 18-3-09nA roja emanI AgevAnI heThaLa bharavAmAM AveluM, zrI jItendrakumAra Ara. gAMdhI svAvalaMbI, svataMtra buddhizakti dharAvatA tema ja haMmezA zrImatI Ara. je. gAMdhI, pravRttimaya jIvananA AgrahI hovAne kAraNe vividhakSetre AgavuM zrImatI subhadrAbena Ara. gAMdhI sthAna dharAve che. Prop. R. A. Gandhi office : 377075. Resi : 366114 SUN METAL WORKS Manufacturers & Wholesale Dealers of : FERROUS, NON-FERROUS METALS, STAINLESS STEEL CIRCLES, STRIPS, CUTPIECES, UTENSILS & CUTLERY ETC. & JOB WORK OFFICE & FACTORY : 3 B, Gilder Lane, Lamington Road, Bombay-400 008 Jain Education Intemational
Page #1303
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1258 vizvanI asmitA Phone : Off 21530 Resi : 419418 LISHA BRASSIERS & BANIANS AROON TRADERS SS KOMALRAJ TRANSPORT CO. (Regd.) DAILY SERVICE : Bombay, Ahmedabad, Baroda Bhavnagar, Rajkot. HEAD OFFICE : Sakar Bazar, Bhavnagar, Phone : Office : 51774677 Resi : 46756377 BOMBAY BARODA 35, Chakla Street, Kalupura Bombay : 3 Phone : 53577 Phone : 327199 : 344632 AHMEDABAD RAJKOT Outside Dariyapur Kuvadva Road, Main Road, Phone : 7223 Phone : 387198. SIHOR 386266 Phone : 176 396566 OFFICE : M 987, Bhawani Peth, A. D. Camp Chowk Poona-11 002 Doshi P. R. Partner vine sahakAra nahi uddhAra zubhecchA pAThave che. dhI hAtharela dUdha utpAdaka sahakArI maMDaLI lI. RUPAL WALAL 2449141 Tele No 356239 M/S RATILAL MOHANLAL 46, Kansara Chawl Bombay 400002. Dealers in All kinds of Aluminium "VIJAY BRAND " School Bag; Lunchbox Tiffinbox; Pujapeti;Thermic water jug; "MILK STAR BRAND" Milk Cooker; Rice Cooker, Idali Stand & Novelties Articles. mesasa ratIlAla mehanalAla mIkasTArabrAnDa" malakakukara; rAisakukara; IDalI sTenDa, "vijayabrAnDa" kulabega, laMcabekSa, TIphInabekSa, pujApaTI, tharamIkaTara jaga; viTarabeTala tathA "TWO DIMONDS " 248 "ANJALI KITCHEN WARE" vage re dareka brAnDanA mAlanA holasela vepArI | zubherachaka zAha kIratIkumAra ratIlAla zAha lalItakumAra ratIlAla zAha vijayakumAra ratIlAla zAha azokakumAra ratIlAla VIJAY TRADERS YARN & GENERAL MERCHANTS. | vijaya TreDarsa mu pa. hAtharela tA. hiMmatanagara jI. sAbarakAMThA zaMkarabhAI devajIbhAI paTela pramukha seMdhAbhAI e. rabArI pUjAbhAI ema. paTela sekreTarI upapramukha Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1304
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1259 THE POONA MOTOR GOODS TRANSPORT ghara 318789 2. na. ophisa : 335659 Head Office : zubhecchA pAThave che. 780 Sadashiv Peth, Poona 30. Phone : 413222 saMtoSa rUpI dharmabhAvanA e sAce vabhava gaNAya je utama guNone yukta che, te ja mahAna gaNAya mukitanagara jIvananuM sAcuM vizrAma sthAna che. Branch Office : 130 B, Sadashiv Cross Lane. Kandewadi, Bombay-4 Phone : 352528 Prop. U. D. VORA zubhecchake sva zrI kacarAlAla bI. gAMdhInA sahaparivAra zrImatI gajarAbena ke. gAMdhI lakamIcaMda ke. gAMdhI puSpAbena ela, gAMdhI vADIlAla ke. gAMdhI hasumatIbena vI. gAMdhI bAbulAla ke. gAMdhI lalitAbena bI, gAMdhI jayaMtIlAla ke. gAMdhI uSAbena je. gAMdhI phona : (028 eja vAloDa ane eja gaNAtrA pharI ApanI sevAmAM raju kare che. tRpti pApaDa ejanTa : ela. ke. gAMdhI medIne maLe cothe mALe dAudanI galI bhulezvara mubaI- 400002 kumAra hinA gaNAtrA ku. AsopAlava, gItAnagara meIna roDa, rAjakoTa-2 Jain Education Intemational
Page #1305
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1260 vizvanI asmitA zarada hevI DayuTI ela gIyarDa vItha norTana gesara bAkasa letha mazIna lagIyarDa letha - kilezkara TAIpa 10 hAITa opha senTara lethI zarada naM. 1000-7' zarada naM. 1 7' zarada naM. 1500-:'+s" zarada naM. 2 8+6" zarada naM, 1900-10' zarada naM. 5 10' zarada naM. 6 12' zarada enejiniyariMga varkasa. phona naM. 246 41 ophisa. TelIgrAma "zaradako" phona naM. 2500 phekTarI gareDIyA kuvA roDa, rAjakoTa. 30 e.DI. udyoganagara-rAjakoTa. zarada lAITa DayuTI letha mazIna. zarada naM. 4 4+6" Tepara relara berIMga, spInDala hela 15/8 hAITa opha senTara karUM." zarada mazIna Tulasa. phona naM. 24641 AphisaH phona naM. 26684 phekaTarI gareDIyA kuvA roDa, rAjakoTa 10, bhaktinagara sTe. pleTa rAjakoTa NEI "temaja ' hindustAna' muMbaI banAvaTanI IlekTrIka moTara benca grAInDara, tathA mane leka pampIMga seTa. InDasTrIjha temaja khetIvADI mATe. temaja rabara beDiMga, "phenara" vIbeTa, "marAnDA" Tulsa. kAribAIDa Tulasa, janarala mazIna Tulsa, dareka jAtanI mazInarI jevI ke philIMga mazIna, zepIMga mazIna, gIyara debara mazIna vigere kaphAyata bhAvathI meLavavA("zaradake ') TelIgrAma:' phonaH oksi. 24641 gharaH 23121. saMparka sAdho vasaMta enjanIyariMga sTorsa gareDIyA kuvA reDa, rAjakoTa. Jain Education Intemational
Page #1306
--------------------------------------------------------------------------
________________ sauMdarbha graMtha bhAga-ra zubhecchA pAThave che. Ara. DI zAha parva dhama 11 nava maMdira rAya mug zubhecchA pAve che 'tisro devAyAmuSaH bahi rAmadeva kansTrakzana kuAM 5/3 velacaMda nAraNu bilDiM'ga dIpaka pArA bhAvanagara ne pa zubhecchA pAve che. pArekha bradharsa 1261 1921 pIkeTa krIsa rADa karI mATe prinsesa sTrITa Bombay-2
Page #1307
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1262 maMgaLa e prakAranAM che, dravya ane bhAva Jain Education Intemational. bhAva maMgaLa rUpa navakAra maMtranuM smaraNu, ciMtvana, dhyAna, jApa Adi AtmAne, laukika ane leAkAttaranAM sukha Ape che. mATe ja dareka jIve vamAnakALamAM maMgaLa karI bhaviSya kALane mArga niSkaMTaka banAvavA prayatna karavA joIe (pUjaya munirAja jinendra trijayajI gurudeva ) zubhecchaka zrI harakhaca'dabhAI mukudacaMdajI kAMkarIyA zrImatI tArAbena harakhaca'dajI kAMkarIyA zrI jayezakumAra eca. kAMkarIyA zrI avatIkumAra eca kAMkarIyA zrImatI vasImena je, kAMkarIyA zrImatI uSAbena e. kAMkarIyA pUjya suzrAvikA kanakabena - vallabha vihAra talATI roDa - pAlItANAnI preraNAthI vizvanI asmitA
Page #1308
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1263 * - - - jAta zAstramAM kahyuM che, ke - - - - apamaMgala dUra karavA, apazukanathI bacavA dareka vakhate "maMgaLa" karavuM joIe. maMgaLathI ArAdhanA nivine thAya, zubhane udaya jAge, pApa karmone vinAza thAya. - - - - - jAta '' 'A kAma mATe ja kSaNe kSaNe namaskAra mahAmaMtranuM maMgaLarUpa smaraNa ane arthanuM ciMtvana kare. munirAja jitendra vijayajI - sAhitya bhUSaNa - zubhecachako : rava. kezavalAla jIvarAja zAha rUpAlavAlAnA saha parivAra zrImatI caMpAbena ke. zAha zeThazrI kodaralAla ke. zAha araviMdalAla ke. zAha , kirITakumAra ke. zAha karavA kAja ke daralAla kezavalAla zAha 88 epha. tekaravADI bloka naM. 4. ThAkuradvArA roDa boe 400,002 phona. ophisa 322558 dhara 334840 araviMdalAla ke. zAha mukuMda menzana, trIje mALe bloka naM. 12, 105 e. vI. pI. roDa bombe 40 0 04 phona. ophisa 322558-323346 ghara : 6 50 830-389028 Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1309
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1264 vizvanI asmitA che "jene sAthe sarjanAra, seInara zIpane Dare, che : piMka 6 dara va mAM niDara thaI phare." zrImada rAjacaMdra Te. naM. 437 ghara - 667 zubhecchA pAThavIe chIe alakA TuDIo navA bajAra, hiMmatanagara phoTogrAphara, Te guDajha DIlarsa enDa saplAyarsa AgaphAgevaTe - Indu enDa ke DAkanA etherAIglaDa DIlarsa, janasattA enDa gavarnamenTa presa seTogrApharsa zubhecchaka - kAMtIlAla e. medI zrImatI kapIlAbena ke. medI. zrI bhaktarAjazrI jesIMgabhAI mahAtmA godhamajI nivAsI janmaH saMvata 1978 zrAvaNa sudI 15 somavAra (baLeva) parama AdaraNIya bhaktarAjazrI jesIMgabhAI saMsAranI mAyAvI paDaLethI para rahyAM. mUka sAkSI banIne jIvI rahelA A dharma. puruSe sAbarakAMThA jillAmAM asaMkhya jIne mekSamArga batAvI dharmatane jhaLahaLatI rAkhI che. saMta keTInA A tyAgI che puruSane koTI koTI vaMdanA. dhI vaDAlI nAgarika sahakArI beMka lI. mu. vaDAlI. jI. sAbarakAMThA. phona naM. 64 rajI. naM. se. 11563. kAmakAja zarU karyA 24-3-76 tArIkha-20-8-76 zubhecchA sAthe sabhya saMkhyA - 1098. zerabhaMDoLa rU. 3,60,000/phaMDe. rU. 98,000/thApaNe. rU. 2,04,000/dhirANa.. rU. 17,77,000/30/6/70 nA rojano napho. rU. 60,140/eDITa varga. a', sumatilAla sI. bhaMDArI. ceramena jayaMta vI. AgAze. zeramahaMmada vI. memaNa | menejara menejiMga DIrekaTara - sAbarakAMThA jillAnA mumukSu bhAIbahene (sAbarakAMThA) Jain Education Intemational
Page #1310
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbha graMtha bhAga-2 1265 w * * ** * * ** * * * * ** * aneka bhASAnA paddhatisaranA saraLa - subodha pAThayapustake vasAvo, vAMco vaMcA ane bALakone dharmanA saMskArothI samRddha karo. zrI jaina tatvajJAna vidyApITha-pUnA bhAratIya prajA lagabhaga aDhAreka bhASAno upayoga kare che temAM dazeka bhASAno upayoga karanAra jana samAja che. jemAM gurudevazrI dvArA A Tha bhASAnAM artha sahita pustaka pragaTa thayAM che. dara varSe A saMsthA dvArA eka thI cha dharaNanI dhArmika parIkSA levAya che. sAhitya bhUSaNa jJAnavRddha saraLa svabhAvI sva. pUjya munirAjazrI jItendra vijayajI mahArAjazrIne TaMke paricaya joIe- 0 janmaH 1964 surata. lagnaH 1987 surata dIkSA: 1880 pATaNa, sAhitya bhUSaNa padaH 2032 beMglera, kALadharma: 2036 bhAMDupa, muMbaI 0 pitA: zrI jIvanabhAI mAtA: zrI pArvatIbena bhAI: pravINabhAI, caMdrakAnta. bena : zrI. kokIlAbena, maMjulAbena, 0 ziSyaH pU. munirAja zrI harIzabhadra vijayajI mahArAja. 0 kauTumbIka dIkSAthIe: pU. vayovRddha mu. zrI jinabhadra vijayajI ma. kAkA; pU. tapasvI mu. zena vijayajI ma. mAmAnA putra; pU. sAdhvIjI zrI jayaprabhAzrIjI ma. dharmapatnI, pU. sAdhvIjI zrI dharma zrIjI ma. phoI. 0 vihAra bhUmi (46 varSa) : gujarAta, rAjasthAna, mahArASTra, baMgAla, bihAra, madhya pradeza, uttara pradeza, karNATaka, tAmilanADu, kerAlA, mevADa. * zubhakAryo-jinamaMdireH 1. kauzAMbI 2. keImbatura 3. paMDIcerI 4 beMglora pa. kaDalphara. 6. devAsa. upAzrayoH 1. beMglora, 2. Ibatura, 3. kauzAMbI. 4. zAMtAkrujha, saMsthAo: 1. zrI jaina tatvajJAna vidyApITha - pUnA. 2. navajIvana graMthamALA, 3, gulAba kAryAlaya, 4, vidyApITha bhavana, 5 zrI jaina jJAnottejaka maMDaLa tathA pAThazALA, 6, zrI jaina tattvajJAna mahilA maMDaLa uparAMta bIjA aneka bALamaMDaLA. 0 smRti (smAraka ): (1) rU. 1 lAkha. sarva sAdhAraNa phaMDa, bhAMDupa. (2) rU. 51 hajAra sAhitya prakAzana (3) rUA. 51 hajAra zrI jItendra vijayajI zi. sA. phaMDa (4) rU. 25 hajAra guru vaiyAvacca phaMDa, bhAMDupa. (5) rUA. 11 hajAra gulAba smRti graMtha. saMsthAnA kAryakara - zrI hIrAlAla pAnAcaMda zAha - menejiMga TrasTI - zrI pravINacaMdra jIvaNacaMda jhaverI TrasTI, The. bAbulAla eca. zAha, navasArI, De. bhAIlAla ema. bAvIzI, pAlItANA, zrI jayacaMdabhAI dhruva, khareDA; zrI bAbulAla ena. modI pUnA. zrI amRtalAla paMDitajI, bhAMDupa, zrI manubhAI ke. zAha, dahegAma. (pracAraka) zrI manahara pI. hiMmatanagara (pracAraka) zubhecchake :- zrI hIrAlAla pAnAcaMda zAhano sahaparivAra (bombe) * * * * * zrImatI jIvarabena hIrAlAla zAha zeThazrI hIrAlAla pAnAcaMda zAha Jain Education Intemational
Page #1311
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizvanI asmitA zubhecchA svastika sADI sTorsa kanubhAI paMDyA jayahiMda bilDiMga naM. 2 ( hAI korTa eDavokeTa ) hiMmatanagara phona - 743 mAnad maMtro :sAbarakAMThA ji9lA zALA saMcAlaka maMDaLa, dukAna naM. 4 bhulezvara muMbaI-2 sAbarakAMThA jillAnA pATanagara, hiMmatanagaramAM audyogika zikSaNa ApatI sarakAramAnya saMsthA. dareka prakAranA bharatakAmanI sADIo, blAujhapIsa temaja TerIkeTanA holasela vepArI. : re zubhecchA pAThave che. " chUTe dehAdhyAsa te, nahi kartA tuM karma nahi bhokatA tuM tehane, e ja dharmane dharma' - zrImada rAjacaMdra zrI svastika hAIskUla, bAlavADI - prAthamika - hAIskUla. yogeza sI rAmIka jI. AI. DI. sI.-hiMmatanagara yogeza enDa sezanI kuM. zubhecchake sva. cimanalAla kuMvarajIdAsa zAha, suzrAvikA zAradAbena sI. zAha; kiraNakumAra sI. zAha, zrImatI anIlAbena ke. zAha ku, dIpikAbena- amIbena - hetalabhAI. kuMvarajI nAgaradAsa enDa sansa hiMmatanagara (sAbarakAMThA jile) Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1312
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1267 Phone : 394611 V. M. DODIA & CO. Job Work Contractor in : Fluorescent Fixture & All Types of Machinery Spare Parts Sitafal Wadi, Mount Road, Mazgon, BOMBAY-10 MAMM Gram : ALLDEALING Phones : Office 328867 320185 PARTNERS: P. B. SHETH Res. T. No. 525853 M. C. MEHTA Res. No. 359366 MMMMMMMMMMMMM CUTTACKWALA & CO. wwwwwwwwwwwww BANKERS, BULLION MERCHANT 65/67, ZAVERI BAZAR, BOMBAY-400 002 wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1313
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1268 vizvanI asmitA Gram : RELCOMCOP Phone : 31000215 Telex : 011-2950 Wil Best Compliments From RELIANCE TEXTILE INDUSTRIES LIMITED Court House, 4th Floor, Tilak Marg Dhobi talao, Bombay-400 002 Manufacturers & Processors of : Knitted, Woven, Art Silk & Synthetic Fabrics Under Brand of: VIMAL FABRICS " Texafit " A Texturised, Bulk Stabilised Yarn in All Deniers Single and Double MILLS : RETAIL 103/106, Industrial Area Naroda P..O Ahmedabad Gram : VIMFAB Telex No. 012-337 VIMAL Phone : 82050 - 82211 Zaibaish 244 Tilak Marg Bombay-400 002 Phone : 313870 SHOP Roxy Cinema Building New Queens Road, Opera House Bombay-400 004 Phone : 381445 Jain Education Intemational
Page #1314
--------------------------------------------------------------------------
________________ saMdarbhagraMtha bhAga-2 1268 ESTD. 1928 Phone 4 Reli Offi. : 3357 Resi : 4130 With Best Compliments From RAMNIKLAL MANORDAS SHAH MAHATMA GANDHI ROAD, BHAVNAGAR-364 001 -: STOCKIST : M/s. Goodlass Nerolac Paints Ltd. M/s. Asian Paints (India) Ltd. I. C. I. Paints, Duco & Dulux M/s. Jenson & Nicholson Paints Ltd. M/s. Garware Paints Ltd. M/s. P. R. Paints Pvt. Ltd. M/s. Shalimar Paints Ltd. Associated : MANORDAS CHHAGANLAL 34, Kika Street, BOMBAY-4 Phone : 334298 M/s. J. RAMNIKLAL & Co. Opp. Fuwara, Gandhi Road, AHMEDABAD-1 Phone : 380588 With Best Compliments From minininiwininininininininiininininin ApaNA vicAranI sAthe, ApaNI icchAzakti ane pravRtti tAla milAvavA mAMDaze tyAre je thavA dhArIzuM te thaI zakazuMne je karavA dhArIzuM te karI zakIzuM MIRCHULAL HIRALAL-JALGAM ANNN nummwwwwwwvwwnan Jain Education Intemational
Page #1315
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1290 vizvanI asmitA 1 + + >> *** * * * * * ** * **** * *, * * * + + + + +++ +++ ++ +++ + - zatAvadhAnI zrImad rAjacaMdra Phone Office : 25... A yugapuruSano janma kAThIyAvADanA vavANiyA gAma Resi : 45... 3 saM. 1924 nA kArataka sudI 15 ne roja thayelo. pitA zubhecchA pAThave che. 3 ravajIbhAI dazA zrImALI jJAtinA hatA. mAtAnuM nAma 3 devabAI. sAta varSe amIcaMdanA maraNane jotAM temane 3 jAtIsmaraNa jJAna thayuM hatuM. 8me varSe te chaMdazAstra ke pramANe sAcI kavitA lakhelI gharamAM kRSNabhakti cAlatI bheMsa tathA gAyanuM ke hatI paNa pADozamAMthI jana saMskAra prApta thayA. ne te khAtrI lAyaka zuddha ghI 3 dina pratidina dRDha thatA gayA. 19 varSanI uMmare emaNe amAre tyAMthI maLaze. muMbaInA hAIkorTanA aMgrejI jananI hAjarImAM che ke avadhAna karI batAvI saune cakita karyA hatA. 24-11887 nA TAImsamAM tene hevAla pragaTa thayelo, ne temane sAkSAt sarasvatInI padavI Apela. te eka mahAna zA tavavettA hatA. vezamAM teo gRhastha hatA paNa bhAvathI nitha muni samAna hatA. tethI aneke temane dharmaguru ghIvALA tarIke svIkAryA hatA. laghusvAmI temanA parama ziSya thayA che zarUmAM temaNe "mokSa mALA" 16 varSanI uMmare lakhI, ne te hajAro patra dvArA mumukSuone samAge vALyA che. sarva ? ceTIlA (gujarAta) zAstronA sAra jevuM "Atmasiddhi" zAstra 29 mA varSe 3 racAyuM. Apaka nijadazAnA anubhavI pUrNa vairAgya vaMta samyakdaSTi AtmA hatA. Ape je sAhityanuM nirmANa 3 karyuM che te juga juga sudhI saune mArgadarzaka raheze. digaMbara ? zubhecchA pAThave che. zAkone Ape abhyAsa karyo ne bIjAone preraNA karI. rAmApanI tamAma vANI vitarAga vANI ja che. anekanA ? tAraka evA Apa ghaNI nAnI umare rAjakoTamAM saM. te 1957 nA catra vadI 5 ne roja phAnI duniyA cheDI 1, na cAlyA gayA ne aMdhakAra mukatA gayA. taLAjA (ji. bhAvanagara) 5 % jIvanamAM je zAMti joItI hoya te koInAya | doSa joze ja nahi. ApaNA doSa ja kayAM ochA che? che upaleTA tAlukA sahakArI kharIda 3 K * jagata AkhuM ja je jagadIzvaranuM che te dvaSa che ? 3 kono kare ne zA mATe kare ? vecANa saMgha 3. jamanAdAsa nAnacaMda mahetA (DuMgaravALA) { upaleTA (ji. rAjakoTa) hAla bhAvanagaranA saujanyathI * *wwwwww wwww *** *** * ** ******** *** *** * ***** * * ****** * ******* *************** *** ***** * * * * ** * * *** * * ****** Jain Education Intemational For Private & Personal use only
Page #1316
--------------------------------------------------------------------------
________________ Office 332156-7-8 1 321227 1 Resi.678894 2 336152-3-4 i 328762 679754 MS KISHOR CHANDRA & COMPANY Dealers in: OLD NEWS PAPER, CHAMICALS & MINERAL MERCHANTS 37 NEW Bardan Galli Bombay 400003 MS RAHUL BUILDERS PVT.LTD. 503 Sujata chembers, Abhechand Gandhi marge, Bombay - 9 EXPRES GUJARAT'S LARGEST LUXUR PRESSHOTS PRIVATE LTD. ED P.C.DUTTROAD BARODA Telex.9175-011 Tel.p. 67051-2-3 390005 Office: 339225 - 334887 Resi. - 674073 With Best Compliment from KIRAN ENITENNISE BHAYANI BUILDER Serving Jinshasan @ NI BROTHERS ...BHAYA MATTERS KIRAN RUBBER 091588 ES PVT. LTD. NARMADA L gammon PVT. LTD. Mrers. & Suppliers of Quality Rubber & Plastic goods, Specialist in Nioprene Rubber Sheets, conveyor belt 91BHAYANVI HOUSE, EIRST ELOOR, SKERIE DEVJI STREET BOMBAY -Fodprivate & Persprat Use Only