Page Text
________________
સંદર્ભ ગ્રંથ ભાગ-૨
૧૧૧૭
ગણાય એ પુરસ્કાર આપે, અને સ્વતંત્ર વ્યાપારના ધર્મ સુધારક અને કન્યા કેળવણીના પ્રખર પુરસ્કર્તા પણ શ્રી નાનજીભાઈ એ શ્રીગણેશ માંડ્યા. કમેકમે એક દુકાન છે, એમની અઢળક સંપત્તિ વચ્ચે એમણે ગૌરવપૂર્ણ માંથી અઢાર દુકાનના માલિક બન્યા. આસપાસનાં ગામના સાદાઈની જ પ્રતિષ્ઠા કરેલી છે અને ભોજનમાં પાંચ વન્યપ્રદેશમાં અને મોટાં શહેરોમાં વસતા વ્યાપારીઓમાં વસ્તુ કરતાં વિશેષ ન લેવાનું વ્રત વરસેથી પાળતા આવેલા તેમની પ્રતિષ્ઠા જામવા લાગી, છતાં આ બધે સમય છે. નાનામાં નાના માણસોના પત્રે એ જાતે વાંચે છે અને ઉઠાવેલા અઢળક શ્રમને લઈને તથા આર્થિક જવાબદારીની બની શકે ત્યાં સુધી જાતે જ કૅત્તર આપવાનો રિવાજ ભારે જ જાળને લઈને તેમની તબિયત લથડી, વતન રાખેલો છે. બચપણના એમના ગ્રામનિવાસને લઈને, સાંભર્યું અને સ્વદેશના માર્ગ પકડયો.
તેમજ આફ્રિકાનાં સાદાં લોળાં વતનીઓના સંપર્કને વિશ્રાતિ અર્થે દેશમાં થોડો સમય રહ્યા, ભાવિની
લઈને સામાન્યજન પ્રત્યેની તેમની અભિરુચિ વિશેષ છે.
અને તેથી તેઓ દુષ્કાળ કે આમાની સુલતાની વચ્ચે ઉજજવલ રેખા અને અનહદ પુરુષાર્થની વૃત્તિ એને જંપવા
તેમની વચ્ચે ઊભા રહે છે અને પોતાની દાનગંગાને કેમ દે? તેઓ ફરી પૂર્વ આફ્રિકા જવાને ઊપડથા, કમલીમાં જ સૌથી પહેલી જનેરી નાખી. એક પછી એક
પ્રવાહ સતત વહેતે કરે છે, જીરીની હારમાળા લંબાતી જ ચાલી. ઈ.સ. ૧૯૧૮
યુવાનોએ ચારિત્ર્યમાં દઢ, ઉત્સાહી, આશાવાદી અને સુધીમાં ૨૨ જીનિંગ ફેકટરીઓ ઊભી કરી અને ચુગાન્ડામાં
શરીર અને સાનમાં મકકમ થવું જોઈએ. એવા યુવાનને કૃષિમૂલક યંત્રયુગનાં મંડાણને તેમણે સુદઢ કર્યું.
માટે સમગ્ર પૃથ્વી સર્વ સમૃદ્ધિથી પૂર્ણ બની જાય છે.” | શ્રી નાનજીભાઈએ કાવલે નામના ડુંગર આસપાસની એ તત્તરીય ઉપનિષદના ઋષિવચનને છેક કિશોરાવસ્થાથી બધી જમીન ખરીદી લીધી અને શેરડીના હરિયાળા માંડીને અદ્યાપિપર્યત તેમણે ચરિતાર્થ કરી બતાવ્યું છે. સાંઠાથી ડોલતું એક વિશાળ ખેતર તૈયાર થયું, પણ તેથી અને પૃથ્વીની માત્ર સ્થળ સમૃદ્ધિને નહીં પરંતુ આધ્યામિક કંઈ અટકી જવાય? સ્યુગર ફેકટરી ઊભી કરી હોય તો ? સમૃદ્ધિનાં દ્વાર પણ તેમણે ખોલી આપ્યાં છે. જાપાન, મનમાં ઘડાઓ ઘડાય, કરોડોની મૂડી જોઈએ. ક્યાંથી યુરોપ, બ્રહ્મદેશ, સિલોન, પૂ. આફ્રિકા, દક્ષિણ આફ્રિકા, કાઢવી? પરંતુ માનવી પાસે પ્રતિષ્ઠા અને પુરુષાર્થ હાય હોંગકોંગ, ઈજિપ્ત, ઈથીઓપિયા, અને ઈતર દેશની તે શું મહી નથી? અનેક મુશ્કેલીઓ અને વિટંબણાઓ યાત્રા જેમ તેમણે સ્થળ સમૃદ્ધિના ઉપાર્જન અર્થે કરેલી વચ્ચે એ કોયડો તેમણે સાહજિક સૂઝથી ઉકેલ્ય, વિજ્યા- છે તેમ બદ્રિકેદાર, અમરનાથ, ઉત્તરા દશમીના શુભ દિને ઈ.સ. ૧૯૨૫ માં, યુગાન્ડાના ગવર્નરને યાત્રા કરીને, ભારતના સંતમહંતનાં દર્શન કરીને આધ્યાવરદ હસ્તે યુગાન્ડા સ્યુગરનું ઉદ્ઘાટન થયું, અને પૂર્વ ત્મિક સંસ્કારને પણ જાગૃત કરેલા છે. ભારતના લગભગ આફ્રિકાના ઔદ્યોગિક જીવનમાં શ્રી નાનજીભાઈ એ ન દરેક મુખ્ય તીર્થ સ્થાનોમાં તેમની દાનવૃત્તિનો કઈને કઈ વિક્રમ સ્થાપ્યો.
રીતે સંપર્શ થયેલ છે. શાંતિનિકેતન, કાંગડી ગુરુકુલ, કેન્યામાં તેમણે વ્યાપારવણજને વિકસાવ્યા, સર્વિસ આર્યકન્યા ગુરુકુલ વડોદરા, મહાત્મા ગાંધી હરિજન સ્ટોર લિમિટેડની સ્થાપના કરીને તેમજ કેન્યા ડેવલપમેન્ટ આશ્રમ-છાયા, તિલક સ્વરાજય ફંડ, સુરત વનિતા ક. ઊભી કરી પૂર્વ આફ્રિકાની ભૂમિને સમૃદ્ધ અને ફલવતી વિશ્રામ, હરદ્વાર શિષધાલય અને એન. કે. મહેતા બનાવવામાં ભારતીય વ્યાપારીઓ સાથે અગત્યને ભાગ ઈન્ટરનેશનલ હાઉસ જેવી રાષ્ટ્રઘડતરની અને રાષ્ટ્રો પગી ભજો . હર્નર ઉદ્યોગ અથે વિદેશયાત્રાઓ ખેડી અને અનેક સંસ્થાઓને એમણે હદયપૂર્વક ફાળો આપે છે, અનુભવ સમૃદ્ધ બનીને ઉદ્યોગોને અદ્યતન બનાવ્યા. થોડા એકંદરે જોઈએ તો એંશી વર્ષની વયેવૃદ્ધ ઉંમરે એમણે જ વખતમાં ત્રિખંડમાં ઉદ્યોગપતિ તરીકે તેમની નામના પિતૃગુ, કુટુંબઋણ, સમાજઋણ, ઋષિઋણ, દેશ૩ણુ અને પ્રસરી અને યુગાન્ડાના વ્યાપાર અને ઉદ્યોગના જીવનનું વિશ્વઋણ, એમની વિશિષ્ટ રીતે હિન્દમાં અને આફ્રિકામાં તેમનું નેતૃત્વ સોળે કળાએ પ્રગટી ઊઠયું,
ચૂકવી આપ્યું છે અને એક સાચા ભારતીય સંસ્કૃતિના તેઓ સાહસિક ઉદ્યોગપતિ અને સમર્થ દાનવીર તરીકે ઉપાસક તરીકે તેમણે જીવન અંદરથી અને બહારથી જાણીતા તો હતા જ, પરંતુ તેઓ પ્રખર સમાજ સુધારક, સમૃદ્ધ કરવામાં પ્રયત્નશીલ ૨હ્યા છે.
Jain Education Intemational
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
| SR No. | 005147 |
| Book Title | Vishwani Asmita Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Nandlal B Devluk |
| Publisher | Yogesh Advertising Service Bhavnagar |
| Publication Year | 1981 |
| Total Pages | 1316 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 59 MB |