Book Title: Aagam 15 PRAGNAPANA Moolam evam Vrutti
Author(s): Dipratnasagar, Deepratnasagar
Publisher: Deepratnasagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/004115/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ [15] zrI prajJApanA (upAMga)sUtram namo namo nimmaladaMsaNassa pUjya zrIAnaMda- kSamA-lalita-suzIla sudharmasAgara gurubhyo namaH "prajJApanA" mUlaM evaM vRtti: [mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH] [Adya saMpAdakaH - pUjya AgamoddhAraka AcAryadeva zrI AnaMdasAgara sUrIzvarajI ma. sA. ] (kiJcit vaiziSThyaM samarpitena saha ) punaH saMkalanakartA- muni dIparatnasAgara (M.Com., M.Ed., Ph.D.) 15/12/2014, somavAra, 2071 mRgazirSa kRSNa 8 jain_e_library's Net Publications muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra- [4] "prajJApanA mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ~0~ Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) (15) padaM 1-1. ---. --. .-- uddezaka:-1, ----------------- dAraM [-, ...........----- mUlaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAka ARRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR arham / zrImacchyAmAcAryaTandhaM zrImanmalayagiryAcAryavihitavivaraNayuta zrIprajJApanopAGgam (pUrvArddham ) prakAzayitrI-karpaTavANijyapurIyazreSThimIThAbhAikalyANacaMdrAkhyasaMsthAdvArAgatazrIsaGghasatkabhagavatAsUtrAya2331 rUpyaka ekatriMzadadhikatrayoviMzatizatazreSThimaganalAlabhAicandrakAritasudhAtumayakhamaprabhavasaptatyadhikaikAdazazata 1170 rUpyakasAhAyyenAgamodayasamitiH zreSThisuracandrAtmajaveNIcandradvArA mohamayyAM 'nirNayasAgara' mudraNAlaye rAmacaMdra yesu zeDagedvArA mudrayitvA prakAzitam / aRPRASPAPERS dIpa anukrama vIrasaMvat 2444 vikramasaMvat 1974 kAISTa 1918. vetanaM 3-14-0 [Rs. 3-14-01 pratayaH 1...] prajJApanA (upAMga)sUtrasya mUla "TAiTala peja" ~1~ Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mUlAikA: 349 + 231 prajJApanA (upAMga) sUtrasya viSayAnukrama - 1 dIpa-anakramA: 622 viSaya: viSayaH pRSThAka: 005 441 446 452 460 495 540 571 / 582 mUlAMka: pRSThAka: | mUlAka: viSaya: pRSThAMka: mUlAka: | pada 01- prajJApanA | pada 03- bahavaktavyatA (vartate) 353 pada 07- ucchavAsa: 192 | pada 02- sthAnaM 146 --davAra 20- saMjJI 280 354 | pada 08- saMjJA pa .maMjA 257 | pada 03- bahavaktavyatA 230 |-dvAra 21- bhavasiddhika: 280 356 pada 09- yoni: -vAra 01- dizA 231 -davAra 22- astikAya: 283 361 pada 10- carimaH -dvAra 02- gatiH 242 -dvAra 23- carama: --davAra 03- indriyaM 244 -davAra 24- jIva: 290 375 | pada 11- bhASA -dvAra 04- kAya: 248 -vAra 25- kSetra 291 | pada 12- zarIraM -dvAra 05- yoga: 271 -vAr 26- bandhaM 314 405 | pada 13- pariNAma: -dvAra 06- veda: 272 -dvAra 27- padgala, dizA 413 / pada 14- kaSAya: --- -dvAra 07- kaSAya: 273 ___ Adi alpabahatvaM / -davAra 08- lezyA 243 419 pada 15- indriyaM -dvAra 09- draSTi: rAka6 298 pada 04- sthitiH 340 | --uddezaka: 01- nAmAdi -davAra 10- jJAnaM 277 307 pada 05- vizeSa 361 --uddezaka: 02- upacayAdi --davAra 11-ajJAnaM 277 | pada 06- vyutkrAnti: 412 438 / pada 16- prayoga: -vAra 12- darzanaM 278 -- -vAra 01- dvAdaza: 413 |-dvAra 13- saMyataH / 278 -dvAra 02- caturviMzati: 414 442 pada 17- lezyA -davAra 14- upayoga: -davAra 03- sAMtaraM --uddezaka: 01- samAhArAdi -dvAra 15- AhAraka: 278 -dvAra 04- ekasamayaM 419 | --uddezaka: 02- SaDbhedA: -davAra 16- bhASaka: 280 -davAra 05- Agati: --uddezaka: 03- upapAtAdi / -davAra 17- paritta: 280 -dvAra 06- udvartanA/gati: 433 --uddezaka: 04- pariNAmAdi -vAra 18- paryApta: 280 -davAra 07- parabhavAyaH 436 | --uddezaka: 05- varNAdi -dvAra 19- sUkSma 280 --dvAra 08- AkarSa:/AyubaMdha: / 437 --uddezaka: 06- manuSyApekSayA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 588 589 620 638 663 51 / 664 690 421 719 744 748 ~ 2~ Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mUlAikA: 349 + 231 prajJApanA (upAMga) sUtrasya viSayAnukrama - 2 dIpa-anukramA: 622 viSayaH pRSThAka: lago 660 fy wy mUlAka: pRSThAka: mUlAMka: viSaya: mulAka: viSaya: pRSThAka: 471 | pada 18- kAyasthiti: 751 | pada 18- bahavaktavyatA (vartate) pada 28-AhAra/uddezaka:2-vartate | -davAra 01- jIva: 751 -davAra 21- astikAya: / 790 --davAra 02- bhavasiddhikatvaM / 1027 --- -dvAra 02- gati: 751 ---- --dvAra 22- carima: --dvAra 03- saMjJI 1027 -vAra 03- indriyaM 757 --davAra 04- lezyA 1035 --dvAra 04- kAyaH 495 | pada 19- samyakatvaM 794 -dvAra 05-draSTi: 1035 -davAra 05- yoga: 768 496 | pada 20- aMtakriyA 795 --davAra 06- saMyata: 1035 -dvAra 06- vedaM 769 509 | pada 21- avagAhanAsaMsthAna/zarIra | 818 --dvAra 07- kaSAya: 1035 |-dvAra 07- kaSAya: 774 525 pada 22- kriyA --dvAra 08-jJAnaM 1043 -dvAra 08- lezyA 776 --dvAra 09- yoga: 1043 -- -dvAra 09- samyakatvaM 748 534 pada 23- karmaprakRttiH | 909 --dvAra 10- upayoga: 1043 _-davAra 10- jJAnaM 781 | --uddezaka: 01- aSTavidhA / 909 --dvAra 11- vedaH 1043 ___--- --uddezaka: 02- bheda-prabhedA: 934 --dvAra 12- zarIraM 1043 -davAra 11-darzanaM 783 | --davAra 13- paryApti: 1043 --dvAra 12- saMyata: 786 546 | pada 24- karmabandhaM 986 -davAra 13- upayoga: 786 547 | pada 25- karmavedanaM 572 | pada 29- upayoga: --dvAra 14- AhAra: 788 548 | pada 26- karmavedabandhaM 993 573 | pada 30- pazyatA 1060 --davAra 15- bhASaka: 790 549 pada 27- karmavedavedanaM 505 | pada 31- saMjJI -dvAra 16- paritaH 790 574 pada 32- saMyata: 1042 -vAra 17- paryApta: 790 570 pada 28- AhAra: 579 pada 33- avadhi: 1076 -dvAra 18- sUkSma 790 | --uddezaka: 01- sacittAdi 584 pada 34- pravicAraNA 1089 -vAra 19- saMjJI | 790 -- --uddezaka: 02 1026 595 | pada 35- vedanA 1110 -davAra 20- bhavasiddhika: 790 - -dvAra 01- AhArakatvaM 1027 599-622 | pada 36- samudghAta: 1121 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 991 1053 Pof 1000 1000 ~3~ Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ['prajJApanA' - mUlaM evaM vRtti:] isa prakAzana kI vikAsa-gAthA yaha prata sabase pahale "prajJApanA sUtram" ke nAmase sana 1918 (vikrama saMvata 1974) meM Agamodaya samiti dvArA prakAzita huI, isa ke saMpAdakamahodaya the pajyapAda AgamoddhAraka AcAryadeva zrI AnaMdasAgarasarIzvarajI (sAgarAnaMdasarijI) mahArAja sAheba | isI prata ko phira se dusare pUjyazrIone apane-apane nAmase bhI chapavAI, jisame unhoMne khudane to kucha nahIM kiyA, magara isI prata ko oNphaseTa karavA ke, apanA evaM apanI prakAzana saMsthA kA nAma chApa diyA. jisame kisIne pUjyapAd sAgarAnaMdasUrijI ke nAma ko Age rakhA, aura apanI vaphAdArI dikhAI, to kisIne svayaM ko hI isa pure kArya kA kartA batA diyA aura zrImasAgarAnaMdasUrijI tathA prakAzaka kA nAma hI miTA diyA | hamArA ye prayAsa kyoM? Agama kI sevA karane ke hameM to bahota avasara mile, 45-Agama saTIka bhI hamane 30 bhAgome 12500 se jyAdA pRSThomeM prakAzita karavAe hai, kintu logo kI pUjya zrI sAgarAnaMdasUrIzvarajI ke prati zraddhA tathA prata svarupa prAcIna prathA kA Adara dekhakara hamane isI prata ko skena karavAI, usake bAda eka speziyala phorameTa banavAyA, jisame bIcame pUjyazrI saMpAdita prata jyoM kI tyoM rakha dI, Upara zIrSasthAname Agama kA nAma, phira pada, uddeza, dvAra, aura mUlasUtra ke kramAMka likha die, tAki par3hanevAle ko pratyeka peja para kaunasA pada, uddeza, dvAra evaM mUlasUtra cala rahe hai usakA saralatA se jJAna ho zake, bAyIM tarapha Agama kA krama aura isI prata kA sUtrakrama diyA hai, usake sAtha vahA~ 'dIpa anukrama' bhI diyA hai, jisase hamAre prAkRta, saMskRta, hiMdI gujarAtI, iMgliza Adi sabhI Agama prakAzanomeM praveza kara zake | hamAre anukrama to pratyeka prakAzanomeM eka sAmAna aura kramazaH Age baDhate hue hI hai, isIlie sirpha krama naMbara die hai, magara prata meM gAthA aura sUtroM ke naMbara alaga-alaga hone se hamane jahAM sUtra hai vahA~ kauMsa die hai aura jahAM gAthA hai vahA~ ||-|| aisI do lAina khIMcI hai yA phira gAthA zabda likha diyA hai| hamane eka anukramaNikA bhI banAyI hai, jisame pratyeka pada, uddeza, dvAra aura mUla likha diye hai aura sAthameM isa sampAdana ke pRSThAMka bhI de die hai, jisase abhyAsaka vyakti apane cahite viSaya taka AsAnI se paha~ca zakatA hai | aneka pRSTha ke nIce viziSTha phuTanoTa bhI likhI hai, jisame usa pRSTha para cala rahe qhAsa viSayavastu kI, mUla pratameM rahI huI koI-koI mudraNa-bhUla kI yA kramAMkana sambandhI jAnakArI prApta hotI hai| abhI to ye jain_e_library.org kA 'iMTaraneTa pablikezana' hai, kyoMki vizvabharameM aneka logo taka pahu~cane kA yahIM sarala, sastA aura Adhunika rAstA hai, Age jAkara Isi ko mudraNa karavAne kI hamArI manISA hai| ......muni dIparatnasAgara. ~4~ Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) -------- uddezaka: [-1, ----------------- dAraM -1, ---------------- mUlaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata // aham // zrImadAryazyAmAcAryasaMkalitam zrImanmalayagiryAcAryaviracitavRttiparikaritaM zrIprajJApanAsUtram sUtrAka dIpa anukrama jayati namadamaramukuTaprativimbacchAvihitabahurUpaH / uddhartamiva samastaM vithaM bhavapaGkato vIraH // 1 // jinavacanAmRtajaladhiM vande yadvindumAtramAdAya / abhavannanaM sattvA jnmjraavyaadhiprihiinnaaH||2|| praNamata gurupadapaGkajamadharIkRtakAmadhenukalpalatam / yadupAstivazAnnirupamamaznuvate brahma tanubhAjaH // 3 // jaDamatirapi gurucaraNopAstisamudbhUtavipulamativibhavaH / samayAnusArato'haM vidadhe prajJApanAvivRtim // 4 // atha prajJApaneti kaH zabdArthaH1, ucyate, prakarSaNa-niHzeSakutIrthitIrthakarAsAdhyena yathAvasthitakharUpanirUpaNalakSaNena jJApyante-ziSyabuddhAvAropyante jIvAjIvAdayaH padArthA anayeti prajJApanA, iyaM ca samavAyAkhyasa catuthoM pra. onal Lumiarary.org vRttikArakRt maGgala-gAthA:, prajJApanA-zabdasya vyAkhyA ~5~ Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [-], ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-], ---- mUlaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 1 prajJApa prata prajJApanAyAH malaya. vRttau. sutrAka // 1 // jasyopAGga, taduktArthapratipAdanAt , uktapratipAdanamanarthakamiti cet, na, uktAnAmapi vistareNAbhidhAnasya mandamati-18 vineyajanAnugrahArthatayA sArthakatvAt / idaJcopAGgamapi prAyaH sakalajIvAjIvAdipadArthazAsanAt zAstra, zAstrasya nApadaM ucAdau prekSAvatAM pravRttyarthamavazyaM prayojanAditritayaM maGgalaM ca vaktavyam, uktaM ca-"prekSAvatAM pravRttyartha, phalAdi- poddhAta tritayaM sphuTam / maGgalaM caiva zAstrAdau, vAcyamiSTArthasiddhaye // 1 // iti" tatra prayojanaM dvidhA-paramaparaM ca, punare|kaikaM dvidhA-kartRgataM zrotRgataM ca, tatra dravyAstikanayamataparyAlocanAyAmAgamasya nityatvAt karturabhAya eva, tathA-IN coktam-"eSA dvAdazAGgIna kadAcinnAsIt na kadAcinna bhavati na kadAcinna bhaviSyati,bhuvA nityA zAzvatI"tyAdi, paryAyAstikanayamataparyAlocanAyAM cAnityatvAdavazyaMbhAvI tatsadbhAvaH, tattvaparyAlocanAyAM tu sUtrArthobhayarUpatvAdA-1 gamasyArthApekSayA nityatvAt sUtrApekSayA cAnityatvAt kathaJcit kartRsiddhiH, tatra sUtrakarturanantaraM prayojanaM sattvAnugrahaH paramparaM tvapavargaprAsiH, uktaM ca-"sarvajJokopadezena, yaH sattvAnAmanugraham / karoti duHkhatasAnAM, sa prApnosacirAcchivam // 11 // " tadarthapratipAdakasyAhataH kiM prayojanamiti cet, na kiJcit , kRtakRtyatvAt , pryojn-1|| mantareNArthapratipAdanaprayAso nirarthaka iti cet, na, takha tIrthakaranAmakarmavipAkodayaprabhavatvAt, uktaM ca-"taM ca // kahaM veijjai ?, agilAe dhamma desaNAe u" iti, zrotRNAmanantaraM prayojanaM vivakSitAdhyayanArthaparijJAnaM, paramparaM 1 tacca kathaM vedyate !, aglAnyA dharmadezanAyaiva (0 desaNAIhiM (maav0ni0)| dIpa anukrama // 1 // 'prajJApanA' padasya upodghAta: ~6~ Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [-], ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-], ---- mUlaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAka tu niHzreyasAvAsiH, te hi vivakSitamadhyayanamarthataH samyagavagamya saMsArAdvirajyante, viraktAzca santaH saMsArAdvinirjigamiSavaH saMyamAdhvani yathA''gamaM samyak pravRttimAtanvate, pravRttAnAM ca saMyamaprakarSavazata upajAyate sakalakarmakSayAniHzreyasAvAptiriti, uktaM ca-"samyagbhAvaparijJAnAdviraktA bhavato janAH / kriyA''saktA bavilena, gacchanti paramAM gatim // 1 // " iti, abhidheyaM jIvAjIvasvarUpaM, taca prAk pradarzitanAmavyutpattisAmarthyamAtrAdava-1 gatam / sambandho dvedhA-upAyopeyabhAvalakSaNo guruparvakramalakSaNazca, tatrAdyastakAnusAriNaH prati, tadyathA-vacanarUpApannaM prakaraNamupAyaH tatparijJAnaM copeyaM, guruparvakramalakSaNaH kevalazraddhAnusAriNaH prati, taM cAgne khayameva sUtra-1|| kRdabhidhAsyati / idaM ca prajJApanAsyamupAGgaM samyagjJAnahetutvAdata eva paramparayA muktiMpadaprApakatvAt zreyobhUtam, ato mA bhUdatra vina iti vighnavinAyakopazAntaye ziSyANAM mAlabuddhiparigrahAya khato maGgalabhUtasyApyasyAdimadhyAvasAneSu mAlamabhidhAtavyam , AdimaGgalaM bavilena zAstrapAragamanArtha, madhyamaGgalamavagRhItazAstrArthasthirIkaraNArtham , antamaGgalaM ziSyapraziSyaparamparayA zAstrasyAvyavacchedArtha, uktaM ca-"taM' maGgalamAIe majjhe pajaMtae ya stthss| paDhamaM satthatthAvigdhapAragamaNAya nidiI // 1 // tasseva yathejatthaM majjhimayaM antimapi tasseva / anvocchittinimitta 1 tanmaGgalamAdI madhye paryante ca zAstrasya / prathamaM zAstrArthI (vasyA ) vighnapAragamanAya nirdiSTam / / 1 / / tasyaiva ca (tu) sthairyArtha | madhyamantyamapi tasyaiva / avyucchittinimittaM + pradarzitameva vyu0pra0 dIpa anukrama SAREarathimahima 'prajJApanA' padasya upodghAta: Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka |||| gAthA-1 dIpa anukrama [8] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 2 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [-] uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [gAthA- 1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH siMssapa sissAivaMsassa // 2 // " tatra prathamapadagatena 'vavagayajaramaraNabhaye' ityAdinA granthenAdimaGgalam iSTadevatAstavasya paramamaGgalatvAt upayogapadagatena 'kahavihe NaM bhante / uyaoge pannatte' ityAdinA madhyamaGgalam upayogasya jJAnarUpatvAt jJAnasya ca karmakSayaM prati pradhAnakAraNatayA maGgalatvAt na ca karmakSayaM prati pradhAnakAraNatA tasya na prasiddhA, tasyAH sAkSAdAgame'bhidhAnAt, tathA cAgamaH- "jaM annANI kammaM khaveda bahuvArhi vAsakoDIhiM / taM nANI tihi gutto khavei ussAsamitteNaM // 1 // " tathA samudghAtapadagatena kevalisamudghAtaparisamAptyuttarakAlabhA vinA | siddhAdhikArapratibaddhena - nicchinnasavadukkhA jAijarAmaraNabandhaNavimukkA / sAsayamavyAbAhaM ciTThanti suhI suhaM pattA // 1 // " ityAdinA avasAnamaGgalam // adhunA''dimaGgalasUtraM vyAkhyAyate - vavagayajaramaraNabhaye siddhe abhivandiUNa tiviheNaM / bandAmi jiNavarindaM telokaguru mahAvIraM // 1 // sitaM - baddhamaSTaprakAraM karmendhanaM dhyAtaM dagdhaM jAjvalyamAna zukrudhyAnAnalena yaiste niruktavidhinA siddhAH, athavA 'vidhu gatau' sedhanti sma - apunarAvRtyA nirRtipurImagacchan yadivA 'vidha saMrAddhI' sidhyanti sma niSThitArthaM bhavanti sma yadvA 'pidhu zAstre mAGgalye ca' sedhante sma -zAsitAro'bhavan maGgalyarUpatAM vA'nubhavanti smeti siddhAH, athavA 1 ziSyapraziSyAdivaMze // 2 // 2 yadajJAnI karma kSapayati bahukAbhirvarthakoTImi: / tat jJAnI tribhirguptaH kSapayatyucchrAsamAtreNa // 1 // 3 nizchinnasarvaduHkhA jAtijarAmaraNabandhana vimuktAH / zAzvatamanyAbAdhaM tiSThanti sukhinaH sukhaM prAptAH // 1 // Education Internationa 'prajJApanA' padasya upodghAtaH, 'prajJApanA' padasya maGgalam For Parts Only ~8~ 1 prajJApa nApadaM ma Ggalam. // 2 // hor Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka |||| gAthA-1 dIpa anukrama [8] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [-] uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [gAthA - 1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH | siddhAH - nityA aparyavasAnasthitikatvAt prakhyAtA vA bhavyairupalabdhaguNasandohatvAt uktaM ca- "mAtaM sitaM yena purANakarma, yo vA gato nirvRtisodhamUrdhni / khyAto'nuzAstA pariniSThitArtho, yaH so'stu siddhaH kRtamaGgalo me // 1 // " siddhAzca nAmAdibhedato'nekadhA tato yathoktasiddhapratittyarthaM vizeSaNamAha-'vyapagatajarAmaraNabhayAn' jarAvayohAnilakSaNA maraNaM - prANatyAgarUpam bhayam - ihalokAdibhedAtsaptaprakAram uktaM ca- "IhaparalogAdANaM akamhaAjIvamaraNamasiloe" iti, vizeSataH - apunarbhAvarUpatayA apagatAni - paribhraSTAni jarAmaraNabhayAni yebhyaste tathA tAn, 'trividhena' manasA vAcA kAyena, anena yogatrayavyApAravikalaM dravyavandanamityAha, 'abhivandya' abhimukhaM vanditvA, praNamyetyarthaH / anena samAnakartRkatayA pUrvakAle ktvApratyayavidhAnAnnityAnityaikAntapakSavyavacchedamAha, ekAntanityAnityapakSe ktvApratyayasyAsambhavAt tathAhi apracyutAnutpannasthiraikasvabhAvaM nityam, tasya kathaM bhinnakAlakriyAdvaya kartRtvopapattiH 1, AkAlamekakhabhAvatvenaikasyA eva kasyAzcit kriyAyAH sadA bhAvaprasaGgAt anityamapi prakRtyaikakSaNasthitidharmakam, tatastasyApi bhinnakAlakriyAdvaya kartRtvAyogaH, avasthAnAbhAvAdityalaM vistareNa, anyatra sucarcitatvAt ktvApratyayasyottarakriyA sApekSatvAduttarakriyAmAha - 'bandAmi jiNavarinda' mityAdi, 'sUra vIra vikrAntI' vIrayati sma kaSAyAdizatrUn prati vikrAmati smeti vIraH, mahAMzvAsau vIrazca mahAvIraH, idaM ca 'mahAvIra' 1 ihaparalokAdAnAkasmAdAjIvamaraNAzlokAH / 'prajJApanA' padasya maGgalam For Parts Only ~9~ Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [-], ---------------- uddezaka: -1, ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [gAthA-1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA- yAH mala- vRttI. sUtrAMka ||1|| iti nAma na yAdRcchikam, kintu yathAvasthitamananyasAdhAraNaM parISahopasargAdiviSaya vIratvamapekSya surAsurakRtam, prajJApauktaM ca-"ayale bhayabheravANaM khantikhame parIsahovasaggANaM / devehiM kae mahAvIra" iti, anenApAyApagamAtizayonApadaM madhvanyate, taM kathaMbhUtamityAha-'jinavarendram' jayanti-rAgAdizatrUnabhibhavanti jinAH, te ca caturvidhAH, tadyathAzrutajinA avadhijinA manaHparyAyajinA kevalijinAH, tatra kevalijinatvapratipattaye varagrahaNam , jinAnAM varA-8 uttamA bhUtabhavadbhAvibhAvakhabhAvAvabhAsikevalajJAnakalitatvAt jinavarAH, te cAtIrthakarA api santaH sAmAnyakeva-18 lino bhavanti tatastIrthakaratvapratipattyarthamindragrahaNam , jinavarANAmindro jinavarendraH, prakRSTapuNyaskandharUpatIrtha-18 karanAmakarmodayAtIrthakara ityarthaH / anena jJAnAtizayaM pUjAtizayaM cAha, jJAnAtizayamantareNa jineSu madhye uttamasvasya pUjAtizayamantareNa jinavarANAmapi madhye indratvasyAyogAt , taM punaH kiMbhUtamityAha- trailokyagurum' gRNAti yathAvasthitaM pravacanArthamiti guruH trailokyasya gurubailokyaguruH, tathA ca bhagavAn adholokanivAsimavanapatidevebhyatiryagalokanivAsivyantaranarapazuvidyAdharajyotiSkebhya UryalokanivAsivaimAnikadevebhyazca dharma dideza, tam , anena vAgatizayamAha / ete cApAyApagamAtizayAdayazcatvAro'pyatizayA dehsaugndhyaadiinaamtishyaanaamup-14||3|| lakSaNam , tAnantareNaiSAmasambhavAt , tatazcaturviMzadatizayopetaM bhagavantaM mahAvIraM vande ityuktaM draSTavyam // Ai-nanu | 1 acalo bhayabhairaveSu kSAntikSamaH parISahopasargANAM devaiH kRtaM (zramaNo bhagavAn ) mahAvIraH (iti)| gAthA-1 820200 dIpa anukrama [1] Relaunasurary.org 'prajJApanA' padasya maGgalam ~ 10~ Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM -1. -----... ..-- uddezaka: -1, ----------------- dAraM [-], .. .-- mUlaM [gAthA-2] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka ||2|| 200a0oooo gAthA-2 RSabhAdIna vyudasya kimarthaM bhagavato mahAvIrasya vandanam ?, ucyate, vartamAnatIrthAdhipatitvenAsannopakAritvAt , tadevAsannopakAritvaM drshyti| suparayaNanihANaM jiNavareNaM bhaviyajaNaNivvuikareNaM / uvadaMsiyA bhagakyA pannavaNA samvabhAvANaM // 2 // | atra prajJApaneti vizeSyaM zeSa sAmAnAdhikaraNyena vaiyyadhikaraNyena ca vizeSaNaM, 'jiNavareNa'nti jinAH-sAmA-1 nyakevalinaH teSAmapi varaH-uttamastIrthakRttvAt jinavarastena sAmarthyAt mahAvIreNa, anyasya vartamAnatIrthAdhipati| tvAbhAvAt , iha chadmasthakSINamohajinApekSayA sAmAnyakevalino'pi jinavarA ucyante tatastatkalpaM mA jJAsIhineyajana iti tIrthakRttvapratipattaye vizeSaNAntaramAha-'bhagavatA bhagaH-samapraizcaryAdirUpaH, uktaM ca-"aizvaryasya samagrasya, rUpasya yazasaH shriyH| dharmasvAtha prayatnasya, paNNAM bhaga itIkanA // 1 // " bhago'syA'stIti bhagavAn , atizAyane vatupratyayaH, atizAyI ca bhago barddhamAnakhAminaH zeSaprANigaNApekSayA, trailokyAdhipatitvAt , tena bhagavatA, paramAhantyamahimopetenetyarthaH, punaH kathaMbhUtenetyAha-bhavyajananitikaraNa' bhavyaH-tathAvidhAnAdipAriNAmikabhAvAt siddhigamanayogyaH sa cAsau janazca bhavyajanaH nirvRtiH-nirvANaM sakalakarmamalApagamanena khakharUpalAbhataH paramaM svAsthya taddhetuH samyagdarzanAdyapi kAraNe kAryopacArAt nitikhakaraNazIlo nitikaraH bhavyajanasya nitikaro bhavyajananirvRtikarastena, Aha-bhavyagrahaNamabhanyavyavacchedArthamanyathA tasya nairarthakyaprasaGgAt, tata idamApatitaM-bhavyAnAmeya dIpa anukrama Receaerala [2] SAREasatiramaina 'prajJApanA' padasya udbhavaH ~11~ Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [-], ---------------- uddezaka: -1, ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [gAthA-2] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka yAH malayavRttI. // 4 // gAthA-2 zasamyagdarzanAdikaM karoti nAmavyAnAm , na caitadupapannam, bhagavato vItarAgatvena pakSapAtAsambhavAt , naitatsAram , 1prajJApasamyakavastutatyApArijJAnAt , bhagavAn hi saviteva prakAzamavizeSeNa pravacanArthamAtanoti, kevalamabhanyAnAM tathA- nApadaM zrIkhAbhAcyAdeva tAmasakhagakulAnAmiva sUryaprakAzo na pravacanArtha upadizyamAno'pi upakArAya prabhavati, tathA cAhAvIrAdunavAdimukhyaH-"saddharmacIjavapanAnaghakauzalasya, yallokavAndhava ! tavApi khilAnyabhUvan / tannAdbhutaM khagakuleSu hi || tAmasepa, sUryAMzavo madhukarIcaraNAcadAtAH // 1 // " tato bhanyAnAmeva bhagavavacanAdupakAro jAyate iti bhavyajana-11 nitikaraNetyuktam / kimityAha-uvadaMsiya'tti upa-sAmIpyena yathA zrotRRNAM jhaTiti yathA'vasthitavastutattvAvabodho | bhavati tathA, sphuTavacanairityarthaH, darzitA-zravaNagocaraM nItA, upadiSTA ityarthaH, kA'sau 1-'prajJApanA' prajJApyanteprarUpyante jIvAdayo bhAvA anayA zabdasaMhatyA iti prajJApanA, kiMviziSTetyata Aha-'zrutarabanidhAnam' iha ralAni dvividhAni bhavanti, tadyathA-dravyaratnAni bhAvaratnAni (ca), tatra dravyaratnAni vaiDUryamarakatendranIlAdIni, bhAvaratAni zrutavratAdIni, tatra dravyaratnAni na tAttvikAnIti bhAvaralairihAdhikAraH, tata evaM samAsaH-zrutAnyeva ratnAni zrutaratnAni na tu zrutAni ca rakhAni ca, nApi zrutAni ratnAnIveti, kuta iti cet ?, ucyate, prathamapakSe zrutavyatiriktadravyarabairihAdhikArAbhAvAt, dvitIyapakSe tu zrutAnAmeva tAttvikaratnatvAt , zeSaralairupamAyA ayogAt, nidhAnamiva nidhAnaM zrutaralAnAM nidhAnaM zrutaratnanidhAnaM, keSAM prajJApanesata Aha-'sarvabhAvAnAm' sarve ca te bhAvAzca sarvabhAvA: dIpa anukrama [2] amond Juniorary.orm 'prajJApanA' padasya udbhava: ~ 12~ Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka ||pra01 -2|| dIpa anukrama [3-4] Etication "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [-], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [gAthA-2] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH | jIvAjIvAzravabandhasaMvaranirjarAmokSAH, tathAhi - asyAM prajJApanAyA patriMzatpadAni tatra prajJApanA bahutavyavizepaMcara pariNAmasaJjJeSu paJcasu padeSu jIvAjIvAnAM prajJApanA prayogapade kriyApade cAzravasya 'kAyavAGmanaH karma yogaH (sa) AzravaH' (tatrA0 a0 6 sU01-2 ) iti vacanAt karmaprakRtipade bandhasya samudyAtapade kevalisamudghAtaprarUpaNAyAM saMvaranirjarAmokSANAM trayANAM zeSeSu tu sthAnAdiSu padeSu kacitkasyaciditi, athavA 'sarvabhAvAnA' miti dravyakSetrakAlabhAvAnAm, etadvaSatirekeNAnyasya prajJApanIyasyAbhAvAt tatra prajJApanApade jIvAjIvadravyANAM prajJApanA sthAnapade jIvAdhArasya kSetrasya sthitipade nArakAdisthitinirUpaNAt kAlasya zeSapadeSu saGkhyAjJAnAdiparyAyavyutkrAntyucchvAsAdInAM bhAvAnAmiti / asyAzca gAthAyA 'ajjhayaNamiNaM citta' mityanayA gAthayA sahAbhisambandhaH // kevalaM 4 yeneyaM sattvAnugrahAya zrutasAgarAduddhRtA asAvapyAsannataropakAritvAdasmadvidhAnAM namaskArArha iti tannamaskAraviSaya|midamapAntarAla evAnyakartRkaM gAthAdvayam - vAgavarasAo tevIsarameNa dhIrapuriseNaM / duddharaghareNa muNiNA puvvasuyasamiddhabuddhINa // 1 // suyasAgarA viSeUNa jeNa suyarayaNamuttamaM dinaM / sIsagaNassa bhagavao tassa namo aJjasAmassa // 2 // (pra0) vAcakA:- pUrvavidaH vAcakAzca te varAzca vAcakavarAH - vAcakapradhAnAH teSAM vaMzaH pravAho vAcakavaravaMzaH tasmin sUtre ca paJcamInirdezaH prAkRtatvAt, prAkRte hi sarvAsu vibhaktiSvapi sarvA vibhaktayo yathAyogaM pravarttante, tathA cAha pANiniH khaprAkRtavyAkaraNe- 'vyatyayo'pyAsA' miti, trayoviMzatitamena tathA ca sudharmasvAmina Arabhya bhagavA 36 adhyayanAni nAmAni kartA sambandhI gAthA-dvayam For Pal Pal Use Only ~13~ Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM -1, ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [gAthA-(pra01-2)] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. sUtrAMka natiH . || pra01pra02|| nAryazyAmastrayoviMzatitama eva, kiMbhUtena ?-'dhIrapuruSeNa dhI:-buddhistayA rAjate iti dhIraH dhIravAsI puruSaca dhIrapuruSastena, tathA durddharANi prANAtipAtAdinivRttilakSaNAni paJca mahAvratAni dhArayatIti durddharagharastena, tathA nApadaM Amanyate jagatasvikAlAvasthAmiti munistena, viziSTasaMvitsamanvitenetyarthaH, punaH kathaMbhUtenetyAha-'pUrvazrutasamRddhabuddhinA' yezyAmAya pUrvANi ca tat zrutaM ca pUrvazrutaM tena samRddhA-vRddhimupagatA buddhiryasya sa pUrvazrutasamRddhabuddhistena, Aha-yo vAcakavaravaMzAntargataH sa pUrvazrutasamRddhabuddhireva bhavati, tataH kimanena vizeSaNena', satyametat , kintu pUrvavido'pi paTrasthAnapatitA bhavanti, tathA ca caturdazapUrva vidAmapi matimadhikRtya SaTsthAnakaM vakSyati, tata AdhikyapradarzanArthamidaM vizeSaNamiyadoSaH, 'samiddhabuddhINe' satra NAzabdasya ikhatvaM dvizabdasya ca dIrghatA''rSatvAt , tathA zrutamanarvApAratvAt subhA|SitaranayuktatvAca sAgara iva zrutasAgaraH 'vyAghrAdibhirgauNaistadguNAnuktAviti(ma0 nAmapra0 pA08 sU031) samAsaH, tasmAt 'viNeUNanti' dezIvacanametat , sAmpratakAlInapuruSayogya vInayitvetyarthaH, yenedaM prajJApanArUpaM zrutarala-11 muttama pradhAna, prAdhAnyaM ca na zeSazrutaratnApekSayA, kintu svarUpataH, dattaM ziSyagaNAya tasmai, bhagavate-jJAnezvaryadharmA-11 dimate ArAtsarvaheyadharmebhyo yAtaH-prApto guNairityAryaH sa cAsau zyAmazca AryazyAmaH tasmai, sUtre ca SaSThI caturthyarthe / draSTavyA, 'chaTThivimattIeN mannai cautthI' iti vacanAt // adhumoktasambandhaveyaM gAthA1 SaSThIvibhaktyA bhaNyate cturthii| dIpa anukrama [3-4] | kartA-sambandhI gAthA-dvayam ~ 14~ Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [-], ---------------- uddezaka: [-1, ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [gAthA-3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka ||3|| ajjhayaNamiNaM cittaM suyarayaNaM didvivAyaNIsandaM / jaha baciyaM bhagavayA ahamavi taha vanassAmi // 3 // adhyayanamidaM-prajJApanAkhyam, nanu yadIdamadhyayanaM kimityassAdAvanuyogAdidvAropanyAso na kriyate', uvyate, nAyaM niyamo yadavazyamadhyayanAdAvupakramAdyupanyAsaH kriyate iti, aniyamo'pi kuto'vasIyate iti cet, ucyate, nanyadhyayanAdiSvadarzanAt , tathA citrArthAdhikArayuktatvAcitram , zrutameva ratnaM zrutaralaM dRSTivAdasya-dvAdazA-15 asya niSyanda iva raSTivAdaniSyandaH, sUtre napuMsakatAnirdezaH prAkRtatvAt , yathA varNitaM bhagavatA-zrImanmahAvIra-18 vardhamAnakhAminA indrabhUtiprabhRtInAmadhyayanArthasya varNitatvAt adhyayanaM varNitamityuktam , ahamapi tathA varNayiSyA-18 mi // Aha-kathamasya chanasthasya tathA varNayituM zaktiH, naiSa doSaH, sAmAnyenAbhidheyapadArthavarNanamAtramadhikRtyaivama|bhidhAnAt , tathA cAhamapi tathA varNayicyAmIti kimuktaM bhavati?-tadanusAreNa varNayiSyAmi, na khamanISikayeti // askhAM ca prajJApanAyAM patriMzat padAni bhavanti, padaM prakaraNamarthAdhikAra iti paryAyAH, tAni ca padAnyamUni panavaNA ThANAI bahuvatavva ThiI" bisesI ya / vantI UsIMso sabhI joNI ye carimAI" // 4 // bhAsA sarIra pariNAma kasIe indie~ paoge ya / lesA kAyaThiI yo sammatve antakiriyoM" ya // 5 // ogAhaNasaNThANA kiriyo kamme jhyAvare / [kammassa] bandhae~ [kammassa] verdai [e] vedassa bandhae veyaveyara // 6 // hiAre vaioge pAsaNayA saini saMjame ceva / ohI paviyAraNa vedaNI ya tatto samugdhAeM // 7 // gAthA-3 dIpa anukrama SAMEmirathinX aa mrary.org 36 adhyayanAni/(padAni)-nAmAni ~ 15~ Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [-], ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-1, ---------------- mUlaM gAthA 4-7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malaya. vRttI. // 4-7|| gAthA tatra prathamaM padaM prajJApanAviSayaM praznamadhikRtya pravRttatvAt prajJApanA 1 evaM dvitIya sthAnAni 2 tRtIyaM bahuvakta- prajJApavyam 3 caturthaM sthitiH 4 paJcamaM vizeSAkhyaM 5 SaSThaM vyutkrAntiH, vyutkrAntilakSaNArthAdhikArayuktatvAta 6 saptamamu- nApadaM pacvAsa:7 aSTama sajJA 8 navamaM yoniH 9 dazamaM caramANi caramANIti praznamuddizya pravRttatvAt 10 ekAdazaM mAMSA 11 dAbhidheyadvAdazaM zarIraM 12 trayodazaM pariNAmaH 13 caturdazaM kaSAyaM 14 paJcadazamindriyaM 15 SoDazaM prayogaH 16 saptadazaM lezyA nirdezaH. |17 aSTAdazaM kAyasthitiH 18 ekonaviMzatitamaM samyaktvam 19 viMzatitamamantakriyA 20 ekaviMzatitamamavagAhanAsthAnaM 21dvAviMzatitamaM kriyA 22 trayoviMzatitamaM karma 23 caturviMzatitamaM karmaNo bandhakaH, tasmin hi yathAza jIvaH karmaNo vandhako bhavati tathA prarUpyate iti tattathAnAma 24 evaM paJcaviMzatitamaM karmavedakaH 25 SaDviMzatitama vidasya bandhaka iti, vedayate-anubhavatIti vedastasya bandha eva bandhakaH, kimuktaM bhavati ?-kati prakRtIrvedayamAnasya katiprakRtInAM bandho bhavatIti tatra nirUpyate tatastadvedasya bandha iti nAma 26 evaM kAM prakRti vedayamAnaH kati pra-18 kRtIrvedayati ityarthapratipAdaka vedavedako nAma saptaviMzatitamam 27 aSTAviMzatitamamAhArapratipAdakatvAdAhAraH 28 evamekonatriMzattamamupayogaH 29 triMzattamaM 'pAsaNaya'tti darzanatA 30 ekatriMzattamaM sajA 31 dvAtriMzattamaM sNymH| 32 trayastriMzattamamavadhiH 33 catukhiMzattamaM pravicAraNA 34 paJcatriMzattama vedanA 35 patriMzattamaM samudghAtaH 36 // tadevamupanyastAni padAni / sAmprataM yathAkramaM padagatAni sUtrANi vaktavyAni, tatra prathamapadagatamidamAdisUtram dIpa anukrama [6-9] HOM Santaratanamond 36 adhyayanAni/(padAni)-nAmAni ~16~ Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [1]. ---...-. -- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-, . . -- mUlaM [1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ne prata sUtrAka ||1|| se kiM taM pabhaSaNA, panavaNA duvihA pannattA, taMjahA-jIvapannavaNA ya ajIvapatravaNA y|| (mU01) athAsya sUtrasya kA prastAvaH1, ucyate, praznasUtramidam , etavAdAvupanyastamidaM jJApayati-pRcchato madhyasthabuddhimato'rthino bhagavadahedupadiSTatattvaprarUpaNA kAyoM, na zeSasya, tathA coktam-'madhyastho buddhimAnarthI, zrotA pAtramiti | smRtaH', tatra sezabdo mAgadhadezIprasiddho nipAtaH tatrazabdArthe, athavA athazabdArthe, sa ca vAkyopanyAsArthaH, kimiti paraprazne, 'taMti tApaditi draSTavyam , taca kramodyotane, tata eSa samudAyArtha:-tiSThantu sthAnAdIni padAni praSTavyAni, vAcaH kramavartitvAt prajJApanA'nantaraM ca teSAmupanyastatvAt , tatraitAvadeva tAvat pRcchAmi-kiM prajJApaneti, athavA prAkRtazailyA 'abhidheyavaliGgavacanAni yojanIyAni' iti nyAyAdevaM draSTavyam, tatra kA tAvat prajJApaneti 1, evaM sA-2 mAnyena kenacitprazne kRte sati bhagavAn guruH ziSyavacanAnurodhenAdarArtha kizcit ziSyoktaM pratyuccAryAha-pannavaNA duvihA patnattA' iti, anena cAgRhItaziSyAbhidhAnena nirvAcanasUtreNaitadAcaSTe na sarvameva sUtraM gaNadharapraznatIrthakaranirvacanarUpam , kintu kiJcidanyathA'pi, bAhulyena tu tathArUpam , yata uktam-'atthaM bhAsada arihA suttaM ganthanti gaNaharA niuNa'mityAdi, tatra prajJApaneti pUrvavat , 'dvividhA' dviprakArA 'prajaptA' prarUpitA, yadA tIrthakarA eva nirvaktAra-15 stadA'yamartho'baseyaH-anyairapi tIrthakaraiH, yadA punaranyaH kazcidAcAryastanmatAnusArI tadA tIrthakaragaNadharairiti, dvaivi-1|| 1 artha bhASate'hana sUtra praznanti gaNadharA nipuNam / dIpa anukrama [10] M arayog atha pada (01) "prajJApanA" Arabhyate mUla-sUtrasya ArambhaH, praznasUtram evaM tasyottare vizad vivaraNaM ~ 17~ Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [1] dIpa anukrama [10] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], ----- mUlaM [1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA dhyamevopadarzayati- 'taMjahA jIvapannavaNA va jajIvapatravaNA ya' 'tayatheti vakSyamANabhedakathanaprakAzanArthaH, jIvantiyAH mala- 4 prANAn dhArayantIti jIvAH, prANAzca dvidhA dravyaprANA bhAvaprANAzca tatra dravyaprANA indriyAdayo bhAvaprANA jJAnAdIya0 vRttau. ni, dravyaprANairapi prANinaH saMsArasamApannA nArakAdayaH, kevalabhAvaprANaiH prANino vyapagata samasta karmasaGgAH siddhAH, 8 jIvAnAM prajJApanA jIvaprajJApanA, na jIvA ajIvA jIvaviparItasvarUpAH, te ca dharmAdharmAkAzapudgalAstikAyAddhAsamayarUpAsteSAM prajJApanA ajIvaprajJApanA, cakArau dvayorapi prAdhAnyakhyApanArthI, na khalvihAnyatarasyAH prajJApanAyAH guNabhAvaH, evaM sarvatrApyakSaragamanikA kAryA // tadevaM sAmAnyena prajJApanAdvayamupanyasya samprati vizeSasvarUpAvagamArtha| mAdAvalpavaktavyatvA dajIvaprajJApanAM pratipipAdayiSustadviSayaM praznasUtramAha // 7 // se kiM taM ajIva pAvaNA 1, ajIvapatravaNA duvihA padmattA, taMjahArUviajIvapatravaNA ya arUciajIvapatravaNA ya (sU02) atha kiM tat ajIvaprajJApaneti 1, athavA kA sA'jIvaprajJApanA 1, sUrirAha - ' ajIvapannabaNA duvidhA pannatA, taMjA' ityAdi, ajIvaprajJApanA dvividhA prajJaptA, tadyathA-rUpyajIvaprajJApanA ca arUpyajIvaprajJApanA ca, rUpameSAmastrIti rUpiNaH, rUpagrahaNaM gandhAdInAmupalakSaNam, tadvyatirekeNa tasyAsambhavAt, tathAhi pratiparamANu rUparasagandhasparzAH, uktaM ca- "kAraNameva tadantyaM sUkSmo nityazca bhavati paramANuH / ekarasagandhavarNo dvisparzaH kAryaTiGga // 1 // " 1 paramazcAsAvaNuzceti, varNagandharasasparzAdikAraNameva tadantyamityAdi, sUkSmo nityazca paramANurbhavati, sarvebhyaH punalebhyo'tisUkSma ityarthaH, Jan Education ajIva-sambandhI prajJApanA For Parts Only ~18~ 1 prajJApa nApade ajIvapra. (sU. 2) // 7 // ayor Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [2] dIpa anukrama [11] Jan Emuratur "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], ----- mUlaM [2] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH tasmAdavyatirekaH parasparaM rUpAdInAmiti, athavA rUpaM nAma-sparzarUpAdisammUrcchanAtmikA mUrttistadeSAmastIti rUpiNaH, rUpiNazca te'jIvAzca rUpyajIvAH teSAM prajJApanA rUpyajIvaprajJApanA, pudgalakharUpAjIvaprajJApanetiyAvat, pudgalAnAmeva rUpAdimattvAt, rUpivyatirekeNArUpiNo dharmAstikAyAdayaste ca te'jIvAzvArUpyajIvAH teSAM prajJApanA arUpyajIvaprajJApanA, cazabdau prAgvat // tatrAlpavaktavyatvAt prathamato'rUpyajIvaprajJApanAM cikIrSuridamAha se kiM taM arUviajIvapatravaNA 1, arUviajIvapanbhavaNA dasavihA pannattA, taMjahA- ghammatthikAra dhammatthikAyassa dese dhammatthikAyassa padesA adhammatthikAe adhammatthikAyasta dese adhammatthikAyastha padesA AgAsatthikAe AgAsatthikAyassa dese AgAsatthikAyassa padesA addhAsamae 10, secaM arUviajIvapatravaNA // ( sU03 ) arupiajIva prajJApanA zabdo'thazabdArthaH atha kA sA arUpyajIvaprajJApanA 1, sUrirAha-arUpyajIva prajJApanA 'dazavidhA' dazaprakArA paryAyArthatayA'nityatvepi dravyArthatayA tu nityaH punaH kIdRzaH paramANuH 1 ekarasavarNagandhaH' eka eva varNo gandho rasadha paramANau yasmin saH, punaH kI 01- 'dvisparzaH' dvau sparzo yasmin sa zItoSNastrigdharukSAkhyAnAM caturNA sparzAnAM madhyAdaviruddhasparzadvayopeta ityarthaH punaH kIdRzaH paramANuH ?- 'kAryaliGgaH' kArya ghaTapaTAdivastujAtaM tahi jJApakaM yasya sa kathamityAha yataH, tatparamANvAkhyaM sarveSAM padArthAnAmantyaM kAraNaM varttate, ayamatra bhAvArtha:- sarve'pi dvipradezAdayaH skandhAH, tathA saGghayAtapradezA asaGkhyAtapradezA anantapradezAzca ye skandhAsteSAM sarveSAM padArthAnAmantyaM kAraNaM paramANarastItyarthaH. For Parts Only ~ 19~ rary or Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-], ----- mUlaM [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. sUtrAMka (3) dIpa anukrama [12] prajJaptA, arUpyajIvAnAM dazavidhatvAt tatprarUpaNA'pi dazavidhoktA, tadeva dazavidhatvaM darzayati-taMjahe' tyAdi, tadya 6, gha 1 prajJApatheti vakSyamANabhedakathanodyotanArthaH, 'tad'dazavidhatvam , yadivA 'tadi'tyavyayaM sarvaliGgavacaneSu sA dazavidhA'rUpya nApade ajIvaprajJApanA yathA bhavati tathA darzyate-'dhammatyikAe'tti jIvAnAM pudgalAnAM ca khabhAvata eva gatipariNAmapari-19 rUpyajINatAnAM tatvabhAvadharaNAt-tatvabhAvapoSaNAddharmaH astayazceha pradezAsteSAM kAya:-savAtaH, 'gaNa kAe ya nikAe khandhe vagge taheva rAsI ya' itivacanAt ,astikAyaH pradezasaGghAta ityarthaH, dharmazcAsau astikAyazca dharmAstikAyaH, anena (sU. 3) ca sakalameva dharmAstikAyarUpamavayavidravyamAha, avayavI ca nAmAvayavAnAM tathArUpasaGghAtapariNAmavizeSa eva, na punaravayavadravyebhyaH pRthagontaraM dravyam, tathA'nupalambhAt, tantava eva hi AtAnavitAnarUpasaGghAtapariNAmavizeSamApannA loke paTavyapadezabhAja upalabhyante, na tadatiriktaM paTAkhyaM nAma, uktaM cAnyairapi-'tanvAdivyatirekeNa, na paTAdyupalambhanam / tantvAdayo viziSTA hi, paTAdivyapadezinaH // 1 // " kRtaM prasaGgena, anyatra cintitatvAdetadvAdasya, tathA 'dharmAstikAyasya deza' iti tasyaiva dharmAstikAyasya buddhivikalpito dhAdipradezAtmako vibhAgaH, 'dhammatthikAyassa padesA' iti prakRSTA dezAH pradezAH-nirvibhAgA bhAgA iti bhAvaH, te cAsaGkhyayAH, lokaakaashprdeshprmaanntvaat| teSAm , ata eva bahuvacanam , dharmAstikAyapratipakSabhUto'dharmAstikAyaH, kimuktaM bhavati ?-jIvapudgalAnAM sthiti| 1 gaNaH kAyo nikAyaH skandho vargaH tathaiva rAzizca / Seeseseee arUpiajIvasya daza-bhedA: ~ 20~ Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [3] dIpa anukrama [12] Educator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], ------ mUlaM [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH pariNAmapariNatAnAM tatpariNAmopaSTambhako mUrtto'saMkhyAtapradezasaMghAtAtmako'dharmAstikAyaH 'adharmAstikAyasya deza' ityAdi pUrvavat / tathA 'AGi' ti maryAdayA khasvabhAvAparityAgarUpayA kAzante-kharUpeNa pratibhAsante asmin vyavasthitAH padArthA ityAkAzam, yadA tvabhividhAvAG tadA 'AGiti sarvabhAvAbhivyApyA kAzate ityAkAzam, astayaH| pradezAsteSAM kAyo'stikAyaH AkAzaM ca tadastikAyazcAkAzAstikAyaH, 'AkAzAstikAyasya deza' ityAdi pUrvavat, navaraM pradezA anantA draSTavyAH, alokasyAnantatvAt / 'addheti' kAlasyAkhyA, addhA cAsau samayazrAddhAsamayaH, athavA'ddhAyAH samayo nirvibhAgo bhAgaH, ayaM ca eka eva varttamAnaH paramArthaH san, nAtItA nAnAgatAH samayAH, teSAM yathAkramaM vinaSTAnutpannatvenAsazvAt, tataH kAyatvAbhAva iti dezapradeza kalpanAvirahaH, AvalikAdayastu pUrvasamayanirodhenaivottarasamayasadbhAva iti tataH samudaya samityAdyasambhavena vyavahArArthameva kalpitA iti draSTavyam / tathA amISAmitthaM kramopanyAse kiM prayojanam 1, ucyate, iha dharmAstikAya iti padaM maGgalabhUtam, Adau dharmazabdAnvitatvAt, padArthaprarUpaNA samprati prathamata utkSitA varttate, tato maGgalArthamAdau dharmAstikAyasyopAdAnam, dharmAstikAyapratipazcabhUtazcAdharmAstikAya iti tadanantaramadharmAstikAyastha, dvayorapi cAnayorAdhArabhUtamAkAzamiti tadanantaramAkAzAstikAyastha, tataH | punarajIva sAdharmyAdaddhAsamayasya, athaveha dharmAdharmAstikAyau vibhU na bhavataH, tadvibhutve tatsAmarthyato jIvapudgalAnA| massvalitapracArapravRttau lokAlokavyavasthA'nupapatteH, asti ca lokAlokavyavasthA, tatra tatra pradeze sUtre sAkSAdarzanAt, For Parts Only ~ 21~ Sundary or Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [3] dIpa anukrama [12] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], ------ mUlaM [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH yAH mala ya0 vRttI. prajJApanA- 4 tato yAvati kSetre'vagADhau tAvatpramANo lokaH zeSastvaloka iti siddham uktaM ca- "dharmAdharmavibhutvAt sarvatra ca jIvapudgalavicArAt / nAlokaH kazcitsyAnna ca sammatametadAryANAm // 1 // tasmAddharmAdharmAvavagADhI vyApya lokakhaM 4 sarvam / evaM hi paricchinnaH sidhyati lokastadavibhutvAt // 2 // " tataH evaM lokAlokavyavasthAhetu dharmAdharmAstikA4 yAvityanayorAdAvupAdAnam, tatrApi mAGgalikatvAt prathamato dharmAstikAyastha, tatpratipakSatvAt tato'dharmAstikAyasya, tato lokAlokavyApitvAdAkAzAstikAyastha, tadanantaraM loke samavAsamayakSetravyavasthAkAritvAdaddhAsamayasya, evamAgamAnusAreNAnyadapi yuktyanupAti vaktavyam ityalaM prasaGgena / prakRtopasaMhAramAha- 'settaM aruviajIvapanna - vaNA' saiSA arUpyajIvaprajJApanA | punarAha vineyaH- // 9 // se kiM taM rUviajIvapatravaNA ?, rUviajIvapannavaNA caunvihA pannattA, taMjahA - khandhA khandhadesA khandhaparasA paramANupomgalA, te samAsao paJcavidhA patracA, taMjahA-vaSNapariNayA gandhapariNayA rasapariNayA phAsapariNayA saNThANapariNayA / atha kA sA rUpyajIva prajJApanA 1, sUrirAha-rUpyajIvaprajJApanA caturvidhA prajJatA, tadyathA-'skandhAH skandanti zuvyanti dhIyante ca puSyante pudgalAnAM vighaTanena caTanena ceti skandhAH, 'pRSodarAdaya iti rUpaniSpattiH, atra bahuvacanaM pudgalaskandhAnAmAnantyakhyApanArtham, na cAnantyamanupapannam, Agame'bhidhAnAt tathA ca vakSyati - 'davao NaM puggalatthikAe' ityAdi, 'skandhadezAH' skandhAnAmeva skandhatvapariNAmamajahato buddhiparikalpitA bAdipradezAtmakA atra rUpI - ajIvasya prajJApanA Arabhyate For Palsta Use Only ~ 22~ 1 prajJApa nApade a. rUpyajI vaprajJA. (sU. 3) // 9 // nary org Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ........---- uddezakaH [-], ---------------- dAraM [-1, --- --- mUlaM [4...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka (4) vibhAgAH, atrApi bahuvacanamanantAnantaprAdezikepu tathAvidheSu skandheSu dezAnantatvasambhAvanArtham , skandhAnAM skandhatvapariNAmapariNatAnAM buddhiparikalpitAH prakRSTA dezA nirvibhAgA bhAgAH paramANava ityarthaH skandhapradezAH, atrApi bahuvacanaM pradezAnantatvasambhAvanArtham , 'paramANupudgalA iti' paramAzca te'Navazca paramANako nirvibhAgadravyarUpAH teca te pudgalAca paramANupudgalAH, skandhatvapariNAmarahitAH kevalAH paramANana ityarthaH / te samAsao' ityAdi, te skandhAdayo yathAsambhavaM 'samAsataH' sajhepeNa paJcavidhAH prajJasAH, tadyathA-'varNapariNatAH' varNataH pariNatAH, varNapariNAmabhAja ityarthaH, evaM gandhapariNatA rasapariNatAH sparzapariNatAH saMsthAnapariNatAH, pariNatA ityatItakAlanirdezo vartamAnA-15 |nAgatakAlopalakSaNaM, vartamAnAnAgatatvamantareNAtItatvasthAsambhavAt, tathAhi-yo vartamAnatvamatikrAntaH so'tiito| bhavati, vartamAnatvaM ca so'nubhavati yo'nAgatatvamatikrAntavAn , uktaM ca-"bhavati sa nAmAtIto yaH prApto nAma vartamAnatvam / eyazca nAma sa bhavati yaH prApsyati vartamAnatvam // 1 // " tato varNapariNatA iti varNarUpatayA pari-1 gaNatAH pariNamanti pariNamiSyantIti draSTavyam , evaM gandharasapariNatA ityAdyapi paribhAvanIyam / II je vaNNapariNayA te paJcavihA pannatA, taMjahA-kAlavaNNapariNayA NIlavaNNapa0 lohiyavaNNapa0 hAliddavaNNapa0 sukillavaNNa-18 pariNayA,je gandhapariNatA te duvihA paM00-sumbhigandhapariNatA ya dunbhigandhapariNatA ya,je rasapariNatA te paJcavihA paM0ta-tittarasapariNatA kaDuyarasapariNatA kasAyarasapariNayA ambilarasapariNatA mahurasapariNayA, je phAsapariNatA te ahavihA paM00 dIpa anukrama [13] Tharma sincitaram.org ~ 23~ Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. --------.-...-- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], .... ........-- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. sUtrAka [4] kakkhaDaphAsapariNayA mauyaphAsapariNayA guruyaphAsapariNatA lahuyaphAsapariNayA sIyaphAsapariNayA usiNaphAsapariNayA NiddhaphAsa-1 |1prajJApapariNayA lukkhaphAsapariNayA, je saNThANapariNayA te paJcavihA paM020-parimaNDalasaNThANapariNayA vaTTasaNThANapari0 sasaNThANapa0 nApade rUcauraMsasaM0pa0 AyatasaNThANapariNayA / pyjiivpr| ye varNapariNatAste paJcavidhAH prajJatAH, tadyathA-kRSNavarNapariNatAH kajalAdivat , nIlavarNapariNatA nIlyAdivat , jJA.(sU.4) lohitavarNapariNatA hiGgulakAdivat , hAridravarNapariNatA haridrAdivat, zuklavarNapariNatAH zaGkhAdivat / ye gandhapariNatAste dvividhAH prajJaptAH, tadyathA-surabhigandhapariNatAzca durabhigandhapariNatAzca, cazabdau pariNAmabhavanaM prati vi-18 |zeSAbhAvakhyApanArthI, tathAhi-yathA kathaJcidavasthitAH sAmagrIvazataH surabhigandhapariNAmaM bhajante tathA kathaJcidavasthitA eva sAmagrIvazato durabhigandhapariNAmamapIti, surabhigandhapariNatAzca yathA zrIkhaNDAdayaH, durabhigandhapariNatA lasunAdivat / ye rasapariNatAste paJcavidhAH prajAsAH, tadyathA-tiktarasapariNatAH kozAtakyAdivat, kaTukarasapariNatAH suNThyAdivat, kaSAyarasapariNatA apakkakapitthAdivat ,amlarasapariNatA amlaketasAdivat, madhurarasapariNatAH zarkarAdivat / ye sparzapariNatAste'STavidhAH prajJaptAH, tadyathA-karkazasparzapariNatAH pASANAdivat , mRdusparzapariNatA // 10 // | haMsarutAdivat ,gurukasparzapariNatAH vajrAdivat , laghukasparzapariNatA arkatUlAdivat ,zItasparzapariNatA mRNAlAdivat ,13 uSNasparzapariNatA vahnayAdivat, snigdhasparzapariNatA ghRtAdivat , rUkSasparzapariNatA bhasmAdivat / ye saMsthAnapa dIpa anukrama [13] ~ 24 ~ Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1] ................... uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-1, .. - mUla [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka (4) pariNatAste paJcavidhAH prajJaptAH, tadyathA-parimaNDalasaMsthAnapariNatA valayavat, vRttasaMsthAnapariNatAH kulAlacakrA divat , tryasasaMsthAnapariNatAH zRGgATakAdivat, caturasrasaMsthAnapariNatAH kumbhikAdivat, AyatasaMsthAnapariNatA daNDAdivat, etAni ca parimaNDalAdIni saMsthAnAni ghanapratarabhedena dvividhAni bhavanti, punaH parimaNDalamapahAya zeSANi ojaHpradezajanitAni yugmapradezajanitAnIti dvidhA, tatrotkRSTaM parimaNDalAdi sarvamanantANuniSpannamasaGkhayeyapradezAvagADhaM ceti pratItameva, jaghanyaM tu pratiniyatasaJjayaparamANvAtmakam , ato nAnirdiSTaM jJAtuM zakyate iti vineyajanAnugrahAya tadupadazyate-tatrIja pradezaprataravRttaM paJcaparamANuniSpannaM pazcAkAzapradezAvagADhaMca, tadyathA-ekaH paramANurmadhye sthApyate, catvAraH krameNa pUrvodiSu catasRSu dikSu, sthApanA yugmapradezaprataravRttaM dvAdazaparamANvAtmakaM dvAdazapradezAvagADhaM ca, tatra nirantaraM catvAraH paramA-16 NavazcatuSkokAzapradezeSu rucakAkAreNa vyavasthApyante, tatastatparikSepeNa zeSA aSTau gama II ojaHpradezaM ghanavRttaM saptapradezaM sasapradezAvagADhaMca, tacaivaM-tatraiva paJcapradeze pra-manana / taravRtte madhyasthitasya paramANorupariSTAdadhastAca ekaiko'NuravasthApyate, tata evaM gagana saptapradezaM bhavati / yugmapradezaM ghanavRttaM dvAtriMzatpradezaM dvAtriMzatpradezAvagArDa ca, tacaiva-pUrvoktadvA-00 dazapradezAtmaka4 sya prataravRttasyopari dvAdaza,tata upariSTAdayazcAnye catvArazcatvAraH paramANava iti ||ojHprdesh prataratryasaM tripradeza dIpa anukrama [13] ~ 25~ Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ....---- uddezakaH [-], ---------------- dAraM [-1, --- --- mUla [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: mala prata sutrAMka // 11 // tripradezAvagADaM ca, tacaivaM-pUrva tiryagaNudvayaM nyasyate, tata AdyasvAdha eko'NuH, sthApanA- ma, yugmapradezaM 81 prajJApaprataratryasaM padaparamANuniSpannaM padapradezAvagADhaM ca, tatra tiryaga nirantaraM trayaH paramANavaH sthA- pyante, tata nApade rUAvasyAdha uparyadhobhAvenANudvayaM dvitIyasvAdha eko'NuH, sthApanA V 3 ojaH-18 | pyajIvaprapradezaM ghanatryasaM paJcatriMzatparamANuniSpannaM paJcatriMzatpradezAvagADhaM ca, tacaiva-tiryag nirantarAH jJA.(sU.4) paJca paramANavaH sthApyante, teSAM cAdho'dhaH krameNa tiryageva ctvaarkhyo| dvAvekazceti paJcadazAtmaka prataro jAtaH, sthApanA- asyaiva ca pratarasyopari sarva pariSvantyAntyaparityAgena daza10,tathaiva taduparyupa-0009 ripaTa traya ekazceti krameNANavaH sthApyante, sthApanA-gagana dIpa ood anukrama [13] INilnaturanorm ~26~ Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [4] dIpa anukrama [13] padaM [1], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education h 0 000 ete mIlitAH paJcatriMzadbhavanti yugmapradezaM ghanatryakhaM catuSparamANvAtmakaM catuSpradezAvagADhaM ca pratarajyakhasyaiva tripradezAtmakasya sambandhina ekasyANoruparye ko'NuH sthApyate, tato mIlitAzca tvA bhavanti 2 // ojaH pradezaM prataracaturasraM navaparamANvAtmakaM navapradezAvagADhaM ca tatra tiryag nirantaraM tripradezAstisraH paGkayaH sthApyante, sthApanA13 yugmapradezaM prataracaturastraM catuSparamANvAtmakaM catuSpradezAvagADhaM ca tatra tiryaga dvipradeze dve paDI sthApyete, 11/2, ojaHpradezaM ghanacaturastraM saptaviMzatiparamANvAtmakaM saptaviMzatipradezA 0 0 vagADhaM ca tatra navapradezAtmakasyaiva pUrvoktasya pratarasyAdha upari ca nava nava pradezAH sthApyante, 0 0 0 tataH saptaviMzatipradezAtmakamojaH pradezaM dhanacaturasraM bhavati hai, asyaiva yugmapradezaM dhanacaturasramaSTaparamANvAtmaka| maSTapradezAvagADhaM ca, tacaivaM catuSpadezAtmakasya pUrvoktasya pratarasyopari catvAro'nye paramANavaH sthApyante 3 || ojaHpradezaM zreNyAyataM triparamANu tripradezAvagADhaM ca tatra tiryag nirantaraM trayaH sthApyante, yugmapradezaM zreNyAyataM dviparamANu dvipradezAvagADhaM ca, tathaivANudvayaM sthApyate na, ojaHpradezaM pratarAyataM paJcadazaparamANvAtmakaM paJcadazapradezAvagADhaM ca tatra paJcapradezAtmikAstisraH 0 0 0 0 0 0 "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-], --- uddezaka: [-], mUlaM [...4] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH 0 0 0 0 For Parts Only ~ 27~ Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ....---- uddezakaH [-], ---------------- dAraM [-1, --- --- mUla [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: tra prata prajJApanA malaya. vRttI . sUtrAka [4] // 12 // dIpa pajayastiryak sthApyante-naga ra, yugmapradezaM pratarAyataM paTparamANyAtmakaM SaTpradezAvagADhaMca, tatra tripra 1 prajJApadezaM patidvayaM sthApyate,000 sthApanA-TAT , ojaHpradeza ghanAyataM pnycctvaariNsht-1|| nApade rUparamANvAtmakaM tAvat-0000 pradezAva -gADhaM ca, tatra pUrvoktasyaiva pratarAyatasya paJca- pyajIvapradazapradezAtmakasyAdha upari tathaiva paJcadaza paramANavaH sthApyanta yugmapradaza ghanAyata dvAdaza jJA.(sU.4) paramANvAtmakaM dvAdazapradezAvagADhaMca, tatra prAguktasya SaTpradezasya pratarAyatasyopari tathaiva tAvantaH paramANavaH sthA-IN pyante // prataraparimaNDalaM viMzatiparamANvAtmakaM viMzatipradezAvagADhaMca, tacaivaM-prAcyAdiSu catasRSu dikSu pratyeka catvArazcatvAro'NavaH sthApyante, vidikSu ca pratyekamekaiko'NuH sthApyate, ghanaparimaNDalaM catvAriMzatpradezAvagADhaM | catvAriMzatparamANvAtmakaM ca, tatra tasyA evaM viMzatarupari tathaivAnyA viMzatiravasthApyate 35 // itthaM caiSAM prarUpaNami-IN to'pi nyUnapradezatAyAM yathoktasaMsthAnAbhAvAt , etatsaGghAhikAzcemA uttarAdhyayananiyuktigAthA:-"parimaNDale ya baDhe tase cauraMsa Ayae ceva / ghaNapayara paDhamabajaM ojapaese ya jumme ya // 1 // paJcagavArasagaM khalu sattagavattIsagaM c| caTTammi / tiya chakapaNagatIsA cattAri ya honti tNsmmi||2|| nava ceva tahA cauro sattAvIsA ya aTTa curNse| 1 parimaNDalaM ca vRttaM vyatraM caturasamAyataM caiva / dhanapatarau prathamavarjeSu ojaHpradezAni yugmAni ca // 1 // paJcakaM dvAdazakaM khalu saptaka dvAtriMzaca vRtte / trikaM paTu paJcaviMzat catvArazca bhavanti vyasre // 2 // nava caiva tathA catvAraH saptaviMzativASTI cturkss| anukrama [13] ~ 28~ Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. ---------. ..-- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], ... ........-- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka (4) // tigadgapacaraseva ya chanceva ya Ayae honti||3||pnnyaalaa vArasagaM taha ceva ya Ayayammi saNThANe / vIsA pattAlIsA SI parimaNDalae ya saNThANe // 4 // " ityAdi / sampratyeteSAmeva varNAdInAM parasparaM sNvedhmaah| je vaNNao kAlavaNNapariNatA te gandhao sumbhigandhapariNatAvi dunbhigandhapariNatAvi rasao tittarasapariNayAvi kaDayarasapariNayAvi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAci phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi bhauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi siddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsa-1 pariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAvi caTTasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyatasaNThANapariNayAvi 20, je vaNNao nIlavaNNapariNatA te gandhao subbhigandhapariNayAvi dunbhigandhapariNayAvi rasao |tittarasapariNayAvi kaDayarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAbi ambilarasapariNatAvi mahurarasapariNatAvi phAsao kakkhaDaphAsa-IN pariNatAvi mauyaphAsapariNatAvi guruyaphAsapariNatAvi lahuyaphAsapariNatAvi sItaphAsapariNatAvi usiNaphAsapariNatAvi niddhaphAsapariNatAvi lukkhaphAsapariNatAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAvi baTTasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayApi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyatasaNThANapariNayAvi 20, je vaNNAo lohiyavaNNapariNayA te gandhao subbhigandhapariNayAvi dubbhi| trikaM dvikaM paJcadazaiva ca SaTU caivAyate bhavanti // 3 // paJcacatvAriMzat dvAdazaka tathA caiva cAyate bhavanti / viMzatizcatvAriMzat parimaNDale ca saMsthAne // 4 // dIpa anukrama [13] 999 .3 N arary ou ~29~ Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. --------.-...-- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], .... ........-- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:mala eratoer prata sUtrAka [4] dIpa gandhapariNayApi rasao tittarasapariNatAvi kaiyarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNatAvi1 prajJApaphAsao kakkhaDaphAsapariNatAvi bhauyaphAsapariNatAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNatAbi sItaphAsapariNatApi usiNa-181 nApade rUphAsapariNatAvi niddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi saNThAgao parimaNDalasaNThANapariNatAbi baTTasaNThANapariNatAvi taMsa-18|pyajIvapra. |saNThANapariNayApi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyatasaNThANapariNatAvi 20, je vaNNI hAliddavaNNapariNayA te gandhao sumbhiga- (sU. 4) ndhapariNayAvi dugbhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNayAvi kaDuyarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAbi ambilarasapariNatAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi NiddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi baTTasa-za NThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNatAvi AyatasaNThANapariNatAvi 20, je vaNNao sukillavaNNapariNatA / te gandhao sunbhigandhapariNatAvi dumbhigandhapariNatAvi rasao vittarasapariNatAvi kaDayarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNatAvi mahurarasapariNatAbi phAsao kakkhaDaphAsapariNatAni mauyaphAsapariNatAvi guruyaphAsapariNatAvi lahuya-1 phAsapariNatAbi sIyaphAsapariNatAvi usiNaphAsapariNatAvi NiddhaphAsapariNatAvi lukkhaphAsapariNatAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi vahasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaSThANapariNayAvi AyayasaNThANapariNayAvi 20,10011 je gandhao subbhigandhapariNayA te vaNao kAlavaNNapariNayAvi NIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNyApariNayAvi hAliddavaNNapariNa-18 yAvi sukillavaNNapariNayAvi rasao ticarasapariNayAvi kaDuyarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNatAvi mahurarasa anukrama [13] Thinnasurare.org ~ 30 ~ Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [4] dIpa anukrama [13] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [1], uddezaka: [-], dAraM [-], ---- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Int pariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNatAvi mauyaphAsapariNatAbi garuyaphAsapariNatAvi lahuyaphAsapariNatAvi sItaphAsapariNa| tAvi usiNaphAsapariNayAvi ddhiphAsapariNayAvi lukkhakAsapariNayAtri saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi basaNThANapariNayAdi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyayasaSThANapariNayAdi 23, je gandhao dubbhigandhapariNayA te viSNao kAlavaNNapariNayAvi gIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAdi hAridavaNNapariNayAci sukillavaSNapariNayAvi rasao | tittarasapariNayAvi kaDuyarasapariNayAvi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyakAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapa0 giddhaphAsapa0 lakkhaphAsa pariNayAci saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi vaTTasaNThANapariNayAci taMsasaSThANapariNayAvi cauraMsasaNThANa pari NayAvi AyayasaNThANapariNayAvi 26, 46 / je rasao tittarasapariNayA te baNNao kAlavaNNapariNatAvi gIlavaSNapariNayAvi | lohiyavaNNapariNayAvi hAliddavaSNapariNayAvi sukillacaNNapariNayAvi gandhao subhigandhapariNayAvi dubbhigandhapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNatAvi guruyaphAsapariNatAvi lahuyaphAsapariNatAvi sItaphA sapariNatAvi usiNaphAsapariNatAvi niddhaphAsapariNayAvi lukkhakAsapariNayAvi saSThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi vahasaSThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi aayysnntth|nnprinnyaavi20, je rasao ka iyarasapariNatA te vaSNao kAlavaNNapariNayAvi nIlavaSNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAliddavaNNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao subbhigandhapariNayAvi dubbhigandhapa riNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsa pariNayAci sItaphAsapariNayAvi For Parts Only ~ 31~ waryara Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. -...--------------- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], ... . .- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA yAH malayavRttI. pyajIvapra. sutrAka // 14 // [4] usiNaphAsapariNayAvi NiddhaphAsapariNayApi lukkhaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi paTTasaNThANapariNayAvi |1majJApatasasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyatasaNThANapariNayAvi20,je rasao kasAyara sapariNatA te vaSNao kAlavaNNapa nApade - riNatAvi nIlavaNNapariNatAvi lohiyavaNNapariNatAvi hAliddavaNNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao subhigandhapariNayAvi || dubhigandhapariNayAvi phAsaokakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sItaphAsa-8| pariNatAvi usiNaphAsapariNayAvi piddhaphAsapariNayAvilukkhaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAci caTTasapaThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyayasaNThANapariNayAvi20,je rasao ambilarasapariNayA te vaNNao kAlavaNyapariNayAvi nIlavaSNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAlivaNNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao sunbhi-181 gandhapariNayAvi dunbhigandhapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi gurupaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapa-I riNayAvi sItaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi nidaphAsapariNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi baTTasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAci AyayasaNThANapariNayAvi 20, je rasao mahurarasapariNayA te vaSNao kAlavaNNapariNayAvi nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi haalihvssnnprinnyaavish||14|| sukillavaNNapariNayAvi gandhao mubibhagandhapariNayAci dubbhigandhapariNayAvi kAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNa-18 yAvi guruyaphAsapariNatAvi lahuvaphAsapariNatAvi sItaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi niddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsa-| riNatAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAvi vaTTasaNThANapariNatAvi taMsasaNThANapariNatAvi cauraMsasaNThANapariNatAki Aya dIpa anukrama [13] eyaraTa For P OW ~ 32~ Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. ---------. ..-- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], ... ........-- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka (4) yasaNThANapariNayAvi 20,100 je phAsato kakkhaDaphAsapariNatA te vaNNao kAlavaNNapariNatAvi nIlavaNapariNasAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAlidavaNNapariNatAvi suphilavaNNApariNatAvi gandhao subhigandhapariNayAvi bhigandhapariNatAvi rasao tittarasapariNatAvi kaDuyarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNatAvi mahurarasapariNatAvi phAsao guruyaphAsapariNatAvi lahuyaphAsapariNatAvi sItaphAsapariNatAvi usiNakAsapariNatAvi NiddhaphAsapariNatAbi lukkhaphAsapariNatAvi saNThANato parima-| 8NDalasaNThANapariNatAvi bahasaNThANapariNatAvi taMsasaNThANapariNatAvi cauraMsasaNThANapariNavAvi AyatasaNThANapariNayAvi 23, je phAsao mauyaphAsapariNatA te vaNao kAlavaNNapariNatAvi nIlavaNNapariNatAvi lohiyavaNNapariNatAvi hAliddavaNNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao sumbhigandhapariNatAvi dubhigandhapariNatAvi rasao tittarasapariNatAvi kaDyarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAci ambilarasapariNatAvi mahurarasapariNatAvi phAsao guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sItaphAsapariNayAvi usiNakAsapariNayAvi giddhaphAsapariNatAvi lukkhaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi vaTTa| saNThANapariNavAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyayasaSThANapariNayAci 23, je phAsao guruyaphAsaparigatA te vaNao kAlavaNNapariNatAvi nIlavaNNapariNatAvi lohiyavaNNapariNatAvi hAliddavaNNapariNavAvi sukillavaNNapariNatAviKI gandhao subhigandhapariNatAbi dubhigandhapariNatAvi rasao tittarasapariNatAbi kaDuyarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambila-II rasapariNatAvi mahurarasapariNatAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNatAvi mauyaphAsapariNatAbi sIyaphAsapariNatAvi usiNaphAsapari-18 MNatAri giddhaphAsapariNatApi lukkhaphAsapariNatApi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAdi vaTTasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapa-| dIpa eeratheiseseeeeee anukrama [13] Mond ~ 33~ Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [4] dIpa anukrama [13] prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 15 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-], dAraM [ - ], ----- padaM [1], mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH |riNayAvi cauraMsasaNThANapariNayAvi AyayasaNThANapariNayAci 23, je phAsao lahuyaphAsapariNatA te vaSNao kAlavaNNapariNatAci nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAlidavaSNapariNatAvi sukillavaSNapariNatAvi gandhao subbhigandhapariNayAvi dubbhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNatAbi kayarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNatAvi mahurarasapariNatAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNatAci mauyaphAsa pariNayAvi sIyaphAsapariNayAci usiNaphAsapariNayAvi NiddhaphAsapariNatAvi lukkhaphA sapariNatAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAci vaTTasaNThANapariNayAci vaMsasaSThANapariNayAci cauraMsasaNThANapariNayAvi AyayasaNThANaparigayAvi 23, je phAsao sIyaphAsapariNatA te vaNNao kAlavaNNapariNayAvi nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaSNapariNayAdi hAlivaSNapariNatAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao sugbhigandhapariNatAvi dubhigandhapariNatAvi rasao tittarasapariNayAvi kayarasapariNayAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasa pariNatAvi mahurarasapariNatAvi kAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNa yAvi guruyaphAsapariNatAvi lahuyaphAsapariNayAvi niddhaphAsapariNatAvi lukkhaphAsapariNayAvi saSThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi vaTTasaNThANapariNayAvi taMsasaSThANapariNayAvi cauraMsasaSThANapariNayAvi AyatasaSThANapariNayAdi 23, je phAsao usiNaphAsapariNatA te vaNNao kAlavaNNapariNayAvi nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaSNapariNayAvi hAliddavaNNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAci gandhao subhigandhapariNayAvi dubbhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNayAvi kaDuyarasapariNayAbi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsa pariNayAvi lahuyaphAsa pariNayAvi niddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAci bahasaSThANa pariNayAci Education Internationa For Pernal Use On ~34~ 1 prajJApa nApade rU pyajIvama. (sU. 4) / / 15 / / Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. -...--------------- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], ... . .- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka (4) Sadabase sasaNThANapariNayAvi cauraisasaNThANapariNayAvi AyatasaNThANapariNatAvi 23, je phAsao niddhaphAsapariNatA te vaSNao kAlavaNNapariNatAvi nIlavaNNapariNatAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAliivaSNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao sunbhigandhapariNayAvi dubhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNayAvi kaDuyarasapariNayAvi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sItaphAsapariNatAvi usiNaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayAvi baTTasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsa-1 saNThANapariNayAvi AyayasaNThANapariNayAvi 23, je phAsao lukkhaphAsapariNatA te vaNNao kAlavaNyApariNatAvi nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAliyaNNapariNayAci sukillavaNNapariNayAvi gandho sumbhigandhapariNayAvi dabhigandhapari-1 NayAvi tittarasapariNayAci kaDuyarasapariNayAvi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkha| DaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sItaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatAvi vahasaNThANapariNayAvi taMsasaNThANapariNayAvi cauraMsasaNThANapa AyayasaNThANapa023,184|| je saNThANao parimaNDalasaNThANapariNatA te vaNNao kAlavaNNapariNatAvi nIlavaSNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAliddavapraNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao sunbhigandhapariNayAvi dumbhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNayAvi kaDuyarasapariNayAdhi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNa yAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAci niddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsa dIpa anukrama [13] SAMEnirahini ~35~ Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. -...--------------- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], ... . .- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [4] prajJApanA- pariNayAvi 20, je saNThANao vaTTasaNThANapariNatA te vaNao kAlavaNNapariNayAvi nIlavaNNapariNayAvilohiyavaNNapariNayAvi 1prajJApayAH mala- hAlivaNNapariNayAvi mukillavaNNapariNayAvi gandhao sunbhigandhapariNayAvi dubbhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNatAvi nApade rUya0 vRttI. kadvayarasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNatAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNatAbi maupaphAsa-| pyajIvapra. pariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi niphAsapariNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi 20, je saNThANao taMsasaNThANapariNatA te vaSNao kAlavaNNapariNayAvi nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAliddavaNNapariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandho subbhigandhapariNayAvi dunbhigandhapariNayAvi rasao tittaresapariNayAvi kaDuyarasapariNayAvi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNayAvi mauyaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi giddhaphAsapariNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi 20, je saNThANao cauraMsasagThANapariNatA te vaNo kAlavaNNapariNatAvi nIlavaNNapariNatApi lohiya-1 vaNNapariNatAvi hAlivaSNapariNavAvi sukillavaNapariNayAtri gandho subibhagandhapariNayAvi dumbhigandhapariNayAvi rasao tittarasapariNayApi kaDuparasapariNayAvi kasAyarasapariNayAvi ambilarasapariNayAvi mahurarastrapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapariNa-INI tAvi mauyaphAsapariNatAbi guruyaphAsapariNatAvi lahuyaphAsapariNatAvi sIyaphAsapariNayAvi usiNaphAsapariNayAvi niddhaphAsapa- I I IS riNayAvi lukkhaphAsapariNayAvi 20, je saNThANao AyatasaNThANapariNatA te vaNNao kAlavaNNapariNatAvi nIlavaNNapariNayAvi lohiyavaNNapariNayAvi hAlidavaNNApariNayAvi sukillavaNNapariNayAvi gandhao subhigandhapariNayAvi dumbhigandhapariNayApi rasao dIpa anukrama [13] orvastaram.org ~36~ Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1] .................- uddezaka: -1, ----------------- dAraM [-1, .... ...- mUla [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka (4) tittarasapariNatAvi kaDuparasapariNatAvi kasAyarasapariNatAvi ambilarasapariNayAvi mahurarasapariNayAvi phAsao kakkhaDaphAsapakaraNayAvi maupaphAsapariNayAvi guruyaphAsapariNayAvi lahuyaphAsapariNayAvi sIyaphAsapariNavAvi usiNaphAsapariNayAvi NiphA-| sapariNayAvi lukkhaphAsapariNatAvi 20, 100 / secaM rUviajIvapannavaNA, secaM ajIvapaNNavaNA / (sU04) ye skandhAdayo 'varNato' varNamAzritya kAlavarNapariNatA api bhavanti te 'gandhato' gandhamAzritya surabhigandhapariNatA api bhavanti, durabhigandhapariNatA api, kimuktaM bhavati-gandhamadhikRtya te bhAjyAH, kecit surabhigandhapariNatA bhavanti kecidurabhigandhapariNatAH, na tu pratiniyataikagandhapariNAmapariNatA eveti,evaM ca rasataH sparzataH saMsthAnatazca | vAcyAH, tatra dvau gandhau paJca rasA aSTau sparzAH paJca saMsthAnAnIti, ete ca mIlitA viMzatiriti kRSNavarNapariNatA| etAvato bhaGgAlabhante 20,evaM nIlavarNapariNatA api 20,lohitavarNapariNatA api 20,hAridravarNapariNatA api 20, zuklavarNapariNatA api 20, evaM paJcabhirvarNelebdhaM zatam 100 / gandhamadhikRtyAha-'ye gandhato' ityAdi, ye 'gandhato gandhamadhikRtya surabhigandhapariNAmapariNatAste varNataH kAlavarNapariNatA api nIlavarNapariNatA api lohitavarNapariNatA api hAridravarNapariNatA api zuklavarNapariNatA api 5, evaM rasataH 5 sparzataH 8 saMsthAnataH 5, ete ca mIlitAstrayoviMzatiH 23 iti surabhigandhapariNatAtrayoviMzatibhaGgAlabhante, evaM durabhigandhapariNatA api 23,18 tato gandhapadena labdhA bhaGgAnAM SaTcatvAriMzat 46ArasamadhikRtyAha-ye 'rasato' rasamadhikRtya tiktarasapariNatAste varNataH dIpa anukrama [13] REaanand N arayara ~37~ Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. -...--------------- uddezaka: -1, ------------------ dAraM [-], ... . .- mUlaM [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA- yAH mala- 20 vRttAH // 17 // sUtrAMka (4) 5 gandhataH 2 sparzataH 8 saMsthAnataH 5 ete sarve'pyekatra mIlitA viMzatiH iti tiktarasapariNatA vizAtabhaGgAla- 1 prajJApamante, evaM kaTukarasapariNatAH 20 kaSAyarasapariNatAH20 amlarasapariNatAH 20 madhurarasapariNatAzca 20, evaM rasa- nApade rUpaJcakasaMyoge labdhaM bhaGgakAnAM zatam 100 [ityAdi] / sparzamadhikRtyAha-je phAsapto kakkhaDaphAsapariNayA' ityAdi, pyajIvapra. ye sparzataH karkasparzapariNatAste varNataH 5 gandhataH 2 rasataH 5 sparzataH 6 pratipakSasparzayogAbhAvAt saMsthAnataH 5, (sU. 4) ete sarve'pyekatra mIlitAstrayoviMzatiH 23, etAvato bhaGgAn karkazasparzapariNatA labhante 23, etAvata eva mRdu-18 sparzapariNatAH 23 gurusparzapariNatAH 23 laghusparzapariNatAH 23 zItasparzapariNatAH 23 uSNasparzapariNatAH 23 / / snigdhasparzapariNatAH 23 rUkSasparzapariNatAH 23, eteSAmekatra mIlane jAtaM bhar3akAnAM caturazItyadhikaM zataM 184| [ityaadi]| saMsthAnamadhikRtyAha-je saNThANao parimaNDalasaNThANapariNayA' ityAdi,ye saMsthAnataH parimaNDalasaMsthAnapariNatAste varNataH 5 gandhataH2 rasataH 5 sparzataH 8 ete sarve'pyekatra mIlitAH viMzatiH20 etAvato bhaGgAn parimaNDalasaMsthAnapariNatA labhante, evaM vRttasaMsthAnapariNatAH 20 vyasrasaMsthAnapariNatAH 20 caturasrasaMsthAnapariNatAH 20 17 // AyatasaMsthAnapariNatAH 20, amISAM caikatra mIlane labdhaM bhaGgakAnAM zatam , eteSAM ca varNagandharasasparzasaMsthAnAnAM sakalabhaGgasaGkalane jAtAni paJca zatAni triMzadadhikAni 530 // iha yadyapi bAdareSu skandheSu paJcApi varNA dvAvapi gandhau paJcApi rasAH prApyante, tato'vadhikRtavarNAdivyatirekeNa zeSavarNAdibhirapi bhanAH sambhavanti, tathApi teSveva vAda dIpa haraharaaee anukrama [13] ~ 38~ Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1] ................... uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-1, .. - mUla [...4] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAka reSu skandheSu ye vyavahArataH kevalakRSNavarNAdyupetA apAntarAlaskandhA yathA dehaskandha eva locanaskandhaH kRSNastadantagata eva kazcilohito'nyastadantargata eva zukla ityAdi te iha vivakSyante, teSAM cAnyadvarNAntarAdi na sambhavati, sparzacintAyAM tvavadhikRtasparza prati pratipakSavyatirekeNAnye sparzA loke'pyavirodhino dRzyante tato yathoktaiva bhaGgasa- yA, sA'pi ca paristhUranyAyamaGgIkRtyAbhihitA, anyathA pratyekamapyeSAM tAratamyenAnantatvAdanantA bhaGgAH saMbhavanti, eteSAM ca varNAdipariNAmAnAM jaghanyato'vasthAnamekaM samayamutkarSato'saGkhayeyaM kAlam , sampratyupasaMhAramAha'setaM rUviajIvapannavaNA, settaM ajIvapannavaNA' saiSA rUpyajIvaprajJApanA, saiSAjIvaprajJApanA // sAmprataM jIvaprajJApanAmabhidhitsustadviSayaM praznasUtraM cA(tramA)hase ki taMjIvapannavaNA,2 duvihA pannattA, taMjahA-saMsArasamAvaNNajIvapannavaNA ya asaMsArasamAvaNNajIvapaSNavaNA ya (suu05)| atha kA sA jIvaprajJApanA, sUrirAha-jIvaprajJApanA dvividhA prajJaptA, tadyathA-saMsArasamApanajIvaprajJApanA cAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA ca, tatra saMsaraNaM saMsAro-nArakatiryaganarAmarabhavAnubhavalakSaNataM samyag-ekIbhA-| vinApannAH saMsArasamApannAH, saMsAravartina ityarthaH, teca te jIvAzca teSAM prajJApanA saMsArasamApannajIvaprajJApanA, na saMsAro'saMsAro-mokSastaM samApannA asaMsArasamApanA muktA ityarthaH, te ca te jIvAba teSAM prajJApanA'saMsArasamApa1. evaM varNasya bhedAH 100, gandhasya bhedAH 46, rasasya bhedAH 100, sparzasya bhedAH 184, saMsthAnasya bhedAH-100, evaM ca 530. 72020302929322000202 (4) dIpa anukrama [13] Santauraton . atra 'jIva-prajJApanA' Arabhyate ~ 39~ Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .................-- uddezaka: -1, ---------------- dAraM [-], ----------- mUlaM [5] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka (5) prajJApanA-RI ajIvaprajJApanA, cazabdo prAgvat / tatrAlpavaktavyatvAtprathamato'saMsArasamApannajIvaprajJApanAmabhidhitsustadviSayaM rA 1 prajJApayAH mala- praznasUtramAha nApade siyavRttI. se ki taM asaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA?, asaMsArasamAvaNNajIvaSaNNavaNA duvihA paNNattA, taMjahA-aNantarasiddhaasaMsAra- prajJApa. samAvaNNajIvapaNyAvaNA ya paramparasiddhaasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA ya (sU06) se kiM taM annntrsiddhasNsaarsmaavnnnnjiivpnnnnaa||18|| vaNA, aNantarasiddhaasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA paNNarasavihA paNNatA,taMjahA-titthasiddhA atitthasiddhA titthagarasiddhA atisthagarasiddhA sayaMbuddhasiddhA patteyabuddhasiddhA buddhabohiyasiddhA itthIliGgasiddhA purisaliGgasiddhA napuMsakaliGgAsiddhA saliGgasiddhA analiGgasiddhA gihiliGgasiddhA egasiddhA aNemasiddhA (sU07) atha kA sA asaMsArasamApannajIvaprajJApanA ?, sUrirAha-asaMsArasamApannajIvaprajJApanA dvividhA prajJaptA,tadyathA-IN anantarasiddhAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA ca paramparasiddhAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA ca, tatra na vidyate'ntara-vyavadhAnamAtsamayena yeSAM te'nantarAte ca te siddhAzcAnantarasiddhAH, siddhatvaprathamasamaye vartamAnA ityayaH, te ca te'-13 saMsArasamApannajIvAzcAnantarasiddhAsaMsArasamApannajIvAsteSAM prajJApanA'nantarasiddhA'saMsArasamApannajIvaprajJApanA, cazabdaH svagatAnekabhedasUcakaH, tathA vivakSite prathame samaye yaH siddhastasa yo dvitIyasamayasiddhaH sa paratasyApi yastRtIyasamayasiddhaH sa paraH, evamanye'pi vAcyAH, pare ca pare ceti vIpsAyAM 'pRSodarAdaya' iti parampara dIpa anukrama [14] eveloCA wiralauneurary.org atra asaMsArasamApanna (siddha) jIvasya prajJApanA Arabhyate ~ 40~ Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .............--- uddezaka: [-], ----------------dAra [-], ---------------- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [6-7] 200Craba909aparaadhe zabdaniSpattiH, paramparAzca te siddhAzca paramparasiddhAH vivakSitasiddhasya prathamasamayAt prAga dvitIyAdiSu samayeSvanatAmatItAddhAM yAvarttamAnA iti bhAvaH, teca te'saMsArasamApannAzca paramparasiddhAsaMsArasamApannAste ca te jIvAzca teSAM prajJApanA paramparasiddhAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA, atrApi cazabdaH khagatAnekabhedasUcakaH // 'se kinta'mi-8 tyAdi, atha kA sA anantarasiddhAsaMsArasamApanajIvaprajJApanA 1, sUrirAha-anantarasiddhAsaMsArasamApanajIvaprajJApanA paJcadazavidhA prajJaptA, anantarasiddhAnAmupAdhibhedataH paJcadazavidhatvAt , tadeva paJcadazavidhatvaM teSAmAha-'taMjahe'tyAdi, tadyatheti paJcadazabhedopadarzanasUcaka, tIrthasiddhAH tIryate saMsArasAgaro'neneti tIrtha-yathAvasthitasakalajIvAjIvAdipadArthasArthaprarUpakaM paramagurupraNItaM pravacanam , taca nirAdhAra na bhavati iti saGghaH prathamagaNadharo vA veditavyaH, uktaM ca-"titthaM bhante ! titthaM titthakare titthaM ?, goyamA !, arihA tAva (niyamA) titthakare, titthaM puNa cAubvaNo samaNasako paDhamagaNaharo veti, tasminnutpanne ye siddhAste tIrthasiddhAH, tathA tIrthasthAbhAvo'tIrtha, tIsthAbhAvazcAnutpAdo'pAntarAle vyavacchedo vA tasmin ye siddhAste'tIrthasiddhAH, tatra tIrthasthAnutpAda siddhA marudevIprabhRtayaH, na hi marudevyAdisiddhigamanakAle tIrthamutpannamAsIt , tathA tIrthasya vyavacchedaH suvidhikhAmyAya 1 tIrtha (zAsanaM ) bhadanta ! tIrtha (taraNasAdhanaM ) tIrthakarastIrtham !, gautama ! arhana sAvat niyamAtIrthakaraH, tIrtha punazcaturvarNaH zrama-15|| NasaGkaH prathamagaNadharo vaa| dIpa anukrama [15-16] pra. 4 ~ 41~ Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [6-7] dIpa anukrama [15-16] prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 19 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [6,7] padaM [1], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH pAntarAleSu tatra ye jAtismaraNAdinA'pavargamArgamavApya siddhAste tIrthavyavacchedasiddhAH 2 tathA tIrthakarAH santo ye siddhAste tIrthakarasiddhAH 3 sAmAnyakevalinaH santo ye siddhAste'tIrthakara siddhAH 4 tathA khayaMbuddhAH santo ye siddhAste khayambuddhasiddhAH 5, pratyekabuddhAH santo ye siddhAste pratyekabuddhasiddhAH 6, atha svayambuddhapratyekabuddhAnAM kaH prativizeSaH 1, ucyate, bodhyupadhizrutaliGgakRto vizeSaH, tathAhi - svayambuddhA bAhyapratyayamantareNaiva budhyante, khayameva - vApratyayamantareNaiva nijajAtismaraNAdinA buddhAH svayambuddhA iti vyutpatteH te ca dvidhA - tIrthakarAstIrthakaravyatiriktAzca, iha tIrthakaravyatiriktairadhikAraH, Aha ca nanyadhyayana cUrNikRt - 'te duvidhA sayaMbuddhA-titthayarA titthayaravairittA ya, iha vaharitehiM ahigAro' iti / pratyekabuddhAstu vAyapratyayamapekSya, pratyekaM vA vRSabhAdikaM kAraNamabhisamIkSya buddhAH pratyekabuddhA iti vyutpatteH tathA ca zrUyate vAhyapratyayasApekSA karakaNDvAdInAM bodhiH, vahiH pratyayamapekSya ca te buddhAH santo niyamataH pratyekameva viharanti, na gacchvAsina iva saMhatAH, Aha ca nandyadhyayanacUrNikRt-patteyaM vAhyaM vRSabhAdikaM kAraNamabhisamIkSya buddhAH, bahiSpratyayaM prati buddhAnAM ca patteyaM niyamA vihAro jamhA tamhA ya te patteyabuddhA' iti, svayambuddhAnAmupadhirdvAdazavidha eva pAtrAdikaH, pratyekabuddhAnAM tu dvidhA - jaghanyatastathotkarSatazca tatra jaghanyato dvividhaH, utkarSato navavidhaH prAvaraNavarjaH, uktaM ca- "patteyabuddhANaM jahantreNaM dubiho ukkoseNaM navaviho niyamA pAuraNavajjo bhavai" iti, tathA svayambuddhAnAM pUrvAdhItaM zrutaM bhavati vA na vA, yadi For Parts Only ~42~ 1 prajJApa nApade ntarasi japajJA. (sU. 7) // 19 // Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. --------...--- uddezaka: [-]. ----------------- dAraM [-], ........--- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [6-7] bhavati tato liGgaM devatA vA prayacchati gurusannidhau vA gatvA pratipadyate, yadi ca ekAkivicaraNasamarthaH icchA vAra tasya tathArUpA jAyate tata ekAkI viharati, anyathA gacchavAse'vatiSThate, atha pUrvAdhItaM zrutaM tamya na bhavati thi| niyamAdarusannidhau gatvA liGgaM pratipadyate gacchaM cAvazyaM na muJcati, tathA coktam-"puccAhIyaM sUrya se havaiyA nA vA, jaise natthi to liGgaM niyamA gurusannihe paDivajjai gacche ya viharaitti, aha pucAdhIyasuyasambhavo'tthi to se lidevayA paDiyacchA garusannihe vA paDivajaha, jai ya egavihAraviharaNasamattho icchA vA se to eko ceva viharaha, anyathA gacche viharada"tti pratyekabuddhAnAM tu pUrvAdhItaM zrutaM niyamato bhavati, taca jaghanyata ekAdazAGgAni, utkarSataH kiJcicyUnAni daza pUrvANi, tathA liGgaM tasmai devatA prayacchati likarahito vA kadAcidbhavati, tathA |coktam-"patteyabuddhANaM pubAhIyaM suyaM niyamA havai, jahanneNaM ikkArasa azA, ukoseNaM bhinnadasapucA,liGgaM ca se deva-1 yA payacchai, liGgavajio vA bhavai, jao bhaNiyaM-ruppaM patteyabuddhA" iti / tathA buddhA-AcAryAstaibAdhitAH santo ye siddhAste buddhbodhitsiddhaaH| ete ca sarve'pi kecitkhIliGgasiddhAH, striyA liGgaM strIliGgaM,strItvasyopalakSaNamityarthaH, taca tridhA, tadyathA-vedaH zarIranivRttirnepathyaM ca, tatreha zarIranivRttyA prayojanam , na vedanepathyAbhyAM, vede sati | siddhatvAbhAvAt , nepathyasya cApramANatvAt , Aha ca nanyadhyayanacUrNikRt-"itthIe liGgaM ithiliGgaM,itthIe uvala-1 kkhaNaMti vuttaM bhavai, taM ca tiviha-vedo sarIranivittI nevatthaM ca, iha sarIranibattIe ahigAro, na veyanevatthehiti / / dIpa anukrama [15-16] ~ 43~ Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ........--- uddezaka: [-], ---------------- dAraM -1, ....--- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [6-7] prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 20 // 829292009eases dIpa anukrama tatastasmin khIlio vartamAnAHsanto ye siddhAste strIliGgasiddhAH, etena yadAhurAzAmbarAH-'na khINAM nirvANa'miti, 1prajJApatadapAstaM draSTavyaM. strIniryANasya sAkSAdanena sUtreNAbhidhAnAta , tatpratiSedhasya yuttayA anupapannatvAt ,tathAhi-muktipatho hApa. jJAnadarzanacAritrANi 'samyagadarzanajJAnacAritrANi mokSamArga' iti vacanAt (tattvArthe a01 sU01), samyagadarza- nantarasinAdIni ca puruSANAmiva strINAmapyavikalAni, tathAhi-dRzyante striyo'pi sakalamapi pravacanArthamabhirocavamAnAH, prajJA. jAnate ca paDAvazyakakAlikotkAlikAdibhedabhinnaM zrutaM, paripAlayanti sasadazaprakAramakalakaM saMyama, dhArayanti ca (sU. 7) devAsurANAmapi durgharaM amacarya, tapyante ca tapAMsi mAsakSapaNAdIni, tataH kathamiva na tAsAM mokSasambhavaH ?, syAde-18 tat-asti strINAM samyagradarzanaM jJAnaM vA, na punacAritraM, saMyamAbhAvAt , tathAhi-trINAmavazyaM basaparibhogena 8 bhavitavyamanyathA vikRtAGgayastAstiryakatriya iva puruSANAmabhibhavanIyA bhaveyuH, loke ca gopajAyate, tato'vazya RI tAbhirvakhaM paribhoktavyaM, vastraparibhoge ca saparigrahatA, saparigrahatve ca saMyamAbhAva iti, tadasamIcInam , samyaka siddhAntAparijJAnAt, parigraho hi paramArthato mA'bhidhIyate. 'mucchA pariggaho butto' itivacanAt , tathAhi| mUrchArahito bharatacakravartI sAntaHpuro'pyAdarzakagRhe'vatiSThamAno niSparigraho gIyate, anyathA kevalotpAdAsambhavAt, RIME SIapi ca-yadi mUrchAyA abhAve'pi vasvasaMsargamAtraM parigraho bhavet tato jinakalpa pratipannasya kasyacitsAdhostupAra-1 1 AzAmbarakRtagomaTasAre-aDayAlA puyA, itthIveyA havanti cAlIsA / bIsa napuMsakayA, samaeNegeNa sijhanti / / 1 // [15-16] ~44~ Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .............--- uddezaka: [-], ----------------dAra [-], ---------------- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [6-7] celeceaeeksee kaNAnuSakte prapatati zIte kenApyaviSayopanipAtamaya zItamiti vibhAvya dharmArthinA zirasi basne prakSipte tasya sapariNahatA bhavet , na caitadiSTaM, tasmAnna vastrasaMsargamAtraM parigrahaH, kintu mULa, sA ca strINAM vastrAdiSu na vidyate, dharmopakaraNa| mAtratayA tasyopAdAnAt , na khalu tA vastramantareNAtmAnaM rakSayitumIzate, nApi zItakAlAdiSu vyagradazAyAM khAdhyAyAdika katu, tato dIrghatarasaMyamaparipAlanAya yatanayA vastraM paribhujAnA na tAH parigrahavatyaH, athocyeta-sambhavati nAma khINAmapi samyagdarzanAdikaM ranatrayaM.paraM na tata sambhavamAtreNa muktipadaprApakaM bhavati,kintu prakaSeprAptam ,anyathA | dIkSAnantarameva sarveSAmapyavizeSeNa muktipadaprAptiprasaktiH, samyagradarzanAdiralatrayaprakarSazva strINAmasambhavI, tatona nivANamiti, tadapyayuktam , strISu rakhatrayaprakarSAsambhave grAhakapramANasthAbhAvAt ,na khalu sakaladezakAlanyAtyA strISu| ratnatrayaprakosambhavagrAhakaM pramANaM viz2ambhate, dezakAlaviprakRSTeSu pratyakSasthApravRtteH, tadapravRttI cAnumAnasyApyasambhavAt, nApi tAsu ratnatrayaprakarSAsambhavapratipAdakaH ko'pyAgamo vidyate, pratyuta sambhavapratipAdakaH sthAne sthAne'sti,yathedarbhava prastutaM sUtraM, tato na tAsAM ratatrayaprakarSAsambhavaH, atha manyethAH-svabhAvata evAtapeneva chAyA virudhyate strItvena saha ratnatrayaprakarSaH, tatastadasambhavo'numIyate, tadayuktamuktaM, yuktivirodhAt , tathAhi-ratnatrayaprakarSaH sa ucyate yato'na nantaraM muktipadaprAptiH, sa cAyogyayasthAcaramasamayabhAvI, ayogyavasthA cAsmAzAmapratyakSA, tataH phartha virodhagatiH, na hi adRSTena saha virodhaH pratipatuM zakyate, mA prApatpuruSeSvapi prasaGgaH, nanu jagati sarvotkRSTapadaprAptiH sarvotkRSTenA dIpa anukrama [15-16] Directorary.com ~ 45~ Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ........---- uddezaka: [-], ---------------- dAraM -1, ... --- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJA. [6-6] dIpa anukrama prajJApanA- dhyavasAyenAvApyate, nAnyathA, etayobhayorapyAvayorAgamaprAmANyavalataH siddhaM, sarvotkRSTe ca dve pade-sarvotkRSTaduHkha-IN 1 prajJApayA: mala-10 sthAnaM sarvotkRSTasukhasthAnaM ca, tatra sarvotkRSTaduHkhasthAnaM sasamanarakapRthvI, ataH paraM paramaduHkhasthAnasthAbhAvAt , sarvo nApade aya. vRttI. kaSTasakhasthAnaM ta niHzreyasaM, tatra khINAM saptamanarakapRthivIgamanamAgame niSiddhaM, niSedhassa ca kAraNaM tadgamanayogyatathA-1 nantarasividhasarvotkRSTamanovIryapariNatyabhAvaH, tataH saptamapRthivIgamanavattvAbhAvAt ,sammUrchimAdivat ,api ca-yAsAM vAdalabdhau / vikurvaNatvAdilabdhau pUrvagatazrutAdhigatau ca na sAmarthyamasti tAsAM mokSagamanasAmarthamitsatiduHzraddheyaM, tadetadayuktaM, yato yadi nAma strINAM saptamanarakapRthivIgamanaM prati sarvotkRSTamanovIryapariNatyabhAvaH,tata etAvatA kathamavasIyate-ni:zreyasamapi prati tAsAM sarvotkRSTamanovIryapariNatyabhAvo, na hi yo bhUmikarSaNAdikaM karmakartuM na zaknoti sa zAstrANyapyavagAhuM na zaknotIti pratyetuM zakyam , pratyakSavirodhAt, atha sammUrchimAdiSabhayatrApi sarvotkRSTamanovIryapariNatyabhA-1 vo dRSTaH tato'trApyavasIyate, nanu yadi tatra dRSTastarhi kathamatrAvasIyate ?, na khalu bahiyAptimAtreNa heturgamako bhavati, kintvantAtyA, antarvyAptizca prativandhavalena, na cAtra pratibandho vidyate, na khalu saptamapRthivIgamanaM nirvANagamanasya kAraNaM, nApi saptamapRthivIgamanAvinAmAthi nirvANagamanaM, caramazarIriNAM saptamapRthivIgamanamantareNaiva nirvANa-15 gamanabhAvAt , na ca pratibandhamantareNaikasyAbhAve'nyasyAvazyamabhAvaH, mA prApat yasya tasya vA kasyacidabhAve sarvasthA-18 bhAvaprasaGgaH, yadyevaM tarhi kathaM sammUrchimAdiSu nirvANagamanAbhAva iti ?, ucyate, tathAbhavaskhAbhAbyAt , tathAhi [15-16] MSMarayam ~ 46~ Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .............--- uddezaka: [-], ----------------dAra [-], ---------------- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [6-7] te sammaThimAdayo bhavakhabhAvata eva na samyagadarzanAdikaM yathAvatpratipattuM zakyante, tato na teSAM nirvANasambhavaH, triyastu prAguktaprakAreNa yathAvatsamyagdarzanAdiratnatrayasampadyogyAH, tatastAsAM na nirvANagamanAbhAvaH, api ca-bhuja-18 parisA dvitIyAmeva pRthivIM yAvadgacchanti na parataH, parapRthivIgamanahetutathArUpamanovIryapariNatyabhAvAt , tRtIyAM yA-18 vatpakSiNazcaturthI catuSpadAH paJcamImuragAH, atha ca sarve'pyUrvamutkarSataH sahasrAraM yAvadgacchanti,tannAdhogativiSaye mano-13 vIryapariNativaiSamyadarzanAdUrdhvagatAvapi ca tadvaiSamyam , Aha ca-"viSamagatayo'pyadhastAdupariSTAttulyamAsahasrAram / / gacchanti ca tiyazcastadadhogatyUnatA'hetuH // 1 // " tathA ca sati siddhaM strIpuMsAnAmadhogativaiSamye'pi nirvANaM sama, yadapyuktam-'api ca yAsAM yAdalabdhAvityAdi' tadapyazlIlaM, vAdavikurvaNatvAdilabdhivirahe'pi viziSTapUrvagatazrutAbhAve'pi mASatuSAdInAM niHzreyasasampadadhigamazravaNAt, Aha ca-"vAdavikurvaNatvAdilabdhivirahe zrute kanIyasi c| jinakalpamanaHparyavavirahe'pi na siddhivirho'sti||1||"api ca-yadi vAdAdilabdhyabhAvavaniHzreyasAbhAvo'pi strINAmabhaviSyat tatastathaiva siddhAnte pratyapAdayiSyat, yathA jambUyugAdArAt kevalajJAnAbhAvo, na ca pratipAdyate kApi khINAM nirvANAbhAva iti,tasmAdupapadyate strINAM nirvANamiti kRtaM prasaGgena / tathA puMlliGge-zarIranivRttirUpe vyavasthitAH santo ye siddhAste puMliGgasiddhAH, evaM napuMsakaliGgasiddhAH, tathA khaliGge-rajoharaNAdirUpe vyavasthitAH santo ye siddhAste khaliGgasiddhAH,tathA'nyaliGge-paritrAjakAdisambadhini valkalakASAyAdirUpe dravyaliGge vyavasthitAH santo dIpa anukrama [15-16] REaratammanmona ~ 47~ Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .......---- uddezaka: [-], ---------------- dAraM -1, ....---- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yAH mala- ya. vRttI. prata sUtrAMka [6-7] // 22 // dIpa anukrama ye siddhAste'nyaliGgasiddhAH, gRhiliGge siddhA gRhiliGgasiddhAH marudevIprabhRtayaH, tathaikasiddhA ekasmin 2 samaye ekakA 1 prajJApaeva santaH siddhA ekasiddhAH, 'aNegasiddhA' iti ekasmina samaye'neke siddhA anekasiddhAH, aneke caikasminsamayenApade asidhyanta utkarSato'STottarazatasaGkhyA beditavyAH, yasmAduktam-"vattIsA aDayAlA saTTI bAvattarI ya boddhacyA / cula-18 nantarasisII chanaui u durahiyamahattarasayaM ca // 1 // " asyA vinayajanAnugrahAya vyAkhyA-aSTau samayAn yAvanirantaramekAda-18 ddhaprajJA. yo dvAtriMzatparyantAH sidhyantaH prApyante, kimuktaM bhavati -prathame samaye jaghanyata eko dvo botkapato dvAtrizasidhya (sU.7) ntaHprApyante, dvitIye'pi samaye jaghanyata eko dvau botkarSato dvAtriMzat , evaM yAvadaSTame'pi samaye jaghanyata eko dvI votkarSato dvAtriMzat, tataH paramavazyamantaraM, tathA trayazidAdayo'STacatvAriMzatparyantA nirantaraM sidhyantaH sapta samayAn yAvatpApyante, parato niyamAdantaraM, tathA ekonapaJcAzadAdayaH SaSTiparyantA nirantaraM sidhyanta utkarSataH SaT | samayAn vAvadavApyante parato'vazyamantaraM tathaikaSaSTyAdayo dvisaptatiparyantA nirantara sidhyanta utkarSataH paJca smyaan| | yAvadavApyante tataH paramantaraM,trisaptatyAdayazcaturazItiparyantA nirantara sidhyanta utkarSatazcaturaHsamayAn yAvattata Udhrva|mantaraM, tathA paJcAzItyAdayaH SaNNavatiparyantA nirantaraM sidhyanta utkarSatastrIn samayAn yAvatparato niyamAdantaraM, tathA satanavatyAdayo dhuttarazataparyantA nirantaraM sidhyanta utkarSato dvau samayau parato'vazyamantaraM, tathA yuttarazatAdayo'STotarazataparyantAH sidhyanto niyamAdekameva samayaM yAvadavApyante, na dvivAdisamayAn , tadevamekasmin samaye utkarSa kara [15-16] // 22 // ~ 48~ Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. --------...--- uddezaka: [-1, ---------------- dAraM [-], .. . .-- mUlaM [6,7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [6-7] dIpa anukrama to'STottarazatasaGkhyAH sidhyantaH prApyante ityanekasiddhA utkarSato'STottarazatapramANA veditavyAH / Aha-tIrthasiddhA-11 tIrthasiddharUpabhedadvaya eva zeSabhedA antarbhavanti tatkimartha zeSabhedopAdAnam , ucyate, satyamantarbhavanti paraM na tIrtha-1| siddhAtIrtha siddhabhedadvayopAdAnamAtrAccheSabhedaparijJAnaM bhavati,vizeSaparijJAnArthaM ca eSa zAstrArambhaprayAsa iti zeSabhedopAdAnam , upasaMhAramAha-'settamityAdi, saiSA anantarasiddhAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA // se kiM taM paramparasiddhaasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA?,2 aNegavihA paNNAcA, taMjahA-apaDhamasamayasiddhA dusamayasiddhA tisa-1 |mayasiddhA causamayasiddhA jAba sajijasamayasiddhA asajijasamayasiddhA aNantasamayasiddhA, setaM paramparasiddhAsaMsArasamAvaNNa-18 jIvapaNNavaNA, settaM asaMsArasamAvaNNajjIvapaNNavaNA (sU08) atha kA sA paramparasiddhAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA ?, sUrirAha-paramparasiddhAsaMsArasamApannajIvaprajJApanA'nakevidhA prajapsA, paramparasiddhAnAmanekavidhatvAt , tadevAnekavidhatvamAha-'taMjahe'tyAdi, 'tadyathe'tyanekavidhatvopadarzane, IS 'aprathamasamayasiddhA' iti, na prathamasamayasiddhA aprathamasamayasiddhAH-paramparasiddhavizeSaNaprathamasamayavartinaH, siddha-13 tvasamayAdvitIyasamayavartina ityarthaH, vyAdiSu tu samayeSu dvitIyasamayasiddhAdaya ucyante, yadvA sAmAnyataH prathamamaprathamasamayasiddhA ityuktaM,tata etadvizeSato yAcaSTe-dvisamayasiddhAnisamayasiddhAzcatuHsamayasiddhA ityAdi yAvaccha-13 [15-16] Santaratiniand ~ 49~ Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [-], ----- mUlaM [8] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. sUtrAMka // 23 // dIpa bdakaraNAt pazcamasamayasiddhAdayaH parigRhyante / 'setta'mityAdi nigamanadvayaM sugama, tadevamuktA asaMsArasamApanajI-1|| 1prajJApaviprajJApanA // sampratisaMsArasamApannajIvaprajJApanAmabhidhitsustadvipayaM praznasUtramAha nApadapa| se kiM taM saMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA, saMsArasamAvaNNajIvapannavaNA pazcavihA paNattA, saMjahA-egeMdiyasaMsArasamAvaNNa-IN ramparasi ddhaprajJA. jIvapaNNavaNA beindiyasaMsArasamAvaNNajIvaSaNNavaNA teindiyasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA caurindiyasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA jApAna pazcindiyasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA(mU09) saMsArasaatha kA sA saMsArasamApannajIvaprajJApanA ?, sUrirAha-saMsArasamApannajIvaprajJApanA paJcavidhA prajJasA,tadyathA-eke- mApanna. ndriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanetyAdi, tatraikaM sparzanalakSaNamindriyaM yeSAM te ekendriyAH-pRthivyambutejovAyuvanaspatayo vakSyamANasvarUpAste ca te saMsArasamApannajIvAzca teSAM prajJApanA ekendriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA, evaM sarvapadeSvakSaraghaTanA kAryA, navaraM dve sparzanarasanAlakSaNe indriye yeSAM te dvIndriyAH zazazuktikAdayaH, trINi-sparzanarasa-11 nAprANalakSaNAnIndriyANi yeSAM te trIndriyAH-yUkAmatkuNAdayaH, catvAri sparzanarasanAmANacakSurlakSaNAnIndriyANi // yeSAM te caturindriyAH-daMzamazakAdayaH, paJca sparzanarasanAghrANacakSuHzrotralakSaNAnIndriyANi yeSAM te paJcendriyAH-matsya-19 makaramanujAdayaH / amISAM caikAdisaJjayAnAmindriyANAM sparzanAdInAmasaMvyavahArarAzerArabhya prAyo'nenaiva krameNa lAbha iti sampratyayArthamitthaM krameNaikendriyAdhupanyAsaH / indriyANi ca dvidhA, tadyathA-dravyendriyANi bhAvendriyANi anukrama [17] // 23 // SARERatunintentiational wralundurary.org atra saMsArasamApanna/saMsArI-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~ 50 ~ Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [18] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], ----- mUlaM [9] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ca, tatra dravyendriyANi nirvRttyupakaraNarUpANi tAni ca savistaraM nandyadhyayanaTIkAyAM vyAkhyAtAnIti na bhUyo vyAkhyAyante, bhAvendriyANi kSayopazamopayogarUpANi tAni cAniyatAni, ekendriyANAmapi kSayopazamopayogarUpabhAvendriyapaJcakasambhavAt keSAJcittatphaladarzanAt, tathAhi trakulAdayo mattakAminIgItadhvanizravaNasavilAsakaTAkSanirIkSaNamukhakSiptasurAgaNDUSagandhA ghrANarasAkhAdastanAdyavayava sparzanataH pramodabhAvenAkAlakSepamupalabhyante puSkaphalAni prayacchantaH, uktaM ca- "jaM kira baulAINaM dIsaha sesindiovalambho'vi / teNa'tthi tadAvaraNakkhaovasamasambhavo tesiM // 1 // " tato na bhAvendriyANi laukikavyavahArapathAvatIrNai kendriyAdivyapadezanibandhanaM, kintu dravyendriyANi, tathAhi yeSAmekaM bAhyaM dravyendriyaM sparzanalakSaNamasti te ekendriyAH yeSAM dve te dvIndriyAH evaM yAvadyeSAM paJca te paJcendriyAH, Aha ca-"paMJcidiovi baulo narodha saGghavisayovalambhAo / tavi na bhaNNai paJcindiotti bajjhindiyA bhAvA // 1 // " sekintaM egendiyasaMsAra samAvaNNajIvapaNNavaNA ?, egendiyasaMsArasamAvaNNajIvapaNNavaNA paJcavidyA pannattA, taMjahA puDhavikAiyA AukAiyA teukAiyA vAukAiyA vaNassaikAiyA ( sU010) atha kA sA ekendriya saMsArasamApannajIvaprajJApanA ?, sUrirAha-ekendriyasaMsArasamApanna jIvaprajJApanA paJcavidhA 1 yatkila bakulAdInAM dRzyate zeSendriyopalambho'pi / tenAsti tadAvaraNakSayopazamasaMbhavasteSAm // 1 // 2 paJcendriyo'pi vakulo nara iva sarvaviSayopalambhAt / tathApi na bhaNyate paJcendriya iti bAhyendriyAbhAvAt // 1 // For Parts Only ~ 51~ nary or Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ................-- uddezaka: [-],---------------- dAra [-], --------------- mUlaM [10] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [10] pRthvIkA yaprajJA. dIpa prajJApanA- prajJaptA, ekendriyANAM paJcavidhatvAt , tadeva paJcavidhatvamAha-'taMjahe'tyAdi, pRthivI-kAThinyAdilakSaNA pratItA prajJApayA: mala- saiya kAyaH-zarIraM yeSAM te pRthivIkAyAH pRthivIkAyA eva pRthivIkAyikAH, khArthe ikapratyayaH, Apo-dravAstAca nApade eya. vRttI. pratItA eva tAH kAya:-zarIraM yeSAM te'pkAyAH apkAyA evApkAyikAH, tejo-vahniH tadeva kAyaH-zarIraM yeSAM te kendriy|| 24 // tejaskAyA tejaskAyA eva tejaskAyikAH, vAyuH-pavanaH sa eva kAyo yeSAM te vAyukAyAH vAyukAyA eca vAyukA-IN yikAH, banaspatiH-latAdirUpaH sa eva kAya:-zarIraM yeSAM te vanaspatikAyAH vanaspatikAyA eva vanaspatikA (sU.10) |yikAH / iha sarvabhUtAdhAratvAt pRthivyAH pRthivIkAyikAnAM prathamamupAdAnaM, tadanantaraM tatpratiSThitatvAdapkAyikAnAM, apkAyikAtha tejaHpratipakSabhUtAstattadanantaraM tejaskAyikAnAmupAdAnaM, tejazca vAyusamparkataH pravRddhimupayAti tata (sU.11) ISI etadanantaraM vAyukAyikagrahaNaM, vAyudha dUrasthito vRkSazAkhAdikampanato lakSyate tatastadanantaraM vnsptikaayikopaa-15|| dAnaM // samprati pRthivIkAyikamanavabudhyamAnastadviSayaM ziSyaH praznaM karoti| se kiM taM puDhavikAiyA, puDhavikAiyA duvihA paNNacA, taMjahA-suhumapuDavikAiyA ya vAdarapuDhavikAiyA ya / (sU0 11) agha ke te pRthivIkAyikAH, sUrirAha-pRthivIkAyikAH dvividhAH prajJaptAH, tadyathA-sUkSmapRthivIkAdhikAthA // 24 // bAdarapRthivIkAyikAca, sUkSmanAmakarmodayAtsUkSmAH bAdaranAmakarmodayAdvAdarAH, karmodayajanite khalvete sUkSmabAdaratve nApekSike badarAmalakayoriva, sUkSmAzca te pRthivIkAyikAzca sUkSmapRthivIkAyikAH, cazabdaH khagataparyA anukrama [19] | atra pRthvikAya-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~ 52~ Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [11] dIpa anukrama [20] pra. 5. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAra [-], mUlaM [11] padaM [1], uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH sAparyAsabhedasUcakaH, bAdarAzca te pRthivIkAyikAzca vAdarapRthivIkAyikAH, atrApi cazabdaH zarkaravAlukAdibhedasUcakaH, tatra sUkSmapRthivIkAyikAH samudgakaparyAptaprakSiptagandhAvayavavatsakalalokavyApino, bAdarAH pratiniyatadezacAriNaH, tacca pratiniyatadezacAritvaM dvitIyapade prakaTayiSyate // tatra sUkSmapRthivIkAyikAnAM svarUpaM jijJAsuridamAha- se kintaM suhumaDhavikAiyA 1, 2 dubihA paNNattA, taMjahA-pajattasuDumapuDhavikAiyA ya apacasuhumapuDhavikAiyA ya, se taM suhumapuDhavikAiyA / ( sa. 12 ) atha ke te sUkSmapRthivIkAyikAH 1, sUrirAha-sUkSmapRthivIkAyikA dvividhAH prajJatAH, tadyathA- paryAptasUkSmapRthivIkAyikAJcAparyAtasUkSmapRthivIkAyikAzca tatra paryAptirnAma AhArAdipudgalagrahaNapariNamanaheturAtmanaH zaktivizeSaH, sa ca pudgalopacayAdupajAyate, kimuktaM bhavati ? - utpattidezamAgatena prathamaM ye gRhItAH pudgalAsteSAM tathA'nyeSAmapi pratisamayaM gRhyamANAnAM tatsamparkataH tadrUpatayA jAtAnAM yaH zaktivizeSaH AhArAdipudgalakha lara sarUpatA''pAdAna heturyathodarAntargatAnAM pudgalavizeSANAmAhArapudgalakhala ra sarUpatApariNamanahetuH, sA ca paryAptiH poDhA AhAraparyApsiH zarIraparyAptirindriyaparyAptiH prANApAnaparyAptirbhASAparyAptirmanaH paryAptizca tatra yayA vAhyamAhAramAdAya khalarasarUpatayA pariNamayati sA AhAraparyAptiH, yayA rasIbhUtamAhAraM rasAsRgmAMsamedo'sthimajjA zukralakSaNasasadhAturUpatayA For Parts Only ~ 53~ Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. --------.. -..-- uddezaka: -]. ----------------- dAraM [-], .............-- mulaM [12] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malaya0vRttI. sUtrAMka [12] // 25 // dIpa pariNamayati sA zarIraparyAptiH, yayA dhAturUpatayA pariNamitamAhAramindriyarUpatayA pariNamayati sA indriyaparyAptiH, 1 prajJApatathA cAyamartho'nyatrApi bhaGgyantareNoktA, paJcAnAmindriyANAM prAyogyAn pugalAn gRhItvA'nAbhoganivartitena nApade sUvIryeNa tadbhAvanayanazaktirindriyaparyAptiriti, yayA punarucchvAsaprAyogyAn pudgalAnAdAyocchvAsarUpatayA pariNama kSmapRthvI kAyapu. yyAlamcya ca muJcati sA ucchAsaparyAptiH, yayA tu bhASAprAyogyAna pudgalAnAdAya bhASAtvena pariNamayyAlamcya ca (sU.12) muJcati sA bhASAparyAsiH, yayA punarmanaHprAyogyAn pudgalAnAdAya manastvena pariNamayyAlambya ca muJcati sA mana:paryAsiH, etAca yathAkramamekendriyANAM saMjJivarjAnAM dvIndriyAdInAM sajinAM catuHpaJcaSaTsaGkhyA bhavanti, uktaM ca / prajJApanAmUlaTIkAkRtA-"ekendriyANAM catasro vikalendriyANAM paJca sajinA paTa" iti, utpattiprathamasamaya eva | etA yathAyathaM sarvA api yugapanniSpAdayitumArabhyante, krameNa ca niSThAmupayAnti, tadyathA-prathamamAhAraparyAptistataH18 zarIraparyAptistata indriyaparyAptirityAdi, AhAraparyAptizca prathamasamaya eva niSpattimupapadyate, zeSAstu pratyekamantarmu-18 na kAlena, athAhAraparyAptiH prathamasamaya eva niSpadyate iti kathamavasIyate ?, ucyate, yata AhArapade dvitIyoddezake sUtramidam-AhArapajattie apajjattae NaM bhaMte ! kiM AhArae aNAhArae ?, goyamA ! no AhArae aNAhArae // 25 // iti. tata AhAraparyAptyA'paryApso vigrahagatAveyopapadyate, nopapAtakSetramAgato'pi, upapAtakSetramAgatasya prathamasamaya evAhArakatvAt , tata ekasAmayikI AhAraparyAptinivRttiH, yadi punarupapAtakSetramAgato'pyAhAraparyAptyA'paryAptaH anukrama [21] sa Santaura n d murary.org ~ 54~ Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [12] dIpa anukrama [21] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAra [-], mUlaM [12] padaM [1], uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH syAt tata evaM sati vyAkaraNasUtramitthaM bhavet -"siya AhArae siya aNAhArae' yathA zarIrAdiparyAptipu 'siya A hArae siya aNAhArae" iti, sarvAsAmapi ca paryAtInAM parisamAptikAlo'ntarmuhUrtapramANaH, paryAptayo vidyante yeSAM te paryAptA "azrAdibhya' iti matvarthIyo'pratyayaH, paryAptakAzca te sUkSmapRthivIkAyikAzca paryAptakasUkSmapRthivIkAyikAH, cazabdo labdhiparyAptakaraNaparyApta rUpavagata bhedadvayasUcakaH, ye punaH svayogyaparyAptiparisamAtivikalAste'paryA sAH aparyAptAzca te sUkSmapRthivIkAyikAzcAparyAptasUkSmapRthivIkAyikAH, cazabdaH karaNalabdhinibandhanasvagatabhedadvayasUcakaH, tathAhi - dvividhAH sUkSmapRthivIkAyikA aparyAptAstadyathA-labdhyA karaNaizca tatra ye'paryAptakA eva santo mriyante te labdhyaparyAptakAH, ye punaH karaNAni zarIrendriyAdIni na tAvannirvarttayanti athacAvazyaM nirvarttayiSyanti te karaNAparyAptAH, upasaMhAramAha- 'seta' mityAdi, ta ete sUkSmapRthivI kAyikAH // tadevaM sUkSmapRthivIkAyikAnabhidhAya samprati bAdarapRthivIkAyikAnabhidhitsustadviSayaM praznasUtramAha se kiM taM bAdarapuDhacikAiyA ?, bAdarapuDhavikAiyA duvihA panacA, taMjahA saNhabAdarapuDhavikAiyA ya kharabAdarapuDhavikA(iyA ya (sU. 13) atha ke te vAdarapRthivIkAyikAH 1, sUrirAha - pAdarapRthivIkAyikA dvividhAH prajJaptAH, tadyathA-lakSNavAdarapRthivIkAyikAca kharavAdarapRthivI kAyikAca, tatra zlakSNA nAma cUrNitaloSThakalpA mRdupRthivI tadAtmakA jIvA adhyupacA For Parts Only ~55 ~ Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1]. --------...-...--- uddezaka: [-]. ------------------ dAraM [-], ...........-- mUlaM [13] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ese prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka [13] E 26 // dIpa anukrama [22] rataH zlakSNAste ca te vAdarapRthivIkAyikAzca zlakSNavAdarapRthivIkAyikAH, athavA zlakSNA ca sA bAdarapRthivI ca 2 sA 1 prajJApakAyaH-zarIraM yeSAM te zlakSNavAdarapRthivIkAyAH ta eva svArthikekapratyayavidhAnAt zlakSNavAdarapRthivIkAyikAH, cazabdo nApade zlavakSyamANasvagatAnekabhedasUcakaH, kharA nAma pRthivIsaGghAtavizeSa kAThinyavizeSa cApanA tadAtmakA jIvA api kharA kSNapRthvI. |ste ca te bAdarapRthivIkAyikAzca kharavAdarapRthivIkAyikAH, athavA pUrvavatprakArAntareNa samAsaH, cazabdaH khgtsskssymaannctvaariNshdbhedsuuckH|| se kiM taM sahabAyarapuDhacikAiyA ?, sahabAyarapuDhavikAiyA satcavihA pannatA, taMjahA-kiNhamattiyA nIlamattiyA lo-11 hiyamattiyA hAlihamattiyA sukillamattiyA pANDumattiyA paNagamattiyA, settaM sAhabAdarapuDhavikAiyA / (sa. 14). atha ke te zlakSaNavAdarathivIkAyikAH, sarirAha-zzakSaNavAdarapRthivIkAyikAH saptavidhAH prajJaptAH, tadeva saptavi-1 dhatvaM tadyathetyAdinopadarzayati, kRSNamRttikAH-kRSNamRttikArUpA evaM nIlamRttikA lohitamRttikA hAridramRttikA zuklamRttikAH, itthaM varNabhedena paJcavidhatvamuktaM, pANDumRttikA nAma dezavizepe yA dhUlIrUpA satI pANDU iti prasiddhA, ISI tadAtmakA jIvA apyabhedopacArAt pANDumRttiketyuktAH, 'paNagamaTTiyatti' nadyAdipUraplAvite deze nadyAdipUre'pagate yo bhUmau zlakSNamRdurUpo jalamalAparaparyAyaH paGkaH sa panakamRttikA tadAtmakA jIvA apyabhedopacArAtpanakamRttikAH, nigamanamAha-settaM sahavAyarapuDhavikAiyA, sugamam // // 26 ~56~ Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-1, ---------------- dAraM [-1, --- ------- mUlaM [15] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [15] gAthA: se ki taM kharavAyarapuDhavikAiyA ?, kharavAyarapuDhavikAiyA aNegavihA paNNatA, taMjahA-puDhavI ya sakarA vAluyA ya uvale || [silA ya loNUse / aya taMba taya sIsaya ruSpa suSanne ya vaire ya 14 // 1 // hariyAle hiMgulae maNosilA sAsagaMjaNapavAle / anmapaDalanbhavAluya bAyarakAe maNivihANA 8 // 2 // gomejae ya rupae aMke phalihe ya lohiyakkhe ya / maragaya masAragalle bhuyamoyaga indanIle y9||3|| caMdaNa geruya haMsagabbha pulae sogandhie ya boddhacce | candappamaverulie jalakaMte sarakate y9||4||40|| 18 jeyAvanne tahappagArA te samAsao duSihA pannattA, taMjahA-pajattagA ya apaJjattagA ya, tatthaNaM je te apajatcagA te NaM asaMpattA | tattha NaM je te pajattagA etesiM vannAdeseNaM gandhAdeseNaM rasAdeseNaM phAsAdeseNaM sahassaggaso vihANAI, sajhe AI joNippamuhasata| sahassAI, pajattagaNissAe apajattamA vakamaMti, jattha ego tattha niyamA asakhejA, se saM kharavAyarapuDhavikAiyA, se vAyara| puDhavikAiyA, senaM puddhvikaaiyaa| (mU015) __atha ke te kharavAdarapRthivIkAyikAH 1, sUrirAha-kharavAdarapRthivIkAyikA anekavidhAH prajJaptAH, catvAriMza jhedA mukhyatayA prajJaptA ityarthaH, tAneva catvAriMzadbhedAnAha-'taMjahA puDhavI ya'ityAdi gAthAcatuSTayaM, pRthivIti |bhAmA satyabhAmAvat zuddhapRthivI ca nadItaTabhittyAdirUpA, cazabda uttarabhedApekSayA samucaye 1 zarkarA-laghUpalazakalarUpA 2 vAlukA-sikatAH 3 upalaH-TakAdhupakaraNaparikarmaNAyogyaH pASANaH 4 zilA-ghaTanayogyA devakulapIThAdhupayogI mahAn pApANa vizeSaH 5 lavaNaM-sAmudrAdi 6 USo-yadvazAdUparaM kSetram 7 ayastAmatrapusIsakarUpyasuva aso900000000000000000 dIpa anukrama [24-29] Sectro Santaratinidio ~57~ Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [11] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata 1 prajJApanApade kharapRthvI sUtrAMka [15] kAya. gAthA: prajJApanA- ni pratItAni 13 bajro-hIrakaH 14 haritAlahiGgulakamanaHzilAH pratItAH 17 sAsagaM-pAradaH 18 aJjanaM- yAH mala sauvIrAanAdi 19 pravAlaM-vidrumaH 20 abhrapaTalaM-prasiddham 21 abhravAlukA-abhrapaTalamizrA vAlukA 22 'vAyarakAye yavRttI. iti bAdarapRthivIkAye'mI bhedA iti zeSaH, maNivihANA'iti cazabdasya gamyamAnatvAnmaNividhAnAni ca-maNibhedAzca bAdarapRthivIkAyabhedatvena jnyaatvyaaH| tAnyeva maNividhAnAni darzayati-'gomijjae'ityAdi, gomejakaH 23 caH samucaye rUcakaH 24 aGka: 25 sphaTikaH 26 caH pUrvavat lohitAkSaH 27 marakataH 28 masAragaluH 29 bhujamo-1 caka: 30 indranIlazca 31 candano 32 gairiko 33 haMsagarbhaH 34 pulakaH 35 saugandhikazca 36 candraprabho 37 vaiDUryo 38 jalakAntaH 39 sUryakAntazca 40, tadevamAdyagAthayA pRthivyAdayazcaturdaza bhedA uktAH, dvitIyagAthayASTI haritAlAdayaH, tRtIyagAthayA gomejjakAdayo nava, turyayA gAthayA naveti saGkhyayA catvAriMzat 40, 'je yAvanne tahappagArA' iti ye'pi cAnye tathAprakArA maNibhedAH-padmarAgAdayaste'pi kharavAdarapRthivIkAyatvena veditavyAH 'te samAsao'ityAdi, 'te' sAmAnyato bAdarapRthivIkAyikAH 'samAsataH' saGkepeNa dvividhAH prajJatAH, tadyathA-paryAptakA aparyAptakAca, tatra ye'paryAptakAte khayogyAH paryApsIH sAkalyenAsaMprAptA athavA'saMprAptA iti-viziSTAn varNAdI nanupagatAH, tathAhi-varNAdibhedavivakSAyAmete na zakyante kRSNAdinA varNabhedena vyapadeSTuM, kiM kAraNamiti ced, 18 ucyate, iha zarIrAdiparyAsiSu paripUrNAsu satISu vAMdarANAM varNAdivibhAgaH prakaTo bhavati nAparipUrNAsu, te cApa dIpa anukrama [24-29] // 27 // For P OW ~58~ Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) waa + rdzllaa yy Ma [24-29] "prajJApanA" padaM [1], uddezaka: [-], mUlaM [15] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH - upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) dAraM [-] Education an yatA ucchAsaparyAptyA'paryAptA eva mriyante, tato na spaSTataravarNAdivibhAga ityasaMprAptA ityuktaM, nanu kasmAducchvAsaparyAptyaivAparyAtA mriyante nArvAk zarIrendriyaparyAptibhyAmaparyAptA api ?, ucyate yasmAdAgAmibhavAyurvaddhA mriyante sarva eva dehino nAvaddhA, taca zarIrendriyaparyAptibhyAM paryAptAnAM bandhamAyAti nAnyatheti, anye tu vyAcakSate - sAmAnyato varNAdInasaMprAptA iti, taca na yuktaM, yataH zarIramAtrabhAvino varNAdayaH zarIraM ca zarIraparyAptyA satamiti / 'tattha NaM je te paJcattagA' ityAdi, tatra ye te paryAptakAH- parisamAptakhayo gyasamasta paryAptayaH, eteSAM 'varNAdezena' varNabhedavivakSayA evaM gandhAdezena rasAdezena sparzAdezena 'sahasrAgraza: ' sahasrasaGkhavayA vidhAnAni bhedAH, tadyathA-varNAH kRSNAdibhedAtpaJca gandhau surabhItarabhedAdvau rasAH tiktAdayaH paJca sparzA mRdukarkazAdayo'STI, ekaikasmiMzca varNAdI tAratamyabhedenAneke'vAntarabhedAH, tathAhi - bhramarakokilakajjalAdiSu taratamabhAvAt kRSNakRSNatarakRSNatametyAdirUpatayA aneke kRSNabhedAH, evaM nIlAdiSvapyAyojyaM, tathA gandharasasparzeSyapi, tathA parasparaM varNAnAM saMyogato dhUsarakaratvAdayo'nekasaGkhyA bhedAH, evaM gandhAdInAmapi parasparaM gandhAdibhiH samAyogAd, ato bhavanti varNAdyAdezaiH sahasrAgrazo bhedAH, 'satejAI joNippamuhasayasahassAI ti saGkhadheyAni yonipramukhANi -- yonidvArANi zatasahasrANi, tathAhi ekaikasmin varNe gandhe rase sparze ca saMvRtA yoniH pRthivIkA vikAnAM sA punastridhA - sacittA acitA mizrA ca, punarekaikA tridhA - zItA uSNA zItASNA, zItAdInAmapi pratyekaM tAratamyabhedAdanekabhedatvaM kevalamevaM vizi For Praise Only ---------------- ~59~ nary.org Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [11] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata majJApanA PH. sUtrAMka ya0 vRttI. [15] // 28 // gAthA: TavarNAdiyuktAH saGkhyAtItA api khasthAne vyaktibhedena yonayo jAtimadhikRtyaikaiva yonirgaNyate, tataH saGkhayeyAni 1 prajJApapRthivIkAyikAnAM yonizatasahasrANi bhavanti, tAni ca sUkSmavAdaragatasarvasaGkhyayA sapta, 'pajjattaganissAe'ityAdi, nApade khaparyAptakanizrayA'paryAptakA vyutkrAmanti-utpadyante, kiyanta ityAha-yatraikaH paryAptakasatra niyamAttannizrayA'saGkhaye- rapRthvI. yA:-saGgayAtItA aparyAptakAH, upasaMhAramAha-'setta'mityAdi nigamanatrayaM sugamam // tadevamuktAH pRthivIkAyikAH, sampratyapakAyikapratipAdanArthamAha apkAya * se kiM taM AukAiyA, AukAiyA duvihA paNNatA, taMjahA-suhumaAukAiyA ya bAdaraAukAiyA ya / se kiM taM suhumAu- (sU.16) kAiyA, muhumAukA0 duvihA patracA, taMjahA-pajattasuhumAukAiyA ya apajjattamuhumaAukAiyA ya, settaM suhumaAukAiyA / se kiM taM bAdarAukAiyA',2 aNegavihA patracA, taMjahA-ussA himae mahiyA karae harataNue suddhodae sItodae usiNodae khArodae khaTTodae ambilodae lavaNodae vAruNodae khIrodae ghaodae khotodae rasodae, je yAvane tahappagArA te samAsao vihA paNNattA taM0-pajattagA ya apajattagA ya, tattha NaM je te apajjattagA te NaM asaMpattA, tattha NaM je te pajattamA etesi vaNNAdepA seNaM gandhAdeseNaM rasAdeseNaM phAsAdeseNaM sahassaggaso vihANAI saMkhejAI joNippamuhasayasahasAI, pajattaganissAe apjttgaa| vakarmati, jattha ego tattha niyamA asaMkhijA, se taM bAdaraAukAthiyA, setaM AukAiyA (sU016). | sugamam , 'ussA' ityavazyAyaH haH 'hima'styAnodakaM 'mahikA' garbhamAseSu sUkSmavarSaH karako-ghanopalaH haratanuryo bhuvamudbhidya godhUmAGkuratRNAgrAdiSu baddho bindurupajAyate 'zuddhodakaM' antarikSasamudbhavaM nadyAdigataM ca, taca sparzarasAdi-15 dIpa anukrama [24-29] anandurary.orm atra apkAya-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~ 60 ~ Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [1], ................-- uddezaka: -,----------------- dAra [-], --------------- mUla [16] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [16] bhedAdanekabhedaM, tadevAnekabhedatvaM darzayati-zItodaka' nadItaDAgAvaTayApIpuSkariNyAdipu zItapariNAmaM 'uSNodakA svabhAvata eva kvacinnirjharAdAbuSNapariNAmaM 'kSArodaka' IpalavaNakhabhAvaM yathA lATadezAdI ke cidavaTeSu 'khaTTodakam' ISadamlapariNAmaM 'amlodakaM' khabhAvata evAmlapariNAma kAjikavat lavaNodakaM lavaNasamudre vAruNaM vAruNasamudre kSIrodakaM kSIrasamudre kSododakaM ikSusamudre rasodakaM puSkaravarasamudrAdipu, ye'pi cAnye tathAprakArAH-rasasparzAdibhedabhinnA ghRtodakAdayo bAdarA apkAyikAH te sarve cAdarApkAyikatayA pratipattavyAH, te samAsao ityAdi prAgvat , navaraM saGkhyeyAni yonipramukhANi zatasahasrANi ityatrApi sapta veditavyAni // uktA apkAyikAH, samprati tejaskAyikAn pratipipAdayipurAha se kiM taM teUkAiyA?, 2 duvihA pannatA, taMjahA-suhamateUkAiyA ya bAdarateUkAiyA ya / se kintaM suhumateUkAiyA, 2 duvihA pannatA, saMjahA-pajattagA ya apajattagA ya, settaM suhumateUkAiyA / se kiM taM bAdarateUkAiyA',2 aNegavihA paNNattA, jahA-iGgAle jAlA mummure accI alAe suddhAgaNI ukA vijU asaNI NigyAe saMgharisasamuTTie sUrakantamaNiNissie, je yAvanne vahappagArA te samAsao duvihA paNNatA, taM-pajattagA ya apajattagA ya, tattha NaM je te apajattagA te NaM asaMpattA, tatva gaMje te pajattamA eesiNaM vanAdeseNaM gandhAdeseNaM rasAdeseNaM phAsAdeseNaM sahassaggaso vihANAI saddeAI joNippamuhasayasaha8|ssAI, pajattagaNissAe apajjattagA vakamaMti, jattha ego tattha niyamA asaMkhijA, senaM cAdarateUkAiyA, se teukAiyA sU017 dIpa anukrama [30] SAREmiratna onasurary.com atra teukAya-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~61~ Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, ---------------- dAraM [-], ---------------- mUlaM [17] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malaya0 vRttI. // 29 // [17] sugama, navaramagAro-vigatadhUmaH 'jvAlA' jAjvalyamAnakhAdirAdijvAlA analasambaddhA dIpazikhetyanye 'murmura 1 prajJApakumphakAdI bhasamizritAmikaNarUpaH 'arciH' analAprativaddhA jyAlA 'alAtaM' ulmukaM 'zuddhAgniH' ayaHpiNDAdau nApade te'ulkA' cuDallI vidyut pratItA 'azaniH' AkAze patan agnimayaH kaNaH nirghAto-kriyAzaniprapAtaH sarSasamutthi- | jaskAya. ta:-araNyAdikASThanirmathanasamudbhUtaH sUryakAntamaNinisRtaH-sUryakharakiraNasamparka sUryakAntamaNeryaH samupajAyate, 'je (sU. 16) yAvanne tahappagArA' iti ye'pi cAnye tathAprakArAH-evaMprakArAstejaskAyikAste'pi bAdaratejaskAyikatayA vedi | vAyukAya. tavyAH, 'te samAsao' ityAdi prAgvat , navaramatrApi saGkhyeyAni yonipramukhANi zatasahasrANi sapsa veditavyAni // uktAH tejaskAyikAH, vAyukAyikapratipAdanArthamAha se kintaM bAukAiyA , 2 duSihA patracA, taMjahA-muhamavAukAiyA ya pAdaravAukAiyA ya / se kintaM suhumavAukAiyA , 2 duvihA paNNacA, taMjahA-pajattagamuhumavAukAiyA ya apajjattagasuhumavAukAiyA ya, senaM suhamavAukAiyA / se kintaM bAdara-1 vAukAiyA', 2 aNegavihA paNNattA, saMjahA pAiNavAe paDINavAe dAhiNavAe udINavAe uhuvAe ahovAe tiriyvaae| vidisIvAe bAunmAme bAukaliyA vAyamaMDaliyA ukaliyAvAe maMDaliyAvAe guMjAvAe jhaMjhAvAe saMvaTTavAe ghaNavAe taNuvAe / suddhavAe, je yAvaNNe tahappagArA te samAsao duvihA patracA, taMjahA-paJjatagAya apajattagAya, tattha paMje te apajattamA te NaM // 29 // asaMpattA, tattha NaM je te pajattagA etesiNaM vaNNAdeseNaM gandhAdeseNaM rasAdeseNaM phAsAdaseNaM sahassaggaso vihANAI saMkhejAI anukrama JanEaratha FridaIMAPIVAHauWORK INHETamurg atra vAyakAya-jIvasya prajJApanA Arabhyate Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [18] dIpa anukrama [32] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAra [-], mUlaM [18] padaM [1], uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH joNippamuhasayasahassAI, pajattaganissAe apajattayA vakamaMti, jattha ego tattha niyamA asaMkheja, se taM bAdaravAukAiyA, se taM vAukAiyA ( sU0 18 ) pratItaM, navaraM 'pAINavAe' iti yaH prAcyA dizaH samAgacchati vAtaH sa prAcInavAtaH evamapAcInavAtaH dakSiNavAtaH udIcInavAtazca vaktavyaH, Urdhvamudgacchan yo vAti vAtaH sa UrdhvavAtaH, evamadhotrAtatiryagvAtAvapi paribhAvanIyau, 'vidigvAto' yo vidigbhyo vAti 'vAtodrAmaH' anavasthitavAtaH vAtotkalikA - samudrasyeva vAtotkalikA 'vAtamaNDalI' vAtolI 'utkalikAvAta' utkalikAbhiH pracuratarAbhiH sammizrito yo vAto 'maNDalIkAvAto' maNDalikAbhirmUlata Arabhya pracuratarAbhiH samuttho yo bAtaH 'guAvAto' yo guJjan zabdaM kurvan vAti 'jhanjhAvAtaH savRSTirazubhaniSThura ityanye, 'saMvarttakavAtaH' tRNAdisaMvartanakhabhAvaH 'ghanavAto' dhanapariNAmo ratnaprabhA pRthivyAdyadhovarttI 'tanuvAto' biralapariNAmo ghanavAtasyAdhaH sthAyI 'zuddha vAto' mandastimito bastidRtyAdigata ityanye, 'te samAsao' ityAdi prAgvat, atrApi saGghapeyAni yonipramukhANi zatasahasrANi saptAvaseyAni // uktA vAyukAyikAH, sampra|tivanaspatikAyikapratipAdanArthamAha se kiM taM vaNassaikAiyA ?, vaNassaikAiyA duvihA paNNattA, taMjahA - suhumavaNassaikAiyA ya bAyaravaNassaikAiyA ya (sU019) se kintaM suhumavaNassaikAiyA 1, 2 dubihA paNNattA, taMjahA-paattagamuhumavaNassaikAiyA ya apajattaga suDumavaNassaikAiyA ya, atra vanaspatikAya jIvasya prajJApanA Arabhyate For Parts Only ~63~ org Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM / -, ---------------- mUlaM [19-22] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [19-22] yAH mala vRttI. ya0 22) gAthA: se sahamavaNassahakAhayA (mu020) se kintaM cAdaravaNassai01,2 duvihA pannatA, taMjahA-patteyasarIravAdaravaNassai0 sAhA 1prajJAparaNasa0 bAdaravaNassai0 (mU0 21) se kintaM patteyasarIravAdaravaNassaikAiyA', 2 duvAlasavihA panattA, taMjahA-rukkhA gucchaa| nApade - gummA latA ya ballI ya paJcagA ceva / taNavalayahariyaosahijalaruhakuNA ya yoddhayA // 1 // (sU022) naspati. / sugamaM yAvat 'settaM muhumavaNassaikAiyA, "se kinta'mityAdi, atha ke te bAdaravanaspatikAyikAH1, 2 dvividhAH (sU. 19 20-21 prajJaptAH, tadyathA-pratyekazarIravAdaravanaspatikAyikAzca sAdhAraNazarIravAdaravanaspatikAyikAca, tatraikamekaM jIvaM prati gataM pratyekaM pratyekaM zarIraM yeSAM te pratyekazarIrAH teca te vAdaravanaspatikAyikAzca pratyekazarIravAdaravanaspatikAyikAH, cazabdaH khagatAnekabhedasUcakaH, samAnaM-tulyaM prANApAnAdhupabhogaM yathA bhavati evamA-samantAdekImAvenAnantAnAM| jantUnAM dhAraNaM-saGgrahaNaM yena tatsAdhAraNaM sAdhAraNaM zarIraM yeSAM te sAdhAraNazarIrAH te ca te bAdaravanaspatikAyikAzca sAdhAraNavAdaravanaspatikAyikAH, cazabdo'trApi khagatAnekabhedasUcakaH / 'se kinta' mityAdi, atha ke te pratyekazarIravAdaravanaspatikAyikAH ?, sUrirAha-pratyekazarIrabAdaravanaspatikAyikAH dvAdazavidhAH prajJaptAH, tadyathA-11 |'rukkhe'sAdi, 'vRkSAH' cUtAdayaH 'gucchA' vRntAkIprabhRtayaH 'gulmAni' navamAlikAprabhRtIni 'latAH' campakalatA-1 dayaH, iha yeSAM skandhapradeze vivakSitordhvagatekazAkhAvyatirekeNA'nyacchAkhAntaraM paristhUraM na nirgacchati te latA vijJeyAste ca campakAdaya iti, 'valyaH' kUSmANDItrapuSIprabhRtayaH, 'parvagA' ityAdayaH, 'tRNAni' kuzajaMjukA'rjunAdIni dIpa anukrama [33-37] Santaratinian For P OW ~64~ Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [19-22] + gAthA dIpa anukrama [38-42] padaM [1], pra. 6 "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [ 23...] + gAthA: (12-14 ) AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita 'valayAni' ketakIkadalyAdIni tepAM hi tvacA valayAkAreNa vyavasthiteti, 'haritAni' taNDulIyakavAstulaprabhRtIni 'auSadhyaH ' phalapAkAntAH te ca zAlyAdayaH, jale ruhantIti jalaruhAH- udakAvakapanakAdayaH 'kuhaNA' bhUmisphoTAbhidhAnAH te cANkAyaprabhRtayaH / sekintaM rukkhA 1, 2 duvihA paNNattA, taMjahA - egaDiyA ya bahubIyagA ya se kiM taM egahiyA 1, 2 aNegavihA pannattA, taMjA --- 'NibaMbajaMbukosaMbasAlaaMkucha pIlu selU ya / sallaimoyahamAlaya baula palAse karaMje ya // 12 // pucaMjIvaya ridve lie hariDa ya milAe / ubebhariyA khIriNi boddha dhAyaha piyAle / / 13 / / pUyaniMbakarao suNDA taha sIsacA ya asaNe ya / punAganAgarukkhe sIvaNNi tahA asoge ya // 14 // je yAvaNNe tahappagArA, eesi NaM mUlAvi asaMkhejajIviyA kaMdAvi khaMdhAvi tayAvi sAlAvi pavAlAdi pattA patteyajIviyA puNphA aNegajIviyA phalA egadviyA, se taM egaDiyA / tatra 'yathoddezaM nirdeza' itinyAyAt prathamato vRkSapratipAdanArthamAha-'se kiM tamityAdi, atha ke te vRkSAH 1, sUrirAha-vRkSA dvividhAH prajJaptAH, tadyathA ekAsthikAzca bahubIjakAtha, tatra phalaM phalaM prati ekamasthi yeSAM te ekAsthikAH, cazabdo vakSyamANakhagatAnekabhedasUcakaH, tathA prAyo'sthibandhamantareNaivameva phalAntarvarttIni bahUni bIjAni yeSAM te bahubIjakAH, 'zeSAdve' ti kapratyayaH, atrApi cazabdo vakSyamANakhagatAnekabhedasUcakaH // tatraikAsthikapratipAdanArthamAhaatha ke te ekAsthikAH 1, 2 anekavidhAH prajJaptAH, tadyathA- 'NibaMbe'tyAdi gAthAtrayaM tatra nimvAgrajambukoza For Palsta Use On ~65~ Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [19-22] + gAthA dIpa anukrama [38-42] padaM [1], prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. 8 8 // 31 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita dAraM [-], mUlaM [23...] + gAthA: (12-14) AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH svAH pratItAH zAlaH-sarjaH 'aGkola' tti aGkoThaH prAkRtatvAtsUtre ThakArasya chAdezaH, 'aGkoThe la' iti vacanAt, pIlu:pratItaH zeluH- zleSmAtakaH sallakI - gajapriyA mocakImAluko dezavizeSapratItau bakulaH - kesaraH palAzaH - kiMzukaH karaJjo - naktamAlaH putrajIvako - dezavizeSaprasiddhaH ariSTaH- picumandaH vibhItakaH - akSaH harItakaH - koGkaNadezaprasiddhaH kaSAyavahulaH bhallAtako yasya mahAtakAbhidhAnAni phalAni lokaprasiddhAni umbebharikAkSIraNIdhAtakIpriyAlapUti(nimba) karaJjazlakSNAziMzapA'zana punnAganAga zrIparNyazokA lokapratItAH / 'je yAvaNNe tahappagArA' iti ye'pi cAnye tathAprakArAH - evaMprakArAstattaddezavizeSabhAvinaH te sarve'pyekAsthikA veditavyAH, eteSAm - ekAsthikAnAM mUlAnyapyasaGghaSeyajIva kAni-asaGkhyeyapratyekazarIrajIvAtmakAni evaM kandA api skandhA api tvaco'pi zAkhA api pravAlA api pratyekamasaGghayeyapratyeka zarIrajIvakAH, tatra mUlAni yAni kandasyAdhastAd bhUmerantaH prasaranti teSAmupari kandAste ca lokapratItAH, skandhAH sthuDAH, tvacaH - challayaH zAlA:- zAkhAH prabAlAH - palavAGkurAH 'pattA patteyajIvaya'tti patrANi pratyekajIvikAni-ekaikaM patrame (kai) kena jIvenAdhiSThitamiti bhAvaH, 'pupphA aNegajIviya' ti puSpANyanekajIvAni, prAyaH pratipuSpapatraM jIvabhAvAt, phalAnyekAsthikAni, upasaMhAramAha-' se taM egaTTiyA' sugamaM // bahuvIjakapratipAdanArthamAha For Parts On ~66~ 1 prajJApanApade bA daraputye kavana. (sU. 23) // 31 // way org Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [-1, ------------ mUlaM [...23] + gAthA: (15-17) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [23] se kiM taM bahubIyagA ?, bahuvIyagA aNagavihA paM0 ta0-atthiya teMdu kaviDhe aMbADagamAuliMga bille yaa| Amalaga phaNisa dAlima AsoThe uMbara baDe ya // 15 / / Naggoha gadirukkhe pipparI sayarI pilukkharukkhe ya / kAuMvari kutdhuMbhari bobA devadAlI ya // 16 // tilae laue chattoha sirIsa sattavanna dahi banne / loddhavacaMdaNajjuNaNIme kuDae kayaMbe yaa||17|| je yAvanne tahappagArA, etesi NaM mUlAvi asaMkhejajIviyA kaMdAvi khaMdhAvi sAlAvi pattA patteyajIviyA puNphA aNegajIviyA phalA bahuvIyagA / se taM bahubIyagA, se taM rukkhA / atha ke te bahubIjakAH 1, sUrirAha-bahubIjakA anekavidhAH prajJaptAH, tadyathA-'atthiye'tyAdi gAthAtraya, ete IIca arthikatindukakapitthaambADakamAtulibilvAmala~kapanasadADimaazvatthaudumbaravaTainyagrodhanandivRkSapippalIzata-1 rIplakSakAdumbarikustummairidevadAlisilakailayakacchetropagazirISasasarparNadadhirNalodre (Da)dharvacandanorjunanIpakuTaijakada-1 sambakAnAM madhye kecidatiprasiddhAH keciddezavizeSato veditavyAH, navaramihAmalakAdayo na lokaprasiddhAH pratipattavyAH, teSAmekAsthikatvAt, kintu dezavizeSaprasiddhA bahuvIjakA eva kecana, "je yAvanne tahappagAra'tti, ye'pi cAnye / tathA-prakArAH-evaMprakArAste'pi ca bahuvIjakA mantavyAH, eteSAmapi mUlakandaskandhatvazAkhApravAlAH pratyekamasa-1 hayeyapratyekazarIrajIvakAH, patrANi pratyekajIvakAni, puSpANyanekajIvakAni, phalAni bahuvIjakAni, upasaMhAramAha-19 settamityAdi nigamanadvayaM sugamaM // samprati gucchapratipAdanArthamAha gAthA: dIpa anukrama [42-46] ~67~ Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [23] + gAthA: dIpa anukrama [46-81] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-] padaM [1], uddezaka: [-] mUlaM [... 23] + gAthA: ( 18-42 ) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 32 // Jaraton 136 se kiM guccha, gucchA aNegavihA pannattA, taM vAgaNisathuNDaI ya taha katthurI ya jImaNA / rUbI ADhai gIlI tulasI taha mAuliMgIya || 18|| kacchubhari pippaliyA atasI billI ya kAimAIyA / budhU paDolakaMde viubvA vatthalaMdere // 19 // pattara sIyara havati tahA jabasae ya boddhave / NiggumiaMkatavara atthaI caiva talaudADA ||20|| saNapANakA samuhaga aghADaga sAma siMduvAre ya / karamaddaaddahnasaga karIra erAvaNamahitthe // 21 // jAulagamIlaparilI gayamAriNi kubvakAriyA bhaMDA / jIvai keyaha taha gaMja pADalAdAsiaMkole ||22|| je yAvacA tahappagArA, setaM gucchA / se kiM taM gummA 1, gummA aNegavihA pattA, taM0 seNayae NomAliya koraMTaya baMdhujIvagamaNoje / piiyaM pANaM kaNayara kujaya taha siMduvAre ya ||23|| jAI moggara taha jUhiyA ya taha malliyA ya vAsaMtI / vatthula katthula sevAla gaMThI magadaMtiyA ceva ||24|| caMpagajIi NIiyA kuMdo (kando) tahA mahAjAI / evamaNegAgArA havaMti gummA muNeyavvA, se taM gummA // se kiM taM lagAo ?, layAo aNegavihAo pannatAo, taM0 - paumalayA gAgalayA asoga caMgalayA va cUtalatA / vaNalaya vAsaMtilayA aimuttaya kuMdasAmalayA / / 25 / / je yAvane tahappagArA, se taM lagAo / / se kiM taM ballIo ?, ballIo aNegavihAo pannattAo, 0 - saphalI kAliMgI tuMbI tausI ya elvaaluNkii| ghosADaha paMDolA paMcaMguli AyaNIlI yA // 26 // kaMgUyA kaMDA kakoDaI kAriyalaI subhagA / kuyavAya bAgalI pAva ballI taha devadAlI ya // 27 // aSpheyA ahamuttagaNAgalayA kaNhasuravallI ya | saMghaTTasumaNasAvi va jAsuvaNa kuviMdavallI ya // 28 // muddiya aMbAvalI kiNhachIrAli jayaMti govAlI / pANI mAsAvalI jIvallI ya vicchANI // 29 // sasivI dugocaphusiyA girikaNNa mAluyA ya aMjaNaI / dahiphocha kAgali mogalI For Palata Use Only ~68~ 1 prajJApa nApade vAdaraputye kavana. (sU. 23) // 32 // Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-1, ------------ dAraM -1, ------------ mUlaM [...23] + gAthA: (18-42) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [23] gAthA: Recene ya taha akaboMdI yaa||30||je yAvanne tahappagArA, se taM vlliio||se kiM taM pazcagA, paJcagA aNegavihA pannatA, taM0-ikkhU ya ikkhuvADI dhIruNI taha ekaDe ya mAse y| suMThe sareyavette timire sataporaga Nale y||3shaavNse vecchU kaNae kaMkAvaMse ya cAvabase y| udae kuDae visae kaMDA velle ya kllaanne||32|| je yAvanA tahappagArA, se taM paJcagA / / se kiM taM taNA?, taNA aNegavihA pannattA, taM-saMDiya maMtiya hotiya dambhakuse paccae ya poDailA / ajjuNa asADhaerohiyaMse suyveykhiirbhuse||33shaaerNdde kuruviMde karajara suMThe tahA vibhaMgU ya / mahurataNa churaya sippiya coddhace saMkalitaNe ya // 34 // je yAvace tahappagArA, se taM taNA / / se ki taM valayA, valayA aNegavihA pannattA,tA-tAla tamAle takali toyalI sAlI va sArakattANe / sarale jAvati ketaha kadalI taha dhammarukkhe ya // 35 / / muyaruksa hiMgurukkhe lavaMgurukkhe ya hoha boddhaye / pUyaphalI khajurI coddhavvA NAlierI y||36||je yAvacA tahappagArA, se taM blyaa|se ki taM hariyA, hariyA aNegavihA pannattA, taM0-ajoruha voDANe haritaga taha taMdulejagataNe ya / vatthala poraga majArayAi pillI ya pAlakkA // 37 // dagapippalI ya dabbI sociya sAe taheva maMDukI / mUlaga sarisava aMbila sAeya jiyaMtae ceva // 38 // tulasa kaNha urAle phaNijae ajae ya bhUyaNae / vAragadamaNaga makharuyaga satapuphIdIvare ya tahA // 39|| je yAvanA tahappagArA, senaM hriyaa|| se kiM taM osahio, osahio aNegavihAo pannatAo, taM0sAlI vIhI gohuma jaba javajavA kalamamUratilamuggamAsaNi phAvakulatthaAlisaMdasatINapalimaMdhA ayasIkusuMbhakoddava kaMgUrAlagamAsakodaMsA saNasarisavamUligavIyA, je yAvannA tahappagArA, se caM osahIo se kitaM jalaruhA ?, jalaruhA aNegavihA pannacA, ta-udae avae paNae sevAle kalaMcuyA haDhe kaseruyA kacchabhANI uppale paume kumude NaliNe subhae sugaMdhie dIpa anukrama [46-81] esed ~69~ Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [-1, ------------ mUlaM [...23] + gAthA: (18-42) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA: malayavRttI sUtrAMka [23] // 33 // gAthA: poNDarIyae mahApuMDarIyae sayapatte sahassapatte kalhAre kokaNade araviMde tAmarase mise bhisamuNAle pokkhale pokkhalatthibhue, 1prajJApaje yAvabA tahappagArA, se ca jlruhaa|se kiM taM kuhuNA ?, kuhuNA aNegavihA pacattA,-Ae kAe kuhaNe kuNake davbaha- nApade bAliyA saphAe sajjhAe chattoe vaMsINa hitAkurae, je yAvannA tahappagArA, se caM kuhuNA / / NANAviha saMThANA rukkhANaM daraputveegajIviyA pttaa| khaMdhAvi egajIvA tAlasaralaNAlierINaM ||40||jh sagalasarisavANaM silesamissANa vaTiyA vi- kavana0 hii| patteyasarIrANaM taheti sarIrasaMghAyA // 41 / / jaha vA tilapappaDiyA pahuehiM tilehi saMhatA saMtI / patteyasarIrANaM (sU. 23) taha haoNti sarIrasaMdhAyA // 42 // se taM paceyasarIravAdaravaNaphaikAiyA / muu023|| ete gucchAdibhedAH prAyaH kharUpata eva pratItAH, keciddezavizeSAdavagantavyAH, atra vRkSAdiSu yassaikasya nAma | gRhItvA'paratrApi tannAma gRhItaM tatrAnyo bhinnajAtIyaH saranAmA pratipattavyaH, athavA eko'pi kacidanekajAtIyako bhavati, yathA-nAlikerItarurekAsthikatvAdekAsthikaH, tvaco valayAkAratvAca valayaH, tato'nekajAtIyatvAdapi | tannAma nirdizyamAnaM na virudhyate / sAmpratamuktAnuktArthasaMgrahArthamidamAha-'nANAvihetyAdi' nAnAvidha-nAnAprakAraM saMsthAna-AkRtiyeSAM tAni nAnAvidhasaMsthAnAni, 'vRkSANA'miti vRkSagrahaNamupalakSaNaM, tena gucchagulmAdInAmapi draSTavyaM, patrANi ekajIvakAni-ekajIvAdhiSThitAni veditavyAni, skandho'pi ekajIvAdhiSThitaH, kiM sarveSAmapi ?, netyAha-tAlasaralanAlikerINAM, tAlasaralanAlikerIgrahaNamupalakSaNaM, tenAnyeSAmapi yathA''gamamekajIvAdhiSThitatvaM dIpa anukrama [46-81] AREauratonintnhatkana ~ 70~ Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [-1, ------------ mUlaM [...23] + gAthA: (18-42) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [23] skandhasya pratipattavyaM, anyeSAM tu skandhAH pratyekamanekapratyekazarIrajIvAtmakA iti sAmarthyAdabaseyaM, 'khaMdhAvi aNegajIviyA' iti pUrvamabhidhAnAt / atha yadi pratyekamanekazarIrajIcAdhiSThitAstataH kathamekakhaNDazarIrAkArA upalabhyante iti ?, tadavasthAnakharUpamAha-'jaha sagale tyAdi, yathA sakalasarpapANAM 'zleSmamizrANAM zleSmadravyavimizritAnAM valitA vartirekarUpA bhavati, atha te sakalasarSapAH paripUrNazarIrAH santaH pRthakkhasvAvagAhanayA'vatiSThante 'tathA' anayevopamayA pratyekazarIrANAM jIvAnAM zarIrasahAtAH pRthakpRthakkhakhAvagAhanA bhavanti, bahazleSadravyasthAnIyaM rAgadveSopacitaM tathAvidhaM karma sakalasarSapasthAnIyAH pratyekazarIrAH, sakalasarSapagrahaNaM sarpapavaiviktyapratipattyA pRthkkhkhaavgaahkprtyekshriirvaiviktyprtipttyrthN| atraiva dRSTAntAntaramAha-'jaha ve'tyAdi, vAzabdo dRSTAntAntarasUcane, yathA tilazaSkulikA-tilapradhAnA piSTamayI apUpikA bahubhisti laimizritA satI yathA pRthak 2 khasvAvagAhatilA|tmikA bhavati kathaJcidekarUpA ca 'tathA' anayaivopamayA pratyekazarIriNAM jIvAnAM zarIrasaGghAtAH kathaJcidekarUpAH pRthakkhakhAvagAhanAca bhavanti / upasaMhAramAha-settamityAdi sugama // 'setta'mityAdi sugama / samprati sAdhAraNavanaspatikAyikapratipAdanArthamAhase kiM taM sAhAraNasarIravAdaravaNassaikAiyA, sAhAraNasarIravAdaravaNassaikAiyA aNegavihA pannatA, taM0-avae paNae sevAle lohiNI mihutyu hutthibhaagaa(y)| assakani sIhakannI siMuDhi tano musuMDhI ya / / 43 / / ruru kuNDariyA jIru chIra gAthA: 200rasasaraeneradorabar dIpa anukrama [46-81] REaratimallama aurary.com ~71~ Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [-1, ---------- mUlaM [24] + gAthA: (43-79) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA sUtrAMka 1prajJApanApadesAdhAraNavana. (sU.24) [24] yavRttI. gAthA: virAlI taheva kiTTIyA / hAliddA siMgabere ya AtUlugA bhUlae iya // 44 // kaMbUyaM kannukkaDa sumattao klai taheva mhusiNgii| nIruha sappasubaMdhA chibaruhA ceva bIyaruhA // 45 // pADhAmiyabAluMkI mahurarasA ceva rAyavattI ya / paumA mADhari daMtIti caMDI kiDIti yaavraa||46|| mAsapaNNi muggapaNNI jIviyarasahe ya reNuyA ceva / kAolI khIrakAolI vahA bhaMgI nahIM isa // 47 // kimirAsi bhada mucchA jaMgalaI pelugA iya / kiNha paule ya haDhe harataNuyA ceva loyANI // 48 // kaNhe kaMde baje sUraNakaMde taheca khalUre / ee arNatajIcA je yAvane tahAvihA // 49 // taNamUla kaMdamUle, vasImaletti Avare / saMkhijamasaMkhiJjA, boddhavANaMtajIvA ya // 50 // siMghADagassa guccho aNegajIvo u hoi nAyabbo / pattA pattyajIyA doniya jIvA phale bhaNiyA ||51||jss mUlassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsai / arNatajIve u se mUle, je yAvanne thaavihaa||52|| jassa kaMdassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsai / aNaMtajIve u se kaMde, je yAvanne vahAvihA // 53 // jassa khaMdhassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsaha / aNaMtajIve u se khaMdhe, je yAvanne tahAvihA // 54 // jIse tayAe bhaggAe, samo maMgo padIsae / aNaMtajIvA tayA sA u, je yAvane tahAvihA / / 55 / / jassa sAlassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsae / aNatajIve ya se sAle, je yAvane tahAvihA / / 56 / / jassa pavAlassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsae / aNaMtajIve pavAle se, je yAvanne tahAvihA / / 57 / / jassa pattassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsae / arNatajIve u se patte, je yAvanne tahAvihA // 58 // jassa puphassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsae / arNatajIve u se puphe, je yAvane tahAvihA / / 59 // jassa phalassa bhaggassa, samo bhaMgo padIsae / arNatajIve phale se u, je yAvanne tahAvihA / / 60 // jassa bIyassa bhaggassa, sabhI bhaMgo padIsae / aNaMtajIve u se bIe, je yAvane vahAvihA / / 61 / / dIpa anukrama eeeeeeese [82 // 34 // SAREnatummitimtana Munmurary.au ~ 72 ~ Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [-1, ---------- mUlaM [24] + gAthA: (43-79) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [24] gAthA: ceaeeeeeeeeeeeeee jassa mUlassa bhaggassa, hIro bhaMgo(ge) padIsae / parittajIve u se mUle, je yAvanne thaavihaa||62|| jassa kaMdassa bhaggassa, hIro bhaMgo padIsae / parittajIve u se kaMde, je yAvanne tahAvihA / / 63 / / jassa khaMdhassa bhaggassa, hIro bhaMgo padIsae / parittajIve use khaMdhe, je yAvanne thaavihaa||64|| jIse tayAe bhaggAe, hIro bhaMgo padIsae / parittajIvA tayA sAu,je yAvanne tahAvihA // 65 // jassa sAlassa bhaggassa, hIro bhaMgo padIsae / paricajIve u se sAle, je yAvanne tahAvihA // 66 // jassa pavAlassa bhaggassa, hIrobhaMgo pdiise| parittajIve pavAle u, je yAvane tahAvihA / / 67 / / jassa pattassa bhaggassa, hIro maMgo padIsae / parittajIve u se patte, je yAvanne tahAvihA // 68 / / jassa puSphassa bhaggassa, hIro bhaMgo padIsae / parittajIve use puphe, je yAvanne tahAvihA // 69 // jassa phalassa bhaggassa, hIro bhaMgo padIsae / parittajIve phale se u, je yAvanne tahAvihA ||70 / / jassa bIyassa bhaggassa, hIro bhaMgo padIsae / parittajIve use bIe, je yAvanne tahAvihA / / 71 / / jassa mUlassa kaTThAo, challI bahulatarI bhave / aNaMtajIvA u sA challI, je yAvane, tahAvihA / / 72 / / jassa kaMdassa kahAo, challI cahalatarI bhave / aNaMtajIvA u sA challI, je yAvanne tahAvihA / / 73 / / jassa khaMdhassa kahAo, challI bahalatarI bhave / aNatajIvA u sA chAlI, je yAvannA tahAvihA ||7| jIse sAlAe kahAo, challI bahalatarI bhave / aNaMtajIvA u sA challI. je yAvanA vahAbihA ||75 / / jassa mUlassa kahAo, challI taNuyayarI bhave / parittajIvA u sA challI, je yAvannA tahAvihA / / 76 / / jassa kaMdassa kahAo, challI vaNuyayarI bhve| paricajIvA u sA challI, je yAvanA tahAvihA / / 77 // jassa khaMdhassa kahAo, challI dIpa anukrama [82 SHARERIEatinuinformal For P OW ~ 73~ Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) zyyowaa waa + rdzyyaayy prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 35 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [24] + gAthA: (43-79) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH taNuyayarI bhave / parittajIvA u sA chalI, je yAvanA tahAvihA // 78 // jIse sAlAe kaTThAo, challI taNuyayarI bhave / paritajIvA u sA chachI, je yAvanA tahAvihA / / 79 / / ( 0 24 ) 'se kiM tamityAdi, atha ke te sAdhAraNazarIravAdaravanaspatikAyikAH ?, sUrirAha- sAdhAraNazarIravAdaravanaspa tikAyikA anekavidhAH prajJaptAH, tadyathA-'avae' ityAdi, ete ca kecidatiprasiddhatvAtkeciddezavizeSataH svayamavagantavyAH / 'je yAvanne tahAvihA' iti, ye'pi cAnye-uktavyatiriktAstathAprakArA uktaprakArAste'pi anantajIyA jJAtavyAH / 'taNe tyAdi, tRNamUlaM kandamUlaM yaccAparaM vaMzImUlaM, eteSAM madhye kvacijjAtibhedato dezabhedato vA saGkhyAtA jIvAH kacidasaGkhyAtA anantAzca jJAtavyAH / 'siMghADagasse'tyAdi, zRGgATakasya yo gucchaH so'nekajIvo bhavati jJAtavyaH, tvakzAkhAdInAmanekajIvAtmakatvAt, kevalaM tatrApi yAni patrANi tAni pratyekajIvAni, phale punaH pratyekamekaikasmin dvau dvau jIvo bhaNitI / 'jassa mUlasse'tyAdi, yasya mUlasya bhagnasya sataH - samaH - ekAntasadRzarUpaH cakrAkAro bhaGgaH prakarSeNa dRzyate tanmUlamanantajIvamavaseyaM / 'je yAvanne tahAvihA' iti, yAnyapi cAnyAni abhagnAni tathAprakArANi adhikRta mUlabhagnasamaprakArANi tAnyapyanantajIvAni jJAtavyAni / evaM kandaskandhatyazAkhAmavA lapatrapuSpaphalavIjaviSayA api nava gAthA vyAkhyeyAH // samprati pratyekazarIralakSaNAbhidhAnArthaM gAdhAdazakamAha - Education Internationa For Parts Only ~74~ 1 prajJApa nApade sAdhAraNavana. (sU. 24) // 35 // nary org Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [24] + gAthA: (43-79) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [24] gAthA: 'jasse'tyAdi, yasya mUlassa bhanmasya sato bhaGge-bhaGgapradeze tu hIro-viSamacchedamuddanturaM vA adRzyate-prakarSaNa spaSTarUpatayA lakSyate tato mUlaM 'parittajIya' pratyekazarIrajIvAtmakaM jJAtavyaM, 'je yAvanne tahAvihA' iti, yAnyapi cAnyAni bhagnAni tathAprakArANi adhikRtasahIrabhannamUlasadRzAni mUlAni tAnyapi pratyekazarIrajIvAtmakAni manta-IM vyAni / evaM kandAdiviSayA api nava gAthA bhAvanIyAH, yatra kutrApi liGgavyatyayaH sa prAkRtalakSaNAdavaseyaH / / adhunA mUlAdigatAnAM valkalarUpANAmanantajIvatvaparijJAnA) lakSaNamAha-yasya mUlasya kASThAt-madhyasArAt challIvalkalarUpA bahulatarA bhavati sA anantajIvA jJAtavyA, 'je yAvannA tahAviha'tti yA'pi cAmyA adhikRtayA anantajIvatvena nizcitayA chAyA samAnarUpA challI sApi tathAvidhA-anantajIvAtmikA jJAtanyA, evaM kandaskandhazAkhAviSayA api tisro gAthAH paribhAvanIyAH, adhunA tAsAmeva chalInAM pratyekajIvatvaparijJAnAya lakSaNamAha-'jassa mUlasse'tyAdi gAthAcatuSTayaM, yasya mUlasya kASThAt-madhyasArAt challI-valkalarUpA tanutarA bhavati sA 'parittajIvA' pratyekazarIrajIvAtmikA draSTavyA, 'je yAvannA tahAvihA' iti yApi cAnyA adhikRtayA pratyekazarIrajIvAtmakatvena ni|zcitayA chakhayA samAnarUpA chalI sApi tathAvidhA-pratyekazarIrajIvAtmikA avagantavyA, evaM kandAdiviSayA api tisro gAthA bhaavniiyaaH|| yaduktam-'jassa mUlassa bhaggassa samo bhako padIsaI' ityAdi, tadeva lakSaNaM spaSTaM pratipipAdayipuridamAha sararaRESERectatoesesese dIpa anukrama [82 ~ 75~ Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [25...] + gAthA: (80-92) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [25] 1 prajJApanApade a. nantapratlekalakSaNaM. (sU.25) gAthA: prajJApanA cakkAgaM bhajamANassa, gaMThI cunnadhaNo bhave | puDhavisariseNa bheeNa, aNaMtajIva viyANAhi // 80 // gUDhasirArga pattaM sacchIra jaM yAH mala-za ca hoi nicchIraM / jaMpiya paNahasandhi aNaMtajIvaM viyANAhi // 81 / / puSphA jalayA thalayA ya biTabaddhA ya nAlabaddhA ya / ya. vRttI. saMkhijamasaMkhiA boddhavA'NatajIvA ya // 82 // je kei nAliyAbaddhA puSpA saMkhiJjajIviyA bhaNiyA / nihuyA aNaMtajIvA je yAvanne tahAvihA // 83 // paumuppaliNIkaMde aMtarakaMde taheva jhillI ya / ee aNaMtajIvA ego jIvo bisamuNAle // 4 // // 36 // palaMDralhasuNakaMde ya, kaMdalI ya kusuMbae / ee parittajIvA, je yAvanne tahAvihA / / 85 / / paumuppalanaliNANa, subhagasogaMdhiyANa ya / araviMdakuMkaNANaM, sayavattasahassapattANaM ||86||.bitt bAhirapattA ya, kaniyA ceva egajIvassa / ambhitaragA pattA patteyaM kesarA mijA / / 87|| veNunala ikkhuvADiya samAsaikkhU ya ikaDe raMTe / karakara suThi vihaMgU taNANa taha pancagANaM ca / / 88 achi panvaM balimoDao ya egassa hA~ti jIvassa / patteyaM pattAI puSphAI aNegajIvAI // 89 // pUsaphalaM kAliMgaM tuMbaM tausela elavAlukaM / ghosADhaya paMDolaM tiMyaM ceva teMdUsaM // 9 // viMTasamaM sakaDAI eyAI havaMti egajIvassa / paneyaM pattAI sakesaraM kesaraM miMjA / / 91 / / sapkAe sajjhAe uvvehaliyA ya kuhaNakaMduke / ee aNaMtajIvA kaMduke hoi bhayaNA u||12|| (sU0 25) 'cakAga'mityAdi, cakraka-cakAkAraM ekAntena samaM bhaGgasthAnaM yasya bhajyamAnasya mUlakandaskandhatvazAkhApatrapuSpAderbhavati tanmUlAdikamanantajIvaM vijAnIhi iti sambandhaH, tathA 'gaMThI junnaghaNo bhave' iti pranthiH parva sAmAnyato bhAsthAnaM yA sa yasya bhajyamAnasya cUrNena-jasA ghano-vyApto bhavati // athavA yasa patrAdebhejyamAnasya dIpa anukrama [120132]] ceedeseservestselmelan // 36 // ~76~ Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [25...] + gAthA: (80-92) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [25] gAthA: cakrAkAraM bhakaM pranthisthAne rajasA vyAptiM ca vinA pRthivIsazena bhedena bhAsthAnaM bhavati, sUryakaranikaraprataptakedAratarikApratarakhaNDasyeva samo bhaGgo mavatItibhAvaH tamanantakArya vijAnIhi // 8 // punarapi lakSaNAntaramAha-yatpatraM sakSIraM niHkSIraM vA gUDhazirAka-alakSyamANazirAvizeSaM yadapi ca pranaSTasandhi-sarvathA'nupalakSyamANapatrArddhadvayasandhi tadanantajIvaM vijAnIhi // 81 // samprati puSpAdigataM vizeSamabhidhitsurAha-puSpANi caturvidhAni, tadyathA-jalajAni-sahasrapatrAdIni sthalajAni-koraNTakAdIni, etAnyapi ca pratyekaM dvidhA, tadyathA-kAnicihRntabaddhAni atimuktakaprabhRtIni kAnicinnAlabaddhAni jAtipuSpaprabhRtIni, atra eteSAM madhye kAnicitpatrAdigatajIvApekSayA saJjayajIvAni kAnicidasaGkhyeyajIvAni kAnicidanantajIvAni yathA''gamaM boddhavyAni // 82 // atraiva kazcidvizeSamAha-yAni kAnicit nAlikAbaddhAni puSpANi jAtyAdigatAni tAni sarvANyapi saGkhyAtajIvakAni bhaNitAni tIrthakaragaNadharaiH, nihu:-lihUpuSpa (yoharapuSpaM) punaranantajIvaM, yAnyapi cAnyAni nihUpuSpakalpAni tAnyapi tathAkviAni-anantajIvAtmakAni jJAtavyAni // 83 // padminIkandaH-utpalinIkandaH, antarakando-jalajavanaspati[vizeSakandaH, jhillikA-banaspativizeSarUpA, ete sarve'pyanantajIvAH, navaraM paminyAdInAM vise (nAle) mRNAle ca IS kimiti ? (eko jIvaH) ekajIvAtmake bisamRNAle iti bhAvaH // 8 // palaNDukando lasunakandaH kandalIkandako vanaspativizeSaH, kustumbako'pyevameva, ete sarve'pi parittajIyA' pratyekazarIrajIvAtmakAHpratipattavyAH, ye'pi cAnye dIpa anukrama [120132] ma. 7 Jurasurary.com ~77~ Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [25...] + gAthA: (80-92) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH mala- [25] gAthA: evaMprakArA anantajIvAtmakalakSaNavirahitAste'pi tathAvidhA:-pratyekazarIrajIvAtmakA veditvyaaH||85|| padmAnAm 1 prajJApautpalAnAM nalinAnAM subhagAnAM saugandhikAnAM aravindAnAM kokanadAnA zatapatrANAM sahasrapatrANAM pratyekaM yat vRntaM- nApade sAprasavabandhanaM yAni ca bAbapatrANi prAyo haritarUpANi yA ca karNikA-patrAdhArabhUtA etAni zrINyapi ekajIvA- dhAraNapratmakAni, yAni punarabhyantarANi patrANi yAni ca kesarANi yAzca miJjAH-phalAni etAni pratyekamekaikajIvAdhiSThi-18 syekavitAni // 86-87 // veNuH-vaMzo naDa:-tRNavizeSaH ikSuvATikAdayo lokataH pratyetavyAH, tRNAni dUrvAdIni yAni ca zeSAH parvagAni-parvopetAni eteSAM yadakSi yaca parva yaca 'balimoDau'tti parvapariveSTanaM cakrAkAraM, etAni ekajIvasya samba-18 (sU.25) dhIni bhavanti, ekajIvAtmakAni bhavantIti bhAvaH, patrANi eteSAM pratyekamekajIvAdhiSThitAni puSpANyanekajIvAtma-| kAni // 88-89 // puSpaphalaM evaM kAliGgaM tumbaM puSaM 'elavAlu'tti cirbhaTavizeSarUpaM, vAlukaM-cirbharTa, tathA ghoSAtaka paTolaM tendukaM tindusaM ca yatphalaM, eteSu pratyekaM vRntasamaM 'sakaDAI' ti samAMsaM sagiraM tathA kaTAha etAni / trINyekasya jIvasya bhavanti, ekajIvAtmakAnyetAni trINi bhavantItyarthaH / tathA eteSAmeva puSpaphalAdInAM tindukapayantAnAM patrANi pRthak 'pratyeka' miti pratyekazarIrAdhiSThitAni, ekaikajIvAdhiSThitAnItyarthaH / tathA sakesarA akesarA vA mijA-bIjAni pratyekamekaikajIvAdhiSThitAni // 90-91 // ete kuhanAdivanaspativizeSA lokataH pratyetanyAH, ete cAnantajIvAtmakAH, navaraM kaMduke bhajanA, sa hi ko'pi dezavizeSAdanantaH-anantajIvAtmako bhavati, ko'pya dIpa anukrama [120132]] REaamand ~ 78~ Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [...25] + gAthA: (93-94) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [25] gAthA: saGkhadheyajIvAtmaka iti // 92 // Aha-kiM bIjajIva eva mUlAdijIvo bhavati utAnyastasminnapakrAnte utpadyate / iti parapraznamAzaGkayAhabIe joNimbhUe jIvo vakkamai so va ano vA / jo'viya mUle jIvo soviya patte paDhamayAe / 13 / / sabo'vi kisalao khalu uggamamANo aNaMtao bhaNio / so ceva vivahRto hoi paritto aNaMto vA / / 94 // bIje yonibhUte-yonyavasthA prApte, yonipariNAmamajahatIti bhAvaH, bIjasya hi dvividhA'vasthA, tadyathA-yonya-| vasthA ayonyavasthA ca, tatra yadA bIjaM yonyavasthA na jahAti atha ca ujjhitaM jantunA tadA tat yonibhUtamityabhidhIyate, ujjhitaM ca jantunA nizcayato nAvagantuM zakyate tato'natizAyinA samprati sacetanamacetanaM vA avidhvastayoni yonibhUtamiti vyavahriyate, vidhvastayoni tu niyamAdacetanatvAdayonibhUtamiti, atha yoniriti kimabhidhIyate ?, ucyate, jantorutpattisthAnaM avidhvastazaktika-tatrasthajIvapariNamanazaktisampannamiti bhAvaH, tasmin bIje yonibhUte jIvo 'vyutkrAmati' utpadyate ' sa eva' pUrvako bIjajIvaH anyo vA Agatya tatrotpadyate, kimukt| bhavati ?-yadA bIjajIvanirvartakena jIvena khAyuSaH kSayAt bIjaparityAgaH kRto bhavati, tasya ca bIjasya punarambu-18 kAlAvanisaMyogarUpasAmagrIsaMbhavastadA kadAcitsa eva prAktano vIjajIvo mUlAdinAmagotre upanivadhya bIje utpadyate-tatrAgatya pariNamati, kadAcidanyaH pRthivIkAyikAdijIvaH, 'yo'pi ca mUle jIva iti' ya eva mUlatayA pari dIpa anukrama [133134] Dininesturary.com ~ 79~ Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [...25] + gAthA: (93-94) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [25] prajJApanA- yAH malaya0 vRttI. // 38 // gAthA: Namate jIvaH so'pi ca patre prathamatayeti-sa evaM prathamapatratayA'pi pariNamate ityekajIvakarsake mUlaprathamapatre iti, prajJApaAha-yayevaM 'savo'vi kisalao khalu uggamamANo aNaMtao maNio ' ityAdi vakSyamANaM kathaM na virudhyate ?, nApade vIucyate, iha bIjajIvo'nyo vA bIjamUlatvenotpadya tadutsUnAvasthAM karoti, tatastadanantarabhAvinI kisalayAvasthA jAdyapatraniyamato'nantA jIvAH kurvanti, punazca teSu sthitikSayAtpariNateSu asAveva mUlajIvo'nantajIvatarnu khazarIratayA kizalayapariNamayya tAvadvarddhate yAvatprathamapatramiti na virodhaH, anye tu vyAcakSate-prathamapatramiha yA'sau bIjasya samucchra svarUpaM nAvasthA, tena ekajIvakartRke mUlaprathamapatre iti, kimuktaM bhavati -mUlasamucchUnAvasthe ekajIvakartRke, etaca niya-18 mapradarzanArthamuktaM-mUlasamucchUnAvasthe ekajIvapariNAmite eva, zeSaM tu kisalayAdi nAvazyaM mUlajIvapariNAmAvirbhAvi-1 tamiti, tataH 'savvo'vi kisalao khalu uggamamANo aNaMtao maNio' ityAdyapi vakSyamANamaviruddhaM, mUlasamucchUnAvasthAnirvartanArambhakAle kisalayatvAbhAvAditi, Aha-prakhekazarIravanaspatikAyikAnAM sarvakAlaM zarIrAvasthAmadhikRtya kiM pratyekazarIratvamuta kasmiMzcidavasthAvizeSe agantajIvatvamapi sambhavati ?, tathA sAdhAraNavanaspatikAyi-| kAnAmapi kiM sarvakAlamanantajIvatvamuta kadAcit pratyekazarIratvamapi bhavati ?, tata Aha-savvo'vI'tyAdi, iha // 38 // sarvazabdo'parizeSakAcI, sarvo'pi banaspatikAyaH pratyekazarIraH sAdhAraNo vA kisalayAvasthAmupagataH san anantakAyastIrthakaragaNadharairbhaNitaH, sa eva kisalayarUpo'nantakAyikaH pravRddhiM gacchan ananto vA bhavati parItto vA, katham ?, dIpa anukrama [133134] ~80~ Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [...25] + gAthA: (93-94) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [25] gAthA: ucyate, kati sAdhAraNaM zarIra nirvaya'te tadA sAdhAraNa eva bhavati, atha pratyekazarIra tataH pratyeka iti, kiyataH kAlA pratyeko bhavati iti cet, ucyate, antarmuhUrttAt, tathAhi-nigodAnAmutkarSato'pyantarmuhUrta kAlaM yAvaliyatirukkA sto'ntarmuhUrtAtparato vivarddhamAnaH pratyeko bhavatIti // 93-94 // samprati sAdhAraNalakSaNamAha samayaM cakatANaM samayaM tesiM sarIranivattI / samaya ANuggahaNaM samayaM UsAsanIsAso // 95 // iphassa ujaM gahaNaM bahUNa sAhAraNANa taM ceva / je bahuyANaM gahaNaM samAsao taMpi ikkassa // 96 // sAhAraNamAhAro sAhAraNamANupANagahaNaM ca / sAhAraNajIvANaM sAhAraNalakkhaNaM evaM // 97 // jaha ayagolo dhaMto jAo tattatavaNijasaMkAso / sabo agaNipariNI nigoyajIve tahA jANa // 98 / / egassa doNha tiNha va saMkhijANa va na pAsiuM sakA / dIsaMti sarIrAI nigoyajIvANaNatANaM // 99 // logAgAsapaese nigoyajIvaM Thavehi ikikaM / evaM mavijamANA havaMti logA aNaMtA u // 10 // logAmAsapaese parittajIvaM Thavehi ikika / evaM mavijamANA havaMti logA asaMkhijA // 101 // patteyA pajattA payarassa asaMkhabhAgamitA u / logA'saMkhA pajattayANa sAhAraNamaNatA // 102 / / eehiM sarIrehi paJcakkhaM te paruviyA jIvA / suMhumA ANAgizA cakkhuphAsa na te iti (1 pra0)je yAvane tahappagArA, te samAsao duvihA pannatA, te.-pajattagA va apacagA ya, saMstha the je te apajatagA te NaM asaMpattA, tatva NaM je te pajjattagA tesiNaM vanAeseNaM maMdhAeseNaM rasAeseNaM phArasAeseNaM sahassasaMgaso vihANAI, saMkhijAI joNippamuhasayasahassAI, pajacaganIsAeM apaJjattamA vakamaMti, jattha ego dIpa anukrama [135 134] ~81~ Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [26] + gAthA: (95-105+pra01) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. [26] // 39 // gAthA: + pra0 tatya siya saMkhijA siya asaMkhijA siya aNaMtA / eesiNaM imAo gAhAo aNugaMtavAo, taMjahA-kaMdA ya kaMdamUlA ya, 1 1prajJApa nApade sArukkhamUlA iyAvare / gucchA ya gummavallI ya, veNuyANi taNANi ya // 103 / / paumuppala saMghADe haDhe ya sevAla kithae dhAraNalapaNae / avae ya kacchabhANI kaMdukegUNavIsaime // 104 // taya challi pavAlesu ya pattapuphaphalesu ya / mUlaggamajjhavIesa, kSaNaM joNI kassavi kittiyA // 105 // se taM sAhAraNasarIvAyaravaNassaikAiyA, [se taM sAharaNasarIkhaNassaikAiyA ] se saM vAyaravaNassaikAiyA, se taM vaNassaikAiyA, se taM egidiyA / / (mU026) 'samaya' yugapad vyutkrAntAnAM-utpannAnAM satAM teSAM sAdhAraNajIvAnAM samakam-ekakAlaM zarIranivRttirbhavati, |samakaM ca prANApAnagrahaNaM-prANApAnayogyapudgalopAdAnam tataH samakam-ekakAlaM taduttarakAlabhAvinAcchAsaniHzvAso | // 95 // tathA ekasya yat AhArAdipudgalAnAM grahaNaM tadeva bahanAmapi sAdhAraNajIvAnAmavaseyaM, kimuktaM bhavati -yat AhArAdikameko gRhNAti zeSA api taccharIrAzritA bahavo'pi tadeva gRhNantIti, tathA ca yabahUnAM grahaNaM tatsaMkSepAde- katra zarIra samAvezAt ekasyApi grahaNam // 96 // sampratyuktArthopasaMhAramAha-sarveSAmapyekazarIrAzritAnA jIvA nAmuktaprakAreNa yat sAdhAraNaM sAdhAraNaH, sUtre napuMsakatAnirdezaH ApatvAt , AhAraH AhArayogyapudgalopAdAnam / hAyava sAdhAraNaM prANApAnayogyapudgalopAdAnaM upalakSaNametat yau sAdhAraNAsaniHzvAsI yA ca sAdhAraNA zarIranivRttiH etatsAdhAraNajIvAnAM lakSaNam // 97 // samprati yathaikasmin nigodazarIre anantA jIvAH pariNatAH dIpa anukrama [135 ececeaeeehate -148] ~82~ Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [26] + gAthA: (95-105+pra01) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sUtrAMka [26] gAthA: + pra0 pratItipathamavataranti tathA pratipAdayannAha-yathA ayogolo dhmAtaH san taptatapanIyasaMkAzaH sarvo'gnipariNato bhayati tathA nigodajIvAn jAnIhi, nigodarUpe'pyekaikasmin zarIre taccharIrAtmakatayA anantAn jIvAn pariNatAn jAnIhi // 98 // evaM ca sati-ekasya dvayotrayANAM yAvatsaMkhyeyAnAM pAzabdAdasaMkhyeyAnAM vA nigodajIvAnAM zarIrANi draSTuM na zakyAni, kuta iti cet ?, ucyate-abhAvAt , na hi ekAdijIvagRhItAni anantavanaspatizarIrANi santi, anantajIvapiNDAtmakatvAtteSAm , kathaM tarhi upalabhyAni?, ityata Aha-'dIsaMtI' tyAdi, dRzyante zarIrANi nigodajIvAnAM-bAdaranigodajIvAnAM anantAnAM na tu sUkSmanigodajIvAnAM, teSAM zarIrANAmanantajIvasaGghAtAtmakatve'pyanupalabhyakhabhAvatvAt , tathAsUkSmapariNAmapariNatatvAt , atha kathametadavasIyate-nigodarUpazarIraM niyamAdanantajIvapariNAmAvirbhAvitaM bhavati ?, ucyate-jinavacanAt, tacedam 'golA ya asaMkhejA hoti nigoyA asaMkhayA gole / ekeko ya nigoo aNaMtajIvo munneyvyo||1|| // 99 // samprati eteSAmeva nigodajIvAnAM pramANamabhidhitsurAha-ekaikasmin lokAkAzapradeze ekaikaM nigodajIvaM sthApaya, evamekaikasmin AkAzapradeze ekaikajIvaracanayA mIyamAnAH 'anantalokA' anantalokAkAzapramANA nigodajIvA bhavanti // 100 / / samprati pratyekavanaspatijIvanamANamAha-ekakasmin lokAkAzapradeze ekaikaM pratyekavanaspatijIvaM sthApaya, evamuktaprakAreNa mIyamAnAH pratye1 golAzcAsaMkhyeyA bhavanti nigodA asaMkhyeyA golake / ekaikazca nigodo'nantajIvo jJAtavyaH // 1 // dIpa anukrama [135 -148] ~83~ Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [26] + gAthA: (95-105+pra01) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [26] prajJApanAyAH malaya. vRttI. // 40 // gAthA: + pra0 katarujIyA asahayeyalokAkAzapradezapramANA bhavanti // 101 // samprati paryAptAparyAptabhedena pratyekasAdhAraNavanaspa-12 1prajJApatijIvAnAM pramANamAha-paryAsAH pratyekavanaspatijIvAH dhanIkRtasya sambandhinaH pratarasya asahayeyatame mAge thAvanta nApade sAAkAzapradezAtAvatpramANA bhavanti, aparyAsAnI punaH pratyekatarujIvAnAmasaGkhyayA lokAH parimANe, posAnI dhAraNalaaparyAptAnAM ca sAdhAraNajIvAnAM anantalokAH, kimukta bhavati ?-asAyeyalokAkAzapradezapramANA apayAMsAH kSaNaM pratyekataravaH, anantaloMkAkAzapradezapramANAH paryAptA aparyAsAzca sAdhAraNajIvA iti // 102 / / 'je yAvanne taha- (sU.26) ppamArA' iti, yevi cAnye-nuktarUpAlathAprakArAH pratyekatarurUpA sAdhAraNarUpAzca, te'pi vanaspatikAyatvena pratiSasavyAH, te samAsoM ikhAdi prAgvat , nevaraM yatraiko bAdaraparyAptastatra tanizrayA aparyAsAH kadAcit samayeyAH, kadAcidasaGkhyeyA kadApinantA, pratyekataravaH saGkhyayA asahayA vA, sAdhAraNAstu niyamAdanantA iti bhaavH|| 'eteSAM' sAdhAraNaprakhekatarurUSArNA vanaspativizeSANAM vakSyamANAnAmimAH-vizeSapratipAdikA vakSyamANA gAthA anugantavyAH-pratipattavyAH, tA evAha-'taMjahA' tadyathA-'kedA yetyAdi gAyAtraya 'kandA sUraNakandAdayaH kandamUlAni vRkSamUlAni ca sAdhAraNavanaspativizeSAH 'gucchA' gulmA, vatyazca pratItAH 'yeNukA' vNshaastRnnaani-18||40|| arjunAdIni // 13 // padmotpalazRGgATakAni pratItAni 'haDho' jalajavanaspativizeSaH sevAleH-prasiddhaH kRssnnkpnkaavkkcchbhaannikntukaa:-saadhaarnnynsptivishessaaH||104|| eteSAmekonaviMzatisayAnAM tvagAdiSu madhye dIpa anukrama [135 -148] REarathimulemand INI mumtaram.org ~84~ Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [26] + gAthA: + pra0 dIpa anukrama [139 -148] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [1], uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [26] + gAthA: (95- 105+pra01 ) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Fearfu kApi yoni, kimukta mavati 1-kasvArSi va yoniH kasyApi lI yAvatkasyApi mUlaM kasyApyayaM kasyApi madhye kasmApi nIjamiti // 105 // 'sesa' mityAdi nigamanacatuSTayaM sugamaM // tadevamuktA ekendri yAH, samprati dvIndriyapratipAdanArthamAha- se kiM taM beIdiyA, veiMdiyA aNegavihA pannatA, taMjahA- pulAkimiyA kucchikimiyA maMDayalagA golomA neurA somaMgalagA sImA sumuhA gojalIyA jaloyA jAlAuyA saMkhA saMkhaNagA ghullA khullA gulayA saMghA barADA sottiyA muttiyA kalayAvAsA emaovatA duhaovattA naMdiyAvatA saMyukkA mAravAhA sippisapuDA caMdaNA samuhalikkhA, je yAvane tahappArA, sabe te samucchimA napuMsagA, te samAsao dubihA pattA, taMjahA-pajattagA ya apajasaMgA ya, eesiNaM evamAiyANaM bediyANaM pApaJjANaM satta jAikulakoDijaNIpamuhasyasahassA bhavatIti maklAya se se beIdiyasaMsArasamAvaajIvapaNA (sU 27 ) atha ke te dvIndriyAH 1, sUrirAha- dvIndriyA anekavidhAH prajJatAH, tadyathA- "puThAkimiyA' ityAdi, pulAkimiyA nAma pAyupradezotpannAH kRmayaH kukSikramayaH- kukSipradezautpannAH zaGkhA:-samudrodbhavAH pratItAH zaGkhanakAH ta eva upayaH ghulA:-dhulikAH khullA - upayaH zaGkhAH-sAmudrazaGkhAkArAH varATA:- kapardakAH 'sippisapuDa' ti saMpuTarUpAH zukrUmaH candanakA - akSAH, zeSAstu yathAsampradAya vAcyAH, 'je yAvanne tahappagArA' iti ye'picAnye atra daviindriya-jIvasya prajJApanA Arabhyate For Parts Only ~ 85~ yog Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [27] dIpa anukrama [149 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-] padaM [1], mUlaM [27] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanAyAH mala // 41 // tathAprakArA- evaMprakArA mRtakakaDevarasambhUtakRmyAdayaste sarve dvIndriyA jJAtavyAH, te saMmurchimatvAdeva ca napuMsakAH, saMmurchimAnAmavazyaM napuMsakatvAt 'nArakasaMmurhimA napuMsakA' (0 ni napuMsakAni tattvA - a - 2 - 50 ) itivacanAt, 'te ya0 vRttau samAsao' ityAdi, te dvIndriyAH samAsataH - saMkSepeNa dvividhAH prajJatAH, tadyathA-paryAptakAzca aparyAptakAzca, cazabdau yonikulamedena svagatAnekabhedasUcakI, eteSAM dvIndriyANAmevamAdInAM pulAkRmyAdInAM dvIndriyANAM paryAptAparyAsAdInAM sarvasaGkhyayA sarvajAtikulakoTInAM yonipramukhANi - yoniprayahANi yonizatasahasrANi bhavanti, sapta jAtikulakoTilakSA bhavantIti bhAvaH, ityAkhyAtaM tIrthakRdbhiH, makAro'lAkSaNikaH, iyamaMtra bhAvanA - idda jAtikulayonInAM parijJAnArthamidaM paristhUramudAharaNaM pUrvAcAryairupadarzitam, tadyathA-jAtiriti kila tiryaggatiH tasyAH kulAni - kRmikITavRzcikAdIni, imAni ca kulAni yonipramukhANi, tathAhi ekasyAmeva yonau anekAni kulAni bhavanti, yathA chagaNayonau kRmikulaM kITakulaM vRzcikakulamityAdi, athavA jAtikulamityekaM padam jAtikulayonyozca parasparaM vi| zeSaH, ekasthAmapi yonau anekajAtikulasambhavAt yathA ekasyAmeva yonau kRmijAtikulaM kITakajAtikulaM vRzcikajAtikulamityAdi, evaM ca ekasyAmeva yonAvavAntarajAtibhedabhAvAdanekAni yonipravahANi jAtikulAni sambhavantItyupapadyante, dvIndriyANAM sapta jAtikulakoTInAM zatasahasrANAm, upasaMhAramAha-'setta' mityAdi, saiSA dvIndriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA // samprati trIndriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanArthamAha Education International For Parts Only ~ 86~ 1 prajJApa nApade dvIndriyapra jJApa. (sU. 27) // 41 // Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ..............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], ---------- mUlaM 28] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [28] se kiM taM teiMdiyasaMsArasamAvanajIvapanavaNA ?, teIdiyasaMsArasamAvanajIvapannavaNA aNegavihA pannatA, ta-ovaiyA rohiNiyA kuMtha pipIliyA usagA uddehiyA ukkaliyA uppAyA uppaDA taNahArA kahahArA mAluyA patcAhArA taNaveMTiyA pattabeTiyA pupphabeTiyA phalabeMTiyA bIyATiyA tevuraNamijiyA taosimijiyA kappAsahimijiyA hilliyA jhilliyA jhiMgirA kiMgiriDA bAhuyA lahuyA subhagA sovasthiyA suyabeTA iMdakAiyA iMdagovayA turutuMbagA kucchalavAhagA jUyA hAlAhalA pisuyA sayavAiyA gomhI hatyisoMDA, je yAvabe tahappagArA, sace te saMmucchimA napuMsagA, te samAsao duvihA pannatA, ta-pajatnagA ya apajattagA ya, eesiNaM evamAjhyANaM teiMdiyANaM pajattApajattANaM aha jAikulakoDijoNippamuhasayasahassA bhavaMtItimakkhAyaM, settaM teiMdiyasaMsArasamAvanajIvapannavaNA / (mU028) . 'atha kA sA trIndriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA ?, bhagavAnAha-trIndriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA anekavidhA prajJaptA, tAmeva tadyathetyAdinopadarzayati, ete ca aupayikaprabhRtayastrIndriyA dezavizeSato lokatazcAvagantavyAH, navaraM | gomhI-karNasiyAliyA 'je yAvanne sahappagArA' ye'pi cAnye tathAprakArAste sarve trIndriyA jJAtavyA iti zeSaH, sabve 'te saMmucchimAnapuMsakA' ityAdi pUrvavat , 'etesiNa'mityAdi, eteSAM-trIndriyANAmevamAdikAnAm-aupayikapra-II bhRtInAM paryAptAparyApsAnAM sarvasaGkhyayA aSTau jAtikulakoTInAM yonipramukhANi-yonipravAhANi zatasahasrANi bhavanti, aSTau kulakoTilakSA bhavantIti bhAvaH, ityAkhyAtaM tIrthakRdbhiH, upasaMhAramAha-'setta mityAdi / tadevamuktA trIndriya dIpa accesadagaseerage300 anukrama [150] atra triindriya-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~87~ Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [29] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sUtrAMka prajJApanA- yA:mala-10 ya0 vRttI. [29] 1 prajJApanApade trIndriyacaturindriyapu.(sU. 28-29) // 42 // gAthA saMsArasamApanajIvaprajJApanA, sampatti caturindriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanAmAhase kiM taM cauridiyasaMsArasabhAvanajIvapanavaNA , 2 aNegavihA pa0, ta-aMdhiya pattiya macchiya masagA kIDe tahA payaMge y| DhekuthA kukaTa kukuha naMdAvace va siMgiraDe // 106 // kiNhapattA nIlapattA lohiyapattA hAlidapattA sukillapattA cittapakkhA vicittapakkhA ohaMjaliyA jalacAriyA maMbhIrA NINiyA taMtavA acchiroDA acchivehA sAraMmA neurA dolA bhamarA bharilI jarUlA tohA viSA pattavicchyA chANavicchuyA jalavicchyA piyaMgAlA kaNagA gomayakIDA, je yAvace tahappagArA, sote saMmacchimA napuMsagA, te samAsao duvihA pannattA, ta0-paJjattagA ya apaattagA ya, epasiNaM evamAjhyANa caridiyANaM pajattApajattANaM nava jAikulakoDijoNippamuhasayasahassAI bhavaMtItimakkhAyaM, se saM cariMdiyasaMsArasamAvamajIvapabharaNA / / (029) ete'pi caturindriyA lokataH praskhetamyAH, eteSAM ca paryAptAparyAptAnAM sarvasacathayA jAtikulakoTInAM nava lakSA bhavanti, zeSA akSaragamanikA prAgvat, upasaMhAramAha-'setta' milAdi / uktA caturindriyasaMsArasamApannajIvanajJApanA, samprati paJcendriyasaMsArasamApanajIvaprajJApanAmAha se ki te paMcediyasaMsArasamAvanajIvapAvaNA 1,2 caubihA paM0,0-neraiyapaMcidiyasaMsArasamAvanajIvapannavaNA, tirikkhajoNiyapaMciMdiyasaMsArasamAvanajIvapanavaNA maNussapacidiyasaMsArasamAvanajIvapannavaNA devapaMcidiyasaMsArasamAvasajIvapanavaNA (1.10) dIpa anukrama [151 S // 42 // -153] SAREarathiAR Imliumstaram.org | atra paJcaindriya-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~88~ Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11, ----- .--- uddezaka: -1, -------------- dAraM [-], ..... ...- mUlaM [30] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka atha kA sA paJcendriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA 1, sUrirAha-paJcendriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA caturvidhA prajJaptA, tadyathA-'nairayike' tyAdi, ayam-iSTaphalaM karma nirgatamayaM yebhyaste nirayA-narakAvAsAsteSu bhavA nairayikAste |ca te paJcendriyasaMsArasamApannajIvAzca nairayikapaJcendriyasaMsArasamApannajIvAsteSAM prajJApanA, tathA 'aJca gatI' tiro'zcantIti tiryazcaH, 'tirasastiryatIti' tirasastiryAdezaH, teSAM yoniH-utpattisthAnaM tiryagyonistatra bhavAstairyagyonikAste ca te paJcendriyasaMsArasamApannajIvAzca teSAM prajJApanA tairyagyonikapaJcendriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA, tathA manuzabdo manuSyayAcI yathA rAjazabdo rAjanyAbhidhAyakaH, manorapatyAni manuSyAH, 'manoryaNau yazceti' yaH pratyayaH pakArazcAgamaH, ayaM ca yaH pratyayo jAtAviti manuSyazabdojAtivAcI rAjanyazabdavat,te ca te pazcendriyasaMsArasamA| pannajIvAzca teSAM prajJApanA manuSyapaJcendriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA. tathA dIvyanti-khecchayA krIDantIti devAH% bhavanapatyAdayaH te ca te paJcendriyasaMsArasamApannajIvAzca tepAMprajJApanA devapaJcendriyasaMsArasamApannajIvaprajJApanA // tatra | narayikapratipAdanArtha praznanirvacanasUtre Aha se kiM te neraiyA ?, neraiyA sattavihA paJcattA, saM0-yaNappabhApuDhavinerahayA 1 sakarappabhApuDhavineraiyA 2 vAluyappabhApuDhavinerahayA 3 paMkappabhApuDhacineraiyA 4 dhUmappabhApuDhavineraiyA 5 tamappabhApuDhavineraiyA 6 tamatamappabhApuDhavineraiyA 7, te samAsao duvihA pannattA, taM0-pajjatagA ya apajattagA ya, se taM nerahayA / / (mU031) dIpa anukrama [154] deeeease290eroe80saseassa pra.8 antaram.org | atra paJcaindriya-jIvasya prajJApanA madhye nairayika-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~89~ Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [31] dIpa anukrama [155] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 43 // Jan Education "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-], mUlaM [31] padaM [1]. uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 1 prajJApa nApade nai saptavidhatvaM nairayikANAM pRthivIbhedena anyathA prabhUtabhedatvamapi ghaTate, tataH pRthivIbhedata eva saptavi - dhatvaM tadyathetyAdinopadarzayati-ratnAni vajravaiDUryAdIni, prabhAzabdo'tra sarvatrApi khabhAvavAcI ratnAni prabhA - svarUpaM yasyAH sA ratnaprabhA - ralabahulA ratnamayIti bhAvArthaH, sA cAsau pRthivI ca 2 tasyAM nairayikA ratnaprabhApRthivInairayikAH, evaM ' sakarappahA puDhavineraiyA' ityAdi bhAvanIyam, upasaMhAramAha- 'setaM neraiyA ' // adhunoddezakramaprAmANyAnusara- 6 zvendriya tastiryakrapaJcendriyAn pratipipAdayipurAha ravikapa (sU. 3132) se kiM taM paMcidiyatirikkhajoNiyA ?, paMcidiyatirikkhajoNiyA tivihA pannattA, taM0-1 jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ya 1 thalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyA ya 2 khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ya 3 / ( sU0 32 ) atha ke te paJcendriyatiryagyonikAH 1, sUrirAha-paJcendriyatiryagyonikA strividhAH prajJaptAH, tadyathetyAdi, 'jalayare-' tyAdi, jale caranti paryaTantIti jalacarAH, 'AdhArAditi' dRpratyayaH, te ca te paJcendriyatiryagyonikAzca jalacarapaJcendriyatiryagyonikAH, sthale carantIti sthalacarAH, khe-AkAze carantIti khacarAH, prAkRtatvAdAtvAcca ' khahacarA' iti sUtre pAThaH, tata ubhayatrApi paJcendriyatiryagyonikazabdena saha vizeSaNasamAsaH / se kiM taM jalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyA ?, jalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyA paMcavihA pannattA, taM0-1 macchA 2 kacchabhA 3 gAhA 4 magarA 5 susumArA // se kiM taM macchA ?, macchA aNegavihA pannatA, taM sahamacchA khavallamacchA For Pal Use Only atra paJcaindriya-jIvasya prajJApanA madhye tiryaJcayonika-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~90~ sereststrea // 43 // Brary org Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ...............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [33] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [33] toerscreeeesekse jaMgamacchA vijjhaDiyamacchA halimacchA magarimacchA rohiyamacchA halIsAgarA gAgarA vaDA vaDagarA ganbhayA usagArA timitibhiMgilA NakA taMdulamacchA kaNikAmacchA sAli satthiyAmacchA laMbhaNamacchA paDAmA paDAgAipaDAgA je yAvanetahappagArA, settaM macchA / / se kiM taM kacchamA?, kacchabhA duvihA pannacA, taM0-ahikacchamA ya maMsakacchabhA ya, se taM kacchamA // se kiM taM gAhA, gAhA paMcavihA pannatA, taM0-1dilI 2 veDhagA 3 muddhayA 4 pulayA 5 sImAgArA, se taMgAhA ||se kiM taM magarA?, magarA duvihA pannattA,ta-1 soMDamagarA ya ra mahamagarA ya, se taM magarA / / se kiM taM susumArA?, susumArA egAgArA pabattA, se caM mumumArA / je yAvanne thppgaaraa| te samAsao duvihA pa020-samucchimA ya gambhavakaMtiyA ya. tatva Na jete saMmacchimA te satve napuMsagA, tattha NaM je te gabbhavatiyA teM ticihA pa0, taM0-itthI purisA napuMsagA | eesiNaM evamAiyANaM jalayarapaciMdiyatirikkhajoNiyANaM paJjacApaJjatANaM adbhuterasajAikulakoDijoNippamuhasayasahassA bhavantIti makkhAyaM / setaM jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA // (mU033) atha ke te jalacarapaJcendriyatiryagyonikAH ?, sUrirAha-jalacarapaJcendriyatiryagyonikAH paJcavidhAH prajJAptaH, tadeva paJcavidhatvaM tadyathetyAdinopadarzayati 1 matsyAH 2 kacchapAH, sUtre pakArasya bhakAraH prAkRtatvAt 3 grAhA 4 makarAH 5 zizumArAH, prAkRtatvAtsUtre 'susumArA' iti pAThaH / matsyAdInAM ca vizeSA lokato vedita-18 vyAH, navaramasthikacchapA mAMsakacchapA iti-ye asthivadulAH kacchapAste asthikacchapAHye mAMsabahulAste maaNskcchpaaH| dIpa anukrama [157-160] ~91~ Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------ ..-- uddezaka: -1, --------------- dAraM [-], .. .mUlaM [33] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malayavRttI prata sUtrAMka [33] // 44 // te samAsao' ityAdi, te jalacarapaJcendriyatairyagyonikAH samAsataH-saMkSepeNa dvividhAH prajJAsAH, tadyathA-samU-18|| JchimAzca garbhavyutkrAntikAca, "mUrchA mohasamucchrAyayoH" asmAt saMpUrvAt saMmUrcchanaM sNmuurch|, "akartari" iti nApade jabhAve ghajapratyayaH, garbhopapAtavyatirekeNa evameva prANinAmutpAda iti bhAvaH, tena nirvRttAH saMmUcchimAH "bhAvAdima"ISH lacarapaJce. iti imapratyayaH / garbhe vyutkrAntiH-utpattiryeSAM te, vyutkrAntizabdo'trotpattivAcI, tathA pUrvAcAryaprasiddheH, yadivA (sU. 33) |'garbhAt' garbhAvAsAd vyutkrAntiH-niSkramaNaM yeSAM te garbhavyutkrAntikAH "zeSAdvA" iti kcsmaasaantH| cazabdo pratyekaM khagatAnekabhedasUcakau / tatra yete saMmUchimAste sarve napuMsakAH, saMmUchimabhAvasya napuMsakatvAvinAmAvitvAt / ye tu garbhavyutkrAntikAste trividhAH prajJaptAH, tadyathA-striyaH puruSA npuNskaaH| eteSAM cobhayeSAmapi zarIrAvagAhaKInAdiSu dvAreSu yacintanaM yacca garbhavyutkrAntikAnAM strIpuMsanapuMsakAnAM parasparamalpabahutvacintanaM tajjIvAbhigamaTIkAyAM kRtamiti tato'vadhAryam / 'eesiNaM' ityAdi, eteSAmevamAdikAnAmupadarzitaprakArAdInAM jalacarapaJcendriyatairyagayonikAnAM paryApsAparyAptAnAM sarvasaMkhyayA'rdhatrayodazajAtikulakoTInAM yonipramukhAni-yonipravahANi zatasahasrANi bhavantItyAkhyAtaM bhagavadbhistIrthakaraiH / upasaMhAramAha-'settaM' ityAdi, tadevamuktA jlcrpnycendriytairygyonikaaH|| samprati sthalacarapaJcendriyatairyagyonikAnabhidhitsurAhase kiM taM thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ?, thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA duvihA pa0, 0-cauppayathalayarapaMciM dIpa anukrama [157-160] // 44 // saramorg ~ 92~ Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ...............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [34] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [34] diyatirikkhajoNiyA ya parisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ya / se kiM taM cauppayathalayarapaMciMdiyatirivakhajoNiyA ?, caupayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA caubvihA pa0, taM0-egakhurA cikhurA gaMDIpadA saNaphadA / se kiM taM egakhurA, egakhurA aNegavihA pa0,0-assA assatarA ghoDagA gaddamA gorakkharA kaMdalagA sirikaMdalagA AvattagA je yAvane tahappagArA, set egakhurA / se kiM taM dukhurA, dukhurA aNegavihA pa0,0-uTTA goNA gavyA rojjhA pasuyA mahisA miyA saMbarA barAhA ayA elagarurusarabhacamarakuraMgagokanamAdi je yAvace tahappagArA, settaM dukharA / se kitaM gaMDIpayA, gaMDIpayA aNegavihA paM0, taM0-hatthI hatthIpUyaNayA maMkRNahatthI khagA (ggA) gaMDA je yAvane, settaM gaMDIpayA / se kiM taM saNaphayA?, aNegavihA paM0, taM-sIhA vagghA dIviyA acchA maracchA parassarA siyAlA biDAlA suNagA kolasuNagA (aM-500) kokaMtiyA sasagA cittagA cillagA je yAvanne0, settaM saNapphayA / te samAsao duvihA paM0, 20-samucchimA ya gambhavakantiyA ya, tattha NaM je te samucchimA te satve napuMsagA, tatva Naje te gambhavatiyA te tivihA paM0, taM0itthI purisagA npuNsgaa| eesiNaM evamAiyANa thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pajattApajatANaM dasa jAikulakoDi. joNippamuhasayasahassA bhavantItimakkhAyaM / settaM cauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA / (mU034) catvAri padAni yeSAM te catuSpadA:-azvAdayaH te ca te sthalacarapaJcendriyatairyagyonikAzca catuSpadasthalacarapaJcendriyatairyagyonikAH, urasA bhujAbhyAM vA parisarpantIti parisarpAH-ahinakulAdayaH, tataH pUrvavat sthalacarapaJcendriyatai-18 dIpa anukrama [161] REarathishmond anditurary.com ~93~ Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------ ..-- uddezaka: -1, --------------- dAraM [-], .. .mUlaM [34] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. // 45 // [34] Saee0adraseasesrae200a0rae dIpa yaMgyonikapadena saha vizeSaNasamAsaH, cazabdau pratyeka khagatAnekabhedasUcakau, tadevAnekabhedatvaM krameNa pratipipAdayi-61 prajJApapuridamAha-se kiMta' ityAdi, atha ke te catuSpadasthalacarapaJcendriyatairyagrayonikAH, sUrirAha-catuSpadasthalacara-18 nApade capaJcendriyatairyagayonikAzcaturvidhAH prajJaptAH, tadyathA-'egakhurA' ityAdi, tatra pratipadamekaH khura:-zapho yeSAM te eka- tuSpadapaJce. khurAH-azcAdayaH, dvau dvau khurau pratipadaM yeSAM te dvikhurAH-uSTrAdayaH, tathA caikaikasmin pade dvau dvau zaphI dRzyete, gaNDI-18(sU. va-suvarNakArAdhikaraNIsthAnamiva padaM yeSAM te gaNDIpadAH-hastyAdayaH, tathA sanakhAni-dIrghanakhaparikalitAni padAni yeSAM te sanakhapadA:-zvAdayaH, prAkRtatvAca saNapphayA iti sUtre nirdezaH / adhunA etAneva ekakhurAdIn bhedataH krameNa pratipipAdayipuridamAha-se kiM taM' ityAdi, sugamam , navaraM ye kecijjIvabhedAH pratItAte lokato beditvyaaH| 'te samAsao duvihA pannattA' ityAdi sUtraM prAgvada bhAvanIyam , navaramatra jAtikulakoTInAM yonipramukhAni zatasahasrANi daza bhavantIti veditavyam / atrApi ca saMmUcchimAnAM garbhavyutkrAntikAnAM ca pratyekaM yat zarIrAdi-14 dvAreSu cintanaM yacca strIpuMnapuMsakAnAM parasparamalpavahutvaM tajjIvAbhigamaTIkAto veditavyam , settaM cauppayA' ityaadi| se kiM taM parisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ?, parisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA duvihA paM0, taM0-uraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ya bhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ya / se kiM taM uraparisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyA ?, uraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA caunvihA paM0, taM0-ahI ayagarA AsAliyA anukrama [161] Donaturary.com ~ 94~ Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ...............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], ----------- mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [35] mahoragA / / se kiM taM ahI?, ahI duvihA paM0, taM0-davIkarA ya mauliNo ya, se kiM taM dadhvIkarA, dabIkarA aNegavihA paM0,0-AsIvisA dihIvisA uggavisA bhogavisA tayAvisA lAlAvisA ussAsavisA nIsAsavisA kaNhasappA sedasayA kAodarA dajjhapuphA kolAhA melimiMdA sesiMdA je yAvanne tahappagArA, settaM dabIkarA / se kiM taM mauliNo?, mauliNo aNegavihA paM0 saM0-divAgA goNasA kasAhIyA vaiulA cittaliNo maMDaliNo mAliNo ahI ahisalAgA vAsapaDAgA je yAvanne tahappagArA, settaM mauliNo, setaM ahii| se kiM te ayagarA, ayagarA egAgArA pa0, senaM ayagarA / se kiM taM AsAliyA?, kahiNaM bhaMte ! AsAliyA saMmucchati', goyamA! aMto maNussakhine aDDAijesa dIvesu nihASAeNaM pannarasasu kammabhUmisu vAghAyaM paDacca paMcasu mahAvidehesu cakkavaTTikhaMdhAvAresu vAsudevakhaMdhAvAresu baladevakhaMdhAvAresu maMDaliyakhaMdhAvAresu mahAmaMDaliyakhaMdhAvAresu gAmanivesesu Nagaranivesesu Nigamanivesesu kheDanivesesu kabbaDanivesesu maDaMbanivesesu doNamuhanivesesu paTTaNanivesesu Agaranivesesu Asamanivesesu saMcAhanivesesu rAyahANInivesesu eesiNaM ceva viNAsesu ettha NaM AsAliyA saMmucchati / jahaneNaM aMgulassa asaMkhejahabhAgamittAe ogAhaNAe ukoseNaM bArasajoyaNAI tayaNurUvaM caNaM vikkhaMbhavAhalleNaM bhUmIMdAlicA NaM samuddei, asannI micchadiTTI aNNANI aMtomuhuttaddhAuyA ceva kAlaM karei, settaM AsAliyA / se kiM taM mahoragA?, mahoragA aNegavihA paM0, taM0-atthegahA aMgulaMpi aMgulapuhuttiyAvi viyasthipi viyatthipuhutiyAvi rayaNipi rayaNipuhuttiyAvi kuJchipi kucchipuhuttiyAvi dha[pi dhaNupuhuttayAvi gAuyapi gAuyAhuttayAvi joyaNapi joyaNapuhutyAvi joyaNasayaMpi joyaNasayapuhuttayAvi joyaNasahassaMpi, te NaM thale jAtA jalevi dIpa anukrama [162] andinasaram.org ~ 95~ Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [35] dIpa anukrama [162 ] prajJApanAyAH malaya0 vRttau. // 46 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH caraMti thale'vicaranti te Natthi iheM, bAhiraesu dIvesu samudayasu ivanti, je yAvane tahappagArA, setaM mahoragA / te samAsao duvihA paM0 taM0 samucchimA ya ganbhavatiyA ya, tattha NaM je te saMmucchimA te sabai napuMsagA, tattha NaM je te gambhavakaMtiyA te NaM tivihA paM0 taM0 - itthI purisagA npuNsgaa| eesiNaM evamAiyANaM paJjattApaJjattANaM uraparisappArNa dasa jAikulako DijoNippamuhasyasahassA bhavantItimakhAyaM, settaM uraparisappA se kiM taM bhuyaparisappA, bhuyaparisappA aNegavihA pa0 0 naulA sehA saraDA sallA saraMThA sArA khorA gharoilA vissaMbharA mUsA maMgusA payalAiyA chIravirAliyA jahA cauppAdayA, je yAvane tahappagArA, te samAsao dubihA pa0 saM0-saMmucchimA ya ganbhavatiyA ya, tattha NaM je te mucchimA te sadhe napuMgA, tattha NaM je te gambhavakaMtiyA te NaM tivihA paM0 taM0 itthI purisA npuNsgaa| eesiNaM evamAjhyANaM pattA attANaM bhruyaparisappANaM naba jAikulakoDijoNipamuhasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, setaM bhuyaparisapathalayarapaMcidiyatirikkhajogiyA, setaM parisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyA / (sU0 35 ) atha ke te parisarpasthalacarapaJcendriya tairyagyonikAH 1, sUrirAha - parisarpasthalacarapaJcendriyatairyagyonikA dvividhAHdviprakArAH prajJatAH, tadyathA - 'uraparisappa' ityAdi, urasA parisarpantIti uraH parisarpAH te ca te sthalacarapaJcendriyatairyag| yonikAH uraH parisarpasthalacarapaJcendriyatairyagyonikAH, bhujAbhyAM parisarpantIti bhujaparisarpAH te ca te sthalacarapaJcendriyatairyagyonikAzca bhujaparisarpasthalacarapaJcendriyatiryagyonikAH, cazabdau pratyekaM svagatAneka bhedasUcakau, tatroraH parisarpasthala Education International For Parts Only ~96~ 1 prajJApa nApade parisarpapazcandri. (sU. 35) // 46 // Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ..............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], ---------- mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [35] carapaJcendriyatairyagUyonikabhedAnupadidarzayipuridamAha-se kitaM uraparisappa' ityAdi, atha ke te ura parisarpasthalacarapaJce-18 ndriyataiyaMgyonikAH?, sUrirAha-ura parisarpasthalacarapaJcendriyatairyagUyonikAzcaturvidhAH prajJaptAH, tadyathA-ahayo'jagarA AsAligA mhorgaaH|| eteSAmeva bhedAnAmavagamAya praznanirvacanasUtrANyAha-se kiM taM' ityAdi, atha ke te'hayaH ?, gururAha-ahayo dvividhAH prajJaptAH, tadyathA-dIkarAzca mukulinazca, tatra darvIya darvI-phaNA tatkaraNazIlA darvIkarAH, mukulaM-phaNAvirahayogyA zarIrAvayavavizeSAkRtiH sA vidyate yeSAM te mukulinaH, phaNAkaraNazaktivikalA ityarthaH, | atrApi cazabdau khagatAnekabhedasUcakau / tatra dIkarabhedAnabhidhitsurAha-se kiM taM' ityAdi, aashyo-dNssttraaH| tAsu viSa yeSAM te AzIviSAH, uktaM ca-"AsI dADhA taggayavisA ya AsIvisA muNeyavA" iti, dRSTau viSa yeSAM te dRSTivipAH ugraM viSaM yeSAM te upaviSAH bhogaH-zarIraM tatra viSaM yeSAM te bhogaviSAH tvaci viSaM yeSAM te 8 tvagUviSAH prAkRtatvAca 'tayAvisA' iti pAThaH lAlA-mukhAt sAvaH tatra viSaM yeSAM te lAlAviSAH niHzvAse viSaM yeSAM te niHzvAsaviSAH kRSNasarpAdayo jAtibhedA lokataH pratipattavyAH, upasaMhAramAha-'settaM dadhIkarA' / muku-18 linaH pratipipAdayipuridamAha-'se kiM taM' ityAdi, ete'pi lokato'vaseyAH / ajagarANAmavAntarajAtibhedA na vidyante tata uktam-ekAkArA ajagarAH prajJaptAH / AsAligAmabhidhitsurAha-se kiM taM AsAliyA' atha kA sA AsAligA ?, evaM ziSyeNa prazne kRte sati bhagavAn AryazyAmo yadeva granthAntareSu AsAligApratipAdakaM gau dIpa anukrama [162] oraturary.com ~97~ Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ...............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], ----------- mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malayA vRttI. // 47 // [35] dIpa tamapraznabhagavanirvacanarUpaM sUtramasti tadevAgamabahumAnataH paThati-'kahiNaM bhaMte!' ityAdi, kva'Na' iti vAkyAla- 1 prajJApakAre bhadanta!-paramakalyANayogin ! AsAligA saMmUrchati ?, eSA hi garbhajA na bhavati kintu saMmUchimaiva tata nApade pauktaM saMmUrcchati, bhagavAnAha-goyamA' ityAdi, gautama ! antaH-madhye manuSyakSetre-manuSyakSetrasya na bahiH, etAvatA risarpa. manuSyakSetrAd bahirasyA utpAdo na bhavatIti pratipAditaM, tatrApi manuSyakSetre sarvatra na bhavati kinvarddhatRtIyeSu dvIpeSu | (sU. 35) arddha tRtIyaM yeSAM te'ddhatRtIyAH, avayavena vigrahaH, samudAyaH samAsArthaH, teSu, etAvatA lavaNasamudre kAlodasamudre vA na bhavatItyAveditamityarthaH 'nivAghAeNaM' ityAdi, nirvyAghAtena-vyAghAtasthAbhAvo niyAghAtaM tena yadi paJcasu bharateSu paJcasu airavateSu suSamasuSamAdirUpo duSyamaduSSamAdirUpazca kAlo vyAghAtahetutvAd vyAghAto na bhavati tadA paJcadazasu karmabhUmiSu saMmUrcchati, vyAghAtaM pratItya, kimuktaM bhavati ?-yadi paJcasu bharateSu paJcakhairavateSu yathoktarUpI vyAdhAto bhavati tataH paJcasu mahAvideheSu saMmUrchati, etAvatA triMzatyapyakarmabhUmiSu nopajAyate iti pratipAditam , paJcadazasu karmabhUmiSu paJcasu vA mahAvideheSu na sarvatra saMmUrcchati, kintu cakravartiskandhAvAreSu, vAzabdaH sarvatrApi vikalpArtho draSTavyaH, baladevaskandhAvAreSu vAsudevaskandhAvAreSu, mANDalika:-sAmAnyarAjA'lpardhikaH, mhaamaannddlikH| sa evAnekadezAdhipatiH tatskandhAvAreSu, 'gAmanivesesu' ityAdi, asati buddhayAdIn guNAniti grAmaH, yadivA gamyaH zAstraprasiddhAnAmaSTAdazakarANAmiti grAmaH, nigamaH-prabhUtataravaNigvargAvAsaH, pAMsuprAkAranibaddhaM kheTaM, kSula-18 anukrama [162] // 47 // SAREaratunintimond HTinastaram.org ~ 98~ Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11, ----- .--- uddezaka: -1, -------------- dAraM [-], ..... ...- mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [35] prAkAraveSTitaM karbaTam, arddhatRtIyaganyUtAntAmAntararahitaM maDambam, 'paTTaNatti' paTTanaM pattanaM cA, ubhayatrApi prAkRtatvena nirdezasya samAnatvAt , tatra yannaubhireva gamyaM tat paTTanaM, vatpunarzakaTai?TakainaubhirvA gamyaM tat pattanaM, yathA bhRgukacchaM, uktaM ca-"pattanaM zakaTaigamyaM, ghoTakainauMbhireva ca / naubhireva tu yad gamyaM, paTTanaM tatpracakSate // 1 // "N droNamukhaM-bAhulyena jalanirgamapravezam , Akaro hiraNyAkarAdiH, AzramaH-tApasAvasathopalakSita AzrayaH, saMvAghoyAtrAsamAgataprabhUtajananivezaH, rAjadhAnI-rAjAdhiSTAnaM nagaraM / 'eesiNaM' ityAdi, eteSAM cakravartiskandhAvArAdInAmeva vinAzeSUpasthiteSu 'ettha aMti' eteSu cakravartiskandhAvArAdiSu sthAneSu AsAlikA saMmUrcchati, sA ca jaghanyato'GgulAsaMkhyeyamAgamAtrayA'vagAhanayA samuttiSThatIti yogaH, etayotpAdaprathamasamaye veditavyaM, utkarSato dvAdaza yojanAni, tadanurUpaM-dvAdazayojanapramANAnurUpaM vikkhaMbhavAhaleNaM' ti viSkambhazca bAhalyaM ca viSkambhavAhalyaM samAhAro dvandvaH tena, viSkambho-vistAraH bAhalyaM-sthUlatA, bhUmI 'dAlittA gaM' vidArya samupatiSThati, cakravartiskandhAvArAdInAmadhastAd bhUmerantarutpadyate iti bhAvaH, sA cAsaMjJinI-amanaskA, saMmUrchimatvAt , midhyAdRSTiH, sAkhAdanasamyaktvasyApi tasyA(a)saMbhavAt , ata evAjJAninI antarmuhUrtAyureva kAlaM karoti, tadevaM granthAntargataM sUtraM paThitvA sUtrakRt samprati upasaMhAramAha-se AsAliyA' // samprati mahoragAnabhidhitsurAha'se kiM taM' ityAdi sugama, navaraM vitastiaudazAGgulapramANA, ranihastaH, kukSiddhihastamAnaH, dhanuzcaturhastaM, gavyUtaM dIpa anukrama Santosecac000000000 [162] Obsurary ou ~ 99~ Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------- uddezaka:-1, --------------- dAraM [-1, --- --- mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [35] dIpa anukrama prajJApanA-za dvidhanuHsahasrapramANaM, catvAri gavyUtAni yojanaM, idaM ca vitastyAdi ucchyAGgulApekSayA draSTavyaM, zarIrapramANasya 1 prajJApayAH mala- paricintyamAnatvAt , tathA astIti nipAto'tra bahutvAbhidhAyI pratipadaM ca saMbadhyate, tato'yamarthaH-sanyeke ke- nApade paya. vRttI . cana mahoragA aGgulamapi zarIrAvagAhanayA bhavanti, tathA santyeke kecana yeGgulapRthaktvikA api, aGgulapRthaktvaM | risarpa. vidyate yeSAM te aGgulapRthaktvikAH, "ato'nekakharAt" iti ikapratyayaH, te'pi zarIrAvagAhanayA bhavanti, aGgula- (sU.35) // 48 // pRthaktvamAnazarIrAvagAhanA api bhavantIti bhAvaH, evaM zeSasUtrANyapi bhAvanIyAni / 'te NaM' ityAdi, te anantaro[ditasvarUpA mahoragAH sthalacaravizeSatvAt sthale jAyante. sthale ca jAtAH santo jale'pi sthala iva caranti sthale'pi |caranti, tathAbhavakhAbhAbyAt , yayevaM te kasmAdiha na dRzyante ityAzaGkAyAmAha-'te nadhi ihaM' ityAdi, 'te' yathoktakharUpA mahoragA 'iha' mAnuSe kSetre 'nasthiti'na santi, kintu bAyeSu dvIpasamudreSu bhavanti, samudrevapi ca | parvatadevanagayoMdiSu sthaleSUtpadyante na jaleSu, sthUlataratvAt , tata iha na dRzyante / je yAvanne tahappagArA' iti, ye'pi cAnye aGguladazakAdizarIrAvagAhanamAnAstadhAprakArAH santi te'pi mahoragA jJAtavyAH / upasaMhAramAha-'se' ityAdi, 'te samAsao' ityAdi prAgvadbhAvanIyam / eteSAmapi daza jAtikulakoTInAM yonipramukhANi zatasahasrANi // 48 // eteSAmapi ca yat zarIrAdiSu dvAreSu cintanaM yacca strInaprasakAnAmalpabahutvaM tajjIvAbhigamaTIkAto bhAvanIyam / uraHparisarpavaktavyatopasaMhAramAha-'secaM urprisppaa'| adhunA bhujaparisanabhidhitsurAha-sugama, navaraM ye bhuja raseeeeeeeee [162] AREauratonintennational ~ 100~ Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ...............-- uddezaka:-1, ---------------- dAraM [-], ----------- mUlaM [35] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [35] ess parisavizeSA apratItAste lokato'vaseyAH / amISAM ca nava jAtikulakoTInAM yonipramukhAni zatasahasrANi bhavanti, yatpunaH zarIrAdiSu dvAreSu cintanaM yazca khIpuMnapuMsakAnAmalpabahutvaM tajjIvAbhigamaTIkAto veditavyaM 'settN'| ityAdi / samprati khacarapaJcendriyatiryagyonikAnabhidhitsurAhase ki ta khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA ?, khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA caubihA paM0, 0-cammapakkhI lomapakkhI samuggapakkhI viyayapakkhI, se kiM taM cammapakkhI, cammapakkhI aNegavihA pa0,0-vaggulI jaloyA aDillA bhAraMDapakkhI jIvaMjIvA samudavAyasA kaNNaniyA pakkhivirAliyA, je yAvane tahappagArA, senaM cmmpkkhii| se kiM taM lomapakkhI, lomapakkhI aNegavihA pa0, taM-DhaMkA kaMkA kuralA vAyasA cakAgA haMsA kalahaMsA rAyahaMsA pAyahaMsA ADA seDI bagA balAgA pArippavA koMcA sArasA mesarA masUrA mayUrA sattahatthA gaharA poMDariyA kAgA kAmiMjuyA baMjulagA tittirA vagA lAvagA kavoyA kavijalA pArevayA ciDagA cAsA kukuDA sugA barahiNA mayaNasalAgA koilA sehA parilagamAi, settaM lomapakkhI / se kiM taM samuggapakkhI, samuggapakkhI egAgArA patracA, te NaM natthi iI, bAhiraesu dIvasamudesu bhavanti, settaM samuggapakkhI / se kiM taM viyayapakkhI ?, viyayapakkhI egAgArA pannattA, te NaM natthi iha, pAhiraesu dIvasamudesu bhavanti, setaM viyayapakkhI / te samAsao duvihA pa0,0-samucchimA ya gambhavatiyA ya, tattha Na je ve samucchimA te so napuMsagA,tattha NaM je te gambhavakaMtiyA te NaM tivihA pa0, taM0-itthI purisA npuNsgaa| eesiNaM evamAi dIpa anukrama [162] pra.10 ARTinmararyorg ~ 101~ Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], -------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [36] + gAthA(107) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sUtrAMka prajJApanAyAH malaya0vRttI. [36] // 49 // gAthA yANaM khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pajatApajanANaM bArasa jAikulakoDijoNipamuhasayasahassA bhavantIti mkkhaay| prajJApasattahajAikulakoDilaksa nava addhaterasAI ca / dasa dasa ya honti navagA taha pArasa ceSa boddhavA // 107 / / secaM nApade khekhahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA, settaM paMciMdiyatirikkhajoNiyA / (sU0 35) carapazce ndriyapu. atha ke te khacarapaJcendriyatairyagayonikAH 1, sUrirAha-khacarapaJcendriyatairyagyonikAzcaturvidhAH prajJasAH, tadyathA (sU.35) RAT'cammapakkhI' ityAdi, carmAtmako pakSau carmapakSau tau vidyate yeSAM te carmapakSiNaH, lomAtmako pakSau lomapakSI tadvanto lomapakSiNaH, tathA gacchatAmapi samudgakavat sthitI pakSI samudgakapakSI tadvantaH samudgakapakSiNaH, vitatI nityamanAkuJcitI pakSI yeSAM (to) vitatapakSI tadvanto vittpkssinnH| 'se ki taM' ityAdi, atha ke te carmapakSiNaH 1, |carmapakSiNo'nekavidhAH prajJaptAH, tadyathA-valgulI ityAdi, ete ca bhedA lokato'vaseyAH, 'je yAvanne tahappagArA' iti,ye'pi cAnye tathAprakArA:-evaMrUpAste carmapakSiNo draSTavyAH, upasaMhAramAha-'settaM cammapakkhI' lomapakSiprati||pAdanArthamAha-'se ki taM' ityAdi, ete ca lomapakSibhedA lokato veditvyaaH|smudgkpkssiprtipaadnaarthmaah-18 se kiMta' ityAdi pAThasiddhaM, evaM vittpkssisuutrmpi| 'te samAsao' ityAdi prAgavad bhAvanIyaM, eteSAM dvAdaza jAtikulakoTInAM yonipramukhAni shtshsraanni|amiissaampi zarIrAdiSu dvAreSu cintanaM strIpuMnapuMsakAnAmalpabahutvaM / ca jIvAbhigamaTIkAtaH pratipattavyaM, iha tu granthagauravabhayAna likhyate / adhunA vinayajanAnugrahAya dvIndriyaprabhRti dIpa anukrama [163 // 49 -165] ~ 102~ Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [36] + gAthA dIpa anukrama [163 -165] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [1]. uddezaka: [-], mUlaM [36] + gAthA (107) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH jAtikulakoTizatasahasrasaMkhyApratipAdikA saMgrahiNIgAthAmAha-atra dvIndriyebhya Arabhya yathAsaMkhyena saMkhyApada - yojanA, sA caivaM dvIndriyANAM sapta jAtikulakoTi lakSANi trIndriyANAmaSTI, caturindriyANAM nava, jalacarapaJcendriyANAmarddhatrayodazAni, catuSpadasthalacarapaJcendriyANAM daza, uraH parisarpasthalacarapaJcendriyANAM daza, bhujaparisarpasthalacarapaJcendriyANAM nava, khacarapaJcendriyANAM dvAdazeti / upasaMhAramAha-'setaM' ityAdi / tadevamuktAH paJcendriyatairyagyonikAH / samprati manuSyAnabhidhitsurAha - Education Internation se kiM taM maNussA ?, maNussA duvihA paM0 taM0-saMmucchimamaNussA ya ganbhatrakaMtiyamaNussA ya, se kiM taM saMmucchimamaNussA ?, kahi NaM bhante ! samucchimamaNussA saMmucchaMti ?, goyamA ! aMto maNussakhitte paNayAlIsAe joyaNasaya sahassesu aAio dIvasamuddesu parasasu kammabhUmIsu tIsAe akammabhUmIsu chapanAe aMtaradIvarasu gambhavatiyamaNussANaM caiva uccAresu vA pAsavaNesu vA khelesu vA siMghANaesa vA baMtesu vA pittesu vA pUpasu vA soNiesa vA sukesu vA sukapuggalaparisADesu vA vigayajIvakalevaresu vA thIpurisasaMjoesa vA nagaraniddhamaNesu vA sabaisu caiva asuidvANesu, ettha NaM saMmucchimamassA saMmucchaMti, aMgulassa asaMkhejaibhAgamettAe ogAhaNAe asanI micchadiTTI abhANI sAhiM pajacIhiM apajatagA aMtomuDutAuyA caiva kAlaM kareMti se taM saMmucchimamaNussA / se kiM taM ganbhavakaMtiyamaNussA 1, gambhavakaMtiyamaNussA ti vihA pa0, taM0 kammabhUmagA akammabhUmagA antaradIvagA, se kiM taM antaradIvagA ?, aMtaradIvagA aTThAvIsavihA pa0, For Pernal Use On | atra paJcaindriya-jIvasya prajJApanA madhye manuSya jIvasya prajJApanA Arabhyate ~ 103~ Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata majJApanAyAH malayavRttI. sUtrAMka // 50 // [37]] dIpa taM-egoruyA AhAsiyA vesANiyA gaMgolI hayanA garyakannA gokanA saMkulikannA AyasamuhA meMTamuMhI ayomuhA gomuhI 1prajJApaA~samuhA hatyimuMhA sIha hA vaidhamuhA A~sakannA harikannA aMkanA koNapAuraNA ukkAmuhA mehamuMhA vijumuhA vijudatA nApade maghaNadaMtA lahadaMtA gUDhdatA suddhadaMtA / settaM antaradIvagA / se kiM taM akammabhUmagA?, akammabhUmagAM tIsavihA pa0, 0 nuSyaprajJA. paMcahi hemavaehi paMcahiM hiraNNavaehiM paMcahi harivAsehiM paMcahi rambhagavAsehiM paMcahiM devakurUhi paMcahiM uttarakurUhiM / se akmmbhuumgaa| atrApi saMmUchimamanuSyaviSaye pravacanabahumAnataH ziSyANAmapi ca sAkSAd bhagavatedamuktamiti bahumAnotpAdanAthemanAntargatamAlApakaM paThati-'kahi NaM bhante' ityAdi, sugama, navaraM 'sabesu ceva asuiTANesutti' anyAnyapi yAni kAnicid manuSyasaMsargavazAdazucibhUtAni sthAnAni teSu sarveSviti / uktAH saMmUchimamanuSyAH, adhunA garbhavyutkA|ntikamanuSyapratipAdanArthamAha-'kammabhUmagA' iti karma-kRSivANijyAdi mokSAnuSThAnaM vA karmapradhAnA bhUmiryeSAM te karmabhUmAH ArSatvAt samAsAnto'npratyayaH karmabhUmA eva karmabhUmakAH, evamakarmA-yathoktakarmavikalA bhUmiryeSAM te akarmabhUmAH te eva akarmabhUmakAH, antarazabdo madhyabAcI, antare-lavaNasamudrasya madhye dvIpA antaradvIpAH tadgatA antaradvIpagAH, "asti pazcAnupUrvI" iya'pI)ti nyAyakhyApanArtha prathamato'ntaradvIpagAn pratipAdayati-se kiM taM ityAdi sugarma, navaramaSTAviMzatividhA iti yAzA eva yAvatpramANA yAvadapAntarAlA yannAmAno himavatparvatapUrvApa-18 anukrama [166] -10 // 5 // ~104 ~ Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [37] dIpa anukrama [166 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [ - ], dAraM [-], mUlaM [37...] padaM [1]. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH radigvyavasthitAH aSTAviMzatividhA antaradvIpAstAdRzA eva tAvatpramANA tAvadapAntarAlAstannAmAna evaM zikharipavaita pUrvAparadigvyavasthitA api tato'tyantasadRzatayA vyaktibhedamanapekSyAntaradvIpA aSTAviMzatividhA eva vivakSitA iti tajjAtamanuSyA apyaSTAviMzatividhA uktAH / tAneva nAmagrAhamupadarzayati-' taMjahA egoruyA' ityAdi, ete sapta catuSkAH, aSTAviMzatisaMkhyatvAt ete ca pratyekaM himavati zikhariNi ca tatra himabadtAstAvad bhAvyante - iha jambUdvIpe bharatasya haimavatasya ca kSetrasya sImAkArI bhUminimamapaJcaviMzatiyojano yojanazatocchrayaparimANo bharatakSetrApekSayA dviguNaviSkambho hemamayazvIna paTTavarNo nAnAvarNaviziSTadyutimaNinikaraparimaNDitobhayapArzvaH sarvatra tulyavistAro gaganamaNDalole khignamayaikAdazakUTopazobhito vajramayata lavividhamaNikanakamaNDita tadabhAgadazayojanAvagADhapUrvapazcimayojana sahasrAyAmadakSiNottarapaJcayojanazata vistAraH padmahadazobhitaziromadhyabhAgaH sarvataH kalpapAdapa zreNiramaNIyaH pUrvAparaparyantAbhyAM lavaNodArNavajalasaMsparzI himavannAmA parvataH, tasya lavaNodArNavajalasaMsparzAdArabhya pUrvasyAM pazci mAyAJca dizi pratyekaM dve dve gajadantAkAre daMSTre vinirgate, tatra aizAnyAM dizi yA vinirgatA daMSTrA tasyAM himavataH paryantAdArabhya zrINi yojanazatAni lavaNasamudramavagAhyAtrAntare yojanazatatrayAyAmaviSkambhaH kiJcizyUnaikonapaJcAzadadhikanavayojanazataparizya ekorukanAmA dvIpo vartate, ayaM ca paJcadhanuHzatapramANaviSkambhayA dvigavyUtocchritayA padmavaravedikayA sarvataH parimaNDitaH, tasyAzca padmavaravedikAyA varNako jIvAbhigamaTIkAyAmiva veditavyaH sA'pi ca Education Internationa For Parts Only ~ 105 ~ Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- prata ya. vRttI. sUtrAMka [37]] // 51 // dIpa padmavaravedikA sarvataH sAmastyena banakhaNDaparikSiptA, banAca vanakhaNDasyAyaM vizeSaH-prAyo bahUnAM samAnajAtIyAnA- 1 prajJApamuttamAnAM mahIruhANAM samudAyo vanaM, yathA azokavanaM campakavanamiti, anekajAtIyAnAmuttamAnAM mahIruhANAMnApade masamUho vanakhaNDaH, uktaM ca jIvAbhigamamUlaTIkAyAm-"egajAiehi khaNDehiM vaNaM, aNegajAiehiM uttamehi vaNa- nuSyaprajJA. saMDe" iti, tasya ca vanakhaNDasya cakravAlatayA viSkambho dezone dve yojane, parikSepaH padmavaravedikApramANaH, asya ca vanakhaNDasya varNakaH pratipAdito'sti, sa cAtIya garIyAniti nopadarzitaH, kevalaM jIvAbhigamaTIkAto'vaseyaH, tasyaiva himavataH paryantAdArabhya dakSiNapUrvasyAM dizi trINi yojanazatAni lavaNasamudramavagAya dvitIyadaMSTrAyA upari ekorukadvIpapramANa AbhAsikanAmA dvIpo vartate, tathA tasyaiva himavataH pazcimAyAM dizi paryantAdArabhya dakSiNapa|zcimAyAM-naitakoNa ityarthaH, trINi yojanazatAni lavaNasamudramavagAva daMSTrAyA upari yathoktapramANo vaiSANikanA-IN mA dvIpaH, tathA tasyaiva himavataH pazcimAyAM dizi paryantAdArabhya pazcimottarasyAM dizi-vAyavyakoNe ityarthaH, trINi yojanazatAni lavaNasamudramadhye daMSTrAmatikramyAtrAntare pUrvoktapramANo nAGgolikanAmA dvIpaH, evamete catvAro dvIpA himavatazcatasRSvapi vidikSu tulyapramANA avatiSThante, uktaM ca-"culahimavaMtapuvAvareNa vidisAsu sAgaraM tise| gaMtUrNataradIvA tiNNi sae hunti vicchinnA // 1 // auNApannanavasae kiMcUrNa parihi tesime naamaa| egoruyagAbhA-IN siya vesANiya ceva naMgUlI // 2 // " tata eSAmekorukAdInAM caturNA dvIpAnAM parato yathAkramaM pUrvottarAdividikSu anukrama [166] Panditurary.com ~ 106~ Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] pratyekaM catvAri catvAri yojanazatAnyatikramya caturyojanazatAyAmaviSkambhAH kiJcinnyUnapaJcaSaSTisahitadvAdazayojanazataparikSepAH yathoktapamavaravedikAvanakhaNDamaNDitaparisarAH jambUdvIpavedikAtazcaturyojanazatapramANAntarA hayakarNagajakarNagokarNazaSkulIkarNanAmAnazcatvAro dvIpAH,tadyathA-ekorukasya parato hayakarNaH AbhAsikasya paraso gajakarNaH vaipANikasya parato gokarNaH nAGgolikasya parato zaSkulIkarNa iti / tata eteSAmapi hayakarNAdInAM caturNA dvIpAnAM prtH| punarapi yathAkrama pUrvottarAdividikSu pratyekaM paJca paJca yojanazatAni vyatikramya paJcayojanazatAyAmaviSkambhA ekAzI-ISI tyadhikapaJcadazayojanazataparikSepAH pUrvoktapramANapadmavaravedikAvanakhaNDamaNDitavAyapradezA jambUdvIpavedikAtaH paJcayo-1 janazatapramANAntarA Adarzamukha 1 meNDamukha 2 ayomukha 3 gomukha 4 nAmAnazcatvArodvIpAH, tadyathA-hayakarNasya parata AdarzamukhaH gajakarNasya parato meNDhamukhaH gokarNasya parato'yomukhaH zaSkulIkarNasya parato gomukha iti / evamagre'pi bhAvanA kAryA, eteSAmapyAdarzamukhAdInAM caturNA dvIpAnAM parato bhUyo'pi yathAkramaM pUrvottarAdividikSu pratyekaM SaT sApaTa yojanazatAnyatikramya Sar3ayojanazatAyAmaviSkambhAH saptanavatyadhikATAdazayojanazataparikSepA yathoktapramANapama varavedikAvanakhaNDamaNDitaparisarA jambUdvIpavedikAtaH SaDyojanazatapramANAntarA azvamukhahastimukhasiMhamukhavyAghramukhanAmAnazcatvAro dvIpAH / eteSAmapyazcamukhAdInAM caturNA dvIpAnAM parato yathAkramaM pUrvottarAdividikSu pratyekaM sapta 2 yojanazatAnyatikramya saptayojanazatAyAmaviSkambhAstrayodazAdhikadvAviMzatiyojanazataparirayAH pUrvoktapramANapajha dIpa anukrama [166] HTOnmurary.au ~107~ Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ae prata sUtrAka [37]] // 52 // dIpa prajJApanA IvaravedikAvanakhaNDasamavagUDhA jambUdvIpavedikAtaH saptayojanazatapramANAntarA azvakarNaharikarNAkarNakarNaprAvaraNanAmA- prajJApayAH mala- nazcatvAro dviipaaH| tata eteSAmazvakarNAdInAM caturNI dvIpAnAM parato yathAkrama pUrvottarAdividikSu pratyekamaSTAvaSTau yo- nApade maya0 vRttI. janazatAnyatikramyASTayojanazatAyAmaviSkambhA ekonatriMzadadhikapaJcaviMzatiyojanazataparikSepA yathoktapramANapAvarave-18 nuSyaprajJA. dikAvanakhaNDamaNDitaparisarA jambUdvIpavedikAto'STayojanazatapramANAntarA ulkAmukhameghamukhavidyunmukhavidyuddantAbhidhAnAcatvAro dvIpAH / tato'mISAmapi ulkAmukhAdInAM caturNA dvIpAnAM parato yathAkramaM pUrvottarAdividikSu pratyeka nava nava yojanazatAnyatikramya navayojanazatAyAmaviSkambhAH pnycctvaariNshddhikaassttaaviNshtiyojnshtprikssepaa| yathoktapramANapadmavaravedikAvanakhaNDasamavagUDhA jambUdvIpavedikAto navayojanazatapramANAntarA ghanadantalaSTadantagUDhadantazuddhadantanAmAnazcatvAro dvIpAH / evamete himavati parvate catasRSu vidikSu vyavasthitAH sarvasaMkhyayA'STAviMzatiH, evaM himavattulyavarNapramANe padmahadapramANAyAmaviSkambhAvagAhapuNDarIkahUdopazobhite zikhariNyapi parvate lavaNodArNavajalasaMsparzAdArabhya yathoktapramANAntarAsu catasRSu vidikSu vyavasthitA ekorukAdinAmAno'kSaNApAntarAlAyAmavi 52 // kambhA aSTAviMzatisaMkhyA dIpA vaktavyAH, sarvasaMkhyayA SaTpaJcAzadantaradvIpAH, etadgatA manuSyA apyetanAmAnaH upacArAt, bhavati ca tAtsthyAt tadvavapadezaH, yathA paJcAladezanivAsinaH puruSAH pazcAlA iti, te ca manuSyA vajrazirSabhanArAcasaMhananinaH kaGkapakSipariNAmA anulomavAyuvegA samacaturasrasaMsthAnAH, tadyathA-supratiSThitakUrmacArucaraNAH anukrama [166] ~ 108~ Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [37] dIpa anukrama [166 ] Education "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [ - ], mUlaM [37...] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [1]. muni dIparatnasAgareNa saMkalita ...... - sukumArazcakSNapraviralaromakuruvindavRttajaGghAyugalA nigUDhasubaddhasaMdhijAnupradezAH karikarasamavRttoravaH kaNThIravasadRzakaTIpradezAH zakrAyudhasamamadhyabhAgAH pradakSiNAvartanAbhimaNDalAH zrIvatsalAJchita vizAlamAMsalavakSaHsthalAH puraparighA'nukAridIrghabAhavaH suSTimaNibandhA raktotpalapatrAnukArizoNapANipAdatalAH caturaGgulapramANasamavRttakambugrIvAH zAradazazAGkasaumyavadanAH chatrAkAraziraso'sphuTitakhigdhakAntizlakSNamUrddhajAH kamaNDalu kalazaM yUpastUpa vApI dhvaja patAkI sauvastika yavai matsya makara 'kUrma rathevara sthalAMzukASTApadAza supratiSTakaM mayUre zrIdAMmAbhiSeka toraNa me | dinI jaladhi varabhavanAdarza parvata garjavRSabha siMhacchatra va mirarUpaprazastottamadvAtriMzalakSaNa dharAH / striyo'pi sujAtasarvAGgasundaryaH samasta mahelAguNasamanvitAH saMhatAGgulipadmadalavatsukumArakUrmasaMsthAna manohAricaraNA romarahitaprazastalakSaNope|tajaGghAyugalA nigUDhamAMsa lajAnupradezAH kadalIstambhanibhasaMhatasukumArapIvarorukA vadanAyAmapramANa triguNamAMsala vizAlajaghanadhAriNyaH trigdhakAntisuvibhaktazlakSNaromarAjayaH pradakSiNAvartataraGgabhaGguranAbhimaNDalAH prazastalakSaNopetakukSayaH saMgatapArzvAH kanakakalazopamasaMhitAtyunnatavRttA kRtipIvarapayodharAH sukumArabADulatikAH sauvastikazaGkhacakrAthAkRtilekhAlaGkRtapANipAdatalAH vadanatribhAgocchritamAMsala kambugrIvAH prazastalakSaNopetamAMsalahanuvibhAgA dADimapuSpAnukA| rizoNimAdharauSThA raktotpalatAlujihvA vikasitakuvalaya patrAyatakAntalocanA AropitacApapRSThAkRti susaMgata latikAH pramANopapannalalATaphalakAH susnigdhakAntazlakSNaziroruhAH puruSebhyaH kiJcidUnocchrAyAH khabhAvata udArazRGgAracAruSeSAH For Parts Only ~ 109~ Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] dIpa prajJApanA- prakRtyaiva hsitmnnitvilaasvissyprmnaipunnyopetaaH| tathA manuSyA mAnuSyazca khabhAvata eva surabhivadanAH pratanukro-18 1prajJApayAH mala-dhamAnamAyAlobhAH saMtoSiNo nirautsukyA mArdavArjavasaMpannAH satyapi manohAriNi maNikanakamauktikAdau mamatvakA-18 nApade maya. vRttI- raNe mamatvAbhinivezarahitAH sarvathA'pagatavairAnubandhA hastyazcakarabhagomahiNyAdisadbhAve'pi tatparibhogaparAGmukhAH nuSyaprajJA. pAdavihAriNo jvarAdirogayakSabhUtapizAcAdigrahamArivyasanopanipAtavikalAH parasparapreSyapreSakabhAvarahitatvAdahami- (sU. 36) ndrAH, teSAM pRSThakaraNDakAni catuHSaSTisaMkhyAkAni caturthAtikrame cAhAragrahaNaM, AhAro'pi ca na zAlyAdidhAnyanippannaH kintu pRthvImRttikA kalpadrumANAM puSpaphalAni ca, tathAhi-jAyante khalu tatrApi visrasAta eva zAligodhUma|mASamudgAdIni dhAnyAni, paraM na tAni manuSyANAmupabhogaM gacchanti, yA tu pRthvI sA zarkarAto'pyanantaguNamAdhuryA, [yazca kalpadrumapuSpaphalAnAmAkhAdaH sa cakravartibhojanAdapyadhikaguNaH,tathA coktam-"tesiNaM bhaMte! pupphaphalANaM kerisae AsAe pannate ?,goyamA ! se jahAnAmae ranocAuraMtassa cakkavahissa kalANe bhoyaNajAe sayasahassaniSphanne vannovae IS rasobae phAsobae AsAyaNijje dappaNije mayaNijje bihaNije sadiyagAyapalhAyaNije AsAeNaM pannatte, ettovi ISI itarAe ceva pnntte"| tataH pRthvI kalpadrumapuSpaphalAni ca teSAmAhAraH, tathAbhUtaM cAhAramAhArya prAsAdAdisaMsthAnA 1 teSAM bhadanta ! puSpaphalAnA kITaza AsvAdaH prajJaptaH ,gautama!sa yathAnAmakaH rAjJazcAturantasya cakravartinaH kalyANaM bhojanajAtaM zatasahasraniSpanna varNopagaM rasopagaM sparzopagaM AsvAdanIyaM darpaNIyaM madanIyaM bRMhaNIyaM sarvendriyagAtraprahAdunIyamAsvAdena prajJapta, ito'pISTataraka evaM prjnyaaptH| anukrama [166] whaturanorm ~110~ Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] ccescaseseleceae ye gRhAkArAH kalpavRkSAsteSu yathAsukhamavatiSThante, na ca tatra kSetre daMzamazakayUkAmatkuNamakSikAdayaH zarIropadravakAriNo jantava upajAyante, ye'pi ca jAyante bhujagavyAmasiMhAdayate'pi manuSyANAM na bAdhAyai prabhavanti, nApi te parasparaM hissahiMsakabhAve vartante, kSetrAnubhAvato raudrAnubhAvarahitatvAt , manuSyayugalAni ca paryavasAnasamaye yugala prasuvate, taca yugalamekonAzItidinAni pAlayanti, teSAM zarIrocchyo'STau dhanuHzatAni, palyopamAsaMkhyeyabhAgapramANamAyuH, uktaM ca-"antaradIvesu narA dhaNusayamadrusiyA sayA muiyA / pAlaMti mihuNadhamma pallassa asaMkhabhAgAka IN | // 1 // causahi piTThakaraMDayANi maNuyANa tesimaahaaro| bhattassa cautthassa ya guNasIidiNANi pAlaNayA // 2 // "IN stokakaSAyatayAM stokapremAnubandhatayA ca te mRtvA divamupasarpanti, maraNaM ca teSAM jRmbhikAkAsakSutAdimAtrabyApArapu-1 rassaraM bhavati, na zarIrapIDArambhapurassaramiti / tadevamuktA antaradvIpagAH // sAmpratamakarmabhUmakapratipAdanArthamAhaatha ke te'karmabhUmakAH, sUrirAha-akarmabhUmakAviMzadvidhAH prajJaptAH, taca triMzadvidhatvaM kSetrabhedAt , tathA cAha'taMjahA-paMcarhi hemavaehiM' ityAdi, pazcabhihamavataiH paJcabhiharaNyavataiH paJcabhirharivaH paJcabhI ramyakavaH paJcabhidevakurubhiH paJcabhiruttarakurubhirbhidyamAnA triMzadvidhA bhavanti, SaNNAM paJcAnAM triMzatsaMkhyAtmakatvAt / tatra paJcasu haimavateSu paMcasu hairaNyavateSu manuSyA gabyUtapramANazarIrocchrayAH palyopamAyupo varSabhanArAcasaMhananAH samacaturasrasaMsthAnAH catuHpaSTipRSThakaraNDakAzcaturthAtikramabhojina ekonAzItidinAnyapatyapAlakAH, uktaM ca-"gAuamucA pali dIpa anukrama [166] ~111~ Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] dIpa prajJApanA. ovamAuNo bajarisahasaMghayaNA / hemavaeranavae ahamidanarA mihuNavAsI // 1 // causaTThI piTThakaraMDayANa maNuyANa 1 prajJApayAH mala- tesimAhAro / bhattassa cautthassa ya guNasIdiNa'vacapAlaNayA // 2 // " paJcasu harivarSeSu paJcasu ramyakeSu dvipalyopa-IN nApade maya. vRttI. mAyuSo dvigavyUtapramANazarIrocchyA vajrarSabhanArAcasaMhananAH samacaturasrasaMsthAnAH SaSThabhaktAtikame AhAragrAhiNonuSyaprajJA. // 54 // aSTAviMzatyadhikazatasaMkhyapRSThakaraNDakAzcatuHpaSTidinAnyapatyapAlakAH, Aha ca-"harivAsarammaeK AupamANaM sarIramusseho / paliovamANi donni u donni u kosussiyA bhaNiyA ||1||chhss ya AhAro causadvidiNANi pAlaNAra tesiM / piTThakaraMDANa sayaM aTThAvIsaM muNeyacaM // 2 // " paJcasu devakurUSu paJcasUttarakuruSu tripalyopamAyupo gabyUtatrayapra-18 mANazarIrocchyA: samacaturastrasaMsthAnA vajrarSabhanArAcasaMhananinaH SaTpaJcAzadadhikazatayapramANapRSThakaraNDakA aSTamabhaktA-18 &AtikamAhAriNa ekonapazcAzadinAnyapatyapAlakAH, tathA coktam-"dosuvi kurUma maNuyA tipalaparamAuNo tiko sucA / piDhikaraMDasayAI do chappannAI maNuyANaM // 1 // susamasusamANubhAvaM aNubhavamANANa'vacagoSaNayA / auNApaNNadiNAI aTThamabhattassamAhAro // 2 // " eteSu sarveSvapi kSetreSvantaradvIpeSiva manuSyANAmupabhogAH kalpadmasaMpAditAH, navaramantaradvIpApekSayA paJcasu haimavateSu paJcasu hairaNyavateSu manuSyANAmutthAnabalavIryAdikaM kalpapAdapaphalAnAmAkhAdo bhUmermAdhuryamityevamAdikA bhAvAH paryAyAnadhikRtyAnantaguNA draSTavyAH, tebhyo'pi paJcasu harivarSeSu paJcasu anukrama [166] nternational Rainasurary.orm ~ 112~ Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [37...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ece prata sUtrAMka [37]] | ramyakavarSeSu anantaguNAH, tebhyo'pi paJcasu devakuruSu paJcasUttarakuruSu anantaguNAH, tadevamukkA akarmabhUmakAH // saMprati karmabhUmakapratipAdanArthamAha se ki taM kammabhUmagA?, kammabhUmagA pannarasavihA paM0,0-paMcahiM bharahehiM paMcahi~ evaehi paMcahi mahAvidehehiM, te samAsao duvihA paM0,0-A [ya]riyA va milikkhu ya, se kiM taM milikkhU, milikkhU aNegavihA paM0,0-sagA javaNA cilAyA sabarabambaramuraMDohabhaDaganiSNagapakaNiyA kulakkhagoMDasihalapArasagodhA koMcaaMbaDaidamilacillalapuliMdahArosadAbavokANagandhA hAravA pahaliyaajhalaromapAsapausA malayA ya baMdhuyA ya sUyalikoMkaNagameyapalhavamAlava maggara AbhAsiA kaNavIra lahasiya khasA sAsiya Nadara mauDha DaoNbila galaosa paosa kakeya akkhAga haNaromaga eNaromaga bharu maruya cilAya viyavAsI ya evamAi, se milikkhU / atha ke te karmabhUmakAH 1. sarirAha karmabhUmakAH paJcadazavidhAH prajJasAH, taca paJcadazavidhatvaM kSetrabhedAt, tathA|| cAha-'paJcahi bharahehiM' ityAdi, paJcabhirbharataH paJcabhirairavataiH paJcabhirmahAvidehairbhidyamAnAH paJcadazavidhA bhavanti ta ca paJcadazavighA api samAsato dvividhAH prajJaptAH, tadyathA-AryA mlecchAzca, tatra ArAd heyadharmebhyo yAtA:prAptA upAdeyadharmarityAryAH, "pRSodarAdayaH" iti rUpaniSpattiH, mlecchA:-avyaktabhASAsamAcArAH, "mleccha avyakAyAM vAci" iti vacanAt, bhASAgrahaNaM copalakSaNaM. tena ziSTA'saMmatasakalavyavahArA mlecchA iti pratipattavyaM / dIpa anukrama [166] pra.1. M ind ~ 113~ Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA:malatha. vRttI. sUtrAMka [37]] // 55 // dIpa tatrAlpavaktavyatvAt prathamato mlecchavaktavyatAmAha-se ki taM' ityAdi, atha ke te mlecchAH ?, 'milikkhU' iti prajJApa nApade manirdezaH prAkRtatvAd ApatvAca, sUrirAha-mlecchA anekavidhAH prajJatAH, tacAnekavidhatvaM zaka-yavana-cilAta nuSyaprajJA. zabara-barbarAdidezabhedAt , tathA cAha-'taMjahA sagA' ityAdi, zakadezanivAsinaH zakAH, yavanadeza nivAsino yava-181 | (sU.37) nAH, evaM sarvatra, navaramamI nAnAdezA lokato vijJeyAH // AryapratipAdanArthamAhase ki ta AyariyA, A[ya]riyA duvihA paM0, taM0-ihipattA yoriyA ya aNihipattA[ya]riyA ya, se ki ta ihipattA[ya]riyA ?, ihipacA[ya]riyA chabihA paM0, taM0-arahatA cakavaTTI baladevA vAsudevA cAraNA vijAharA, senaM ihipattA[ya]riyA / se kitaM aNihipattA [ya]riyA, aNiDhipattA[ya riyA navavihA pa0, taM0-khetA[ya]riyo jAtiA[ya]riyoM kulArioM kammAriyoM sippArioM bhAsAriyA~ nANAriyA~ dasaNAriyA~ cArittAriyo / se kiM taM khettAriyA, khettAriyA addhachabIsativihANA paM0, 0-rAyagiha magaha caMpA aMgA taha tAmalitti vaMgA ya / kaMcaNapuraM kaliMgA vANArasI ceva kAsI y||108|| sAeya kosalA gayapuraM ca kuru soriyaM kRsaTTA ya / kapillaM paMcAlA ahichecA jaMgalA cev||109|| bAravaI soraDA mihile videhA ya baccha kosNbii| naMdipuraM saMDillA mahilapurameva malayA y||11|| vairADa vaccha varaNA a~cchA taha maciyAvaha dasaNNA / soliyabaI ya cedI vIryamayaM siMdhusocIrA // 111 / / mahurA ya mUraseNA pauvA bhaMgI ya mausa purivahA / sAvatthI ya kuNAlA koDIvarisaMca lATA ya // 112 // seyaviyAviya NayarI kekayaaddhaM ca AriyaM bhaNiyaM / itthuppacI anukrama [166] vyachaeee ~ 114 ~ Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] 800reaseerepearera900 gAthA: jiNANaM cakIrNa rAmakaNhANaM / / 113 / / se taM khettAriyA // se kiM taM jAiAriyA ?, jAiAriyA chabihA paM0, taM.aMbahA ya kaliMdA ya, videhA veMdagAiyA / hariyA cucuNA ceva, cha eyA inbhjaaiio||11|| settaM jAiAriyA / se kita kulAriyA , kulAriyA chabihA paM0, taM--uggA bhogA rAinA ikkhAgA NAyA kauravA, serta kulAriyA / se kiM te kammAriyA , kammAriyA agavihA pa0, taM0-dosiyA suciyA kappAsiyA muttaveyAliyA maMDaveyAliyA kolAliyA naravAhaNiyA je yAvanne tahappagArA, se kammAriyA / se kiM taM sippAriyA ?, sippAriyA aNegavihA pa0,0-tuNNAgA taMtuvAyA paTTAmA deyaDA varuTTA chaviyA kahapAuyArA muMjapAuyArA chattArA vajjhArA pucchArA leppArA cittArA saMkhArA daMtArA bhaMDArA jijjhagArA sellArA koDigArA, je yAvanne tahappagArA, se taM sippAriyA / / se kiM bhAsAriyA, bhAsAriyA je NaM addhamAgahAe bhAsAe bhAseM ti, tathAvi yaNaM jattha baMbhI livI pabattai, baMbhIe NaM livIe advArasavihe lekkhavihANe pa0,0--bhI javaNArNiyA dosApuriyA kharohI pukkharasAriyo bhogavaiyAM paharAiyA~ aMtaksariyA~ akkharapuDiyAM veNaiyA~ niNhaiyA aMkalivI gaNiyalivI gaMvalivI AyaMsalivI mAhesarI domilivI polindI, se bhaasaariyaa| se kiM taM nANAriyA, nANAriyA paMcavihA pa0, taM0-AbhiNiyohiyanANAriyA suyanANAriyA ohinANAriyA maNapajavanANAriyA kevalanANAriyA, settaM nANAriyA / se kiM taM dasaNAriyA , daMsaNAriyA duvihA paM0, taM0-sarAgardasaNAriyA ya vIyarAyadaMsaNAriyA ya, se ki taM sarAgadasaNAriyA?, sarAgaMdasaNAriyA dasavihA pa0, taM-nisaMgguvaesaI ANaruI suttabIyeruimeva / abhigamavitthAraruI kiriyAsaMkhevedhammaruI // 115 / / bhUpattheNAhigayA jIvAjIve ya puNNapAvaM ca / SAB202eeraoe3929020302820 dIpa anukrama [166 -190] SAREaratunintamanna Turasurary.org ~115~ Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA malayavRttI prajJApanApade manuSyaprajJA. [37] BCCORE gAthA: sahasaMmuiyA AsavasaMvare ya roei u nisaggo // 116 / / jo jiNadive bhAve caubihe saddahAi sayameva / emeva nannahatiya nisaggaruitti nAyabo // 117 / ee ceva u bhAve uvadihe jo pareNa saddahaha / chaumatyeNa jiNeNa va upaesaruiti naaybo|| // 118 / / jo heumayANato ANAe royae pavayaNaM tu / emeva nannahatti ya eso ANAI nAma // 119 / / jo suttamahianto sueNa ogAhaI u sammattaM / aMgeNa vAhireNa va so suttaruitti gaaytro||120|| egapaeNegAI padAI jo pasaraI u samma / udaeca tillaviMdU so bIyaruiti nAyabo // 121 // so hoi abhigamaruI suyanANaM jassa atyao diI / ikArasa aMgAI painagA dihivAo ya // 122 / / davANa sababhAvA sabapamANehiM jassa uvaladdhA / sabAhiM nayavihIhiM vitthAraruiti nAyabo ||123shaadsnnnaanncrite tavaviNae sabasamigatIsa / jo kiriyAbhAvaruI so khalu kiriyAruI nAma / / 12 / / / aNabhigahiyakudihI saMkhevarudati hoi nAyaco / avisArao pavayaNe aNabhiggahio ya sesesu||125|jo asthikAyadhamma suyadhamma khalu caricadhammaM ca / saddahai jiNAbhihiyaM so dhammaruiti nAyavo // 126 // paramatvasaMthavo vA sudiparamatthasevaNA bAvi / bAvanakudaMsaNavajaNA ya sammattasaddahaNA // 127 // nissaMkiya nikaMkhiya nivitigicchA amUDhadihI ya / uvavhathirIkaraNe vacchallapabhAvaNe aTTa // 128 // se sraagrdsnnaariyaa| se kiM taM vIyarAyadaMsaNA [ya] riyA ?, vIyarAyadasaNA [ya] riyA duvihA pa0, taM0-uvasaMtakasAyavIyarAyadasaNA [yariyA ya khINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya / se kiM taM upasaMtakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ?, upasaMtakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA duvihA pa0, taM0-paDhamasamayauvasaMtakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyAya apaDhamasamayauvasaMtakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya, ahavA carimasamayauvasaMtakasAyavI dIpa anukrama [166-190]] / ~ 116~ Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] - - gAthA: yarAyadasaNA [ya] riyAya acarimasamavaupasaMtakasAyavIyarAyadasaNA yAriyA ya / se kitaM khINakasAyavIyarAyadaMsaNA[riyA , khINakasAyavIyarAyadaMsaNA [variyA daviDA pa0.0-chaumasthakhINakasAyavIyarAyadasaNA[ya]riyA ya kevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [yariyA ya / se kitaM chaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA, chaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNAyariyA duvihA pa0, taM0-sayaMbuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya purohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA[ya] riyA ya, se kitaM saryabuddhachaumatthakhINakasAyacIyarAyadasaNA[ya] riyA, sayaMbuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA duvihA pa0, taM0-paDhamasamayasayabuddhachaumatthakhINakasAyacIyarAyardasaNA [ya] riyA ya apaDhamasamayasayaMbaddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA[ya] riyA ya, ahavA carimasamayasayaMbuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyadaMsaNA yA riyA ya acarimasamayasaryabuddhachaumathakhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyAya, se 2 sayaMbuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA yariyA / se kiM taM buddhabohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ?, buddhacohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA[ya] riyA duvihA pa0,taM--paDhamasamayabuddhabohiyakhINakasAyavIyarAyadaMsaNAriyA ya apaDhamasamayabuddhacohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA ya, ahavA cAramasamayabuddhayohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya acarimasamayabuddhacohiyachaumatthakhINakasAyacIyarAyadaMsaNA [ya] riyA ya, senaM buddhabohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyadaMsaNA[ya] riyA, settaM chaumatthakhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA / se kitaM kevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ rivA, kevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA duvihA pa0, dIpa anukrama Recenessee - [166 - -190] Mainrary.org ~ 117~ Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .. -- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malaya0 vRttI. [37] n57 // gAthA: taM0-sajogikevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA[ya] riyA ya ajogikebalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya / se kita 1prajJApasajogikevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya]riyA ?, sajogikevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA duvihA pa0, tai:- nApade mapaDhamasamayasajogikevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya apaDhamasamayasajogikevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] nuSyaprajJA. riyA ya, ahavA carimasamayasajogikebalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA ya acarimasamayasajogikevalikhINakasAyavI- (sU.37) yarAyadaMsaNA [ya] riyA ya / settaM sajogikevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA / se kiM taM ajogikevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [ya] riyA ?, ajogikevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA duvihA pa0, taM-paDhamasamayaajogikevalikhINakasAyacIyarAyadaMsaNA [ya] riyA ya apaDhamasamayaajogikevalikhINakasAyacIyarAyadaMsaNA [ya riyA ya, ahavA carimasamayaajogikevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [yariyA ya acarimasamayaajogikevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya]riyA ya, setaM ajogikevalikhINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA, secaM kevalikhINakasAyavIyarAyadaMsaNA [4] riyA, se khINakasAyavIyarAyadasaNA [ya] riyA, settaM dasaNA [ya] riyA / / / sugama, navaraM 'rAyagihamagaha' ityAdi, rAjagRhaM nagaram , magadho janapadaH, evaM sarvatrApi akSarasaMskAro vidheyaH // 57 // bhAvArthastvayam-1 magadheSu janapadeSu rAjagRha nagaram , 2 aGgeSu campA 3 vaneSu tAmaliptI 4 kaliGgeSu kAJcanapuraM / 5 kAziSu vArANasI 6 kosalAsu sAketaM 7 kuruSu gajapuraM 8 kuzAvarteSu sauripha 9 pAJcAleSu kAmpilyaM, 10 jaGgaleSu dIpa anukrama [166 -190] AREauratonintamarana ~ 118~ Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .. -- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] gAthA: ahicchatrA 11 surASTreSu dvArAvatI 12 videheSu mithilA 13 vatseSu kauzAmbI 14 zANDilyeSu nandipura, 15 malayeSu bhaddilapuraM 16 vatseSu vairATapuraM 17 varaNeSu acchApurI 18 dazANeSu mRttikAvatI 19 cediSu zauktikAvatI 20 vItabhayaM sindhupu sauvIreSu 21 mathurA zUraseneSu 22 pApA bhaGgeSu 23 mAsa(sA)purivaTTA( yAM) 24 kuNAleSu zrAvastI 25 lATAsu koTivarSa 26 tAmbikAnagarI kekayajanapadArTsa etAvadarddhaSaDviMzatijanapadAtmaka kSetramArya bhaNitaM, kutaH? ityAha-'itthuppacI' ityAdi, yasmAdatra-eSu arddhaSaDviMzatisaMkhyeSu janapadeSu utpattirjinAnAM-tIrthakarANAM cakravartinAM rAmANAM-baladevAnAM kRSNAnAM-bAsudevAnAM tata Arya, etena kSetrAryAnAryavyavasthA darzitA-yatra tIrthakarAdI-IN nAmutpattistadArya zeSamanAryamiti / uktAH kSetrAryAH, samprati jAtyAryapratipAdanArthamAha-sugama, navaraM yadyapi zAkhAntareSyanekA jAtaya upavarNyante tathA'pi loke etA eva ambaSTha-kalinda-baideha-vedaMga-harita-cuMcuNarUpA ibhyajAtayo'bhyarcanIyA jAtayaH prasiddhAH, tata etAbhirjAtibhirupetA jAtyAryA na shessjaatibhiH| 'tuNNAgA' ityAdi, tunnAkAH-sUcyAjIvinaH tantuvAyAH-kuvindAH paTTakArAH-paTTakUlakuvindAH, deyaDA-dRtikArAH varuTTA:-picchikAH charvikA:-kaTAdikArAH kaTThapAurA-kASThapAdukAkArAH, evaM muMjapAuyArA, 'chattArA' chatrakArAH, evaM zeSApayapi padAni bhAvanIyAni / aAhI yavanAnItyAdayo lipibhedAstu saMpradAyAdavaseyAH / uktA bhASAH , samprati jJAnAyAMnAha-se kiM taM' ityAdi sugamam / darzanAryAnAha-atha ke te darzanAryAH, sUrirAha-darzanAryA dvividhAH prajJaptA, dIpa anukrama [166 -190] ~ 119~ Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], -- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAHmalaya.vRttI . [37] // 58 // gAthA: tadyathA-sarAgadarzanAryA vItarAgadarzanAryAca, tatra sarAga-sakapAyaM yadarzanaM tenAyAH sarAgadarzanAryAH vItarAga 1prajJApaupazAntakaSAyaM kSINakaSAyaM vA yaddarzanaM tenAryA vItarAgadarzanAryAH / tatra sarAgadarzanAryapratipAdanArthamAha-se kiMta' nApade maityAdi, atha ke te sarAgadarzanAryAH 1, sUrirAha-sarAgadarzanAryA dazavidhAH prajJaptAH, tadyathA-'nisaraguvaesa'- nuSyamajJA. ityAdi, atra rucizabdaH pratyekamabhisaMvadhyate, tato nisargaruciriti draSTavyaM, tatra nisargaH-khabhAvaH tena ruciH-jinapraNItatattvAbhilASarUpA yasya sa nisargaruciH, upadezo--gurvAdinA yastatatvakathanaM tena ruciH-uktakharUpA yasya s|| upadezaruciH, AjJA-sarvajJavacanAtmikA tasyAM ruciH-abhilApo yasya sa AjJAruciH, jinA va me tattvaM na zeSa yuktijAtamiti yo'bhimanyate sa AjJAruciriti bhAvArthaH, 'suttabIyaruimevatti' atrApi rucizabdaH pratyekamabhisaM-11 badhyate, sUtram-AcArAGgAdyaGgapraviSTaM ajavAyam-AvazyakadazavakAlikAdi tena ruciryasya sa tathA, sUtramAcArA-1 rAdikamAviSTamaGgavAkhamAvazyakAdikamadhIyAno yaH samyaktvamavagAhate prasannaprasannatarAdhyavasAyaca bhavati sa sUtraru ciriti bhAvArthaH, bIjamiva bIjaM-yadekamapyanekArthaprabodhotpAdakaM vacaH tena ruciryasya sa cIjaruciH, anayozca / hA padayoH samAhAradvandvaH tena napuMsakanirdezaH, eveti samuccaye, 'ahigamavitthAraruitti' atrApi rucizabdasya pratyekama- // 58 // [bhisaMvandhaH, adhigamarucirvistArarucizca, tatrAdhigamo-viziSTa parijJAnaM tena ruciryasyAsAvadhigamaruciH, vistAro-11 vyAsaH sakaladvAdazAkasya nayaiH paryAlocanamiti bhAvaH, tenopabRMhitA ruciryasya sa vistAraruciH, 'kiriyAsaMkheva-18 dIpa anukrama [166 -190] ~ 120~ Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] gAthA: dhammaruitti' rucizabdasyAtrApi pratyekaM saMbandhAt kriyAruciH saMkSeparucidharmaruciriti draSTavyaM, tatra kriyA-samyaka-18 |saMyamAnuSThAnaM tatra ruciryasya sa kriyAruciH, saMkSepaH-saMgrahaH tatra ruciryasya vistarArthAparijJAnAt sa saMkSeparuciH dharmaastikAyadharme zrutadharmAdI vA ruciryasya sa dharmaruciriti gAthAsaMkSepArthaH // vyAsArtha tu sUtrakRdeva khata Aha-'bhUya-13 ttheNa' ityAdi, 'bhUyattheNa' iti bhAvapradhAno nirdezaH, tato'yamarthaH-bhUtArthatvena-sadbhatA amI padArthA ityevaMrUpeNa [yasyAdhigatAH-parijJAtA jIvAjIyAH puNyaM pApamAzravaM saMvaraH cazabdAd bandhAdayazca, kathamadhigatAH ityAha-'sahasammuiA' iti ApasvAda vibhaktilopAya sahasaMmatyA saha-AtmanA yA saMgatA matiH sA sahasaMmatiH tayA, kimukta bhavati-paropadezanirapekSayA jAtisaraNapratibhAdirUpayA malyA, na kevalamadhigatAH, kintu tAn jIvAdIn padA-18 rthAn vedayate'nurocayati ca tattvarUpatayA''tmasAtpariNAmayati ceti bhAvaH, eSa nisargarucirvijJeya iti zeSaH / amumevArtha spaSTataramabhidhitsarAha-jo jiNadiTe bhAve' ityAdi, yo jinadRSTAn bhAvAn drvykssetrkaalbhaavbhedto| nAmAdibhedato vA caturvidhAn svayameva-upadeza nirapekSaH zraddadhAti, kenolekhena zraddadhAti , tata Aha-'evameva etat-jIvAdi yathA jinaSTaM nAnyathA iti, caH samuccaye, eSa nisargaruciriti jJAtavyaH // upadezarucimAha-ee ceva' ityAdi, etAneva jIvAdibhAvAn pareNa chadmasthena jinena vopadiSTAn zraddadhAti eSa upadezaruciriti jnyaatvyH| AjJArucimAha-'jo heumayANato' ityAdi, yo hetu-vivakSitArthagamakamajAnAnaH pravacanamAjJayaiva tuzabda evakArArthaH dIpa anukrama [166 -190] SAMEnirahumal atunaturary.org ~ 121~ Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], -- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] prajJApanAyAH malayavRttI. // 59 // gAthA: kevalayA rocate, katham ? ityAha-evametat pravacanoktamarthajAtaM nAnyatheti eSa AjJArucirnAma / sUtrarucimAha-'jo prajJApasuttaM' ityAdi, yaH sUtram-aGgapraviSTamaGgavAyaM vA adhIyAnatena zrutenAGgapraviSTenAbAhyena vA samyaktvamavagAhate sa nApade masUtraruciriti jJAtavyaH / vIjarucimAha-'egapaeNegAI' ityAdi, ekena padena prakramAjjIvAdInAmanekAni padAni- nuSyaprajJA. prAkRtatvena vibhaktivyatyayAdanekeSu jIvAdiSu padeSu yaH samyaktvamiti dharmadharmiNorabhedopacArAt samyaktvavAn AtmA (sU.37) prasarati tuzabdo'vadhAraNArthaH prasaratyeva, katham ? ityAha-udaka iva tailabinduH, kimuktaM bhavati ?-yathA udakaikadezagato'pi tailabinduH samastamudakamAkAmati tathaikadezotpannarucirapyAtmA tathAvidhakSayopazamabhAvAdazeSeSu tattveSu rucimAn bhavati sa evaMvidho bIjaruciriti jJAtavyaH / adhigamarucimAha-'so hoi' ityAdi, yasya zrutajJAnamagheto dRSTamekAdazAhAni, prakIrNakamityatra jAtAyekavacanaM, tato'yamarthaH-prakIrNakAni uttarAdhyayanAdIni dRSTivAdaH cazabdAdupAGgAni ca sa bhavatyadhigamaruciH / vistArarucimAha-'davANa' ityAdi, dravyANAM-dharmAstikAyAdInAmaze-IN pANAmapi sarve bhAvA:-paryAyA yathAyoga sarvapramANeH-pratyakSAdibhiH sarvaizca nayavidhibhiH-naigamAdinayaprakAraiH upalabdhAH sa vistAraruciriti jJAtavyaH, sarvavastuparyAyaprapaJcAyagamena tasyA ruceratinirmalarUpatayA bhAvAt / kriyArucimAha-dasaNa' ityAdi, darzanaM ca jJAnaM ca cAritraM ca darzanajJAnacAritraM samAhAro dvandvaH tasmin tathA tapasi vinaye ca tathA sarvAsu samitidhu-IryAsamityAdiSu sarvAsu ca guptipu-manoguptiprabhRtiSu yaH kriyAbhAvaH sa kriyAru dIpa anukrama // 59 // [166 -190] ~122~ Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ------------ mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] gAthA: ciH, kimuktaM bhavati ?-yasya bhAvato darzanAdyAcArAnuSThAne rucirasti sa khalu kriyArucirnAma / saMkSeparucimAha|'aNabhiggahiya' ityAdi, nAbhigRhItA kutsitA dRSTiyenAsAyanabhigRhItakudRSTiH, avizAradaH pravacane jinapraNIte zeSeSu ca kapilAdipraNIteSu pravacaneSu anabhigRhIto-na vidyate AbhimukhyenopAdeyatayA gRhItaM-grahaNamaya ityana|bhigRhItaH, pUrvamanabhigRhItakudRSTirityanena darzanAntaraparigrahaH pratiSiddhaH anena paradarzanaparijJAnamAtramapi niSiddhamiti vizeSaH, sa itthaMbhUtaH saMkSeparuciriti jnyaatvyH|| dharmarucimAha-'jo asthikAya' ityAdi, yaH khalu jIvo'stikAyAnAM-dharmAstikAyAdInAM dharma-gatyupaSTambhakatyAdirUpaM khabhAvaM zrutadharma cAritradharma ca jinAbhihitaM zraddadhAti sa dharmaruciriti jJAtavyaH // tadevaM nisargAdyupAdhibhedAd dazadhA rucirUpaM darzanamuktaM, samprati yairliaridamutpannamasti & iti nizcIyate tAni liGgAnyupadarzayannAha-'paramatthasaMthavo vA' ityAdi, paramAca-tAttvikAzca te'rthAzca-jIvAda yaste paramArthAH teSu saMstavaH-paricayaH, tAtparyeNa bahumAnapurassaraM jIvAdipadArthAvagamAyAbhyAsa itiyAvat , vAzabdaH samuccaye, suSTu-samyagrItyA dRSTAH paramArthA-jIvAdayo yaiste sudRSTaparamArthAH teSAM sevanA-paryupAstiH sudRSTapara|mArthasevanaM, strItvaM prAkRtatvAt , vAzabdo'nuktasamuccaye, yathAzakti tadvaiyAvRtyapravRttizca, apiH samuccaye, tathA 'vAva-1 bakudasaNatti' darzanazabdaH pratyekamabhisaMvadhyate, vyApannaM-vinaSTaM darzanaM yeSAM te vyApannadarzanAH-nihavAdayaH tathA ku-11 18|tsitaM darzanaM yeSAM te kudarzanAH-zAkyAdayasteSAM varjanaM vyApannakudarzanavarjanam , atrApi strItvaM prAkRtatvAt , 'sammatta-za dIpa anukrama [166 -190] SAREairaum ond ~123~ Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [37] + gAthA: dIpa anukrama [166 -190] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [1]. uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [... 37] + gAthA: ( 108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala ya0 vRttau. // 60 // sahaNA' iti samyaktvazraddhAnaM, etaiH paramArthasaMstavAdibhiH samyaktvamastIti zraddhIyate ityarthaH / asya ca darzanasyAcArA aSTau, te ca samyak paripAlanIyAH, tadatikrameNa darzanasyApyatikramabhAvAt, atastAnupadarzayitumAha-'nissaMkiya' ityAdi, zaGkanaM zaGkitaM, dezazaGkA sarvazaGkA cetyarthaH, nirgataM zaGkitaM yasmAdasau niHzaGkitaH, dezasarvazaGkArahita iti bhAvArtha:, tatra dezazaGkA - samAne jIvatve kathameko bhavyaH aparastvabhavya iti ?, sarvazaGkA - prAkRtanibandhatvAtsakalamevedaM pravacanaM parikalpitaM bhaviSyatIti, na ceyaM dezazaGkA sarvazaGkA vA yuktA, yata iha dvividhA bhAvAH, tadyathA-hetugrAhyA ahetuprAzvAzca tatra hetugrAhyA jIvAstitvAdayaH, tatsAdhakapramANasadbhAvAt, ahetugrAhyA abhavyatvAdayaH, asmadAdyapekSayA tatsAdhaka hetUnAmasaMbhavAt prakRSTajJAnagocaratvAt taddhetUnAmiti, prAkRto'pi ca nibandhaH pravacanasya vAlAdyanugrahArthaH, uktaM ca- "bAlazrImUDhamUrkhANAM nRNAM cAritrakAGkSiNAm / anugrahArthaM tatvajJaiH siddhAntaH prAkRtaH smRtaH // 1 // " api ca- prAkRto'pi nibandhaH pravacanasya dRSTeSTAvirodhI ataH kathamavAntaraparikalpanAzaGkA ?, sarvajJamantareNAnyasya dRSTeSTAvirodhivacanAsaMbhavAt niHzaGkita iti jIva evArhacchAsanapratipanno darzanAcaraNAt tatprAdhAnyavivakSAyAM darzanAcAra ucyate etena darzanadarzaninoH kathaMcidabhedamAha, ekAntabhede tu adarzanina iva tatphalAyogato mokSAbhAvaprasaGgaH, evamuttareSvapi triSu padeSu bhAvanA kAryA, tathA 'niSkAGkSita' iti, kAGkSaNaM kAhnitaM nirgataM kAGkSitaM yasmAdasau niSkAGkSitaH, dezasarvakAGkSArahita ityarthaH, tatra dezakAGkSA-eka digambarAdidarzanama Educatin internation For Parts Only ~124~ 1 prajJApa nApade manuSyaprajJA. (sU.37) // 60 // Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], .. -- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...37] + gAthA:(108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37] gAthA: bhikAlate sarvakAhA-sarvANyeva darzanAni zobhanAnItyevamanucintanaM, iyaM ca dvidhA'pyayuktA, zeSadarzaneSu SaDjIvanikAyapIDAyA asatprarUpaNAyAzca bhAvAt / tathA vicikitsA-mativibhramaH phalaM prati saMzaya itiyAvat nirgatA vicikitsA yasmAdasau nirvicikitsA, 'sAdhvevaM jinazAsanaM, kintu pravRttasya sato mamAsmAt phalaM bhaviSyati / navA , kriyAyAH kRSivalAdiSu ubhayathA'pyupalabdheH' itivikalparahitaH, na vikala upAya upeyavastuprApako na bhavatIti saMjAtanizcayo nirvicikitsa iti bhAvaH, etAvatAzena niHzaGkitA bhinnaH, yadvA 'nividuguMcho' iti / nirvidvajjugupsaH sAdhujugupsArahita ityarthaH, udAharaNaM ca vidvajugupsAyAM zrAvakaduhitA / tathA 'amUDhadiTTI yatti' vAlatapakhitapovidyAtizayadarzananaM muDhA-khabhAvAcalitA dRSTiH samyagadarzanarUpA yaspAsAvamUDhadRSTiH, atrodAharaNaM / sulasAzrAvikA, sA sambaGaparitrAjakasamRddhIrupalabhyApi na saMmohaM gatA / tadevaM guNipradhAna AcAra uktaH, samprati guNapradhAnamAha-'upavUha' ityAdi, upabRMhaNaM ca sthirIkaraNaM ca upabRMhaNasthirIkaraNe, tatropabRMhaNaM nAma samAnadhArmikANAM sadguNaprazaMsanena tadRddhikaraNaM, sthirIkaraNaM dharmAd viSIdatAM tatraiva sthApanaM / vAtsalyaM ca prabhAvanA ca vAtsalyaprabhAvane, tatra vAtsalyaM samAnadhArmikANAM prItyopakArakaraNaM, prabhAvanA dharmakathAdibhistIrthaprakhyApanA / ayaM ca guNapradhAnanirdezo guNaguNinoH kathaJcidabhedarUyApanArthaH, anyathA ekAntAbhede guNanivRttI guNino'pi nivRttaH dIpa anukrama [166 -190] Baitaram.org ~ 125~ Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [37] + gAthA: dIpa anukrama [166 -190] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [1]. uddezaka: [-], mUlaM [... 37] + gAthA: ( 108-128) muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH // 61 // prajJApanA- 1 zUnyatApattiH / ete'STau darzanAcArAH // tadevamuktAH sarAgadarzanabhedAH, tadabhidhAnAJcAbhihitAH sarAgadarzanAryabhedAH // yAH mala- 4 samprati vItarAgadarzanAryAdibhedAnAha - ( se kiM tamityAdi, tadevaM darzanArthabhedAnuktvA cAritrArthame dAnAha - ) tha0 vRttau . se kiM taM caritA [ya]riyA 1, caritAriyA duvihA pa0, taM0 sarAgacaricAriyA ya bIyarAgacaritAriyA ya se kiM taM sarAgacaricAriyA ?, sarAgacaritAriyA duvihA pa0, taM0 - sudumasaMparAyasarAgacaritAriyA ya vAyarasaMparAyasarAgacarittAriyA ya se kiM taM suhumasaMparAyasarAgacaritAriyA, suDumasaMparAyasarAgacaritAriyA dubihA pa0, taM0 paDhamasamayasudumasaMparAyasarAgacaritAriyA ya apaDhamasamaya suDumasaMparAyasarAgacaritAriyA ya, ahavA carimasamayasuDumasaMparAyasarAgacaritAriyA ya acarimasamayasuhumasaMparAyasarAgacaricAriyA ya, ahavA suhuma saMparAyasarAgacaritAriyA dubihA para, taM 0 - saMkilissamANA ya vimujjhamANA ya, setaM suDumasaMparAyasarAgacaritAriyA / se kiM taM bAdarasaMparAyasarAgacaritAriyA 1, bAdaraparAyasarAgacaritAriyA dubihA pa0, taM0 - paDhamasamayabAda rasaMparAyasarAgacaritAriyA apaDhamasamayacAdarasaMparAyasarAgacaritAriyA ya, ahvA carimasamayabAdarasaMparAyasarAgacaritAriyA ya acarimasamayavAdara saMparAyasarAgacaritAriyA ya, ahavA bAdarasaMparAyasarAmacaritAriyA dubihA pa0, taM0 - paDivAI ya apaDivAI ya, setaM bAdarasaMparAyasarAgacaritAriyA, setaM sarAgacaritAriyA / se kiM taM vIyarAyacaritAriyA ?, bIyarAyacaritAriyA dubihA pa0, taM 0 -- uvasaMta kasAyavIyarAyacaricAriyA ya khINakasAyavIyarAyacaritAriyA ya se kiM taM uvasaMtakasAyavIyarAyacaritAriyA ?, uvasaMtakasAyavIyarAyacaritAriyA duvihA pa0, taM paDhamasamaya uvasaMta kasAyacIyarAyacaritAriyA ya apaDhamasama Education Internationa For Parts Only ~126~ 1 prajJApa hai nApade ka makarmAnAryajA tyAdyArya manuSyasUtraM 37 // 61 // yor Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1] ... ....- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ---- mUla [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] yauvasaMtakasAyavIyarAyacarittAriyA ya,ahavA carimasamayaupasaMtakasAyavIyarAyacarittAriyA ya acarimasamayauvasaMtakasAyavIyarAyacarittAriyA ya, setaM uvasaMtakasAyacIyarAyacaricAriyA / se kiM taM khINakasAyavIyarAyacarittAriyA, khINakasAyavIyarAyacaricAriyA duvihA pa0,0-chaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ya kevalikhINakasAyavIyarAyacaritAriyA ya / se kiM taM chaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ?, chaumatvakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA duvihA pa0, taM.-sayaMyuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya buddhabohiyachaumasthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ya / se ki taM sayaMbuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ?, sababuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA duvihA pa0,0paDhamasamayasayaMbuddhachaumatthakhINakasAyacIyarAyacarittAriyA ya apaDhamasamayasayaMyuddhachaumasthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ya, ahabA carimasamayasayaMbuddhachaumatthakhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya acarimasamayasayaMbuddhachaumatthakhINakasAyacIyarAyacarittAriyA ya / settaM sayaMbuddhakhINakasAyavIyarAyacaricAriyA |se kitaM buddhabohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ?, buddhaghohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyacaricAriyA duvihA pa0, taM-paDhamasamayabuddhabohiyachaumatthakhINakasAyacIyarAyacaricAriyA ya apaDhamasamayabuddhabohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ya, ahavA carimasamayabubohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ya acarimasamayabuddhayohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ya, se buddhabohiyachaumatthakhINakasAyavIyarAyacaricAriyA, setaM chaumatthakhINakasAyavIyarAyacarittAriyA / se kita kevalikhINakasAyavIyarAyacarittAriyA ?, kevalikhINakasAyavIyarAyacaritAriyA duvihA pa0, . sajogikecalikhINaka aatha92999999999999 dIpa anukrama [190] SAREnaturnitunational ~ 127~ Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 1majJApa prata prajApanAyAH malayAvRttI. sUtrAMka [37] // 62 // dIpa anukrama [190] sAyavIyarAyacaricAriyA ya ajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya / se kiM taM sajogikevalikhINakasAyavIyarAyacarittAriyA, sajogikevalikhINakasAyavIyarAyacarittAriyA dubihA pa0, taM-paDhamasamayasajogikevalikhINakasAyadhIyarAyacaricAriyA ya apaDhamasamayasajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya, ahavA carimasamayasajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya acarimasamayasajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya, settaM sajogikevalikhINakasAyapIyarAyacaricAriyA / se kiM taM ajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaritAriyA, ajogikevalikhINakasAya- tyAcAryavIyarAyacaricAriyA duvihA pa0,0-paDhamasamayaajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaritnAriyA ya apaDhamasamayaajogi manuSyasUtra kevalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya, ahavA carimasamayaajogikebalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya acarimasamayaajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaricAriyA ya, settaM ajogikevalikhINakasAyavIyarAyacaritAriyA, se kevalikhI. NakasAyavIyarAyacarittAriyA, senaM khINakasAyavIyarAyacaritnAriyA settaM vIyarAyacaritnAriyA / ahavA carittAriyApaMcavihA pa0,0-sAmAiacarittAriyA chedovaDAvaNIyacarittAriyA parihAravisuddhicaricAriyA muhumasaMparAyacarittAriyA ahakkhAyacaricAriyA ya / se kitaM sAmAiyacarittAriyA, sAmAiyacarittAriyA duvihA pa0,0-ittariyasAmAiyacaricAriyA ya AvakahiyasAmAiyacaricAriyA ya, settaM sAmAiyacaricAriyA / se kiM taM chedovadvAvaNiyacaricAriyA , chedovaDhAvaNiyacarittAriyA duvihA pa0,0-sAiyArachedovaDAvaNiyacaricAriyA ya niraiyArachedovahAvaNiyacaricAriyA ya, setaM chedovadyAvaNiyacarittAriyA / se kiM taM parihAravimuddhiyacarittAriyA, parihAravisuddhiyacaricAriyA 18 aeroeacher // 62 // AREauratonintamational ~ 128~ Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] duvihA pa0, taM0-nivissamANaparihArapisuddhiyacaricAriyA ya nidhihakAiyaparihAravisuddhiyacarittAriyA ya, se taM parihAravisuddhiyacarittAriyA / se kiM taM muhamasaMparAyacarittAriyA ?, muhumasaMparAyacarittAriyA duvihA pa0, taM0saMkilissamANasuhamasaMparAyacarittAriyA ya visujjhamANasahamasaMparAyacarittAriyA ya, setaM suhamasaMparAyacarittAriyA / se kiM taM ahakkhAyacaritAriyA ?, ahakkhAyacaricAriyA duvihA pa0, taM0-chaumasthaahakkhAyacarittAriyA ya kevaliahakkhAyacaricAriyA ya, se ahakkhAyacaritAriyA, settaM carittAriyA, se aNihipattAriyA, se kammabhUmagA, sevaM ganbhavatiyA, setra maNussA / (sU0 37) 'se kiM taM' ityAdi sugarma, yAvad 'ahavA carittAriyA paMcavihA pannattA taMjahA-sAmAiacarittAriyA' ityAdi, | navaraM paDhamasamaya apaDhamasamaya iti, ye teSAmevopazAntakaSAyatvAdInAM vizeSANAM prathame samaye vartante te prathamasa- mayAH, tato dvitIyAdiSu samayeSu vartamAnA aprathamasamayA, tathA 'carimasamaya acarimasamaya' iti ye teSAmevopazAntakaSAyatvAdInAM vizeSANAmantyasamaye vartante te caramasamayAH, ye tato'rvAgU dvicaramatricaramAdiSu samayeSuvartante te acrmaaH|saamaayikaadicaaritraannaaN svarUpamidam-samo rAgadveSarahitatvAd Ayo gamanaM samAyaH eSa cAnyAsAma[pi sAdhukriyANAmupalakSaNaM, sarvAsAmapi sAdhakriyANAMrAgadveSarahitatvAt , samAyena nirvRttaM samAye bhavaM vA sAmAyikaM, yadvA samAnAM-jJAnadarzanacAritrANAmAyo-lAbhaH samAyaH samAya eva sAmAyika vinayAderAkRtigaNatayA "vina dIpa anukrama [190] Halaunciarary.org ~129~ Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], -------------- uddezakaH [-], -------------- dAraM [-1, ------------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH mala- yavRttI. makarmA sUtrAMka [37]] tyAcArya dIpa |yAdibhyaH" (pA05-4-34) ityanena svArthika ikaNa, tatha sarvasAvadyaviratirUpaM, yadyapi ca sarvamapi cAritramavizeSataHprajJApasAmAyika tathA'pi chedAdivizeSairvizeSyamANamarthataHzabdAntaratazca nAnAtvaM bhajate,prathamaM punaravizeSaNAt sAmAnyazabda | nApade kaecAvatiSThate sAmAyikamiti,taca dvidhA-itvaraM yAvatkathikaM ca,tattvaraM bharatairAvateSu prathamapazcimatIrthakaratIrthevanAropitamahAtratasya zaikSakasya vijJeyaM,yAvatkathikaM pravajyAprattipattikAlAdArabhyAprANoparamAt,tacca bharatairAvatabhAbimadhyadvA nAryajAviMzatitIrthakaratIrthAntaragatAnAM videhatIrthakaratIrthAntaragatAnAM ca sAdhUnAmavaseyaM,teSAmupasthApanAyA abhAvAt , uktaM manuSyasUtraM ca-"sabamiNaM sAmAiya cheyAivisesiyaM puNa vibhinnN| avisesaM sAmAiya ciyamiha sAmannasanAe // 1 // sAvajjajo- 37 gaviraitti tattha sAmAiyaM duhA taM ca / ittaramAvakahaMti ya paDhamaM paDhamaMtimajiNANaM // 2 // titthesu aNAroviyavayassa sahassa thovakAlIyaM / sesANamAvakahiyaM titthesu videhayANaM ca // 3 // " nanu ca itvaramapi sAmAyikaM karomi bhadanta ! sAmAyikaM yAvajjIvamisevaM yAvadAyurAgRhItaM, tata upasthApanAkAle tatparityajataH kathaM na pratijJAbhaGgaH, ucyate, nanu prAgevoktaM-sarvamevedaM cAritramavizeSataH sAmAyika, sarvatrApi sAvadyayogaviratisadbhAvAt , kevalaM chedAdivizuddhivizepaivizeSyamANamarthataH zabdAntaratazca nAnAtvaM bhajate, tato yathA yAvatkathika sAmAyikaM chedopasthApanaM ca paramavizudvivizeSarUpasUkSmasaMparAyAdicAritrAvAptau na bhaGgamAskandati tathetvaramapi sAmAyikaM vizuddhivizeSarUpacchedopasthApanAvAptI, yadi hi pratrajyA parityajyate tarhi tad bhaGgamApadyate, na tasyaiva vizuddhivizeSAvAptI, ukkaM ca-"unniksa anukrama [190] ~130~ Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] 0900200 mao bhaMgo jo puNa taM ciya karei suddhayaraM / sannAmettavisiSTaM suhumaMpiva tassa ko bhaMgo ? // 1 // " tathA chedaH pUrvaparyA-18 yasya upasthApanA ca mahAvrateSu yasmin cAritre tacchedopasthApanaM, taca dvidhA-sAticAraM niraticAraM ca, tatra nirati-18 cAraM yaditvarasAmAyikavataH zaikSakasyAropyate tIrthAntarasaMkrAntI vA, yathA pArzvanAthatIrthAd barddhamAnatIrtha saMkrAmataH paJcayAmapratipattI, sAticAraM yanmUlaguNaghAtinaH punarbatocAraNaM, uktaM ca-sehassa niraiyAraM titthantarasaMkame vataM hojA / mUlaguNaghAiNo sAiyAramubhayaM ca Thiyakappe // 1 // " 'ubhayaM ceti' sAticAraM niraticAraM ca 'sthitakalpe' iti prathamapazcimatIrthakaratIrthakAle / tathA pariharaNaM parihAraH-tapovizeSaH tena vizuddhiryasmin cAritre tatparihAravizuddhikaM, tacca dvidhA-nirvizamAnakaM nirviSTakAyikaM ca, tatra nirvizamAnakA vivakSitacAritrAsevakAH, nirviSTakAyikA AsevitavivakSitacAritrakAyAH, tadanyatirekAcAritramapyevamucyate / iha nayako gaNaH-catvAro nirSizamAnakAca-| svArazcAnucAriNaH ekaH kalpasthito vAcanAcAyeM, yadyapi ca sarve'pi zrutAtizayasaMpannAH tathA'pi kalpatvAt teSA-1 mekaH kazcit kalpasthito'vasthApyate / nirvizamAnakAnAM cAyaM parihAraH-parihAriyANa u tavo jahanna majjho taheva | | ukkoso| sIuNhavAsakAle bhaNio dhIrehi patteyaM // 1 // tattha jahanno gimhe cauttha chaTuM tu hoi majjhimaoIN 1 parihArikANAM tu tapaH jaghanyaM madhyamaM tathaivotkRSTaM / zItoSNavarSAkAle bhaNitaM dhIraiH pratyekam // 1 // tatra jaghanyaM zrISme caturtha SaSTaM tu bhavati mdhym| dIpa anukrama [190] Seeeeeseci SAMEnirahini ~ 131~ Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala prata | nApade ka ya.vRttI . sUtrAMka [37]] // 64 // dIpa anukrama [190] aTThamamiha ukkoso etto sisire pavakkhAmi // 2 // sisire u jahannAI chaTThAI dasamacarimago hoi / vAsAsu aTThamAI | 1prajJApavArasapajjantago neo // 3 // pAraNage AyAma paMcasu agaho dosu'bhiggaho bhikkhe / kappaTThiyA paidiNaM karenti || emeva AyAma // 4 // evaM chammAsatavaM cariu parihAragA aNucaranti / aNucarage parihAriyapayaTTie jAva chammA- karmA|sA // 5 // kappaTTievi evaM chammAsatavaM karei sesA u / aNuparihArigabhAvaM vayaMti kappaTThiyattaM ca // 6 // eveso nAryajAaTThArasamAsapamANo u caNNio kappo / saMkhevao viseso bisesasuttAu nAyavo // 7 // kappasamattIe~ tayaM jiNaka-1 | tyAdyAryappaM yA uditi gacchaM vA / paDibajamANagA puNa jiNassagAse pabajati // 8 // titthayarasamIvAsevagassa pAse va no upa annasma / eesi jaM caraNaM parihAravisaddhiyaM taM tu // 9 // atha ete parihAravizuddhikAH kasmin kSetre kAle vA bhava-11 aSTamaM tu utkRSTamitaH zizire pravakSyAmi // 2 // zizire tu jaghanyAdi SaSThAdi dazamacaramakaM bhavati / varSAsu aSThamAvi || dvAdazaparvataka kSeyaM / / 3 // pAraNake AcAmlaM bhikSAyAM ca paJcAnAM mahaH dvayorabhigrahaH / kalpasthitA api pratidinaM kurvanti evamevAcAmla / / 4 / / evaM SaNmAsAn tapAcarikhA parihArikA anucaranti / anucarakAH parihArikapadavitA yAvatSaNmAsAn // 5 // kalpasthi // 64 // to'pyevaM paNmAsAMstapaH karoti zeSAzca / anuparihArikabhAvaM brajanti kalpasthitatvaM ca // 6 // evaM eSo'STAdazamAsapramANastu varNitaH kalpaH / satapato vizeSo bizeSasUtrAt jJAtavyaH // 7 // kalpasamAptau (parihAraM) jinakalpaM vopayanti gacchaM vaa| pratipadyamAnakAH puna[rjinasakAzAtprapadyante // 8 // tIrthakarasamIpAsevakasya pArzve na punaranyasya / eteSAM yadharaNaM parihAravizuddhikaM tattu // 9 // ~ 132~ Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1] .... ...- uddezaka: [-], ----------- dAraM [-], -- -- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] |nti ?, ucyate, iha kSetrAdinirUpaNArtha viMzatidvArANi, tadyathA-1 kSetradvAraM 2 kAladvAraM 3 cAritradvAraM 4 tIrthadvAra 5 paryAyadvAraM 6 AgamadvAraM 7 vedadvAraM 8 kalpadvAraM 9 liGgadvAraM 10 lezyAdvAraM 11 dhyAnadvAraM 12 gaNadvAraM 13 abhigrahadvAraM 14 pravrajyAdvAraM 15 muNDApanadvAraM 16 prAyazcittavidhidvAraM 17 kAraNadvAraM 18 niSpratikarmatAdvAraM 19 bhizAdvAraM 20 bandhadvAram / tatra kSetre dvidhA mArgaNA-janmataH sadbhAvatazca, yatra kSetre jAtastatra janmataH mArgaNA, yatra ca kalpe sthito vartate tatra sadbhAvataH, uktaMca-"khette duheha magmaNa jammaNao ceva saMtibhAve ya / jammaNao jahi jAto saMtIbhAvo ya jahi kappo // 1 // " tatra janmataH sabhAvatazca paJcasu bharateSu paJcakherAvateSu, na tu mahAvideheSu, na caiteSAM saMharaNamasti, yena jinakalpika iva saMharaNataH sarvAsu karmabhUmiSu akarmabhUmipuvA prApyeran , ukta ca-"khatte bharaherakhaesu honti saMharaNabajiyA niyamA"1kAladvAre-avasarpiNyAM tRtIye caturthe vArake janma, sadbhAvaH paJcame'pi, utsarpiNyAM dvitIye tRtIye caturthe vA janma, sadbhAvaH punaH tRtIye caturthe vA, uktaM ca--"osappiNIe dosu jammaNao tIsu saMtIbhAveNa / ussappiNi vivarIo jammaNao saMtibhAveNa // 1 // " notsarpi-18 NyavasarpiNIrUpe tu caturthArakapratibhAgakAle na saMbhavanti, mahAvidehakSetre teSAmasaMbhavAt 2 // cAritradvAre-saMyamasthA-18 II 1 kSetre viyaha mArgaNA janmatazcaiva sadbhAve ca / janmato yatra jAtaH sadbhAvatazca yatra kalpaH // 1 // 2 kSetre bharatairApateSu bhavanti |% saharaNavarjitA niyamAt / 3 avasarpiNyA dvayorjanmataH tisRSu sadbhAvataH / utsarpiNyAM viparIto janmataH sadbhAvena // 1 // dIpa anukrama [190] SAREaratunmmona Hinduranorm ~ 133~ Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [37] dIpa anukrama [190] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [1], uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [... 37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH // 65 // nadvAreNa mArgaNA, tatra sAmAyikasya chedopasthApanasya ca cAritrasya yAni jaghanyAni saMyamasthAnAni tAni parasparaM tulyAni, samAnapariNAmatvAt, tato'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni saMyamasthAnAnyatikramyorddha yAni saMyamasthA - nAni tAni parihAravizuddhikayogyAni tAnyapi ca kevaliprajJayA paribhAvyamAnAni asaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni tAni prathamadvitIyacAritrAvirodhIni teSvapi saMbhavAt tata UrdhvaM yAni saMkhyAtItAni saMyamasthAnAni 4 tAni sUkSmasaMparAyayathAkhyAta cAritrayogyAni, uktaM ca- "tulA jahannaThANe saMjamaThANANi paDhamabiiyANaM / tatto 4 asaMkhaloe gaMtuM parihAriyadvANA // 1 // te'vi asaMkhA logA aviruddhA caiva paDhamabiyANaM / uvariMpi tara asaMkhA saMjamaThANA u dopahaMpi // 2 // " tatra parihAravizuddhikakalpapratipattiH khakIyeSveva saMyamasthAneSu vartamAnasya bhavati na zeSeSu, yadA tvatItanayamadhikRtya pUrvapratipanno vivakSyate tadA zeSeSvapi saMyamasthAneSu bhavati, parihAravizudvikalpasamApyanantaramanyeSvapi cAritreSu saMbhavAt teSvapi ca vartamAnasyAtItanayamapekSya pUrvapratipannatvAvirodhAt, uktaM ca - "saMhANe paDivattI annesuvi hojja putrapaDivanno / tesuvi vaTTanto so tItanayaM pappa budhati u // 1 // 3 // " 1 tulyAni jaghanyasthAne saMyamasthAnAni prathamadvitIyayoH / tato'saMkhyalokAn gatvA parihArikasthAnAni // 1 // tAnyapi asaMkhyA lokA aviruddhA eva prathamadvitIyayoH / uparyapi tato'saMkhyeyAni saMyamasthAnAni dvayostu || 2 || 2 svasthAne pratipattiranyeSvapi bhavet pUrvapratipannaH / teSvapi varttamAnaH so'tItanayaM prApyocyate tu // 1 // Education internationa For Park Lise Only ~ 134~ 1 prajJApa nApade ka makarmA nAryajA tyAcArya manuSyasUtra 37 // 65 // www.rary.org Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] tIrthadvAre parihAravizuddhiko niyamatastIrthe pravartamAne eva sati bhavati, na tacchede nAnutpattyAM vA tadabhAve jAtismaraNAdinA, uktaM ca-"tityatti niyamatociya hoi sa titthaMmi na uNa tadabhAve / vigae'Nuppanne vA jaaisrnnaaiehito||1||" paryAyadvAre-paryAyo dvidhA-gRhasthaparyAyo yatiparyAyazca, ekaiko'pi dvidhA-jaghanyata utkRtazca, tatra gRhasthaparyAyo jaghanyata ekonatriMzad varSANi,yatiparyAyo viMzatiH, dvAvapi ca utkarSato dezonapUrvakoTipramANI, uktaM ca-"eyassa esa neo gihipajAo jahanniguNatIsA / jaipajAo vIsA dosuvi ukosa desUNA // 1 // 5 // " AgamadvAre-apUrvamAgarma sa nAdhIte,yasmAt taM kalpamadhikRtya pragRhItocitayogArAdhanata eva sa kRtaka-II tyatAM bhajate, pUrvAdhItaM tu visrotasikAkSayanimittaM nityamevaikAgramanAH samyak prAyeNAnusmarati, Aha ca-"appuvaM nAhijai Agamameso paDucca taM kappaM / jamuciyapagahiajogArAhaNao ceva kayakicco // 1 // puvAhIyaM tu tayaM pAyamaNusarai nicamevesa / egaggamaNo sammaM vissoyasigAikhayaheU // 2 // 6 // " vedadvAre-pravRttikAle vedataH puruSa 1 tIrthamiti niyamata eva bhavati sa tItheM na punastabhAve / vigate'nutpanne vA jAtismaraNAdimiH // 1 // 2 etasvaipa jJAtavyo gRhiparyAyo jaghanyata ekonatriMzat / yatiparyAyo viMzatiH yorapyutkarSato dezonA (pUrvakoTI) // 1 // 3 apUrva nAdhIte AgamameSa pratIya taM kalpam / yaducitapragRhItayogArAdhanatazcaiva kRtakRtyaH // 1 // pUrvAdhItaM tu tat prAyo'nusmarati nityamevaiSaH / ekApamanAH samyak vizrotasikAdizyahetoH // 2 // dIpa anukrama [190] SNEniaNP ~ 135~ Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yAH malaya. vRttI. prata sUtrAMka [37]] // 66 // vedo vA bhavet napuMsakavedo vA, na strIvedaH, striyAH parihAravizuddhikalpapratipattyasaMbhavAt , atItanayamadhikRtya punaH 1 prajJApapUrvapratipannacintyamAnaH savedo vA bhavet avedo vA, tatra savedaH zreNipratipattyabhAve upazamazreNipratipattI vA, kSapa-11 nApade kakazreNipratipattI tvaveda iti, uktaM ca-"vedo pavittikAle itthIvajo u hoi egayaro / puSapaDivanago puNa hoj| kirmAsavedo avedo vA // 2 // " kalpadvAre-sthitakalpe evAyaM nAsthitakalpe, "Thiyakappami ya niyamA" iti vacanAt, nAryajAtatrAcelakyAdiSu dazakhapi sthAneSu ye sthitAH sAdhavaH tatkalpaH sthitakalpa ucyate, ye punazcaturyu zayyAtarapiNDAdi tyAdyArya manuSyasUtraM vasthiteSu kalpeSu sthitAH zeSeSu cAcelakyAdiSu SaTkhasthitAH tatkalpo'sthitakalpaH, uktaM ca-"ThiyayAThiyaoya kappo AcelakkAiesu ThANesu / sadhesu ThiyA paThamo cau Thiya chasu aTThiyA biio||1||" AcelakyAdIni ca daza sthAnAnyamUni-"AcelakudesiyasejAyararAyapiMDakiikamme / vayajeTTapaDikamaNe mAsaM pajosavaNakappo // 1 // catvArazcA-11 vasthitAH kalpA ime-"sejAyarapiDammI cAujAme ya purisajeTTe y| kiikammassa ya karaNe cattAri avaTTiyA kappA // 1 // 8" liGgadvAre-niyamato dvividhe'pi liGge bhavati, tadyathA-dravyaliGge bhAvaliGge ca, ekenApi vinA // 66 // 1 vedaH pravRttikAle zrIvarjastu bhavatyekataraH / pUrvapratipannakaH punarbhavet savedo'vedo vA // 1 // 2 khitAsitava kalpa AcelakyAdikeSu sthAneSu / sarveSu sthitAH prathamaH caturyu sthitAH SaTsvasthitA dvitIyaH // 1 // 3 AcelakyamAdhAkarmikaM zayyAtaraH rAjapiNDaH kRti-1 karma / pratAni jyeSThaH pratikramaNaM mAsaH paryuSaNAkalpaH // 1 // dIpa anukrama [190] ~ 136~ Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [37] dIpa anukrama [190 ] pra.12. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [... 37] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [1]. muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. vivakSitakalpocitasAmAcAryayogAt 9 / lezyAdvAre - tejaHprabhRtikAsUttarAsu tisRSu vizuddhAsu lezyAsu parihAra - vizuddhikaM kalpaM pratipadyate, pUrvapratipannaH punaH sarvAkhapi kathaJcid bhavati, tatrApItarAkhavizuddhalezyAsu nAtyantasaMktizasu vartate, tathAbhUtAsu vartamAno ('pi na prabhUtakAlamavatiSThate, kiMtu stokaM, yataH khavIryavazAt jhaTityeva tAbhyo vyAvartate, atha prathamata eva kasmAt pravartate 1 ucyate, karmavazAt uktaM ca- "lesAsu visuddhA paDivajaha tIsu na uNa sesAsu / puvapaDivannao puNa hojjA sadAsuvi kahaMci // 1 // Na'yaMtasaMkilidvAsu thotraM kAlaM sa haMdi iyarAsu / cittA kammANa gaI tahA vivarIyaM (vi viriyaM) phalaM deva || 2 ||" 10 / dhyAnadvAre - dharmadhyAnena pravardhamAnena parihAravizuddhikaM kalpaM pratipadyate, pUrvapratipannaH punarArttaraudrayorapi bhavati, kevalaM prAyeNa niranubandhaH, Aha ca"jhANaMmivi dhammeNaM paDivajjara so patramANeNaM / iyaresuvi jhANesuM puvapavanno na paDisiddho // 1 // evaM ca jhANajoge uddAme tivakammapariNAmA / rodda'suvi bhAvo imassa pAyaM niraNubandho // 2 // " 11 / gaNanAdvAre - jaghanyataH trayo gaNAH pratipadyante, utkarSatastu zatasaMkhyAH, pUrvapratipannA jaghanyata utkRSTato vA zatazaH, puruSagaNanayA jaghanyataH pratipadyamAnAH saptaviMzatiH utkarSataH sahasraM, pUrvapratipannakAH punarjaghanyataH zatazaH utkarSataH sahasrazaH, Aha ca - "gaNao tinneva gaNA jahanna paDivatti sahasa ukkosA / ukosa jaddanneNaM sayasociya pucapaDivannA // 1 // sattAvIsa jahannA sadassamukosao ya paDivattI / sayaso sahassaso vA paDibanna jahannaukosA // 2 // " anyatha For Par Lise Only ~ 137~ andrary c Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA- 50 vRttI. // 17 // sUtrAMka [37]] dIpa anukrama [190] yadA pUrvapratipannaH kalpamadhyAdeko nirgacchati anyaH pravizati tadonaprakSepe pratipattau kadAcideko'pi bhavati pRthaktvaM prajJApavA, pUrvapratipanno'pyevaM bhajanayA kadAcidekaH prApyate pRthaktvaM vA, uktaM ca-"paiDivajamANa bhayaNAe~ hoja ekovi nApade ma. UNapakkheve / puvapaDivanayAci ya bhaiA eko puhuttaM vA // 1 // " 12 / abhigrahadvAre--abhigrahAzcaturvidhAH, tadyathA nuSyaprajJAdravyAbhigrahAH kSetrAbhigrahAH kAlAbhigrahAH bhAvAbhigrahAzca, ete cAnyatra carcitA iti na bhUyazcaya'nte, tatra pari panA. hAravizuddhikasyaite'bhigrahA na bhavanti, yasmAdetasya kalpa eva yathoditarUpo'bhigraho vartate, uktaM ca-"davAIaabhiggaha vicittarUvA na honti puNa kei / eassa jIakappo kappociya'miggaho jeNaM // 1 // eyami goyraaii| niyayA niyameNa niravavAdA ya / tappAlaNaM ciya paraM eassa visuddhiThANaM tu // 2 // " 13 / pratrajyAdvAre-nAsAvanyaM pratrAjayati, kalpasthitireSetikRtvA, Aha ca-"pavAveina eso annaM kappaTiitti kAuNaM" iti, upadezaM punaryathAzakti prayacchati 14 / muNDApanadvAre'pi nAsAvanyaM muNDayati, atha pravrajyAnantaraM niyamato muNDanamiti pravrajyAgrahaNenaiva tad gRhItamiti kimarthaM pRthagadvAraM ?. tadayaktaM. pravrajyAdvAre niyamato muNDanasthAsaMbhavAt, ayogyasya kazcidattAyAmapi pravrajyAyAM punarayogyatAparijJAne muNDanAyogAt, ataH pRthagidaM dvAramiti 15 / praayshcittvidhi-8||7|| dvAre-manasA'pi sUkSmamapyaticAramApannasya niyamatazcaturgurukaM prAyazcittamastha, yata eSa kalpa ekAgratApradhAnaH, tatastadbhaGge gurutaro doSa iti 16 / kAraNadvAre-tathA kAraNaM nAmAlambanaM tatpunaH suparizuddhaM jJAnAdikaM tacAsya na atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkane mudraNa-doSa: vartate- 'sU0 37' sthAne 'sU0 38' iti mudritaM ~ 138~ Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [37]] vidyate yena tadAzrityApavAdasevitA syAt , epa hi sarvatra nirapekSaH kliSTakarmakSayanimittaM prArabdhameva khaM kalpaM yathoktavidhinA samApayan mahAtmA vartate, uktaM ca-kAraNamAlaMbaNamo taM puNa nANAi suparisuddhaM / eassa taM na vijai uciyaM tavasAhaNo pAyaM // 1 // savattha niravayakkho ADhattaM ciya daI samANato / baTTA esa mahappA kiliTTakammakkhayanimittaM // 2 // " 17 / niSpratikarmatAdvAre-eSa mahAtmA niSpratikarmazarIraH akSimalAdikamapi kadAcinnApanayati, na ca prANAntike'pi samApatite vyasane dvitIyaM padaM sevate, uktaM ca-"nippaDikammasarIro acchimalAI vi nAvaNei sayA / pANantie'viya mahAvasaNaMmi na vaTTae bIe // 1 // appabahuttAloyaNavisayAtIo uN hoi esatti / ahavA suhabhAvAo bahugaM eyaM ciya imassa // 2 // "18 / bhikSAdvAre-bhikSA vihArakramaca tRtIyasyA pIrubhyAM bhavati, zeSAsu ca pauruSISu kAyotsargaH, nidrA'pi cAsyAlpA draSTavyA, yadi punaH kathamapi javAbalamassI parikSINaM bhavati tathA'pyeSo'viharannapi mahAbhAgo na dvitIyapadamApadyate, kintu tatraiva yathAkalpamAtmIyaM yogaM vidadhAtIti, uktaM ca-"taiyAe porasIe bhikkhAkAlo bihArakAlo u / sesAsu ussaggo pAyaM appA ya niddatti // 1 // jaMghAvalaMmi khINe aviharamANo'pi na paramAvaje / tattheva ahAkappaM kuNai u joga mahAbhAgo // 2 // " 19 / (pandhe|'STa sasa vA 20) ete ca parihAravizuddhikA dvividhAH, tadyathA-itvarA yAvatkathikAzca, tatra ye kalpasamAptyanantaraM | tameva kalpaM gacchaM vA samupayAsyanti te itvarAH, ye punaH kalpasamAtyanantaramavyavadhAnena jinakalpa pratipatsyante te dIpa anukrama [190] amana K aranora ~139~ Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...37] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: kApanA prata mala. sUtrAMka [37]] dIpa yAvatkathikAH, uktaM ca "ittariya therakappe jiNakappe Avakahiyatti" atra sthavirakalpagrahaNamupalakSaNaM, khakalpe ceti draSTanyaM, tattvarANAM kalpaprabhAvAd devamanuSyatairyagyonikRtA upasargAH sadyoghAtina AtakA atIvAviSayAzca vedanA na prAduSpanti, yAvatkathikAnAM saMbhaveyurapi, te hi jinakalpaM pratipatsyamAnA jinakalpabhAvamanuvidadhati, nApade ma manuSyArya jinakalpikAnAM copasargAdayaH saMbhavantIti, uktaM ca-"ittariyANuvasaggA AtaMkA veyaNA ya na hayanti / Avaka majJApanA. hiyANa bhaiA0" iti / tathA sUkSmo lobhAMzAvazeSaH saMparAyaH kaSAyodayo yatra tat sUkSmasaMparAyaM, taca dvidhA 38 vizudhyamAnaka saMklizyamAnakaM ca, tatra vizudhyamAnaka kSapakazreNimupazamaNi cA samArohataH, saMklizyamAnakaM tUpazamazreNitaH pracyavamAnasya / 'athAkhyAta'miti athazando yathArthe Ara abhividhau yAthAtathyenAbhividhinA vA yatkhyAtaM-kathitaM akapArya cAritramiti tadayAkhyAtaM, uktaM ca-"ahasaddo(u) jahatthe Alo'bhivihIeN khiy-1|| makkhAyaM / caraNamakasAyamuiyaM tamahakkhAyaM jahakvAyaM // 1 // " 'yathAkhyAta'miti dvitIyaM nAma, tasyAyamanvartha:yathA sarvasmin loke khyAtaM-prasiddha akaSAyaM bhavati cAritramiti tathaiva yad tad yathAkhyAtaM, taca dvidhA-chAmasthikaM kaivalikaM ca, tatra chAnasthikamupazAntamohaguNasthAnake kSINamohaguNasthAnake vA kaivalikaM sayogikevalibhavamayogikevalibhavaM ca / 'set' ityAdi upasaMhArakadambasUtraM sugama // tadevamuktA manuSyAH, samprati devapratipAdanArthamAha anukrama [190] atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkane mudraNa-doSa: vartate- 'sU0 37' sthAne 'sU0 38' iti mudritaM ~140~ Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [38] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka Voo9999999092e [38] se ki taM devA !, devA caubidA pa0,0-bhavaNavAsI vANamaMtarA joisiA cemANiA / se kiM taM bhavaNavAsI ?, bhavaNavAsI dasavihA pa0, taM0--asurakumArA nAgakumArA suvanakumArA vijukumArA aggikamArA dIvakumArA udahikumArA disAkumArA bAukumArA thaNiyakumArA, te samAsao dubihA pa0, taM-pajattagA ya apaattagA ya, setaM bhvnnvaasii| se kiM taM vANamaMtarA, vANamaMtarA ahavihA pa0,0-kinnarA kiMparisA mahoragA gaMdhavA jakkhA rakkhasA bhUyA pisAcA, te samAsao duvihA pa0, taM0-pajatagA ya apaJjattayA ya, senaM vANamantarA / se kiM taM joisiyA, joisiyA paMcavihA pa0,0-caMdA sUrA gahA nakkhacA tArA, te samAsao duvihA pa0,0-pajacagA ya apajattagAya, setaM joisiyA // se ki taM vemANiyA, mANiA duvihA pa0,0-kappovagA ya kappAIyA ya, se kiM taM kappovagA, kappovagA vArasavihA pa0, taM0-sohammA IsANA saNaMkumArA mAhiMdA baMbhaloyA latayA mahAsukA sahassArA ANayA pANayA AraNA akSuyA, te samAsao dubihA pa0, taM0-pajatcagA ya apajattagA ya, se taM kappovagA / se ki kappAIyA, kappAIyA duvihA pa0, 0-vijagA ya aNuttarovavAiyA ya, se kiM taM geviagA, gevijagA navavihA pa0, 0-hidvimahihimagevinagA hihimamajhimagevijagA hihimauvarimagevijagA majjhimahehimagevijagA majjhimamajjhimagevijagA majjhimauvarimagevijagA uvarimahehimovijagA uvarimamajhimagevijagA uvarimaucarimamevijagA, te samAsao duvihA pa0, ta-pajattagA ya apajacagA ya, secaM gecijagA / se kiM te azuttaroSavAiyA , azuttarovavAiyA paMcavihA 50, 0-- vijayA vejayantA jayantA aparAjitA sabasiddhA, te samAsao duvihA pa0,0-pajatagA ya apajacayA ya,,secaM seeeeeeeeeee dIpa anukrama [191] SIXhunaturamom atra paJcaindriya-jIvasya prajJApanA madhye devayonika-jIvasya prajJApanA Arabhyate ~141~ Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [38] dIpa anukrama [191] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 69 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [38] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [1], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. aNuttarovavAha, settaM kRppAIyA, settaM vemANiA, setaM devA, settaM paMciMdiyA, settaM saMsArasamAvannajIvapannatraNA, se caM jIvapaNA, setaM padmavaNA / / (sU0 38 ) patravaNAe bhagavaIe paDhamapayaM sammataM / 'se kiM taM' ityAdi, atha ke te devAH 1, sUrirAha devAzcaturvidhAH prajJaptAH, tadyathA-bhavanavAsino vyantarA jyotiSkA vaimAnikAH, tatra bhavaneSu vasantItyevaMzIlA bhavanavAsinaH, etad bAhulyato nAgakumArAdyapekSayA draSTavyaM, te hi prAyo bhavaneSu vasanti kadAcidAvAseSu, asurakumArAstu prAcuryeNAvAsesu kadAcid bhavaneSu, atha bhavanAnAmAvAsAnAM ca kaH prativizeSaH 1, ucyate, bhavanAni vahirvRttAnyantaH samacaturasrANi adhaH puSkarakarNikAsaMsthAnAni, AvAsAH kAyamAnasthAnIyA mahAmaNDapA vividhama NiratnapradIpaprabhAsitasakaladikcakravAlA iti / antaraM nAmAva kAzaH, tabehAzrayarUpaM draSTavyaM vividhaM bhavananagarAvAsarUpamantaraM yeSAM te vyantarAH / [ tatra bhavanAni ratnaprabhAyAH prathame ratnakANDe uparyadhazca pratyekaM yojanazatamapahAya zeSe aSTayojanazatapramANe madhyabhAge bhavanti, nagarANyapi tiryagloke, tatra tiryagloke yathA jambUdvIpadvArAdhipatervijayadevasyAnyasmin jambUdvIpe dvAdazayojana sahasrapramANA nagarI, AvAsAH triSvapi lokeSu tatrordhvaloke paNDakavanAdAviti ] athavA vigatamantaraM manuSyebhyo yeSAM te vyantarAH tathAhi - manuSyAnapi cakravartiSAsudevaprabhRtIn nRtyavadupacaranti kecid vyantarA iti manuSyebhyo vigatAntarAH, yadivA vividhamantaraM - zailAntaraM kandarAntaraM vanAntaraM vA AzrayarUpaM yeSAM te vyantarAH, prAkRtatvAcca sUtre 'vANamantarA' For Pale One ~ 142~ 1 prajJApa nApade devaprajJApanA sU. 38 // 69 // Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [38] dIpa anukrama [191] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [1], uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [38] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH iti pAThaH, yadivA 'vAnamantarAH' iti padasaMskAraH, tatreyaM vyutpattiH vanAnAmantarANi vanAntarANi teSu bhavAH vAnamantarAH, pRSodarAditvAd ubhayapadAntarAlavartimakArAgamaH, tathA dyotayanti - prakAzayanti jagaditi jyotIMSivimAnAni, auNAdikI zabdavyutpattiH teSu bhavA jyotiSkAH "adhyAtmAdibhyaH" iti ikaN, tata "ivarNovarNadosisaH" iti ikaNa AderikArasya lopaH, anabhidhAnAcca vRddhyabhAvaH, yadivA dyotayanti - ziromukuTopagUhibhiH prabhAmaNDalakalpaiH sUryAdimaNDalaiH prakAzayantIti jyotiSo devAH sUryAdayaH, tathAhi sUryasya sUryAkAraM mukuTAgramAge cihnaM candrasya candrAkAraM nakSatrasya nakSatrAkAraM grahasya grahAkAraM tArakasya tArakAkAraM taiH prakAzayantIti, Aha ca tasvArtha bhASyakRt - " dyotayantIti jyotIMSi - vimAnAni teSu bhavA jyotiSkAH, yadivA jyotiSo devAH jyotiSa eva jyotiSkAH, mukuTaiH ziromukuTopagUhibhiH prabhAmaNDalairujvalaiH sUryacandragrahanakSatratArakANAM maNDalairyathAkhaM cihervirAjamAnA dyutimanto jyotiSkA bhavantIti / tathA vividhaM mAnyante - upabhujyante puNyavadbhirjIvairiti vimAnAni teSu bhavA vaimAnikAH // samprati eteSAmeva krameNa bhedAnabhidhitsurAha-- 'se kiM taM bhavaNavAsI' ityAdi, asurAzca te kumArAzca asurakumArAH, evaM nAgakumArA ityAdyapi bhAvanIyam, atha kasmAdete kumArA iti vyapadizyante 1, ucyate, kumAravacceSTanAt, tathAhi -- kumArA ivaite sukumArA mRdumadhuralalitagatayaH zRGgArAbhiprAyakRta viziSTaviziSTatarottararUpakriyAH kumAravaboddhatarUpaveSa bhASAbharaNapraharaNAvaraNayAnavAhanAH kumAravacolva For Pale Only ~143~ nerary.org Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [38] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [38] prajJApanAyA: malayavRttI. // 7 // dIpa NarAgAH krIDanaparAba tataH kumArA iva kumArA iti // 'kiMnarA' ityAdi kinnarA dazavidhAH, tdythaa-kinnrH| 1prajJApakiMpuruSAH kiMpuruSottamAH kiMnarottamAH hRdayaGgamI rUpazAlinaH aninditAH manorA ratipriyAM ratizreSThAH / kiMpu-IN nApade deruSA dazavidhAH, tadyathA-puruSAH satpuruSAM mahApuruSAH puruSavRSabhAH puruSottamo atipuruSarSAM mahAdevA marutaH meru vaprajJApaprabhoH yazasvantaH / mahoragA dazavidhAH, tadyathA-bhujagA bhogazAlinaH mahAkAyaryA atikAryAH skandhazAlinI nA sU.30 manorA mahAvegA mahe(hA)yA merukAntA bhAvantaH / gandharSA dvAdazavidhAH, hAhAH haH tumbaravaH nAradoH RSi-18 vAdikA bhUtivAdikAH kAdambA mahAkAdambA raivatAH vizvAvasavaH gItaratayaH gItayazasaH / yakSAstrayodazavidhAH, tadyathA-pUrNabhadrA mANibhadrA vetabhadro haritabhadroH sumanobhadro vyatipAtikabhIH subhadrAH sarvatobhadrA manuSyapakSI banAdhipatayaH panAhArI rUpayakSI yakSottamAH / rAkSasAH sapsavidhAH, tadyathA-bhImo mahAmImA vinA vinAyako jalarAkSaso rAkSasarAkSA jsraaksssaaH| bhUtA navavidhAH, tadyathA-murUpAH pratirUpo atirUpI bhUtottoH skando mahAskA mahAvegAH praticchA aakaashgaa| pizAcAH SoDazavidhAH, tadyathA-kUSmANDAH paTakAH sujA(jo)pA Ahiko kAlo mahAkAlA cokSA acoAH tAlapizAcA mukharapizAcI adhastArakA dehI videhI mahAdehI // 70 // tUSNIko vanapizAcoM iti / 'kappovagA kappAIya'ci kalpa:-AcAraH sa ceha indrasAmAnikatrAyastriMzAdinyavahArarUpaH tamupagAH-prAptAH kalpopagAH saudharmezAnAdidevalokanivAsinaH, yathoktarUpaM kalpamatItA:-atikA anukrama [191] AREautatin international ~144 ~ Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [38] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka ntAH kalpAtItAH-adhastanApastanauveyakAdinivAsinaH te hi sarve'pyahamindrAH tato bhavanti klpaatiitaaH|| kalpopagAn darzayati-'sohammA IsANA' ityAdi, saudharmadevalokanivAsinaH saudharmAH IzAnadevalokanivAsina IzAnAH evaM savetrApi bhAvanIyaM, bhavati ca tAtsthyAt tabapadezaH, yathA 'paJcAladezanivAsinaH pazcAlA hAta // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM prathamaM prajJApanAkhyaM padaM samarthitamiti // (granthA1887) [38] eeeeeeeeeeeeee 0000 dIpa - anukrama [191] See atra pada (01) "prajJApanA" parisamAptam ~145~ Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata mazApanAyA malayavRttI. sUtrAMka kaLa08 [39] // 71 // dIpa tadevaM vyAkhyAtaM prathamapadaM, samprati dvitIya padamArabhyate, tasya cAyamamisaMbandhaH-prathamapade pRthvIkAyAdayaH prarU-181 pitAH, iha tu teSAmeva sthAnAni prarUpyante, tatra cedamAdisUtram pade pR. kahiNaM bhNte| bAdarapuDhavIkAiyANaM pattagANaM ThANA pa01, goyamA! sahANeNaM ahasu puDhavIsu, taM0-yaNappamAe vyazejaH sakarappabhAe vAluyappabhAe paMkappabhAe dhUmappamAe tamappabhAe tamatamappabhAe IsIppambhArAe, aholoe pAyAlesu bhava sthAnAni Nesu mavaNapatthaDesu niraesu nirayAvaliyAsu nirayapatthaDesu, uhaloe kappesu vimANesu vimANAvaliyAsu vimANapatthaDesu, tiriyaloe TaMke kUDesu selesu siharIsu panbhAresu vijaemu vakkhAresu vAsesu vAsaharapavaesu velAsu veDyAsu dAresu toraNesu dIvesu samuddesu, ettha NaM vAyarapuDhavIkAiyANaM paJjattagANaM ThANA pa0, uvavAeNaM loyassa asaMkheabhAge samugdhAyeNaM loyassa asaMkhekhabhAge sahANeNaM logassa asaMkheabhAge / kahi Na maMte ! bAdarapuDhavIkAiyANaM apanattagANaM ThANA pa01, goyamA ! jattheva bAdarapuDhavIkAiyANaM pajjattagANaM ThANA pannatA tattheva bAdarapuDhavIkAiyANaM apajattagANaM ThANA pa0, uvavAeNaM sabaloe samugdhAeNaM sacaloe sahANeNaM loyassa asaMkheJjaimAge / kahi NaM bhaMte ! suhumapuDhaSIkAiyANaM pajjatagANaM apajjattagANa ya ThANA pa01, goyamA ! suhumapuDhacIkAiyA je pajjattagA je apajattagA te satve egavihA avisesA // 71 / / aNANacA sabaloyapariyAvanagA pa0 samaNAuso! / kahi NaM bhante ! bAdaraAukAiyANaM pajjattagANaM ThANA pa01, goyamA! sahANeNaM sattasu ghaNodahIsu sattasu ghaNodahivalayesu aholoe pAyAlesu bhavaNesu bhavaNapatthaDesu uhaloe kappesu vimA anukrama [192] atha pada (02) "sthAnaM" Arabhyate atra pRthvi-apa-tejaskAyika jIvAnAma sthAnAni kathyate ~ 146~ Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [39] dIpa anukrama [192] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [39] uddezaka: [-] dAraM [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. vimANAvaliyA vimANapatthaDesu tiriyaloe agaDesu talAyesu nadIsu dahesu bAvIsu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu vilesu vilapatiyAsu ujjhareSu nijjharesu cillalaesu pallalaesu vappaNesu dIvesu samuddesu sadhesu caiva jalAsaesu jalaTThANesu ettha NaM bAdaraAukAyANaM pajjattagANaM ThANA 50, uvavAeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge samugdhAyeNaM loyasta asaMkhejjahabhAge sahANeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge / kahi NaM bhaMte! bAdaraAukAiyANaM apajjatagANaM ThANA pa0 1, goyamA ! jattheva vAdaraAukAiyANaM pajjattagANaM ThANA pa0 tatveva bAdaraAukAzyANaM apajjatagANaM ThANA pa0 upavAeNaM sabaloe samugdhAyeNaM sabaloe sahANeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge / kahi NaM bhaMte / sudumaAukAiyA pajjattagANaM apajjattagANaM ThANA pa0 1, goyamA / suDumaAukAiyA je pajjattamA je apajjatagA te save gavidA avisesA aNANattA sabaloyapariyAvannagA pa0 samaNAuso ! kahi NaM bhaMte ! vAyarateDakAiyANaM pajjattagANaM ThANA pa0, goSamA ! sahANeNaM aMtomaNussakhete aDDAijjesu dIvasamuddesu nidAghAyeNaM panarasasu kammabhUmIsu vAghAyaM paca paMcasu mahAvidehesu ettha NaM cAdarateukAiyANaM pajjattagANaM ThANA pa0 ubavAeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge samugdhAraNaM logassa asaMkhejjaibhAge sahANeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge / kahi NaM mante / vAmaratejakAiyANaM apajjatagANaM ThANA 50, goyamA ! jattheva vAyara ukAiyANaM pajjatagANaM ThANA tattheva vAyarateDakAiyANaM apajjattagANaM ThANA pa0, uvavAraNaM loyassa dosu ukavADesu tiriyaloyataTTe ya sammugdhAeNaM sabaloe sahANeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge / kahi NaM maMte / suDumateukAiyANaM For Pasta Use Only ~ 147~ 591 15le ary org Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [39] dIpa anukrama [192] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 72 // Eticatur "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [39] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita ...... pajjatagANa ya apaatagANa tha ThANA pa0 1, goyamA ! suDumate kAiA je paattagA je apaattagA te sabe egavihA avisesA aNANatA sabaloyapariyAvanagA pa0 samaNAuso ! (sU0 39) 'kahiM'ti kasmin, zabdo vAkyAlaGkAre, bhadanteti paramagurvAmantraNe, bAdarapRthvI kAyikAnAM paryAptAnAM sthAnAni - khasthAnAdIni 'prajJaptAni ?' prarUpitAni, evaM gautamakhAminA prazne kRte bhagavAnAha vardhamAnakhAmI - 'goyamA / saTTANeNaM' ityAdi, nanu gautamo'pi bhagavAnupacitakuzalamUlo gaNadharaH tIrthakara bhASitamAtRkApadazravaNamAtrAvAsaprakRSTazrutajJAnAvaraNakSayopazamazcaturdaza pUrvavit sarvAkSarasannipAtIti vivakSitArthapratijJAnasamanvita eva tataH kimarthaM pRcchati ? na hi caturdazapUrvavidaH sarvotkRSTazrutalabdhisamanvitasya kiJcitprajJApanIyamaviditamasti yata uktam- "saMkhAIe vibhave sAhai jaM vA paro u pucchejA / na ya NaM aNAisesI viyANaI esa chaumattho // 1 // " satyametat, kevalaM jAnanneva gautamakhAmI bhagavAnanyatra vineyebhyaH pratipAdya tatsaMpratyayanimittaM vivakSitamartha pRcchati, yadivA prAyaH sarvatra gaNadharapraznatIrthakara nirvacanarUpaM sUtramato bhagavAnAryazyAmo'pi itthameva sUtraM racayati, athavA saMbhavati tasyApi gaNabhRto gautamakhAmino'nAbhogaH, chadmasthatvAt uktaM ca na hi nAmAnAbhogazchadmasthasyeha kasyacid nAsti / jJAnAvaraNIyaM hi jJAnAvaraNaprakRti karma // 1 // tato jAtasaMzayaH san pRcchatIti na kazcid 1 saMkhyAtItAnapi bhavAn kathayati yaM vA paraH pRcchet| naivenaM anatizAyI vijAnAtyeSa chadmasthaH // 1 // For Park Use Only ~148~ 2 sthAna pade pRvyatejaH sthAnAni sU. 39 // 72 // Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [39] doSaH, 'goyamA' iti lokaprathitamahAviziSTagotrAbhidhAyako'yamAmaNadhvaniH,he gautamagotreti bhAvArthaH / 'stttthaa-18|| gaNaM' iti khasthAnaM yatrAsate bAdarapRthvIkAyikAH paryAsAH AsInAzca varNAdivibhAgenAdeSTuM zakyante tatvasthAna-18 miti bhAvaH, svasthAnagrahaNamupapAtasamudUpAtasthAnanivRttyartha, tena khasthAnena khasthAnamaGgIkRtyeti bhaavH| aSTAsu |pRthvIpu sarvatra cAdarapRthvIkAyikAnAM paryAptAnAM sthAnAnIti yogaH, tA eva aSTau pRthvI magrAhamAha-'taMjahA' ityAdi, ratnaprabhAyAM yAvadaSTamyAmIpatprAgbhArAyAm , tathA'dholoke pAtAleSu pAtAlakalazepu-valayAmukhaprabhRtiSu bhavaneSu-bhavanapatinikAyAvAsarUpeSu, bhavanaprastaTeSu-bhavanabhUmikArUpeSu, iha bhavanagrahaNena bhavanAnAmeva kevalAnAM grahaNaM, bhavanaprastaTagrahaNena tu bhavanAnAmapAntarAlasyApi / tathA narakepu-prakIrNakarUpeSu narakAvAsepu, narakAvalikAsu-AvalikAvyavasthiteSu narakAvAseSu, narakaprastaTepu-narakabhUmirUpeSu, atrApi narakanarakAvalikAgrahaNena kevalA eva narakAvAsAH parigRhyante, narakaprastaTagrahaNena tu narakApAntarAlamapi / U loke kalpeSu-saudharmikAdikalpeSu, anena dvAdazadevalokaparigrahaH, vimAneSu-aveyakasaMbandhiSu prakIrNakarUpeSu, vimAnAvalikAsu-AvalikApraviSTeSu / vayakAdivimAnepu, vimAnaprastaTeSu vimAnabhUmikArUpeSu, atrApi prastaTagrahaNaM vimAnApAntarAlabhAvinAmapi yathAsaMbhavabhAvinAM pAdaraparyAptapRthvIkAyikAnAM sthAnaparigrahArtha, tathA tiryagloke TaGkeSu-chinnaTaGkeSu kUTepu-siddhAyatanakUTaprabhRtiSu zaileSu-zikharahInaparvateSu zikhariSu-zikharayukkeSu parvateSu prAgbhAreSu-IpatkuleSu vijayepu-kacchAdiSu dIpa anukrama [192] ma.13 REmbriend albumtaram.org ~ 149~ Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [39] dIpa anukrama [192] prajJApanAyAH mala50 vRttI. // 73 // "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [39] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. aratoni - vakSaskAreSu vidyudyamAdiSu marmateSu varSeSu bharatAdiSu varSadhareSu - himavadAdiparvateSu velAsu- samudrAdipAnI ramaNabhU| mithu vedikAsu jambUdvISajagatyAdisaMbandhinISu dvAreSu vijayAdiSu toraNeSu - dvArAdisaMbandhiSu kiM bahunA 1, sAmastyena sarveSu dvIpeSu sarveSu samudreSu, 'ettha NaM' ityAdi, atraiteSu sthAneSu vAdarapRthvIkAyikAnAM paryAptAnAM sthAnAni prajJaptAni mayA anyaizva tIrthakRdbhiH, 'uvadhAraNaM' ityAdi, upapatanamupapAtaH, vAdarapRthvIkAyikAnAM paryAsAnAM yadanantaramuktaM sthAnaM tatprAtyAbhimukhyamiti bhAvaH tenopapAtena, upapAtamaGgIkRtyeti bhAvaH, lokasya - caturdazarajjvAtmakasyAsaMkhyeye bhAge, atraike vyAcakSate - RjusUtranavo vicitraH tato yadA paristhUraRjusUzranayadarzanena bAdarapRthvIkAyikAH paryAptAzcintyante tadA ye svasthAnaprAptA AhArAdiparyAptiparisamAtyA viziSTavipAkato bAdaraparyAptapRthvIkAyikAyurvedayante te eva draSTavyAH, nApAntarAlagatAvapi tadAnIM vipAkAyurvedanAsaMbhavAt, khasthAnaM ca teSAM ratnaprabhAdikaM samuditamapi lokasyAsaMkhyeyabhAge vartate, tata upapAtenApi lokasyAsaMkhyeyabhAgatA veditavyA, anye tvabhidadhati-paryAptA hi nAma bAdarapRthvIkAyikAH sarvastokAH, tataste'pAntarAlagatAvapi parigRkSamANA lokasyAsaMkhyeyabhAge eSeti na kazciddoSaH, tathA ca samudghAtenApi lokasyAsaMkhyeyabhAge eva vakSyante, anyathA samudrayAtAvasthAyAmapi svasthAnAtirekeNa kSetrAntaravartitvasaMbhavAdasaMkhyeyabhAgavartitA nopapadyate iti, tattvaM punaH kevalino vidanti viziSTazrutavido vA / tathA 'samugdhAeNaM logassa jasaMkhejabhAge' iti samudghAtena - samudraghAtamadhikRtya For Parts Only ~ 150~ 2 sthAna pade pR vyatejaH sthAnAni sU. 39 // 73 // rary or Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [39] celerate erserseasesesed lokasyAsaMkhyeyabhAge, iyamatra bhAvanA-padA cAdaraparyAptAH pRthvIkAyikAH sopakramAyuSo nirupakramAyuSo vA tribhA-11 gAdyavazeSAyuSaH pArabhaSikamAyurSadA mAraNAntikasamudghAtena samavahanyante tadA te vikSiptAtmapradezadaNDA api lokasyAsaMkhyeyatame eva bhAge vartante, stokatvAd , bAdarapRthvIkAyikaparyAptAyuzcAdyApyakSINamiti paryAptavAdarapRthvIkAyikA api labhyante / iha pUrva pRthacyAdiSu khasthAnamAtramuktam , idAnI khasthAnenApi kiyati lokasya bhAge vatante iti nirUpayati-saTTANeNaM logassa asaMkhijbe mAge' iti, khasthAnaM ratnaprabhAdi, taca samuditamapi lokasyAsaMkhyeyabhAgavarti, tathAhi-laprabhA azItiyojanasahasrAdhikalakSapramANapiNDamAvA, evaM zeSA api pRthvyaH khakhadhana|bhAvena vaktavyAH pAtAlakalazA api yojanalakSAvagAhA narakAvAsAH trisahasrayojanocchyAH vimAnAnyapi dvAtriMzadyojanazatavAhalyAni tataH sarveSAmapi parimitabhAvAt samuditAnAmapyasaMkhyeyabhAgavartiteveti / bAdarAparyAptapRthvIkAyikasUtre 'uvavAeNaM sabaloe samugdhAeNaM sabaloe' iti, ihAparyAptA bAdarapRthvIkAyikA apAntarAlagatAvapi svasthAne'pi cAparyAsavAdarapRthvIkAyikAyurviziSTavipAkato vedayante tathA devanairayikavarjebhyaH zeSasarvakAyebhyazthotpadyante, udvRttA api ca devanairapikavarjeSu zepeSu sarveSvapi sthAneSu gacchanti, tato'pAntarAlagatAvapi vartamAnA amI gRhyante, atiprabhUtAzca khabhAvato'pI(to'mI i)tyupapAtena samudghAtena (ca) sarvaloke vartante / anye tvabhidadhati-khabhAvata evAmI bahava iti upapAtena samudghAtena ca sarvalokavyApinaH, tatropapAtaH kepAMcidU RjugatyA dIpa anukrama [192] SAREaratimantiational Tanasurary.org ~ 151~ Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApacAyAH mala vRttA . [39] dIpa keSAMcid vakragatyA / tatra RjugatiH supratItA, vakrasthApanA caivam , jatra yadaiva prathamaM vakrameke saMharanti tadaivApare 2 sthAnatadvakradezamApUrayanti, evaM dvitIyavakradezasaMharaNe'pi vakrotpattAvapi pravAhato nirantaramApUraNaM bhAvanIyam / 'saTTA- pade pR. NaNaM logassa asaMkhejahabhAge' iti yathA paryApsAnAM bhAvitaM tathA'paryAptAnAmapi bhAvanIyam , tannitrayA teSAmu- vyatejaH tpAdabhAvAt / sUkSmapRthivIkAyikaparyAptAparyAsasUtre 'je pajjattA apajjatA te sake egavihA avisesA aNANattA | sthAnAni sabaloyapariyAvannagA' iti sUkSmapRthivIkAyikA ye paryApsA ye cAparyAptAH te sarvepyekavidhA:-ekaprakArAH, prAkRtaM / svasthAnAdivicAramadhikRtya bhedAbhAvAt , avizeSA-vizeSarahitAH, yathA paryAptAstathetare'pIti bhAvaH 'anAnAtvA / nAnAtvavarjitAH, dezabhedenAlakSitanAnAtvA ityarthaH, kimuktaM bhavati ?-eNyAdhArabhUteSvAkAzapradezeSu eke teSveva itare'pIti, sarvalokaparyApannAH-sarvalokavyApinaH, upapAtasamudghAtasvasthAnaH prajJaptAH mayA anyaizca RSabhAdi-131 bhistIrthakadUbhiH, anena Agamasya kathaMcid nityatvamAveditam, he zramaNa ! he AyuSman ! AmantraNamidaM bhagavavayukta gautamasya / evamapkAyikasUtrANyapi bAdarasUkSmaviSayANi / navaraM-paryAptavAdarAkAyikasUtre 'sattasu paNodahivala-18 esutti' sapta ghanodadhivalayAni khakhapRthivIparyantabeSTakAni valayAkArANi / 'aholoe pAyAlesutti' pAtAlakala || // 74 // zeSu valayAmukhaprabhRtiSu, teSvapi dvitIye tribhAge dezataH, tRtIye tribhAge sarvAtmanA jalabhAvAt / bhavaneSu kalpeSu vimAneSu ca jalaM bApyAdiSu, vimAnAdIni cAtra kalpagatAni veditavyAni, aveyakAdiSu vApInAmasaMbhavato jalA-18 anukrama [192] HOLama SAREBIEathrilledonel ~ 152~ Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [39] saMbhavAt / avaTAH kRpAH / taDAgAni pratItAni / nadyo gaasindhuprbhRtyH| hRdAH pAhadAdayaH / pApyazcaturasrAkArAH / tA eva vRttAkArAH puSkariNyaH, yadivA puSkarANi panAni vidyante yAsu tAH puSkariNyaH / dIrghikA RjulaghunadyaH / tA eva vakrA guMjAlikA / bahUni kevalakevalAni puSpAvakIrNAni sarAMsItyucyante / tathA bahUni| sarAMsi ekapalayA vyavasthitAni sarapakistA baddhayaH sarapaktayaH / tathA yeSu saraHsu pazyA vyavasthita kUpodaka praNAlikayA saMcarati sA sarAsara-paktiH, tA bahavaH saraHsarapakyaH / bilAnIva bilAni khabhAvaniSpannA jagatyAdiSu kUpikAsteSAM patayo pilapatayaH / ujjharA giriSvambhasA prasravAH / te eva sadAvasthAyino nirjhraaH| chilarANi-akhAtAH stokajalAzrayabhUtA bhUpradezA giripradezA vA / palbalAni akhAtAni sarAMsi / vaprAH kedaaraaH| kiM bahunA 1, sarveSveva jalAzayeSu, etadeva vyAcaSTe-jalasthAneSu / zeSabhAvanA prAgvat / adhunA bAdaraparyAptatejAkAyikasthAnAni pRcchati-'kahiNaM bhaMte ! bAdarateukAiyANaM' ityAdi praznasUtra sugarma, bhagavAnAha-'goyamA!' ityAdi, gItama | 'khasthAnena' khasthAnamaGgIkRtya antarmanuSyakSetre-manuSyakSetramadhye ityarthaH, arddha tRtIyaM yeSAM te addhtRtiiyaaH| tatrAntarmanuSyakSetrasthAI tRtIyaM samudrANAM na vidyate itIdaM vizeSaNaM dvIpAnAM draSTavyaM, dvIpAzca samudrau ca dvIpasamudrAsteSu 'niyAghAtena' byApAtasyAbhAvo nirvyAghAtaM tena nirvyAghAtena "vA tRtIyAyAH" iti pAkSiko'mAdezAbhAvaH, vyAghAtAbhAvenetyarthaH, 'paJcadazasu karmabhUmiSu' paJcabharatapazcarAvatapaJcamahAvideharUpAsu 'vyAghAvaM pratItya' vyAghAte dIpa anukrama [192] SMEsamanand ANmurary.org ~ 153~ Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 2sthAna prata majJApanAyAH mala sUtrAMka [39] sU. 39 dIpa satIti bhAvaH paJcasu mahAvideheSu, iyamatra bhAvanA-vyAghAto nAma atisnigdho'tirUkSo vA kAlaH, tasmin satyagnivyavacchedAt , tato yadA paJcasu bharateSu paJcakharAvateSu suSamasuSamAsupamAsuSamaduSpamA vA vartate tadA'tini-1 gdhaH kAlaH duSpamaduSSamAyAM cAtirUkSa ityasti vyavacchedaH tasmin sati paJcasu mahAvideheSu, zeSakAlaM pazcadazakhapi karmabhUmipu, 'ettha NaM' ityAdi, atra-eteSu sthAneSu bAdaratejaHkAyikAnAM sthAnAni prajJaptAni, 'upavAeNaM' ityAdi. RI'upapAtena' yathoktasthAnaprAptyA''bhimukhyena, apAntarAlagatAvapIti bhAvaH, cintyamAnA lokasyAsaMkhyeye bhAge, stokatvAt , samudghAtenApi cintyamAnA lokasyAsaMkhyeye bhAge, mAraNAntikasamudghAtavazato vikSiptAtmapradezadaNDAnAmapi stokatayA lokAsaMkhyeyabhAgamAtravyApitvAt , svasthAnena lokasyAsaMkhyeyabhAge, manuSyakSetrasya paJcaca-18 tvAriMzayojanalakSapramANAyAmaviSkambhatayA lokAsaMkhyeyabhAgamAtratvAt / aparyAptavAdaratejaHkAyikasthAnAni pRcchati-'kahi NaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM gatArtha, bhgvaanaah-'goymaa|' ityAdi, gautama ! yatraiva vAdaratejaHkAyikAnAM paryAptAnAM sthAnAni tatraiva bAdaratejaHkAyikAnAmaparyAptAnAmapi sthAnAni prajJasAni, paryAptanizrayaivAparyAptAnAmavasthAnAt , 'uvavAeNaM logassa dosu uDDakavADesu tiriyaloyataTTe ya' iti, ihArdhatRtIyadvIpasamudraniHmRte arddhatRtIyadvIpasamudrapramANabAhalye pUrvAparadakSiNottarakhayambhUramaNaparyante ye kapATe kevalisamudghAtakapATavat Urddhamapi lokAntaM spRSTe te adho'pi ca lokAntaM spRSTe te UrddhakapATe tayoH UrddhakapATayoH, tathA 'tiriyaloyatahe| anukrama [192] FarPurwanaBNamunoonm ~ 154 ~ Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [39] dIpa anukrama [192] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [39] uddezaka: [-] dAraM [-], ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. ya' iti, tadvaM sthAlaM tiryagloke taTTamiva tiryaglokataGkaM tarsiMzca svayambhUramaNasamudravedikAparyante aSTAdazayojanazatabAhalye, samastatiryagloke cetyarthaH, upapAtena vAdaratejaH kAyikAnAmaparyAptAnAM sthAnAni prajJatAni, kecit 'tiriyaloyataTThe ya' ityevaM vyAcakSate - tayoH - kapATayoH sthitaH tatsthaH tiryaglokazvAsau tatsthaH, tayorUrddhakapATayorantarvartitiryagloka ityarthaH tasmiMzca, kimuktaM bhavati ?- dvayorUrddhakapATayoryathokta kharUpayostiryagloke'pi ca tayoreva kapATayorantargate nAnyatra, zeSatiryaglokavyavacchedaparametad vAkyaM, na vidhAnaparaM, vidhAnasya kapATa grahaNenaiva siddhatvAt, tattvaM punaH kevalinA viziSTazrutavidA vA gamyaM, iyamatra bhAvanA - iha trividhA vAdaraparyAsatejaH kAyikAH, tadyathAekabhavikA baddhAyuSo'bhimukhanAmagotrAzca tatra ye ekasmAd vivakSitAd bhavAdanantaraM vAdarAparyAptatejaH kAyikatvenotpatsyante te ekabhavikAH, ye tu pUrvabhavatribhAgAdisamayairvaddhavAdarAparyAptatejaH kAyikAyupaste baddhAyuSaH, ye punabadarAparyAsatejaH kAyikAyurnAmagotrANi pUrvabhavamocanAnantaraM sAkSAd vedayante te'bhimukhanAmagotrAH, tatraikabhavikA baddhAyupazca dravyato bAdarAparyAsatejaH kAyikA na bhASataH, tadA''yurnAmagotravedanAbhAvAt, tato na tairihAdhikAraH, kintu abhimukhanAmagotraiH, teSAmevopapAtasya svasthAnaprAtyAbhimukhyalakSaNasya labhyamAnatvAt, tatra yadyapi RjusUtranayadarzanena vAdarAparyAptatejaH kAyikAyurnAmagotravedanAd yathoktakapATadvayatiryaglokavAsavyavasthitA api vAdarAparyAsatejaH kAyikavyapadezaM labhante tathApyatra vyavahAranayadarzanAbhyupagamAd ye svasthAnasama zreNikapATadvayavyava For Parts Only ~ 155 ~ wrary.org Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA:malayavRttI. sUtrAMka [39] dIpa sthitAH ye ca svasthAnAnugate tiryagloke praviSTAste eva bAdarAparyApsatejaHkAyikA vyapadizyante na zeSAH kapATApAntarAlavyavasthitAH, viSamasthAnavartitvAt , tena ye'dyApi kapATadvayaM na pravizanti nApi tiryaglokaM te kila pUrva- pade - bhavAvasthA eveti na gaNyante, uktaM ca-"paNeyAlalakkhapiDulA dunni kavADA ya chahisiM puTThA / logante tesito je byatejaH teU te u dhippanti // 1 // " tata uktaM-'uvavAeNaM dosu uhakavADesu tiriyaloyataTTe ya' iti, sthApanA sthAnAni tadevamidaM sUtraM vyavahAranayapradarzanena vyAkhyAtaM, tathAsaMpradAyAta, yuktaM caitat "vicitrA sUtrANAM gatiH"_-_s iti vacanAditi / 'samugghAeNaM sabaloe' iti, iha dvayoH kapATayoryathoktakharUpayoryAnyapAntarAlAni teSu / ye sUkSmapRthivIkAyikAdayo bAdarAparyAptatejaHkAyikeSutpadyamAnA mAraNAntikasamudghAtena samavahatAH te kila viSkambhavAhalyAbhyAM zarIrapramANamAtrAnAyAmata utkarSato lokAntaM yAvadAtmapradezAn vikSipanti, tathA cAvagAhanAsaMsthAnapade vakSyate-"puDhavIkAiassa NaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamugghAeNaM samodayassa teyAsarIrassa ke mahAliyA sarIrogAhaNA pa01, goyamA ! sarIrapamANamecavikhaMbhabAhalleNaM AyAmeNaM jahanneNaM aMgulassa asaMkhejahabhAge ukkoseNaM logaMto" iti, tataste sUkSmapRthivIkAyikAdaya utpattidezaM yAvad vikSiptAtmapradezadaNDA apAntarAlagatau vrt-11||76 mAnA bAdarAparyAptatejAkAyikAyurvedanAd landhabAdarAparyAptatejaHkAyikavyapadezAH samudghAtagatA evApAntarAla 1 pacacatvAriMzalakSapRthU dvau kapATau ca SaTusu dikSu spRSTau / lokAntAna tayorantarve teja:kAyikAse tu gRhyante // 1 // anukrama [192] Sarasitaram.org ~156~ Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [39] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [39] gatI vartamAnA iti, samudghAtagatAtha sakalalokamApUrayanti, uktaM ca-'samudghAtena sarvaloke' iti, anye tyabhi-18 daSati-atibahavaH khalu bAdarAparyAsatejaHkAyikAH, ekaikaparyApta nizrayA asaMkhyeyAnAmaparyAptAnAmutpAdAt, teca sUkSmeSvapi samutpadyante, sUkSmAzca sarvatra vidyante iti, bAdarAparyApsatejaHkAyikAH khakhabhayaparyante kRtamAraNAntikasamudghAtAH santaH sakalamapi lokamApUrayanti iti na kazciddoSaH, api tu nirupacaritatejAkAyikasamudghAtaprarU-19 paNAguNaH, sthApanA-khasthAnena lokasyAsaMkhyeye bhAge iti, paryAptanizrayA'paryApsAnAmutpAdAt, paryAptAnAM ca sthAna manuSyakSetraM, taca lokAsaMkhyeyatamabhAgamAtramiti / sUkSmaparyAsAposatejaHkAyikasUtraM sUkSmaparyApsAparyAsapRthivIkAyikasUtravad bhAvanIyamiti / kahiNaM bhaMte ! vAdarakhAukAiyANaM ThANA pa01, moyamA ! sahANeNaM sattasu paNavAesu sattasu ghaNavAyavalaesu sattasu taNuvAemu sattasu taNuvAyavalayesu aholoe pAyAlesu bhavaNesu bhavaNapatthaDesu bhavaNachiddesu bhavaNanikkhuDesu niraesu nirayAvaliyAsu nirayapatthaDesu nirayachiddesu nirayanikkhuDesu uDaloe kappesu vimANesu vimANAvaliyAsu vimANapatthaDesu vimANachidesu vimANanikkhuDesu tiriyaloe pAINapaINadAhiNaudINa sabesu ceva logAgAsachiddesu loganikkhuDesu ya, etthaNaM bAdaravAukAiANaM pajattagANaM ThANA pa0, ubavAeNaM loyassa asaMkhejesu bhAgesu, samugdhAeNaM loyassa asaMkhejesu bhAgesu, sahANeNaM loyassa asaMkhejesu bhAgesu / kahi NaM bhaMte ! apajacabAdarakhAukAiyANaM ThANA pa01, goyamA! jattheva dIpa anukrama [192] 2090seasasages90K Lce SAMEauraton . atra vAyu-vanaspatikAyika jIvAnAm sthAnAni kathyate ~ 157~ Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [40] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:mala prata sUtrAMka 2 sthAnapade vAyuvanaspati sthAna [40] Boticersedecessettes dIpa anukrama [193] bAdarabAukAiyANa pajattagANaM ThANA tatva pAdarakhAukAiyANaM apajattagANaM ThANA pa0, uvavAeNaM sadhaloe samugdhAraNa sabaloe, sahANeNaM loyassa asaMkhejesu bhAgesu / kahi gaM bhaMte! suhumavAukAiyANa pajjattagANaM apajatagANaM ThANA pa01, goyamA! suhamavAukAiyA je pajattagAje ya apaJjattagA te sake egavihA avisesA aNANatA sabaloyapariyAvanagA pa0 samaNAuso! / kahiNaM bhaMte ! bAdaravaNassaikAiyANaM paJjatagANaM ThANA pa01, goyamA! sahANeNaM sattasu SaNodahisu satsu ghaNodahivalayesu aholoe pAyAlesu bhavaNesu bhavaNapasthaDesu, uDDaloe kappesu vimANesu vimANAvaliyAsu vimANapatthaDesu, tiriyaloe agaDesu taDAgesu nadIsu dahesu vAvIsu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsa vilesu bilapaMtiyAsu ujjharesu nijharesu ciTThalesu pallalesu vapSiNesu dIvesu samuddesu savesu ceva jalAsaesu jalaThANesu, ettha NaM cAdaravaNassaikAiyANaM pajattamANaM ThANA pa0, uvavAevaM sabaloe samugdhAeNaM sabaloe sahANeNaM loyassa asaMkheJjahabhAge / kahiNa bhaMte ! bAdaravaNassaikAiyANaM apAttagANaM ThANA pa01, goyamA ! jattheSa bAdarakhaNassaikAiyANaM pajacagANaM ThANA sattheva mAdaravaNassaikAiyAgaM apajasagANaM ThANA pa0, upavANaM savaloe samugdhAeNaM sabaloe sahANeNaM loyassa asaMkhejaimAge / kahiNaM bhaMte ! suhumavaNassaikAiyANa pajasagANaM apaJjattagANa ya ThANA pa01, goyamA ! suhumavaNassaikAiyA je ya pajatagA je ya apajatagA te so egavihA apisesA aNANatA sabaloyapariyAvanagA 50 samaNAuso! / / (mU040) 77 // ~ 158~ Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [40] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka tdese [40] dIpa evaM bAdaravAyukAyikavanaspatikAyikasUtrANyapi pratyekaM trINi trINi bhAvanIyAni, navara bAdaraparyAptavAyukAyikasUtre bhavanacchidrANi-bhavanAnAmavakAzAntarANi bhavananiSkuTA-gavAkSAdikalpAH kecana bhavanapradezAH narakacchidrANi narakaniSkuTA-gavAkSAdikalpA narakAvAsapradezAH, evaM vimAnacchidrANi vimAnaniSkuTAzca pratipattavyAH, 'uvavAeNaM logassa asaMkhejesu bhAgesu' ityAdi, vAyavo hi paryAptA ativahavaH, yato yatra suSiraM tatra vAyuH, suSirabahulazca loka iti trivapyupapAtAdiSu lokasyAsaMkhyeyeSu bhAgeSvityuktaM / aparyAptabAdaravAyukAyikasUtre 'ubavAeNaM samugdhAraNa ya sabaloe' iti, iha devanArakavarjebhyaH zeSakAyebhyaH sarvebhyo bAdarAparyAptavAyukAyeSu samutpadhante, bAdarAparyAptAzcApAntarAlagatAvapi labhyante, bahUni ca khasthAnAni bAdaraparyAptAparyAptavAyukAyikAnAM, tato vyavahAranayamatenApyupapAtamadhikRtya sakalalokavyApitA ghaTate iti na kAcit kSatiH, samudghAtena ca sakala| lokavyApitA supratItaiva, sarveSu sUkSmeSu sarvatra ca loke teSAM samutpAdasaMbhavAt / bAdaraparyAptavanaspatikAyikasUtre 'uvavAeNaM sabaloe' iha paryAsavAdaravanaspatikAyikAnAM khasthAnaM ghanodadhyAdi, tatra vAdaranigodAnAM zaivAlAdInAM saMbhavAt , sUkSmanigodAnAM bhavasthitirantarmuhUrtaM tataste bAdaranigodeSu paryApteSu samutpadyamAnA pAdaranigodaparyAptAyuranubhavantaH suvizuddhaRjusUtranayadarzanAbhyupagamena labdhavAdaraparyAsavanaspatikAyikavyapadezA upapAtena sakalakAlaM sarvalokaM vyAmuvanti, tata uktam-'upapAtena sarvaloke' iti / 'samugghAeNaM sabaloe' iti, yadA baadrnigodaaH| L anukrama [193] SAREairanaa ~ 159~ Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [40] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH mala- ya0 vRttI. sthAnapade vikalendriyasthAna // 78 // [40] dIpa sUkSmanigodeSu AyurvadA paryante mAraNAntikasamudghAtena samavahatA AtmapradezAnutpattidezaM yAvad vikSipanti tadA vAdaranigodaparyAptAyurayApyakSINamiti bAdaraparyAsanigodA eva samudghAtagatAzca sakalalokavyApinazceti samudghA- tena sarvaloke, khasthAnena lokasyAsaMkhyeyatame bhAge, ghanodadhyAdInAM sarveSAmapi samuditAnAM lokasyAsaMkhyeyabhAgamAtravartitvAt , zeSaM sugamaM // (granthAgraM 2000) kahi NaM bhaMte 1 beiMdiyANaM pajattApajattagANaM ThANA pa01, goyamA! uDhaloe tadekadesabhAge aholoe tadekadesabhAge tiriyaloe agaDesu talAesu nadIsu dahesu bAvIsu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu bilesu bilapaMtiyAsu ujjharesu nijharesu cillalesu pallalesu vappiNesu dIvesu samuddesu sasu ceva jalAsayesu jalaThANesu etya gaM beiMdiyANa pajatApajattagANaM ThANA pa0, uvavAeNaM logassa asaMkhejahabhAge, samugdhAeNaM logassa asaMkhejaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejahabhAge / kahiNaM bhaMte ! teiMdiyANaM pajatApajatagANaM ThANA pa01, goyamA! uhuloe tadekadesabhAe aholoe tadekadesabhAe tiriyaloe agaDesu talAema nadIsu dahesu vAvIsu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu bilesu vilapaMtiyAsu ujjharesu nijharesu ciddhalesu pallalesu bappiNesu dIvesu // samudesu savesu ceva jalAsaesu jalaThANesu ettha NaM teiMdiyANaM pajattApajattagANaM ThANA pa0 uvavAe loyassa asaMkheahabhAge samugdhAraNa loyassa asaMkhejaimAge sahANeNaM loyassa asaMkhejAbhAge / kahiNaM bhaMte! caridiyANaM pajjattA anukrama [193] 33000082920 / / / 78 // atra dvi-tri-catu: indriya jIvAnAm sthAnAni kathyate ~160~ Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [41] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [41] SeRA pajjattagANaM ThANA pa01, goyamA ! uhaloe tadekadesabhAge aholoe tadekadesabhAge tiriyaloe agaDesu talAemu nadIsu dahesu vAvIsu pukkhariNIsu dIhiyAma guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu vilesu bilapaMtiyAsu ujjharesu nijjharesu cillalesu pallalemu cappiNesu dIvesu samuddesu sabemu ceva jalAsaemu jalaThANesu ettha NaM cariMdiyANaM pajattApakSattANaM ThANA pa0 uvavAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, samugghAeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejaibhAge / kahi NaM bhaMte ! paMciMdiyANa pajjattApajjatagANaM ThANA pa01, goyamA ! uDaloyassa tadekadesamAe aholoyassa tadekadesabhAe tiriyaloe agaDesu talAesa nadIsu dahesu vAvIsu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu vilesu bilapaMtiyAsu ujjharesu nijharesu cillalesu pallalesu vappiNesu dIvemu samuddesu sabesu ceva jalAsapasu jalaThANesu ettha NaM paMciMdiyANa pajjacApajattANaM ThANA pa0, uvavAeNa loyassa asaMkhejahabhAge, samugdhAeNaM loyassa asaMkhejahabhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejahabhAge // (sU041) evaM dvIndriyatrIndriyacaturindriyasAmAnyapaJcendriyasUtrAvapi bhAvanIyAni, navaraM dvIndriyAdayo vahayo jalasaMbhUtAH zaGkhaprabhRtaya iti sarveSvapi sUtreSu sthAnAnyavaTAdInyuktAni, tathA Urddha loke tadekadezabhAge-mandarAdivApyAdiSu, adholoke tadekadeze(zabhAge)-adholaukikayAmakUpataDAgAdipu, zeSamupayujya khayaM paribhASanIyam // adhunA paryAsAparyApsanairayikasthAnaprarUpaNArthamAha dIpa anukrama [194] pra.14 ~ 161~ Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [42] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 79 // 2 sthAnapade vikalendriyasAmAnyapaJcendriyanArakasthA [42] "kahi NaM bhaMte ! neraiyANaM pajjatApajacANaM ThANA pa01, kahi NaM bhaMte ! neraiyA parivasanti ?, goyamA ! sahANeNaM sattamu puDhavIsu, taM0-rayaNappabhAe sakarappabhAe vAluyappabhAe paMkappabhAe dhUmappabhAe tamappabhAe tamatamapabhAe, etya - Na neraiyANaM caurAsIha nirayAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, te NaM naragA aMto vaTTA vAhi cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA nicaMdhayAratamasA vavagayagahacaMdasUranakkhattajoisiyapahA medavasApUyapaDalaruhiramAMsacikkhillalitANulevaNatalA asuivIsA paramadubbhigaMdhA kAuyaagaNivannAmA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA naragA amubhA naragesu veyaNAo ettha Na neraiyANaM pajacApajanagANaM ThANA pa0, uvavAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, samugyAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejahabhAge, etya NaM yahave nerajhyA parivasaMti, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA utcAsaNagA paramakaNhA baneNaM pa0 samaNAuso !, te NaM tatva nicaM bhItA nicaM tatthA nicaM tasiyA nicaM ubiggA nicaM paramamasuhasaMbaddhaM NaragabhayaM pacaNubhavamANA viharanti (mU042) 'kahiNaM bhaMte ! neraiyANa' ityAdi, kasmin pradeze bhadanta ! nairayikAnAM paryAptAparyAptAnAM sthAnAni prajJatAni ? etadeva vyaktaM pRcchati yathA anye'pyavabudhyante-'kahi NaM' iti kasmin pradeze 'Na' iti vAkyAlaMkRtI nairayikAH parivasanti ?, bhagavAnAha-'goyamA' ityAdi, gautama ! khasthAnena saptasu pRthivIpu, tA evaM nAmagrAhamAha-'ta0rayaNappabhAe' ityAdi, gatArthe, 'ettha gaM' ityAdi, atra-etAsu saptasu pRthivIpu narayikANAM sarvasaMkhyayA catu ne (sU. dIpa anukrama [195] 41-12 atra nairayika-paJcendriya jIvAnAm sthAnAni kathyate ~162~ Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [42] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [42] dIpa razItirnarakAvAsazatasahasrANi bhavanti, tathAhi-ratnaprabhAyAM triMzannarakAbAsazatasahasrANi bhavanti, zarkarAprabhAyAM paJcaviMzatiH zatasahasrANi, vAlukAprabhAyAM paJcadaza lakSAH, paGkaprabhAyAM daza lakSAH, dhUmaprabhAyAM trINi lakSAH, tamaH prabhAyAmekaM zatasahasraM paJconaM, tamastamaHprabhAyAM paJceti, sarvasaMkhyayA caturazItirIkSA narakAvAsAnAmityAkhyAtaM mayA prAzepestIrthabhiH (tha), 'teNaM narakAbAsA' ityAdi, te narakAcAsAzcaturazItirlakSapramANAH sarve'pi prasekamantaH-18 madhyabhAge (vRttA) vRttAkArA bahirbhAge caturastrA:-caturasrAkArAH, idaM ca pIThoparivartinaM madhyabhAgamadhikRtya procyate, sakalapIThAdyapekSayA tvApalikApraviSTA vRttavyasracaturastrasaMsthAnAH, puSpAvakIrNAstu nAnAsaMsthAnAH pratipattavyAH, 'ahe khurappasaMThANasaMThiyA' iti adho-bhUmItale kSuraprastheva-praharaNavizeSasya yatsaMsthAnam-AkAravizeSastIkSNatAlakSaNastena saMsthitAH, tathAhi-teSu narakAvAseSu bhUmitale masRNatvAbhAvataH zarka rile pAdeSu nyasyamAneSu zarkarAmAtrasaMsparze'pi kSurapreNeva pAdAH kRtyante, 'nibaMdhayAratamasA' iti tamasA nityAndhakArAH-udyotAbhAvato yattamaH tadiha tama ucyate tena tamasA nityaM-sarvakAlamandhakArAH, ta(a)trApavarakAdiSvapi tamo'ndhakAro'sti kevalaM bahiH sUryaprakAze mandatamo bhavati, narakeSu tu tIrthakarajanmadIkSAdikAlavyatirekeNAnyadA sarvakAlamapyudyotalezasyApyabhAvato jAtyandhaskheva meghacchannakAlArdharAtra ivAtIva bahalataro vartate tata uktaM-tamasA nityAndhakArAH, tamazca tatra sadA-IM 'vasthitaM, udyotakAriNAmasaMbhavAt , tathA cAha-'yavagayagahacaMdasUranakkhattajoisiyapahA' vyapagataH-paribhraSTo / anukrama [195]] SAREmiranLATLond ~ 163~ Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [42] dIpa anukrama [195 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [42] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. 6 graha candrasUryanakSatrarUpANA upalakSaNametat tArArUpANAM ca jyotiSkANA panthA -- mArgoM yebhyaste vyapagatagrahacandrasUryanakSatrajyotiSkapathAH, tathA 'meyavasApUyarudhiramAMsacikkhihalittANulevaNatalA' iti svabhAva saMpannairmadovasApU-tirudhiramAMsairyazcikkhilaH - kardamaH tena lisaM- upadigdhamanulepanena-sakuliptasya punaH punarupalepanena talaM -- bhUmikA yeSAM te medovasApUtirudhiramAMsa cikkhila lipsAnulepanatalAH, ata evAzucayaH - apavitrA bIbhatsAH drshne'|| 80 // vyatijugupsotpatteH kvacid 'bIsA' iti pAThaH, tatra visrA-AmagandhikAH paramadurabhigandhA sRtagavAdikaDevarebhyo 'vyatIvAniSTadurabhigandhAH / 'kAuyaagaNivannAbhA' iti, lohe ghamyamAne yA kapoto bahukRSNarUpo'mervarNaH, 24 kimuktaM bhavati ? - yAdRzI bahukRSNavarNabhUtA agnijvAlA vinirgacchatIti tAdRzyAbhA - AkAro yeSAM te kapotAzivarNAmAH, dhamyamAnalohAgnijvAlAkalpA iti bhAvaH, nArakotpattisthAnavyatirekeNAnyatra sarvatrApyuSNarUpatvAt, 4 etaca SaSThasasamapRthvIvarjamavaseyaM, tathA ca vakSyati -- 'navaraM chaTTasattamI NaM kAuagaNivannAbhA na bhavanti' tathA karkazaH- atiduHsaho'sipatrasyeva sparzo yeSu te karkazasparzAH, ata eva 'durahiyAsA' iti, duHkhenAdhyAsyante - sahyante duradhyAsA azubhA darzanato narakAH, tathA gandharasasparzazabdairazubhA - atIvAsAtarUpA narakeSu vedanA, 'ettha NaM' ityAdi, yAvat tattha NaM bahave nirayA parivasanti' 'kAlA' ityAdi, kAlAH- kRSNAH, tatra ko'pi niSprabhatayA mandakRSNo'pi bhavati tatastadAzaGkAvyavacchedArthaM vizeSaNAntaramAha- kAlAvabhAsAH kAlaH kRSNo'vabhAsaH - prabhAvinirgamo For Parts Only ~ 164~ 2 sthAnapade nairavikasthA naM sU. 42. // 80 // Mantrary or Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM -1, -------------- mUlaM [42] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [42] yebhyaste kAlAvabhAsAH, kRSNaprabhApaTalopacitA iti bhAvaH, ata eva gambhIralomaharSAH-gambhIraH-atIvotkaTo |lomaharSo-lomoddharSo bhayavazAd yebhyaste gambhIralomaharSAH, kimuktaM bhavati -evaM nAma kRSNAH kRSNAvabhAsA yad darzanamAtre'pi zeSanArakajantUnAM bhayasaMpAdanena mAtrAtirga lomaharSamutpAdayantIti, ata eva 'bhImAH' bhayAnakAH, bhImatvAdeva unAsanakAH-utrAsyante zeSanArakajantava ebhirityutrAsanAH utrAsanA evotrAsanakAH, kiMbahunA ?lA'varNena' varNamadhikRtya paramakRSNAH, yata Urca na kimapi kRSNamasti bhayAnakaM vA, patkarSaprApta kRSNavarNAH prajJatA mayA zeSazca tIrthakaraiH he zramaNa! he AyuSman ! 'te NaM nicaM bhIyA' ityAdi, te nairayikAH 'NaM' iti vAkyAlaGkAre 'nityaM sarvakAlaM kSetrakhabhAvajanitamahAniviDAndhakAradarzanato bhItAH 'nitya' sarvakAla trastAH paramAdhArmikaparasparodIritaduHkhasaMpAtabhayAdagre'pi trAsa(sa)mupapannAH 'nirsa' sarvakAlaM paramAdhArmikaiH parasparaM vA trAsitAH-trAsaM grAhitAH tathA 'nityaM sarvakAlaM yathAyoga paramaduHsahazItoSNavedanAnubhavataH paramAdhArmikaparasparodIritaduHkhAnubhavatazvodimAH-tadgatavAsaparAGmukhacittAH evaM 'nityaM sarvakAlaM paramamazubhaM-ekAntenAzubhaM saMbaddham-anuvarddhana tu jAtucidapi manAgapyapAntarAle vyavacchinnasaMtAnaM 'narakabhayaM' narakaduHkhaM 'pratyanubhavantaH' pratyeka vedayamAnA 'biharanti' avtisstthnte| | kahi NaM bhaMte ! rayaNappabhApuDhavIneraiyANaM paJjattApaJjattANaM ThANA pa01, kahi NaM bhaMte ! rayaNappamApuDhavInerahaA pariva dIpa anukrama [195]] REaamana anmarary.org ~165~ Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [43] dIpa anukrama [196] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 81 // padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [43] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Intention santi ?, goyamA ! imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassabAhallAe uvari evaM joyaNasahassamogAhittA heDA cegaM joyaNasahassaM vajjitA majjhe aihutare joyaNasayasa hasse ettha NaM rayaNappabhApuDhavIneraiyANaM tIsaM nirayAvAsasasahassA bhavantIti makkhAyaM, te NaM NaragA aMto vaTTA bAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA nibaMdhayAratamasA vavagayagahacaMdasUraNakkhattajoisappahA medavasApUyapaDalaruhiramAMsa cikkhillalitANulevaNatalA asuibIsA paramadubbhigaMdhA kAuagavinAbhA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA paragA asubhA Naragesu veyaNAoM, ettha NaM ravaNappabhApuDhacIneraiyANaM pajjatAjA ThANA pa0, uvavAraNaM loyassa asaMkhejjaibhAge, samugdhAeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge, tattha NaM bahave rayaNappabhApuDhavIneraiyA parivasanti, kAlA kAlomAsA gaMbhIra lomaharisA bhImA uttAsaNagA paramakiDA banneNaM pa0 samaNAuso !, te NaM nibaM bhItA niyaM tatthA nicaM tasiyA nicaM udviggA nicaM paramamamuhasaMbaddhaM NaragabhayaM pacaNubhavamANA viharanti / kahi NaM bhaMte ! sakarappabhApuDhavIneraiyANaM parattApaJjattANaM ThANA pa0 1, kahi NaM te! sarappabhApuDhavIneraiyA parivasanti ?, goyamA / sakarappabhApuDhavIe battImuttarajoyaNasayasa hassabAhallAe uvari egaM joyaNasahassaM ogAhittA heDA cegaM joyaNasahassaM vajjitA majjhe tIsuttare joyaNasayasahasse ettha NaM sakarappabhApuDhaatteri paNavIsaM nirayAvAsasyasahassA havantIti makkhAyaM, te NaM NaragA aMtI vaTTA bAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThAsaMThiyA nibaMdhayAra tamasA vavagayagaha caMdasUranakkhatajoisiya pahA medavasApUyapaDalarUhi ramAMsa cikkhilalitANulevaNatalA asudavIsA paramadubbhigaMdhA kAuagaNivannAbhA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA paragA asubhA Naragesu veyaNAo, ettha For Parts Only ~166~ sezenzeroverenenns 2 sthAna pade ralamabhAdyanAra kasthAnaM sU. 43 // 81 // Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [43] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [43] NaM sakkarappabhApuDhavIneraiyANaM pajattApajattANaM ThANA pa0, uvavAeNaM samugdhAeNaM sahANeNaM logassa asaMkhejaibhAge, tattha NaM bahave sakarappabhApuDhavIneraiA parivasanti, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA uttAsaNagA paramakiNhA banneNaM pa0 samaNAuso! te NaM nizca bhItA nicaM tatthA nicaM tasiyA nicaM ubiggA nicaM paramamasuhasaMbaddhaM naramabhayaM pavaNubhavamANA viharanti / kahiNaM bhaMte / vAluyappabhApuDhavIneraiyANaM pajattApajjattANaM ThANA 401, kahi Na bhaMte / vAlayappabhApuDhavIneraiyA parivasaMti ?, goyamA ! vAluyappabhApuDhavIe ahAvIsuttarajoyaNasayasahassabAhallAe uri ega joyaNasahassaM ogAhittA heDA cegaM joyaNasahassaM bajittA majjhe chavIsuttarajoyaNasayasahasse ettha NaM vAluyappabhApuDhavIneraiyANaM pArasanarayAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, te gaM NaragA aMto vaTTA bAhi cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA nicaMdhayAratamasA vavagayagahacaMdamUranakkhattajoisappahA medavasApUyapaDalaruhiramaMsacikkhillalittANulevaNatalA asuibIsA paramadubhigaMdhA kAuagaNivannAbhA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA naragA asubhA naragesu veyaNAo ettha bAluyappabhApuDhavIneraiyANaM paJjatApajjattANaM ThANA pa0, uvavAeNaM loyassa asaMkhejahabhAge, samugdhAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, tattha NaM bahave vAluyappabhApuDhavIneraiyA parivasaMti, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA uttAsaNagA paramakiNhA baneNaM pa0 samaNAuso, te NaM nicaM bhItA niSaM tatthA nicaM tasiA niccaM ubiggA nicaM paramamamuha saMbaddhaM paragabhayaM pacaNubhavamANA viharanti / kahi NaM maMte ! paMkappabhApuDhayIneraiyANaM paJjatApajattANaM ThANA pa0, kahi NaM bhaMte ! paMkappabhApuDhavIneraiyA parivasaMti, moyamA! paMkappabhApuDhavIe pIsuttarajoya dIpa anukrama [196] cieaeseseaesese TaTapaTaseroelecE4 Punasaramorg ~167~ Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [43] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka majJApanAyAH malama.vRttI . 2 sthAnapade ratnaprabhAdinArakasthAnaM [43]] dIpa NasayasahassavAhallAe uvari ega joyaNasahassaM ogAhittA hiTThA cegaM joyaNasahassaM vaJjittA majjhe ahArasuttare joyaNasayasahasse ettha NaM paMkappabhApuDhavIneraiyANaM dasa nirayAvAsasayasahassA bhavantIti makkhApa, te Na NaragA aMto vaTTA bAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA nicaMdhayAratamasA bavagayagahacaMdamUranakkhattajoisiyapahA medavasApUyapaDalaruhiramaMsacikkhillalitANulevaNatalA asuivIsA paramadunmigaMdhA kAuagaNivannAbhA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA naragA asubhA naragesu veyaNAo ettha NaM paMkappabhApuDhavIneraiyANaM pAttApaJjattANaM ThANA pa0, uvavAeNaM loyassa asaMkhejar3abhAge, samugdhAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, tattha NaM yahave paMkappabhApuDhavIneraiA parivasaMti, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA uttAsaNagA paramakiNhA baneNaM pa0 samaNAuso, te Ne nicaM bhIyA Nicca tatthA NicaM tasiyA NiccaM paramamasuhasaMbaddhaM NaragabhayaM pacaNubhavamANA viharanti / kahiNaM bhanne ! dhUmappabhApuDhavIneraiyANa pajacApajattANaM ThANA pa01, kahiNaM bhNte| dhUmappabhApuDhaSIneraiA parivasanti, goyamA dhUmappamApuDhavIe ahArasuttarajoyaNasayasahassavAhallAe uvari ega joyaNasahassaM ogAhittA hehA cegaM joyaNasahassaM vajicA majjhe solamuttarajoyaNasayasahasse ettha NaM dhUmappabhApuDhavIneraiyANaM tini nirayAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, te NaM NaragA aMto vaTTA bAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA nicaMdhayAratamasA vavagayagahacaMdasUranakkhattajoisiyapahA medavasApUyapaDalaruhiramaMsacikkhillalitANulevaNatalA asaivIsA paramadubmigaMdhA kAuagaNivatrAmA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA naragA asubhA naragasu veyaNAo ettha NaM dhUmappamApuDhavIneraiyANaM paJjattApajatANaM ThANA pa0, uvavAeNaM anukrama [196] // 82 // ~168~ Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [43] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [43] loyassa asaMkhejahabhAge samugyAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge sahANeNaM loyassa asaMkhejahabhAge, tattha bahave dhUmaSpabhApuDhavIneraiyA parivasanti, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA uttAsaNamA paramakiNhA vaneNaM pa0samaNAuso!, te Na NaragA nicaM bhItA ni tatthA nizcaM tasiyA nicaM ubiggA nicaM paramamasuhasaMbaddhaM naragabhayaM pacaNubhavamANA viharanti / kahiNaM bhaMte ! tamApuDhavIneraiyANaM pajattApajattANaM ThANA pa01, kahiNaM bhaMte ! tamApuDhavIneraiyA parivasaMti', goyamA! tamAe puDhavIe solasuttarajoyaNasayasahassabAhallAe uvari ega joyaNasahassaM ogAhitA hihA cega joyaNasahassaM vajittA majhe caudasuttarajoyaNasayasahasse ettha NaM tamappabhApuDhavIneraiyANaM ege paMcUNe paragAvAsasayasahasse havantIti makkhAyaM, te gaM garagA aMto vaTTA cAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA nicaMdhayAratamasA vavagayagahacaMdasUranakSattajoisiyapahA medavasApUyapaDalaruhiramaMsacivikhallalittANulevaNatalA asuivIsA paramadunbhigaMdhA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA naragA asubhA naragesu veyaNAo, ettha NaM tamApuDhavInerahayANaM pajattApajattANaM ThANA pa0, uvavAeNaM loyassa asaMkhejahabhAge samugghAeNaM loyassa asaMkhejjaibhAge sahANeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, tattha NaM bahave tamappabhApuDhavIneraiyA parivasaMti, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA uttAsaNagA paramakiNhA vanneNaM pa0 samaNAuso, te NaM niJca bhItA nizcaM tatthA nicaM tasiyA nicaM ubiggA nicaM paramamasuhasaMbaddhaM naragabhayaM pacaNubhavamANA viharanti / kahi NaM bhaMte ! tamatamApuDhavInerahayANaM paJjacApaJjacANaM ThANA pa01, kahiNaM bhaMte ! tamatamApuDhapIneraiyA parivasati', goyamA! tamatamAe puDhavIe ahottarajoyaNasayasahassabAhallAe uvariM addhatevannaM joyaNasahassAI ogAhittA hehAvi akhatevanaM joyaNasahassAI vaJjitA mo dIpa anukrama [196] 9929890099999999900 Ramanara ~ 169~ Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [43] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malaya0 vRttI. 2 sthAnapada ralaprabhAdinArakasthAnaM [43] tIsu joyaNasahassesu ettha gaM tamatamApuDhavIneraiyANaM pajattApajattANaM paMcadisi paMca aNucarA mahaimahAlayA mahAnirayA pa0,0-kAle mahAkAle rorue mahArorue apaihANe, te NaM NaragA aMto vaTTA bAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiA nicaMdhayAratamasA vavagavagahacaMdamUranakkhattajoisiyapahA medavasApUyapaDalaruhiramaMsacikkhillalittANulevaNatalA asuivIsA paramadubhigaMdhA kakkhaDaphAsA durahiyAsA asubhA naragA asubhA naragesu veyaNAo, ettha NaM tamatamApuDhavIneraiyANaM ThANA pa0, upavAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge samugdhAeNaM loyassa asaMkhejahabhAge sahANeNaM loyassa asaMkhejaibhAge tattha NaM bahave tamatamApuDhavInerahamA parivasati, kAlA kAlobhAsA gaMbhIralomaharisA bhImA uttAsaNagA paramakiNhA vanneNaM pa0 samaNAuso, te NaM nicaM bhItA nicca tatthA nirtha tasiyA nicaM uviggA nicaM paramamamuhasaMbaddhaM garagabhayaM pacaNubhavamANA viharanti // AsIya battIsa aTThAvIsaM ca 9ti vIsaM ca / ahArasasolasarga ahuttarameva hiDimiyA // 1 // ahattaraM ca tIsaM chapIsaM ceva sayasahassaM tu / ahArasa solasarga cauddasamahiyaM tu chaDIe // 2 // addhatibannasahassA ubarimahe vaniUNa to bhaNiyaM / majjhe tisahassesu honti u naragA tamatamAe // 3 // tIsA ya pannavIsA pannarasa daseva sayasahassAI / tini ya paMcUNegaM paMceva aNuttarA naragA // 4 // (mU043) tadevaM sAmAnyato nairayikasUtra vyAkhyAtaM, evaM ralaprabhAdiviSayANyapi sUtrANi yathAyogaM paribhAvanIyAni, prAya uktavyAkhyAnusAreNa sugamatvAt , kevalaM SaSThapRthivyAM saptamapRthivyAM ca narakAvAsAH kapotAgnivarNAbhA na vaktavyAH, dIpa anukrama [196-200] // 83 / / ~170~ Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM -1, -------------- mUlaM [43] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 100 prata sUtrAMka [43] nArakotpattisthAnavyatirekeNAnyatra sarvatrApi teSAM zItapariNAmatvAt , tathA cAha-"navaraM chaTusattamIsu NaM kAuaagaNivannAbhA na bhvnti"| samprati yathoktapRthivIvAhalyaparimANapratipAdikA saMgrahaNIgAthAmAha-AsIyaM battIsaM' ityAdi, AzItaM-azItisahasrAdhikaM zatasahasraM ratnaprabhAyA bAhalyaM dvAtriMzaM-dvAtriMzatsahasrAdhikaM zarkarAprabhAyAH 'aSTAviMzaM' aSTAviMzatisahasrAdhikaM vAlukAprabhAyAH viMzatisahasrAdhikaM paGkaprabhAyAH aSTAdazasahasrAdhika dhUmaprabhA-IN yAH SoDazasahasrAdhikaM tamanabhAyAH aSTottaram-aSTasahasrAdhikaM lakSa 'heTimiyA' sarvAdhastanyAstamastamaHprabhAyA iti / saMprati uparyadhazcaikaika yojanasahasraM muktvA yAvatpramANaM narakAvAsayogyaM pRthivIvAhalyaM tApasaMgrahItukAma AhaaTTattaraM ca' ityAdigAthAdvayaM, ratnaprabhAyA hi azItisahasrAdhikaM lakSaM pAhalyaparimANaM tasyoparitanamekaM yojanasahasramekaM cAdho yojanasahanaM varjayitvA zeSaM narakAvAsAdhArabhUtaM, ato ratnaprabhAyA narakAvAsayogya bAhalyaparimANamaSTasaptatisahasrAdhikaM lakSaM bhavati, evaM sarvatrApyupayujya bhAvanIyaM / sAmprataM narakAvAsasaMkhyApratipAdanAya saMgrahaNIgAthAmAha-'tIsA ya' ityAdi, gatArthA // kahi NaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pajattApajattANaM ThANA pa01, goyamA ! uhuloe tadekadesabhAe aholoe tadekadesabhAe tiriyaloe agaDesu talAyesu nadIsu dahesu vAcIsu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu pilesu bilapaMtiyAsu ujjharesu nijharesu cillalesu pallalesu vappiNesu dIvesu samudesu sasu ceva jalAsaesu dIpa anukrama [196-200] SAREairatuRKI B imaram.org atra tiryaJca-paJcendriya jIvAnAm sthAnAni kathyate ~ 171~ Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [44] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- prata sUtrAMka yAH malayavRttI. // 84 // sU.44 manuSyANAM [44] jalaThANesu ettha NaM paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pajattApaJjatANaM ThANA pa0, uvavAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, samugdhA- 2 sthAnaeNaM sabalIyassa asaMkheaibhAge sahANeNaM sabaloyassa asaMkhejaibhAge // (sU044) pade paJcetiryapaJcendriyasUtraM prAgvat , navaramUrdhvaloke tadekadeze-tiryapaJcendriyA matsyAdayo mandarAdrivApyAdiSu, adho-1 ndriyANAM loke tadekadeze-adholaukikayAmAdiSvityarthaH / kahiNaM bhaMte ! maNussANaM paJjattApaJjattANaM ThANA pa01, goyamA ! aMto maNussakhene paNayAlIsAe joyaNasayasahassesu sU.45bhaaDDAijesu dIvasamuddesu pancarasasu kammabhUmIsutIsAe akammabhUmIsu chappanAe aMtaradIvesu ettha NaM maNussANaM pajattApa vanapatInA acANaM ThANA pa0, uvavAeNa loyassa asaMkhejahabhAge, samugghAeNaM sabaloe, sahANeNaM loyassa asaMkhejaibhAge // (sU045) manuSyasUtramapi sugama, navaraM 'samugdhAeNaM sabaloe' iti kevalisamudrapAtamadhikRtya // samprati bhavanapatisthAnapratipAdanArthamAha kahiNaM bhaMte ! bhavaNavAsINaM devANaM pajattApajattANaM ThANA pa01, kahiNaM bhaMte ! bhavaNavAsI devA parivasaMti', goyamA ! imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassabAhallAe upari egaM joyaNasahassaM ogAhittA heTThA cegaM joyaNasahassaM vajjitA majjhe aTThahuttare joyaNasayasahasse ettha NaM bhavaNavAsINaM devANaM satta bhavaNakoDIo bAvattari bhavaNAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, te NaM bhavaNA bAhiM vaTTA aMto cauraMsA ahe pukkharakabhiyAsaMThANasaMThiyA ukinaMtara dIpa sU. 46 anukrama [201] // 84 atra manuSya evaM devayonika-paJcendriya jIvAnAm sthAnAni kathyate atha devayonika-paJcendriya jIvAnAm madhye bhavanavAsIdevAnAma sthAnAni kathyate ~ 172 ~ Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [46 ] gAthA dIpa anukrama [203 -204] pra.15 "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [2], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [ 46... ] + gAthA ( 129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 166169693 faraibhIrakhAta lihA pAgArahAlayakavADatoraNapaDidubAradesabhAgA jaMtasayagdhimmasaMdipariyAriyA aujjhA sadAjayA sadAgutA aDayAlakohagaraiyA aDayAlakayavaNamAlA khemA sivA kiMkarAmaradaMDovarakkhiyA lAuloiyamahiyA gosIsasarasarattacaMdaNadadaradinnapaMcaMgulitalA uvaciyacaMdaNakalasA caMdaNaghaDasukayatoraNapaDidubAradesa bhAgA Asattosaca viulababagvAriyamalladAmakalAvA paMcavanna sarasasurabhimukapuSkapuMjovayArakaliyA ( graMthAgraM 1000 ) kAlAgurupavarakuMdurukkaturukadhUvamaghamaghaMtagaMdhuddhayAbhirAmA sugaMdhavaragaMdhiyA gaMdhavaTTibhUyA accharagaNasaMghasaMvibhinnA dicatuDiyasadasaMpaNAtiyA saharayaNAmayA acchA sahA lahA ghaTTA maTThA NIrayA nimmalA niSkA nikaMkaDacchAyA sappadA sasiriyA samiriyA saujjoyA pAsAdIyA darisaNijjA abhiruvA paDiruvA, ettha NaM bhavaNavAsidevANaM pajatApa tANaM ThANA paM0, ucavAeNaM loyassa asaMkheabhAge, samugdhAeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, saTTANeNaM loyassa asaMkhejar3abhAge, tattha NaM bahave bhavaNavAsI devA parivasaMti, taM0 asurA nAga suvannA vijjU aggI ya dIva udahI y| disipavaNathaNiyanAmA dasahA ee bhavaNavAsI / / 129 / / cUDAmaNimauDaravaNabhUsaNaNA gapha DeMgaru lebai repunna kalarsa ke upphesA sIhamagaraMgayaMkaassevara varddhamANanijjuna cittavidhagatA surUvA mahaTTiyA mahajjuA mahambalA mahAyasA mahANubhAvA mahAsokkhA hAravirAiavacchA kaDagatuDiyarthabhibhuA aMgadakuMDalama gaMDatalaka apIDhadhArI vicittahatthAbharaNA vicittamAlAmaulimauDA kallANagapavaravatthaparihiyA kalANagapavaramalAvaNadharA bhAsuraboMdipalaMbavaNamAladharA diveNaM vaneNaM diveNaM gaMdheNaM diveNaM phAseNaM diveNaM saMghayaNeNaM diveNaM saMThANeNaM dikhAe iDIe dikhAe juIe divAe pabhAe divAe chAyAe divAe acIe diveNaM teSaNaM divAe lesAe dasa disAo For Pernal Use On ~ 173 ~ nary or Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [46] + gAthA dIpa anukrama [203 -204] prajJApanA yAH malaya0 vRttI. // 8 // // Eticatur "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [2], uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [ 46... ] + gAthA ( 129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ujovemANA pabhAsemANA te NaM tattha sANaM sANaM bhavaNAvAsasyasahassANaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassIgaM sANaM sANaM tAyatIsANaM sANaM sANaM logapAlANaM sANaM sANaM aggamahisINaM sANaM sANaM parimANaM sANaM sANaM aNiANaM sANaM sANaM aNiAhivaINaM sANaM sANaM AyarakkhadevasAhassINaM annesi ca bahUNaM bhavaNavAsINaM devANa ya devINa ya AhevacaM porevacaM sAmittaM bhaTTittaM mahattaragataM ANAIsaraseNAvacaM kAremANA pAlemANA mahatAhatanAdRgIyavAiyataMtitalatAlatu DiyaghaNamuiMgapaTuppavAiyaraveNaM divAI bhogabhogAI bhuMjamANA viharaMti / 'kahi NaM bhaMte ! bhavaNavAsINaM devANaM' ityAdi, 'asI uttarajoyaNa saya sahassavAhalAe' iti azItyuttaraM - azI - tisahasrAdhikayojanazatasahasraM vAilyaM yasyAH sA tathA tasyAH 'satta bhavaNakoDIo bAyattari bhavaNAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM' iti asurakumArANAM hi catuHSaSTizatasahasrANi bhavanAnAM tataH sarvasaMkhyayA yathoktaM bhavanasaMkhyAnaM bhavati, 'te NaM bhavaNA' ityAdi, tAni 'NaM' iti vAkyAlaGkAre, puMstvaM prAkRtatvAt bhavanAni vahirvRttAnivRttAkArANi antaH samacaturasrANi adhastanabhAge puSkarakarNikAsaMsthAna saMsthitAni karNikA nAma unnatasamacitrabindukinI 'ukinnaMtara viulagaMbhIrakhAtaphalihA' iti utkIrNamiyotkIrNamatIva vyaktamityarthaH, utkIrNamantaraM yAsAM khAtaparikhANAM tA utkIrNAntarAH, kimuktaM bhavati ? - khAtAnAM ca parikhANAM ca spaSTavaivikyonmIlanArthamapAntarAle mahatI pAlI samastIti, khAtAni ca parikhAzca khAtaparikhAH utkIrNAntarA vipulA - vistIrNA For Parts Only ~ 174~ 2 sthAna pade bhavanavAsisthA naM sU. 46 // 85 // www.landbrary or Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------- uddezaka: [-1, ----------- dAraM [-], ------------ mUlaM [46...] + gAthA(129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] gAthA gambhIrA-alabdhamadhyabhAgA khAtaparikhA yeSA bhavanAnA paritastAni utkIrNAntaravipulagambhIrakhAtaparikhAni, khAtaparikhAnAM cAyaM prativizeSaH-parikhA upari vizAlA adhaH saMkucitA, khAtaM tu ubhayatrApi samamiti, 'pA-1 gAradyAlayakavADatoraNapaDiduvAradesabhAgA' iti, pratibhavanaM prAkAreSu-sAleSu aTThAlakakapATatoraNapratidvArANi-aTTA-1 lakakapATatoraNapratidvArarUpA dezabhAgA-dezavizeSA yeSu tAni prAkArAhAlakakapATatoraNapratidvAradezabhAgAni, tatrAhAlakAH-prAkArasyopari bhRtyAzrayavizeSAH kapATAni-pratolIdvArasatkAni, etena pratolyaH sarvatra sUcitAH, anyathA kapATAnAmasaMbhavAt , toraNAni pratolIdvAreSu pratidvArANi-sthaladvArApAntarAlavartIni laghudvArANi, tathA 'jaMtasa- yagghimusalamusaMDhiparivAriyA' iti yatrANi-nAnAprakArANi zatadhyo-mahAyaSTayo mahAzilA vA yAH pAtitA satyaH puruSANAM zatAni pranti muzalAni-pratItAni musaNDhyaH-praharaNavizeSAH taiH parivAritAni-samantato veSTitAni, ata evAyodhyAni-pareryoddhamazakyAni, ayodhyatvAdeva ca 'sadAjayAni' sadA-sarvakAlaM jayo yeSu tAni sadAjayAni, sarvakAlaM jayavantItyarthaH, tathA sadA-sarvakAlaM guptAni praharaNaiH puruSaizca yoddhRbhiH sarvataH-samantato nirantaraM, parivAritatayA parepAmasahamAnAnAM manAgapi pravezAsaMbhavAt , 'aDayAlakoTagaraiyA' iti aSTacatvAriMzabhedabhinnavi-1 cchittikalitAH koSThakA-apavarakA racitAH-khayameva racanAM prAptA yepu tAni aSTacatvAriMzatkoSThakaracitAni, sukhAdidarzanAt pAkSiko niSThAntasya paranipAtaH, tathA aSTacatvAriMzabhedabhinnavicchittayaH kRtA vanamAlA ye dIpa anukrama [203-204] ececece Turasurary.org ~ 175~ Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [46] + gAthA dIpa anukrama [203 -204] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [2], uddezaka: [-], dAraM [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] Education Intention prajJApanAyAH mala // 86 // 4 tAni aSTacatvAriMzatkRtavanamAlAni, anye tvabhidadhati -- aDavAlazabdo dezIvacanatvAt prazaMsAvAcI, tato'yamarthaH- prazastakoSThakaracitAni prazastakRtavanamAlAnIti, tathA kSemANi-parakRtopadravarahitAni, zivAni - sadA maGgaya0 vRttI. lopetAni, tathA kiGkarAH - kiGkarabhUtA ye'marAstairdaNDaiH kRtvoparakSitAni sarvataH samantato rakSitAni kiGkarAmarada4 NDoparakSitAni, 'lAuloiyamahiyA' iti lAiyaM nAma-yada bhUmergomayAdinopalepanaM ulloiyaM kuDyAnAM mAlasya ca seTikAdibhiH saMsRSTIkaraNaM, lAuloiyAbhyAM mahitAni -- pUjitAni lAuchoiyamahitAni tathA gozIrSeNa-gozInAmakacandanena sarasaraktacandanena ca dardareNa-bahalena capeTAprakAreNa vA dattAH paJcAGgulayastalA - hastakA yeSu tAni gozIrSasarasaraktacandana dardaradattapaJcAGgulitalAni, tathA upacitA- nivezitAH candanakulazA-mAGgalyakalazA yeSu tAni upacitacandanakalazAni, 'candana ghaDasukayatoraNapaDiduvAradesabhAgA' iti candanaghaTaiH- candanakalazaiH sukRtAni - sukRtAni zobhitAnIti tAtparyArthaH yAni toraNAni tAni candanapaTasukRtatoraNAni pratihAradezabhAge yeSu tAni candanapaTasukRta toraNapratidvAradezabhAgAni tathA 'AsattosattavilabaTTavagvAriyamachadAmakalAvA' iti A-avAda adhobhUmI sakta Asakto bhUmau lagna ityarthaH UrdhvaM sakta utsaktaH ulocatale upari saMbaddha ityarthaH vipulA - vistIrNaH vRtto- vartulaH 'vagdhAriya' iti pralambito mAlyadAmakalApaH - puSpamAlAsamUho yeSu tAnyAsakotsaktavipulavRttapralambitamAlyadAmakalApAni, tathA paJcavarNena surabhiNA muktena- kSitena puSpapuJjalakSaNena upacAreNa-pUjayA kaThitAni For Parts Only mUlaM [ 46... ] + gAthA ( 129) "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ~ 176~ 2 sthAnapade bhavanavAsisthAnaM sU. 46 // 86 // www.andray org Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [46 ] + gAthA dIpa anukrama [203 -204] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [2], dAraM [-], uddezaka: [-] mUlaM [ 46... ] + gAthA ( 129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH paJcavarNasurabhimuktapuSpapuJja pacArakalitAni, 'kAlAgurupavarakundurukkaturukadhUvamaghamaghaMtagandhuddhUyAbhirAme' iti kAlA| guruH prasiddhaH pravaraH - pradhAnaH kundurukaH- cIDA turuSkaM - silhakaM kAlAgurutha pravarakundurukkaturuSke ca kAlAgurupravarakundurukkaturuSkANi teSAM dhUpasya yo maghamaghAyamAno gandha udbhUta - itastato viprasRtastenAbhirAmANi - ramaNIyAni kAlAgurupravarakundurukkaturuSka dhUpa maghamaghAyamAnagandhodbhUtAbhirAmANi tathA zobhano gandho yeSAM te sugandhAH te ca te varagandhAzca - vAsAH sugandhavaragandhAsteSAM gandhaH sa eSyastIti sugandhavaragandhagandhikAni, "ato'nekasvarAt " iti ikapratyayaH, ata eva gandhavartibhUtAni - saurabhyAtizayAd gandhadravyaguTikA kalpAnIti bhAvaH, tathA apsarogaNAnAM saMghaH-samudAyaH tena samyak - ramaNIyatayA vikIrNAni vyAptAni apsarogaNasaGghavikIrNAni, tathA divyAnAM truTitAnAm - AtodyAnAM veNuvINAmRdaGgAdInAM ye zabdAstaiH saMpraNaditAni samyak - zrotRmanohAritayA prakarSeNa | sarvakAlaM naditAni - zabdavanti, 'sarvaratnamayAni' sarvAtmanA - sAmastyena na tvekadezena ratnamayAni samastaratvamayAni vA, acchAni - AkAzasphaTikavadatikhacchAni zrakSNAni - zlakSNapudgalaskandhaniSpannAni z4kSNadalaniSpannapaTavat, 'laNDAni' masRNAni ghuSTitapaTavat, 'ghaTTA' iti ghRSTAnIva ghRSTAni kharazANayA pASANapratimAvat, 'maTThA' iti, mRSTAni, sukumArazANayA pASANapratimetra, ata eva nIrajAMsi khAbhAvikarajorahitatvAd nirmalAni AgantukamalAbhAvAt niSpakGkAni - kalaGkavikalAni kardamarahitAni vA 'nikaMkaDacchAyA' iti niSkaGkaTA-niSkavacA nirAvaraNA For Parata Lise Only ~ 177 ~ Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------- uddezaka: [-1, ----------- dAraM [-], ------------ mUlaM [46...] + gAthA(129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka yAH mala- ya0 vRttI. [46] // 8 // gAthA nirupaghAteti bhAvArthaH chAyA-dIptiryeSAM tAni niSkaGkaTacchAyAni, samabhANi-kharUpataH prabhAvanti, samarIcInivahirvinirgatakiraNajAlAni, sodyotAni-bahirvyavasthitavastustomaprakAzanakarANi, 'prasAdIyAni' prasAdAya-mana-II pade bhavanaprasattaye hitAni prasAdIyAni-manaHprasattikArINIti bhAvaH, tathA darzanIyAni-darzanayogyAni yAni pazyataH vAsisthA naM sU.46 |cakSuSI na zramaM gacchata iti tAtparyAdhaH 'abhirUpA' iti abhi-sarveSAM draSTraNAM manaHprasAdAnukUlatayA abhimukhaM rUpaM yeSAM tAni abhirUpANi atyantakamanIyAnItyarthaH, ata eva 'paDirUvA' iti prativiziSTaM rUpaM yeSAM tAni pratirUpANi, athavA pratikSaNaM navaM navaM rUpaM yeSAM tAni pratirUpANi / 'ete bhavaNavAsI' ityAdi, ete anantaroktA asurakumArAdayo bhavanavAsino yathAkramaM cUDAmaNimukuTaratnabhUSaNaniyuktanAgasphaTAdicitracihnadharAzca, tathAhi-asurakumArabhavanavAsinazca cUDAmaNimukuTaratnAH, cUDAmaNi ma mukuTe ratnaM cihnabhUtaM yeSAM te tathA, nAgakumArA bhUpaNaniyuktanAgaruphaTArUpacihnadharAH, suvarNakumArA bhUSaNaniyuktagaruDarUpacihnadharAH, vidyutkumArA bhUSaNaniyuktavajrarUpacihnadharAH, vanaM nAma zakrayAyudhaM, agnikumArA mukuTaniyuktapUrNakalazarUpacihnadharAH, dvIpakumArA bhUSaNaniyuktasiMharUpa-1 (cihna) dharAH, udadhikumArA bhUSaNaniyuktahayavararUpacihnadharAH dikkumArA bhUSaNaniyuktagajarUpacihnadharAH, vAyuku-19 mArA bhUSaNaniyuktamakararUpacihnadharAH, stanitakumArA bhUSaNaniyuktavaravarddhamAnarUpacihnadharAH, brddhmaank-shraaysNputtN| akSaragamanikA tvevam-bhUSaNepu nAgasphaTAgaruDavajrANi yeSAM te bhUSaNanAgasphaTAgaruDavatrAH, pUrNakalazenAGkita upphe // 7 dIpa anukrama [203-204] // REatinniturthatana Jumitaram.org ~ 178~ Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [-1, ------------ mUlaM [46...] + gAthA(129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] gAthA |so-mukuTo yeSAM te pUrNakalazAGkitopphesAH, tathA siMhahayavaragajA aGkA arthAd bhUSaNeSu yeSAM te siMhahayavaragajAkAH, tathA makaravarddhamAnake niyukta-bhUpaNeSu niyojite citre-AzcaryabhUte ci gate-sthite yeSAM te makaravarddhamAnakaniyuktacitracitagatAstataH pUrvapadairdvandvasamAsaH / punaH sarve kathaMbhUtAH ? ityAha-surUpAH' zobhanaM rUpaM yeSAM te tathA, asantakamanIyarUpA ityarthaH, tathA 'mahihiyA' iti mahatI RddhiH-bhavanaparivArAdikA yeSAM te maharddhikAH, tathA mahatI yutiH-zarIragatA AbharaNagatA ca yeSAmiti mahAdyutayaH, tathA mahad balaM-zArIraH prANo yeSAM te mahAbalAH, tathA mahad yazaH-khyAtiryeSAM te mahAyazasaH, tathA mahAnanubhAgaH-sAmarthya zApAnugrahaviSayaM yeSAM te mahAnubhAgAH, tathA 'mahesakyA' iti mahAna Iza-Izvara ityAkhyA-prasiddhiryeSAM te mahezAkhyAH, athavA IzanamIzo bhAve ghajana-1 tyayaH aizcaryamityarthaH 'Iza aizvarye' iti vacanAt tamIzam-aizvaryamAtmAnaM khyAnti-antarbhUtaNyarthatayA khyApayantiprathayanti iti IzAkhyAH mahAntazca te IzAkhyAzca mahezAkhyAH, kvacid 'mahAsokkhA' iti pAThaH tatra mahat saukhyaM prabhUtasavedyodayavazAdU yeSAM te mahAsaukhyAH, anye paThanti-'mahAsakkhA' iti, tatrAyaM zabdasaMskAro-mahAthAkSAH, iyaM cAtra pUrvasUripradarzitA vyutpattiH-AzugamanAdazvo-manaH akSANi-indriyANi vasaviSayavyApakatvAt azvazca akSANi cetyazvAkSANi mahAntyazvAkSANi yeSAM te mahAzvAkSAH, 'hAravirAiyavacchA' iti hAravirAjitaM pakSo yeSAM 8 Mte hAravirAjitavakSasaH, 'kaDagatuDiyacaMbhiyabhuyA' iti kaTakAni-kalAcikA''bharaNAni truTitAni-bAhurakSakAH rasTala TaraTaraTakara dIpa anukrama [203-204] manditurary.com ~179~ Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------- uddezaka: -1, ----------- dAraM [-], ------------ mUlaM [46...] + gAthA(129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yA: malayavRttI. [46] gAthA stambhitau iva stambhitI bhujau yeSAM te kaTakatruTitastambhitabhujAH, tathA annadAni-bAhuzIrSA''bharaNavizeSarUpANi kuNDale-karNAbharaNavizeSarUpe tathA sRSTI-mRSTIkRtI gaNDau-kapolau yastAni mRSTagaNDAni, karNapIThAni-karNAbharaNa-18 pade bhavanavizeSarUpANi dhArayantItyevaMzIlA agadakuNDalamRSTagaNDakarNapIThadhAriNaH, tathA vicitrANi-nAnArUpANi hastAbhara- vAsisthANAni yeSAM te vicitrahastAbharaNAH, tathA 'vicittamAlAmaulimauDA' vicitrA mAlA-kusumasrag maulau-mastake naM sU.46 mukuTaM ca yeSAM te vicitramAlAmaulimukuTAH, tathA kalyANaka-kalyANakAri pravaraM vakhaM parihitaM yaiste kalyANakAvaravastraparihitAH, sukhAdidarzanAdU niSThAntasyAtra pAkSikaH paranipAtaH, tathA kalyANakaM-kalyANakAri yat pravaraM mAlyaM-puSpadAma yaccAnulepanaM tad dharantIti kalyANakAvaramAlyAnulepanadharAH, tathA bhAkharA-dedIpyamAnA bo|ndiH-zarIraM yeSAM te bhAkharabondayA, tathA pralamba iti-pralambA yA banamAlA tA gharantIti pralambavanamAlAdharAH, | 'diveNaM saMghayaNeNaM'ti zaktivizeSamapekSya saMhananeneva saMhananena na tu sAkSAt saMhananena, devAnAM saMhananAsaMbhavAt, saMhananaM hi asthiracanAtmakaM, na ca devAnAM asthIni santi, tathA coktaM jIvAbhigame-"devA asaMghayaNI, jamhA tesi nevaTThI neva sirA" ityAdi, 'divAe ibIe' divyayA-pradhAnayA RyA-parivArAdikayA divyayA dhutsA-iSTAthasaMprayogalakSaNayA 'dhu abhigamane' iti vacanAt , divyayA prabhayA-bhavanAvAsagatayA, divyayA chAyayA-samudAya-15 zobhayA, divyenArciSA-zarIrastharatAditejovAlayA, divyena tejasA zarIraprabhavena, divyayA lezyayA-dehavarNasundara dIpa anukrama [203-204] For P OW PRTsurary.org ~ 180~ Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [-1, ------------ mUlaM [46...] + gAthA(129) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] gAthA tayA daza diza udyotayantaH-prakAzayantaH 'pabhAsemANA' zobhamAnAste bhavanavAsino devA 'Na' iti vAkyAlaGkAre, 18 tatra svasthAne 'sANaM sANaM' iti kheSAM kheSAmAtmIyAtmIyAnAmityarthaH 'AhevacaM poreva' ityAdi adhipateH karma| AdhipatyaM rakSA ityarthaH, sA ca rakSA sAmAnyenApyArakSakeNeva kriyate tata Aha-purasya patiH purapatiH tasya karma paurapityaM sarveSAmAtmIyAnAmagresaratvamiti bhAvaH, taccApresaratvaM nAyakatvamantareNApi khanAyakaniyuktatathAvidhagRhacinta kasAmAnyapuruSasyeva bhavati tato nAyakatvapratipattyarthamAha-khAmitvaM-svamaskhAstIti khAmI tabhAvaH svAmitvaM nAyakatyamityarthaH, tadapi ca nAyakatvaM kasyacit poSakatvamantareNApi bhavati yathA hariNAdhipaterhariNasya tata mAhabhartRtvaM-poSakatvaM, ata eva mahattarakatvaM, tadapi mahattarakatvaM kasyacidAjJAyikalasthApi bhavati bacA kaskhacidra vaNijaH khadAsavarga prati tata Aha-ANAIsaraseNAvacaM' AjJayA Izvara AjJezvaraH senAyAH patiH senApatiH AjJezvaracAsau senApatizca AjJezvarasenApatistasya karma AzezvarasenApatyaM khakhasainyaM pratyadbhutamAjJAprAdhAnyamiti bhASaH, kArayanto'nyaniyuktakaiH puruSaiH pAlayantaH khayameva mahatA veNeti yogaH, 'ahayatti' AkhyAnakapratiba-1 ddhAni yadivA ahatAni-avyAhatAni nityAnuvandhInIti bhAvaH ye nATyagIte-nATya-nRtvaM gIta-gAnaM yAni ca vAditAni-tatrItalatAlatruTitAni tatra tatrI-bINA talau-hastatalI tAla:-kaMsikA truTitAni-vAditrANi tathA yazca ghanamUdamA paTunA puruSeNa pravAditaH, tatra ghanamRdako nAma ghanasamAnadhvanioM mRdaGgaH, tata eteSAM | dIpa anukrama [203-204] ~ 181~ Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ....--- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-, ---- mUla [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malaya0 vRttI. prata sUtrAMka [46] dIpa anukrama dvandvaH, teSAM raveNa divyAn-divi bhavAn pradhAnAniti bhAvaH, bhogArhAH bhogAH-zabdAdayo bhogabhogAstAn bhuja-3 | 2 sthAna|mAnA 'viharanti' Asate // pade bhavana bAsisthAkahi NaM bhaMte ! asurakumArANaM devANaM pajjattApajjatANaM ThANA pa01, kahiNaM bhaMte ! asurakumArA devA parivasaMti ?, goya- 0 naMsU.46 mA! imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassayAhallAe uvari egaM joyaNasahassaM ogAhittA hevA cegaM joyaNasahassaM vajittA majo ahahuttare joyaNasavasahasse etya paM asurakumArANaM devANaM causahi bhavaNAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM / te NaM bhavaNA bAhiM vaTTA aMto cauraMsA ahe pukkharakaniyAsaMThANasaMThiyA ukinaMtaraviulagaMbhIrakhAyaphalihA pAgAraTTAlayakavADatoraNapaDiduvAradesabhAgA aMtasayagghimusalamusaMDhipariyAriyA aujjhA sadAjayA sadAguttA aDayAlakohagaraDyA aDayAlakayavaNamAlA khemA sivA kiMkarAmaradaMDovarakkhiyA lAulloiyamahiyA gosIsasarasaratacaMdaNadaddaradinnapaMcaMgulitalA uvacitacaMdaNakalasA caMdaNaghaDasukayatoraNapaDiduvAradesabhAgA AsattosattaviulavaTTavagvAriyamachadAmakalAvA paMcavamasarasurabhimukapuSphapuMjovayArakaliyA kAlAgurupavarakuMdurukaturukaDajhaMtadhUvamaghamatagaMdhuduyAbhirAmA sugaMdhavaragaMdhiyA gaMdhavaTibhUyA accharagaNasaMghasaMviginA divatuDiyasaddasaMpaNAdiyA satvarayaNAmayA acchA saNhA laNhA ghaDA mahA NIrayA nimmalA nippaMkA nikaMkaDacchAyA sappabhA sassirIyA samirIyA sauoyA pAsAdIyA darisaNijA abhirUvA paDirUvA ettha NaM asurakumArANaM devANaM pajjattApajjatANaM ThANA pannattA, uvavAeNaM loyassa asaMkhejaimAge, samu. [205] walaunciurary.orm ~ 182~ Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ---- --------- mUlaM [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: rabarabaTa prata sUtrAMka Ta [46] gyAyeNaM loyassa asaMkhejaibhAge, sahANeNaM loyassa asaMkhejaimAge, tattha NaM bahave asurakumArA devA parivasaMti, kAlA lohiyakkhabiMboDA dhavalapuSpadaMtA asiyakesA vAme egakuMDaladharA addacaMdaNANulittapattA isIsiliMdhapuSphapagAsAI asaMkilihAI suhumAI vatthAI pavaraparihiyA vayaM ca paDhama samaikaMtA viiyaM ca vayaM asaMpattA bhadde jovaNe vaTTamANA talabhaMgayatuDiyapavarabhUsaNanimmalamaNirayaNamaMDitabhuyA dasamuddAmaMDiyangahatthA cUDAmaNivicittaciMdhagayA surUvA mahihiyA mahajuiyA mahAyasA mahabbalA mahANubhAgA mahAsokkhA hAravirAiyavacchA kaDayatuDiyarthabhiyabhuyA aMgayakuMDalamaTThagaMDayalakabapIDhadhArI vicittahatthAbharaNA vicittamAlAmaulI kallANagapavaravatthaparihiyA kallANagamallANulevaNadharA mAmuraboMdI palaMbavaNamAladharA diveNaM vanneNaM diveNaM gaMdheNaM diveNaM phAseNaM diveNaM saMghayaNeNaM diveNaM saMThANeNaM divAe iDDIe divAe juIe divAe pabhAe divAe chAyAe divAe acIe diveNaM teeNaM divAe lesAe dasa disAo ujjotramANA pabhAsemANA te NaM tattha sANaM sANaM bhavaNAvAsasayasahassANaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassINaM sANaM sANaM tAyattIsANaM sANaM sANaM logapAlANaM sANaM sANaM aggamahisINaM sANaM sANaM parisANaM sANaM sANaM aNiyANaM sANaM sANaM aNiyAhibaINaM sANaM sANaM AyaravakhadevasAhassIrNa abasi ca bahUNaM bhavaNavAsINaM devANa ya devINa ya AhevacaM porevaSaM sAmi bhaTTittaM mahattaragarta ANAIsaraseNAvacaM kAremANA pAlemANA mahatAhatanahagItabAiyataMtItalatAlatuDiyaghaNamuiMgapaDuppavAiyaraveNaM divAI bhogamogAI bhuMjamANA viharaMti // camaracaliNo itya duve asurakumAriMdA asurakumArarAyANo parivasaMti, kAlA mahAnIlasarisA NIlaguliagavalaayasikusumapagAsA viyasiyasayavatvaNimmalaIsisivaracataMvaNayaNA garukAyayaujjutuMganAsA uba dIpa anukrama [205] SARERatininatinatand ~ 183 ~ Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala prata 2 sthAnapadebhavanavAsisthAnaMsU.47 ya0 vRttI. sUtrAMka [46] dIpa ciyasiyappavAlaviMbaphalasaMnihAharohA paMDarasasisagalavimalanimmaladahiSaNasaMkhagokkhIrakuMdadagarayamuNAliyAdhavaladaMtaseDhI huyavahaniddhatadhoyatattatavaNijjarattatalatAlujIhA aMjaNaghaNakasiNagaruyagaramaNijaNiddhakesA vAmeyakuMDaladharA addacaMdaNANulitagattA IsisiliMdhapupphapagAsAI asaMkilihAI suhumAI vatthAI pavaraparihiyA vayaM ca paDhamaM samaiktA biiyaM tu asaMpattA bhadde jovaNe vaTTamANA talabhaMgayatuDiyapavarabhUsaNaNimmalamaNirayaNamaMDiyabhuyA dasamuddAmaMDiyaggahatthA cUDAmaNicittaciMdhagayA surUvA mahaDDiyA mahajuIA mahAyasA mahAbalA mahANubhAgA mahAsokkhA hAravirAiyavacchA kaDayatuDiyarthabhiyabhuyA aMgadakuMDalamahagaMDatalakannapIDhadhArI vicittahatthAbharaNA vicittamAlAmaulI kallANagapavaravatthaparihiyA kallANagapavaramallANulevaNadharA bhAsuraboMdI palaMbavaNamAladharA diveNaM vanneNaM diveNaM gaMdheNaM diveNaM phAseNaM diveNaM saMghayaNeNaM diveNaM saMThANeNaM divAe iDIe divAe juIe divAe pabhAe divAe chAyAe divAe accIe diveNaM teeNaM divAe lesAe dasa disAo ujovemANA pabhAsemANA te NaM tattha sArNa sANaM bhavaNAbAsasayasahassANaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassINaM sANaM sANaM vAyattIsANaM sANaM sANaM logapAlANaM sANaM sANaM aggamahisINaM sANaM sANaM parisANaM sANaM sANaM aNiyANaM sArNa sANaM aNiyAhibaINaM sANaM sANaM AyarakkhadevasAhassINaM annarsi ca bahUNaM bhavaNavAsINaM devANa ya devINa ya AhevaccaM porevaccaM sAmittaM bhaTTittaM mahattaragataM ANAIsaraseNAvacaM kAremANA pAlemANA mahayAhayanadRgIyavAiyataMtItalatAlatuDiyaSaNamuiMgapaDhappavAiyaraveNaM divAI bhogabhogAI jhuMjamANA viharati / anukrama [205] IN // 9 // Alainturary.orm atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkane mudraNa-doSa: vartate-sU0 46 sthAne sU047 iti mudritaM ~ 184 ~ Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] asurakumArasUtre kAlA:-kRSNavarNAH 'lohiyakkhAbimbohA' lohitAkSaranayara vimbIphalaSacca oSThau yeSA te lohi-1 |tAkSavimboSThAH, ArakkoSThA iti bhAvaH, dhavalapuSpaSatsAmAt kundakalikA iva dantA yeSAM te dhavalapuSpadantAH, asitAH-kRSNAH kezA yeSAM te asitakezAH, dantAH kezAcAmISAM caikriyA draSTavyAH, na khAbhAvikAH, paikriyazarIrasvAt 'vAmeya (ega) kuMDaladharA' ekakarNAvasaktakuNDaladhAriNaH, tathA oNrdraNa-sarasena candanenAnulisaM gAtraM yaste ArdracandanAnulipsagAtrAH, tathA ISad-manAka zilindhrapuSpaprakAzAni-zilindhrapuSpasadazavarNAni IpadraktAnItyarthaH asaMkliSTAni-atyantasukhajanakatayA manAgapi saMklezAnutpAdakAni sUkSmANi-mRdulaghuparzAni acchAni ceti bhAvaH vastrANi pravarANi atra sUtre vibhaktilopaH prAkRtatvAt 'parihitAH' parihitavantaH, tathA vayaHprathama-kumAratvalakSaNamatikrAntAstatparyantavartina iti bhAvaH dvitIyaM ca-madhyamalakSaNaM vayo'saMprAptAH, etadeva vyaktIkaroti-bhadre-atiprazasve, yauvane vartamAnAH 'talabhaMgayatuDiyavarabhUsaNanimmalamaNirayaNamaMDiyabhujA' iti talabhaGgakA-vAhAbharaNavizeSAH tuTitAni-vAhurakSikAH anyAni ca yAni varANi bhUSaNAni bAhvAbharaNAni teSu ye nirmalA maNayaH-candrakAntAdyA yAni ratnAni ca-indranIlAdIni tairmaNDitau bhujau-hastAnI yeSAM te tathA, tathA dazabhirmudrAbhirmaNDitI agrhtii| yeSAM te dazamudrAmaNDitAgrahastAH, 'cUDAmaNivicittaciMdhagayA' iti cUDAmaNinAmakaM citram-adbhutaM cihaM gataMsthitaM yeSAM te cUDAmaNicitracihnagatAH // camaravalisAmAnyasUtre kAlA:-kRSNavarNAH, etadeyopamAnataH pratipAda dIpa Kaesesesesesesese 666 anukrama [205] Minmuraryom ~185~ Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [46 ] dIpa anukrama [205] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [2], uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [... 46 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala ya0 vRttau // 91 // yati- 'mahAnIlasarisA' mahAnIlaM yat kimapi vastujAtaM loke prasiddhaM tena sahazAH, etadeva vyAcaSTe -- nIlaguTikA - nIlyA guTikA gavalaM - mAhiSaM zRGgaM atasIkusumaM pratItaM teSAmiva prakAzaH - prabhA yeSAM te nIlaguTikAgavalAtasIkusumaprakAzAH, tathA vikasitazatapatramiva nirmale ISad - dezavibhAgena manAk site rakte tAmre ca nayane yeSAM te vikasitazatapatranirmaleSa sitaraktatAmranayanAH, garuDasyevAyatA - dIrghA RjvI akuTilA tuGgA-unnatA nAsA-nAOM sikA yeSAM te garuDAyatarjutuGganAsAH, tathA ubaciyaM-tejitaM yat zilApravAla- vidrumaralaM yaca vimbaphalaM vimyAH OM satkaM phalaM tatsannibho'dharoSTho yeSAM te tathA, tathA pANDuraM na tu sandhyAkAlabhAvyAraktaM zazizakalaM- candrakhaNDa OM tadapi ca kathaMbhUtamityAha-vimalaM rajasA rahitaM kalaGkavikalaM vA tathA nirmalo yo dadhidhanaH zaGkho gokSIraM yAni OM kundAni - kundakusumAni dakarajaH - pAnIyakaNAH mRNAlikA ca tadravad dhavalA dantazreNiryeSAM te tathA, vimalazabdasya vizeSyAt paranipAtaH prAkRtatvAt, tathA hutavahena vaizvAnareNa nimataM sad yajjAyate dhautaM nirmalaM taptam uttaptaM tapanIyamArakaM suvarNa tadvad raktAni hastapAdatalAni tAlujihve ca yeSAM te hutavahanirmAtadhau tatasa tapanIya raktata latAlujihvAH, tathA aJjanaM-sauvIrAJjanaM ghanaH - prAvRTkAlabhAvI meghastadvatkRSNA rucakaralavad ramaNIyA snigdhAzca kezA yeSAM te aanaghana kRSNarucakaramaNIya snigdhakezAH // kahiM NaM bhaMte! dAhiNilA asurakumArANaM devANaM pattA pattANaM ThANA pa0 1, kahi NaM bhaMte! dAhiNillA asuraku 4 Education International For Parts Only ~ 186~ 2 sthAna | pade asu rAdisthAnaM sU. 46 // 91 // Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], .... ...- uddezaka: [-], ----------- dAraM [-], -- -- mUla [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] eeeeeeeeeyarala mArA devA parivasaMti', goyamA ! jaMbUddIve dIve maMdarassa pavayassa dAhiNeNaM imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassabAhallAe uvari ega joyaNasahassaM ogAhittA hiTTA cegaM joyaNasahassaM bajjittA majjhe ahahuttare joyaNasayasahasse ettha NaM dAhiNillANaM asurakumArANaM devANaM cauttIsaM bhavaNAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, te gaM bhavaNA bAhiM vaTTA aMto cauraMsA so ceva vaNNao jAva paDirUvA, ettha gaM dAhiNillANaM asurakumArANaM devANaM pajacApajattANaM ThANA pannatA, tIsuvi logassa asaMkhejahabhAge, tattha NaM bahave dAhiNillA asurakumArA devA devIo parivasati, kAlA lohiyakkhA taheva jAva bhuMjamANA viharaMti, eesiNaM taheba tAyatIsagalogapAlA bhavanti, evaM savvattha bhaanniyii| bhavaNavAsI NaM camare ittha asurakumAriMde asurakumArarAyA parivasati kAle mahAnIlasarise jAva pabhAsemANe, se NaM tattha cautIsAe bhavaNAvAsasayasahassANaM causaTTIe sAmANiyasAhassINaM tAyattIsAe tAyattIsagANaM cauNDaM logapAlANaM paMcaNhaM aggamahisINaM saparivArANaM tiNhaM parisANaM sattaNhaM aNiyANaM sattaNDaM aNiyAhibaINaM cauNha ya causahINaM AyarakkhadevasAhassINaM anesiM ca bahUNaM dAhiNillANaM devANaM devINa ya AhevacaM porevacaM nAva viharati / kahi NaM bhaMte / utcarilANaM asurakumArANaM devANaM paJjacApajattANaM ThANA pannacA?, kahiNaM bhaMte ! uttarillA asurakumArA devA parivasaMti, goyamA ! jaMbUddIce dIve maMdarassa paccayassa uttareNaM imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassabAhallAe uvari ega joyaNasahassaM ogAhitA hiDA cegaM joyaNasahassaM vajittA majjhe ahahuttare joSaNasayasahasse ettha gaM uttarillANaM asurakumArANaM devANaM tIsaM bhavaNAvAsasayasahassA bhavantIti makkhAyaM, te bhavaNA bAhiM baTTA aMvo cau* dIpa anukrama [205] SHARERIEatini ~187~ Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ---- --------- mUlaM [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: karaTakara bhajJApanAyAH mala prata sUtrAMka 2 sthAnapade asurAdisthAna ya0vRttau. | // 92 // itter [46] dIpa raMsA sesaM jahA dAhiNillANaM jAba viharati, balI estha vairomaNide baharoyaNarAyA parivasati kAle mahAnIlasarise jAva pabhAsemANe / se NaM tattha tIsAe bhavaNAvAsasayasahassANaM sahIe sAmANiyasAhassINaM tAyattIsAe tAyattIsagANaM cauNhaM logapAlANaM paMcaNDaM aggamahisINaM saparivArANaM tiNhaM parisANaM sattaNhaM aNiyANaM sattaNDaM aNiyAhiyaINaM cauNha ya saTThINaM AyarakkhadevasAhassINaM anesi ca bahUNaM uttarillANaM asurakumArANaM devANa ya devINa ya AdevacaM poravecaM kuchamANe viharai / / kahi NaM bhaMte ! nAgakumArANaM devANaM pajacApajjatANaM ThANA pannacA, kahiNaM bhaMte ! nAgakumArA devA parivasaMti , goyamA! imIse rayaNappabhAe puDhacIe asIuttarajoyaNasayasahassabAhallAe uvari ega joyaNasahassaM jogAhittA hihA cegaM joyaNasahassaM vaJjicA majjhe ahahucare joyaNasayasahasse ettha NaM nAgakumArANaM devANaM pajattApalattANaM culasIha bhavaNAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM bhavaNA bAhiM vaTTA aMto caurasA jAva paDirUvA, vattha Na NAgakumArANaM pajacApajattANaM ThANA pannattA, tImuvi logassa asaMkhejahabhAge, tattha NaM bahave nAgakumArA devA parivasaMti mahihiyA mahasuIA sesaM jahA ohiyANaM jAva viharati / dharaNabhUvANaMdA ettha gaM dube nAgakumAriMdA NAgakumArarAyANo parivasati mahaDiyA sesaM jahA ohiyANaM jAva viharati / kahi NaM maMte ! dAhiNillANaM nAgakumArANaM devANaM paJjacApaJjatANaM ThANA panattA', kahiNaM maMte ! dAhiNillA nAgakumArA devA parivasaMti ?, goyamA! jaMbUhIve dIve madarassa pavayassa dAhiNaNaM imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassabAhallAe upari ega joyaNasahassaM ogAhitA hihA cegaM joyaNasahassaM vajittA maJjhe aTTahucare joyaNasayasahasse ettha NaM dAhiNillANaM nAgakumArANaM devANaM cauyA anukrama [205] G // 12 // ~ 188~ Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ----- --------- mUlaM [...46] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] sIsaM bhavaNAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAya, te paM bhavaNA bAhiM vaTTA jAva paDirUvA, ettha NaM dAhiNillANaM nAgakamArANaM pajattApaacANaM ThANA panattA, tIsuvi loyassa asaMkhejaibhAge, ettha NaM dAhiNillA nAgakumArA devA parivasaMti mahihiyA jAba viharaMti, dharaNe ittha nAgakumAriMde nAgakumArarAyA parivasai mahaDDie jAva pabhAsemANe, se NaM tatya cauyAlIsAe bhavaNAvAsasayasahassANaM chaha sAmANiyasAhassINaM tAyattIsAe tAyacIsagANaM cauNhaM logapAlANaM chAI aggamahisINaM saparivArANaM tiNhaM parisANaM sattaNhaM aNiyANaM sattaNDaM aNiyAhivaINaM caubIsAe AyarakkhadevasAhassINaM annesiM ca bahUNaM dAhiNillANaM nAgakumArANaM devANa ya devINa ya AhevacaM porevaccaM kubamANe viharai / kahiNaM bhaMte uttarillANaM NAgakumArANaM devANaM pajattApajattANaM ThANA pamacA?, kahi pa bhaMte ! ucarillA nAgakumArA devA parivasati', goyamA! jambuddIce dIve mandarassa paJcayassa uttareNaM imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoyaNasayasahassavAhallAe uvari ega joyaNasahassaM ogAhittA heTThA cegaM joyaNasahassaM vajittA majjhe advahuttare joyaNasayasahasse ettha NaM uttarilhANa nAgakumArANaM devANaM cattAlIsa bhavaNAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM bhavaNA bAhi vahA sesaM jahA dAhiNillAgaM jAva viharaMti, bhUyANaMde ettha nAgakumAriMde nAgakumArarAyA parivasai, mahiDIe jAva pabhAsemANe, se gaM tattha cattAlIsAe bhavaNAvAsasayasahassANaM AhevaccaM jAva viharai / / kahi Na bhaMte ! suvanakumArANaM devANaM pajattApakSacANaM ThANA pannatA ?, kahi NaM bhaMte ! suvanakumArA devA parivasaMti, goyamA ! imIse rayaNappabhAe puDhavIe jAca ettha NaM suvanakumArANaM devANaM vAvatAra bhavaNAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM / te gaM bhavaNA cAhiM vaTTA jAva paDirUvA, tastha dIpa raseeeeeeasee anukrama [205] SAREairat-AVM ~ 189~ Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-1, ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...46] + gAthA:(130-140) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA yA:malayavRttI. 2 sthAnapade asurAdisthAnaM sU. 46 sUtrAMka [46]] // 13 // dIpa anukrama [205-216] NaM suvannakumArANaM devANaM pajjattApaJjattANaM ThANA pannattA, jAva tisuvi logassa asaMkhejahabhAge, tattha NaM bahave suvanakumArA devA parivasaMti mahiDiyA sesaM jahA ohiyANaM jAva viharaMti, veNudeve veNudAlI ya ittha duve suvaNNakumAriMdA suvaNNakumArarAyANo parivasaMti, mahahiyA jAva viharati / kahi NaM bhaMte ! dAhiNillANaM suvaNNakumArArNa pajattApaJjanANaM ThANA pannatA ?, kahiNaM bhaMte ! dAhiNillA suvaNNakumArA devA parivasaMti', goyamA imIse jAca majhe ahahuttare joyaNasayasahasse etya NaM dAhiNilANaM suvaSNakumArANaM attIsaM bhavaNAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM / te NaM bhavaNA bAhiM vaTTA jAva paDirUvA, estha NaM dAhiNilvANaM suvaNNakumArANaM pajacApajacANaM ThANA pattA, tisubi logassa asaMkhejahabhAge, ettha NaM pahave suvaSNakumArA devA parivasaMti, veNudeve ya ittha suvanciMde suvanakumArarAyA parivasai, sesaM jahA nAgakumArANaM // kahi NaM bhaMte ! uttarilANaM suvanakumArANaM devANaM pajattApajattANaM ThANA pabattA', kahi NaM bhaMte ! uttarillA suvanakumArA devA parivasaMti ?, goyamA ! imIse rayaNappabhAe jAva ettha NaM uttarillANaM suvanakumArANaM cautIsaM bhavaNAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM bhavaNA jAva ettha NaM vahave uttarillA suvanakumArA devA parivasaMti mahihiyA jAba viharaMti, veNudAlI ittha muvanakumAriMde suvanakumArarAyA parivasai mahiDIe sesaM jahA nAgakumArANaM // evaM jahA muvanakumArANaM vattavayA bhaNiyA tahA sesANavi caudasaNhaM iMdANaM bhANiyacA, navaraM bhavaNaNAgacaM iMdaNANattaM vanaNANattaM parihANaNANatraM ca imAhiM gAhAhi aNugaMtavaM-causahi asurANaM culasItaM ceva hoti nAgANaM / bAvattari suvane bAukumArANa channauI // 130 // dIvadisAudahINaM vijjukumAriMdathaNiyamaggINaM / chaNhaMpi jualayANaM yAvattarimo sayasahassA // 131 // ~190~ Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [46] dIpa anukrama [205 -216] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [2], uddezaka: [-], mUlaM [... 46 ] + gAthA: (130-140) muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH tIsA cayAlA attIsaM ca sayasahassAI / pannA cattAlIsA dAhiNao huMti bhavaNAI // 132 // tIsA cattAlIsA cautIsaM caiva samasahassAI | chAyAlA chattIsA uttarao huMti bhavaNAI // 133 // causadvI saTThI khalu chacca sahassAI asurabajANaM / sAmANiA u ee caugguNA AyarakkhA u || 134 // camare dharaNe taha veNudeve harita ammisIhe ya / punne jalakaMte yA amiya vilambe ya ghose ya // 135 // | bali bhUyANaMde veNudAli harissahe aggimANava visiTTe / jalapaha taha miyaMvAhaNe pajaNe ya mahAghose || 136 // uttarillA NaM jAva viharaMti / kAlA asurakumArA nAgA udahI ya paMDarA doSi / varakaNaganihasagorA huMti subatrA disA thagiyA || 137 || uttattakaNagavannA vijjU aggI ya hoMti dIvA ya / sAmA piraMguvannA bAukumArA muNeyA || 138|| asuresa huMti rattA siliMdhapuSphaSpabhA ya naagdhii| AsAsagavasaNadharA hoMti suvannA disA thaNiyA // 139 // nIlANurAgavasaNA vijjU aggI ya huMti dIvA y| saMjhANurAgavasaNA vAukumArA muNeyatA // 140 // ( mU. 46 ) 'tIvi logassa asaMkhejaibhAge' iti svasthAnopapAtasamudghAtarupeSu triSvapi sthAneSu lokatyA saMkhyeyatame bhAge vaktavyAni / 'causaTThi asurANaM' ityAdigAthAdvayaM sAmAnyato'sura kumArAdInAM bhavanasaMkhyApratipAdakaM sugamaM / 'cautIsA cauyAlA' ityAdikA gAdhA dAkSiNAtyAnAmasurakumArAdInAM bhavanasaMkhyA'bhidhAyikA, tasyA vyAkhyA -da|kSiNato'surakumArANAM bhavanAni catustriMzacchatasahasrANi, nAgakumArANAM catuzcatvAriMzat, suvarNakumArANAmaSTAtriMzat, vAyukumArANAM paJcAzat, dvIpadigudadhi vidyutstanitAdmikumArANAM paNNAM pratyekaM catvAriMcchatasahasrANi bhava For Parts Only ~ 191 ~ 99999966 Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...46] + gAthA:(130-140) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA: malayavattA. sUtrAMka [46] // 14 // dIpa anukrama [205-216] |nAnA // 'tIsA cattAlIsA' ityAdi, uttarataH-uttarasyAM dizi asurakumArANAM bhavanAni triMzacchatasahasrANi, nAga-II kumArANAM catvAriMzat , suvarNakumArANAM caturviMzat , vAyukumArANAM SaTcatvAriMzat, dvIpadigudadhividyutstanitAmi | pade asukumArANAM pratyeka patriMzat bhavanazatasahasrANi / samprati sAmAnikAtmarakSakadevasaMkhyAsaMgrahArthamAha-'causahI rAdisthAnaM saTThI khalu' ityAdi, dAkSiNAtyasthAsurakumArendrasya sAmAnikA devAH catuHSaSTisahasrANi, uttarAhasya paSTisahasrANi, sU. 46 asuravarjAnAm-asurakumArendravarjAnAM zeSANAM sarveSAmapi dAkSiNAtyAnAmauttarAhANAM ca pada pada sahasrANi pratyekaM | sAmANiA u ee' iti ete'nantaroktasaMkhyAkA devAH sAmAnikA jJAtavyAH, AtmarakSakAH punaH sarvatrApi sAmAnikacaturguNAH prtipttvyaaH|| idAnIM dAkSiNAtyAnAmauttarAhANAM cAsurakumArAdInAM yathAkramamindrAdIna nirdizati-'camare dharaNe' ityAdi, dAkSiNAtyAnAmasurakumArANAmadhipatizcamaraH, nAgakumArANAM dharaNaH, suvarNaku-IN |mArANAM veNudevaH, vidyutkumArANAM harikAntaH, agnikumArANAmanisiMhaH, dvIpakumArANAM pUrNaH, udadhikkumArANAM jalakAntaH, dikumArANAmamitaH, vAyukumArANAM velambaH, stanitakumArANAM ghossH| 'balibhUyANaMde' ityAdi, utta-1. radigvartinAmasurakumArANAmindro valiH, nAgakumArANAM bhUtAnandaH, suvarNakumArANAM veNudAliH, vidyutkumArANAM harissahaH, agnikumArANAmagnimANavaH, dvIpakumArANAM viziSTaH, udadhikumArANAM jalaprabhA, dikkumArANAmamita|vAhanaH, vAyukumArANAM prabhaJjanaH, stanitakumArANAM mahAghoSaH // samprati varNasaMgrahArthamAha-'kAlA asurakumArA' T asurary.com ~192~ Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [...46] + gAthA:(130-140) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [46] dIpa anukrama [205-216] ityAdi gAthAdvayaM, asurakumArAH sarve'pi kAlA:-kRSNavarNAH, nAgakumArA udadhikumArAzcaite ubhaye'pi pANDarAH-zvetavarNAH, paraM-jAsaM yatkanakaM tasya nigharSaH-kaSapaTTake rekhA tadvad gaurA bhavanti suvarNakumArA dikumArAH stanitakumArAca, tathA vidyutkumArA agnikumArA dvIpakumArA bhavantyuttaptakanakavarNAH, ISadraktavarNA iti bhAvaH, vAyukumArAH zyAmAH, zyAmatvameva spaSTayati-priyanuvarNAH // samprati vastragatavarNapratipAdanArthamAha-'asuresu huMti rattA' ityAdi gAthAdvayaM, asureSu-asurakumAreSu bhavanti vastrANi raktAni, nAgakumArepUdadhikumAreSu ca zilindhapuSpaprabhANi nIlavarNAnItyarthaH, suvarNakumArA dikumArAH stanitakumArAcAvAsyagavasanadharAH-azvasthAsaM-mukhaM | azvAsyaM tatra gato yaH phenaH so'vAsyagataH tadvad dhavalaM yad vastraM tad dharantIyavAsthagavasanadharAH, bAhulyena zvetavastraparidhAnazIlA ityarthaH, vidyutkumArA dvIpakumArA abhikumArAzca nIlAnurAgavasanAH, vAyukumArAH sandhyAnurAgavasanAH // kahiNaM bhaMte ! vANamaMtarANaM devANaM pajattApaJjattANaM ThANA patracA, kahiNaM bhaMte ! vANamaMtarA devA parivasati', goyamA ! imIse rayaNappabhAe puDhavIe rayaNAmayassa kaMDassa joyaNasahassapAhallassa uvariM ega joyaNasayaM ogAhitA hihAvi ege joyaNasayaM vajicA majjhe ahasu joyaNasaema ettha NaM vANamaMtarANaM devANaM tiriyamasaMkhejA bhomejjanagarAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM bhomejjA NagarA vAhiM vahA aMto caurasA ahe pukkharakanniyAsaMThANasaMThiyA careesheesecestaecsea SAREmiratorNMana atha devayonika-paJcendriya jIvAnAm madhye devAnAm sthAnAni kathyate ~ 193~ Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 47 ] dIpa anukrama [217] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 95 // padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [47] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education T ukkinnaMtaraviulagaMbhIrakhAyaphalihA pAgArahAlayakavADatoraNapaDiduvAradesabhAgA jaMtasayagdhimusalamu saMDhiparivAriyA aujjhA sadAjayA sadAguttA aDayAlakoTThagaraDyA aDayAlakayavaNamAlA khemA sivA kiMkarAmaradaMDovaravikhayA lAuloiyamahiyA gosIsasa rasarattacaMdaNada haradina paMcagulitalA uvaciyacaMda kalasA caMdaNaghaDasukayatoraNapaDiduvAradesabhAgA AsattosattavilavaDabagghAriyamaladAmakalAvA paMcavaNNasara sasura himukapuSkapuMjIvayArakaliyA kAlAgurupavara kuMdurukaturuka dhUvamaghamacaMtagaMdhunyAbhirAmA sugaMdhavaragaMdhiyA gaMdhavaTTibhUyA accharagaNasaMghasaMvikinnA divatuDiyasaddasaMpaNAiyA paDAgamAlAulAbhirAmA savarayaNAmayA acchA saNhA lamhA ghaTTA maTThA nIrayA nimmalA niSyaMkA nikaMkaDacchAyA sappahA sassiriyA samirIyA saujjoyA pAsAiyA darisaNijjA abhiruvA paDirUvA ettha NaM dANamaMtarANaM devANaM pajjattApajacANaM ThANA patratA, timuvi loyassa asaMkhe abhAge, tattha NaM bahave vANamaMtarA devA parivasaMti, taMjahA- pisAyA bhUyA jakkhA rakkhasA kiMnarA kiMpurisA gavaiNo mahAkAyA gandhavagaNA ya niuNagaMdhagIyaraiNo aNavanniyapaNavanniyaisivAiyabhUyavAiyakaMdiyamahAkaMdiyA ya kuhaMDapayaMgadevA caMcalacalacalacittakIlaNadavappiyA gahirahasiyagIyaNaJcara varNamAlA melamauDakuMDalasacchaMda viubiyAbharaNacArubhUsaNadharA savouyasurabhikusuma suraiya palaMba so iMta kaMta vihasaMtacittavaNamAlaraiyavacchA kAmakAmA kAmarUvadehadhArI NANAvihavaNNarAgavaravattha lalaMtacittacilla (lala) ganiyaMtraNA vividesine vatthagahiyavesA pamuiyakaM dappakalaha ke rikolAhapiyA hAsabolabahulA asimuggarasatikuMtahatthA aNegamaNirayaNavivihanijjuttavi cittacidhagayA mahiDiyA mahajjujhyA mahAyasA mahAbalA mahANubhAgA mahAsukkhA hAravirAiyavacchA kaDayatuDiyarthabhiyaJjyA saMgaya kuMDalamaTTagaMDayala kannapIDhadhArI For Parts Only ~ 194~ 1613, 1, 13 1399,900 999 meM 2 sthAna pade vya ntarasthAnaM sU. 47 // 95 // Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [47] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [47] eeeeee dIpa anukrama vicittahatthAbharaNA vicittamAlAmaulI kallANagapavaravatyaparihiyA kallANagapavaramallANulevaNadharA bhAsuraboMdI palaMbavaNamAladharA divaNaM vanneNaM divaNaM gaMdheNaM diveNaM phAseNaM diveNaM saMghayaNeNaM dizvarNa saMThANeNaM divAe iDDIe divAe juIe divAe pabhAe divAe chAyAe divAe accIe diveNaM teeNaM divAe lessAe dasa disAo uovemANA pabhAsemANA te NaM tattha sANaM sANaM asaMkhejabhomeJjanagarAvAsasayasahassANaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassINaM sANaM sANaM aggamahisINaM sANaM sANaM parisANaM sANaM sANaM aNIyANaM sANaM sANaM aNIyAhivaINaM sANaM sANaM AyarakkhadevasAhassINaM annesi ca bahUrNa vANamaMtarANaM devANa ya devINa ya AhebaccaM porevacaM sAmittaM bhaTTittaM mahattaragattaM ANAIsarasegAvacaM kAremANA pAlemANA mahayAhayanahagIyavAiyatatItalatAlatuDiyaghaNamuIgapaDuppavAiyaraveNaM divAI bhogabhogAI bhuMjamANA viharati / (sU047) vAnamantarasUtre 'tisudhi logassa asaMkhejaibhAge' iti, svasthAnopapAtasamudghAtarUpeSu triSvapi sthAneSu lokasyAsaM-18 khyeya(tame)bhAge vaktavyAni, tathA 'bhuyagavaiNo mahAkAyA mahoragA' kiMviziSTAste ? ityAha-bhujagapatayaH gandharvaga NAH-gandharvasamudAyAH, kiMviziSTAste ? ityAha-nipuNagandharvagItaratayaH' nipuNAH-paramakauzalopetA ye gandharyAH-gandhavijAtIyAH devAsteSAM yada gItaM tatra ratiryeSAM te tathA. ete vyantarANAmaSTau mUlabhedAH, ime cAnye'vAntarabhedA aSTau-| 'aNapanniya' ityAdi, kathaMbhUtA ete poDazApi ? ityata Aha-caMcalacalacavalacittakIlaNadavappiyA' caJcalAHanavasthitacittAstathA calacapalam-atizayena capalaM yatkrIDanaM yazca citte dravaH-parihAsaH tau priyo yeSAM te [217] JMEnirahan ~ 195~ Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 47 ] dIpa anukrama [217] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [47] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Educator padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. // 96 // prajJApanAcalacapalacittakrIDanadravapriyAH tatazca caJcalazabdena vizeSaNasamAsaH, tathA 'gahirahasiyagIyaNacaNara' gambhIreSu yAH mala- hasitagIta nartaneSu ratiryeSAM te tathA, 'vaNamAlA melamauDakuMDalasacchaMdavi udhiyAbharaNacArubhUsaNadharA' iti vanamAlAya0 vRttau mayAni yAni AmelamukuTakuNDalAni 'Amela' iti ApIDazabdasya prAkRtalakSaNayazAt ApIDaH - zekharakaH, tathA svacchandaM vikurvitAni yAni AbharaNAni tairyata cAru bhUSaNaM maNDanaM tad gharantIti vanamAlApIDamukuTakuNDalakhacchanda vikurvitA bharaNacArubhUSaNadharAH, tathA sarvartukaiH sarvartubhAvibhiH surabhikusumaiH suracitA- suSThu nirvartitA tathA pralambate iti pralambA zobhate iti zobhamAnA kAntA - kamanIyA vikasantI-amukulitA amlAnapuSpamayI citrAnAnAprakArA vanamAlA racitA vakSasi yaiste sarvartukasura bhikusumasuracitapralambazobhamAnakAntavika saccitravanamAlAracitavakSasaH, tathA kAmaM khecchayA gamo yeSAM te kAmagamAH khecchAcAriNaH, kacit 'kAmakAmA' iti pAThaH, tatra kAmena khecchayA kAmo--maithunasevA yeSAM te kAmakAmA aniyatakAmA ityarthaH, tathA kAmaM khecchayA rUpaM yeSAM te kAmarUpAste ca te dehAca kAmarUpadehAstAn dharantItyevaMzIlAH kAmarUpadehadhAriNaH khecchAvikurvitanAnArUpadehadhAriNa ityarthaH tathA nAnAvidhairvarNe rAgo-raktatA yeSAM tAni nAnAvidhavarNarAgANi varANi-pradhAnAni citrANi - nAnAvidhAni adbhutAni vA cikhalagAni dezIvacanatvAt dedIpyamAnAni vastrANi nivasanaM paridhAnaM yeSAM te nAnAvidhavarNarAgavaravastra citra cihna laganivasanAH, tathA vividhairdezInepathyairgRhIto veSo yeste vividhadezInepathyagRhItaveSAH, tathA 'pamuiyakaMdaSpakalahakelikolAhalappiyA' iti kandarpaH - kAmoddIpanaM vacanaM ceSTA ca kalaho-rATI keli:-krIDA For Parts Only ~ 196~ 2 sthAna pade vyantarasthAnaM sU. 47 // 96 // Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [47] dIpa anukrama [217] pra. 17 "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-], padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. uddezaka: [-] mUlaM [47] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH kolAhalo - bolaH kandarpa kalaha keli kolAhalAH priyA yeSAM te kandarpakalahakeTikolAhala priyAH, tataH pramuditazacdena saha vizeSaNasamAsaH, 'hAsabolabahulA' iti hAsanoThI bahulI - atiprabhUtau yeSAM te hAsabolabahulAH, tathA asimudgarazaktikuntA haste yeSAM te asimudgarazaktikuntahastAH, 'aNegamaNirayaNavivihanijuttacittavidhagayA' iti maNayazca - candrakAntAdyA ratnAni - karketanAdIni anekairmaNirale rvividhaM nAnAprakAraM niyuktAni vicitrANi - nAnAprakArANi cihnAni gatAni sthitAni yeSAM te tathA, zeSaM sugamam / kahi NaM bhaMte! pisAyANaM devarANaM pajattApajattANaM ThANA patracA ?, kahi NaM bhaMte! pisAyA devA parivasaMti 1, goyamA ! imIse rayaNappabhAe puDhacIe rayaNAmayassa kaMDassa joyaNasaya sahassabAhalassa ucariM evaM jovaNasayaM ogAhittA heTThA cegaM joyaNasayaM vajitA majjhe ahasu joyaNasaesu ettha NaM pisAyANaM devANaM tiriyamasaMkhejA bhomejjanagarAvAsasaya sahassA bhavantIti makkhAyaM, te NaM bhomejjanagarA bAhiM vahA jahA ohio bhavaNavanao tahA bhANiyo jAva paDirUvA, ettha NaM pisAyANaM devANaM pajattApajjattANaM ThANA patratA, tisuvi logassa asaMkhejjaibhAge / tattha rahane pisAyA devA parivasaMti, mahiDDiyA jahA ohiyA jAva viharanti / kAlamahAkAlA ittha duve pisAviMdA pisAyarAyANo parivasaMti, mahiDiyA mahajjuiyA jAva viharaMti / kahi NaM bhaMte! dAhiNillANaM pisAyANaM devANaM ThANA patratAM 1, kahi NaM bhaMte 1 dAhiNillA pisAyA devA parivasaMti 1, goyamA ! jaMbUdIve dIve mandarasta pavayassa dAhiNeNaM imIse rayaNappamAe puDhavIe For Par Lise Only ~ 197~ andrary org Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-1, ----------- mUlaM [48,49] + gAthA:(140-145) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malaya0 vRttau. 2sthAnapade vyantarasthAnaM sU. 48 vAna [48-49] // 9 // mantarasthA naMsU.49 gAthA: ravaNAmayassa kaMDassa joyaNasayasahassabAhallassa uri ega joyaNasahassaM ogAdicA heDA cegaM joyaNasayaM vazicA mo ahasu joyaNasaesu ettha NaM dAhiNillANaM pisAyANaM devANaM tiriyamasaMkhekhA bhomejjanagarAvAsasahassA bhaktItimakkhAyaM, te NaM bhavaNA jahA ohio bhavaNavamao sahA bhANiyaho jAva paDirUvA, ettha NaM dAhiNillANaM pisAyANaM devANaM panatApamattANaM ThANA pabattA, tisuvi logassa asaMkhejaibhAge, tatva NaM vahave dAhiNillA pisAyA deyA paricasaMti, mahihiyA jahA ohiyA jAva viharati / kAle ettha pisAyiMde pisAparAyA parivasai, mahihIe jAva pabhAsemANe / se tattha tiriyamasaMkhejANaM bhomejanayarAvAsasayasahassANaM cauNhaM sAmANiyasAhassINaM cauNha ya aggamahisINaM saparivArAgaM tiNda parisANaM sattaNhaM aNiyANa sattaNDaM aNiyAdivaINaM solasaNhaM AyarakkhadevasAhassINaM amesi ca mahaNaM dAhiNiyANaM pANamaMtarANaM devANa ya devINa ya AdevacaM jAva viharAi / uttarillANaM pucchA, goyamA ! aheva dAhiNillANa vattavayA taheca uttarillANaMpi, NaparaM mandarassa paJcayassa uttareNaM mahAkAle ettha pisAthide pisAyarAyA parivasaha, jApa viharaha / evaM jahA pisAyANa tahA bhUpANapi, jAva gaMdhavANaM, navaraM IdesuNANa mANiyaI imeNa vihiNA-bhUyANaM suruvapaDhirUvA, jakkhANaM pUnamaddamANibhadA, rakkhasANaM bhImamahAmImA, kirANaM kinArakiMpurisA, kiMzurisANaM saparisamahApurisA, mahoragANaM AikAyamahAkAyA, gaMdhavANaM gIyaraigIyajasA, jAva viharaha / kAle ya mahAkAle surUva paDirUva punama ya / taha ceva mANibhade bhIme ya tahA mahAbhIme // 14 // kinnara kiMpurise khalu sapUrise khalu tahA mahApurise / AikAyamahAkAe gIyaraceva gIyajase ||142shaa (muu048)| kahiNaM bhaMte ! aNavaniyANaM devANaM ThANA patracA, kahiNaM maite! aNavadhiyA devA parivasatiI, dIpa anukrama [218-224] ~ 198~ Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-1, ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [48,49] + gAthA:(140-145) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka e eserate [48-49] gAthA: goyamA! hamIse rayaNappabhAe puDhavIe rayaNAmayassa kaMDassa joyaNasayasahassapAhallassa uvari jAva joyaNasaesu ettha NaM aNavadhiyArNa deSANaM tiriyamasaMkhesA NagarAvAsasahassA bhavantItimakkhAyaM, te gaM jAba paDirUvA, estha NaM aNavatriyANa devANaM ThANA, uvavAeNaM loyassa asaMkhenaibhAge samugdhAeNaM loyassa asaMkhezAmAge sahANeNaM loyassa asaMkhejahabhAge, tattha NaM bahave aNavaniyA devA paricasati mahiDDiyA jahA pisAyA jAba viharaMti, samihiyasAmANA ittha duve aNavamiMdA aNavatriyakumArarAyANo parivasati mahihIyA, evaM jahA kAlamahAkAlANaM doNhaMpidAhiNilDANaM uttariSThANa ya maNiyA tahA sabhihiyasAmANANapi bhANiyathA / saMgahaNIgAhA-aNavAbhiyapaNavaniyaisivAiyabhUyavAjhyA ceva / kaMdiyamahAkadiyakohaMDA payagae ceva // 143 // ime iMdA-'saMnihiyA sAmANA dhAyavidhAe isI ya isivAle / IsaramahesarA (piya) havA suvacche visAle ya // 144 // hAse hAsaraI viya see ya tahA bhave mahAsee / payae apayagavaI ya neyavA ANupuSIe ||145||(suu049) 18 naparaM 'kAle ya mahAphAle' ityAdi, dakSiNottarANAM pizAcAnAM yathAkramamindrau kAlamahAkAlI, bhUtAnAM surUpa pratirUpI, yakSANAM pUrNabhadramANibhadrI, rAkSasAnAM bhImamahAbhImau, kinnarANAM kirakiMpuruSI, kiMpuruSANAM satpuruSa-1 8 mahApuruSI, mahoragANAmatikAyamahAkAyau, gandharvANAM gItaratigItayazasI // kahiNaM bhaMte ! joisiyANaM pajattApajasANaM ThANA pannattA, kahi gaM bhaMte ! joisiyA devA parivasati 1, goyamA ! imIse rayaNappabhAe puDhabIe bahusamaramaNijAo bhUmibhAgAo sattaNauijoyaNasae uhaM uppahattA dasuttarajoyaNasayavAhalle dIpa anukrama [218-224] cecreaeee Saniauratoninment Imrasaram.org atha devayonika-paJcendriya jIvAnAm madhye jyotiSkadevAnAm sthAnAni kathyate ~199~ Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [50] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [50] majJApanAyAH malayavRttI. 2 sthAnapade jyotiSkasthAnaMsU.50 dIpa tiriyamasaMkheje joisavisae ettha NaM joisiyANaM devANaM tiriyamasaMkhejA joisiyavimANAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA addhakavigasaMThANasaMThiyA savaphAlihamayA annaggayamUsiyapahasiyA iva vivihamaNikaNagarayaNabhatticittA vAunyavijayavejayaMtIpaDAgAchattAichattakaliyA tuMgA gagaNatalamahilaMghamANasiharA jAlaMtararayaNapaMjalummiliyana maNikaNagadhUbhiyAgA viyasiyasayavattapuMDarIyA tilayarayaNaDacaMdacittA nANAmaNimayadAmAlaMkiyA aMto bahiM ca sahA tavaNijAhalavAluyApatthaDA muhaphAsA sassiriyA surUvA pAsAiyA darisaNijjA abhirUvA paDirUvA ettha Na joisiyANa devANa pajattApajacANaM ThANA pannacA tisuvi logassa asaMkhejaibhAge / tastha NaM bahave joisiyA devA paricasaMti, taMjahAvahassaI caMdA bhUrA sukA saNiccharA rAhU dhUmakeU budhA aMgAragA tacatavaNijakaNagavannA je ya gahA johasammi cAra carati keU ya gairahayA ahAvIsahabihA nakkhattadevatagaNA NANAsaMThANasaMThiyAo paMcavanAo vArayAoM ThiyalesAcAriNo avissAmamaMDalagaI patteyanAmaMkapAgaDiyaciMdhamauDA mahihiyA jAva pabhAsemANA, te NaM tattha sANaM sANaM vimANAvAsasayasahassANaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassINaM sANaM sANaM aggamahisINaM saparivArANaM sANaM sANaM parisANaM sANaM sANaM aNiyANaM sANaM sANaM aNiyAhivaINaM sANaM sANaM AyarakkhadevasAhassINaM anesiM ca bahUrNa joisiyANaM devANaM devINa ya AhevacaM jAva viharati / caMdimasUriyA ittha duve joisiMdA joisiyarAyANo parivasaMti, mahiDDiyA jAva pabhAsemANA, te NaM tattha sANaM sANaM joisiya vimANAvAsasayasahassANaM cauNDaM sAmANiyasAhassINaM cauNDaM aggamahisINaM saparivArANaM anukrama [225]] ~ 200~ Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [50] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [50] tihaM parisANaM sattAha aNIyANaM sacaNha aNIyAhibaINaM solasaNhaM AyarakkhadevasAhassINa jAva anesiM ca bahUrNa joisiyANaM devANaM devINa ya AhevaccaM jAva viharati // (sU050) jyotiSkasUtre 'addhakavihagasaMThANasaMThiyAI' arddha kapitthasya arddhakapitthaM tasya saMsthAnaM tena saMsthitAni, atrA-1 |kSepaparihArau candrapajJapsiTIkAyAM sUryaprajJapsiTIkAyAM cAbhihitAviti tato'vadhAyau~, 'savaphAlihamayA' iti sAtmanA sphaTikamayAni, tathA abhyudgatA-Abhimukhyena sarvato vinirgatA utsRSTA-prabalatayA sarvAsu dikSu prasRtA yA |prabhA-dIpsistayA sitAni-dhavalAni abhyudgatotsRtaprabhAsitAni, tathA vividhAnAM maNikanakaratAnA yA bhaktayoM|vicchittivizeSAstAbhizcitrANi-AcaryabhUtAni vividhamaNikanakabhakticitrANi, 'vAuyavijayayejayaMtIpaDAgAcha-18 cAichattakaliyA' vAtodbhUtA-vAyukampitA vijayaH-abhyudayastasaMsUcikA baijayantyabhidhAnA yA patAkA athavA vijaya iti vaijayantInAM pArthakarNikocyate tatpradhAnA vaijayanya:-patAkAstA eva vijayavarjitA vaijayanyaH patAkAH chatrAticchatrANi-uparyuparisthitAni chatrANi taiH kalitAni vAtodtavijayavaijayantIpatAkAgchatrAticchatrakalitAni tujhAni-uccAni, tathA gaganatalam-ambaratalaM anulikhad-atilakSyat zikharaM yeSAM tAni gaganatalAnulikhacchikharANi, tathA jAlAni-jAlakAni tAni ca bhavanabhittiSu loke pratItAni, tadantareSu viziSTazobhAnimittaM ratnAni yatra tAni tathA, paJjarAdunmIlitamiva-bahiSkRtamiva paJjaronmIlitavad, tathAhi-kila kimapi vastu pajarAta Feeeeeeeeeseseaeoes dIpa anukrama [225]] MEnamINI murary.au ~ 201~ Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [50] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka s [50] prajJApanA- vaMzAdimayapracchAdanavizeSAd vahiSkRtamatyantAvinaSTacchAyatvAt zobhate tathA tAnyapi vimAnAnIti bhAvaH, tathA 1 sthAnayAH mala-INmaNikanakAnAM saMvandhinI stUpikA-zikharaM yeSAM tAni maNikanakastUpikAni, tataH pUrvapadAbhyAM saha vizeSaNasa- pade jyoya0 vRttI. mAsaH, tathA vikasitAni yAni zatapatrANi puNDarIkANi ca dvArAdau pratikRtitvena sthitAni tilakAma-miyAdiSu tissksthaa||19|| puNDrANi ratnamayAzcArddhacandrA dvArAdiSu taizcitrANi vikasitazatapatrapuNDarIkatilakaranA candracitrANi, tathA mAnA-1naM sU. 50 rAmaNimayIbhirdAmabhiralackRtAni nAnAmaNimayadAmAlakRtAni, tathA antarvahizca zlakSNAni-masRNAni tathA sapanIyaM-1ST suvarNavizeSastanmayyA rucirAyAH pAlukAyA:-sikatAyAH prastaTaH-prastaro yeSu tAni tapanIyaruciravAlukAprastaTAni, tathA sukhasparzAni zubhaspazoni vA, zeSaM prAgvat yAvat 'vahassaI caMdA' ityAdi, bRhaspasicandrasUyezukrazanaizvararAdudhUmaketuSudhAkArakAH, kathaMbhUtA ? ityAha-tasatapanIyakanakavarNA-ISadUraktavarNAH, tathA ye ca prahA-pukta-13 vyatiriktA jyotizcakre cAraM caranti ketayo ye ca gatiratikAH ye cASTAviMzatividhA nakSatradevagaNAle sarva'pi nAnAsaMsthAnasaMsthitAH, cazabdAt tapanIyakanakavarNAH, tArakAH paJcavarNAH ete ca sarve'pi sthitalezyA-avasthitate-18 jolezyAkAH tathA ye cAriNaH-cAraratAste'vizrAmamaNDalagatikAH, tathA sarve'pi pratyekaM nAmAGkana-khakhanAmAina! prakaTitaM cidaM mukuTe yeSAM te pratyeka[kha]nAmAGkaprakaTitacihnamukuTAH, kimuktaM bhavati-candrasya mukuTe candramaNDalalAgchanaM khanAmAprakaTitaM sUryasya sUryamaNDalaM grahasya prahamaNDalaM nakSatrasya nakSatrAkAraM tArakasya tArakAkAramiti / dIpa anukrama [225]] eceiseoescraese 99 // Auditurary.com ~ 202~ Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ----------- mUlaM [1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [51] kahiNaM mate ! bemANiyANaM devANaM pajattApajanANaM ThANA pannattA, kahiNaM maMte ! bemANiyA devA parivasati, goyamA ! hamIse rayaNappabhAe puDhavIe bahusamaramaNijjAo bhUmibhAgAo uhuM caidimasUriyagahanakkhacatArArUvANaM bahara joyaNasayAI bahUI joyaNasahassAI bahUI joyaNasayasahassAI bahugAo joyaNakoDIo bahugAo joyaNakoDAkoDIo uhaM dUraM uppAdattA ettha NaM sohammIsANasaNakumAramAhiMdabaMbhaloyalaMtagamahAsuphasahassAraANayapANayaAraNayagevejjaNuttaresu ettha NaM vemANiyANaM devANaM caurAsIi vimANAvAsasayasahassA sacANauI ca sahassA tevIsaMca vimANA bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA savarayaNAmayA acchA saNhA laNhA ghaTTA maTThA nIrayA nimmalA nippaMkA nikaMkaDacchAyA sappabhA sassiriyA sauloyA pAsAdIyA darisaNijjA abhirUvA paDirUvA, ettha NaM vemANiyANaM devANaM pajattApajacANaM ThANA pacattA, tisuvi loyassa asaMkhejahabhAge, tattha Na bahave cemANiyA devA parivasaMti , taM0-sohammIsANasaNaMkamAramAhidamalogalatagamahAsuphasahassAraANayapANayaAraNayageveaNuttarovavAiyA devA, te gaM migamahisavarAhasIhachagaladahurahayagayavaiyagakhaggausamaSiTimapAgaDiyaciMdhamauDA pasiDhilavaramauDakirIDadhAriNo varakuMDaluohayANaNA mauDavittasiriyA rattAmA paumapamhagorA seyA suhavanagaMdhaphAsA uttamaveuviNo pavaravatthagaMdhamallANulevaNadharA mahihiyA mahajjuiyA mahAyasA mahAbalA mahANubhAgA mahAsokkhA hAravirAiyavacchA kaDhayatuDiyarthabhiyabhuyA aMgadakuMDalamagaMDatalakanapIDhadhArI vicittahasthAbharaNA vicittamAlAmaulI kallANagapavaravasthaparihiyA kallANagapavaramallANuleSaNA bhAsuraboMdI palaMbavaNamAladharA diveNaM yameNaM diveNaM gaMghaNa diveNaM phAseNaM diveNaM saMghayaNeNaM diyeNaM saMThANeNaM divAe iDIe divAe juIe dikhAe pabhAe dikhAe chAyAe dIpa anukrama [226] atha devayonika-paJcendriya jIvAnAm madhye vaimAnikadevAnAm sthAnAni kathyate ~ 203~ Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, ------------ mUlaM [11] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ajJApanA prata sUtrAMka [51] yavRttI. eselseatsete // 10 // dIpa divAe aJcIe diveNaM teeNaM divAe lesAe dasa disAo ujovemANA pabhAsemANA te NaM tattha sANaM sANaM vimANAvAsa- 2 sthAnasayasahassANaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassINaM sANaM sANaM tAyacIsagANaM sANaM sANaM logapAlANaM sANaM sANaM aggamahisINaM pade vaimA nikasthAsaparivArANaM sANaM sANaM parisANaM sANaM sArtha aNiyANaM sANaM sANaM aNiyAhibaINaM sANaM sANaM AyarakkhadevasAhassINaM naM sU.51 annesiM ca bahUrNa vemANiyANaM devANa ya devINa ya AhevaccaM porevaccaM jAva divAI bhogabhogAI aMjamANA viharati / (sU051) vaimAnikasUtre caturazItirvimAnalakSANi saptanavatirvimAnasahasrANi trayoviMzatirvimAnAnIti, 'battIsaTThAvIsA bArasahacauro sayasahassA' ityAdisaMkhyAmIlanena paribhAvanIyAni, 'te NaM migamahisa' ityAdi, saudharmadevA mRgarUpaprakaTitacihnamukuTAH IzAnadevA mahiparUpaprakaTitacihnamukuTAH sanatkumAradevA varAharUpaprakaTitacihamukuTAH mAhendradevA siMharUpaprakaTitamukuTacihAH brahmalokadevAH chagalarUpaprakaTitamukuTacihAH lAntakadevA dardurarUpaprakaTitamukuTacihnAH zukrakalpadevA hayamukuTacihnAH sahasrArakalpadevA gajapatimukuTacihnAH AnatakalpadevA bhujagamukuTacihnAH prANatakalpadevAH khaDgamukuTacihnAH khagaH-catuSpadavizeSa ATavyaH AraNakalpadevA vRSabhamukuTacihnAH acyuta-1 // 10 // kalpadevA viDimamukuTacihAH, 'varakuMDalujjoiANaNA' iti varAbhyAM kuNDalAbhyAmuddayotitaM-bhAkharIkRtamAnanaM yeSAM I te tathA, zeSaM sugamaM // anukrama [226] ~ 204 ~ Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-1, --------------- mUlaM [2] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAka [52] kahi NaM bhaMte ! sohammagadevANaM paJjacApajatANa ThANA pannatA, kahi bhaMte ! sohammagadevA parivasaMti, goyamA ! jaMbUddIve dIve maMdarassa pavayassa dAhiNeNaM imIse rayaNappabhAe paDhavIe bahasamaramaNijAo bhUmibhAgAo jAva uha dUra uppaittA ettha NaM sohamme NAmaM kappe pabace pAINapaDINAyae udINadAhiNavicchinne addhacaMdasaMThANasaMThie cimAlibhAsarAsivaNNAbhe asaMkhejAo joyaNakoDIo asaMkhejAo joyaNakoDAkoDIo AyAmavikkhaMbheNaM asaMkhejAo joyagakoDAkoDIo parikkheveNaM sabarayaNAmae acche jAva paDirUve, tattha NaM sohammagadevANaM battIsavimANAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA sabarayaNAmayA jAva paDirUvA, tesiNaM vimANANaM bahumajjhadesabhAge paMca vaDisayA patratA, taMjahA-asogavaDiMsae sattavaNNavaDisae caMpagavaDiMsae cUyavaDiMsae majhe ittha sohammavArDisae, te NaM vaDisayA sabarayaNAmayA acchA jAva paDirUvA, ettha NaM sohammagadevANaM paJjattApajattANaM ThANA pannattA, tisuvi logassa asaMkhiaibhAge, tattha NaM yaha sohammagadevA parivasati mahiDiyA jAba pabhAsemANA, te NaM tattha sANaM sANaM vimANAvAsasayasahassANaM sANaM sANaM aggamahisINaM sANaM sANaM sAmANiyasAhassINaM evaM jaheva ohiyANa taheva eesipi bhANiya jAva AyarakkhadevasAhassINaM anesi ca bahUNaM sohammagakappavAsINaM bemANiyANaM devANa ya devINa ya AhevacaM jAba viharati / sake ittha deviMde devarAyA parivasai, vaJjapANI puraMdare sayakatU sahassakhe maghavaM pAgasAsaNe dAhiNaDDulogAhibaI battIsavimANAvAsasayasahassAhibaI erAvaNavAhaNe suriMde ayaraMbaravatyadhare AlaiyamAlamauDe navahemacArucittacaMcalakuMDalavilihijamANagaMDe mahiDie jAva pabhAsemANe se pAM tattha battIsAe vimANAvAsasayasahassANaM caurAsIe sAmANiyasAhassINaM dIpa anukrama [227] REaraturd ~ 205~ Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [52] dIpa anukrama [227] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 101 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [52] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [2], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. tAyatIsAe tAyattIsagANaM caunhaM logapAlANaM ahaNDaM aggamahisINaM saparivArANaM tinhaM parisArNa sattanhaM aNIyArtha sata aNIyAhivaINaM caunhaM caurAsINaM AyarakkhadevasAhassINaM amesiM ca bahUNaM sohammakappavAsINaM vaimANiyANaM devANa ya devINa ya AhevacaM porevacaM kuThemANe jAva viharaha || ( sU0 52 ) saudharmakalpasUtre 'acimAlibhAsarAsivannAbhe' iti (arciSAM mAlAvat bhAsAM rAziyat varNakAntiryasya ) 'vajapANI' iti vajraM pANAvasya iti vajrapANiH, ('puraMdare tti) asurAdipuradAraNAt purandaraH / 'sayakatU' iti zataM kratUnAM - pratimAnAmabhigrahavizeSANAM zramaNopAsakapaJcamapratimArUpANAM vA kArtikazreSThibhavApekSayA yasyAsau zatakratuH 'sahassakkhe' iti sahasramaNAM yasyAsau sahasrAkSaH, indrasya hi kila matriNAM pazca zatAni santi, tadIyAnAM cANAmindrayojanavyApRtatayA indrasaMbandhitvena vivakSaNAt sahasrAkSatvamindrasya 'madharva' iti maghA mahAmeghAste yasya paze santi sa maghavAn tathA ( 'pAgasAsaNe'tti ) pAko nAma balavAn ripuH sa ziSyate-nirAkriyate yena sa pAkazAsanaH, 'bharayaMbaravatthadhare' arajAMsi - rajorahitAni khacchatayA ambarabadambarANi vastrANi dhArayati arajo'mbaravastradharaH, 'jAlahayamAlamauDe' iti mAlA ca mukuTazca mAlAmukuTaM Alagitam - ASiddhaM mAlAmukuTaM yena sa AlagitamAlAmukuTaH 'navahema cArucittacaMcala kuMDala vilihijja mANagaMDe' iti navamiva --- atyukaTacAruvarNatayA pratyagramiva hema yatra te navahemanI navahemabhyAM cArucitrAbhyAM caJcalAbhyAM kuNDalAbhyAM vilikhyamAno gaNDau yasya sa tathA // Ja Eucation Internationa For Parts Only ~206~ 2 sthAna pade saudharmasthAnaM sU. 52 // 101 // Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [13] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [53] C2392e2eae gAthA: kahiNa bhaMte ! IsANANaM devANaM pajattApajattANaM ThANA pannattA ?, kahi Na mate ! IsANagadevA parivasati !, goSamA ! jaMghUddIve dIve maMdarassa pazcayassa uttareNaM imIse rayaNappabhAe puDhavIe bahusamaramaNijAo bhUmimAgAo uhaM caMdimasUriyagahunakkhattatArArUvANaM pahuI joyaNasayAI bahUI joyaNasahassAI jAva uhuM uppAcA etya IsANe NAma kappe pamate pAINapaDINAyae udINadAhiNavicchiNNe evaM jahA sohamme jAva paDirUve, tattha NaM IsANagadevANaM aTThAvIsaM vimANAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA sabarayaNAmayA jAva paDirUvA, tesiNaM bahumajhadesabhAge paMca baDisayA paJcacA, taMjahA-aMkavarDisae phalihabaDisae rayaNavaDisae jAtarUvavaDiMsae majjhe ittha IsANavaDisae, te gaM baDisayA sAdharayaNAmayA jAva paDirUvA, ettha NaM IsANagadevANaM pajjattApaJjatANaM ThANA pAcA, timuvi logassa asaMkhejaibhAge, sesa jahA sohammagadevANaM jAva viharaMti, IsANe ittha devide devarAyA parivasai, sUlapANI vasahavAhaNe uttarahulogAhivaI ahAvIsavimANAvAsasayasahassAhibaI arayaMvaravasthadhare sesaM jahA sakassa jAva pabhAsemANe, se Na tattha ahAvIsAe vimANAvAsasayasahassANaM asIIe sAmANiyasAhassINaM tAyattIsAe tAyattIsagANaM cauNhaM logapAlANaM aTThaNhaM aggamahisIrNa saparivarAANaM tiNhaM parisANaM sattaNhaM aNiyANaM sacaNhaM aNiyAhivaINaM cauNhaM asIINaM AyarakkhadevasAhassINaM amesi ca bahUrNa IsANakappavAsINaM vemANiyANaM devANa ya devINa ya AhevacaM jAva viharaha / kahi NaM maMte / sarNakumAradevArNa pajacApajatANaM ThANA panattA, kahiNaM bhaMte / sarNakumArA devA parivasati ?, goyamA sohammassa kappassa umpi sapakkhi sapaDidisi bahuI joyaNAI bahUI joyaNasayAI gahuI joyaNasahassAI bahaI joyaNasayasahassAI bahugAo joyaNakoDIo bahugAo dIpa anukrama [228-234] Reserce - SARERatantnasana ~ 207~ Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ----------- uddezaka: [-], ---------- dAraM-, ----------- mUlaM [13] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. 2 sthAnapade sana kumArA| disthAna [13] // 10 // gAthA: joyaNakoDAkoDIo uhuM dUraM uppaittA ettha Na sarNakumAre NAmaM kappe pa0 pAINapaDINAyae udINadAhiNavicchiNNe jahA sohamme jAva paDirUve, tattha NaM sarNakumArANaM devANaM vArasa vimANAvAsasayasahassA bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA sabarayaNAmayA jAva paDirUvA, tesiNaM vimANANaM bahumajhadesabhAge paMca vaDiMsagA patracA, taMjahA-asogavaDiMsae sattavanavaDiMsae caMpagavaDisae cUyavaDisae majjhe ettha saNakumAravaDiMsae, te NaM baDiMsayA savarayaNAmayA acchA jAva pahivA, ettha NaM sarNakumAradevANaM paJjasApajjacANaM ThANA panattA, tisuvi logassa asaMkheaibhAge, tattha NaM bahave saNakumAradevA parivasaMti, mahihiyA jAva pabhAsemANA viharaMti, navaraM aggamahisIo Natthi, sarNakumAre ittha devide devarAyA parivasai, arayaMbaravatthadhare, sesaM jahA sakassa, se NaM tattha vArasaNhaM vimANAvAsasayasahassANaM vAvacarIe sAmANiyasAhassINaM sesaM jahA sakassa aggamahisIvajaM, navaraM cauNhaM bAvattarINaM AyarakkhadevasAhassINaM jAva viharai / / kahiNaM maMte / mAhiMdadevANaM pajattApajanANaM ThANA pabattA, kahi NaM bhaMte ! mAhiMdagadevA parivati', goyamA ! IsANassa kappassa uppi sapakkhi sapaDidisi bahUI joyaNAI jAva bahuyAo joyaNakoDAkoDIo uDe dUraM uppaittA ettha NaM mAhide nAmaM kappe pa0 pAINapaDINAyae, jAva evaM jaheva sarNakumAre, navaraM aha vimANAvAsasayasahassA, vaDiMsayA jahA IsANe, navaraM majjhe ittha mAhiMdavaDiMsae, evaM jahA sarNakumArANaM devANaM jAva viharaMti, mAhiMde ittha deviMde devarAyA parivasai, arayaMbaravatthadhare, evaM jahA sarNakumAre jAva viharai, navaraM aTTaha~ vimANAvAsasayasahassANaM satcarie sAmANiyasAhassINaM cauNhaM sattarINaM AyarakkhadevasAhassINaM jAva viharai // kahi NaM meMte ! bhalogadevANaM pajjattApajjattANaM dIpa anukrama [228-234] // 102 // For P OW ~208~ Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [13] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata CASSE sUtrAMka [53] gAthA: ThANA pabattA, kahi NaM bhaMte ! baMbhalogadevA parivasaMti, goyamA ! saNakumAramAhiMdANaM kappANaM upi sapakkhi sapaDidisi pahuI joyaNAI jAva uppaicA ettha NaM baMbhaloe nAma kappe pAINapaDINAyae udINadAhiNavicchiNNe paDipunarcadasaMThANasaMThie acimAlIbhAsarAsippabhe, abasesaM jahA saNakumArANaM, navaraM catvAri vimANAvAsasayasahassA vaDiMsayA jahA sohammavaDiMsayA navaraM majjhe ittha bhaloyavaDiMsae, ettha NaM baMbhalogadevANaM ThANA pacattA, sesaM taheva jAva viharati, baMme ittha deviMde devarAyA parivasai arayaMcaravatthadhare evaM jahA saNakumAre jAba viharai, navaraM cauNhaM vimANAvAsasaksahassANaM saTThIe sAmANiyasAhassINaM cauNDaM saTThIe AyarakkhadevasAhassINaM anesi ca bahUrNa jAva viharai / / kahi NaM bhNte| latagadevANaM pajjattApajjattANaM ThANA pannatA, kahiNaM bhaMte! latagadevA parivasaMti ?, goyamA! baMbhalogassa kappassa uppi sapakpi sapaDidisi bahUI joyaNAI jAva bahugAo joyaNakoDAkoDIo uDDe dUraM uppahattA ettha NaM laMtae nAma kappe patrace pAINapaDINAyae jahA baMbhaloe, navaraM paNNAsaM vimANAvAsasahassA bhavantItimakkhAyaM, barDisagA jahA hesANavaDiMsagA navaraM majjhe ittha laMtagavaDisae devA taheba jAba viharaMti, latae ettha devide devarAyA parivasai, jahA sarNakumAre, navaraM paNNAsAe vimANAvAsasahassANaM paNNAsAe sAmANiyasAhassINaM cauNaha ya paNNAsANaM AyarakkhadevasAhassINaM amesiM ca bahUrNa jAva viharai / kahiNaM bhaMte ! mahAsukANaM devANa pajattApaJjacANaM ThANA panattA, kahi NaM bhaMte! mahAmukA devA parivasaMti, goyamA! laMtagassa kappassa uppi sapakkhi sapaDidisi jAba uppaittA ettha NaM mahAsuke nAma kappe patrane pAINapaDINAyae udANadAhiNavicchiNNe, jahA baMbhaloe, navaraM cattAlIsavimANAvAsasahassA bhavantItimakkhArya, vaDiMsagA jahA so dIpa anukrama [228-234] 992800900200 MEnational SHunmuramom ~ 209~ Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [53] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA sUtrAMka pAra mala. vRttI . ra sthAnapade IzAnAdisthAnaM sU.53 [13] gAthA: hammavaDiMsagA, navaraM majjhe ittha mahAsukabaDisae jAba viharati, mahAmukke ittha deviMde devarAyA jahA saNaMkumAre, navara cacAlIsAe vimANAvAsasahassANaM cattAlIsAe sAmANiyasAhassINaM cauNha ya cattAlIsANaM AyarakkhadevasAhassINaM jAva viharai / kahi gaM bhate! sahassAradevANaM paJjattApaJjattANa ThANA pannattA ?, kahi NaM bhaMte ! sahassAradevA parivasati ?, goyamA! mahAsukkassa kappassa uppi sapakkhi sapaDidisi jAva uppaittA ettha sahassAre nAma kappe pannate pAINapaDINAyae, jahA baMbhaloe, navaraM chazcimANAvAsasahassA bhavantItimakkhAyaM, devA taheba, jAva vaDiMsagA jahA IsANassa caDiMsagA, navaraM majjhe ittha sahassAvaDiMsae jAba viharaMti, sahassAre ittha deviMde devarAyA parivasai jahA saNakumAre, navaraM chaNhaM vimANAvAsasahassANaM tIsAe sAmANiyasAhassINaM cauNha ya tIsAe AyarakkhadevasAhassINaM jAva AhevacaM kAremANe viharai / kahi NaM bhaMte ! ANayapANayANaM devANaM paJjattApajattANaM ThANA patrattA, kahi NaM bhaMte ! ANayapANayA devA parivasaMti, goyamA ! sahassArassa kappassa upi sapakkhi sapaDidisiM jAva uppahattA ettha NaM ANayapANayanAmA duve kappA pabacA pAINapaDINAyayA udINadAhiNavicchiSNA addhacaMdasaMThANasaMThiyA acimAlIbhAsarAsippabhA, sesaM jahA saNaMkumAre jAva paDirUvA, tattha NaM ANayapANayadevANaM catvAri vimANAvAsasayA bhavantItimakkhAyaM jAva paDirUvA, baDiMsagA jahA sohamme kappe, navaraM majjhe ittha pANayavaDiMsae, te NaM vaDiMsagA sabarayaNAmayA acchA jAva paDirUvA, etya NaM ANayapANayadevANaM pajattApajacANaM ThANA pannatA, tisuvi logassa asaMkhejaibhAge, tattha NaM vahave ANayapANayadevA parivasaMti mahiDDiyA jAva pabhAsemANA, te NaM tattha sANaM sANaM vimANAvAsasayANaM jAva ciharaMti, pANae istha deviMde devarAyA dIpa anukrama [228-234] 909890 | // 10 // ~210 ~ Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [13] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [53] gAthA: earSASSISTANT20 parivasai jahA saNaMkumAre, navaraM cauNhaM vimANAvAsasayANaM vIsAe sAmANiyasAhassINaM asIIe AyarakkhadevasAhassINaM amesi ca bahaNaM jAva viharai / kahi NaM bhaMte ! AraNaJcuyANaM devANaM pajjattApaJjacANaM ThANA panacA, kahi NaM bhaMte ! AraNajuyA devA parivati', goyamA ! ANayapANayANaM kappANaM upi sapakkhi sapaDidisi ettha NaM AraNacuyA nAma duve kappA pannacA, pAINapaDINAyayA udINadAhiNavicchiNNA addhacaMdasaMThANasaMThiyA acimAlIbhAsarAsivaNNAbhA asaMkhijAo joyaNakoDAkoDIo AyAmavikkhaMbheNaM asaMkhijAo joyaNakoDAkoDIo parikkhevaNaM sabarayaNAmayA acchA saNhA laNhA ghaTThA mahA nIrayA nimmalA nippakA nikaMkaDacchAyA sappabhA sassiriyA sauoyA pAsAdIyA darisaNijjA abhirUvA paDirUvA, ettha NaM AraNacuyANa devANaM tini vimANAvAsasayA bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA sabarayaNAmayA acchA sahA laNhA ghaTTA maTThA nIrayA nimmalA nippaMkA nikaMkaDacchAyA sappamA sassiriyA saujjoyA pAsAdIyA darisaNijA abhirUvA paDirUvA, tesiNaM vimANANaM kappANaM bahamajjhadesamAe paMca barTisayA pannattA, taMjahA-aMkavArDisae phalihavarDisae rayaNavaDiMsae jAyarUvabArDisae majjhe ettha acuyavaDisae, te Na vaDisayA savarayaNAmayA jAva paDirUvA, ettha NaM AraNacuyANaM devANaM pajjatApajattANaM ThANA pannatA, tisuvi logassa asaMkhejaibhAge, tattha NaM yaha AraNajuyA, devA parivasati, acue ittha deviMde devarAyA parivasai, jahA pANae jAva viharai, navaraM tihaM vimANAvAsasayANaM dasaNha sAmANiyasAhassINaM cattAlIsAe AyarakkhadevasAhassINaM AhebaccaM kubamANe jAva viharai / battIsaaTThavIsA vArasaacauro (ya)sayasahassA / pannA cattAlIsA chacca sahassA sahassAre // 146 // ANayapANayakappe cacAri sayAraNacue tini / satta dIpa anukrama [228-234] SARERatanimasharana ~ 211~ Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ----------- uddezaka: [-], ---------- dAraM-, ----------- mUlaM [13] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [53] ajJApanAyA:malayavRttI. 2 sthAnapade IzAnAdisthAnaMsU.53 // 10 // gAthA: vimANasayAI causuvi eesu kappesu // 147 // sAmANiyasaMgahaNIgAhA-caurAsII asII cAvacarI sattarI ya saTThI ya / pannA cacAlIsA tIsA vIsA dasa sahassA // 148 // ee ceva AyarakkhA caugguNA / / kahiNa bhaMte ! hiDimagevijagArNa pajjattApaattANaM ThANA patracA?, kahi NaM bhaMte ! hihimagevijagA devA parivasaMti?, goyamA! AraNacuyANaM kappANaM uppi jAva uhuM dUraM uppaittA ettha NaM hihimovijagANaM devANaM tao gevijjagavimANapatthaDA pannattA pAINapaDINAyayA udINadAhiNavicchimA paDiputracaMdasaMThANasaMThiyA acimAlIbhAsarAsivaNNAbhA sesaM jahA baMbhaloge jAva paDirUvA, tattha NaM heTThimagevijagANaM devANaM ekArasuttare vimANAvAsasae bhavantItimakkhAyaM, te NaM vimANA savarayaNAmayA jAva paDirUvA, ettha NaM hehimovijjagANaM devANaM pajacApajjacANaM ThANA pannatA, tisuvi logassa asaMkhejahabhAge, tattha NaM bahave hedvimagevijjagA devA parivasaMti, so samiDiyA save samajuiyA sabe samajasA save samacalA save samANubhAvA mahAmukkhA ajiMdA apessA apurohiyA ahamiMdA nAma te devagaNA pannattA samaNAuso! / kahiNaM bhaMte! mazimagANaM gevijjagANaM devANaM pajjattApajjacANaM ThANA pannacA?, kahi NaM bhaMte ! majjhimagevijagA devA parivasaMti, goyamA / heDimagevinagANaM uppi saparikha sapaDidisi jAva uppaittA ettha Na majjhimagevijagadevANaM tao gevijagANaM pasthaDhA panattA, pAiNapaDINAyayA jahA hehimagevijagANa, navaraM sattuttare vimANAvAsasae havantItimakkhAya, te NaM vimANA jAva paTirUvA, ettha NaM majhimagevijjagANaM jAva tisuSi logassa asaMkhijjahabhAge, tattha NaM bahave majijhamagevijjagA devA parivasati jAva ahamiMdA nAma te devagaNA pannatA samaNAuso ! / kahiNaM bhaMte ! uvarimagevijagANaM devANaM pajattApajjattANaM ThANA panna dIpa anukrama [228-234] ||rnnttaa REarati Muna ~ 212 ~ Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ----------- uddezaka: [-], ---------- dAraM-, ----------- mUlaM [13] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata 28005 BesCatee sUtrAMka [53] gAthA: cA?, kahi NaM bhaMte ! uvarimagevijjae devA parivasati?, goyamA! majjhimagevijagANaM uppi jAva uppAcA ettha NaM uvarimagevinagANaM tao gevijagavimANapatthaDA pannatA pAINapaDINAyayA sesaM jahA hedvimageviagANaM, navaraM ege vimAgAvAsasae bhavantItimakkhAyaM, sesaM taheva bhANiyaI jAva ahamiMdA nAmaM te devagaNA pannattA samaNAuso!| ekArasutraM heDimesu sattuttaraM ca mjjhime| sayamegaM uvarimae paMceva aNucaravimANA // 149 // kahiNaM bhaMte ! aNuttarovavAiyANaM devANaM pajattApaJjatANaM ThANA patracA?, kahiNa bhaMte ! aNuttarovAiyA devA parivasaMti',goyamA! imIse rayaNappabhAe puDhavIe bahusamaramaNijAo bhUmibhAgAo uDDe caMdimamUriyagahagaNanakkhattatArArUvANaM cahUI joyaNasayAI bahUI joyaNasahassAI bahuI joyaNasayasahassAI bahugAo joyaNakoDIo bahugAo joyaNakoDAkoDIo uhaMdUra uppahattA sohammIsANasaNaMkumAra jAva AraNaadhuyakappA tiniaTThArasuttare geSijagaSimANAvAsasae vIivahattA teNa para dUraMgayA nIrayA nimmalA vitimirA visuddhA paMcadisi paMca aNucarA mahaimahAlayA mahAvimANA pannatA, taMjahA--vijae vejayaMte jayaMte aparAjie sabaTTasiddhe, te Na vimANA sabarayaNAmayA acchA sohA laNhA ghaTTA maTThA nIrayA nimmalA nippaM kA nikaMkaDacchAyA sappamA sassiriyA saujjoyA pAsAiyA darisaNijjA abhirUvA paDirUvA, ettha NaM aNuttarovavAiyANaM devANaM pajjattApajasANaM ThANA pannatA, tisupi logassa asaMkhejahabhAge, tattha NaM vahave aNucarovavAiyA devA parivasaMti, salve samiDiyA sadhe samavalA so samANubhAvA mahAsukkhA ajiMdA appessA apurohiyA ahamidA nAmaM te devagaNA pannattA samaNAuso! // (sU053) dIpa anukrama [228-234] SAREaranMOM mararyorg ~ 213~ Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [43] + gAthA: dIpa anukrama [228 -234] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [-], padaM [2], uddezaka: [-] mUlaM [ 53 ] + gAthA : (146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA sanatkumArakalpe 'sapakkhi sapaDidisaM'ti samAnAH pakSAH - pUrvAparadakSiNottararUpAH pArzvA yasmin dUramutpatane tatsapakSaM 'samAnasya dharmAdiSu ce' ti samAnasya sabhAvaH 'sapaDidisiM 'ti samAnAH pratidizo - vidizo yatra tat ya0 vRttI. OM sapratidik // sAmAnikasaMgrahaNIgAthA 'caurAsIdda' ityAdi, saudharmendrasya caturazItiH sAmAnikasahasrANi IzAne yAH mala // 105 // Jan Educator ndrasyAzItiH sanatkumArendrasya dvAsaptatiH mAhendra devarAjasya saptatiH trahmalokendrasya SaSTiH lAntakendrasya paJcAzat 11 mahAzukrendrasya catvAriMzat sahasrArendrasya triMzat AnataprANatendrasya viMzatiH AraNAcyutendrasya daza sAmAnikasaha4 sANi, avataMsakAzcAtidezenoktA iti duravabodhAH tato vineyajanAnugrahArthaM vaivitayena mUlata Arabhyopadarzyante - saudharme pUrvasyAmazokAvataMsakaH dakSiNataH saptaparNAvataMsakaH pazcimAyAM campakAvataMsakaH uttaratabhUtAvataMsakaH madhye saudharmAvataMsakaH evaM pUrvAdikrameNa IzAne aGkAvataMsakaH sphaTikAvataMsako slAvataMsako jAtarUpAvataMsakaH madhye IzAnAvataMsakaH, sanatkumAre azokasaptaparNacaMpaka cUtasanatkumArAvataMsakAH, mAhendre aGkasphaTikaralajAtarUpamAhendrAvataMsakAH, brahmaloke azokasaptaparNacampaka cUtatrahmalokAvataMsakAH, lAntake aGkasphaTikaralajAtarUpalAntakAvataMsakAH, mahAzukre azokasaptaparNacampakacUta mahAzukrAvataMsakAH, sahasrAre aGkasphaTikaratnajAtarUpasahasrArAvataMsakAH, prANate azokasaptaparNacampakacUtaprANatAvataMsakAH, acyute aGkasphaTikaratnajAtarUpaacyutAvataMsakA iti // graiveyakasUtre 'khamihiyA' samA RddhiryeSAM te samarddhikAH, evaM 'samajjuiyA' ityAdyapi bhAvanIyaM, 'aniMdA' iti na vidyate indraH- For Park Use Only ~ 214~ 2 sthAna pade IzA'nAdisthA naM sU. 53 // 105 // Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [53] + gAthA:(146-149) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [53] gAthA: yasaseeeeeeeeeeeers adhipatiryeSAM te anindrAH 'apessA' iti na vidyate preSyaH-preSyatvaM yeSA te apreSyAH 'apurohi yA iti na vidyate purohitaH-zAntikarmakArI yeSAM azAnterabhAvAt te apurohitAH, kiMrUpAH punaste ? ityAha-ahamindrAra nAma te devagaNAH prajJaptA he zramaNa ! he AyuSman // kahi NaM maMte ! siddhANaM ThANA pa0 kahiNaM maMte ! siddhA parivasaMti, goyamA ! sabaDhasiddhassa mahAvimANassa uvarillAo dhUbhiyaggAo duvAlasa joyaNe uhuM abAhAe pattha NaM IsIpanbhArA gAma puDhavI patracA, paNayAlIsaM joyaNasayasahassAI AyAmavikkhaMbheNaM egA joyaNakoDI bAyAlIsaM ca sayasahassAI tIsaM ca sahassAI doni ya auNApane joyaNasae kiMci visesAhie parikkhevaNaM panattA, IsipabbhArAe NaM puDhavIe bahumajjhadesabhAe ahajoyaNie khete aTTha joyaNAI cAhalleNaM pannate, tao aNaMtaraM ca NaM mAyAe mAyAe paesaparihANIe parihAyamANI parihAyamANI sabesu caramaMtesu macchiyapattAo taNuyayarI aMgulassa asaMkhejaibhArga bAhalleNaM patracA, IsIpanbhArAe NaM puDhavIe duvAlasa nAmadhijjA patracA, taMjahA-Isi i vA IsIpanbhArA i vA taNa i vA taNutaNa i vA siddhiti vA siddhAlae vA muttitti vA muttAlae ivA loyaggetti vA loyaggadhUbhiyatti vA loyaggapaDivujjhaNA i vA sabapANabhUyajIvasattamuhAvahA ivA, isIpabbhArANaM puDhavI seyA saMkhadalavimalasosthiyamuNAladagarayatusAragokkhIrahAravaNNA uttANayachattasaMThANasaMThiyA sabajjuNasuvanamaI acchA. saNhA laNhA pahA mahA nIrayA nimmalA niyaMkA nikaMkaDacchAyA sappabhA sassiriyA saujjoyA pAsAIyA darisaNijjA dIpa anukrama [228-234] - Santairatoriand atha siddha-jIvAnAm sthAnAni kathyate ~ 215~ Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ene prata sUtrAMka prajJApanAyA malaya0 vRttI. // 10 // 2 sthAnapade siddhasthAnAdi [54] gAthA: abhirUvA paDirUvA, IsIpabbhArAe NaM puDhavIe sIAe joyaNammi logaMto tassa Na joyaNassa je se ubarille gAue tassa NaM gAuyassa je se uvarille chabbhAge ettha paMsiddhA bhagavaMto sAiyA apajjavasiyA aNegajAijarAmaraNajoNisaMsArakalaMkalIbhAvapuNabbhavagambhavAsavasahIpavaMcasamaikaMtA sAsayamaNAgayaddhaM kAlaM ciTuMti, tatthavi ya te aveyA aveyaNA nimmamA asaMgA ya saMsAraviSpamukkA paesanivvattasaMThANA / kahiM paDihayA siddhA, kahiM siddhA paiDiyA / kahiM boMdi caittA NaM, kattha gaMtUNa sijjhai ? // 150 // aloe paDihayA siddhA, loyagge ya paidviyA / iha bodi cahattA NaM, tattha gaMtUNa sijjhai // 151|| dIhaM vA hassaM vA je carimabhave havija saMThANaM / tatto tibhAgahINA siddhANogAhaNA bhaNiyA // 152 // jaM saMThANaM tu ihaM bhavaM cayaMtassa carimasamayaMmi / AsI ya padesaghaNaM taM saMThANaM tarhi tassa // 153 / / timisayA tittIsA dhaNuvibhAgo ya hoi naaybo| esA khalu siddhArtha ukosogAhaNA bhaNiyA // 154 // cattAriya rayaNIo rayaNI vibhAgUNiyA ya boddhyaa| esA khalu siddhANaM majjhimaogAhaNA bhnniyaa||155||egaay hoi rayaNI adveva ya aMgulAI sAhi (ya) yA / esA khalu siddhANaM jahaaogAhaNA bhaNiyA // 156 // ogAhaNAi siddhA bhavacibhAgeNa hoMti parihINA / saMThANamaNitthaMdha (granthA0 1500) jarAmaraNavippamukANaM // 157 / / jattha ya ego siddho tattha aNaMtA bhavakkhayavimukkA / anno'nasamogADhA puTThA sabevi logate // 158 // phusai aNate siddhe sabapaesehiM niyamaso siddhaa| te'vi ya asaMkhijjaguNA desapaesehiM je puTThA // 159 // asarIrA jIvaghaNA uvaucA daMsaNe ya nANe ya / sAgAramaNAgAraM lakkhaNameyaM tu siddhANaM // 160 // kevalanANuvauttA jANatA savabhAvaguNabhAve / pAsaMtA sabao khalu kevaladihIhiNatAhiM / / 161 // navi asthi mANusANaM taM sukkhaM navi ya sabadevANaM / jaM siddhArNa dIpa anukrama [235-256] // 106 // SARERainintenmarana ~ 216~ Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [54] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] gAthA: sukkhaM abAbAha uvagayANaM // 162 // suragaNamuhaM samattaM sabaddhavApiMDiyaM aNataguNaM / navi pAvada muttisuhaM gatAhiM caggavaggRhi // 163 // siddhassa suhorAsI sabaddhavApiMDio jai havejA / so'yaMtavaggabhaio sabAgAse na mAijA // 164 // jaha NAma koi miccho nagaraguNe bahuvihe viyaannNto| na caei parikaheuM ubamAe~ tarhi asaMtIe // 165 // isa siddhANaM sokkhaM aNovamaM natthi tassa ovammaM / kiMci viseseNico sArikkhamiNaM suNaha bocchaM / / 166 // jaha sabakAmaguNiyaM puriso bhottaNa bhoyaNaM koI / tAhAchuhAvimukko acchija jahA amiyatitto / / 167 // iya sabakAlatitA atulaM nivANamuvagayA siddhaa| sAsayamavAbAhaM ciTThati suhI muhaM pattA / / 168 // siddhatti ya buddhatti ya pAragayatti / ya paraMparagapati ummuktakammakavayA ajarA amarA asaMgA ya // 159 // nicchinnasabadukkhA jAijarAmaraNabaMdhaNavimukkA / abAbAha sokkhaM aNuhautI sAsarya siddhaa|| (mU054) iti bitIyaM ThANapayaM sammattaM // 2 // siddhasUtre 'egA joyaNakoDI' ityAdi parirayaparimANaM 'vikkhaMbhavaggadahaguNa.' ityAdikaraNavazAt khayamAnetanyaM, sugamatvAt , kSetrasamAsaTIkA vA paribhAvanIyA, tatra paJcacatvAriMzalakSapramANaviSkambhamanuSyakSetraparirayasya etAvatpramANasya savistaraMbhAvitatvAt , tasyAzca IpatprAgbhArAyAH pRthivyAH bahumadhyadezabhAge aSTayojanikam-AyAmaviSkambhAbhyAmaSTayojanapramANaM kSetraM ca, aSTau yojanAni bAhalyena cocatvena-uccastveneti bhAvaH, prajJaptA, tadanantaraM sarvAsu dikSu vidikSu ca mAtrayA stokayA stokayA pradezaparihAnyA parihIyamAnA sarveSu caramAnteSu makSikApatrato'pyatitanvI aGgulA dIpa anukrama [235-256] ~217~ Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yAH malayavRttI. [54] // 107 // gAthA: saMkhyeyabhAgaM bAhalyena prajJaptA, sthApanA-Isi i vA' iti, padaikadeze padasamudAyopacArAt 1 ISatpAgamArAiti vAra | 2 sthAna'taNu itti vA' tanvI vA zepapRthivyapekSayAtitanutvAt 3 'taNutaNUitti vA' iti tanubhyo'pi jagatprasiddhebhyastanvI pade siddhamakSikApatrato'pi paryantadeze'titanutvAt tanutanvI 4'siddhiriti vA' siddhakSetrasya pratyAsannatvAt 5'siddhAlaya iti sthAnAdivA' siddhakSetrasya pratyAsannatayopacArataH siddhAnAmAlayaH siddhAlayaH6 evaM muktiriti vA muktAlaya iti vetyapi pari- sU. 54 bhAvanIyaM tathA lokAne vartamAnatvAt lokAgramiti 9 lokAgrasya stUpikeca lokAgrastUpikA 10 tathA lokAgreNa pratyUbate iti lokAgraprativAhinI 11'sabapANabhUyajIvasattasuhAvahAM' iti prANA-dvitricaturindriyA iti bhuutaaH-trvH| jIvAH-paJcendriyAH zeSAHprANinaH sattvAH, uktaM ca-"prANA dvitricatuH proktAH, bhUtAzca taravaH smRtAH / jIvAH paJcendriyA jJeyAH, zeSAH saravA udiiritaaH||1||" sarveSAM prANabhUtajIvasattvAnAM sukhAvahA upadravakAritvAbhAvAt sarvaprANabhUtajIvasattvasu khAvahA 12||saa ca ISatprAgbhArA pRthvI zvetA.zvetatvamevopamayA prakaTayati-'saMkhadalavimala' ityaadi| zaGkhadalasya-zavadalacUrNasya vimalo-nirmalA khastikaH zaGkhadalavimalakhastikaH sa ca mRNAlaM ca dakarajazca tuSAraM ca | himaM ca gokSIraM ca hArazca teSAmiva varNo yasyAH sA tathA, uttAnakaM-uttAnIkRtaM yat chatraM tasya yatsaMsthAnaM tena saM- 107 // |sthitA uttAnakacchatrasaMsthAnasaMsthitatvaM ca prAgupadarzitasthApanAto bhAvanIyaM / 'sabajjuNasuvannamayI' sarvAtmanA zvetasu-1 varNamayI 'IsIpabhArAe NaM' ityAdi IpatprAgbhArAyAH pRthivyA UvaM 'sIyAe' iti niHzreNigatyA yojane lokA dIpa anukrama [235-256] INTharoo ~218~ Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] gAthA: to bhavati, tasya ca yojanasya yaduparitanaM gacyUtaM caturthe tasya ca ganyUtasya yaH sarvoparitano SaDbhAgo atra 'Na'N iti vAkyAlaGkAre siddhA bhagavantaH sAdikAH karmakSayAnantaraM siddhatvabhAvAt, etena anAdizuddhapuruSapravAdapratikSepa Avedito draSTavyaH, aparyavasitA rAgAdyabhAvena pratipAtAsaMbhavAt, rAgAdayo hi siddhatvAcyAvayituM prabhaviSNavaH, na ca te bhagavatAM santi, teSAM nirmUlakApaMkaSitatvAt, na ca nirmUlakAkapitA api bhUyaH prAdurbhavanti, bIjAbhAvAditi, tathA anekairjAtijarAmaraNaiH-janmajarAmRtyubhiryazca tAsu tAsu yoniSu saMsAraH-saMsaraNaM tena ca yaH kalaM-18 kalIbhAvaH-kadaryamAnatA yazca divyasukhamanuprAptAnAmapi punarbhave--saMsAre garbhavasatiprapaJca tI samatikrAntA at| eva zAzvatamanAgataM kAlaM tiSThanti, 'tatvavi ya te aveyA' ityAdi, tatrApi ca-siddhakSetre gatAH santaste-bhagavantaH 'avedAH' puruSavedAdivedarahitAH 'avedanA' sAtAsAtavedanAbhAvAt 'nirmamA' mamatvarahitAH 'asaMgA' bAyAbhyantarasakarahitAH, kasmAdevam ? ata Aha-'saMsAravipramuktAH' hetau prathamA, yataH saMsArAda vipramuktAstasmAdavedA avedanA nirmamA asaGgAtha, punaH kathaMbhUtAH' ityAha 'paesanivattasaMThANA' pradezaiH-Atmapradezaine tu bAyapudgalaiH zarIrapaJcakasyApi sarvAtmanA tyaktatvAt nivRtta-niSpanna saMsthAnaM yeSAM te pradezanivRttasaMsthAnAH, atra ziSyaH pRcchannAha'kahiM paDihayA siddhA' ityAdi kahi' ityatra saptamI tRtIyArthe prAkRtatvAt , yathA 'tisu tesu alaMphiyA puDhavI' ityAdi, tato'yamarthaH-kena pratihatAH-kena skhalitAH siddhA:-muktAH, tathA ka-kasmin sthAne siddhAH pratiSThitAH eeeeeseseseseesrises dIpa anukrama [235-256] SAREairaum ond e ~219~ Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM -1, ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] gAthA: prajJApanA NavasthitAH, tathA ka-kasmin kSetre bondistanuH zarIramityanAntaram tAM tyaktvA ka gatvA siddhyanti !-niSThi-2 sthAnayAH mala- tArthA bhavanti ?, 'sijjhaI' ityatrAnukhAralopo draSTavyaH, athavA ekavacanopanyAso'pi sUtrazailyA na virodhabhAra, pade siddhayavRttI. tathA cAnyatrA'pyeyaM prayogaH-"vasthagandhamalaMkAraM, itthIo sayaNANi ya / acchaMdA je na bhuMjaMti, na se cAitti sthAnAdi vucai // 1 // " iti, evaM ziSyeNa prazne kRte sUrirAha-'aloe paDihayA siddhA' ityAdi, atrApi saptamI tRtI- sU. 54 // 108 yArthe, alokena-kevalAkAzAstikAyarUpeNa pratihatAH-skhalitAH siddhAH, iha tatra dharmAstikAyAdyabhAvAt tadAnastavRttireva pratiskhalanam, na tu saMbandhe sati vighAtaH, apratighatvAt , sapratighAnAM hi saMbandhe sati vighAta, nAnyepAmiti, tathA lokasya-pazcAstikAyAtmakasyAgre-mUrdhani pratiSThitA:-apunarAgatyA vyavasthitAH, tathA iha manupyaloke bondI-tanuM tyaktvA tatra-lokAgre samayAntarapradezAntarAsparzanena gatvA sidhyanti-niSThitArthI bhavanti / / samprati tatragatAnAM yatsaMsthAnaM tadabhidhitsurAha-dIhaM yA hassaM vA' ityAdi, dIgha vA-paJcadhanuHzatapramANaM ikhaM vA-hastadvayapramANaM vAzabdAd madhyama vA vicitraM yacaramabhave-pazcimabhave bhavet saMsthAnaM tataH-tasmAt saMsthAnAt tribhAgahInA-badanodarAdirandhapUraNena tRtIyabhAgena hInA siddhAnAmavagAhanA, avagAhante'syAmityavagAhanA-khA- 1 10 // vasthaiva bhaNitA tIrthakaragaNadharariti, atragatasaMsthAnapramANApekSayA tribhAgahInaM tatra saMsthAnamiti bhAvaH // etadeva spaSTataramupadarzayati-'jaM saMThANaM tu ihaM' ityAdi, yatsaMsthAnaM-yAvatpramANaM saMsthAnaM iha-manuSyabhave AsIt tadeva | dIpa anukrama [235-256] ~220~ Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: -, ---------- dAraM -, ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] Searedeceaeseanesences gAthA: bhavanti prANinaH karmavavavartino'sminniti bhava-zarIraM tyajataH-parityajataH, kAyayogaM parijihAnasyeti bhAvaH, caramasamaye sUkSmakriyA'pratipAtidhyAnavalena badanodarAdirandhapUraNAt tribhAgena hInaM pradezadhanamAsIt , 'taM saMThANaM tahi tassa' iti tadeva ca pradezapanaM mUlapramANApekSayA tribhAgahInapramANaM saMsthAnaM tatra-lokAgre tasya-siddhasya,|| nAnyaditi // sAmpratamutkRSTAyagAhanAdibhedabhinnAmavagAhanAmabhidhitsurAha-'tini sayA tettIsA' ityAdi, trINi zatAni trayastriMzAni-prayastriMzadadhikAni dhanuvibhAgazca bhavati boddhavyA, eSA khalu siddhAnAmutkRSTAvagAhanA bhaNitA tIrthakaragaNadharaiH, sA ca paJcadhanu zatatanukAnAmavaseyA, nanu marudevI nAbhikulakarapalI, nAbheSa paJcavizatyadhikAni paJcadhanuzatAni zarIrapramANaM. yadeva ca tasya zarIramAnaM tadeva marudevAyA api, 'saMghayaNaM saMThANaM uccattaM ceva kulagarehiM sama' iti vacanAt , marudevI bhagavatI ca siddhA, tatastasyA dehamAnasya tribhAge pAtite siddhAvasthAyAH sArdhAni trINi dhanuHzatAnyevAvagAhanA prApnoti, kathamuktapramANA utkRSTAvagAhanA ghaTate 1 iti, naipa doSaH, marudevAyA nAbheH kiJcidUnapramANatvAt , khiyo yuttamasaMsthAnA uttamasaMsthAnebhyaH puruSebhyaH khaskhakAlApakSayA kiJcidUnapramANA bhavanti, tato marudevA'pi paJcadhanuHzatapramANeti na kazciddopaH, apica-hastiskandhA-13/ (dhirUDhA saMkucitAGgI siddhA tataH zarIrasaMkocabhAvAd nAdhikAvagAhanAsaMbhava ityavirodhaH, Aha ca bhASyakRta-18 RI"kaha marudevAmANaM ? nAbhIto jeNa kizcidUNA sA / to kira paMcasayaciya ahayA saMkocao siddhA // 1 // " dIpa anukrama [235-256] La una ma.19M ureurary.orm ~ 221~ Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yAH malayavRttI. [54] // 10 // gAthA: cattAri rayaNIoM' ityAdi, catasro ratnayo ranizca tribhAgonA ca sA boddhavyA eSA khalu siddhAnAmavagAhanA ra sthAnabhaNitA madhyamA / Aha-jaghanyapade saptahastocchUitAnAmAgame siddhiruktA, tata eSA jaghanyA prApnoti, kthN| madhyamA ?, tadayuktaM, vastutacAparijJAnAt , jaghanyapade hi sasahastAnAM siddhirukA tIrthakarApekSayA, sAmAnyakeva ddhAdhikA zaraHsU.54 linAM tu hInapramANAnAmapi bhavati, idamapi cAvagAhanAmAnaM cintyate sAmAnyasiddhApekSayA, tato na kshcidossH| 'egA ya hoI' ityAdi, ekA ratiH paripUrNA aSTau cAGgulAnyadhikAni eSA bhavati siddhAnAmavagAhanA jaghanyA.18 sA ca kUrmAputrAdInAM dvihastAnAmavaseyA, yadivA saptahastocchUitAnAmapi yantrapIlanAdinA saMvartitazarIrANAM, Aha ca bhASyakRta-"jeTThA u paMcadhaNusayataNussa majjhA ya sattahatvassa / dehattibhAgahINA jahaniyA jA bihatthassa // 1 // sattUsiyaesu siddhI jahannao kahamihaM bihatthesu / sA kira titthayaresuM sesANaM sijjhamANANaM // 2 // te puNa hoja bihatthA kummAputtAdayo jahanneNaM / anne saMvaTTiyasattahatthasiddhassa hINatti // 3 // " sAmpratamuktAnuvAdenaiva saMsthAnalakSaNaM siddhAnAmabhidhitsurAha-ogAhaNAo' ityAdi, sugama, navaraM 'anitthaMdha' iti idaMprakAramApannamitthaM itthaM tiSThatIti itthaMsthaM na itthaMsthaM anitthaMsthaM-vadanAdizuSirapratipUraNena pUrvAkArAnyathAbhAvato'niyatAkA-17 // 109 // ramiti bhAvaH, yo'pi ca siddhAdiguNeSu 'siddhe na dIhe na hasse' ityAdinA dIrghatvAdInAM pratiSedhaH kRtaH so'pi pUrvAphArApekSayA saMsthAnasyAnitthaMsthatvAt pratipattavyo, na punaH sarvathA saMsthAnasyAbhAvataH, Aha ca bhASyakRt dIpa anukrama [235-256] For P OW ~ 222~ Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: -, ---------- dAraM -, ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] gAthA: muMsiraparipUraNAo puSAgAranahAvavatthAo / saMThANamaNiyaMtthaM jaM bhaNiyamaNiyayAgAraM // 1 // etociya paDiseho / siddhAiguNesu dIhayAINaM / jamaNitthaMthaM puvAgArAvikkhAe nAbhAvo // 2 // " nanvete siddhAH parasparaM dezabhedena 81 vyavasthitA uta neti !, neti tad brUmaH, kasmAditi cet, 'jattha ya' ityAdi, yatraiva deze cazabdasya evakArArthatvAt ekaH siddho-nivRtastatrAnantA bhavakSayavimuktAH, atra bhavakSayagrahaNena khecchayA bhavAvataraNazaktimasiddhagyavacchedamAha, anyo'nyasamavagADhAH, tathAvidhAcintyapariNAmatvAt , dharmAstikAyAdivat, tathA spRSTA-lagnAH sarve'pi lokAnte / 'phusaI' ityAdi, spRzatyanantAn siddhAn sarvapradezairAtmasaMvandhibhiniyamazaH siddhaH, tathA te'pi siddhAH sarvapradezaspRSTebhyo'saMkhyeyaguNA vartante ye dezapradezaiH spRSTAH, kathamiti cet, ucyate, ihaikasya siddhasya / yadavagAhanakSetra tatraikasminnapi paripUrNe'vagADhA anye'pyanantAH siddhAH prApyante, apare tu ye tasya kSetrasaikaikaM pradezamAkramyAvagAdAste'pi pratyekamanantAH, evaM dvitricatuHpaJcAdipradezavRyA ye'vagADhAste'pi pratyekamanantAH, tathA tasya mUlakSetrasyaikaikaM pradezaM parityajya ye'vagADhAste'pi pratyekamanantAH, evaM dvitricatuHpaJcAdipradezahAnyA ye'vagADhAste'pi pratyekamanantAH, evaM sati pradezaparivRddhihAnibhyAM ye samayagADhAste paripUrNaikakSetrAvagADhebhyo'saMkhyeyaguNA 1 zuSiraparipUraNAt pUrvAkArAnyathAvyavasthAtaH / saMsthAnamanityavaM yadbhaNitamaniyatAkArAt // 1 // ita eva pratiSedhaH siddhAdiguNeSu dIrghatvAdInAm / yadanidhaMsthaM pUrvAkArApekSayA nAbhAvaH // 2 // dIpa anukrama [235-256] SAREairature d Insaramorg ~ 223~ Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malayavRttI. [54] // 11 // gAthA: bhavanti, avagADhapradezAnAmasaMkhyAtatvAt , Aha ca-"egakhette'NatA paesaparihihANio tatto / hu~ti asaMkhejaguNA'saMkhapaeso jamavagADho // 1 // " samprati siddhAneva lakSaNataH pratipAdayati-'asarIrA' ityAdi, avi- pade sidyamAnazarIrA azarIrA audArikAdipaJcavidhazarIrarahitA ityarthaH, jIvAzca te dhanAzca padanodarAdizuSirapUraNAt ddhAdhikAjIvadhanA upayuktA darzane kevaladarzane jJAne ca-kevalajJAne yadyapi siddhatvaprAdubhISasamaye kevalajJAnamiti jJAna rasU.54 pradhAna tathA'pi sAmAnya siddhalakSaNametaditi jJApanArthamAdau sAmAnyAvalambanaM darzanamuktaM, tathA ca sAmAnyaviSaya darzanaM vizeSaviSayaM jJAnamiti, tataH sAkArAnAkAra sAmAnyavizeSopayogarUpamityarthaH, sUne makAro'lAkSaNiko, lakSaNaM-tadanyavyAvRttikharUpametat-anantaroktaM, tuzabdo vakSyamANanirupamasukhavizeSaNArtha, siddhAnAM-niSThitArthAnAmiti / samprati kevalajJAnakevaladarzanayorazepaviSayatAmupadarzayati-'kevalanANuvauttA' ityAdi, kevalajJAnenopayuktA na tvantaHkaraNena tadabhAvAditi kevalajJAnopayuktA jAnanti-avagacchanti sarvabhAvaguNabhAvAn sarvapadArtha-13 guNaparyAyAn , prathamo bhAvazabdaH padArthavacanaH dvitIyaH paryAyavacanaH, guNaparyAyayostvayaM vizeSaH-sahavartinI guNAH kramavartinaH paryAyA iti, tathA pazyanti sarvataH khalu-saluzabdasthAvadhAraNArthatvAt sarvata eva, kevalaraSTimi-II // 11 // 4AranantAbhiH, anantaH kevaladarzanairityarthaH, kevaladarzanAnAM cAnantatA siddhAnAmanantatvAt , ihAdI jJAnamaharNa prathama-1 ! 1 ekakSetre'nantAH pradezaparivRddhihAnitastasmAt / bhavantyasaMkhyeyaguNAH asaMkhyapradezo yadavagADhaH // 1 // dIpa anukrama [235-256] ~ 224 ~ Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] gAthA: Receneersekeserayara tayA tadupayogasthAH sidhyantIti jJApanArtha // samprati nirupamasukhabhAjaste iti darzayati-'navi atthi' ityAdi, naivAsti manuSyANAM cakravAdInAmapi tatsaukhyaM, naivAsti sarvadevAnAmanuttaraparyantAnAmapi yat siddhAnAM saukhyamavyAvAdhAmupagatAnAM na vividhA''vAdhA anyAvAdhA tAM upa-sAmIpyena gatAnAM prAptAnAM // yathA nAsti tathA bhaGgayopadarzayati-'suragaNasuha' ityAdi, 'suragaNasukhaM' devasaMghAtasukhaM 'samastaM' saMpUrNamatItAnAgatavartamAnakAlodbhayamityarthaH, punaH 'sarvAddhApiNDitaM' sarvakAlasamayaguNitaM tathA'nantaguNamiti, tadevaMpramANaM kilAsatkalpanayA ekaikA-18 | kAzapradeze sthApyate ityevaM sakalAkAzapradezapUraNena yadyapyanantaM bhavati tadanantamapyanantaigargitaM tathA'pyeyaM prakarSagatamapi muktisukha-siddhisukhaM na prApnoti // etadeva spaSTataraM bhajayantareNa pratipAdayati-'siddhassa suho rAsI ityAdi, sukhAnAM rAziH sukharAzi:-sukhasaMghAtaH siddhasya sukharAziH siddhasukharAziH 'sarvAddhApiNDitaH' sarvayAsAyaparyavasitayA addhayA, yatsukhaM siddhaH pratisamayamanubhavati tadekara piNDIkRtamiti bhAvaH, so'nantavargabhaktaHanantairvargamUlarapavartitaH, anantairvargamUlaiH tAvadapavartito yAvat sarvAddhAlakSaNena guNakAreNa guNane yadadhikaM jAtaM tasya sarvasyApyapavartanaH siddhatvAdyasamayabhAvisukhamAtratA prApta iti bhAvaH, sarvAkAze na mAti-etAvanmAtro'pi sarvAkAze na mAti sarvastu durApAstaprasara eveti jJApanArtha piNDayitvA punarapavartanaM sukharAzeH, iyamatra bhAvanA-iha kila viziSTAhAdarUpaM sukhaM parigRhyate, tatazca yata Arabhya ziSTAnAM sukhazabdapravRttistamAhAdamavadhikRlpa ekaikaguNa dIpa anukrama [235-256] Ivanorammam ~ 225~ Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 54 ] + gAthAH dIpa anukrama [235 -256] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [-], padaM [2], uddezaka: [-], mUlaM [ 54 ] + gAthA: (150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala // 111 // vRddhitAratamyena tAvadasAvAhAdo viziSyate yAvadanantaguNavRddhyA niratizaya niSThAmupagataH so'yamatyantopamAtItakA ntautsukyavinivRttirUpastimitatamakalpaH caramAhAdaH sadA siddhAnAM tasmAccArataH prathamAccordhvamapAntarAlavartino ye ya0 vRttI. 4 guNAstAratamyenAhAdavizeSarUpAste sarvAkAzapradezebhyo'pyatibhUyAMsaH, tataH kiloktaM- 'sabAgAse na mAijjA' iti, anyathA yat sarvAkAze na mAti tat kathamekasmin siddhe mAyAdU ? iti pUrvasUri saMpradAyaH // sAmpratamasya nirupamatAM pratipAdayati- 'jaha nAma' ityAdi, yathA nAma kazcid mleccho nagaraguNAn gRhanivAsAdIn bahuvidhAn - anekaprakA| rAn vijAnan araNyagataH san anyamlecchebhyo na zaknoti parikathayituM, kasmAnna zaknoti ? ityata Aha-upamAyAM tatrAsatyAM "nimittakAraNahetuSu sarvAsAM vibhaktInAM prAyo darzanam" iti nyAyAd hetau saptamI, tata upamAMyA abhA vAditi draSTavyaM, epa gAthA'kSarArthaH, bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, tathedaM-- ego mahArannavAsI miccho rane ciTThati, itto ya ego rAyA AseNa avaharito taM aDaviM pavesio teNa diTTho, sakAriUNa jaNavayaM nIto, rannAvi so nagaraM nIo, pacchA utranAriti gADhamupacarito, jahA rAyA tahA ciTThA, dhavalagharAibhogeNa vibhAsA, kAleNa ranaM 1 eko mahAraNyavAsI mleccho'raNye tiSThati, itaJca eko rAjA azvenApahRtastAmaTavIM pravezitaH tena dRSTaH, satkArya janapadaM nItaH, rAjJA'pi sa nagaraM nItaH, pazcAdupakArIti gADhamupacarito, yathA rAjA tathA tiSThati, dhavalagRhAdibhogena vibhASA, kAlena araNyaM Internationa For Parts Only ~ 226~ 2 sthAnapade sijAdhikA raH sU. 54 // 111 // Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 54 ] + gAthAH dIpa anukrama [235 -256] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], mUlaM [ 54 ] + gAthA: (150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [2], dAraM [-], saMriumAraDho, rannA visajio, tatto rannigA pucchaMti -- 'kerisaM nayaraMti' 1, so viyANaMto'vi tatthovamAbhAvA na sakai nayaraguNe prikheuN| esa diDaMto, ayamarthopanayaH - 'iya siddhANaM' ityAdi, ityevaM siddhAnAM saukhyamanupamaM vartate, kimiti ?, tata Aha-- yato nAsti tasyopamyaM, tathA'pi bAlajanapratipattaye kiJcid vizeSeNa 'ito' iti ArpatvAd asyetyarthaH, sAdRzyamidaM vakSyamANaM zRNuta-- 'jaha sanca' ityAdi, yathetyudAharaNopadarzanArthaH, bhujyate iti bhojanaM 'sarvakAmaguNitaM sakalasaundaryasaMskRtaM ko'pi puruSo bhuktvA kSuttRdra vipramuktaH san yathA amUtatRptastathA tiSThati, 'iya' ityAdi, evaM nirvANaM - mokSamupagatAH siddhAH sarvakAlaM - sAdyaparyavasitaM kAlaM tRptAH - sarvathItsukya vinivRttibhAvataH parama saMtoSamadhigatA atulam - ananyasadRzamupamA'tItatvAt zAzvataM pratipAtAbhAvAt avyAbAdhaM lezato'pi vyAvAdhAyA asaMbhavAt sukhaM prAptA ata eva sukhinaH tiSThantIti // etadeva savizeSataraM bhAvayati'siddhati ya' ityAdi, sitaM - baddhamaSTaprakAraM karma dhyAtaM bhasmIkRtaM yaiste siddhAH "pRSodarAdayaH" iti rUpaniSpattiH, | nirdagdhAnekabhava karmendhanA ityarthaH, te ca sAmAnyataH karmAdisiddhA api bhavanti, yata uktam- 'kamme sippe ya vijAe, maMte joge ya Agame / atthajattAabhippAe, tave kammakkhae iya // 1 // " tataH karmAdisiddhavyapohAya 1 smartumArabdhaH, rAjJA visRSTaH, tata AraNyakAH pRcchanti kIdRzaM nagaramiti, sa vijAnannapi vatropamAbhAvAd na zaknoti nagaraguNAn parikathayituM eSa dRSTAntaH // 2 karmaNi zilpe ca vidyAyAM mantre yoge cAgame / arthe yAtrAyAmabhiprAye tapasi karmakSaye iti // 1 // For Parts Only ~ 227 ~ Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: -, ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [54] yAH malaya0 vRttI. gAthA: Aha-'buddhA' iti, ajJAnanidrAprasupte jagatyaparopadezena jIvAdirUpaM tattvaM baddhavanto buddhAH, sarvajJasarvadarzikhabhA- 2 sthAnavabodharUpA iti bhAvaH, ete'pi ca saMsAranirvANobhayaparityAgena sthitavantaH kaithidiSyante-"saMsAre na ca nirvANe, sthito bhuvanabhUtaye / acintyaH sarvalokAnAM, cintAratnAdhiko mahAn // 1 // " iti vacanAt , tatastanni-M rAsArthamAha-pAragatA' iti, pAraM-paryantaM saMsArasya prayojanavAtasya vA gatAH pAragatAH, tathAbhavyatyAkSiptasaka-| laprayojanasamAptyA niravazeSakartavyazaktivipramuktA iti bhAvaH, itthaMbhUtA api kaizcid yadRcchAvAdibhirakramasiddhatvenApi gIyante, tathoktam-"nakAdisaMkhyAkramato, vittaprAptirniyogataH / daridrarAjyAsisamA, tadvanmuktiH kacinna | kim ? // 1 // " tatastanmatavyapohAya 'paramparAgatA' iti paramparayA-jJAnadarzanacAritrarUpayA mithyAraSTisAsAdanasamyamithyAdRSTayaaviratasamyagraSTidezaviratipramattApramattanivRttyanivRttibAdarasaMparAyasUkSmasaMparAyopazAntamohakSINa- | mohasayogikevalyayogikevaliguNasthAnabhedabhinnayA gatAH paramparAgatAH, ete ca kaizcit tattvato'nunmuktakamekavacA abhyupagamyante 'tIrthanikAradarzanAdihAgacchanti' iti vacanataH punaH saMsArAvataraNAbhyupagamAt, atastanma-IKI // 112 // tApAkaraNArthamAha-'unmuktakarmakavacAH' ut-prAbalyenApunarbhavarUpatayA muktaM-parityaktaM karma kavacamiva karmakavacaM yaiste unmuktakarmakavacAH, ata evAjarAH zarIrAbhAvato jaraso'bhAvAt amarA azarIratvAdeva prANatyAgAsaMbhavAt , dIpa anukrama [235-256] Januarte ~ 228~ Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [2], ------------ uddezaka: -, ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [14] + gAthA:(150-170) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: On prata sUtrAMka [54] uktaM ca-"vayaso hANIha jarA, pANacAo ymrnnmaadiddN| sai deImi tadubhayaM tadabhAve taM na kasseva // 1 // "S asaGgA bAyAbhyantarasarahitatvAt 'nicchinna' ityAdi, nistIrNa-lacitaM sarvaduHkhaM vaiste nistIrNasarvaduHkhAH, kutaH ? ityAha-jAtijarAmaraNabaMdhaNavimukkA' jAtiH-janma jarA-payohAnilakSaNA maraNaM-prANatyAgarUpaM bandhanAni-tannibandhanarUpANi karmANi tairvizeSato-nizeSApagamanena mukkA jAtijarAmaraNabandhanavimuktAH, hetAviyaM prathamA, yato jAtijarAmaraNabandhanavipramuktAstato nistIrNasarvaduHkhAH, kAraNAbhAvAt , tato'nyAcA saukhyaM zAzvataM siddhA anubhavanti // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM dvitIya sthAnapadaM samAptam // gAthA: westereotatoesee 1 vayaso hAniriha jarA prANatyAgaca maraNamAdiSTam / sati dehe tabhayaM tadabhAve tanna kasyaiva // 1 // dIpa anukrama [235-256] SARERatininainama atra pada (02) "sthAnaM" parisamAptam ~ 229~ Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [-], ----------- mUlaM [14...] + gAthA:(1-2) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [55..] 2200000 gAthA: prajJApanAatha tRtIyamalpabahutvapadam / 3 alpayA:mala bahutvapade ya.vRttI . digAdivyAkhyAtaM dvitIyaM padaM, adhunA tRtIyapadamArabhyate, tassa cAyamabhisambandhaH-iha prathame pade pRthivIkAyikA- bhedAH27 // 113 // dayaH prajJatAH dvitIye te eva svasthAnAdinA cintitAH asmiMstu teSAM digvibhAgAdinA'lpabahutvAdi nirUpyate, tatredamAdau dvArasaGgrahagAthAdvayamdisi gaI iMdiya kAeM joe~ vee~ kasAya lesA ya / sammattai nANadasaNa saMjayeuvaogaAhari // 171 / / bhAsa~gaparirtapajjattai muhumasannI bhavaMthie carime / 'jIve ya khiMcavandhe pug2alamahadaMDae ceva // 172 // | prathama digdvAraM 1, tadanantaraM gatidvAraM, 2, tata indriyadvAraM 3, tataH kAyadvAraM 4, tato yogadvAraM 5, tadanantaraM / vedadvAraM 6, tataH kaSAyadvAraM, 7, tato lezyAdvAraM 8, tataH samyaktvadvAraM 9, tadanantaraM jJAnadvAraM 10, tato darzanaIN dvAraM 11, tataH saMyatadvAraM 12, tata upayogadvAraM 13, tata AhAradvAraM 14, tato bhASakadvAraM 15, tataH 'paritta // 11 // iti parittAH-pratyekazarIriNaH zuklapAkSikAzca tadvAraM 16, tadanantaraM paryAptadvAraM 17, tataH sUkSmadvAraM 18, tadanaantaraM sabjidvAraM 19, tato 'bhava'tti bhavasiddhikadvAraM 20, tato'stIti astikAyadvAraM 21, tatazvaramadvAraM 22, tada-1 dIpa anukrama [257 -258] anlinesirary.orm atha pada (03) "bahuvaktavyatA / (alpabahutvaM)" Arabhyate atra alpabahutva-pade saptaviMzati: dvArANi nAmAni prarupyate ~230~ Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], ---------- dAraM [1], ----------- mUlaM [15] + gAthA:(1-2) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [55] gAthA: nantaraM jIvadvAraM, 23, tataH kSetradvAraM 24, tato bandhadvAraM 25, tataH pudgaladvAraM 26, tato mahAdaNDakaH 27, iti sarvasazayayA saptaviMzatiH dvArANi / tatra prathamaM dvAramabhidhitsurAhadisANuvAeNaM sabathovA jIvA pacchimeNaM, puracchimeNaM visesAhiyA, dAhiNeNaM visesAhiyA, uttareNaM visesAhiyA / (sU055) iha dizaH prathame AcArAkhye ajhe anekaprakArA vyAvarNitAH, tatreha kSetradizaH pratipattavyAH, tAsAM niyatatvAt, itarAsAM ca prAyo'navasthitatvAt anupayogitvAca, kSetradizAM ca prabhavastiryaglokamadhyagatAdaSTapradezakAdrucakAt , yata uktam-"aTTapaeso ruyago tiriyaloyassa majjhayArammi / esa pabhavo disANaM eseva bhaye aNudisANaM // 1 // " iti, dizAmanupAto diganupAto-diganusaraNaM tena dizo'dhikRtyeti tAtparyArthaH, sarvastokA jIvAH pazcimena-pazcimAyAM dizi, kathamiti cet ?, ucyate, idaM khalpabahutvaM bAdarAnadhikRtya draSTavyaM, na sUkSmAn , suukssmaa-18|| NAM sarvalokApannAnAM prAyaH sarvatrApi samatvAt , bAdareSvapi madhye sarvabahavo vanaspatikAyikAH, anantasaGkhyAkatayA teSAM prApyamANatvAt , tato yatra te bahavastatra bahutvaM jIvAnAM, yatra tvalpe tatrAlpatvaM, vanaspatayazca tatra bahavo yatra prabhUtA ApaH, 'jastha jalaM tattha varNa' iti vacanAt tatrAvazyaM panakasevAlAdInAM bhAvAtU, te ca panakasevAlAdayo bAdaranAmakarmodaye vartamAnA api atyantasUkSmAvagAhanatvAt atiprabhUtapiNDIbhAvAca sarvatra santo'pi 1 aSTapradezo rucakastiryaglokasya madhye / eSa prabhavo dizAmeSa eva bhavedvidizAm // 1 // dIpa anukrama [259] ITamaa tRtIya-pade (01) "dizA" dvAram Arabdha: ~231~ Page #233 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], -------------- uddezaka: -], --------------- dAraM [1], --------- mUlaM [55] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yAH mala- ya0 vRttI. [55] // 114 // gAthA: na cakSuSA prAdhAH, tathA cokamanuyogadvAreSu-"'te NaM ghAlaggA suTumapaNagajIvassa sarIrogAhaNAhito asaMkhejaguNA"NI alpaiti, tato yatrApi naite dRzyante tatrApi te santIti pratipattavyAH, Aha ca mUlaTIkAkAra:-"iha sarvabahavo bana- bahutvapade spataya itikRtvA yatra te santi tatra bahutvaM jIvAnAM, teSAM ca bahutvaM "jattha AukAo tattha niyamA baNassaikA digdvAra sAmAnyena iyA iti paNagasevAlahaDhAI vAyarAvi hoti suhumA ANAgejjhA na cakkhuNA" iti, udakaM ca prabhUtaM samudrAdiSa, dvIpAt dviguNaviSkambhatyAt, teSvapi ca samudreSu pratyekaM prAcIpratIcyordizoryathAkramaM candrasUryadvIpAH, yAcati ca pradeze candrasUryadvIpA avagADhAstAvatyudakAbhAvaH, udakAbhAvAcca vanaspatikAyikAbhAvaH, kevalaM pratIcyAM dizi laba-1 NasamudrAdhipasusthitanAmadevAvAsabhUto gautamadvIpo lavaNasamudre'bhyadhiko varttate, tatra codakAbhAvAnaspatikAyikAnAmabhAvAt sarvastokA jIvAH pazcimAyAM dizi, tebhyo vizeSAdhikAH pUrvasyAM dizi, tatra hi gautamadvIpo na vidyate, tatastAyatA vizeSaNAtiricyate iti, tebhyo'pi dakSiNasyAM dizi vizeSAdhikAH, yatastatra candrasUryadvIpA na| vidyante, tadabhAvAttatrodakaM prabhUtaM, tatprAbhUtyAca vanaspatikAyikA api prabhUtA iti vizeSAdhikAH, tembo'pyudI-13 cyAM dizi vizeSAdhikAH, kiM kAraNamiti cet 1, ucyate, udIcyAM hi dizi saGkhayevayojaneSu dvIpeSu madhye kssiN-||11|| 1 te vAlApAH sUkSmapanakajIvasA zarIrAvagAhanAbhyo'sajAyeyaguNAH / 2 yatrAkAyastA niyamAvanaspatikAyikA iti panakazaivAlahaThAdayo bAdarA api bhavanti sUkSmA AmAprAyAH / na cakSuSA / dIpa anukrama [259]] attest SAREnaturintantational ~232~ Page #234 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [1], --------------- mUlaM [55] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [16] cit dvIpe AyAmaviSkambhAbhyAM saGkhayeyayAjanakoTIpramANaM mAnasaM nAma saraH samasti, tato dakSiNadigapekSayA asyAM prabhUtamudakam , udakabAhulyAca prabhUtA vanaspatayaH, prabhUtA dvIndriyAH zaGkhAdayaH prabhUtAstaTalamazaGkhAdikalebarAzritAsvIndriyAH pipIlikAdayaH prabhUtAH padmAdiSu caturindriyAH bhramarAdayaH prabhUtAH paJcendriyA matsyAdaya iti vizeSA-13 [dhikAH // tadeSa sAmAnyato diganupAtena jIvAnAmalpabahutvamuktam // idAnIM vizeSeNa tadAha disANuvAeNaM sabbatthovA puDhavikAiyA dAhiNeNaM uttareNaM visesAhiyA puracchimeNaM visesAhiyA pacchimeNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM satvatthovA AukkAiyA pacchimeNaM, puracchimeNaM visesAhiyA, dAhiNeNaM visesAhiyA, uttareNaM visesAhiyA / / disANuvAeka sabathovA teukAiyA dAhiNuttareNaM, puracchimeNaM saMkhejaguNA, pacchimeNaM visesAhiyA / / disANuvAeNaM savatthovA bAukAiyA puracchimeNaM, pacchimeNaM visesAhiyA, uccareNaM visesAhiyA, dAhiNaNaM visesAhiyA / / disANuvAeNaM saccatthovA vaNassaikAiyA pacchimeNaM puracchimeNaM visesAhiyA dAhiNeNaM visesAhiyA ucareNaM visesAhiyA / / disANuvAeNaM savatthIvA beIdiyA pacchimeNaM puracchimeNaM visesAhiyA dakSiNeNaM visesAhiyA uttareNa visesAhiyA / disANuvAeNaM savatthovA teiMdiyA pacasthimeNaM, puracchimeNaM visesAhiyA, dAhiNaNaM visesAhiyA, uttareNaM visesAhiyA / disANuvAerNa saJbatthovA cauriMdiyA paJcatthimeNaM, puracchimeNaM visesAhiyA, dAhiNeNaM visesAhiyA, uttareNaM visesAhiyA / disANucAeNaM sabathovA neraiyA puracchimapaJcasthimauttareNaM, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM EPeeroeceiverseeeeeeedeem dIpa anukrama [260] ~233~ Page #235 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [16] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malaya. vRttI. prata sUtrAMka [16] 3 alpa| bahutvapade | pRthcyAdyalAbahutvaM // 11 // sabbatthovA rayaNappabhApuDhavIneraiyA puracchimapaJcatthimauttareNaM, dAhiNeNa asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM satvatthovA sakarappabhApaDhapInerayA puracchimapaJcatthimauttareNaM, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM satvatthovA pAluyappabhApuDhavIneraiyA puracchimapacatthimaucareNaM, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM savatthovA paMkappabhApuDhaSInerahayA puracchimapaJcasthimauttareNaM, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM savatthovA dhUmappabhApuDhavIneraiyA puracchimapacatthimauttareNaM, dAhiNaNaM asaMkhejjaguNA / disANuvAeNaM savatthovA tamappahApuDhavIneraiyA purachimapaJcasthimauttareNaM, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM savatthovA ahe sattamApuDhavIneraiyA puracchimapacatthimauttareNaM, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA / dAhihito ahesattamApuDhavIneraiehiMto chahAe tamAe puDhavIe neraiyA puracchimapaJcatthimauttareNaM asaMkhejjaguNA, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA, dAhiNillehiMto tamAe puDhavIneradapahiMto paMcamAe dhUmappabhAe puDhavIe neraiyA puracchimapacatthimauttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA, dAhiNillehiMto dhUbhaSpabhApuDhavIneraiehito cautthIe paMkappabhAe puDhavIe neraiyA puracchimapaJcasthimauttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNeNaM asaMkhejjaguNA, dAhiNillehito paMkappabhApuDhavIneraiehito tahayAe bAluyappabhAe puDhavIe neraiyA puracchimapaJcasthimauttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA, dAhiNillehito vAluyappabhApuDhavIneraiehiMto duiyAe sakarappabhAe puDhavIe neraiyA puracchimapacacchimauttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA, dAhiNillehito sakarappabhApuDhacIneraiehiMto imIse rayaNappabhAe puDhavIe neraiyA puracchimapaJcasthimauttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM savatthovA paMciMdiyA tirikkhajoNiyA pacchimeNaM, puracchimeNaM dIpa anukrama [260] // 115 // SAMEmirathura ~ 234 ~ Page #236 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], -------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [1], ------------- mUlaM [16] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [16] visesAhiyA, dAhiNeNaM visesAhiyA, uttareNaM visesaahiyaa| disANuvAeNaM savatthovA maNussA dAhiNauttareNaM, puracchimeNaM saMkhenaguNA paJcatthimeNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM savatthovA bhavaNavAsI devA puracchimeNaM paJcatthimeNaM, uttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM savatthovA vANamaMtarA devA puracchimeNaM, paJcatthimeNaM visesAhiyA, uttareNaM visesAhiyA, dAhiNeNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM savatthovA joisiyA devA puracchimapaJcatthimeNaM, dAhiNeNaM visesAhiyA, uttareNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM sabathovA devA sohamme kappe puracchimapaJcatthimeNaM, uttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNeNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM satvatthobA devA IsANe kappe puracchimapacatthimeNaM, uttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNeNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM savatthobA devA sarNakumAre kappe puracchimapaJcatthimeNaM, uttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNaNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM savatthovA devA mAhide kappe puracchimapanthimeNaM, uttareNaM asaMkhejaguNA, dAhiNeNaM visesAhiyA / disANuvAeNaM sabathovA devA baMbhaloe kappe puracchimapaJcatthimauttareNaM, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM sabathovA devA laMtae kappe puracchimapaJcatthimauttareNaM, dAhiNaNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM savatthovA devA mahAsuke kappe puracchimapacatthimauttareNaM, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / disANuvAeNaM sabathovA devA sahassAre kappe puracchimapaJcatthimauttareNaM, dAhiNeNaM asaMkhejaguNA / teNa paraM bahusamovavanagA samaNAuso! // disANuvAeNaM savatthovA siddhA dAhiNeNaM uttareNaM, puracchimeNaM saMkhejaguNA, paJcatthimeNaM visesAhiyA / dAraM / / (sU056) diganupAtena-diganusAreNa dizo'dhikRtyetibhAvaH, pRthivIkAyikAzcintyamAnAH sarvastokA dakSiNasyAM dizi, dIpa anukrama [260] Reseree24 ~235~ Page #237 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama Agama prata sUtrAMka [ 56 ] dIpa anukrama [260] padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [1], mUlaM [ 56 ] uddezaka: [], ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH prajJApanAyAH mala // 116 // kathamiti ced ?, ucyate, iha yatra ghanaM tatra bahavaH pRthivIkAyikAH yatra suSiraM tatra stokAH, dakSiNasyAM dizi bahUni bhavanapatInAM bhavanAni bahavo narakAvAsAstataH suSiraprAbhUtyasaMbhavAt sarvastokA dakSiNasyAM dizi pRthivIyao vRttau kAyikAH, tebhya uttarasyAM dizi vizeSAdhikAH, yata uttarasyAM dizi dakSiNadigapekSayA stokAni bhavanAni stokA narakAvAsAH, tato ghanaprAbhUtyasaMbhavAt vahavaH pRthivIkAyikA iti vizeSAdhikAH, tebhyo'pi pUrvasyAM dizi vizepAdhikAH, ravizazidvIpAnAM tatra bhAvAt, tebhyo'pi pazcimAyAM dizi vizeSAdhikAH, kiM kAraNamiti cet ?, ucyate, yAvanto ravizazidvIpAH pUrvasyAM dizi tAvantaH pazcimAyAmapi na tu etAvatA sAmyaM paraM lavaNasamudre gautamanAmA dvIpaH pazcimAyAmadhiko'sti, tena vizeSAdhikAH, atra para Aha-- nanu yathA pazcimAyAM dizi gautamadvIpo'bhyadhikaH samasti tathA tasyAM pazcimAyAM dizi adholaukikagrAmA api yojanasahasrAvagAhAH santi, tataH khAtapUritanyAyena tatra tulyA eva pRthivIkAyikAH prApnuvanti na vizeSAdhikAH, naitadevaM yato'gholaukikagrAmAbagAho yojanasahasraM, gautamadvIpasya punaH SaTsaptatyadhikaM yojana sahasramuccaistvaM, viSkambhastasya dvAdaza yojanasahasrANi yacca merorArabhyAdholaukikagrAmebhyo'rvAka hInatvaM hInataratvaM tat pUrvasyAmapi dizi prabhUtagarttAdisaMgavAt samAnaM, tato yadyadholaukikaprAmacchidreSu buddhyA gautamadvIpaH prakSipyate tathApi sa samadhika evaM prApyate na tulya iti tena samadhikena vizeSAdhikAH pazcimAyAM dizi pRthivIkAyikAH // uktaM diganupAtena pRthivIkAyi Education Internation For Parts Only ~236~ 3 alpa bahutvapade pRthvyAdya pabahutvaM sU. 56 // 116 // Page #238 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [16] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [16] kAnAmalpabahutvaM, idAnImakAyikAnAmalpabadutvamAha-sarvastokA akAyikAH pazcimAyAM dizi, gautamadvIpa-IM sthAne teSAmabhAvAt , tebhyo'pi vizeSAdhikAH pUrvasyAM dizi, gautamadvIpAbhAvAt , tebhyo'pi vizeSAdhikA dakSiNasyAM dizi, candrasUryadvIpAbhAvAt , tebhyo'pyuttarasyAM dizi vizeSAdhikAH, mAnasasaraHsadbhAvAt // tathA dakSiNa-13 sthAmuttarasyAM ca dizi sarvastokAstejAkAyikAH, yato manuSyakSetre eva vAdarAstejaHkAyikA nAnyatra, tatrApi yatra bahavo manuSyAsta traite bahayA, bAhulyena pAkArambhasambhavAt , yatra svalpe tatra stokAH, tatra dakSiNayAM dizi paJcasu bharateSu uttarasyAM dizi paJcakhairAvateSu kSetrasyAlpatvAt stokA manuSyAH, teSAM stokatvena tejAkAyikA api stokAH, alpapAkArambhasambhavAt, tataH sarvastokA dakSiNottarayordizostejaHkAyikAH, khasthAne tu prAyaH samAnAH, tebhyaH pUrvasvAM dizi saGgyeyaguNAH, kSetrasya saGkhayeyaguNatvAt , tato'pi pazcimAyAM dizi vizeSAdhikAH, adholaukikagrAmeSu manuSyavAhulyAt // iha yatra supiraM tatra vAyuH yatra ghanaM tatra vAyvabhAvaH, tatra pUrvasyAM dizi prabhUtaM ghanamityalpA vAyavaH, pazcimAyAM dizi vizeSAdhikAH, adholaukikagrAmasambhavAt , uttaravAM dizi vizeSAdhikAH, bhava-13 nanarakAvAsabAhulyena suSiravAhulyAt , tato'pi dakSiNakhAM dizi vizeSAdhikAH, uttaradigapekSayA dakSiNasyAM dizi bhavanAnAM narakAyAsAnAM cAtiprabhUtatvAt // tathA yatra prabhUtA Apastatra prabhUtAH panakAdayo'nantakAyikA banaspa-14 tayaH prabhUtAH zaGkhAdayo dvIndriyAH prabhUtAH piNDIbhUtasevAlAbAzritAH kunthvAdayastrIndriyAH prabhUtAH padmAdyAzritA dIpa anukrama [260] JAMEauraton unaturary.com ~237~ Page #239 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [56] ajJApanAyAH mala- yavRttI. // 117 // prata sUtrAMka [16] bhramarAdayazcaturindriyA iti hetoryanaspatyAdisUtrANi caturindriyasUtraparyantAni apkAyikasUtravad bhAvanIyAni / alpanarayikasUtre sarvastokAH pUrvottarapazcimadigavibhAgabhAvino nairayikAH, puSpApakIrNanarakAvAsAnAM tatrAlpatvAt , bahUnAM || bahutvapade prAyaH saGkhayeyayojanavistRtatvAca, tebhyo dakSiNadigvibhAgabhAvino'sahayaguNAH, puSpAvakIrNanarakAvAsAnAM pRthvyAdyatatra bAhulyAta, teSAM ca prAyo'saGkhyeyayojanavistRtatvAt , kRSNapAkSikANAM tasyAM dizi prAcuryeNotpAdAca, tathA-18 lpabahutvaM hi-dvividhA jantavaH, zuklapAkSikAH kRSNapAkSikAca, teSAM lakSaNamidaM-yeSAM kizcidUnapudgalaparAvardhimAtrasaM-18 sAraste zuklapAkSikAH, adhikatarasaMsArabhAjinastu kRSNapAkSikAH, uktaM ca-"jesimabaDo puggalapariyaTTo sesao ya saMsAro / te sukapakkhiyA khalu ahie puNa kaNhapakkhI u // 1 // " ata eva ca stokAH zuklapAkSikAH, alpasaMsAriNAM stokatvAt , bahavaH kRSNapAkSikAH, prabhUtasaMsAriNAmatipracuratvAt, kRSNapAkSikAca prAcuryaNa dakSi-13 (NayAM dizi samutpadyante, na zeSAsu dikSu, tathAsvAbhAvyAt, taca tathAkhAbhAvyaM pUrvAcAyarevaM yuktibhirupabRMkhate, tadyathA-kRSNapAkSikA dIrghatarasaMsArabhAjina ucyante, dIrghatarasaMsAramAjinazca bahupApodayAd bhavanti, bahupApodayAzca krUrakarmANaH, krUrakarmANazca prAyastathAsvAbhAbyAt tadbhavasiddhikA api dakSiNasyAM dizi samutpadyante, na dIpa anukrama [260] 1 yeSAmapAdhaH pudgalaparAvartaH zeSakazca saMsAraH / te zuklapAkSikAH khalu adhike punaH kRSNapakSAstu // 1 // ~238~ Page #240 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [16] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [16] zeSAsu dikSu, yata uktaM-"pAya miha kUrakammA bhavasiddhiyAvi dAhiNilesuM / neraiyatiriyamaNuyAsurAiThANesu gacchanti Mu1 // " tato dakSiNasyAM dizi bahUnAM kRSNapAkSikANAmutpAdasambhavAt pUrvoktakAraNayAca sambhavanti pUrvottarapa-| zcimadigvibhAgabhAvibhyo dAkSiNAtyA asngkhyeygunnaaH| yathA ca sAmAnyato nairayikANAM digvibhAgenAlpabahutva muktaM, evaM pratipRthivyapi vaktavyaM, yukteH sarvatrApi samAnatvAt / tadevaM pratipRthivyapi digvibhAgenAlpavahutvamabhi-| MhitaM, idAnIM saptApi pRthivIradhikRtya digvibhAgenAlpabahutvamAha-saptamapRthivyAM pUrvottarapazcimadigbhAvibhyo| narayikebhyo ye saptamapRthivyAmeva dAkSiNAtyAste'saGkhyeyaguNAH, tebhyaH SaSThapRthivyAM tamaHprabhAbhidhAnAyAM pUrvottarapapazcimadigbhAvino'saGkhadheyaguNAH, kathamiti ced ?, ucyate, iha sarvotkRSTapApakAriNaH sajipaJcendriyatigmanuSyAH saptamanarakapRthivyAmutpadyantai, kizcidahInahInatarapApakarmakAriNazca SaSThayAdiSu pRthivISu, sarvotkRSTapApakarmakAriNazca / sarvastokAH bahavazca yathottaraM kizciddhInahInatarAdipApakarmakAriNaH tato yuktamasaGkhyeyaguNatvaM saptamapRthivIdAkSiNAtyanArakApekSayA SaSThapRthivyAM pUrvottarapazcimanArakANAM, evamuttarottarapRthivIrapyadhikRtya bhAvayitavyam , tebhyo'pi tasyAmeva paSThapRthivyAM dakSiNasyAM dizi nArakA asaGkhayeyaguNAH, yuktiratra prAgevoktA, tebhyo'pi paJcamapRthivyAM dhUmaprabhAbhidhAnAyAM pUrvottarapazcimadigbhAvino'saGghayeyaguNAH, tebhyo'pi tasyAmeva paJcamapRthivyAM dAkSiNAtyA asaGkhaye1 prAya iha krUrakarmANo bhavasiddhikA api dAkSiNAtyeSu / nairavikatiryagmanuSyAsurAdisthAneSu gacchanti // 1 // tiseeeeeeeeeeeeeer dIpa anukrama [260] Halauncurary.org ~239~ Page #241 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 56 ] dIpa anukrama [260] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 118 // padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [1], mUlaM [ 56 ] uddezaka: [], ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH yaguNAH, evaM sarvAkhapi krameNa vAcyam / / tiryakpaJcendriyasUtraM tvapkAyasUtravad bhAvanIyam // sarvastokA manuSyA dakSiNasyAmuttarasyAM ca paJcAnAM bharatakSetrANAM paJcAnAmaizavata kSetrANAmalpatvAt, tebhyaH pUrvasyAM dizi saGkhyeyaguNAH, kSetrasya saGghayeyaguNatvAt, tebhyo'pi pazcimAyAM dizi vizeSAdhikAH, svabhAvata evAdholaukika grAmeSu manuSyabAhulyabhAvAt // 'disANuvAeNaM savatthovA bhavaNavAsI' ityAdi, sarvastokA bhavanavAsino devAH pUrvasyAM pazcimAyAM ca dizi tatra bhavanAnAmalpatvAt, tebhya uttaradigbhAvino'saGkhyeyaguNAH, svasthAnatayA tatra bhavanAnAM bAhulyAt, tebhyo'pi dakSiNadigbhAvino'saGkhayeyaguNAH, tatra bhavanAnAmatIca bAhulyAt, tathAhi-nikAye nikAye catvAri catvAri bhavanazatasahasrANyati ricyante, kRSNapAkSikAca bahavastatrotpadyante, tato bhavantyasaGkhyeyaguNAH / vyantarasUtre bhAvanA-yatra suSiraM tatra vyantarAH pracalanti, yatra ghanaM tatra na, tataH pUrvasyAM dizi ghanatvAt stokA vyantarAH, tebhyo'parasyAM dizi vizeSAdhikAH, adholaukikagrAmeSu suSirasaMbhavAt, tebhyo'pyuttarasyAM dizi vizeSAdhikAH, svasthAnatayA nagarAvAsa bAhulyAt, tebhyo'pi | dakSiNasyAM dizi vizeSAdhikAH, atiprabhUtanagarAyAsabAhulyAt / tathA sarvastokA jyotiSkAH pUrvasyAM pazcimAyAM ca dizi, candrAdityadvIpe pUyAnakalpeSu katipayAnAmeva teSAM bhAvAt, tebhyo'pi dakSiNasyAM dizi vizeSAdhikAH // 118 // | vimAnabAhulyAt kRSNapAkSikANAM dakSiNadigbhAvitvAJca tebhyo'pyuttarasyAM dizi vizeSAdhikAH, yato mAnase sarasi bahavo jyotiSkAH krIDAsthAnamiti krIDanavyApRtA nityamAsate, mAnasasarasi ca ye matsyAdayo jalacarAste Asa Education Internation For Parts Only ~ 240~ 3 alpa bahutvapade pRthvIkA - yAdyalpa sU. 56 waryra Page #242 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [16] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [16] vimAnadarzanataH samutpannajAtismaraNAH kizcid vrataM pratipadyAnazanAdi ca kRtvA kRtanidAnAstatrotpadyante tato bhavanti uttarAhA dAkSiNAtyebhyo vizeSAdhikAH // tathA saudharme kalpe sarvastrokAH pUrvasyA pazcimAyAM ca dizi vaimA-M nikA devAH, yato yAnyAvalikApraviSTAni vimAnAni tAni catasRpyapi diva tulyAni, yAni punaH puSpAvakINoni tAni prabhUtAni asAyayojanavistRtAni, tAni ca dakSiNasyAmuttarasyAM dizi nAnyatra, tataH sarvastokAH pUrvaskhA pazcimAyAM ca dizi, tebhya uttarasyAM dini asaGkhyaguNAH, puSpAvakIrNakavimAnAnAM bAhulyAt asaGkhayeyayojanavistRtatvAca, tebhyo'pi dakSiNasyAM dizi vizeSAdhikAH, kRSNapAkSikANAM prAcuryeNa tatra gamanAt / evamIzAnasanatkumAramAhendrakalpasUtrANyapi bhAvanIyAni / brahmalokakalpe sarvastokAH pUrvottarapazcimadigbhAvino devAH, yato vahavaH kRSNapAkSikAtiryagyonayo dakSiNasyAM dizi samutpadyante zuklapAkSikAca stokA iti pUrvottarapazcimadigbhA-19 vinaH sarvastokAH, tebhyo dakSiNasyAM dizi asaGkhyeyaguNAH, kRSNapAkSikANAM bahUnAM tatrotpAdAt / evaM lAntaka-191 zukrasahasrArasUtrANyapi bhAvanIyAni / AnatAdiSu punarmanuSyA evotpadyante, tena pratikalpaM prativeyakaM pratyanutta-10 ravimAnaM catasRSu dikSu prAyo bahusamA peditavyAH , tathA cAha-'teNa paraM bahusamoSavanagA samaNAuso!' iti // sarvastokAH siddhA dakSiNasyAmuttarasyAM ca dizi, kathamiti cet , ucyate, iha manuSyA eva siyanti, nAnye, manuSyA api siyanto yeSvAkAzapradezeSviha caramasamaye'vagAdAsteSvevAkAzapradezeSUrdhvamapi gacchanti teSveya copa dIpa anukrama [260] SAREarathi ma Alumionarmera ~ 241~ Page #243 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 56 ] dIpa anukrama [260] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 115 // padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [1], mUlaM [ 56 ] uddezaka: [], ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH ryavatiSThante na manAgapi vakraM gacchanti, siddhyanti ca tatra dakSiNasyAM dizi paJcasu bharateSu uttarasyAM dizi paJcaskherAvateSu manuSyA alpAH, kSetrasyAlpatvAt suSamasuSamAdau ca siddhyabhAvAditi tatkSetrasiddhAH sarvasvokAH, tebhyaH pUrvasyAM dizi saGkhyeyaguNAH, pUrvavidehAnA bharatairAvatakSetrebhyaH saGkhyeyaguNatayA tadgatamanuSyANAmapi samayeyaguNatvAt teSAM ca sarvakAlaM siddhibhAvAt, tebhyaH pazcimAyAM dizi vizeSAdhikAH, agholaukikaprAmeSu manuSyabAhulyAt / gataM digdvAraM // idAnIM gatidvAram, tatredamAdisUtram - eesi NaM bhaMte! neraiyANaM tirikkhajoNiyANaM maNussANaM devANaM siddhANa ya paMcagati samAseNaM katare katarehiMto appA vA bahuyA vA tulA yA visesAhiyA vA 1, goyamA sabatthovA maNussA neraiyA asaMkhejaguNA devA asaMkhejaguNA siddhA anaMtaguNA tirikkhajoNiyA anaMtaguNA || eesi NaM bhaMte ! neraiyANaM tirikkhajoNiyANaM tirikkhajoNININaM maNussANaM maNustINaM devANaM devINaM siddhANa ya advagati 0 samAseNaM katare katarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! savatthovAo maNussIo, maNussA asaMkhejjaguNA, neraiyA asaMkhejjaguNA, tirikkhajoNiNIo asaMkhejjaguNAo, devA asaMkheaguNA, devIo saMkhejjaguNAo, siddhA anaMtaguNA, tirikkhajoNiyA arNataguNA // dAraM 2 // ( sU0 57 ) sarvastokA manuSyAH, SaNNavaticchedana kacchedyarAzipramANatvAt, sa ca paNNavaticchedana kadAyI rAziratre darzayiSyate, tebhyo nairayikA asaGkhyeyaguNAH, aGgulamAtra kSetra pradezarAzeH sambandhini prathamavargamUle dvitIya vargamUlena guNite yAvAn tRtIya-pade (02) "gati" dvAram ArabdhaH For Parts Only ~ 242~ 3 alpabahutvapade nArakA dInAM pazAnAmaSTAnAM cA rUpa. sU. 57 // 119 // nary org Page #244 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 57 ] dIpa anukrama [261] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) uddezaka: [], dAraM [2], padaM [3], mUlaM [57] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH pradezarA zirbhavati tAvatpramANAsu ghanIkRtasya lokasyaikaprAdezikISu zreNiSu yAvanto nabhaH pradezAstAvatpramANatvAt, tebhyo devA asaGkhyeyaguNAH, vyantarANAM jyotiSakANAM ca pratyekaM pratarAsaGkhdheya bhAgavartizreNigatAkAzapradezarAzipramANatvAt, tebhyaH siddhA anantaguNAH, abhavyebhyo'nantaguNatvAt, tebhyastiryagyonikA anantaguNAH, vanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantaguNatvAt / tadevaM nairayikatiryagyonikamanuSyadevasiddharUpANAM paJcAnAmalpabahutvamuktam, idAnIM nairayikatiyagyonikatairyagyonikI manuSya mAnuSIdevadevIsiddhalakSaNAnAmaSTAnAmalpabahutvamabhidhitsuridamAha - sarvastokA mAnuSyo -manuSyastriyaH, saGghayeya koTIkoTIpramANatvAt, tAbhyo manuSyA asaGkhadheyaguNAH, iha manuSyA iti saMmUrcchanajA api gRhyante vedasthAvivakSaNAt te ca saMmUrcchanajA vAntAdiSu nagara nirddhamanAnteSu jAyamAnA asaGkhayeyAH prApyante, tebhyo nairayikA asaGkhayeyaguNAH, manuSyA hi utkRSTapade'pi zreNyasaGkhyeyabhAgagatapradezarAzipramANA labhyante nairathi - | kAstvaGgulamAtra kSetra pradezarAzisatkatRtIya vargamUlaguNitaprathamavargamUlapramANa zreNigatA kAzapradezarAzipramANAH tato bhavantyasaGkhyeyaguNAH, tebhyastiryagyonikAH striyo'saGkhyeyaguNAH, pratarAsaGghaSeyabhAgavayaisaGkhaveya zreNinabhaH pradezarAzipramANatvAt, tAbhyo'pi devA asadheyaguNAH, asaGkhye yaguNapratarAsaGghayeya bhAga varttya saGkhpeya zreNigata pradezarAzimAnatvAt, tebhyo'pi devyaH saGkhadheyaguNAH, dvAtriMzadguNatvAt, tAbhyo'pi siddhA anantaguNAH, tebhyo'pi tiryagyonikA anantaguNAH, atra yuktiH prAgevoktA // gataM gatidvAram // idAnIM indriyadvAramadhikRtyAha Eucation Internationa For Parts Only ~ 243~ Page #245 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [3], -------------- mUlaM [58] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malayavRttI. 3 alpabahutvapade ekendriyAdyalpa prata sUtrAMka // 12 // [58] eesi NaM bhaMte ! saIdiyANaM egidiyANaM beiMdiyANaM teiMdiyANaM cauridiyANaM paMciMdiyANaM ANi diyANaM kapare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sabathovA paMciMdiyA cauridiyA bisesAhiyA teIdiyA visesAhiyA beiMdiyA visesAhiyA aNidiyA aNaMtaguNA egidiyA arNataguNA saiMdiyA visesAhiyA // eesiNaM bhaMte / saiMdiyANaM egidiyANaM beiMdiyANaM teiMdiyANa cauridiyANaM paMciMdiyANaM apajjattagANaM katare katarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA cA, goyamA ! sabathovA paMciMdiyA apajattagA cauridiyA apajattagA bisesAhiyA teiMdiyA apajattamA visesAhiyA beIdiyA apajjattagA visesAhiyA egidiyA apajattagA aNaMtaguNA saiMdiyA apajatagA visesAhiyA / / eesiNaM bhaMte ! saIdiyANaM egidiyANaM veIdiyANaM teiMdiyANaM cauridiyANa paMciMdiyANaM pajattANaM katare katarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA ! sabatthovA cauriMdiyA pajjattagA paMciMdiyA pajjattagA visesAhiyA beiMdiyA pajjattayA visesAhiyA teiMdiyA pajjattagA visesAhiyA egidiyA pajjattagA anaMtaguNA saiMdiyA pajjattagA visesAhiyA / / eesiNaM bhaMte ! saiMdiyANaM pajjanApajjatANaM kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! savatthovA saiMdiyA apajjattagA saiMdiyA pajjacagA saMkhejjaguNA / / eesiNaM bhaMte ! egidiyANaM pajjattApajjacANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiA vA, goyamA / savvatthovA egidiyA apajjattagA egidiyA pajjattagA saMkhejaguNA || eesiNaM bhaMte ! iMdiyANaM pajjattApajacANaM kyare kayarahito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiA vA, goyamA! sabathovA beiMdiyA pajjacagA beiMdiyA apajja Seeeeeeeesrayala dIpa anukrama [262] // 120 // tRtIya-pade (03) "indriya" dvAram Arabdha: ~ 244 ~ Page #246 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: H, -------------- dAraM [3], -------------- mUlaM [58] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [58] tagA asaMkhejaguNA / eesiNaM bhaMte ! teiMdiyANaM paJjacApaJjacANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiA vA, goyamA ! sabathovA teiMdiyA pajattagA teIdiyA apajattagA asaMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! cariMdiyANaM pajattApajattANa kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhitA vA ?, goyamA ! sabathovA cariMdiyA pajjattagA cauridiyA apajjatagA asaMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! paMciMdiyANaM pajattApajjattANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiA vA, goyamA ! sabathovA paMceMdiyA pajatcagA paMceMdiyA apajattagA asaMkhejaguNA / / eesi NaM bhaMte saiMdiyANa egidiyANaM beiMdiyANaM teiMdiyANaM cauridiyANaM paMciMdiyANaM pajattApajattANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA cA visesAhiA vA ?, goyamA ! savatthovA cariMdiyA paJjattagA paMciMdiyA pajattagA visesAhiA beiMdiyA pajattagA visesAhiA teiMdiyA pajattagA visesAhiA paMcidiyA apajattagA asaMkhejaguNA cauridiyA apajjattagA visesAhiA teiMdiyA apajattagA visesAhiA beiMdiyA apajattamA visesAhiA egidiyA apajattagA arNataguNA saiMdiA apajattamA visesAhiA egidiyA pajjattagA saMkhejaguNA saiMdiA pajjattagA visesAhiA saiMdiyA visesaahiaa| dAraM 3 // (sUtraM 58) sarvastokAH paJcendriyAH satyeyayojanakoTIkoTIpramANaviSkambhasUcIpramitapratarAsayeyabhAgavartya saGgyeyazreNiga-| tAkAzapradezarAzipramANatvAt , tebhyazcaturindriyA vizeSAdhikAH, viSkambhasUcyAsteSAM prabhUtasoyayojanakoTIko dIpa anukrama [262] ~245~ Page #247 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [3], -------------- mUlaM [58] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka // 12 // [58] TIpramANatvAt , tebhyo'pi trIndriyA vizeSAdhikAH, teSA viSkambhasUcyA prabhUtatarasoyayojanakoTIkoTIpramANa-18 3 alpatvAt, tebhyo'pi dvIndriyA vizeSAdhikAH, teSAM viSkambhasUcyA prabhUtatamasoyayojanakoTIkoTIpramANatvAt, bahutvapade tebhyo'pi anindriyA anantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt , tebhyo'pi ekendriyA anantaguNAH, vanaspatikAyikAnAM indriyAsiddhebhyo'pyanantaguNatvAta, tebhyo'pi sendriyA vizeSAdhikAH, dvIndriyAdInAmapi tatra prakSepAt / tadevamuktamekamI-| lpaba ghikAnAmalpabahutvam , idAnIM teSAmevAparyAptAnAM dvitIyamalpabahutvamAha-sarvastokAH paJcendriyA aparyAptAH, eka- sU. 58 smin pratare yAvantya mulAsaGkhyeyabhAgamAtrANi khaNDAni tAvatpramANatvAt teSAM, tebhyazcaturindriyA aparyAptA vize-R pAdhikAH, prabhUtAGgulAsayayabhAgakhaNDapramANatvAt , tebhyastrIndriyA aparyAptA vizeSAdhikAH, prabhUtatarapratarAGgulAsahayeyabhAgakhaNDamAnatvAt , tebhyo'pi dvIndriyA aparyAptA vizeSAdhikAH, prabhUtatamapratarAGgulAsaGgveyabhAgakhaNDa-% pramANatvAt , tebhya ekendriyA aparyAptA anantaguNAH, vanaspatikAyikAnAmaparyAptAnAmanantatayA sadA prApyamANatvAt , tebhyo'pi sendriyA aparyAptA vizeSAdhikAH, vIndriyAdyaparyAsAnAmapi tatra prakSepAt / gataM dvitIyamalpabahutvam , adhunA eteSAmeva paryAptAnAmalpabahutvamAha-sarvastokAzcaturindriyAH paryApsAH, yato'lpAyuSazcaturindriyA 10 // 12 // stataH prabhUtakAlamavasthAnAbhAvAt pRcchAsamaye stokA avApyante, te ca stokA api pratare yAvantyaGgulasaneyamA-N gamAtrANi khaNDAni tAvatpramANA veditavyAH, tebhyaH paJcendriyAH payoMsA vizeSAdhikAH, prabhUtapratarAGgulasAdheyamA dIpa anukrama [262] ~ 246~ Page #248 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --- ------------ uddezaka: -, -------------- dAraM [3], ------------- mUlaM [58] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [58] gakhaNDamAnatvAt , tebhyo'pi dvIndriyAH paryApsA vizeSAdhikAH, prabhUtatarapratarAmulasaGkhyeyabhAgakhaNDamAnatvAta, tebhyo'pi trIndriyAH paryAptA vizeSAdhikAH, svabhAvata eva teSAM prabhUtatamapratarAGgulasaGkhyeyabhAgakhaNDapramANatvAt , tebhya ekendriyAH paryAptA anantaguNAH, vanaspatikAyikAnAM paryAsAnAmanantamAnatvAt , tebhyaH sendriyAH paryAptA vizeSAdhikAH, dvIndriyAdInAmapi paryAptAnAM tatra prakSepAt / (gataM) tRtIyamalpabahutvaM, sampratyeteSAmeva sendriyAdInAM pratyekaM paryApsAparyAsagatAnyalpabahutvAnyAha-sarvastokAH sendriyA aparyAptakAH, iha sendriyeSu madhye ekendriyA eva bahavaH tatrApi ca sUkSmAH teSAM sarvalokApannatvAt sUkSmAzcAparyAptAH sarvastokAH paryAptAH saGkhyeyaguNA iti sendriyA aparyApsAH sarvastokAH, paryAptAH saGkhyaguNAH, evamekendriyA api aparyApsAH sarvestokAH, paryAptAH saGkhyeyaguNA bhAvanIyAH / tathA sarvastokA dvIndriyAH paryAptakAH, yAvanti pratare'Ggulasya saGkhyeyabhAgamA-N trANi khaNDAni tAvatpramANatvAt teSAM, tebhyo'paryAptAH asaGkhyeyaguNAH, prataragatAlAsayabhAgakhaNDapramANatvAt , evaM tricaturindriyapaJcendriyAlpabahutvAnyapi vaktavyAni / gataM paDalpabahutvAtmakaM caturthamalpabahutvam / sampratyeteSAM sendriyAdInAM samuditAnAM paryApsAparyAptAnAmalpabahutvamAha-'eesi NaM bhaMte' ityAdi / idaM prAgu-N tadvitIyatRtIyAlpabahutvabhAvanAnusAreNa khayaM bhAvanIyaM, tattvato bhAvitatvAt / gatamindriyadvAram , idAnIM kAyadvAramadhikRtyAha dIpa anukrama [262] wiralamurary.org ~247~ Page #249 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [59] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: majJApanAyAH malayavRttI. teeo prata sUtrAMka [59] 3 alpabahutvapade kAyAlpa. sU.59 // 122 // eesi maMte ! sakAiyANaM puDhavikAiyANaM AukAiyANaM teukAiyANaM bAukAiyANaM vaNassaikAiyANaM tasakAiyANaM akAiyANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA cA tullA vA visesAhiA vA, goyamA / sAtyovA tasakAiyA teukAiyA asaMkhejaguNA puDhavikAiyA visesAhiyA AukAiyA visesAhiyA vAukAiyA visesAhiyA akAiyA aNaMtaguNA vaNassaikAiyA aNaMtaguNA sakAiyA visesAhiyA // eesiNaM maMte! sakAiyANaM puDhacikAiyANaM AukAiyANaM teukAiyANaM bAukAiyANaM vaNassaikAiyANaM tasakAiyANaM apajatagANaM kayare kayarahito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goSamA ! savatthovA tasakAiyA apajacagA teukAiyA apajattagA asaMkhejaguNA puDhavikAiyA apajjattagA visesAhiyA AukAiyA apajjattagA visesAhiyA vAukAiyA apajjattagA bisesAhiyA vaNassaikAiyA apajjattagA aNaMtaguNA sakAiyA apaattagA visesAhiyA / eesiNaM bhaMte ! sakAiyANaM puDhavikAiyANa AukAiyANaM teukAiyANaM bAukAiyANaM vaNassaikAiyANaM tasakAiyANaM pajjattagANaM kayare kayarahito appA vA pahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! savatthovA tasakAiyA pajjacagA teukAiyA paJjattagA asaMkhejaguNA puDhavikAiyA pajjattagA visesAhiyA AukAiyA pajattagA visesAhiyA vAukAiyA pajjatagA visesAhiyA vaNassaikAiyA pajjatamA aNaMtaguNA sakAiyA pajatagA visesAhiyA / / eesiNaM bhaMte ! sakAiyANa pajjacApajattagANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA pA, goyamA ! sabathovA sakAiyA apajjattagA sakAiyA paJjattagA saMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! puDhavikAiyANaM pajattApajattagANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathocA puDha vikA dIpa anukrama [263] keeeeeee 38923207 // 12 // tRtIya-pade (04) "kAya" dvAram Arabdha: ~ 248~ Page #250 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [59] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [59] iyA apajjattagA puDhavIkAiyA pajjattagA saMkhejaguNA / / eesi NaM bhaMte ! AukAiyANaM pajjattApajacANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA! sabathovA AukAiyA apajjattagA AukAiyA pajacagA saMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! teukAiyANa pajjatApajjattArNa kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA ?, goyamA ! sabathovA teukAiyA apajattagA teukAiyA pajjattagA saMkhejaguNA | eesi Na bhaMte! bAukAiyANaM paJjattApaJjattANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA cA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathovA vAukAiyA apajjattagA vAukAiyA pajatagA saMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! vaNassaikAiyANaM pajacApajacANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA, goyamA / sabathovA vaNassaikAiyA apajjattagA paNassaikAiyA panjatagA saMkhejjaguNA / / eesiNaM bhaMte ! tasakAiyANaM pajjattApajjacANaM kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, savatthovA tasakAiyA pajjatagA apajjattagA asaMkhejaguNA / eesi NaM bhaMte! sakAiyANaM puDhavikAiANaM AukAiANaM teukAiANaM vAukAiANaM vaNassaikAiANaM tasakAiyANa ya pajjattApajjattANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiA vA, moyamA! satvatthovA tasakAiA pajjacagA tasakAiA apajjatagA saMkhejaguNA teukAiA apajjattagA asaMkhejaguNA puDhavikAiA apajjatA visesAhiyA AukAi apajjattagA visesAhiA bAukAhA apajattagA visesAhiA teukAiA pajjattagA saMkhejaguNA puDha cikAimA pajjattA visesAhiA AukAiA pajattA visesAhiyA vAukAiA pajjatA visesAhiA vaNassaikAiA apajjattA arNataguNA sakA dIpa anukrama [263] Deerestincene laTakaraaeseseksee ~ 249~ Page #251 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [59] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala bahutvapade prata sUtrAMka yavRttI. // 12 // [59] dIpa iA apajjattagA visesAhiyA vaNassaikAiA pajjattagA saMkhejaguNA sakAiyA pajjattagA visesAhiA sakAiyA |3 alpavisesAhiyA // (sU059) sarvastokAkhasakAyikAH, dvIndriyAdInAmeva prasakAyikatvAt , teSA ca zeSakAyApekSayA alpatvAt , tebhyaste-18 kAyAlpa jakAyikA asaGkhyeyaguNAH, asayeyalokAkAzapradezapramANatvAt , tebhyaH pRthivIkAyikA vizeSAdhikAH, prabhUtAsa-8 ba0sU.59 zveyalokAkAzapradezapramANatvAt , tebhyo'pkAyikA vizeSAdhikAH, prabhUtatarAsapeyalokAkAzapradezapramANatvAt, tebhyo vAyukAyikA vizeSAdhikAH, prabhUtatamAsayeyalokAkAzapradezamAnatvAta, tebhyo'kAyikA anantaguNAH, | siddhAnAmanantatvAta, tebhyo banaspatikAyikA anantaguNAH, anantalokAkAzapradezarAzipramANatvAt, tebhyaH sakAyikA vizeSAdhikAH, pRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt / uktamaudhikAnAmalpabahutvam, idAnImateSAme-12 vAparyAptAnAM dvitIyamalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte ! sakAiyANaM' ityAdi sugamaM // sampratyeteSAmeva paryApsAnAM tRtIyamalpabahutvamAha-'eesi NaM bhaMte ! sakAiyANaM' ityAdi sugama, sAmpratameteSAmeva sakAyikAdInAM pratyeka paryAptAparyAptagatamalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte / sakAiyANaM pajattApajjattANaM' ityAdi sugamam // sampratyeteSAmeva sakAyikAdInAM samuditAnAM paryAptAparyAptAnAmalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte ! sakAiyANaM' ityAdi, sarvastokAstrasakAyikAH paryAptakAH, tebhyastrasakAyikA evAparyAptakA asamaSeyaguNAH, dvIndriyAdInAmaparyAptAnAM paryAptadvIndriyA anukrama [263] ~250~ Page #252 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [19] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [59] dibhyo'saveyaguNatvAt, tataH tejaHkAyikA aparyAptA asoyaguNAH, asoyalokAkAzapradezapramANatvAt, tataH pRthivyambuvAyavo'paryAptakAH krameNa vizeSAdhikAH, tataH tejaHkAyikAH paryAptAH soyaguNAH, sUkSmeSvaparyA sebhyaH paryAptAnAM soyaguNatvAt , tataH pRthivyacvAyavaH paryAptAH krameNa vizeSAdhikAH, tato vanaspatayo'paryAsA 8| anantaguNAH, paryAptAH soyaguNAH // tadevaM kAyadvAre sAmAnyena paJca sUtrANi pratipAditAni, sampratyasminneva dvAre sUkSmavAdarAdibhedena paJcadaza sUtrANyAha eesiNaM bhaMte ! suhumANa suhamapuDhavikAiyANaM suhamaAukAiANaM suhumateukAiANaM suhamavAukAiANaM suhamavaNassahakAiyANaM suhumanioyANaM kayare kayarahito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiA vA ?, goyamA ! sabatthovA suhumateukAiyA muhumapuDhavikAiA visesAhiyA suTumAukAiA visesAhiyA muhumavAukAiA visesAhiA suhubhanigodA asaMkhejjaguNA suhumavaNassaikAiyA agaMtaguNA suhumA visesAhiyA / / eesi yaM bhaMte ! suhumaapajattagANaM suhumapuDhaviapajjatagANaM suhumAuapajjacayANaM muhumateuapajjattayANaM suhumavAuapajjacayANaM suhumavaNa apajjattayANaM suhumanigodAapajattANa ya kayare kayarehito appA vA 41, goyamA ! sabatthovA suhumateuapajattayA muhumapuDhavi0 apa0 vise0 suhumAu0 apa0 vise0 muhumavAu0apa0 vise0 suhumanigodA apa0 asaMkhe0 suhumavaNa apajjattayA arNataguNA muhumA apajjattayA visesA0 / eesi Na bhaMte ! suhumapajjatta0 muhumapuDhavikA0 pajjaca0 suhumAukA pajjatta. dIpa anukrama [263] mitaram.org ~ 251~ Page #253 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [60] dIpa anukrama [264] prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 124 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], mUlaM [60] padaM [3], uddezaka: [], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Ja Eucation Internation suDumateukA pajjata sumavAukA pajjatagANaM suhumavaNassaikA0 pajjatta0 suhumAne godapajjatagANa ya kamare kaparehiMto appA vA 41, goyamA / savatthovA suhumateukA0 pajjatagA suhumapuDhavikA0 pajjatagA visesA suhumaAukA0 pajjatagA visasA0 sudumavAukA pajjata0 visesA0 suhumanigoyA pajjattagA asaMkhejjaguNA suddamavaNa0 pajjata0 anaMta* muhumapajjata visesA / eesi NaM bhaMte ! suhumANaM pajjattApajjattagANaM kayare kamarehiMto appA vA 4 1, gomA ! savatthovA sumaapajjatagA suhumapajjattamA saMkhe0 / eesi NaM bhaMte ! suhumapuDhavi0 pajacApajjattANaM kayare kayarehiMto appA vA 4 1, goyamA ! sahatthovA humapuDhavikAiyA apajjattayA suhumapuTa vikAiyA pajjattayA saMkhejjaguNA / eesi NaM bhaMte ! suhumaAu0 pajjattApajjattagANaM kathare katharehiMto appA vA 4 1, goyamA ! savatthovA muhuma AukA apajasa sumAAukA pajjatagA sNkhejjgunnaa| eesi NaM bhaMte! suDumateu0 pajattApajattANaM kamare kamarehiMto appA vA 4 1, goyamA ! savatthovA suDumateukA* apajjata * suDumateGakA pajjatA saMkhe0 / eesi NaM bhaMte! sumavAukA pajjatApajjacANaM kamare kayarehiMto appA vA 41, goyamA ! sabatthovA suDumavAukA apajata vAukA pajjataH saMkhejja0 / eesi NaM bhaMte ! suhumavaNa0 pajjattApajjattANaM kayare kayarehiMto appA vA 41, goyamA / savatthovA suDumavaNa 0 apajja * sudumavaNassaipajjatta0 saMkhe0 / eesi NaM bhaMte! suhamanigoyANaM kayare karehiMto appA vA 4 1, goyamA ! savatthovA sumanigoyA apajjata suhumanigoyA pajjatta0 saMkhejjaguNA / eesi NaM bhaMte ! suhumANaM sudumapuDha0 suhumaAu0 sumate suhumavADa0 suhumavaNa0 suddamanigodANa ya pattA pattANaM kathare kaparehiMto appA vA 4 1, goyamA ! For Parts Only ~ 252~ 3 alpa bahutvapade sUkSmabAdarAspaba0 sU. 60 // 124 // waryra Page #254 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [60] dIpa anukrama [264] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. uddezaka: [], mUlaM [60] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH savatthovA sumate kAiyA apajatayA suhumapuDhavI apaja0 visesA0 suhumaAu0 apaja0 visesA suhumavAu0 apajja0 visesA. suhumateu0 apaja0 saMkhejaguNA sudumapuDhavIpaJjatta0 visesA0 sudumaAu0 paJjata0 visesA0 suhumavAu 0 pajjata0 visesA0 suhumanigodA apaja asaMkhe0 suhumanigodA pajata saMkhe0 suhumavaNa0 apaja anaMtaguNA suhumaapaja* visesA * sudumavaNa0 pAsa0 saMkhea0 suhumapajata visesA suhumA visesAhiyA / (sUtram 60 ) sarvastokAH sUkSmAH tejaHkAyikAH, asaGkhya lokAkAzapradezapramANatvAt, tebhyaH sUkSmapRthivIkAyikA vizepAdhikAH, prabhUtAsazyeya lokAkAzapradezapramANatvAt, tebhyaH sUkSmApkAyikA vizeSAdhikAH prabhUtatarAsazleyalokAkAzapradezamAnatvAt, tebhyaH sUkSmavAyukAyikA vizeSAdhikAH, prabhUtatamAsatyeya loka kAzapradezarAzimAnatvAt, tebhyaH sUkSmanigodA asoyaguNAH, [ pranthAgraM0 3000 ] sUkSmagrahaNaM vAdavyavacchedArtha, dvividhA hi nigodA:sUkSmA bAdarAtha, tatra bAdarAH sUraNakandAdiSu, sUkSmAH sarvalokApannAH, te ca pratigolakamasayeyA iti sUkSmavAyukAyikebhyo'sayaguNAH, tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikA anantaguNAH, pratinigodamanantAnAM jIvAnAM bhASAt, tebhyaH sAmAnikAH sUkSmajIvA vizeSAdhikAH, sUkSmapRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt / gatamaudhikAnAmidamalpabahutvam, idAnImeteSAmevAparyAptAnAmAha - 'eesi NaM bhaMte ! suhumaapajjattagANaM' ityAdi, sarva prAgvadbhAvanIyam / sampratyeteSAmeva paryAptAnAM tRtIyamalpabahutvamAha-'eesi NaM bhaMte! suhumapacattagANaM' ityAdi, idamapi prAguktaka For Praise Only ~ 253 ~ nary.org Page #255 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [60] dIpa anukrama [264] padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita .. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], mUlaM [60] uddezaka: [], ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala // 125 // meNaiva bhAvanIyaM / adhunA abhISAmeva sUkSmAdInAM pratyekaM paryAptAparyApta gatAnyalpabahutvAnyAha - 'eesi NaM bhaMte! sudu mANaM pajjattApajattANaM' ityAdi, iha bAdareSu paryAptebhyo'paryAptA asazyeyaguNAH, ekaikaparyAptanizrayA'sazyeyAnAya0 vRttI. 4 maparyAptAnAmutpAdAt, tathA coktaM prAk prathame prajJApanAkhye pade - "pajattaganissAe apajattagA vakkamaMti, jattha hai ego tattha niyamA asaMkhejA" iti sUkSmeSu punarnAyaM kramaH, paryAptAzcAparyAsApekSayA cirakAlAvasthAyina iti 7 sadaiva te bahavo labhyante tata uktaM sarvastokAH sUkSmA aparyAptAH, tebhyaH sUkSmAH paryAptakAH satyeyaguNAH, evaM pRthi vIkAyikAdiSvapi pratyekaM bhAvanIyam / gataM caturthamalpabahutvam, idAnIM sarveSA samuditAnAM paryAptAparyAptagataM paJcamamalpabahutvamAha - 'eesi NaM bhaMte ! sudumANaM sudumapuDhavikAiyANaM' ityAdi, sarvastokAH sUkSmatejaHkAyikA aparyAptAH, kAraNaM prAgevoktaM, tebhyaH sUkSmapRthivIkAyikA aparyAptA vizeSAdhikAH tebhyaH sUkSmAykAyikA aparyApsA vizepAdhikAH tebhyaH sUkSmavAyukAyikA aparyAptA vizeSAdhikAH, atrApi kAraNaM prAgevoktaM, tebhyaH sUkSmatejaH kAyikAH paryAptAH soyaguNAH, aparyAptebhyo hi paryAptAH satyeyaguNA ityanantaraM bhAvitaM, tatra sarvastokAH sUkSmatejaHkAyikA aparyAptA uktAH itare ca sUkSmAparyAptapRthivIkAyikAdayo vizeSAdhikAH, vizeSAdhikatvaM ca manAgadhikatvaM na dviguNatvaM na triguNatvaM vA, tataH sUkSmatejaH kAyikebhyo'paryAptebhyaH paryAptAH sUkSmatejaH kAyikAH satyeyaguNAH santaH sUkSma vAyukAyikAparyAptebhyo'pi satyeyaguNA bhavanti, tebhyaH sUkSmapRthivIkAyikAH paryAptAH vizeSAdhikAH tebhyaH Educatuny Internationa For Par Lise On ~ 254~ 3 alpa bahutvapade sUkSkAlpava0 sU. 60 // 125 // Page #256 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [60] dIpa anukrama [264] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], mUlaM [60] uddezaka: [], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. sUkSmANkAyikAH paryAptA vizeSAdhikAH tebhyo'pi sUkSmavAyukAyikAH paryAptA vizeSAdhikAH tebhyaH sUkSma nigodAH aparyAptA asazyeyaguNAH, teSAmatiprAcuryAt, tebhyaH sUkSmanigodAH paryAptAH satyeyaguNAH, sUkSmedhvaparyAptebhyaH paryAptAnAmoghataH sazyeyaguNatvAt, tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikA aparyAptakA anantaguNAH, pratinigodamanantAnAM teSAM bhASAt, tebhyaH sAmAnyataH sUkSmA aparyAptakA vizeSAdhikAH, sUkSmapRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt, tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikAH paryAptakAH satyeyaguNAH, sUkSmeSu hyaparyAptebhyaH paryAptakAH sazveyaguNAH, yaccApAnta| rAle vizeSAdhikatvaM tadalpamiti na soyaguNatvavyAghAtaH, tebhyaH sUkSmAH paryAptakA vizeSAdhikAH, sUkSmapRthivyAdInAmapi paryAptAnAM tatra prakSepAt tebhyaH sUkSmA vizeSAdhikAH, aparyAptAnAmapi tatra prakSepAt / tadevamuktAni sUkSmAzritAni paJca sUtrANi, samprati vAdarAzritAni paJcoktakrameNAbhidhitsurAha eesi NaM bhaMte ! bAdarANaM bAdarapuDhavikAiyANaM vAdaraAukAiyANaM bAdarateukAiyANaM bAdaravAukAiyANaM bAdaravaNassaikAiyANaM patteyasarIravAdaravaNassaikAiyANaM bAdaranigodANaM bAdaratasakAiyANaM kayare kayarehiMto appA vA 41, gomA ! savatthovA bAdaratasakAiyA bAdarateukAiyA asaMkhejaguNA patteyasarIravAdaravaNassaikAiyA asaMkheaguNA vAdaranigodA asaMkhejaguNA cAdarA puDhavI0 asaMkhe0 bAdarA AukAiyA asaM0 bAdarA bAukAiyA asaMkhe0 bAdarA vaNassa0 anaMtaguNA bAdarA visesaahiyaa| eesi NaM bhaMte / bAdarapuDhavikAzyaapajattagANaM bAdaraAuapajattagANaM bAdarateuapana For Parts Only ~ 255 ~ Enerary org Page #257 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [61] dIpa anukrama [265 ] prajJApanAyA: malaya0 vRttI. // 126 // "prajJApanA upAMgasUtra 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM (4). padaM (3). muni dIparatnasAgareNa saMkalita ........... Eaton Internationa uddezaka: L mUlaM [ 69 ] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH cagANaM bAdaravAuapajjacagANaM bAdaravaNassaiapajjatagANaM patteyasarIrabAdaravaNassaiapajjacagANaM bAdaranigodajapajjatagANaM bAdaratasakAi apajjattagANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! sabatthovA cAdaratasakAiyA apajatagA bAdarateukAiyA apajattagA asaMkhejaguNA patteyasarIrabAdaravaNassaikAiyA apajattagA asaMkhejjaguNA bAdaranigodA apattagA asaMkhejaguNA bAyarapur3havIkAiyA apajattagA asaMkhekhaguNA bAdaraAukAiyA apajatagA asaMkheaguNA bAdaravAukAiyA apajatagA asaMkheaguNA bAdaravaNassaikAiyA apajattagA anaMtaguNA vAdaraapaattagA visesAhiyA / eesi NaM bhaMte ! bAyarapajattayANaM vAdarapuDhavIkAiyANaM paJjattayANaM bAyaraAukAiyANaM pajatayANaM vAyaraleukAiyANaM pajacayANaM vAyarabAukAiyANaM paJjattayANaM patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyANaM pattiyANaM vAyaranigodapajjattayANaM vAyarasa kAiyapajjatagANa ya kamare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA bisesAhiyA vA 1, goyamA ! savatthovA vAyara ukAiyA pajjatayA vAyaratasakAiyA pajjattayA asaMkhejjaguNA patteyasarIravA yaravaNassaikAiyA pajjattayA asaMkhejjaguNA vAyaranigodA pajjattayA asaMkhejjaguNA bAdarapuDhavIkAiyA pajjattayA asaMkhejjaguNA vAyaraAukAiyA pajjatayA asaMkhejjaguNA vAyaravAukAiyA pajjattayA asaMkhejjaguNA vAyaravaNassaikAiyA pajjattayA anaMtaguNA bAyarapajjatayA visesAhiyA / eesi NaM bhaMte ! vAyarANaM pajjattApajjattANaM kayare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA 1, gomA ! hatthovA bAyarapajjatayA vAyaraapajjatayA asNkhejgunnaa| eesi NaM bhaMte! bAyarapuDhavIkAiyANaM paJjattApattANaM kamare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tuddhA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! savatthovA bAyara puDhacI kAiyA pajatayA vAyara For Parts Only ~ 256 ~ 3 alpabahupade bAdarAlpaba0sU. 61 // 126 // Page #258 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUcAMka [61] dIpa anukrama [265 ] "prajJApanA upAMgasUtra 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM (4). - padaM (3). uddezaka: L mUlaM [ 69 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ........... ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH puDhavikAiyA apajjatayA asNkhejgunnaa| eesi NaM bhaMte! vAyaraAukAiyANaM paJjacApaattANaM kayare kayarehiMto appA vA bahucA vA tulA vA visesAhiyAvA ?, goyamA ! savatthovA vAyaraAukAiyA paJattayA vAyaraAukAiyA apajattayA asaMkhejjaguNA / eesi NaM bhaMte! bAyara ukAiyANaM pajjattApajjattANaM kamare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA ?, go0 sabatthovA bAyara ukAiyA paJattayA apajattayA asNkhejjgunnaa| eesi NaM bhaMte! bAyaravAukAiyANaM patApajja cANaM kayare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! savatthovA bAdaravAukAiyA pacattayA bAyaravAukAiyA apajattayA asaMkhejaguNA / eesi NaM bhaMte ! vAyaravaNassaikAiyANaM paJjattApajacANaM kamare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiA vA 1, goyamA ! sabatthovA vAyaravaNassaikAiyA pattiyA bAyaravaNassaikAiyA apatayA asaMkhejjaguNA / eesi NaM bhaMte! patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyANaM paJjacApajjattANaM kamare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA savatthovA pateyasarIrabAyaravaNassaikAiyA pajattayA pateyasarIramAyaravaNassaikAiyA apajattayA asaMkhejjaguNA / eesi NaM bhaMte / cAyara nigoyANaM paJjacApattANaM kamare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesA hiyA vAI, goyamA savatthovA vAyara nigoyA pajjattA vAyaranigoyA apajattA asNkheagunnaa| eesi NaM bhaMte / vAyaratasakAiyANaM pajacApajjattANaM kamare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vAI, goyamA ! savatthovA vAyaratasakAiyA pajjattA bAyaratasakAiyA apajjatA asaMkhejaguNA / eesi NaM bhaMte! bAyarANaM vAyarapuDhavIkAiyANaM bAyaraAukAiyANaM vAyaraleukADyANaM bAyaravAu kAiyANaM vAyaravaNassaikAiyANaM patteyasarIracAmaravaNassaikAiyANaM vAyara nigoyANaM vAyaratasakAiyANaM pajjacApaJjattANaM For Parts Only ~ 257 ~ -2009999999999.93979 Page #259 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [61] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [61] dIpa anukrama [265] prajJApanA kayare kayarehiMto appA vA bahayA vA tallA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sabathovA vAyarateukAiyA pajattayA vAyaratasa- 3 alpayAH mala kAiyA pajjacayA asaMkhejaguNA bAyaratasakAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA pajjattayA bahutvapade yavRttI. asaMkhejaguNA pAyaranigoyA pajattayA asaMkhejaguNA bAdarapuDhavIkAiyA pajattayA asaMkhejaguNA pAyaraAukAiyA paja- bAdarANA tayA asaMkhejaguNA pAyarakhAukAiyA paJjattayA asaMkhejaguNA bAyarateukAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA patteyasarIrabAyarava- malpaba0 // 127 // NassaikAiyA apajattayA asaMkhejaguNA pAyaranigoyA apajjattayA asaMkhejaguNA bAyarapuDhavIkAiyA apajattayA asaMkhejjaguNA bAyaraAukAiyA apajattayA asaMkhejaguNA bAyaravAukAiyA apajattayA asaMkhejjaguNA bAyaravaNassaikAiyA pajjattayA aNaMtaguNA pAyaravaNassaikAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA bAyaraapajjapayA visesA0 vAyarA visesaa0| (sU061) 'eesi NaM bhaMte ! bAyarANaM vAyarapuDhavIkAiyANaM' ityAdi, sarvastokA bAdaratrasakAyikAH, dvIndriyAdInAmeva bAda-18 ratrasatvAt , teSAM ca zeSakAyebhyo'lpatvAta. tebhyo bAdaratejaHkAyikA asoyaguNAH, asakyeyalokAkAzapradezapramA-1 paNatvAt , tebhyo'pi pratyekazarIravAdaravanaspatikAyikA asaGkhyeyaguNAH, sthAnasyAsayeyaguNatvAt , vAdaratejaHkAyikA hi manuSyakSetre eva bhavanti, tathA coktaM dvitIya sthAnAkhye pade-"kahi NaM bhaMte ! bAdarateukAiyANaM pajjatta-18 // 127 // gANaM ThANA pannattA ?, goyamA! saTThANeNaM aMto maNussakhitte aDAijesu dIvasamuddesu nivAghAeNaM pannarasas kammabhUmIsu vAghAeNaM paMcasu mahAvidehesu, ettha NaM bAyarateukAiyANaM pajattagANaM ThANA pannattA" tathA "jattheva vAyara-2 ~ 258~ Page #260 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [61] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [61] teukAiyANaM pajatlagANaM ThANA tatdheva bAyarateukAiyANaM apajattagANaM ThANA pannattA" iti, bAdaravanaspatikAyi-18 kAstu viSvapi lokeSu bhavanAdiSu, tathA coktaM tasminneva dvitIya sthAnAkhye pade-"kahiNaM bhaMte ! vAyaravaNassai-18 kAiyANaM pajattagANaM ThANA pannattA, goyamA ! sahANeNaM sattasu ghaNodahisu sattasu ghaNodahivalayesu aholoe pAyA-18 lesu bhavaNesu bhavaNapatthaDesu uDaloe kappesu vimANesu vimANAvaliyAsu vimANapatthaDesu tiriyaloe agaDesu talAesa nadIsu dahesu bAvisu pukkhariNIsu dIhiyAsu guMjAliyAsu saresu sarapaMtiyAsu sarasarapaMtiyAsu bilesu bilapaMtiyAsu ujjharesu nijjharesu cilalesu pallalesu bappiNesu dIvesu samuddesu sabesu ceva jalAsaesu jalaThANesu, ettha NaM vAyaravaNassaikAiyANaM pajattagANaM ThANA pannattA" tathA "jattheva bAyaravaNassaikAiyANaM pajatagANaM ThANA tattheva vAyaravaNassaikAiyANaM apajattagANaM ThANA pannatA" iti, tataH kSetrasyAsoyaguNatvAdupapadyante bAdaratejAkAyikebhyo'sayaguNAH pratyekazarIravAdaravanaspatikAyikAH, tebhyo bAdaranigodA asoyaguNAH, tepAmatyantasUkSmAvagAhanatviAt, jaleSu sarvatrApi ca bhAvAt, panakasevAlAdayo hi jale'vazyaMbhAvinaH te ca bAdarAnantakAyikA iti, tabhyo'pi bAdarapRthivIkAyikA asazveyaguNAH, aSTAsu pRthivISu sarveSu vimAnabhavanaparvatAdiSu bhAvAt , tebhyo'-18 saSayaguNA bAdarApkAyikAH, samudreSu jalaprAbhUtyAt , tebhyo bAdaravAyukAyikA asoyaguNAH, suSire sarvatra vAyusaMbhavAt, tebhyo bAdaravanaspatikAyikA anantaguNAH, prativAdaranigodamanantAnAM jIvAnAM bhAvAt, tebhyaH sAmA-15) dIpa anukrama [265] ofiastaram.org ~259~ Page #261 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [61] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. // 128 // [61] nyato bAdarA jIvA vizeSAdhikAH, bAdaratrasakAyikAdInAmapi tatra prakSepAt / gatamekamaudhikAnAM bAdarANAmalpa-IN |3alpabahutvam , idAnImeteSAmevAparyAptAnAM dvitIyamAha-eesi NaM bhaMte ! bAyarApajjattagANaM' ityAdi, sarvastokA bAdara- bahutvapade sakAyikA aparyAptakAH, yuktiratra prAgukkaiva, tebhyo bAdaratejaHkAyikA aparyAsA asaGkhyeyaguNAH, asAyeyalokA bAdarANA kAzapradezapramANatvAt , ityevaM prAguktakrameNedamapyalpabahutvaM bhAvanIyaM / gataM dvitIyamalpabahutvam, idAnImateSAmeva malpanA paryAptAnAM tRtIyamalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte ! vAyarapajjattagANaM' ityAdi, sarvastokA bAdaratejAkAyikAH paryAptAH, AvalikAsamayavargasya katipayasamayanyUnarAvalikAsamayairguNitasya yAvAnsamayarAzirbhavati tAvatpramANatvAtteSA, ukta ca-"Avaliyavaggo UNAvalie guNio Tu vAyarA te u" iti tebhyo bAdaratrasakAyikAH paryAptA asoyaguNAH, pratare yAvantyAlasamleyabhAgamAtrANi khaNDAni tAvatpramANatvAttepA, tebhyaH pratyekazarIravAdaravanaspatikAyikAH paryAsAH asaGgyeyaguNAH,pratare yAcantyakulAsaveyabhAgamAtrANi khaNDAni tAvatpramANatvAtteSAM, ukkaM ca-"patteyapajavaNakAiyAo payaraM haraMti logassa / aGgulaasaMkhabhAgeNa bhAiya"miti tebhyo bAdaranigodAH paryAsakA asapeyaguNAH, teSA-K matsantasUkSmAvagAhanavAjalAzayeSu ca sarvatra bhAvAt, tebhyo bAdarapRthivIkAyikAH paryAptAH asoyaguNAH, atipra // 128 // bhUtasakyapratarAmulAsayeyabhAgakhaNDamAnatvAt , tebhyo'pi vAdarApkAyikAH paryAptA asaGkhyeyaguNAH, atiprabhUtatarasamayapratarAmulAsaGkhyeyabhAgakhaNDamAnatvAt , tebhyo bAdaravAyukAyikAH paryApsA asoyaguNAH, ghanIkRtasya lokasyAsaye dIpa anukrama [265] ~260~ Page #262 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [61] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka 2800 [61] yeSu saGkhyAtatamabhAgavartiSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANatvAtteSAM, tebhyo bAdaravanaspatikAyikAH paryAptA anantaguNAH, prativAdaraikai kanigodamanantAnAM jIvAnAM bhAvAt , tebhyaH sAmAnyato bAdaraparyAptakA vizeSAdhikAH, bAdara-19 tejaHkAyikAdInAmapi paryAsAnAM tatra prakSepAt / gataM tRtIyamalpabahutvam , idAnImeteSAmeva pryaaptaapryaaptgtaanylp-19|| bahutvAnyAha-eesi NaM bhaMte ! pAyarANaM pajattApajjattANaM' ityAdi, iha bAdaraikaikaparyAsanizrayA asaloyA bAdarA aparyAptA utpadyante, 'pajattaganissAe apajattagA bakamaMti, jattha ego tattha niyamA asaMkhejjA' iti vacanAta, tataH sarvatra paryAptebhyo'paryAptA asaGkhyeyaguNA vaktavyAH, prasakAyikasUtraM prAguktayuktyA bhAvanIyaM / gataM caturthamalpabahutvam, sampratyeteSAmeva samuditAnAM paryAptAparyAptAnAM paJcamamalpabahutvamAha-'eesi NaM bhaMte ! bAyarANaM vAyarapuDhavIkAi-18 yANaM' ityAdi, sarvastokA bAdaratejAkAyikAH paryAptakAH tebhyo bAdaratrasakAyikAH paryApsA asapeyaguNAH tebhyo / vAdaratrasakAyikA aparyAsA asAveyaguNAH tebhyo bAdarapratyekavanaspatikAyikAH paryAptA asoyaguNAH tebhyo| bAdaranigodAH paryApsakA asaGkhyeyaguNAH tebhyo bAdarapRthivIkAyikAH paryAptakA asaGkhyaguNAH tebhyo bAdarApkAyikAH paryAptakA asaGkhayeyaguNAH tebhyo bAdaravAyukAyikAH paryAptA asoyaguNAH, eteSu padeSu yuktiH prAgutA'nusaraNIyA, tebhyo vAdaratejAkAyikA aparyAsakA asaGkhyeyaguNAH, yato bAdaravAyukAyikAH paryAptAH asoyeSu pratareSu / yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAH, bAdaratejaHkAyikAzcAparyAptA asayeyalo kAkAzapradezapramANAH, tato bhavantyasa-18] dIpa anukrama [265] ~261~ Page #263 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: H], -------------- dAraM [4], ------------- mUlaM [61] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA yAH malayavRttI. 3 alpabahutvapade bAdarANA malpa. sU.61 [61] // 129 // dIpa anukrama [265] yeyaguNAH, tataH pratyekavAdaravanaspatikAyikA aparyAptakA asaGkhyeyaguNAH tato vAdaranigodA aparyApsakA asatyeyaguNAH tato bAdarapRthivIkAyikA aparyApsakA asoyaguNAH tato bAdarAkAyikA aparyApsakA asaGkhyeyaguNAH bAdaravAyukAyikA aparyAptA yathottaramasoyaguNAH vaktavyAH, yadyapi caite pratyekamasaGgyeyalokAkAzapradezapramANAtathApyasaGkhyAtasyAsayAtabhedabhinnatvAt itthaM yathottaramasakveyaguNatvaM na virudhyate, tebhyo bAdaravAyukAyikAparyAsebhyo vAdaravanaspatikAyikA jIvAH paryAsA anantaguNAH, prativAdaraikaikanigodamanantAnAM jIvAnAM bhAvAt , tebhyaH sAmA-18 nyato bAdarAH paryAptakA vizeSAdhikAH, vAdaratejAkAyikAdInAM paryAptAnAM tatra prakSepAta , tebhyo bAdaravanaspatikA-18 yikA aparyApsakA asaveyaguNAH, ekaikaparyAptavAdaravanaspatikAyikanigodanizrayA'soyAnAmaparyAptabAdaravanaspa-18 tikAyikanigodAnAmutpAdAt, tebhyaH sAmAnyato bAdarA aparyApsA vizeSAdhikAH, bAdaratejaHkAyikAdInAmapyaparyA-18 sAnAM tatra prakSepAt , tebhyaH paryAsAparyApta vizeSaNarahitAH sAmAnyato bAdarA vizeSAdhikAH, bAdaraparyAptatejaHkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt / / gatAni bAdarAzritAnyapi paJca sUtrANi, samprati sUkSmavAdarasamudAyagatAM pAsUtrImabhidhitsuH prathamata audhika sUkSmavAdarasUtramAhaeesiNaM maMte ! suhumANaM suhumapuDhavIkAiyANaM suhumaAukAiyANaM suhumateukAiyANaM muhumavAukAiyANaM suhumavaNassaikAiyANaM muhumanigoyANaM bAyarANaM pAyarapuDhavIkAiyANaM bAyaraAukAiyANaM vAyarateukAiyANa bAyarakhAukAiyANaM pAya // 12 // ~2624 Page #264 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [62] dIpa anukrama [266] Educator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) uddezaka: [-], dAraM [4], padaM [3], mUlaM [62 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 16393 93131616,93 163 ravaNassaikAiyANaM patteyasarI vAyaravaNassaikAiyANaM vAyaranigoyANaM tasakAiyANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vAtullA vA visesAhiyAvA ?, goyamA ! savatthovA bAyaratasakAiyA vAyara ukADyA asaMkhejaguNA patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA asaMkhejjaguNA bAyaranigoyA asaMkhejjaguNA vAyarapuDhavIkAiyA asaMkhejjaguNA bAyara AukAiyA asaMkhejaguNA bAyaravAukAiyA asaMkhejaguNA suhumateukAiyA asaMkheaguNA suhumapuDhavIkAiyA visesAhiyA muhuma AukAiyA visesAhiyA suhumavAukAiyA visesAhiyA muhumanigoyA asaMkhejaguNA vAyaravaNassaikAiyA anaMtaguNA bAyarA visesAhiyA suhumavaNassaikAiyA aNataguNA suhamA visesAhiyA / eesi NaM bhaMte ! suhumaapaattayANaM sudumapuDhavIkAiyANaM apacayANaM suhumaAukAiyANaM apajjattayANaM suhumateukAiyANaM apajattayANaM suhumavAukAiyANaM apajjatayA sumavaNassaikAiyANaM apajjattayANaM muhumanigoyANaM apajattayANaM bAyaraapajattayANaM vAyarapuDhavIkAiyANaM apajatayANaM vAyaraAukAiyANaM apaattayANaM vAyarateukAiyANaM apajattayANaM bAyaravAukAiyANaM apajattayANaM vAyaravaNassaikAiyANaM apatayANaM patteyasarIravAyazvaNassaikAiyANaM apaattayANaM bAyaranigoyANaM apaattayANaM bAyaratasakAiyANaM apattANaM kamare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! savatthovA bAyaratasakAiyA apakSatA bAyara ukAiyA apajattayA asaMkhejaguNA patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA apajjattayA asaMkhejjaguNA vAyaranigoyA apajjattayA asaMkhejjaguNA bAyarapuDhavIkAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA vAdaraAukAiyA apajatayA asaMkheaguNA bAyaravAkAiyA apajacayA asaMkhejaguNA suhumateukAiyA apajattayA asaMkhejjaguNA sudumapuDhavIkAiyA apana For Pale Only ~263~ Page #265 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [62] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA yAH mala 3 alpabahutvapade sUkSmavAdarANAmassasU.62 prata sUtrAMka [62] yavRttI. // 13 // ttayA visesAhiyA suhumaAukAiyA apaJjattayA visesAhiyA suhumavAukAiyA apajatnayA visesAhiyA suhumanigoyA apaJjattayA asaMkhejaguNA pAyaravaNassaikAiyA apaJjattayA aNaMtaguNA bAyarA apajattayA visesAhiyA suhumavaNassaikAiyA apattajayA asaMkhejaguNA suhumA apaJjattayA bisesAhiyA / / eesi gaM bhaMte ! suhumapajattayANaM suhumapuDhavikAiyA pajattayANaM suhumaAukAiyA pajattayANaM suhumateukAiyA pajattayANaM muhumavAukAiyA pajattayANaM suhumavaNassaikAiyA pajattayANaM suhumanigoyA pajattayANaM vAyarapajattayANaM bAyarapuDhavIkAiyA pajattayANa bAyaraAukAiyA pajattayANaM vAyaraseukAiyA paJjatayANaM vAyarabAukAiyA pajattayANaM vAyaravaNassaikAiyA pajattayANa patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA paJjattayANaM vAyaranigoyA pajattayANaM vAparatasakAiyapaattayANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visasAhiyA vA, goymaa| sabatyovA bAyarateukAiyA pajatnayA vAyaratasakAiyA pajacayA asaMkhejaguNA patteyasarIravAyaravaNassaikAiyA pajattayA asaMkhejaguNA vAyaranigoyA pajattayA asaMkhejaguNA bAyarapuDhavikAiyA pajattayA asaMkhejaguNA pAyaraAukAiyA pajacayA asaMkhejaguNA pAyaravAukAjhyA pajattayA asaMkhejaguNA suhumateukAiyA pajattayA asaMkhenaguNA muhumaDhavIkAiyA pajacayA visesAhiyA suhamaAukAiyA pajattayA visesAhiyA muhumavAukAiyA paJjattayA visesAhiyA suhumanigoyA pajattayA asaMkhejjaguNA vAyaravaNassaikAiyA pajjattayA aNaMtaguNA bAyarapajjattayA visesAhiyA suhumavaNassaikAiyA pajattayA asaMkhejaguNA suhumapaJjattayA visesAhiyA / / eesiNaM bhaMte ! muhumANaM bAyarANa ya pajattApajacANaM kayare kayarahito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sabathovA bAyarA pajjattayA vAyaraapajjatayA asaMkhejaguNA dIpa anukrama [266] // 13 SARERainintamanna Arunaturary.com ~264~ Page #266 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: -, -------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [62] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [62] PTara muhumaapajattayA asaMkheMjaguNA suhumapajjattayA saMkhejaguNA / / eesi NaM bhaMte ! muhumapuDhacikAiyANaM vAyaraSuDhavikAiyANa ya pajjacApajjattANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA! sabathovA vAyarapuDhavikAiyA pajjatayA bAyarapuDhavikAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA muhumapuDhavIkAiyA appa0 asaM0 suhumapuDhaSikAiyA paJjatayA sNkhejgunnaa|| eesigaM bhaMte ! suhumaAukAiyANaM vAyaraAukAiyANa ya pajjattApajacANaM kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathovA vAyaraAukAiyA pajjattayA bAyaraAukAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA muhumAukAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA muhumaAukAiyA pajjacayA saMkhejaguNA // eesi gaM bhaMte ! muhumateukAiyANaM pAyarateukAiyANa ya pajacAjapajjatANaM kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA ! sabathovA vAyarateukAiyA pajjattayA vAyarateukAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA suhumateukAiyA apajjattayA asaMkhejaguNA suhumateukAiyA pajattayA saMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte suhumavAukAiyANaM bAyaravAukAiyANa ya paacApajatANaM kayare kayarehito appA yA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabatthovA vAyaravAukAiyA paattayA bAyarakhAukAiyA apajattayA asaMkhejaguNA suhumabAukAiyA apaJjattayA asaMkhejaguNA suhumavAukAiyA pajattayA saMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! muhumavaNassaikAiyANaM vAyaravaNassaikAiyANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sabathovA vAyaravaNassaikAiyA pajattayA bAyaravaNassaikAiyA apajattayA asaMkhejaguNA suhumavaNassaikAiyA apajattayA asaMkhenaguNA suhumavaNassaikAiyA pajatnayA saMkhejaguNA / / eesiNaM bhaMte ! muhamanigoyANaM vAyaranigo dIpa 90020209080928202929092aera anukrama [266] Santaratani JNLama ~265~ Page #267 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [62] dIpa anukrama [266] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 131 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education t uddezaka: [], mUlaM [62] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH yANa ya pattA pattANaM kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! savatthovA bAyaranagoyayA pattayA vAyara nigoyayA apajattayA asaMkhejaguNA suhumanigoyayA apajattayA asaMkheaguNA muhumanigoyayA pajatayA saMkhejaguNA // eesi NaM bhaMte ! suhumANaM sudumapuDhavIkAiyANaM suhunaAukAiyANaM muhumate kAiyANaM suhumavAukAiyANaM sumavaNassaikAiyANaM muhamanigoyANaM bAyarANaM vAyarapuDhavikAiyANaM vAyaraAukAiyANaM vAyara ukAiyANaM bAyarabAukAiyANaM vAyaravaNassaikAiyANaM patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyANaM bAyaranigoyANaM bAyaratasakAiyANa ya paJjattApaJjANaM kamare kamarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA ?, goyamA ! savatyovA bAdarateDakAyA pajjattayA bAyaratasakAiyA pajattayA asaMkhejjaguNA bAyarata sakAiyA apajattayA asaMkhejaguNA patteyasarIratrAyaravaNassaikAiyA pajattayA asaMaguNA bAyaranigoyA pajacayA asaMkheaguNA nAyarapuDhavIkAiyA pajattayA asaMkhejaguNA bAyaraAukAiyA paasayA asaMkhejaguNA bAyaravAukAiyA paJjattayA asaMkhejaguNA vAyara ukAiyA apajatayA asaMkheJjaguNA patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA apaattayA asaMkheaguNA cAyaranigoyA apajattayA asaMkhejaguNA cAyarapuDhavIkAiyA apajattayA asaMkheaguNA bAyaraAkAiyA apajattayA asaMkhejaguNA vAyarabAukAiyA apajattayA asaMkhekhaguNA suhumateukAiyA apajatayA asaMkhejaguNA suDumapuDhacIkAiyA apajattayA visesAhiyA suhumaAukAiyA apajatayA visesAhiyA suDumavAukAiyA apajattayA visesAhiyA suhumateukAiyA paJatayA asaMkheaguNA suhumapuDhavIkAiyA pajattayA visesAhiyA suDuma AukAiyA pattayA visesAhiyA muhumavAukAiyA pajattayA visesAhiyA suhumanigoyA apajattayA asaMkheaguNA suDumanigoyA patayA saMkhejaguNA For Parts Only ~266~ 3 alpabahutvapade sUkSmavAdarANAmalpa sU. 62 // 131 // rary.org Page #268 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [62] dIpa anukrama [266] Educator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], padaM [3], uddezaka: [-], mUlaM [62] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH vAyaravaNassaikAiyA pajattayA anaMtaguNA bAyarapaattayA visesAhiyA bAyaravaNassaikAiyA apaattayA asaMkheaguNA vAyara apaattayA visesAhiyA bAyarA visesAhiyA suhumavaNassaikAiyA apajattayA asaMkhejaguNA suhumaapajattayA visesAhiyA suDumavaNassaikAiyA pajattayA saMkhejaguNA suhumapajattayA visesAhiyA suhumA visesAhiyA / dAraM / (mU062) 'eesi NaM bhaMte!' ityAdi, iha prathamaM bAdaragatamalpabahutvaM vAdarapaJcasUtryAM yatprathamaM sUtraM tadvadbhAvanIyaM yAvadvAdaravAyukAyapadaM, tadanantaraM yatsUkSmagatamalpabahutvaM tatsUkSmapaJcasUtrayAM yatprathamaM sUtraM tadvattAvad yAvatsUkSmanigodacintA, tadanantaraM bAdaravanaspatikAyikA anantaguNAH, prativAdaranigodamanantAnAM jIvAnAM bhAvAt, tebhyo bAdarA vizeSAdhikAH, vAdaratejaHkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt, tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikA asazveyaguNAH, bAdaranigodebhyaH sUkSmanigodAnAmasaGkhyeyaguNatvAt, tebhyaH sAmAnyataH sUkSmA vizeSAdhikAH, sUkSmatejaH kAyikAdInAmapi tatra prakSepAt / gatamekamalpabahutvam, idAnImeteSAmevAparyAptAnAM dvitIyamAha - 'eesi NaM bhaMte / ' ityAdi, sarvastokA bAdaratrasakAyikA aparyAptAH tato bAdaratejaH kAyikavAdarapratyeka vanaspatikAyikabAdaranigodabAdarapRthivIkAyikabAdazaSkAyikacAdara vAyukAyikA aparyAptAH krameNa yathottaramasoyaguNAH, atra bhAvanA bAdarapaJcasUyAM yadvitIyamaparyAptakasUtraM tadvatkartavyA, tato bAdaravAyukAyikebhyo'paryAptebhyo'soyaguNAH sUkSmatejaH kAyikA aparyAptAH, atiprabhUtAsa zyalokAkAzapradezapramANatvAt, tebhyaH sUkSmapRthivI kAyikasUkSmApkAyikasUkSmavAyukAyikasUkSma nigodA For Parts Only ~267~ rary org Page #269 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [62] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAcA:mala4. vRttI . sUtrAMka [62] // 132 // aparyAptA yathottaramasAdheyaguNAH, atra bhAvanA sUkSmapaJcasUyAM yad dvitIyaM sUtraM tadvat, tebhyaH sUkSmanigodAparyAptabhyo bAdaravanaspatikAyikA jIvA aparyAptAH anantaguNAH, prativAdaraikaikanigodamanantAnAM jIvAnAM sadbhAvAt / tebhyaH sAmAnyato bAdarAparyAsakA vizeSAdhikAH, vAdaratrasakAyikAparyAptAdInAmapi tatra prakSepAt, tebhyaH sUkSmava-IN sUkSmavAdanaspatikAyikA aparyAptA asaGgyeyaguNAH, bAdaranigodAparyAptebhyaH sUkSmanigodAparyAptAnAmasaSeyaguNatvAt , tebhyaH rANAmapasAmAnyataH sUkSmAH paryAptA vizeSAdhikAH, sUkSmatejaHkAyikAparyAptAdInAmapi tatra prakSepAt / gataM dvitIyamalpabahutvam , adhunA eteSAmeva paryAptAnAM tRtIyamalpabahutvamAha-eesi NaM bhaMte ! muhumapajattayANaM' ityAdi, sarvastokA bAdaratejaHkAyikAH paryAptAH tebhyo bAdaratrasakAyikavAdarapratyekavanaspatikAyikavAdaranigodavAdarapRthivIkAyika-11 bAdarApkAyikabAdaravAyukAyikAH paryApsA yathottaramasoyaguNAH, atra bhAvanA bAdarapaJcasUtryAM yattRtIyaM paryAptasUtraM tadvat karttavyA, bAdaraparyAptavAyukAyikebhyaH sUkSmatejaHkAyikAH paryAsA asakveyaguNAH, bAdaravAyukAyikA hi asoyapratarapradezarAzipramANAH sUkSmatejaHkAyikAstu paryAptA aso yalokAkAzapradezarAzipramANAstato'satoyaguNAH, tataH sUkSmapRthivIkAyikasUkSmApkAyikasUkSmavAyukAyikAH paryAptAH krameNa yathottaraM vizeSAdhikAH ttH| // 132 // sUkSmavAyukAyikebhyaH paryAptebhyaH sUkSmanigodAH paryAptakA asoyaguNAH, teSAmatiprabhUtatayA pratigolakaM bhAvAt , tebhyo bAdaravanaspatikAyikA jIvAH paryAptakA anantaguNAH, prativAdaraikaikanigodamanantAnAM bhAvAt, tebhyaH dIpa anukrama [266] ~268~ Page #270 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [62] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [62] sAmAnyato vAdarAH paryApsakA vizeSAdhikAH, bAdaratejaHkAyikAdInAmapi paryAptAnAM tatra prakSepAt , tebhyaH sUkSmava-| naspatikAyikAH paryAptA asaGkhyeyaguNAH, bAdaranigodaparyAsebhyaH sUkSmanigodaparyApsAnAmasaGkhyeyaguNatvAt, tebhyaH | sAmAnyataH sUkSmAH paryAptA vizeSAdhikAH, sUkSmatejAkAyikAdInAmapi paryApsAnAM tatra prakSepAt / gataM tRtIyamalpabahutvam , idAnImeteSAmeva sUkSmabAdarAdInAM pratyekaM paryAptAparyApsAnAM pRthag pRthagalpabahutvamAha-eesi NaM bhaMte! suhumANaM vAyarANaM pajattApajattANaM' ityAdi, sarvatreyaM bhAvanA-sarvastokA bAdarAH paryApsAH, parimitakSetravartitvAt , tebhyo bAdarA aparyAptAH asoyaguNAH, ekaikavAdaraparyAptanizrayA asakhyeyAnAM bAdarAparyApsAnAmutpAdAt, tebhyaH sUkSmA aparyApsAH asoyaguNAH, sarvalokApannatayA teSAM kSetrasyAsaleyaguNatvAt, tebhyaH suukssmpryaaptkaaH| soyaguNAH, cirakAlAvasthAyitayA teSAM sadaiva saGkhyeyaguNatayA'vApyamAnatvAt / gataM caturthamalpabahutvam , idAnImeteSAmeva sUkSmasUkSmapRthivIkAyikAdInAM bAdaravAdarapRthivIkAyikAdInA ca pratyekaM paryAptAparyAsAnAM ca samudAyena paJcamamalpavadutvamAha-sarvastokA bAdaratejAkAyikAH paryAptAH, AvalikAsamayavarge katipayasamayanyUnarAvalikAsamaya-18 guNite yAvAnsamayarAzistAvatpramANatvAt teSAM, tebhyo bAdaratrasakAyikAH paryAptA asoyaguNAH, pratare yAvatyakulasaGkhyeyabhAgamAtrANi khaNDAni tAvatpramANatvAt teSAM, tebhyo bAdaratrasakAyikA aparyApsA asaGkhayeyaguNAH, pratare / yAvatsagulAsaGkhyeyabhAgamAtrANi khaNDAni tAvatpramANatvAt teSAM, tebhyaHprasekabAdaravanaspatikAyikabAdaranigodavA dIpa anukrama [266] pra.23nd INImurary.orm ~269~ Page #271 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: H], -------------- dAraM [4], ------------- mUlaM [62] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA prata sUtrAMka [62] // 13 // dIpa anukrama [266] 3alpa. darapRthivIkAyikabAdarAkAyikavAdaravAyukAyikAH paryApsA yathottaramasaGkhyeyaguNAH, yadyapyete pratyekaM prataMre yAvatyanu-II lAsakveyabhAgamAtrANi khaNDAni tAvatpramANAstathApyanulAsoyabhAgasthAsaGkhyeyamedabhinnatvAt itthaM yathottaramasatve-18 bahutvapade sUkSmetarAyaguNatvamabhidhIyamAnaM na virudhyate, tebhyo bAdaratejaHkAyikA aparyAptA asaGkhyeyaguNAH, asaGkhyeyalokAkAzapradeza- pa.sU.12 pramANatvAt, tataH pratyekazarIrabAdaravanaspatikAyikabAdaranigodabAdarapRthivIkAyikabAdarAkAyikabAdaravAyukAyikA aparyApsA yathottaramasaGkhyeyaguNAH, tato bAdaravAyukAyikebhyo'paryAptebhyaH sUkSmatejAkAyikA aparyApsA asazveyaguNAH tataH sUkSmapRthivIkAyikasUkSmASkAyikasUkSmavAyukAyikA aparyAsA yathottaraM vizeSAdhikAH tataH sUkSma-10 paryAptAstejaHkAyikAH saGkhyAtaguNAH, sUkSmeSvaparyAptebhyaH paryAptAnAM oghata eva sapeyaguNatvAt , tataH sUkSmapRthivI-1 kAyikasUkSmApkAyikasUkSmavAyukAyikAH paryAsAH yathottaraM vizeSAdhikAH tebhyaH sUkSmanigodA aparyAsakA asayeyaguNAH, teSAmatiprAbhUtyena sarvalokeSu bhAvAt , tebhyaH sUkSmanigodAH paryAptakAH soyaguNAH, sUkSmeSvaparyAsebhyaH paryAsAnAmoghata eva sadA saGgyeyaguNatvAt , ete ca bAdarAparyAptatejaHkAyikAdayaH pryaaptsuukssmnigodpryvsaanaaH| // 13 // poDaza padArthA yadyapyanyatrAvizeSeNAsatyeyalokAkAzapradezapramANatayA saMgIyante tathApyasaGkhyeyatvasyAsaMkhyeyabheda-| |bhinnatvAd itthamasaGkhyeyaguNatvaM vizeSAdhikatvaM soyaguNatvaM ca pratipAdyamAnaM na virodhabhAgiti, tebhyaH posasU-18 manigodebhyo bAdaravanaspatikAyikAH paryAptA anantaguNAH, prativAdaraikaikanigodamanantAnAM jIvAnAM bhAvAt , 18 ~ 270~ Page #272 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [62] dIpa anukrama [266] Je Eticatio "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [4], padaM [3], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. tRtIya-pade (05) "yoga" dvAram ArabdhaH uddezaka: [-], mUlaM [62] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH | tebhyaH sAmAnyato vAdarAH paryAptA vizeSAdhikAH, bAdaraparyAptatejaH kAyikAdInAmapi tatra prakSepAt tebhyo bAdaravanaspatikAyikA aparyAptakA asazveyaguNAH, ekaikaparyAsavAdara nigodanizrayA asaGkhyeyAnAM bAdaranigodAparyAptAnAmutpAdAt, tebhyaH sAmAnyato bAdarA aparyAptA vizeSAdhikAH, vAdaratejaH kAyikAdInAmapyaparyAsAnA tatra prakSepAt, tebhyaH sAmAnyato bAdarA vizeSAdhikAH, paryAptAnAmapi tatra prakSepAt tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikA aparyAptA asazveyaguNAH, vAdaranigodebhyaH sUkSmanigodAnAmaparyAsAnAmapyasazyeyaguNatvAt, tataH sAmAnyataH sUkSmA2) paryAptakA vizeSAdhikAH, sUkSmapRthivIkAyikAdInAmapyaparyAptAnAM tatra prakSepAt, tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikAH paryAptAH saGkhyeyaguNAH, sUkSma vanaspatikAyikAparyAptebhyo hi sUkSmavanaspatikAyikaparyAptAH saGkhyeyaguNAH, sUkSmeboghato'paryAptebhyaH paryAptAnAM saGkhyeyaguNatvAt tataH sUkSmAparyAsebhyo'pi satyeyaguNAH, vizeSAdhikatvasya saGkhyeyaguNaOM tvabAdhanAyogAt, tebhyaH sAmAnyataH sUkSmAH paryAptA vizeSAdhikAH, paryAptasUkSmapRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt, tataH sAmAnyataH sUkSmAH paryAptAparyAsavizeSaNarahitA vizeSAdhikAH, aparyAptAnAmapi tatra prakSepAt / gataM sUkSmavAdarasamudAyagataM paJcamamalpabahutvaM tadgatau samarthitAni paJcadazApi sUtrANIti // gataM kAyadvAram idAnIM yogadvAramAha eesi NaM bhante ! jIvANaM sayogINaM maNajogINaM vaddajogINaM kAyajogINaM ayogINa ya kamare kamarehiMto appA vA bahuyA For Parts Only ~ 271~ binsibrary o Page #273 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ..-- uddezaka: [-, -------------- dAraM [5,6], - -- mUlaM [63,64] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [63-64] majJApanAyAH malayavRttI. yoralpasU. // 134 // dIpa anukrama [267-268] vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! sabathovA jIvA maNayogI vayayogI asaMkhejaguNA ayogI aNaMtaguNA kAya 3 arUpayogI aNataguNA sayogI visesAhiyA / dAraM // (sU.63) eesiNaM bhante ! jIvANaM saveyagANaM itthIveyagANaM purisaveSagANaM napuMsakaveyagANaM aveyagANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathocA jIvA bahutvapade yogavedapurisaveyagA itthIveyagA saMkhejjaguNA aveyagA aNaMtaguNA napuMsakaveyagA aNaMtaguNA saveyagA visesAhiyA / dAraM / / (sU.64) / sarpastokA manoyoginaH, sabjinaH paryAptA eva hi manoyoginaH te ca stokA iti, tebhyo vAgyogino'soya-11 guNAH, dvIndriyAdInAM vAgyoginAM sajJibhyo'saGgyAtaguNatvAt , tebhyo'yogino'nantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt , tebhyaH kAyayogino'nantaguNAH, vanaspatInAmanantatvAt , yadyapi nigodajIvAnAmanantAnAmekaM zarIraM tathApi tenai-18 kena zarIreNa sarve'pyAhArAdigrahaNaM kurvantIti sarveSAmapi kAyayogitvAnnAnantaguNatvavyAghAtaH, tebhyaH sAmAnyataH sayogino vizeSAdhikAH, dvIndriyAdInAmapi vAgyogAdInAM tatra prakSepAt // gataM yogadvAram , idAnIM vedadvAramAhasarvastokAH puruSavedAH, sajinAmeva tiryagmanuSyANAM devAnAM ca puruSavedabhAvAta, tebhyaH strIvedAH soyaguNAH, yata uktaM jIvAbhigame-"tirikkhajoNiyapurisehito tirikkhajoNiyaitthIo tiguNIo tirUvAhiyAo ya, tahAna // 134 // maNussapurisehito maNussaitthIo sattAvIsaguNAo sattAvIsarUvuttarAo ya, tathA devapurisehiMto devitthIo 1 mahaNayogApekSayA tenaikeneti, taijasakArmaNayogarUpakAyayogApekSayA tenaikeneti / Salinmarary.orm tRtIya-pade (06) "veda" dvAram Arabdha: ~ 272~ Page #274 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3]. ----.............. uddezaka: [-1, -------------- dAraM [7,8], .. .-- mUla [65,66] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [63-64] esesese dIpa anukrama [267-268] battIsaguNAo battIsarUkhuttarAo" iti, vRddhAcAryairapyuktaM-'tiguNA tirUvaahiyA tiriyANaM itthiyA munneydhaa|| sattAvIsaguNA puNa maNuyANaM tadahiyA ceva // 1 // battIsaguNA pattIsarUvaahiyA ya tahaya devANaM / devIo pannattA jiNehiM jiyarAgadosehiM // 2 // " avedakA anantaguNAH, siddhAnAmanantatvAta, tebhyo napaMsakavedA ana-1 ntaguNAH, vanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantaguNatvAt, sAmAnyataH savedakAH vizeSAdhikAH, strIvedakapuruSavedakAnAmapi tatra prakSepAt // gataM vedadvAram , idAnI kapAyadvAramAhaeesi NaM bhaMte ! sakasAINaM kohakasAINaM mANakasAINaM mAyAkasAINaM lohakasAINaM akasAINa va kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tallA vA visesAhiyA vA, goyamA ! savatyovA jIvA akasAI mANakasAI aNatagaNA koDakasAI visesAhiyA mAyAkasAI visesAhiyA lohakasAI visesAhiyA sakasAI visesaahiyaa| dAraM (ma.65) eesiNa bhate jIvANaM salesANaM kiNhalesANaM nIlalessANa kAulessANaM teulessANaM pamhalessANaM sukalessANaM alessANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sacatthovA jIvA sukkalessA pamhalessA saMkhejaguNA teulessA saMkhe 1ziracA niyanirUpAdhikAtriguNA jJAtavyAH / manujAnAM saptaviMzatiguNAH saptaviMzatyadhikA eva punaH // 1 // devAnAM dvAtriMzavaNA dvAtriMbapAdhikAca devya: prajJatA jitarAgadveSairjinaiH // 2 // tRtIya-pade (07) "kaSAya" evaM (08) "lezyA" dvAram Arabdha: ~ 273~ Page #275 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ..-- uddezaka: [-, -------------- dAraM [7.8], - -- mUlaM [65,66] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA yA: malayavRttI. prata sUtrAMka [65-66] // 135 // dIpa anukrama [269-270] sTaharararahaTakaTaTaTara jaguNA alessA arNataguNA kAulessA aNaMtaguNA nIlalessA visesAhiyA kaNhalessA visesAhiyA salessA visesA- 3 alpahiyA / dAraM / / (ma.66) bahutvapade sarvastokA akaSAyiNaH, siddhAnAM katipayAnAM ca manuSyANAmakaSAyitvAt , tebhyo mAnakaSAyiNo-mAnakaSA-1 kapAyaleyapariNAmavanto'nantaguNAH, padaskhapi jIvanikAyeSu mAnakaSAyapariNAmasthAvApyamAnatvAt , tebhyaH krodhakaSAyiNora zyayora pa.sU. vizeSAdhikAH tebhyo'pi mAyAkapAyiNo vizeSAdhikAH tebhyo'pi lobhakapAyiNo vizeSAdhikAH, mAnakaSAyapari-1 65-66 NAmakAlApekSayA krodhAdikaSAyapariNAmakAlasya yathottaraM vizeSAdhikatayA krodhAdikaSAyANAmapi yathottaraM vizepAdhikatvabhAvAt , lobhakaSAyibhyaH sAmAnyataH sakaSAyiNo vizeSAdhikAH, mAnAdikapAyiNAmapi tatra prakSepAt, sakapAyiNa ityatraivaM vyutpattiH-kaSAyazabdena kaSAyodayaH parigRhyate, tathA ca loke vyavahAraH-sakaSAyo'yaM kapAyodayabAnityarthaH, saha kapAyeNa-kaSAyodayena ye vartante te sakaSAyodayAH-vipAkAvasthAM prAsAH khodayamupadarza-181 yantaH kaSAyakarmaparamANavateSu satsu jIvasyAvazyaM kaSAyodayasambhavAt , sakapAyA vidyante yeSAM te sakapAyiNaH181 kapAyodayasahitA iti tAtparyArthaH // gataM kaSAyadvAram , idAnIM leNyAdvAram-sarvastokAH zuklalezyA, lAntakA-18 |diSvevAnuttaraparyavasAneSu vaimAnikeSu deveSu katipayeSu ca garbhavyutkrAntikeSu karmabhUmikeSu saGgyeyavarSAyuSkeSu manuSyeSu || tiryastrIpuMseSu ca katipayeSu sadheyavarSAyuSkeSu tasyAH saMbhavAt , tebhyaH panalezyAkAH sajJaSayaguNAH, sA hi padma // 135 // ~ 274 ~ Page #276 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3]. ----.............. uddezaka: [-1, -------------- dAraM [7,8], .. .-- mUla [65,66] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [65-66] dIpa anukrama [269-270] lezyA sanatkumAramAhendrabrahmalokakalpavAsiSu deveSu tathA prabhUteSu garbhavyutkrAntikeSu karmabhUmijeSu saGkhyeyavarSAyuSkeSu manuSyatrIpuMseSu tathA garbhavyutkrAntikatiryagyonikastrIpuMseSu sapheyeyavarSAyuSkeSvavApyate, sanatkumArAdidevAdayazca samu|ditA lAntakAdidevAdibhyaH saJjayaguNA iti bhavanti zuklalezyAkebhyaH panalezyAkAH saGkhyeyaguNAH, tebhyastejole-18 zyAkAH soyaguNAH, sarveSAM saudharmazAnajyotiSkadevAnAM katipayAnAM ca bhavanapativyantaragarbhavyutkrAntikatiryapa|zcendriyamanuSyANAM bAdaraparyAptakendriyANAM ca tejolezyAbhAvAt, nanvasoyaguNAH kasmAnna bhavanti ?, kathaM bhavantIti cet , ucyate, iha jyotiSkAH bhavanavAsibhyo'pyasoyaguNAH kiM punaH sanatkumArAdidevebhyaH, te ca jyotiSkAstejolezyAkAH tathA saudharmezAnakalpadevAztha, tataH prApnuvantyasalayeyaguNAH, tadayukta, vastutattvAparijJAnAt, lezyApade hi garbhavyutkrAntikatiryagyonikAnAM saMmUchimapaJcendriyatiryagyonikAnAM ca kRSNalezyAdyalpabahutve sUtra vakSyati-'savatthovA gambhavatiyatirikkhajoNiyA sukalesA tirikkhajoNiNIo saMkhejaguNAo, pamhalesA gabhavatiyatirikkhajoNiyA saMkhejaguNA tirikkhajoNiNIo saMkhejaguNAo, teulesAgabhavatiyatirikkhajoNiyA saMkhejaguNA teulesAo tirikkhajoNiNIo saMkhejaguNAo" iti, mahAdaNDake ca tiryagyonikakhIbhyo vyantarA jyotiSkAzca soyaguNA vakSyante, tato yadyapi bhavanavAsibhyo'pyasaGkhyeyaguNA jyotiSkAH tathApi padmalezyAkebhyastejolezyAkAH saveyaguNA eva, idamatra tAtparya-yadi kevalAn devAneva pamalezyAnadhikRtya devA evaM Escoercise REaratantalond INamrary.org ~ 275~ Page #277 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [7.8], -------------- mUlaM [65,66] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: CA prata sUtrAMka [65-66] 3 bhalpabahutvapade dRSTijJAnAnAnAmalpa. sU. 67-68 // 13 // dIpa anukrama [269-270] prajJApanA-1 tejolezyAkAzcintyante tato bhavantyasoyaguNAH yAvatA tiryasammizratayA pAlezyAkebhyastiryasammizrA evaM yA: mala tejolezyAkAzcintyamse tiryazcazca pacalezyA api ativahavasvataH soyaguNA evaM labhyante nAsalyeyaguNA iti, yavRttI. tebhyo'lezyAkA anantaguNAH, siddhAnAbhanantatvAt, tebhyaH kApotalezyA anantaguNAH, vanaspatikAyikAnAmapi kApotalezyAyAH saMbhavAt, banaspatikAyikAnAM ca siddhebhyo'pyanantaguNatvAt , tebhyo'pi nIlalezyA vizeSA|dhikAH, prabhUtatarANAM nIlalezyAsaMbhavAt , tebhyo'pi kRSNalezyAkA vizeSAdhikAH, prabhUtatamAnAM kRSNalezyAkatvAt , tebhyaH sAmAnyataH salezyA vizeSAdhikAH, nIlalezyAkAdInAmapi tatra prakSepAt // gataM lezyAdvAram , idAnIM samyaktvadvAramAhaeesiNaM bhaMte ! jIvANaM sammadihINaM micchAdihINaM sammAmicchAdiTThINaM ca kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullAvA visesAhiyA vA, goyamA sabathovA jIvA sammAmicchadiTThI sammadiTThI aNaMtaguNA micchAdiTThI arNataguNA / dAra (sU.67) eesiNaM mate ! jIvANaM AmiNibohiyaNANINaM suyaNANINaM ohiNANINaM maNapajjavaNANINaM kevalaNANINa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sabathoSA jIvA maNapajjavaNANI ohinANI asaMkhejaguNA AbhiNibohiyanANI suyanANI dovi tullA visesAhiyA kevalanANI aNaMtaguNA / eesigaM bhaMte ! jIvANaM mahaanANINaM suyaamANINaM vibhaMgaNANINa ya kapare kayarehito appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA?, goyamA! accerseroticerseeesercenserverse // 136 // esesee Tundinrary.org tRtIya-pade (09) "draSTi | samyaktva" dvAram ArabdhaH ~ 276~ Page #278 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [67-68] dIpa anukrama [271 -272] Education! "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) uddezaka: [-], dAraM [10] padaM [3], mUlaM [67,68 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH hatthA jIvA naganANA mahaanANI subajalANI doni mullA anNtgunnaa| eesi NaM bhaMte! jIvANaM AbhiNiSohiyaNaNaNaM suyavANINaM ohinANINaM maSapajjavanANINaM kevalanANINaM mahaabhANINaM suyajanANINaM vibhaMgaNANINa ma kapare karehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAdiyA vA 1, goyamA ! savatthovA jIvA maNapajjavanANI ohinANI asaMkhejjaguNA AbhiNibohiyanANI sumanANI dovi tulA bisesAhiyA vibhaMganANI asaMkhejjaguNA kevalanANI anaMtaguNA mahaanANI suyaannANI ya doSi tullA anaMtaguNA / dAraM // ( sU0 68 ) sarvastokAH samyagmithyAdRSTayaH, samyagmithyAdRSTipariNAmakAlasyAntarmuhUrtta pramANatayA'tistokatvena teSAM pRcchAsamaye stokAnAmeva labhyamAnatvAt, tebhyaH samyagdRSTayo'nantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt, tebhyo'pi mithyAdRSTayo'nantaguNAH, vanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantaguNatvAt teSAM ca midhyAdRSTitvAditi // gataM samyaktvadvAram adhunA jJAnadvAramAha - sarvastokA manaH paryavajJAninaH, saMyatAnAmevAmapapadhyAdiRddhiprAptAnAM manaH paryavajJAnasaMbhavAt, tebhyo'sazapeyaguNA avadhijJAninaH, nairavikatiryakpaJcendriyamanuSyadevAnAmapyavadhijJAnasaMbhavAt, tebhya AbhinivodhikajJAninaH zrutajJAninazca vizeSAdhikAH, sancitiryakpaJcendriyamanuSyANAmevAvadhijJAnavikalAnAmapi | kepAthidAbhinivodhikazrutajJAnabhAvAt, svasthAne tu iye'pi parasparaM tulyAH, "jattha mahanANaM tattha suyanANaM jattha suyanANaM tastha mahanANaM" iti vacanAt, tebhyaH kevalajJAnino'nantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt // uktaM jJAninA tRtIya- pade (10) "jJAna", (11) "ajJAna" dvAram ArabdhaH For Parts Only ~277~ Page #279 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [9,10], -------------- mUlaM [67,68] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata majJApanAyA malayavRttI. sUtrAMka cceeeerse apabahutvapade darzanasaMyatAhArakAlpa.sU.69 70-71 [67-68] // 137 // sekci dIpa anukrama [271-272 malpabahutvam , idAnIM tatpratipakSabhUtAnAmajJAninAmalpabahutvamAha-sarvastokA vibhaGgajJAninaH, katipayAnAmeva naira- yikadevatiryapazcendriyamanuSyANAM vibhaGgabhAvAt , tebhyo matyajJAninaH zrutAjJAnino'nantaguNAH, vanaspatInAmapi | matyajJAnazrutAjJAnabhAvAt teSAM cAnantatvAt svasthAne tu parasparaM tulyAH "jattha maiannANaM tattha suyaannANaM jattha suyaannANaM tattha maiannANaM" iti vacanAt // sampratyubhayeSAM jJAnyajJAninAM samudAyenAlpabahutvamAha-sarSastokA manAparyayajJAninaH tebhyo'soyaguNA avadhijJAninaH tebhya AbhinibodhikajJAninaH zrutajJAninazca vizeSAdhikAra, khasthAne tu dvaye'pi parasparaM tulyAH, atra bhAvanA prAgevoktA, tebhyo'saGkhayeyaguNA vibhaGgajJAninaH, yasmAtsuragatI nirayagatau ca samyagrASTibhyo mithyAdRSTayo'saSayaguNAH paThyante, devanairayikAzca samyagdRSTayo'vadhijJAnino mithyAdRSTayo vibhaGgajJAnina ityasabeyaguNAH, tebhyaH kevalajJAnino'nantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt , tebhyo matyajJAninaH zrutAjJAninavAnantaguNAH, vanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantatvAt , teSAM ca matyajJAnizrutAjJAnitvAt, khasthAne tu dvaye'pi parasparaM tulyAH // gataM jJAnadvAram , idAnI darzanadvAramAha eesiNaM bhaMte ! jIvANaM cakkhudaMsaNINaM acakhudasaNINaM ohidaMsaNINaM kevaladasaNINa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA / sabathovA jIvA ohidasaNI cakkhudaMsaNI asaMkhejaguNA kevaladasaNI arNataguNA acakkhudaMsaNI arNataguNA / daarN| (sU069) eesiNaM bhaMte jIvANaM saMyatANaM asaMyatANaM saMjayAsaMjayANa nosaM sTa // 137 // haraake tRtIya-pade (12) "darzana", (13) "saMyata", (14) "upayoga", (15) "AhAraka" dadvAram Arabdha: ~ 278~ Page #280 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [12-15], -------------- mUlaM [69-72] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [69-72] dIpa anukrama [273-276] ayanoasaMjayanosaMjayAsaMjayANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA ! samvatthovA jIvA saMjayA saMjayA saMyatA asaMkhejaguNA nosaMyatAnoasaMjayAnosaMyatAsaMyatA aNaMtaguNA asaMjayA aNaMtaguNA // dAraM / (1070) / eesiNaM maMte! jIvANaM sAgArovauttANaM aNAgArovaucANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesA hiyA vA?, goyamA savatthovA jIvA aNAgArovaucA sAgArovauttA saMkhejaguNA / dAraM / (sU071) / eesiNaM bhaMte ! jIvANaM AhAragANaM aNAhAragANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathovA jIvA aNAhAragA AhAragA asaMkhejaguNA dAraM // (suu072)| sarvastokA avadhidarzaninaH, devanairayikANAM katipayAnAM ca sajJipaJcendriyatiryagmanuSyANAmavadhidarzanabhAvAt, tebhyazcakSurdarzanino'sakveyaguNAH, sarveSAM devanairayikagarbhajamanuSyANAM sajitiryakpaJcendriyANAM asajJitiryakpaJcendriyANAM caturindriyANAM ca cakSurdarzanabhAvAt , tebhyaH kevaladarzanino'nantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt , tebhyo'cakSudezanino'nantaguNAH, vanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantatvAt // gataM darzanadvAram , adhunA saMyatadvAramAhasarvastokAH saMyatAH, utkRSTapade'pi teSAM koTIsahasrapRthaktvapramANatayA labhyamAnatvAt , "koDisahassapuhuttaM maNuyaloe saMjayANa" iti vacanAt , tebhyaH saMyatAsaMyatAH-dezaviratA asoyaguNAH, tiryakpaJcendriyANAmasakhAtAnAM dezaviratisadbhAvAt , tebhyo nosaMyatano'saMyatanosaMyatAsaMyatA anantaguNAH, pratiSedhatrayavRttA hi siddhAste cAnantA ~ 279~ Page #281 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [69-72] dIpa anukrama [273 -276] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 138 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [3], uddezakaH [-], dAra [12-15], mUlaM [69-72] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH iti, tebhyo'saMyatA anantaguNAH, vanaspatInAM siddhebhyo'pyanantatvAt // gataM saMyatadvAram sampratyupayogadvAramAhaihAnAkAropayogakAlaH sarvastokaH sAkAropayogakAlastu sameyaguNaH tato jIvA apyanAkAropayogopayuktAH sarvastokAH, pRcchAsamaye teSAM stokAnAmevAvApyamAnatvAt, tebhyaH sAkAropayogopayuktAH satyeyaguNAH, sAkAropayogakAlasya dIrghatayA teSAM pRcchAsamaye bahUnAM prApyamANatvAt // gatamupayogadvAram idAnImAhAradvAramAha - sarva stokA jIvA anAhArakAH, vigrahagatyApannAdInAmevAnAhArakatvAt uktaM ca-- "viggahagaimAvannA kevaliNo samuhayA ayogI y| siddhA ya aNAhArA sesA AhAragA jIvA // 1 // " tebhyaH AhArakA asazveyaguNAH, namu vanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantatvAt teSAM cAhArakatayApi labhyamAnatvAt kathamanantaguNA na bhavanti 1, tadayuktaM, vastutazvAparijJAnAt, iha sUkSmanigodAH sarvasatyApyasaGkhyeyAH, tatrApyantarmuhUrtta samayarAzitulyAH sUkSmanigodAH sarvakAlaM vigrahe varttamAnA labhyante, tato'nAhArakA apyativahavaH sakalajIvarAzya satyeyabhAgatulyA iti tebhyaH AhArakA asazvayaguNA eva nAnantaguNAH // gatamAhAradvAram idAnIM bhASakadvAramAha esi NaM bhaMte! jIvANaM bhAsagANaM abhAsagANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA 1, gomA ! savatthovA jIvAbhAsagA abhAsagA anaMtaguNA / dAraM / (073) / eesi NaM bhaMte! jIvANaM parattANaM aparIcANa ya 1 vipragati mApannAH kevalinaH samuddhatAJcAyoginazca / siddhAzcAnAddArAH zeSA bAhArakA jIvAH / / 1 / / Ecation into For Park Use Only tRtIya-pade (16) "bhASaka", (17) "paritta", (18) "paryApta", (19) "sUkSmaM", (20) "saMjJI", (21) "bhavasiddhika" dvAram ArabdhaH ~280~ 3 alpa bahutvapade bhASakapa rItAlpa. sU. 73 74 // 138 // Page #282 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [16-21], .mmm.--- mUlaM [73-78] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [73-78] rIsanoaparItANa ya kayare kayarehito appA vA bahayA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathovA jIvA parIttA noparIttAnoaparIcA aNaMtaguNA, aparIcA aNaMtagaNA / dAraM (mU074) / eesiNaM bhNte| jIvANaM pajattANaM apaattANaM nopajattAnoapajattANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahayA vA tallA vA visesAhiyA vA, goyamA sabathovA jIvA nopajattAnoapajattagA apajjattagA arNataguNA paJjatagA sNkhijgnnaa| daarN| (muu075)| eesi Ne bht| jIvANaM suhamANaM cAyarANaM nomuhumanovAyarANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! sabathovA jIvA nosuhamAnobAyarA bAyarA arNataguNA mahamA asaMkhejagaNA daarN|(muu076) / eesi rNa bhte| jIvANaM samINaM asabINa nosannInoasanINaM kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA yA visesAhiyA vA, goyamA ! savathovA jIvA sannI nosannInoasanI arNataguNA asanI arNataguNA / dAraM / (suu077)| eesi gaM bhate ! jIvANaM bhavasiddhiyANaM abhavasiddhiyANaM nobhavasiddhiyAnoabhavasiddhiyANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goSamA! sabathovA jIvA abhavasiddhiyA NobhavasiddhiyANoabhavasidriyA arNataguNA bhavasiddhiyA aNaMtaguNA / dAraM / (mu078)| sarvastokA bhASakA-bhASAlabdhisampannAH, dvIndriyAdInAmeva bhASakatvAt, abhASakA-bhASAlabdhihInA anantaguNAH, vanaspatikAyikAnAmanantatvAt // gataM bhASakadvAraM, samprati parIttadvAramAha-iha parIttA dvividhAH dIpa anukrama [277-282] pra.24 ~281~ Page #283 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [16-21], -------------- mUlaM [73-78] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH mala-1 yavRttI. sUtrAMka [73-78] // 139 // dIpa anukrama [277-282] bhavaparItAH kAyaparIttAca, tatra bhavaparIttA yeSAM kizcidUno'pApudgalaparAvarttamAtrasaMsAraH, kAyaparIttA:-pratyekaza- 3 alparIriNaH, satrobhaye'pi parIttAH sarvastokAH, zuklapAkSikANAM pratyekazarIriNAM cAzeSajIvApekSayA'tistokatvAt , tato bahuvapada noparIttAnoaparIttA anantaguNAH, ubhayapratiSeghavRttA hi siddhAH te cAnantA iti, tebhyo'parIttA anantaguNAH, rIttaparyApta kRSNapAkSikANAM sAdhAraNavanaspatInAM vA siddhebhyo'pyanantaguNatvAt // gataM parIttadvAraM, samprati paryAptadvAramAha | sUkSmasaMsarvatokA noparyAptakanoaparyAptakAH, ubhayapratiSedhavartino hi siddhAH te cAparyAsakAdibhyaH sarvastokA iti, yAtebhyo'paryAptakA anantaguNAH, sAdhAraNavanaspatikAyikAnAM siddhebhyo'pyanantaguNAnAM sarvakAlamaparyAptatvena labhya-18 nAmalpasU. mAnatvAta, tebhyaH paryAptAH sakyeyaguNAH, iha sarvabahavo jIvAH sUkSmAH, sUkSmAzca sarvakAlamaparyAptebhyaH paryAptAH 73.78 soyagaNA iti samaveyaguNA uktAH // gataM payopsadvAraM, samprati sUkSmadvAramAha-sarvastokA jIvA nosUkSmanobAdarAH siddhA ityarthaH, teSAM sUkSmajIvarAzebodarajIvarAzezvAnantabhAgakalpatvAt , tebhyo bAdarA anantaguNAH, vAdaranigodajIvAnAM siddhebhyo'pyanantaguNatvAt , tebhyaH sUkSmA asoyaguNAH, bAdaranigodebhyaH sUkSmanigodAnAmasayeya guNatvAt // gataM sUkSmadvAram , idAnI sajJidvAram-sarvastokAH samjhinaH, samanaskAnAmeva saJjitvAt , tebhyo nosanjino]noasajJinaH anantaguNAH, ubhayapratiSedhavRttA hi siddhAH te ca sajibhyo'nantaguNA eveti, // 139 // tebhyo'sajJino'nantaguNAH, vanaspatInAM siddhebhyo'pyanantaguNatvAt // gataM sannidvAram , idAnIM bhavasiddhikadvA Baitaram.org ~282 ~ Page #284 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [16-21], -------------- mUlaM [73-78] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [73-78] hararararararanTaesesear dIpa ramAha-saryastokA jabhavasiddhikA:-abhavyAH, jaghanyayuktAnantakaparimANatvAt , uktaM cAnuyogadvArepu-"ukosae parittANatae rUve pakkhitte jahannayaM juttANatayaM hoi, abhavasiddhiyAvi tattiyA ceve"ti, tebhyo nobhavasiddhikanoabhavasiddhikA anantaguNAH, yata ubhayapratiSedhavRttayaH siddhAH te cAjaghanyotkRSTayuktAnantakaparimANA ityanantaguNAH, tebhyo'pi bhavasiddhikA anantaguNAH yato bhavyanigodassaikasyAnantabhAgakalpAH siddhAH bhavyajIvarAzinigodAthAsapeyA loke iti // gataM bhavasiddhikadvAraM, sAmpratamasti kAyadvAramAha eesi NaM bhaMte ! dhammatthikAyaadhammatthikAyAgAsatyikAyajIvatthikAyapoggalasthikAyaaddhAsamayANaM davaTThayAe kayare kayarehito appA vA pahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! dhammasthikAe adhammatthikAe AgAsasthikAe ee NaM tithivi tallA davadvayAe savatthovA, jIvasthikAe dabaTTayAe arNataguNe, poggalasthikAe dabaTTayAe arNataguNe, addhAsamae dabayAe aNaMtaguNe / eesiNaM bhaMte ! dhammatthikAyaadhammasthikAyaAgAsatthikAyajIvasthikAyapoggalasthikAyaaddhAsamayANaM paesaTTayAe kabare kayarehito appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vAra, goyamA! dhammasthikAe adhammasthikAe ee NaM dovi tullA paesahayAe sabatthovA, jIvasthikAe paesaTTayAe aNaMtaguNe, poggalasthikAe paesaTTayAe aNaMtaguNe, adbhAsamae paesaTTayAe aNaMtaguNe, AgAsasthikAe paesadvayAe arnntgunne| eeyassa NaM bhaMte ! dhammatthikAyassa dabadupaesadvayAe kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tulAvA visesAhiyA vA?, goyamA ! sabathove ege anukrama [277-282] SAREairama P incieraryaru tRtIya-pade (22) "astikAya" dvAram ArabdhaH ~283~ Page #285 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], -- -- uddezaka: [-], -------------- dAraM [22], -- ----- mUla [79] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA:malayavRttI. 3 alpabahutvapade astikA sunAka [79] // 14 // sUtra.79 dIpa anukrama [283] dhammatthikAe dabaTTayAe se ceva paesaTTayAe asaMkhejaguNe / eyassa gaMbhaMte ! adhammatthikAyassa dabahupaesaTTayAe kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA! savvatthove ege adhammasthikAe dabaTTayAe se ceva paesaTTayAe asaMkhejaguNe / eyassa NaM bhaMte ! AgAsasthikAyassa dabaTupaesaTTayAe kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA! sabathove. ege AgAsatthikAe davaTThayAe se ceva paesadvayAe arNataguNe / eyarasa NaM bhaMte ! jIvatthikAyassa dabaTThapaesaTTayAe kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, moyamA! savatthove jIvasthikAe dabaTThayAe se ceva paesahayAe asaMkhenaguNe, eyassa NaM bhaMte ? poggalasthikAyassa dabaTTapaesaTTayAe kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA ?, goyamA ! sabathove poggalatthikAe davaTTayAe se ceva paesahayAe asaMkhejaguNe / addhAsamaye na pucchiAi paesAbhAvA / eesiNaM bhaMte ! dhammasthikAyaadhammatthikAyagAsasthikAyajIvasthikAyapoggalasthikAyaaddhAsamayANaM davaTThapaesaDyAe ya kayare kayarahito appA yA bahuyA vA tullA cA visesAhiyA vA, goyamA ! dhammatthikAe adhammatthikAe AgAsasthikAe ee titrivi tallA davadvayAe savatthobA, dhammasthikAe adhammatthikAe ya eesiNaM donivi tulA paesahayAe asaMkhejaguNA, jIvatthikAe dabayAe aNaMtaguNe se ceva paesaTTayAe asaMkhejaguNe, poggalasthikAe dabaTThayAe aNataguNe se ceva paesahayAe asaMkhejaguNe, addhAsamae dabaTTapaesahayAe aNaMtaguNe, AgAsasthikAe paesaTTayAe aNaMtaguNe / dAraM / (mU0 79) 925209829erage // 14 // ~284 ~ Page #286 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezakaH [-], -------------- dAraM [22], -------------- mUlaM [79] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata satrAka [79] dIpa anukrama [283] dharmAstikAyo'dharmAstikAya AkAzAstikAya ete trayo'pi dravyArthatayA-dravyamevArtho dravyArthaH tasya bhAvo dravyArthatA tayA dravyarUpatayA ityarthaH tulyAH-samAnAH, pratyekamekasaGgyAkatvAt , ata eva sarvastokAH, tebhyo jIvAstikAyo dravyArthatayA anantaguNaH, jIvAnAM pratyekaM dravyatvAt teSAM ca jIvAstikAye anantatvAt , tasmAdapi / pudgalAstikAyo dravyArthatayA'nantaguNaH, kathamiti cet , ucyate, iha paramANudvipradezakAdIni pRthaka pRthak dravyANi, tAni ca sAmAnyatakhidhA, tadyathA-prayogapariNatAni mizrapariNatAni vizrasApariNatAni ca, tatra prayogapariNatAnyapi tAvajjIvebhyo'nantaguNAni, ekaikasya jIvasyAnantaiH pratyeka jJAnAvaraNIyadarzanAvaraNIyAdikarmapudgalaskandhairAveSTita(pariveSTita) tvAt , kiM punaH zeSANi ?, tataH prayogapariNatebhyo mizrapariNatAnyanantaguNAni, tebhyo vizra|sApariNatAnyanantaguNAni, tathA coktaM prajJaptI-"sabathovA puggalA payogapariNayA mIsapariNayA anaMtaguNA vIsasApariNayA anaMtaguNA" iti tato bhavati jIvAstikAyAt pudalAstikAyo dravyArthatayA'nantaguNaH, tasmAda-10 pyaddhAsamayo dravdhArthatayA'nantaguNaH, kathamiti cet , ucyate, ihaikasyaiva paramANoranAgate kAle tatra dvipradezikatripradezakayAvatdazapradezikasaGkhyAtAdezikAsayAtapradezikAnantapradezikaskandhAntaHpariNAmitayA anantA bhAvinaH |saMyogA pRthakpRthakkAlAH kevalavedasopalabdhAH, yathA caikasya paramANostathA sarveSAM pratyekaM dvipradezAdiskandhAnAM || cAnantAH saMyogAH puraskRtAH pRthakpRthakkAlA upalabdhAH, sarveSAmapi manuSya loka kSetrAntarvartitayA pariNAma 92629020302023293rase SAREarathinhalatana Hainmurary.om ~285~ Page #287 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezakaH [-], -------------- dAraM [22], -------------- mUlaM [79] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sunAka [79] dIpa anukrama [283] prajJApanA- saMbhavAta, tathA kSetrato'pyayaM paramANuramuSminAkAzapradeze amuSmin kAle'vagAhiSyate ityevamanantA ekasya paramA-18 3 alpayAmala No vinaH saMyogAH, yathaikasya paramANostathA sarveSAM paramANUnAM, tathA dvipradezakAdInAmapi skandhAnAmanantapradeza- bahutvapade ya0 vRttau. skandhaparyantAnAM pratyekaM tattadekapradezAdhavagAhabhedato bhinnabhinnakAlA anantA bhAvinaH saMyogAH, tathA kAlato-18 astikA pyayaM paramANuramuSminAkAzapradeze ekasamayasthitiko dvisamayasthitika ityevamekasyApi paramANorekasminAkAzaprade-13 yadvAraM // 14 // ze'soyA bhAthinaH saMyogAH evaM sarveSvapi AkAzapradezeSu prasekamasamaSeyA bhAvinaH saMyogAH tato bhUyo bhUyasteSvA sUtraM. 79 kAzapradezeSu parAvRttI kAlasyAnantatvAdanantAH kAlato bhAvinaH saMyogAH, yathA caikasya paramANostathA sarveSAM paramANUnAM sarveSAM ca pratyekaM dvipradezikAdInAM skandhAnAM, tathA bhAvato'pyayaM paramANuramuSmin kAle ekaguNakAlako bhavatItyevamekasyApi paramANobhinnabhinnakAlA anantAH saMyogAH, yathA caikasya paramANostathA sarvepI paramANUnAM sarve-10 NSAM ca dvipradezikAdInAM skandhAnAM pRthak pRthaka anantA bhAvataH puraskRtasaMyogAH, tadevamekasyApi paramANodravya kSetrakAlabhAvavizeSasambandhayazAdanantA bhAvinaH samayA upalabdhAH, yathaikasya paramANotathA sarvepAM paramANUnAM sarveSAM / ca pratyekaM dvipradezikA(dI)nAM skandhAnAM, na caitat pariNAmikAlavastuvyatireke pariNAmipudgalAstikAyAdinyatireke // 14 // copapadyate, tataH sarvamidaM tAttvikamavaseyaM, uktaM ca--"saMyogapuraskArazca nAma bhAvini hi yujyate kaale| na hi saMyogapuraskAro basatAM kessaaNciduppnnH||1||" iti, yathA ca sarveSAM paramANUnAM sarveSAM ca dvipradezikAdInAM skandhAnAM Mara ~ 286~ Page #288 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [79] dIpa anukrama [ 283] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [3], uddezaka: [-], |--------------- dAraM [22], mUlaM [79] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH pratyekaM dravyakSetra kAlabhAvavizeSasambandhavazAdanantA bhAvino'ddhAsamayAH tathA atItA apIti siddhaH pudgalAstikAyAdanantaguNo'ddhAsamayo dravyArthatayeti / uktaM dravyArthatayA parasparamalpabahutvam, idAnImeteSAmeva pradezArtha tayA tadAha-dharmAstikAyo'dharmAstikAya etau dvAvapi parasparaM pradezArthatayA tulyau, ubhayorapi lokAkAzapradeza parimANapradezatvAt zeSAstikAyAddhAsamayApekSayA ca sarvastokau, tato jIvAstikAyaH pradezArthatayA anantaguNaH, jIvAstikAye jIvAnAmanantatvAt ekaikasya ca jIvasya lokAkAzapradezaparimANapradezatvAt tasmAdapi pudgalAstikAyaH pradezArthatayA'nantaguNaH kathamiti cet, ucyate, iha karmaskandhapradezA api tAvat sarvajIvapradezebhyo'nantaguNAH, ekaikasya jIva pradezasyAnantAnantaiH karmaparamANubhirAveSTitapariveSTitatvAt kiM punaH sakalapudgalAstikAya pradezAH 1, tato bhavati jIvAstikAyAt pudgalAstikAyaH pradezArthatayA'nantaguNaH, tasmAdapyaddhA samayaH pradezArthatayA'nantaguNaH, ekaikasya pudgalAstikAya pradezasya prAguktakrameNa tattadravyakSetrakAlabhAvavizeSasambandhabhAvato'nantAnAmatItAddhAsamayAnAmanantAnAmanAgatasamayAnAM bhAvAt tasmAdAkAzAstikAyaH pradezArtha tayA'nantaguNaH, alokasya sarvato'pyanantatAbhAvAt // gataM pradezArthatayA'lpabahutvam idAnIM pratyekaM dravyArtha pradezArthatayA'lpabahutvamAha - sarvastoko dharmAstikAyo dravyArthatayA ekatvAt, pradezArthatayA 'saGkhyeyaguNaH, lokAkAzapradeza parimANapradezAtmakatvAt evamadharmAstikAyasUtramapi bhAvanIyam, AkAzAstikAyo dravyArthatayA sarvastokaH, ekatvAt, pradezArthatayA'nantaguNaH, aparimi For Pale Only ~ 287 ~ Page #289 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [68] dIpa anukrama [ 283] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [3], uddezaka: [-], |--------------- dAraM [22], mUlaM [79] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH yA: mala // 142 // prajJApanA-tatvAt jIvAstikAyo dravyArthatayA sarvastokaH, pradezArthatayA'satyaguNaH, pratijIvaM lokAkAzapradezaparimANapradezabhAvAt tathA sarvastokaH pudgalAstikAyo dravyArthatayA dravyANAM sarvatrApi stokatvAt sa eva pudgalAstikAya0 vRttau 24 yastattaddravyApekSayA pradezArthatayA cintyamAno'saGkhyeyaguNaH, nanu bahavaH khalu jagatyanantapradezakA api skandhA vidyante tato'nantaguNAH kasmAnna saMbhavanti ?, tadayuktaM, vastutacyAparijJAnAt, iha hi khalpA anantapradezakAH skandhAH paramANvAdayastvatibaddacaH tathA ca vakSyati sUtram -- "sabatthovA aNatapaesiyA khaMdhA daghaTTayAe, paramANupoggalA dabaTTayAe anaMtaguNA, saMkhejjayaesiyA saMghA dabaTTayAe saMkhejjaguNA, asaMkhejjapaesiyA khaMdhA dabaTTayAe asaMkhejaguNA" iti, tato yadA sarva eva pudgalAstikAyaH pradezArthatayA cintyate tadA'nantapradezakAnAM skandhAnAmatistokatvAt paramANUnAM cAtivahutvAt teSAM ca pRthak pRthak dravyatvAt asatyeyapradezakAnAM ca skandhAnAM paramANvapekSayAsayeyaguNatvAdasatyeyaguNa evopapadyate nAnantaguNa ityarthaH, 'addhAsamae na pucchijjai' iti, addhAsamayo dravyArtha - pradezArthatayA na pRcchayate, kutaH ? ityAha-pradezAbhAvAt, Aha-ko'yamaddhAsamayAnAM dravyArthatAniyamo ?, yAvatA | pradezArthatA'pi teSAM vidyate eva, tathAhi --yathA'nantAnAM paramANUnAM samudAyaH skandho bhaNyate sa ca dravyaM tadavayavAzca pradezAH tathehApi sakalaH kAlo dravyaM tadavayavAzca samayAH pradezA iti, tadayuktaM dRSTAntadArzanti kabaipamyAt, paramANUnAM samudAyaH tadA skandho bhavati yadA te parasparasApekSatayA pariNamante, parasparanirapekSANAM keva For Park Use Only ~ 288~ 3 alpabahutvapade astikAyadvAraM sUtraM. 79 // 142 // Wor Page #290 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezakaH [-], -------------- dAraM [22], -------------- mUlaM [79] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata satrAka [79] dIpa anukrama [283] laparamANUnAmiva skandhatvAyogAt , addhAsamayAstu parasparanirapekSA eva, vartamAnasamayabhAve pUryAparasamayayorabhAvAt , tato na skandhatvapariNAmaH, tadbhAvAca nAddhAsamayAH pradezAH, kiMtu pRthag dravyANyeveti // sampratyamISAM |dharmAstikAyAdInAM sarveSAM yugapat dravyArthapradezArthatayA'lpabahutvamAha-dharmAstikAyo'dharmAstikAya AkAzA|stikAya ete prayo'pi dravyArthatayA tulyAH sarvastokAzca, pratyekamekasayAkatvAt , tebhyo dharmAstikAyo'dharmAstikAya etI dvAvapi pradezArthatayA'soyaguNI, svasthAne tu parasparaM tulyau, tAbhyAM jIvAstikAyo dravyArthatayA'nantaguNaH, anantAnAM jIvadravyANAM bhAvAt , sa eva jIvAstikAyaH pradezArthatayA'sakveyaguNaH, pratijIvamasAleyAnAM| pradezAnAM bhAvAt , tasmAdapi pradezArthatayA jIvAstikAyAt pudgalAstikAyo dravyArthatayA'nantaguNaH, pratijIvapradeza jJAnAvaraNIyAdikarmapudgalaskandhAnAmapyanantAnAM bhAvAt , sa eva pudgalAstikAyaH pradezArthatayA'sadheyaguNaH, atra |bhAvanA prAgiya, tasmAdapi pradezArthatayA pudgalAstikAyAt addhAsamayo dravyArthapradezArthatayA'nantaguNaH, atrApi bhAvanA prAgiva, tasmAdaSyAkAzAstikAyaH pradezArthatayA anantaguNaH, sarvAkhapi dikSu tasyAntAbhAvAt , addhAsamayasya ca manuSyakSetramAtrabhAvAt // gatamastikAyadvAram , idAnI caramadvAramAha eesi gaM bhaMte ! jIvANaM carimANaM acarimANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA, goyamA ! sabatthovA jIvA acarimA carimA aNaMtaguNA / dAraM / (080) Murasurary.com tRtIya-pade (23) "carama" dvAram Arabdha: ~289~ Page #291 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [23], --------------- mUlaM [80] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA: malaya0 vRttI. sUtrAMka [80] // 14 // 80-81 dIpa anukrama [284] 9999999 iha yeSA caramo bhavaH saMbhavI yogyatayA'pi te caramA ucyante, te cArthAt bhavyAH, itare acaramA-abhavyAH | alpasiddhAzca, ubhayeSAmapi caramabhavAbhAvAt , tatra stokA acaramAH, abhavyAnAM siddhAnA ca samuditAnAmapyajaghanyo bahutvapade skRSTayuktAnantakaparimANatvAt , tebhyo'nantaguNAzcaramAH, ajaghanyotkRSTAnantAnantakaparimANatvAt // gataM caramadvAram , caramajIadhunA jIvadvAramAha vadvAre sU. eesiNaM bhaMte ! jIvANaM poggalANaM addhAsamayANaM sabadavANaM sabapaesANaM sabapaJjavANa ya kayare kayarehito appA vA bahayA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! savatthovA jIvA poggalA aNaMtaguNA addhAsamapA arNataguNA sabadabA visesAhiyA sAcapaesA arthataguNA sabapaJjavA aNaMtaguNA / dAraM / (mU081) sarvastokA jIyAH, tebhyaH pudgalA anantaguNAH, tebhyo'ddhAsamayA anantaguNAH, atra bhAvanA prAgeva kRtA, tebhyo'ddhAsamayebhyaH sarvadravyANi vizeSAdhikAni, kathamiti cet, ucyate, iha ye'nantaramaddhAsamayAH pudgalebhyo'nantaguNA uktAste pratyeka dravyANi tato dravyacintAyAM te'pi parigRhyante teSu ca madhye sarvajIvadravyANi sarvapudgaladravyANi dhamAdhammokAzAstikAyadravyANi ca prakSipyante tAni ca samuditAnyapyaddhAsamayAnAmanantabhAgakalpAnIti laa||14|| teSu prakSipteSyapi manAgadhikatvaM jAtaM ityaddhAsamayebhyaH sarvadravyANi vizeSAdhikAni, tebhyaH sarvapradezA anantaguNAH, RELIAtunintentiational Tinaurary.com tRtIya-pade (24) "jIva" vAram Arabdha: ~290~ Page #292 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [24], --------------- mUlaM [81] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: Ratoessana prata sUtrAMka [81] dIpa anukrama [285] AkAzAnantatvAt , tebhyaH sarvaparyavA anantaguNAH, ekaikasminnAkAzapradeze'nantAnAmaguruladhuparyAyANAM bhAvAt // gataM jIvadvAram , adhunA kSetradvAramAha khettANuvAeNaM savvatthovA jIvA uDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhejaguNA teluke asaMkhejaguNA uDaloe asaMkhejaguNA aholoe visesAhiyA (mU082) kSetrasyAnupAtaH-anusAraH kSetrAnupAtaH tena cintyamAnA jIvAH sarvastokA U lokatiryagloke, iha Urddhalokasya yadadhastanamAkAzapradezaprataraM yaca tiryaglokasya sarvoparitanamAkAzapradezapratarameSa UrddhalokatiryaglokaH, tathApravacanaprasiddheH, iyamatra bhAvanA-iha sAmastyena caturdazarajvAtmako lokaH, sa ca tridhA bhidyate, tadyathA-urdU lokaH tiryagloko'dholokazca, rucakAcaiteSAM vibhAgaH, tathAhi-rucakasyAdhastAnnava yojanazatAni rucakasyopariKSTAnnavayojanazatAni tiryaglokaH, tasya ca tiryaglokasyAdhastAdadholokaH upariSTAdU lokaH, dezonasaptarajjupramANa U lokaH samadhikasaptarajjupramANo'dholokaH madhye'STAdazayojanazatocchyastiryaglokaH, tatra rucakasamAdbhUtalabhAgAnavayojanazatAni gatvA yajyotizcakrasyoparitanaM tiryaglokasambandhi ekaprAdezikamAkAzaprataraM tattiryaglokaprataraM tasya copari yadekaprAdezikamAkAzaprataraM tadUrddhalokaprataraM te ve apyU lokatiryagloka iti vyavahiyate, tathAnAdipravacanaparibhASAprasiddheH, tatra vartamAnAH jIvAH sarvastokAH, kathamiti cet, ucyate, iha ye UrddhalokAtiryaglo SAG888325600-390393 READILAna D omarary.org tRtIya-pade (25) "kSetra dvAram Arabdha: ~291~ Page #293 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [82] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [82] dIpa anukrama [286] prajJApanA- ke tiryaglokAdurddhaloke (ca) samutpadhamAnA vivakSitaM prataradvayaM spRzanti ye ca tatrasthA eva kecana tatprataradvayAdhyA-R3 alpayAH mala- sino vartante te kila vivakSite prataradvaye vartante, nAnye, ye punarUddhalokAdadholoke samutpadyamAnAstatprataradvayaM spR-18 bahutvapade yavRttI. zanti te na maNyante, teSAM sUtrAntaraviSayatvAt , tataH stokA evAdhikRtaprataradvayavarttino jIvAH, nanUddha lokagatA kSetrAnusA valpaba nAmapi sarvajIvAnAmasapeyo bhAgo'navarataM mriyamANo'vApyate, te ca tiryagloke samutpadyamAnA vivakSitaM prataradvayaM // 144 // spRzantIti kathamadhikRtaprataradvayasaMsparzinaH tokA?, tadayukta, vastatattvAparijJAnAt, tathAhi-yadyapi nAmoIKlokagatAnAM sarvajIvAnAmasaGkhyeyo bhAgo'navarataM niyamANo'vApyate tathApi na te sarva eva tiryagloke samutpadyante, prabhUtatarANAmadholoke UIloke ca samutpAdAt , tato'dhikRtaprataradvayavartinaH sarvastokA eva, tebhyo'dholokatiryagloke vizeSAdhikAH, iha yadadholokasyoparitanamekaprAdezikamAkAzapradezaprataraM yatra tiryaglokasya sarvAdhastanamekaprAdezikamAkAzapradezapratarametadvayamapyadholokatiryagloka ityucyate, tathApravacanaprasiddhaH, tatra ye vigrahagatyA tatrasthatayA vA vartante te vizeSAdhikAH, kathamiti cet, ucyate, iha ye'dholokAttiryagloke tiryaglokAdvA'dholoke / IlikAgatyA samutpadyamAnA adhikRtaprataradvayaM spRzanti ye ca tatrasthA eva kecana tatprataradvayamadhyAsInA vattente te // 14 // vivakSitaprataradvayavartino, ye punaradholokAdU loke samutpadyamAnAstattataradvayaM spRzanti te na parigRhyante, teSAM sUtrA-IN |ntaraviSayatvAt, kevalamUrddhalokAdadholoke vizeSAdhikA ityadholokAttiryagloke samutpadyamAnA UrddhalokApekSayA SAREautatinal A amraryorg ~292~ Page #294 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [82] dIpa anukrama [ 286] 2. 25 "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [3], uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], mUlaM [82] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH vizeSAdhikA avApyante tato vizeSAdhikAH, tebhyastiryagloka varttino'sapeyaguNAH, uktakSetrAdvikAttiryagloka kSetrasvAsatreyaguNatvAt, tebhyastrailokye -- trilokasaMsparzino'sayeyaguNAH, idda ye kevale Urddhaloke'dholoke tiryaglo ke yA varttante ye ca vigrahagatyA Urddhalokatiryaglokau spRzanti te na gaNyante, kiM tu ye vigrahagatyApannAstrInapi lokAn spRzanti te pariprAyAH, sUtrasya vizeSaviSayatvAt, te ca tiryaglokavarttibhyo'soyaguNA eva, kathamiti cet, ucyate, iha bahavaH pratisamayamUrddha loke'dholoke ca sUkSmanigodA udvarttante, ye tu tiryaglokavarttinaH sUkSmanigodA udvarttante arthAdagholoke Urddhaloke vA kecittasminneva vA tiryaglo ke samutpadyante tato na te lokatraya saMsparzina iti nAdhikRta sUtraviSayAH, tatroIlokAdho lokagatAnAM sUkSmanigodAnAmudvarttamAnAnAM madhye kecit svasthAne evorddhaloke'gholoke vA samutpadyante kecittiryagloke, tebhyo'sayeyaguNA adholokagatA UrddhaThoke UrddhalokagatA adholoke 4 samutpadyante, te ca tathotpadyamAnAstrInapi lokAn spRzantI tyasazyeyaguNAH, kathaM punaretadavasIyate yaduta evaMpramANA 8 bahavo jIvAH sadA vigrahagatyApannAH labhyante iti cet 1, ucyate, yuktivazAt, tathAhi - prAguktamidamatraiva sUtraM paryAptadvAre "sabatthovA jIvA nopajjattAno apajattA apajjattA anaMtaguNA pajjattA saMkhejjaguNA" iti, ta evaM nAmAparyAptA bahavaH yenaitebhyaH paryAptAH sahoyaguNA eva nAsazleyaguNA nApyanantaguNAH, te cAparyAsA bahavo'ntaragatI varttamAnA labhyante iti, tebhya Urddhaloke - UrddhalokAvasthitA asatyeyaguNAH, upapAtakSetrasvAtiSaDutvAt, aso For Parts Only ~ 293 ~ Page #295 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [82] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [82] dIpa anukrama [286] prajJApanA-yAnA ca bhAgAnAmudvartanAyAzca saMbhapAta , tebhyo'dholoke-adholokavarttino vizeSAdhikAH, UrddhalokakSetrAdadho-18 lokakSetrasya vizeSAdhikatvAt / tadevaM sAmAnyato jIvAnAM kSetrAnupAtenAlpabahutvamuktam , idAnIM caturgatidaNDaka-| bahutvapade yAH malaya. vRttI. / krameNa tadabhidhitsuH prathamato nairayikANAmAha gatyapekSa yA'lpa0 // 145 // khettANuvAeNaM sabatthovA neraiyA teloke aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNA, aholoe asaMkhejaguNA // khettANucAeNaM sUtra. 83 savatthovA tirikkhajoNiyA uhaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe bisesAhiyA tiriyaloe asaMkhejaguNA teloke asaMkhejjaguNA uhaloe asaMkhejaguNA aholoe visesaahiyaa| khettANuvAeNaM savatthovAo tirikkhajoNiNIo uDaloe uhuloyatiriyaloe asaMkhejjaguNAo teloke saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe saMkhejjaguNAo aholoe saMkhejaguNAo tiriyaloe saMkhejaguNAo ||khettaannuvaaennN satvatthovA maNussA teloke uddaloyatiriyaloe asaMkhejjaguNA aholIyatiriyaloe saMkhejjaguNA uDDaloe saMkhejaguNA aholoe saMkhejjaguNA tiriyaloe saMkhejjaguNA / khettANuvAeNaM savatthovA maNussIo teloke uDDaloyatiriyaloe saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe saMkhejjaguNAo uDDaloe saMkhejaguNAo aho // 145 // loe saMkhejaguNAo tiriyaloe saMkhejaguNAo // khettANuvAeNaM satvatthovA devA uDDhaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNA teloke saMkhejaguNA aholoyatiriyaloe saMkhejjaguNA aholoe saMkhejaguNA tiriyaloe saMkhejaguNA / khettANuvA ~ 294 ~ Page #296 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [83] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [83] dIpa anukrama [287]] eNaM satvatthovAo devIo uDDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNAo teloke saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe saMkhejaguNAo aholoe saMkhejaguNAo tiriyaloe saMkhejjaguNAo (mU083) 'kSetrAnupAtena' kSetrAnusAreNa nairayikAzcintyamAnAH sarvatokAbailokye-lokatrayasaMsparzinaH, kathaM lokatrayasaMsparzino nairayikAH kathaM vA te sarvastokAH iti cet ?, ucyate, iha ye meruzikhare aJjanadadhimukhaparvatazikharA-18 diSu vA vApISu vartamAnA matsyAdayo naraketpitsava IlikAgatyA pradezAn vikSipanti te kila trailokyamapi spRzanti nArakavyapadezaM ca labhante tatkAlameva narakeputpattenArakAyuSkapratisaMvedanAt, te cetthaMbhUtAH katipaye iti sarvastokAH, anye tu vyAcakSate-nArakA eva yathoktavApISu tiryapaJcendriyatayotpadyamAnAH samudghAtavazato vikSisanijAtmapradezadaNDAH parigRhyante, te hi kila tadA nArakA eva nirvivAda, tadAyuSkapratisaMvedanAt , trailokyasaMspiinazca, yathoktavApIryAvadAtmapradezadaNDasya vikSiptatvAditi, tebhyo'dholokatiryagloke-adholokatiryaglokasaJjaprAguktapataradvayasya saMsparzino'saGkhyeyaguNAH, yato bahavo'saGkhyeyeSu dvIpasamudreSu paJcendriyatiryagyonikA narakeSutpadyamAnA yathoktaM prataradvayaM spRzanti tato bhavanti pUrvoktebhyo'soyaguNAH, kSetrasyAsamAtaguNatvAt, mandarAdikSetrAdasoyadvIpasamudrAtmaka kSetramasoyaguNamityato bhavantyasaGkhyeyaguNAH, anye tvabhidadhati-nArakA evAsayeyepu dvIpasamudreSu tiryakrapaJcendriyatayotpadyamAnA mAraNAntikasamudghAtena vikSiptanijAtmapradezadaNDA draSTavyAH, te hi nAra Anataram.org ~ 295~ Page #297 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [83] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata nA- yaa| malaya0vRttI. sUtrAMka [83] // 146 // dIpa anukrama [287]] Sa02938092002020882009 kAyuHatisaMvedanAnArakA udvartamAnA api asoyAH prApyante iti prAguktebhyo'sayeyaguNAH, tebhyo'dholoke'sa- N3alpayeyaguNAH, tasya teSAM svasthAnatvAt / uktaM nArakagatimadhikRtya kSetrAnupAtenAlpabahutvam , idAnIM tigmatimadhi- bahutvapade kRtyAha-idaM sarvamapi sAmAnyato jIvasUtramiva bhAvanIyaM, tadapi tirazca eva sUkSmanigodAnadhikRtya bhAvitam , gatyapekSaadhunA tiryagyonikastrIviSayamalpabahutvamAha-kSetrAnupAtena tiryagyonikatriyazcintyamAnAH sarvastokAH UIloke, yA'lpa. iha mandarAdrivApIprabhRtiSvapi hi paJcendriyatiryagyonikAH striyo bhavanti, tAzca kSetrasAlpatvAt sarpastokAH, tAbhya sUtraM. 83 Ulokatiryagloke-UIlokatiryaglokasabje prataradvaye vartamAnAH asoyaguNAH, kathamiti cet 1, ucyate, yAvatsahasrAradevalokatAvaddevA api garbhavyutkrAntikatiyapaJcendriyayonipUtpadyante kiM punaH zeSakAyAH, te hi yathAsaMbhavamuparivartino'pi tatrotpadyante, tato ye sahasrArAntA devA anye'pi ca zeSakAyA UrddhalokAttiryagloke tiryakpazcendriyastrItvena tadAyuH pratisaMvedayamAnA utpadyante yAstiryaglokavarsinyastiryakpaJcendriyastriya UIloke devatvena zeSakAyatvena cotpadyamAnA mAraNAntikasamughAtenotpattideze nijanijAtmapradezadaNDAn vikSipanti tA yathokaM prataradvayaM spRzanti tiryagyomikastriyazca tAstato'soyaguNAH, kSetrasyAsayeyaguNatvAt, tAbhyasailokye 146 // soyaguNAH, yasmAdadholokAt bhavanapativyantaranArakAH zeSakAyA api coIloke'pi tiryapaJcendriyastrItvenotpadhante U lokAd devAdayo'pyadholoke ca te samavahatA nijanijAtmapradezadaNDaikhInapi lokAn spRzanti prabhUtAzca / alunmurary.om ~ 296~ Page #298 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [83] dIpa anukrama [ 287] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [3], uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], mUlaM [83] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH te tathA tiryagyonikakhyAyuH pratisaMvedanAt tiryagyonikastriyazca tataH saGkhyeyaguNAH, sAbhyo'gholokati gloke - adholokatiryaglokasajJe prataradvaye varttamAnAH satyeyaguNAH, vahako hi nArakAdayaH samudghAtamantareNApi tiryaloke tiryakpacendriya strItvenotpadyante tiryaglokavarttinazca jIvAstiryagyonikastrItvenAdholaukika grAmeSvapi ca te tathotpadyamAnA yathoktaM prataradvayaM spRzanti tiryagyonikaruyAyuH pratisaMvedanAtha tiryagyonika liyo'pi tathA'gholaukikaprAmA yojanasahasrAvagAhAH paryante'rvAk kvacitpradeze navayojanazatAvagAhA api tatra kAzcittiryagyonikastriyo'vasthAnenApi yathoktaprataradvayAdhyAsinyo varttante tato bhavanti pUrvoktAbhyaH sadheyaguNAH, tAbhyo'dholoke soyaguNAH, yato'gholaukikagrAmAH sarve'pi ca samudrA yojanasahasrAvagAhAH tato navayojanazatAnAmadhastAt yA varttante matsIprabhRtikAstiryagyonika striyastAH svasthAnatvAt prabhUtA iti saGkhyeyaguNAH, kSetrasya sazaveyaguNatvAt, tAbhyastirya gloke saGkhyeyaguNAH / uktaM tiryaggatimapyadhikRtyAlpabahutvam idAnIM manuSyagati viSayamAha- kSetrAnupAtena manuSyAzcintyamAnAstrailokye - trailokyasaMsparzinaH sarvastokAH, yato ye UrddhalokAdadholaukika grAmeSu samutpitsavo mAraNAntikasamudghAtena samavahatA bhavanti te kecit samudghAtavazAd vahirnirgataiH khAtmapradezaikhInapi lokAn spRzanti ye'pi cAnye vaikriyasamudghAtamAhAraka samudghAta kA gatAH [prAptAH ] tathAvidhaprayatnavizeSAt dUrataramUrddhAdhovikSiptAtmapradezAH ye ca kevalisamudghAtagatAste'pi trInapi lokAn spRzanti stokAceti sarvastokAH, For Parts Only ~ 297~ Page #299 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [83] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [83] dIpa anukrama [287]] prajJApanA tebhya Urddhalokatiryagloke-U lokatiryaglokasamjhakaprataradvayasaMsparzino'sayeyaguNAH, yata iha vaimAnikadevAH zeSayAH mala-kAyAzca yathAsaMbhavamU lokAttiryagloke manuSyatvena samutpadyamAnA yathoktaprataradvayasaMsparzino bhavanti vidyAdharANA- bahutvapade gatyapekSayavRttI. mapi ca mandarAdiSu gamanaM teSAM ca zukrarudhirAdipudgaleSu saMmUchimamanuSyANAmutpAda iti te vidyAdharA rudhirAdi yA'lpa.. pudgalasammizrA yadA gacchanti tadA saMmUchimamanuSyA api yathoktaprataradvayasaMsparzavanta upajAyante te caativhv| // 147 // sUtraM. 83 ityasoyaguNAH, tebhyo'dholokatiryagloke-adholokatiryaglokasamje prataradvaye satyeyaguNAH, yato'dholaukikayAmeSu khabhAvata eva bahavo manuSyAH, tato ye tiryaglokAt manuSyebhyaH zeSakAyebhyo vA'dholaukikagrAmeSu garbhavyukrAntikamanuSyatvena saMmUchimamanuSyatvena vA samutpitsavo ye cAdholokAdadholaukikagrAmarUpAt zeSAdvA manuSyebhyaH zeSakAyebhyo vA tiryagloke garbhavyutkrAntikamanuSyatvena vA saMmUchimamanuSyatvena vA samutpattukAmAste yathokaM kilA prataradvayaM spRzanti bahutarAca te tathA khasthAnato'pi kecidadholaukikayAmeSu yathoktaprataradvayasaMsparzina iti te prAguktebhyaH soyaguNAH, tebhyaH Urbaloke soyaguNAH, saumanasAdikrIDA) caityavandananimittaM vA prabhUtatarANAM vidyAdharacAraNamunInAM (gamanAgamana) bhAvAt teSAM ca yathAyogaM rudhirAdipudgalayogataH saMmUchimamanuSyasaMbhavAt,18 // 147 // tebhyo'dholoke saGkhyeyaguNAH, khasthAnatvena bahutvabhAvAt , tebhyastiryagloke soyaguNAH, kSetrasya soyaguNatvAt svasthAnatvAca / samprati kSetrAnupAtena mAnuSIviSayamalpabahutyamAha-kSetrAnupAtena mAnuSyazcintyamAnAH sarvesokAH ~ 298~ Page #300 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [83] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [83] dIpa anukrama [287]] trailokyasparzinyaH, UrddhalokAdadholoke samutpitsUnA mAraNAntikasamudghAtavazavinirgatadUratarAtmapradezAnAmathavA vaikriyasamudghAtagatAnAM kevalisamudghAtagatAnAM vA trailokyasaMsparzanAt tAsAM cAtistokatvamiti sarvastokAH,8 tAbhya Urddhalokatiryagloke-Ulokatiryaglokasamjhe prataradvaye soyaguNAH vaimAnikadevAnAM zeSakAyANAM corddhalokAt tiryagloke manuSyastrItvenotpadyamAnAnAM tathA tiryaglokagatamanuSyastrINAmUrddhaloke samutpitsUnAM mAraNAntikasamudghAtavazAt dUrataramUrddhavikSiptAtmapradezAnAmadyApi kAlamakurvantInAM yathoktaprataradvayasaMsparzanabhAvAt tAsAM cobhayAsAmapi bahutaratvAt , tAbhyo'dholokatiryagloke-prAguktakharUpe prataradvayarUpe soyaguNAH, tiryaglokAd manuSyastrIbhyaH zeSebhyo vA'dholaukikagrAmeSu yadivA'dholaukikagrAmarUpAt zeSAdvA tiryagloke manuSyatrItvenospi-11 sUnAM kAsAzcidadholaukikagrAmeSyavasthAnato'pi yathoktaprataradvayasaMsparzasaMbhavAt tAsAM ca prAguktAbhyo'tibahutvAt , tAbhyo'pi Uloke soyaguNAH, krIDAtha caityavandananimittaM vA saumanasAdiSu prabhUtatarANAM vidyAdharINAM (gamana)saMbhavAt , tAbhyo'pyadholoke sapeyaguNAH, khasthAnatvena tatrApi bahutarANAM bhAvAt , tAbhyastiryagloke saddhyeya-13 guNAH, kSetrasya samaveyaguNatvAt svasthAnatvAca / gataM manuSyagatimadhikRtyAlpabahutvam , idAnI devagatimadhikRtyAhakSetrAnupAtena cintyamAnA devAH sarvastokAH Urddhaloke, vaimAnikAnAmeva tatra bhAvAt teSAM cAlpatvAt , ye'pi bhavanapatiprabhRtayo jinendrajanmamahotsavAdI mandarAdiSu gacchanti te'pi khalpA eveti sarvastokAH, tebhya Urddhalokati-18 ~299~ Page #301 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [3], ---. --.-- uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [83] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [83] majJApanAyA: malaya.vRttau. // 148 // dIpa anukrama [287]] yaMgloke-UIlokatiryaglokasabje prataradvaye'sayeyaguNAH, taddhi jyotiSkANA pratyAsannamiti svasthAnaM, tathA bhava-1| 3 alpanapativyantarajyotiSkA mandarAdau saudharmAdikalpagatAH khasthAne gamAgamena tathA ye saudhAdiSu devatvenotpitsavo bahutvapade devAyuH pratisaMvedayamAnAH khotpacidezamabhigacchanti te yathoktaM prataradvayaM spRzanti tataH sAmastyena yathoktaprataradvaya-| gatyapekSasaMsparzinaH paribhAgyamAnA ativahaba iti pUrvoktabhyo'soyaguNAH, tebhyastrailokyasaMsparzinaH soyaguNAH, yto|| yA'lpa. bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikA devAH tathAvidhaprayatnavizeSavazato vaikriyasamudghAtena samavahatAH santaH triinpi| sUtraM. 83 lokAn spRzanti te cetthaM samavahatAH prAguktaprataradvayasparzibhyaH satyeyaguNAH kevalavedasopalabhyante iti sakyeya-121 guNAH, tebhyo'dholokatiryagloke-adholokatiryaglokasaje prataradvaye vartamAnAH soyaguNAH, taddhi prataradvikA bhavanapativyantaradevAnAM pratyAsannatayA khasthAna tathA bahavo bhavanapatayaH khamavanasthAH tiryaglokagamAgamema tathodvattamAnAH tathA kriyasamudghAtena samavahatAstathA tiryaglokavarttinastiryapaJcendriyamanuSyA vA bhavanapatitvenotpadyamAnA bhavanapatyAyuranubhavanto yathoktaprataradvayasaMsparzino'tibahava iti saGgyeyaguNAH, tebhyo'dholoke soyaguNAH, bhavanapatInAM svasthAnamitikRtvA, tebhyastiryagloke soyaguNAH, jyotiSkavyantarANAM svasthAnatvAt / adhunA devii-1||148|| radhikRtyAlpabahutvamAha-'khettANuvAeNaM' ityAdi, sarva devasUtramivAvizeSeNa bhAvanIyaM / tadevamukaM devaviSayamIpikamalpabahutvam , idAnIM bhavanapatyAdivizeSaviSayaM pratipipAdayiSuH prathamato bhavanapativiSayamAha ~300~ Page #302 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [84] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata eceparata sUtrAMka [84] dIpa anukrama [288] eeeeerarahancha khettANuvAeNaM savatthovA bhavaNavAsI devA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejjaguNA teloke saMkhejaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNA tiriyaloe asaMkhejaguNA aholoe asaMkhejaguNA / khettANuvAeNaM satvatthovAo bhavaNavAsiNIo devIo uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNAo teloke saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNAo tiriyaloe asaMkhejaguNAo aholoe asNkhejgunnaao|| khecANuvAeNaM sabatthovA vANamaMtarA devA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNA teloke saMkhejagaNA aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNA aholoe saMkhejaguNA tiriyaloe saMkhejaguNA / khecANuvAeNaM savatthovAo cANamaMtarIo devIo uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNAo teloke saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNAo aholoe saMkhejaguNAo tiriyaloe saMkhejaguNAo ||khecaannubaaennN sabathovA joisiyA devA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNA teloke saMkhejaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNA aholoe saMkhejaguNA tiriyaloe asaMkhejaguNA / khettANuvAeNaM savatthovAo joisiNIo devIo uDDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhejaguNAo teloke saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe asaMkhejaguNAo aholoe saMkheaguNAo tiriyaloe asNkhejgunnaao|| khettANuvAeNaM savatthovA vemANiyA devA [anyAya02000] uDDaloyatiriyaloe teloke saMkhejaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriyaloe saMkhejaguNA uDaloe asaMkhijaguNA / khicANuvAeNaM satvatthovAo vemANiNIo devIo uDDaloyatiriyaloe teloke saMkhejaguNAo aholoyatiriyaloe saMkhejaguNAo aholoe saMkhejaguNAo tiriyaloe saMkhejaguNAo uDaloe asaMkhejaguNAo (mu084) ~301~ Page #303 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) --------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [84] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAka [84] dIpa anukrama [288] ajJApanA kSetrAnupAtena bhavanavAsino devAzcintyamAnAH sarvastokA Urbaloke, tathAhi-keSAJcitsaudharmAdiSvapi kalpeSu alpayA: mala pUrvasaMgatikanizrayA gamanaM bhavati, keSAzcinmandare tIrthakarajanmamahimAnimittamaJjanadadhimukheSvaSTAhikAnimittamapa- bahutvapade yavRttI. reSAM mandarAdiSu krIDAnimittaM gamanamete ca sarve'pi khalpA iti sarvastokA Urddhaloke, tebhya Urddhalokatiryagloka-18 vizeSeNa samjhe prataradvaye asoyaguNAH, kathamiti cet ?, ucyate, iha tiryaglokasthA baiMkriyasamudghAtena samavahatA uurddh||149|| devAnAmalokaM tiryaglokaM ca spRzanti tathA ye tiryaglokasthA eva mAraNAntikasamudghAtena samavahatA Urddhaloke saudharmA lpa.sU.84 diSu devalokeSu bAdaraparyAptapRthivIkAyikatayA bAdaraparyAptApkAyikatayA bAdaraparyAptapratyekavanaspatikAyikatayA ca / zubhapu maNividhAnAdiSu sthAneSUtpanukAmA adyApi khabhavAyuH pratisaMvedayamAnAH, na pArabhavikaM pRthivIkAyikAdyAyuH, dvividhA hi mAraNAntikasamudghAtasamavahatA:-kecitpArabhavikamAyuH pratisaMvedayante kecinneti, tathA coktaM prajJasI-"jIye NaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamugdhAeNaM samohae samohaNittA je bhavie maMdarassa pavayassa puracchi-1 me NaM vAyarapuDhavikAiyattAe uvavajittae se NaM bhaMte ! kiM tatvagae uvavajejA uyAhu paDiniyattittA uvavajaha IN goyamA ! atgaie tatthagae ceva uvavajaha atyaMgaie tato paDiniyattittA docaMpi mAraNatiyasamugghAeNaM samo- 149 // zAhaNati, samohaNittA tao pacchA uvavajjai" iti, khabhavAyuHpratisaMvedanAca te bhavanavAsina eva labhyante, te itthaMbhUtA utpattideze vikSiptAtmapradezadaNDAH tathor3aloke gamanAgamanatastatprataradvayapratyAsannakrIDAsthAnatazca yathoktaM ~302~ Page #304 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [84] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [84] dIpa anukrama [288] prataradvayaM spRzanti tataH prAguktebhyo'saGkhyeyaguNAH, tebhyasbailokye-trailokyasaMsparzinaH saGkhyeyaguNAH, yato ye Urddhaloke tiryakpaJcendriyA bhavanapatitvenotpattukAmA ye ca khasthAne vaikriyasamudghAtena mAraNAntikaprathamasamudghAtena vA tathAvidhatIvraprayatnavizeSeNa samavahatAste trailokyasaMsparzina iti sakyeyaguNAH, parasthAnasamavahatebhyaH khasthAnasamavahatAnAM saGgyeyaguNatvAt , tebhyo'dholokatiryagloke-adholokatiryaglokasajJe prataradvaye'saGkhyeyaguNAH, svasthAnaprasAsannatayA tiryagloke gamanAgamanabhAvataH khasthAnasthitakrodhAdisamudghAtagamanatazca bahUnAM yathoktaprataradvayasaMsparzabhAvAt , tebhyastiryagloke'soyaguNAH, samavasaraNAdau vandananimittaM dvIpeSu ca ramaNIyeSu krIDAnimittamAgamanasaM-IN bhavAt AgatAnAM ca cirakAlamapyavasthAnAt, tebhyo'dholoke'soyaguNAH, bhavanavAsinAmadholokasya svasthAna-M tvAt / evaM bhavanavAsidevIgatamapyalpabahutvaM bhAvanIyaM / samprati vyantaragatamalpabahutvamAha-kSetrAnupAtena cintya-15 mAnA vyantarAH sarvastokA UIloke, katipayAnAmeva paNDakavanAdau teSAM bhAvAt , tebhya Urddhalokatiryagloke prataradvayarUpe'sayeyaguNAH, keSAMcit svasthAnAntarvarNitayA apareSAM svasthAnapratyAsannatayA anyeSAM bahUnAM mandarAdiSu | gamanAgamanabhAvato yathoktaprataradvayasaMsparzAt , teSAM samudAyena cintyamAnAnAmatibadutvabhAvAt , tebhyaskhailokye saGkhyeyaguNAH, yato lokatrayavarttino'pi vyantarAstathAvidhaprayatnavizeSavazato vaikriyasamudghAtena samavahatAH santastrInapi lokAnAtmapradezaiH spRzanti, te ca prAguktebhyo'tibahava iti saGkhyeyaguNAH, tebhyo'dholokatiryagloke pratara Celeselaraka ~303~ Page #305 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) --------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [84] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA- yA: malayavRttI. vizeSeNa sUtrAMka [84] // 15 // dIpa anukrama [288] ernerseseeseiserseaseseseTA dvayarUpe asoyaguNAH, taddhi bahUnAM vyantarANAM khasthAnaM tatastatsaMsparzino vahaba ityasaGkhyeyaguNAH, adholoke salaye- alpa| yaguNAH, adholaukikAmeSu teSAM svasthAnabhAvAt bahUnAmadholoke krIDArtha gamanabhAvAt , tebhyastiryagloke saGgyeya- bahutvapade guNAH, tiryaglokasya teSAM svsthaantvaat| evaM vyantaradevIviSayamapyalpabahutvaM vaktavyaM / samprati jyotiSkaviSayamalpaba devAnAmahutvamAha-kSetrAnupAtena cintyamAnA jyotiSkAH saryastokA Urddhaloke, keSAzcideva mandare tIrthakarajanmamahotsava lpa.sU.84 nimittamajanadadhimukheSyaSTAhikAnimittaM ca pareSAM kepAzcinmandarAdiSu krIDAnimittaM gamanasaMbhavAt , tebhya UIlokatiryagloke prataradvayarUpe asoyaguNAH, taddhi prataradvayaM kecit svasthAnasthitA api spRzanti, pratyAsannatvAt , apare paikriyasamudghAtasamavahatAH, anye UrddhalokagamanAgamanabhAvataH, tato'dhikRtaprataradayasparzinaH pUrvoktabhyo'|soyaguNAH, tebhyasailokye trailokyasaMsparzinaH sahayaguNAH, ye hi jyotiSkAstathAvidhatIvraprayala kriyasamudghA| tena samavahatAstrInapi lokAn khapradezaH spRzanti te svabhAvato'pyatibahava iti pUrvoktabhyaH saveyaguNAH, tebhyo'dholokatiryagloke prataradvaye vartamAnA asoyaguNAH, yato bahavo'dholaukikagrAmeSu samavasaraNAdinimittamadholoke krIDAnimittaM gamanAgamanabhAvato bahavacAdholokAt jyotiSkapa samutpadyamAnA yathoktaM prataradvayaM spRzanti, // 150 // tato ghaTante pUrvoktabhyo'soyaguNAH, tebhyaH soyaguNA adholoke, bahUnAmadholoke krIDAnimittamadholIkika-TRI grAmeSu samavasaraNAdiSu cirakAlAvasthAnAt , tebhyo'soyaguNAstiryagloke, tiryaglokasya teSAM svasthAnatvAt / evaM ~ 304 ~ Page #306 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [4] dIpa anukrama [ 288] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [3], uddezaka: [-], ------ dAraM [25], mUlaM [84] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH jyotiSkadevIsUtramapi bhAvanIyaM / samprati vaimAnikadeva viSayamalpabahutvamAha - 'kSetrAnupAtena' kSetrAnusAreNa cintyamAnA vaimAnikA devAH sarvastokAH Urddhalokatiryaglo ke Urddha lokatiryaglo ka sajje prataradvaye, yato ye'dholoke tiryagloke vA vartamAnA jIvA vaimAnikepUtvayante ye ca tiryagloke vaimAnikA gamanAgamanaM kurvanti ye ca vivakSitatrataradvayAdhyAsitaM krIDAsthAnaM saMzritA ye ca tiryaglokasthitA eva vaikriyasamudghAtaM mAraNAntikasamudghAtaM vA kurvANAstathAvidhaprayatna vizeSAdUrddhamAtmapradezAn nisRjanti te vivakSitaM prataradvayaM spRzanti te cAlpe iti sarvastokAH, | tebhyastrailokye satyeyaguNAH, kathamiti cet 1, ucyate, idda ye'gholaukikaprAmeSu samavasaraNAdinimitta madholoke vA krIDAnimittaM gatAH santo vaikriyasamudghAtaM mAraNAntikasamudghAtaM vA kuNAstathAvidhaprayatnavizeSAd dUrataramUrddha vikSitAtmapradezadaNDA ye ca vaimAnikamavAdIlikAgatyA vyavamAnA adholaukikagrAmeSu samutpadyante te kila trInapi lokAn spRzanti bahavazca pUrvoktebhya iti satyeyaguNAH, tebhyo'pyadho lokatiryag loke - adholokatiryaglokasamjhe prataradvaye saveyaguNAH, adholaukikagrAmeSu samavasaraNAdau gamanAgamanabhAvato vivakSitaprataradvayAdhyAsitasamavasaraNAdau cAvasthAnato bahUnAM yathoktaprataradvayasaMsparza bhAvAt, tebhyo'dholoke soyaguNAH, agholaukikaprAmeSu bahUnAM samavasaraNAdAvavasthAnabhAvAt, tebhyastiryagloke sazyeyaguNAH, bahuSu samavasaraNeSu bahuSu ca krIDAsthA For Parts Only ~ 305~ Page #307 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [25], ----------- mUlaM [84] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAka [84] dIpa anukrama [288] prajJApanA- neSu bahanAmavasthAnabhAvAt , tebhya Uvaloke'salyeyaguNAH, UIlokasya khasthAnatvAt , tatra ca sadaiva bahutaramAyAH mala- vAt / evaM vaimAnikadevIviSayaM sUtramapi bhAvanIyaM // sampratyekendriyAdigatamalpavahutvamAha bahutvapade yavRttI. khettANuvAeNaM savatthovA enidiyA jIvA uDDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhi- kSetrAnupAjaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA / khettANuvAeNaM sabathovA egidiyA tena devaa||15|| jIvA apaJjattamA uDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhinaguNA teloke asaMkheja lpa, ekeguNA uGgaloe asaMkhejaguNA aholoe visesAhiyA / khittANuvAeNaM sabathovA egidiyA jIvA pajattagA uDaloyati zandriyA.sU. riyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA 84-85 aholoe bisesAhiyA (mu085) kSetrAnupAtena cintyamAnA ekendriyA jIvAH sarvastokA Urddhalokatiryagloke-aIlokatiryaglokasamjhe pratara-8 dvaye, yato ye tatrasthA eva kecana ye corddhalokAttiryagloke tiryaglokAduIloke samutpitsavaH kRtamAraNAntikasamu-18 shaa||15|| ghAtAste kila vivakSitaM prataradvayaM spRzanti khalpAzca te iti sarvastokAH, tebhyo'dholokatiryagloke vizeSAdhikAH, yato ye adholokAttiryagloke tiryaglokAdvA'dholoke IlikAgatyA samutpadyamAnA vivakSitaM prataradvayaM spRzanti patatrasthAzca UrddhalokAcAdholoke vizeSAdhikAstato bahabo'dholokAttiryagloke samutpadyamAnA avApyante iti / ~306~ Page #308 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [85] dIpa anukrama [ 289] Educator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [3], uddezaka: [-], ------ dAraM [25], mUlaM [85] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH | vizeSAdhikAH, tebhyastiryagloke'sakyaguNAH, uktaprataradvikakSetrAttiryaglo kakSe trasyA soyaguNatvAt, tebhyakhelokye'sazleyaguNAH, bahavo burddhalokAdadholoke adholokAdUrddhaloke ca samutpadyante teSAM ca madhye bahavo mAraNA|ntikasamudghAtavazAdvikSisAtmapradezadaNDA strInapi ThokAn spRzanti tato bhavatyasazyeyaguNAH, tebhya Urddhaloke'sayaguNAH, upapAtakSetrasyAti bahutvAt, tebhyo'dholoke vizeSAdhikAH, UrddhalokakSetrAdadholokakSetrasya vizeSAdhikatyAt / evamaparyAptaviSayaM paryAptaviSayaM ca sUtraM bhAvayitavyam // adhunA dvIndriyaviSayamalpabahutvamAha khettANuvANaM savatthovA viiMdiyA uDaloe uDDaloyatiriyaloe asaMkhijjaguNA teluke asaMkhijjaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijaguNA aholoe saMkhiJjaguNA tiriyaloe saMkhijaguNA / khittANuvAeNaM savatthovA beiMdiyA apaattayA uDDalae uDaloyatiriyaloe asaMkhijjaguNA teloke asaMkhejjaguNA aholoyatiriyaloe asaMkheaguNA aholoe saMkhiaguNA tiriyaloe saMkhiJjaguNA / khittANuvAeNaM saGghatthovA beiMdiyA pajatA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriyaloe saMkhijjaguNA // khicANuvANaM savatthovA teiMdiyA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhijjaguNA teloke asaMkhiJjaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoe saMkhijjaguNA tirithaloe saMkhijjaguNA / khittANuvAraNaM savatthovA teiMdiyA apajjasayA uloe uDalogatiriyaloe asaMkhijjaguNA teloke asaMkhijjaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijaguNA aholoe saMkhi For Parts Only ~307~ Page #309 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) -------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [86] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. 3 alpabahutvapade sutrAMka vikale. kSetrAnu. ndriyA0 [86] // 152 // dIpa anukrama [290] jaguNA tiriyaloe saMkhijaguNA / khittANuvAe savayovA teiMdiyA pajattayA uDDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhijaguNA teluke asaMkhijaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijaguNA aholoe saMkhijjaguNA tiriyaloe saMkhijjaguNA / khitANuvAerNa sabathovA cauriMdiyA jIvA uDaloe uDDaloyatiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoe saMkhijjaguNA tiriyalora sNkhijgunnaa| khicANuvAeNaM sabathovA cAuridiyA jIvA apajattayA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhijaguNA teluke asaMkhijaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriyaloe saMkhijaguNA / khittANuvAeNaM savatthovA cauridiyA jIvA paJjattayA uDaloe uDDaloyatiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA aholoyatiriyaloe asaMkhijaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriyaloe saMkhijaguNA (sU086) kSetrAnupAtena' kSetrAnusAreNa cintyamAnA dvIndriyAH sarvastokA Uloke, Urddhalokasyaikadeze teSAM saMbhavAt , tebhya Urddhalokatiryagloke prataradvayarUpe'saGkhyaguNAH, yato ye UrddhalokAttiryagloke tiryaglokAdUI loke vIndriya-1 tvena samutpattukAmAstadAyuranubhavanta IlikAgatyA samutpadyate ye ca dvIndriyA eva tiryaglokAdU loke UIlokAGkA tiryagloke dvIndriyatvenAnyatvena vA samutpatkAmAH kRtaprathamamAraNAntikasamudghAtAH ata eva dvIndriyAyuH pratisaMvedayamAnAH samudghAtayazAca dUrataravikSipsanijAtmapradezadaNDA ye ca prataradvayAdhyAsitakSetrasamAsInAste yathokta PAREnatantamanena ~308~ Page #310 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [25], --------------- mUlaM [86] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata 229098382 sUtrAMka [86] prataradvayasaMsparzinaHvahavazceti pUrvoktabhyo'sakhyeyaguNAH, tebhyastrailokye'soyaguNAH, yato dvIndriyANAM prAcuryeNotpattisthAnAnyadholoke tasmAcAtiprabhUtAni tiryagloke, tatra ye vIndriyA adholokAloke dvIndriyatvenAnyatvena vA samutpanukAmAH kRtaprathamamAraNAntikasamudghAtAH samudghAtavazAJcotpattidezaM yAvat vikSiptAtmapradezadaNDAste dvIndriyAyuH pratisaMvedayamAnAH ye co lokAdadholoke dvIndriyAH zeSakAyA vA yAvad dvIndriyatvena samutpadyamAnA dvIndriyAyuranubhavanti te trailokyasaMsparzinaH te ca bahava iti pUrvoktabhyo'satye yaguNAH, tebhyo'dholokatiryaglokaprataradvayarUpe'soyaguNAH, yato ye'dholokAttiryagloke tiryaglokAdvA'dholoke dvIndriyatvena samutpattukAmAstadAyuranubhavanta IlikAgatyA samutpadyante ye ca dvIndriyAstiryaglokAdadholoke dvIndriyatvena zeSakAyatvena botpitsavaH kRtaprathamamAraNAntikasamudghAtA dvIndriyAyuranubhavantaH samudghAtavazenottpattidezaM yAvad vikSiptAtmapradezadaNDAste yathoktaM prataradvayaM spRzanti prabhUtAzceti pUrvoktabhyo'soyaguNAH, tebhyo'dholoke soyaguNAH, tatrotpasisthAnAnAmatipracurANAM bhAvAt , tebhyo'pi tiryagloke soyaguNAH, atipracuratarANAM yonisthAnAnAM tatra bhAvAt, yadamaudhikaM dvIndriyasUtraM tathA paryAptAparyAptadvIndriyasUtraudhikatrIndriyaparyApsApAsaudhikacaturindriyaparyAptAparyAptasUtrANi bhAvanIyAni // sAmpratamaudhikapaJcendriyaviSayamalpabahutvamAhakhitANucAeNaM savatthovA paMciMdiyA teluke uDDaloyatiriyaloe saMkhijaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijaguNA uDaloe dIpa anukrama [290] / seete ~309~ Page #311 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) ------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [87] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA prata yAHmala-18 sUtrAMka [87]] ya0 vRttI. // 15 // sececeneseseeeeeeeer dIpa anukrama [291] saMkhijaguNA aholoe saMkhijjaguNA tiriyaloe asaMkhijaguNA | khittANuvAeNaM satvatthovA paMciMdiyA apanattayA teloke | 3 alpauDaloyatiriyaloe saMkhejaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijaguNA uDDaloe saMkhijaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriya bahutvapade loe asaMkhijaguNA / khittANuvAeNaM sabathovA paMciMdiyA pajattA uDaloe uDaloyatiriyaloe asaMkhijaguNA teluke kSetrAnu saMkhijaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijaguNA aholoe saMkhijjaguNA tiriyaloe asaMkhijaguNA (mU087) paJcendrikSetrAnupAtena cintyamAnAH paJcendriyAH sarvastokAkhailokye-trailokyasaMsparzinaH, yato ye'dholokArdvaloke | yAlpa. UlokAdvA'dholoke zeSakAyAH pazcendriyAyuranubhavanta IlikAgalyA samutpadyante ye ca paJcendriyA UrddhalokAdadho sUtra.87 loke adholokAdUrddhaloke zeSakAyatvena paJcendriyatvena votpitsavaH kRtamAraNAntikasamudghAtAH samupAtapazAco-11 tpattidezaM yAvat vikSiptAtmapradezadaNDAH paJcendriyAyuradyApyanubhavanti te trailokyasaMsparzinaH te cAlpe iti sarvastokAH, tebhya Urddhalokatiryagloke prataradvayarUpe asoyaguNAH, prabhUtatarANAmupapAtena samudghAtena vA yathoktaprataradvayasaMsparzasaMbhavAt , tebhyo'dholokatiryagloke saGkhyeyaguNAH, atiprabhUtatarANAmupapAtasamudghAtAbhyAmadholokatiryaglokasaJjaprataradvayasaMsparzabhAvAt, tebhya Urddhaloke samaveyaguNAH, vaimAnikAnAmavasthAnabhAvAt , tebhyo'dholoke // 153 // saGkhyeyaguNAH, vaimAnikadevebhyaH soyaguNAnAM nairayikANAM tatra bhAvAt , tebhyastiryagloke'saGkhyeyaguNAH, saMmUchimajalacarakhacarAdInAM vyantarajyotiSkANAM saMmUchimamanuSyANAM tatra bhAvAt / evaM paJcendriyAparyAptasUtramapi bhAva ~310 ~ Page #312 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], ------------ mUlaM [87] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [87]] dIpa anukrama [291] nIyaM / paJcendriyaparyAsasUtramidam-'khettANuvAeNaM' ityAdi, kSetrAnupAtena cinyamAnAH paJcendriyAH paryAptAH sarvastokA Uloke, prAyo vaimAnikAnAmeva tatra bhAvAt , tebhya UIlokatiryagloke prataradvayarUpe'saGkhyeyaguNAH, vivakSi-18 taprataradvayapratyAsannajyotiSkANAM tadadhyAsitakSetrAzritavyantaratiryakpaJcendriyANAM vaimAnikavyantarajyotiSkavidyAdhara-18 cAraNamunitiryakpazcendriyANAmu loke tiryagloke ca gamanAgamane kurvatAmadhikRtaprataradvayasaMsparzAt, tebhyatrailokye-| trailokyasaMsparzinaH soyaguNAH, kathamiti cet, ucyate, yato ye bhavanapatibhyantarajyotiSkavaimAnikAH vidyAdharA vA'dholokasthAH kRtavaikriyasamudghAtAstathAvidhaprayala vizeSAdUrvaloke vikSisAtmapradezadaNDAste trInapi lokAn spRzanti iti soyaguNAH, tebhyo'dholokatiryagloke prataradvayarUpe soyaguNAH, bahavo hi vyantarAH khasthAnapra-II syAsannatayA bhavanapatayastiryagloke Urddhaloke yA vyantarajyotiSkavaimAnikA devA adholaukikagrAmeSu samavasaraNAdau adholoke krIDAdinimittaM ca gamanAgamanakaraNataH tathA samudreSu kecittiryakpaJcendriyAH khasthAnapratyAsannatayA apare / tadadhyAsitakSetrAzritatayA yathoktaM prataradvayaM spRzanti tataH soyaguNAH, tebhyo'dholoke soyaguNAH, nairayikANAM bhavanapatInAM ca tatrAvasthAnAt, tebhyastiryagloke'saGkhyeyaguNAH, tirykpnycendriymnussyvyntrjyotisskaannaamvsthaanaat| tadevamuktaM paJcendriyANAmalpabahutvam , idAnImekendriyabhedAnAM pRthivIkAyikAdInAM paJcAnAmaudhikaparyAptAparyAsabhedena pratyekaM trINi trINyalpabahutvAnyAha Runciurary.orm ~311~ Page #313 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) llaa yy [87] anukrama [291] prajJApanAyA: mala ya0 vRsau. // 154 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [3]. uddezaka: [-], ------ dAraM [25], mUlaM [8] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH khitAnuvANaM savatthovA puDhavikAiyA uDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijjaguNA teloke asaMkhijjaguNA uDaloe asaMkhijjaguNA aholoe visesAhiyA / khittANuvAraNaM savatthovA puDhavikAiyA apajattayA uDaloyatiriyaloe aholopatiriyaloe bisesAhiyA tiriyaloe asaMkhijjaguNA teloke asaMkhijjaguNA uDDaloe asaMkhijjaguNA aholoe visesAhiyA / khittANuvAeNaM savatthovA puDhavikAiyA pajattayA uDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijjaguNA teluke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhiJjaguNA aholoe visesAhiyA || khicANuvAraNaM saGghatthovA AukAiyA uDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijjaguNA teluke asaMkhijjaguNA uDaloe asaMkhijjaguNA aholoe visesAhiyA / khittANuvAeNaM savatthovA AukAiyA apajjattayA uDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhiguNA uDalo asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA / khittANuvAeNaM savatthovA AukAiyA pajjatayA uDaloyatiriloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA || khicANuvAeNaM savatthovA teukAiyA ugaloyatiriyaloe aholoyati riyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhiJjaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijjaguNA aholoe visesAhiyA / khicANuvA saGghatyovA ukAiyA apajattayA uDaloyatiriyaloe aholoyaviriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhiJjaguNA uDaloe asaMkhijjaguNA aholoe visesAhiyA / khicANuvAeNaM savatthovA teunhAiyA pajjattayA uDalo Eucation Internationa For Parts Only ~312~ 1 alpa bahupade kSetrAnupA. pRthvyAdI nAmalpa. sUtraM. 88 // 154 // Page #314 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) -------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [25], ------------- mUlaM [88] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [88] dIpa yatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhejaguNA aholoe visesAhiyA // khicANuvAeNaM sabatthovA vAukAiyA apaJja tayA uDDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teluke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesaahiyaa| khitANuvAeNaM sabathovA bAukAiyA paJjattayA uDDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teluke asaMkhijaguNA uDDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA // khittANuvAeNaM savatthovA vaNassahakAiyA uDDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA / khitANuvAeNaM sabathorA vaNassaikAiyA apajjattayA uDDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teluke asaMkhijaguNA uGgaloe asaMkhijaguNA aholoe bisesAhiyA / khicANuvAeNaM sabathovA vaNassaikAiyA pajattayA uDDaloyatiriyaloe aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA teloke asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA (sU088) imAni paJcadazApi sUtrANi prAguktakendriyasUtravadbhAvanIyAni / sAmpratamaudhikatrasakAyAparyAptaparyAsatrasakAyasUtrANyAhakhittANuvAeNaM sabathovA tasakAiyA teloke uDDaloyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijaguNA uDa anukrama [292] ~313~ Page #315 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [25], -------------- mUlaM [89] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prjnyaapnaayaa| malayavRttI. sUtrAMka 3 alpabahutvapade kSetrAnupA. vasakAyikA0bandhakAdhalpa. [89] // 155 // dIpa anukrama [293] loe saMkhijaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriyaloe asaMkhijaguNA | khittANuvAeNaM satthovA tasakAiyA apajattayA teloke uddaloyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijjaguNA uhuloe saMkhijaguNA aholoe saMkhijjaguNA tiriyaloe asaMkhijaguNA / khicANuvAema sabathovA tasakAiyA pajatcayA teloke uDaloyatiriyaloe asaMkhijjaguNA aholoyatiriyaloe saMkhijaguNA uDaloe saMkhijjaguNA aholoe saMkhijaguNA tiriyaloe asaMkhijaguNA / / (mU089) imAni paJcendriyasUtrabad bhAvanIyAni / gataM kSetradvAram , idAnI bandhadvAraM vaktavyaM-bandhopalakSitaM dvAraM, tadAhaeesiNaM bhaMte ! jIvANaM Auyassa kammassa baMdhagANaM abaMdhagANaM paJjanANaM apaJjattANaM suttANa jAgarANaM samohayANaM asamohayANaM sAyAveyagANaM asAyAveyagANaM iMdiovauttANaM noiMdiovauttANaM sAgArovauttANaM aNAgArovauttANa ya kayare kayarehito apyA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA! sabathovA jIvA Auyassa kammassa baMdhagA 1 apaJjatayA saMkhejaguNA 2 suttA saMkhenaguNA 3 samohayA saMkhejaguNA 4 sAyAveyagA saMkhejaguNA 5 iMdiovauttA saMkhejaguNA 6 aNAgArokuttA saMkhejaguNA 7 sAgArovauttA saMkhejaguNA 8 noiMdiovauttA visesAhiyA 9 asAyAveyagA visesAhiyA 10 asamohayA visesAhiyA 11 jAgarA visesAhiyA 12 paJjattayA visesAhiyA 13 Auyassa kammassa abadhayA visesAhiyA 14 (mU090) // 155 // tRtIya-pade (26) "bandha" dvAram Arabdha: ~314 ~ Page #316 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [26], -------------- mUlaM [90] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [90] dIpa anukrama [294] ihAyuHkarmabandhakAvandhakAnAM paryAptAparyAptAnAM suptajAgratAM samavahatAsamavahatAnAM sAtavedakAsAtavedakAnAM | indriyopayuktanoindriyopayuktAnAM sAkAropayuktAnAkAropayuktAnAM samudAyenAlpabahutvaM vaktavyaM, tatra pratyeka tAvad brUmaH yena samudAyena sukhena tadavagamyate, tatra sarva stokAH AyuSo bandhakA avandhakAH saGkhyeyaguNAH, yato'-18 nubhUyamAnabhavAyuSi tribhAgAvazeSe pArabhavikamAyurjIvA babhanti tribhAgatribhAgAdyavazeSe vA tato dvau tribhAgAvabandhakAla ekatribhAgo bandhakAla iti bandhakebhyo'vandhakAH saGkhyeyaguNAH / tathA sarvastokA aparyAptakAH paryAptakAH saGghayeyaguNAH, etaca sUkSmajIvAnadhikRtya veditavyaM, sUkSmeSu hi bAyo vyAghAto na bhavati tatastadbhAvAd bahUnAM niSpattiH stokAnAmeva cAniSpattiH / tathA sarvastokAH suptAH, jAgarAH saGkhyeyaguNAH, etadapi sUkSmAnekendriyAna-1 adhikRtya yeditavyaM, yasmAdaparyAsAH suptA eva labhyante, paryApsA jAgarA api, [uktaM ca mUlaTIkAyA-"jamhA apa-18 jattA suttA lambhaMti, kei apajattagA jesiM saMkhijjA samayA atItA te ya thovA iyare'vi thovagA gheva sesA,ISI jAgarA pajattA te saMkhijaguNA" iti ] jAgarAH paryAptAstena sahayeyaguNA iti / tathA samavahatAH sarvastokAH, yata iha samavahatA mAraNAntikasamudghAtena parigRhyante, mAraNAntikazca samudghAto maraNakAle na zeSakAlaM, tatrApi na 8 sarveSAmiti sarvastokAH, tebhyo'samavahatA asalayeyaguNAH, jIvanakAlasyAtibahutyAt / tathA sarvastokAH sAtavedakAH, yata iha bahavaH sAdhAraNazarIrA alpe ca pratyekazarIriNaH, sAdhAraNazarIrAzca bahavo'sAtavedakAH khalpAH sAtavedinaH ~315~ Page #317 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [26], -------------- mUlaM [90] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAka [90] dIpa anukrama [294] pratyekazarIriNastu bhUyAMsaH sAtavedakAH stokA asAtavedinaH, tataH stokAH sAtavedakAH tebhyo'sAtavedakAH 3 alpayA: mala- saGkhyeyaguNAH / tathA sarvastokA indriyopayuktAH tebhyo noindriyopayuktAH saGkhyeyaguNAH, indriyopayogo hi pratyu bahutvapade yavRttI. tpannakAlaviSayaH tatastadupayogakAlasya stokatvAt pRcchAsamaye stokA avApyante, yadA tu tamevArthamindriyeNa dRSTvA AyurvevicArayatyoghasajJayA'pi tadA noindriyopayuktaH sa vyapadizyate tato noindriyopayogasyAtItAnAgatakAlaviSa ndhakAca lpa.sU.90 yatayA bahukAlatvAt saGkhyeyaguNA noindriyopayuktAH / tathA sarvastokA anAkAropayuktAH, anAkAropayogakAlasya sastokatvAt , sAkAropayuktAH saGkhyayaguNAH, anAkAropayogakAlAt sAkAropayogakAlasya saGkhyayaguNatvAt // idAnI samudAyagataM sUtroktamalpabahutvaM bhAvyate-sarvastokA jIvA AyuHkarmaNo bandhakAH, AyurvandhakAlasa prati|niyatatvAt , tebhyo'paryAptAH saGkhyeyaguNAH, yasmAdaparyAptA anubhUyamAnabhavatribhAgAdyavazeSAyuSaH pArabhavikamAyurSaanti tato dvI tribhAgAvabandhakAla eko bandhakAla iti bandhakAlAdavandhakAlaH saGkhyayaguNaH tena savayaguNA | evAparyAptA AyurvandhakebhyaH, tebhyo'paryApsebhya suptAH samaveyaguNAH, yasmAdaparyAseSu paryAseSu ca suptA labhyante, paryAsAzcApoMsebhyaH soyaguNA ityaparyAptebhyaH suptAH soyaguNAH, tebhyaH samavahatAH soyaguNAH, bahUnAM paryA-1 seSvaparyApteSu mAraNAntikasamudghAtena samavahatAnAM sadA labhyamAnatvAt , tebhyaH sAtavedakAH saJjayaguNAH, AyubandhakAparyAsasuseSvapi sAtavedakAnAM labhyamAnatvAt , tebhya indriyopayuktAH sadheyaguNAH, asAtavedakAnAmapi // 156 // ~316~ Page #318 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [26], --------------- mUlaM [90] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [90] dIpa anukrama [294] indriyopayogasya labhyamAnatvAt , tebhyo'nAkAropayogopayuktAH saGkhyeyaguNAH, indriyopayogeSu noindriyopayogeSu cAnAkAropayogasya labhyamAnatvAt , tebhyaH sAkAropayuktAH saJjayeyaguNAH, indriyopayogeSu noindriyopayogeSu ca sAkAropayogakAlasya bahutvAt , tebhyo noindriyopayogopayuktA vizeSAdhikAH, noindriyAnAkAropayuktAnAmapi tatra prakSepAt , atra vineyajanAnugrahArthamasabhAvasthApanayA nidarzanamucyate-iha sAmAnyataH kila sAkAropayuktA dvinavatyadhikaM zataM 192, te ca kila dvidhA-indriyasAkAropayuktA noindriyasAkAropayuktAca, tatrendriyasAkAropayuktAH kilAtIva stokA iti viMzatisaGkhyAH kalpyante, zeSaM dvisaptatyuttarazataM 172 noindriyasAkAropayuktAH,8 noindriyAnAkAropayuktAzca dvipaJcAzatkalpAH, tataH sAmAnyataH sAkAropayuktebhyaH indriyasAkAropayukteSu viMzatika-I lpeSvapanIteSu dvipaJcAzatkalpeSu anAkAropayukteSu teSu madhye prakSipteSu dve zate caturvizatyadhike bhavataH, tataH sAkAro-18 payuktebhyo noindriyopayuktA vizeSAdhikAH, tebhyo'sAtavedakA vizeSAdhikAH, indriyopayuktAnAmapyasAtavedakatvAt , tebhyo'samavahatA vizeSAdhikAH, sAtavedakAnAmapyasamavahatatvabhAvAta, tebhyo jAgarA vizeSAdhikAH, sama-18 vahatAnAmapi keSAMcijAgaratvAt, tebhyaH paryAptAH vizeSAdhikAH, suptAnAmapi kepAzcitparyAptatvAt , suptA hi paryApsA api bhavanti jAgarAstu paryApsA eveti niyamaH, tebhyo'pi paryAptebhyaH AyuHkarmabandhakAH vizeSAdhikAH, aparyAptAnAmapyAyuHkarmabandhakatvabhAvAt, idamevAlpabahutvaM vineyajanAnugrahAya sthApanArAzibhirupadazyate-iha dve ~317~ Page #319 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [26], --------------- mUlaM [90] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata yAH malayavRttI. sutrAMka [90] // 157 // dIpa anukrama [294] paDI uparyadhobhAvena nyasyete, tatroparitanyA patrAvAyuHkarmabandhakA aparyAsAH suptAH samavahatAH sAtavedakA indri-18 yopayuktAH anAkAropayuktAH krameNa sthApyante, tasyA adhastanyAM pakI teSAmeva padAnAmadhastAt yathAsaGgyamAyura- bahutvapade bandhakAH paryAptA jAgarA asamabahatA asAtavedakA noindriyopayuktAH sAkAropayuktAH / sthApanA ceyaM AyubeAyurvandhakAH 1 aparyAptAH 2 suptAH 4 samavahatAH ndhakAdya8 sAtavedakAH 16 indriyopayuktAH 32 anAkAropayuktAH 60 AyurabandhakAH 255 paryAptAH 254 jAgarAH 252 asamavahatAH 248 asAtavedakAH 240 noindriyopayuktAH 224 sAkAropayuktAH 192 lpasU90 anoparitamyAM paDI sarvANyapi padAni saJjayeyaguNAni, AyuHpadaM sarveSAmAdyamiti tatparimANasaGgyAyAmekaH sthApyate, |tataH zeSapadAni kila jaghanyena saGkhyeyena saGgyeyaguNAnIti dviguNadviguNAGkaH teSu sthApyate, tadyathA-dvau catvAraH aSTau | SoDaza dvAtriMzat catuSpaSTiH, sarvo'pi jIvarAziranantAnantakharUpo'pyasatkalpanayA SaTpaJcAzadadhikazatadvayaparimANaH | parikalpyate, tato'smAd rAzerAyurvandhakAdigatAH saGkhyAH zodhayitvA yadyat zeSamavatiSThati tattadAyuravandhakAdInAM parimANaM sthApayitavyaM, tadyathA-AyurabandhakAdipade ve zate paJcapaJcAzadadhike, zeSeSu yathoktakramaM dve zate catuHpaJcA- // 157 // zadadhike dve zate dvipaJcAzadadhike dve zate aSTAcatvAriMzadadhike dve zate catvAriMzadadhike dve zate caturviMzatyadhika dvinavatyadhikaM zataM, evaM ca satyuparitanapakligatAnyanAkAropayuktaparyantAni padAni soyaguNAni dviguNadviguNA HTurmurary.org ~318~ Page #320 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [26], --------------- mUlaM [90] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [90] rasesed dIpa anukrama [294] dhikatvAt , tataH paraM sAkAropayuktapadamapi soyaguNaM triguNatvAt , zeSANi tu noindriyopayuktAdIni pratilomaM vizeSAdhikAni, dviguNatvasyApi kacidabhAvAt // tadevaM gataM bandhadvAram , idAnIM pudgaladvAramAhakhittANuvAeNaM sabathovA puggalA teloke uddaloyatiriyaloe arNataguNA aholoyatiriyaloe visesAhiyA tiriyaloe asaMkhijaguNA uDaloe asaMkhijaguNA aholoe visesAhiyA / disANuvAeNaM sabathovA puggalA uDadisAe aholoe visesAhiyA uttarapuracchimeNaM dAhiNapaJcasthimeNa ya dovi tullA asaMkhijaguNA dAhiNapuracchimeNa uttarapaJcatthimeNa ya dovi visesAhiyA puracchimeNaM asaMkhijaguNA paJcasthimeNaM visesAhiyA dAhiNeNaM visesAhiyA uttareNaM visesAhiyA / / khittANuvAeNaM sabathovAI davAI teloke uDaloyatiriyaloe aNaMtaguNAI aholoyatiriyaloe visesAhiyAI uhaloe asaMkhijaguNAI aholoe arNataguNAI tiriyaloe saMkhijaguNAI // disANuvAeNaM sabathovAI dabAI ahodisAe uhRdisAe arNataguNAI uttarapuracchimeNaM dAhiNapaJcatthimeNa ya dovi tullAI asaMkhijaguNAI dAhiNapuracchimeNaM uttarapacatthimeNa ya doSi tulAI visesAhiyAI puracchimeNaM asaMkhijaguNAI paJcasthimeNaM visesAhiyAI dAhiNeNaM visesAhiyAI uttareNaM visesAhiyAI (mU091) idamalpabahutvaM pudgalAnAM dravyArthatvamaGgIkRtya vyAkhyeyaM, tathAsampradAyAt, tatra kSetrAnupAtena' kSetrAnusAreNa cintyamAnAH pudgalAbailokye-trailokyasaMsparzinaH sarvastokAH, sarvastokAni trailokyavyApIni pugaladravyANIti Cameroeseiseserceleratoerce seocoea za jaundinrary.orm tRtIya-pade (27) "pudgala, dizA-Adi" dvAram Arabdha: ~ 319~ Page #321 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) -------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [91] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. face satrAka [91] // 158 // dIpa anukrama [295] bhAvaH, yasmAt mahAskandhA eva trailokyacyApinaH te cAlpA iti, tebhya Urddhalokatiryagloke'nantaguNAH, yatasti- | 3 alpayaMglokasya yatsarvoparitanamekaprAdezikaM prataraM yaco lokasya sarvAdhastanamekaprAdezikaM prataramete dve api pratare Urddha- vahutvapade lokatiyegloka ucyate te cAnantAH sajJayeyaprAdezikAH anantA asahayeyaprAdezikAH anantA anantaprAdezikAH kSetradiskandhAH spRzantIti dravyArthatayA'nantaguNAH, tebhyo'dholokatiryagloke prAguktaprakAreNa prataradvayarUpe vizeSAdhikAH, gbhyAM puna |kSetrasyA''yAmaviSkambhAbhyAM manAga vizeSAdhikatvAt , tebhyastiryagloke'saGkhyeyaguNAH, kSetrasthAsaGkhyeyaguNatvAt, te ladravyAbhyaUrddhaloke'saGkhyeyaguNAH, yatastiryaglokakSetrAdUrddhalokakSetramasaGkhyeyaguNamiti, tebhyo'dholoke vizeSAdhikAH, Urddha lpa.sU.91 lokAdadholokasya vizeSAdhikatvAta. dezonasaptarajapramANo baIlokaH samadhikasaptarajapramANastvadholokaH // samprati diganupAtenAlpabahutvamAha-'diganupAtena diganusAreNa cintyamAnAH pudgalAH sarvastokAH Urddhadizi, iha ratnaprabhA-1 samabhUtalamerumadhye'STaprAdeziko rucakastasmAdvinirgatA catuHpradezA Udira yAvalokAntastatastatra sarvastokAH pudgalAH, tebhyo'dhodizi vizeSAdhikAH, adhodigapi rucakAdeva prabhavati catuSpradezA yAvallokAntastatastasyA vizeSAdhikatvAt tatra pudgalA vizeSAdhikAH, tebhya uttarapUrvasyA dakSiNapazcimAyAM ca pratyekamasalayeyaguNAH, khasthAne tu pr-1||15|| sparaM tulyAH, yataste dve api dizau rucakAdvinirgate muktAvalisaMsthite tiryaglokAntamadholokAntamU lokAntaM paryavasite, tena kSetrasthAsaGkhyeyaguNatvAttatra pudgalA asaGkhyeyaguNAH, kSetraM tu svasthAne samamiti mudgalA api svasthAne 4 ~320~ Page #322 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) -------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [91] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata satrAka [91] sestaelaeraesesereectrsesenes dIpa anukrama [295] tulyAH, tebhyo'pi dakSiNapUrvasyAmuttarapazcimAyA ca pratyekaM vizeSAdhikAH, svasthAne tu parasparaM tulyAH, kathaM vize-19 pAdhikA iti cat ?, ucyate, iha saumanasagandhamAdaneSu sapta sapta kaTAni vidyutprabhamAlyavatoneva nava, teSu ca kUTepu dhUmikA avazyAyAdisUkSmapudgalAH prabhUtAH saMbhavanti tato vizeSAdhikAH, khasthAne tu kSetrasya parvatAdeva samA-1| natvAt tulyAH, tebhyaH pUrvasyAM dizi asAveyaguNAH, kSetrasyAsaLayeyagaNatvAta. tebhyaH pazcimAyA~ vishessaadhikaaH| adholaukikagrAmeSu zupirabhAvato bahUnAM pudgalAnAmavasthAnabhAvAta. dakSiNena vizeSAdhikAH, bahubhuvana pirabhAvAt, tebhya uttarasyAM dizi vizeSAdhikAH, yata uttarasyAmAyAmaviSkambhAbhyAM samaveyayojanakoTIkoTIpramANaM mAnarsa sarastatra ye jalacarAH panakasevAlAdayazca sattvAste ativahava iti teSAM ye taijasakArmaNapudgalAste'dhikAH prApyante iti pUrvoktabhyo vizeSAdhikAH // tadevaM pudgalaviSayamalpavahutvamuktama , idAnI sAmAnyato dragyaviSayaM kSetrAnupAtenAha-11 kSetrAnupAtena cintyamAnAni dravyANi sarvastokAni trailokye trailokyasaMsparzAni, yato dharmAstikAyAdhammAstikAyAkAzAstikAyadravyANi pudgalAstikAyasya mahAskandhA jIvAstikAyasya mAraNAntikasamudghAtenAtIya samayahatA jIvAH trailokyavyApinaH te cAlpe iti sarvastokAni, tebhya Urddhalokatiryagloke-prAguktakharUpaprataradvayAtma| ke'nantaguNAni, anantaiH pudgaladravyairanantairjIvadravyastasya saMsparzAt , tebhyo'dholokatiryagloke vizeSAdhikAni, UrddhalokatiryaglokAdadholokatiryaglokasya manAg vizeSAdhikatvAt , tebhya Urddhaloke'soyaguNAni, kSetrasthAsayayaguNa ~321~ Page #323 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) -------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [27], ------------- mUlaM [11] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata majJApanA- yA:mala-1 yavRttI. satrAka [91] // 159 // dIpa anukrama [295] tvAt , tebhyo'dholoke'nantaguNAni, kathamiti cet ?, ucyate, ihAdholaukikagrAmeSu kAlo'sti, tasya ca kAlasya | 3 alpatattatparamANusaGkhyAsave yAnantaprAdezikadravyakSetrakAlabhAvaparyAyasambandhavazAt pratiparamANvAdidravyamanantatA tato bahutvapade bhavantyadholoke'nantaguNAni, tebhyastiryagloke saGgyeyaguNAni, adholaukikagrAmapramANAnAM khaNDAnAM manuSyaloke / kSetradikAladravyAdhArabhUte saGkhayeyAnAmavApyamAnatvAt // samprati diganupAtena sAmAnyato dravyANAmalpabahutvamAha-'diga-18 nupAtena' diganusAreNa cintyamAnAni sAmAnyato dravyANi sarvastokAnyadhodizi-prAgvyAvarNitakharUpAyAM, tebhya UI-181 ladravyAdizyanantaguNAni, kiM kAraNamiti cet ?, ucyate, ihorddhaloke meroH paJcayojanazatikaM sphaTikamayaM kANDaM, tatra candrAdityaprabhA'nupravezAt dravyANAM kSaNAdikAlapratibhAgo'sti, kAlasya ca prAguktanItyA pratiparamANvAdidravyamA-18 nantyAt tebhyo'nantaguNAni, tebhya uttarapUrvasvAmIzAnyAM dakSiNapazcimAyAM naiRtakoNe ityarthaH asaGkhyeyaguNAni, kSetrasthAsaGkhyeya guNatvAt , khasthAne tu dvayAnyapi parasparaM tulyAni, samAnakSetratvAt , tebhyo dakSiNapUrvasyAm-AmeyyAmuttarapazcimAyAM-vAyavyakoNe iti bhAvaH vizeSAdhikAni, vidyutprabhamAlyavatkUTAzritAnAM dhUmikA'vazyAyAdizlakSNapudgaladravyANAM bahUnAM saMbhavAt , tebhyaH pUrvasyAM dizyasaGkhyeyaguNAni, kSetrasthAsaGkhyayaguNatvAt , tebhyaH pshci-18||159|| mAyAM vizeSAdhikAni, adholaukikayAmeSu zuSirabhAvato bahUnAM pudgaladravyANAmavasthAnasaMbhavAta, tato dakSiNasyAM / dizi vizeSAdhikAni, bahubhuvanazuSirabhAvAt , tata uttarasyAM vizeSAdhikAni, tatra mAnasasarasi jIvadravyANAM sadA Deceae ~322~ Page #324 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [1] dIpa anukrama [295] Jin Eucator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [3]. uddezaka: [-], ------ dAraM [27], mUlaM [91] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ***99090923 zritAnAM taijasa kArmaNapudgalaskandhadravyANAM ca bhUyasAM bhAvAt // samprati paramANupudgalAnAM soyapradezAnAmasaGkhyeyapradezAnAmanantapradezAnAM parasparamalpabahutvamAha eesi NaM bhaMte! paramANuSoggalANaM saMkhejjapaesiyANaM asaMkheapaesiyANaM aNatapaesiyANa ya khaMdhANaM dabaTTayAe paesayAe dabapaesa yAe kare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA 1, goyamA ! savatthovA aNatapaesiyA khaMdhA davadvayAe paramANupoggalA dabaTTayAe anaMtaguNA saMkhejapaesiyA khaMdhA dabaTTayAe saMkheaguNA asaMkhapaesiyA khaMdhA davAe asaMkhejaguNA parasahayAe sabatthovA aNatapaesiyA saMdhA paesaiyAe paramANupoggalA apaesaTTayAe anaMtaguNA saMkhejjapaesiyA khaMdhA paesa TTayAe saMkhejjaguNA asaMkhapaesiyA khaMdhA parasahayAe asaMkhejaguNA davadvaparegate savatthovA anaMtapaesiyA khaMdhA daTTayAe te cetra paesaTTayAe anaMtaguNA paramANupomgalA dabaDhapaesa yAe anaMtaguNA saMkheapaesiyA khaMdhA dabaTTayAe saMkhejaguNA te caiva paesaTTyAe saMkhejjaguNA asaMkhapaesiyA khaMdhA davayAe asaMkhejaguNA te caiva parasaTTayAe asaMkhejaguNA // eesiNaM bhaMte! egapaesogADhANaM saMkhejjaparasogADhANaM asaMapaesogADhANa ya poggalANaM davahayAe paesaiyAe daDapaesaiyAe kamare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA vA ?, goyamA ! savatthovA egapaesogADhA pomgalA dabaTTayAe saMkhejapaesogADhA poggalA dabaTTayAe saMkhejjaguNA asaMkhejapaesogADhA poggalA davaTTayAe asaMkhejjaguNA paesaiyAe savatthovA egapaesogADhA pomgalA For Parts Only ~ 323~ statatatata andrary org Page #325 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) -------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [92] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAMka prajJApanAyA: malayavRttI. // 10 // 9939790 apers 3 alpabahutvapade dravyakSetrakAlabhAvAlpa.sU. [92] paesaTThayAe saMkhijapaesogADhA poggalA paesaTTayAe saMkhijaguNA asaMkhijapaesogADhA puggalA paesahayAe asaMkhejaguNA dabahapaesaTTayAe savathovA egapaesogADhA puggalA dabaTThapaesaDhayAe saMkhijapaesogADhA puggalA dabaTTayAe saMkhijaguNA te ceva paesadvayAe saMkhijaguNA asaMkhijapaesogADhA puggalA dabaTTayAe asaMkhijaguNA te ceva paesaTTayAe asaM khijaguNA / eesi Ne bhante! egasamayaThiyANaM asaMkhijasamayaThiiyANaM pugmalANaM dabayAe paesaTTayAe dabaDhapaesaTTayAe kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA ! savatthovA egasamayaThiiyA puggalA dabaTThayAe saMkhijasamayaThijhyA puggalA dabaTThayAe saMkhijaguNA asaMkhijasamayaThiiyA puggalA dabaTTayAe asaMkhijaguNA paesahayAe sabathovA egasamayaThiyA puggalA paesaTTayAe saMkhijasamayaThiDyA puggalA paesahayAe saMkhejaguNA asaMkhijasamayaThiiyA puggalA paesaTTayAe asaMkhejaguNA dabaTTapaesaTTayAe savvatthovA egasamayaThiiyA puggalA dabahapaesaTTayAe saMkhijasamayaThiyA puggalA dabaTThayAe saMkhijaguNA te ceva paesadvayAe saMkhijaguNA asaMkhijasamayaThijhyA puggalA dabaTTayAe asaMkhijaguNA te ceva paesadvayAe asaMkhijaguNA / eesi NaM bhaMte egaguNakAlagANaM saMkhijaguNakAlagANaM asaMkhijaguNakAlagANaM arNataguNakAlagANa ya puggalANaM dabaTTayAe paesaTTayAe davaTThapaesaTTayAe ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, goyamA ! jahA puggalA tahA bhANiyahA, evaM saMkhijaguNakAlagANavi, evaM sesAvi vaNNA maMdhA rasA phAsA bhANiyabA, phAsANaM kakkhaDamauyagurupalahuyANaM jahA egapaesogADhANaM bhaNiyaM tahA bhANiyA / avasesA phAsA jahA banA tahA bhANiyabA // dAraM (sU092) dIpa anukrama [296] TAyaTa // 16 // ~324 ~ Page #326 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [92] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [92] dIpa anukrama [296] 'eesiNaM bhaMte ! paramANupoggalANaM saMkhejapaesiyANaM' ityAdi pAThasiddha, navaramatrAlpabahutvabhAvanAyAM sarvatra tathAkhAbhAvyaM kAraNaM vAcyaM / sampratyeteSAmeva kSetraprAdhAnyenAlpabahutvamAha-iha kSetrAdhikArataH kSetrasya prAdhAnyAta paramANukAdhanantANukaskandhA api vivakSitakapradezAvagADhA AdhArAdheyayorabhedopacArAdekadravyatvena vyavAhiyante. te itthaMbhUtA ekapradezAvagADhAH pudgalAH-pudgaladravyANi sarvastokAni, lokAkAzapradezapramANAnItyarthaH, na hi sa kazcide-II |vaMbhUta AkAzapradezo'sti ya ekapradezAvagAhanapariNAmapariNatAnAM paramANvAdInAmavakAzadAnapariNAmena pariNato nA vartate iti, tebhyaH saJjayeyapradezAvagADhAH pudgalA dravyArthatayA samaveyaguNAH, kathamiti cet ?, ucyate, ihApi kSetrasya prAdhAnyAt yaNukAdyanantANukaskandhA dvipradezAvagADhA ekadravyatvena vivakSyante, tAni ca tathAbhUtAni pudgaladravyANi pUrvoktebhyaH savadheyaguNAni, tathAhi-sarvalokapradezAtattvato'satyeyA api asatkalpanayA daza parikalpyante, teca pratyekacintAyAM darzaveti daza ekapradezAvagADhAni pudgaladravyANi labdhAni, teSveva ca dazasu pradezeSu anyagrahaNAnyamokSaNadvAreNa bahavo dvikasaMyogA labhyante iti bhavantyekapradezAvagADhebhyo dvipradezAvagADhAni pudgaladravyANi saGkhyeyaguNAni evaM tebhyo'pi tripradezAvagADhAni evamuttarottaraM yAvadutkRSTasaGkhayeyapradezAvagADhAni, tataH sthitametat-ekapradezAvagADhebhyaH saGkhayeyapradezAvagADhAH pudgalAH dravyArthatayA saGkhyeyaguNA iti, evaM tebhyo'sngkhyeyprdeshaavgaaddhaaH| pudgalA dravyArthatayA asaGkhyeyaguNAH, asaGkhyAtasthAsaGkhyAtabhedabhinnatvAt , dravyArthatAsUtraM pradezArthatAsUtraM dravyaparyAyA 202229032953 ~325~ Page #327 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) ------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [92] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sutrAMka [92] dIpa anukrama [296] prajJApanA- tAsUtraM ca sugamatvAt svayaM bhAvanIyaM, kAlabhASasUtrANyapi sugamatvAt vayaM bhAvayitavyAni, navaraM jahA para jahAalpayAH mala-1 poggalA tahA bhANiyabA' iti yathA prAka sAmAnyataH pudgalA uktAstathA ekaguNakAlakAdayo'pi vaktavyAH, te bahutvapade yavRttI. caivam-yataH 'savatthovA aNaMtapaesiA khaMdhA egaguNakAlagA, paramANupuggalA dabaTTayAe egaguNakAlagA aNaMta- drvykssetr||16|| guNA, saMkhijapaesiyA khaMdhA egaguNakAlagA saMkhijaguNA, asaMkhijapaesiA khaMdhA egaguNakAlagA asaMkhija-8 kAlabhAguNA / paesaThThayAe sabathovA aNaMtapaesiA khaMdhA egaguNakAlagA, paramANupuggalA egaguNakAlagA arNataguNAvAlpa.sU. ityAdi' evaM soyaguNakAlakAnAmasahayaguNakAlakAnAmanantaguNakAlakAnAmapi cAya, evaM zeSavarNagandharasA api vaktavyAH, karkazamRdugurulaghavaH sparzI yathA ekapradezAdyavagADhA bhaNitAsathA vaktavyAH, te caivam-'sabathovA egapaesogADhA egaguNakakkhaDaphAsA dabaTTayAe, saMkhijapaesogADhA egaguNakakkhaDaphAsA poggalA dabaTTayAe |saMkhijaguNA, asaMkhijapaesogADhA egaguNakakkhaDaphAsA davaTThayAe asaMkhijaguNA' ityAdi, evaM sakyeyaguNakarkazasparzA asakveyaguNakarkazasparzA anantaguNakarkazasparzA vAcyAH, evaM mRdugurulaghavaH, avazeSAzcatvAraH zItAdayaH spazoM yathA varNAdaya uktAstathA vaktavyAH, tatra pATho'pyuktAnusAreNa khayaM bhAvanIyaH / gataM pudgaladvAram , idAnIM // 16 // | mahAdaNDaka vivakSurgurumApRcchati ahaM bhaMte ! sabajIvappabahuM mahAdaNDayaM vanassAmi-savvatthovA gambhavatiyA maNussA 1 maNussIo saMkhijaguNAo 2 Seat.ceseseksee ~ 326~ Page #328 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], -- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], ------- mUla [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: - prata sUtrAMka [93] dIpa anukrama [297] FeeeeeeoTaTaTaTa bAyarateukAiA pajattayA asaMkhijaguNA 3 aNuttarovavAiyA devA asaMkhijaguNA 4 uparimagevijagA devA saMkhijaguNA 5 majjhimagebijagA devA saMkhijaguNA 6 hihimagevijagA devA saMkhijaguNA 7 azue kappe devA saMkhijaguNA 8 AraNe kappe devA saMkhijaguNA 9 pANae kappe devA saMkhijaguNA 10 ANae kappe devA saMkhijaguNA 11 ahe sattamAe puDhavIe neraiyA asaMkhijaguNA 12 chaTThIe tamAe puDhavIe neraiyA asaMkhijaguNA 13 sahassAre kappe devA asaMkhijaguNA 14 mahAsuke kappe devA asaMkhijaguNA 15 paMcamAe dhUmappabhAe puDhavIe neraiA asaMkhijaguNA 16 laMtae kappae devA asaMkhijaguNA 17 cautthIe paMkappabhAe puDhavIe neradA asakhijaguNA 18 bhaloe kappe devA asaMkhijaguNA 19 tacAe vAluyappabhAe puDhavIe neraiA asaMkhijaguNA 20 mAhide kappe devA asaMkhijaguNA 21 saNakumAre kappe devA asaMkhijaguNA 22 doccAe sakarappabhAe puDhavIe nerajhyA asaMkhijaguNA 23 samucchimA maNussA asaMkhijaguNA 24 IsANe kappe devA asaMkhijaguNA 25 IsANe kappe devIo saMkhijaguNAo 26 sohamme kappe devA saMkhijaguNA 27 sohamme kappe devIo saMkhejaguNAo 28 bhavaNavAsI devA asaMkhejaguNA 29 bhavaNavAsiNIo devIo saMsejaguNAo 30 imIse rayaNappabhAe puDhavIe neraiA asaMkhijaguNA 31 khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyA purisA asaMkhijaguNA 32 khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiNIo saMkhijaguNAo33 thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiA purisA saMkhijaguNA 34 thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiNIo saMkhijaguNAo 35jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiA purisA saMkhijaguNA 36 jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiNIo saMkhiaguNAo 37 vANamaMtarA devA saMkhijaguNA 38 vANamaMtarIo devIo saMkhijaguNAo 39 ~327~ Page #329 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [27], --------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA: malayavRttI 3alpabahatvapade mahAdaNDakAsU.93 satrAka [93] // 16 // dIpa anukrama [297] Recenese joisiyA devA saMkhijaguNA 40 joisiNIo devIo saMkhijaguNAo 41 khayarapaMciMdiyatirikkhajoNiA napuMsagA saMkhijaguNA 42 thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiA napuMsagA saMkhijaguNA 43 jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiA napuMsagA saMkhijaguNA 44 cauriMdiyA pajattayA saMkhijaguNA 45 paMciMdiyA pajattayA visesAhiyA 46 beiMdiyA paJjattayA visesAhiyA 47 teiMdiyA paJjattayA visesAhiyA 48 paMciMdiyA apajattayA asaMkhejaguNA 49 cauriMdiyA apaJjacayA visesAhiyA 50 teiMdiyA apajattayA visesAhiyA 51 beiMdiyA apaJjattayA visesAhiyA 52 patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA pajattayA asaMkhijaguNA 53 vAyaranigoyA panjattayA asaMkhijaguNA 54 vAyarapuDhavIkAjhyA pajattagA asaMkhijaguNA 55 bAyaraAukAiyA paJjattayA asaMkhijaguNA 56 vAyaravAukAiyA pajacagA asaMkhijaguNA 57 vAyarateukAiyA apajattagA asaMkhijaguNA 58 patteyasarIrabAyaravaNassaikAiyA apajattagA asaMkhijaguNA 59 vAyaranigoyA apajattayA asaMkhijaguNA 60 vAyarapuDhavIkAiyA apajacayA asaMkhijaguNA 61 vAyaraAukAiyA apajattayA asaMkhijaguNA 62 vAyaravAukAiyA apajattayA asaMkhijaguNA 63 suhumateukAiyA apajattayA asaMkhijaguNA 64 suhumapuDhavIkAiyA apaJjattayA / visesAhiyA 65 suhumAukAiyA apajattayA visesAhiA 66 suhumavAukAiyA apajattayA visesAhiA 67 suhumateukAiyA pajattayA saMkhijaguNA 68 muhumapuDhavIkAiyA pajjattayA visesAhiA 69 muhumaAukAiyA pajjattayA visesAhiA 70 suhumavAukAiyA pajattayA bisesAhiA 71 suhumanigoyA apajjattayA asaMkhijaguNA 72 suhumanigoyA pajjattayA saMkhijaguNA 73 abhavasiddhiA aNataguNA 74 parivaDiyasammadihi arNataguNA 75 siddhA aNaMtaguNA 76 // 16 // ~328~ Page #330 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) -------- uddezaka: [-], ---------------- dAraM [27], --------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [93] dIpa anukrama [297] pAyaravaNassaikAiyA pajjatagA aNaMtaguNA 77 vAyarapajacA visesAhiA 78 bAyaravaNassaikAiyA apajjatagA asakhijaguNA 79 vAyaraapajjatagA visesAhiA 80 bAyarA visesAhiA 81 suhumavaNassaikAiyA apajattayA asakhijaguNA 82 suhumaapajattayA visesAhiyA 83 suhumavaNassaikAiyA pajjattayA saMkhijaguNA 84 suhumapajjattayA visesAhiA 85 muhumA bisesAhiyA 86 bhavasiddhiyA visesAhiyA 87 nigoyajIvA visesAhiyA 88 vaNassaijIvA visesAhiA 89 egidiyA visesAhiyA 90tirikkhajogiyA bisesAhiyA 91 miLAdihI visesAhiA 92 avirayA visesAhiyA 93 sakasAI visesAhiA 94 chaumatthA visesAhiA 95 sajogI visesAhiA 96 saMsAratthA visasAhiA 97 sabajIvA visesAhiA 98 // (sU0 93 ) // panavaNAe bhagavaIe bahuvattatyaparya samattaM / taiyaM payaM samattaM / atha bhadanta ! sarvajIvAlpabahutvaM-sarvajIvAlpabadutvavaktavyatAtmakaM mahAdaNDakaM varta(Na)yiSyAmi-racayiSyAmIti tAtparyoH , anena etad jJApayati-tIrthakarAnujJAmAtrasApekSa eva bhagavAn gaNadharaH sUtraracanAM prati pravartate na punaH zrutAbhyAsapuraHsaramiti, yadvA etad jJApayati-kuzale'pi karmaNi vineyena gurumanApRcchaya ca na pravartitavyaM, kiMtu tadanujJApuraHsaraM, anyathA vineyatvAyogAt, vineyasya hi lakSaNamidam-'guroniveditAtmA yo, gurubhAvAnuvartakaH / muktyartha ceSTate nityaM, sa vineyaH prkiirtitH||1||"gururpi yaH pracchanIyaH sa evaMrUpa-"dharmajJo dharmakartA ca, sadA dharmapravartakaH / sattvebhyo dharmazAstrArthadezako gururucyate // 1 // " iti, mahAdaNDaka vartayiSyAmi SecseeraTAyara ~ 329~ Page #331 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ---. --.-- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [13] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA prata 3 bahuvakavyatApade mahAdaNDakA yAH malayavRttI. // 16 // sutrAMka [93] reaecseenetwenese dIpa anukrama [297] ityuktaM tataH pratijJAtameva nirvAhayati-'savatthovA gambhavakaMtiyA maNussA' ityAdi, sarvastokA garbhavyutkrAntika- manuSyAH, saGgyeyakoTIkoTIpramANatvAt 1, tebhyo mAnuSyo-manujatriyaH soyaguNAH, saptaviMzatiguNatvAt, uktaM ca-"sattAvIsaguNA puNa maNuyANaM tadahiA ceva" 2, tAbhyo bAdaratejaHkAyikA paryApsA asaMkhyeyaguNAH, katipayavarganyUnAbalikAdhanasamayapramANatvAt 3, tebhyo'nuttaropapAtino deSA asaMkhyeyaguNAH, kSetrapalyopamAsaMkhyeyabhAgavartinabhaHpradezarAzipramANatvAt 4, tebhya uparitanauveyakatrikadevAH saMkhyeyaguNAH, vRhattarapalyopamAsaMkhyeyabhAgavartinabhaHpradezarAzipramANatvAt , etadapi kathamavaseyaM iti cet, ucyate, vimAnaSAhulyAt, tathAhi-anuttaradeSAnA paJca vimAnAni vimAnazataM tUparitanabeyakatrike prativimAnaM cAsoyA devAH yathA yathA cAdho'dhovartIni vimAnAni tathA tathA devA api prAcuryeNa lamyante tato'vasIyate-anuttaropapAtikadevebhyo bRhattarakSetrapalyopamAsakveyabhAgavA. kAzapradezarAzipramANA uparitanaSeyakatrikadevAH (saMkhyeyaguNAH)5, evamuttaratrApi bhAvanA kAryA yAvadAnatakalpaH, tebhyo'pyuparitanadeyakatrikadevebhyo madhyamaveyakatrikadevAH saGgyeyaguNAH 6 tebhyo'pyadhastanauveyakatrikadevAH soyaguNAH 7 tebhyo'pyacyutakalpadevAH samaveyaguNAH 8 tebhyo'pyAraNakalpadevA soyaguNAH 9, yadyapyAraNAcyutakalpI samaNiko samavimAnasaGkhyAko ca tathA'pi kRSNapAkSikAstathAkhAbhAbyAt prAcuryeNa dakSiNasyAM dizi samutpayante nottarasyAM yahayazca kRSNapAkSikAH stokAH zuklapAkSikAH tato'cyutakalpadevApekSayA AraNakalpadevAH // 11 // sTa ~330~ Page #332 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [93] rahadaesereersea dIpa anukrama [297] soyaguNAH, tebhyo'pi prANatakalpadevAH saGkhyeyaguNAH 10 tebhyo'pyAnatakalpadevAH satyeyaguNAH, bhAvanA AraNakalpavatkartavyA 11, tebhyo'dhaHsaptamanarakapRthivyAM nairayikA asatyaguNAH, zreNyasayabhAgagatanabhaHpradezarAzipramANatvAt 12, tebhyaH SaSThapRthivyAM nairayikA asakyeyaguNAH, etaca prAgeva diganupAtena nairayikAlpabadutvacintAyAM bhAvitaM 13 tebhyo'pi sahasrArakalpadevA asAyeyaguNAH, SaSThapRthivInarayikaparimANahetuzreNyasoyamAgApekSayA sahasrArakalpadevaparimANahetoH zreNyasazveyabhAgasya asaJjayaguNatvAt 14 tebhyo mahAzukre kalpe devA asoyaguNAH, vimAnavAhulyAt SaT sahasrANi vimAnAnAM sahasrAre kalpe catvAriMzatsahasrANi mahAcakre, anyaccAdho'dhovimAnavAsino devA bahubahutarAH stokAH stokatarAzvoparitanoparitanavimAnavAsinaH tat sahasrAradevebhyo mahAzukrakalpadevA asanyaguNAH 15 tebhyo'pi paJcamadhUmaprabhAbhidhAnanarakapRthivyAM nairayikA asatyeyaguNAH, bRhattamazreNyasaameyabhAgavartinabhaHpradezarAzipramANatvAt 16 tebhyo'pi lAntakakalpe devA asaGkhyeyaguNAH, atibRhattamazreNyasaveyabhAgagatanabhaHpradezarAzipramANatvAt 17 tebhyo'pi caturthyAM paGkaprabhAyAM pRthivyAM nairayikA asoyaguNAH, yuktiH prAgiva bhAvanIyA 18 tebhyo'pi brahmalokakalpe devA asalyeyaguNAH, yuktiH prAguktaba 19 tebhyo'pi tRtIyasthAM vAlukAprabhAyAM pRthivyAM nairayikA asoyaguNAH 20 tebhyo'pi mAhendre kalpe devA asoyaguNAH 21 tebhyo'pi sanatkumArakalpe devA asoyaguNAH yuktiH sarvatrApi prAguktaiva 22 tebhyo dvitIyasyAM zarkarAprabhAyAM pRthivyAM naira-N AN ~331~ Page #333 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [27], --------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata bahuva sUtrAMka [93] dIpa anukrama [297] prajJApanA-yikA asoyaguNAH 23, ete ca saptamapRthivInArakAdayo dvitIyapRthivInArakaparyantAH pratyekaM khasthAne cintyayA: mala- mAnAH sarve'pighanIkRtalokazreNyasalayeyabhAgavartinamaHpradezarA zipramANA draSTavyAH, kevalaM zreNyasoyabhAgo'sayeya-TAI kavyatAya0vRttI. bhedabhinnaH tata itthamasavayeyaguNatayA alpabadutvamabhidhIyamAnaM na virudhyate, tebhyo'pi dvitIyanarakapRthivInArakebhyaH | pade mahA saMmUchimamanuSyA asaGkhyeyaguNAH 24 te hi aGgulamAtrakSetrapradezarAzeH saMbandhini dvitIyavargamUle tRtIyavargamUlena daNDakA // 164 // guNite yAvAn pradezarAzirbhavati tAvatpramANAH, tebhyo'pi IzAne kalpe devA asaGkhyeyaguNAH yato ghanIkRtasya loka- sU. 93 smaikaprAdezikISu zreNiSu yAvanto nabhA pradezAH tAvatpramANa IzAnakalpagato devadevIsamudAyaH, tadgatakiMcidUnavAtriMzadbhAgakalpA IzAnadevAH, tato devAH saMmUchimamanuSyebhyo'saGkhyaguNAH 25, tebhya IzAnakalpe devyaH saGkhyeya-1 guNAH, dvAtriMzadguNatvAt "vattIsaguNA battIsarUvaahiAu honti devIo" iti vacanAt 26, tAbhyaH saudharme kalpe devAH saGkhyeyaguNAH, tatra vimAnabAhulyAt , tathAhi-tatra dvAtriMzacchatasahasrANi vimAnAnAM aSTAviMzatizata 1 te hi aGgulamAtrakSetrapradezarAzeH saMbandhini tRtIye vargamUle dvitIyena vargamUlena guNite yAvAnpradezarAzistAvatpramANAni khaMDAni yAvantyekasyAmeva prAdezikyA zreNI bhavaMti tAvatpramANastebhya IzAne kalpe devA asaMkhyeyaguNAH yato'GgalamAtrakSetrapradezarAzeH saMbandhini | T // 16 // dvitIye vargamUle tRtIyena vargamUlena guNite yAvAnpradezarAzirbhavati tAvatpramANAsu ghanIkRtasya lokassaikaprAdezikISu yAvaMto nabhaHpradezAstAvatpramANa IzAnakalpagato devadevIsamudAyaH pra0 erceree saraeeeeeek ~332 ~ Page #334 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [93] dIpa anukrama [297] sahasrANi IzAne kalpe, apica-dakSiNadigvartI saudharmakalpaH IzAnakalpastUttaradigvartI dakSiNasyAM ca dizi bahavaH kRSNapAkSikAH samutpadyante tata IzAnadevIbhyaH saudharmadevAH saGkhyayaguNAH, nandhiyaM yuktirmAhendrasanatkumArakalpayorapyuktA, paraM tatra mAhendrakalpApekSayA sanatkumArakalpe devA asaGkhayaguNA uktAH, iha tu saudharme kalpe soyaguNAH tadetat katham ?, ucyate, bacanaprAmANyAt, na cAtra pAThabhramaH, yato'nyatrApyuktam-"IsANe savatthavi battIsaguNAo hoMti devIo / saMkhijA sohamme tao asaMkhA bhvnnvaasii||1||" iti 27, tebhyo'pi tasminneva saudharma kalpe devyaH saGkhyeyaguNAH, dvAtriMzadguNatvAt , "sabathavi battIsaguNAo huMti devIo" iti vacanAt 28 tAbhyo'pyasaGkhyeyaguNA bhavanavAsinaH, katham ? iti cet, ucyate, iha aGgulamAtrakSetrapradezarAzeH saMvandhini prathamavarga|mUle tRtIyavargamUlena guNite yAvAn pradezarAzirbhavati tAvatpramANAsu ghanIkRtasya lokasya ekaprAdezikISu zreNiSu yAvanto nabha-pradezAstAvatpramANo bhavanapatidevadevIsamudAyaH, tadgatakiJcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpAzca bhavanapatayo devAH tato ghaTante saudharmadevIbhyaste'saLayayagaNAH 29 tebhyo bhavanavAsinyo devyaH saGgyaguNAH dvaatriNshdgunntvaat| 30 tAbhyo'pyasyAM ratnaprabhAyAM pRthivyAM nairayikA asaGkhyeyaguNAH aGgulamAtrakSetrapradezarAzeH saMbandhini prthmvrgmuule| dvitIyena vargamUlena guNite yAvAn pradezarAzistAvatpramANAsu zreNiSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANatvAt 31 tebhyo'pi khacarapaJcendriyatiryagyonikAH puruSA asaGkhyeyaguNAH pratarAsaGkhyeyabhAgavaha~satyeyazreNinabhaHpradezarAzipra TATurasurary.com ~333~ Page #335 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) -------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [27], --------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAHmalayavRttI. haTalaba satrAka [93] // 165 // dIpa anukrama [297] ces 262MEReserocolat mANatvAt 32 tebhyo'pi khacarapaJcendriyatiryagyonikAH striyaH sakhyeyaguNAH, triguNatvAt , "tiguNA tirUvAhiyA bahuvatiriANaM ithio muNeyavA" iti vacanAt 33 tAbhyaH sthalacarapaJcendriyatiryagyonikAH puruSAH soyaguNAH, kavyatAbRhattarapratarAsazveyabhAgavartyasoyazreNigatAkAzapradezarAzipramANatvAt 34 tebhyaH sthalacarapaJcendriyatiryagyonikAH pade mahAstriyaH soyaguNAH triguNatvAt 35 tAbhyo jalacarapaJcendriyatiryagyonikAH puruSAH soyaguNAH vRhattamapratarA daNDakA samayabhAgavaya'soyazreNigatAkAzapradezarAzipramANatvAt 36 tebhyo jalacarapaJcendriyatiryagyonikAH striyaH soyaguNAH triguNatvAt 37 tAbhyo'pi vyantarA devA puMvedodayinaH saceyaguNAH, yataH sadheyayojanakoTIkoTIpramANAni sUcirUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvantaH sAmAnyena vyantarAH, kevalamiha puruSA viva|kSitA iti te sakalasamudAyApekSayA kiJcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpA veditavyAH, tato ghaDhante jalacarayuvatibhyaH soyaguNAH 38 tebhyaH vyantaryaH soyaguNAH dvAtriMzadguNatvAt 39 tAbhyo jyotiSkA devAH saGkhyaguNAH, te hi sAmAnyataH padapaJcAzadadhikazatadvayAGgalapramANAni sacirUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAva- I n // 165 // tpramANAH, paramiha puruSA vivakSitA iti te sakalasamudAyApekSayA kizcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpAH pratipattavyAH,za tata upapadyante vyantarIbhyaH samaveyaguNAH 40 tebhyo jyotiSkadevyaH sadheyaguNAH dvAtriMzadguNatvAt 41 tAbhyaH khacarapaJcendriyatiryagyonikA napuMsakAH soyaguNAH, kvacit 'asoyaguNAH' iti pAThaH, sa na samIcInaH, yata ~334~ Page #336 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], -- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], ------- mUla [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [93] dIpa anukrama [297] ita U ye paryAsacaturindriyA vakSyante te'pi jyotiSkadevApekSayA saGkhyeyaguNA evopapadyante, tathAhi-paTpaJcAzadadhikazatadvayAGgulapramANAni sUdhirUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANA jyotiSkAH, / uktaM ca-"chapannadosayaMgulasUipaesehiM bhAiyaM payaraM / joisiehiM hIrai" iti, aGgulasaGkhyeyabhAgamAtrANi ca sUcirUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANAzcaturindriyAH, uktaM ca-"pajjattApajjattabiticauraa-IN sanniNo avaharaMti / aGgulasaMkhAsaMkhappaesabhaiyaM puDho payaraM // 1 // " aGgulasaGkhyeyabhAgApekSayA ca SaTpaJcAzadadhikamakulazatadvayaM saGkhyeya guNaM, tato jyotiSkadevApekSayA paribhAvyamAnAH paryAptacaturindriyA api soyaguNA eva ghaTante kiM punaH paryAptacaturindriyApekSayA saktheyabhAgamAtrAH khacarapaJcendriyanapuMsakA iti ? 42 tebhyo'pi sthalacarapaJcandriyanapuMsakAH soyaguNAH 43 tebhyo'pi jalacarapaJcendriyanapuMsakAH sakveyaguNAH 44 tebhyo'pi paryAptacaturindriyAH soyaguNAH 45 tebhyo'pi paryAyAH saMjhyasaMjJibhedabhinnAH paJcendriyA vizeSAdhikAH 46 tebhyo'pi paryAptA dvIndriyA || vizeSAdhikAH 47 tebhyo'pi paryAptAstrIndriyA vizeSAdhikAH, yadyapi ca paryAsacaturindriyAdInAM paryAptatrIndriyaparya-1|| zAntAnAM pratyekamaGgulasaneyabhAgamAtrANi sUcirUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANatvamavizepeNAnyatra varNyate tathA'pyaGgulasaGkhyeyabhAgasya saGkhyeyabhedabhinnatvAd itthaM vizeSAdhikatvamucyamAnaM na viruddhaM, uktaM cetthamalpabahutvamanyatrApi-tatto napuMsaga khahayarA saMkhejjA thalayarajalayaranapuMsagA cauridiya to paNabitipajjata desercedesese For P OW imlanaurary.org ~335~ Page #337 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [83] dIpa anukrama [297] prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 166 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-], ------ dAraM [27], mUlaM [93] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [3]. muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. kiMci ahiA" iti 48 tebhyo'pi paryApta trIndriyebhyo'paryAptAH paJcendriyA asatyaguNAH aGgulAsaveyabhAgamAtrANi khaNDAni sUcirUpANi yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANatvAt 49 tebhyazcaturindriyA aparyAptA vizepAdhikAH 50 tebhyo'pi trIndriyA aparyAptA vizeSAdhikAH 51 tebhyo'pi dvIndriyA aparyAptA vizeSAdhikAH, yadyapi cAparyAptAH caturindriyAdayo aparyAptadvIndriyaparyantAH pratyekamaGgulasyAsayeya bhAgamAtrANi khaNDAni sUcIrUpANi yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANA anyatrAvizeSeNoktAstathApyaGgulA saMkhyeyabhAgasya vicitratvAditthaM vizepAdhikatvamucyamAnaM na virodhamAskandati 52, tebhyo'pi dvIndriyA paryAptebhyaH pratyekavAdaravanaspatikAyikAH paryAptAH asaMkhyeyaguNAH, yadyapi cAparyAsadvIndriyAdivat paryApsabAdaravanaspatikAyikA api aGgulA saMkhyeyabhAgamAtrANi sUcIrUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANA anyatroktAstathApi aGgulAyeyabhAgasyAsoyabhedabhinatvAd vAdaraparyAsa pratyeka vanaspatiparimANacintAyAmaGgulAyeya bhAgo'saGkhyeya guNahInaH parigRhyate tato na kazcida virodhaH 52 tebhyo'pi vAdaranigodA anantakAyikazarIrarUpAH paryAptA asatyeyaguNAH 54 tebhyo'pi vAdarapRthivIkAyikAH paryAptA asaGkhyeyaguNAH 55 tebhyo'pi paryAptA bAdarAkAyikA asaGkhyeyaguNAH, yadyapi ca paryAptatrAdarapratyeka vanaspatikAyikapRthivIkAyikAkAyikAH pratyekamaGgulA saGkhyeyabhAgamAtrANi sUcIrUpANi khaNDAni yAvantyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANA anyatrAvizeSeNoktAH tathApyaGgulA soyabhAgasyAsaGkhye yabhedabhinnatvAd itthama Education Internationa For Parts Only ~ 336~ 3 bahuva kavyatA pade mahA daNDakaH sU. 93 // 166 // Page #338 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], ---------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [93] sersesesearceraelae. dIpa anukrama [297] samaveyaguNatvAbhidhAne na kazciddoSaH 56 tebhyo bAdarapayAptApkAyikebhyo bAdaravAyukAyikAH paryAptA asoyaguNAH.. ghanIkRtalokAsaGkhyeyabhAgava_saJjayeyaprataragatanabhaHpradezarAzipramANatvAt 57 tebhyo bAdaratejaHkAyikA aparyAptA | asaGkhyeyaguNAH, asaGkhayeyalokAkAzapradezarAzipramANatvAt 58 tebhyaH pratyekazarIrabAdaravanaspatikAyikA aparyAptA asaGkhyeyaguNAH 59 tebhyo'pi bAdaranigodA aparyAptakA asahayaguNAH 60 tebhyo cAdarapRthivIkAyikA aparyA sakA asaGkhayeyaguNAH 61 tebhyo bAdarApkAyikA aparyAptakA asaGkhyaguNAH 62 tebhyo bAdaravAyukAyikA apapAyosA asaGkhyayaguNAH 63 tebhyaH sUkSmatejaHkAyikA aparyAptakA asamaveyaguNAH 64 tebhyaH sUkSmapRthivIkAyikA aparyAptA vizeSAdhikAH 65 tebhyaH sUkSmApkAyikA aparyAptA vizeSAdhikAH 66 tebhyaH sUkSmavAyukAyikA apayopsA vizeSAdhikAH 67 tebhyaH sUkSmatejaHkAyikAH paryAptakAH saGkhyeyaguNAH 68 aparyAptakasUkSmebhyaH paryAsakasUkSmANAM khabhAvata eva prAcuryeNa bhAvAt , tathA cAha asyA eca prajJApanAyAH saMgrahaNIkAra:-"jIvANamapajattA bahutaragA bAyarANa vinneyA / suhumANa ya pajattA oheNa ya kevalI viti // 1 // " tebhyo'pi sUkSmapRthivIkAyikAH paryAptakA vizeSAdhikAH 69 tebhyo'pi sUkSmApkAyikAH paryAptA vizeSAdhikAH 70 tebhyo'pi sUkSmavAyukAyikAH paryAptA vizeSAdhikAH 71 tebhyo'pi sUkSmanigodA aparyAptakA asaGkhyeyaguNAH 72 tebhyo'pi paryAptAH sUkSmanigodAH saGgayeyaguNAH 73 yadyapi cAparyAsatejaHkAyikAdayaH paryAptasUkSmanigodaparyantA avizeSeNAnyatrAsa Ta ~337~ Page #339 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], --------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [27], --------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. satrAka [93] // 167 // dIpa anukrama [297] vyeyalokAkAzapradezarAzipramANA uktAstathA'pi lokAsayeyatvasthAsaGkhyeyabhedabhinnatvAda itthamalpavadutvamabhidhIyamA-18| bahananamupapannaM draSTavyaM, tebhyo'bhavasiddhikA anantaguNAH jaghanyayuktAnantakapramANatvAt 74 tebhyaHpratipatitasamyaga- tavyatAraSTayo'nantaguNAH 75 tebhyaH siddhA anantaguNAH 76 tebhyo'pi bAdaravanaspatikAyikAH paryAptA anantaguNAH pade mahA77 tebhyo'pi sAmAnyato vAdaraparyApsA vizeSAdhikAH, bAdaraparyAptapRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt 78 daNDakaH tebhyo bAdarAparyAptavanaspatikAyikA asaGkhyeyaguNAH, ekaikabAdaranigodaparyAsanizrayA asaGkhyeyaguNAnAM bAdarAparyA- sU. 93 sanigodAnAM saMbhavAt 79 tebhyaH sAmAnyato bAdarAparyAsA vizeSAdhikAH, baadraapryaapspRthiviikaayikaadiinaampi| tatra prakSepAt 80 tebhyaH sAmAnyato bAdarA vizeSAdhikAH paryApsAparyAsAnAM tatra prakSepAt 81 tebhyaH sUkSmavanaspa|tikAyikA aparyAptA asaGkhyeyaguNAH 82 tebhyaH sAmAnyataH sUkSmA aparyApsakA vizeSAdhikAH sUkSmAparyAptadhRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt 83 tebhyaH sUkSmavanaspatikAyikAH paryApsAH saGkhyeyaguNAH, pryaaptsuukssmaannaampryaapsebhyH| sUkSmebhyaH svabhAvataH sadaiva sacoyaguNatayA prApyamANatvAt , tathA kevalavedasopalabdheH 84 tebhyo'pi sAmAnyataH sUkSmaparyApsA vizeSAdhikAH, paryAptasUkSmapRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAt 85 tebhyaH pryaaptaapryaaptvishessnnrhitaaH| M // 167 // sUkSmA vizeSAdhikAH, aparyAptasUkSmapRthivyatejopAyuvanaspatikAyikAnAmapi tatra prakSepAt 86 tebhyo'pi bhavasiddhikA' bhave siddhiryeSAM te bhavasiddhikA-bhavyA vizeSAdhikAH, jaghanyayuktAnantakamAtrAbhavyaparihAreNa sarvajI FarPurwanaBNamunoonm ~338~ Page #340 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [3], ------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [27], -------------- mUlaM [93] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [93] dIpa anukrama [297] vAnAM bhavyatvAt 87 tebhyaH sAmAnyato nigodajIvA vizeSAdhikAH, iha bhanyA abhavyAzcAtiprAcuryeNa sUkSmavAda-IN ranigodajIvarAzAveva prApyante nAnyatra anyeSAM sarveSAmapi militAnAmasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANatvAt , abhavyAzca yuktAnantakasaMkhyAmAtraparimANAstato bhavyApekSayA te kizcinmAtrAH bhavyAca prAgamavyaparihAreNa cintitAH idAnIM tu bAdarasUkSmanigodacintAyAM te'pi prakSipyante iti vizeSAdhikAH 88 tebhyaH sAmAnyato vanaspatijIvA vizeSAdhikAH, pratyekazarIrANAmapi vanaspatijIvAnAM tatra prakSepAt 89 tebhyaH sAmAnyata ekendriyA vizepAdhikAH, bAdarasUkSmapRthivIkAyikAdInAmapi tatra prakSepAta 90 tebhyaH sAmAnyatastiryagyonikA vizeSAdhikAH.18 paryAptAparyAptadvitricaturindriyatiryapaJcendriyANAmapi tatra prakSepAt 91 tebhyazcaturgatibhApino mithyAdRSTayo vizeSA8|dhikAH, iha katipayAviratasamyagdRSTyAdisaMjJivyatirekeNa zeSAH sarve'pi tiryaJco mithyAdRSTayaH, cAturgatikamithyA raTicintAyAM cAsaMkhyeyA nArakAdayastatra prakSipyante tatastiryagajIvarAzyapekSayA caturgatikamithyAdRSTayacintyamAnA vizeSAdhikAH 92 tebhyo'pyaviratA vizeSAdhikAH, aviratasamyagdRSTInAM tatra prakSepAt 93 tebhyaH sakapAyiNo vizeSAdhikAH, dezaviratAdInAmapi tatra prakSepAt 94 tebhyaH chadmasthA vizeSAdhikAH, upazAntamohAdInAmapi tatra prakSepAt 95 tebhyaH sayogino vizeSAdhikAH, sayogikevalinAmapi tatra prakSepAt 96 tebhyaH saMsArasthA vizeSA-18 dhikAH, ayogikevalinAmapi tatra prakSepAt 97 tebhyaH sarvajIvA vizeSAdhikAH, siddhAnAmapi tatra prakSepAt 98 // iti zrImalayagirisUricaryaviracitAyAM prazApanAvRttau tRtIyaM padaM samAptam / | atra pada (03) "alpabahatvaM" parisamAptam ~339~ Page #341 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [4] dIpa anukrama [298 ] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 168 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [94] padaM [4], uddezaka: [ - ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internationa zrIprajJApanopAGge caturthaM sthitipadaM / 101 neraiyANaM te! kevaiyaM kAlaM TiI pannatA ? goyamA ! jahaneNaM dasavAsasahassAI, ukkoseNaM tettIsaM sAgarovamAI | apaattaneraiyANaM bhaMte ! ketraiyaM kAlaM ThiI panatA ? goyamA ! jahameNaM aMtomuhUrtta ukkoseNaci aMtomuhuttaM / pajjataganeraiyANaM hari kAlaM ThiI pannatA ?, goyamA ! jahaneNaM dasavAsasahassAI aMtomuhuttUgAI, ukoseNaM tetIsaM sAgaropamAI aMtotUNAI | rayaNappApuDhavinerayANaM maMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA ? goyamA ! jahantreNaM dasavAsasahassAI ukoserNa sAgarovamaM, apajjattarayaNappabhApuDha vinerayANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA 1, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhutaM ukoseNaci aMtomuhutaM, pajjattarayaNappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA 1, goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhuttUNAIM ukoseNaM sAgarovamaM aMtomuhuttUrNaM / / sakarappabhApuDhavineraiyANaM maMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI patracA ?, goyamA ! jahaneNaM evaM sAgarovamaM ukoseNaM tinni sAgarovamAI, apajjattaya sakarappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA ?, goyamA ! jahantreNaM aMtomuhutaM ukoseNavi aMtImuDutaM, pajjattayasakarappabhApuDha vineraiyANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI panacA ?, goyamA ! jahaneNaM sAgarovamaM aMtomuhuttUNaM ukoseNaM tini sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI | vAluyappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA 1, goyamA ! jahaneNaM tinni sAgarovamAI ukoseNaM sata sAgarovamAI, apajjattayavAluyappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA 1, goyamA ! jahaneNaM aMto muhu ukoseNavi | nArakANAM sthiti: / (AyuH) For Parts Only atha pada (04) "sthiti" Arabhyate ~340~ 4 sthiti pade paryA0 a. nArakANAM sthitiH sU. 94 // 168 // yor Page #342 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezakaH [-], --------------- dAraM [-], --------- -- mUlaM [94] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [94] raTaraTaseeneerseaxe dIpa anukrama [298] aMbotaM, pajanyavAluyappabhApuDhavinerAyANa maMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI patracA, goyamA ! jahaNaM tini sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukoseNaM satta sAgarobamAI aMtomuhutUNAI // paMkappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI panattA, goyamA ! jahanneNaM satta sAgarovamAI ukoseNaM dasa sAgarovamAI, apajjattayapaMkappabhApuDhavinerahayANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA ?, goyamA ! jahareNavi aMtomuhurta ukoseNavi aMtImuhurta, paJjattayapaMkappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pamatA, goyamA jahaneNaM satta sAgarocamAI aMtomuttUNAI ukoseNaM dasa sAgarovamAI aMtomahattUNAI / / dhUmappabhApuDhavinerahayANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI panattA?, goyamA! jahaneNaM dasa sAgarovamAI ukoseNaM sattarasasAgarovamAI, apajjattayadhUmappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI patratA , goyamA! jahanneNavi aMtomuhurta ukkoseNavi aMtomuttaM, pajjattagamappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pAtA, goyamA / jahaneNaM dasa sAgarocamAI aMtomuttUNAI ukkoseNa sattarasasAgarovamAI aMtomuhuttUNAI // tamappabhApuDhavinerahayANa maMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pabhattA, goyamA ! jahaneNaM sattarasasAgarovamAI ukoseNaM bAvIsaM sAgarovamAI, apajjattayatamappabhApuDhavineraiyANaM bhate / kevaiyaM kAlaM ThiI pattA, goSamA / jahaneNavi aMtomuhurca ukoseNavi bhaMtomuhataM, pajattagatamappabhApuDhavineraiyANa bhaMte ! phevaiyaM kAlaM ThiI patracA, goyamA ! jahanneNaM sattarasa sAgarovamAI aMtomuttUNAI ukoseNaM bAvIsaM sAgarovamAI aMtomuhurANAI / / ahesattamApuDhavineraiyANa maMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI patratA, goyamA ! jahaneNaM bAvIsaM sAgarovamAI ukoseNaM tittIsa sAgarovamAI apajattagahesattamapaDhavinerajhyANaM bhaMte ! kevayaM kAlaM ThiI patracA, goSamA! jahane Lotsecticesette ~341~ Page #343 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [4] dIpa anukrama [298 ] prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 169 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [94] padaM [4], uddezaka: [ - ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH aMtotaMukoseca aMtImuDutaM, pajjattagaAhesa ttamapuDhavineraiyANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA 1, goyamA jahantreNaM bAvIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukoseNaM tettIsa sAgarovamAI aMtohuNAI ( sU0 14 ) idAnIM caturthamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH - ihAnantarapade diganupAtAdinA'lpabahutvasaGkhyA nirdAritA, asmiMstu tayA'lpabahutvasaGkhyayA nirdhAritAnAM sattvAnAM janmataH prabhRtyAmaraNAt yannArakAdiparyAyarUpeNAvyavacchi - 4 namavasthAnaM tacintyate anena sambandhenAyAtasyAsyedamAdisUtram -- 'neraiyANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA' iti, nairayikANAM bhadanta / kiyantaM kAlaM sthitiH prajJaptA ?, tatra sthIyate-avasthIyate anayA AyuH karmmAnubhUtyeti sthitiH, sthitirAyuHkamrmAnubhUtirjIvanamiti paryAyAH, yadyapyatra jIvena midhyAtvAdibhirupAttAnAM karmapudgalAnAM jJAnAvaraNIyAdirUpatayA pariNatAnAM yadavasthAnaM sA sthitiriti prasiddhaM tathApi nArakAdivyapadezaheturAyuHkarmmAnubhUtiH, tathAhi--yadyapi narakagatipaJcendriyajAtyAdinAmaka mrmodayAzrayo nArakatvaparyAyastathApi nArakAyuH prathamasamaya saMvedana| kAla eva tannibandhanaM nArakakSetramaprApto'pi nArakasya (tva) vyapadezaM labhate, tathA ca maunIndraM pravacanam - "neraMie NaM bhaMte 1 neraiesa uvavajjara aneraie neraiesa ubavajjara 1, goyamA ! neraie neraiesa uvavajjada no aneraie nera1 nairaviko bhadanta | nairayikeSu utpadyate'nairayiko nairayikeSu utpadyate ?, gautama ! nairayiko nairayikeSu utpadyate no anairayiko nairavikeSu utpadyate / Educatin internation For PalPrata Use Only ~342~ 4 sthiti pade sAmA nyaparyA tApayAMsa ralaprabhA dInAM sthitiH sU. 94 // 169 // Page #344 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezakaH [-], --------------- dAraM [-], --------- -- mUlaM [94] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [94] dIpa anukrama [298] iesu uvavajaha" ityAdi, tataH saivAyuHkarmAnubhUtiriha yathoktavyutpattyA sthitirabhidhIyate, atra nirvacanamAha'goyame tyAdi, etaca paryAptAparyAptavibhAgAbhAvena sAmAnyataH uktaM yadA tu paryAptAparyAptavibhAgena ciMtA, tadedaM sUtram-'apajjattaneraiyANaM bhaMte !' ityAdi, iha aparyAptA dvividhAH-labdhyA karaNaizca, tatra nairayikadevA asaGkhayeyava CyuSastiryagmanuSyAH karaNairevAparyAptAH, na laghyA, labdhyaparyAptakAnAM teSu madhye utpAdAsaMbhavAt , tata ete upapA|takAla eva karaNaiH kiyantaM kAlamaparyApsA draSTavyAH, zeSAstu tiryagmanuSyA labdhyA'paryApsAH upapAtakAle ca, uktaMca-"nAraMgadevA tirimaNuyagambhajA je asaMkhavAsAU / ee appajattA uvavAe ceva boddhadhA ||1||sesaa ya tirimaNuyA laddhiM pappovavAyakAle ya / duhaoviya bhayaiyacA pajjattiyare ya jiNavayaNaM // 2 // " aparyAptakAzca jaghanyata utkarSato vA'ntarmuhUrta, ata uktam-'goyamA! jahanneNapi ukkoseNavi aMtomuhuttaM' aparyAptAddhA'pagame ca zeSakAlaHparyApsAddhA. tata uktaM paryAptasUtre-goyamA! jahanneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuttUNAI ukoseNaM tettIsa-1 sAgarovamAI aMtomuttUNAI" etaca pRthivyavibhAgena cintitaM, samprati pRthivIvibhAgena cintayati-'rayaNappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte !' ityAdi sugama, zeSamapi sugmmaapdprismaaseH|| 1 nArakadevAH tiryagmanuSyA garbhajA ye'saMkhyavarSAyuSaH / ete'paryAptA upapAte caiva boddhavyAH // 1 // zeSAzca tiryagmanuSyA labdhi IM prApyopapAtakAle ca / dvidhAto'pi ca bhaktavyAH paryAptA itare ca jinavadhanAt // 2 // Lasterstoerestatestatserse ~343~ Page #345 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka majJApanAyA: malaya0vRttI. sthitipade sAmAnyavizepato devA [95 // 17 // 101 nAM sthitiH devANaM maMte ! kevayaM kAlaM ThiI patracA, goyamA ! jahanneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM tettIsaM sAgarovamAI, apakSasayadevANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pananA, goyamA ! jahantreNavi aMtomuhattaM ukoseNavi aMtomuhuca, pajanayadevANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pabattA, goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuttUNAI ukoseNaM tettIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI // devINaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA?, goyamA ! jahanneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM paNapanna pali ovamAI, apajattayadevINaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pabattA, goyamA ! jahaNavi aMtomuhuttaM ukoseNavi aMtImuhurta, pajjattayadevINaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI patracA?, goyamA ! jahaneNaM dasa bAsasahassAI aMtomuhujUNAI ukoseNaM paNapatra paliocamAI aMtomuhutUNAI / / bhavaNavAsINaM devANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pacanA, goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM sAirega sAgarovamaM, apaJjattayabhavaNavAsINaM bhaMte ! devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI patracA, goyamA! jahaneNavi aMtomuhurta ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajattayabhavaNavAsINaM devANaM maMte ! kevAyaM kAlaM ThiI pananA , goyamA! jahaNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI ukoseNaM sAirega sAgarovamaM aMtomahattarNa // bhavaNavAsiNINaM bhaMte ! devIrNa kevaiyaM kAlaM ThiI panattA, goyamA / jahaneNaM dasavAsasahassAI ukoseNaM addhapaMcamAI paliovamAI, apaJjattayabhavaNavAsiNINaM devINaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA, goyamA! jahaneNavi aMtomuhurta ukoseNavi aMtImuhurta, pajjattiyANaM bhaMte ! bhavaNavAsiNINaM devINaM kevaiyaM kAlaM ThiI panattA, goyamA! jahaneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhatUNAI ukoseNaM addhapaMcamAI paliovamAI aMtomuhatUNAI / asurakumArANaM bhaMte ! devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannacA, gopamA! dIpa anukrama [299-305] 930 devAnAm sthiti:/(AyuH) ~344 ~ Page #346 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-1, ------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [95 101 // jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukkoseNaM sAirega sAgarovarma, apaJjattayaasurakumArANaM bhaMte ! devANaM kevAyaM kAlaM ThiI patratA, goyamA ! jahaNavi aMtomuhu ukkoseNavi aMtomuhutaM, pajjattayaasurakumArANaM bhaMte ! devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI pamattA ?, goyamA jahanneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuttUNAI ukkoseNaM sAiregaM sAgarovamaM aMtomuttUrNa // asurakumArINaM bhaMte ! devINaM kevaiyaM kAlaM ThiI patracA?, goyamA / jahaNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM addhapaMcamAI paliovamAI, apaJjattiyANaM asurakumArINa bhaMte ! devINaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA ?, goyamA! jahaneNavi aMtomuhuttaM ukoseNavi aMtomahattaM, pajjariyANaM asurakumArINaM devIrNa bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI panattA, goyamA! jahanneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM addhapaMcamAI paliovamAI aMto huttUNAI // nAgakumArANaM devANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI panattA ?, goyamA ! jahaneNaM dasa bAsasahassAI ukoseNaM do paliovamAI desUNAI, apajattayANa bhaMte ! nAgakumArANaM kevaiyaM kAlaM ThiI panattA, goymaa| jahaneNavi aMtomuha ukkoseNavi aMtomuhurca, paJjattayANaM bhaMte! nAgakumArANaM devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA, goyamA ! jahAneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhujUNAI ukoseNaM do paliovamAI desUNAI aMtomuttUNAI // nAgakumArINa bhaite ! devINaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannacA, goyamA ! jahaNaM dasa vAsasahassAI ukosaNaM desUrNa paliocama, apaJjaniyANa maMte ! nAgakumArINaM devINaM kevaiyaM kAlaM ThiI panattA, goyamA ! jahaneNavi aMtomuha ukoseNavi aMtomuhurca, pajattiyANaM bhaMte ! nAgakumArINaM devINaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA, goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhattaNAI ukoseNaM desUrNa paliovama aMtomahattaNaM / suvaSNakumArANaM bhaMte ! devANaM kevaiyaM dIpa anukrama [299-305] eyarana Tuesturary.com ~345~ Page #347 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: se prata sUtrAMka prajJApanAyAHmalayavRttI. 4 sthitipade sAmAnyavizeSato devAnAM sthitiH [95 101 // 17 // kAlaM ThiI panattA, goyamA! jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukkoseNaM do paliovamAI desUNAI, apanattayANaM pucchA, goyamA! jahaNavi aMtomuhuttaM ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajattayANaM pucchA, goyamA ! jahanneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuttUNAI ukkoseNaM do paliovamAI desUNAI aNtomuhuttuunnaaii| subaNNakumArINaM devINaM pucchA, goSamA! jahabeNaM dasa bAsasahassAI ukkoseNaM desUrNa paliovamaM, apajattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi aMtImuhurta ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM dasa vAsasahassAI aMtomUhuttUNAI ukkoseNaM desUrNa paliovamaM aMtomuhuttUNaM / evaM eeNaM abhilAveNaM ohiyaapajjattayapajattayasuttattayaM devANa ya devINa ya neyaI jAva thaNiyakumArANaM jahA nAgakumArANaM (mU095) puDhavikAiyANaM bhaMte! kevAyaM kAlaM ThiI pannattA, goyamA! jahanneNaM aMtomuttaM ukkoseNaM bAbIsaM vAsasahassAI, apanattayapuTavikAiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThitI paNNatA?, goyamA! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhutaM, pajattayapuDhavikAiyANa pucchA goyamA! jahanneNaM aMtomuhurta ukoseNaM bASIsaM vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI, muhumapuDhavikAiyANa pucchA goyamA! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhutaM, apajattayasuhumapuDhavikAiyANaM pucchA goyamA! jahaveNavi ukoseNavi aMtomuhune, paJjattaya suhumapuDhavikAiyANaM pucchA goyamA! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, bAyarapuDhavikAiyANaM pucchA goyamA! jahameNaM aMtomuhurca ukoseNaM bAvIsaM bAsasahassAI, apaJjattayavAyarapuDhavikAiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurca, pajattayabAyarapuDhavikAiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhuttaM ukkoseNaM bAvIsaM vAsasahassAI aMtomuhutUNAI / AukAiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA, goyamA! jahanneNaM aMtomuhut ukoseNaM satta vAsasahassAI, apajattayaAukA pRthvyAdInAM sthitiH sU. 96 anukrama [299-305] // 17 // pRthvikAyikAdinAm sthiti:/(Ayu:) ~346~ Page #348 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-1, ------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka eseseseseses [95 101 // iyANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi aMtomuhRttaM ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajattayaAukAiyANaM pucchA goyamA ! jahameNaM aMtomuhurta ukoseNaM satta vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI, muhumAukAiyANaM ohiyANaM apajjattANaM paJjatANa ya jahA suhamapuDhavikAiyANaM tahA bhANiyA, bAyaraAukAiyANaM pucchA goyamA! jahaneNaM aMtomuhattaM ukoseNaM satta vAsasahassAI apajattayavAyaraAukAiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhursa, pajattayANa ya pucchA goyamA ! jahaNaM aMtomuttaM ukoseNaM satta vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI / teukAiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhurta ukkoseNaM tinni rAIdiyAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattayANa ya pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomahattaM ukoseNaM tini rAIdiyAI aMtomuhuttUNAI, suhumateukAiyANaM ohiyANa apajattANaM paJjattANa ya pucchA goyamA ! jahannegavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, bAyarateukAiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM tini rAiMdiyAI, apajjattayavAyarateukAiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhattaM, pajacANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomaharna ukoseNaM tini rAiMdiyAI aMtomuttUNAI / vAukAiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhurta ukoseNaM tini vAsasahassAI, apajattayANaM pucchA goyamA! jahannegavi ukkoseNavi aMtomuhursa, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM titri vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI, suhumabAukAiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhutaM, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi uphoseNaci aMtomuhutaM, pajatnayANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukosegavi aMtomuhurta, vAyarayAukAiyANaM pucchA goya dIpa anukrama [299-305] ~347~ Page #349 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [95 101] dIpa anukrama [299 -305] prajJApanA yAH malaya0 vRttI. // 172 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-], padaM [4]. mUlaM [ 95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Eaton Internation mA ! jahaNaM ato ukoseNaM tini vAsasahassAI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahatreNayi ukoseNavi aMtomahuttaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahameNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM tini bAsasahassAI aMtonuhuttUNAI / vaNaSphaikAiyANaM maMte ! iyaM kAlaM ThiI pannattA ?, goyamA ! jahanneNaM aMtomuDutaM ukkoseNaM dasa vAsasahassAI, apajacayANaM pucchA goyayamA ! jahatreNavi ukoseNavi aMtomuhutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuDuttaM ukkoseNaM dasa bAsasahassAI aMtomuDuttUNAI, suDumavaNapphaikAiyANaM ohiyANaM apajattANaM pattANa ya pucchA goyamA ! jahantreNavi ukoseNavi aMtomuDutaM, vAyaravaNapphaikAiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM dasa vAsasahassAI, apajjattayANaM pucchA gomA ! jahaNavi uposeNavi aMtomuDutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuDutaM ukkoseNaM dasa vAsasahassAI aMtomuDuttUNAI / / (sU096) / beiMdiyANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA 1, goyamA ! jahaneNaM aMtomuDutaM uphoseNaM bArasaMvaccharAI, apajjattayANaM pucchA goyamA / jahasreNavi ukoseNavi aMtonuDutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtonuDutaM ukoseNaM bArasa saMcaccharAI aMtImuttUNAI / teiMdriyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA 1, goyamA ! jahaneNaM aMto koseNaM eguNavanaM rAIdiyAI, avajattayANaM pucchA goyamA ! jahameNavi ukoseNavi aMtomuDutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaNaM aMtamahutaM ukoseNaM eguNavanaM rAIdiyAI aMtomuhuttUNAI cauraMdiyANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA 1, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhUtaM uphoseNaM chammAsA, apajattamANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukoseNaca aMtomuDutaM, pajacayANaM pucchA goyamA ! jameNaM aMtonuhuttaM ukoseNaM chammAsA aMtImuttUnA || ( mU097) paMcidiyatiri dvi-indriyAdinAm sthitiH/ (AyuH) For Park Use Only ~348~ 100000 4 sthitipade dvIndriyAdInAM sthitiH sU. 97 // 17 // Page #350 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-1, ------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [95 101 // eesercederatiseeeeerwececene kkhajoNiyANaM bhate ! kevaiyaM kAlaM ThiI pattA, goyamA ! jahameNaM aMtomahanaM ukoseNaM tini paliovamAI, apajjatayANa pucchA goyamA! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhurI, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahaNaM aMtomahattaM ukoseNaM vinipaliobamAI aMtomuhalUNAI, samucchimapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA / jahaneNaM aMtomuhurta ukoseNaM pubakoDI, apajjattayANaM pucchA goyamA! jahaNavi ukkoseNavi aMtomuhataM, pajjattayANaM purachA goyamA ! jahaNaM aMtomuhurta ukkoseNaM puvakoDI aMtomuhuttUNA / gambhavakaMtiyapaMcidiyatirikkhajoNiyANa pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhurta ukkoseNaM titri paliovamAI, apajattayANaM pucchA, goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomahatta, pajattayANaM purachA goyamA ! jahameNaM aMtomuhurta ukoseNaM tini paliovamAI aMtomuhuttUNAI / jalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannacA ?, goyamA ! jahanneNaM aMtomuhavaM ukoseNaM pukhakoDI, apajjayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhutaM, panattayANa pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhattaM ukoseNaM puSakoDI aMtomuhattUNA, saMmucchimajalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukkoseNaM puvakoDI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurI, pajjattayANaM pucchA goyamA / jahaNa aMtomuha ukoseNaM puSakoDI aMtomuTutUNA, gambhavatiyajalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANe pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhurta ukoseNaM punakoDI, apajjayANa pucchA goyamA ! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhataM, pajacayANaM pucchA goyamA! jahaNaM aMtomuhutaM ukoseNaM punakoDI aMtomahattUNA / cauppayathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtImuhu ukoseNaM tini paliovamAI, dIpa anukrama [299-305] Seceaeeeeeeeeeeees ~ 349~ Page #351 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [95 prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 17 // 101]] apajattayacaupayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM purachA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurta, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhurta ukoseNaM tini paliovamAI aMtomahalUNAI, saMmucchimacauppayathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANe pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhurta ukoseNaM caurAsIvAsasahassAI, apajattayANa pucchA goyamA ! jahaveNaviukoseNavi aMtomuhutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhurta ukkoseNaM caurAsIvAsasahassAI aMtomuttUNAI, gambhavatiyacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA! jahanneNaM aMtomuhurta ukoseNaM tinni paliovamAI, apajattayANaM pucchA goyamA! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjatayANaM pucchA goyamA ! jahazreNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM tini paliovamAI aNtomuhuttuunnaaii| uraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA! jahaNaM aMtomuhurta ukkoseNaM puvakoDI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, paJjattayANa pucchA goyamA / jahameNaM aMtomahattaM ukoseNaM putvakoDI aMtomuttUNA, samucchimauraparisappathalayarapaMciMdiyatiriksajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhune ukkoseNaM tevanaM vAsasahassAI, apajjattayANa pucchA goyamA! jahantreNavi ukoseNaci aMtomuhu, pajattayANa pucchA goyamA ! jahanneNaM aMtomuhattaM ukoseNaM tevanaM vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI, gambhavatiyauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahaNaM aMtomahu ukoseNaM puvakoDI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurta, pajattayANaM pucchA goyamA! jahaveNaM aMtomahattaM ukkoseNaM puvakoDI aMtomuhutUNA / bhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aMto sthitipade jalasthalakharA sAmAnyavizeSataH paJcendriyANAM sthitiH sU. 98 anukrama [299-305] // 17 // ~350~ Page #352 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata [95 101] dIpa anukrama [299 -305] Eticati "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [-], mUlaM [ 95-101] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [4]. muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. ukkoNa puDhakoDI, apaattayANaM pucchA goyamA ! jahatreNavi ukkoseNaci aMtomuhutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaNaM aMtotaMukoseNaM puDhakoDI aMtomuhuttUNA, saMmucchimabhUyaparisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhutaM ukkoseNaM bAyAlIsaM vAsasahassAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahabheNavi ukosepavi aMtomuhutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuDuttaM ukoseNaM bAyAlIsaM bAsasahassAI aMtomuhuttUNAI, ganbhavakaMtiyabhuyaparisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhuttaM ukkoseNaM punakoDI, apajatayANaM pucchA goyamA ! jahantreNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM putrakoDI aMtonA / khayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahameNaM aMtomuDutaM ukoseNaM paliovamassa asaMkhejaibhAgaM, apaJjattayANaM pucchA jahasreNavi ukkoseNavi aMtomuhutaM, pajacayANaM pucchA goyamA ! jahatreNaM aMtomuhucaM ukoseNaM paliovamassa asaMkhejaibhAgaM aMtohucUrNa, saMmucchimakhayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahatreNaM aMtomuhataM ukoseNaM bAvatarI vAsasahassAI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuDutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahatreNaM aMtomuDutaM ukoseNaM bAbattarI vAsasahassAI aMtomuhuttaNAI, gambhavakaMtiyakhahayarapaMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA ! jahabheNaM aMtomuDutaM ukoseNaM palionamassa asaMkhejjaimAgaM, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahaNaviukoseNavi aMtomuhutaM, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahatreNaM aMtomuDutaM ukoseNaM paliovamassa asaMkhijjaibhAgaM aMtomuhuttUrNa (sU098 ) / maNussANaM bhaMte! kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA ? goyamA ! jatreNaM aMto For Par Lise Only ~351~ 22029990 ekk Page #353 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [95 prajJApanAyA malaya0 vRttI. 4sthitipade manu dhyavyanta| rajyoti pkasthitiHsU.98 4-99-100 // 174 // 101 dIpa anukrama [299-305] muhurta ukoseNaM tini paliovamAI, apajjattamaNussANaM pucchA goyamA ! jahameNavi ukoseNapi aMtomahutaM, pajattamapussANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aMtomuhurca ukkoseNaM timi paliovamAI aMtomuhattaNAI, saMmacchimamaNussANaM purachA goyamA ! jahaneNavi aMtomuhurta ukoseNavi aMtomuhu, gambhavatiyamaNussANaM pucchA goSamA ! jahaNaM aMtomuhattaM ukoseNaM timi paliokmAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhutaM, pajattayANaM pucchA goyamA! jahaNa aMtomuhurI ukoseNaM tini paliokmAI aNtomuhttRnnaaii|| (suu099)| vANamaMtarANaM bhaMte ! devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI panacA ?, goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM paliocama, apajatnayavANamaMtarANaM devANaM pucchA goyamA! jahazreNaghi ukoseNavi aMtomuhuttaM, paJjattayANaM pucchA goyamA! jahaneNaM dasa vAsasahassAI aMtomahuttUNAI, ukoseNaM paliovamaM aMtomuttUrNa / vANamaMtarINaM devINaM pucchA goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM addhapaliovarma, apajattiyArNa devINaM pucchA goyamA! jahaNavi ukkoseNavi aMtomuhu, pajjattiyANaM vANamaMtarINaM pucchA goyamA ! jahajheNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhalaNAI ukoseNaM apaliovamaM aMtomahattaNa / (10100)|joisiyaannN devANaM pucchA goyamA! jahaNaM paliovamaTThabhAgo ukoseNaM paliovamaM vAsasayasahassamabhahiyaM, apajjatajoisiyANaM pucchA goyamA ! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhuca, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovamaTThabhAgo aMtomuddattUNo ukoseNaM paliovarma vAsasayasahassamanbhahiyaM aMtomuhuttUrNa / joisiNINaM deSINaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovamaTThabhAgo ukkoseNaM addhapaliovamaM paNNAsavAsasahassamambhahiyaM, apajatajoisiyadevINaM pUcchA goyamA! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhurta, pajja // 174 // jyotiSka-devAnAm sthiti:/(Ayu:) ~ 352 ~ Page #354 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [95 101 // dIpa anukrama [299-305] cayajoisiyadevINaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovamaTThabhAgo aMtomuhuttUNo ukkoseNaM addhapaliovamaM paNNAsavAsasahassamabbhahiyaM aMtomuhuttU gaM / caMdavimANeNaM maMte ! devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM ukkoseNaM paliovamaM vAsasayasahassamamahiyaM, apajjattayANaM caMdadevANaM pucchA moyamA! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhuna, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhujUNaM ukoseNaM paliovamaM vAsasayasahassamabhahiyaM aMtomuhuttUrNa, caMdavimANe NaM devINaM pucchA goyamA! jahaneNaM caubhAgapaliovamaM ukoseNaM addhapaliovamaM pannAsavAsasahassamabhahiyaM, apaJjattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhuttUNaM ukkoseNaM addhapaliovamaM pannAsavAsasahassamabbhahiyaM aMtomuhunUNaM / sUravimANe NaM bhaMte ! devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA ?, goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovarma ukoseNaM palioyama vAsasahassamabhahiyaM, apajattayANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhunaM, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhattUNaM ukoseNaM paliovamaM vAsasahassamabhahiyaM aMtomuhuttUNaM, bhUravimANe NaM bhaMte ! devINaM pucchA goyamA ! jahaneNaM caubhAgapaliovamaM ukoseNaM addhapaliocamaM paMcahiM vAsasaehimabbhahiyaM, apajjattiyANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurga, pajjattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhuttarNa ukoseNaM addhapaliovarma paMcahiM vAsasaehimabbhahiyaM aMtomuhujUrNa / mahavimANe gaM bhaMte ! devANaM pucchA goyamA ! jahanbheNaM caubhAgapaliovarma ukoseNaM paliovarma, apajattayANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhun, pajattayANaM pucchA goyamA ! jaha ~353~ Page #355 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata IND sUtrAMka prajJApanAyA:malayavRttI. 4sthitipade jyotiSkasthitiH sU. 101 [95 // 175 // 101 zreNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhuttUrNa ukoseNaM paliovamaM aMtomuhunRNaM, gahavimANe devINaM purachA goyamA ! jahameNaM caubhAgapaliovama ukoseNaM adapaliovarma, apajattiyANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurga, pajjattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhurNa ukkoseNaM addhapaliovamaM aMtomuhutUNaM / nakkhattavimANe devANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM caubhAgapaliovama ukkoseNaM addhapaliovamaM, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhuttUNaM ukoseNaM addhapaliovamaM aMtomuttUNaM, nakkhattavimANe devINaM pucchA goyamA ! jahantreNaM caubhAgapaliovama ukkosaNaM sAirega caubhAgapaliokma, apaJjattiyANaM pucchA goyamA jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjaciyANaM pucchA goyamA! jahanneNaM caubhAgapaliovamaM aMtomuhattaNaM ukoseNaM sAirega caubhAgapaliovamaM aMtomuhattUNaM / tArAvimANe devANaM purachA goyamA! jahaNaM aTThamAgapaliovarma ukoseNaM caubhAgapaliovama, apajjattayANaM pucchA goyamA! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhurta, pajattayANaM pucchA goyamA jahanneNaM paliovamaTTamArga aMtomuhattUNaM ukoseNa caubhAgapaliovamaM aMtomuhuttUrNa, tArAvimANe devINaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovamadvabhArga ukoseNaM sAiregaM aTThabhAgapaliovarma tArAvimANe apajjattiyANaM devINa pucchA moyamA ! jahaNavi ukkoseNavi aMtomuhurca, pajjattiyANaM devINaM pucchA goyamA ! jahaneNaM paliovamaTThabhAgaM aMtomuhujUrNa ukkoseNaM sAiregaM paliovamaTThabhAgaM aMtomuttUrNa (sU0101) navaraM 'caMdavimANe NaM bhaMte ! devANaM' ityAdi, candravimAne candra utpadyate zeSAca tatparivArabhUtAH, tatra tatpari anukrama [299-305] ||175 // ~354~ Page #356 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [95-101] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka Sesesese [95 101 // vArabhUtAnAM jaghanyatazcaturbhAgapalyopamapramANaM utkarSataH kepAzcidindrasAmAnikAdInAM varSalakSAbhyadhikaM palyopama, candradevasya tu yathoktamutkRSTameva, evaM sUryAdivimAneSvapi bhAvanIyamiti // vemANiyANaM devANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA?, goSamA ! jahanneNaM paliovama ukkoseNaM tetIsaM sAgarovamAI, apaJjatayANaM pucchA goyamA! jahaneNavi ukkoseNavi aMtomuhutaM, pajattayANaM pucchA govamA! jahaneNaM paliocama aMtomuhattaNaM ukoseNaM tettIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI / vemANiyANaM bhaMte ! devINaM kevaiyaM kAlaM ThitI paNNattA goyamA ! jahaneNaM paliovama ukkoseNaM paNapanna paliovamAI, apajattiyANa pucchA goyamA! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattiyANaM pucchA goyamA ! jahaNaM paliovama aMtomuhuttUrNa ukkoseNaM paNapatraM paliovamAI aMtomuhuNAI / / sohamme NaM bhaMte ! kappe devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI pannatA ?, goyamA ! jahanneNaM paliovama ukoseNaM do sAgarovamAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhutaM, pajattayANaM devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovama aMtomuhuttUrNa ukkoseNaM do sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI, sohamme kappe devINaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovama ukoseNa pannAsa paliovamAI, apaattiyANaM devINaM pucchA gopamA jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhurta, (granthAgra2500) pajjattiyANaM devINaM pucchA goyamA! jahanneNaM paliovamaM aMtomuhuttUNaM ukkoseNe pannAsa paliovamAI aMtomuhuttUNAI, sohamme kappe pariggahiyANa devINaM pucchA goyamA ! jahanneNa paliovama ukkoseNaM satta paliovamAI, apaJjattiyapariggahiyadevINaM pucchA goyamA ! jahaNavi dIpa anukrama [299-305] coccecers ( REsamanna Sunauranorm | vaimAnika-devAnAm sthiti:/(AyuH) ~355~ Page #357 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [102] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAbA. malayavRttI. 4 sthitipade vaimAnikasthi tiH sU. prata sUtrAMka [102] // 176 // 102 ukoseNavi aMtomuhuttaM, pariggahiyANaM pajjattiyANaM devINaM pucchA goyamA ! jahanneNa paliovarma aMtomuhuttUNaM ukkoseNaM satta paliovamAI aMtomuhuttUNAI, sohamme kappe apariggahiyANaM devINaM pucchA goyamA ! jahanneNaM paliovamaM ukkoseNaM pannAsaM paliovamAI, apaJjattiyANaM pucchA goyamA! jahaNavi ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattiyANaM pucchA goyamA! jahazreNaM paliovamaM aMtomuhuttUrNa ukkoseNaM pannAsaM paliovamAI aMtomuhuttUNAI / / IsANe kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM sAiregaM paliovama ukoseNaM sAiregAI do sAgarokmAI, apaJjattadevANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomahattaM, pajjattayANaM pucchA goyamA! jahanneNaM sAiregaM paliovamaM aMtomuhattaNaM ukoseNaM sAiregAI do sAgarovamAI aMtomuhuttUgAI, IsANe kappe devIrNa pucchA moyamA ! jahanneNaM sAirega paliovamaM ukkoseNaM paNapanna paliovamAI, IsANe kappe devINaM apaJjattiyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhattaM, IsANe kappe pajattiyANaM pucchA goyamA! jahanneNaM sAiregaM paliovamaM aMtomuhuttUrNa uphoseNaM paNapanna paliovamAI aMtImuhujUNAI, IsANe kappe pariggahiyANaM devINaM pucchA goyamA ! jahanneNaM sAirega paliovama ukkoseNaM nava paliovamAI, apajjaciyANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhurta, IsANe kappe pajjaciyANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM sAirega paliovamaM aMtomuhuttUrNa ukkoseNaM nava paliovamAI aMtomuhuttUNAI, IsANe kappe apariggahiyadevINaM pucchA goyamA! jahaneNaM sAiregaM paliovama ukoserNa paNapannAI paliovamAI, apajjattiyANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukkoseNavi aMtomahattaM, pajjattiyANaM pucchA goyamA! jahanneNaM sAiregaM paliovamaM aMtomuhuttUNaM ukoseNaM paNapannaM paliovamAI aMtomuhuttUNAI / / saNaMkumAre kappe devANaM pucchA dIpa anukrama [306] // 176 // ~356~ Page #358 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------- ------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [102] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [102] goyamA ! jahanneNaM do sAgarovamAI ukoseNaM satta sAgarovamAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattayANaM pucchA goyamA! jahanneNaM do sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM satta sAgarovamAiM aMtomuhuttUNAI / / mAhide kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM sAiregAI do sAgarovamAI ukkoseNaM sAiregAI satta sAgarovamAI, apajjatayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi koseNavi aMtomuhunaM, paJjattayANa purachA goyamA! jahaneNaM do sAgaroSamAiM sAiregAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM satta sAgarobamAI sAiregAI aMtomuhuttUNAI / / baMbhaloe kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM satta sAgarovamAI ukkoseNaM dasa sAgarovamAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajattayANa pucchA goyamA! jahaneNaM saca sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukoseNaM dasa sAgarovamAI aMtomuhujUNAI / / laMtae kappe devANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM dasa sAgarovamAI ukoseNaM cauddasa sAgarokmAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM dasa sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM cauddasa sAgarovamAI aMtomuhutUNAI / / mahAsuke kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM cauddasa sAgarobamAI ukkoseNaM sattara sAgarovamAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhura, pajjattayANaM pucchA goyamA: jahanneNaM cauddasa sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukoseNaM sattara sAgarovamAI aMtomuhunUNAI // sahassAre kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM sattara sAgarocamAI ukoseNaM ahArasa sAgarovamAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurga, pajattayANaM pucchA goyamA! jahanneNaM sattara sAgarovamAI aMtomUhutUNAI ukoseNaM advArasa sAgarovamAI dIpa anukrama [306] aureuniorary.om ~357~ Page #359 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [102] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sthitipade vaimA prajJApanAyAHmalayavRttI. prata sUtrAMka [102] // 177 // aMtomuhuttUNAI / / ANae kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aTThArasa sAgarovamAI ukosaNa egaNavIsa sAgarobamAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhuna, pajatayANa pucchA goyamA! jahaneNaM aTThArasa sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM egRNavIsa sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI // pANae kappe devANaM pucchA goyamA ! jahanne] egRNavIsaM sAgarovamAI ukoseNaM pIsaM sAgarovamAI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jAneNaviukoseNavi aMtomuhattaM, pajattayANaM pucchA goyamA! jahaNaM egaNavIsaM sAgarokamAI aMtomuhattaNAI ukosaNaM bIsa sAgarobamAI aMtomuhuttUNAI // AraNe kappe devANa pucchA goyamA ! jahanneNaM bIsa sAgarovamAI ukoseNaM ekavIsaM sAgarovamAI, apajattayANaM pucchA goyamA! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhursa, pajacayANaM purachA goyamA! jahanneNaM vIsaM sAgarobamAI aMtomuhuttUNAI ukoseNaM egavIsaM sAgarobamAI aMtomuhuttUNAI / / acue kappe devANa pucchA goyamA! jahanbheNaM egaSIsaM sAmarobamAI ukkoseNaM bAvIsaM sAgarovamAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukkoseNavi aMtomuhursa, pajattayANa pucchA goyamA / jahaNaM ikavIsaM sAgarovamAI aMtomuttUNAI ukoseNaM pAyIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI / hehimahedvimagavijjagadevANaM pucchA goSamA! jahaneNaM bAvIsaM sAgarobamAI ukkoseNaM tevIsaM sAgarobamAI, apaattayANe pucchA goyamA ! jahanneNavi ukoseNavi aMtomuhurta, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahaNaM bAvIsaM sAgarobamAI aMtImuhuttUNAI ukoseNaM tevIsaM sAgarobamAI aMtomuttUNAI // heDimamajjhimagevejjagadevANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM tevIsaM sAgarovamAI ukkoseNaM cauvIsaM sAgarovamAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaSi ukkoseNavi aMtomuhutaM, pajjattayANaM seeeeeeeeeeeeace dIpa anukrama [306] | // 177 // ~358~ Page #360 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [102] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [102] pucchA goyamA! jahanneNaM tevIsaM sAgarobamAiM aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM cauvIsa sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI // hehimauvarimagevijagadevANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM caucIsaM sAgarovamAI ukkoseNaM paNavIsaM sAgarovamAI, apaJjattayANaM pucchA goyamA ! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhattaM, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM cauvIsaM sAgarovamAI aMtomuhattUNAI ukoseNaM paNaSIsaM sAgarovamAI aMtomuttUNAI / / majjhimaheDimageviagadevANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM paNavIsaM sAgarovamAI ukoseNaM chabIsaM sAgarovamAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhutaM, pajjattayANaM pucchA goyamA! jahanneNaM paNavIsaM sAgarovamAI aMtomuttuNAI ukkoseNaM chabIsaM sAgarovamAI aNtomuhttuunnaaii| majjhimamajjhimagevijjagadevANe pucchA goyamA ! jahaneNaM chahIsaM sAgarovamAI ukkoseNaM sattAvIsaM sAgarovamAI, apajattayANaM pucchA goyamA! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajattayANaM pucchA gopamA ! jahaNaM chabIsaM sAgarovamAI aMtImuhuttUNAI ukoseNaM sattAvIsaM sAgarovamAI aMtomuhattUNAI // majjhimauvarimagevijagadevANaM pucchA goyamA ! jahabeNaM sattAvIsa sAgarovamAI ukoseNaM aTThAvIsaM sAgarovamAI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhuna, pajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM sattAvIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM aTThAvIsaM sAgarovamAI aMtomuttUNAI // uvarimaheTThimagevijjagadevANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM aTThAvIsaM sAgarovamAI ukoseNaM egaNatIsaM sAgarovamAI, apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhuttaM, pajjatayANaM pucchA goyamA ! jahaneNaM aTThAvIsa sAgarovamAI aMtomuttUNAI ukkoseNaM egaNatIsa sAgarokmAI aMtomuhuttUNAI / / uparimamajhimagevejagadevANaM pucchA dIpa anukrama [306] ~359~ Page #361 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [4], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [102] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA malayavRttI. 4sthitipade baimAnikasthi prata sUtrAMka [102] tiH 2003809 sU. // 17 // goyamA ! jahanneNaM eguNatIsaM sAgarokmAI ukkoseNaM tIsaM sAgarobamAI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNavi ukkoseNavi aMtomuhursa, pajjattayANaM purachA goyamA! jahanneNaM egRNatIsaM sAgarobamAI aMtomuhujUNAI ukoseNaM tIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttUNAI / uvarimauvarimagevejagadevANaM pucchA goyamA! jahanneNaM tIsaM sAgarovamAI ukoseNaM ekatIsaM sAgarovamAI, apajacayANaM pucchA goyamA! jahaneNavi ukkoseNavi aMtomuhataM, pajattayANaM purachA goyamA ! jahanneNaM tIsa sAgarokmAI aMtomuttUNAI ukkoseNaM ekatIsaM sAgarovamAI aMtomuttUNAI / / vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitesu NaM bhaMte! devANaM kevaiyaM kAlaM ThiI pancattA', goyamA! jahaneNaM ekatIsa sAgarovamAI ukkoseNaM tettIsaM sAgarobamAI, apajattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukoseNavi aMtomuhuttaM, pajjattayANaM pucchA goyamA ! jahanneNaM ekatIsa sAgarobamAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM tetIsaM sAgarodhamAI aMtomuhuttUNAI / / sabaddasiddhagadevANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA, goyamA ! ajahannamaNukosaM tettIsaM sAgarovamAI ThiI panattA, sabaTTasiddhagadevANaM apajjattayANaM pucchA goyamA ! jahaneNavi ukkoseNavi aMto huttaM, sabasiddhagadevANaM pajattayANaM kevaiyaM kAlaM ThiI patracA?, goyamA ! ajahannamaNukosa tettIsa sAgaropamAI aMtomahuttUNAI ThiI paNNacA / / (sU0 102) pannavaNAe bhagavaIe cautthaM ThiepadaM samattaM / / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM caturtha sthityAkhyaM padaM samAptam / / 102 dIpa anukrama [306] // 178 // taesesea atra pada (04) "sthiti" parisamAptam ~360~ Page #362 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [103] zrIprajJApanopAGge paJcamaM paryAyapadaM / prata sUtrAMka [103] dIpa anukrama [307]] tadevaM vyAkhyAtaM caturtha padaM, idAnIM paJcamamArabhyate-tasya cAyamabhisambandhaH-dahAnantarapade nArakAdiparyAyarUpeNa savAnAmavasthitiruktA, iha tyaudayikakSAyopazamikakSAyikabhAvAzrayaparyAyAvadhAraNaM pratipAdyate, tatra cedamAdisUtramkaivihANe bhaMte ! pajavA panattA, goyamA duvihA paJjavA paJcacA, taMjahA-jIvapajavAya ajIvapalavA ya / jIvapaJjavANaM bhaMte! kiM saMkhejA asaMkhejA aNaMtA?, goyamA! no saMkhejjA no asaMkhejjA aNaMtA, se keNaDeNaM bhaMte! evaM budhai-jIvapajavA no saMkhejjA no asaMkhejjA aNaMtA ?, goyamA! asaMkhijjA neraiyA asaMkhijjA asurakumArA asaMkhijjA nAgakumArA asaMkhijA suvaNNakumArA asaMkhijA vijjukumArA asaMkhijjA agaNikumArA asaMkhijjA dIvakumArA asaMkhijjA udahikumArA asaMkhijjA disIkumArA asaMkhijjA bAukumArA asaMkhijjA thaNiyakumArA asaMkhijA puDhavikAhayA asaMkhijjA AukAiyA asaMkhijjA teukAiyA asaMkhijjA vAukAiyA aNatA vaNapphaikAiyA asaMkhejA beIdiyA asaMkhejA teiMdiyA asaMkhejA cauridiyA asaMkhejA paMciMdiyatirikkhajoNiyA asaMkhejA maNussA asaMkhejA vANamaMtarA asaMkhejA joisiyA asaMkheA pemANiyA arNatA siddhA, se eeNadveNaM goyamA! evaM bucai-te paMno saMkhijjA no asaMkhijjA annNtaa||(suutr103) JABERatinintamational Swlanniorary.org atha pada (05) "vizeSa" Arabhyate paryAyapade jIva-paryAya: ~361~ Page #363 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [103] yAH mala prata sUtrAMka [103] prajJApanA 'kaipihANaM bhaMte ! pajavA pannattA? iti, atha kenAbhiprAyeNa gautamakhAminA bhagavAne pRSTaH 1, ucyate. 5 paryAya uktamAdI prathame pade prajJApanA dvividhA prajJaptA, tadyathA-jIvaprajJApanA ajIvaprajJApanA ceti, tatra jIvAzcAjIvAthApade jIvaya0vRttI. dravyANi, dravyalakSaNaM cedam-'guNaparyAyavaddavya'miti (tattvA0 a05 sU0 31) tato jIvAjIvaparyAyabhedAvagamArtha-181 paryAyAH | mevaM pRSTavAn , tathA ca bhagavAnapi nirvacanamevamevAha-'goyamA! duvihA pajjavA pannattA, taMjahA-jIvapajjavAya // 179 // ajIvapajavA ya' iti, tatra paryAyA guNA vizeSA dharmA itkhanantaraM, nanu sambandha pratipAdayatedamuktam-dahana tyaudayikAdibhAvAzrayaparyAyaparimANAvadhAraNaM pratipAdyata iti, audayikAdayazca bhAvA jIvAzrayAH, tato jIvapaINoyA epa gamyante atha cAsminnirvacanasUtre yAnAmapi paryAyA uktAstato na sundaraH sambandhaH, tadayuktam , abhi prAyAparijJAnAt , audayiko hi bhAvaH pudgalavRttirapi bhavati, tato jIvAjIvabhedenaudayikabhAvasya dvaividhyAna sambandhakathananirvacanasUtrayorvirodhaH / samprati sambandha(paryAya parimANAvagamAya pracchati-'jIvapajayA NaM bhaMte! kiM saMkhejA' ityAdi, iha yasmAdvanaspatisiddhavarjAH sarve'pi nairayikAdayaH pratyekamasoyAH manuSyeSvasaGkhayeyatvaM saMmUINchimamanuSyApekSayA vanaspatayaH siddhAzca pratyekamanantAH tataH paryAyiNAmanantatvAd bhavantyanantA jIvaparyAyAH // // 179 // tadevaM gautamena sAmAnyato jIvaparyAyAH pRSTAH bhagavAnapi sAmAnyena nirvacanamuktavAn, idAnIM vizeSaviSayaM praznaM gautama Aha dIpa anukrama [307]] ~362~ Page #364 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [104] dIpa anukrama [308] resetsee Education intimation nairayikasya paryAya: padaM [5], "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-], nerayANaM bhaMte ! kevaiyA pajavA padmatA 1, goyamA ! anaMtA pajavA pannattA, se keNadveNaM maMte ! evaM vRccai-neraiyANaM anaMtA pajavA pattA 1, goyamA ! neraie neraiyassa davahayAe tulle paesaiyAe tulle ogAhaNaTTayAe siya hINe siya tulle siya anmahie jaha hINe asaMkhijar3abhAgahINe vA saMkhijara bhAgahINe vA saMkhijaguNahINe vA asaMkhikhaguNahINe vA aha anbhahie asaMkhijjaibhAgamanmahie vA saMkhijjai bhAgamambhahie vA saMkhijaguNamanbhahie vA asaMkhijjaguNamanmahie vA, ThiIe siya hI siya tule siya anmahie jaha hINe asaMkhiar3abhAgahINe vA saMkhiJjaibhAgahINe vA saMkhijaguNahINe vA asaMkhiaguNahI vA aha abhahie asaMkhiJjabhAgamambhahie vA saMkhiJjabhAgamanbhahie vA saMkhijjaguNamanbhahie vA asaMkhijagu bhahie vA, kAlavaNNapaJjavehiM siya hINe siya tulle siya ambhahie, jada hINe anaMtabhAgahINe vA asaMkhejjabhAgahINe saMkhejjabhAgahINe vA saMkheaguNahINe vA asaMkhejaguNahINe vA anaMtaguNahINe vA aha anbhahie anaMtabhAgama bhahie vA asaMkhejabhAgamanmahie vA saMkhejabhAgamanbhahie vA saMkhejaguNamanbhahie vA asaMkhe aguNamanbhahie vA anaMtaguNamanmahie vA, nIlavannapaJjavehiM lohiyavannapaJjavehiM pIyavanapajjavehiM hAliyanapaavehiM sukillavanapajjavehiM chaTTANavaDie, subhigaMdhapajave hiM dubhigaMdhapajjavehiya chaTThANacaDie, tittarasapajavehiM kaDuyarasapaJjavehiM kasAyarasapajjavehiM aMbilarasapajjavehiM mahurarasapajavehiM chaTThANavaDie, kakkhaDaphAsapajjavehiM mauyaphAsapajjavehiM garuyaphA sapajavehiM lahuyaphAsapajjavehiM sIyaphAsapaJjavehiM usiNaphAsapaJjavehiM niddhaphAsapajahiM lukkhaphAsapajavehiM chaTTANavaDie, AbhiNiyohiyanANapaJjavehiM suyanANapaavehiM ohinANapaavehiM mahaannANapajjavehiM suyaanANapaJjavehiM vibhaMganANapaJjavehiM cakkhudaMsaNapajjavehiM azvakkhudaMsaNapaJjavehiM ohidaMsaNapaJja For Full mUlaM [ 104] ~ 363~ re 339392929200222902029 Page #365 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] prjnyaapnaayaa| mala // 18 // prata sUtrAMka [104] la behiM chahANavaDie, se teNavaNaM moyamA ! evaM buccai neraiyANaM no saMkhejA no asaMkhecA aNaMtA paJjavA pannattA / (sUtraM 104) 5 paryAya'neraiyANaM bhaMte ! kevaiyA pajayA pannattA' iti, atha kenAbhiprAyeNevaM gautamaH pRSTavAn ?, ucyate, pUrva kilApade nArasAmAnyaprane paryAyiNAmanantatvAt paryAyANAmAnantyamuktaM, yatra punaH paryAyiNAmAnantyaM nAsti tatra kathamiti pRcchati-'neraiyANa' ityAdi, tatrApi nirvacanamidam 'anantA' iti, atraiva jAtasaMzayaH praznayati-se keNadveNaM bhaMte ! ityAdi, atha kenArthena-kena kAraNena kena hetunA bhadanta ! evamucyate-nairayikANAM paryAyA evam-anantA iti ?, bhagavAnAha-'goyamA ! neraie neradayassa dabaTTayAe tulle, ityAdi, atha paryAyANAmAnantyaM kathaM ghaTate iti pRSTe tadeva paryAyANAmAnantyaM yathA yuktyupapannaM bhavati tathA nirvacanIyaM nAnyat tataH kenAbhiprAyeNa bhagavataivaM nirvaca-1 namavAci-nairayiko nairayikasya dravyArthatayA tulya iti ?, ucyate, ekamapi dravyamanantaparyAyamityasya nyAyasya prada-1 zanArtha, tatra yasmAdidamapi nArakajIvadravyamekasaGkhyA'varuddhamiti nairayiko nairayikasya dravyArthatayA tulyaH, dravyame-15 vArtho dravyArthaH tadbhAvo dravyArthatA tayA dravyAtayA tulyaH, evaM tAvat dravyArthatayA tulyatvamabhihitaM, idAnI prade-18 zArthatAmadhikRtya tulyatvamAha-'paesaTThayAe tule' idamapi nArakajIvadravyaM lokAkAzapradezaparimANapradezamiti prade-1ST zArthatayA'pi nairayiko nairayikasya tulyaH, pradeza evArtha pradezArthaH tadbhAvaH pradezArthatA tayA pradezArthatayA, kasmAdabhihitamiti cet, ucyate, dravyadvaividhyapradarzanArtha, tathAhi-dvividhaM dravyaM-pradezavat apradezavaca, tatra paramANurapra dIpa anukrama [308] // 18 // ~364~ Page #366 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] prata sUtrAMka [104] dezaH, dvipradezatripradezAdikaM tu pradezavat , etacca dravyadvaividhyaM pudgalAstikAya eva bhavati, zeSANi tu dharmAstikAyAdIni dravyANi niyamAt sapradezAni, ogAhaNaTTayAe siya hINe' ityAdi, nerayiko'saGgyAtapradezo'parasya nairayikasya tulyapradezasya avagAhanamavagAhaH-zarIrocchyaH avagAhanamevArtho'vagAhanArthastadbhAvo'vagAhanArthatA tayA avagAhanArthatayA 'siya hINe' ityAdi, sthAcchandaH prazaMsA'stitvavivAdavicAraNA'nekAntasaMzayapraznAdiSvartheSu, atrAnekAntadyotakasya grahaNaM, sthAddhInaH anekAntena hIna ityarthaH, svAkSulyaH-anekAntena tulya ityarthaH, svAdabhyadhikA-anekAntenAbhyadhika iti bhAvaH, kathamiti cet , ucyate, yasmAdvakSyati ratnaprabhApRthivInarayikANAM bhavadhAraNIyasya vaikriyazarIrasya jaghanyenAvagAhanAyA aGgulasyAsapeyo bhAgaH utkarSataH sapta dhaSi trayo hastAH paTa cAGgulAni, uttarottarAsu ca pRthivIpu dviguNaM dviguNaM yAvat saptamanarakapRthivInairayikANAM jaghanyato'vagAhanA'GgulasyAsoyo bhAgaH utkarSataH paJcadhanu zatAnIti,8 tatra 'jaihINe ityAdi, yadi hInastato'soyabhAgahInovA syAt sajayeyabhAgahIno vA soyaguNahIno pA syAt asa-18 meyaguNahIno vA, athAbhyadhikastato'saGkhyeyabhAgAbhyadhiko vA syAtsapeyabhAgAbhyadhiko vA saGgyeyaguNAbhyadhiko vADa-18 saGkhyeyaguNAbhyadhiko vA, kathamiti cet ?,ucyate, ekaH kila nAraka uccastvena paJca dhanu zatAni aparastAnyevAnulAsAye, yabhAgahInAni, aGgulAsayayabhAgazca paJcAnAM dhanuHzatAnAmasaGgyeye bhAge vartate, tena so'GgulAsayabhAgahInapaJcadhanu:zatapramANaH aparastha paripUrNapaJcadhanuHzatapramANasthApekSayA'satyeyabhAgahInaH, itarastvitarApekSayA'sakveyabhAgAbhyadhika: dIpa anukrama [308] ~365~ Page #367 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] pade nAra prata sUtrAMka [104] prajJApanA- tathA ekaH paJcadhanuHzatAnyucastvena aparastAnyeva dvAbhyAM tribhirvA dhanurbhinyUnAni te ca dve trINi vAdhaSi paJcAnA dhanaH18 5 paryAyayAH mala-18 zatAnAM soyabhAge vartante tataH so'parasya paripUrNapaJcadhanuHzatapramANasyApekSayA sakhyeyabhAgahInaH, itarastu paripUrNapa-1 yavRttI. zvadhanu zatapramANastadapekSayA samaveyabhAgAbhyadhikaH, tathA ekaH paJcaviMzaM dhanuHzatamuccastvenAparaH paripUrNAni paJcadhanuHza-18 kANAM pa tAni, paJcaviMzaM ca dhanuHzataM caturmiguNitaM paJca dhanuHzatAni bhavanti tataH paJcaviMzatyadhikadhanuHzatapramANocaistve'pyaparathAyoyAH dr||18|| paripUrNapaJcadhanu zatapramANasyApekSayA soyaguNahIno bhavati tadapekSayA vitaraH paripUrNapaJcadhanu zatapramANaH sazyeya vyapradezayaguNAbhyadhikaH, tathA eko'paryAptAvasthAyAmaGgulasthAsaGkhyeyabhAgAvagAhe vartate anyastu paJcadhanuHzatAnyustvena. sthitibhAaGgalAsayabhAgazvAsayeyena guNitaH san pazcadhanuHzatapramANo bhavati, tato'payoptAvasthAyAmagulAsayayabhAgapramA-II Ne'vagAhe vartamAnaH paripUrNapazcadhanuHzatapramANApekSayA asoyaguNahInaH, paJcadhanuHzatapramANastu tadapekSayA'soyaguNAbhyadhikaH / 'ThiIe siya hINe ityAdi, yathA'vagAhanayA hAnI vRddhI ca catuHsthAnapatita uktastathA sthityApi vaktavya iti bhAvaH, etadevAha-'jaba hINe' ityAdi, tatraikasya kila nArakasya trayastriMzatsAgaropamANi sthitiH| |aparasya tu tAnyeva samayAdinyUnAni, tatra yaH samayAdinyUnatrayastriMzatsAgaropamapramANasthitikaH sa paripUrNatrayastri-11 // 18 // zatsAgaropamasthitikanArakApekSayA'saGkhyeyabhAgahInaH paripUrNatrayastriMzatsAgaropamasthitikastu tadapekSayA'soyabhAgAbhyadhikaH, samayAdeH sAgaropamApekSayA'saveyabhAgamAtratvAt , tathAhi-asaGkhyeyaiH samayarekA''valikA saGkhyA dIpa anukrama [308] ~366~ Page #368 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] prata sUtrAMka [104] tAbhirAvalikAbhireka ucchAsanizvAsakAlaH saptabhirucchAsaniHzvAsairekaH stokaH saptabhiH stokaireko layaH saptasaptatyA lavAnAmeko muhUrtaH triMzatA muhUrterahorAtraH paJcadazabhirahorAtraiH pakSaH dvAbhyAM pakSAbhyA mAsaH dvAdazabhirmAsaiH saMvatsaraH asaGkhyeyaiH saMvatsaraiH palyopamasAgaropamANi, samayA''valikocchAsamuhUrta divasAhorAtrapakSamAsasaMvatsarayugaiH hInaH paripUrNasthitikanArakApekSayA'soyabhAgahIno bhavati tadapekSayA vitaro'saGkhyeyabhAgAbhyadhikaH, tathA ekasya 18 trayaviMzatsAgaropamANi sthitiH parasya tAnyeva palyopamainyUnAni, dazabhizca palyopamakoTIkoTIbhirekaM sAgaropamaM 18|niSpadyate, tataH palyopamainyUnasthitikaH paripUrNasthitikanArakApekSayA soyabhAgahInaH paripUrNasthitikastu tadape kSayA soyabhAgAbhyadhikA, tathaikasya sAgaropamamekaM sthitiH aparasya paripUrNAni prayastriMzatsAgaropamANi, tatraikasAgaropamasthitikaH paripUrNasthitikanArakApekSayA soyaguNahInaH, ekasya sAgaropamasya trayastriMzatA guNane paripUsthitikatvamAseH, paripUrNasthitikastu tadapekSayA soyaguNAbhyadhikaH, tathaikasya daza varSasahasrANi sthitiH aparasya trayastriMzatsAgaropamANi, daza varSasahasrANyasaveyarUpeNa guNakAreNa guNitAni trayastriMzatsAgaropamANi bhavanti, tato dazavarSasahasrasthitikaH trayaviMzatsAgaropamasthitikanArakApekSayA'sakveyaguNahInaH tadapekSayA tu prayastriMzatsAgaropamasthitiko'satyeyaguNAbhyadhika iti, tadevamekasya nArakasyAparanArakApekSayA dravyato dravyArthatayA pradezArthatayA ca tulyatvamukta kSetrato'yagAhanaM prati hInAdhikatvena catuHsthAnapatitatvaM kAlato'pi sthitito hInAdhikatvena dIpa anukrama [308] ~367~ Page #369 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] e net prata sUtrAMka [104] catuHsthAnapatitatvaM, idAnIM bhAvAzrayaM hInAdhikatvaM pratipAdyate yataH sakalameva jIvadravyamajIvadravyaM yA parasparato prajJApanA 5 paryAyayA: mala- dravyakSetrakAlabhAvairvibhajyate yathA ghaTaH, tathAhi-dravyata eko mArtikaH aparaH kAJcano rAjatAdi kSetrata eka pade nArayavRttI. ihatyaH aparaH pATaliputrakaH kAlata eko'dyatanaH anyastvaiSamaH paruttano vA bhAvata ekaH zyAmaH aparastu raktAdiH / kANAM paevamanyadapi / tatra prathamataH pudgalavipAkinAmakarmodayanimittaM jIvIdayikabhAvAzrayeNa hInAdhikatvamAha-kAlava- ryAyAH dr||18|| apajayahiM siya hoNe siya tule siya abhahie' asvAkSaraghaTanA pUrvavat , tatra yathA hInatvamabhyadhikatvaM ca tathA prati byapradezapAdayati-'jai hINe' ityAdi, iha bhAvApekSayA hInatvAbhyadhikatvacintAyAM hAnI vRddhau ca pratyekaM SaTsthAnapatita-| sthitibhaa| tvamavApyate, padasthAnake ca yadyadapekSayA'nantabhAgahInaM tasya sarvajIvAnantakena bhAge hate yallabhyate tenAnantatamena bhAgena hIna, yaca yadapekSayA'sabeyabhAgahInaM tasyApekSaNIyasthAsaGkhyeyalokAkAzapradezapramANena rAzinA bhAge hte| 104 hAyalabhyate tAvatA bhAgena nyUna, yaca yadadhikRtya saGkhyeyabhAgahInaM tasyApekSaNIyasyotkRSTasaJjayakena bhAge hate yalabhyate | tAvatA hInaM, guNanasaGkhyAyAM tu yadyataH saGkhyeyaguNaM tadavadhibhUtamutkRSTena saGkhyeyakena guNitaM sadyAvad bhavati tAvatpramANamavasAtavyaM, yaca yato'soyaguNaM tadavadhibhUtamasaGgyeyalokAkAzapradezapramANena guNakAreNa guNyate guNitaM sadyAvadbhavati tAvadavaseyaM, yaca yasmAdanantaguNaM tadavadhibhUtaM sarvajIvAnantakarUpeNa guNakAreNa guNyate guNitaM saghAH // 18 // kAvadbhavati tAvatpramANa draSTavyaM, tathA caitadeva karmaprakRtisaGgrahiNyAM padasthAnakaprarUpaNA'vasare bhAgahAraguNakArakharUpa dIpa semersedesese anukrama [308] wwjanatarary.om ~368~ Page #370 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] prata sUtrAMka [104] mupavarNitaM 'sabajiyANatamasaMkhalogasaMkhejagassa jeTassa / bhAgo tisu guNaNAtisu' iti, sampratyadhikRtasUtroktapaTasthAnapatitatvaM bhAvyate-tatra kRSNavaNepayAyaparimANaM tattvato'nantasazyAtmakamapyasadbhAvasthApanayA kila daza sahasrANi 10000, tasya sarvajIvAnantakena zataparimANaparikalpitena bhAgo hiyate labdhaM zataM 100, tatraikasya kila nArakasya kRSNavarNaparyAyaparimANaM daza sahasrANi, aparasya tAnyeva zatena hInAni 9900, zataM ca sarvajIvAnantamAgahAralabdhatvAdanantatamo bhAgaH, tato yasya zatena hInAni daza sahasrANi so'parasya paripUrNadazasahasrapramANakRSNava-1 paryAyasya nArakasyApekSayA'nantabhAgahInaH tadapekSayA tu so'paraH kRSNavarNaparyAyo'nantabhAgAbhyadhikaH, tathA kRSNa-18 varNaparyAyaparimANasya dazasahasrasabAkasyAsayalokAkAzapradezapramANaparikalpitena paJcAzatparimANena bhAgahAreNa bhAgo hiyate labdhe dve zate epo'saGkhyeyatamo bhAgaH, tatraikasya kila nArakasya kRSNavarNaparyAyA dazasahasrANi zata-18 yena hInAni 98.0 aparasya paripUrNAni daza sahasrANi 10000, tatra yaH zatadvayahInadazasahasrapramANakRSNavarNapa-8 paryAyaH sa paripUrNakRSNavarNaparyAyanArakApekSayA asatyabhAgahInaH paripUrNakRSNavarNaparyAyastu tadapekSayA'saneyamA-14 gAbhyadhikaH, tathA tasyaiva kRSNavarNaparyAyarAzerdazasahasrasaGkhyAkasyotkRSTa sAdheyakaparimANakalpitena dazakaparimANena bhAgahAreNa bhAgo hiyate talubdhaM sahasraM eSa kila sajhyAtatamo bhAgaH, tatraikasya nArakasya kila kRSNavarNaparyAyapari-18 mANaM nava sahasrANi 9000 aparasya daza sahasrANi 10000, nava sahasrANi tu dazasahasrebhyaH sahasreNa hInAni 20000000000000000000 dIpa anukrama [308] Ranatarary.om ~369~ Page #371 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] prata sUtrAMka [104] ryAyAHdravyapradeza prajJApanA- sahasraM ca soyatamo bhAga iti navasahasrapramANakRSNavarNaparyAyaH paripUrNakRSNavarNaparyAyanArakApekSayA saGkhyeyabhAga- paryAyayAH mala- hInaH tadapekSayA vitaraH saGkhyeyabhAgAdhikaH, tathaikasya nArakasya kila kRSNavarNaparyAyaparimANaM sahasraM aparasya dazapade nAraya. vRtto. sahasrANi, tatra sahasraM dazakenotkRSTasaGgyAtakakalpena guNitaM dazasahasrasaGkhyAka bhavati iti sahasrasamakRSNavarNapa- kANAM pa. soyo nArako dazasahasrasaGgyAkakRSNavarNaparyAyanArakApekSayA soyaguNahInaH tadapekSayA paripUrNakRSNavarNaparyAyaH save-18 yaguNAbhyadhikaH, tathaikasya kila nArakasya kRSNavarNaparyAyAnaM ve zate parasya paripUrNAni daza sahasrANi, dve ca zate asoyalokAkAzapradezaparimANaprakalpitena paJcAzatparimANena guNakAreNa guNite daza sahasrANi jAyante, tato sthitibhA vaiH sU. dvizataparimANakRSNavarNaparyAyo nArakaH paripUrNakRSNavarNaparyAyanArakApekSayA'sayeyaguNahInaH tadapekSayA vitaro'sa 104 pazyeyaguNAbhyadhikaH, tathaikasya kila nArakasya kRSNavarNaparyAyaparimANaM zatamaparasya daza sahasrANi zate ca sarvajIvAnanta-| parimANaparikalpitena (zata) guNakAreNa guNite jAyante daza sahasrANi, tataH zataparimANakRSNavarNaparyAyo nArakaH paripUrNakRSNavarNaparyAyanArakApekSayA anantaguNahInaH itaratu tadapekSayA'nantaguNAbhyadhikaH, yathA kRSNavarNaparyAyAnadhikRtya [8 hAnau vRddhau ca SaTsthAnapatitatvamuktamevaM zeSavarNagandharasasparzerapi pratyekaM SaTrasthAnapatitatvaM bhAvanIyaM, / tadevaM pudgala-18 // 18 // vipAkinAmakarmodayajanitajIvaudayikabhAvAzrayeNa padasthAnapatitatvamupadarzitaM, idAnI jIvavipAkijJAnAvaraNIyA-13 dikarmakSayopazamabhAvAzrayeNa tadupadarzayati-'AbhiNiyohiyaNANapajayahiM' ityAdi, pUrvavat pratyekamAbhinibodhi dIpa anukrama [308] ~370~ Page #372 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [104] prata sUtrAMka [104] kaTara ekA kAdiSu paTsthAnapatitatvaM bhAvanIyaM, iha dravyatastulyatvaM vadatA saMmUchimasarvaprabhedanirbhedacIja mayUrANDakarasavadanabhivyaktadezakAlakrama pratyayabaddhavizeSabhedapariNateogyaM dravyamityAveditaM, avagAhanayA catuHsthAnapatitatvamabhivadatA kSetrataH saGkocayikocadhA AtmA na tu dravyapradezasamAyA iti darzitaM, uktaM caitadanyatrApi-"vikasanasaGkocanayona sto drvyprdeshsngkhyaayaaH| vRddhihAsau staH kSetratastu tAvAtmanastasmAt // 1 // " sthityA catuHsthAnapatitatvaM vadatA''yuHkarmasthitinirvartakAnAmadhyavasAyasthAnAnAmutkarSApakarSavRttirupadarzitA, anyathA sthityA catuHsthAnapatitatvAyo|gAt , AyuHkarma copalakSaNaM tena sarvakarmasthitinirvartakeSvapyadhyavasAyepUtkarSApakarSavRttiravasAtavyA, kRSNAdiparyAyaH SaTsthAnapatitatvamupadarzayatA ekasyApi nArakasya paryAyA anantAH kiM punaH sarveSAM nArakANAmiti darzitaM, atha nAra-19 | kANAM paryAyAnantya pRSTena bhagavatA tadeva paryAyAnantyaM vaktavyaM na tvanyat tataH kimarthaM dravyakSetrakAlabhAvAbhidhAna-12 | miti ?, tadayuktaM, abhiprAyAparijJAnAt , iha na sarveSAM sarve khaparyAyAH samasayAH kiM tu padasthAnapatitAH, eta-1 cAnantarameva darzitaM, taca padasthAnapatitatvaM pariNAmitvamantareNa na bhavati, taca pariNAmitvaM yathoktalakSaNasva dravya| speti dravyatastulyatvamabhihitaM, tathA na kRSNAdiparyAyareva paryAyavAn jIvaH kiM tu tattatkSetrasaGkocavikocadharmatavA'pi tathA tattadadhyavasAyasthAnayuktatayA'pIti khyApanArtha kSetrakAlAbhyAM catuHsthAnapatitatvamuktamiti kRtaM prasa-1 jhena / tadevamavasitaM nairayikANAM paryAyAnantyaM, idAnImasurakumAreSu paryAyAnaM pipRcchipurAha dIpa anukrama [308] ~371~ Page #373 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [105 -110] dIpa anukrama [309 -314] prajJApanA yA mala ya0 vRttau. // 184 // 992992923 tatoesesesex padaM [5], Education intimation "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-], asurakumAra AdInAm paryAya: asurakumArANaM bhaMte ! kevaiyA pajavA pannattA ?, goyamA ! anaMtA pajjavA pannattA, se keNadvegaM bhaMte! evaM buccai-asurakumArANaM atA pajjavA padmattA 1, goyamA ! asurakumAre asurakumArassa dabaTTayAe tule parasaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe uANaDie ThiIe caudvANavaDie kAlavanapajavehiM chaTTANavaDie evaM nIlavannapaavehiM lohiyavamapajjavehiM hAlahavanapaJjavehiM sukillavanapajjaverhi subhigaMdhapajjavehiM dugbhigaMdhapajavehiM tittarasapajjavehiM kaDuyarasapajjavehiM kasAyarasapajjavehiM aMbilarasapajjavehiM mahurarasapajjavehiM kakkhaDaphAsapajjavehiM mauyaphAsapajjavehiM garuyaphAsapajjavehiM lahuyaphAsapajjacehiM sIyaphAsapaJjavehiM usiNaphAsapajjavehiM niddhaphAsapajavehiM lukkhaphAsapajjavehiM AbhiNibohiyaNANapaJjavehiM suyanANapaJjavehiM ohinANapajjavehiM maiannANapajjavehiM suyaannANapaJjavehiM vibhaMganANapajjavehiM cakkhudaMsaNapaJjavehiM acakSudaMsaNapaJjaverhi ohidaMsaNapaJjavehiM chANavaDie, se eeNadvegaM goyamA ! evaM bubai- asurakumArANaM anaMtA pajavA pannattA evaM jahA neraiyA, jahA asurakumArA vahA nAgakumArAvi jAva thaNiyakumArA ( 0105) | puDhavikAiyANaM bhaMte ! kevaiyA pajavA pattA?, gomA 1 anaMtA pavA pannattA, se keNaTTheNaM bhaMte! evaM buccAi puDhavikAiyANaM anaMtA pajavA pattA ?, goyamA ! puDhavikAie puDhavikAiyassa dabAe tulle paesajhyAe tulle ogAhaNaDayAe siya hINe siya tulle siya ambhahie, jar3a hINe asaMkhijjaibhAgahINe yA saMkhiJjaibhAgahINe vA saMkhiJjaiguNahINe vA asaMkhiJjaiguNahINe vA, aha agbhahie asaMkhijarabhAgaanmahie vA saMkhijaibhAgaanbhahie vA saMkhijjaguNaabbhahie vA asaMkhijjaguNaanbhahie vA, ThiIe tidvANavaDie siya hINe siya tule siya ambhahie, jai hINe asaMkhijjabhAgahINe vA saMkhijabhAgahINe vA saMkhijjaguNahINe vA aha For Fans at Use Only mUlaM [105-110] ~372~ 5 paryAya pade asurAdInAM paryAyAnantyaM khU. 105-110 // 184 // www.pinbrary.org Page #374 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [105-110] (15) prata sUtrAMka [105-110] Poeaeesemestre esercedees abhahie asaMkhijaibhAgaanbhahie vA saMkhijjaibhAgaabbhahie vA saMkhijaguNaabbhahie vA vahiM gaMdhehiM rasehiM phAsehi maianANapaJjavehiM suyaanANapajavehiM acakkhudaMsaNapajavehiM chaTThANavaDie |AukAiyANaM bhaMte ! kevaiyA pajavA pavanA, goyamA ! aNaMtA paJjavA pannatA, se keNaTeNaM maMte ! evaM bubaha AukAiyANa apaMtA paJjavA pacattA, goyamA! AukAie AukAiyassa davadvayAe tulle paesadvayAe tulle ogAhaNaTThayAe cauhANavaDie ThiIe tihANavaDie banagaMdharasaphAsamahaanANasuaacANaacakkhurdasaNapajjavehiM chahANavaDie // teukAiyANaM pucchA goyamA! arNatA pajavA panacA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM buccai-teukAiyANaM arNatA pajavA pannattA, goyamA ! teukAie teukAiyassa dabaTTayAe tucche paesaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauhANavaDie, ThiIe tihANavaDie, vanagaMdharasaphAsamaijanANasuyaannANaacakkhudaMsaNapajavehi ya chahANavaDie / vAukAiyANaM pucchA goyamA ! vAukAiyANa arNatA paJjavA pannacA, se keNa?NAM bhaMte ! evaM bucai-bAukAiyANaM arNatA paJjavA panattA, goyamA ! vAukAie vAukAiyassa dabaTTayAe tulle paesahayAe tulle ogAhaNadvayAe cauhANavaDie ThiIe tiTThANavaDie vanagaMdharasaphAsamaiannANasuyaannANaacakkhudaMsaNapajavehiM chahANavaDie / vaNassaikAiyANaM pucchA gIyamA ! arNatA pajavA pabacA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM buccai-vaNassaikAiyANa aNaMtA paJjavA pannacA ?, goyamA ! vaNassaikAie vaNassaikAiyassa dabayAe talle paesadvayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauhANavaDie ThiIe tihANavaDie vanagaMdharasaphAsamaiannANasuyaannANaacakkhudasaNapajjavehi ya chaTThANavaDie, se eeNaDeNaM goyamA! evaM buccai-vaNassaikAiyANaM aNaMtA pajavA pannattA / / (sU0186) beiMdiyANaM pucchA goyamA! arNatA pajavA laka dIpa anukrama [309-314] S ajaneiorary.org ~373~ Page #375 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [105-110] prajJApanAyA: malayavRttI. prata sUtrAMka [105-110] 5 paryAyapade asurAdInAM paryAyAna // 185 // nya sU. 105-110 pannattA, se keNadveNaM maMte ! evaM vuccai-beiMdiyANaM arNatA pajjavA pannattA !, goyamA ! yeIdie beIdiyassa dacaTThayAe tulle paesahayAe tulle ogAhaNadvayAe siya hINe siya tulle siya ambhahie, jai hINe asaMkhijjahabhAgahINe yA saMkhijjaibhAgahINe cA saMkhijaiguNahINe vA asaMkhijaiguNahINe vA, aha ammahie asaMkhijabhAgaanbhahie yA saMkhijahabhAgaabbhahie vA saMkhijaguNamambhahie vA asaMkhijaiguNamabbhahie vA, ThiIe tihANavaDie, vanagaMdharasaphAsaAbhiNiyohiyanANasuyanANamaianANasuyaannANaacakkhudaMsaNapajavehi ya chahANavaDie, evaM teiMdiyApi, evaM cariMdiyAvi navaraM do dasaNA cakkhudaMsaNaM acakkhudaMsaNaM (mU0107) paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM paJjavA jahA neraiyANaM vahA bhANiyahA (sU0108) maNussANaM bhaMte / kevaiyA pajjavA pannattA, goyamA! arNatA paJjavA panattA, se keNaDeNaM maMte ! evaM vuccai-maNussANaM aNaMtA paJjavA pAtA, goyamA! mAse maNUsassa dabaTThayAe tulle paesahayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauhANavaDie ThiIe cauhANavaDie bannagaMdharasaphAsaAbhiNiyohiyanANasuyanANaohinANamaNapajavanANakevalanANapajavehiM tulle tihiM dasaNehiM chaTThANavaDie kevaladasaNapajjavehi tulle (mU0109) vANamaMtarA ogAhaNaTThayAe ThiIe cauTThANacaDiyA vaNyAihiM chaTThANavaDiyA joisiyA bemANiyAvi evaM ceva navaraM ThiIe tihANavaDiyA (mU0110) 'asurakumArANaM bhaMte ! kevaiyA pajavA patnattA ?' ityAdi, ukta evArthaH prAyaH sarveSvapyasurakumArAdiSu, tataH zAsakalamapi caturviMzatidaNDakasUtraM prAgvad bhAvanIyaM, yastu vizeSaH sa upadayate, tatra yatpRthivIkAyikAdInAmavagA dIpa anukrama [309-314] // 185 // wwjanatarary.om ~374~ Page #376 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [105-110] (15) prata sUtrAMka [105-110] zahanAyA akulAsoyabhAgapramANAyA api catuHsthAnapatitatvaM tadaGgalAsaGgyeyabhAgapramANasyAsapeyabhedabhinnatvAdava seyaM, sthityA hInatvamabhyadhikatvaM ca tristhAnapatitaM na catuHsthAnapatitaM, asaGkhyeyaguNavRddhihAnyorasaMbhavAt , kathaM tayoharasaMbhava iti cet, ucyate, iha pRthivyAdInAM sarvajaghanyamAyuH kSullakabhavagrahaNaM, kSulakabhavagrahaNasya ca parimANamA valikAnAM dve zate SaTpaJcAzadadhike, muharte ca dvipaTikApramANe sarvasaGkhyayA kSullakabhavagrahaNAnAM paJcaSaSTiH sahasrANi paJca zatAni SaTtriMzadadhikAni 65536, uktaM ca-"donni sayAI niyamA chappannAI pamANao Tuti / AvaliyapamA Na khuDDAgabhavaggahaNameyaM // 1 // pannahisahassAI paMceva sayAI taha ya chattIsA / khuDDAgabhavaggahaNaM bhavaMti ete muhutaNaM // 2 // " pRthivyAdInAM ca sthitirutkarSato'pi saGkhyeyavarSapramANA tato nAsakveyaguNavRddhihAnyoH saMbhavaH, zeSa-1 tihAnitrikabhAvanA tvevaM-ekasya kila pRthivIkAyastha sthitiH paripUrNAni dvAviMzativarSasahasrANi aparakha tAnyeva samayanyUnAni tataH samayanyUnadvAviMzativarSasahasrasthitikaH paripUrNadvAviMzativarSasahasrasthitikApekSayA'saGkhyeyabhAga-1 hInaH tadapekSayA vitaro'sadheyabhAgAdhikaH, tathaikasya paripUrNAni dvAviMzativarSasahasrANi sthitiraparasya tAnyevAnta-18 muha dinonAni, antarmuha dika(ca) dvAviMzativarSasahasrANAM saGkhyeyatamo bhAgaH, tato'ntarmuhUtAdinyUnadvAviMzativarSa-18 sahasrasthitikaH paripUrNadvAviMzativarSasahasrasthitikApekSayA sahayeyabhAgahInaH tadapekSayA paripUrNadvAviMzativarSasahasrasthitikaH saGkhayeyabhAgAbhyadhikaH, tathaikasya dvAviMzativarSasahasrANi sthitiraparasthAntamuhUrta mAso varSa varSasahasraM vA, dIpa anukrama [309-314] JABERahim intamational wwwjanatarary.om ~375~ Page #377 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM -, -------------- mUlaM [105-110] (15) prata sUtrAMka [105-110] prajJApanA- yAH mala- yavRttI. // 18 // antarmuha dikaM(ca)niyataparimANayA sarUpayA guNitaM dvAviMzativarSasahasapramANaM bhavati tenAntarmuha dipramANasthitikaH5paryAyaparipUrNadvAviMzativarSasahasrasthitikApekSayA soyaguNahInaH tadapekSayA tu paripUrNadvAviMzativarSasahasrasthitikaH sAye pade asu| yaguNAbhyadhikaH, evamakAyikAdInAmapi caturindriyaparyAptAnAM khakhotkRSTasthityanusAreNa sthityA tristhAnapatitatvaM rAdInAM payAyAnabhAvanIyaM / tiryapaJcendriyANAM manuSyANAM ca catuHsthAnapatitatvaM, teSAM butkarSatastrINi palyopamAni sthitiH, palyo ntyaM sU. rApamaM cAsaGgyeyavarSasahasrapramANamato'soyaguNavRddhihAnyorapi saMbhavAdupapadyate catuHsthAnapatitatvaM, evaM vyantarANA 105-110 mapi, teSAM jaghanyato dazavarSasahasrasthitikatvAdutkarSataH palyopamasthitiH (teH), jyotiSkavaimAnikAnAM puna sthityA tristhAnapatitatvaM, yato jyotiSkANAM jaghanyamAyuH palyopamASTabhAgaH utkRSTaM varSalakSAdhikaM palyopamaM, vaimA|nikAnAM jaghanyaM palyopamaM utkRSTaM trayaviMzatsAgaropamANi, dazakoTIkoTIsahayapalyopamapramANaM ca sAgaropamamatasteSAmapyasoyaguNavRddhihAnyasaMbhavAt sthititakhisthAnapatitA, zeSasUtrabhAvanA tu sugamatvAt khayaM bhAvanIyA // tadevaM sAmAnyato nairayikAdInAM pratyekaM paryAyAnantyaM pratipAditaM, idAnIM jaghanyAdyavagAhanAdhadhikRtya teSAmeva pratyekaM paryAyAnaM pratipipAdayiSurAha jahannIgAhaNagANaM bhaMte ! neraiyANaM kevaiyA pajavA pannatA ?, goyamA ! arNatA pajavA pannatA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bucaDa, goyamA ! jahannogAhaNae neraie jahannogAhaNassa neraiyassa dabaTThayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTThayAe tulle dIpa anukrama [309-314] // 186 nairayikANAM paryAyA: ~376~ Page #378 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [111] (15) prata sUtrAMka 192eroeosraseeneraee2009 [111] ThiIe cauDhANavaDie vanagaMdharasaphAsapajjavehiM tihiM nANehi tihiM annANehiM tihiM desaNehiM chahANavaDie, ukosogAhaNagANaM bhaMte / neraiyANaM kevaiyA pajavA panacA?, goyamA! arNatA pajjavA pancAse keNaDeNaM bhaMte! evaM bucaI ukosogAhaNayANaM nairaiyANa arNatA paJjavA panatA ?, goyamA ! ukosomAhaNae nehae ukosogAhaNassa neraiyassa dAhayAe tuLe paesahayAe tule ogAhaNaTTayAe tulle, ThiIe siya hINe siya tulle siya anmahie, jai hINe asaMkhijabhAgahINe vA saMkhijjabhAgahINe vA aha anbhahie asaMkhisabhAgaanmahie vA saMkhiabhAgaabbhahie vA, vanagaMdharasaphAsapajjavAha tihi nANehiM tihiM annANehiM tihiM dasaNehi chaTThANavaDie, ajahannamaNukosogAhaNANaM neraiyANa kevaiyA pajavA pannatA, goyamA!, aNaMtA pajjavA pacacA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM bubai ajahannamaNukkosogAhaNANaM aNatA paJjavA panattA, go yamA! ajahannamaNukosogAhaNae neraie ajahabamaNukosogAhaNassa neraiyassa dabaTThayAe tulle paesaTTayAe tulle omAhaNa?yAe siya hINe siya tulle siya abhahie jai hoNe asaMkhijabhAgahINe vA saMkhijabhAgahINe vA saMkhijaguNahINe vA asakhijaguNahINa vA aha abbhahie asaMkhijabhAgaanbhahie vA saMkhijabhAgaabbhahie vA saMkhijaguNaabbhahie vA asaMkhijaguNaanbhahie vA, ThiIe siya hINe siya tulle siya ammahie, jaha hINe asaMkhijabhAgahINe vA saMkhijabhAgahINa vA saMkhijaguNahINe vA asaMkhijagaNahINe vA aha abbhahie asaMkhijabhAgaanmahie vA saMkhiabhAgaanbhahie vA sAkhajaguNaanmahie vA asaMkhijaguNaammahie vA, banagaMdharasaphAsapajavehiM tihiM nANehiM tihiM anANehiM tihiM daMsaNehiM chahANavaDie, se eeNadveNaM goyamA evaM bucada ajahannamamukkosogAhaNANaM neraiyANaM arNatA pajavA panasA / jahanAThiyANaM enerao202888899295 dIpa anukrama [315] ~377~ Page #379 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [111] prajJApanAyAH malayavRttI. cieceNDA 5 paryAyapada jaghanyAvagAhanAdInAM nairayikA prata sUtrAMka // 187 // NAMparyAyAH [111] sUtraM 111 bhaMte! neraiyANaM kevaiyA pajjavA pannatA ?, goyamA! arNatA pajjavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM buccai jahaThiyANa neraiyANaM aNaMtA pajavA panattA, goyamA! jahannaThiie neraie jahannaThiiyassa neraiyassa davaTThayAe tulle paesaTThayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauDhANavaDie ThiIe tulle vanagaMdharasaphAsapaJjavehiM tihiM nANehiM tihiM annANehiM tihiM dasaNehiM chahANavaDie evaM ukkosaThiieci, ajahannamaNukosaThiievi, navaraM saTTANe cauDhANavaDie / jahannaguNakAlagANaM bhaMte ! neraiyANa kevaiyA pajjavA pannatA, goyamA! arNatA pajjavA pannacA, se keNaTeNaM bhaMte! evaM cuccai-jahannaguNakAlagANaM neraiyANa arNatA pajjavA pannatA ?, goyamA ! jahannaguNakAlae neraie jahannaguNakAlagassa neraiyassa davayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauhANavaDie ThiIe cauhANabaDie kAlavannapaJjavehiM talle avasesehiM vanagaMdharasaphAsapajacehiM tihiM nANehiM tihiM annANehiM tihiM IsaNehiM chaTANavaDie, se eeNaTeNaM goyamA! evaM vucai jahanaguNakAlagANaM neraiyANaM arNatA pajavA pannattA, evaM ukkosaguNakAlaravi, ajahannamaNukkosaguNakAlaevi evaM ceva, navaraM kAlabannapajavehiM chaTThANavaDie, evaM avasesA cattAri banA do gaMdhA paMca rasA aTTa phAsA bhANiyahA / jahannAbhiNiyohiyanANINaM bhaMte ! neraiyANaM kevaiyA paavA pannattA, goyamA! jahannAbhiNiyohiyanANINa neraiyANaM aNaMtA pajjavA panattA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM vucai jahanAbhiNiyohiyanANI] nerahayANaM aNaMtA pajjavA pannatA, goyamA! jahannAbhiNicohiyanANI nerahae jahanAbhiNivohiyassa nANissa neraiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNayAe cauhANavaDie ThiIe cauhANavaDie bannagaMdharasaphAsapaJjavehiM chahANavaDie AbhiNiyohiyanANapaJjavehiM tulle suyanANa0 ohinANapajjavehiM chahANavaDie tihiM dasaNehiM chahA dIpa anukrama [315] secescaceae // 187 // ~378~ Page #380 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM -], ------------- mUlaM [111] (15) prata sUtrAMka [111] NavaDie, evaM ukosAbhiNiyohiyanANIvi, ajahannamaNukosAmiNibohiyaNANIvi evaM ceva, NavaraM AbhiNiyohiyanANapajayahiM sahANe chahANavaDie, evaM suyanANI ohinANIvi, navaraM jassa nANA tassa annANA natthi, jahA nANA tahA anANAvi bhANiyavA, navaraM jassa annANA tassa nANA na bhavaMti / jahannacakkhurdasaNINaM bhaMte ! neraiyANaM kevaiyA pajavA paJcA, goyamA ! arNatA paJjavA pannattA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM cuccai jahannacakkhudasaNIrNa neraiyANaM aNaMtA pajjavA pannatA, goyamA ! jahannacakkhudaMsaNINa neraie jahannacakkhudaMsaNissa neraiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNayAe cauTThANavaDie ThiIe cauDhANavaDie vanagaMdharasaphAsapajjavehiM tihiM nANehiM tihiM anANehiM chahANavaDie cakkhudasaNapaavehiM tulle acakkhudaMsaNapajavehi ohidaMsaNapajjavehiM chaTThANavaDie, evaM ukkosacakkhudaMsaNIvi, ajahannamaNukosaca khudaMsaNIvi evaM ceva, navaraM sahANe chaTTANavaDie, evaM acakkhudaMsaNIvi ohidaMsaNIvi / (sUtra 111) 'jahannogAhaNANaM bhaMte ! ityAdi, sugama navaraM 'ThiIe cauTThANavaDie' iti jaghanyAvagAhano hi dazavarSasahasrANi-IN sthitiko'pi bhavati rajaprabhAyAM utkRSTasthitiko'pi saptamanarakapRthivyAM, tata upapadyate sthityA catuHsthAnapatitatA, 'tihiM nANehiM tihiM annANehiti iha yadA garbhavyutkrAntikasajJipaJcendriyo narakeputpadyate tadA sa nArakAyuHsaMvedanaprathamasamaya evaM pUrvagRhItIdArikazarIraparizATaM karoti tasminneva samaye samyagdRSTekhINi jJAnAni mithyAdRSTekhINyajJAnAni samutpadyante, tato'vigraheNa vigraheNa vA gatvA vaikriyazarIrasaMghAtaM karoti, yastu saMmUJchimAsajipaJcendriyo dIpa anukrama [315] ~379~ Page #381 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM -], ------------- mUlaM [111] majJApanA prata yAH mala- ya vRttI. // 18 // sUtrAMka [111] narakepUtpadyate tasya tadAnI vibhaGgajJAnaM nAstIti jaghanyAvagAhanasyAsyAjJAnAni bhajanayA draSTavyAni ve trINi veti, paryAyautkRSTAvagAhanasUtre sthityA hAnI vRddhI ca dvisthAnapatitatvaM, tadyathA-asatyeyabhAgahInatvaM vA satyabhAgahInatvaM vApade jaghatathA asatyeyabhAgAdhikatvaM vA soyabhAgAdhikatvaM vA na tu soyAsamaveyaguNavRddhihAnI, kasmAditi cet, ucyate, nyAvagAutkRSTAvagAhanA hi narayikAH paJcadhanuHzatapramANAH, teca saptamanarakathivyAM tatra jaghanyA sthitiH dvAviMzatiHhanAdInAM sAgaropamANi utkRSTA trayastriMzatsAgaropamANi, tato'saGkhyeyasoyabhAgahAnivRddhI eva ghaTete na tvasaGkhyevasoyagu- narayikArANahAnivRddhI, teSAM cotkRSTAvagAhanAnAM trINi jJAnAni trINyajJAnAni vA niyamAdveditavyAni, na bhajanayA, bhjnaadde-nnaapryaayaa| to samUcchimAsajJipaJcendriyotpAdasya teSAmasaMbhavAt , ajaghanyotkRSTAvagAhanasUtre yadavagAhanayA catuHsthAnapatitatvaMba111 tadeva-ajaghanyotkRSTAvagAhano hi sarvajaghanyAkulAsayayabhAgAtparato manAka vRhattarAmulAsayeyabhAgAdArabhya vAcadalAsayabhAganyUnAni pazcadhanuHzatAni tAbadavaseyaH, tataH sAmAnyanairayikasUtre ivAtrApyupapadyate avagAhanAtacatu:sthAnapatitatA, sthityA catuHsthAnapatitatA supratItA, dazavarSasahasrebhya ArabhyotkarSatakhayaviMzatsAgaropamANAmapi tasyAM labhyamAnatvAt , jaghanyasthitisUtre avagAhanayA catuHsthAnapatitatvaM tasthAmavagAhanAyAM jaghanyato'hulA // 18 // sakveyabhAgAdArabhyotkarSataH saptAnAM dhanupAmavApyamAnatvAta, atrApi trINyajJAnAni keSAMcitkAdAcitkatayA draSTavyAni, saMmUrchimAsajipaJcendriyebhya utpannAnAmaparyAptAvasthAyAM vibhAyAbhAvAt , utkRSTasthiticintAyAmavagA dIpa anukrama [315] ~380~ Page #382 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [111] prata sUtrAMka [111] hanayA catuHsthAnapatitatvamutkRSTasthitikasvAvagAhanAyA jaghanyato'GgulAsayayabhAgAdArabhyotkarSataH paJcAnAM dhanuH-11 zatAnAmavApyamAnatvAt , 'ajahannukosaThiievi evaM ceva' ityAdi, ajaghanyotkRSTasthitAvapi tathA vaktavya yathA jaghanyasthitisUtre utkRSTasthitisUtre ca, navaramayaM vizeSaH-jaghanyasthitisUtre utkRSTasthitisUtre ca sthityA tulpavamabhihitaM atra tu 'svasthAne'pi' sthitAvapi catuHsthAnapatita iti vaktavyaM, samayAdhikadazavarSasahasrebhya bhArabhyotkarSataH samayonatrayastriMzatsAgaropamANAmavApyamAnatvAt , jaghanyaguNakAlakAdisUtrANi supratItAni, navaraM jassA nANA tassa annANA nasthiti yasya jJAnAni tasyAjJAnAni na saMbhavantIti, yataH samyagdRSTAnAni mithyAraSTerajJAnAni, samyagraSTitvaM ca mithyASTitvopamardaina bhavati mithyAdRSTitvamapi samyagraSTitvopardaina bhavati, tato jJAnasadbhAve'jJAnAbhAvaH evamajJAnasadbhAye jJAnAbhAvaH, tata uktaM-'jahA nANA tahA annANAvi bhANiyabA, navaraM jassa annANA tassa nANA na saMbhavanti' iti zeSa pAThasiddhaM / jahannogAhagANaM bhaMte ! asurakumArANaM kevaiyA paJjavA pannatA?, goyamA! aNaMtA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte! evaM vuccaI jahannIgAhagANaM asurakumArANaM aNatA pajavA pannattA!, goyamA! jahamogAhaNae asurakumAre jahanogAhaNassa asurakumArassa dabaTTayAe tulle paesayAe tulle ogAhaNaTTayAe tulle ThiIe cauTThANavaDie vanAIhiM chahANavaDie AbhiNiyohiyanANa. suyanANa0 ohinANapajavehiM tihiM annANehiM tihiM desaNehi ya chaTANavaDie, evaM ukosogAhaNaevi, evaM ajahannamaNukkoso dIpa anukrama [315] JABERatinintamational asurakumArAdinA paryAyA: ~381~ Page #383 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [112 -117] dIpa anukrama [316 -321] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 189 // padaM [5], "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - uddezaka: [-], dAraM [-], gAhaNaeci, navaraM ukosogAhaNaevi asurakumAre ThiIe cauTThANavaDie, evaM jAva thnniykumaaraa| (sUtraM 112) jahalo gAhaNArNa bhaMte! puDhavikAiyANaM kevaiyA pAvA pattA 1, goyamA ! anaMtA pakhavA pannattA, se keNaTTeNaM bhaMte! evaM bucara jahanogAhaNANaM DhavikAiyANaM atA pajA pannatA ? goyamA ! jahannrogAhaNae puDhavikAie jahanrogAhaNassa puDhavikAiyassa dabaTTayAe tulle parasaTTayAe tule ogAhaNaTTayAe tulle ThiIe tiTThANavaDie vannagaMdharasa phAsapajavehiM dohiM annANehiM acakkhudaMsaNapajjavehi ya chANavaDie, evaM ukosomAhaNaevi, ajahannamaNukosogAhaNaevi evaM caiva, navaraM saTTANe caudvANavaDie, jahannaThiyANaM puDhavikAiyANaM pucchA goyamA ! anaMtA pajavA pannattA se keNadvegaM bhaMte! evaM bucai jahanaThiyANaM puDha vikAiyANaM anaMtA pajjavA panacA !, goyamA ! jahannaTihae puDhavikAie jahannaTiiyassa puDhavikAiyassa dabaTTayAe tulle paesajhyAe tulle ogAhaNaTTayAe cANavaDie ThiIe tulle vannagaMdharasaphAsapajjavehiM matiannANa0 suyaanrANa * acakkhudaMsaNapajjaverhi Education intol raise, evaM ukosahiyavi, ajahannamaNukosaTiievi evaM caiva, navaraM saTTANe tidvANavaDie, jahannaguNakAlayANaM bhaMte! puDhavikAiyANaM pucchA goyamA ! aNaMtA pajjavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bucara jahannaguNakAlayANaM puDhavikAiyANaM aNaMtA paJjavA padmattA, goyamA ! jahannaguNakAlae puDhavikAie jahannaguNakAlagassa puDhavikAiyassa dabAe tujhe esayA tule ogAhaNaTTayAe cauTTANavaDie ThiIe tidvANavaDie kAlavannapajavehiM tule avasesehiM bannagaMdharasaphAsapajjavehiM chaTThAvaDie dohiM annANehiM acakkhudaMsaNapaJjavehi ya chaTTANavaDie, evaM ukkosaguNakAlaeci, ajahannamaNukosaguNakAlaevi evaM caiva, navaraM sahANe chaTTANavaDie, evaM paMca banA do gaMdhA paMca rasA aTTha phAsA bhANiyavA / jahannamatiannANINaM bhaMte! puDha mUlaM [112-117] Forsy ~382~ 5 paryAya4 pade asa1 rakumArAdInAM sU. 112 pRvyAdInAM sU. 113 8 dvIndriyA* dInAM sU. 114 resentesseste 1 // 189 // www.ncbrary.org Page #384 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM -, -------------- mUlaM [112-117] (15) Rece hai prata sUtrAMka [112-117] vikAiyANaM pucchA goyamA ! aNatA pajjavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte! evaM bucai jahannamatiannANINaM puDhavikAiyANaM arNatA pajavA pannatA, goyamA ! jahannamatianANI puDha vikAie jahannamatianANissa puDhavikAiyassa dabayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauDhANavaDie ThiIe tihANavaDie vanagaMdharasaphAsapajjavehi chahANavaDie maiannANapajavehiM tulle suyaannANapaJjavehiM acakhudasaNapajavehiM chaTThANavaDie, evaM ukosamaiannANIvi, ajahannamaNukosamaiannANIvi evaM ceva, navaraM sahANe chahANavaDie, evaM suyaanANIvi acakkhudaMsaNIvi evaM ceva jAva vaNaphaikAiyA (sUtra0113) jahabogANagANaM bhaMte ! beiMdiyANaM pucchA goyamA ! aNatA pajjavA pannacA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM buccai jahamogAhaNagANaM beiMdiyANaM aNaMtA pajavA pannattA, goyamA ! jahannogAhaNae beiMdie jahannogAhaNassa beiMdiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTThayAe tulle ThiIe tihANavaDie vannagaMdharasaphAsapajavehiM dohiM nANehiM dohiM annANehiM acakkhudasaNapajavehi ya chaTThANavaDie, evaM ukosogAhaNaevi, NavaraM NANA Nasthi, ajahannamaNukkosogAhaNae jahA jahayogAhaNae, NavaraM saTTANe ogAhaNAe cauDhANavaDie, jahannaThiiyANaM bhaMte ! beiMdiyANaM pucchA goyamA! aNaMtA pajjavA pannacA, sekeNadveNaM bhaMte ! evaM bucai jahannaThiyANaM beiMdiiyANaM aNaMtA yaJjavA pannatA ?, goyamA! jahannaThiie veiMdie jahannaThiiyassa beiMdiyassa dabayAe tulle paesayAe talle ogAhaNaTTayAe cauTThANavaDie ThitIe tulle vanagaMdharasaphAsapaJjabehiM dohiM annANehi acakkhudaMsaNapajjavehi ya chahANavaDie, evaM ukosaThiievi, navaraM do NANA ammahiyA, ajahannamaNukosaThiie jahA ukosaThiie NavaraM ThiIe tihANavaDie / jahannaguNakAlagANaM beiMdiyANaM pucchA goyamA ! arNatA pajavA patracA, se keNadveNaM dIpa anukrama [316-321] ~ 383 ~ Page #385 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) 380 prata sUtrAMka [112-117] prajJApanAyAH malayavRttI. // 19 // 9929293 ndriyatirazcAMsU. 115 bhaMte / evaM buccai-jahannaguNakAlagANaM veIdiyArNa arNatA pajavA pannacA , goyamA! jahannaguNakAlae beIdie jahamaguNakAlagassa beiMdiyassa dayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNadvayAe chaTANavaDie ThiIe tiDhANavaDie kAlavanapajjavehiM tulle abasesehiM vanagaMdharasaphAsapaavehi dohi nANehiM dohiM anANehiM acakkhudaMsaNapaJjavehi ya chaTThANavaDie, evaM u. kosaguNakAlaevi, ajahannamaNukosaguNakAlaevi evaM cava, NavaraM saTThANe chaTThANabaDie, evaM paMca banA do gaMdhA paMca rasA aTTa phAsA bhANiyavA, jahannAbhiNiyohiyanANINaM bhaMte ! beiMdiyANaM kevaiyA pajavA panattA!, gothamA ! arNatA pajjayA pannattA, se keNaTTeNaM bhaMte / evaM buccai-jahannAbhiNiyohiyanANINaM beiMdiyANaM arNatA pajavA pannacA!, goyamA! jahamAbhiNiyohiyaNANI beIdie jahanAbhiNiyohiyaNANissa beiMdiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulche ogAhaNaTTayAe caDadvANavaDie ThiIe tihANavaDie bannagaMdharasaphAsapanavehiM chaTThANabaDie AbhiNibohiyaNANapajjavehi tulle suyaNANapaJjadehi chavANavaDie acakkhudaMsaNapajjavehiM chahANavaDie, evaM ukosAbhiNiyohiyaNANIvi, ajahannamaNukosAmiNicohiyaNANISi evaM ceva, navaraM sahANe chaTANavaDie, evaM suyanANIvi suyaanANIvi acakakhurdasaNI vi, NavaraM jattha NANA tattha annANA natthi jattha anANA tatva NANA nasthi, jattha daMsaNaM tattha NANAvi annANAvi, evaM teiMdiyANavi, cariMdiyANavi evaM ceva NavaraM cakkhudaMsaNaM ambhahiyaM (sUtra.114) jahabogAhaNagANaM bhaMte! paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM kevaDyA pajavA pabattA, goyamA ! aNaMtA pajjavA panattA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM bubaha jahamogAhaNagANaM paMciMdiyatirikkhoNiyANaM arNatA pajjavA patracA, goyamA ! jahannIgAhaNae paMciMdiyatirikkhajogie jahanogAhaNayassa paMbiMdiyatiri dIpa anukrama [316-321] 18 // 19 // wwwsainatorary.om ~384 ~ Page #386 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) prata sUtrAMka [112-117] kkhajoNiyassa dabaTTayAe tulle paesadvayAe tulle ogAhaNaTTayAe tulle ThiIe tiDhANavaDie pannagaMdharasaphAsapanavehiM dohi nANehiM dohiM anANehiM dohi saNehiM chahANabaDie, ukosogAhaNaevi evaM ceva, gavaraM tihiM nANehiM tihiM dasaNehiM chadvANavaDie, jahA ukosogAhaNae tahA ajahannamaNukosogAhaNaevi, NavaraM ogAhaNaTTayAe cauhANavaDie Thie cauDANayadie, jahannaThiiyANaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM kevaiyA pajjavA pacattA, goyamA / aNaMtA pajavA patratA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM bubaha jahannaThiiyANa paMciMdiyatirikkhajoNiyANa aNaMtA paJjavA patracA, goSamA! jahamaThiie paMciMdiyatirikkhajogie jahAThiyassa paMciMdiyatirikkhajoNiyassa dabaTThayAe tujhe paesadvayAe tulle ogAhaNaTTayAe cajavANavaDie ThiIe talle panagaMdharasaphAsapajavehiM dohiM annANehiM dohiM daMsaNehi chahANapaDie, ukosaThiievi evaM va NavaraM do nANA do annANA do daMsaNA, ajahannamaNukkosaThiievi evaM ceva, navaraM ThiIe cauDANavaDira tini gANA tibhi anANA tini daMsaNA / jahannaguNakAlagANaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA goyamA! aNaMtA pajavA panatA, se keNadveNaM bhaMte / evaM bucai, goyamA! jahannaguNakAlae paMciMdiyatirikkhajoNie jahannaguNakAlagassa paMciMdiyatirikkhajoNiyassa dabayAe tulle paesaTavAe tulle ogAhaNaTThayAe cauhANavaDie ThiIe cauDhANavaDie kAlavanapajjadehi tulle avasesehiM vanagaMdharasaphAsapajavehi tihiM nANehiM tihiM anANehiM tihiM dasaNehi chahANavaDie, evaM uphosaguNakAlaevi, ajahannamaNukosaguNakAlaevi evaM ceva, navaraM sahANe chaTTANavaDie, evaM paMca banA do gaMdhA paMca rasA aTTa phAsA, jahannAbhiNirohiyaNANINa bhaMte ! paMcidiyatirikkhajoNiyANaM kevaiyA pajavA pacattA, goyamA! arNatA pajavA patra dIpa anukrama [316-321] ~385~ Page #387 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) e prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka [112-117] 5paryAya2 pade paJce|ndriyatirazcAMsU. 115 ||19shaa tA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM buccai ?, goyamA ! jahannAbhiNibohiyaNANI paMciMdiyatirikkhajoNie jahannAbhiNivohiyaNANissa paMciMdiyatirikkhajoNiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNayAe cauTThANavaDie vanagaMdharasaphAsapaJjavehiM chaTThANavaDie AmiNiyohiyanANapaJjavahiM tulle suyanANapaJjavehiM chaTThANavaDie cakkhudasaNapajavehiM chahANavaDie acakkhurdasaNapajjavehi chaTThANavaDie, evaM ukosAbhiNibohiyanANIvi, NavaraM ThiIe tihANavaDie, tinni nANA tinni dasaNA sahANe tulle sesesu chahANavaDie, ajahannamaNukosAmiNibohiyanANI jahA ukkosAbhiNibohiyanANI NavaraM ThiIe cauhANavaDie, saTTANe chahANavaDie, evaM suyanANIvi, jahannohinANINaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, goyamA / aNatA pajavA pannattA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM buccai, goyamA !, jahabohinANI paMciMdiyatirikkhajoNie jahamohinANissa paMciMdiyatirikkhajoNiyassa dabaTTayAe tulle paesadvayAe tulle ogAhaNadvayAe cauhANavaDie ThiIe tihANavaDie banagaMdharasaphAsapajjavehiM AbhiNiyohiyanANasuyanANapajjavehiM chaTThANavaDie ohinANapajavehi tulle, anANA natthi, cakkhudaMsaNapajjavehiM acavakhudaMsaNapajavehi ya ohidaMsaNapajahiM chaTThANavaDie, evaM ukosohinANIvi ajahanokosohinANIvi evaM ceva, gavaraM sahANe chadvANavaDie, jahA AbhiNibohiyanANI tahA maiannANI suyaanANI ya, jahA ohinANI tahA vibhaMganANIvi, cakkhudasaNI acakhudasaNI ya jahA AbhiNiyohiyanANI, ohidaMsaNI jahA ohinANI, jattha nANA tattha annANA natthi jattha annANA tattha nANA natthi, jattha dasaNA tattha NANAvi annANAvi athici bhANiya (sUtraM0 115) jahannIgAhaNagANaM bhaMte ! maNussANaM kevaDyA pajavA pannattA ?, goyamA ! arNatA pajavA patra dIpa anukrama [316-321] // 19 // manuSyANAm paryAyA: ~386~ Page #388 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [112 -117] dIpa anukrama [316 -321] padaM [5], Education intemational "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - uddezaka: [-], dAraM [-], tA se keNaNaM bhaMte! evaM bunAi - jahalo gAhaNagANaM maNussANaM anaMtA pajavA panatA ? goyamA ! jahanogAhaNae maNUse jahanogAhaNagassa maNUsassa davaTTayAe tulle paesaiyAe tulle ogAhaNaTTayAe tulle ThiIe tidvANavaDie vannagaMdharasaphAsapaJjavehiM tihiM nANehiM dohiM acAhiM tihiM daMsaNehiM chaTTANavaDie, ukosogAhaNaevi evaM caiva, navaraM ThiIe siya hINe siyatulle siya ambhahie, jaba hINe asaMkhiJjahabhAgahINe aha ambhahie asaMkhejaibhAgaanmahie, do nANA do annANA do daMsaNA, ajahannamaNuko so grAhaNaevi evaM ceva, NavaraM ogAhaNaTTayAe cauDANavaDie, ThiIe caudvANavaDie Aile hiM cauhiM nANehiM chANavaDie, kevalanANapaJjavehiM tule, tihiM annANehiM tihiM daMsaNehiM chaTTANavaDie, kevaladaMsaNapaJjavehiM tulle, jahannaTiiyANaM bhaMte! maNussANaM kevaiyA paJjavA pattA 1, goyamA ! anaMtA pakhavA pannattA, se keNaTTeNaM bhaMte! evaM bucara 1, goyamA ! jahanaTiie maNusse jahanaTiiyassa maNussassa dabaTTayAe tulle paesaiyAe tulle ogAhaNaTTayAe cauTTANa aise ThiIe tule banagaMdharasa phAsapaJjavehiM dohiM annANehiM dohiM daMsaNehiM chaTThANavaDie, evaM ukosaThiievi, navaraM do nANA do annANA do daMsaNA ajahannamaNukosaThihaevi evaM ceva, navaraM ThiIe cauTThANavaDie ogAhaNaTTayAe cauDANavafire AilehiM cauhiM nANehiM chANavaDie kevalanANapajjavehiM tule tihiM annANehiM tihiM daMsaNehiM chaTTANavaDie kevaladaMsaNapajavehiM tu / jahanaguNakAlayANaM maMte ! maNussANaM kevaiyA pajjavA panattA ? goyamA ! anaMtA pajavA pattA, se keNadveNa bhaMte ! evaM buccai 1, goyamA ! jahannaguNakAlae maNUse jahannaguNakAlagassa maNussassa davaDhayAe tulle paesayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauTThANavaDie ThiIe caudvANavaDie kAlavanapajjavehiM tule avaseserhi vanagaMdharasaphAsapaJjavehiM For Parts Only mUlaM [112-117] ~387~ tigeststhenesise www.jancibrary.org Page #389 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM -1, -------------- mUlaM [112-117] prajJApanAyA: malayavRttI. INI pade manuINSyANAM sU. prata sUtrAMka [112-117] // 19 // Seces chaTThANabaDie cauhiM nANehiM chahANavaDie kevalanANapajjabehiM tulle tihiM annANehiM tihiM daMsaNehiM chaTThANavaDie kevaladaMsaNapaJjavehiM tulle, evaM ukosaguNakAlaevi, ajahannamaNukkosaguNakAlaevi evaM ceva, navaraM sahANe chaTThANabaDie, evaM paMca vannA do gaMdhA paMca rasA aTTha phAsA bhANiyabA / jahannAbhiNiyohiyanANINa maNussANaM kevaiyA pajjavA panattA, goSamA ! arNatA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte! evaM vuccai ?, goyamA ! jahannAbhiNiyohiyaNANI manase jahannAbhiNiyohiyaNANissa maNussassa dabaTTayAe tulle paesadvayAe tulle ogAhaNaTTayAe cauhANavaDie ThiIe cauhANavaDie vanandharasaphAsapaavehi chaTThANavaDie AbhiNibohiyanANapajavehiM tulle suyanANapajjavehiM dohiM dasaNehiM chaTThANavaDie, evaM ukosAbhiNicohiyanANIvi navaraM AbhiNicohiyanANapajjavehiM tulle ThiIe tihANavaDie tihiM nANehiM tihiM daMsaNehiM chaTANavaDie, ajahannamaNukosAbhiNiyohiyanANI jahA ukosAmiNibohiyanANI, navaraM ThiIe cauhANavaDie sahANe chaTThANavaDie, evaM suyanANIvi, jahannohinANINaM bhaMte ! maNussANaM kevaiyA paJjavA pannacA ?, goSamA ! aNaMtA pajavA pAcA, se keNaTeNaM bhaMte / evaM bucai, goyamA ! jahanohinANI maNusse jaharohinANissa maNUsassa davayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe tihANabaDie ThiIe tihANavaDie vanagaMdharasaphAsapajjavehiM dohiM nANehi chahANavaDie ohinANapakSavehiM tulle maNanANapajjavehiM chaTThANabaDie tihiM dasaNehi chahANavaDie, evaM ukkosohinANIvi, ajahannamaNukosohinAcI evaM ceva, navaraM ogAhaNaTTayAe cauDhANavaDie, saTANe chaTThANavaDie, jahA ohinANI tahA maNapajavanANIvi bhASiyA, navaraM ogAhaNadvayAe tiDhANavaDie, jahA AbhiNiyohiyaNANI tahA maianApI suyaavANIvi bhANiyo, jahA ohi dIpa anukrama [316-321] // 19 // ~388~ Page #390 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) prata sUtrAMka [112-117] raeeacaeeeeeeeeeee nANI tahA vibhaMganANIvi bhANiyave cakkhudaMsaNI acakkhudasaNI ya jahA AbhiNiyohiyaNANI ohidasaNI jahA ohinANI / jattha nANA tattha annANA natthi jattha annANA tatva nANA natthi, jattha dasaNA tattha NANAvi annANAvi / kevalanANINa bhaMte ! maNussANaM kevaDyA pajavA pannattA ?, goyamA ! aNatA pajjavA pannatA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM bucAkevalanANINa maNussANaM aNatA pajavA pannatA, goyamA! kevalanANI maNUse kevalanANissa maNUsassa davaTThayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNayAe cauDhANavaDie ThiIe tiDhANavaDie vanagaMdharasaphAsapajavehiM chahANavaDie kevalanANapajjavehi kevaladasaNapaavehi ya tulle evaM kevaladasaNIvi maNUse bhANiyace // (sUtra 116) vANamaMtarA jahA asurakumArA / evaM joisiyavemANiyA, navaraM sahANe ThiIe tihANavaDie bhANiyo, settaM jIvapajavA / (sUtra 117) evamasurakumArAdisUtrANyapi bhAvanIyAni prAyaH samAnagamatvAt , japanyAvagAhanAdipRthivyAdisUtre sthityA tristhAnapatitatvaM soyavarSAyuSkatvAt, etaca prAgeva sAmAnyapRthivIkAyikasUtre bhAvitaM, paryAyacintAyAmajJAne eva matyajJAnazrutAjJAnalakSaNe vaktavye na tu jJAne, teSAM samyaktvakha teSu madhye samyaktvasahitasya cotpAdAsaMbhavAt 'ubha-18 yAbhAvo puDhavAiesu' iti vacanAt , ata evaitadevoktamatra 'dohiM annANehi' iti / jaghanyAvagAhanahIndriyasUtre 8 'dohi nANehiM dohiM annANehiM' iti, dvIndriyANAM hi keSAzcidaparyAptAvasthAyAM sAkhAdanasamyaktvamavApyate samya-18 dRSTezca jJAne iti dve jJAne labhyate zeSANAmajJAne tata uktaM dvAbhyAM jJAnAbhyAM dvAbhyAmajJAnAbhyAmiti, utkRSTAva-8 dIpa anukrama [316-321] rajaniorary.org ~ 389~ Page #391 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) prajJApanA- yAH mala- yavRttI. prata sUtrAMka [112-117] // 19 // sU. 117 gAhanAyAM tvaparyAptAvasthAyA abhAvAt sAkhAdanasamyaktvaM nAvApyate tatastatra jJAne na vaktavye, tathA cAha-evaM paryAyaukkositogAhaNAe vi navaraM nANA natvi'tti, tathA'jaghanyotkRSTAvagAhanA kila prathamasamayAdUI bhavati ityaparyA- pade nAratAvasthAyAmapi, tasyAH saMbhavAt sAsAdanasamyaktvavatAM jJAne anyeSAM cAjJAne iti jJAne cAjJAne ca vaktavye, tathA kAdijI vaparyAyAH cAha-'ajahannamaNukosogAiNae jahA jahannIgAhaNae' iti, tathA jaghanyasthitisUtre he ajJAne evaM vaktavye na tu| jJAne, yataH sarvajaghanyasthitiko labdhyaparyAptako bhavati na ca labdhyaparyAptakeSu madhye sAkhAdanasamyagdRSTirutpadyate, kiM kAraNamiti cet, ucyate, labdhyaparyAptako hi sarvasakliSTaH sAsAdanasamyagdRSTizca manAk zubhapariNAmastataH sa teSu madhye notpadyate tenAjJAne eva labhyete na jJAne, utkRSTasthitiSu punarmadhye sAsAdanasamyaktvasahito'pyutpadyate iti || tatsUtre jJAne ajJAne ca vaktavye, tathA cAha-evaM ukkosaThiievi, navaraM do nANA amahiyA' iti, evamevAjaghanyotkRSTasthitisUtramapi vaktavyaM, bhAvasUtrANi pAThasiddhAni, evaM trIndriyacaturindriyA api vaktavyAH, navaraM caturindriyANAM cakSurdarzanamadhikaM anyathA caturindriyatvAyogAditi teSAM cakSurdarzanaviSayamapi sUtraM vaktavyaM, jaghanyAvagAhanatiryapaJcendriyasUtre 'ThiIe tivANavaDie' iti, iha tiryakrapaJcendriyaH saGgyeyavarSAyuSka eva jaghanyAvagAhano // 19 // bhavati, nA'saGkhyeyavarSAyuSkaH, kiM kAraNaM iti cet , ucyate, asaGkhyeyavarSAyuSo hi mahAzarIrAH kaGkakukSipariNAmatvAt puSTAhArAH prabaladhAtUpacayAH tatasteSAM bhUyAn zukranipeko bhavati zukranikAnusAreNa ca tiryagmanuSyANAmutpattisa dIpa anukrama [316-321] ~390~ Page #392 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], ---------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM -, -------------- mUlaM [112-117] (15) prata sUtrAMka [112-117] namaye'vagAhaneti na teSAM jaghanyAvagAhanA labhyate kiM tu satyeyavarSAyuSAM, sakveyavarSAyuSazca sthityA tristhAnapatitAH, etacca bhAvitaM prAk, tata uktaM sthityA tristhAnapatitA iti, 'dohi nANehiM dohiM annANehiM' iti jaghanyAvagAhino hi tiryakrapaJcendriyaH saGgyeyavarSAyuSko'paryApto bhavati so'pi cAlpakAyeSu madhye samutpadyamAnastatastasyAvadhi vibhaGgajJAnAsaMbhavAt dve jJAne dve ajJAne ukte, yastu vibhaGgajJAnasahito narakAdudRtya sayavarSAyuSkeSu tiryakrapaJcendriyeSu madhye samutpadyamAno vakSyate sa mahAkAyeSUtpadyamAno draSTavyaH nAlpakAyeSu, tathAkhAbhAvyAt , anyathA'dhikRtasUvirodhaH, utkRSTAvagAhanatiryapaJcendriyasUtre 'tihiM nANehiM tihiM annANehi' iti tribhinikhibhirajJAnazca SaTsthAnapatitAH, tatra trINi ajJAnAni kathamiti cet, ucyate, iha yasya yojanasahasraM zarIrAvagAhanA sa utkRSTAvagAhanaH sa ca sAdheyavarSAyuSka eva bhavati paryAptazca, tena tasya trINi jJAnAni trINyajJAnAni ca saMbhavanti, sthityA|'pi cAsAvutkRSTAyagAhanaH tristhAnapatitaH, soyavarSAyuSkatvAt , ajaghanyotkRSTAvagAhanasUtre sthityA catuHsthAnapa. |titaH, yato'jaghanyotkRSTAyagAhano'saGkhyeyavarSAyuSko'pi labhyate, tatropapadyate prAguktayuktyA catu:sthAnapatitatvaM, jaghanyasthitikatiryapazzendriyasUtre dve ajJAne eva vaktavye na tu jJAne, yato'sau jaghanyasthitiko labdhyapayopsaka evaM bhavati na ca tanmadhye sAsAdanasamyagdRSTarutpAda iti, utkRSTasthitikatiryapaJcendriyasUtre 'do nANA do annANA' iti, utkRSTasthitiko hi tiryakrapaJcendriyastripalyopamasthitiko bhavati, tasya ca dve ajJAne tAvaniyamena yadA punaH 929899390009087 dIpa anukrama [316-321] S wjanmiorary.org ~391~ Page #393 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) prata sUtrAMka [112 -117] prajJApanA SaNmAsAvazeSAyurvaimAnikeSu baddhAyuSko bhavati tadA tasyada jJAne labhyete ata uktaM ve jJAne dve ajJAne iti, aja-IN5paryAyayAH mala ghanyotkRSTasthitikatiryapaJcendriyasUtre 'ThiIe cauTThANacaDie' iti ajaghanyotkRSTa sthitiko hi tiryakrapaJcendriyaH pade nAraya0vRttau. savayavarSAyuSko'pi labhyate asapeyavarSAyuko'pi samayonatripalyopamasthitikaH tatazcatuHsthAnapatitaH, jaghanyA kAdijIbhinibodhikatiyapaJcendriyasUtre 'ThiIe cauTThANavaDie' iti, asayeyavarSAyuSo'pi hi tiryakrapaJcendriyasya khabhUmi vaparyAyAH // 19 // IS kAnusAreNa jaghanye AbhinivodhikazrutajJAne labhyete tataH sapheyavarSAyupo'sayavarSAyupazca jaghanyAbhiniyodhikazru sU. 117 tajJAnasaMbhavAd bhavanti sthityA catuHsthAnapatitAH, utkRSTAbhiniyodhikajJAnasUtre sthityA ca tristhAnapatitA vaktavyAH, yata iha yasyotkRSTe AminibodhikazrutajJAne sa niyamAt soyavarSAyuSkaH soyavarSAyuSkazca sthityApi tristhAnapatita eva yathoktaM prAk, avadhisUtre vibhaGgasUtre'pi sthityA tristhAnapatitaH, kiM kAraNam iti cet, ucyate, asAyeyavapoMyuSo'vadhivibhakAsaMbhavAt , Aha ca mUlaTIkAkAraH 'ohivimaGgesa niyamA tiDhANavaDie, kiM kAraNaM , bhannai, ohivibhaGgA asaMkhejabAsAuyassa natthiti jaghanyAvagAhanamanuSyasUtre 'ThiIe tihANavaDie' iti tiyeMpaJcendriyavat , manuSyo'pi jaghanyAvagAhano niyamAt sayeyavarSAyuSkaH, sayavarSAyuSkazca sthityA tristhAnapatita eveti 'tihiM nANehiM' iti, yadA kazcit tIrthakaro'nuttaropapAtikadevo vA apratipatitenAvadhijJAnena jaghanyAyA[mavagAhanAyAmutpadyate tadA'vadhijJAnamapi labhyate itIha tribhinirityuktaM, vibhAjJAnasahitastu narakAdutto jagha dIpa anukrama [316-321] ecene armyanmararyorg ~392~ Page #394 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] prata sUtrAMka [112-117] Taeeseroeseseseraelaeroen nyAyAmapagAhanAyAM notpadyate tathAkhAbhAbyAt ato vibhaGgajJAnaM na labhyate iti dvAbhyAmajJAnAbhyAmityuktaM, utkR-18 TAyagAhanamanuSyasUtre 'ThiIe siya hINe siya tulle siya abhahie jai hINe asaMkhejabhAgahINe jai abhhie| asaMkhejabhAgaanmahie' iti, utkRSTAvagAhanA hi manuSyAsniganyUtocchrayAH triganyUtAnAM ca sthitirjaghanyataH palyopamAsasyeyabhAgahInAni trINi palyopamAni utkarSatastAnyeva paripUrNAni trINi palyopamAni, uktaM ca jIvAbhigame'uttarakurudevakurAe maNussANaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM ThiI pannattA, goyamA ! jahanneNaM tini paliovamAI paliovamassAsaMkhijjaibhAgahINAI ukkoseNaM tinni paliovamAI' tripalyopamAsaGkhyeyabhAgazca trayANAM palyopamAnAmasajhaSeyatamo mAga iti palyopamAsaGkhyeyabhAgahInapalyopamatrayasthitikaH paripUrNapalyopamatrayasthitikApekSayA'saspeyabhAgahInaH, itarastu tadapekSayA'sadheyabhAgAdhikaH, zeSA vRddhihAnayo na labhyante, 'do nANA do annANA' iti utkRSTA-K vagAhanA hi asakyeyavarSAyuSaH, asayavarSAyuSAM cAvadhivibhaGgAsaMbhavaH, tathAkhAbhAvyAt, ato ve eva jJAne dve cAjJAne iti, tathA'jaghanyotkRSTAvagAhanaH soyavarSAyuSko'pi bhavati asaceyavarSAyuSko'pi bhavati, asatyeyavapoyuko'pi gavyUtadviganyUtocchyaH tato'vagAhanayA'pi catuHsthAnapatitatvaM sthityA'pi tathA, AdyaizcaturbhirmatizrutAvadhimanaHparyAyarUpAnaH SaTsthAnapatitAH, teSAM caturNAmapi jJAnAnAM tattadvyAdisApekSatayA kSayopazamavaicitrya|tastAratamyabhAvAt, kevalajJAnaparyavaistulyatA, niHzeSakhAvaraNakSayataH prAdurbhUtasya kevalajJAnasya bhedAbhAvAta, zeSa dIpa anukrama [316-321] ~393~ Page #395 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) prata sUtrAMka [112 -117] prajJApanA sugama, jaghanya sthitikamanuSyasUtre 'dohiM annANehi' iti dvAbhyAmajJAnAbhyAM matyajJAnazrutAjJAnarUpAbhyAM SaTsthAnapa-18 paryAyayA mala- titatA vaktavyA, na tu jJAnAbhyAM, kasmAditi cet ?, ucyate, jaghanyasthitikA manuSyAH saMmUrchimAH, saMmUchima- pade nAraya0vRtto. manuSyAzca niyamato mithyAdRSTayaH, tatasteSAmajJAne eva na tu jJAne, utkRSTasthitikamanuSyasUtre 'do nANA do anANA' kAdijI vaparyAyAH // 195 // iti, utkRSTasthitikA hi manuSyAsnipalyopamAyuSaH, teSAM ca tAvadajJAne niyamena yadA punaH SaNmAsAvazeSAyuSo vaimAnikepu baddhAyupastadA samyaktvalAbhAt dve jJAne labhyete avadhivibhaGgo cAsayeyavarSAyuSAM na sta iti trINi jJAnAni trINyajJAnAnIti noktaM, ajaghanyotkRSTasthitikamanuSyasUtramajaghanyotkRSTAvagAhanamanuSyasUtramiva bhAvanIyaM, jaghanyAbhinibodhikamanuSyasUtre dve jJAne vaktavye dve darzane ca, kiM kAraNaM iti cet ?, ucyate, jaghanyAbhinibodhiko hi jIvo niyamAdavadhimanaHparyavajJAnavikalaH, prabalajJAnAvaraNakarmodayasadbhAvAt , anyathA jaghanyAbhinivodhikajJA natvAyogAt , tataH zeSajJAnadarzanAsaMbhavAdAbhinibodhikajJAnaparyavastulyaH zrutajJAnaparyAbhyAM darzanAbhyAM ca SaT-18 18 sthAnapatitatoktA, utkRSTAbhinivodhikasUtre 'ThiIe tiTThANavaDie' iti utkRSTAbhinivodhiko hi niyamAtsaye yavarSAyuH, asavevarSAyuSaH tathAbhavasvAbhAvyAt sarvotkRSTAbhinibodhikajJAnAsaMbhavAt , satyeyavarSAyuSazca praaguktyukteH| 8 sthityA tristhAnapatitA iti, jaghanyAvadhisUtre utkRSTAvadhisUtre cAvagAhanayA tristhAnapatito vaktavyaH, yataH sarvaja dhanyo'vadhiryathoktakharUpo manuSyANAM pArabhaviko na bhavati, kiM tu tadbhavabhAvI, so'pi ca paryAptAvasthAyAM, aparyA-N dIpa anukrama [316-321] 99999999 ae2020908993929 JABERatinintamational ~ 394 ~ Page #396 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [112-117] (15) prata sUtrAMka [112-117] 200aereasasaragao2020 sAvasthAyAM tadyogyavizuddhyabhAvAt , utkRSTo'pyavadhirbhAvatazcAritriNaH, tato jaghanyAvadhirutkRSTAvadhirvA'vagAhanayA | tristhAnapatitaH, ajaghanyotkRSTastvavadhiH pArabhaviko'pi saMbhavati tato'paryAptAvasthAyAmapi tasya saMbhavAt ajaghanyotkRSTAvadhiravagAhanayA catuHsthAnapatitaH, sthityA tu jaghanyAvadhirutkRSTAvadhirajaghanyotkRSTAvadhirvA tristhAnapatitaH, | asaveyavarSAyuSAmavadherasaMbhavAt , soyavarSAyuSAM ca tristhAnapatitatvAt , jaghanyamanaHparyavajJAnI utkRSTamanaHparyavajJAnI ajaghanyotkRSTamanaHparyavajJAnI ca sthityA tristhAnapatitaH, cAritriNAmeva manaHparyAyajJAnasadbhAvAt , cAritriNAM ca soyavoyuSkatvAt , kevalajJAnasUtre tu 'ogAhaNaTThayAe cauTThANabaDie' iti kebalisamudrapAtaM pratItya, tathAhi-IN kevalisamudghAtagataH kevalI zeSakevalibhyo'saGkhyeyaguNAdhikAvagAhanaH, tadapekSayA zeSAH kevalino'saye ygunn-15|| hInAvagAhanAH, khasthAne tu zeSAH kevalinasvisthAnapatitA iti sthityA tristhAnapatitatvaM, saGkhyeyavarSAyuSkatvAt // vyantarA yathA'surakumArAH, jyotiSkavaimAnikA api tathaiva, navaraM te sthityA tristhAnapatitA vaktavyAH, etaca prAgeva bhAvitaM / upasaMhAramAha-[andhAgraM 5000] 'settaM jIvapajavA' ete jiivpryaayaaH| sampratyajIvaparyAyAn pRcchati ajIvapaJjavANaM bhaMte ! kaivihA panattA, goyamA! duvihA panattA, taMjahA-rUviajIvapaJjavA ya arUviajIvapajavA MI ya, arUviajIvapajavA NaM bhaMte ! kaivihA pannattA, goyamA dasavihA pannattA, taMjahA-dhammatthikAe dhammatthikAyassa eteaceaeeeescaceaek dIpa anukrama [316-321] JAMERMA Homjanorary.om atha ajIvasya paryAyAH ~ 395~ Page #397 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] (15) prata sUtrAMka [118-121] prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 196 // dese dhammatthikAyassa paesA ahammatthikAe ahammatthikAyassa dese ahammasthikAyassa paesA AgAsasthikAe AgAsasthikAyassa dese AgAsasthikAyassa paesA addhAsamae (mU0118) rUviajIvapajjayA NaM bhaMte ! kAvihA pannatA, goyamA! caubihA pacanA, taMjahA khaMdhA khaMdhadesA khaMdhapaesA paramANupuggalA, teNaM bhaMte ! kiM saMkhejA asaMkhejA aNatA, goyamA! no saMkhejA no asaMkhejjA aNaMtA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM cucai no saMkhejjA no asaMkhejA arNatA ?, goyamA! arNatA paramANupuggalA aNaMtA dupaesiyA khaMdhA jAva arNatA dasapaesiyA khaMdhA aNaMtA saMkhijapaesiyA khaMdhA arNatA asaMkhijapaesiyA khaMdhA aNaMtA aNaMtapaesiyA khaMdhA, se teNadveNaM goyamA ! evaM bucai te zaM no saMkhijjA no asaMkhijjA aNaMtA / (sU0119) paramANupoggalANaM bhaMte ! kevaDyA pajjayA pannattA, goyamA ! paramANupoggalANaM aNaMtA pajavA pannacA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM buccai-paramANupuggalANaM aNaMtA pajavA pannattA, goyamA ! paramANupuggale paramANupoggalassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tule ogAhaNaTThavAe tulle ThiIe siya hINe siya tulle siya abbhahie jai hINe asaMkhijjahabhAgahINe vA saMkhijahabhAgahINe vA saMkhijjaiguNahINe vA asaMkhijjaiguNahINe vA aha anmahie asaMkhijjaibhAgaanmahie vA saMkhijjaibhAgaammahie vA saMkhijaguNaabbhahie vA asaMkhijaguNaabbhahie vA, kAlavanapaJjavehi siya hINe siya tulle siya ambhahie jahahINe arNatabhAgahINe vA asaMkhijahabhAgahINe vA saMkhijaibhAgahINe vA saMkhi- ' jaguNahINe vA asaMkhijjaguNahINe vA arNataguNahINe vA aha abbhahie arNatabhAgaabbhahie vA asaMkhijjaibhAgaanbhahie vA saMkhijjabhAgaanbhahie vA saMkhijaguNaabbhAhie vA asaMkhijaguNaanmahie vA arNataguNamabhahie vA evaM aba 5paryAyapade arUpirUpyajIvaparyAyAH paramANyAdInAM dravyAdibhiH sU. 118 dIpa anukrama [322-325] // 196 // ~396~ Page #398 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] (15) prata sUtrAMka [118 Generseksee -121] sesavanagaMdharasaphAsapajjavehi chaTThANavaDie, phAsANaM sIyausiNaniddhalukkhehi chahANavaDie, se teNadveNaM gopamA ! evaM bucA-paramANupoggalANaM arNatA pajavA pannattA / dupaesiyANaM pucchA goyamA ! aNaMtA pajavA pannatA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM buca, goyamA! dupaesie dupaesiyassa dabayAe tule paesaTTayAe tulle ogAhaNahayAe siya hINe siya tulle siya abbhahie jai hINe paesahINe aha ambhahie paesamanbhahie ThiIe cauThANavaDie vanAIhiM uvarillehiM cauphAsehi ya chahANavaDie, evaM tipaesevi, navaraM ogAhaNaTTayAe siya hINe siya tulle siya abbhahie jai hINe paesahINe vA dupaesahINe vA aha abbhahie paesamanmahie vA dupaesamanbhahie vA, evaM jAca dasapaesie, navaraM ogAhaNAe paesaparivuDDI kAyavA jAva dasapaesie, gavaraM navapaesahINatti, saMkhejapaesiyANaM pucchA, goyamA! arNatA paJjavA pacattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bubaha-goyamA ! saMkhejapaesie saMkhejapaesiyassa dabayAe tulle paesaTTayAe siya hINe siya tulle siya anbhahie, jaha hINe saMkhejabhAgahINe vA saMkhijaguNahINe vA aha anbhahie evaM ceva ogAhaNadvayAevi duhANavaDie ThiIe cauDhANavaDie vaNNAiuvarillacauphAsapajjavehi ya chaTTANavaDie, asaMkhijjapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNatA pajavA pannatA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM buccai-goyamA! asaMkhijjapaesie khaMdhe asaMkhijjapaesiyassa khaMdhassa davayAe tulle paesaTTayAe cauDhANavaDie ogAhaNadvayAe cauDhANavaDie ThiIe cauDhANavaDie vaNNAiuvarillacauphAsehi ya chaTThANavaDie, aNaMtapaesiyANa pucchA goyamA ! arNatA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bucaDI, goyamA ! aNaMtapaesie khaMdhe aNaMtapaesiyassa khaMdhassa dabadvayAe tulle paesaTTayAe chaTANavaDie omAhaNaTTayAe cauhANavaDie ThiIe dIpa anukrama [322-325] Saralanmiorary.org ~397~ Page #399 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [118 -121] dIpa anukrama [322 -325] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 197 // padaM [5], "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-1, Education intimation cauTTANavaDie vannagaMdharasaphAsapajjavehiM chANavaDie / egapaesogADhANaM poggalANaM pucchA, goyamA ! anaMtA pavA vattA, sekeNaNaM bhaMte ! evaM buccai ?, goyamA ! egapaesogADe pomgale egapaesogADhassa poggalassa davaiyAe tule paesadvayAe chaTTANavaDie ogAhaNaDayAe tulle TiIe cauTTANavaDie vaNNAiuvarila uphAsehiM chaTThANacaDie, evaM dupaesogAdevi, saMkhiapaesogADhANaM pucchA goyamA ! anaMtA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bujhai 1, goyamA ! saMkheapaesogADhe pogale saMkhijapaesogADhassa poggalassa davaTTayAe tule parasaTTayAe chANavaDie ogAhaNaTTayAe duTThAjavaDie ThiIe cauDANavaDie vaNNAivarilacauphAsehi ya chaTThANacaDie, asaMkhejjapaesogAdANaM pucchA, goyamA ! anaMtA pajavA pattA, se keNaNaM bhaMte ! evaM buccara 1, goyamA ! asaMkhejjapaesogADhe poggale asaMkhejjapaesogADhassa poggalassa dabaTTayAe tule pasaTTayAe chaTTANavarDie ogAhaNaTTayAe cauTTANavaDie ThiIe caTTANavaDie vaNNAiaTThaphAsehiM chaTTANavaDie / egasamayaThiyANaM pucchA, moyamA ! anaMtA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM buccai 1, moyamA ! emasamayafore poraga egasamaya hiyassa poggalassa dabaTTayAe tule paesaiyAe chaTTANavaDie ogAhaNaTTayAe cauddANavaDite ThitIe tulle vaNNA aphAsehiM chaTTANavaDie evaM jAva dasasamayaThihae, saMkhejjasamayaThiyANaM evaM caiva, NavaraM ThiIe duTTAvaDie, asaMkhejasamayaThiyANaM evaM caiva, navaraM ThiIe cauTThANavaDie, ekaguNakAlagANaM pucchA, goyamA ! anaMtA pakhavA pattA, sekeNaNaM bhaMte ! evaM buccai 1, goyamA ! ekaguNakAlae poggale ekaguNakAlagassa poggalassa dabaTTayAe tule paTTayAe chaTTANavaDie ogAhaNaTTayAe cauTThANavaDie TiIe cauTThANavaDie kAlavanapajjavehiM tule avaseserhi vanagaMdha For Fun & Only mUlaM [118-121] ~398~ 5 paryAyapade arUpirUpyajI paryAyAH paramANvA dInAM dra * vyAdibhiH sa. 118 4 // 197 // www.ncbayor Page #400 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata esea sUtrAMka [118 eseseerserse e -121] dIpa anukrama [322-325] rasaphAsapajavehi chahANavaDie aTTaphAsehiM chaTThANavaDie, evaM jAva dasaguNakAlae, saMkhejaguNakAlaevi evaM ceva, navaraM saTThANe duTTANavaDie, evaM asaMkhijaguNakAlaevi, navaraM sahANe cauhANavaDie, evaM anaMtaguNakAlaevi navaraM saTThANe chaTThANavaDie, evaM jahA kAlavanassa batAyA bhaNiyA tahA sesANavi vannagaMdharasaphAsANaM battavayA mANiyacA jAca aNaMtaguNalukkhe / jahaogAhaNagANaM bhaMte ! dupaesiyANaM pucchA, goyamA! aNaMtA pajavA pannacA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM vucaha, goyamA ! jahannogAhaNae dupaesie khaMdhe jahanogAhaNassa dupaesiyassa khaMghassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNadvayAe tulle Thihae cauhANapaDie kAlabannapajjavehi chaTThANavaDie sesavanagaMdharasapajjavehi chaTThANavaDie sIyausiNaNiddhalukkhaphAsapanavehi chavANavaDie, se teNaDeNaM goyamA ! evaM cuccai jahannogAhaNANaM dupaesiyANaM poggalANaM aNaMtA pajavA panattA, ukosogAhaNaevi evaM ceva, ajahannamaNukosogAhaNao natthi, jahannIgAhaNayANa bhaMte ! tipaesiyANaM pucchA, moyamA ! arNatA pajjavA pacattA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM vuccai ?, goyamA ! jahA dupaesie jahannIgAhaNae ukosogAhaNaevi evaM ceva, evaM ajahannamaNukosogAhaNaevi, jahanogAhaNayANaM bhaMte ! caupaesiyANaM pucchA, goyamA ! jahA jahamogAhaNae dupaesie tahA jahamogAhaNae cauppaesie evaM jahA ukosogAhaNae dupaesie tahA ukosogAhaNae cauppaesievi, evaM ajahannamaNukosogAhaNaevi cauppaesie, NavaraM ogAhaNaTThayAe siya hINe siya tulle siyamambhahie jaha hINe paesahINe aha abbhahie paesaambhahie evaM jAva dasapaesie Neya, gavaraM ajahanukosogAhaNae paesaparivahI kAyadA jAva dasapaesiyassa satta paesA parivaDiaMti, jahamogAhaNagANaM bhaMte ! saMkhejapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNatA pajavA pattA, se Receaeeee ~399~ Page #401 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malaya. vRttI. [118 // 198 // N5 paryAya pade arUpirUpyajIvaparyAyAH paramANvAdInAM drabyAdibhiH sU. 118 -121] keNadveNaM bhaMte ! evaM buccai 1, goyamA! jahannogANae saMkhejapaesie jahanogAhaNagasta saMkhijjapaesiyassa davaTThayAe tulle paesaTTayAe duhANavaDie ogAhaNaDhayAe tulle ThiIe cauTThANavaDie vaSNAicauphAsapajavehi ya chaTThANavaDie evaM ukosogAhaNaevi, ajahannamaNukosogAhaNaevi evaM ceva, gavaraM sahANe duTThANabaDie, jahanIgAhaNagANaM bhaMte ! asaMkhijapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNaMtA pajabA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM vucada, goyamA ! jahannogAhaNae asaMkhijjapaesie khaMdhe jahabogAhaNagassa asaMkhijjapaesiyassa khaMdhassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe cauhANavaDie ogAhaNaTThayAe tulle ThiIe cauhANavaDie vaNNAiuvarillaphAsehi ya chahANavaDie, evaM ukosogAhaNaevi, ajahannamaNukosogAhaNaevi evaM ceva, navaraM saTTANe cauhANapaDie / jahanbogAhaNagANaM bhaMte ! aNaMtapaesiyANaM pucchA, goyamA! arNatA pajavA patracA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM budhai ?, goyamA ! jahannIgAhaNae arNatapaesie khaMdhe jahanogAhaNagassa aNaMtapaesiyassa saMghassa dabaTTayAe tulle paesadvayAe chaTANavaDie ogAhaNayAe talle ThiIe cauhANavaDie baNNAiuvarillacauphAsehiM chaTThANavaDie ukosogAhaNaevi evaM ceva, navaraM Thievi tulle, ajahannamaNukosogAhaNagANaM bhaMte ! arNatapaesiyANaM pucchA, goyamA! arNatA paJjavA pabattA, se keNaTTeNaM bhaMte ! evaM bubaha, goyamA! ajahannamaNukosogAhaNae arNatapaesie khaMdhe ajahannamaNukosIgAhaNagassa arNatapaesiyassa khaMdhassa dabayAe tulle paesaTTayAe chaTThANavaDie ogAhaNadvayAe cauhANavaDie ThiIe cauhANavaDie vANAiahaphAsehiM chahANavaDie, jahannaThiiyANaM bhaMte ! paramANupuggalANaM pucchA, goyamA! arNatA paJjavA pannattA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM budhai, goyamA ! jabaThiie paramANupoggale jahanaThiyassa paramANupoggalassa dabayAe dIpa anukrama [322-325] // 1980 ~400~ Page #402 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 -121] tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNadvayAe tulle ThiIe tulle vaNNAi duphAsehi ya chavANavaDie, evaM ukosaThiievi, ajahannamaNukosaThiievi evaM ceva navaraM ThiIe cauhANavaDie, jahannaThiiyANaM dupaesiyANaM pucchA, goyamA ! arNatA pajavA pannatA, se keNaTuNaM bhaMte! evaM buccai, goyamA! jahannaThiie dupaesie jahannaThiiyassa dupaesiyassa dabaTTayAe tulle paesaTThayAe tulle ogAhaNadvayAe siya hINe siya tulle siya anbhahie jai hINe paesahINe aha ambhahie paesaanmahie ThiIe tulle vaSNAi cauphAsehi ya chaTANavaDie, evaM ukosaThiievi ajahannamaNukosaThiievi evaM ceva, navaraM ThiIe cauddANavaDie, evaM jAva dasapaesie, navaraM paesaparikhuDDI kAyadA, ogAhaNaTTayAe tisuvi gamaesu jAva dasapaesie evaM paesA parivaDijaMti, jahannaThiiyANaM bhaMte ! saMkhijapaesiyANaM pucchA, goyamA ! arNatA paJjavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bucai !, goyamA jahannaThiie saMkhijapaesie baMdhe jahannaThiiyassa saMkhijjapaesiyassa khaMdhassa dabaTTayAe tulle paesahayAe duhANavaDie ogAhaNaTTayAe duvANavaDie ThiIe tulle vaNNAi cauphAsehi ya chaTThANavaDie, evaM ukosaThiievi, ajahannamaNukosaThiievi evaM ceva, navaraM ThiIe cauhANavaDie, jahannaThiiyANaM asaMkhijapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNaMtA pajavA pannattA, se keNavaNaM bhaMte ! evaM bucada, goyamA! jahannaThihae asaMkhijapaesie jahabhAThiiyassa asaMkhijapaesiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe cauDhANavaDie ogAhaNadvayAe cauhANavaDie Thiie tulle vaNNAi uvarillacauphAsehi ya chaTThANavaDie, evaM ukosaThiievi, ajahannamaNukosaThiie evaM ceva navaraM ThiIe cauDhANavaDie, jahabhAThiyANaM aNaMtapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNaMtA pajavA patracA, se keNaDeNaM bhaMte / evaM bucar3a, goyamA ! jahannAThiie aNaMtapaesie jahannaThiDyassa dIpa anukrama [322-325] ~ 401~ Page #403 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH mala pade paramA yavRttI. [118 // 19 // -121] aNatapaesiyassa davadvayAe tulle paesaTTayAe chavANaghaDie ogAhaNaTThayAe cauTThANavaDie ThiIe tulle vaNNAi aTTakAseMhi ya 5paryAyachaTANavadie, evaM ukosaThiievi, ajahabhramaNukkosaThiieSi evaM ceva, navaraM ThiIe cauhANavaDie, jahamaguNakAlayANa paramANupuggalANaM pucchA, goyamA ! arNatA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM buccA , goyamA ! jahannaguNakAlae ANvAdInAM paramANupuggale jahannaguNakAlagassa paramANupuggalassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe tulle ThiIe cauDhANa- dravyapradepaDie kAlavanapajjavehiM tulle avasesA vaNNA natthi, gaMdharasaduphAsa pajjavehi ya chaTThANavaDie, evaM ukosaguNakAlaevi, zAvagAhaevamajahabramaNukosaguNakAlaevi, NavaraM sahANe chaTThANavaDie, jahannaguNakAlayANaM bhaMte ! dupaesiyANaM pucchA, goyamA arNatA sthitigupaJjabA pannattA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM bucaDa, goyamA! jahanaguNakAlae dupaesie jahannaguNakAlayassa dupaesiyassa NaHparyAyAH davadvayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTThayAe siya hINe siya tulle siya abbhahie jai hINe paesahINe aha amahie sU.120 paesaabbhahie ThiIe cauTThANabaDie kAlavanapajjavehiM tule abasesavaNNAiuvarilacauphAsehi ya chaTANavaDie, evaM ukkosaguNakA laevi, ajahannamaNukosaguNakAlaevievaM ceva, navaraM saTThANe chaTThANavaDie, evaM jAba dasapaesie navaraM parasaparivuDDI ogAhaNAe taheva, jahabaguNakAlayANaM bhaMte ! saMkhijjapaesiyANaM pucchA, goyamA! arNatA pajavA pannattA, se keNadRrNa bhaMte ! evaM vuthai, goyamA ! jahanaguNakAlae saMkhijapaesie jahannaguNakAlagassa saMkhijapaesiyassa davaTThayAe tulle paesaTTayAe duTThANavaDie ogAhaNaTTayAe duhANavaDie ThiIe cauhANabaDie kAlavanapajjavehiM tule avasesehiM vaNNAi uvarillacauphAsehi // 199 // ya chahANavaDie, evaM ukosaguNakAlaevi, evaM ajahannamaNukosaguNakAlaevi, navaraM sahANe chahANavaDie, jahabaguNakAlayANaM dIpa anukrama [322-325] ~ 402~ Page #404 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 -121] dIpa anukrama [322-325] bhaMte ! asaMkhijapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNatA pajavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM buccai ?, goyamA ! jahannaguNakAlae asaMkhijapaesie jahannaguNakAlagassa asaMkhijapaesiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe cauTThANavaDie ThiIe cauTThANavaDie kAlavanapaJjayahiM tule avasesehiM vaNNAdi uvarillacauphAsehi ya chaTThANavaDie, ogAhaNaTThayAe cauDhANavaDie, evaM ukosaguNakAlaevi, ajahannamaNukosaguNakAlaevi evaM ceva, navaraM sahANe chahANavaDie, jahAguNakAlayANaM bhaMte ! aNaMtapaesiyANaM pucchA, goyamA! aNatA paJjavA pannatA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bucAi, goyamA ! jahannaguNakAlae aNaMtapaesie jahannaguNakAlayassa arNatapaesiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe chaTThANavaDie ogAhaNadvayAe cauDhANavaDie ThiIe cauhANavaDie kAlavanapajjavehiM tulle avasesehiM vanAdi aTThaphAsehi ya chahANavaDie, evaM ukosaguNakAlaevi, ajahabamaNukosaguNakAlagavi evaM ceva, navaraM saTTANe chahANavaDie, evaM mIlalohiyahAlidamukillasabmigaMdhadubhigaMdhatitakaDakasAyaaMbilamahurarasapaJjadehi ya battavayA bhANiyabvA, navaraM paramANupoggalassa sunbhigaMdhassa dubbhigaMdho na bhaNNai dunmigaMdhassa subhigaMdho na bhaNNai, tittassa abasesaM na bhaNNati evaM kaDuyAdINavi, avasaisaM taM ceva, jahannaguNakakkhaDANaM aNaMtapaesiyANaM khaMdhANaM pucchA, goyamA! arNatA paJjavA pannacA, se kepaTeNaM bhaMte ! evaM buccai ?, goyamA ! jahanaguNakakkhaDe aNaMtapaesie jahannaguNakakkhaDassa aNaMtapaesiyassa dabaTTayAe tulle paesadvayAe chahANavaDie ogAhaNaTTayAe cauDANava- ' Die ThiIe cauhANavaDie vanagaMdharasehiM chaTThANabaDie kakkhaDaphAsapajjavehiM tulle avasesehiM sattaphAsapajjavehi chahANaDie, evaM ukosaguNakakkhaDevi, ajahannamaNukIsaguNakakkhaDevi evaM ceva navaraM savANe chaTThANavaDie, evaM maupaguruyalahu ~ 403~ Page #405 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118-121] prajJApanAyAH malayavRttI. N5 paryAya pade paramAReNvAdInAM dravyapradezAvagAhagaiHparyAyAH sU. 120 // 20 // sthitigu evi bhANiyace, jahannaguNasIyANaM bhaMte ! paramANupoggalANaM pucchA, goyamA ! aNatA paJjavA pannacA, se keNaDeNaM maMte ! evaM vuca, goyamA! jahannaguNasIe paramANupoggale jahannaguNasItassa paramANupuggalassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTThayAe tulle ThiIe cauDhANavaDie vanagaMdharasehiM chaTANavaDie sIyaphAsapajjavehi ya tulle usiNaphAso na bhaNNati niddhalukkhaphAsapajavehi ya chaTThANavaDie, evaM ukosaguNasIevi, ajahannamaNukosaguNasItevi evaM ceba, navaraM saTTANe chaTTANavaDie, jahannaguNasItANaM dupadesiyANaM pucchA, goyamA! agaMtA paJjavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte! evaM buccai, goyamA! jahabaguNasIte dupaesie jahannaguNasItassa dupadesiyassa dabaTTayAe talle paesaTTayAe tulle ogAhaNaDDayAe siya hINe siya talle siya anmahie jai hINe paesahINe (aha) abbhahie paesaambhahie ThiIe cauhANabaDie vanagaMdharasapaJjavahiM chahANava. Die sIyaphAsapajjavahiM tulle usiNaniddhalukkhaphAsapajjavehiM chaTANavaDie, evaM ukosaguNasItevi, ajahannamaNukosaguNasItevi evaM ceva, navaraM saTANe chaTThANavaDie, evaM jAva dasapaesie, gavaraM ogAhaNaTTayAe paesaparikhuDDI kAyacA jAva dasapaesiyarasa nava paesA buDijaMti, jahanaguNasIyANaM saMkhejapaesiyANaM pucchA, goyamA! aNaMtA paJjavA pannatA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM vuccai, goyamA ! jahanaguNasIte saMkhijapaesie jahanagaNasItassa saMkhiJjapaesiyassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe duhANavaDie ogAhaNaTTayAe dubANavaDie ThiIe cauDhANavaDie vaNNAdIhiM chaTThANavaDie sIyaphAsapajjavAha tulle usiNaniddhalukkhehiM chahANavaDie, evaM ukosaguNasItevi, ajahannamaNukosaguNasItevi evaM ceva, navaraM sahANa chahANa. baDie, jahannaguNasIyANaM asaMkhijjapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNaMtA pajavA pannattA, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM cuccada, dIpa anukrama [322-325] // 20 // ~404 ~ Page #406 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 -121] goyamA ! jahanaguNasIte asaMkhijapaesie jahannaguNasIyassa asaMkhijapaesiyassa davaTThayAe tulle paesaTTayAe cauDhANavaDie ogAhaNaTTayAe cauTThANavaDie ThiIe cauTTANavaDie baNyAipaJjabehiM chahANabaDie sIyaphAsapajjavehiM tulle usiNanidalukkhaphAsapaJjavahiM chaTThANavaDie, evaM ukkosaguNasItevi, ajahannamaNukosaguNasItevi evaM ceva, navaraM sahANe chaTThANavaDie, jahannaguNasItANaM aNaMtapaesiyANaM pucchA, goyamA ! aNaMtA paJjavA pannattA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM cucaha, goyamA! jahannaguNasIte aNaMtapaesie jahanaguNasItassa aNaMtapaesiyassa dabayAe tule paesaTTayAe chaTTANavaDie ogAhaNahayAe cauvANavaDie ThiIe cauDhANavaDie vaNNAipajjavehiM chaTThANavaDie sIyaphAsapajjavehiM tulle avasesehiM sattaphAsapajjavehiM chaTANavaDie, evaM ukosaguNasItevi, ajahannamaNukosaguNasItevi evaM ceva, navaraM sahANe chaTTANavaDie, evaM usiNaniddhalukkhe jahA sIte paramANupoggalassa taheba paDivakkho sanvesi na bhaNNai ti bhANiyaba / / (sUtraM 120)[sAmprataM sAmAnyasUtramArabhyate ] jahannapaesiyANaM bhaMte ! khaMdhANaM pucchA, goyamA ! arNatA, se keNaDeNaM bhaMte! evaM buccai , goyamA! jahannapapAsae khaMdha jahannapaesiyarasa khaMdhassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe tulle ogAhaNaTTayAe siya hINe siya tulle siya ambhahie jaha hINe paesahINe aha ambhahie paesamanbhahie ThiIe cauvANavaDie banagaMdharasauvarillacauphAsapajavehiM chaTThANavaDie, ukosapaesiyANaM bhaMte ! khaMdhANaM pucchA, goyamA! aNaMtA0, se keNadveNaM bhaMte ! evaM bubaha, goyamA! ukosapaesie khaMdhe ukosapaesiyassa khaMdhassa dabayAe tule paesaTTayAe tulle ogAhaNadvayAe cauhANavaDie ThiIe cauTThANavaDie vaNNAiaDaphAsapajavehi ya chaTThANabaDie, ajahannamaNukosapaesiyANaM bhaMte ! khaMdhANaM kevaiyA paJjavA pannattA, dIpa anukrama [322-325] herest ~ 405~ Page #407 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 prajJApanA yAH malayavRttI. // 20 // 5paryAya|pade jaghanyapradezAdInAM paryAyA: sUtra 121 -121] dIpa anukrama [322-325] goyamA ! arNatA0, se keNadvairNa 01, gauyamA ! ajahannamaNukIsapaesie khaMdhe ajahannamaNukIsapaesiyassa saMghassa davayAe tulle paesaTTayAe chahANavaDie augAhaNadvayAe cauDhANavaDie ThiIe cauhANavaDie vaSNAi aphAsapajadehi ya chaTTANavaDie / jahanIgAhaNagANaM mate 1 poggalANa pucchA, goyamA ! arNatA0, se kaNadveNaM 01, goyamA ! jahamogAhaNae poggale jahannogAhaNagassa poggalassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe chaTThANavaDie ogAhaNayAe tulle ThiIe cauhANavaDie vaSNAda uvarillaphAsehi ya chahANavaDie, ukkosogAhaNaevi evaM ceva, navaraM ThiIe tulle, ajahannamaNukosIgAhaNagANaM bhaMte ! poggalANaM pucchA, goyamA ! aNaMtA0, se keNaTeNaM0, goyamA! ajahannamaNukosogAhaNae poggale ajahannamaNukosogAhaNagassa poggalassa dabayAe tulle paesaTTayAe chaTThANavaDie ogAhaNaTTayAe cauDhANavaDie ThiIe cauhANavaDie vaNNAi ahaphAsapajjavehi ya chaTThANavaDie, jahannaThiiyANaM bhaMte ! poggalANaM pucchA, goyamA! aNaMtA0, se keNaDhaNa01, goyamA! jahamaThiie poggale jahana Thiiyassa poggalassa dAdvayAe tale paesaTTayAe chaTThANavaDie augAhaNaTTayAe uhANavar3ie ThiIe tulle vaNAi aTThaphAsapajjavehi ya chaTThANavaDie, evaM ukosaThiieci, ajahannamaNukosaThiievi evaM ceva, navaraM ThiIevi cauhANavaDie, jahacaguNakAlayANaM bhaMte ! poggalANa kevaiyA pajjavA pacattA, goyamA arNatA0,se keNavaNa01, goyamA jahannaguNakAlae poggale jahannaguNakAlayassa poggalassa dabaTTayAe tulle paesaTTayAe chahANavaDie ogAhaNadvayAe cauTThANavaDie ThiIe cauhANavaDie kAlavanapajjavahiM tulle avasesehiM vanagaMdharasaphAsapanavehi ya chaTThANavaDie, se teNaDeNaM goyamAra evaM buccai-jahabaguNakAlayANa poggalANaM arNatA paJjavA pannattA, evaM ukosaguNakAlaevi, ajahazramaNukIsaguNakAlaevi evaM 201 // ~406~ Page #408 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 laDhaerce -121] cava, navaraM saTTANe chaTThANavaDie, evaM jahA kAlavannapajavANaM vattavayA bhaNiyA tahA sesANavi vanagaMdharasaphAsANaM vattavayA bhANiyavA jAva ajahannamaNukosalukkhe sahANe chaTANavaDie / set rUviajIvapajjavA, settaM ajIvapajjavA / (sUtraM 121) iti panavaNAe bhagavaIe visesapayaM samattaM / 'ajIvapajavA gaM' ityAdi, rUviajIvapajjavA ya arUviajIvapajavAya' iti rUpamiti upalakSaNametat gandharasaspavizva vidyante yeSAM te rUpiNaH te ca te ajIvAzca rUpyajIvAH teSAM paryAyA rUpyajIvaparyAyAH (pudgalaparyAyA) ityarthaH, tadviparItA arUpyajIvaparyAyAH, amUrttAjIvaparyAyA iti bhAvaH, 'dhammatthikAe' ityAdi, dharmAstikAya iti paripUrNamavayavi dravyaM, dharmAstikAyasya dezaH-tasyaivA dirUpo vibhAgaH, dharmAstikAyasya pradezAH-tasyaiva nivibhAgAHbhAgAH, evaM trikamadharmAsikAye AkAzAsti kAye ca bhAvanIya, etAvatA cAnyo'nyAnugamAtmakAvayavAvayavikharUpaM dharmAstikAyAdikaM vastviti pratipAditaM, dazamo'ddhAsamayaH, nanvatra paryAyA vaktumupakrAntAstatkathaM dravyamAtropanyAsaH kRtaH ?, ucyate, paryAyaparyAyiNoH kathaMcidabhedakhyApanArthaH, evamuttaro'pi granthaH, Aha ca mUlaTIkAkAra:-"atra sarvatra paryAyaparyAyiNoH kathaMcidabhedasthApanArthamitthaM sUtropanyAsa" iti, paramArthatastvetadraSTavyaM-dharmAstikAyatvaM dharmAstikAyadezatvaM dharmAstikAyapradezatvaM ityAdi, 'te NaM bhaMte ! kiM saMkhejA' ityAdi, te skandhAdayaH pratyekaM kiM saGkhyeyA asakveyA anantAH, bhagavAnAha-anantAH, etadeya bhAvayati-'se keNaTeNaM bhaMte !' ityAdi pAThasiddhaM / samprati dIpa anukrama [322-325] 992929292eosaeras balarase ~407~ Page #409 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 -121] prajJApanA daNDakakrameNa paramANupudgalAdInAM paryAyAzcintanIyAH, daNDakakramazcAyaM-prathamataH sAmAnyena paramANvAdayazcinta- 5 paya yA: mala- nIyAH tadanantaraM te eva ekapradezAdhavagADhAH tata ekasamayAdisthitikAH tadanantaramekaguNakAlakAdayaH tato jagha- padaM yavRttI. nyAyavagAhanAprakAreNa tadanantaraM jaghanyasthityAdibhedena tato jaghanyaguNakAlakAdikrameNa tadanantaraM jghnyprdeshaa||20|| dinA bhedeneti, uktaM ca-"aNumAiohiyANaM khettAdipaesasaMgayANaM ca / jahanA'vagAhaNAiNa ceva jahannAdidesANaM| // 1 // " asvAkSaragamanikA-prathamato'NyAdInAM-paramANvAdInAM cintA kartavyA, tadanantaraM kSetrAdipradezasaGgatAnAM. atrAdizabdAtkAlabhAvaparigrahaH, tato'yamarthaH-prathamataH kSetrapradezerekAdibhiH saGgatAnAM cintA kartavyA, tadanantaraM IS kAlapradezaiH-ekAdisamayastato bhAvapradezaiH-ekaguNakAlakAdibhiriti, tadanantaraM jaghanyAvagAhanAdInAmiti, atrAdi zabdena madhyamotkRSTAvagAhanAjaghanyamadhyamotkRSTasthitijaghanyamadhyamotkRSTaguNakAlakAdivarNaparigrahaH, tato jaghanyAdipradezAnAM-jaghanyapradezAnAmutkRSTapradezAnAmajaghanyotkRSTapradezAnAmiti // tatra prathamataH krameNa paramANvAdInAM cintA kurvannAha-'paramANupoggalANaM bhaMte !' ityAdi, sthityA catuHsthAnapatitatvaM, paramANoH samayAdArabhyotkato'sAveyakAlamavasthAnabhAvAt , kAlAdivarNaparyAyaiH SaTsthAnapatitatvaM ekasyApi paramANoH paryAyAnantyAvirodhAt, nanu paramANurapradezo gIyate tataH kathaM paryAyAnantyAvirodhaH, paryAyAnanye niyamataH sapradezatvaprasakke, tadayukta, vastu-1|| tattvAparijJAnAt, paramANuhi apradezo gIyate dravyarUpatayA sAMzo na bhavatIti, na tu kAlabhAvAbhyAmiti, 'apaeso dIpa anukrama [322-325] ~408~ Page #410 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 -121] davaTThayAe' iti vacanAt , tataH kAlabhAvAbhyA sapradezatve'pi na kazciddoSaH, tathA paramANvAdInAmasamAtapradezaskandhaparyantAnAM keSAMcidanantaprAdezikAnAmapi skandhAnAM tathaikapradezAvagADhAnAM yAvat saGkhyAtapradezAvagADhAnAM zItoSNasnigdharUkSarUpAzcatvAra eva sparzA iti taireva paramANyAdInAM SaTsthAnapatitatA vaktavyA, na zeSaH, dvipradezaskandhasUtre 'ogAhaNaTTayAe siya hINe siya tulle siya abbhahie' ityAdi, yadA dvAvapi dvipradeziko skandhau dvipradezAvagADhAvekapradezAvagADhau vA bhavatastadA tulyAvagAhanau, yadA tveko dvipradezAvagADho'parastvekapradezAvagADhastadA ekapradezAvagADho dvipradezAvagADhApekSayA pradezahIno dvipradezAvagADhastu tadapekSayA(pradezA)'bhyadhikaH zeSaM prAgvat , tripradezaskandhasUtre 'ogAhaNaTTayAe siya hINe' ityAdi, yadA dvAvapi tripradezako skandhau tripradezAvagADhI dvipradezAvagADhI ekapradezAvagADhI vA tadA tulyau yadA tvekastripradezAvagADho vA dvipradezAvagADho vA aparastu dvipradezAvagADha ekapradezAvagADho vA tadA dvipradezAvagADhekapradezAvagADhI yathAkrama tripradezAvagADhadvipradezAvagADhApekSayA ekapradezahInI tripradezAvagADhadvipradezAvagADhI tu tadapekSayA ekapradezAbhyadhiko, yadA tvekatripradezAvagADho'para ekapradezAvagADhastadA ekapradezAvagADhastripradezAvagADhApekSayA dvipradezahIna tripradezAvagADhastu tadapekSayA dvipradezAbhyadhikaH, evamekaikapradezaparivRghyA catuHpradezAdiSu skandheSvavagAhanAmadhikRtya hAnirvRddhirvA tAvad vaktavyA yAvaddazapradezaskandhaH, tasmiMzca dazapradezake skandhe evaM vaktavyaM 'jai hINe paesahINe vA dupaesahINe vA jAva navapaesahINe vA aha abbhhie| dIpa anukrama [322-325] Song ~ 409~ Page #411 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 ya0 vRttI. -121] dIpa anukrama [322-325] prajJApanA- kapaesamabhahie vA dupaesamabhahie vA jAva navapaesamabhahie vA' iti bhAvanA pUrvoktAnusAreNa svayaM kartavyA,815paryAyayA mala saGgyAtaprAdezikaskandhasUtre 'ogAhaNaTTayAe duhANavaDie' iti sapeyabhAgena sajhaveyaguNena ceti, asaGgyAtapradezaka-1 pada skandhe 'ogAhaNaTThayAe cauhANavaDie' iti asahayAtabhAgena saGkhyAtabhAgena samayAtaguNenAsaGkhyAtaguNeneti, ananta-18 prAdezikaskandhe'pyavagAhanArthatayA catuHsthAnapatitatA, anantapradezAvagAhanAyA asaMbhavato'nantabhAgAnantaguNAbhyAM // 20 // | vRddhihAnyasaMbhavAt , 'egapaesogADhANaM poggalANaM bhaMte ! ityAdi, atra 'dabaTTayAe tule paesaTThayAe chaTThANapaDie' iti, idamapi vivakSitakapradezAvagAdaM paramANvAdikaM dravyaM idamapyaparaikapradezAvagADhaM dvipradezAdikaM dravyamiti dravyA tayA tulyatA, pradezArthatayA padasthAnapatitatA. anantapradezakasyApi skandhasyaikasminnAkAzapradeze'vagAhanAsaMbhavAt , zeSa sugama, evaM sthitibhAvAzrayANyapi sUtrANyupayujya bhAvanIyAni, 'jahannogAhaNagANaM bhaMte ! dupaesiyANa' ityAdi, jaghanyadvipradezakasya skandhasyAvagAhanA ekapradezAtmikA utkRSTA dvipradezAtmikA atrApAntarAlaM nAstIti madhyamA na labhyate tata uktaM 'ajahannamaNukosogAhaNao natthi' iti, tripradezakasya skandhasya jaghanyAvagAhanA ekapradezarUpA madhyamA dvipradezarUpA utkRSTA tripradezarUpA, catuHpradezasya jaghanyA ekapradezarUpA utkRSTA catuHpradezAtmikA madhyamA // 203 // dvividhA-dvipradezAtmikA tripradezAtmikA ca, evaM ca sati madhyamAvagAhanazcata pradezako madhyamAvagAhanacatuHprade-15 zakApekSayA yadi hInastarhi pradezato hIno bhavati athAbhyadhikastataH pradezato'bhyadhikA, evaM paJcapradezAdiSu ~ 410~ Page #412 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [5], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [118-121] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [118 -121] skandheSu madhyamAvagAhanAmadhikRtya pradezaparivRddhyA vRddhionizca tAvat vaktavyA yAvaddazapradezake skandhe saptapradezaparivRddhiH, sA caivaM vaktavyA-'ajahannamaNukosogAhaNae dasapaesie ajahannamaNukkosogAhaNassa dspesiyss| khaMdhassa ogAhaNaTThayAe siya hINe siya tukhe siya abhahie jai hINe paesahINe dupaesahINe jAva sattapaesahINe | aha abhahie paesajabhahie dupaesaanbhahie jAva sattapaesaabbhahie' iti, zeSaM sUtraM svayamupayujya paribhAvanIyaM sugamatvAt, navaramanantapradezakotkRSTAvagAhanAcintAyAM 'ThiIevi tule' iti utkRSTAvagAhanaH kilAnantapradezakaH skandhaH sa ucyate yaH samastalokavyApI sa cAcittamahAskandhaH kevalisamudghAtakarmaskandho vA, tyoshcobhyorpi| daNDakapATamanthAntarapUraNalakSaNacatuHsamayapramANateti tulyakAlatA, zeSa sUtramApadaparisamAseH prAguktabhAvanA'nusA-1 reNa khayamupayujya paribhAvanIyaM sugamatvAt , navaraM jaghanyapradezakAH skandhAH dvipradezakA utkRSTapradezakAH sarvotkRSTAnantapradezAH // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM vizeSAkhyaM padaM samApta / TAMIRATRAITRA..Set -Tama.TA.PATRA-ATRA iti zrI prajJA sUtra zrImanmalayagirimUrivarya vizeSAparaparyAyaM paryAyANyaM padaM samApta eaeserserserserseeeeesersearceae dIpa anukrama [322-325] SAREarattin international atra pada (05) "vizeSa" parisamAptam ~ 411~ Page #413 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [122] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 6upapA atha SaSTamupapAtodvarttanApadaM / prata sUtrAMka [122] prajJApanAyA:malaya0vRttI. todvattenA // 20 // gAthA dIpa anukrama [326-327] tadevaM vyAkhyAtaM paJcamaM padam // samprati paSThamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade audayikakSAyopazamikakSAyikabhAvAzrayaM paryAyaparimANAvadhAraNaM pratipAditaM, iha tvaudayikakSAyopazamikaviSayAH satvAnAmupapAtavirahAdayazcintyante, tatrAdAviyamadhikArasaGgrahaNigAthA vArasa cauvIsAI saaMtaraM egasamaya katto ya / ubaTTaNa parabhaviyAuyaM ca adeva AgarisA // 1 // nirayagaI NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA, goyamA / jahanneNaM eka samayaM ukoseNaM bArasa muhuttA / tiriyagaI NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA, goyamA! jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM bArasa muhuttA / maNuyagaI NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA ?, goyamA! jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM bArasa muhuttA / devagaI NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA, goyamA ! jahanneNaM ega samayaM ukkoseNaM bArasa muTuttA / siddhigaI NaM maMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA sijhaNAe panacA?, goyamA! jahanneNaM egaM samayaM ukoseNaM chammAsA / nirayagaI NaM bhaMte ! NIR04 // kevaiyaM kAlaM virahiyA ubaTTaNAe pannatA, goyamA! jahanneNaM ekaM samayaM ukoseNaM cArasa muhuttA / tiriyagaI NaM bhaMte ! I kevaiyaM kAlaM virahiyA ubaTTaNIe pannatA ?, goyamA ! jahanneNaM egaM samayaM ukoseNaM bArasa muhuttA / maNuyagaI NaM maMte ! atha pada (06) "vyutkrAnti/ (upapAta-udvartanA)" Arabhyate *asya 'padasya' mUlagAthA-datta nAma 'vyutkrAnti' asti, parantu vRttikAreNa atra padArambhe upapAta-udvartanA likhitaM, tatkAraNAt mayA dve api nAmne atra likhitaM ~ 412~ Page #414 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [1], -------------- mUlaM [122] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [122] gAthA seases kevaiyaM kAlaM virahiyA ubaTTaNAe pannatA ?, goyamA ! jahaneNaM egaM samayaM ukoseNaM vArasa muhuttA / devagaI NaM mt| kevaiyaM kAlaM virahiyA ubaTTaNAe pannatA ?, goyamA ! jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM bArasa muhuttA / dAra / ( sUtra 125) 'bArasa cauvIsAI' ityAdi, prathamaM gatiSu sAmAnyataH upapAtavirahasya udvartanAvirahasya ca dvAdaza muhUtAH pramANaM vaktavyaM, tadanantaraM nairayikAdipu bhedeSu upapAtavirahasyodvartanAvirahasya ca caturvizatirmuhUttoH gatiSu pratyekamAdA vaktavyAH, tataH 'saMtati sAntaraM nairayikAdayaH utpadyante nirantaraM ceti vaktavyaM, tadanantaramekasamayena nairayikAdayaH pratyekaM kati utpadyante kati vodvartante iti cintanIyaM, tataH kuta utpadyante nArakAdaya iti cintyata, tata 'uccapAhaNA' iti narayikAdaya udRttAH santaH kutrotpadyante iti vaktavyaM, tadanantaraM katibhAgAvazeSe'nubhUyamAnabhavAyupi jIvAH pArabhaSikamAyurvebhantIti vaktavyaM, tathA katibhirAkaSairutkarpataH AyuSandhakA iti cintAyAM aSTAvAkA vaktavyAH / eSa snggrhnnigaathaasnggrepaarthH| enameva krameNa vivarIparAha-nirayagaINaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA' ityAdi, nirayagatinAma-narakagatinAmakammodayajanito jIvasyaudayiko bhAvaH, sa cekaH saptapRthivIvyApI ceti ekavacanaM, saptAnAM ca pRthivInAM parigrahaH, Namiti vAkyAlaGkAre, bhadanteti gumitraNe paramakalyANa-18 yogin ! 'kevAiya'ti kiyantaM kAlaM virahitA-zUnyA 'upapAtena' upapatanamupapAtaH tadanyagatikAnAM satvAnAM nArakatvenotpAda iti bhAvaH tena 'prajJasA' prarUpitA bhagavatA'nyaizca RSabhAdibhistIrthakaraiH, evaM prazne kRte bhagavAnAha dIpa anukrama [326-327] SaSThaM pade dvAra-(1) "dvAdaza" ~ 413~ Page #415 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [1], --------------- mUlaM [122] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. [122] // 205 // gAthA gautama ! jaghanyata eka samayaM yAvat utkarSato dvAdaza muhUrtAn , atra mugdhapreraka Aha-nanvekasyAmapi pRthivyAmagre 6 upapA dvAdazamuhartapramANa upapAtaviraho na vakSyate, caturviMzatimuhUrttAdipramANasya vakSyamANatvAt , tataH kathaM sarvapRthivI- todvartanAsamudAye'pi dvAdazamuhUrttapramANaM, 'pratyekamabhAve samudAye'(pya)bhAvAditi nyAyasya zravaNAt, tadayuktaM, vastutattvA- pade upapAparijJAnAt , yadyapi hi nAma ratnaprabhAdiSvekaikanirdhAraNena caturviMzatimuhUrtAdipramANa upapAtaviraho vakSyate tathApi te virahI yadA saptApi pRthivIH samuditAH apekSyopapAtavirahazcintyate tadAsa dvAdazamuhUrtapramANa eva labhyate, dvaadshmuhuurttaanntrN| gatiSu sU. 122 ratnaavazyamanyatarasyAM pRthivyAmutpAdasaMbhavAt , tathA kevalavedasopalabdheH, yastu pratyekamabhAve samudAye'pyabhAya' iti nyAyaH prabhAdibhesa kAraNakAryadharmAnugamacintAyAM nAnyatretyadoSaH, yathA narakagatirdvAdaza muhUrtAnutkarSataH upapAtena virahitA evaM tiryagmanuSyadevagatayo'pi, siddhigatistUtkarSataH SaDra mAsAn upapAtena virahitA, evamudvartanA'pi, navaraM siddhA nodvarttante, teSAM sAdyaparyavasitakAlatayA zAzvatatvAditi siddhirudvarttanayA virahitA vaktavyA / gataM prathamaM dvAram , idAnIM caturviMzatiriti dvitIyaM dvAramabhidhitsurAharayaNappabhApuDhavinerajhyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannattA ?, goyamA ! jahanneNaM ega samaya ukkoseNaM cauccIsaM muhuttA, sakkarappabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannattA, goyamA ! jahanneNaM egaM 205 // samayaM ukkoseNaM satcarAiMdiyANi, vAluyappabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvacAeNaM pannacA ?, goyamA! dIpa anukrama [326-327] SaSThaM pade dvAra-(2) "caturviMzati" ~ 414 ~ Page #416 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [2], -------------- mUlaM [123-124] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [123 -124] jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM adbhamAsaM, paMkappabhApuDhavineraDyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvayAeNaM patA, goyamA! jahaneNaM egaM samayaM ukoseNaM mAsaM, dhUmappabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA ubavAeNaM panattA, goyamA ! jahanneNaM egaM samayaM ukoseNaM do mAsA, tamApuDhavineraDyA Na bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA?, goyamA ! jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM cattAri mAsA, ahesacamApuDavineraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNa pannatA, goyamA! jahaneNaM ega samayaM ukkoseNaM chammAsA, asurakumArA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM birahiyA uvavAeNaM pannattA ?, goyamA ! jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM caunIsaM muhuttA, nAgakumArA paM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA ?, goyamA ! jahanneNaM egaM samayaM ukkoseNaM caJcIsaM muhuttA, evaM suvanakumArANaM vijjukumArANaM aggikumArANaM dIvakumArANaM disAkumArANaM udahikumArANaM vAukumArArNa thaNiyakumArANaM patteyaM jahaneNaM ega samaya ukkoseNaM caubIsaM muhuttA, puDhavikAiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA ?, goyamA! aNusamayamavirahiyaM uvavAeNaM panattA, evaM AukAiyANavi teukAiyANavi vAukAiyANavi vaNassaikAiyANavi aNusamayaM avirahiyA uvavAegaM pannattA / beiMdiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannattA ?, goyamA ! jahanneNaM egaM samayaM ukosaNaM aMtomuhattaM evaM teiMdiyacauridiyA / samucchimapaMcidiyatirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannatA?, goyamA! jahanneNaM ega samayaM ukoseNaM aMtomuhurta, gambhavakatiyapaMceMdiyatirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvavAeNaM pannattA, goyamA ! jahanneNaM ega samayaM ukkoseNaM bArasa muhuttA, saMmucchimamaNussA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM vira dIpa anukrama [328-329] 25 ~ 415~ Page #417 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [123 -124] dIpa anukrama [328 -329] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 206 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [2], padaM [6], mUlaM [123-124] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH seatstateses hiyA ucavAeNaM padmattA ?, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukoseNaM carabIsaM muhuttA, ganbhavatiyamaNussANaM pucchA, goyamA ! jahannegaM egaM samartha ukoseNaM vArasa muhuttA, vANavaMtarANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM egaM samayaM ukosaNaM caubIsaM muDuttA, joisiyANaM pucchA, goyamA ! jahantreNaM egaM samayaM ukoseNaM cavIsa muhuttA, sohamme kappe devA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA uvAeNaM pannatA ?, goyamA ! jahanneNaM evaM samayaM ukoseNaM cauvIsaM muhuttA, IsANe kappe devANaM pucchA, goyamA ! jahanneNaM egaM samayaM ukoseNaM catIsaM muttA, saga~kumAre kappe devANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukkoseNaM Nava rAIdiyAI, mAhiMde devANaM pucchA, goyamA ! jahanegaM evaM samayaM ukkoseNaM bArasa rAIdiyANaM dasa tA, mo devAcchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukoseNaM addhatevIsa rAIdiyAI, laMgadevANaM pucchA, gomA ! jahaNaM evaM samayaM ukoseNaM paNatAlIsa rAIdiyAI, mahAsukadevANaM pucchA, goSamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukkoseNaM asII rAIdiyAI, sahassAre devANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukkoseNaM rAIdiyasayaM, ANayadevapucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM uhoseNaM saMkhejjamAsA, pANayadevANaM pucchA, goyamA ! jahantreNaM egaM samayaM ukoseNa saMkhemAsA, AraNadevANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukoseNaM saMkhijavAsA, accuyadevANaM pucchA, gomA ! jahaNaM evaM samayaM ukoseNaM saMkhijjavAsA, hiTTimagevijANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukoseNaM saMkhiJjAI bAsasayAI, majjhimagevikhANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukoseNaM saMkhijAI vAsasahastAI, uparimageviJjANaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM evaM samayaM ukkoseNaM saMkhijAI vAsasya saharasAI, vijayavejayaMta jayaMta aparAjitadevANaM Eucation International For Park Use Only ~ 416~ 6 upapAtodvarttanA pade ralamabhAdibhede rupapAta virahaH sU. 123 // 206 // Page #418 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [2], -- ---- mUlaM [123-124] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [123 -124] pucchA, goyamA ! jahanneNaM ega samaya ukoseNaM asaMkheja kAlaM, sabasiddhagadevANaM pucchA, goyamA ! jahaNaM ega samayaM ukoseNaM paliovamassa saMkhijaibhAga / siddhA pe bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA sijhaNAe pannattA?, goyamA jahaneNaM egaM samayaM uphoseNaM chmmaasaa|| (sUtraM 123) rayaNappabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA ucaTTaNAe panattA, goyamA ! jahareNa ega samaya ukkoseNaM caunIsaM muhuttA, evaM siddhavajA ubaTTaNAvi bhANiyavA jAva aNucaroSavAiyatti, navaraM joisiyavemANiesu cayaNati ahilAvo kAyaco / dAraM // (sUtraM 124) 'zyaNappabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM kAlaM virahiyA upavAeNaM pannattA ?' ityAdi pAThasiddha, navaramatro-18 tkarSavipayA imAH saMgrahaNigAthA:-'cauyIsayaM muhuttA, satta ya rAIdiyAI pakkho ya / mAso eko duni u caurodha chammAsa naraesu // 1 // kamaso ukoseNaM caubIsamuhutta bhavaNavAsIsuM / avirahiyA puDhavAI vigalANa'ntomuhut | tu||2|| [sa]mucchimatiriyapaNidiya evaM ciya gambha bArasa muhuttA / saMmucchagambhamaNuyA, kamaso cauvIsa vArasa || y||3|| paNajoisasohammIsANakappa cauvIsaI muhattA u / kappe sarNakumAre divasA Nava vIsaI muhuttA // 4 // mAhiMde rAiMdiya bArasa dasa muhutta baMbhalogammi / rAiMdiaddhatebIsa khaMtara hoti paNayAlA // 5 // mahasukami asII sahasAri sayaM tato u kappaduge / mAsA saMkhejjA taha vAsA saMkheja uvariduge // 6 // hihimmjjhimuprim| jahasaMkhaM syshsslkkhaaii| vAsANaM vineo ukoseNaM virahakAlo // 7 // kAlo saMkhAIto vijayAinu causu | dIpa anukrama [328-329] ~417~ Page #419 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [3], -------------- mUlaM [125-126] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [125-126] prajJApanAyAHmalayavRttI. // 207 // hoi nAyaco / saMkhejo palassa u bhAgo sabaTTasiddhami // 8 // gataM dvitIyaM dvAraM / adhunA tRtIyadvAramAha neraiyA NaM bhaMte ! ki saMtaraM ubavajaMti niraMtaraM uvavajaMti ?, goyamA! saMtarapi uvavajaMti niraMtarapi uvavajaMti, tirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! ki saMtaraM uvavaaMti niraMtaraM ubavajaMti, moyamA! saMtaraMpi uvavaaMti niraMtarapi uvavaaMti / maNussA NaM bhaMte ! ki saMtaraM uvavaaMti niraMtaraM uvavaaMti?, goyamA ! saMtarapi uvavajaMti niraMtaraMpi uvavajati / devANaM bhaMte ! ki saMtaraM upavajati niraMtara uvavajjati ?, goyamA ! saMtarapi uvavajjati niraMtarapi uvabajjati / rayaNappabhApuDhavinerahayA NaM bhaMte / kiM saMtaraM uvavajaMti niraMtaraM uvavajjati , goyamA ! saMtarapi uvayajjati niraMtarapi uvavajjati evaM jAba ahesattamAe saMtarapi uvavajjati niraMtaraMpi uvavajjati / asurakumArA NaM devA NaM bhaMte ! kiM saMtaraM ubavajjati niraMtara uvavajati ?, goyamA ! saMtarapi uvavajati niraMtarapi ucavajjati, evaM jAva thaNiyakumArANaM saMtarapi uvayajati niraMtaraMpi uvavaaMti / puDhavikAiyA NaM bhaMte ! kiM saMtaraM uvavajaMti niraMtaraM uvavaJjati ?, goyamA! no saMtaraM uvayaaMti niraMtaraM uvavaaMti, evaM jAva vaNassaikAiyA no saMtaraM uvavajaMti niraMtaraM uvavaaMti / beiMdiyA NaM bhaMte ! kiM saMtaraM uvavaaMti niraMtaraM uvavaaMti ?, goyamA ! saMtaraMpi ubavajaMti niraMtaraMpi uvavajaMti, evaM jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyA / maNussA NaM bhaMte ! kiM saMtaraM uvavarjati niraMtaraM uvavaaMti', goyamA ! saMtarapi uvavanaMti niraMtarapi uvavati / evaM vANamaMtarA joisiyA sohammIsANasaNakumAramAhiMdavaMbhaloyalaMtagamahAsukkasahassAraANayapANayaAraNacuyahiDimagevijagamajjhimagevi upapAtodvartanApade 7datainAvirahaH sU.24 sAntaretaropapAto itane sU. 125 sU. 126 dIpa anukrama [330 -331] SeSCA 11207 // SaSThaM pade dvAra-(3) "sAntara ~418~ Page #420 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [3], -------------- mUlaM [125-126] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [125-126] ececeneseneel agauparimagevijagavijayavejayaMtajayaMtaaparAjitasabaddasiddhadevA ya saMtarapi ubavajaMti niraMtarapi uvavajaMti / siddhANaM bhaMte! kiM saMtaraM sijhaMti niraMtaraM sijhaMti ?, goyamA ! saMtaraMpi sijhaMti niraMtarapi sijhaMti / / (sUtraM 125) neraiyA NaM bhaMte! kiM saMtaraM upaddati niraMtara uccaTTati ?, goyamA ! saMtaraMpi ubaddati niraMtarapi ubaTTati, evaM jahA uvavAo bhaNio tahA ubaTTaNApi siddhavajA bhANiyabA jAva bemANiyA, navaraM joisiyavemANiesu cayaNati ahilAbo kAyo / dAraM // (matra 126) 'nerahayA NaM bhaMte ! kiM saMtaraM uvavarjati' ityAdi, pAThasiddhaM, prAguktasUtrAthAnusAreNa bhAvArthasya supratItatvAt / gataM tRtIyaM dvAraM / adhunA caturthamAha neraiyA NaM bhaMte ! egasamaeNaM kevaiyA ubavaaMti ?, goyamA ! jahanneNaM eko vA do vA tini vA uphoseNaM saMkhejA vA asaMkhejA vA uvavajjati evaM jAva ahesattamAe / asurakumArA NaM bhaMte ! egasamaeNaM kevaiyA uvavajaMti, goyamA ! jahaneNaM eko vA do vA tini vA ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhejA vA, evaM nAgakumArA jAva thaNiyakumArAvi bhANiyabA / puDhavikAiyA Ne bhaMte ! egasamaeNaM kevaiyA uvavajjati', goyamA ! aNusamayaM avirahiyaM asaMkhejA ubavajaMti, evaM jAva vAukAiyA / vaNassaikAiyA NaM bhaMte ! egasamaeNaM kevaiyA uvavajjati ?, goyamA! saTTANuvavAiyaM paDucca aNusamayaM avirahiyA aNaMtA uvavajati, paraThANuvavAiyaM paDucca aNusamayaM avirahiyA asaMkhejA uvayajati / beiMdiyA Na bhaMte ! kevaiyA egasamaeNaM uvavajaMti ?, goyamA ! jahanneNaM ego bA do vA tinnivA ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhejAvA, evaM teiMdiyA cauri dIpa anukrama [330 -331] Panastaram.org SaSThaM pade dvAra-(4) "ekasamaya" ~ 419~ Page #421 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [4], --------------- mUlaM [127-128] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAHmalayavRttI. sUtrAMka [127-128] 6 upapAtodvartanApade upapAtasaMkhyA tathA uddhanasaMkhyA // 208 // diyA / samucchimapaMciMdiyatirikkhajoNiyA gambhavakatiyapaMciMdiyatirikkhajoNiyA samucchimamaNussA vANamaMtarajoisiyasohammIsANasaNakumAramAhiMdavaMbhaloyalaMtagamahAmukasahassArakappadevA te jahA neraiyA, gambhavakaM tiyamaNUsaANayapANayaAraNaacuagevejagaaNuttarovavAiyA ya ete jahanneNaM iko vA dovA tinni vA ukkoseNaM saMkhijA [vA] ubavajati / siddhA NaM bhaMte! egasamaeNaM kevaDyA sijhaMti , goyamA ! jahanneNaM eka vA do vA tinni vA ukoseNaM aTThasayaM / / (mUtraM 127) neraiyA Na bhaMte ! egasamaeNaM kevaiyA ubadRti !, goyamA ! jahaneNaM eko vA do vA tinni vA ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhejjA vA ubaTuMti, evaM jahA uvavAo bhaNio tahA ucvaTTaNAvi bhANiyatvA jAya aNuttarovavAiyA, gabaraM joisiyavemANiyANaM cayaNeNaM ahilAvo kAyavo / dAraM / (mUtraM 128) 'neraiyA NaM bhaMte ! egasamaieNaM kevaiyA upavati ' ityAdi. nigadasiddha, navaraM vanaspatisUtra 'saTTANuSavArya paDuca aNusamayamavirahiyA anaMtA' iti khasthAna-vanaspatInAM vanaspatitvaM, tato'yama-yaghanantarabhavavanaspataya eva vanaspatitpadyamAnAcintyante tadA pratisamayamavirahitaM sarvakAlamanantA vijJeyAH, pratinigodamasahayayabhAgasya | nirantaramutpadyamAnatayA udvarttanamAnatayA ca labhyamAnatvAt , 'paraThANuvavAiyaM paDuca aNusamayamavirahiyamasaMkhejA, iti parasthAna-pRdhivyAdayaH, kimuktaM bhavati ?-yadi pRthivyAdayaH khabhavAdadutya vanaspatipUtpadyamAnAzcintyante tadA'nusamayamavirahitamasajayayA vaktavyA iti, tathA garbhavyutkrAntikA manuSyA utkRSTapade'pi saGkhyA eva nAsayeyAH, tata sU.127 dIpa anukrama [332-333] 1204 SAREauraton international ~420~ Page #422 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ---------------- uddezaka: -1, -------------- dAraM [4], ----- ------ mUlaM [127-128] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [127-128] tatsatre utkarpataH saGkhyayA vaktavyAH, AnatAdiSu devalokeSu manuSyA evotpadyante na tiryazo'pi manuSyAzca | sabeyA evetyAnatAdisUtreSvapi saGkhyayA eva vaktavyAH nAsaGkhyeyAH, siddhigatAbutkarpato'STazataM, evamudvartanAsUtramapi vaktavyaM, navaraM 'joisavemANiyANaM cayaNeNaM ahilAvo kAyaSoM' iti jyotiSkavaimAnikAnAM hi sabhavAdudvartanaM cyavanamityucyate, tathA'nAdikAlaprasiddheH, tataH tatsUtre cyavanenAbhilApaH karttavyaH, sa caivaM-'joisiyA NaM bhNte| egasamayeNaM kevaiyA cayaMti !, goyamA ! jahanneNaM ego vA do vA' ityAdi, gataM caturthadvAram / idAnIM paJcamadvArama-18| bhidhitsurAha neraiyA Na bhaMte ! katohito uvavajati ?-ki neraiehito upayajjati tirikkhajoNiehito uvavajjati maNussehiMto uvavajaMti devehito upayajati ?, goyamA ! no neraiehito uvabajati tirikkhajoNiehito ubavajati maNusse hiMto uvavajjati no devehito ubavajati, jai tirikkhajoNiehiMto uvavajjati kiM egidiyatirikkhajoNiehito upayajati beiMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajati teiMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajjati cauridiyatirikkhajoNiehiMto uvabajati paMciMdiyatirikkhajoNiehito ubavati ?, goyamA ! no egidiya no beiMdiyano teIdiyano cauridiyatirikkhajoNiehito ubavajati paMceMdiyatirikkhajoNiehito upayajjati, jai paMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavaaMti kiM jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito ucabajati thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvabajati khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNie dIpa anukrama [332-333] | SaSThaM pade dvAra-(5) "Agati" ~ 421~ Page #423 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 prajJApanAyAH malayavRttI. -137]] 6 upapAtodvartanApade nArakAdInAmAgatiH sU. 129 // 20 // laTaraTa SecemeResearceloenercedesee gAthA: hiMto ucavajati ?, goyamA! jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti thalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajati khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti, jai jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajati kiM samucchimajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavajjati gambhavatiyajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito upavanati ?, goyamA! saMmucchimajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti gambhavatiyajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavajjati, jai samucchimajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajati kiM paJjattayasamucchimajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti kiM apajatnasamucchimajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavarjati ?, goyamA! paJjattayasamucchimajalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti no apajattagasamucchimajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti, jai gambhavatiyajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavati kiM paJjattagagambhavatiyajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti apajatayagambha0 jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti ?, goyamA pajattayagambha0 jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavarjati no apajjattagagambhavatiyajalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito upavanaMti, jai thalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehiMto uvavadhati kiM cauppayathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehito upayajaMti parisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajINiehiMto uvavaaMti', goyamA ! cauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito upavaaMti parisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehito'vi uvavajaMti, jar3a cauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito ubavajjati kiM samucchimehito upavajaMti gambhavakatiehito upavarjati ?, goyamA! samucchimacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito'pi ubavajjati gambhavatiyaca dIpa anukrama [334-344] // 20 // ~422~ Page #424 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------ uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 -137] gAthA: uppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito'vi uvavaaMti, jai samucchimacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavajaMti kiM paacagasaMmucchimacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti apajattagacauppayathalayarasamucchimapaMciMdiyatirikkhajoNiehito upavaaMti ?, goyamA! pajattasamucchimacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavarjati no apajjatlagasamucchimacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti, jai gabbhavatiyaca uppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavajati kiM saMkhejavAsAuagambhavatiyacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajjati asaMkhejavAsAuyaganbhavatiyacauppayathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti, goyamA ! saMkhejavAsAu ehito uvavajaMti no asaMkhejavAsAuehiMto uvavaaMti, jai saMkhejavAsAuyagambhavatiyacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavati kiM pajattagasaMkhejjavAsAuyagambhavatiyacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto ubavajaMti apajattagasaMkhejavAsAuyagambhavatiyacauppayathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito upavaaMti, goyamA ! pajattehiMto uvavajati no apajanasaMkhejavAsAuehiMto uvavaaMti, jai parisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti kiM uraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti bhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti', goyamA! dohiMtovi uvavaaMti, jai uraparisappathalayarapaMcidiyatirikkhajoNiehito uvavaaMti kiM saMmacchimauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti gambhavatiyauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavaaMti', goyamA ! samucchimehiMto ubavajaMti gambhavakatiehitovi uvavaaMti, jai samucchimauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNi dIpa anukrama [334-344] Celeese ~423~ Page #425 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------ uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 prajJApanAyAH malayavRttI. -137]] 6 upapAtodvarttanApade nArakAdInAmAgatiH sU. 129 // 21 // gAthA: ehito uvavaaMti kiM paJjattarahito uvavajaMti apajattagehiMto uvavaaMti ?, goyamA ! paJjattamasamucchimehiMto uvavaaMti no apajattagasamucchimauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajogiehiMto upavajaMti, jai gambhavatiyauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito ubava aMti kiM paJjattaehiMto u0 apajattaehiMto u01, goyamA! pajattagagambhavAtiehiMto uvavaaMti no apaJjattagagambhavatiyauraparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto ubavajaMti, jai bhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavarjati kiM samucchimabhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavaaMti gambhavakatiyabhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito ughavajaMti?, goyamA ! dohito'pi ubavajaMti, jai samucchimabhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavajaMti kiM paJjattayasamucchimabhuyaparisappathalayarapaMcidiyatirikkhajogie. hiMto upavajaMti apajatyasamucchimabhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti', goyamA pajattaehiMto uvavarjati no apajattaehito upavaaMti, jai gambhavatiyabhuyaparisappathalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehitI uvavajati kiM pajattaehiMto ubavajaMti apajattaehiMto uvavaaMti, goyamA! pajatnaehiMto uvavaaMti no apaJjattaehito uvavaaMti, jai khahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavaaMti kiM samucchimakhahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehitI ubavati gambhavatiyakhayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehito uvavaaMti?, goyamA! dohito'vi uvavaaMti, jai samucchimakhahayarapaMcidiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti kiM pajattaehito uvavajaMti apajattaehito uvavajjati , goyamA ! pajacaehito uvavaaMti no apajattaehiMto uvavaaMti, jai pajatnagagambhavatiyakhahayarapaMcidiyatirikkhajoNiehito uvavarjati ki saMkhe. dIpa anukrama [334-344] // 210 // ~ 424 ~ Page #426 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 -137] gAthA: avAsAuehito uvavaaMti asaMkhejabAsAuehiMto uvavajjati', goyamA! saMkhijavAsAuehito uvabaaMti no asaMkhijavAsAuehiMto uvavajaMti, jai saMkhijavAsAuyaganbhavatiyakhahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto ubavajati kiM pajatapahiMto uvavajjati apajattapahiMto uvavajjati ?, goyamA ! pajacaehiMto uvavajati no apajattaehiMto uvavajjati / jai maNussehito uvavarjati kiM samucchimamaNussehito uvavajjati gambhavakaMtiyamaNussehiMto uvavarjati ?, goyamA ! no samucchimamaNussehito uvavajjati gambhavatiyamaNussehiMto uvavanaMti, jai ganbhavatiyamaNussehiMto uvavajjati kiM kammabhUmigagabbhavatiyamaNussehito upavajaMti akammabhUmigambhavatiyamaNussehito uvavajjati aMtaradIvagagambhavatiyamaNussahiMto uvavajjati , goyamA ! kammabhUmigaganbhavakaMtiyamaNussehiMto ubavajaMti no akammabhUmigagambhavatiyamaNussehiMto uvavajjati no aMtaradIvagagabbhavatiyamaNussahiMto uvavajati, jai kammabhUmigagabbhavatiyamaNussahiMto uvavaaMti kiM saMkhejavAsAuehiMto u0 asaMkhejavAsAuehiMto u01, goyamA! saMkhejavAsAuyakammabhUmigagambhavatiyamaNUsehito uvavajati no asaMkhijavAsAuyakammabhUmigagambhavakaMtiyamaNussehiMto uvavajjati, jai saMkheavAsAuyakammabhUmigagabbhavakatiyamaNussehiMto uvavajjati kiM paJjattehiMto uvavaaMti apajattehiMto uvarajaMti, goyamA! pajattaehiMto uvavajaMti no apajattaehiMto uvavaaMti, evaM jahA ohiyA uvavAiyA tahA rayaNappabhApuDhavinerahayAvi uvavAepabA, sakarappabhApuDhavineraiyANaM pucchA, goyamA! etevi jahA ohiyA tahevokvAeyacA navaraM samucchimehiMto paDiseho kAyaco, vAluyappabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! katohiMto uvavajaMti ?, goyamA ! jahA sakarappamApuDhavineraiyA navaraM bhuyaparisappehito paDiseho 202999999999999 dIpa anukrama [334-344] ~425~ Page #427 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 prajJApanAyAH malayavRttI. 6 upapAtodvartanApade nArakAdInAmupapAtaH -137]] // 21 // etseseeeeee kAyaco, paMkappabhApuDhavineraiyANaM pucchA, goyamA ! jahA bAluyappabhApuDhavinerajhyA navaraM khahayarehito paDiseho kAyadyo, dhUmappabhApuDhavineraiyANaM pucchA goyamA! jahA paMkappabhApuDhavineraiyA navaraM cauppaehitoci paDiseho kAyabo, tamApuDhavinerahayA NaM bhaMte ! kaohiMto uvavajati go0! jahA dhUmappabhApuDhavineraiyA navaraM thalayarahitovi paDiseho kAyaddo, imeja abhilAvaNaM jai paMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajjati kiM jalayarapaMcidiehiMto ubavajaMti thalaparapaMcidiehito uvavarjati khayarapaMciMdiehiMto uvavaaMti, goyamA! jalayarapaMciMdiehiMto uvabaaMti no thalayarehiMto no khayarehito uvavajaMti, jai maNussehiMto uvavajaMti kiM kammabhUmiehito upavajati akammabhUmipahiMto uvavaaMti aMtaradIvaehito uvavaaMti, goyamA! kammabhUmipahiMto uvavaaMti no akammabhUmiehiMto uvavarjati no aMtaradIvahiMto ubavajati, jaha kammabhUmipahiMto uvavajjati kiM saMkhejavAsAuehiMto uvavajaMti asaMkhejavAsAuehito uvavajjati ?, goyamA! saMkhejavAsAuehitI uvavajjati no asaMkhejavAsAuehiMto uvaSajati, jaDa saMkhejavAsAuehiMto uvavaaMti kiM pajacaehiMto uvaSaaMti apaattaehito uvayaaMti, goyamA! pajacaehiMto uvavajati no apajattarahiMto uvavaaMti, jai pajattagasaMkheavAsAuyakambhabhUmiehito uvavaaMti kiM isthirahito uvacajati purisehiMto uvavajaMti napuMsarahiMto uvavarjati , govamA! itthIhiMto uvavaaMtipurisahiMto uvavaaMti nasaehitovi uvavajaMti, ahesanamApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! katohiMto uvavaaMti', goyamA / evaM ceva navaraM itthIhiMto paDiseho kAyabo,-'assacI khalu paDhabhaM docaMpi sirIsavA taiya pakkhI / sIhA jaMti causthi uragA puNa paMcamiM puDhacaM ||1||chttttic itthiyAo macchA maNuyA ya sattarmi gAthA: dIpa anukrama [334-344] // 21 // E ~ 426~ Page #428 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 -137] gAthA: puDhavi / eso paramovAo coddhacco naragapuDhavINa ||2||(strN 129) / asurakumArA Na bhaMte ! katohiMto uvavaaMti, goyamA ! no neraiehito uvavajjati tirikkhajoNiehiMto uvavajaMti maNussehiMto uvarajati no devehito uvavajaMti, evaM jehiMto neraiyANaM uvavAo tehito asurakumArANavi bhANiyaho, navaraM asaMkhejavAsAuyaakammabhUmagaaMtaradIvagamaNussatiri khajoNiehitovi uvavaaMti, sesaMta ceva, evaM jAva thnniykumaaraamaanniybaa|| (sUtraM130) puDhavikAiyA bhaMte ! katohito uvavaaMti kiM neradapahiMto jAva devehito uvavaaMti, goyamA ! no nerahaehiMto uvavaaMti tirikkhajoNiehiMto maNussehiMto devehiMtovi uvavajaMti, jai tirikkhajoNiehiMto uvavajjati kiM egidiyatirikkhajoNiehito upavajaMti jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyahiMto uvavaJjati ?, moyamA! egidiyatirikkhajoNiehitoci jAva paMciMdiyatirikkhajoNiehiMtoSi uvabajjati,jai egidiyatirikkhajoNiehiMto uvavajaMti kiM puDhavikAiehiMto jAva vaNassaikAiehiMto uvavaaMti?, goyamA! puDhavikAipahiMtovi jAva vaNassaikAhapahiMtovi u0, jai puDhavikAiehito uvavaaMti ki suhamapuDhavikAiehito uvavarjati bAyaraghuDhavikAiehiMto uvavajaMti ?, goyamA!dohiMtovi uvavaaMti, jai suhamapuDavikAiehito uvayati kiM pajattapuDhavIkAiehiMto uvavaaMti apajattapuDhavIkAiehiMto uvavajaMti !, goyamA! dohiMtovi upavajaMti, jai bAyarapuDhavikAiehito uvavaaMti kiM pajattaehito u0 apajjattapahiMto uvavajjati ?, goyamA ! dohitovi uvavaaMti, evaM jAva vaNassaikAiyA caukaeNaM bhedeNa uvavAeyacyA, jai beiMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavaaMti kiM pajattayaveiMdiehito uvavaaMti apajattayabeIdiehito uvavajjati !, goyamA! dohitovi uvavajaMti, evaM teiMdiyacauridiehitovi uvavajaMti, jA paMciMdiya dIpa anukrama [334-344] ease ~ 427~ Page #429 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 prajJApanAyA: malaya0vRttI. -137]] // 212 // kAdInAmupapAtaH tirikkhajoNiehito uvavajjati kiM jalayarapaMciMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavajati evaM jehiMto neraiyANaM uvavAo bhaNio tehiMto etesiMpi bhANiyaho navaraM pajasagaapaJjanagehiMtovi uvavajaMti, sesaM taM ceka, jai maNussahiMto uvavajati kiM saMmucchimamaNussehiMto uvavajjati gambhavakkatiyamaNussehiMto uvavajjati', goyamA! dohiMtovi uvavanaMti, jaba gambhavatiyamaNussahiMto uvavajati kiM kammabhUmagaganbhavatiyamaNussehiMto ubarajati akammabhUmagagambhavatiyamaNussehito uvavajaMti sesaM jahA neraiyANaM navaraM apajacaehitovi uvavajjati, jai devehito vi] ubavajaMti kiM bhavaNavAsivANamaMtarajoisavemANiehito uvavajati , goyamA ! bhavaNavAsidevehiMtoci ucava aMti jAva cemANiyadevehiMtovi uvavaaMti, jai bhavaNavAsidevehiMto ubavajaMti kiM asurakumAradevahito jAba thaNiyakumArehiMto ucavaaMti', goyamA ! amarakumAradevahiMtovi uvavaaMti jAva thaNiyakumAradevehiMtovi upapajaMti, jai vANamaMtaradevehiMto uvavaaMti kiM pisAehiMto jAva gaMdhacehito uvavaaMti !, goyamA! pisAehitovi jAva gaMdhayehitovi uvavaaMti, jai joisiyadevehito uvavajaMti kiM caMdavimANehiMto uvavajaMti jAva tArAvimANehiMto uvavajaMti !, goyamA! caMdavimANajoisiyadevehitovi jAva tArAvimANajoisiyadevehitovi uvavajati,jaha bemANiyadevehiMto uvavajaMti kiM kappovagavemANiyadevehito uvavajjati kappAtItavemANiyadevahiMto uvavaaMti, goyamA ! kappovagavemANiyadevehiMto uvavajaMti no kappAtItavemANiyadebehito uvavajaMti, jai kappovagavemANiyadevehiMto uvavajaMti kiM sohammahito jAva acuehiMto uvavajjati , goyamA ! sohammIsANehiMto uvavajati no sarNakumArajAvaacuehiMto uvavajjati evaM AukAiyAvi, evaM teuvAukAiyAvi, navaraM 900992938890 gAthA: dIpa anukrama [334-344] // 21 // For P OW ~ 428~ Page #430 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [129 -137] gAthA: dIpa anukrama [ 334 -344] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - dAraM [5], padaM [6], uddezaka: [-], mUlaM [ 129- 137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH devavajehiMto uvabajaMti, vaNassaikAiyA jahA puDhavikAiyA // ( sUtraM 131) beiMdiyA teiMdiyA cauriMdiyA ete jahA teubAU devavajehiMto bhANiyA / (sUtraM 132) paMcidiyatirikkha jogiyA NaM bhaMte! kaohiMto uvavajrjati 1, kiM neraiehiMto u0 jAya kiM devehiMto uvavajjaMti ?, goyamA ! neraiehiMto vi tirikkhajoNiehiMtovi maNussehiMtovi devehiMtovi uvavaaMti, jaha neraiehiMto ubavati kiM rayaNappabhApuDhavineraiehiMto jAva AhesattamApuDhavineraiehiMto uvavajjaMti ?, goyamA ! rayaNappabhApuDhavinerahitovi uvavajjaMti jAva AhesacamApuDha vinerahaehiMtovi ubavaaMti, jar3a tirikkhajoNiehiMto uvavajaMti kiM egidiehiMto uti jAba paMcidiehiMto unavaaMti1, goyamA ! egidiehiMtovi uvavajraMti jAba paMcidiehiMtovi ubavaaMti, jai egiMdiehiMto upavaaMti kiM puDhavikAiehiMto uvabajaMti evaM jahA puDhacikAiyANaM udavAo bhaNio taheva eesiMpi bhANiyavo navaraM devehiMto jAca sahassArakappobagavemANiyadevehiMtovi ubavajaMti no ANayakappobagavemANiyadevehiMto jAya accuehiMtoci uvavaaMti (sUtraM 133 ) maNussA NaM bhaMte ! kaohiMto uvavati kiM neraiehiMto ucabaaMti jAva devehiMto uvavaaMti 1, goyamA ! nerahaehiMtovi uvavajjaMti jAva devehiMtovi uvavaaMti, jaha neraiehiMto ubavarjati kiM rayaNappabhApuDhavinera ehiMto ubavaaMti kiM sakarappabhApuDhavineraiehiMto ubavajaMti kiM vAluyabhApuDhavineraiehiMto paMkappabhA0hiMto dhUmappabhA0hiMto tamapyabhA0hiMto AhesatamA puDha vineraiehiMto ubavaaMti ?, goyamA ! rayaNappabhApuDhavinera ehiMtovi jAva tamApuDha vineraiehiMtoci ubavaaMti, no ahesatamA puDhavineraha ehiMto uvabaaMti, jaha tirikkhajoNiehiMto uvavajaMti kiM egiMdiyatirikkhajoNiehiMto uvavarjati evaM jehiMto paMcidiyatirikkhajoNiyANaM Euraft Internationa For Par Lise Only ~ 429~ ARREALALALALALALASa Page #431 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------ uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka majJApanAyA mala yavRttI. [129-137] upapAtodvartanApade nArakAdInAmupapAtaH // 21 // gAthA: uvavAo bhaNio sehito maNussANavi niravaseso bhANiyabo, navaraM AhesattamApuDhavineraiehito teuvAukAiehito Na ughavajaMti, sabadevehito va ubavAo kAyabo jAva kappAtItabemANiyasabaDhasiddhadevahitovi uvavajAveyavA (sUtra 134) vANamaMtaradevANaM bhaMte ! kaohiMto uvavaaMti kiM neraiehito tirikkhajoNiya0maNussa0 devehito uvavajaMti ?, goyamA! jehiMto asurakumArA tehiMto bhANiyabA (sUtra 135) joisiyA NaM bhaMte / devANa kaohiMto uvavajaMti, goyamA! evaM ceva navaraM samucchimaasaMkhijavAsAuyasahayarapaMciMdiyatirikkhajoNiyabajehiMto aMtaradIvamaNussavaahiMto uvavaAveyavA (mUtra 136) vaimANiyA yaM bhaMte ! kaohiMto uvavajaMti kiM neraiehito kiM tirikkhajoNiehito maNussehito debehito uvavanaMti ?, goyamA ! No Neraiehito uvavajati paMcidiyatirikkhajoNipahito upavanati maNussahiMto ubavajjati No devehiMto upaddhati evaM sohammIsANagadevA'vi bhANiyabA, evaM sarNakumAradevAvi bhANiyabA navaraM asaMkhaJjavAsAuyaakammabhUmagavajehiMto uvavaaMti, evaM jAva sahassArakappovagavemANiyadevA bhANiyabA, ANayadevANaM bhaMte ! kaohito uvavati kiM neraiehito ki paMcidiyatirikkhajoNiya0maSussa0devehito uvayajati , goyamA ! No rahaehito uvavaaMti no tirikkhajoNiehito uvavarjati maNussehito uvavaaMti No devehito uvavajaMti, jai maNussehito uvavaaMti kiM samugchimamaNussehito mambhavatiyamaNusse hiMto uvavajaMti, goyamA! gambhavakaMtiyamaNussehiMto no saMmcchimamaNussehito uvavaaMti, jai gambhavatiyamaNussehiMto uvavaaMti kiM kammabhUmigehiMto akammabhUmigehito aMtaradIvagehito uvavaaMti !, goyamA ! no akammabhUmigehito No aMtaradIvagehiMto ubavaaMti kammabhUmigagambhavatiyamaNusse dIpa anukrama [334-344] esesents // 21 // ~ 430~ Page #432 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------ uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 -137] gAthA: hiMto uvavajati, jai kammabhUmagaganbhavatiyamaNUsahito uvavajjati kiM saMkhejavAsAuehito asaMkhesavAsAuehito u01, goyamA! saMkhejavAsAuehiMto no asaMsiJjavAsAuehiMto uvavajjati, jai saMkhijavAsAuyakammabhUmagagambhavakatiyamasehiMto uvavajati kiM paJjattaehito uvavajjaMti apajattaehito upavajati ?, goyamA ! pajattaehito uvavajati no apajattaehiMto uvavajjati, jai pajattasaMkhejavAsAuyakammabhUmagagabbhavakaMtiyamaNussehiMto uvavajjati kiM sammadihIpaattagasaMkhejavAsAuyakammabhUmIhito upavanaMti micchaddihipaJjatagehiMto uvavajati sammAmicchaddihipaJjattarohito uvavajati ?, goyamA! sammaddichipaJjattagasaMkhejavAsAuyakammabhUmagagambhavatiyamasehiMto ubavajaMti micchaddiTipajatagehiMto uvavajati No sammAmicchaddivipaJjattaehiMto uvavajaMti, jai sammaddivIpajattasaMkhejavAsAuyakammabhUmagagambhavakaMtiyamaNUsehiMto uvavajati kiM saMjatasammadiTThIhito asaMyatasammadiTTIpajattaehito saMjayAsaMjayasammaddiTThIpaJjattasaMkheahiMto uvavajaMti , goyamA ! tIhiMtovi uvavajaMti, evaM jAva acugo kappo, evaM ceva gevijagadevAvi navaraM asaMjatasaMjatAsaMjatA ete paDiseheyavA, evaM jaheba gevijagadevA taheba aNuttarovavAiyAvi, NavaraM imaM nANataM saMjayA ceva, jai sammadihIsaMjatapaattasaMkhejavAsAuyakammabhUmagaganbhavatiyamaNUsehiMto uvavaaMti kiM pamattasaMjayasammadiTTIpajjattaehiMto apamattasaMjayasammadidvi0ehiMto uvavajjati ?, goyamA apamattasaMja0ehito upayajati no pamattasaMja0ehito uvavaaMti, jai apamattasaMja0ehito uvavaaMti kiM iDDipattasaMjaehito aNipittasaMjaehito, goyamA! dohito ubavaaMti / dAraM / (mUtra 137) dIpa anukrama [334-344] ces ~ 431~ Page #433 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------- uddezaka: [-], ----------- dAraM [5], ----------- mUlaM [129-137] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [129 -137] gAthA: prajJApanA 'neraiyA NaM bhaMte ! kaohito uvavajaMti' ityAdi pAThasiddhaM navarameSa saMkSepArthaH-sAmAnyato narakopapAtaci-IN yAH mala SntAyAM ratnaprabhopapAtacintAyAM ca devanArakapRthivyAdipaJcakavikalendriyatrikANAM tathA'saGkhyeyavarSAyuzcatuSpadakhacarANAMtodvarttanAyavRttI. zeSANAmapi cAparyApsakAnAM tiryakpaJcendriyANAM tathA manuSyANAM saMmUchimAnAM garbhavyutkrAntikAnAmapyakarmabhUmi-pade nArajAnAM antaradvIpajAnAM karmabhUmijAnAmapyasaGkhyeyavarSAyuSAM saGkhyeyavarSAyuSAmapi aparyAptakAnAM pratiSedhaH zeSANAM nissedhshessaannkaadiinaa||21|| vidhAnaM, zarAprabhAyAM saMmUchimAnAmapi pratiSedhaH vAlukAprabhAyAM bhajaparisarpANAmapi paprabhAyAM khacarANAmapimupapAtaH dhUmaprabhAyAM catuSpadAnAmapi tama:prabhAyAM ura-parisarpANAmapi saptamapRthivyAM strINAmapi / bhavanavAsiSUpapAtaciKAntAyAM devanArakapRthivyAdipaJcakavikalendriyatrikAparyAsatiryakpaJcendriyasaMmUchimAparyAptagarbhavyutkrAntikamanuSyANAM pratiSedhaH zeSANAM vidhAnaM, pRthivyavanaspatI sakalanairayikasanatkumArAdidevAnAM tejovAyudvitricaturindriyeSu sarvanArakasaryadevAnAM tiryakpazcendriyeSvAnatAdidevAnAM manuSyeSu saptamapRthivInArakatejovAyUnAM vyantareSu devanAraka|thivyAdipaJcakavikalendriyatrikAparyAptatiryapaJcendriyasaMmUchimAparyAptagarbhavyutkrAntikamanuSyANAM jyotiSakeSu saMmUchimatiryakpazcendriyAsaGkhayeyavarSAyuSkakhacarAntaradvIpajamanuSyANAmapi pratiSedhaH, evaM saudharmezAnayorapi sanatkumArAdiSu sahasrAraparyanteSvakarmabhUmijAnAmapi pratiSedhaH AnatAdipu tiryakpaJcendriyANAmapi vijayAdiSu mithyASTimanuSyANAmapIti / gataM paJcamadvAraM, idAnIM SaSThaM dvAramabhiSitsurAha dIpa anukrama [334-344] AREauratonintamational ~ 432~ Page #434 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [6], --------------- mUlaM [138-143] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [138 -143] nerayA gaM bhaMte ! aNaMtaraM uccaTTittA kahiM gacchaMti kahiM uvavajjati kiM neraiesu uvavajati tirikkhajoNiesu ubavajati maNussesu uvavajjati devesu uvavajati ?, goyamA ! no neraipasu uvavajjati tirikkhajoNiesu uvavajati maNussesa uvayajati no devesu uvavajati, jai tirikkhajoNiesu uvavajjati kiM egidiesu upavajjati jAva paMcidiyatirikkhajoNiesu uvavajjati , goyamA ! No egidiesu jAva no cauridiesu uvavajaMti, evaM jehiMto uvavAo bhaNio tesu ubaTTaNAvi bhANiyavA, navaraM samucchimesu na uvavajjati, evaM sabapuDhavIsu bhANiyaI, navaraM ahesattamAo maNussesu Na uvavajjati / (sUtraM 138) / asurakumArA NaM bhaMte ! aNaMtaraM ubahittA kahiM gacchati kahiM uvavajjati kiM neraiesu jAva devesu u01, goyamA ! no neraiemu uvavajjati tirikkhajoNiesu uvavajjati maNussesu uvavajati No devesu uvavajati, jai tirikkhajoNiesu uvavajjati kiM egidiesu uvavajjati jAva paMciMdiyatirikkhajoNiemu uvavajjati !, goyamA! egidiyatirikkhajoNiesu uvavaaMti no beiMdirAsu jAva no cauridiemu uvavaaMti paMciMdiyatirikkhajoNiemu uvavaaMti, jai egidiesu uvavajjati ki puDhavikAiyaegidiesu jAva vaNassaikAiyaegidiesu uvavajaMti', goyamA ! puDhavikAiyaegidiesuvi AukAiyaegidiesuvi uvavajaMti no teukAiesu no bAukAiesu uvavajaMti vaNassaikAiesu uvavaaMti, jai puDhavikAiesu ubavajaMti kiM suhumapuDhavikAiesu bAyarapuDhavikAiemu uvavaaMti, goyamA ! bAyarapuDhavikAiesu uvavajaMti no suhumapuDhavikAiesu uvavajaMti, jai vAyarapuDhavikAiesu uvavaaMti kiM paJjattagavAyarapuDhavikAiesu uvavajati apajattavAyarapuDhavikAiesu uvavajati , goyamA! pajacaesu uvavaaMti no apajattaesu ubava dIpa anukrama [345-350] eeseseeeee imlunaurary.org SaSThaM pade dvAra-(6) "udvartanA/gati" ~ 433~ Page #435 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], ------------ uddezaka: [-], ------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [6], ------- mUlaM [138-143] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA: malaya0 vRttI. sUtrAMka [138 6 upapAtodvartanApade nArakAdInAmudvarttanA // 215 // -143] aMti, evaM AuvaNassaisudhi bhANiyA, paMciMdiyatirikkhajoNiyamaNsesu va jahA neraiyANaM upaTTaNA samucchimavA tahA mANiyavA evaM jAva thaNiyakumArA (suutrN139)| puDhavikAiyA NaM bhaMte ! aNaMtaraM ubaTTittA kahiM gacchati kiM neraiemu jAva devesu, goyanA! no neraiesu tirikkhajoNiyamasesu uvavajati no devesu uvavaaMti evaM jahA etesi ceva uvavAo tahA upaTTaNAvi devavajA bhANiyabA, evaM AuvaNassaiveiMdiyateiMdiyacauridiyAvi evaM teuvAu0 navaraM maNussabajesu uvavajaMti (sUtraM140) paMciMdiyatirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! aNaMtaraM ujvaTTittA kahiM gacchaMti kahiM uvavajjati', goyamA ! neraiesu jAva devesu uvavajati, jai neraiesu uvavajati kiM syaNappabhApuDhavineraiesu uvavaaMti jAva ahesatamApuDhavineraiesu uvavajaMti ?, goyamA ! rayaNappabhApuDhavineraiesu uvavaaMti jAva ahesattamApuDhavineraiesu uvavaaMti, jai tirikkhajoNiesu uvavaaMti kiM egidiesu jAva paMcidiemu u01, goymaa| egidiesu jAva paMcidiema uvavajaMti, evaM jahA etesiM ceva uvaSAo upaTaNAvi taheva bhANiyacA navaraM asaMkhejavAsAuesuvi ete uvavaaMti, jaha maNussesu uvavarjati kiM samucchimamaNussesu uvavarjati gambhavakaMtiyamasesu uvavajati ?, goyamA ! dosRvi, evaM jahA uvavAo taheva uvaNAvi bhANiyabA, navaraM akammabhUmaga aMtaradIvaga0 asaMkhejavAsAuesuvi ete uvavaaMtitti mANiyaI, jai devesu uvavarjati kiM bhavaNavaIsu uvavaaMti jAva kiM vemANiesu uvavaaMti, goyamA ! sadhesu ceva uvavarjati, jai bhavaNavaIsu kiM asurakumArasu uvavajaMti jAva thaNiyakumAresu uvavajaMti , goyamA ! sabesu ceva uvavaaMti, evaM vANamaMtarajoisiyavamANiesu niraMtara uvavajaMti jAva sahassAro kappotti / (sUtra141) / maNussA NaM bhaMte! aNaMtaraM ughaTTittA dIpa anukrama [345-350] eesesesecesrce // 21 // ~434~ Page #436 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [6], -- ---- mUlaM [138-143] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [138 -143] eeeeeeeeeeeera kahiM gacchaMti kahiM uvavaaMti kiM naraiesu uvavarjati jAva devesu uvaghajaMti !, goSamA! neraiesuvi uvavaati jAva devesuci uvavajaMti, evaM niraMtaraM sakvesu ThANesu pucchA, goyamA ! savesu ThANesu uvavaaMti na kiMcevi paDiseho kAyabo, jAba sabaTTasiddhadevesuvi uvavajaMti, atthegatiyA sijhaMti bumati mucaMti parinihAyati sabadukkhANaM aMtaM kareMti / (mu0142)| cANamaMtarajoisiyavemANiyasohammIsANA ya jahA asurakumArA navaraM joisiyANaya vemANiyANa ya cayaMtIti abhilAvo kAyaco, saNaMkumAradevANaM pucchA ? goyamA ! jahA asurakumArA navaraM egidiesuNa uvavaaMti, evaM jAva sahassAragadevA, ANaya jAva aNuttarovavAiyAdevA evaMceva, navaraM no tirikkhajoNiemu uvavarjati maNussesu paJjattasaMkhejavAsAuyakammabhUmagagambhavatiyamaNUsesu uvavajaMti / dAraM / ( sUtraM 143) / 'neraiyA NaM bhaMte ! aNaMtara uccaTTittA kahiM gacchaMti kahiM uvavajjaMti' ityAdi pAThasiddhaM, navaramatrApyeSa saMkSepArtha:narayikANAM khabhavAdudRttAnAM garbhajasaddhayeyavarSAyuSkatirvakpaJcendriyamanuSyepUtpAdaH adhaHsaptamapRthivInArakANAM garbha|jasaJjayeyavarSAyuSkatiryakpazcendriyeSveva asurakumArAdibhavanapativyantarajyotiSkasaudharmezAnadevAnAM bAdaraparyAptapRthivya vanaspatigarbhajasaGkhyeyavarSAyuSkatiryapaJcendriyamanuSyeSu pRthivyavanaspatidvitricaturindriyANAM tiryaggatau manuSyagatI ca tejovAyUnAM tiryaggatI eva tiryakpazcendriyANAM nArakatiryagmanuSyadevagatiSu navaraM vaimAnikaSu sahasrAraparyanteSu manuSyANAM sarveSvapi sthAneSu, sanatkumArAdidevAnAM sahasrAradevaparyantAnAM garbhajasaGkhyeyavarSAyuSkatiryakpazcendriyamanu dIpa anukrama [345-350] Tarainrary.org ~ 435~ Page #437 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-], ------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [6], ------- mUlaM [138-143] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata cenese sUtrAMka prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 21 // 6 upapAtodvarttanAkAdInAmudvartanA pada nAra [138-143] yeSu, AnatAdidevAnAM garbhajasaGkhyeyavarSAyuSkamanuSyeSveveti / gataM paSThaM dvAraM, idAnIM saptamaM dvAra, tasya cAyamabhisa- mbandhaH-yeSAM jIvAnAM nArakAdiSu gatiSu vividha upapAto varNitastai vaiH pUrvabhave eva vartamAnairAyurvaddhaM tataH pazcA- dupapAtaH, anyathopapAtAyogAt , tatra kiyati pUrvabhavAyupi zeSe pArabhavikamAyurvaddhamiti saMzayAnaH pRcchati neraiyA NaM bhaMte ! katibhAgAvasesAuyA parabhaviyAuyaM pakareMti ?, goyamA! niyamA chammAsAvasesAuyA parabhaviyAuyaM, evaM asurakumArAvi, evaM jAva thaNiyakumArA / puDhavikAiyA gaM bhaMte ! katibhAgAvasesAuyA paramaviyAuyaM pakareMti', goyamA! puDhavikAiyA duvihA panacA, taMjahA sovakamAuyA ya niruvakamAuyA ya, tattha gaMje te niruvakamAuyA te niyamA tibhAgAvasesAuyA parabhaSiyAuyaM parati, tattha NaM je te sovakamAuyA te siya vibhAgAvasesAuyA parabhaviyAuyaM pakareti siya tibhAgatibhAgAvasesAuyA parabhaciyAuyaM pakareMti siya tibhAgatibhAgatibhAgAvasesAuyA parabhaviyAuyaM pakareti, AuteuvAuvaNaphaikAiyANaM veiMdiyateiMdiyacauriMdiyANavi evaM ceva, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM bhaMte ! katibhAgAvasesAuyA parabhaviyAuyaM pakareMti, goyamA ! paMciMdiyatirikkhajoNiyA duvihA pabattA, taMjahA-saMkhejabAsAuyA ya asaMkhejavAsAuyA ya, tattha NaM je te asaMkhejavAsAuyA te niyamA chammAsAbasesAuyA parabhaSiyAurya pakareMti, tattha NaM je te saMkhijavAsAuyA te dupihA pabattA, taMjahA-sovakamAuyA ya niruvakamAuyA ya, tattha gaMje te niruvakamAuyA te niyamA timAgAvasesAuyA paramaviyAuyaM pakareMti, tatya NaM je te sovakamAuyA te NaM siya tibhAge parama dIpa anukrama [345-350] // 21 // | SaSThaM pade dvAra-(7) "parabhavAyu ~ 436~ Page #438 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [7], --------------- mUlaM [144] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [144] viyAuyaM pakareMti siya tibhAgatibhAge paramaviyAuyaM pakareMti siya tibhAgatibhAgatibhAgAvasesAuyA parabhaviyAuyaM pakareMti, evaM maNUsAvi, vANamaMtarajoisiyavemANiyA jahA neraiyA / dAraM / (sUtra 144) lA 'nerajhyA NaM bhaMte ! kaibhAgAcasesAuyA parabhaviyAuyaM baMdha (pakareM)ti' ityAdi pAThasiddhaM / gataM saptamaM dvAra, idAMInImaSTamaM dvAra, tadevaM yadbhAgAvazeSe'nubhUyamAnabhavAyuSi pArabhavikamAyurvanti tatpratipAdita, samprati yatprakAra bananti tatprakAraM nairayikAdidaNDakakrameNa pratipAdayati kAvihe the bhaMte ! AuyabaMdhe pannate ?, goyamA ! chavihe AuyabaMdhe pabhatte, jahA-jAtinAmanihattAue gatinAmanihatAue ThitINAmanihattAue ogAhaNanAmanihattAue paesanAmanihattAue aNubhAvanAmanihattAue, neraiyANaM bhaMte ! kAvihe AuyabaMdhe pannate, goyamA ! chabihe AuyacaMdhe panate, taMjahA-jAtinAmanihattAue gatiNAmanihattAue ThitINAmanihattAue ogAhaNaNAmanihattAue padesaNAmanihattAue aNubhAvaNAmanihattAue evaM jAva vemANiyANaM | jIvA NaM bhaMte ! jAtinAmanihacAuyaM katihiM AgarisehiM pagareMti ?, goyamA! jahareNa ekeNa vA dohiM vA tIhiM vA ukkoseNaM aTThahiM, neraiyA NaM bhaMte ! jAtinAmanihattAuyaM katihiM AgarisehiM pagareti !, goyamA ! jahaNaM ekeNa vA dohiM vA tIhi vA ukoseNaM ahahiM evaM jAva bemANiyA, evaM gatinAmanihattAuevi ThitINAmanihattAuevi ogAhaNAnAmanihattAuevi padesanAmanihattAuevi aNubhAvanAmanihattAuepi, etesiM the maMte ! jIvANaM jAtinAmanihattAuyaM jahaNaM epheNa vA dIpa anukrama [351] wirejaratirary.org SaSThaM pade dvAra-(8) "AkarSa/Ayubandha" ~ 437~ Page #439 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [8], --------------- mUlaM [145] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka // 217 // Reserseseelocisesentisera [145] dorhi vA tIhiM vA ukkoseNaM ahiM AgarisehiM pakaremANANaM katare katarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA! sabathovA jIvA jAtiNAmanihattAuyaM aTTahiM AgarisehiM pakaramANA sattAhi Agarisehi pakare- ntapade mANA saMkhejjaguNA chahiM AgarisehiM pakaremANA saMkhejaguNA evaM paMcahiM saMkhijaguNA cauhiM saMkhijjaguNA tIhiM saMkhija bhedAH aguNA dohiM saMkhijaguNA egeNaM AgariseNaM pagaremANA saMkhejaguNA, evaM eteNaM abhilAvaNaM jAva aNubhAganAmanihatvAuyaM, evaM ete chappiya appAbahudaMDagA jIvAdIyA bhANiyabvA / (sUtraM 145) iti pannavaNAe varkatiyaparya chaI samattaM 6 // |lpabahutvaM // 'neraiyANaM bhaMte ! kaivihe AuyavaMdhe pannate' ityAdi, 'jAinAmanihattAue' iti jaatiH--ekendriyjaatyaadiH| paJcaprakArA saiva nAma-nAmakarmaNa uttaraprakRtivizeSarUpaM jAtinAma tena saha nidhattaM-niSitaM yadAyustajAtinAma-181 nidhattAyuH1, niSekazca karmapudgalAnAmanubhavanArtha racanA, sA caivaM lakSaNA-'mottaNa sagamavAhaM paDhamAi ThiIe~ bahutaraM davaM / sese visesahINaM jAvukkosaMti ukosA ||1||'gtinaamnihttaaue' iti gatirnarakagatyAdibhedAcatuoM seva nAma gatinAma tena saha nidhattamAyurgatinAmanidhattAyuH 2, sthitiyattena bhavena sthAtavyaM tatpradhAnaM nAma sthitinAma 1 muktvA svakIyAmavAdhA [ abAdhAkAle nAnubhava iti na tatra dalikaracanA ] prathamAyAM [ japanyAyAmantarmuhUrtarUpAyAM ] khitI bahutaraM dravyaM [ ekAkarSagRhIteSvapi dalikeSu bahUnAM jaghanyasthitInAmeva bhAvAt zeSAyAM [ samayAdyadhikAntamuhartAdikAyAM ] vizeSahInaM, evaM 18| 217 // yAvadutkRSTAM sthiti utkRSTato [ vizeSahInaM sarvahInaM dalikaM [ // 1 // dIpa anukrama [352] ~ 438~ Page #440 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [145] dIpa anukrama [352] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [6], uddezaka: [-], ------ dAraM [8], mUlaM [145] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH yadyasmin bhave udayamAgatamavatiSThate tad gatijA tizarIrapaJcakAdivyatiriktaM sthitinAmAvaseyamiti bhAvaH, gatyAdInAM varjanaM teSAM khapadeH 'gainAmanihattAue' ityAdibhirupAttatvAt tena saha nighattAyuH sthitinAmanidhattAyuH 3, tathA avagAhate yasyAM jIvaH sA'vagAhanA - zarIraM audArikAdiH tasya nAma - audArikAdizarIranAmakarma avagAhanAnAma zeSaM tathaiva 4, 'paesanAmanihattAue' ti pradezA:- karmaparamANavaH te ca pradezAH saMkramato'pyanubhUyamAnAH parigRhyante tatpradhAnaM nAma pradezanAma, kimuktaM bhavati ? - padyasmin bhave pradezato'nubhUyate tatpradezanAmeti, anena vipAkodayamaprAptamapi nAma parigRhItaM, tena pradezanAmnA saha nighattamAyuH pradezanAmanidhattAyuH 5, tathA'nubhAvo - vipAkaH, sa ceha prakarSaprAptaH parigRhyate tatpradhAnaM nAma anubhAvanAma - yadyasmin bhave tItravipAkaM nAmakamanubhUyate ta (ya) thA nArakAyuSi azubhavarNagandharasa sparzopaghAtAnAdeyaduHkharAyazaH kIrttyA dinAmAni tadanubhAvanAma tena saha nighattamAyuranubhAvanAmaniSattAyuH 6, atha kasmAjjAtyAdinAma karmabhirAyurvizeSyate 1, ucyate, AyuH karmaprAdhAnyakhyApanArtha, tathAhi nArakAdyAyurudaye sati jAtyAdinAmakarmaNAmudayo bhavati nAnyatheti bhavatyAyuSaH pradhAnatA iti, atha jAtyAdinAmaviziSTamAyuH kiyadbhirAkarSairvabhAtIti jijJAsujIvAdidaNDakakrameNa pRcchati - 'jIvA NaM bhaMte ! jAtinAmanihattAuyaM kahahiM AgarisehiM pagaraMti' ityAdi, AkarSo nAma tathAvidhena prayatlena karmapudgalopAdAnaM yathA gauH pAnIyaM picantI bhayena punaH punarAghoTayati evaM jIvo'pi yadA tItreNAyurvandhAdhyavasAyena jAtinAmanidhattAyuH anyadvA banAti Education Internationa For Pasta Use Only ~ 439~ Page #441 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [6], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [8], --------------- mUlaM [145] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- tadA ekena mamdena dvAbhyAM tribhircA mandatareNa tribhizcaturbhirvA mandatamena paJcabhiH paddabhiH sasabhirabhirvA, ha vyutkAyA mala- jAsAdinAmnAmAkarSaniyama AyupA saha vadhyamAnAnAmavasAtavyo na zeSakAlaM, kAsAMcit prakRtInAM dhruvandhinItvAntapade diparAsA parAvartamAnatvAt prabhUtakAlamapi bandhasambhavenAkarSAniyamAt / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajApanA- yuvA TIkAyAM vyutkrAntyAkhyaM SaSThaM padaM samAptam / bhedAH a||218|| vasU.145 prata sUtrAMka [145] yAvRttI. dIpa AAAAAEE anukrama iti zrIprajJApanAsUtre zrImanmalayagirisarivaryaviracitaM vyutkAntyAkhyaM SaSThaM padaM smaasm|| // 21 // [352] atra pada (06) "vyutkrAnti/ (upapAta-udvartanA)" parisamAptam ~440~ Page #442 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [7], ------------- uddezaka: -1, -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [146] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: atha saptamamucchvAsAkhyaM padaM / prata sUtrAMka [146]] dIpa vyAkhyAtaM SaSThaM padaM, idAnIM saptamamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH, ihAnantarapade sattvAnAmupapAtavirahAdayo'bhihitAH, asmin punarnArakAdibhAvanotpannAnAM prANApAnaparyAptyA paryAptAnAM yathAsaMbhavamucchAsaniHzvAsakriyAvira-5 kAhAvirahakAlaparimANamabhidheyaM, ityanena saMbandhenAyAtasyAspedamAdisUtram neraiyA NaM bhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA pANamaMti vA UsasaMti vA nIsasaMti vA?, moyamA! satataM saMtayAmeva ANamaMti vA pANamaMti vA UsasaMti vA nIsasaMti vA / / asurakumArA gaMbhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA pANamaMti vA UsasaMsi vA nIsasaMti vA ,goyamA! jahaNaM sattaNDaM thovANaM ukoseNaM sAtiregassa pakkhassa ANamaMti yA jAva nIsasaMti / / nAgakumArA Na bhaMte ! kevaikAlassa ANamaMti vA pANamaMti vA UsasaMti vA nIsasaMti vA?, goyamA! jahanneNaM sattahaM thovANaM ukoseNaM muhunapuhuttassa, evaM jAva thaNiyakumArANaM / / puDhavikAiyA NaM bhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA, moyamA ! vemAyAe ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA // evaM jAva maNUsA // vANamaMtarA jahA nAgakumArA // joisiyA NaM bhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA,goyamA ! jahaneNaM muhutta huttassa ukoseNavi muhutta huttassa jAva nIsasaMti vA / mANiyA NaM bhaMte! kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA ?, goyamA! jahaNaM muhutpuhucassa ukoseNaM anukrama [353] atha pada (07) "ucchavAsa" Arabhyate ~441~ Page #443 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [7], ------------- uddezaka: -1, -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [146] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: yAHmala prata sUtrAMka [146] 7ucchAsapade ughavAsavirahaH sU. 146 dIpa prajJApanA-II settIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, sohammadevA NaM bhaMte ! kevaikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA ?, goyamA ! jahanneNaM muhuca huttassa ukoseNaM doNhaM pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, IsANagadevA NaM bhaMte ! kevaikAlassa ANamaMti vA yavRttI. jAba nIsasaMti yA ?, goyamA! jahanneNaM sAtiregassa muhutta huttassa ukoseNaM sAtiregANaM dohaM pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, sarNakumAradevANa bhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMtivA?, goyamA! jahaNaM dohaM pakkhANaM ukkoseNaM sattaNhaM // 219 // pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, mAhiMdagadevA NaM bhaMte ! kevatikAlassa ANagaMti vA jAba nIsasaMti vA,goyamA ! jahaneNaM sAiregaM dohaM pakkhANaM ukoseNaM sAiregaM sacaNhaM pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, baMbhalogadevA gaM bhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA?, goyamA jahantreNa sattavhaM pakkhANaM ukoseNaM dasahaM pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, laMtagadevANaM bhaMte! kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMtivArI,goyamA! jahaneNaM dasahaM pakkhANaM ukoseNaM caudasaNhaM pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, mahAsukadevANaM bhaMte kevatikAlassa ANamaMti vA jAva nIsasaMti vA ?, goyamA! jahaneNaM caudasaNhaM pakkhANaM ukoseNaM sattarasaNhaM pakkhANaM jAva nIsasaMtivA, sahassAragadevANaM bhaMte ! kevatikAlassa ANamaMti vA jApa nIsasaMti vAra, goyamA! jahanneNaM sattarasaNhaM pakkhANaM ukkoseNaM aTThArasahaM pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, ANayadevA gaM bhaMte ! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA 1 goyamA ! jahantreNaM aTThArasaha pakkhANaM ukkoseNaM egaNavIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, pANayadavA NaM bhaMte ! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA?, goyamA ! jahanneNaM egraNavIsAe pakkhANaM ukoseNaM pIsAe.pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, AraNadevA NaM bhaMte ! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA ?, goyamA ! jahanneNaM vIsAe pakkhANaM uko anukrama [353] Recene // 219 // ~442~ Page #444 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [146 ] dIpa anukrama [353] "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) mUlaM [146 ] uddezaka: [-] dAraM [-], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [7], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. 1 161 16999991613 13% - se egavIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, accuyadevA NaM bhaMte! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA?, goyamA ! jahaneNaM egavIsAe pakkhANaM ukoseNaM bAvIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA / hiTTimahiTTimagevijjagadevA NaM bhaMte! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA 1, goyamA ! jahameNaM bAvIsAe pakkhANaM ukoseNaM tevIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, hidvimamajjhimagecijjagadevA NaM bhaMte! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA 1, goyamA ! jahatreNaM tevIsAe pakkhANaM ukoseNaM caDavIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, hidvimauvarimagevijjagA NaM devA NaM bhaMte ! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA 1, goyamA jahanneNaM cauvIsAe pakkhANaM ukkoseNaM paNavIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, majjhimahiTTimagevijjagA NaM devA NaM bhaMte! ke vaikAlassa jAva nIsasaMti vA ?, goyamA ! jahatreNaM paNavIsAe pakkhANaM ukkoseNaM chabbIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA / majjhimamajjhimagevijjagA NaM devA NaM bhaMte ! kevaikAlassa jAva nIsasaMti vA 1, goyamA ! jahaNaM chattIsAe pakkhANaM uphoseNaM sattAvIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, majjhimauvarimagevijjagA NaM devA NaM bhaMte! kevaikAlassa jAva nIsasaMti vA 1, goyamA ! jahaneNaM sattAvIsAe pakkhANaM ukoseNaM aTThAvIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, ubarimaheTTimagevijjagA NaM devA NaM bhaMte! kevaikAlassa jAva nIsasaMti vA?, goyamA ! jabheNaM aTThAvIsAe pakkhANaM ukoseNaM egUNatIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, ubarimamajjhimagevijjagA NaM devA NaM bhaMte ! kevaikAlassa jAba nIsasaMti vA 1, goyamA ! jahaneNaM eguNatIsAe pakkhANaM ukoseNaM tIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA, ucarimauvarimagevijjagANaM devA NaM bhaMte ! kevaikAlassa jAva nIsasaMti vA ?, goyamA ! jahatreNaM tIsAe pakkhANaM ukkoseNaM For Park Use Only ~ 443~ Page #445 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [7], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [146] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [146] rahaH sU. dIpa ekatIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMti vA / vijayavijayaMtajayaMtaaparAjitavimANesu NaM devA NaM bhaMte ! kevatikAlassa jAkara prajJApanA nIsasaMti vA, goyamA! jahanneNaM ekatIsAe pakkhANaM ukoseNaM tetIsAe pakkhANaM jAva nIsasaMki vA, sabaTThamasiddhayAH malayavRttI. devA NaM bhaMte ! kevatikAlassa jAva nIsasaMti vA ?, goyamA! ajahannamaNukoseNaM tettIsAe pakkhANaM jAba nIsasaMkti cchAsaviKARI vA // (sUtraM 146) itiH pannavaNAe bhagavaIe sattamaM UsAsaparya samattaM 7 // // 220 // neraiyA NaM bhaMte !' ityAdi, nairayikA Namiti vAkyAlayAre bhadanta ! 'kevAikAlassa' iti prAkRtazailyA NH 146 paJcamyarthe vA tRtIyArthe vA paSThI tato'yamarthaH-kiyataH kAlAt kiyatA vA kAlena 'ANamaMti' Anamti 'anna prANane' iti dhAtupAThAt makAro'lAkSaNikaH, evamanyatrApi yathAyogaM paribhAvanIyaM, 'pANamaMti vA prANanti vA-INI zabdI samupayArthoM, etadeva padadvayaM krameNArthataH spaSTayati-'UsasaMti vA nIsasaMti vA' yadevoktamAnanti tadevoktamucchusanti tathA yadevoktaM prANanti tadevoktaM niHzvasanti, athavA Anamanti prANamanti iti 'Nam pradatve' ityasya draSTavyaM, dhAtUnAmanekArthatayA zvasanArthatvasyApyavirodhaH, apare AcakSate-Ananti prANantItyanenAntaH sphurantI umjhAsaniHzvAsakriyA parigRhyate ucsanti niHzvasantItyanena tu vAyA, evaM gautamena prazne kRte bhagavAnAha-gItama! K // 22 // satatamavirahitaM, atiduHkhitA hi narayikAH, duHkhitAnAM ca nirantaramucchAsaniHzvAsI, tathA loke darzanAt , tacca satataM prAyovRttyA'pi sthAdata Aha-saMtayAmeva' satatameva-anavaratameva, neko'pi samayastadvirahakAlaH, dIrghatvaM anukrama [353] ~ 444~ Page #446 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [7], ------------- uddezaka: -1, -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [146] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [146]] dIpa prAkRtasvAt , amamamtIlAdeH punaruccAraNaM ziSyavacane AdaropadarzanArtha, gurubhirAdriyamANavAcanA hi ziSyAH santopavanaso bhavanti, tathA ca sati paunaHpunyena praznazravaNArthanirNayAdiSu ghaTante loke cA''deyavacanA bhavanti evaM prabhUtabhavyopakArastIrthAbhivRddhizca / asurakumArasUtre 'ukoseNaM sAtiremassa pakkhassa iti, iha deveSu yasya yAvanti sAgaropamANi sthitistasya tAvatyakSapramANa ucchrAsaniHzvAsakriyAvirahakAlaH, asurakumAsaNAM cotkRSTA svitireka sAtirakaM sAgaroSamaM 'camarabali sAramahiya'miti vacanAt tataH 'sAtiregassa pakkhassa' ityuktaM, sAtirekAtpakSAsu cvasantItyarthaH, pRthivIkAyikasUtre 'mAyAe' iti viSamA mAtrA vimAtrA tayA, kimuktaM bhavati ?-aniyatavirahaPR kAlapramANA teSAmucchAsaniHbAsakriyA, tathA deveSu yo yathA mahAyuH sa tathA sukhI, sukhitAnAM ca yathottaraM mahA nucchvAsaniHzvAsakriyAvirahakAlaH, duHkharUpatvAducchAsaniHzvAsakriyAyAH, tato yathA yathA''yupaH sAgaropamavRddhi-18 sthA tathoSThAsanizvAsakriyAvirahapramANasyApi pakSavRddhiH / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM sapta-18 mayuSyAsAkhyaM padaM samAsaM // IVIUMVVMVYINIZAWIENTIZAN NUVY // iti zrImanmalayagiryAcAryaviracitavRttiyutaM saptamamuchvAsapadaM samAptam / / PNUNAZANANNVARAUAKAUNATNZUNAWANAMUZI anukrama [353] - | atra pada (07) "ucchavAsa" parisamAptam ~ 445~ Page #447 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [8], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [147-148] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [147 prajJApanAyA: malaya0 vRttI. e tenese -148] // 22 // dIpa anukrama [354-355] atha aSTamaM saMjJAkhyaM padaM prArabhyate / 18 saMjJApadaM daza saMjJAH tadevaM vyAkhyAtaM saptamaM padaM, idAnImaSTamamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH, ihAnantarapade sattvAnAmucchAsaparyA-1 sU. 147 padaNDakabheptinAmakarmayogAzrayA kriyA virahAvirahakAlapramANenoktA, samprati vedanIyamohanIyodayAzrayAn jJAnAvaraNadarzanA- nAvaraNakSayopazamAzrayAMzcAtmapariNAmavizeSAnadhikRtya praznasUtramAha rasaMjJAdikai NaM bhaMte ! sannAo pannatAo?, goyamA ! dasa sabAo pannattAo, taMjahA-AhArasannA bhayasannA mehuNasannA parigga- matAmalpa. hasanA kohasannA mANasamA mAyAsannA lohasannA loyasannA oghasanA | neraiyANaM bhaMte ! kati sanAo pannattAo', bahutA sU. goyamA ! dasa sannAo panattAo, jahA-AhArasannA jAba oghasanA / asurakumArANaM bhaMte ! kai sanAo panattAo', goyamA ! dasa sannAo patracAo, jahA AhArasanA jAva oghasanA, evaM jAva thaNiyakumArANaM / evaM puDhavikAiyANaM jAva mANiyAvasANANaM netaI (sUtra 147) / neraiyANa bhaMte ! kiM AhArasannova uttAbhayasanovauttA mehuNasabhovauttA pariggahasanovauttA?, goyamA osarva kAraNaM pahuca bhayasannovauttA, saMtaibhAvaM paDucca AhArasabhovauttAvi jAva pariggahasanovauttAdi / // 22 // eesiNaM bhaMte ! neraiyANaM AhArasanovauttANaM bhayasabovaucANaM mehuNasannovauttANaM pariggahasamovauttANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA ! savatthovA neraiyA mehuNasanovaucA AhArasabo ectsersese atha pada (08) "saMjJA" Arabhyate saMjJAyA: daza bhedasya varNanaM ~446~ Page #448 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [8], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [147-148] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [147 -148] dIpa anukrama [354-355] LAMPA vauttA saMkhijaguNA pariggahasannovauttA saMkhijaguNA bhayasannovauttA saMkhijaguNA / tirikkhajoNiyANaM bhaMte ! kiM AhArasannovautA jAva pariggahasanovauttA?, goyamA ! osanna kAraNaM pahuca AhArasabhovauttA saMtadabhAvaM paDuca AhArasanovaucAvi jAva pariggahasanovauttAvi, eesi NaM bhaMte ! tirikkhajoNiyANaM AhArasabovauttANaM jAva pariggahasannovauttANa ya kayare kayarehito appA cA bahuyA vA tulA vA visesAhiyA cA?, goyamA ! savatthoSA tirikkhajoNiyA pariggahasanovauttA mehuNasanovauttA saMkhijjaguNA bhayasannovauttA saMkhijaguNA AhArasannovauttA saMkhijaguNA / / maNussA NaM bhaMte ! kiM AhArasannovauttA jAva pariggahasanovauttA, goyamA ! osanna kAraNaM paDucca mehuNasabovauttA saMtatibhAvaM paDucca AhArasannova uttAvi jAva pariggahasanovauttAvi, eesiNaM bhaMte ! maNussANaM AhArasannovauttANaM jAva pariggahasannovauttANa ya kayare kayarehito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, moyamA ! savatthovA maNUsA bhayasabovauttA AhArasanovauttA saMkhijaguNA pariggahasannovauttA saMkhijaguNA mehuNasannovauttA saMkhijaguNA // devANaM bhaMte ! kiM AhArasannovauttA jAva pariggahasanovauttA, goyamA ! osannaM kAraNaM pahucca pariggahasanovauttA saMtatibhAvaM paDucca AhArasabovauttAvi jAva pariggahasannovaucAvi, eesiNaM bhaMte ! devANaM AhArasannovaucANaM jAva pariggahasannovautANa ya kayare kayarehiMto appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA ?, goyamA! savatthovA devA AhArasamovauttA bhayasanovauttA saMkhijaguNA mehuNasanovauttA saMkhijaguNA pariggahasannovauttA saMkhejaguNA (mUtraM 148) / iti patravaNAe bhagavaIe aTTamaM sannApadaM samattaM / seksee ~ 447~ Page #449 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [147 -148] dIpa anukrama [354 -355] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 222 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - padaM [8], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [147-148] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 'kara NaM bhaMte ! sAo pannattAo' iti kati kiyatsaGkhyA Namiti vAkyAlaGkAre bhadanta ! saJjJAH prajJatAH, tatra saMjJAnaM saMjJA Abhoga ityarthaH yadivA sajjJAyate'nayA'yaM jIva iti sajJA ubhayatrApi vedanIyamohodayAzritA jJAnAvaraNadarzanAvaraNakSayopazamAzritA ca vicitrA''hArAdiprAptikriyA, sA copAdhibhedAddazavidhA, tathA cAhagautama / dazavidhAH prajJatAH, tadeva dazavidhatvaM nAmagrAhamAha - ' AhArasannA' ityAdi, tatra kSudvedanIyodayAt yA kavalAyAhArArthaM tathAvidhapudgalopAdAnakriyA sA''hArasaMjJA, tasyA AbhogAtmikatvAt, yadivA saMjJAyate jIvo'nayeti, evaM sarvatrApi bhAvanA kAryA, tathA bhayamohanIyodayAt bhayoddhAntasya dRSTivadanavikAraromAJcodbhedAdikriyA bhayasaMjJA, puMvedodayAnmaithunAya khyAlokanaprasannavadanasaMstambhitoruvepanaprabhRtilakSaNakriyA maithunasajJA, tathA lobhodayAt pradhAnasaMsArakAraNAbhiSvaGgapUrvikA sacittetaradravyopAdAnakriyA parigrahasanjJA, tathA krodhavedanIyodayAt tadAvezagarbhA puruSamukhabadanadantacchadasphuraNaceSTA krodhasajJA, tathA mAnodayAdahaGkArAtmikA utsekAdipariNatirmAnasaJjJA, mAyAvedanIyenAzubhasaMklezAdanRtasaMbhASaNAdikriyA mAyAsaMjJA, tathA lobhavedanIyodayato lAlasatvena sacittetaradravyaprArthanA lobhasajjJA, tathA matijJAnAvaraNakarmakSayopazamanAt zabdAdyarthagocarA sAmAnyAvabodhakriyA oSasaMjJA, | tathA tadvizeSAvabodhakriyA lokasaJjJA, evaM cedamApatitaM - darzanopayoga oghasajJA jJAnopayogo lokasanjA, anye tvabhidadhati- sAmAnyapravRttiryathA valyA kRtyArohaNamoghasajJA lokasya heyA pravRttirlokasaJjJA, tadeSametAH sukhapra For Parts Only ~448~ 8saMjJApadaM daza saMjJAH sU. 147 daNDakabhe dina AhArasaMjJAdi matAmasya bahutA sU. 148 wor Page #450 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [8], ----------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [147-148] (15) prata sUtrAMka [147 -148] tipattaye spaSTarUpAH paJcendriyAnadhikRtya vyAkhyAtAH, ekendriyANAM tvetA avyaktarUpA avagantavyAH, nairayikasUtre 'osannakAraNaM paDupa bhayasannovauttA' iti, tatrotsannazabdena bAhulyamucyate kAraNazabdena ca bAkhaM kAraNaM, tato'yamarthaHbAyakAraNamAzritya nairayikA bAhulyena bhayasanjopayuktAH, tathAhi-santi teSAM sarvataH prabhUtAni paramAdhArmikAya:kavallIzaktikuntAdIni bhayotpAdakAdIni, 'saMtaibhAvaM paDuca' iti ihAnantaro'nubhavabhAvaH santatibhAva ucyate, tt| AntaramanubhavabhAvamapekSya nairayikA AhArasajopayuktA api yAvatparigrahasajJopayuktA api / aspabadutvacintAyAM sarvastokA maithunasaMjJopayuktAH, nairayikA hi cakSurnimIlanamAtramapi na mukhinaH kevalamanavaratamatiprabaladuHkhAgninA saMtapyamAnazarIrAH, uktaM ca-"acchinimIlaNamettaM nathi suhaM dukkhameva paDibaddhaM / narae neraiyANaM ahonisaMpaJcamANANaM // 1 // " tato maithunecchA naiteSAM bhavatIti, yadi paraM kvacitkadAcitkeSAMcit bhavati sA'pi ca stokakAlA iti pracchAsamaye stokA maithunasajopayuktAH, tebhyaH soyaguNA AhArasamjopayuktAH, du:khitAnAmapi prabhUtAnAM| prabhUtakAlaM cAhArecchAyA bhAvataH pRcchAsamaye atiprabhUtAnAmAhArasajJopayuktAnAM saMbhavAt , tebhyaH saGkhyeyaguNAH parigrahasamjopayuktAH, AhArecchA hi dehAyameva bhavati parigrahecchA tu dehe praharaNAdipu ca, prabhUtatarakAlAvasthAyinI ca parigrahecchA, tataH pRcchAsamaye'tiprabhUtatarAH parigrahasajJopayuktA avApyante iti bhavanti pUrvebhyaH sahayeyaguNAH, 1 akSinimIlanamAtraM nAsti sukhaM duHkhameva pratibaddham / narake nairayikANAmaharnizaM pacyamAnAnAm // 1 // dIpa anukrama [354-355] ~449~ Page #451 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [8], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [147-148] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [147 prajJApanA- yAH mala- yavRttI. -148] // 223 // dIpa anukrama [354-355] tebhyo bhayasajhopayuktAH saGkhyeyaguNAH, narakeSu hi nairayikANAM sarvato bhayamAmaraNAntabhAvi tataH pRcchAsamaye'ti- saMjJApade prabhUtatamA bhayasanopayuktAH prApyante iti saGghayeyaguNAH // tiryakrapaJcendriyA api bAjhaM kAraNaM pratIsa vAhulyenAhArasajJopayukkA bhavanti na zeSasajJopayuktAH, tathA pratyakSata evopalabdheH, AntaramanubhavabhAvamAzrityAhArasajo- yAsaMjJA payuktA api yAvatparigrahasajJopayuktA api, alpabadutvacintAyAM sarvastokAH parigrahasajJopayuktAH, parigrahasajAyAH daNDakA stokakAlatvena pRcchAsamaye teSAM stokAnAmevAvApyamAnatvAt , tebhyo maithunasajJopayuktAH saGkhyeyaguNAH maithunasajJo | alpabahupayogastha prabhUtatarakAlatvAt , tebhyo'pi bhayasaJopayuktAH saGkhyeyaguNAH, sajAtIyAtparajAtIyAca teSAM bhayasaMbhavato 149 bhayopayogasya ca prabhUtatamakAlatvAt pRcchAsamaye bhayasamJopayuktAnAmatiprabhUtatarANAmavApyamAnatvAt , tebhyaH saGkhye-1|| guNAH AhArasajhopayuktAH,prAyaH satataM srvessaamaahaar(sNjnyaa)sNbhvaat| manuSyA bArya kAraNamadhikRtya bAhulyena maithunasajJopayuktAH stokA zeSasaMjJopayuktAH, santatibhAvamAntarAnubhavabhAvarUpaM pratItyAhArasajJopayuktA api yAvatparigrahasajJopayuktA api, alpabadutvacintAyAM sarvastokA bhayasaJopayuktAH, stokAna stokakAlaM ca bhayasaMjJAsaMbhavAt , tebhya AhArasajJopayuktAH soyaguNAH, AhArasajhopayogasya prabhUtatarakAlabhAvAt , ata eva hetoH tebhyaH sajabayaguNAH parigrahasaMjJopayuktAH, tebhyo maithunasaMjJopayuktAH saGkhyevaguNAH, maithunasaMjJAyA atiprabhUtatarakAlaM yAvad bhASa-18|| taH pRcchAsamaye teSAmatiprabhUtatarANAmavApyamAnatvAt // tathA bAhyaM kAraNamadhikRtya bAhulyena devAH parigrahasammo ~ 450~ Page #452 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [8], ------------ uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [147-148] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [147 |payuktAH, maNikanakaratnAdInAM parigrahasaMjJopayogahetUnAM teSA sadA sannihitatvAt , saMtatibhAvaM yathoktarUpaM pratItya / punarAhArasaMjJopayuktA api yAvatparigrahasaMjJopayuktA api, alpabahutvacintAyAM sarvastokA AhArasaMjJoSayuktAH, AhArecchAvirahakAlasyAtiprabhUtatayA AhArasaMjJopayogakAlasya cAtistokatayA teSA pRcchAsamaye sarvastokAnAM teSAmavApyamAnatvAt , tato bhayasaMjJopayuktAH saGkhyaguNAH, bhayasaMjJAyAH prabhUtAnAM prabhUtakAlaM ca bhAvAt , tebhyo'pi maithunasaMjJopayuktAH saJjayeyaguNAH, tebhyaH parigrahasaMjJopayuktAH saGkhyeyaguNAH, jIvApekSayA bahavo vaktavyAste ca tathaiva bhAvitA iti / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAmaSTamaM saMjJAkhyaM padaM samApta / rAma -148] dIpa anukrama [354-355] // iti zrImanmalayagiryAcAryavihitavRttiyutamaSTamaM saMjJApadaM samAptam / / | atra pada (08) "saMjJA" parisamAptam ~ 451~ Page #453 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [9], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [149-150] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [149 prajJApanAyAH malayavRttI. -150] // 224 // | sU.150 dIpa anukrama [356-357] adhunA navamapadaM prArabhyate / |9yonipa de zItAtadevaM vyAkhyAtamaSTamaM padaM, adhunA navamamArabhyate, tasya cAyamabhisaMvandhaH-dahAnantarapade sattvAnA saMjJApari-bAyonayaH NAmA uktAH, iha tu teSAmeva yonayaH pratipAdyante, tatra cedamAdisUtramkativihA NaM bhaMte ! joNI paM0, goyamA ! tivihA joNI paM0, 0-sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI / (mUtraM 149) / neraiyANaM bhaMte ! kiM sitA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI?, goyamA! sItAvi joNI usiNAvi joNI No sItosiNA joNI / asurakumArANaM bhaMte ! kiM sitA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI, goyamA! no sItA joNI no usiNA joNI sItosiNA joNI, evaM jAva thaNiyakumArANaM | puDhavikAiyANaM bhaMte ! kiM sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI, goyamA ! sitAvi joNI usiNAvi joNI sItosiNAvi joNI, evaM AukAuvaNassaibeIdiyateiMdiyacauridiyANavi patteyaM bhANiyatvaM / teukAiyANaM No sItA usiNA No sIusiNA / / paMciM | // 224 // diyatirikkhajoNiyANaM bhaMte ! ki sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI, goyamA! sIyAvi joNI usiNAvi joNI sItosiNAvi jonnii|| samucchimapaMciMdiyatirikkhajoNiyANavi evaM ceva / / gambhavatiyapaMciMdiyatirikkhajoNiyANa bhaMte ! ki sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI?, goyamA! No sItA joNI no usiNA joNI sItosiNA joNI // rAsTarasaraee. Coceaeoe JIRERucatinintentiational wwwjaancinrary.org atha pada (09) "yoni" Arabhyate vividha jIvAnAm yoni (utpattisthAnaM) prarupyate yoni evaM tasyA zIta-uSNa-zItoSNa bhedAH ~ 452 ~ Page #454 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [9], --------------- uddezaka: [-1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [149-150] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata ace sUtrAMka [149 -150] dIpa anukrama [356-357] maNussANaM bhaMte ! kiM sitA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI?, goyamA ! sIyAvi joNI usiNAvi joNI sItomiNAvi joNI / / samucchimamaNussAgaM bhaMte ! kiM sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI, goyamA! tivihA joNI // gambhavatiyamaNussANaM bhaMte ! ki sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI, goyamA ! No sItA0No usiNA0 siitosinnaa|| vANamaMtaradevANaM bhaMte ! kiM sItA joNI usiNA joNI sItosiNA joNI?, goyamA! No sItANo usiNA, sItosiNA joNI / / joisiyavemANiyANavi evaM ceva / eesi NaM bhaMte ! sItajoNiyANaM usiNajoNiyANaM sItosiNajoNiyANaM ajoNiyANa ya kayarezahito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA?, goyamA ! sabathovA jIvA sItosiNajoNiyA usiNajoNiyA asaMkhejaguNA ajoNiyA apaMtaguNA sItajoNiyA aNaMtaguNA // (mUtraM 150) / 'kativihA NaM bhaMte ! joNI' ityAdi, katividhA-katiprakArA Namiti pUrvavat bhadanta ! yoniH prajJaptA, atha yoniriti kaH zabdArthaH ?, ucyate, "yu mizraNe" yuvanti taijasakArmaNazarIravantaH santa audArikAdizarIraprAyogya-18 pudgalaskandhasamudAyena mizrIbhavantyasyAmiti yoniH--utpattisthAnaM, auNAdiko nipratyayaH, bhagavAnAha-gautama!18 trividhA yoniH prajJaptA, tadyathA-zItA uSNA zItoSNA, tatra zItasparzapariNAmA zItA uSNasparzapariNAmA uSNA zItoSNarUpobhayasparzapariNAmA zItoSNA, tatra nairayikANAM dvividhA yoni:-zItA uSNA ca, na tRtIyA zItoSNA, kasyAM pRthivyAM kA yoniriti cet , ucyate, ratnaprabhAyAM zarkarAprabhAyAM vAlukAprabhAyAM ca yAni nairayikANAmupapA reseeeesec ~ 453~ Page #455 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [9], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [149-150] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [149 -150] dIpa anukrama [356-357] prajJApanA-19 takSetrANi tAni sarvANyapi zItasparzapariNAmapariNatAni, upapAtakSetravyatirekeNa cAnyatsarvamapi tisRSvapi pRthivI-18 yAH mala- khUSNasparzapariNAmapariNataM tena tatratyA nairayikAH zItayonikA uSNAM vedanAM vedayante, paGkaprabhAyAM bahunyupapAtakSetrANi yonipade yAvRttI. zItasparzapariNAmapariNatAni stokAnyuSNasparzapariNAmapariNatAni yeSu ca prastaTeSu yeSu ca narakAvAseSu zIta zItAdyA yonayaH sparzapariNAmAnyupapAtakSetrANi teSu tayatirekeNAnyatsarpamuSNasparzapariNAma yeSu ca prastaTeSu yeSu ca narakAbAseSu // 225|| uSNasparzapariNAmAni upapAtakSetrANi teSu tavyatirekeNAnyatsarva zItasparzapariNAmaM tena tatratyA bahavo nairayikAH zItayonikA uSNAM vedanAM vedayante stokA uSNayonikAH zItavedanAmiti / dhUmaprabhAyAM bahUnyupapAtakSetrANi uSNa-20 sparzapariNAmapariNatAni stokAni zItasparzapariNAmAni, yeSu ca prastaTeSu yeSu ca narakAvAseSu coSNasparzapariNAmapariNatAni upapAtakSetrANi teSu tayatirekeNAnyatsarvaM zItapariNAma, yeSu ca zItasparzapariNAmAnyupapAtakSetrANi teSvanyaduSNasparzapariNAma, tena tatratyA bahavo nArakA uSNayonikAH zItavedanAM vedayante stokAH zItayonikA uSNavedanAmiti / tamaHprabhAyAM tamastamaHprabhAyAM copapAtakSetrANi sarvANyapyuSNasparzapariNAmapariNatAni, tavyatire-15 keNa cAnyatsarvaM tatra zItasparzapariNAma, tena tatratyA nArakA uSNayonikAH zItavedanAM vedayitAra iti / bhavanavA- 225 sinAM garbhavyutkrAntikatiryakpaJcendriyagarbhavyutkrAntikamanuSyANAM vyantarajyotiSkavaimAnikAnAM copapAtakSetrANi || zItoSNarUpobhayasparzapariNatAni tena teSAM yonirubhayakhabhAvA na zItA nApyuSNA / ekendriyANAmakAyikarjAnAM For P OW ~ 454~ Page #456 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [149 -150] dIpa anukrama [ 356 -357] padaM [9], dAraM [-] mUlaM [149-150] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - uddezaka: [-], dvitricaturindriyasaMmUcchima tiryakpaJcendriyasaMmUcchima manuSyANAM copapAtasthAnAni zItasparzAnyuSNasparzAnyubhayasparzAnyapi bhavantIti teSAM trividhA yoniH / tejaHkAyikA uSNayonikAH ( tathA apkAyikAH zItayonikAH ) tathA pratyakSata upalabdheH / alpabahutvacintAyAM sarvastokAH zItoSNayonayaH zItoSNarUpo bhayayonikAH, bhavanavAsigarbhajatiryakpaJcendriyagarbhajamanuSyaSyantarajyotiSkavaimAnikAnAmevobhayayonikatvAt, tebhyo'satyeyaguNA uSNayonikAH, sarveSAM sUkSmabAdarabhedabhinnAnAM tejaH kAyikAnAM prabhUtatarANAM nairamikANAM katipayAnAM pRthivyanyAyupratyeka vanaspatInAM coSNayonikatvAt, ayonikA anantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt tebhyaH zItayonikA anantaguNAH, anantakAvikAnAM sarveSAmapi zItayonikatvAt teSAM ca siddhebhyo'pi anantaguNatvAt / bhUyaH prakArAntareNa yonIH prati| pipAdayiSurAha Education International kativihANaM bhaMte! joNI paM0 1. goyamA ! tivihA joNI 50 saM0- sacittA acittA mIsiyA / neraiyANaM bhaMte ! kiM sacitA joNI acittA joNI mIsiyA joNI 1, goyamA ! no sacittA joNI acittA joNI no mIsiyA joNI / asurakumArANaM bhaMte! kiM savitA joNI acittA joNI mIsiyA joNI 1, goSamA ! no sacittA joNI acitA joNI no mIsiyA joNI, evaM jAva thaNiyakumArANaM / puDhavIkAiANaM bhaMte! kiM sacittA joNI acittA joNI mIsiyA joNI ?, gomA ! savitA joNI acittA joNI mIsiyAvi joNI, evaM jAba cauriMdiyANaM // saMmucchimapaMceMdiya tirikkha yoni evaM tasyA sacitta-acitta-mizra bhedA: For Park Use Only ~455~ Page #457 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [151] dIpa anukrama [358] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 226 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [9], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [151] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH joNiyANaM saMmucchimamaNussANa ya evaM caiva / gambhavatiyapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM ganbhavadaMtiyamaNussANa ya no sacittA no acittA mIsiyA joNI / vANamaMtarajoisiyavemA NiyANaM jahA asurakumArANaM / etesi NaM bhaMte ! jIvANaM sacittajogINaM acittajoNINaM mIsajoNINaM ajoNINa ya kayare 2 hiMto a0 ba0 tu0 vi0 1, goyamA ! savatthovA jIvA mIsajogiyA acittajoNiyA asaMkhejjaguNA, ajoNiyA anaMtaguNA, sacittajoNiyA anaMtaguNA / ( sUtraM 151 ) 1 'kativihA NaM bhaMte! joNI pannattA' ityAdi, sacittA jIvapradazasaMvaddhA, acittA sarvathA jIvavipramuktA, mizrA | jIvavipramuktAvipramuktakha rUpA / tatra nairayikANAM yadupapAtakSetraM tanna kenacijjIvena parigRhItamiti teSAmacittA yoniH, yadyapi sUkSmaikendriyAH sakalalokavyApinastathA'pi na tatpradezairupapAtasthAnapudgalA anyo'nyAnugamasaMbaddhA ityacitcaiva teSAM yoniH / evamasurakumArAdInAM bhavanapatInAM vyantarajyotiSkavaimAnikAnAM cAcittA yonirbhAvanIyA / pRthivIkAyikAdInAM saMmUhima manuSyaparyantAnAmupapAtakSetraM jIvaiH parigRhItamaparigRhItamubhayakhabhAvaM ca saMbhavatIti trivi | dhA'pi yoniH, garbhavyutkrAntikatiryakpaJcendriyANAM garbhavyutkrAntikamanuSyANAM (ca) yatrotpattistatrAcittA api zukrazoNitAdipudgalAH santIti mizrA teSAM yoniH / alpabahutvacintAyAM sarvastokA jIvA mizrayojikAH, garbhavyutkrA|ntikatiryakpaJcendriyamanuSyANAmeva mizrayonikatvAt, tebhyo'cittayonikA asaGkhyeyaguNAH, nairayikadevAnAM katipayAnAM ca pratyekaM pRthivyaptejovAyupratyeka vanaspatidvitricaturindriyasaMmUrcchima tiryak paJcendriyasaMmUcchimamanuSyANAmaci Eucation International For Parts Only ~456~ 9 yonipade sacittAyA yonayaH sU. 151 // 226 // Page #458 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [1], --------------- uddezaka: -1, -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [151] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [151] merararaseelesesesesesea dIpa cayonikatvAt , tebhyo'pyayonikA anantaguNAH, siddhAnAmanantatvAt , tebhyaH sacittayonikA anantaguNAH, nigodajIvAnAM sacittayonikatvAt teSAM ca siddhebhyo'pyanantaguNatvAt / bhUyo'pi prakArAntareNa yonIH pratipAdayitukAma AhakaivihA gaM bhaMte ! joNI paM01, goyamA! tivihA joNI pa0,0-saMbuDA joNI viyaDA joNI saMkhuDaviyaDA joNI / neraiyANaM bhaMte ! ki saMvuDA joNI viyaDA joNI saMbuDaviyaDA joNI, goyamA! saMbuDajoNI, no viyaDajoNI no saMvuDaviyaDajoNI, evaM jAva vaNassaikAiyANaM / beiMdiyANaM pucchA , goyamA! no saMyuDajoNI viyaDajoNI no saMvuDaviyaDajoNI / evaM jAva cauridiyANaM / samucchimapaMciMdiyatirikkhajoNiyANaM samucchimamaNussANa ya evaM ceya / gambhavakatiyapaMciMdiyatirikkhajoNiya ganbhavatiyamaNussANa ya no saMbuDA joNI no viyaDA joNI saMvuDaviyaDA joNI / cANamaMtarajoisiyavemANiyANaM jahA neraiyANaM / etesiNaM bhaMte ! jIvANaM saMvuDajoNiyANaM viyaDajoNiyANaM saMcuDaviyaDajoNiyANaM ajoNiyANa ya kayare 2 hiMto a0 ba0 tu. vi01, goyamA! savatthovA jIvA saMbuDaviyaDajoNiyA viyaDajoNiyA asaMkhijaguNA ajoNiyA aNaMtaguNA saMvuDajoNiyA aNaMtaguNA / / (sUtra 152) 'kAvihA NaM bhaMte ! joNI pannattA' ityAdi, tatra nArakANAM saMvRtA yoniH, narakaniSkuTAnAM nArakotpatti| sthAnAnAM saMvRtagavAkSakalpatvAt , tatra ca jAtAH santo nairayikAH prabarddhamAnamUteyastebhyaH patanti, zItebhya uSNeSu anukrama [358] yoni evaM tasyA saMvRta-vivRta-saMvRtavivRta bhedA: ~ 457~ Page #459 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [152] dIpa anukrama [359] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 227 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [9], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [152 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH uSNebhyaH zIteSviti, bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikAnAmapi saMvRtA yoniH teSAM devazayanIye devadUSyAntarite utpAdAt "devasayaNijjaMsi devadUtarie aMgulAsaMkhejjai bhAgamettAe sarIrogAhaNAe uvavajjai" iti vacanAt ekendriyA api saMvRtayonikAH, teSAmapi yogeH spaSTamanupalakSyamAnatvAt, dvIndriyAdInAM caturindriyaparyantAnAM saMmUcchima tiryakpaJcendriyasaMmUcchimamanuSyANAM ca viSTatA yoniH teSAmutpattisthAnasya jalAzayAdeH spaSTamupalabhyamAnatvAt, garbhavyutkrAntikatiryakpaJcendriyagarbhavyutkrAntikamanuSyANAM ca saMvRtavitA yoniH garbhasya saMvRtavivRtarUpatvAt, garbho hyantaH kharUpato nopalabhyate bahistRdaravRjyAdinopalakSyate iti / alpabahutvacintAyAM sarvastokAH saMvRtavivRtayo nikAH, garbhavyutkrAntikatiryakpaJcendriyamanuSyANAmeva saMvRtavivRtayonikatvAt, tebhyo vidyutayonikA asaMkhyeyaguNAH, dvIndriyAdInAM caturindriyaparyavasAnAnAM saMmUrcchimatiryakpaJcendriyasaMmUrcchimamanuSyANAM ca vivRtayonikatvAt, tebhyo'yonikA anantaguNAH siddhAnAmanantatvAt, tebhyaH saMvRttayonikA anantaguNAH, vanaspatInAM saMtayonikatvAt teSAM ca siddhebhyo'pyanantaguNatvAt // samprati manuSyayonivizeSapratipAdanArthamAha kaivihA gaM bhaMte ! joNI paM0 1, goyamA ! tivihA joNI paM0 taM kummuSNayA saMkhAvattA vaMsIpattA, kummuNNayA NaM joNI uttamapurisamAUNaM, kummuNNayAe NaM joNIe uttamapurisA ganbhe vakamaMti taM0 - arahaMtA cakavaTTI baladevA vAsu yoni evaM tasyA kurmonnatta- zaGkhAvata - vaMsIpatra bhedAH For Panalyse On ~458~ 9 yonipade saMvRtAyA yonayaH sU. 152 // 227 // Page #460 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [153] dIpa anukrama [ 360 ] padaM [9], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [153] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH devA / saMkhAyacA NaM joNI itthIrayaNassa, saMkhAvatAra joNIe bahave jIvA ya poggalA va bakamaMti vikarmati cayaMti ubacayaMti, no cevaNaM NiSphajrjjati / vaMsIpacA NaM joNI pihujaNassa, vasIpattAe NaM jogIe pihujaNe manye vakamaMti / (sUtraM 153) padmavaNAe navamaM jogIvadaM samataM 9 // 'kavihA NaM bhaMte ! joNI pannattA' ityAdi, kUrmapRSTamivonnatA kUrmonnatA, zaGkhasyevAvarto yasyAH sA zAvartA, saMyuktavaMzIpatradvayAkAratvAd vaMzISatrA, zeSaM sugamaM, navaraM zaGkhAvartAyAM yonau bahavo jIvA jIvasaMbaddhA pulAbAvakramante - Amacchanti vyutkrAmanti - garbhataSotpadyante, tathA cIyante - sAmAnyatabhayamAgacchanti, upacIyantevizeSata upacayamAyAnti paraM na niSpadyante, atiprabalakAmAgniparitApatI dhvaMsagamanAditi vRddhapravAdaH // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM yonyAkhyaM navamaM padaM samAptam ! Education International atra pada (09) "yoni" parisamAptam // iti zrImanmalayagiryAcAryavihitavRttiyutaM navamaM yonipadaM samAptam // For Parts Only ~459~ 9 yonipade kUrmonatA yA yojAH sU. 153 arra Page #461 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [154] dIpa anukrama [361] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 228 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [10], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Ja Eucation Internation uddezaka: [ - ], mUlaM [ 154 ] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH dazamaM caramAcaramapadam / tadevaM vyAkhyAtaM navamaM padaM, idAnIM dazamamArabhyate, tasya cAyamabhisaMbandhaH -- ihAnantarapade sattvAnAM yonayaH pratipAditAH, asmiMzca yadupapAtakSetraM ratnaprabhAdi tasya caramAcaramavibhAgapradarzanaM kriyate, tatra cedamAdisUtram - kati NaM bhaMte! puDhavIo paM0 1, goyamA ! aTTa puDhavIo paM0 taM0 rayaNappabhA sakarappabhA vAluyappabhA paMkaSpabhA dhUmappabhA tamapyamA tamatamappabhA IsIpanbhArA / / imA NaM bhaMte ! rayaNappabhA puDhavI kiM caramA acaramA caramAI acaramAI caramaMtapadesA acaramaMtapadesA ?, goyamA ! imA NaM rayaNappabhA puDhavI no caramA no acaramA no gharamAtiM no acaramAti no caramaMtapadesA no acaramaMtapadesA niyamA caramaM caramANi ya caramaMtapadesA ya acaramaMtapadesA ya, evaM jAva adhesattamA puDhavI, sohammAtI jAva aNuttaravimANANaM, evaM ceva IsIpanbhArAvi, evaM caiva logevi, evaM caiva alogevi / (sUtraM 154 ) 'kati NaM bhaMte! puDhavIo paNNattAo' ityAdi sugamaM, navaramIpatprAgbhArA paJcacatvAriMzayojanalakSAyAmavikambhapramANA zuddhasphaTikasaMkAzA siddhazilA / 'imA NaM bhaMte ! rayaNappabhA puDhavI kiM caramA acarametyAdi pRcchA, atha keyaM caramAcaramaparibhASA 1, ucyate, caramaM nAma paryantavarti, taccaramatvamApekSikaM, anyApekSayA tasya bhAvAt, yathA pUrvazarIrApekSayA caramazarIramiti, acaramaM aprAntaM madhyavartItiyAvat, tadapi cApekSikaM, tasya caramApekSayA For Parts Only 10 caranAcaramapade pRthvInA caramAcara ~ 460 ~ matA sU. 154 // 228|| atha pada (10) "carima" Arabhyate | ***asya adhyayanasya (padasya ) 'carima' iti mUlasUtra (gAthA) '8' datta nAma. tatsthAne vRttikAreNa 'caramAcarama' nAma dattavAn | Page #462 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [154] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [154] dIpa anukrama [361] bhAvAt , yathA tathAvidhAnyazarIrApekSayA madhyazarIramacaramazarIraM, tadevaM caramAucarametyekavacanAntaH praznaH kRtaH, samprati bahuvacanAntamAha-'caramA acaramAI' iti, etAni catvAri praznasUtrANi tathAvidhaikatvapariNAmaviziSTadravyaviSayANi kRtAni, samprati pradezAnadhikRsya praznasUtradvayamAha-'caramaMtapaesA ya acaramaMtapaesA ya iti, cara-N mANyevAmtavartitvAt antAkSaramAntAsAtpradezAba caramAntapradezAH, acaramameva kasyApyapekSayA'nantavartitvAdantaH aca-N ramAntastatpradezA acrmaansprdeshaaH| tadevaM padasu prazbheSu kRteSu bhagavAnAhagautama! sA ratnaprabhA pRthivI na gharamA, caramatvaM sApekSikamityuktaM, na cAnAnyadapekSaNIyamasti, kevalAyA eva tadanyanirapekSAyAH pRSTatvAt, nApyacaramA, sata eva hetoH, tathAhi-acaramatvamapi ApekSikaM, na pAtrAnvadapekSaNIyamastIti, kimuktaM bhavati-yaM ratnaprabhA pRthivI na pazcimA nApi madhyamA, tadanyasyApekSaNIyasyAvivakSaNAditi, ata eva na caramANi, caramatvanyapadezakhevAsaMbhavatastadviSayavahuvacanAsaMpavAt, tathAhi-yadA tasyAzcaramatvanyapadeza evoktayuktarnopapadyate tadA kathaM tadvipayaM bahuvacanamupapacubaItIti 1, evamacaramANvapi pratiSedhanIyAni, prAguktayuktaracaramatvavyapadezasyAsaMbhavAt , tathA na ca caramAntapradezA nApyacaramAntapradezAH, uktayuksA caramatvasyAcaramatvasya cAsaMbhavatastatpradezakalpanAyA apyasaMbhavAt, vivevaM tarhi kiMkharUpA sA ityata mAha-niyamAd' niyamenAcaramaM caramANi ca, kimuktaM bhavati ?-yadIvamakha-11 DarUpA vivakSitatvAt (kha) pRcchayate sarAyoktabhajJAnAmekenApi bhakkena vyapadezo na bhavati, yadA tvasova-N ~ 461~ Page #463 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [154] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA- yA: mala201ta. // 229 // sUtrAMka [154] dIpa anukrama [361] pradezAvagADhetyanekAvayavavibhAgAtmikA vivakSyate tadA yathoktanirvacanaviSayA bhavati, tathAhi-ratnaprabhA pRthivI 10caramA. tAvadanena prakAreNa vyavasthitA, sthApanA ceyaM / evamavasthitAyA asyA yAni prAnteSvavasthitAni khaNDAni pratyeka tathAvidhaviziSTaikatvapariNAmapariNatAni tAni caramANi, yatpunarmadhye mahadranaprabhAyAH khaNDaM tattathAvidhaikatvapariNAma ratnaprabhAvAdekatyena vivakSitamityacaramaM, ubhayasamudAyarUpA ceyaM, anyathA tadabhAvaprasaGgAt, tadevamavayavAvayavirUpatayA ma dInA caracintAyAmacaramaM caramANi cetyakhaNDakaniSecanaviSayA pratipAditA, yadA punaH pradezacintA kriyate tadevaM nirveca-15 matAdisa: 154 nama-caramAntapradezAca acaramAntapradezAca, tathAhi-ye bAyakhaNDeSu gatAH pradezAste caramAntapradezAH, ye punameMdhyaikakhaNDagatAH pradezAste acaramAntapradezAH, anye tu byAcakSate-caramANi nAma tathAvidhapraviSTetaraprAntaikagrAdezikaNipaTalarUpANi, madhyabhAgo'carama iti, tadapi samIcInaM, doSAbhAvAt, caramAntapradezA yathoktarUpaprAntaikagrAdezikazreNipaTalagatAH pradezAH, acaramAntapradezA madhyabhAgagatAH pradezAH, anena nirvacanasUtreNa ekAnta-|| durnayanirodhapradhAnena avayavAvayavirUparalaprabhAdikaM vastu tayozcAvayavAvayavinormedAbheda ityAveditaM, yathA cAvayavAvayavirUpatAyAM na paroktadUSaNAvakAzastathA dharmasaMgrahaNiTIkAyAM bAhyavastupratiSThA'vasare pratipAditamiti tato'- // 229 // vidhaay| evaM jAva ahesattamAe puDhavI'tyAdi, yathA ratnaprabhA pRthivI praznanirvacanAbhyAmuktA evaM zarkarAdyA api pRthivyaH saudharmAdIni ca vimAnAni anuttaravimAnaparyavasAnAni IpatprArabhArA lokazca vaktavyaH / sUtrapATho'pi ~ 462~ Page #464 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [154] dIpa anukrama [361] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [ - ], mUlaM [ 154 ] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [10], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. | sugamatvAtkhayaM paribhAvanIyaH, sa caivam- 'sakarappabhA NaM bhaMte! puDhavI kiM caramA acaramA caramANi acaramANi' ityAdi / evaM 'alogeci' iti, evam uktena prakAreNAloko'pi vaktavyaH, sa caivam - "aloe NaM bhaMte! kiM carame acarame" ityAdi praznasUtraM tathaiva nirvacanasUtraM 'goyamA! acarame caramANi ya caramaMtapadesA ya acaramaMtapadesA ya' tatra caramANi yAni khaNDAni lokaniSkuTeSu pravizani zeSamanyatsarvamacaramaM caramakhaNDagatAH pradezAH caramAntapra| dezAH acaramakhaNDagatAH pradezA acaramAntapradezAH // sampratyeteSu ratnaprabhAdiSu pratyekaM caramAcaramAdigatamalpabahutvamabhidhitsuridamAha Education Internation isIse NaM bhaMte / rayaNappabhAe puDhavIe acaramassa va caramANa ya caramaMtaparasANa ya acaramaMtaparasANa ya dabaTTayAe paesaTTayAe dasaTTayAe kayare 2 hiMto a0 0 tu0 vi0 1, goyamA ! savatthovA imIse rayaNappamAe puDhavIe dabaTTayAe ege acarame caramAI asaMkhijjaguNAI, acaramaM caramANi ya dovi visesAhiA, parasaTTayAe sabatthovA imIse rayaNabhAe puDhacI caramantapadesA, acaramaMtapadesA asaMkhejaguNA, caramaMtapadesA ya acaramaMtapadesA ya dovi visesAhiA, dabaTThapaesaiyAe savatthovA imIse rayaNapyabhAe puDhavIe daTTayAe ege acarime, carimAI asaMkhejjaguNAI, acarimaM carimANi ya dovi visesAhiA, caramaMtapaesA asaMkhejjaguNA, acaramaMtapaesA asaMkhijjaguNA, caramaMtapaesA ya acaramaMtapasA ya doSi visesAhiA, evaM jAva ahesattamAe sohammassa jAva logassa evaM caiva / (sUtraM 155 ) alogassa gaM For Penal Use Only ~ 463~ Page #465 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [155-156] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [155 prajJApanAyAH malaya.vRttI. // 23 // 10caramAcaramapade ratnaprabhAdicaramAdInAmalpabahutvaM sU. 55-56 -156] 9829082929 bhaMte ! acaramassa pacaramANa ya caramantapadesANa ya acaramantapadesANa ya dabaTTayAe paesaTTayAe dabaTTapaesaTTapAe kayare 2 hito aba.tu.vi01, goyamA ! sabatyo alogassa davaTTayAe ege acarama caramAI asaMkhijaguNAI acarama caramANi ya dovi visesAhiyAI, paesaTTayAe savatthovA alogassa caramantapadesA acaramantapaesA aNantaguNA caramantapadesA pa acaramantapadesA ya doSi visesAhiyA, dabadupaesaTTayAe sabathove alogassa ege acarame paramAI asaMkheaguNAI acaramaM ca caramANi ya doSi visesAhiyAI, caramantapaesA asaMkhejaguNA, acaramantapaesA aNantaguSA, caramantapaesA ya acaramantapaesA ya dovi visesAhiyA // logAlogassa gaM bhaMte! acaramassa ya caramANa ya caramantapaesANa ya acaramantapaesANa ya dabaTTayAe paesadvayAe dabaTTapaesaTTayAe kayare 2 hiMto a500vi01, goyamA! sabathove logAlogassa dabaTTayAe egamege acarame, logassa caramAI asaMkhejaguNAI, alogassa caramAI visesAhiyAI, logassa (ya) alogassa ya acarama ya caramANi ya dovi visesAhiyAI, paesaTTayAte savvatthovA logassa caramantapadesA, alogassa caramantapadesA visesAhilA, logassa acaramantapaesA asaMkhejaguNA, alogassa acaramantapaesA aNantaguNA, logassa ya alomassa pa caramantavadesA ca acaramantapadesA ya dovi visesAhiyA / dAdupaesaTTayAe sabathove logAlogassa davaTTayAe egamege acarame, logassa paramAI asaMkhejaguNAI, alogassa caramAI visesAhiyAI, logassa ya alogassa ya acarama paramAviSa doSi visesAhiyAI, logassa caramantapadesA asaMkhejaguNA, alogassa ya caramantapaesA visesAhiyA, logassa dIpa anukrama [362-363] // 23 // ~464~ Page #466 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [155-156] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [155 -156] dIpa anukrama [362-363] acaramasapaemA asaMkhenaguNA, alomassa acaramaMparasA aNaMtamuNA, lomasa va alogassa pa caramantapaesA ya acaramantapaesA ya dori bisesAhiyA, sAdhA visesAhiyA, sabapaesA aNaMtaguNA, sabapajavA aNaMtaguNA / (sUtra 156) 'damIse gaM base / viSayavAe puDhavIe pacaramassa va caramANaya' ityAdi praznasUtra sugama, nirvacanasUtre sarvassokA dravyAtayA basyA rasaprabhAyAH pRthivyA acaramakhaNDa, kasmAt iti cet, ata Aha-eka, "nimisakAraNatuSu sarvAsAM vibhaktInAM prAyo darzanam" iti nyAyAdatra hetI prathamA, tato'yamarthaH-yasmAttathAvidhaikaskandhapariyAmapariSasatvAdekaM tataH khokaM, tathA bAni caramANi saNDAni tAnyasaMkhyeyaguNAni, teSAmasaGgyAtatvAt , athAcara caramANiva samuditAvicaramANAM sulyAni vizeSAdhikAniSA ? iti zaGkAyAmAha-acaramaM caramANi ca samuditAni vizeSAdhikAni, tathAhi yadaparamaM dravyaM tat caramadravyeSu prakSiptaM, tatazvaramebhya ekenAdhikatvAt vize-18 pAdhikasamudAyo bhavati / pradezArthatvacintAyAM sastokAvaramAntapradezAH, yatazcaramakhaNDAni madhyakhaNDApekSayA'ti-19 sUkSmANi, tatasteSAmasoyaguNAnAmapi ye pradezAte madhyakhaNDagatapradezApekSayA sarvastokAH, tebhyo'caramapradezA asahayaguNAH, acaramakhaNDasakasthApi caramakhaNDasamudAyApekSayA kSetrato'soyaguNatvAt , caramAntapradezA aca-1 ramAntapradezAca have'pi samuditA acaramAntapradezebhyo vizeSAdhikAH, kathamiti cet, ucyate, iha caramAntapradezA bacaramAntapradezApekSavA asaGkhyevabhAgapramANAH, tato'caramAntapradezeSu caramAntapradezaprakSepe'pi te'caramAntapradezebhyo ~ 465~ Page #467 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [155-156] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [155 -156] dIpa anukrama [362-363] prajJApanAvizeSAdhikA eva bhavanti, dravyArthapradezArthacintAyAM 'acaramaM caramANi ya do visaMsAhiyAI caramantapaesA asaMkheja |10caramAyAH mala- ISguNA' iti acaramacaramasamudAyAcaramAntapradezA asaGgyeyaguNAH, kathaM ?, ucyate, iha yadacaramakhaNDaM tadasaGkhyeyapradezA- caramapade ya. vRttI. vagADhamapi dravyArthatayA ekaM, carameSu punaH khaNDeSu pratyekamasaGkhyeyAH pradezAH, tato bhavanti caramAcaramadravyasamudAyA |dicrmaa||23|| dasaveyaguNAvaramAntapradezAH, tebhyo'pyacaramAntapradezA asoyaguNAH, tebhyo'pi caramAcaramapradezAH samuditA iti pUrvavat / alokasUtre pradezArthatAyAM sarvastokA alokasya caramAntapradezAH, lokaniSkuTepvevAntasteSAM bhAvAt , dInAmalpatebhyo'caramAntapradezA anantaguNAH, alokasyAnantatvAt , caramAntapradezA acaramAntapradezAzca samuditA vizeSA- bahutva sU. IdhikAH, caramAntapradezA bacaramAntapradezApekSayA anantabhAgakalpAH , tatasteSAmacaramAntapradezarAzI prakSepe'pi te aca-18 155-156 paramAntapradezebhyo vizeSAdhikA eva bhavanti / samprati lokAlokasamudAyaviSayaM praznasUtramAha-'logAlogassa | bhaMte ! acaramassa ya caramANa ya' ityAdi praznasUtra sugama, nivarcanamAha-'goyame syAdi, gautama ! lokasya alo-18 kasya ca yadekaikaM caramakhaNDaM tatstokaM, ekatvAt , tebhyo lokasya caramakhaNDadravyANyasabeyaguNAni, teSAmasaGkhyAta-181 tvAt , tebhyo'pyalokasya caramakhaNDAni vizeSAdhikAni, kathamiti cet , ucyate, iha yadyapi lokasya caramakha- // 23 // NDAni tattvato'saGkhyeyAni tathApi prAgupadarzitapRthivInyAsaparikalpanayA tAnyaSTau parikalpyante, tadyathA-ekai citasRSu dikSu ekaikaM ca vidiviti, alokacaramakhaNDAni tabhyAsaparikalpanayA parigaNyamAnAni dvAdaza, tadyathA ~ 466~ Page #468 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [155-156] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [155 -156] dIpa anukrama [362-363] ekaika catasapu dikSa dve dve vidiviti, dvAdaza cASTabhyo na dviguNAni na triguNAni ca, kintu vizeSAdhikAni, | tebhyo'lokasya caramakhaNDebhyo lokAlokasya caramAcaramakhaNDAni samuditAni vizeSAdhikAni, tathAhi-lokasya caramakhaNDAni prAguktaparikalpanayA aSTau ekamacaramakhaNDa mityubhayamIlane nava, alokasyApi caramAcaramakhaNDAni samuditAni trayodaza, ubhayeSAmekatra mIlanena dvAviMzatiH, sA ca dvAdazabhyo na dvigunA nApi triguNA kintu vizeSAdhiketi alokasya caramakhaNDebhyo lokAlokacaramAcaramakhaNDAni samuditAni vizeSAdhikAni / pradezArthatAcintAyAM sarvastokA lokasya caramAntapradezAH, aSTakhaNDasatkAnAmeva pradezAnAM bhAvAt , tebhyo'lokasya caramAntapradezA vizeSAdhikAH, tebhyo'pi lokasya acaramAntapradezA asaGkhyeyaguNAH, kSetrasyAtiprabhUtatayA tatpradezAnAmapyati-13 prabhUtatvAt , tebhyo'pyalokasyAcaramAntapradezA anantaguNAH, kSetrasyAnantaguNatvAt , tebhyo'pi lokasya caramAntapradezA acaramAntapradezA alokasyApi caramAntapradezA acaramAntapradezAH samuditA vizeSAdhikAH, kathamiti cet, | ucyate, ihAlokasyAcaramAntapradezarAzI lokasya caramAcaramAntapradezA alokasya caramAntapradezAzca prakSipyante, teca | sarvasaGkhyayA'pyasaGkhyeyA('saMkhyayA)thAnantarAzyapekSayA'tistokA iti prakSepe'pi te'lokasyAcaramAntapradezebhyo| vizeSAdhikA eva / etadanusAreNa dravyArthapradezArthacintAsUtramapi svayaM paribhAvanIyaM, navaraM lokAlokacaramAcarama-18 khaNDebhyo lokasya caramAntapradezA asAhayeyaguNA iti, lokasya kila caramANi khaNDAnyaSTI, ekaikasmiMzca khaNDa-18 ~ 467~ Page #469 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [155-156] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanA sUtrAMka [155 yavRttI. // 23 // -156] dIpa anukrama [362-363] deze khaNDapradezA asaGkhyayA lokAlokayAmAcaramakhaNDAni ca samuditAni dvAviMzatiH, tato ghaTante lokAlokacaramA- 10caramAcaramakhaNDebhyo lokasya caramAntapradezA asoyaguNAH, zeSapadabhAvanA prAgvat, 'sabadabA visesAhiyA' iti caramapade lokAlokacaramAcaramAnapradezebhyaH sarvadravyANi vizeSAdhikAni, anantAnantasaGgyAnAM jIvAnAM tathA paramANvAdI paramANonAmanantaparamANvAtmakaskandhapayentAnAM pratyekAnAmanantasaGkhyAnAM pRthaka pRSaka dravyatvAt , tebhyo'pi sarvepradezA ana-NIA divicAraH taguNAH, tebhyo'pi sarvaparyAyA anantaguNAH, pratipradezaM khaparabhedabhinnAnAM paryAyANAmAnanyAt / tadevaM ratnaprabhA-1 sU.157 dikaM caramAcaramabhedatathintitaM, idAnIM paramANbAdikaM cintayannAha paravAzupoggale meM bhave / kiM carime 1 acarime 2 avacavae 3 caramAI 4 acaramAI 5 avattabayAI 6 udAhu carime ya aparime va 7 udAhu parame ya acaramAI 8 udAhu caramAI acarame 29 udAhu caramAI ca acaramAI ca 10 paDhamA cumNgii| udAhu parime va avatsabae ya 11 udAhu carame ya avanazcayAI ca 12 udAhu caramAI ca avacAe ya 13 udAhu paramAIca avacAbAI ca 15 vIvA pAumaMgI udAhu acarime va avalabae ya 15 udAhu acarame va avattadayAI ca 16 udAhu acaramAiMca abacAe ya 17 udAhu babaramAI ca avajayAI ca 18 tahabA caubhaMgI udAhu carame ya acarameya avattabae ya 19 udAhucarame 232 // yaagara ya abacAyAI 120 udAha parameca acaramAI ca avacabae ya 21 udAhu carame ya acaramAI ca avatAbAIca 22 udAhupAmAI ca bagharame ya avacavara ya23 udAhu gharamAIca acarame ya avattAyAI (ca)24 udAhu caramAI cabacaramAIca ~ 468~ Page #470 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] avacavara ya25 udAhu gharamAIca acaramAI va avacAbAI ca 26, ete chabIsaM aMgA, goyamA! paramAzupompale bo caraye no acarama niyamA avanabae, sesA bhamA paDiseheyavA / / (matraM 157) dupaesie paM bhaMte ! saMdhe pucchA, goSamA! dupaesie khaMthe siya carame no acarame siya avacacae, sesA bhaMgA paDiseheyavA / nipaesie paM bhaMte ! khaMdhe pucchA, mopamA ! tipaesie baMdhe sira carame, no acarame, siya avatae, no caramAI, no acaramAI, no avatavayAI, no carame va acarame ya, no carame ya acaramAI, siya caramAI ca acarame ya, no caramAI ca adharamAI ca, siya carame ya avacavae ya, sesA bhaMgA paDiseheyavA / caupaesie paM bhave / khaMdhe pucchA, goyamA ! caupaesie paM khaMdhe siya carame 1 no acarame 2 siya avacabae 3 no caramAI 4 no acarapAI 5 no baccabayAI 6no carame pa acarame 17 no carame va acaramAI ca8 siya caramAI acarime ya 9siya caramAI ca acaramAIca 10 siya gharame ya avatAe ya 11 siya carame ya avacanayAI ca 12 no caramAI ca avattavae ya 13 no caramAI ca avacAbAI ma 14 no acarama ya avasathae / 15 no acarame ya avattAyAI ca 16 mo acaramAI ca avacAra tha17 no acaribAI ca avacavayAI 18 no carameya acarime ya avacAe ya 19 no carimeya acarime ya avacabamAI ca 20no carame va acaramAI ca abacAe ya 21 no carame ya acaramAI ca avacabayAI ca 22 siya caramAhaM ca acarime va dharamabae ya 23 / sesA bhamA paDiseheyathA / / paMcapaesie paM bhaMtesiMghe gucchA, goyamA| paMcapaelie khaMdhe siya carakhe1no acarame 2 siva avacabae 3No caramAI 4 No acaramAI 5 no avattabayAI 6 siya carame ya acarame ya 7 no carame ya acaramAI ca8siva cara eceaeeeeee gAthA: dIpa anukrama [364-371] e ~ 469~ Page #471 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [157 - 158] gAthA: dIpa anukrama [364 -371] padaM (10) uddezaka: [-1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..... prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 233 // tweetnessese "prajJApanA" - upAMgasUtra- 4 upAMgasUtra- 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1. mUlaM [114-158] + gAthA: (1-5) ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internation ............................... mAI ca acarame ya 9 siya caramAI ca acaramAI ca 10 siya gharame ya avattavae ya 11 siya carame ya avatavayAI ca 12 siya caramAI va avacavae ya 13 no caramAI ca avattahayAI ca 14 no acarame ya avattavara ya 15 no acarame ya avayAI ca 16 no acaramAI ca avatavae ya 17 no acaramAI ca avattavayAI ca 18 no carame ya acarame ya avattaeya 19 no carame ya acarame ya avasabayAI ca 20 no carame ya acaramAI ca avasaie ya 21 no carame ya acaramAI ca avattayA ca 22 siya caramAI ca acarame ya avatavae ya 23 siya caramAI ca acarame ya avattavayAI ca 24 siya caramAI ca acaramAI ca avatAra ya 25 no caramAI ca acaramAI ca avattahayAI ca 26 / chappaesie NaM bhaMte! pucchA, goyamA ! chappaesie gaM khaMdhe siya carame 1 no acarame 2 siya avatAra 3 no caramAI 4 no acaramAI 5 no avattavayAI 6 saya carame ya acarame ya 7 siya carame ya acaramAI ca 8 siya caramAI ca acarame ya 9 siya caramAI ca acaramAI ca 10 siya carame ya avatavae a 11 siya carame ya avatsayAI ca 12 siya gharamAI ca avattavae a 13 siya caramAI ca avattadvayAI ca 14 no acarame ya avatvae ya 15 no acarame ya avattavayAI ca 16 no acaramAI ca abatAe ya 17 no acaramAI ca avattavayAI ca 18 siya carame ya acarame ya avattavae ya 19 no carame ya acarameya avattavayAI ca 20 no carame ya acaramAI ca avatAra ya 21 no carame ya acaramAI ca avattayA ca 22 siya caramAI ca acarameya avatvae ya 23 siya caramAI ca acarame ya avattavayAI ca 24 siya caramAI ca acaramAI ca avattavae ya 25 siya caramAI ca acaramAI ca avattavayA ca 26 / satapaesie NaM bhaMte! saMdhe pucchA, goyamA ! sacapaesie NaM khaMdhe For Parts Only ~ 470 ~ 10 caramAcaramapade dvipradezAdInAM caramAditAsU 158 // 233 // Page #472 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: TAAS prata sUtrAMka [157-158] gAthA: eeeeeeeeeeeeeesh siya carime 1 No acarime 2 siya avattabae 3 No carimAI 4 No acarimAI 5 No avattavbayAI 6 siya carame ya acarame ya 7 siya carame ya acaramAiM ca 8 siya caramAI ca acarame ya 9 siya caramAiM ca acaramAI ca 10siya carame ya avattavae ya 11 siya carame ya avattavayAI ca 12 siya caramAI ca avattavae ya 13 siya caramAI ca avattavayAI ca 14 No acarame ya avattavae ya 15 No acarame ya avattavayAI ca 16 No acaramAI ca avattabae ya 17 po acaramAI ca avattavayAI ca 18 siya carame ya acarame ya avattavae ya 19 siya carame ya acarame ya avattavayAI ca 20siya carame ya acarimAI ca avattabae a21 No carime ya acarimAI ca avattavayAI ca 22 siya gharamAI ca acarame ya avattabae ya 23 siya caramAI ca acarame ya avattavayAI ca 24 siya caramAI ca acaramAI ca avattahae ya 25 siya caramAI ca acaramAI ca avattabayAI ca 26 / aTThapaesie gaM bhaMte ! khaMdhe pucchA, goSamA ! aTTapaesie khaMdhe siya carame 1 no acarame 2 siya avattavae 3 no caramAI 4 no acaramAI 5 no abattatvayAI 6 siya carime ya acarime ya 7 siya carime ya acarimAIca 8 siya carimAI ca acarima ya 9siya caramAI ca acaramAI ca 10 siya carame ya avattavae ya 11 siya carame ya avacabayAI ca 12 siya carimAiM ca avattavae ya 13 siya carimAI ca avattavayAI ca 14 No acarime ya avattavae ya 15 No acarime ya avattavayAI ca 16 No acarimAI ca avattavae ya 17 No acarimAiM ca avatatvayAI ca 18 siya carime ya acarimeya avattabae ya 19 siya carime ya acarime ya abattatvayAI ca 20 siya carime ya acarimAiM ca avattabae a21 siya carime ya acarimAI ca avattavayAI ca 22 siya carimAI ca acarimeya dIpa anukrama [364-371] 24sese ~ 471~ Page #473 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 10caramA prata sUtrAMka [157-158] prajJApanAthAH malaya0 vRttI. // 234 // gAthA: avattabae a 23 siya carimAI ca acarime ya avattavayAI ca 24 siya carimAiM ca acarimAI ca avacAe ya 25 siya carimAI ca acarimAI ca avattabayAI ca 26 / saMkhejapaesie asaMkheJjapaesie aNaMtapaesie khaMdhe0, jaheva aTThapaesie caramapade taheva patteyaM bhASiyA / paramANummi ya taio paDhamo taio ya hoti dupaese / paDhamo taio navamo ekArasamo ya tipa dvipradezAese // 1 // paDhamo taio navamo dasamo ekAraso ya vArasamo / bhaMgA cauppaese tevIsahamo ya poddhavo // 2 / / paDhamo saio dInAM carasacamanavadasaikAracAraterasamo / teSIsacaubIso paNavIsaimo ya paMcamae // 3 // vicautthapaMcacharTa panarasa solaM ca sattaradvAraM / mAditAsU. vIsekayIsa bAvIsagaM ca baje chaRsmi // 4 // vicautthapaMcacharTa paNNara solaM ca sattaradvAraM / bAvIsahamavihagA sattapadesaMmi lA 158 baMdhammi // 5 // vicajatya paMcachadraM paNNara solaM ca sancarahAraM / ete vajiya bhaMgA sesA sesesu khaMdhemu // (sUtraM 158), 'paramANupoggaleNaM bhaMte / ityAdi, atra praznasUtre paDUviMzatirbhaGgAH, yatastrINi padAni caramAcaramAvaktavyalakSaNAni | teSAM paikaikasaMyoge pratyekamekavacanAkhayo bhaGgAH, tadyathA-caramo'caramo'vaktavyakaH, trayo pahuvacanena, tadyathA-cara-15 mANi 1 acaramANi 2 avaktavyAni 3, sarvasatyayA paTU, dvikasaMyogAtrayaH, tadyathA-caramAcaramapadayorakA caramAvaktavyakapadayoMdvitIyaH acaramAvaktanyakapadayostRtIyaH, ekaikasmin catvAro bhaGgAH, tatra prathame dvikasaMyoga evN-IN234|| caramayAcaramazca, caramadhAcaramAtha, caramAthAcaramaca, caramAzcAcaramAtha, sthApanA / evameva caturbhazI caramAvatavya-| padayoH, patramevAcaramAvatavyapadayoH, sarvamAyayA dvikasaMyoge dvAdaza bhaGgAH, trikasaMyoge ekavacanabahuvacanAbhyAmaSTI, dIpa anukrama [364-371] ~ 472~ Page #474 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------ uddezaka: -1, ----------- dAraM [-], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] + gAthA: sthApanA-sarvasaMkalanayA paDUviMzatiH / atra nirvacanamAha-'paramANupoggale no parame' ityAdi, paramANupudgalacaramo na bhavati, caramatvaM manyApekSaM. na cAnyadapekSaNIyamasti tasya, avivakSaNAt, na ca sAMzaH paramANuyenAMzApekSayA caramatvaM prakalpyeta, niravayavatvAt (tasya), tasmAnna caramo, nApyacaramaH, niracayavatayA madhyatvAyogAt, kintvavaktavyaH, caramAcaramavyapadezakAraNa[taH] zUnyatayA caramazabdenAcaramazabdena vA vyapadeSTumazakyatvAt , vaktuM zakyaM hi vaktavyaM, yattu caramazabdena acaramazabdena vA khakhanimittazUnyatayA vaktumazakyaM tadavaktavyamiti sthApanA-zepAstu maGgAH pratiSedhyAH, paramANau teSAmasaMbhavAt , vakSyati ca-"paramANumi ya taio" asthAyamarthaH-paramANI-paramANucintAyAM tRtIyo bhaGgaH parigrAyaH, zeSAstu niravayavatvena pratiSedhyAH / 'dupaesie NaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM prAgvat, nirvacanamAha-'siya carame no acarame siya avattavae' ityAdi, dvipradezikaH skandhaH syAt-kadAcit casmaH, kathamiti cet , ucyate, iha yadA dvipradezikaH skandho dvayorAkAzapradezayoravagADho bhavati samazreNyA vyavasthitatayA, sthApanA tadA eko'pi paramANuraparaparamANyapekSayA caramaH, aparo'pyaparaparamANyapekSayA carama iti caramaH, acaramastu na bhavati, sarvadravyANAmapi kevalAcaramatvasyAyogAt, yadA tu sa eva dvipradezikaH skandhaH ekasminnAkAza-2 pradeze avagAhate tadA sa tathAvidhaikatvapariNAmapariNatatayA paramANavata caramAcaramavyapadezakAraNazUnyatvAnna carama-181 zabdena vyapadeSTuM zakyate nApyacaramazabdeneti avaktavyaH, zeSAstu bhaGgAH pratiSedhyAH, tathA ca vakSyati "paDhamo dIpa anukrama [364-371] ~ 473~ Page #475 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] gAthA: prajJApanA taio ya hoi dupaese" asthAyamarthaH-dvipradezike skandhe prathamo bhaGgaH-carama iti, tRtIyaH-abaktavya iti bhavati,10caramA zeSAstu pratiSedhyAH, asaMbhavAt , sa cAsaMbhavaH supratIta eva / 'tipaesie NaM bhaMte ! khaMdhe' ityAdi praznasUtraM prAgyat | caramapade ya. vRttI. nirvacanaM 'goyamA ! siya carame' ityAdi, iha yadA tripradezikaH skandho dvayorAkAzapradezayoH samazreNyA vyavasthita yorevamavagADho bhavati, sthApanA-,tadA'sau caramaH, sA caramatvabhAvanA dvipradezikaskandhavad bhAvanIyA, acarama-dAnAcara // 235 // pratiSedhaH prAgvat , 'syAdavaktavya' iti yadA sa eva tripradezikaH skandha ekasminnAkAzapradeze'vagAhate tadA paramA 18mAtvAdi Nuvata caramAcaramavyapadezakAraNazUnyatayA caramAcaramazabdAbhyAM vyapadeSTamazakyatvAt avaktavyaH, catuthodayo'STamapa-12 yantAH pratiSedhyAH, asaMbhavAt , asaMbhavastu supratItatvAt khayamupayujya vaktavyaH, navamastu grAhyaH, tathA cAha'siya caramAI ca acarame ya' prAkRte dvitve'pi bahuvacanaM, tato'yamarthaH-sthAt-kadAcidayaM bhaGgaH-caramo acara|mazca, tatra yadA sa tripradezikaH skandhaH triSvAkAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiteSvevamavagAhate, sthApanA-,tadA''di|mAntimau dvau paramANU paryantavartitvAcaramau madhyamastu madhyavartityAdacarama iti, dazamastu pratiSedhyaH, skandhasya tripradezikatayA caramAcaramazabdayorvahuvacananimittAsaMbhavAt , ekAdazastu grAhyaH, tathA cAha-'siya carame ya avattabae ya' syAt-kadAcidayaM bhaGgazcaramazcAyaktavyazca, tatra yadA sa tripradezikaH samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate sthApanA-,tadA dvau paramANU samazreNyA vyavasthitAviti dvipradezAvagADhadvipradezaskandhavacaramavyapadezakAraNabhAvatazca / / 235 // dIpa anukrama [364-371] ~ 474~ Page #476 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------ uddezaka: -1, ----------- dAraM [-], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] gAthA: ramaH, ekazca paramANurvizreNisthazcaramAcaramazabdAbhyA vyapadeSTumazakya ityavaktavyaH, zeSAstu bhaGgAH sarve'pi pratiSedhyAH, vakSyati ca "paDhamo taio navamo ikArasamo ya tipaese" asthAyamarthaH-tripradeze skandhe prathamo bhaGgazcarama iti, tRtIyo'vaktavya iti, navamacaramau cAcaramazca, ekAdazazcaramazcAvaktavyazceti bhavati, zeSA bhakkA na ghaTante // 'cau-101 paesie NaM maMte ! khaMdhe' ityAdi praznasUtraM prAgvat, nirvacanamAha-goyamA ! siya carame' ityAdi, ana prathamata-1 patIyanavamadazarmakAdazadvAdazatrayoviMzatitamarUpAH sapta bhaGgA prAyAH, zeSAH pratiSedhyAH, tatra prathamabhako'yam-'sthAca-11 rama' iti, iha yadA catuSpradezakaH skandho dvayorAkAzapradezayoH samaveNyA vyavasthitayorevamavagAhate sthApanA-, tadA caramaH, sA ca caramatvabhAvanA samazreNyA vyavasthitadvipradezAvagADhadvipradezaskandhava bhAvanIyA, tRtIyo bhagaH syAdavaktavya iti, sa caivaM yadA sa eva catuSpradezakaH skandha ekasminnAkAzapradeze'vagAhate sthApanA-tadA paramANuvadavaktavyaH, navamaH 'syAcaramau cAcaramazca sa caivaM-yadA sa catuSpradezAtmakaH skandhaH triSvAkAzapradezeSvevamavagAhate, sthApanA-,tadA AdyantapradezAvagADhau caramau madhyapradezAvagADhastvacaramaH, dazamaH sthAcaramau cAcaramau ca, tatra yadA catuSpradezAtmakaH skandhaH samazreNyA vyavasthiteSu catuyokAzapradezeSu evamavagAhate, sthApanA-tadA''dyantadvipradezAvagADhI dvau paramANU caramau dvayostu madhyamayorAkAzapradezayoravagADhau dvau paramANU acaramAviti, ekAdazaH sthAcaramazvAvaktavyazca, sa cai-,yadA sa catuSpradezakaH skandhaH triSvAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamayagAhate dIpa anukrama [364-371] Karee ~ 475~ Page #477 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] prajJApanAyAH malayavRttI. // 236 // gAthA: sthApanA-, tadA samazreNivyavasthitadvipradezAvagADhAtrayaH paramANayo dvipradezAyagADhadvipradezaskandhavat caramaH ekavacaramAvizreNisthaH paramANuriva gharamAcaramazabdAbhyAM vyapadeSTumazakyatvAt avaktavya iti, dvAdazaH syAcaramazvAvaktavyau ca, sI caramapade caivaM--,yadA sa catuSpadezAtmakaH skandhazcatuSAkAzapradezeSu evamavagAhate-dvI paramANU dvayoH samazreNyA vyavasthita- paramANvAyorAkAzapradezayoH dvau paramANU dvayorvizreNyA vyavasthitayoH, sthApanA--, tadA dvau paramANU samazreNyA vyavasthitau dvi- dInAM carapradezAvagADhadvipradezaskandhayat caramaH dvau ca paramANU vizreNivyavasthitau kevalaparamANukcaramAcaramazabdAbhyAM vyapadeSTuma- mAtvAdi zakyAyityavaktavyo, prayoviMzatitamaH sthAcaramI cAcaramazcAvaktavyazca, kathamiti ced, ucyate, iha yA sa yanu pradezakaH skandhaH caturthAkAzapradezeSyevamavagAhate-trayaH paramANavastriSu samazreNyA vyavasthiteSvAkAzapradezeSu eko vizreNisthe pradeze, sthApanA--- tadA triSu paramANaSu samatheNivyavasthiteSu madhye AdyantI paramANU paryantavarsityAcaramI madhyamastvacaramaH vizreNisthastvavaktavya iti, vakSyati ca-paDhamo taio navamo dasamo ikAraso ya pArasamo / bhakA cauppaese tevIsaimo ya boddhaco // 1 // " gatArthA / 'paMcapaesie 'NaM maMte !' ityAdi praznasUtraM prAgyam, // 236 // niryacanamAha-goyamA! siya carame ityAdi, iha prathamatRtIyasaptamanavamadazamaikAdazadvAdazatrayodazatrayoviMzatitamacaturviMzatitamapaJcaviMzatitamarUpA ekAdaza bhaGgA grAhAH, zeSAH pratiSedhyAH, vakSyati ca-"paDhamo taio sattama navadasaikkArabAraserasamo / tevIsacauccIsA paNayIsaimo ya paMcamae ||1||"saayN prathamo maGgaH-svAdharama dIpa anukrama [364-371] ~ 476~ Page #478 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------ uddezaka: -1, ----------- dAraM [-], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] gAthA: iti, iha yadA paJcapradezAtmakaH skandho dvayorAkAzapradezayoH samaveNyA vyavasthitayorevamavagAhate, trayaH paramANana eka-II sminAkAzapradeze dvau dvitIye, sthApanA--, sadA dvipradezAmayAdvipradezakaskandhapacaramaH, tRtIyo'yaktavyaH, sa -- yadA sa paJcapradezAtmakaH skandhaH ekasmin AkAzapradeze anagAhane, sthApanA- tadA sa paramANuvadavaktavyaH, samamaH svAtharamazcAdharamaca, sa caikm-yadAna pazcapradezakaH skandhaH paJcakhAkAzapradezeSyekmavagAhase, sthApanA-sadA ye caramAzcatvAraH paramANana pAmekasaMbandhipariNAmapariNatatvAdekavarNatvAdekaganyatvAdekarasatvAdekasparzatvAcakatyavyapadeze carama iti vyapadezaH, madhyastu paramANumadhyavartitvAda carama iti, navamaH caramau cAcaramaJca, tatra yadA sa paJcapradezakaH skandhastridhvAkAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiteSvevamabagAhate dvau-paramANU Aye AkAzapradeze dvAkle eko madhye, sthApanA-,tadA''dyapradezAvagADhI vau caramo dvAvantyapradezAvagADhau casma iti caramo madhyastu madhyakarttitvAdacaramaH, dazamaH caramI cAcaramI ca, tatra yadA sa paJcapradezAtmakaH skandhazca kAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiseveyamayagAhate-trayaH paramANayastripvAkAzapradezeSu ekasmin dvAviti, sthApanA-, sadA AyapradezavartI paramANuzcaramaH, hI cAntyapradezavartinI carama iti caramau dvau ca madhyavartitvAdacaramo, ekAdazaH caramazcAyatavyaH, kathamiti cet 2, ucyate, yadA sa paJcapradezAtmakakhiSvAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA ceyamavagAhate-dvI dvau paramANU dvayosakAza-18 pradezayoH samazreNyA vyavasthitayoH eko vizreNisthA, sthApanA-, tadA catvAraH paramANavo dviprdeshaavgaahityaat|| dIpa anukrama [364-371] ~ 477~ Page #479 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] gAthA: prajJApanA dvipradezAvagADhadvipradezaskandhavacarama ekazca vizreNisthaH paramANuravaktavyaH, dvAdazaH caramazcAvaktavyo ca, tatra yadA sa||10caramAyAH mala- paJcapradezAtmakaH skandhazcatuLakAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-dau paramANU dvayorAkAzapradezayoH sama- caramapade ya. vRttI. zreNyA vyavasthitayoreko vizreNisthe dvau cAnyasmin vizreNisthe, sthApanA-, tadA dvau paramANU samazreNivyavasthitadvipradezAvagADhau dvipradezAvagADhadvipradezaskandhavacaramaHeko dvau ca vizreNisthapRthagekaikAkAzapradezAvagADhI cAvaktavyau, trayo IN mAtvAdi dazaH caramau cAyaktavyazca, tatra yadA sa paJcapradezAvagADhaH paJcakhAkAzapradezeSvevamavagAhate-dvI paramANU upari dvayorAkAzapradezayoH samazreNyA vyavasthitayoravagADhI dvau ca dvayostathaivAdhaH ekaH paryante madhyasame, sthApanA-tadA dvAvupa-18 ritanau dvipradezAvagADhavaNukaskandhavacaramaH dvau cAdhastanI carama iti caramau ekazca kevalaH paramANurivAvaktavya iti, |trayoviMzatitamaH caramI cAcaramavAvaktavyatha, sa caivaM-yadA paJcapradezakaH skandhathatAkAzapradezeSu samazreNyA vizre-IN NyA caivamavagAhate-triSvAkAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiteSvAdye ekaH paramANuH madhye dvau ante ekaH caturthe'pi vizreNistha ekaH, sthApanA-tadA triSvAkAzapradezeSu madhye AdyantapradezAvagADhau caramau madhyapradezavI tu ghaNuko bAmadhyavartitvAdacaramo vizreNisthazcAvaktavya iti, caturvizatitamaH caramI cAcaramazrAvaktavyau ca, kathamiti cet, ucyate // 23 // sa eva yadA paJcapradezakaH skandhaH paJcakhAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-trayaH paramANavastriyAkAzapradezeSu samazreNivyavasthiteSu dvayorAkAzapradezayoH paramAyorvizreNisthayoH, sthApanA-,tadA triSvAkAzapradezeSu madhye dIpa anukrama [364-371] ~ 478~ Page #480 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------ uddezaka: -1, ----------- dAraM [-], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] gAthA: dvAvAdyantapradezavartinI caramI madhyazcAcaramo dvau ca vizreNisthAvavaktabyau, paJcaviMzatitamaH caramau cAcaramau cAvaktavya|zca, sa cai-yadA paJcapradezakaH skandhaH paJcakhAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-catvArazcaturvAkAzanapradezeSu samazreNivyavasthiteSu eko vizreNisthaH, sthApanA-tadA caturdhAkAzapradezeSu madhye dvAvAdhantapradezavartinI caramo | dvau ca madhyavartinAvacaramau eko vishrennistho'vktvyH| 'chappaesie NaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM prAgvat , nirvacanaM / goyamA ! siya carame' ityAdi, iha dvitIyacatuSpaJcamapaSThapaJcadazaSoDazasaptadazASTAdazaviMzatitamaikaviMzatitamadvAvi-1 zazatitamarUpA ekAdaza bhajJAH pratiSedhyAH, vakSyati ca-"vicautthapaJcamuTuM pannarasola sattaradvAraM / bIsekavIsa bAvI sagaM ca bajeja chaTuMmi ||1||"shepaastvekaadyH parigrAyAH, ghaTamAnatvAt , tatra yathA dyAdayo na ghaTante ekAdayastu ghaTante tathA bhAgyante-iha yadA paTpradezakaH skandho dvayorAkAzapradezayoH samazreNyA vyavasthitayorebamavagAhate-ekasminnAkAzapradeze trayaH paramANavo'parasminnapi traya iti, sthApanA-tadA dvipradezAvagADhadvipradezaskandhavazvaramaH, acaramalakSaNastu dvitIyo bho na ghaTate, caramarahitasya kevalasthAcaramasyAsaMbhavAt, na khalu prAntAbhAve madhyaM bhavatIti bhAvanIyametat, tRtIyo'vaktavyalakSaNaH, sa caivaM yadA sa SaTpradezAtmakaH skandhaH ekasminnAkAzapradeze'vagAhate, sthApanA-tadA paramANuvazcaramAcaramazabdena vyapadeSTumazakyatvAdavaktavyaH, caturthazcaramANIti paJcamo|'caramANIti paSTho'vaktavyAnIti paJcadazo'caramazcAvaktavyazca SoDazo'caramazcAvaktavyAni ca saptadazo'caramANi cAvakta dIpa anukrama [364-371] mational ~ 479~ Page #481 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] prajJApanAyA: malayavRttI. // 238 // gAthA: vyazca aSTAdazo'dharamANi cAvaktavyAni cetyete sapta bhaGgA oghata evana saMbhavanti, tathAprakArANA drayANAmevAsama-10caramAvAt, na hyevaM jagati kevalAni caramAdIni dravyANi saMbhavanti, asaMbhavazca prAguktabhAvanAnusAreNa sugamatvAtsvayaM bhAva-IN caramapade paramAvAnIyaH, saptamazca caramazcAcaramazcetyevarUpa eca, yadA sa SaTpradezAtmakaH skandhaH paJcasvAkAzapradezeSvekaparikSepeNa vyavasthi-INI dInAM carateSvevamavagAhate, sthApI-,dvau paramANU madhyapradeze ekaikaH zeSeSu, tadA teSAM caturNA paramANUnAmekasaMbandhipariNAma-NE mAtvAdi pariNatatvAdekaSarNatvAdekagandhatvAdekarasatvAdekasparzatvAccaikatvavyapadezaH ekatvavyapadezatvAcarama iti vyapadezaH, yo tu dvI paramANU madhye tAvekatvapariNAmapariNatAvityacaramaH, aSTamazcaramazcAcaramau ca, tatra yadA sa eva paTpradezAtmakaH skandhaH padasu pradezeSu ekaparikSepeNaikAdhikamevamavagAhate, sthApanA-tadA paryantavartinaH parikSepeNAvasthitAzcatvAraH paramANayaH prAguktayuktarekazvaramaH, dvau madhyavartinAvacaramAthiti, anye tvabhidadhati-caturNA paramANUnAM kSetrapradezAntaravyavahitA|dhikatvapariNAmo na bhavati tadabhAvAca naiSa bhaGga upapadyate, pratiSiddhazca sUtre, yato vakSyati-"vicautthapaMcachaTTa"miti prAkRtazailyA 'cha?' 'aha' ityetayoH padayornirdezaH, tato'yamarthaH-SaSThamaSTamaM ca varjayitveti, atha nAmaivaMrUpo'pi | bho bhavati tadaivaM gamyate-ye ekaveSTakA avyavadhAnena catvAraH paramANabaste tathAvidhaikatvapariNAmapariNatatvAca-18 // 23 // | ramaH, tasmAdadhiko'pi samazreNyaiva pratibaddhatvAnna tadatirikta iti so'pi tasminneva carame gaNyate ityekaM carama, punazca yo'dhikamadhye vyavasthita iti sa madhyavartitvAdanekapariNAmitvAca vastuno'caramo'pi tato'( tazvaramA) dIpa anukrama [364-371] ~ 480~ Page #482 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [157 -158] gAthA: dIpa anukrama [364 -371] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [10], uddezaka: [-] mUlaM [157-158] + gAthA : (1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH caramAvityapi bhavati, atrApi na kazcidU virodhaH, tattvaM punaH kevalino vidanti navamabaramau cAcaram dA sa eva SaTpadezakaH skandhastriSvAkAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiteSvevamavagAhate- ekaikasminAkAzapradeze ddho ko pasmAth iti, sthApanA, tadA''dyapradezavartinau dvau paramANU caramaH dvAyantyapradezavartinI carama iti caramo, dvau tu madhyapradeza| vartinI eko'carama iti, dazamazvaramau cAcaramau ca sa caivaM yadA sa SaTpradezakaH skandhazcaturvAkAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiteSveva magAite - dvAvAdye pradeze dvau dvitIye ekastRtIye ekacaturthe iti, sthApanA, tadA dvau paramANu prathamapradezavartinAvekazcaramaH eko'ntyapradezavartI carama iti caramau dvau paramANU dvitIyapradezavartinAceko'caramaH ekastRtIyapradezavartI acarama ityacaramAvapi dvau, ekAdazazcaramazvAvaktavyaztha, sa caivaM -- yadA sa eva yapradezAtmakaH skandhastriSvAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate - dvAvAdye pradeze dvau samazreNyA vyavasthite dvitIye pradeze dvau vizreNisthe tRtIye pradeze, sthApanA, tadA dvipradezAvagADhAzcatvAraH paramANavaH samazreNivyavasthitadvipradezAvagADhadyakaskandhavadekazcaramaH dvau ca vizreNisthapradezAvagADhI paramANuvadeko'vaktavyaH, dvAdazazvaramazcAvakanyau ca tatra yadAsa paTpradezAtmakaH skandhacaturvAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate- dvau paramANu prathame pradeze dvau samazreNivyavasthite dvitIye pradeze ekaH tataH paramupari tRtIye pradeze ekazcAdhazcaturthe iti, sthApanA --tadA catvAraH paramAvo dvipradezAvagADhAH pUrvavadekazvaramaH dvau ca vizreNisthapradezadvayAvagADhAvavaktavyAviti trayodazazcaramau cAvakavyazva, Eucation International For Penal Use On ~ 481~ www.landbrary.org Page #483 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] prajJApanAyA malayavRttI. // 239 // gAthA: yadA sa eva padapradezakaH skandhaH paJcasthAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-dvI paramANU dvayorAkAzapra-18110caramAdezayoH samazreNivyavasthitayoH dvau tayorevAdhaH samazreNivyavasthitayorAkAzapradezayoH zreNidvayamadhyabhAgasamazreNisthecaramapade AkasminnAkAzapradeze dvAviti, sthApanA-,tadA dvipradezAcagADhavaNukaskandhavaduparitanadvipradezASagADhI hI paramANaparamANyAekazcaramo dvAvadhastanAviti caramI, dvAvekapradezAvagADhI paramANuvadeko'vaktavyaH, caturdazazvaramI cAyaktavyau ca, dInAMcaratatra yadA sa eva SaTpradezakaH skandhaH paTkhAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-dvI paramANu dvayorA-INI mAtvAdi kAzapradezayoH samazreNyA vyavasthitayoH dvau tayorevAdhaH samazreNivyavasthitayorAkAzapradezayoH ekaH zreNidvayamadhyabhA-1| gasamaNisthe pradeze. eka uparitanayoyorSizreNisthe, sthApanA-tadA dvAvaparitanAvekatharamo dvAvadhastanAviti caramau dvI cAvaktavyApiti, ekonaviMzatitamazcaramazcAcaramazcAvaktavyaH, sa cavaM-yadA sa SaTrapradezakaH skandhaH paTkhAkA-11 zapradezeSu ekaparikSepeNa vizreNisthaikAdhikamavagAhate, sthApanA-tadA ekaveSTakAzcatvAraH paramANavaH prAguktayuktarekazvarama eko'caramo madhyavartI eko'vaktavyaH, yazca viMzatitamazcaramazcAcaramazcAvaktavyau ca, sthAnA-sa saptapradezakasyaivopapadyate na SaTpradezakasya, yo'pyekaviMzatitamazcaramazcAcaramau cAbaktavyazca, sthAnA-so'pi saptapradezakasyaiva // 239 // na SaTpradezakasya, yastu dvAviMzatitamazcaramazcAcaramau cAvaktavyau ca, sthApanA-so'STapradezakasyaiveti, trayo'pyete viMzatyAdayo'tra pratiSiddhAH, yazca trayoviMzatitamazcaramau cAcaramazcAvaktavyaH, sa evaM-yadA sa eva SaTpradezakaH skandha dIpa anukrama [364-371] ~ 482~ Page #484 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] + gAthA: zatAkAzapradezeSvevamavagAhate-dvI hI paramANU dvayorAkAzapradezayoH ekastayoreva samazreNisthe tRtIye AkAzapradeze eko vizreNisthe iti, sthApanA-,tadA AdyapradezAvagADhau dvau paramANU caramastRtIyapradezAvagADhazcarama iti dvau caramau dvitIyapradezAvagADhau dvau paramANU gharamo vizreNistho'vaktavyaH, caturviMzatitamaH caramau cAcaramazcAvaktavyau ca, tatra yadA sa eva SaTpradezAtmakaH skandhaH paJcakhAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-tripvAkAzapradezeSu samazreNyA vyavasthiteSvAye ekaH dvitIye ekaH tRtIye dvau dvayorvizreNisthayorekaika iti, sthApanA-,tadA AdyantapradezAvagADhI caramo madhyAvagADho'caramaH vizreNisthapradezadvayAcagADhau avaktavyau, paJcaviMzatitamaH caramI cAcaramau cAvaktavyazca, yadA sa eva paTrapradezAtmakaH skandhaH paJcasu pradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate-caturNAkAzapradezeSu samazreNivyavasthiteSvAdyapradezatraye ekaikazcaturthe dvau paJcame vizreNisthe ekaH, sthApanA-, tadA AdyantapradezavartinI caramI madhyapradezadvayavartinI dvAvacaramI vizreNipradezastha eko'vaktavyaH, paDUviMzatitamaH caramau cAcaramau cAvaktavyau ca, sa caivaM-yadA sa SaTrapradezakaH skandhaH SaTsvAkAzapradezeSu samazreNyA vizreNyA caivamavagAhate18 sthApanA-tadA AyantapradezAvagADhau dvau caramI dvau madhyapradezAvagADhAyacaramau dvau ca vizreNisthapradezadvayAyagADhAvava ktavyAviti / 'sattapaesie NaM bhaMte ! khaMdhe' ityAdi praznasUtraM prAgvat , nirvacanamAha-'goyamA! sattapaesie NaM khaMdhe siya carame no acarama' ityAdi, iha dvitIya caturthapaJcamaSaSThapaJcadazaSoDazasaptadazASTAdazadvAviMzatitamarUpA nava dIpa anukrama [364-371] ~ 483 ~ Page #485 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [157 - 158] gAthA: dIpa anukrama [364 -371] padaM] [10] uddezaka: [-1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..... ........... prajJApanA-: yAH mala ya0 vRttI. // 240 // patra 235 pRSThe 1 caramaM 1 eka bahutve 6 4 caramANi 2 acaramaM 5 acaramANi 3 avakavyaM 6 avaktavyAni DriMke 12 caramAcaramayoH caturbhaGgI caramaM acaramaM caramaM acaramANi caramANi acaramaM caramANi adharamANi "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRttiH ) dAraM [-1. mUlaM [114-158] + gAthA: (1-5) ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH caramASakanyayoH 4 ari resi caramaM avaktavyAni caramANi athakavyaM Eaton Internationa - * cihnAt parato'GkAnukrameNa sthApanAH prAg nirdiSTAH / caramANi avaktavyAni sarvAnaM 26 14 15 16 acaramAvatavyayoH 4 acaramaM avarUvyaM acaramaM avatavyAni acaramANi avaktavyaM acaramANi avaktavyAni bike 8 ca. 1 ca. 1 ca. 1 aca 1 ava. 1 aba. 3 aya. 1 a. 1 a. 3 ca. 1 aca. 3 va. 3 ava 1 ca. 3 aca 1 ca. 3 aca. 3 ca. 3 aca 3 ava. 3 aya. 1 ava. 3 a. 1 ava. 3 2 ~484~ 9 10 11 | 12 113 00 jos/0 Ro 000028 For Pernal Use Only 00000 26 000 037 00027 000 0028 00 00 0038 1700,000 29 00 000 032 1800000 30000000 40 00000 19 100 32 33 20220000 34 25 10:01 000000 1000 10001 36... lola 100/0041 1000/ | GO 10 caramAcaramapade paramANvAdInAM caramAtyAdi // 240 // Page #486 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [157 -158] + gAthA: dIpa anukrama [364 -371] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [10], uddezaka: [-], mUlaM [157-158] + gAthA : (1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH bhaGgAH pratiSedhyAH, zeSA upAdeyAH, vakSyati ca - "vicautthapaMcachaTuM pannarasolaM ca sattaraTTAraM / vajjiya bAbIsaimaM sesA bhaMgA u sattama // 1 // " tatra vyAdInAmaSTAdazaparyantAnAM pratiSedhakAraNaM prAguktamanusartavyaM na kevalamatra kintu sarvevyapyuttareSu skandheSu yastu dvAviMzatitamaH so'STapradezakasyaiva ghaTate na saptapradezakasyetyuktaM prAk, tata iha pratiSedhaH, zepAstu prathamAdayaH SaDviMzatitamaparyantAH saptadaza bhaGgAH papradezakaskandhasyeva bhAvanIyAH, kevalaM vineyajanAnugrahAya | sthApanAmAtreNopadadarzante---prathamo bhaGgazvaramabhaGgaH // tRtIyo'vaktavyaH saptamazvaramazcAcaramazca na aSTamazcaramathAcaramIca 10 navamatharamau cAcaramazca |:::. | dazamadharamI cAcaramau ca / ekAdazazvaramazvAvaktavyazca ||*| dvAdazazcaramazcAvaktavyau ca trayodazazcaramau cAvaktavyazca :: caturdazazcaramau cAbaktavyo ca! ekonaviMzatitamazcaramazcAcaramazcAvaktavyaztha : viMzatitamazcaramazcAcaramazcAvaktavyau ca ekaviMzatitamazvaramathAcaramau cAvaktavyazca trayoviMzatitamazvaramau cAcaramazcAyaktavyazca :::/-/ catuvaiizatitamazvaramau cAcaramazcAvaktavyazca paJcaviMzatitamazvaramau cAcaramau cAvaktavyaztha :::: paviMzatitamazvaramA~ cAcaramau cAvaktavyau ca |oo|| / iha yasmAtsaptaprAdezikaH skandha ekasminnAkAzapradeze'vagAhate dvayorapi triSvapi Education Internation For Parts Only ~ 485 ~ wor Page #487 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] prajJApanAyAH malayavRttI. // 24 // gAthA: eseacoticerserceneselaeococcere yAvatsaptakhapi tata evaM bhaGgAH saMbhavanti // 'aTTapaesie NaM bhaMte ! khaMdhe' ityAdi praznasUtraM prAgvat , nirvacanasUtra 10caramAza'aTThapaesie NaM baMdhe siya carame' ityAdi, atra dvitIyacaturthapaJcamapaSTapaJcadazaSoDazasasadazASTAdazarUpA aSTIcaramapadaM bhaGgAH pratiSedhyAH, zeSA prAyAH, vakSyati ca-bicautthapaMcacharTa pannara solaM ca sattaraSTrAraM / ee bajiya bhaMgA sesA sesesu khaMdhesu // 1 // " sagamA, navaraM 'sesA sesesu khaMdhesu' iti zeSAH bhavAH zeSeSu saptapradezakAt skandhAditareSu-aSTapradezAdikeSu sarveSu skandheSu draSTavyAH, anye tyamuttarArddhaM paThanti-"ee vajjiya bhaMgA teNa | |paramavaTThiyA sesA" sugama, teca prathamAdayo bhaGgAH SaDviMzatiparyantA aSTAdaza bhAvanAtaH sthApanAtazca prArabadra |bhAvanIyAH, navaraM 'caramazcAcaramau cAvaktavyau ca' ityevaMrUpo dvAviMzatitamo bhagaH sthApanAta evaM nAna! / atha || dvipradezakAdiSu skandheSu avaktavyau ityevaMrUpaH SaSTho bhaGgaH kasmAtpratiSidhyate ?, tasyApi yuktitaH saMbhavabhAvAt, tathAhi-yadaikaH paramANurekasminnAkAzapradeze dvitIyo vizreNisthe pradeze, sthApanA- tathA eko'pyavaktavyo dvitIyo'pyavaktavya iti bhavatyavaktavyAviti bhaGgaH, tripradezakacintAyAmekasminnekaH paramANuH aparasmin dvau Jool" catuSpradezakacintAyAM pratyekaM dvau dvau paramANU ! ityAdi, satyametat , kevalamevarUpaM jagati dravyameva nAsti, kathametadavasitam ? iti cet, ucyate, ata eva pratiSedhavacanAt , yadi hi tathArUpaM dravyaM saMbhaved nAcAryaH pratiSedha kuryAditi, yadivA saMbhave'pi jAtiparanirdezAt tRtIyabhaGgaka evAntarbhAvo veditavyaH / yathA cASTapradezake skandhe ||24shaa dIpa anukrama [364-371] ~486~ Page #488 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------ uddezaka: -1, ----------- dAraM [-], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] gAthA: 9090saceaepene3870 bhaGgAH pratiSedhyA vidheyAzcoktAstathA saMkhyAtapradezake asaMGkhyAtapradezake ca pratyekaM vaktavyAH, tathA cAha-saMkhejapae-18 sie asaMkhejapaesie' ityAdi, pAThasiddhaM, navaramiyaM sarvatra bhAvanA-yasmAdekAdiSvapyAkAzapradezeSvaSTapradezakAdInAM skandhAnAmavagAho bhavati tathA(to)ghaTante yathoktAH sarve'pi bhaGgAH, nanvasaMkhyAtapradezAtmakasyAnantapradezAtmakasya |ca skandhasya kathamekasminnAkAzapradeze'vagAhaH 1, ucyate, [tathA] tathAmAhAtmyAt , na caitadanupapannaM, yuktitaH sambhAvyamAnatvAt , tathAhi-anantAnantA dvipradezakAH skandhA yAvadanantAnantAH saMkhyeyapradezAtmakAH anantAnantA asaMkhyeyapradezAtmakAH skandhA anantAnantA anantapradezAtmakAH, lokazca sarvAtmanA'pyasaMkhyeyapradezAtmakaste ca sarve'pi loka evAyagADhA nAloke, tato'vasIyate santyekassinnapyAkAzapradeze'vagADhA bahavaH paramANavo bhvo| dvipradezakAH skandhAH yAvadvahavo'nantapradezAtmakAH skandhAH, tathA cAtra pUrvasUrayaH pradIpadRSTAntamupavarNayanti-yathaikasya pradIpasya gRhamadhye prajvalitasya prabhAparamANavaH sarvameva gRhaM prAmuvanti tathA pratyeka pradIpasahasrasthApi, na ca / pratipradIpaM prabhAparamANavo na bhinnAH, pratipradIpe puruSasya madhyasthitasya chAyAdidarzanAt , tato yathate sthUlA api pradIpaprabhAparamANavaH ekasminnapyAkAzapradeze bahavo mAnti tathA paramANvAdayo'pIti na kazciddoSaH, AkAzasya tathA tathA'vakAzadAnakhabhAvatayA vastUnAM ca vicitrapariNamanakhabhAvatayA virodhAbhAvAt , samprati paramANvAdiSu ye bhaGgA grAyAH ye ca SaSThAdiSu na pAhyAstatsaGghAhikAH saMgrahaNigAthA Aha-'paramANuMmi ya taio' ityAdi, dIpa anukrama [364-371] CEScenetTikaTahara ~ 487~ Page #489 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM -], ----------- mUlaM [157-158] + gAthA:(1-5) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [157-158] prajJApanA-pAThasiddhaM, bhAvitArthatvAt , naparaM SaTpradezAdicintAyAM pratiSecyA bhaGgAH stokA iti lAghavArtha ta eSa saMgRhItAH caramAyAH mala- ihAnantaraM skandhAnA caramAcaramAdivaktavyatoktA, skandhAzca yathAyogaM parimaNDalAdisaMsthAnavanto bhavanti ityataHcaramapadaM yavRttI. sNsthaanvktvytaamaah||24|| kaha NaM bhaMte ! saMThANA paM0, go0 paMca saMThANA paM0, taM0-parimaMDale baTTe tase cauraMse Ayate ya / parimaMDalA paM bhaMte ! saMThANA kiM saMkhejA asaMkhejA arNatA, go! no saMkhijjA no asaMkhejA arNatA, evaM jAva AyatA / parimaMDale Na bhaMte ! saMThANe kiM saMkheJjapaesie asaMkheJjapadesie aNaMtapadezie, go0! siya saMkhejapaesie siya asaMkheJjapaesie siya aNaMtapadesie evaM jAva Ayate / parimaMDale NaM bhaMte ! saMThANe saMkhejapaesie ki saikhejapaesogADhe asaMkhe apaesogADhe aNaMtapaesogADhe, go0! saMkhejapaesogADhe no asaMkhejapaesogADhe no arNatapaesogADhe, evaM jAva Ayate, parimaMDale NaM bhaMte ! saMThANe asaMkhejapaesie ki saMkhejapaesogADhe asaMkhejapaesogADhe arthatapaesogADhe, go! siya saMkhejapaesogADhe siya asaMkhejapaesogADhe no arNatapaesogADhe evaM jAva Ayate, parimaMDaleNaM bhaMte ! saMThANe aNaMtapae // 242 // sie ki saMkhejapaesogADhe asaMkhejapaesogADhe arNatapaesogADhe, go.! siya saMkhejapaesogADhe siya asaMkhejapaesogADhe no arthatapaesogADe, evaM jAva Ayate / parimaMDaleNaM bhaMte ! saMdANe saMkhejapaesie saMkhejapaesogADhe kiM carame acarame casmAI acaramAI caramaMtapaesA acaramaMtapaesA, go.! parimaMDale Na saMThANe saMkhejapaesie saMkhejapaesogADe Oper28290399 gAthA: dIpa anukrama [364-371] ~ 488~ Page #490 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [159] dIpa anukrama [372] Educator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [10], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. resesesesesenteseses mUlaM [1959] uddezaka: [ - ], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH no carame no acarame no caramAI no acaramAI no caramaMtaparasA no acaramaMtapaesA, niyamaM acaramaM caramANi ya caramaMtapasA ya acaratapasA ya, evaM jAba Ayate, parimaMDale NaM bhaMte ! saMThANe asaMkhejjapaesie saMkhejjapaesogATe kiM. carameva pucchA, go0 ! asaMkhejjapaesie saMkhejjapaesogADhe jahA saMkhejjapaesie, evaM jAva Ayate, parimaMDale NaM bhaMte ! ThANe asaMkhejapaesae asaMkhejapaesogADhe kiM carame pucchA, go0 ! asaMkhijapaesie asaMkhiapaesogADhe no carame jahA saMkhejjapadezogADe evaM jAva Ayate, parimaMDale NaM bhaMte! saMThAne aNatapaesie saMkhijjapaesogADhe kiM carame 0 pucchA, go0 ! taheva jAva Ayate, aNatapaesie asaMkhejjaparasogADhe jahA saMkhejjapaesogADhe, evaM jAva Ayate / parimaMDalasaNaM bhaMte! saMThANassa saMkhejapae siyassa saMkhejjapaesogADhassa acarimassa va carimANa ya caramaMtapadesANa ya acaramaMtapaesANa ya dabaTTayAe parasaTTayAe dabaTupae saTTayAe kayarerahiMto a0 0 0 vi0 1, go0 ! sahatthove parimaMDalassa saMThANarasa saMkhejjapaesiyassa saMkheapaesogADhassa davaTTayAe ege acasmei caribhAI saMkhejaguNAI acaramaM caramANi ya do'ki visesAhiyAta padesaTTayAe savatthovA parimaMDalassa saMThANassa saMkhijapaesiyassa saMkhejapaesogADhassa caramaMtapaesA acarataparasA saMkhejjaguNA caramaMtapaesA ya acaramaMtaparasA ya do'Si visesAhiyA daTThapaesaTTayAe sahatthove parimaMDalassa saMThANassa saMkhejjapaesiyassa saMkhejapaesogADhassa dabaTTayAe ege acarime carimAI saMkhejjaguNAti acaramaM ca caramANi ya dovi visesAhiyAtiM caramaMtapasA saMkhejaguNA acarimaMtapaesA saMkhejaguNA carimaMtapaesA ya acaramaMtapaesA ya dovi visesAhiyA evaM vahataMsacauraMsAyaesuvi joeyavaM / parimaMDalassa paM. bhaMte!. saMThANassa asaMkhejjapaesiyassa saMkhejjapara For Parts Only ~ 489~ Page #491 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [159] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA yAH malayavRttI. 10caramAcaramapadaM prata sUtrAMka [159] // 24 // dIpa anukrama sogADhassa acaramassa caramANa ya caramaMtapaesANa ya acaramaMtapaesANa ya davaTTayAe paesahayAe dabahupaesaTTayAe kayare2 hito a00 tu0 vi01, go0! savatthove parimaMDalassa saMThANassa asaMkhejapaesiassa saMkhejapaesogADhassa davaTThayAe ege aparame paramArti saMkhejaguNAtiM, acaramaM ca caramANi ya doSi visesAhiyAti padesahayAte sabathovA parimaDalasaMThAgarasa asaMkhejapaesiyassa saMkhejapaesogADhassa caramaMtapaesA acaramaMtapaesA saMkhijaguNA caramaMtapaesA ya acaramaMtapaesA ya dovi visesAhiyA dabahapaesadvayAe savvatthove parimaMDalassa saMThANassa asaMkhejapaesiyassa saMkhejapaesogADhassa dabayAe ege acarime caramAti saMkhejaguNAti acaramaM ca caramANi ya dovi visesAhiyAti caramaMtapaesA saMkhejaguNA acaramatapaesA saMkhenaguNA caramaMtapaesA ya acaramaMtapaesA ya dovi visesAhiyA, evaM jAva Ayate / parimaMDalassa NaM bhaMte! saMThANassa asaMkhejapaesiyassa asaMkhejapaesogADhassa acaramassa caramANa ya caramaMtapaesANa ya acaramaMtapaesANa ya dabaTTayAe paesadvayAe dabadupaesaTTayAe kaparezahito a00tu0vi0, go! jahA rayaNappabhAe appAvahuyaM taheba niravasesa bhANiyA, evaM jAva Ayate / parimaMDalassa Na bhaMte ! saMThANassa aNaMtapaesiyassa saMkhejapaesogADhassa acarimassa ya 4 dabaTTayAe 3 kayarezahito aba tu0vi01, go0 jahA saMkhejapaesiassa saMkhejapaesogADhassa, navaraM saMkameNaM aNaMtaguNA, evaMjAba Ayae, parimaMDalassa NaM bhaMte / saMThANassa aNaMtapaesiyassa asaMkheapaesogADhassa acaramassa ya jahA rayaNappabhAe, navaraM saMkame aNataguNA, evaM jAva Ayate (sUtraM 159) // [372] // 24 // ~ 490~ Page #492 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [159] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [159] dIpa anukrama | 'kaha NaM bhaMte ! saMThANA paM0' ityAdi sugama, parimaNDalAdInAM saMsthAnAnAM kharUpasyAdhaH prathamapada eva savistaraM prarUpitatvAt zeSa pAThasiddhaM, navaraM 'parimaMDale NaM bhaMte ! saMThANe saMkhejapaesie ki saMkhejapaesogADhe pucchA, go0 ! saMkhejapaesogADhe no asaMkhejapaesogADhe no aNaMtapaesogADhe' iti yasmAt tasya saGkhyeyA eva pradezAstataH kathamasaGkhyeyeSvananteSu vA pradezeSvavagAhate iti, asaGkhyAtapradezAtmakamanantapradezAtmakaM vA punaH parimaNDalasaMsthAna saGkhyayeSvasaddhayeyeSu vA pradezeSvavagAhate virodhAbhAvAnnAnantapradezeSu asaGkhyAtapradezAtmakasthAnanteSu pradezeSyavagAhanAvirodhAt, anantapradezAtmakasyApi virodha eva, yasmAloko'pyasalayAtapradezAtmaka eva, lokAdanyatra ca pudgalAnAM gatyasambhavaH, tasmAdanantapradezikamapyasaGkhyeyeSu pradezeSvavagAhate nAnanteSu, evaM vRttAdInyapi saMsthAnAni pratyeka bhAvanIyAni, saGghavAtapradezAsaGkhyAtapradezAnantapradezaparimaNDalAdisaMsthAnacaramAcaramAdicintAyAM nirvacanasUtrANi ratnaprabhAyA iva pratyetavyAni, anekAvayavAvibhAgAtmakatvavivakSAyAmacaramaM ca caramANi ceti nirvacanaM pradezavivakSAyAM caramAntapradezAcAcaramAntapradezAzca / samprati saGkhyAtapradezasya saGkhyAtapradezAvagADhasya parimaNDalAdezvaramAcaramAdiviSayamalpabahutvamabhidhitsurAha-'parimaMDalassa NaM bhaMte !' ityAdi, sugamaM navaraM dravyArthatAcintAyAM 'caramANi saMkhe. jaguNAI' iti sarvAtmanA parimaNDalasaMsthAnasya saGkhyAtapradezAtmakatvAt , asaGkhyAtapradezasthAsaGkhyAtapradezAvagADhasyAlpavahutvaM ratnaprabhAyA isa bhAvanIyaM, anantapradezakasyApyasaGkhyAtapradezAvagADhasya, navaraM 'saGkame anantaguNA' iti [372] ~ 491~ Page #493 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [159] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malaya. vRttI. 10caramAcaramapadaM INI prata sUtrAMka [159]] // 244 // dIpa anukrama kSetracintAto yadA dravyacintAM prati saGkramaNaM tadA tAni caramANyanantaguNAni vaktavyAni, tadyathA-'savatthove ege acarama caramAI khettato asaMkhejaguNAI davao aNaMtaguNAI acaramaM caramANi ya doSi visesAhiyAI' iti tadevaM saMsthAnAnyapi gharamAcaramAdivibhAgena cintitAni, samprati jIvAdIn caramAcaramavibhAgena cintayati, jIve NaM bhaMte ! gaticarameNaM kiM carame acarame ?, go! siya carame siya acarame, neraie Na bhaMte ! gaticarameNaM kiM carime acarime ?, go! siya carame siya acarama evaM niraMtaraM jAva vemANie, neraiyA NaM bhaMte ! gaticarameNaM kiM carimA acarimA, go0 carimAvi acarimAvi, evaM niraMtaraM jAva bemANiyA / neraie NaM bhaMte! ThitIcarameNaM kiM carame acarame 1, go0! siya carame siya acarame, evaM niraMtaraM jAva vemANie, neraiyA NaM bhaMte ! ThitIcarameNaM kiM caramA acaramA, go0! caramAvi acaramAvi, evaM niraMtaraM jAva yemANiyA / neraiyA NaM bhaMte ! bhavacarameNaM kiM carame acarame 1, go01 siya carame siya acarame, evaM niraMtaraM jAva vemANie, neraiyA NaM bhaMte ! bhavacarameNaM kiM caramA acaramA, go! caramAvi acaramAvi, evaM niraMtaraM jAva vemANiyA / nerahae NaM bhaMte ! bhAsAcarameNaM kiM carame acarame, go. siya carame siya acarame, evaM niraMtara jAva bemANie, neraiyA mate ! bhAsAcarameNaM kiM caramA acaramA, mo.! caramAvi acaramAvi, evaM jAva egidiyavajA, niraMtaraM jAva vemANiyA / neraie NaM bhaMte ! ANApANucarameNaM kiM carame acarame, go! siya carame siya acarame, evaM niraMtaraM jAva vemANie, nerahayA Na bhaMte ! ANApANucarameNaM kiM caramA aca [372] | // 244 // For P OW ~492~ Page #494 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------ mUlaM [160] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [160] rasada gAthA ramA ?, go.! caramAvi acaramAci, evaM niraMtaraM jAva vemANiyA / neraie NaM bhaMte ! AhAracarameNaM kiM carame acarame 1, go| siya carame siya acarame, evaM niraMtaraM jAva vemANie, nerajhyA NaM bhaMte ! AhAracarameNaM kiM caramA acaramA ?, gocaramAvi acaramAvi, evaM niraMtaraM jAva vemANiyA / neraie NaM bhaMte ! bhAvacarameNaM kiM carame acarame, mo.! siya carame siya acarame, evaM niraMtaraMjAba mANie, neraiyA NaM bhaMte! bhAvacarameNaM kiM caramA acaramA ?, go! caramAvi acaramAvi, evaM niraMtaraM jAva bemANiyA / neraie NaM bhaMte ! vaSNacarameNaM kiM carame acarame 1, go! siya carame siva acarame, evaM niraMtaraM jAva vemANie, neraiyA NaM bhaMte ! vaNNacarameNaM kiM caramA acaramA ?, go! carimAvi acarimAvi, evaM niraMtaraM jAva bemANiyA / neradae NaM bhaMte! gaMdhacarameNaM kiM carame acarame, mo0! siya carame siya acarame, evaM niraMtaraM jAva bemANie, neraiyA NaM bhaMte ! gaMdhacarameNaM kiM caramA acaramA', go.! caramAvi acaramAvi, evaM niraMtaraM jAva bemANiyA / neraie Na bhaMte ! rasacarameNaM kiM carame acarame, go.! siya carame siya acarame, evaM niraMtara jAva yemANie, neraiyA paM bhaMte / rasacarameNaM ki caramA acaramA , go0| caramAvi acaramAvi, evaM niraMtaraM jAva vemANiyA / neraie NaM bhaMte ! phAsacarameNaM kiM carame acarame 1, go0! siya carame siya acarame, evaM niraMtaraM jAva bemANie, neraiyA NaM bhaMte ! phAsacarameNaM kiM caramA acaramA ?, go0! caramAvi acaramAvi evaM jAva vemANiyA / saMgahaNigAhA-"gatiThiibhave ya bhAsA ANApANucarame ya boddhabA / AhArabhAvacarame vaNNarase gaMdhaphAse ya // 1 // " dasamaM caramapadaM samanaM (mUtram 160) // dIpa anukrama [373 -374] Saintairatunacha ~ 493~ Page #495 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [10], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-1, ------------ mUlaM [160] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [160] gAthA prajJApanA- 'jIve NaM bhaMte ! gaicarameNaM kiM carame?' ityAdi, gatiparyAyarUpaM caramaM gaticaramaM tena jIvo bhadanta ! cintyamAnaH kiM yA: mala- caramaH acaramaH, bhagavAnAha-he gautama / syAt caramaH sthAdacaramaH, kadhicaramaH kazcidacarama ityarthaH, tatra yaH 10caramAya0vRttI. caramapadaM pRcchAsamaye sAmarthyAnmanuSyagatirUpe paryAye vartamAno'nantaraM na kimapi gatiparyAyamavApsyati, kintu mukta eva // 24 // bhavitA sa gaticaramaH, zeSastvagaticarama iti, neraie NaM bhaMte ! gaicarame' ityAdi, nairayiko bhadanta ! gaticarameNa sAmarthyAnnarakagatiparyAyarUpeNa carameNa cintyamAnaH kiM caramaH acaramo vA ?, bhagavAnAha-gautama ! syAcaramaH sthAdacaramo, narakagatiparyAyAduddhRto na bhUyo'pi narakagatiparyAyamanubhaviSyati sa caramaH zeSastvacaramaH, evaM catu vizatidaNDakakrameNa nirantaraM tAvad vaktavyaM yAvad vaimAniko-baimAnikasUtraM, bahuvacanadaNDakasUtre nirvacanaM 'caramAvi || IM acaramAvi' iti, pRcchAsamaye ye kecana nairayikAsteSAM madhye'vazyaM kecana narayikagatiparyAyeNa caramA itare tvacaramA stata ekamevedamatra nirvacanaM-caramA api acaramA api, evaM sarvasthAneSvapi tAM tAM gatimadhikRtya bhAvanIyaM / 'neraie bhiMte ! ThiicarameNaM' ityAdi, nairayiko bhadanta ! tatraiva narakeSu caramasamaye sthitiparyAyarUpeNa carameNa cinyamAnaH kiM caramo'caramo vA ?, bhagavAnAha-syAcaramaH syAdacaramaH, kimuktaM bhavati ?-yo bhUyo'pi narakamAgatya sthitica- 245 // ramasamayaM prApsyati so'caramaH zeSastu caramaH, evaM nirantaraM yAvad vaimAnikaH, bahutvadaNDakacintAyAM 'caramAvi -acaramAvi' iti, iha ye pRcchAsamaye sthiticaramasamaye vartante, te cintyante ityetanna, anyathA udvartanAyA viraha dIpa anukrama [373 -374] ~ 494 ~ Page #496 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [160 ] + gAthA dIpa anukrama [373 -374] padaM [10], mUlaM [160] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] uddezakaH [-], syApi sambhavAt ekAdInAmapi codvarttanAyA bhAvAt 'caramAvi acaramAvI'tyubhayatrApyavazyaMbhAvinA bahuvacanena nirvacanaM nopapadyate, kintu ye pRcchAsamaye varttante te krameNa svavasthiticaramasamayaM prAptAH santastena rUpeNa caramA acaramA vA ityetacintanena upapadyate yathoktaM nirvacanamiti bhavacaramasUtraM gaticaramasUtravat, 'neraie NaM bhaMte ! bhAsAcarameNa' mityAdi, bhASAcaramaM caramabhASA, tato'yamarthaH nairayiko bhadanta ! caramayA bhASayA kiM caramo'caramo vA?, zeSaM sugamaM, bahuvacanasUtre praznabhAvArthoM-ye pRcchAsamaye nArakA te svakAlakrameNa caramAM bhASAM prAptAH santaH tayA caramayA bhASayA caramA acaramA vA iti, tato nirvacanasUtramapyupapannaM, evamucchvAsAhArasUtre api bhAvanIye, bhAva audayikaH, zeSaM sugamaM // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM dazamaM caramAkhyaM padaM samAptam // 10 // ekAdazaM bhASApadam / tadevaM vyAkhyAtaM dazamaM padaM, idAnImekAdazamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH, ihAnantarapade sattvAnAM yadupapAtakSetraM ratnaprabhAdi tasya caramAcaramavibhAgaH pratipAditaH, iha [satyA 1 mRSA 2 satyAmRSA 3 asatyAmRSA 4] bhASAparyAptAnAM satyAdibhASAvibhAgopadarzanaM kriyate, tatra vedamAdisUtram Jucaton Internation atra pada (10) "carima" parisamAptam For Pernal Use Only atha pada (11) "bhASA" Arabhyate ~ 495~ Page #497 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [161] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA:malaya. vRttI . [161 // 24 // dIpa anukrama [375] se pUrNa mate ! maNNAmIti ohAriNI bhAsA ciMtemIti ohAriNI bhAsA aha maNNAmIti odhAriNI bhAsA aha ciMte- 11bhASAmIti odhAraNI bhAsA taha maNNAmIti odhAriNI bhAsA taha ciMtemIti ohAriNI bhAsA !, haMtA go0 maNyAmIti odhAriNI bhAsA ciMtemIti odhAriNI bhAsA aha maNNAmIti odhAriNI bhAsA aha ciMtemIti odhA taha maNNAmIti odhA0 taha ciMtemIti odhA0, ohAriNI NaM bhaMte ! bhAsA kiM saccA mosA saccAmosA asaJcAmosA, go! siya sacA siya mosA siya saccAmosA siya asacAmosA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM pati-odhAriNI NaM bhAsA siya saMcA siya mosA siya saccAmosA siya asacAmosA?, go.! ArAhiNI saccA virAhiNI mosA ArAhaNavirAhiNI saJcAmosA jANeva ArAhaNI va virAhiNI gevArAhaNavirahiNI sA asaccAmosA NAma sA cautthI bhAsA, se teNaTeNaM goSamA! evaM buJcati-ohAriNI NaM bhAsA siya saccA siya mosA siya saccAmosA siya asaccAmosA (sUtraM 161) // 'se NUNaM bhaMte ! maNNAmi iti ohAriNI bhAsA' ityAdi, sezabdo adhazabdArthaH, sa ca vAkyopanyAse, nUna-12 muSamAnAvadhAraNatarkapraznahetuSu ihAvadhAraNe, bhadanta ! ityAmantraNe, manye-avabudhye iti-evaM, yaduta avadhAraNI bhASA avadhAryate-avagamyate'rtho'nayetyavadhAraNI-avabodhabIjabhUtA ityarthaH, bhASyate iti bhASA, tadyogyatayA // 24 // pariNAmitanisRjyamAnadravyasaMhatiH, eSa padArthaH, vAkyArthaH punarayaM-atha bhadanta ! evamahaM manye, yadutAvazyama-1 vadhAraNI bhASeti, na caitat sakRt anAlocyaiva manye, kintu cintayAmi yuktidvAreNApi paribhAvayAmIti-evaM Saa bhASAyA: vividha-bhedA: ~ 496~ Page #498 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [161] dIpa anukrama [ 375] padaM [11], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [161] uddezaka: [ - ], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH yaduta avadhAraNIyaM bhASeti, evamAtmIyamabhiprAyaM bhagavate nivedyAdhikRtArthavinizcayanimittamevaM bhagavantaM pRcchati - 'aha maNNAmI ii ohAriNI bhAsA' iti, 'atha - prakriyApraznAnantaryamaGga lopanyAsaprativacanasamuccayeSu' iha prazne, | kAkA cAsya sUtrasya pAThastato'yamarthaH - atha - bhagavannevamahaM manye evamahaM mananaM kuryA, yathA- avadhAraNI bhASeti, dvitIyAbhiprAyanivedanamadhikRtya praznamAha - 'aha ciMtemI ohAriNI bhAsA' iti, atha bhagavan ! evamahaM cintayAmi ? - evamahaM cintanaM kuryAM yadutAvadhAriNI bhASeti niravadyametadityabhiprAyaH samprati pRcchAsamayAt yathA pUrva mananaM cintanaM vA kRtavAnidAnImapi pRcchAsamaye tathaiva mananaM cintanaM vA karomi nAnyatheti bhagavato jJAnena | saMvAdayitukAmaH pRcchati- 'taha mannAmI iti ohAriNI bhAsA taha ciMtemIti ohAriNI bhAsA' iti, 'tatheti | samuccayanirdezAvadhAraNa sA dRzyaprabheSu' iha nirdeze, kAkA cAsyApi pAThaH, tataH praznArthatvAvagatiH, bhagavan ! yathA pUrva matavAnidAnImapyahaM tathA manye iti -- evaM yaduta avadhAriNI bhASeti kimuktaM bhavati 1 - nedAnIntanamananasya pUrvamananasya ca madIyasya kazvidvizeSo'styetat bhagavanniti, tathA yathA pUrva bhagavan ! cintitavAn idAnI| mapyahaM tathA cintayAmi iti evaM yaduta avadhAraNI bhASeti, astyetaditi 1, evaM gautamenAbhiprAyanivedane prazne ca kRte bhagavAnAha 'haMtA goyamA ! mannAmI iti ohAriNI bhAsA' iti, 'hanteti sampreSaNapratyavadhAraNavivAdeSu' iha pratyavadhAraNe, mannAmI ityAdIni kriyApadAni prAkRtazailyA chAndasatvAcca yuSmadarthe'pi prayujyante, tato' Internationa For Parts Only ~ 497 ~ Page #499 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [161] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. padaM [161 ||247 // dIpa anukrama [375] yamartha:-hanta gautama! manyase tvaM yaduta avadhAraNI bhASeti jAnAmyahaM kevalajJAnenedamiyabhiprAyaH, tathA cintayasi bhASAtvamityevaM yadutAvadhAraNI bhASeti idamapyahaM veni kevalitvAt , 'aha mannAmI iti ohAriNI bhAsA' iti athetyA-11 nantarye, matsammatatvAt , UrdU niHzakaM manyakha, iti-evaM yadutAvadhAriNI bhASeti, atha ita U niHzakaM cintayaH / iti-evaM yadutAvadhAraNI bhASeti, atIvedaM sAdhvanavadyamityabhiprAyaH, tathA tathA-avikalaM paripUrNa manyakha itievaM yadutAvadhAraNI bhASeti yathA pUrva matavAn , kimuktaM bhavati ?-yathA tvayA pUrva mananaM kRtamidAnImapi matsamma-1 tatvAt sarva tathaiva manyakha mA manAgapi zaGkA kArSIriti, tathA tathA-avikalaM paripUrNa cintaya iti-evaM yaduta avadhAriNI bhASeti, yathA pUrva cintitavAn , mA manAgapi zatiSThA iti, tadevaM bhASA avadhAraNIti nirNItami-18 dAnImiyamavadhAriNI bhASA satyA uta mRSetyAdinirNayArtha pRcchati-'ohAriNI Na bhaMte !' ityAdi, avadhAriNIavabodhavIjabhUtA, Namiti prAmbat , bhadanta ! bhASA kiM satyA mRSA satyAmRSA asatyAmRpA ? iti, tatra santomunayasteSAmeva bhagavadAjJAsamyagArAdhakatayA paramaziSTatvAt sabhyo hitA-ihaparalokArAdhakatvena muktiprApikA satyA, yugAdipAThAbhyupagamAt yaH pratyayaH, yadvA yo yasmai hitaH sa tatra sAdhuriti satsu sAdhvI satyA, 'tatra saadhaa-8||27|| viti yaH pratyayaH, yadivA santo-mUlottaraguNAsteSAmeva jagati muktipadaprApakatayA paramazobhanatvAt athavA santo-vidyamAnAste ca bhagavadupadiSTA eva jIvAdayaH padArthAH anyeSAM kalpanAmAtraracitasattAkatayA tattvatto'sa ~ 498~ Page #500 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [161] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [161] dIpa anukrama [375] tvAt tebhyo hitA teSu sAdhvI vA yathAvasthitavastutattvaprarUpaNena satyA, viparItakharUpA mRSA, ubhayakhabhAvA satyA-18 mRSA, yA punastisRSvapi bhASAkhanadhikRtA-tallakSaNAyogatastatrAnanta vinI sA AmantraNAjJApanAdiviSayA asatyAmRSA, uktaMca-"sacA hiyA sayAmiha saMto muNayo guNA payatyA vA / tabivarIyA mosA mIsA jA tadubhayasahAvA // 1 // aNahigayA jA tIsuvi saddo ciya kevalo asacamusA" iti, bhagavAnAha-gautama ! siya saJcA' | ityAdi, sthAt satyA satyA'pi bhavatItyarthaH, evaM syAdasatyA syAtsatyAmRSA svAdasatyAmRSeti, atraivArthe praznamAhaRAIse keNaTreNaM bhaMte ! ityAdi, sugama, bhagavAnAha-gautama! ArAdhanI satyA, iha vipratipattI satyAM vastupratiSThApa nabuddhyA yA sarvajJamatAnusAreNa bhASyate astyAtmA sadasannityAnityAdhanekadharmakalApAliGgita ityAdi sA yathAvasthizatabarutvabhidhAyinI ArAdhyate mokSamArgo'nayetyArAdhanI, ArAdhinItvAt saseti, virAdhinI mRSeti, virAdhyate muktimArgo'nayeti virAdhinI, vipratipattau satyAM vastupratiSThAzayA sarvajJamataprAtikUlyena yA bhASyate yathA nAstyAtmA ekAntanityo vetyAdi tathA satyA'pi parapIDotpAdikA sA viparItavastyabhidhAnAt parapIDAhetutvAdvA muktivirAdhanAdvirAdhanI virAdhinItvAca mRSeti, yA tu kiJcana nagaraM pattanaM vA'dhikRtya paJcasu dArakeSu jAteSvevamabhidhIyate, yathA'smin atha daza dArakA jAtA iti sA paristhUravyavahAranayamatena ArAdhanavirAdhinI, iyaM hi paJcAnAM dArakANAM yajanma tAvatA'zena saMvAdanasambhavAdArAdhinI, daza na pUryante ityetAvatAzena visaMvAdasambhavAt virA For P OW ~ 499~ Page #501 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [161] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yA: malayavRttI. prata sUtrAMka [161] 11bhASApada // 248 // Reseatseeeee dIpa anukrama [375] dhinI, ArAdhinI cAsau pirAdhinI ca ArAdhanavirAdhinI, karmadhArayatvAt puMvabhAvaH, ArAdhanavirAdhinItvAca satyAmRpA, yA tu naivArAdhanI talakSaNavigamAt nApi virAdhinI viparItavastvabhidhAnAbhAvAt parapIDAhetutvAbhAvA- ca nApyArAdhanavirAdhinI ekadezasaMvAdavisaMvAdAbhAvAt , he sAdho ! pratikramaNaM kuru sthaNDilAni pratyupekSakhetyA|divyavahArapatitA AmantriNyAdibhedabhinnA sA asatyAmRSA nAma caturthI bhASA, se eeNa?Na mityAdyupasaMhAravAkyaM // iha yathAvasthitavastutattvAbhidhAyinI bhASA ArAdhinItvAt satyetyuktaM, tataH saMzayApanastadapanodAya pRcchati aha bhaMte! gAo miyA pamU pakkhI paNNavaNINaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA, haMtA go! jA ya gAo miyA pam pakkhI paNNayaNI NaM esA bhAsA, [paNNavaNI] Na esA bhAsA mosA, aha bhaMte ! jA ya itthIvaU jA ya purisabaU jA yaNapuMsagavaU paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA, haMtA go0! jA ya itthIvaU jA ya pumavaU jA ya napuMsagavaU paNNavaNI NaM esA bhAsA na esA bhAsA mosA, aha bhaMte ! jA ya ithiANamaNI jA ya pumaANavaNI jA ya napuMsagaANamaNI paNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA, haMtA go0jA ya ithiANavaNI jA ya pumaANavaNI jA ya napuMsagaANavaNI paNNavaNI NaM esA bhAsA na esA bhAsA mosA / ahaM bhaMte ! jA ya isthipaNNavaNI jA ya pumapaNNavI jAya napuMsagapaNNavaNI paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA, haMtA go! jA ya itthipaNNavaNI jA ya pumapaNNavaNI jA ya napuMsagapaNNavaNI, paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA, aha bhaMte ! jA jAyIti ithivaU eecenecenesences // 248 // ~500~ Page #502 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [162] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [162] dIpa anukrama [376] jAtIi pumavaU jAtIti NapuMsamavaU paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA, hatA! go.! jAtIti isthivaU jAIti pumavaU jAtIti gapuMsagavaU paNNavaNI NaM esA bhAsA na esA bhAsA mosA / aha bhaMte ! jA jAtIi itthiyANamaNI jAini pumaANavaNI jAtIti gapuMsagANamaNI paNNavaNI NaM esA bhAsA na esA bhAsA mosA, hatA! go.! jAtIti isthiANamaNI jAtIti pumaANavaNI jAtIti NapuMsagANamaNI paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA / aha bhaMte ! jAtIti isthipaNNavaNI jAtIti pumapaNNavaNI jAtIti NApuMsagapaNNavaNI paNNavaNI NaM esA bhAsA na esA bhAsA mosA ?, haMtA ! go0 ! jAtIti itthipaNNavaNI jAIti ghumapaNNavaNI jAIti gapuMsagapaNNavaNI pANavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA (sUtra 162) 'aha bhaMte ! gAo miyA' ityAdi. atha bhadanta! gAvaH pratItAH, mRgA api pratItAH, pazavaH-ajAH, pakSiNo'pi pratItAH, prajJApanI prajJApyate'rtho'nayeti prajJApanI, kiM arthapratipAdanI?,prarUpaNIyetiyAvat , Namiti vAkyAlaGkAre, eSA bhASA satyA naiSA bhASA mRti, iyamatra bhAvanA-gAva iti bhApA gojAti pratipAdayati, jAtau ca triliGgA apyathA abhidheyAH, liGgatrayasyApi jAtI sambhavAt, evaM mRgapazupakSiSvapi bhAvanIyaM, na caite zabdAstriliGgAbhi-18 dhAyinastathApratIterabhAvAt kintu puMliGgagarbhAstataH saMzayaH kimiyaM prajJApanI kiMvA neti', bhagavAnAha-'haMtA goyamA !' hantetyavadhAraNe, gautama ! ityAmantraNe, gAva ityAdikA bhASA prajJApanI, tadarthakathanAya prarUpaNIyA, yathA ~501~ Page #503 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [162] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [162] dIpa anukrama [376] prajJApanA-vasthitArthapratipAdakatayA satyatvAt , tathApi jAtyabhidhAyinIya bhASA, jAtizca triliGgArthasamavAyinI, tato jAsya 11bhASAyAH mala-bhidhAnena triliGgA api yathAsambhavaM vizeSA abhihitA bhavantIti bhavati yathAvasthitArthAbhidhAnAdiyaM prajJApanI ya0vRttI. bhASeti, yadapyuktam-kintu puMliGgagarbhA iti, tatra zabda liGgavyavasthA lakSaNavazAt , lakSaNaM ca 'striipuNnpuNskshotii| paraM' tathA 'grAmyAzizudvikhurasace strI prAya' ityAdi, tato bhavet kacit zabde lakSaNavazAt strItvaM kacit puMstvaM kacitra // 24 // napuMsakatvaM ghA, paramArthataH punaH sarvo'pi jAtizabdastriliGgAnapyarthAn tattaddezakAlaprastAvAdisAmarthyavazAdabhidhatte iti na kazcidoSaH, na ceyaM parapIDAjanikA nApi vipratAraNAdiduSTavivakSAsamutthA tato na mRSeti prajJApanI / 'aha bhiMte ! jA ya itthivaU' ityAdi, atheti prazne bhadanta ! ityAmantraNe, yA ca khIvAk-bIliGgapratipAdikA bhASA khaTTA latetyAdilakSaNA yA puruSavAk ghaTaH paTa ityAdirUpA yA ca napuMsakavAka kuDyaM kANDamityAdilakSaNA prajJApanIya bhASA nepA bhASA mRSeti ?, kimatra saMzayakAraNaM yenetthaM pRcchati ? iti cet , ucyate, iha khavAghaTakukhyAdayaH zabdAH yathAkramaM strIpuMnapuMsakaliGgAbhidhAyinaH, strIpuMnapuMsakAnAM ca lakSaNamidam-"yonirmaMdutvamasthairya, mugdhatA klIyatA stanau / puMskAmiteti liGgAni, sasa strItve prcksste||1||mehnN kharatA dAya, zauNDIya zmazru dhRsstttaa| svIkAmiteti liGgA-1 | ni, sapta puMstve pracakSate // 2 // stanAdizmazrukezAdibhAvAbhAvasamanvitam / napuMsakaM budhAH praahurmohaanlsudiipitm||3||" tathA'nyatrApyuktam-"stanakezavatI strI syAlomazaH puruSaH smRtaH / ubhayorantaraM yaca, tatra bhAve napuMsakam // 1 // " TaharaTaceneraee XT // 249 // sebla ~502~ Page #504 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [162] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [162] dIpa anukrama [376] Hasseasee92828890090 na caivarUpANi khyAdilakSaNAni khaTAdiSUpalabhyante, tathAhi-yokaikAvayavapRthakaraNena samyag nibhAlanaM kriyate / tathApi na teSAM khyAdilakSaNAnAM tatropalambho'sti tataH prajJApanIyaM bhASA na veti jAtasaMzayaH tadapanodAya pRcchati, |atra bhagavAnAha-'haMtA goyame'tyAdi akSaragamanikA prAgvat , bhAvArthastvayaM-neha zabdapravRtticintAyAM yathoktAni syAdilakSaNAni strIliGgAdizabdAbhidheyAni kintvabhidheyadharmA iyamayamidaMzabdavyavasthAhetavaH gurUpadezapAramparyagamyAH strIliGgAdizabdAbhidheyAH, na caite kalpanAmAtra, vastutastattacchabdAbhidheyatayA pariNamanabhAvAt , teSAmabhidheyadharmANAM tattvatastAttvikatvAt , Aha ca zakaTasUnurapi-"ayamiyamidamitizabdavyavasthAheturabhidheyadharma upadezagamyaH khInapuMsakatvAnI"ti, vyavasthApitazcAyamoM vistarakeNa khopajJazabdAnuzAsanavivaraNa iti, tataH zAbdabyavahArApekSayA yathAvasthitArthapratipAdanAt prajJApanIyaM bhASA, duSTavivakSAtaH samutpatterabhAvAt parapIDAhetutvAbhAvAcana mRSeti / 'aha bhNte|' ityAdi, atha bhadanta ! yA ca khyAjJApanI AjJApyate-AjJAsampAdane prayujyate'nayA sA AjJApanI striyA AjJApanI khyAjJApanI, khiyA AdezadAyinItyarthaH, yA ca pumAjJApanI napuMsakAjJApanI, prajJApanI bhASA naiSA bhASA mRSeti ?, atredaM saMzayakAraNaM-kila satyA bhASA prajJApanI bhavati, iyaM ca bhASA AjJAsampAdanakriyAyuktAbhidhAyinI, AjJApyamAnazca khyAdiH tathA kuryAnna vA?, tataH saMzayamApanno vinizcayAya pRcchati, aba bhagavAnAha-haMtA goyamA!' ityAdi, akSaragamanikA sugamA, bhAvArdhastvayaM-AjJApanI bhASA dvidhA-paralokA eyaraTararaeesee ~ 503~ Page #505 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [162] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [162] prajJApanAyA: malayavRttI. padaM // 250 // dIpa anukrama [376] bAdhinI itarA ca, tatra yA khaparAnugrahabuyA zAThyamantareNa AmuSmikaphalasAdhanAya pratipannaihikAlambanaprayojanA1bhASAvivakSitakAryaprasAdhanasAmarthyayuktA vinItasyAdivineyajanaviSayA sA paralokAbAdhinI eva ca sAdhUnA prajJApanI paralokAnAdhanAt, itarA vitaraviSayA, sA ca svaparasaGklezajananAt mRtyaprajJApanI sAdhuvargasya, uktaM ca-"aviNI-1 yamANavato kilissaI bhAsaI musaM taha ya / ghaMTAloha nAuM ko kaDakaraNe pavattejA? // 1 // " kriyA hi dravyaM / vinamayati nAdravyamityabhiprAyaH / 'aha bhaMte ! jA ya itthipaNNavaNI' ityAdi atha bhadanta ! yA ca bhASA strIprajJApanI-strIlakSaNapratipAdikA, 'yonirmaMdutvamasthairya mugdhate'tyAdirUpA, yA ca puMprajJApanI-puruSalakSaNapratipAdikA | mehanaM kharatA dAya' ityAdirUpA yA ca [.6...] napuMsakamajJApanI-napuMsakalakSaNAbhidhAyinI 'stanAdi-15 zmazruke zAdibhAvAbhAvasamanvitamityAdilakSaNA prajJApanIyaM bhASA nepA bhASA mRSeti !, ko'trAbhiprAya iti cet, ucyate, iha strIliGgAdayaH zabdAH zAndavyavahAravalAdanyatrApi pravartante, yathA khaTAghaTakuvyAdayaH khadvAdiSvartheSu, na khalu tatra yathoktAni khyAdilakSaNAni santi yathoktaM prAka, tataH kimiyamavyApakatvAt khyAdilakSaNapratipAdikA bhASA na vaktavyA Ahozcit vaktavyeti saMzayApannaH pRSTavAn, atra bhagavAnAha-'haMtA goyame tyAdi, akSaragama // 25 // nikA supratItA, bhAvArthastvayaM-iha khyAdilakSaNaM dvidhA-zAbdavyavahArAnugataM vedAnugataM ca, tatra yadA zAbdavya 1 avinItamAzApavana vizyati bhASate mRSA tathA ca / ghaNTAlohaM ca jJAtvA kaH kaTakaraNe pravarteta // 1 // ~ 504 ~ Page #506 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [162] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [162] dIpa anukrama [376] vahArAzritaM pratipAdayitumiSyate tadaivaM na vaktavyamavyApakatvAt , yathA cAvyApakatA tathA prAgeva lezato darzitA, vistaratastu khopajJazabdAnuzAsanavivaraNe, tata iyaM tadadhikRtya prajJApanI, yadA tu bedAnugataM pratipAdayitumipyate / tadA yathAvasthitArthAbhidhAnAt prajJApanyeva, na mRSeti / 'aha bhaMte ! jA jAtIti itthivaU' ityAdi, atha bhadanta / / yA jAtiH strIvAk jAtau strIvacanaM satteti, yA jAtau puMvAk puvacanaM bhAva iti, yA ca jAtau napuMsakavAk sAmAnyamiti, prajJApanI epA bhASA naiSA bhASA bhUSeti !, ko'trAbhiprAya iti cet, ucyate, jAtiriha sAmAnyamucyate, sAmAnyasya ca na liGgasamayAbhyAM yogo, vastUnAmeva liGgasaGkhyAbhyAM yogasya tIrthAntarIyairabhyupagamAt , tato yadi prN| jAtAvautsargikamekavacanaM napuMsakaliGgaM copapadyeta na triliGgatA, atha ca triliGgAbhidhAyino'pi zabdAH pravarttante / yathoktamanantaraM tataH saMzayaH-kiM eSA bhASA prajJApanI uta neti ?. atha bhagavAnAha-hatA goyamA ' ityAdi.IN akSarArthaH sugamaH, bhAvArthastvayaM-jAti ma sAmAnyamucyate, sAmAnyaM ca na parikalpitamekamanavayavamakriyaM, tasya pramANabAdhitatvAt , yathA ca pramANabAdhitatvaM tathA tattvArthaTIkAyAM bhAvitamiti tato'vadhArya, kintu samAnaH pariNAmo 'vastuna eva samAnaH pariNAmo yaH sa eva sAmAnya' miti vacanAt, samAnapariNAmazcAnekadharmAtmA, dharmANAM parasparaM dharmiNo'pi ca sahAnyo'nyAnavedhAbhyupagamAt tathA pramANenopalabdheH, tato ghaTate jAterapi triliGgateti || prajJApanyepA bhASA, naipA bhASA mRSeti / 'aha bhaMte !' ityAdi, atha bhadanta ! yA jAtiruyAjJApanI-jAtimadhikRtya ~ 505~ Page #507 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [162] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA mala prata sUtrAMka [162] yavRttI. // 25 // dIpa anukrama [376] [khiyA AjJApanI, yathA amukA jAyaNI kSatriyA vA evaM kuryAditi, evaM jAtimadhikRtya pumAjJApanI napuMsakAjJA-1 panI, prajJApanI eSA bhASA nepA bhASA mRSeti ?, atrApi saMzayakAraNamidaM-AjJApanI hi nAma AjJAsampAdana|kriyAyuktakhyAdyabhidhAyinI, sayAdizcAjJApyamAnastathA kuryAnna veti saMzayaH, kimiyaM prajJApanI kiM vA'nyeti ?, atra nirvacanamAha-'haMtA ! goyamA' ityAdi, akSarArthaH sugamaH, bhAvArthastvayaM-AjJApanI hi nAma paralokAvAdhinI |sA procyate yA svaparAnugrahabuddhyA vivakSitArthasampAdanasAmopetavinItalyAdivineyajanaviSayA, yathA amukaa| brAhmaNI sAdhvI zubha nakSatramadyetyamukamahaM zrutaskandhaM ca paThetyAdi sA prajJApanyeva, doSAbhAvAt , zeSA tu khaparapI-18 | DAjananAnmRSetrAprajJApanIti / 'aha bhNte|' ityAdi, atha bhadanta ! yA jAptikhIprajJApanI jAtimadhikRtya khiyAkhIlakSaNasya pratipAdikA, yathA strIH khabhAvAt tucchA bhavati gauravabahulA calendriyA durvelA ca dhRtyeti, uktaM ca"tucchA gAravabahulA caliMdiyA dubalA ya dhIIe' ityAdi, yA ca jAtimadhikRtya pumprajJApanI-puruSalakSaNasya kharUM|panirUpikA, yathA puruSaH khabhAvAt gambhIrAzayo bhavati mahatyAmapi cApadi na klIyatAM bhajate ityAdi, yA ca jAti-| madhikRtya napuMsakaprajJApanI nAma-napuMsakajAtiprarUpikA, yathA napuMsakaH khabhAvAt klIvo bhavati, pravalamohAnalajvA- |lAkalApajvalitazcetyAdi prajJApanyeSA bhASA naiSA bhASA mRSeti, atrApIdaM saMzayakAraNaM varyate-khalu jAtiguNAH evaMrUpAH paraM kacitkadAcid vyabhicAro'pi razvate, tathAhi-rAmA'pi kAcit gambhIrAzayA bhavati dhRtyA cAtIca // 251 // ~ 506~ Page #508 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [162 ] dIpa anukrama [376] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [11], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education International uddezaka: [ - ], mUlaM [162 ] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH valavatI, puruSo'pi ca kazcittucchaprakRtirUpo labhyate stokAyAmapi cApadi klIvatAM bhajate, napuMsako'pi kazcinmandamohAnalo dRDhasavazva, tataH saMzayaH -- kimeSA prajJApanI kiM vA neti ?, atra bhagavAnAha - 'haMtA ! goyamA !' ityAdi, akSarArthaH sugamaH paraM bhAvArthastvayaM - iha jAtiguNaprarUpaNaM vAhulyamadhikRtya bhavati na samastavyaktyAkSepeNAta evaM jAtiguNAn prarUpayanto vimaladhiyaH prAyaH zabdaM samuccArayanti, prAyeNedaM draSTavyaM yatrApi na prAyaH zabdazravaNaM tatrApi sa draSTavyaH prastAvAt tataH kvacitkadAcid vyabhicAre'pi doSAbhAvAt prajJApanyeSA bhASA na mRSeti // iha bhASA dvidhA dRzyate--ekA samyagupayuktasya dvitIyA tvitarasya, tatra yaH pUrvAparAnusandhAnapATavopetaH zrutajJAnena paryAlocyArthAn bhASate sa samyagupayuktaH, sa caivaM jAnAti - ahametadbhASe iti, yastu karaNApaTiSTatayA vAtAdinoOM pahatacaitanyakatayA vA pUrvAparAnusandhAnavikalo yathAkathaMcit manasA vikalpya vikalpya bhASate sa itaraH, sa | caivamapi na jAnAti yathA ahametat bhASe iti vAlAdayo'pi ca bhASamANA dRzyante, tataH saMzayaH kimete jAnanti yadvayametat bhASAmahe iti kiM vA na jAnantIti pRcchati aha bhaMte ! maMdakumArae vA maMdakumAriyA vA jANati buyamANA ahamese buyAmIti ?, go0 ! no iNaTTe samaTTe, NaSNattha saNNiNo, aha bhaMte ! maMdakumArae vA maMdakumAriyA vA jANai AhAraM AhAremANe ahamese AhAramAhAremitti 1, go0 ! nohaNa samaTTe, gaNNattha sajiNo, aha bhaMte ! maMdakumArae vA maMdakumAriyA vA jANati ayaM me ammApiyaro ?, gI0 ! For Parts Use One ~ 507~ Page #509 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [163] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [163] RSee dIpa anukrama prajJApanA- No iNaDhe samahe, NaNNattha saNiNo, aha bhaMte ! maMdakumArae vA maMdakumAriyA vA jANati ayaM me atirAulo ayaM me 11bhASAyA: mala- airAuletti ?, go0! No tiNaDhe samahe, NaNNasya saNiNo, aha bhaMte ! maMdakumArae vA maMdakumAriyA vA jANati ayaM yavRttI. me bhaTidArae ayaM me bhaTTidAriyati ?, go0! jo iNaDhe samaDhe, NaNattha saNiNo, aha bhaMte ! uddhe goNe khare dhoDae ae elate jANati cuyamANe ahamese buyAmi , go0 No iNaDhe samaDhe, gaNNattha saNiNo, aha bhaMte ! uTTe jAva elate jANati // 25 // AhAraM AhAremANo ahamese AhAremi, go! No iNahe samaDhe jAva NaNNattha saNiNo, aha maMte ! uTTe goNe khare ghoDae ae elae jANati, ayaM me ammApiyaro', go0! go iNahe samaDhe jAva NaNNattha saNiNo, aha bhaMte ! uTTe jAva elae jANati, ayaM me atirAuletti', go0! No iNaDhe samaDhe jAva NaNyAttha saNiNo, aha bhaMte! uTTe jAva elae jANati ayaM me bhaTidArae 21, goyamA! No iNaDhe samaDhe jAva NaNNattha saNiNo (mUtra 163) 'aha bhaMte! maMdakumArae yA' ityAdi, atha bhadanta ! mandakumArakaH-uttAnazayo vAlako mandakumArikA-uttAna-1 ziyA bAlikA bhASamANA-bhASAyogyAn pudgalAnAdAya bhASAtvena pariNamayya visRjatI evaM jAnAti-yathA'hametad ibravImi iti ?, bhagavAnAha-gautama! nAyamarthaH samarthaH-yuktyupapanno, yadyapi manaHparyAptyA paryAptastathApi tasyAyA-TA // 25 // kApi manaHkaraNamapaTu apaddhatvAca manaHkaraNasya kSayopazamo'pi mandaH, zrutajJAnAvaraNasya hi kSayopazamaH prAyo manaH karaNapaTiSTatAmavalambyopajAyate, tathA loke darzanAt , tato na jAnAti mandakumAro mandakumArikA vA bhASamANA sasTaraseeeeeeee [377] ~508~ Page #510 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [163] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [163] dIpa anukrama yathA'hametat pravImIti, kiM sarvo'pi na jAnAtItyata Aha-naNNatva saNNiNo' iti, anyatrazabdo'tra parivarja-18 nArthaH, raSTacAmyatrApi parivarjanAoM yathA-'anyatra droNabhISmAbhyAM, sarve yodhAH parAGmukhA' iti. droNabhISmI varjayitvA ityarthaH, saMjJI-avadhijJAnI jAtisparaH sAmAnyato viziSTamanaHpATavopeto vA tasmAdanyo na jAnAti, saMjJI tu yathoktakharUpo jAnIte / evamAhArAdiviSayANyapi catvAri sUtrANi bhAvanIyAni, navaramatirAule iti dezIpadaM, etat khAmikulamityarthaH, 'bhaTTidArae' iti bharttA-khAmI tasya dAraka:-putro bhartRdArakA, evamudAdiviSayANyapi pazca sUtrANi bhAvayitavyAni, navaramuSTAdayo'pyativAlAvasthAH parigrAkhAH na jaraThA, jaraThAvasthAyAM hi parijJAnasya sambhayAt // sampratyekavacanAdibhASAviSayasaMzayApanodArtha pRcchati aha bhaMte ! maNusse mahise Ase hatthI sIhe vagdhe vige dIvie acche taracche parassare siyAle virAle suNae kolasuNae koItie sasae cittae cillalae je yAvanne tahappagArA savAsA egavaU, haMtA go0! maNusse jAva cillalae je yAvanne ta0 savA sA egavaU / aha bhaMte! maNussA jAva cillalagA je yAva0 tahappagArA savvA sA bahuvaU, haMtA go0 maNussA jAya cillalagA savA sA bhuvuu| aha bhaMte ! maNussI mahisI balavA hatthiNiyA sIhI bagdhI vigI dIviyA acchI taracchI parassarA rAsabhI siyAlI birAlI suNiyA kolasuNiyA kokaMtiyA sasiyA cittiyA cillaliyA je yAvanne taha sabA sA itvivaU?, iMtA go0 maNussI jAva cillAligA je yAvanne tahappagArA sabA sA itthivaU / aha bhaMte ! maNusse jAva cillalaye je 22012 [377] 0 38 ~509~ Page #511 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [164] dIpa anukrama [378] prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 253 // padaM [11], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internation "prajJApanA" mUlaM [ 164 ] uddezaka: [ - ], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH - upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) dAraM [-], yA tappagArA vA aa nava?, haMtA goo! masse mahise jAba cilalae je yAtra meM tahappArA sA sA punavaU / aha se kaMsaM sopaM parimaMDala selaM dhUmaM jAlaM bAlaM tAraM rUpamaM duddhaM dahiMgaNItaM asaNaM savarNa bhavaNaM mANaM chataM ma bhiMgAraM aMgaNaM giraMgaNa AmaraNaM syaNaM je yAvane tahappagArA sarva taM puMsagavaU, haMsa go0 ! kaMsaM jAna rayaNaM je yAne tahapaNArA taM sakaM NapuMsamavaU / aha bhaMte! puDhavI itthivaU Autti pumacaU ghaNNitti napuMsagacaU panavaNI NaM esA bhAsA esA bhAsA mosA ?, haMtA go0 ! puDhavitti isthivaU Auti pumakU dhaNNitti napuMsagavaU paNNavaNI NaM esA bhAsA yaha esA bhAsA mosA / aha bhaMte ! puDhaSIti itthiANamaNI Auti pumaANamaNI ghaNNeti napuMsagANamaNI paNNavaNINaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA ?, haMtA go0 ! puDhavitti itthiANamaNI Autti pumaANamaNI ghaNNeti napuMsagANamaNI paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosaa| aha bhaMte! puDhavIti itthipaNNavaNI Auci pumapaoraNI dhaNeti NapuMsagapaNNavaNI ArAhaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA 1, haMtA ! go0 ! puDhavIti irithapaNNavaNI Auti pumapaNNavaNI dhaNNeti napuMsagapaNNavaNI ArAhaNI NaM esA bhAsA, na esA bhAsA mosA / [ graM0 4000 ] icevaM bhaMte itthavayaNaM vA pumavayaNaM vA napuMsagavayaNaM vA vayamANe paNNavaNI vaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA ?, haMtA go0 ! itthivayaNaM vA pumavayaNaM vA NapuMsagavayaNaM vA vayamANe paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA bhAsA mosA / / (sUtraM 164 ) atha bhadanta ! manuSyo mahiSo'vo hastI siMho vyAtro vRka ete pratItAH, dvIpI-- citrakavizeSaH RkSaH For Park Use Only ~ 510~ 11 bhASApadaM // 253 // Page #512 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [164] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [164] dIpa anukrama [378] NGSTONARSaaa acchabhallaH tarakSo-vyAghrajAtivizeSaH parassaro-gaNDaH zRgAlo-gomAyuH biDAlo-mArjAraH zunako-mRgadaMzaH kolazunako-mRgayAkuzalaH vA zazaka:-pratItaH kokaMtiyA-luDI citrakA-pratItaH cillalakA| AraNyaH pazuvizeSaH, 'je yAvanne tahappagArA' iti ye'pi cAnye tathAprakArA ekavacanAntA ityarthaH, sarvA sA ekavAk-ekatvapratipAdikA vANI, ayamatra praznaheturabhiprAyaH-iha vastu dharmAdharmimasamudAyAtmakaM dharmAzca prativa-18 stvanantAH manuSya ityAMdyuktau ca sakalaM vastu dharmadharmisamudAyAtmakaM paripUrNa pratIyate, tathA vyavahAradarzanAt , ekasmiMzcArthe ekavacanaM bahuSu bahuvacanaM, atra bahavo dhammA abhidheyAH tataH kathamekavacanaM ?, atha ca dRzyate loke ekavacanenApi vyavahAra iti pRcchati-sarvA sA ekatvapratipAdikA vAg bhavati ?, kAkA cedaM paThyate tataH prazcArthatvAvagatiH, bhagavAnAha-haMtA goyamA !' ityAdi, akSarArthaH sugamaH, bhAvArthastvayaM-zabdapravRttiriha vivakSAdhInA, vivakSA ca tattatprayojanavazAt vaktuH kvacit kadAcit kathaJcit bhavatItyaniyatA, tathAhi-sa evaikaH puruSo |yadA'yaM me janaka iti putreNa vivakSyate tadA janaka ityabhidhIyate, sa eva yadA tenaiva mAmadhyApayatIti vivakSyate tadA tUpAdhyAya iti, tatra yadA upasarjanIbhUtadharmA dharmI prAdhAnyena vivakSyate tadA dhammiNa ekatyAt ekavacana, dharmAzca dhamiNyantargatA iti paripUrNavastupratItiryathA tvamiti, yadA tUpasarjanIbhUtadharmiNo dharmAH pANDityaparopakAritvamahAdAnadAtRtvAdayaH prAdhAnmena vivakSyante tadA dharmANAM bahutvAdekasminnapi bahuvacanaM yathA yUvamiti, tata 200428292920299292020129293 ~511~ Page #513 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [164] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [164] dIpa anukrama [378] prajJApanA nAihApi manuSya ityAdAbupasarjanIkRtadhau dhau prAdhAnyena vivakSita iti bhavati sarvApyevaMjAtIyA ekatvapratipA-11bhASAyAH mala- dikA vAk / 'aha bhaMte ! maNussA' ityAdi, akSaragamanikA prAgvat, atrApIdaM saMzayakAraNaM-manuSyAdayaH zabdAparda yavRttI. jAtivAcakAH, jAtizca sAmAnya sAmAnyaM caika 'eka nisaM niravayavamakriyaM sarvagaM ca sAmAnya mitivacanAt, tataH kathamatra bahuvacanaM 1, atha ca dRzyate bahuvacanenApi vyavahAra iti pRcchati-sarvA sA bahutvapratipAdikA vAka // 254|| bhavati ?, kAkA pAThAt praznArthatvAvagatiH, atra bhagavAnAha-'haMtA goyamA !' ityAdi, akSarArthaH sugamaH, bhAvArthastvayaM-yadyapi nAmaite jAtivAcakAH zabdAH tathApi jAtirabhidhIyate samAnapariNAmaH, samAnapariNAmazcAsamAna-IN pariNAmAvinAbhAvI, anyathaikatvApattitaH samAnatyAyogAt, tato yadA samAnapariNAmo'samAnapariNAmasaMlulitaH prAdhAnyena vivakSyate tadA'samAnapariNAmasya prativyakti bhinnatvAt tadabhidhAne bahuvacanaM, yathA ghaTA iti, yadA tu sa eva ekaH samAnapariNAmaH prAdhAnyena vivakSyate itarastvasamAnapariNAma upasarjanIbhUtastadA sarvatrApi samAnapa-18 riNAmastha ekatvAt tadabhidhAne ekavacanaM, yadvA sarvo'pi ghaTaH pRthuvRnodarAdyAkAra iti, atrApi manuSyA ityAdau / samAnapariNAmo'samAnapariNAmasaMlulitaH prAdhAnyena vivakSita iti, tasthAnekatvabhAvAt bahuvacanaM / 'aha bhaMte ITBIR54 // maNussI'tyAdi, atredaM saMzayakAraNaM-iha sarva vastu triliGgaM, tathAhi-mRdrUpo'yamiti puMlliGgatA mRtpariNatiriyaM / ghaTAkArA pariNatiriyamiti strIliGgatA, idaM vastviti napuMsakaliGgatA, tatraivaM zabalarUpe vastuni vyavasthite kathame ~512~ Page #514 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [164] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [164] dIpa anukrama [378] kalikamAtrAbhidhAyI zabdastadabhidhAyI bhavati, na khalu narasiMhe siMhazabdo narazabdo vA kevalastadabhidhAyI bhavati. atha ca dRzyate tadabhidhAyitayA'pi loke vyavahArastataH pRcchati 'savA sA itthivaU' iti, sarvA sA evNprkaaraa| | strIvAka-strIliGgaviziSTArthapratipAdikA vAk bhavati ?, kAkA pAThAt praznArthatvAvagatiH, bhagavAnAha-'haMtA ! goyame'I tyAdi, akSarArthaH sugamaH, bhAvArthastvayaM yadyapi nAma zabalarUpaM vastu tathA'pyepa zAbdo nyAyaH-yena dharmeNa| / viziSTaH pratipAdayitumiSyate sa taM pradhAnIkRtya tena viziSTaM nyagbhUtazeSadharmANaM dharmiNaM pratipAdayati, yathA puruSatve zAstrajJatve dAtRtve bhoktRtve janakatve'dhyApayitRtve ca yugapad vyavasthite'pi putraH samAgacchantamavalokya pitA Aga-11 cchatIti brUte, ziSyastu upAdhyAya iti, evamihApi yadyapi mAnuSIprabhRtikaM sarva triliGgAtmakaM tathApi yonidRdutvamasthairyAdilakSaNaM strItyamatra pratipAdayitamiSTamiti tataH pradhAnIkRtya tena viziSTaM nyagbhatazeSadhANaM dhamiNa prati-1|| pAdayatIti bhavati savoM sA khIvAka, evaM puMvAganapuMsakavAcAvapi bhAvanIye / 'aha bhaMte ! puDhavI' ityAdi sugama, navaraM 'AU' iti puMliGgatA prAkRtalakSaNavazAt, saMskRte tu khItvameva, 'aha bhaMte ! puDhavIti itthIANavaNI' ityAdi, atha bhadanta ! pRthivIM kuru pRthvImAnayetyevaM khiyAM-khIliGge pRthicyA AjJApanI evamAU iti pumAjJA|panI dhAnyamiti napuMsakAjJApanI prajJApanyeSA bhASA naiSA bhASA mRSeti !, bhagavAnAha-'haMtA go! ityAdi| sugama, 'aha bhaMte' ityAdi, atha bhadanta ! pRthivI iti svIprajJApanI-khItvakharUpasya prarUpaNI evaM AU iti puMga-1 9009092eoroene ~513~ Page #515 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ---------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [164] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 11bhASA prata sUtrAMka [164] dIpa anukrama [378] majJApanA- jJApanI dhAnyamiti napuMsakaprajJApanI ArAdhanI-muktimArgApratipandhinI eSA bhASA naiSA bhASA sRSeti ?, kimukta yAH mala- bhavati?-naivaM vadato mithyAbhApitvaprasaGgaH, bhagavAnAha-ArAdhanI eSA bhASA, nepA bhASA mRSeti, zAnyavaya.vRttI. hArApekSayA yathAvasthitavastutattvaprarUpaNAt , iha kiyat pratipadaM praSTuM zakyate tato'tidezena pRcchati-'ivevaM bhate / ityAdi, itiH-upadarzane evaMzabdaH prakAre ucadarzitena prakAreNAnyadapi strIvacanaM puMvacanaM napuMsakavacanaM kA vadati // 255 // sAdhustadA tasminnevaM vadati yA bhASA sA prajJApanI bhASA naiSA bhASA mRSeti , gagavAnAha-prajJApanI epA bhASA, zAbdavyavahArAnusaraNato doSAbhAvAt , anvayAsthite hi vastunvanyathA bhASaNaM doSaH, badA tu yastu sthAvasthita tat tathA bhASate, tadA ko doSa iti ? // tadekaM bhASApratipAdanaviSayA ye kecana sandehAste sarve'pyapanItAH, samprati sAmAnyato bhASAyAH kAraNAdi picchikurAhabhAsA gaM bhaMte ! kimAdIyA kiMpavahA kiMsaMThiyA ki pajjavasiyA, go. bhAsA NaM jIvAdIyA sarIrappabhakA vajasaMThiyA logaMtapaJjavasiyA paNNatA,-'bhAsA kao ya pabhavati, katihi va samaehi bhAsatI bhAsaM / bhAsA katippagArA kati vA mAsA aNumayA u||1|| sarIraNamavA bhAsA dohi ya samaehi bhAsatI bhAsaM / bhAsA cauppagArA doNi ya bhAsA aNumatA u||2|| kativihAnaM maMte ! bhAsA paNatA, mo0! duvihA bhAsA paM00-jattiyA ya apajatiyA ya, pajattiyA ke bhaMte ! bhAsA kativihA paM01, mo! duvihA ,tara-sacA motA ya, savA mate ! bhAsA pajattiyA CeRERece // 25 // ~ 514 ~ Page #516 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: S prata sUtrAMka [165] gAthA: kativihA paM0, go0! dasapihA, paM0,0-jaNavaksacA 1 sammayasamA 2 ThavaNasacA 3 nAmasaccA 4 rUvasacA 5 paDuccasaccA 6 vabahArasacA 7 bhAvasAcA jomasacA 9 ovammasacA 10, janakya 1 saMmata 2 ThakyA 3nAme 4 saye 5paapsoy| vavahAra 7 bhAva 8 joge 9 dasame ocammasacce va 10||1||mosaannN bhaMte bhAsA pajattiyA katiSihA paM01, go! dasavihA paM0,0-kohaNissiyA 1mApanissiyA 2 mAyAnissiyA 3 lodanissiyA 4 pejjaNissiyA 5 dosanissiyA 6hAsaNissiyA 7 bhayaNissiyA 8 akkhAiyANissiyA 9 uvaghAiyaNissiyA 10-'kohe mANe mAyA lobhe pijje taheva dose ya / hAsa bhae akkhAiya uvaghAiyaNissiyA dasamA // 1 // apaJjattiyA Ne bhaMte ! kaivihA bhAsA paM01, mo0! duvihA paM0, taM0-saccAmosA asacAmosA ya, saccAmosA NaM bhaMte ! bhAsA apajatiyA kativihA paM01, go0 dasavihA paM0 20, uppaNNamissiyA 1 vigatamissiyA 2 uppaNNa vigatamissiyA 3 jIvamissiyA 4 ajIvamissiyA 5 jIvAjIvamissiyA 6 arNatamissiyA 7 paricamissiyA 8 addhAmissiyA 9 addhadvAmissiyA 10 / asaJcAmosA NaM bhaMte ! bhAsA apajattiyA kaivihA paM0, go0 ! duvAlasavihA, paM0, ta0-AmaMtaNi 1 ANamaNI 2 jAyaNi 3 taha pucchaNI ya4 paNNavaNI 5 / paJcakkhANI 6 bhAsA bhAsA icchANulomA, 7 ya // 1 // aNabhiggahiyA bhAsA 8 bhAsA ya abhiggahIma boddhavA 9 / saMsayakaraNI bhAsA 10 bogaDa 11 ayogaDA ceva 12 // 2 // (sUtra 165) 'bhAsA NaM bhaMte ! kimAiyA' ityAdi, bhASA avabodhavIjabhUtA, Namiti vAkyAlaGkAre, kimAdikA-upAdA dIpa anukrama [379-388] oces bhASAyA: dazavidha-bhedA: ~ 515~ Page #517 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [165]] 11bhASA gAthA: prajJApanA nakAraNacyatirekeNa kimAdiH-maulaM kAraNaM yasyAH sA kimAdikA, tathA kiMprabhavA-kasmAt prabhava-utpAdo yA mala yasyAH sA kiMprabhavA, satyapi maule kAraNe punaH kasmAt kAraNAntarAdutpadyate iti bhAvaH, tathA kiMsaMsthitetima. vRttI. kenAkAreNa saMsthitA kiMsaMsthitA, kaspeva saMsthAnamasyA iti bhAvaH, tathA kiMparyavasitA iti-kasmin sthAne paryavasitA-niSThAM gatA kiMparyavasitA ?, bhagavAnAha-gautama ! 'jIvAdikA' jIva AdiH-maulaM kAraNaM yasyAH sA // 25 // jIvAdikA jIvagatatayAvidhaprayatnamantareNAvabodhavIjabhUtabhASAyA asambhavAt , Aha ca bhagavAn bhadrabAhukhAmI|"tivihami sarIraMmi jIvapaesA havaMti jIvassa / jehi u geNhai gahaNaM to bhAsada bhAsao bhAsaM // 1 // " "kiMpa-I bhavA' ityasya nirvacanamAha-zarIraprabhavA' audArikavaikriyAhArakAnyatamazarIrasAmarthyAdeva bhASAdravyavinirgateH, tathA IS siMsthitA ityasya nirvacanaM 'vajasaMsthitA' bajrasyeva saMsthAnaM yasyAH sA vajrasaMsthitA, bhASAdravyANi hi tathAvidhapra yatnanisRSTAni santi sakalamapi lokamabhivyAmavanti, lokazca vajrAkArasaMsthita iti sApi bajrasaMsthitA, 'kiMpayeva-1 |site'tyatra nirvacanaM lokAntaparyavasitA, parato bhASAdravyANAM gatyupaSTambhakadharmAstikAyAbhAvato gamanAsambhavAt, prajJaptA mayA zeSeva tiirthkRdbhiH|| punarapi praznamAha-'bhAsA kato ya pabhavA' ityAdi, bhASA kuto-yogAt prabhava 1 trividhe zarIre (audArikavaikriyAhArakeSu ) jIvapradezAH bhavanti jIvasya ( saMbaddhA iti jJApanAya) yaistu gRhNAti grahaNaM (bhASAdravyaM ) tato bhASate bhASakaH (prAhaka eva ) bhASA ( bhASaNasamaya evaM bhASAtvajJApanAya ) // 1 // 702090805 dIpa anukrama [379-388] 256 // ~516~ Page #518 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [165] gAthA: ti-utpadyate kAyayogAdvAgyogAdvA?, tathA katibhiH samayairbhASA bhASate ?, kimuktaM bhavati ?-katibhiH samayairnisRjyamAnadravyasaMhatyAtmikA bhASA bhavati, tathA bhASA katiprakArA-katiprabhedA ? kati vA bhASAH sAdhUnAM vaktumanumatA-anujJAtA ? / atra nirvacana-'sarIrappabhavA' ityAdi, atra zarIragrahaNena zarIrayogaH parigRkhate, zarIramAtra-M prabhavatvasya prAgeva nirNItatvAt, zarIraprabhavA iti ko'rthaH -kAyayogaprabhavA, tathAhi-kAyayogena bhASAyogyAn pudgalAn gRhItvA bhASAtvena pariNamayya vAgyogena nisRjati, tataH kAyayogavalAdbhASA utpadyate iti kAyayogaprabhavetyuktaM, Aha ca bhagavAn bhadrabAhukhAmI-"giNhai ya kAieNaM nisarai taha bAipaNa jogaNa'miti, 'kaihi va samaehiM bhAsaI bhAsa'mityasya nirvacanaM dvAbhyAM samayAbhyAM bhASate bhASAM, tathAhi-ekena samayena bhASAyogyAn| | pudgalAn gRhNAti dvitIya samaye bhASAtvena pariNamayya visRjatIti, bhAsA kaippagArA' ityasya nirvacanaM bhASA 18 | satyAdibhedAccatuHprakArA te ca satyAdayo bhedAH prAgeva bhAvitA iti, 'kai vA bhAsA aNumayA ya' ityasya nirvacanaM satyAdI dve bhASe sAdhUnAM vaktumanumate, tadyathA-satyA asatyAmRpA ca, arthAt ye mRSAsatyAmRSe te nAnujJAte, tayorayadhAvasthitArthapratipAdanaparatayA muktipratipandhitvAt, punaH praznayati-'kaivihA NamityAdi, 'pajattiyA apajja-18 ttiyA' iti payoptA nAma yA pratiniyatarUpatayA avadhArayituM zakyate sA paryAsA, sA ca satyA mRSA vA draSTavyA, ubhayorapi pratiniyatarUpatayA'vadhArayituM zakyatvAt , yA tu mizratayA ubhayapratiSedhAtmakatayA vA na pratiniyata dIpa anukrama [379-388] ~ 517~ Page #519 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [165]] prajJApanAyA:mala 11bhASA ya0vRttI. // 257 // gAthA: rUpatayA'vadhArayituM zakyate sA aparyAptA, sA ca satyAmRSA asatyAmRSA vA draSTavyA, ubhayorapi pratiniyatena rUpe- (NAvadhArayitumazakyatvAt / 'pajjattiyA NaM bhaMte ! ityAdi bhAvitaM, navaraM satyA mRSA cetyuktamataH satyAbhedAvagamAya praznamAha-saccA NaM bhaMte ! bhAsA pajattiyA kaivihA paNNattA' iti pAThasiddhaM, bhagavAnAha-'goyamA !' ityAdi 'jaNavayasaJcA' iti taM taM janapadamadhikRtyeSTArthapratipattijanakatayA vyavahArahetutvAt satsA janapadasalyA yathA koka-1 NAdiSu payaH picamityAdi 1, sammatasatyA yA sakalalokasAmmatyena satyatayA prasiddhA kumudakuvalayotpalatAmarasAnAM samAne'pi pasaMbhavatve gopAlajanA aravindameva paGkajaM manyante na zepamityaravinde pakUjamiti sammatasatyA 2 sthApa-| nAsatyA yA tathAvidhamakAdivinyAsaM mudrAvinyAsaM copalabhya prayujyate yathA ekakaM purato bindudayasahitamupalabhya zatamidamiti, binduprayasahitaM sahasramidamiti, tathA tathAvidhaM mudAvinyAsamupalabhya mRttikAdiSu mApo'yaM kArpopa-1 No'yamiti, tathA nAmataH satyA nAmasatyA yadhA kulamavarddhayannapi kulabarddhana iti, tathA rUpataH satyA rUpasatyA, yathA dambhato gRhItaprajitarUpaH pratrajito'yamiti, tathA pratIya-Azritya vastvantaraM satyA pratItyasatyA yathA anA mikAyA kaniSThAmadhikRlpa dIrghatvaM madhyamAmadhikRtya ikhatvaM, na ca vAcyaM kathamekasyAM hakhatvaM dIrghatvaM ca tAttvikaM !, parasparavirodhAditi, bhinnanimittatvena parasparavirodhAsambhavAt , tathAhi-tAmeva yadi kaniSThAM madhyamA vA ekAmaGgulimaGgIkRtya ikhatvaM dIrghatvaM ca pratipAdyeta tato virodhaH sambhavet , ekanimittaparasparaviruddhakAryadvayAsambhavAt , dIpa anukrama [379-388] Eccidence // 257 ~518~ Page #520 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [165] gAthA: zAyadA tvekAmadhikRtya isvatvamaparAmadhikRtya dIrghatvaM tadA sattvAsattvayoriva bhinnanimittatvAnna parasparaM virodhaH, atha | yadi tAttvike ikhatvadIrghatve tata Rjutvavakratve iva kasmAtte paranirapekSe na pratibhAsate ?, tasmAt paropAdhikatvAt / kAlpanike ime iti, tadayuktaM, dvividhA hi vastuno dharmAH-sahakArivyayarUpA itare ca, tatra ye sahakArivyaGgyarUpAste sahakArisamparkavazAt pratItipathamAyAnti, yathA pRthivyAM jalasamparkato gandhaH, itare svevamevApi yathA karpUrAdigandhaH, ikhatvadIrghatve api ca sahakAriyaGgyarUpe, tataste taM sahakAriNamAsAyAbhivyaktimAyAta ityadoSaH, tathA vyavahAro-lokavivakSA, vyavahArataH satyA vyavahArasatyA, yathA giridayate galati bhAjana anudarA kanyA alomikA eDakA, lokA hi girigatatRNadAhe tRNAdinA saha girerabhedaM vivakSitvA girirdayate iti bruvanti, bhAjanAdudake zravati udakabhAjanayorabhedaM vivakSitvA galati bhAjanamiti, saMbhogavIjaprabhavodarAbhAve anudarA iti, lavanayogyalomAbhAve alomiketi, tato lokavyavahAramapekSya sAdhorapi tayAtruvato bhASA byavahArasatyA bhavati, tathA bhAvo varNAdirbhAvataH satyA bhAvasatyA, kimuktaM bhavati ?-yo bhASo varNAdivasminnutkaTo bhavati tena yA satyA bhASA (sA)bhAvasatyA, yathA satsapi paJcavarNasambhaye balAkA zukleti, tathA yogaH-sambandhaH tasmAt satyA yogasalA, tatra chatrayogAt vivakSitazabdaprayogakAle chatrAbhAve'pi chatrayogasya sambhavAt chatrI evaM daNDayogAt daNDI, aupamyasatyA yathA samudravattaDAgaH, azreyA pineyajanAnugrahAya saGgaNigAthAmAha-'jaNamayasammavaThavaNA' ityAdi bhAvitA dIpa anukrama [379-388] ~ 519~ Page #521 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [165]] prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 258 // gAthA: mRSAbhASA dazavidhA, tadyathA-'kohanissiyA' ityAdi, krodhAniHsRtA krodhAdvinirgatA ityarthaH, evaM sarvatrApi 11bhASAbhAvanIyaM, tatra krodhAbhibhUto visaMvAdanabuddhyA parapratyAyanAya yatsatyamasatsaM vA bhASate tatsarva mRSA, tasya hi Azayo'tIva duSTastato yadapi ghuNAkSaranyAyena satyamApatati zAThyabuddhyA vopetya satvaM bhASate tadA'pyAzayadoSaduSTamiti mRti 1, mAnaniHsRtA yat pUrvamananubhUtamapyaizcaryamAtmotkarSakhyApanAyAnubhUtamasmAbhistadAnImaizcaryamityAdi vadataH / 2 mAyAniHsRtA yat paravaJcanAdhabhiprAyeNa satyamasatyaM vA bhASate lobhaniHsRtA yallobhAbhibhUtaH kuTatulAdi kRtvA / | yathoktapramANamidaM tulAdIti vadataH 4 premaniHsRtA yadatipremavazAhAso'haM tavetyAdi vadataH 5 dveSaniHsRtA yatpratini-11 | viSTaH tIrthakarAdInAmapyavarNa bhApate 6 hAsyaniHsRtA yatkelivazato'nRtabhASaNaM 7 bhayaniHsRtA taskarAdibhayenAsa maJjasabhASaNaM 8 AkhyAyikAniHsRtA yatkathAkhasambhAvyAbhidhAnaM 9 upaghAtaniHsRtA caurastvamityAdyabhyAkhyAnaM |10, atrApi saGgrahaNigAthAmAha-kohe mANe' ityAdi, bhAvitArthA / satyAmRSA dazavidhA, tadyathA-'uppaNNami-1 ssiyA' ityAdi, utpannA mizritA anutpannaiH saha saGkhyApUraNArtha yatra sA utpannamizritA, evamanyatrApi yathAyoga bhAvanIya, tatrotpannamizritA yathA kasmiMzcit grAme nagare vA UneSvadhikeSu vA dArakeSu jAteSu daza dArakA asminnadya jAtA ityAdi 1, evameva maraNakathane vigatamizritA 2, tathA janmato maraNasya ca kRtaparimANasyAbhidhAne visaMvAdena cotpannavigatamizritA 3, tathA prabhUtAnAM jIvatAM stokAnAM ca mRtAnAM zaGkhazaGkhanakAdInAmekatra rAzau dRSTe yadA dIpa anukrama [379-388] 258H For P OW ~520~ Page #522 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [165] + gAthA: dIpa anukrama [379 -388] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezakaH [-], dAraM [-], padaM [11], mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH kazcidevaM vadati - aho mahAn jIvarAzirayamiti tadA sA jIvamizritA, satyAmRSAtvaM cAsyA jIvatsu satyatvAt mRteSu mRSAtvAt 4, tathA yadA prabhUteSu mRteSu stokeSu jIvatsu ekatra rAzIkRteSu zaGkhAdiSvevaM vadati - aho mahAnayaM mRto jIvarAziriti tadA sA ajIvamizritA, asyA api satyAmRSAtvaM mRteSu satyatvAt jIvatsu mRSAtvAt 5, tathA tasminneva rAzau etAvanto'tra jIvanta etAvanto'tra mRtA iti niyamenAvadhArayato visaMvAde jIvAjIvamizritA 6, tathA mUlakAdikamanantakAyaM tasyaiva satkaiH paripANDupatrairanyena vA kenacitpratyeka vanaspatinA mizramavalokya sarvo'pyepo'nantakAyika iti vadato'nantamizritA 7 tathA pratyeka vanaspatisaGghAtamanantakAyikena saha rAzIkRtamavalokya pratyeka vanaspatirayaM sarvo'pIti vadataH pratyekamizritA 8, tathA addhA -- kAlaH, sa ceha prastAvAt divaso rAtrirvA parigRhyate, sa mizrito yayA sA'ddhAmizritA, yathA kazcit kaJcana tvarayan divase varttamAna eva vadati - uttiSTha rAtriryAteti, rAtrau vA varttamAnAyAmuttiSThodgataH sUrya iti 9, tathA divasasya rAtrervA ekadezo'ddhAddhA sA mizritA yayA sA addhAddhAmizritA, yathA prathamapauruSyAmeva varttamAnAyAM kazcit kaJcana tvarayan evaM vadati - cala madhyAhIbhUtaM iti / asatyAmRSA dvAdazavidhA, tadyathA - 'AmaMtaNi' iti tatra AmantraNI he devadatta ityAdi, eSA hi prAguktasatyAdibhApAtrayalakSaNavikalatvAnna satyA nApi mRSA nApi satyAmRSA kevalaM vyavahAramAtrapravRttiheturityasatyAmRSA 1 evaM sarvatra bhAvanA kAryA, AjJApanI kArye parasya pravarttanaM, yathedaM kurviti 2 yAcanI kasyApi vastuvizeSasya dehIti mArgaNaM 3 Eucation International For Park Use Only ~ 521~ yor Page #523 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------ dAraM [-], ------------- mUlaM [165] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [165] prajJApanAyA: malayavRttI. Relocceroe // 25 // gAthA: pRcchanI avijJAtasya sandigdhasya kasyacidarthasya parijJAnAya tadvidaH pArthe codanA 4 prajJApanI vinItavinayasya vine-1 11bhASAvajanasyopadezadAnaM yathA prANivadhAnnivRttA bhavanti bhavAntare prANino dIrghAyuSa ityAdi, uktaM ca-"pANivahAu niyattA havaMti dIhAuyA arogA ya / emAI paNNatA paNNavaNI vIyarAgehi // 1 // "5 yAcamAnasya pratiSedhavacanaM pratyAkhyAnI 6icchAnulomA nAma yathA kazcitkizcitkAryamArabhamANaH kaJcana pRcchati, sa prAha-karotu bhavAn mamApyetadabhipretamiti 7 anabhigrahA yatra na pratiniyatArthAvadhAraNaM, yathA bahukAryeSvavasthiteSu kazcit kaJcana pRcchati-kimidAnI karomi ?, sa pAha-yatpratibhAsate tatkurviti 8 abhigRhItA pratiniyatArthAvadhAraNaM, yathA idamidAnIM kartavyamidaM neti 9 saMzayakaraNI yA vAk anekArthAbhidhAyitayA parasya saMzayamutpAdayati, yathA saindhavamAnIyatAmityatra saindhavazabdo lavaNavakhapuruSavAjiSu 1. vyAkRtA yA prakaTArthI 11 avyAkRtA atigambhIrazabdAthoM avyaktA-12 kSaraprayuktA vA avibhAvitArthatvAt 12 / zeSaM sugarma, yAvat 'kai NaM bhaMte ! bhAsajjAyA' ityaadi| jIvA NaM maMte ! kiM bhAsagA abhAsagA, mo0! jIvA bhAsagAvi abhAsagAvi, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM bucatijIvA bhAsagAvi abhAsagAvi, go0! jIvA duvihA paM0,0-saMsArasamAvaSNagA ya asaMsArasamAvaNNagA ya, tatva 259 // NaM je te asaMsArasamAvaNNagA te NaM siddhA siddhANaM athAsagA, tatva NaM je te saMsArasamAvaNNamA te duvihA paM0, taM-- 1 prANivadhAnivRttA bhavanti dIrghAyuSo'rogAzca / evamAdyA prajJAptA prajJApanI dhItarAgaiH // 1 // dIpa anukrama [379-388] 8956 SARERatininemarana bhAsAka-abhASaka sambandhI prarupaNA ~522 ~ Page #524 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [166-167] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [166 esersercene -167] e dIpa anukrama [389-390] selesIpaDivaNNagA ya aselesIpaDivaNNagA ya, tattha NaM je te selesipaDivaNNagA te NaM abhAsagA, tattha paMje te aselesipaDivaNNagA te duvihA paM0 ta0-egidiyA ya aNegiMdiyA ya, tattha NaM je te egidiyA te NaM abhAsagA, tattha NaM je te aNegeMdiyA te duvihA paM0, 0-pajjanagA ya apajjattamA ya, sastha NaM je te apajjattagA te gaM abhAsagA, tattha NaM je te pajjatagA te NaM bhAsagA, se eeNaTeNaM goyamA! evaM cucati-jIvA bhAsagAvi abhAsagAvi / neraiyA NaM bhaMte ! kiM bhAsagA abhAsagA, go! neraiyA bhAsagAvi abhAsagAvi, se keNaTeNaM maMte ! evaM cucati-neraiyA bhAsagAvi abhAsagAvi ?, go.! neraiyA duvihA, paM0, taM0--pajjanagA ya apajjattagA ya, tattha NaM je te apajattagA te NaM abhAsagA, tattha NaM je te pajattagA te NaM bhAsagA, se eeNadveNaM go! evaM vuccati-neraiyA bhAsagAvi abhAsagAvi, evaM egidiyavajANaM niraMtara bhANiyA / / (mUtra 166) // kati NaM bhaMte ! bhAsajjAyA paNNatA, go! cattAri bhAsajjAyA paM0, taM0-saccamegaM bhAsajAya vitiya mosaM tatiyaM saccAmosaM cautthaM asacAmosaM, jIvA NaM bhaMte! kiM sacaM bhAsaM bhAsaMti mosaM bhAsaM bhAsaMti sacAmosaM bhAsaM bhAsaMti asaccAmosaM bhAsaM bhAsaMti, go0! jIvA saJcapi bhAsaM bhAsaMti mosaMpi bhAsaM bhAsaMti saccAmosaMpi bhAsaM bhAsaMti asaJcAmosaMpi bhAsaM bhAsaMti, neraiyA NaM bhaMte ! ki sacaM bhAsaM bhAsaMti jAva asaJcAmosaM bhAsaM bhAsaMti', go0! neraiyA NaM sacaMpi bhAsaM bhAsaMti jAva asacAmosaMpi bhAsaM bhAsaMti, evaM asurakumArA jAva thaNiyakumArA, beIdiyateiMdiyacauridiyA ya no saccaM no mosaM no saccAmosaM bhAsaM bhAsaMti asaccAmosaM bhAsaM bhAsaMti, paMcidiyatirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! kiM saca bhAsaM bhAsaMti jAba kiM asaccAmosaM bhAsaM bhAsaMti?, go. paMciMdiyatirikta everse ~523~ Page #525 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM -, ------------ mUlaM [166-167] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [166-167]] prApanAyAHmalayavRttI. ea // 26 // PART20393023800ra 4862 joNiyA No sacaM bhAsaM bhAsaMti No mosaM bhAsaM bhAsaMti No saJcAmosaM bhAsaM bhAsaMti erga asacAmosaM bhAsaM bhAsaMti NaNNattha 11bhASAsikkhApuvarga uttaraguNaladi vA paDuca sabaMpi bhAsaM bhAsaMti mosaMpi sacAmosapi asaJcAmosapi bhAsaM bhAsaMti, maNussA jAva vemANiyA, ete jahA jIvA tahA bhANiyahA / / (matraM 167) kati bhadanta ! bhASAjAtAni-bhASAprakArarUpANi prajJaptAni ?, idaM prAguktamapi bhUyo'pyupAttaM sUtrAntarasa-1 mbandhanArtha, tAnyeva sUtrAntarANi darzayati-'jIvA NaM bhaMte ! kiM saccaM bhAsaM bhAsaMti?' ityAdi sugama, navaraM dvitricaturindriyeSu satyAdibhASAtrayapratiSedhasteSAM samyakparijJAnaparavaJcanAdhabhiprAyAsambhavAt , tiryapaJcendriyA api na samyagyathAvasthitavastupratipAdanAbhiprAyeNa bhASante nApi paravipratAraNabuDyA kintu yadA bhASante tadA kupitA api paraM mArayitukAmA apyevameva bhASante tatasteSAmapi bhASA asatyAmRSA, kiM sarvepAmapi teSAmasatyAmRSA ?, netyAha'nannatthetyAdi, satyAdikAM bhASAM na bhASante zikSAderanyatra, zikSApUrvakaM punaH zukasArikAdayaH saMskAravizeSAt tathA kutacittathAvidhakSayopazamavizeSAjAtismaraNarUpAM viziSTavyavahArakauzalarUpAM vA labdhi pratItya satyAdikAM caturvi-IR dhAmapi bhASAM bhASante, zeSa sugamaM / samprati bhASAdravyagrahaNAdiviSayasaMzayApanodArthamAha // 26 // jIye NaM bhaMte ! jAtiM dadAti bhAsattAe giNhati tAI kiM ThiyAI geNhati aThiyAI gehati ?, go! ThiyAI giNhati no aThiyAI giNhati, jAI bhaMte ! ThiyAI giNhati tAI kiM dabato giNhati khettato giNhati kAlato giNhati bhAvato dIpa anukrama [389-390] atra bhASAdravyagrahaNa-Adi viSaya prarupyate ~ 524 ~ Page #526 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [168-169] Poeseccise elesese See gAthA giNDati ?, go! dabaovi giNhati khetaovi kAlaovi bhAvaovi giNhati, jAti bhaMte ! davao geNhati tAI ki egapadesitAI giNDati dupadesiyAI jAva aNaMtapadesiyAI geNhati , go0 no egapadesiyAI gehati jAva no asaMkhijapadesiyAI, giNhaha aNaMtapadesiyAI gehati, jAI khetao gehati tAI ki egapaesogADhAI geNhati dupaesogADhAI geNhati jAva asaMkhejjapaesogADhAI geNhati', go.1 no egapaesogADhAI geNhati jAva no saMkhejapaesogADhAI gehati asaMkhejapaesogADhAI geNhati, jAI kAlato gehati tAI ki egasamayaThiiyAI gehati dusamayaThiDyAI giNhati jAva asaMkhijasamayaThiiyAI geNhati ?, go0 egasamayaThitIyAIpi geNhati dusamayaThitIyAIpi geNhati jAva asaMkhejasamayaThitIyAIpi geNhati, jAI bhAvato geNhati tAI kiM SaNNamaMtAI gehati gaMdhamaMtAI rasamaMtAI phAsamaMtAI geNhati , go.! vaNNamaMtAIpi jAba phAsamaMtAIpi gehati, jAI bhAvao vaNNamaMtAIpi geNhati tAI ki egavaNNAI meNhati jAva paMcavaNNAI gehati !, go! gahaNadavAI pahuca egavaNyAIpi geNhati jAva paMcavaNNAIpi gehati, sabaggahaNaM paDaca NiyamA paMcaSaNAI geNhati, taMjahA-kAlAI nIlAI lohiyAI hAliddAI sukillAI, jAI vaSNato kAlAI geNhati tAI ki egaguNakAlAI geNhati jAva aNaMtaguNakAlAI giNhati , go! egaguNakAlAIpi giNhati jAva aNaMtaguNakAlAIpi geNhati, evaM jAva sukilAIpi, jAI bhAvato gaMdhamaMtAI giNhati tAI ki egagaMdhAI giNhati dugaMdhAI giNhati , go0! gahaNadakhAI paDuna egagaMdhAIpi dugaMdhAipi giNahati, sahaggahaNaM par3apa niyamA dugaMdhAI gihati, jAI gaMdhato summigaMdhAI giNhati tAI ki egaguNasubbhigaMdhAI giNhati jAva arNataguNamubhigaMdhAIpi giNhati ?, go0! egaguNasubbhigaMdhAIpi jAva aNaMtaguNasubbhi dIpa anukrama [391-393] ~525~ Page #527 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata 11bhASA sUtrAMka [168-169] prajJApanAyA malayavRttI. pada ||26shaa gAthA gaMdhAIpi geNhai, evaM dubbhigaMdhAIpi geNhai, jAI bhAvato rasamaMtAI gehati tAI ki egarasAI geNhati jAva kiM paMcarasAI geNhati ?, go0! gahaNadabAI paDucca egarasAIpi gehati jAva paMcarasAIpi gehati sambaggahaNaM paDucca niyamA paMcarasAI gehati, jAI rasao tittarasAI gehati tAI ki egaguNatittarasAI giNhati jAva aNaMtaguNatittarasAI giNhati ?, mo0| egaguNatitAipi miNhai jAva aNaMtaguNatittAipi giNhati, evaM jAca madhuraraso, jAI bhAvato phAsamaMtAI geNhati tAI ki egaphAsAI gehaha jAva aTThaphAsAI giNhati , go0! gahaNadavAI paDuccha No egaphAsAI gaNhati, duphAsAI gihA jAba cauphAsAI geNhati, No paMcaphAsAI meNhati, jAva no aTThaphAsAI gehati, sabagahaNaM pahuca niyamA cauphAsAI geNhati, taMjahAsItaphAsAI gehati usiNaphAsAI niddhaphAsAI lukkhaphAsAI gehati, jAI phAsato sItAI giNhati tAI ki egaguNasItAI geNhati jAva aNataguNasItAI gehati , go! egaguNasItAIpi gehati jAva aNaMtaguNasItAIpi gehati, evaM usiNaNiddhalukkhAI jAva aNaMtaguNAIpi giNhati, jAI bhaMte ! jAva arNataguNalukkhAI geNhati tAI kiM puDhAI geNhati apahAI geNhati !, gopuTTAI gehati no apuTThAI geNhati, jAI bhaMte ! puTThAI geNhati tAI kiM ogADhAI geNhati aNogADhAI geNhati ?, go0 ogADhAI geNhati no aNogADhAI geNhati, jAI bhaMte ! ogADhAI gehati tAI ki aNaMtarogADhAI gehati paraMparogADhAI gehati , go0! aNaMtarogADhAI giNhati no paraMparogADhAI mehati, jAI mate ! arNatarogADhAI geNhati tAI bhaMte ! kiM aNUI geNhati vAyarAI gehati', go! aNUIpi gehati bAyarAipi geNhati, jAI bhaMte ! aNUI meNhati tAI ki uDDe gehati adhe gehati tiriyaM gehati ?, go| u9pi gehati adhevi gehati tiriyapi gehati, dIpa anukrama [391-393] Relaeseioeseener SURFEN ~526~ Page #528 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [168-169] gAthA harararararararara jAI bhaite ! uhuMpi gehati adhevi geShati tiriyapi geNhati tAI ki Adi gehati majjhe gehati pajavasANe geNhati , go! Adipi gehati movi geNhati paJjavasANevi mehati, jAI maMte ! Adipi giNhati movi gehati pajjabasANevi giNhati tAI ki savisae giShati avisae giNhati', go! savisae geNhati no avisae gehati, jAI maMte ! savisae gehati tAI kiM ANupurvi geNhati aNANupuri geNhati ?, go! ANuputviM gehati, no aNANupuSviM geNhati, jAI bhaMte ! ANupurvi geNhati tAI kiM tidisiM gehati jAva chaddisiM gehati ?, go! niyamA chadisiM gehati, "puDhogADhaaNaMtara aNU ya taha vAyare ya uhumahe / AdivisayANupurvi NiyamA taha chaddisi ceva / / 1 / / " (sUtraM 168) jIve cha bhaMte ! jAI davAI bhAsattAe gehati tAI ki saMtaraM gehati niraMtaraM gehati , go.! saMtaraMpi geNhati, niraMtaraMpi gehati, saMtaraM giNhamANe jahaSNeNaM egaM samayaM ukkoseNaM asaMkhejjasamae aMsaraM kaTu geNhati, niraMtaraM geNhamANe jahaNNeNaM do samae ukoseNaM asaMkhejasamae aNusamayaM avirahiyaM niraMtaraM gehati, jIve gaM bhaMte ! jAI davAI bhAsattAe gahiyAI Nisiraha tAI kiM saMtaraM nisaraha niraMtara nisaraha?, go01 saMtaraM nisaraha no niraMtaraM nisaraha, saMtaraM nissaramANe egeNaM samaeNaM gehati egeNaM samaeNaM nisarai, eteNaM gahaNanisaraNovAeNaM jahaNaM dusamaiyaM ukkoseNaM asaMkhejasamaiyaM aMtomuhuttigaM gahaNanisaraNocAyaM kareti, jIve NaM bhaMte ! jAI davAI bhAsacAe gahiyAI Nisirati tAI kiM bhiNNAI Nisarati abhiNNAI Nisarati ?, mo0 bhinnAipi nissarai abhinAIpi nissarai, jAI bhinnAI Nisarati tAI arNataguNapariDIeNaM parikhumANAI loyaMta phasanti, jAI abhiNyAI nisarai tAI asaMkhejjAo ogAhaNavaggaNAo gaMtA bhedamAvaaMti dIpa anukrama [391-393] Page ~ 527~ Page #529 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata 11bhASA sUtrAMka [168-169] ajJApanAyA malaya0 vRttI. ||26shaa sekese gAthA saMkhejAti joaNAti gaMtA viddhaMsamAgacchaMti // (sUtraM 169) 'jIve NaM bhaMte ! jAI davAI bhAsattAe giNhaI' ityAdi, sugarma navaraM 'ThiyAI sthitAni na gamanakriyAvanti / dravyatazcintAyAmanantaprAdezikAni-anantaparamANvAtmakAni gRhNAti, naikaparamANvAdyAtmakAni, teSAM khabhAvata eca jIvAnA grahaNAyogyatvAt , kSetracintAyAmasaGkhyAtapradezAvagADAni, ekapradezAdyavagADhAnAM tathAkhabhAvatayA grahaNAyogyatvAt , kAlatazcintAyAmekasamayasthitikAnyapi yASadasaGkhyeyasamayasthitikAnyapi gRhNAti, pudgalAnAmasaveyamapi kAlaM yAvadavasthAnasambhavAt , tathA coktaM vyAkhyAprajJaptau saijanirejapudgalAvasthAnacintAyAM-'aNaMtapaesie NaM bhaMte ! khaMdhe kevaikAlaM see 1. go.! jahanneNaM eka samayaM ukkoseNaM AvaliyAe asojatibhAga, niree jh-1|| neNaM eka samayaM ukoseNaM asaMkhejaM kAlamiti, teSAM ca gRhItAnAM grahaNAnantarasamaye avazyaM nisarga iti svabhAvasthAnantarasamaye grahaNaM pratipattavyaM, anye tu vyAcakSate-ekasamayasthitikAnyapIti AdibhASApariNAmApekSayA draSTavyaM, vicitro hi pudgalAnAM pariNAmaH, tata ekaprayatnagRhItamuktA api te kecidekaM samayaM bhASAtvenAvatiSThante kecid dvau samayau yAvat kecidasaGkhyeyAnapi samayAniti, tathA 'gahaNadabAI' iti gRhyante iti grahaNAni praha-TARI NAni ca tAni dravyANi ca grahaNadravyANi, kimuktaM bhavati? -yAni grahaNayogyAni dravyANi tAni kAnicit varNapariNAmena ekena varNenopetAni kAnicit dvAbhyAM kAnicit tribhiH kAnicit caturmiH kAnicitpaJcabhiH, yadA dIpa anukrama [391-393] weekeseser Halwaitaram.org ~528~ Page #530 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [168 -169] gAthA dIpa anukrama [391 -393] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [11] . uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [ 168 - 169 ] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH punarekaprayatnagRhItAnAmapi sarveSAM dravyANAmapi samudAyo vivakSyate tadA niyamAt paJcavarNAni gRhNanti (hRti), evaM gandha| raseSvapi bhAvanIyaM, sparzataH cintAyAmekasparzapratiSedha ekasyApi paramANoravazyaM sparzadvayabhAvAt, tathA coktam- "kAraNameva tadantyaM sUkSmo nityazca bhavati prmaannuH| ekarasagandhavarNo dvisparzaH kAryaliGgazca // 1 // dvisparzAni - mRduzItAni mRdUSNAnItyAdi, 'jAba cauphAsA' iti yAvacchandakaraNAt trisparzaparigrahaH, tatra trisparzAnyevaM kAnicit dravyANi kila mRduzItasparzAni kAnicit mRdukhigdhasparzAni, tatra mRdusparzo mRdusparza evAntarbhUta ityekasparzaH zItasnigdharUpau tu dvAvanyau sparzAviti samudAyamadhikRtya trisparzAni, evaM sparzAntarayoge'pi trisparzAni bhAvanIyAni kAnicicatuHsparzAni tatra catuHsparzeSu mRdulaghurUpau dvau sparzAvavasthitI sUkSmaskandheSu tayoravazyaMbhAvAt, anyau tu dvau sparzo khigdhoSNau trigdhazIta rukSoNI rUkSazItI, sarvasamudAyamapekSya niyamAttAni catuHsparzAni gRhNAti, tatra yau dvau mRdulaghurUpau sparzAvavasthitau tAvavasthitatvAdeva vyabhicArAbhAvAnna gaNyete ye tvanye snigdhAdayazcatvAraste kila vaikalpikA iti tAnadhikRtya sUtramAha, tadyathA - 'sIyaphAsAhaM geNhara' ityAdi sugamaM, yAvat 'jAI bhaMte! anaMtaguNalukkhAI geNDai' iha kila caramaM sUtramanantaramidamuktaM 'anaMtaguNalukkhAIpi giNhai' tataH sUtrasambandhavazAdidamuktaM, jAI bhaMte! jAva anaMtaguNalukkhAI geNhai', iti 'yAvatA jAI bhaMte! egaguNakAlavaNNAI' ityAdyapi draSTavyaM, 'tAI bhaMte / kiM puTTAI' ityAdi, tAni bhadanta ! kiM spRSTAni - AtmapradezasaMspRSTAni gRhNAti, utAspRSTAni ?, bhagavAnAha - gautama ! spRSTAni - Ja Eucation International For Parka Lise Only ~ 529~ Page #531 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [168-169] gAthA prajJApanA- AtmapradezaiH saha saMsparzamAgatAni gRhNAti nAspRSTAni, ihAtmapradezaiH saMsparzanamAtmapradezAvagAhakSetrAvahirapi sambhavati 11bhASAyA mala- tataH praznayati-'jAI bhaMte !' ityAdi, avagADhAni-AtmapradezaiH saha ekakSetrAvasthitAni gRhNanti nAnavagA-8 parda ya0 vRttI. DhAni, 'jAI mate ! ityAdi, anantarAvagADhAni-avyavadhAnenAvasthitAni gRhNAti na paramparAvagADhAni, kimuktaM // 26 // bhavati ?-yeSvAtmapradezeSu yAni bhASAdravyANyavagADhAni tairAtmapradezaistAnyeva gRhNAti na tvekadvivyAtmapradezavyavahitAni, 'jAI bhaMte ! aNaMtarogADhAI' ityAdi, aNUnyapi-stokapradezAnyapi gRhNAti bAdarANyapi-prabhUtapradezopacitAnyapi, ihANutvavAdaratve teSAmeva bhASAyogyAnAM skandhAnAM pradezassokabAhulyApekSayA vyAkhyAte, mUlaTIkA-12 kAreNa tathAvyAkhyAnAt , 'jAI bhaMte ! aNUiMpi geNhaI' ityAdi, Urddhamapi adho'pi tiryagapIti, iha jIvasya yAvati kSetre grahaNayogyAni bhASAdravyANyavasthitAni tAvatyeva kSetre UdhastiyaktvaM draSTavyaM, 'jAI maMte ! uhRSi meNhai' ityAdi, yAni bhASAdravyANyantarmuhurta yAvat grahaNocitAni tAni grahaNocitakAlasya utkarSato'ntarmuhUzApramANasthAdAvapi-prathamasamaye gRhNAti madhye'pi-dvitIyAdiSvapi samayeSu gRhNAti, paryavasAne'pi-paryavasA nasamaye'pi gRhNAti, 'jAI bhaMte ! AIpi gehaI' ityAdi, khaviSayAn-svagocarAn spRSTAvagADhAnantarAcagADhA-| // 26 // khyAn gRhNAti, na tvaviSayAn spRSTAdivyatiriktAn , 'jAI bhaMte ! sacisae gehaI' ityAdi AnupUrvI nAma grahaNApekSayA yathAsannatvaM tadviparItA anAnupUrvI, tatrAnupUrvyA gRhNAti na tvanAnupUyA, 'jAI bhaMte ! ANu eroenoticerserseenetweeeeee dIpa anukrama [391-393] ~ 530~ Page #532 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [168-169] gAthA SIpurvi geNhai' ityAdi tidisiM'ti tridizi gRhNAti tisRbhyo digbhya AgatAni gRhNAti evaM caturdizi paJcadizi padizi ca, evamukte bhagavAnAha-gautama ! niyamAt SaDdizi gRhNAti-SaDbhyo digbhyaH AgatAni gRhNAti, bhASako hi niyamAt prasanAbyAM anyatra prasakAyAsambhavAt , sanAyAM ca vyavasthitasya niyamAt paDdigAga-15 tapudgalasambhavAt / eteSAmevArthAnAM saGgrahaNigAthAmAha-'puTThogADhaaNaMta'ramityAdi prathamataH spRSTaviSayaM sUtraM tadanantaramavagADhasUtraM tato'nantarAvagADhasUtraM tato'NuvAdaraviSayaM sUtraM tadanantaramUrvAdhaHprabhRtiviSayaM sUtraM tata 'AI' iti upalakSaNametat AdimadhyAvasAnasUtraM tato viSayasUtra tadanantaramAnupUrvIsUtraM tato niyamAt paDdizItisUtraM, 'jIvANaM bhaMte ! jAI dabAI' ityAdi, jIvA 'Na'miti vAkyAlakAre, bhadanta ! yAni dravyANi bhASakatvena gRhNAti tAni kiM sAntaraM-sanyavadhAnaM gRhNAti kiM vA nirantaraM-nirvyavadhAnaM?, bhagavAnAha-sAntaramapi gRhNAti nirantaramapi, ubhayathApi grahaNasambhavAt , tatra sAntaranirantaragrahaNayoH pratyekaM kAlamAnaM pratipAdayati-'saMtaraM giNhamANe' ityAdi, sAntaraM gRhNan jaghanyataH ekaM samayaM antaraM kRtvA gRNhAti, etaca jaghanyata eka samayamantaraM satataM bhApApravRttasya | bhApamANasthAvaseya, tacaivaM-kazcidekasmin samaye bhASApudgalAn gRhItvA tadanantaraM mokSasamaye anupAdAnaM kRtvA puna-1 stRtIye samaye gRhNAtyeva na muJcati dvitIye samaye prathamasamayagRhItAn pudgalAn muJcati anyAnAdatte, athAnyena prayata vizeSeNa grahaNamanyena ca prayatnavizeSeNa [ca nisargaH tau ca parasparaM viruddhau parasparaviruddhakAryakaraNAt tataH dIpa anukrama [391-393] ~531~ Page #533 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nnddnndd waa waa + tttthittttllaayy- Agama prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 264 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] padaM [11] . uddezaka: [-] * mUlaM [168- 169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH kathamekasmin samaye tau syAtAM ?, tadayuktaM, jIvasya hi tathAkhAbhAnyAt dvAvupayogAvekasmin samaye na syAtAM, ye tu kriyAvizeSAste bahavo'pyekasmin samaye ghaTanta eva tathAdarzanAt, tathAhi - ekApi nartakI bhramaNAdinRttaM vidadhAnA ekasminnapi samaye hastapAdAdigatA vicitrAH kriyAH kurvatI dRzyate, sarvasyApi vastunaH pratyekamekasmin samaye utpAdavyayAnupajAyete, ekasminneva ca samaye saGghAtaparizAdAvapi tato na kazciddoSaH, Aha ca bhASyakRt - " gahaNaMnisaggapayattA paropparavirohiNo kahaM samaye ? / samae do ubaogA na hojja kiriyANa ko doso ? || 1 // " iti, tRtIye punaH samaye tAneva dvitIyasamayopAttAn pudgalAn muJcati na punaranyAnAdatte, utkarSeNa tvasaveyAn yAvannirantaraM gRhNAti tathA cAha - utkarSeNAsaGkhyeyAn samayAn gRhNAti iti yogaH kadAcitparo'saGkhyeyaiH samayerekaM grahaNaM manyeta tata Aha-- 'anusamartha' pratisamayaM gRhNAti tadapi kadAcidvirahitamapi vyavahArato'nusamayamityucyeta tatastadAzaGkaya vyavacchedArthamAha--avirahitaM, evaM nirantaraM gRhNAti, tatrAdye samaye grahaNameva na nisargaH, agRhItasya nisargAbhAvAt paryantasamaye ca mokSa eva, bhASAbhiprAyoparamato grahaNAsambhavAt zeSeSu dvitIyAdiSu samayeSu grahaNanisargoM yugapatkaroti sthApanA ceyam -- pra pra pra pra pra / / 'jIvA NaM bhaMte! jAI dabAI bhAsatAe gahiyAI nisaraha' ityAdi praznasUtraM sugamaM / ni / ni / ni / ni / ni| nirvacanamAha - sAntaraM nisRjati 1 grahaNanisargaprayatnau parasparavirodhinau kathaM samaye ? / samaye dvAnupayogI na bhavetAM kriyayostu ko doSaH 1 / / 1 / / Education internationa For Park Use Only ~ 532~ 11 bhASApadaM // 264 // Page #534 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [168-169] gAthA ASIno nirantaraM, iyamatra bhAvanA-iha tAvat grahaNaM nirantaramuktaM, tathA cAnantarasUtra 'aNusamavamavirahiyaM niraMtara gaNhai' iti tato nisargo'pi prathamavarjeSu zeSeSu samayeSu nirantaraM pratipattavyo, gRhItasyAvazyamanantarasamaye | nisargAt , tato yaduktaM 'sAntaraM nisRjati no nirantara miti, tatra grahaNApekSayA draSTavyaM, tathAhi-yasmin samaye | yAni bhASAdravyANi gRhNAti na tAni tasminneva samaye muJcati, yathA prathamasamaye gRhItAni na tasminneva prathama-19 samaye muzati kintu pUrvasmin pUrvasmin samaye gRhItAni uttarasmin samaye, tato grahaNapUrvo nisargo'gRhIta nisargAyogAt iti sAntaraM nisarga uktaH, Aha ca bhASyakRt-"aNusamayamaNaMtariyaM gahaNaM maNivaM tato vimokkho'pi / jutto nirantarovi ya bhaNai kahaM saMtaro bhaNio? // 1 // gahaNAvekkhAe~ tao niraMtaraM mi jAI gahiyAI / nau tammi ceka nisarai jaha paDhame nisiraNaM natthi // 2 // nisirijai nAgahiyaM gahaNaMtariyaMti saMtaraMga tenn|" iti, etadeva sUtrakRdapi spaSTayati-'saMtaraM nisaramANo egeNaM samaevaM geNhai egeNaM samaeNaM nissaraha iti, ekena-pUrvapUrvarUpeNa samayena gRhNAti ekena-uttarottararUpeNa samayena nisRjati, athavA grahaNApekSaM nisarga-11 bhAvAt ekena-Ayena samayena gRhAtyeva na nisRjatyagRhItasya nisargAbhAvAt , tathA ekena-paryavasAnasamayena nisajaseva na gRhAti, bhASAbhiprAyoparamato grahaNAsambhavAt , zeSeSu tu dvitIyAdiSu samayeSu yugapad grahaNanisargAha karoti, tau ca nirantaraM jaghanyato dvau samayau utkarSato'saGkhyeyAn samayAn, etadevAha-'eteyaM mahabanisaraNo-14 dIpa anukrama [391-393] ~ 533~ Page #535 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nnddnndd waa waa + tttthittttllaayy- Agama prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 265 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [11] . uddezaka: [-], dAraM [-] * mUlaM [168- 169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH vAeNaM jahaNaNeNaM dusamaiyaM ukoseNaM asaMkhejjasamaiyaM aMtomuhuttigaM gahaNanisiraNaM karei' iti, 'jIveNaM jAI dabAI' ityAdi praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha - gautama ! bhinnAnyapi nisRjati abhinnAnyapi iyamatra bhAvanA - iha dvividho vaktA - mandaprayatnastItraprayatnazca tatra yo vyAdhivizeSato'nAdarato vA mandaprayatnaH sa bhASAdravyANi tathAbhUtAnyeva sthUlakhaNDAtmakAni nisRjati, yastu nIrogatAdiguNayuktastathAvidhAdarabhAvatastItraprayattaH sa bhASAdravyANi AdAnanisargaprayatAbhyAM khaNDazaH kRtvA nisRjati, Aha ca bhASyakRt - "koI maMdapayatto nisirai sakalAI sabadavAI / anno timrapayatto so muMbaI miMdiuM tAI // 1 // " tata uktaM- 'bhinnApi nisiraha abhinnApi nissarai, jAI bhinnAraM nisaraha' ityAdi, yAni tIvraprayatno baktA prathamata eva bhinnAni nisRjati tAni sUkSmatvAt bahutvAca prabhUOM tAnyanyAni dravyANi vAsayanti, tadanyadravyavAsakatvAdeva cAnantaguNavRddhyA parivarddhamAnAni SaTsu dikSu lokAntaM spRzanti, lokAntaM prAmuvantItyarthaH, uktaM ca--" bhinnAI suhumayAe anaMtaguNavaddhiyAI logaMtaM / pArvati pUrayaMti ya bhAsAeN niraMtaraM logaM // 1 // " yAni punarmandaprayato vaktA yathAbhUtAnyeva prAk bhASAdravyANyAsIran tathAbhUtAnyeva sakalAnyabhinnAni bhASAtvena pariNamayya nisRjati tAnyasaGkhyeyA avagAhanAvargaNA gatvA, avagAhanAH- ekai kasya bhASAdravyasyAdhArabhUtA asaGkhyeyapradezAtmakakSetravibhAgarUpAstAsAmavagAhanAnAM vargaNAH samudAyAstA asaGkhyA atikramya bhedamApadyante, vizarArubhAvaM vibhratItyarthaH, vizarArubhAvaM vibhrANAni ca saGkhyeyAni yojanAni gatvA vidhvaM For Parts Only ~534~ 11 bhASA parda // 265 // Page #536 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------ uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], ----------- mUlaM [168-169] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [168-169] samAgacchanti, zabdapariNAmaM vijahatItyarthaH, uktaM ca-"gaMtumasaMkhejAo avagAhaNavaggaNA abhinnAI / bhijati 18| dhaMsameMti ya saMkhije joyaNe gaMtuM // 1 // " bhinnAnyapi nisRjatItyuktaM, tatra katividhaH zabdadravyANAM bheda iti 18 pRcchati gAthA dIpa anukrama [391-393] tesiNaM bhaMte ! davANaM kativihe bhae paNNatte, go.! paJcavidhe bhede 50,0-khaMDAbhede payarabhede cuNiyAbhede aNutaDiyAbhede ukariyAbhede, se kiM taM khaMDAmede, 2 jaNNaM ayakhaMDANa vA taukhaMDANa vA taMbakhaMDANa vA sIsakhaMDANa vA syayakhaMDANa vA jAtarUvakhaMDANa vA khaMDaeNa bhede bhavati se taM khaMDAbhede 11 se kiM te payarAbhede 1,2 jaNaM vasANa vA vettANa vA nalANa vA kadalIthaMbhANa vA anbhapaDalANa vA payareNaM bhede bhavati, se taM payarAbhede 2 se kitaM cuNiyAbhede 1, 2 jaNNaM tilacuNNANa vA muggacuNNANa vA mAsacuNNANa vA pippalIcuNNANa vA mirIyacuNNANa vA siMgaberacuNNANa vA cuNiyAe bhede bhavati se taM cuNiyAbhede 3 / se kiM taM aNutaDiyAbhede 1, 2 jaNaM agaDANa vA taDAgANa vA dahANa vA nadINa vA vAvINa vA pukkhariNINa vA dIhiyANa vA guMjAliyANa cA sarANa vA sarasarANa vA sarapaMtiyANa vA sarasarapaMtiyANa vA aNutaDiyAbhede bhavati, se taM aNutaDiyAmede 4 / se kiM taM ukkariyAbhede , 2 jaNa mUsANa vA maMhasANa vA tilasiMgANa vA muggasiMgANa vA mAsasiMgANa vA eraMDabIyANa vA phUDitA ukariyAbhede bhavati, se te ukariyAmede 5 / eesi Na bhaMte ! davANaM khaMDAbheeNaM payarAbhedeNaM cuNiyAbhedeNaM aNutaDiyAbhedeNaM ukariyAbhedeNa 99 anna dravyasya paJca-bhedA: prarupyate ~535~ Page #537 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [170-173] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 11bhASA prata sUtrAMka [170-173]] prajJApanAyA: bhalayavRttI. Cote // 266 // dIpa anukrama [394-397] ya bhijjamANANaM kayarezahito a00 tu.vi., go.! sakvatthIbAI dabAI ukAriyAbhedeNaM bhijamANAI agutaDiyAbheeNaM bhijamANAI aNaMtaguNAI cuNiyAbhedeNaM bhijamANAI arNataguNAI payarAbhede mijamANAI aNaMtagumAI khaMDAbhedeNaM bhijamANAI arNataguNAI // (sUtra 170) neraievaM bhaMte ! jAI dabAI mAsacAe mehati tAI ki ThiyAI geNhati aThiyAI geNhati !, go01 evaM ceva jahA jIve dattavayA bhaNiyA sahA nerajhyassavi jAva appAbaDuyaM / evaM egiMdiyavajo daMDato jAna vaimANitA // jIvANaM bhaMte ! jAI dabAI bhAsacAe gehaMti tAI kiM ThiyAI mehati aThiyAI gehati ?, go! evaM ceva puduttepaviNetavaM, jAba vemANiyA 2 / jIve ja bhaMte ! jAI davAI sababhAsatAe meNhati tAI kiM ThiyAI gehati aThiyAI gehati ?, go! jahA ohiyadaMDao tahA esovi, gAvaraM vigaliMdiyA Na pucchijati, evaM mosAbhAsAevi, saccAmosAbhAsAevi, asAmosAbhAsAevi evaM ceva, navaraM asaJcAmosAmAsAe vigaliMdiyA pucijati imeNaM amilAvaNaM-vigalidie bhaMte ! jAI dabAI asaJcAmosAmAsAe giNhai tAI kiM ThivAI geNhai aThiyAI mevhai , go ! jahA ohivadaMDao, evaM ee egattapatteNaM dasa daMDagA bhANiyabA (tra 171) jIve Ne bhaMte ! jAI davAI sacabhAsacAe giNhati tAI ki saccabhAsattAe nisirai mosamAsattAe nisarai saccAmIsabhAsacAe nisarati asancAmosabhAsattAe nisaraha, go! sacabhAsattAe nisaraha no mosamAsattAe nisarati no sacAmosabhAsattAe nisarati no asacAmosamAsattAe nisaraha, evaM egidiyavigaliMdiyavasao daMDato jAva vemANiyA, evaM puhuceNaci / jIve NaM bhaMte ! jAI dabAI mosamAsattAe giNhati tAI ki saccabhAsattAe nisarati mosamAsacAe sacAmosamA SUREN ~536~ Page #538 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [170-173] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [170-173]] elaTaea86 dIpa anukrama [394-397] Receneedesesesese sattAe asaccAmosamAsattAe nisaraha 1, go0 no saccabhAsattAe nisarati mosamAsattAe nisarati No salAmosa0 No asaccAmosabhAsacAe nisarati / evaM sacAmosamAsattAevi, asaccAmosabhAsattAevi evaM ceva, navaraM asaJcAmosamAsattAe vigaliMdiyA taheva pucchiaMti, jAe ceva giNhati tAe ceva nisarati, evaM ete egattapuhuttiyA aTTa daMDamA bhANiyabA (sUtra 172) kativihe bhaMte ! vayaNe paM01, go0! solasavihe vayaNe paM0,0-egavayaNe duvayaNe pahukyaNe itthivayaNe pumavayaNe NapuMsagavayaNe ajjhatthavayaNe uvaNIyavayaNe avaNIyavayaNe uvaNIyAvaNIyavayaNe avaNIyovaNIyavayaNe tItavayaNe paDappanavayaNe aNAgayavayaNe pacakkhavayaNe parokkhavayaNe / icceitaM bhaMte ! egavayaNaM vA jAva parokkhavayarNa vA vadamANe paNNavaNI NaM esA bhAsA Na esA mAsA mosA, hatA! go0 inceitaM egavayaNaM vA jAba parokkhavayaNaM vA badamANe paNNavaNI Na esA mAsA Na esA bhAsA mosA (mUtraM 173) 'tesi NaM bhaMte ! davANa mityAdi, tatra khaNDabhedo lohakhaNDAdivat pratarabhedo'bhrapaTalabhUryapatrAdivat cUrNikAbhedaH kSisapiSTavat anutaTikAbheda ivatvagAdivat utkaTikAbhedaH strayAgharSavat / etAneva bhedAn vyAkhyAtukAmaH praznanivaicanasUtrANyAha-se kiM taM khaMDabhede ?' ityAdi pAThasiddhaM, navaramanutaTikAmede avaTAH-kRpAH taDAgAni-pratItAni, hUdA api pratItAH, nadyo-girinadyAdayaH, vApya:-caturasrAkArAstA eva vRttAkArA puSkariNyaH dIrghikA:Rjvyo nayaH vakrA nadyo gujAlikAH bahUni kebalakevalAni puSpaprakaravat viprakIrNAni sarAMsi tAnyeva ekaika-18 ~537~ Page #539 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [170-173] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [170-173]] etsekse n dIpa anukrama [394-397] prajJApanA-palyA vyavasthitAni saraHpatayaH yeSu sarassu pakathA vyavasthiteSu kUpodakaM praNAlikayA saJcarati sA saraHsaraspatiH 11bhASAyAH mala- apratItA bhedA lokataH pratyetanyAH, alpabahutvaM sUtraprAmANyAt tatheti pratipattavyaM, yuktaraviSayatvAt, zeSa sUtraM padaM yavRttI. sarvamapi pAThasiddhaM, 'jAva kativihe gaM bhaMte ! vayaNe paNNatte' iti, ekavacanaM puruSa iti dvivacanaM puruSAviti bahu-18 // 267 // vacanaM puruSA iti, khIvacanamiyaM strI, puruSavacanamayaM pumAn , napuMsakavacanamidaM kuNDaM, adhyAtmavacanaM yadanyacetasi nidhAya vipratArakabuddhyA'nyad vibhaNipurapi sahasA yaccetasi tadeva brUte, upanItavacana-prazaMsAvacanaM yathA rUpavatIyaM strI, apanItavacanaM-nindAvacanaM yatheyaM kurUpA strI, upanItApanItavacanaM yatprazasya nindati, yathA rUpavatIyaM strI paraM duHzIlA, apanItopanItavacanaM-yaninditvA prazaMsati yatheyaM kurUpA paraM suzIleti, atItavacanamakarodityAdi pratyutpannavacanaM-vartamAnakAlavacanaM karotItyAdi anAgatakAlavacanaM kariSyatItyAdi, pratyakSavacanaMayamityAdi parokSavacanaM-sa ityAdi // etAni ca SoDazApi bacanAni yathAvasthitavastuviSayANi na kAlpanikAni, tato yadaitAni samyagupayujya vadati tadA sA bhASA prajJApanI draSTavyA, tathA cAha-iceiyaM bhaMte ! egavayarNa duvayaNa mityAdi, bhAvitArthamakSarArthaH pratIta eva // samprati prAguktameva sUtraM sUtrAntarasambandhanArtha bhUyaH paThati, 267 // kati gaM bhaMte ! bhAsajAyA paNNatA, go! catvAri bhAsaAyA paM0, 0-saccamegaM bhAsajAyaM vitiyaM mosaM bhAsajAtaM taiyaM saccAmosaM bhAsajjAtaM cautthaM asaccAmosaM bhAsajjAtaM, icceiyAI bhaMte ! catvAri bhAsaAyAI bhAsamANe Caesee ~ 538~ Page #540 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [174 -175] dIpa anukrama [398 -399] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [-], mUlaM [ 174- 175] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [11], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Ja Eucation Interation kiM ArAhate virAhate ?, go0 ! iceiyAI cattAri bhAsajjAyAI AutaM bhAsamANe ArAhate no virAhate, teNa paraM asaMjataavirayaapaDitahata apacakkhAyapAvakamme sacaM bhAsaM bhAsato mosaM vA saccAmosaM vA asaccAmosa vA bhAsaM bhAsamANe no ArAhate virAhate (sUtraM 174 ) etesi NaM bhaMte ! jIvANaM sababhAsagANaM mosabhAsagANaM saccAmosabhAsagANaM asacAmosabhAsagANaM abhAsagANa ya kayarerahiMto a0 ba0 tu0 vi0 1, go0 ! sahatthovA jIvA sacabhAsagA saccAmosabhAsamA asaMkhijjaguNA mosabhAsagA asaMkhejjaguNA asaccAmosabhAsagA asaMkhejaguNA abhAsagA anaMtaguNA (sUtraM 175) // paNNavaNAe bhagavaIe bhAsApadaM samattaM // 11 // 'kara NaM bhaMte ! bhAsajjAyA paNNattA' ityAdi sugamaM navaraM 'AuttaM bhAsamANe' iti samyak pravacanamAlinyAdirakSaNaparatayA bhASamANaH, tathAhi--pravacanoDDAharakSaNAdinimittaM gurulAghavaparyAlocanena mRSApi bhASamANaH sAdhurArAdhaka eveti, 'teNa para' mityAdi, tata AyuktabhASamANAtparo'saMyato - manovAkkAyasaMyamavikalo'viratoviramati sma virato na virato'virataH sAvadyavyApArAdanivRttamanA ityarthaH ata eva na pratihataM - midhyAduSkRtadAnaprAyazcittapratipattyAdinA na nAzitamatItaM tathA na pratyAkhyAtaM bhUyo'karaNatayA niSiddhamanAgataM pApakarma yenAsAvapratihatApratyAkhyAtapApakarmA, zeSaM pAThasiddhaM / alpavadutvacintAyAM sarvastokAH satyabhASakAH, iha yaH samyagupayujya sarvajJamatAnusAreNa vastupratiSThAnabuddhyA bhASate sa satyabhASakaste ca pRcchAkAle katipayA eva labhyante iti sarva For Parts Only ~ 539~ Page #541 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [11], ------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [174-175] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 11bhASA prata sUtrAMka [170-173]] prajJApanA- sastokAH, tebhyo'saGkhyeyaguNAH satyamRSAbhASakAH, bahUnAM prAyo yathA tathA vA satyAmRpAbhASaNasambhavAt , loke yAH mala- tathA darzanAt , tebhyo'saGkhyeya guNA mRSAbhASakAH, krodhAbhibhUtAnAM paravaJcanAdhabhiyuktAnAM ca prabhUtatarANAmupalaya. vRttI. mbhAt teSAM ca mRSAbhASakatvAt , tebhyo'saddhayeyaguNAH asatsAmRSAbhASakAH dvIndriyAdInAmapyasatyAmRSAbhASakatvAt , tebhyo'nantaguNAH abhASakAH, siddhAnAmekendriyANAM cAnantatvAt // iti zrImalayagiriviracitAyAM prjnyaapnaattii||268|| kAyAM bhASAkhyamekAdazamaM padaM samAptam // 11 // atha dvAdazaM praarbhyte| dIpa anukrama [394-397] // 26 // tadevaM vyAkhyAtamekAdazaM padaM, idAnI dvAdazamamArabhyate-asya cAyamabhisambadhaH-dahAnantarapade jIvAnAM satyAdibhASAvibhAgopadarzanaM kRtaM, bhASA ca zarIrAyacA, 'zarIraprabhavA bhASe'tyatraiva pratipAditatvAt , anyatrApyukaM-gibahai ya kAieNaM nissarai taha vAieNa joeNa'miti, tatra zarIrapravibhAgapradarzanArthamidamArabhyate, tatra cedamAdi sUtramII kati NaM bhane ! sarIrA paNNatA, mopaMca sarIrA paM0,0-orAlie veudie AhArae teyae kammae, neraiyANa | atra pada (11) "bhASA" parisamAptam atha pada (12) "zarIra" Arabhyate ~540~ Page #542 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [176] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [174-175] bhaMte ! kati sarIrayA paNNattA, go ! tao sarIrayA paM 0 -veubie teyae kammae, evaM asurakumArANavi jAva thaNiyakumArANaM | puDhavikAiyANaM bhaMte ! kati sarIrayA paM01, go ! tao sarIrayA paM0,0-orAlie teyae kammae, evaM vAukAiyavaja jAva cauridiyANaM, vAukAiyANa maMte ! kati sarIrayA paM01, go. cattAri sarIrayA, paM0,0orAlie veuvite tethae kammae, evaM paMciMdiyatirikkhajoNiyANavi, maNussANaM bhaMte ! kati sarIrayA paM01, go0! paMca sarIrayA paM0, ta-orAlie beuvite AhArae teyae kammae, vANamaMtarajoisiyavemANiyANaM, jahA nAragANaM (sUtra 176) 'kaha NaM bhaMte ! sarIrA paNNattA' ityAdi, utpattisamayAdArabhya pratikSaNaM zIryante iti zarIrANi, tAni bhadanta ! kati-kiyatsaGkhyAkAni, Namiti vAkyAlakAre, prajJasAni, bhagavAnAha-paJca zarIrANi prajJaptAni, tAnyeva nAmata Aha-'orAlie' ityAdi, amISAM zabdArthamAtramane vakSyAmastathA'pi sthAnAzUnyAya kizciducyate-udAraM-pradhAnaM, prAdhAnyaM cAsya tIrthakaragaNadharazarIrApekSayA, tato'nyasyAnuttarasurazarIrasyApyanantaguNahInatvAt , athavA orAlaM nAma vistaravat, vistaravattA cAsyAvasthitakhabhAvasya sAtirekayojanasahasramAnatvAt , vaikriyaM caitAvadavasthitapramANaM na labhyate, utkarSato'pyavasthitapramANasya pakSadhanuHzatapramANatvAt , taca tAvatpramANaM saptamyAM nAnyatra, yattUttarave-18 kriya yojanalakSapramANaM na tadavasthitamAbhavavartitvAbhAvAt, tato na tadapekSA, Aha ca cUrNikRt-"orAlaM nAma vittharAlaM visAlaMti jaM bhaNiya hoi, kahaM 1, sAiregajoyaNasahassamavaTiyappamANamorAliyaM annamehahame nasthiti, dIpa anukrama [398-399] zarIrasya paJca-bhedA:, nairayika-AdInAm zarIrasya bhedA: ~541~ Page #543 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [176] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [176] prajJApanAyA malaba0 vRttI. // 26 // viuviyaM hojA taM tu aNavaTTiyappamANaM, avaDiyaM puNa paMca dhaNusayAI ahesattamAe, imaM puNa avaTThiyappamANaM sAirega / 12 zarIjoyaNasahassaM vanaspatInA"miti, athavA uralaM-viralapradeza na tu ghanaM svalpapradezopacitatvAt bRhattvAca bheNDa- rapadaM vat , yadivA orAlaM-samayaparibhASayA mAMsAsthitrAvAdyavabaddhaM, sarvatra khArthika ikapratyayaH, ihodArameva audArika, pRSodarAditvAdiSTarUpaniSpattiH, prAkRtatvAt orAliyamiti, uktaM ca-tatthodAramurAlaM uralaM orAlameva viSNeyaM / orAliyati paDhama pahuca titthesarasarIraM // 1 // bhaNNai ya tahorAlaM vittharavaMta vaNassaI pappa / pagaIeN natthiI aNNaM ehamittaM visAlaMti // 2 // uralaM vapaesociyaMti mahalagaM jahA bhiNDaM / maMsaTihArubaddhaM orAlaM sama-IN yaparibhAsA // 3 // " 11 tathA vividhA viziSTA vA kriyA vikriyA tasyAM bhavaM vaikriya, uktaM ca-"vivihA visihagA cA kiriyA tIe ujaM bhavaM tamiha / veuviyaM tayaM puNa nAragadevANa pagaIe // 1 // " athavA vaikurvikamiti zabdasaMskAraH, tatra vikurya iti siddhAntaprasiddho'yaM dhAtuH, vikurvaNaM vikurvaH vividhA kriyA ityarthaH, tena nirvRttaM bakurvikaM 2, tathA caturdazapUrvavidA kAryotpattI yogabalenAhiyate ityAhArakaM 3, tejaso vikArastaijasaM 4, karmaNo jAtaM karmajamiti 5 / nanvaudArikAdInAM zarIrANAmitthamupanyAse kiJcidasti prayojanamuta yathAkathaJcidepa pravRtta iti !, // 26 // ucyate, astIti brUmaH, kiM taditi cet, ucyate, paramparapradezasaukSmyaM paramparaM vargaNAsu pradezavAhulyaM (ca), tathA hi-audArikAt vaikriyasya pradezasaukSmyaM vaikriyAdapyAhArakasya AhArakAdapi taijasasya taijasAdapi kArmaNasya, tathA CO20292920203028202Ratara dIpa anukrama [400] eseartese4 ~542~ Page #544 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [176] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [176] eerseaseerceaeee dIpa anukrama [400] audArikAt vaikriyasya vargaNAsu pradezavAhulyaM vaikriyAdAhArakasyAhArakAdapi taijasasya taijasAdapi kArmaNasyeti, etAnyeva zarIrANi nairayikAdiSu sambhavatazcintayati-'neraiyANaM bhaMte ! kevaiyA sarIrA paNNattA' ityAdi, pAThasiddha, zarIrANi ca jIvAnAM dvividhAni, tadyathA-baddhAni muktAni ca, tatra yAni cintAkAle jIyaiH parigRhItAni vartante tAni baddhAni, yAni ca pUrvabhaveSu parityaktAni tAni muktAni, teSAM baddhAnAM muktAnAM ca parimANamidAnIM dravyakSetrakAlaiH prarUpaNIya, tatra dravyairabhavyAdibhiH kSetreNa zreNipratarAdinA kAlenAbalikAdinA, tatraudArikazarIramadhikRtyAhakevaDyA NaM bhaMte ! orAliyasarIrayA paM01, go0 duvihA paM0,0---baddhillayA ya mukillayA ya, tattha Na je te baddhellagA te NaM asaMkhejA asaMkhejAhiM ussappiNiosappiNIhiM avahIraMti kAlato, khettato asaMkhejA logA, tattha NaM je te mukellayA te gaM arNatA aNaMtAhiM ussappiNiosappiNIhiM avahIraMti kAlato khettao arNatA logA abhavasiddhiehito aNaMtaguNA siddhaa(nn)nntbhaago| kevatiyANe bhaMte ! veuviyasarIrayA paM01, go! duvihA paM0, tara-baddhellayA ya mukellagA ya, tattha NaM je te baddhelgA teNaM asaMkhejjA asaMkhe jAhiM ussappiNiosappiNIhi avahIrati kAlato khettato asaMkhejjAto seDhIo payarassa asaMkhejatibhAgo, tattha NaM je te mukkellagA te NaM aNaMtA aNaMtAhiM ussappiNiosappiNIhiM avahIraMti kAlato jahA orAliyassa muphellayA taheva veuviyassavi bhANiyabA / kevatiyA NaM bhaMte ! AhAragasarIrayA paNNatA, | audArika-Adi zarIrANAM svarupam ~543~ Page #545 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malayavRttI. rapadaM prata sUtrAMka [177] // 27 // go! duvihA, paM0, taM-badhellayA ya muphellayA ya, tattha NaM je te baddhellagA te NaM siya asthi siya nasthi, jada atyi 12 zarIjahaNNeNaM eko vA do vA tiNi vA ukoseNaM sahassapuhurta, tattha NaM je te mukellayA te NaM aNaMtA jahA orAliyassa mukillayA taheva bhANitabA / kevaiyA NaM maMte ! teyagasarIrayA paNNatA, mo0! dubihA paNNatA, taM0-badellagA ya mukellagA ya, tattha paM je te baddheSThagA te NaM aNaMtA aNaMtAhiM ussappiNiosappiNIhi avahIraMti kAlato khetao aNaMtA logA davao siddhehito aNataguNA sabajIvANaMtabhAguNA, tatva gaMje te mukellagA te NaM aNaMtA aNaMtAhiM ussappiNiosappiNIhi avahIraMti kAlato khettato arNatA logA daDao sabajIvehito aNaMtaguNA jIvavaggassANatabhAge / evaM kammamasarIrANivi bhANitabANi / / (sUtra 177) 'kevaiyA NaM bhaMte ! orAliyasarIrayA paNNattA' ityAdi, iha prAkRtalakSaNavazAdilapratyayaH kapratyayazca khArthe tato 'vaddhilayA' iti baddhAnItyarthaH, 'mukilayA' iti muktAnItyarthaH, tatra vaddhAnyasAyeyAni, asaGkhyeyatvameva prathamataH kAlato nirUpayati-'asaMkhijAhi' ityAdi, pratisamayamekaikazarIrApahAreNa asaGkhyeyAbhirutsapiNyavasappiNIbhiranavayavazo:pahiyante, kimuktaM bhavati? asoyAsu utsarpiNyayasarpiNISu yAvantaH samayAstAvatpramANAni bddhaanyaudaarikshrii-||27|| rANi vartante, idaM kAlataH parimANaM, kSetrata Aha-'khettao asaMkhejA logA' iti, kSetrataH parisaJcayAnamasajhoyA lokAH, etaduktaM bhavati-sarvANyapi baddhAnyaudArikazarIrANi AtmIyAtmIyAvagAhanAbhirAkAzapradezeSu parasparama dIpa anukrama [401] AREauratonintamational Wrnaturary.org ~ 544~ Page #546 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [177] dIpa anukrama [401] piNDIbhAvena krameNa sthApyante tadAnIM tairevamAstIryamANairasaGkhyeyA lokA avApyante, iha ekaiksminnpyaakaashprdeshe|| |ekaikaudArikazarIrasthApanayA asaGkhyayA lokA vyApyante paraM pUrvAcAryA AtmIyAvagAhanAsthApanayA prarUpaNAM kurva-1 ||nti tato'pasiddhAntadoSo mA prApadityasmAbhirapi tathaiva prarUpaNA kriyate, Aha ca cUrNikAro'pi-"jaivi ikeke |paese sarIramegaM Thavijai to'vi asaMkhejjA logA bhavaMti kiMtu avasiddhaMtadosapariharaNathamappappaNiyAhiM ogAhaNAhiM ThavijaMti" iti, Aha-nanvanantA jIvAstataH kathamasaGkhyayAnyaudArikazarIrANi ?, ucyate, iha dvividhA jIvA:pratyekazarIriNo'nantakAyikAzca, tatra ye te pratyekazarIriNasteSAM pratijIvamekaikaudArikazarIramanyathA pratyekazarIratvAyogAt , ye tvanantakAyikAsteSAmanantAnAmanantAnAmekaikamaudArikazarIramataH sarvasaGkhyayApi asaGkhyeyAnyaudArikaza-18| rIrANi, muktAnyIdArikazarIrANi anantAni, taccAnantatvaM kAlakSetradravyairnirUpayati-'arNatAhiM' ityAdi, kAlataH parimANaM pratisamayamekaikazarIrApahAre'nantAbhirutsarpiNyavasarpiNIbhiH sarvAtmanA'pahiyante, kimuktaM bhavati ?anantAsu utsarpiNyavasarpiNISu yAvantaH samayAstAvatpramANAnIti, kSetrataH parimANamanantA lokAH, ananteSu / lokapramANeSvAkAzakhaNDeSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAnItyarthaH, dravyataH parimANamabhavasiddhikebhyaH-abhavyebhyo'nantaguNAni, yadyevaM tarhi siddharAzipramANAni bhaviSyanti tata Aha-siddhAnAmanantabhAga:-anantabhAgamAtrANi, nanu dvayorapi rAzyorabhavasiddhikasiddhirUpayormadhye paThyante pratipatitasamyagdRSTayaH tat kiM tadrAzipramANAni ~545~ Page #547 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malama. vRttI. rapadaM prata sUtrAMka [177] // 27 // dIpa anukrama [401] bhaveyuH, uphyate, yadi taratramANAni sputarhi tatheSa nirdezaH kriyeta, sukhapratipattikRtapratijJA hi bhagavanta mAryazyA- 12 zarImAH, tatastathA nirdezAbhAvAdapasIyatena sadAzipramANAni, nanu tarhi teSAM pratipatitasambagraSTInAmadhastAd bhaveyu-18 ruparivA, ucyate, kadAcidayastAtkadAcidupari kadAcitulyAnyapi aniyatapramANatvAt, natu sarvakAlaM tatpramANAnIti, Aha ca cUrNikRt-"to kiM parivaDiyasammahihirAsippamANAI hojAte, tesiM doNhavi rAsINaM, mjhe| paDhijaMtittikAuM?, maNNA, jaha tappamANAI hotA to tersi ceva nideso hoto tamhA na tappamANAI, to kiM tamiDidA hojA uvari hojA, mannai, kayAi hehA kayAi uri hoMti kayAi tallAI na nikAlaM tappamANAI iti, aparaH prAha-kathaM muktAni yathoktAnantasaGkhyAparimANAnyupapadyante ?, yato yadi tAvadaudArikAdizarIrANi yAvadavikalAni tAvad gRkhante tatasteSAmanantakAlamavasthAnAmAvAdanantatvaM na ghaTate, yadi banantamapi kAlamavasthAna bhavet tato'nantena kAlena tattaccharIragaNanAdanantAni bhaveyuH, yAvatA'nantaM kAlamavasthAnaM nAsti, pudgalAnAmutkarSa-N to'pyasayeyakAlAvasthAnAbhidhAnAt, atha ca ye pudgalA jIvairaudArikatvena gRhItvA muktA atItAddhAyAM teSAM grahaNaM tarhi sarve'pi pudgalAH sarvairapi jIvaiH pratyekamaudArikatvena gRhItvA muktA iti sarvapudgalagrahaNamApannaM, tathA ca sati R // 27 // yaduktam-abhavasiddhikebhyo'nantaguNAni siddhAnAmanantabhAgamAtrANIti tad virudhyate, sarvajIvebhyo'nantAnantaguyANakAreNAnantaguNatvasya prasaktatvAditi cet, ucyate, iha muktAnAmaudArikazarIrANAM nAvikalAnAmeva kevalAnAM grahaNaM | ~546~ Page #548 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [177] dIpa anukrama [401] nApyaudArikatvena gRhItvA muktAH pudgalAH, teSAmuktadoSaprasaGgAt , kintu yaccharIramaudArika jIvena gRhItvA mukta tat vizarArubhAvaM bibhrANamanantabhedabhinnaM bhavati te cAnantA bhedA bhavanto yAvatte pudgalA audArikapariNAmaM na jahati tAvatpratyekamaudArikazarIravyapadezaM labhante, ye punaraudArikapariNAmaM tyaktavantaste na gaNyante, tata evamekasthApi zarIrasthAnantAni zarIrANi jAtAni, evaM sarvazarIreSvapi bhAvanIyaM, tathA ca satyekaikasya zarIrasthAnantabhedabhinnatvAdekasminnapi samaye prabhUtAnyanantAni zarIrANyavApyante, teSAM cAsatyeyakAlamavasthAnaM, tena cAsaGgyeyena kAlenAnyAni jIvairvipramuktAnyasaGgyeyAnyavApyante, tAnyapi ca pratyekamanantabhedabhinnAni, teSu ca madhye tAvatA kAlena yAnyaudArikazarIrapariNAmaM vijahati tAni parityajyante zeSANi gaNyante, tata evaM mukkAni yathoktapramANAnantasa yAkAnyaudArikazarIrANyupapadyante iti, na caitatkhamanISikAvijRmbhitaM, yata Aha cUrNikRt-"navi aSigalANameNR kevalANaMpi gahaNaM eyaM na ya orAliyagahaNamukkANaM sabapuggalANaM, kintu jaM sarIramorAlikaM jIveNa mukaM taM ceva aNaMtabheyabhinnaM [ca] hoi jAva te puggalA taM jIvanivattiyaM orAliyasarIrakAyappaogaM na muMcaMti na tAva aNNapariNAmeNa pariNamaMti tAI patteyaM sarIrAI bhaNNaMti, evamekekassa orAliyasarIrassa aNaMtabheyabhinnattaNao aNaMtAI ceca orAliyasarIrAI bhavati" ityAdi, Aha-kathamekaikazarIradravyadezaH zarIratvena vyavahiyate ?, ucyate, lavaNadRSTAntena, tathAhi khAryapi laghaNamucyate droNo'pi lavaNamADhako'pi lavaNaM yAvadekApi zarkarA lavaNamevamihApi sakalamapyo SASA ~547~ Page #549 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [177] dIpa anukrama [ 401 ] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 272 // "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH) uddezaka: [ - ], dAraM [-1, mUlaM [ 177] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [12], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Ja Eucation Internationa - | dArikazarIramucyate tadarddhamapi tadekadezo'pi yAvadanantabhAgo'pi zarIramiti, ko'trAbhiprAya iti cet ?, ucyate, iha yathA lavaNapariNAmapariNataH svoko bahurvA pudgalasaGghAto lavaNamucyate tathaiaudArikazarIrayogyapudgala saGghAto'pi audArikatvena pariNataH stoko vA bahurSA audArikazarIravyapadezaM labhate, athavA bhavati samudAyaikadeze'pi samudAyazabdopacAro, yathA - aGgulyaye spRSTe spRSTo mayA devadatta ityAdI, tata upacArAnna kazciddoSaH, nanu yadyevaM kathaM tAnyanantalokAkAzapradezapramANAnyaudArikazarIrANyekasmin loke'vagADhAni 1, ucyate, pradIpaprakAzavat, tathAhi| yathaikasyApi pradIpasyApi sakalabhavanAvabhAsIni bhavanti, anyeSAmanekeSAM pradIpAnAmacapi tatraivAnupravizanti, parasparamavirodhAt, tathaudArikANyapi, evaM zeSazarIreSvapi mukteSvAyojyaM, nanu dravyakSetre vihAya kimiti prathamataH kAlena prarUpaNA kRtA 1, ucyate, kAlAntarAvasthAyitayA pudgaleSu zarIropacAro nAnyathA tataH kAlo garIyAn iti prathamatastena prarUpaNA / uktAnyaudArikANi, samprati vaikriyasUtramAha- 'kevaiyA NaM bhaMte!' ityAdi, baddhAnyasaGkhyeyAni, tatra kAlataH parimANaM pratisamayamekaikazarIrApahAre sAmastyenAsaGkhyeyAbhirutsarpiNya vasarpiNIbhirapa hiyante, kimuktaM bhavati ? - asaGkhyeyAsUtsarpiNyavasarpiNISu yAvantaH samayAstAvatpramANAnIti, kSetrato'saGkhyeyAH zreNayastAsAM | zreNInAM parimANaM pratarasyAsaGkhyeyo bhAgaH, kimuktaM bhavati ? - pratarasyAsaGkhyeyatame bhAge yAvatyaH zreNayastAsu ca zreNiSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAni baddhAni vaikriyazarIrANIti, atha zreNiriti kimabhidhIyate ?, ucyate, ghanIkR For Parts Only ------------ ~ 548~ 12 zarIrapadaM // 272|| Page #550 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [177] dIpa anukrama [401] tasya lokasya sarvataH saptarajupramANasthAyAmataH satvarajjupramANA muktAvalirivaikAkAzapradezapakli, kathaM punarloko ghanII kriyate ?, kathaM vA saptarajjupramANo bhavati iti cet ?, ucyate, iha loka UrdhvAdhazcaturdazarajjupramANo'dhastAdvistarato dezonasaptarajjupramANaH ekarajjurmadhyabhAge bramalokapradeze bahumadhyadezabhAge paJcarajjurupari ekA rajjurlokAnte, rajozca parimANaM khayambhUramaNasamudrasya pUrvavedikAntAdArabhyAparavedikAntaM yAvat, evaMpramANasya lokasya vaizAkhasthAnasthakaTisthakarayugmapuruSAkArasya buddhA trasanAcyA dakSiNabhAgavaya'dholokakhaNDamadho dezonatrirajjuvistAramatiriktasasarajjUcchUyaM parigRhya prasanAcyA uttarapArthe U dhobhAgaviparyAsena saGkAyate-UrzvabhAgo'dhaH kriyate adhobhAga| stU miti saGghAtyate iti, tata UIloke trasanAkhyA dakSiNabhAgavartinI ye dve khaNDe kUrparAkArasaMsthite pratyekaM dezoISI nArddhacatuSTayarajjUcchye te buddhA samAdAya vaiparItyenottarapArthe sahAyete, evaM ca kiM jAtam ?, adhastanaM lokArthe dezonacaturajjuvistAraM sAtirekasaptarajjUcchayaM uparitanamarddha trirajjavistAraM dezonasaptarajjUcchayaM, tena uparitanamaddhe // buddhyA gRhItvA'dhastanasvArddhasyottarapArthe saGghAtyate, tathA ca sati sAtirekasaptarajjUcchyo dezonasaptarajjuvistAro ghano jAtaH, ataH saptarajjUnAmupari yadadhikaM tatparigRhya UrdAdha AyatamuttarapArthe saGghAtyate, tato vistarato'pi paripUNoM sapta rajjavo bhavanti, evameSa loko ghanIkriyate, ghanIkRtazca saptarajjupramANo bhavati, yatra ca vacana ghanatvena saptarajjupramANatA na pUryate tatra buddhyA paripUraNIyaM, etacca paTTikAdo likhitvA darzayitanyaM, siddhAnte ca yatra kacanApi ~549~ Page #551 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [177] dIpa anukrama [401] prajJApanAyA mala ya0vRttau. // 273 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [ - ], mUlaM [ 177] dAraM [-] ...AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [12]. muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eucation International zreNe H pratarasya vA grahaNaM tatra sarvatrApyevaM ghanIkRtasya lokasya saptarajjupramANasyAvasAtayaM, muktAnyaudArikavad bhAvanIyAni / AhArakaviSayaM sUtraM 'kevaiyA NaM bhaMte ! AhAragasarIragA ityAdi, 'baddhAni siya asthi siya natthi' iti astIti nipAto bahuvacanagarbhaH kadAcitsanti kadAcit na santItyarthaH yasmAdantaramAhArakazarIrasya jaghanyata ekaH samayaH utkarSataH SaNmAsAH uktaM ca- "AMhAragAI loe chammAse jA na hoMtivi kayAi / ukkoseNaM niyamA ekaM samayaM jahaNaM // 1 // " iti yadApi bhavanti tadA'pi jaghanyataH ekaM dve vA utkarSataH sahasrapRthaktvaM, muktAnyaudArikavat / taijasaviSayaM sUtramAha - 'kevaiyA NaM bhaMte ! teyagasarIrayA' ityAdi, tatra baddhAnyanantAni, anantatvaM kAlakSetradravyairnirUpayati- 'anaMtAhiM' ityAdi, kAlataH parimANamanantotsarpiNyavasarpiNIsamaya pramANAni kSetrato'nantalokapramANAkAzakhaNDapradezaparimANAni, dravyataH parimANaM siddhebhyo'nantaguNAni, taijasaM hi zarIraM sarvasaMsArijIvAnAM pratyekaM, saMsAriNazca jIvAH siddhebhyo'nantaguNAH, tatastaijasazarIrANyapi siddhebhyo'nantaguNAni bhavanti, 'sajIva anaMtabhAgUNA' iti sarvajIvAnAM yo'nantatamo bhAgastenonAni iyamatra bhAvanA - siddhAnAM taijasazarIraM na vidyate, sarvazarIrAtItatvAt teSAM, siddhAzca sarvajIvAnAmanantabhAge, tatastenonAni sarvajIvAnAmanantabhAgonA ni bhavanti, muktAni anantAni, tadevAnantatvaM kAlakSetradravyaiH prarUpayati- 'aNaMtAhiM' ityAdi, kAlakSetrasUtre prAgvat, 1 AhArakANi loke paNmAsAn yAvanna bhavantyapi kadAcit / utkRSTato niyamAdekaH samayo jaghanyena // 1 // For Parts Only ------------ ~ 550 ~ 12 zarIrapadaM // 273 // Page #552 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [177] Satra29082908 392008 dIpa anukrama [401] dravyataH parimANaM sarvajIvebhyo'nantaguNAni, kathamiti cet ?, ucyate, iha ekaikasya saMsArijIvasya ekaikaM taijasazazarIraM, tAni ca jIvaivipramuktAni santi prAguktayuktaranantabhedabhinnAni bhavanti, teSAM cAsaGkhyeyaM kAlaM yAvadavasthAnaM, tAvatA ca kAlena jIvaiSipramuktAnyanyAni taijasazarIrANi pratijIvamasaGkhyeyAni avApyante, teSAmapi pratyekaM prAguzaktayuktyA anantabhedabhinnateti bhavanti sarvajIvebhyo'nantaguNAni, tatti jIvavargapramANAni bhaveyurata Aha-'jIva vaggassa arNatabhAge' iti, jIvavargasyAnantabhAgapramANAni, jIvavargapramANAni kasmAnna bhavantIti cet, ucyate, yadi ekaikasya jIvasa sarvajIvarAzipramANAni kizcitsamadhikAni vA bhaveyuryana siddhAnantabhAgapUraNaM bhavati tato jIvavargapramANAni bhavanti, vargo hi tenaiva rAzinA tasya rAzerguNane bhavati, yathA catuSkasya catuSkena guNane SoDazAtmako varga iti, na caikaikasya jIvasya sarvajIvapramANAni kizcitsamadhikAni vA taijasazarIrANi kintyati|stokAni, tAnyapi asaGkhyeyakAlAvasthAyInIti, tAvatA kAlena yAnyapyanyAni bhavanti tAnyapi stokAni, kAlasya stokatvAt , tato jIvavargapramANAni na bhavanti, kintu jIvavargasthAnantabhAgamAtrANi, anantabhAgapramANatAyAM ca pUrvAcAryapradarzitamidaM nidarzanaM-sarvajIvAstattvavRttyA anantA api asatkalpanayA daza sahasrANi, teSAM ca dazasahakhANAM vargo daza koTyaH, taijasazarIrANi ca muktAnyasatkalpanayA dazalakSapramANAni, tataH sarvajIvebhyaH kila zataguNAnIti sarvajIvebhyo'nantaguNAnyuktAni, jIvavargasya ca zatatame bhAge vartante, tato jIvavargasyAnantabhAgamAtrANi 8292 ~551~ Page #553 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [177] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 12 zarI prajJApanAyAH mala- ya.vRttI. prata sUtrAMka [178] // 27 // dIpa anukrama [402] evaM kArmaNazarIrANyapi baddhAni muktAni ca bhAvanIyAni, taijasaiH saha samAnasaGkhyatvAt / uktAnyaudhikAni paJcApi zarIrANi, samprati nairayikAdivizeSaNavizaSitAni cintyante neraiyANaM bhaMte ! kevatiyA orAliyasarIrA paM01, go! duvihA paM0, tabahellamA ya mukellagA ya, tattha Na je te baddhellagA te NaM Natthi, tattha NaM je te mukellagA te NaM aNaMtA jahA orAliyamukellagA tahA bhANiyacA | neraiyANaM bhaMte ! kevaiyA veubiyasarIrA paM01, go. du0, taM0--baddhellagA ya mukkellagA ya, tattha NaM je te baddhellagA te NaM asaMkhejjA, asaMkhejjAhiM ussappiNiosappiNihiM abahIraMti kAlato, khecato asaMkhijjAo seDhIo payarassa asaMkhejahabhAgo, tAsi NaM seDhINaM vikkhaMbhamUI aMgulapaDhamavaggamUlaM vitIyavaggamUlapaDappaNNaM ahavarNa aMgulavitIyavaggamUlaghaNappamANamecAo seDhIto, tattha NaM je te mukellagA te NaM jahA orAliyassa mukkelagAtahA bhANiyacA / neraiyANaM bhaMte ! kevaiA AhAragasarIrA paM01, go. du0 ta0-baddhe0 mukke, evaM jahA orAlie baddhellagA mukellayA ya bhaNiyA taheva AhAragAvi bhANiyabA, teyAkammagAI jahA eesiM ceva beuviyAI (sUtra 178) / 'neraiyANaM bhaMte !' ityAdi, nairayikANAM baddhAnyaudArikazarIrANi na santi, bhavapratyayatasteSAmaudArikazarIrAsa- mbhavAt , mukkAnyaudhikamuktaudArikazarIravat, vaikriyANi baddhAni yAvanto nairayikAstAvatpramANAni, tAni cAsa-II yeyAni, tadevAsaGkhyeyatvaM kAlakSetrAbhyAM prarUpayati-'asaMkhejAhi' ityAdi, kAlataH parimANaM pratisamayamekaikaza 27en ~ 552 ~ Page #554 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------ uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------ mUlaM [178] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [178] rIrApahAre sAmastyenAsaGkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirapahiyante, kimuktaM bhavati ?-asaGkhyeyAsUtsarpiNyavasAppi-15 NISu yAvantaH samayAstAvatpramANAni, kSetrato'salabeyAH zreNayaH, asalayeyAsu zreNiSu yAvanta AkAzapradezAstAvapramANAnIti bhAvaH, atha pratare'pi sakale asaGkhyeyAH zreNayo bhavanti pratarasyArddhabhAge tribhAgAdau ca tataH kiyasaGkhyAkAstAH zreNaya ilAzaGkAyAM vizeSanirdhAraNArthamAha-pratarasthAsaGkhyeyabhAgaH, kimuktaM bhavati ?-pratarasyAsayeyatame bhAge yAvatyaH zreNayastAvatyaH parigRhyante, idamanyadvizeSataraparimANaM-'tAsi NaM seDhINaM vikkhaMbhasUI' ityAdi, tAsAM zreNInAM viSkambhato-vistAramadhikRtya sUciH-ekaprAdezikI zreNiraGgulaprathamavargamUlaM dvitIyavargamUlaguNitaM, // iyamatra bhAvanA-iha prajJApakena ghanIkRtaH saptarajjupramANo lokaH paTTikAdau sthApanIyaH, zreNizca rekhAkAreNa darza|nIyA, darzayitvA caivaM pramANa vaktavya-alapramANamAtrasya pradezasya kSetrasya yAvAn pradezarAzistasyAsoyAni vargamUlAni bhavanti, tadyathA-prathama vargamUlaM tasyApi yadvargamUlaM tad dvitIyaM vargamUlaM tasyApi yad vargamUlaM tat tRtIyaM vargamUlaM evamasaGkhyeyAni vargamUlAni bhavanti, tatra prathamaM yadvargamUlaM tad dvitIyena vargamUlena guNyate, guNite ca sati yAvantaH pradezA bhavanti tAvatpradezAtmikA sUcirbuddhayA kriyate, kRtvA ca viSkambhato dakSiNottarAyatatayA sthApanIyA, tayA ca sthApyamAnayA yAvatyaH zreNayaH spRzyante tAvatyaH parigRdhante, tatredaM nidarzanam-aGgulamAtrakSetrapradezarAzistattvato'saGkhyAto'pyasatkalpanayA paTrapaJcAzadadhike dve zate kalpyete, tayoH prathama vargamUlaM SoDaza dvitIyaM dIpa anukrama [402] ~553~ Page #555 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------ uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------ mUlaM [178] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA yA: malayavRttI. prata sUtrAMka [178] // 275 // S catvArastRtIyaM dvI, tatra dvitIyena vargamUlena catuSkalakSaNena prathama vargamUlaM poDazalakSaNaM guNyate jAtAH catuHSaSTiH, etAvatyaH zreNayaH parigRhyante, amumevArtha prakArAntareNa kathayati-'ahavaNa'mityAdi athaveti prakArAntare Namiti padaM vAkyAlaGkAre aGgulamAnakSetrapradezarAzerdvitIyasya vargamUlasthAsatkalpanayA catuSkalakSaNasya yo ghanastAvatpramANAH, iha yasya rAzeyoM vargaH sa tena rAzinA guNyate tato ghano bhavati, yathA dvikasyASTI, tathAhi-dvikasya vargazcatvAraste vikena guNyante jAtA aSTAviti, evamihApi catuSkasya vargaH SoDaza te catuSkena guNyante tatazcatuSkasya ghano bhavati, IS tatrApi saiva catuHSaSTiriti, prakAradvaye'pyarthAbhedaH, ihAyaM gaNitadharmo yahu stokena guNyate, tataH sUtrakRtA prakAradvayamevopadArzataM, anyathA tRtIyo'pi prakAro'sti 'aMgulaviiyavaggamUlaM paDhamavaggamUlapaDuppaNNa'miti anye tvabhidadhati- aGgulamAnakSetrapradezarAzeH khaprathamavargamUlena guNane yAvAn pradezarAzirbhavati tAvatpramANayA sUcyA yAvatyaH spRSTAH zreNayastApatISu zreNipu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAni nairayikANAM baddhAni kriyazarIrANIti, muktAnyaudArikavat / AhArakANi baddhAni na santi, teSAM taludhyasambhavAt / muktAni pUrvavat, taijasakAmaNAni baddhAni vaikriyavat , muktAni pUrvavat / ||275 // asurakumArANaM bhaMte ! kevaiyA orAliyasarIrA paM0 1, go0 ! jahA neraiyANaM orAliyasarIrA bhaNitA taheca etesi bhANitahA, asurakumArANaM bhaMte ! kevaiyA veuviyasarIrA paM01, go0! duvihA paM0, taM0---baTTellagA ya mukellagA ya, tattha NaM dIpa anukrama [402] SC -A ~554~ Page #556 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [179 -180...] dIpa anukrama [403 -404] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [12], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [ 179-180...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Beesents Eucation International je te balagA te NaM asaMkhejjA asaMkhejjAhiM ussappiNIosappiNIhiM avahIraMti kAlato khecato asaMkhejjAo seDhIto * payarassa asaMkhejjatibhAgo tAsi NaM seDhINaM vikkhaMbhasUI aMgulapaTamabamgamUlassa saMkhejatibhAgo, tattha NaM je te sukelagA te NaM jahA orAliyassa mukelagA tahA bhANiyacA, AhArasarIragA jahA etesiM ceva orAliyA saheva dubihA bhANiyacA, teyAkammagasarIrA dubihAvi jahA etesiM caiva viuDiyA, evaM jAva thaNiyakumArA ( sUtraM 179) puDhaSikAiyANaM bhaMte ! kevaiyA orAliyasarIramA paM0 1, go0 ! duvihA, paM0 taM0 balagA va mulagA ya, tattha NaM je te lagA te NaM asaMkhejjA asaMkhejjAhiM ussappiNiosappiNIhiM avahIraMti kAlato, khecato asaMkhejA logA, tastha NaM mulagA te anaMtA anaMtAhiM ussappiNiossappiNIhiM avahIraMti kAlato, khesato anaMtA logA, abhavasi - jihiMto anaMtaguNA siddhANaM anaMtabhAgI, puDhavikAiyANaM bhaMte! kevatiyA veDaviyasarIragA paNNattA, go0 ! du0 paM0, 0 - baddhe0 mu0, tattha NaM je te baddhelagA te NaM Natthi, sattha NaM je te mukellagA te NaM jahA eesiM caiva orAliyA taba bhANiyA, evaM AhAragasarIrAvi, tethAkammagA jahA eesiM caiva orAliyA, evaM AukAiyateukAiyAdi, bAukAiyANaM bhaMte ! kevatiyA orAliyasarIrA paM0 1, go0 ! du0 paM0 taM0 - baddhe0 muke0, duvihAvi jahA puDhavikAiyANaM orAliyA, bebiyANaM pucchA, go0 ! du0 taM0 - baddhelagA va mulagA ya, tattha NaM je te badvellAgA te NaM asaMkhejjA samae samaya abahIramANA 2 palitobamassa asaMkhejjaibhAgameceNaM kAleNaM avahIraMti no veva NaM avahiyA siyA, mulagA jahA puDhavikAiyANaM, AhArayateyAkammA jahA buDhavIkAiyANaM, vaNaNphaikAiyANaM jahA puDhavikAiyANaM NavaraM teyAkammagA jahA For Pernal Use On ~555~ Page #557 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [179-180...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 12 zarI prata sUtrAMka [179 prajJApanAyAH malayavRttI. rapadaM // 276 // -180... ohiyA teyaakmmgaa| beiMdiyANaM bhaMte ! kevaiyA orAliyA sarIragA paM0 1, go0! du0 ta0-baddhe0 muke0, tatva gaMje te baddhellagA te NaM asaMkhejA asaMkhejAhiM ussappiNiosappiNIhiM avahIrati kAlato khettato asaMkhejAo seDhIo payarassa asaMkhejaibhAgo, vAsiNaM seDhiNaM vikkhaMbhamuI asaMkhejAo joyaNakoDAkoDio asaMkhejAI seDhivaggamUlAI / asurakumArANAmaudArikazarIrANi nairayikavat , vaikriyANi baddhAnyasaGkhayeyAni, tadevAsaGkhyeyatvaM kAlakSetrAbhyAM | prarUpayati, tatra kAlasUtraM prAgvat , kSetrato'saGkhyAH zreNayaH, asaGkhayeyAsu zreNiSu yAvanta AkAzapradezAtAvatpramA-18 NAnItyarthaH, tAzca zreNayaH pratarasthAsakyo bhAgaH, pratarAsaGkhyayabhAgapramitA ityarthaH, tatra nArakacintAyAmapi pratarAsaGkhayeyabhAgapramitA uktAH, tato vizeSataraM parimANamAha-'tAsi Na'mityAdi, tAsAM zreNInAM parimANAya yA viSkambhasUciH sA aGgalamAtrakSetrapradezarAzeH sambandhinaH prathamavargamUlasya sahayeyo bhAgaH, kimuktaM bhavati -aGgu-18 lamAtrakSetrapradezarAzerasatkalpanayA SaTpaJcAdazadadhikazatadayapramANasya yatprathamavargamUlaM SoDazalakSaNaM tasya sakveyatame bhAge yAvanta AkAzapradezA asatkalpanayA paJca par3a bA tAvatpradezAtmikA zreNiH parimANAya viSkambhasUciravasA-1 tacyA, evaM ca nairayikApekSayA'mIpAM viSkambhasUcirasoyaguNahInA, tathAhi nairayikANAM zreNiparimANAya viSkambhasUciragulaprathamavargamUlaM dvitIyavargamUlapratyutpannaM yAvad bhavati tAvatpradezAtmikA dvitIyaM ca vargamUlaM tattvato|'saGkhyAtapradezAtmakaM tato'saJjayaguNaprathamavargamUlapradezAtmikA nairayikANAM ca sUciramISA tvakulaprathamavargamUlasave dIpa anukrama [403-404] // 27 // ~5564 Page #558 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [179-180...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [179 2999 -180... yabhAgapradezAtmiketi, yuktaM caitat , yasmAnmahAdaNDake sarve'pi bhavanapatayo ravaprabhAnairayikebhyo'pyasayeya guNahInA uktAstataH sarvanairayikApekSayA sutarAmasaGkhyeyaguNahInA bhavanti, muktAnyaudhikamuktavat , AhArakANi nairayikavat, taijasakArmaNAni baddhAni baddhavaikriyavat muktAnyaudhikamuktavat, yathA cAsurakumArANAmuktaM tathA zeSANAmapi bhavanapatInAM vAcyaM, yAvatstanitakumArANAM / pRthivyaptejaHsUtreSu baddhAnyaudArikazarIrANi asahmaveyAni, tatrApi kAlataH parimANacintAyAM pratisamayamekaikazarIrApahAre sAmastyenAsaGkhyeyAbhirutsarpiNyavasarpiNIbhirapahiyante, kSetrataH parimANacintAyAmasaGkhyeyAlokA:-AtmIyAvagAhanAbhirasaGkhyeyA lokA vyApyante, muktAnyaudhikamuktavat , taijasakArmaNAni baddhAni baddhaudArikavat muktAnyaudhikamuktavat, vAtakAyasyApyaudArikazarIrANi pRthivyAdivat, vaikriyANi baddhAnya|saGkhyayAni, tAni ca pratisamayamekaikazarIrApahAre palyopamAsaGkhyeyabhAgena niHzeSato'pahiyante, kimuktaM bhavati ?palyopamAsaGkhyeyabhAge yAvantaH samayAstAvatpramANAnIti na punarabhyadhikAni syuH, tathAhi-vAyukAyikAzcaturvidhAH, tadyathA-sUkSmA bAdarAzca, ekaike dvidhA-paryAptA aparyAptAzca, tatra bAdaraparyAptavyatiriktAH zeSAkhayo'pi pratyekamasaGkhyeyalokAkAzapradezapramANAH, ye tu vAdaraparyAptAste pratarAsaGkhyeyabhAgapramANAH, tatra trayANAM rAzInAM vaikriyalabdhiva nAsti, bAdaraparyAptAnAmapi saGkhyeyabhAgamAtrANAM labdhiH na zeSANAM, Aha ca cUrNikRt-"tiNhaM tAva rAsINaM beciyaladdhI ceva nasthi, vAyarapajjattANapi saMkhejaibhAgamettANaM laddhI athiti, tataH palyopamAsaGkhayeyabhAgasamayapra dIpa anukrama [403-404] 909203929202 ~557~ Page #559 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [179 -180...] dIpa anukrama [403 -404] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 277 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [12], uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [ 179-180...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH mANA eva pRcchAsamaye vAyavo vaikiyavarttino'vApyante nAdhikA iti, iha kecidAcakSate ---sarve vAyavo vaikriyavarttina eva, avaikriyANAM ceSTAyA evAsambhavAt, tadasamIcInaM, vastugateraparijJAnAt, vAyavo hi svabhAvAcalAstatovaikriyA api te vAnti iti pratipattavyaM, vAtAdvAyuriti vyutpatteH, Aha ca cUrNikRt - "jeNa sasu caiva logAgAsesu calA vAyavo vAyaMti tamhA ayeudhiyAvi vAyA vAyaMtIti vittava"miti, muktAni vaikriyANyaudhikamuktavat, tejasakArmaNAni baddhAni baddhaudArikavat muktAnyadhikamuktavat, manaspatikAyika cintAyAmaudArikANi pRthiSyAdivat, taijasakArmaNAnyaudhika taijasa kArmaNayat / dvIndriyasUtre baddhAnyaudArikazarIrANi asaGkhyeyAni tataH kAlataH parimANacintAyAmasaGkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirapahiyante - asaGkhyAtAsUtsapiNyavasarpiNISu yAyantaH samayAstAvatpramANAnIti bhAvaH, kSetrato'saGgeyAH zreNayo'saGkhyAtAsu zreNiSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAnItyarthaH, tAsAM zreNInAM parimANa vizeSa nirddhAraNArthamAha- pratarAsaGkhyeyabhAgaH pratarasyAsaGkhyeya bhAgapramitA asaleyA zreNayaH parigRhyante iti bhAvaH / pratarAsaGkhyeyabhAgo nairayikabhavanapatInAmapi pratipAditastato vizeSataraparimANanirUpaNArthaM sUcImAnamAha - 'tAsi NaM seDhINa' mityAdi, tAsAM zreNInAM parimANAvadhAraNAya yA viSkambhasUcI sA asalyA yojana koTI koTyaH asa yeyayojanakoTI koTipramANA ityarthaH, athavedamanyadvizeSataH parimANaM - 'asaMkhejjAeM seDhivaggamUlAI' iti, ekasyAH paripUrNAyAH zreNeryaH pradezarAzistasya prathamaM vargamUlaM dvitIyaM tRtIyaM ca vargamUlaM yAvadasatyeyatamaM Education International For Par Use Only ~ 558 ~ 12 zarIrapadaM // 277| Page #560 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [179-180...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [179-180... vargamUlaM etAni sarvANyapyekatra saGkalpyante, teSu ca saGkalpiteSu yAvAn pradezarAbhirbhavati tAvatpradezAtmikA viSkambhasU-13 ciravaseyA, atra nidarzanaM-zreNI kila pradezA asaGkhyAtA apyasatkalpanayA paJcaSaSTiH sahasrANi paJca zatAni SaTatriMzadadhikAni 65536, teSAM prathamaM vargamUlaM ve zate SaTpazcAzadadhike 256 dvitIyaM SoDaza 16 tRtIyaM catvAraH4 caturtha dvau 2, eteSAM ca saGkalane jAte ve zate aSTasaptatyadhike 278, etAvatA kilAsatkalpanayA pradezAnAM sUciriti, arthate dvIndriyAH kiMpramANAbhiravagAhanAbhirAstIryamANAH kiyatA kAlena sakalaM prataramApUrayanti ?, ucyate, aGgulAsaGkhyeyabhAgapramANAbhiravagAhanAbhiH pratyAvalikA'saGkhyeyabhAgamekaikAvagAhanAracanenAsaGkhyayAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirApUyante, iyamatra bhAvanA-ekaikasminnAvalikAyAH asaGkhyeyatame bhAge ekaikA aGgulAsaGkhyeyapramANA avagAhanA rayate, 18 tato'saGkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhiH sakalamapi prataraM dvIndriyazarIrairApUryate, etadevApahAradvAreNa sUtrakRdAhabeiMdiyANa orAliyasarIrehiM baddhellagehiM payaro avahIrati, asaMkhejjAhiM ussappiNIosappiNIhiM kAlato, khettato aMgulapayarassa AvaliyAte ya asaMkhejatibhAgapalibhAgeNaM, tattha NaM je te mukellagA te ahA ohiyA morAliyamukellagA, veuviyA AhAragA ya badillagA patthi, mukillagA jahA ohiyA orAliyamukellagA, teyAkammagA jahA etesiM ceva ohiyA orAliyA, evaM jAva criNdiyaa| paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM evaM ceva, navaraM veuviyasarIraesu imo viseso paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM bhaMte ! kevaDyA beuviyasarIrayA paM0, go0! du050-baddhe muke0, tattha NaM je te baddhellayA te NaM dIpa anukrama [403-404] ~ 559~ Page #561 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [... 180] dIpa anukrama [ 404] prajJApanAyAH mala ya0vRttI. // 278 // padaM [12], muni dIparatnasAgareNa saMkalita "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], ------------- dAraM [-] mUlaM [... 180 ] AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education International asaMkhajA, jahA asurakumArANaM, NavaraM tAsi NaM seDhINaM vikkhabhamU aMgulapadamavaggamUlassa asaMkhejjaibhAgo, mulagA tava / maNussANaM bhaMte ! kevaDyA orAliyasarIragA paM0 1, go0 ! du0, 0 lagA ya muke, tattha NaM je te baddhekhAte NaM siya saMkhijjA siya asaMkhijjA jahaNNapade saMkhe saMkhejjAo koDAkoDIo tijamalapayassa ucariM caujamalapayassa hiTThA, aba NaM chaTTo vaggo ahava NaM chaSNauIcheyaNagadAirAsI, ukkosapae asaMkhijA, asaMkhijAhiM ussappiNiosappiNIhiM avahIraMti kAlato khecao rUvapakkhittehiM maNussehiM seDhI avahIradda, tIse seDhIe AkAsakhe tehiM avahAro maggijjai asaMkheja asaMkhejjAhiM ussappiNiosappiNIhiM kAlato khetato aMgulapaDhamavaggamUlaM taiyavaggamUlapaDuppaNNaM, taratha NaM je te mulagA te jahA orAliyA ohiyA mukelagA, beDabbiyANaM bhaMte! pucchA, go0 0, 0 muke, tattha NaM je te ballagA te NaM saMkhijA, samae 2 abahIramANe 2 saMkhejeNaM kAleNaM avahIraMti, no ceva NaM avahIriyA siyA, tattha NaM je te mulagA te NaM jahA orAliyA ohiyA, AhAragasarIrA jahA ohiyA, teyAkammagA jahA etesiM caiva orAliyA / vANamaMtarANaM jahA neraiyANaM orAliyA AhAragA ya, veubviyasarIragA jahA neraiyANaM, navaraM tAsi NaM saMDhINaM cikvaMbhasUI saMkhejajoaNasayavaggapalibhAgo payarassa, mukillayA jahA orAliyA, AhAragasarIrA jahA asurakumArANaM teyAkammayA jahA etesi NaM cetra veunvitA / vAsiNaM seDhINaM vikkhabhaI vichappanaM gula va payarassa, vemANiyANaM evaM ceva, navaraM tAsiNaM seDhINaM vikkhaMbhasUI aMgulavitIyavaggamUlaM taiyavaggamUla paDuppanaM ahavaNaM aMgulataiyavaggamUlaghaNappamANamettAo seDhIo, sesaM taM caiva // (sUtraM 180 ) sarIrapayaM samattaM // 12 // 0 For Pernal Use On ~ 560~ 12 zarIraparda // 278 // Page #562 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [...180 'beIdiyANa'mityAdi, dvIndriyANA sambandhimiraudArikazarIrarvaddhaiH prataramasaGkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirapahiyate, atra prataramiti kSetrataH parimANaM utsaliNyavasarpiNIbhiriti kAlataH, kiMpramANena punaH kSetreNa kAlena vA apaharaNamata Aha-'aMgulapayarassa AvaliyAe ya asaMkhejjaibhAgapalibhAgeNa ti, aGgulamAtrasya pratarasya-ekaprA-18 dezikazreNirUpasya asaGkhyeyabhAgapratibhAgapramANena khaNDena, idaM kSetraviSayaM parimANaM, kAlaparimANamAvalikAyA asaGkhayeyabhAgapratibhAgenAsaMkhyeyatamena pratibhAgena, kimuktaM bhavati ?-ekena dvIndriyeNAkulAsaMkhyeyabhAgapramANe khaNDamAvalikAyA asaGkhyeyatamena bhAgenApahiyate, dvitIyenApi tAvatpramANaM khaNDaM tAvatA kAlena, evamapahiyamANaM prataraM vIndriyaiH sarvairasaGkhyeyAbhirutsarpiNyavasarpiNIbhiH sakalamapahiyate iti, muktAnyauSikamuktavat , tejasakAmaNAni baddhAni baddhaudArikavat , vaikriyANi punarbaddhAni teyAM na santi, muktAnyaudhikamuktavat, evaM tricaturindriyANAmapi / tiryakapaJcendriyANAM baddhAni muktAni caudArikANi dvIndriyavata. vaikriyANi baddhAni asAdheyAni, tatra kAlataH18 parimANacintAyAmasaGkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirapahiyante, kSetrato'saGkhyeyAsu zreNiSu yAvantaH AkAzapradezAstAvatpramANAni, tAsAM ca zreNInAM parimANaM pratarasthAsaGghayeyo bhAgaH, tathA cAha-'jahA asurakumArANa'miti, yathA asurakumArANAM tathA vaktavyaM, navaraM viSkambhasUciparimANacintAyAM tatrAGgulapramANavargamUlasya saGkhyayo bhAga ukta iha tvasaGkhyayo bhAgo vaktavyaH, kimuktaM bhavati ?-aGgulamAtrakSetrapradezarAzeH yatprathamaM vargamUlaM tasthAsaGkhaye yatame dIpa anukrama [404] ~561~ Page #563 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 12 zarIrapada prata satrAka // 279 // [...180] dIpa anukrama [404] bhAge yAvanta AkAzapradezAstAvatpradezAtmikA sUciH parigRhyate, tAvatyA ca sUcyA yAH zreNayaH spRSTAstAsu zreNiSu yA mala- AA yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAni tiryapaJcendriyANAM baddhAni caikriyazarIrANi, uktaM ca-"aGgulamUlAsaMkha- ya.vRttI. yabhAgappamiyAu hoMti seDhIo / uttaraviudhiyANaM tiriyANaM sannipajANaM // 1 // " muktAnyaudhikamuktavat , taijasakArmaNAni baddhAni baddhaudArikavat , muktAnyaudhikamuktavat , manuSyANAM baddhAnyaudArikazarIrANi syAt-kadAcita saGkhyeyAni kadAcidasoyAni, ko'trAbhiprAyaH iti cet / , ucyate, iha dvaye manuSyA-garbhavyutkrAntikAH sammUchimAzca, tatra garbhavyutkrAntikAH sadAvasthAyino, na sa kazcitkAlo'sti yo garbhavyutkrAntikamamuNyarahito bhavati, sammUchimAzca kadAcidvidyante kadAcitsarvathA teSAmabhAvo bhavati, teSAmutkarSato'ntarmuharttAyuSkatvAt , utpa-18 syantarasya cotkarSatazcaturviMzatimuhUrtapramANatvAt , tato yadA sarvathA sammUchimamanuSyA na vidyante kintu kepalA garbhavyutkrAntikA eva tiSThanti tadA syAt saGkhyayAH, saGkhyeyAnAmeva garbhavyutkrAntikAnAM bhAvAt , mahAzarIratve pratyekazarIratve ca sati parimitakSetravartitvAt , yadA tu sammUchimAstadA asaGkhyeyAH, sammUchimAnAmutkarSataH zreNyasaGgyeyabhAgavarjinabhaHpradezarAzipramANatvAt, tathA cAha-jahannapade saMkhejA' ityAdi, jaghanyapadaM nAma yatra sarvastokAH manuSyAH prApyante, Aha-kimatra sammUJchimANAM grahaNamuta garbhavyutkAntikAnAM ?, ucyate, garbhavyutkrA-18 ntikAnAM, teSAmeva sadA'vasthAyitayA sammUchimavirahe sarvastotayA prApyamANatvAt , utkRSTapade tUmayeSAmapi Teeeeeesesese ~562~ Page #564 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [... 180] dIpa anukrama [404] Education "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [12], uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], mUlaM [... 180 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH grahaNaM, yadAha mUlaTIkAkAraH-- "setarANAM grahaNamutkRSTapade, jaghanyapade garbhavyutkrAntikAnAmeva kevalAnAM grahaNa"miti, asmin jaghanyapade saGkhyA manuSyAH, tatra saGkhyeyakaM satyeyabhedabhinnamiti na jJAyate kiyantaste iti vizeSasaGkhyAM nirddhArayati - saGkhyeyAH koTIkovyaH, athavA idamanyat vizeSataraM parimANaM- 'tijamalapayassa uvariM caujamalapayassa heTThA' iti, iha manuSyasaGkhyApratipAdikAnyekonatriMzadaGkasthAnAni vakSyamANAni, tatra samayaparibhASayA aSTAnAM aSTAnAmaGkasthAnAnAM yamalapadamiti saMjJA, catuviMzatyA cAGkasthAnaiH trINi yamalapadAni labdhAni, upari paJcAGkasthAnAni tiSThanti, atha ca yamalapadamaSTabhiraGkasthAnaistatazcaturthe yamalapadaM na prApyate tata uktaM trayANAM yamalapadAnAmupari - paJcabhiraGkasthAnairvarddhamAnatvAt caturthasya ca yamalapadasyAdhastAt - tribhiraGkasthAnairhInatvAt, athavA dvau dvau vargoM samuditau ekaM yamalaM catvAro vargAH samuditA dve yamale paD vargAH samuditAstrINi yamalapadAni aSTau vargAH samuditAzcatvAri yamalapadAni, tatra yasmAt SaNNAM vargANAmupari varttante saptamasya ca vargasyAdhastAt tata uktaMtriyamalapadasyopari caturyama lapadasyAdhastAditi, triyamalapadasyeti - tritavAnAM yamalapadAnAM samAhArastriyamalapadaM tasya, tathA caturNAM yamalapadAnAM samAhArazcaturyamalapadaM tasya, samprati spaSTataraM saGkhyAnamupadarzayati- 'ahava NaM chaTTa 'vaggo paMcamavaggapappaNNo' iti athaveti pakSAntare Namiti vAkyAlaGkAre SaSTho vargaH paJcamavargeNa pratyutpanno-guNitaH san yAvAn bhavati tAvatpramANA jaghanyapade manuSyAH, tatra ekasya varga eka eva sa ca vRddhiM na gata iti vargo na For Parts Only ~ 563~ [nary or Page #565 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAH malayavRttI. eses satrAMka [...180] // 28 // dIpa anukrama [404] gaNyate, dvayorvargazcatvAraH eSa prathamo vargaH4, catugI vargaH SoDaza eSa dvitIyo vargaH 16, SoDazAnAM varga dve zate 12 zarI paTpaJcAzadadhike epa tRtIyo vargaH 256, dvayoH zatayoH SaTrapaJcAzadadhikayorvargaH paJcaSaSTiH sahasrANi paJca zatAnirapadaM zapatriMzadadhikAni, eSa caturthI vargaH 65536, etasya vargazcatvAri koTizatAni ekonatriMzatkoTyaH ekonapaJcA-13 zalakSAH saptapaSTiH sahasrANi dve zate SaNNavatyadhike eSa paJcamo vargaH 4294967296, uktaM ca-"cattAri ya koDisayA auNattIsaM ca honti koddiio| auNAvannaM lakkhA sattaTThI ceva ya sahassA ||1||do ya sayA chaNNA-14 uyA paMcamavaggo samAsao hoi / eyassa kato vaggo chaTTho jo hoi taM vocchaM // 2 // " etakha paJcamasya vargasya yo vargaH sa paSTho vargaH, tasya parimANamekaM koTIkoTIzatasahasraM caturazItiH koTIkoTIsahasrANi catvAri saptaSaSTaya|dhikAni koTIkoTIzatAni catuzcatvAriMzatkoTilakSANi sasakoTIsahasrANi trINi saptatyadhikAni koTizatAni paJcanavatikSAH ekapaJcAzatsahasrANi pada zatAni poDazottarANi, 18446744073709551616 epa SaSTho vargaH, uktaM ca-"lakkhaM koDAkoDI caurAsIi bhave shssaaii| cattAri ya sattaTThA hoMti sayA koDIkoDINaM // 2 // cauyAlaM lakkhAI koDINaM satta ceva ya sahassA / tiNi sayA sattayarI koDINaM iMti nAyabA // 2 // paMcANauI ISH||2800 lakkhA ekAvannaM bhave sahassAI / chasolasuttarasayA eso chaTTho havai vaggo // 3 // " iti, eSa SaSTho vargaH paJcamavargeNa guNyate, guNite ca sati yAvAn rAzirbhavati tAvatpramANA jaghanyapade manuSyAH, te ca etAvanto bhavanti, ~564~ Page #566 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [...180 dIpa anukrama [404] | 79228162514264337593543950336 etAnyekonatriMzadaGkasthAnAni, etAni ca koTIkovyAdidvAreNa kathamapi abhidhAtuM na zakyante tataH paryantavartino'GkasthAnAdArabhya aGkasthAnasaGgrahamAtra pUrvapuruSapraNItena gAthAdvayeASI nAbhidhIyate-'chattiSiNa tiNNi suNNaM paMceva ya nava yatiNNi cattAri / paMceva tiNNi nava paMca satta tiSaNeva (tiNNi) |ti cau chaTo // 1 // do cau iko paMca do chakkagekaga(gaM ca )cheva / do do Nava satteva ya ThANAI uvari huMtAI // 2 // " (chattini tini sunna paMceva ya nava ya tinni cattAri / paMceva tiNNi nava paJca satta tinneva tinneva ||1||cu chaddo || cau eko paNa chokago ya aTeva / do do nava satteva ya aMkahANA parAhuMtA // 2 // ityanuyogadvAravRttI) athavA'yamakasthAnaprathamAkSarasaGgrahaH 'chattitisu paNa nava ti ca pati Na pa sa ti ti cau chNdo| ca epa do cha e abe beNa sa paDhamakkharasantiyaTTANA // 1 // eteSAmeva ekonatriMzadaGkasthAnAnAM pUrvapuruSaiH pUrvAhaiH parisa-8 bAnaM kRtaM tadupadarzayati, tatra caturazItirlakSANi pUrvAGga caturazItirlakSAzcaturazItirlakSairguNyante tataH pUrva bhavati, tasya parimANaM-sasatiH koTilakSANi paTapaJcAzatkoTisahasrANi 70560000000000, etena bhAgo hiyate | tata idamAgataM,ekAdaza pUrvakoTIkoTyo dvAviMzatiH pUrvakoTIlakSANi caturazItiH pUrvakoTIsahasrANi aSTAdazotta rANi pUrvakoTIzatAni ekAzItiH pUrvalakSANi paJcanavatiH pUrvasahasrANi trINi SaTpaJcAzadadhikAni pUrvazatAni, 18 ata U pUrvairbhAgo na labhyate tataH pUrvAGgarbhAgaharaNaM, tatredamAgataM-ekaviMzatiH pUrvAGgalakSANi saptatiH pUrvAGgasa ~565~ Page #567 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala ya0vRttI. prata sUtrAMka [...180] // 28 // hasrANi SaT ekonaSazyadhikAni pUrvAGgazatAni, tata U ca idamanyat uddharitamavatiSThate-tryazItirlakSANi paJcA- 12 zarIzat sahasrANi trINi zatAni patriMzadadhikAni manuSyANAmiti 1122841188195356 // 2170659 / tathA I |ca pUrvAcAryapraNItA atra gAthA-"maNuyANa jahannapade ekkArasa puvakoDikoDIu / bAvIsa koDilakkhA koDisa-18 hassAI nulasII // 1 // advaiva ya koDisayA puSANa dasuttarA tao hoti / ekAsII lakkhA paMcANauI saha-18 ssAI // 2 // chappaNNA tinni sayA, puvANaM puchavaNiyA aNNe / eco puvaMgAI imAI ahiyAI aNNAI // 3 // lakkhAI egavIsaM purvagANa sayarI sahassA ya / chaccevegUNahA pudhaMgANaM sayA hoti // 4 // tesIi sayasahassA paNNAsaM khalu bhave sahassAI / tiNi sayA chattIsA, evaiyA avigalA maNuyA // 5 // " iti, imAmeva saGkhyA vizeSopalambhanimittaM prakArAntareNAha-ahava NaM chaNNauIcheyaNagadAyI rAsI' iti, 'ahavaNe'ti prAgvat, paNNavaticchedanakAni yo rAzirdadAti sa SaNNavatichedanakadAyI rAziH, kimuktaM bhavati ?-yo rAzirarddhanArdaina chidyamAnaH paNNavatiM vArAn chedaM sahate paryante ca sakalamekaM rUpaM paryavasitaM bhavati sa paNNavatichedanakadAyI rAziriti, kA punarevaMvidha iti cet, ucyate, eSa eva SaSTho vargaH paJcamavargaguNitaH, ko'tra pratyaya iti cet ', ucyate, iha // 281 // prathamavargazchidyamAno ve chedanake dadAti, tadyathA-prathamacchedanakaM dvau dvitIyamekamiti, dvitIyo vargazcatvAri chedana-1 kAni, tatra prathamamaSTI dvitIyaM catvArastRtIyaM dvau caturthameka iti, evaM tRtIyavargo'STau chedanakAni prayacchati, rabyakaraeceoe dIpa anukrama [404] ~566~ Page #568 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM -, ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [...180 dIpa anukrama [404] caturthaH poDaza paJcamo dvAtriMzataM SaSThazcatuHSaSTiM, sa caivaM paJcamavargeNa guNitaH SaNNavatiH, kathametadavaseyamiti cet, ucyate, iha yo yo vargo yena yena vargeNa guNyate tatra tatra tayoIyorapi chedanakAni prApyante, yathA prathamavargeNa guNite dvitIyavarge SaT, tathAhi-dvitIyo vargaH poDazalakSaNaH prathamavargeNa catuSkarUpeNa guNyate jaataa| catuHSaSTiH, tasyAH prathamaM chedanakaM dvAtriMzat dvitIyaM SoDaza tRtIyamaSTI caturtha catvAraH paJcamaM vo SaSThaM eka iti, evamanyatrApi bhAvanIyaM, tatra paJcamavarge dvAtriMzacchedanakAni SaSThe catuHSaSTiH, tataH paJcamavargaNa SaSThe varge gunnite| SaNNavatichedanakAni prApyante, athavA ekaM rUpaM sthApayitvA tataH SaNNavativArAn dviguNadviguNIkriyate, kRtaM c| Ssata yadi tAvatpramANo rAzirbhavati tato'yasAtavyaM eSa SaNNavaticchedanakadAyI rAziriti, tadevaM jaghanyapadama-18 bhihitam , idAnImutkRSTapadamAha-'ukosapae asaMkhejjA' ityAdi, utkRSTapade ye manuSyA bhavanti te asaGkhyayAH, tatrApi kAlataH parimANacintAyAM pratisamayamekaikamanuSyApahAre sAmastsenAsoyAbhirutsarpiNyavasarpiNIbhirapahiyante, kSetrato rUpe prakSipte manuSyarekA zreNiH paripUrNA'pahiyate, kimuktaM bhavati-utkRSTapade ye mnussyaastessu| madhye ekasminnasatkalpanayA rUpe prakSipse sakalA'pi zreNirekA'pahiyate, tasyAzca zreNeH kSetrakAlAbhyAmapahAramArgaNA kAlatastAvadasaGkhyayAbhirutsarpiNyavasarpiNIbhiH kSetrato'GgulaprathamavargamUlaM tRtIyavargamUlapratyutpannaM, kimuktaM bhavati-aGgulamAtrakSetrapradezarAzirasatkalpanayA SaTpaJcAzadadhikazatadvayapramANastasya yatprathamaM vargamUlamasakalpanayA ~567~ Page #569 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [... 180] dIpa anukrama [404] prajJApanAyA: mala ya0 vRttI. // 282 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [12], uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], mUlaM [... 180 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH SoDazalakSaNaM tatastRtIyena vargamUlenAsatkalpanayA dvikalakSaNena guNyate, guNite ca sati yAvAn pradezarAzirbhavati asatkalpanayA dvAtriMzat etAvatpramANaiH khaNDairapahiyamANA yAvat zreNirniSThAmiyartti tAvat manuSyA api niSThAmupayAnti, Aha-- kathamekasyAH zreNeryathoktapramANaiH khaNDairapahiyamANAyAH asaGkhyA utsarpiNyavasarpiNyo laganti ? ucyate, kSetrasyAtisUkSmatvAt uktaM ca sUtre'pi - "suhuMmo ya hoi kAlo tatto suddamayarathaM havai khettaM / aMgula| seDhImette ussappiNIo asaMkhejA // 1 // " iti, muktAnyadhikamuktavat, vaikriyANi vaddhAni saGkhyeyAni, garbhavyutkrAntikAnAmeva keSAMcit vaikriyalabdhisaMbhavAt, muktAnyaudhikamuktavat, AhArakANyaudhikAhArakavat, tejasakArmaNAni vaddhAni baddhaudArikavat, muktAnyaudhikamuktavat, vyantarANAmaudArikANi yathA nairayikANAM, vaikriyANi baddhAnyasaGkhyeyAni tatra kAlataH parimANacintAyAM pratisamaya mekaikApahAre asaGkhyeyAbhirutsapiNyava sarpiNIbhirapahiyante, kSetrato'saGkhyeyAH zreNayaH, asaGkhyAtAsu zreNiSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAnIti bhAvaH, tAzca zreNayaH kiyatya iti cet , ucyate, pratarasyAsaGkhyeyo bhAgaH, pratarAsaGkhyeyabhAgapramitA ityarthaH, tathA cAha - 'veuvi - yasarIrA jahA neraiyANa' miti, vaikriyazarIrANi vyantarANAM yathA nairathikANAM, kevalaM sUcyAM vizeSaH, tathA cAhU'navara' mityAdi, navaraM tAsAM zreNInAM viSkambhasUcirvaktavyeti zeSaH, sA ca suprasiddhatvAnnoktA, kathaM suprasiddheti 1 sUkSmaJca bhavati kAlastataH sUkSmataraM bhavati kSetra / aGgulamAtrAyAM zreNAtsarpiNyo'saGkhyeyAH // 1 // Education Intention For Parts Only ~ 568~ 12 zarIrapadaM mArakA Page #570 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [12], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [...180] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [...180 dIpa anukrama [404] cet ? ucyate, iha mahAdaNDake paJcendriyatiryamapuMsakebhyo'saGkhyeyaguNahInA vyantarAH paThyante, tata eSAM viSkambhasUcirapi tiryakrapaJcendriyaviSkambhasUcerasaGgyeyaguNahInA vaktavyA iti, Aha ca mUlaTIkAkAro'pi,-"jamhA mahAdaMDae paMciMdiyatiriyanapuMsaehito asaMkhejaguNahINA vANamaMtarA paDhi jaMti, tamhA vikkhaMbhasUIvi tehito asaMkhejaguNazahINA ceva bhANiyacA' iti, samprati pratibhAga ucyate-pratibhAgo nAma khaNDaM, 'saMkhejajoyaNasayavaggapalibhAgo payarassa' iti salyayojanazatavargapramANaH pratibhAgaH pratarasya pUraNe apaharaNe vA iti vAkyazeSaH, iyamatra bhAvanA-1 asaGkhyeyayojanazatavargapramANe zreNikhaNDe yadi ekaiko vyantaraH sthApate tataste sakalamapi prataramApUrayanti, yadivA yokaikanyantarApahAre ekai saGkhyeyayojanazatavargapramANaM zreNikhaNDamapahiyate tata ekatra byantarA niSThAM yAnti prtH| sakalaM prataramiti, muktAnyaudhikamuktavat, AhArakANi nairayikavat, taijasakArmaNAni baddhAni baddhavaikriyavat , muktAnyaudhikamuktavat / jyotiSkANAmaudArikANi nairayikavat, vaikriyANi baddhAnyasayeyAni, tatra kAlato mArgaNAyAM pratisamayamekaikApahAre sAmastyenAsaGkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirapahiyante, kSetrato'sayeyAH zreNayaH, tAzca zreNa|yaH pratarAsaGkhyeyabhAgapramitAH, tathA cAha-'joisiyANaM evaM ceva' iti, navaramityAdinA vizeSa darzayati, navaraM tAsAM zreNInAM viSkambhasUcirvaktavyeti zeSaH, iyamapi suprasiddhatvAnoktA, kathamiyaM suprasiddheti cet ?, ucyate, yasmAnmahAdaNDake vyantarebhyo jyotikAH saGkhayeyaguNA uktAstata eteSAM viSkambhasUcirapi teSAM viSkambhasUceH saGkhye ~ 569~ Page #571 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [... 180] dIpa anukrama [ 404] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 283 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [12], uddezaka: [-], ------------- dAraM [-] mUlaM [... 180 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH yaguNA draSTavyA, tathA cAha mUlaTIkAkAra:- 'jamhA vANamaMtarehiMto joisiyA saMkhijaguNA paDhijjaMti, tamhA vikbhasUIvi tesiM tehiMto saMkhejjaguNA caiva bhavati' iti navaraM pratibhAge spaSTataro vizeSastamevAha - 'bichappaNNaMgulasayavaggapalibhAgo payarassa' iti SaTpaJcAzadadhikazatadvayAGgulavargapramANaH pratibhAgaH pratarasya pUraNe'paharaNe ca, atrApIyaM bhAvanA - SaTpaJcAzadadhikazatadvayAGgulavargapramANe zreNikhaNDe yadyekaiko jyotiSko'vasthApyate tataste sakalamapi prataramApUrayanti, yadivA yadyekaikajyotiSkApahAreNa ekaikaM SaTpaJcAzadadhikazatadvayAGgulavargapramANaM zreNikhaNDamapahiyate tata ekatra jyotiSkAH parisamAptimupayAnti aparatra sakalaM prataramiti, evaM ca jyotiSkANAM vyantarebhyaH saGkhyeyaguNahInaH pratibhAgaH saGkhyeyaguNAbhyadhikA sUciH, paJcasaGgrahe punaH SaTpaJcAzadadhikazatadvayapramANa eva pratibhAga ukto natu SaTpaJcAzadadhikazatadvaya vargapramANaH, tathA ca tadgranthaH - "chappanna dosayaMgulasUipaesehiM bhAiyaM payaraM / joisiehiM hIrai" iti, muktAnyaudhikamuktavat, AhArakANi nairayikavat, taijasakArmaNAni baddhAni vaikriyavat, muktAnyaudhikamuktavat / vaimAnikAnAmaudArikANi nairayikavat, vaikriyANi baddhAni asaGkhyeyAni, tatra kAlato mArgaNA jyotiSkavat, kSetrato mArgaNA'saGkhyeyAH zreNayaH, kimuktaM bhavati 1 - asoyAsu zreNiSu yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAnIti, tAsAM ca zreNInAM parimANaM pratarasyAsaGkhyeyo bhAgaH, pratarAsaGkhyeyabhAga pramitA prAhmA ityarthaH, tatra pratarAsaGkhyeyabhAgo nairayikAdimArgaNAyAmapi gRhIta iti vizeSataraM parimANaM pratipAdayati- 'tAsi Na' mityAdi, Education International For Pernal Use On ~570~ 12 zarIrapadaM // 283 // www.landbrary or Page #572 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [... 180] dIpa anukrama [404] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], ------------- dAraM [-] mUlaM [... 180 ] AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [12], muni dIparatnasAgareNa saMkalita | tAsAM zreNInAM viSkambhasUciraGguladvitIyavargamUlaM tRtIya vargamUlapratyutpannaM, etaduktaM bhavati - aGgulamAtrakSetrapradezarAzerasatkalpanayA SaTpaJcAzadadhikazatadvayapramANasya yat dvitIyaM vargamUlaM asatkalpanayA catuSkalakSaNaM tattRtIyena varga - mUlena, asatkalpanayA dvikarUpeNa guNyate, guNite ca sati yAvAn pradezarAzirbhavati, asatkalpanayA aSTI, tAvatpradezAtmikayA viSkambhasUcyA parimitAH zreNayaH parigrAhmAH, tatrApi tA eva aSTau zreNaya iti prakAradvaye'pyarthAbhedaH, AhArakANi nairayikavat, taijasakArmaNAni baddhAni baddhavaikriyavat, muktAnyaudhikamuktavat // iti zrImalayagirivi| racitAyAM prajJApanATIkAyAM dvAdazamaM padaM samAsam // 12 // atha trayodazaM prArabhyate / atra pada (12) "zarIra" parisamAptam J tadevaM vyAkhyAtaM dvAdazamaM padaM, samprati trayodazamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH -- ihAnantarapade audArikAdizarIravibhAga uktaH, tAni punaH zarIrANi tathA pariNAme bhavanti nAnyathA, tataH pariNAmasvarUpapratipAdanArthamidamArabhyate, tatra cedamAdisUtraM -- katividhe SaNaM bhaMte! pariNAme paNNatte ?, go0 ! duvihe pariNAme paM0 taM0 jIvapariNAme ya ajIva pariNAme ya ( sUtraM 181 ) For Pale On atha pada (13) "pariNAma" Arabhyate ~ 571~ $ or Page #573 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [181-182] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malayavRttI. 13 pari pAmapadaM prata sUtrAMka [181-182] // 28 // jIvapariNAmeNa bhate! kati vidhe paM01, godasa vidhe paM0, ta-gatipariNAme 1 iMdiyapariNAme 2 kasAyapariNAme 3 lesApariNAme 4 jogapariNAme 5 ucaogapari0 6NANapari0 7 desaNapari08 carittapari0 9 vedapariNAme 10(sUtraM 182) | 'kaivihe NaM bhaMte ! pariNAme paM0?' ityAdi, katividhaH-katiprakAro, Namiti vAkyAlaGkAre, bhadanta ! parirANAmaH prajJasaH, pariNamanaM pariNAmaH, 'akartarI ti bhAve ghaJpratyayaH, pariNamanaM ca nayabhedena vicitra, nayAzca naigamA-15 dayo'neke, teSAM ca samastAnAmapi saGgrAhakI pravacane dvau nayau, tadyathA-dravyAstikanayaH paryAyAsti kanayazca, tathA cAhuH zrImalavAdinaH-"titthayaravayaNasaMgahavisesapatthAramUlavAgaraNA / dabaDhio ya pajavanao ya sesA vigappA / siM // 1 // " tatra dravyAstikanayamatena pariNamanaM nAma yatkathaJcit sadeyottaraparyAyarUpaM dharmAntaramadhigacchati, na ca KIpUrvapayoyasyApi sarvethA'vasthAnaM nApyekAntena vinAzaH, tathA coktam-"pariNAmo barthAntaragamanaM na ca sarvathA vyavasthAnam / na ca sarvathA vinAzaH pariNAmastadvidAmiSTaH // 1 // " paryAyAstikanayamatena punaH pariNamanaM pUrvasatpayoyApekSayA vinAza uttareNa cAsatA paryAyeNa prAdurbhAvaH, tathA cAmumeya nayamadhikRtyAnyatroktaM-'satpayoyeNa vinAzaH [praadubhaavo'sdbhaavpryytH| dravyANAM pariNAmaH proktaH khalu paryayanayasya // 1 // " bhagavAnAha-gautama 1 dvividhaH 1 zIrthakaravacanasAmAnyavizeSaprarUpaNAmUlavyAkartArau / dravyArthikaH paryAyArthikazca zeSA bhedA anayoH // 1 // dIpa anukrama [405-406] // 28 // Mi 'pariNAma'sya bhedA:, 'jIvapariNAma'sya dazavidha-prakArA: ~572~ Page #574 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - padaM [13], ------------- uddezakaH [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [181-182] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [181-182] pariNAmaH prajJaptaH, tadyathA-jIvapariNAmazcAjIvapariNAmazca, tatra jIvasya pariNAmo jIvapariNAmaH, sa prAyogika. ajIvasya pariNAmo'jIvapariNAmaH, sa vaizrasikaH, cazabdau khagatAnekabhedasUcakI, tAMzca bhedAn agre sUtrakRdeva vakSyati, tathA cAha-'jIvapariNAme NaM bhaMte !' ityAdi, dazavidho jIvapariNAmaH, tadyathA-gatipariNAma ityAdi.IN tatra gamyate nairayikAdigatikarmodayavazAdayApyate iti gatiH-nairayikatvAdiparyAyapariNatiH gatireva pariNAmo gatipariNAmaH 1, tathA indanAdindraH-AtmA jJAnalakSaNaparamaizcaryayogAt tasyedaM, 'indriya'miti nipAtanAdindrazabdA|diyapratyayaH, indriyANyeva pariNAma indriyapariNAmaH 2, tathA karSanti-hiMsanti parasparaM prANino'sminniti kaSaH-saMsArastamayante-antarbhUtaNyarthatvAt gamayanti prApayanti ye te kaSAyAH 'karmaNo'Ni'tyaN pratyayaH, kaSAyA| Keva pariNAmaH kapAyapariNAmaH 3, lezyAdizabdArthoM vakSyamANaH, lezyA eva pariNAmo lezyApariNAmaH 4 yoga eva pariNAmo yogapariNAmaH 5 upayoga eva pariNAma upayogapariNAmaH 6 evaM jJAnapariNAma 7 darzanapariNAma 8cAritrapariNAma 9 vedapariNAmeSvapi bhAvanIyaM / sampratyamISAM padAnAmitthaM krameNopanyAse kAraNamabhidhIyate-tatra sarve bhAvAstattadbhAvAzritA gatipariNAmaM vinA na prAduSaSyanti tataH prathamaM gatipariNAmaH 1 gatipariNAme ca satyavazyamindriyapariNAma iti tadanantaramindriyapariNAma uktaH 2 indriyapariNAme ca sati iSTAniSTaviSayasambandhAdrAga-1 dveSapariNatirupajAyate iti tadanantaraM kapAyapariNAmaH 3 kaSAyapariNAmazvAvazyaM lezyApariNAmAvinAbhAvI, tathAhi dIpa anukrama [405-406] ~573~ Page #575 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [181 -182] dIpa anukrama [405 -406] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [181-182] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [13], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 285 // | lezyApariNAmaH sayogikevalinamapi yAvadbhavati, yato lezyAnAM sthitinirUpaNAvasare lezyAdhyayane zuklalezyAyA jaghanyA utkRSTA ca sthitiH pratipAditA--"muduttaddhaM tu jahannA ukosA hoi putrakoDI u / navahiM varisehiM UNA nAyacA sukalesAe // 1 // " iti sA ca navavarSonapUrvakoTipramANA utkRSTA sthitiH zuklalezyAyAH sayogikeva8 linyupapadyate, nAnyatra, kaSAyapariNAmastu sUkSmasamparAyaM yAvadbhavati, tataH kaSAyapariNAmo lezyApariNAmA'vinAbhUto lezyApariNAmazca kaSAyapariNAmaM vinApi bhavati, tataH kaSAyapariNAmAnantaraM lezyApariNAma uktaH, natu lezyApariNAmAnantaraM kaSAyapariNAmaH 4, tathA lezyApariNAmo yogapariNAmAtmako 'yogapariNAmo lezyA' iti vacanAt, upapAdayiSyate cAyamartho lezyApade savistaramato lezyApariNAmAnantaraM yogapariNAma uktaH 5 saMsAriNAM yogapariNatAnAmupayogapariNatistato yogapariNAmAnantaramupayogapariNAmaH 6 sati copayogapariNA me jJAnapariNAma iti tadanantaraM jJAnapariNAma uktaH 7 jJAnapariNAmazca dvidhA - samyagjJAnapariNAmo mithyAjJAnapariNAmazca, tau ca na samyaktvamidhyAtvavyatirekeNa bhavata iti tadanantaraM darzanapariNAma uktaH 8 samyagdarzanapariNAme jIvAnAM jinavacanAkarNanato navanavasaMvegAvirbhAvatazcAritrAvaraNakarmakSayopazamataH cAritrapariNAma upajAyate tato darzanapariNAmAnantaraM cAritrapariNAma uktaH 9 cAritrapariNAmavazAce vedapariNAmaM pralayamupanayanti mahAsattvAstata 1 jaghanyA muhUrkhAnvareva bhavati utkRSTA pUrvakoyeva / navabhirvarSairUnA jJAtavyA zukulezyAyAH (sthitiH) // 1 // For Parts Only ~574~ 13 pariNAmapadaM // 285 // waryra Page #576 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [183] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [183] cAritrapariNAmAnantaraM vedapariNAma uktH10|| tadevamuktA jIvasya gatyAdayaH pariNAmavizeSAH, sampratyeteSAmeva yathAkrama bhedAn darzayati gatipariNAme paM bhaMte ! kativiSe. paM01, go0! caubihe pannate, taM-narayagatipariNAme tiriyagatipa0 maSuyagatipariNAme devagatipa011 iMdiyapariNAme gaM bhaMte ! katividhe paM01, go0! paMcavidhe paM0, taM0-sortidivapari0 pakvidiyapa0 ghANidiyapa0 jimmidiyapariNAme phAsidiyapariNAme 2 / kasAyapariNAme NaM bhaMte ! katividhe paM01, go! caubidhe paM0, taM.--kohakasAyapa0 mANakasAyapa0 mAyAkasAyapa0 lobhakasAyapa0 3 / lessApariNAme gaM bhaMte ! katividhe 501, go.! chabihe paM0, taM-kaNhalesApa nIlalesApa. kAulesApa0 teulesApa0 pamhalesApa0 sukalesApa04AjogapariNAme gaM bhaMte ! kaivihe paM01, go! tividhe paM0, taM0-maNajogapa0 vaijogapa0 kAyajogapa0 5 / uvaogapariNAme gaM bhaMte ! kaivihe paM01, go0! duvihe paM0, taM0-sAgArovaogapa0 annaagaarovogp06|| gANapariNAme po bhate! kaivihe paM01, go! paMcavihe paM0,0-AmiNibohiyaNANapa0 suyaNANapa0 ohinANapa0 maNapajjavaNANapa0 kevalaNANapa0, aNNApariNAme NaM bhaMte ! kAvihe paM01, mo0! tibihe paM0, taM0-maiaNNANapa0 suyaaNNANapa0 vibhaMgaNANapa07 desaNapariNAme NaM bhaMte ! kaivihe paM01, go0! tividhe paM0, taM0-sammaIsaNapari0 micchAdasaNapa0 smmmicchaadsnnp08|| cArittapariNAme NaM bhaMte ! katividhe paM01, go.! paMcavihe paM0, taM0-sAmAiyacArittapa0 chedovaTThAvaNiyacArittapa0 parihAravisuddhiyacArittapa0 suhumasaMparAyacarittapa0 ahakkhAyacaritnapa0 / vedapariNAme paM bhaMte ! kaivihe paM01, go0| dIpa anukrama [407] sTaTaTaTaTa Turasurary.org gati Adi pariNAmasya prabhedAH ~575~ Page #577 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [183] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 13 pari NAmaparda prata sUtrAMka [183] prajJApanAyAH malayavRttI. // 28 // dIpa anukrama [407] tivihe paM0, taM0-isthivedapa purisavedapa0 nnpuNsgvedp010|| neraiyA gatipariNAmeNa nirayagatIyA iMdiyapariNAmeNaM paMciMdiyA kasAyapariNAmeNaM kohakasAIvi jAva lobhakasAyIvi, lesApariNAmeNaM kaNhalesAci nIlalesAvi kAulesAvi, jogapariNAmeNaM maNajogIvi vayajogIvi kAyajogIvi, uvaogapariNAmeNaM sAgArobaunAvi aNAgArovauttAvi, NANapariNAmeNaM AbhiNicohiyaNANIvi suyaNANIvi ohiNANIvi, aNNANapariNAmeNaM maiaNNANIvi suyaaNNANIvi vibhaMgaNANIvi, desaNapariNAmeNaM sammAdiTThIvi micchAdiTTIvi sammAmicchAdiTThIvi, carittapariNAmeNaM no caritI no caritcAcarittI acarittI, vedapariNAmeNaM no itthIvedagA no parisavedagA napuMsagavedagA / asurakumArAvi evaM ceva, NavaraM devagatiyA kaNhalesAvi jAva teulesAvi, vedapariNAmeNaM itthivedagAvi purisavedagAvi no napuMsagavedagA, sesaM taM ceva, evaM jAva thaNiyakumArA / puDhavikAiyA gatipariNAmeNaM tiriyagatiyA iMdiyapariNAmaNaM egidiyA, sesaM jahA neraiyANaM, navaraM lesApariNAmeNaM teulesAvi, jogapariNAmeNaM kAyajogI NANapariNAme Natthi aNNANapariNAmeNaM matiaNNANI suyaaNNANI dasaNapariNAmeNaM micchadiTTI, sesaM taM ceva, AuvaNaphaikAiyAvi, teUvAU evaM ceva, NavaraM lesApariNAmeNaM jahA nerahayA, beiMdiyA gatipariNAmeNa siriyagatiyA iMdiyapariNAmeNaM veIdiyA, sesaM jahA neraiyANa, gavaraM jogapariNAmeNaM vayajogI kAyajogI, NANapariNAmeNaM AbhiNiyohiyaNANIvi suaNANIvi aNNANapariNAmeNaM mahaaNNANIvi suaaNNANIvi no vibhaMgaNANI desaNapariNAmeNaM sammadiTTIvi micchadidvIvi no sammAmicchAdiTThI [vi.] sesaM taM ceva, evaM jAva cauridiyA, gavaraM iMdiyaparivuDDI kAyavA / paMciMdiyatirikkhajoNiyA gatipariNAmeNaM tiriyagatiyA, sesaM jahA neraiyANaM, NavaraM lesApari ecemenetise S286 // ~ 576~ Page #578 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [183] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [183] dIpa anukrama [407] NAmeNaM jAva sukkalesAthi, caritapariNAmeNaM no carittI acarittIvi carittAcaritIvi, vedapariNAmeNaM ithivedagAvi purisavedagAvi napuMsagavedagAvi / maNussA gatipariNAmeNaM maNuyagatiyA iMdiyapariNAmeNaM paMciMdiyA aNidiyAvi kasAyapariNAmeNaM kohakasAIvi jAva akasAIvi, lesApariNAmeNaM kaNhalesAvi jAva alesAvi, jogapariNAmeNaM maNajogIvi jAva ajogIvi, upaogapariNAmeNa jahA neraiyA, NANapariNAmeNa AbhiNicohiyaNANIvi jAva kevalaNANIvi, aNNANapariNAmaNaM viNNivi aNNANA, desaNapariNAmeNaM tiNNivi daMsaNA, carittapariNAmeNaM carittIvi acarittIvi caricAcaricIci, bedapariNAmeNaM itthIveyagAvi purisavedagAvi napuMsagaveyagAvi aveyagAvi / vANamaMtarA gatipariNAmeNaM devagatiyA, jahA amurakumArA evaM joisiyAvi navaraM teulesA, vemANiyAvi evaM ceva, navaraM lesApariNAmeNaM teulesAvi pamhalesAvi sukkalesAbi, se taM jIvapariNAme (mUtra 183) 'gaipariNAme NaM bhaMte ! kaivihe paNNatte' ityAdi, pAThasiddhaM samprati nairayikAdayo yaiH pariNAmavizeSairviziSTAstAna tathA pratipAdayati-'neraiyA' ityAdi, sugama, navaraM nairayikANAM kRSNanIlakApotarUpAstina eva lezyA na zeSAH, ItA api tisraH pRthivIkrameNaivaM-AdyayordvayoH pRthivyoH kApotalezyA tRtIyasyAM kApotalezyA nIlalezyA ca caturthyA nIlalezyA paJcamyAM nIlalezyA kRSNalezyA ca SaSThIsaptamyoH kRSNalezyaiva, tata uktam-'kaNhalesAvi nIlalesAvi kAulesAvi' tathA tiryakrapaJcendriyamanuSyavyatirekeNAnyatra cAritrapariNAmaH sarvathA na bhavati bhavasvAbhAvyAt, tataH sect ~577~ Page #579 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [183] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:malaya0 vRttI. prata sUtrAMka [183] // 287 // kRtazcAritrapariNAma niSedhaH, vedapariNAmacintAyAM ca nairayikA napuMsakA eva na striyo nApi puruSAH, "nArakasammU-18113 parichino napuMsakAnI" (tattvA0 arasUtraM 50)tivacanAt, evamasurakumArANAmapi, navaraM gatimadhikRtya devagatikA-raNAmaparda teSAM ca maharddhikAnAM tejolezyA api bhavati, tata uktam-'teulessAdhi' iti, vedapariNAmacintAyAM liyaH puruSA vA na napuMsakAH, devAnAM napuMsakatvasthAsambhavAt , tathA pRthivIkAyikasUtre, navaraM 'lesApariNAmeNa mityAdi, iha pRthivyambuvanaspatInAM tejolezyApi sambhavati yena saudharmezAnaparyantAnAM devAnAmetepUtpAdasambhavAt (vaH), tata uktam-'teulesAbi' iti, eteSAM ca pRthivyAdInAM paJcAnAmapi sAsAdanasamyaktvamapi na bhavati, Agame niSedhAt , tato jJAnaniSedhaH samyaktvaniSedhazca kRtaH, samyagmidhyAtvapariNAmastu saMjJipaJcendriyANAmeva bhavati, na zeSANAmatastanniSedhaH, dvIndriyAdInAM punaH keSAJcit karaNAparyAptAvasthAnAM sAsAdanasamyaktvamavApyate tataste jJAnapariNatA api samyagdRSTayo'pyuktAH, tiryapaJcendriyANAM ca SaDapi lezyAH sambhavanti, tataH sUtre uktam-'jAva suphalesAvi' iti, tathA dezatazcAritrapariNAmo'pi teSAmullasati tata uktam-'caritcAcarittIvi' iti, tathA jyoti|kANAM tejolezyaiva kevalA na zeSA lezyAH, tato'bhihitam-'lesApariNAmeNaM teulessaa'| | // 28 // ajIvapariNAme the bhaMte ! katividhe paM0 1, go0! dasavidhe 50, 0-baMdhaNapariNAme 1 matipariNAme 2 saMThANapariNAme 3 bhedapariNAme 4 vaSNapariNAme 5 gaMdhapariNAme 6 rasapari07 phAsapariNAme 8 agurulahuyapariNAme 9 sadapariNAme 10 249092e dIpa anukrama [407] SAREILLEGunintentiaTATE | 'ajIvapariNAmasya dazavidha-bhedA: ~578~ Page #580 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ---------- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-1, ---------- mUlaM [184-185] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [184-185] gAthA: (marca 184) baMdhaNapariNAmeNa bhaMte! katividhe paM01, go! duvihe paM0, taM0-NibaMdhaNapariNAme lukkhabaMdhaNapariNAme ya,-'samaNiddhayAe baMdho na hoti samalukkhayAevi Na hoti / vemAyaNiddhalukkhattaNeNa baMgho u khaMdhANaM // 1 // giddhassa NiddheNa duyAhieNaM, lukkhassa lukkheNa duyAhieNaM / niddhassa lukkheNa uvei baMdho, jahaNNavajjo visamo samo vA / / 2 // 2, gatipariNAma Na bhaMte ! katividhe paM01, go.! duvihe paM0, taM0-phusamAgagatipariNAme ya aphusamANagatipariNAme ya, ahavA dIhagaipariNAme ya hassagaipariNAme ya 2, saMThANapariNAme NaM bhaMte ! katividhe paM01, go.! paMcavidhe paNNace, taM-parimaMDalasaMThANapari0 jApa AyatasaMThANapariNAme 3, bhedapariNAme Na bhaMte ! katividhe paM01, go0| paMcavidhe paM0,0-khaMDabhedapari0 jAva ukariyAbhedapari04, vagNapariNAme the bhaMte ! katividhe paM01, go.1 paMcavidhe paM0, ta-kAlavaNNapa0 jAva sukilavaNNapari0 5, gaMdhapariNAme NaM bhaMte ! katividhe pa01, go! duvihe paM0,0subbhigaMdhapari0 dubhigaMdhapariNAme ya 6, rasapariNAme Na bhaMte ! katividhe paM01, go0 ! paMcavihe paM0, 0-tittarasapariNAme jAva mahurarasapariNAme 7, phAsapariNAme NaM bhaMte ! katividhe paM01, mo0! avidhe paM0, taM0-kakkhaDaphAsapariNAme ya jAva lukkhaphAsapariNAme ya 8,agurulahuyapariNAmeNaM bhaMte kativihe paM01, mo0 egAgAre paM01, sahapariNAme NaM bhaMte ! kativihe paM01, mo0 duvihe paM0 taMjahA-sunbhisaddapariNAme ya dunbhisahapariNAme ya 10 secaM ajIvapariNAme ya (sUtraM 185) pariNAmapadaM samanaM // 13 // 'baMdhaNapariNAme NaM bhaMte !' ityAdi, snigdhavandhanapariNAmazca rUkSabandhanapariNAmazca, tatra snigdhasya sato bandhanapa-18 dIpa anukrama [408-412] SAREauratonintenariand 'bandha' Adi pariNAmasya prabhedAH ~ 579~ Page #581 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ...------- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-1, ----------- mUlaM [184-185] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yAH malaya0 vRttI. [184 -185] // 288 // gAthA: LekTaralarase riNAmaH snigdhabandhanapariNAmaH, tathA rUkSasya sato bandhanapariNAmaH rUkSabandhanapariNAmaH, cazabdI khagatAnekabhe-1| 13 paridasUcakI, atha kathaM snigyasya sato bandhanapariNAmo bhavati kathaM vA rUkSasya sata iti bandhanapariNAmasya lakSaNa NAmapadaM mAha-samaniddhayAe' ityAdi, parasparaM samasnigdhatAyAM samaguNasnigdhatAyAM tathA parasparaM samarUkSatAyAMsamaguNarUkSatAyAM bandho na bhavati, kintu yadi parasparaM trigdhatvasya rUkSatvasya ca viSamamAtrA bhavati tadA bandhaH | skandhAnAmupajAyate, iyamatra bhAvanA-samaguNasnigdhasya paramAbAdeH samaguNakhigdhena paramANyAdinA saha sambandhI na bhavati, tathA samaguNarUkSasyApi paramANvAdeH samaguNarUkSeNa paramANvAdinA saha sambandho na bhavati, kintu yadi snigdhaH snigdhena rUkSaH rUkSeNa saha viSamaguNo bhavati tadA viSamamAtratvAt bhavati teSAM parasparaM sambandhaH / viSamamAtrayA bandho bhavatItyuktaM tato viSamamAtrAnirUpaNArthamAha-Niddhassa NidveNa duyAhieNe'tyAdi, yadi snigdhasya paramAyAdeH snigdhaguNenaiva saha paramAgvAdinA bandho bhavitumarhati tadA niyamAt dhAdikAdhikaguNenaiva paramApavAdineti bhAvaH, rUkSaguNasyApi paramAbAdeH rUkSaguNena paramAvAdinA saha yadi bandho bhavati tadA takhApi tena / yAyadhikAdiguNeneca nAnyathA, yadA punaH snigdharUkSayorvandhastadA kathamiti cet ?, ata Aha-'Niddhassa lukkheNe'-1 tyAdi, snigdhasya rUkSeNa saha bandha upaiti-upapadyate jaghanyavoM viSamaH samo vA, kimuktaM bhavati?-ekaguNa|nigdhaM ekaguNarUkSaM ca muktvA zeSasya dviguNasnigdhAdidviguNarUkSAdinA sarveNa bandho bhavatIti / ukto bandhanapa dIpa anukrama [408-412] eroen ~580~ Page #582 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ...-------- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-1, ----------- mUlaM [184-185] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [184-185] gAthA: riNAmo'dhunA gatipariNAmamAha-'gaipariNAme NaM bhaMte' ityAdi, dvividho gatipariNAmaH, tadyathA-spRzadgati-19 |pariNAmo'spRzadgatipariNAmazca, tatra vastvantaraM spRzato yo gatipariNAmaH sa spRzadgatipariNAmo, yathA-'Thikari-18 kAyA jalasyopari prayatnena tiryaprakSiptAyAH, sA hi tathA prakSiptA satI apAntarAle jalaM spRzantI 2 gacchati, bAlajanaprasiddhametat , tathA'spRzato gatipariNAmo'spRzatipariNAmaH, yadvastu na kenApi sahApAntarAle saMsparzanamanubhavati tasyAspRzatipariNAma iti bhAvaH, anye tu vyAcakSate-spRzadgatipariNAmo nAma yena prayatnavizeSAt |kSetrapradezAn spRzan gacchati, aspRzadgatipariNAmo yena kSetrapradezAnaspRzanneva gacchati, tanna buddhAmahe, nabhasaH sarvaKAcyApitayA tatpradezasaMsparzavyatirekeNa gaterasambhavAt , bahuzrutebhyo vA paribhAvanIyaM, atraiva prakArAntaramAha 'ahavA dIhagatipariNAme ya rahassagaipariNAme ya' iti, athaveti prakArAntare anyathA vA gatipariNAmo dvividhaH, tadyathA-dIrghagatipariNAmo isvagatipariNAmazca, tatra viprakRSTadezAntaraprAptipariNAmo diirghgtiprinnaamstdvipriito| ikhagatipariNAmaH 2, parimaNDalAdisaMsthAnavizeSAH khaNDabhedAdayazca prAgeva vyAkhyAtA iti na bhUyo vyAkhyAyante, 3, agurulaghupariNAmo bhASAdipudgalAnAM 'kammagamaNabhAsAI eyAI agurulahuyAI' [karmamanobhASAdravyANyetAnyagurulaghU-10 ni] iti vacanAt, tathA amUrtadravyANAM vA''kAzAdInAM, agurulaghupariNAmagrahaNamupalakSaNaM tena gurulaghupariNAmoM'pi draSTavyaH, sa caudArikAdidravyANAM taijasadvyaparyantAnAmayaseyaH, "orAliyaveuviya AhAragateya gurulahU davA" dIpa anukrama [408-412] ~581~ Page #583 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [13], ...-------- uddezaka: [-], ---------- dAraM [-1, ----------- mUlaM [184-185] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 4 prata sUtrAMka [184 prajJApanA- yAH mala- yavRttI. 14 kaSAyapadaM audArikavakriyAhArakatejAMsyagurulaghUni dravyANi ] iti vacanAt , 'sunbhisadde' iti zubhazabdaH, 'dumbhisadde' iti azubhazabdaH // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM trayodazaM padaM samAptam // 13 // atha caturdazaM padaM // 14 // -185] // 289 // gAthA: dIpa anukrama [408-412] tadevaM vyAkhyAtaM trayodazaM padamidAnI caturdazamArabhyate-tasya cAyamabhisambandhaH, ihAnantarapade gatyAdilakSaNo jIvapariNAma uktaH sAmAnyena, sAmAnyaM ca vizeSaniSTham , ataH sa eva vizeSataH kazcit kacit pratipAdyate, tatraikendriyANAmapi krodhAdikapAyabhAvAt 'sakaSAyatvAjIvaH karmaNo yogyAn pudgalAn Adatte (tattvA0 a09sU02) iti vacanAt pradhAnabandhahetutvAcAdAveva vizeSataH kaSAyapariNAmapratipAdanArthamidamArabhyate, tatra cedamAdisUtramkati bhaMte ! kasAyA paNNacA, mo0 cattAri kasAyA paM0, 0-kohakasAe mANakasAe mAyAkasAe lobhakasAe, nerahayANa bhaMte ! katikasAyA paM01, go0 catvAri kasAyA paM01, 0-kohakasAe jAva lobhakasAe, evaM jAva vemANiyANaM / (matra 186) katipatihie NaM bhaMte ! kohe paM01, go0 caupatihie kohe paM0, taM0-Ayapatihie parapatihie tadubhayapatihie appaidvite, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM daMDato, evaM mANeNaM daMDato mAyAe daMDao lobheNaM // 28 // atra pada (13) "pariNAma" parisamAptam atha pada (14) "kaSAya" Arabhyate **. 'kaSAya'sya caturvidha-bhedAH, krodha-AdInAm pratiSThitatA-utpatti-bhedasya varNanaM ~582~ Page #584 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [14], ----------- uddezakaH -1, ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [186-188] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [186 -188] dIpa anukrama [413-415]] dNddo| kati(hi) bhaMte ! ThANehiM kohuppattI bhavati ?, go0 cauhi ThANehiM kohuppattI bhavati, taM0-khettaM paDucca vadhu pahuca sarIraM paDucca uvahiM paDucca, evaM neraiyANaM jAva bemANiyANaM / evaM mANeNavi mAyAevi lobheNavi, evaM etevi cattAri dNddgaa| (matra 187) katividhe NaM bhaMte ! kodhe paSNate?, mo0! caubihe kohe paM0, taM-aNaMtANubaMdhi kohe apaJcakkhANe kohe pacakkhANAvaraNe kohe saMjalaNe kohe, evaM neraiyANaM jAba vemANiyANaM / evaM mANeNaM mAyAe lobheNaM, eevi cattAri daMDagA (sUtraM 188) 'kai NaM bhaMte ! kasAyA' ityAdi, kati-kiyatsaGkhyAkAH [kaSAyAH,]Namiti pUrvavat , bhadanta !-paramakalyANayogin | kapAyAHprajJaptAH, 'kRpa vilekhane' kRpanti-vilikhanti karmarUpaM kSetra sukhaduHkhazastrotpAdanAyeti kaSAyAH, onnaadik| Ayapratyayo nipAtanAca RkArasya akAraH, yadivA kaluSayanti-zuddhasabhAvaM santaM karmamalinaM kurvanti jIvamiti / kapAyAH pUrvavat AyapratyayaH nipAtanAca kalupazabdasya Nijantasya kaSAyAdezaH, uktaM ca-"suhadukkhabahussaiyaM kammakkhetaM kasaMti te jamhA / kalusaMti jaM ca jIvaM teNa kasAyatti bucaMti // 1 // " nirvacanasUtraM kSuNNAye, narayikAdidaNDakasUtramapi sugama, 'kaipaiTie NaM bhaMte ! ityAdi, katiSu-kiyatprakAreSu sthAneSu pratiSThito bhadanta ! krodhaH?, bhagavAnAha-catuSpratiSThitaH, tadyathA-AtmapratiSThita ityAdi, Atmanyeva pratiSThitaH AtmapratiSThitaH, kimuktaM bhavati ?-khayamAcaritasya aihikaM pratsapAyamayabuddhya kazcidAtmana evopari kudhyati tadA AtmapratiSThitaH krodha ~583~ Page #585 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [14], ----------- uddezakaH -1, ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [186-188] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: R prata sUtrAMka [186-188] dIpa anukrama panA- iti, yadA para udIrayati AkrozAdinA kopaM tadA kila tadviSayaH krodha upajAyate iti sa parapratiSThita iti, 14 kaSAyAH mala- nagamanayadarzanametat , naigamanayo hi tadviSayamAtreNApi tatpratiSThitaM manyate yathA jIve samyagdarzanamajIve samyagdarzana-- | yapadaM yAvRttI. mityAdayo'STau bhaGgAH samyagdarzanasyAdhikaraNacintAyAmAvazyake, tadubhayapratiSThitaH-AtmapararUpobhayapratiSThitaH, yadA kazcit tathAvidhAparAdhavazAdAtmaparaviSayaM krodhamAdhatte iti, apratiSThito nAma yadaipa svayaM duzcaraNamAkrozAdikaM ca // 29 // kAraNaM vinA nirAlambana eva kevalakrodhavedanIyAdupajAyate, sa hi nAtmapratiSThitaH vayaM duzcaraNAbhAvataH khAtmaviSayatvAbhAvAt, nApi parapratiSThitaH parasyApi niraparAdhatayA aparAdhasambhAvanAyA abhAvataH krodhAlambanatvAyogAt, (tathA nomayapratiSThito'pi) dRzyate ca kasyApi kadAcidevameva kevalakrodhavedanIyodayAdupajAyamAnaH krodhaH, tathA ca sa pazcAt brUte-aho me niSkAraNaH kopo naiva (ko'pi) virUpaM bhASate na ca kizcidvinAzayati, ata evoktaM pUrvamaharSibhiH-'sApekSANi nirapekSANi ca karmANi phalavipAkeSu / sopakrama nirupakramaM ca dRSTaM yathA''yuSkam ASI // 1 // " iti, evaM mAnamAyAlomA api AtmaparobhayapratiSThitA apratiSThitAzca bhAvanIyAH / tadevamadhikaraNabhedena bheda uktaH, samprati kAraNabhedato bhedamAha-kati (hiM) NaM bhaMte ! ThANehi kohuppattI havaI' ityAdi, tiSThantyebhiriti sthAnAni-kAraNAni katibhiH-kiyatsaGkhyAkaiH sthAnaH-kAraNaiH krodhotpattirbhavati?, bhagavAnAha-caturbhiH sthAnaH, tAnyeva sthAnAnyAha-'khettaM paDucca' ityAdi, tatra nairayikANAM nairayikakSetraM pratItya tirazca tiryakSetraM pratItya manuSyANAM [413 -415]] ~584 ~ Page #586 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [14], ----------- uddezakaH -1, ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [186-188] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [186-188] dIpa anukrama manuSyakSetraM devAnAM devakSetraM 'vatthu paDuceti vastu sacetanamacetanaM vA zarIraM pratItya-duHsaM sthitaM virUpaM vA 'upadhi pratIseti yat yasyopakaraNaM tasya tat caurAdinA'pahiyamANamanyathA vA pratItya, evaM nairayikAdidaNDakasUtramapi, samprati samyagdarzanAdiguNavighAtitvena bhedamAha-kAvihe NaM bhaMte' ityAdi, anantAnubandhyAdizabdArthamane karma-13 prakRtipade vakSyAmo, bhAvArthastvayaM-samyaktvaguNavighAtakRdanantAnubandhI dezaviratiguNavighAtI apratyAkhyAnaH sarva|viratiguNavighAtI pratyAkhyAnAvaraNaH yathAkhyAtacAritravighAtakaH saMjvalanaH, etAMzcaturo'pi nairayikAdidaNDakakrameNa |cintayati, evaM mAnamAyAlomA api pratyekaM caturvidhAH sAmAnyato daNDakakrameNa ca bhaavniiyaaH| sampratyeteSAmeva K krodhAdInAM nirvRtibhedato'vasthAbhedatazca bhedamAha katividhe NaM bhaMte ! kodhe paM0 1, go0 caudhihe kohe paM0, taMjahA-Abhoganivattie aNAbhoganivattie unasate aNuvasate, evaM neraiyANaM jAva cemANiyANaM / evaM mANeNavi, mAyAevi, lobheNavi, cacAri daMDagA / (sUtraM 189)jIvA paM bhaMte! katihiM ThANehiM aTTha kammapagaDIo ciNiMsu, go0 cauhiM ThANehiM aTTha kammapagaDio ciNi taM--koheNaM mANeNaM mAyAe lobheNaM, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, jIvA NaM bhaMte ! katihiM ThANehiM aTTha kammapagaDIo cirNati, go0! cauhi ThANehi, taM0-koheNaM mANeNaM mAyAe lobheNaM, evaM neraiyA jAva vemANiyA / jIvANaM bhaMte! katihiM ThANehiM aTTa kammapagaDIo ciNissaMti ?, go! cauhi ThANehiM aTTha kammapagaDIo ciNisaMti, taM0-kohaNe mANeNaM bhAyAe [413 -415]] | krodhasya catvAraH bhedA: (anya-prakAreNa), aSTa-karmaprakRteH upAdAnaM ~585~ Page #587 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [189 -190] + gAthA dIpa anukrama [416 -418] prajJApanAyAH mala ya0 vRttau . // 291 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [-] padaM [14], ---------- uddezaka: [-], mUlaM [189-190] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH loNaM, evaM neraiyA jAva vaimANiyA / jIvA NaM bhaMte! katihi ThANehiM aTTha kammapagaDio uvacirNisu 1, go0 / cauhiM ThANehiM aTTa kammapagaDIo uvacirNisu, taM0- koheNaM mANeNaM mAyAe lobheNaM, evaM neraiyA jAva vemANiyA, jIvA NaM bhaMte! pucchA, go0 ! cauhiM ThANehiM uvaciNaMti jAva lobheNaM, evaM neraiyA jAya bemANiyA, evaM uvaciNissaMti / jIvA NaM te! katihi ThANehiM aha kammapagaDIo baMdhisu ?, go0 ! cauhiM ThANehiM, aTTa kammapagaDio baMdhisu taM 0 koheNaM mANe jAva lobheNaM, evaM neraiyA jAva vaimANiyA, baMdhi baMti baMdhissaMti, udIraMsu udIraMti udIrissaMti, vediMsu veti vedasaMti, nijjaraMsu nijjareMti nijjarissaMti, ete jIvAiyA vaimANiyapajjavasANA aTThArasa daMDagA jAva vemAgiyA, nijjariMsu nijjaraiti niarissaMti, - AtapatiTTiya khetaM paccarNatANubaMdhi Abhoge / ciNa uvaciNa baMdha udIra veda taha nijarA caiva // 1 // ( sUtraM 190 ) iti paNNavaNAe bhagavaIe kasAyapayaM samattaM // 14 // Eaton Into 'kavihe NaM bhaMte!" ityAdi, yadA parasyAparAdhaM samyagavabuddhya kopakAraNaM ca vyavahArataH puSTamavalambya nAnyathA'sya | zikSopajAyate ityAbhogya kopaM vidhatte tadA sa kopa AbhoganirvartitaH, yadA tvevameva tathAvidhamuhUrttavazAdguNadopavicAraNAzUnyaH paravazIbhUya kopaM kurute tadA sa kopo'nAbhoga nirvarttitaH 2 upazAntaH - anuyAvasthaH 3 anu- 8 pazAntaH - udayAvasthaH 4, evametadviSayaM daNDakasUtramapi bhAvanIyaM, evaM mAnamAyAlobhAH pratyekaM catuSprakArAH sAmAnyato daNDakakrameNa ca veditavyAH / samprati phalabhedena kAlatrayavartinAM bhedamabhidhAtukAma Aha-- 'jIvA NaM // 211 // For Penal Use Only 14 kaSA yapadaM ~ 586~ Page #588 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [14], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [189-190] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [189-190] gAthA estoeroeicceedee bhaMte ! kahiM ThANehiM aTTha kammapagaDIo ciNisu' ityAdi, jIvA bhadanta ! katibhiH sthAnairaSTau karmaprakRtIzcitayantaH, cayanaM nAma kapAyapariNatasya karmapudgalopAdAnamAtraM, bhagavAnAha-gautama! caturbhiH sthAnastadyathA-krodhena mAnena mAyayA lobhena, evaM nairayikAdidaNDake'pi vaktavyaM, eSa daNDako'tItakAlaviSayaH, evaM vartamAnakAlabhaviSyatkAlaviSayAvapi vAcyo, evamupacayabandhodIraNAvedananirjarAviSayAH pratyekaM trayastrayo daNDakA vAcyA iti sarvasaGkhyayA aSTAdaza daNDakAH, tatra upacayo nAma khasyAvAdhAkAlasyopari jJAnAvaraNIyAdikarmapudgalAnAM vedanArtha niSekaH, sa caiva-prathamasthitI sarvaprabhUtaM, dvitIyasyAM sthitI vizeSahInaM, tato'pi tRtIyasyAM vizeSahIna, evaM vizeSahInaM 2 tAbadvAcyaM yAvattattatkAlabadhyamAnAyAH sthitezcaramA sthitiretaca savistaraM karmaprakRtiTIkAyAM paJcasaMgrahaTIkAyAM / cAbhihitamiti tato'vadhArya, bandhanaM nAma-jJAnAvaraNIyAdikarmapudgalAnAM yathoktaprakAreNa khakhAbAdhAkAlottarakAlaM niSiktAnAM yadbhUyaH kaSAyapariNativizeSAnikAcanaM, udIraNaM-udIraNAkaraNayazataH karmapudgalAnAmanudayaprAsAnAmudayAvalikAyAM pravezanaM, tadapi hi kiJcittathAvidhakapAyapariNativazAdbhavatIti 'cauhi ThANehiM udIreMsu udIranti udIrissaMtI'tyuktam , anyathA kaSAyavyatirekeNApi kSINamohodaye jJAnAvaraNAdInAmudIrakA varttante iti, vedanA-khakhAbAdhAkAlakSayAdudayaprAptasya udIraNAkaraNena vA udayamupanItasya karmaNa upabhogaH, nirjarA-karmapudgalAnAmanubhUya 2 akarmatvApAdanaM, AtmapradezaiH saMzliSTAnAM jJAnAvaraNIyAdikarmapudgalAnAmanubhUya 2 zAtanamiti bhAvaH, dIpa anukrama [416-418] For P OW ~ 587~ Page #589 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [14], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [189-190] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [189-190] majJApanAyAHmalaya. vRttI. uktaM ca-"puvakayakammasADaNa nijarA" iti, iyaM ca dezanirjarA draSTavyA, kaSAyajanitatvAt , na sarvanirjarA, sAhi15 indriniSkaSAyasya sarvaniruddhayogasya mokSaprAsAdamadhirohato bhavati, na zeSasya, ata eva caturviMzatidaNDakasUtramapi avi- yapadaM ruddhaM, dezanirjarAyAH sarvakAlaM sarveSAmapi bhAvAt , samprati yat yat padamadhikRtya prAk sUtrANyuktAni tAni vineya- uddezaH 1 janAnugrahAya saMgrahaNigAthayA nirdizati-'AyapatiTTiya' ityAdi, prathama sAmAnyasUtraM supratItamiti na saMgRhItaM, dvitIyamAtmapratiSThitapadopalakSitaM sUtraM tato'nantAnubandhipadopalakSitaM tadanantaramAbhogapadopalakSitaM tatazcayopacayabandhodIraNavedanAnirjarAviSayANi krameNa sUtrANi, atra ciNeti upacayasUtropalakSaNam // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM caturdazaM padaM samAptam // 14 // // 292 // gAthA atha paMcadazaM padaM // 15 // nama dIpa anukrama [416-418] 11292 // tadevaM vyAkhyAtaM caturdazaM, samprati paJcadazamArabhyate-ihAnantarapade pradhAnavandhahetutvAt vizeSataH kaSAyapariNAma uktaH, tadanantaramindriyavatAmeva lezyAdisadbhAva iti vizeSata indriyapariNAmanirUpaNArthamidamArabhyate, atra ca dvAvuddezakau, tatra ca prathamoddezake ye'rthAdhikArAstatsaMgrAhakamidaM gAthAdvayaM atra pada (14) "kaSAya" parisamAptam atha pada (15) "indriya" Arabhyate ~ 588~ Page #590 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], ------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [190...] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka Prasad2030292 ||gAthA| saMThANaM bAhallaM pohattaM katipadesa ogADhe / appAbahu puTTha paviTTha visaya aNagAra AhAre // 1 // adAya asI ya maNI duddha pANe tela phANiya vasA ya / kaMbala dhUNA dhiggala dIvodahi logalloge ya // 2 // 'saMThANaM vAhalaM' ityAdi, prathamamindriyANAM saMsthAnaM, saMsthAnaM nAma AkAravizeSaH, tato bAhalyaM vaktavyaM, bAhalya nAma pahalatA piNDatvamiti bhAvaH, tadanantaraM pRthutvaM vaktavyaM, pRthutvaM-vistAraH, tadanantaraM 'katipadesa'tti katipradezamindriyamiti vaktavyaM, tata ogADhamiti-katipradezAcagADhamindriyamiti vAcyaM, tadanantaramavagAhanAviSayaM karkazAdiguNaviSayaM cAlpabahutvaM, tataH 'putti spRSTagrahaNamupalakSaNaM tena spRSTAspRSTaviSayaM sUtraM vaktavyaM tadanantaraM 'pavidra'tti praviSTApraviSTaviSayacintAviSayaM tato viSayaparimANaM tato'nagAraviSayaM sUtraM tadanantaramAhAraviSayaM tato lokaviSayaM ] tata 'ahAya'ti AdarzaviSayaM tadanantaramasiviSayaM tato maNiviSayaM tato dugdhopalakSitaM tataH pAnakaviSayaM tatastailaviSayaM tataH phANitaviSayaM tadanantaraM vasAviSayaM tataH kambalaviSayaM tataH sthUNAviSayaM tadanantaraM 'thimgala ti AkAzathiggalaviSayaM tato dvIpodadhiviSayaM tato lokaviSayaM tadanantaramalokaviSayaM iti / tatra saMsthA-18 nAdikamindriyANAM vaktavyamiti prathamata indriyaviSayasUtramAhakati NaM maMte ! iMdiyA paM01, go.! paMca iMdiyA paM0,0-sovidie cakkhidie dhANidie jibhidie phAsidie, sortidie NaM bhaMte ! kiMsaMThie paM01, go! kalaMbuyApupphasaMThANasaMThite paM0, cakkhidie NaM bhaMte ! kiMsaMThite paM01, go! dIpa anukrama [419-420] atha (15) indriya-pade uddezaka- (1) Arabhyate ++ Indriyasya bhedaH, saMsthAnaM, bAhalyaM Adi ~589~ Page #591 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [191] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:malaya0 vRttI. 15 indriyapadaM uddezaH1 prata sUtrAMka [191] // 29 // dIpa anukrama [421] mamUracaMdasaMThANasaMThite paM0, pANidie NaM bhaMte! pucchA, mo0! aimuttagacaMdasaMThANasaMThite, jibhidie Na pucchA, go0! khurappasaMThANasaMThite paM0, phAsidie NaM pucchA go0! NANAsaMThANasaMThite pN01| soiMdie NaM mate! kevaiyaM bAhalleNaM paM01, go! aMgulassa asaMkhejahabhAge bAhalleNaM paM0 2, evaM jAva phAsidie / sotidie NaM bhaMte! kevaitaM pohatteNaM paNNatte, go0! aMgulassa asaMkhejaibhAgaM pohatteNaM paM0, evaM cakkhidievi pANidievi, jibhidie cha pucchA mo0! aMgulapuhuteNaM paM0, phAsidie NaM pucchA go0! sarIrapamANamece pohacaNaM pN03| sotidie NaM bhaMte ! katipadesite paM01, go0! aNaMtapadesite paM0, evaM jAva phAsidie / (sUtraM 191) 'kai NaM bhaMte ! iMdiyA paNNattA' ityAdi, kati-kiyatsaGkhyAkAni, gamiti vAkyAlaGkAre, bhadanta ! indriyANi prAvirUpitazabdArthAni prajJaptAni!, bhagavAnAha-gautama ! paJcendriyANi prajJaptAni, tAnyeva nAmata Aha-'soIdie' ityAdi, etAni ca paJcApIndriyANi dvidhA, tadyathA-dravyato bhAvatazca, tatra dravyato nirvRtyupakaraNarUpANi bhAvato labdhyupayogAtmakAni, Aha ca tattvArthasUtrakRt-nivRtyupakaraNe dravyendriyaM, labdhyupayogI bhAvendriya (tattvArthe a02 sU017-18) miti, tatra nitina ma prativiziSTaH saMsthAnavizeSaH, sApi dvidhA-vAyA abhyantarA ca, tatra bAbA papeTikAdirUpA, sA ca vicitrA, na pratiniyatarUpatayopadeSTuM zakyate, tathAhi-manuSyasya zrotre netrayorubhayapArthato bhAvinI, bhruvau coparitanazravaNabandhApekSayA same, vAjino netrayorupari tIkSNe cAgrabhAge ityAdi, jAtibhedAnnA // 29 // ~590~ Page #592 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ------ ---------- mUlaM [191] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [191] dIpa anukrama [421] nAvidhA, abhyantarA tu nirvRtiH sarveSAmapi jantUnAM samAnA, tAmeva cAdhikRtya vakSyamANAni saMsthAnAdiviSayANi sUtrANi, kevalaM sparzendriyasya nirvRtervAhyAbhyantarabhedo na pratipattavyaH, pUrvasUribhiniSedhAd, ata eva ca bAyasaMsthAISI naviSayameva tatsUtraM vakSyati-'phAsidie NaM bhaMte! kiMsaMThANasaMThie paNNatte' iti, upakaraNaM khaDgasthAnIyAyA bAhyanirvRtA khAdhArAsamAnA svacchatarapudgalasamUhAtmikA, abhyantarA nirvRtistasyAH zaktivizeSaH, idaM copakaraNarUpaM dravyendriyamAntaranivRteH kathaJcidarthAntaraM, zaktizaktimatoH kathaJcidbhedAt , kathaJcidbhedazca satyAmapi tasyAmAntaranirvRtau dravyAdinopakaraNasya vidhAtasambhavAt , tathAhi-satyAmapi kadambapuSpAdhAkRtirUpAyAmAntaranirvRtA-18 vatikaThorataraghanagarjitAdinA zaktyupadhAte sati na paricchettumIzate jantavaH zabdAdikamiti, bhAvendriyamapi dvidhAlabdhiH upayogazca, tatra labdhiH-zrotrendriyAdiviSayaH sarvAtmapradezAnAM tadAvaraNakSayopazamaH, upayogaH-khakhaviSaye labdhyanusAreNAtmano vyApAraH praNidhAnamAha / sAmpratamAbhyantarAM nirvRtimadhikRtya saMsthAnAdi vicintayipuH prathamataH saMsthAnaM cintayati-'soiMdie NaM bhaMte! kiMsaMThie paNNatte' ityAdi pAThasiddhaM, adhunA bAhalyaM cintayati-'soIdie NaM bhaMte ! kevaiyaM bAhalleNaM paNNatte' ityAdi, idamapi pAThasiddham , uktazthAyamartho'nyatrApi-"bAhalato ya sabAI aMgulaasaMkhabhAga"miti [vAhalyatazca sarvANi aGgulAsaGkhyabhAgamAnAni / atrAha-yadyaGgulasyAsayayabhAgo bAhalyaM sparzanendriyasya tataH kathaM khaDgArikAdyabhighAte antaH zarIrasya vedanAnubhavaH ?, tadetadasamIcInaM, samyagvastutattvA ~591~ Page #593 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [191] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malaya.vRttI. prata sUtrAMka [191] // 294 // dIpa anukrama [421] se ROERecemener parijJAnAt , tvagindriyasya viSayaH zItAdayaH sparzA yathA cakSuSo rUpaM gandho bhrANasya, na ca khagakSurikAdyabhighAte 15 indriantaH zarIrasya zItAdisparzavedanamasti, kintu kevalaM duHkhavedanaM, taca duHkharUpavedanamAtmA sakalenApi zarIreNA-18 yapada nubhavati na kevalena tvagindriyeNa jvarAdivedanavat tato na kazciddopaH, atha zItalapAnakAdipAne antaH zItasparzave uddezaH 1 danApyanubhUyate tataH kathaM sA ghaTAmaTATyate iti ?, ucyate, iha tvagindriyaM sarvatrApi pradezaparyantavarti vidyate, tathA pUrvasUribhirvyAkhyAnAt , tathA cAha mUlaTIkAkAra:-"sarvapradezaparyantavartitvAt tvaco'bhyantare'pi zuSirasyopari tvagindriyasya bhAvAdupapadyate'ntaH zItasparzavedanAnubhavaH" / adhunA pRthaktvaviSayaM sUtramAha-'soiMdie NaM bhaMte !! kevAiyaM pohatteNaM paNNatte" ityAdi, iha pRthutvaM sparzanendriyavyatirekeNa zeSANAM caturNAmindriyANAmAtmAgulena pratipattavyaM, sparzanendriyasya ucchyAGgalena, nanu dehAzritAnIndriyANi dehazcocchyAGgulena pramIyate 'ussehapamANato miNasu deha'miti vacanAt [ utsedhAGgulapramANena minuhi dehaM] tata indriyANyapyucchyAGgulena mAtuM yujyante nAtmAhuleneti, tadayuktam , jihAdInAmucchyAGgulena pRthutvapramityabhyupagame triganyUtAdInAM manuSyAdInAM rasAbhyavahArocchedaprasakteH, tathAhi-triganyUtAnAM manuSyANAM paDgavyUtAnAM ca hastyAdInAM khakhazarIrAnusAritayA ativizAlAni || // 29 // mukhAni jihvAzca, tato yadhucchyAGgulena teSAM kSuraprAkAratayoktasyAbhyantaranirvayAtmakasya jihendriyasyAGgulapRthaktvalakSaNo vistAraH parigRhyate tadA'lpatayA na tatsarvAM jihvAM vyApnuyAt , sarvavyApitvAbhAve ca yo'sau bAhalyena sarvA G ~592~ Page #594 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ------ ---------- mUlaM [191] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [191] IS tmanA jihvAyA rasavedanalakSaNaH pratiprANi prasiddho vyavahAraH sa vyavacchedamAnuyAd , evaM prANAdiviSaye'pi yathAyoga| gandhAdivyavahArocchedo bhAvanIyaH, tasmAdAtmAGgulena jihvAdInAM pRthutvamavaseyaM nocchyAGguleneti, Aha ca bhASyakRt| "iMdiyamANevi tayaM bhayaNijjaM jaM tigAuyAINaM / jibhidiyAimANaM saMvavahAre virujjhajjhA // 1 // " asyA akSaragamanikA-'tat' ucchyAGgulamindriyamAne'pi AstAmindriyaviSayaparimANacintAyAmityapizabdArthaH, 'bhajanIyaM vikalpanIyaM, kApi na gRhyate ityarthaH, kimuktaM bhavati ?-sparzanendriyapRthutvaparimANacintAyAM prAyamanyendriyapRthutvaparimANacintAyAM na prAcaM, teSAmAtmAGgulena parimANakaraNAt iti, kathametadavaseyaM iti cet ? ataAha-'yat' yasmAt sarveSAmapi indriyANAM ucchyAGgulena parimANakaraNe trigavyUtAdInAmAdizabdAt dviganyUtA diparigraho jihendriyAdimAnaM sUtroktaM saMvyavahAre virudhyeta, yathA ca virudhyate tathA'nantarameva bhASitamiti / samprati katipradezAvagAhanAdvAraM pratipAdayati soIdie NaM bhaMte ! katipadesogADhe paM01, go! asaMkhejapaesogADhe paM0. evaM jAva phAsidie / eesiNa bhaMte ! sotidiyacakkhidiyaghANidiya jibhidiyaphAsiMdiyANaM ogAhaNaTThayAe paesaTTayAe ogAhaNapaesaTTayAe katarezahito appA vA bahuyA vA tullA vA visesAhiyA vA, go| savayove cakkhidite ogAhaNadvayAte sotidie omAhaNaTThayAte saMkhejaguNe dhANidie ogAhaNadvayAte saMkhejaguNe jibhidie ogAhaNayAe asaMkhejaguNe phAsidie ogAhaNaTTayAe celeseeeee dIpa anukrama [421] Reace Indriyasya pradeza-avagAhanA ~593~ Page #595 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [192] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malayavRttI. | 15indriyapade uddezaH1 prata sUtrAMka [192] // 295 // CaenewesenrasTAraseners dIpa anukrama [422] saMkhejaguNe padesaTTayAte sabatthove cakkhidie padesaTTayAe sotidie paesaTTayAe saMkhejaguNe pANidie paesahayAe saMkhijaguNe jibhidie paesaTTayAe asaMkhejaguNe phAsidie paesaTTayAe saMkhejaguNe ogAhaNapadesaTTayAe savatthove cakkhidie ogAhaNaTTayAe sotidie ogAhaNadvayAe asaMkhejaguNe ghANidie ogAhaNaTThayAe saMkhijaguNe jibhidie ogAhaNa yAe asaMkhejaguNe phAsidie ogAhaNaTTayAe saMkhijaguNe phArsidiyassa omAhaNaTTayAhiMto cakkhidie paesaTTayAe aNaMtaguNe sota die paesaTTayAe saMkhejaguNe pANidie paesaTTayAe saMkhijaguNe jibhidie paesaTTayAe asaMkhejaguNe phAsiMdie padesadvayAte saMkhejaguNe, sotidiyassaNaM bhaMte ! kevaiyA kakkhaDaguruyaguNA paM01, go! aNaMtA kakkhaDaguruyaguNA paM0, evaM jAva phAsiMdiyassa, sorti diyassa NaM bhaMte ! kevaiyA mauyalahuyaguNA paM01, go01, aNaMtA mauyalahuyaguNA paM0, evaM jAva phAsiM diyassa / etesiNaM bhaMte! soiMdiyacakkhidiyaghANidiyajimbhidiyaphAsiMdiyANaM kakkhaDaguruyaguNANaM mauyalahupaguNANa ya kayarezahito appA vA 41, go0! sabatthovA cakkhidiyassa kakkhaDagarupaguNA sotidiyassa kakkhaDagaruyaguNA arNataguNA pANidiyassa kakkhaDagaruyaguNA aNaMtaguNA jimmidiyassa kakkhaDagaruyaguNA arNataguNA phAsiMdiyassa kakkhaDagaruyaguNA arNataguNA, mauyalahuyaguNANaM savatthovA phArsidiyassa mauyalahuyaguNA jibhidiyassa mauyalahuyaguNA anaMtaguNA pANidiyassa mauyalahuyaguNA arNataguNA sotidiyassa mauyalahuyaguNA aNaMtaguNA cakkhidiyassa mauyalahuyaguNA arNataguNA, kakkhaDagaruyaguNANaM mauyalahuyaguNANa ya sabasthovA cakkhidiyassa kakkhaDaguruyaguNA sortidiyarasa kakkhaDagaruyaguNA aNaMtaguNA pANidiyassa kakkhaDagaruyaguNA arNataguNA jibhidiyassa kakkhaDaguruyaguNA aNaMta N295 // ~594 ~ Page #596 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [192] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [192] guNA phAsidiyassa kakkhaDagaruyaguNA aNaMtaguNA phAsiMdiyassa kakkhaDaguruyaguNahito tassa gheca mauyalahuyaguNA aNaMtaguNA jimbhidiyassa mauyalahuyaguNA aNaMtaguNA ghANidivasa mauyalahuyaguNA aNaMtaguNA sotiMdiyassa maupalahuyaguNA aNaMtaguNA cavikhadiyassa mauyalahuyaguNA aNaMtaguNA (sUtraM 192) 'soiMdie gaM bhaMte !' ityAdi nigadasiddhaM, alpabahutvadvAramAha-'eesiNaM bhaMte / ' ityAdi, sarvastokaM cakSuri-N |ndriyamavagAhanArthatayA, kimuktaM bhavati?-sarvastokapradezAvagADhaM cakSurindriyaM, tataH zrotrendriyamavagAhanArthatayA saMkhyeyaguNamatiprabhUteSu pradezeSu tasyAvagAhanAbhAvAt , tato'pi mANendriyamavagAhanArthatayA saGkhyeyaguNamatiprabhUteSu pradezeSu / tasyAvagAhanopapatteH, tato'pi jiddhendriyamayagAhanArthatayA asaGkhyeyaguNaM, tasyAkulapRthaktvaparimANavistArAtmakatvAt,18 yastu dRzyate pustakeSu pAThaH saGkhyeyaguNaM iti so'papATho, yuktyanupapannatvAt , tathAhi-cakSurAdIni trINyapIndriyANi pratyekamaGgulAsaGkhyeyabhAgavistArAtmakAni, jihvendriyaM aGgulapRthaktvavistAramato'saGkhaveyaguNameva tadupapadyate na tu saGkhyeyaguNamiti, tataH sparzanendriyaM sahayeyaguNaM, tathAhi-aGgulapRthaktvapramANavistAraM jihvendriyaM, pRthaktvaM dviprabhRtyAnavabhyaH sparzanendriyaM tu zarIrapramANamiti sumahadapi tadupapadyate sayeyaguNamiti, yastu bahupu pustakeSu dRzyate pAThoDasaGkhyeyaguNamiti so'papATho, yuktivikalatvAt , tathAhi-AtmAGgulapRthaktvaparimANaM jiddhendriyaM zarIraparimANaM tu sparzanendriyaM zarIraM tUtkarSato'pi lakSayojanapramANaM tataH kathamasaGkhyeyaguNamupapadyate iti ?, anenaiva ca krameNa pradezArtha dIpa anukrama [422] Tacentee SAREauratonintenmarkomal ~595~ Page #597 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [192] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA malayavRttI. 15indriyapade uddezaH1 prata sUtrAMka [192] // 29 // dIpa anukrama [422] tayA'pi sUtraM bhAvanIyaM, uktaprakAreNaiva cobhayasUtramapi, yAni karkazaguruguNAdisUtrANi tAni pAThasiddhAni, navaramalpabahutvasUtre cakSuHzrotraprANajihvAsparzanendriyANAM yathottaraM karkazaguruguNA amISAmeva pazcAnupUrdhyA yathApUrva mRdulaghu- guNA anantaguNAstathaivo(vayatho)ttaraM karkazatayA yathApUrva cAtikomalatayopalabhyamAnatvAt , yugapadubhayAlpabahutvasUtre phAsiMdiyakakkhaDaguruyaguNehito tassa ceva mauyalahuyaguNA aNaMtaguNA' iti, zarIre hi katipayA evaM pradezA uparivartinaH zItAtapAdisamparkataH karkazA vartante anye tu bahavastadantargatA api mRdava iti ghaTante sparzanendriyasya karkazaguruguNebhyo mRdulaghuguNA anantaguNA iti / amUnyeva saMsthAnAdInyalpabadutvaparyantAni dvArANi nairayikeSu cintayatineraiyANaM bhaMte ! kai iMdiyA paM0 1, go0! paMca, taM0-sortidie jAva phAsidie, neraiyANaM bhate! sotidie kisalie paM01, go! kalaMbuyAsaMThANasaMThite paM01, evaM jahA ohiyANaM battavayA bhaNitA taheva neraiyAgaMpi jAva appAbahuyANi doSNi, navaraM neraiyANaM bhaMte ! phAsidie kiMsaMThie paM01, go0! duvidhe paM0, taM-bhavadhAraNije ya uttaraveuvite ya, tattha NaM je se bhavadhAraNije se NaM iMDasaMThANasaMThite paM0, tattha paMje se uttaraveuvite sevi taheva, sesaM taM ceva / / asurakumArANaM bhaMte ! kai iMdiyA paM01, go01 paMca, evaM jahA ohivANijAra appAbahugANi doNivi, navaraM phAsidie duvidhe - paNNate, taM0-bhavadhAraNije ya uttaraubite ya, tatva Na je se bhavadhAraNije se NaM samacaurasasaMThANasaMThite paM0, tattha // 296 // ~596~ Page #598 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [193] dIpa anukrama [ 423] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [193] uddezaka: [1], AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita Eucation Internationa NaM jese uttaraucita se NaM NANAsaMThANasaMThite, sesaM taM caiva evaM jAva thaNiyakumArANaM // puDhavikAiyANaM bhaMte ! kati iMdiyA paM0 1, go0 ege phArsidie paM0, puDhavikAiyANaM bhaMte! phAsidite kiMsaMThANasaMThita paM0 1, go0 ! masUracaMdasaMThANasaMThita paNNatte, puDhavikAiyANaM bhaMte! phAsiMdite kevaiyaM vAhalleNaM paM0 1, go0 ! aMgulassa asaMkhejjaibhAgaM bAhalleNaM paM0, vikAiyANaM bhaMte! phArsidie kevatitaM pohaNaM paM0 ?, go0 ! sarIrappamANamete pohaNaM, puDhavikAiyANaM bhaMte! phArsidie katipadesite paM0 1, go0 ! aNatapadesite paM0, puDhavikAiyANaM bhaMte ! phArsidite katipadesogADhe paM0 1, go0 ! asaMkhejjapaesogADhe paM0 / etesi NaM bhaMte! puDhavikAiyANaM phAsiMdiyassa ogAhaNadvayAe paesaTTayAe ogAhaNapaesaTTAe kayare2hiMto appA vA 41, go0 ! savatthove puDhavikAiyANaM phArsidie ogAhaNaTTayAte te caiva padesaTTayAte anaMtaguNe, puDhavikAiyANaM bhaMte! phArsidiyastaM kevaiyA kakkhaDagaruyaguNA paM0 1, go0 / anaMtA, evaM mauyalayaguNAvi, etesi NaM bhaMte ! vikAyANaM phAsiMdiyassa kakkhaDagaruyaguNArNa mauyala huyaguNANa ya kayarerahiMto a0 41, go0 ! savatthovA puDhavikAiyANaM phAsiMdiyassa kakkhaDagaruyaguNA tassa caiva mauyalaDuyaguNA anaMtaguNA / evaM AukAiyANavi jAva vaNaSphaikAiyANaM, NavaraM saMThANe imo viseso daTThabo- AukAiyANaM thibugabiMduThANasaMThite paM0 teukAiyANaM sahakalAvasaMThANasaMThite paM0, cAukAiyANaM paDAgAThANasaMThite paM0, vaNaNphaikAiyANaM NANAsaMThANasaMThite paM0 / beiMdiyANaM bhaMte ! kati iMdiyA paM0 1, go0 ! do iMdiyA paM0 taM0 jimbhidie phArsidie, dopi iMdiyANaM saMThANaM bAllaM pohattaM padesaM ogAddaNA ya jahA ohiyANaM bhaNitA tahA bhANiyavA, navaraM phArsidie iMDasaThANasaMThite paNNatteti imo viseso, etesi NaM For Parts Only ~ 597 ~ wrary.org Page #599 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [193] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:malaya. vRttI. 15indriyapade uddezaH 1 prata sUtrAMka [193] // 29 // dIpa anukrama [423] 99090095799999 bhaMte ! beIdiyANaM jibhidiyaphAsiMdiyANaM ogAhaNadvayAte padesahayAte ogAhaNapadesadvayAte kayarezahito a041, go0! satvatthove beiMdiyA jibhidie ogAhaNadvayAte phAsidie ogAhaNahayAte saMkhejaguNe padesahayAte savasthove beiMdiyANaM jimbhidite paesahayAe phAsidie saMsejaguNe omAhaNapaesadvayAte savatthove beiMdiyassa jibhidie ogAhaNahayAte phAsidie ogAhaNaTThayAte saMkhejaguNe kAsidiyassa ogAhaNaTThayAtahito jimmidie paesaTTayAte aNaMtaguNA phAsidie paesayAe saMkhejaguNA, beiMdiyANaM bhaMte ! jimbhidiyassa kevaiyA kakkhaDagaruyaguNA paM01 go0! aNaMtA, evaM phArsidiyassavi, evaM mauyala huyaguNAvi, etesiNaM bhaMte! beiMdiyANaM jibhidiyaphAsidiyANaM kakkhaDagaruyaguNANaM mauyalahuyaguNANa kakkhaDaguruyaguNamauyalahuyaguNANa ya katare hito a041, go! sabathovA beiMdiyANa jibhidiyarasa kakkhaDagaruyaguNA phAsidiyassa kakkhaDagaruyaguNA aNaMtaguNA, phAsiMdiyarasa kakkhaDagaruyaguNehiMto tassa ceva mauyalahuya0 aNaMtaguNA jibhidiyassa mauyalahuyaguNA arNataguNA, evaM jAva cauridiyatti, navaraM iMdiyaparivuDDI kAtabA, teiMdiyArNa dhArNidie thove cariMdiyANaM cakviMdie thove, sesaM taM ceva / / paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM manasANa ya jahA neraiyANaM, gavaraM kAsidie chavihasaMThANasaMThite paM0 saM0-samacauraMse niggoha parimaMDale sAdI khuje cAmaNe huMDe / / vANamaMtarajoisiyacemANiyANaM jahA amurakumArANaM (sUtraM 193) 'neraiyANaM bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM 'neraiyANaM bhaMte ! phAsiM die kiMsaMThie paNNatte' ityAdi, dvividhaM hi naira-1 yikANAM zarIra-bhavadhAraNIyamuttarakriyaM ca, tatra bhavadhAraNIyaM teSAM bhavakhabhAvata eva nirmUlaviluptapakSotpATitasa-1 karaeerce 217 // ~598~ Page #600 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [193] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [193] risTacerseseeeeeee dIpa anukrama [423] kalagrIvAdiromapakSizarIravat ativIbhatsasaMsthAnopetaM, yadapyuttaravaikriyaM tadapi huMDasaMsthAnameva, tathAhi-yayapi te vayamatisundaraM zarIraM vikurviSyAma ityabhisandhinA zarIramArabhante tathApi teSAmatsantAzubhatathAvidhanAmakarmodayAdatIvAzubhataramevopajAyate iti / asurakumArasUtre bhavadhAraNIyaM samacaturasrasaMsthAnaM tathAbhavakhAbhAbyAt , uttarakriya tu nAnAsaMsthitaM, khecchayA tasya niSpattibhAvAt / pRthivyAdiviSayANi tu sUtrANi supratItAnyeva / samprati spRSTadvAramAhapuTThAI bhaMte ! saddAI suNeti apuDhAI saddAI suNeti ?, go0 ! puDhAI saddAI suNeti no apuTThAI saddAI suNeti, puTThAI bhaMte ! rUvAI pAsati apuTThAI pAsati ?, go0! no puDhAI ruvAI pAsati, apuTThAI rUvAI pAsati, puTThAI mate ! gaMdhAI agpAi apuTThAI gaMdhAI agghAi, go0 puTAI gaMdhAI agyAi no apuDhAI agdhAi, evaM rasANavi phAsANavi, NavaraM rasAI assAeti phAsAI paDisaMvedetitti abhilAvo kaaydo| paviTThAI bhaMte ! saddAI suNeti apaciTThAI sadAI suNeti ?, gopavihAI sadAI suNeti no apaviTThAI sadAI suNeti, evaM jahA puTThANi tahA paviTANivi / (mUtraM 194) 'puTThAI bhaMte / saddAI suNeti' ityAdi, prAkRtatvAt sUtre zabdasya napuMsakatvaM, anyathA puMstvaM pratipattavyaM, spRSTAn / bhadanta ! zrotrendriyamiti kartRpadaM sAmarthyAlabhyate zabdAn zRNoti, tatra spRzyante iti spRSTAstAna tanau reNumivAliGgitamAtrAnityarthaH, 'puDhe reNuM va taNuMma' [spRSTaM tanau reNuriva] iti vacanAt, zabdyante-pratipAdyante arthaa| ~599~ Page #601 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [194] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka yAH malayavRttI. // 298 // [194] ebhiriti zabdAH tAn zRNoti-gRhNAti upalabhate itiyAvat , kimuktaM bhavati ?-spRSTamAtrANyeva zabdadravyANi zrotre-15 indri[ndriyamupalabhate na tu prANendriyAdivat baddhaspRSTAnIti, kasmAditi cet, ucyate, iha zabdadravyANi prANendriyAdivi- yapade SayabhUtebhyo dravyebhyaH sUkSmANi tathA bahUni tathA tatkSetrabhAvizabdayogyaddhyavAsakAni ca, tataH sUkSmatvAdatiprabhUta-| uddezAH tvAttadanyadravyavAsakatvAccAtmapradezaiH spRSTamAtrANyapi nivRtIndriyamadhye pravizya jhaTityupakaraNendriyamabhivyaJjayanti, zrotrendriyaM ca ghANendriyAdyapekSayA khaviSayaparicchede paTutaraM, tataH spRSTamAtrANyapi tAni zrotrendriyamupalabhate, nAspRSTAn-sarvadhA''tmapradezaH sambandhamaprAptAna , zrotrendriyasya prApsaviSayaparicchedakhabhAvatvAt , yathA ca zrotrendriyasya prAsa-18 kAritA tathA nandyadhyayanaTIkAdau carcitamiti tato'vadhArya, 'puTThAI bhaMte ! rUvAI' ityAdi sugamaM, nirvacanamAha-gautama! na spRSTAni rUpANi pazyati cakSaH kintvaspRSTAni, cakSuyo'prAptakAritvAt , tacAprAptakAritvaM tatvAdheTIkAdI| savistareNa prasAdhitamiti tato'vadhAraNIyaM, gandhAdiviSayANi sUtrANi suprasiddhAni, navaraM spRSTAn gandhAna Ajiprati ityAdi yadyapyuktaM tathApi baddhaspRSTAniti draSTavyam , yata uktamAvazyakaniyuktI-"puDhaM suNei saI rUvaM puNa pAsaI apuDhe | tu |gNdh rasaM ca phAsaM ca baddhapuTa viyaagre||||" [spRSTa zRNoti zabdaM rUpaM punaH pazyatyaspRSTameva / gandhaM rasaM ca sparza ca me baddhaspRSTaM vyAkuryAt // 1 // ] iti, tatra spRSTAniti pUrvavat baddhAniti AtmapradezairAtmIkRtAn 'baddhamappIkayaM paesehiM' [baddhamAtmIkRtaM pradezaH] iti vacanAt, vizeSaNasamAsazca, baddhAca te spRSTAzca baddhaspRSTAstAna , iha spRSTAH dIpa anukrama [424] ~600~ Page #602 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [194] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [194] dIpa anukrama [424] sparzamAtreNApi bhavanti yathA zabdastataH sparzamAtravyavacchedena sparzavizeSapratipattiravyAhatA sthAditi baddhagrahaNaM, baddha-10 rUpA ye spRSTAstAn paricchinatti, nAnyAni, kasmAdevamiti cet 1, ucyate, gandhAdidravyANAM vAdaratvAt alpatvAdabhAvukatvAca prANAdIndriyANAmapi ca zrotrendriyApekSayA mandazaktikatvAditi / samprati praviSTApraviSTaviSayacintAM kurvannAha-'pavihAI bhaMte ! saddAI' ityAdi pAThasiddhaM, navaraM sparzastanI reNurivApi bhavati pravezo mukhe kavalasyeveti zabdArthasya bhinnatvAt bhinnaviSayatA spRSTapraviSTasUtrANAmiti / samprati viSayaparimANanirUpaNArthamAhasotidiyassa NaM bhaMte ! kevatie visae paNNate?, go0| jahaNyayeNaM aMgula ssa asaMkhejatibhAgo ukkoseNaM pArasahiM joaNehito acchiNNe poggale puDhe pavidvAti saddAti suNeti, cakviMdiyassa NaM bhaMte ! kevatie visae paM01, go! jahaNNeNaM aMgulassa saMkhejatibhAgo ukoseNaM sAtiregAo joyaNasatasahassAo acchiNNe poggale apuDhe apaviTThAtiM rUbAI pAsai, pANidiyassa pucchA, go0 jahaSNeNaM aMgulaasaMkhejjatibhAgo ukoseNaM NavahiM joyaNehito acchiSNe poggale pUDhe paviTThAti gaMdhAti agdhAi, evaM jibhidiyassavi phAsidiyassavi (sUtraM 195) 'soiMdiyassaNaM bhaMte ! kevaie visae paM0'ityAdi, iha zrotrAdIni prAptaviSayaparicchedakatvAt ahulAsayayabhA-11 gAdapyAgataM zabdAdidravyaM paricchindanti, nayanaM cAprAptakArIti tat jaghanyato'jhulasaGkhyeyabhAgAdavyavahitaM paricchinatti, kimuktaM bhavati?-jaghanyato'GgulasaGkhyeyabhAgamAtre vyavasthitaM pazyati na tu tato'pyaktiramiti, pratiprANi atha zrotrendriya Adi paJca-indriyasya viSaya-parimANasya nirUpaNaM kriyate ~601~ Page #603 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [195] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malayavRttI. prata sUtrAMka [195]] // 29 // dIpa anukrama [425] eeteeeeeeee prasiddhacAyamarthaH, tathA ca nAtisanikRSTamaanarajomalAdikaM cakSuH pazyatIti, uktaM ca-"avaramasaMkhecaMgulabhAgAto 15 indrinayaNavajANaM // saMkhejaMgulabhAgo nayaNassa" [jaghanyamasoyAGgulabhAgAt nayanavarSANAM saGkhyeyo bhAgo nayanasya]iti, yapade utkarSatastu thotrendriyaM dvAdazabhyo yojanebhyaH AgatAn agchinnAn-avyavahitAn nAnyaiH zabdAntararvAtAdikozaH pratihatazaktikAnityarthaH pudgalAn , anena paugalikaH zabdo nAmbaraguNa iti pratipAditaM, yathA ca zabdasya paugalikatA tathA tattvArthaTIkAyAM prapaJcitamiti na bhUyaH prapazyate, spRSTAn-spRSTamAtrAn zabdAn praviSTAn-nirdRtIndri-1 yamadhyapraviSTAn zRNoti na parato'pyAgatAn, kasmAditi cet !, ucyate, parata AgatAnAM teSAM mandapariNAmatvabhAvAt , tathAhi-parata AgatAH khalu te zabdapudgalAstathAkhAmAvyAnmandapariNAmAstathopajAyante yena khaviSayaM zrotra-18 jJAnaM notpAdayitumIzvarAH, zrotrendriyasyApi ca tathAvidhaM adbhutataraM balaM na vidyate yena parato'pi AgatAn zamdAn zRNuyAditi, cakSurindriyamutkarSataH sAtirekAt yojanazatasahasrAdArabhyAcchinnAn kaTakuTyAdibhiravyavahitAn pugalAn aspRSTAn dUrasthitAn ata evApraviSTAna 'rUvAIti rUpAtmakAn pazyati, parato'vyavaditasthApi paricchede cakSuSaH zakyabhAvAt , tatvaGgulamiha vidhA, tadyathA-AtmAnulamucchyAGgalaM pramANAlaMca, tatra "je NaM jayA maNUsA // 299 / / tesiM jaM hoi mANarUvaM tu taM bhaNiyamihAyaMgulamaNiyayamANaM puNa imaM tu ||1||"ye yadA manuSyAsteSAM yadbhavati mAnarUpaM tu / tadeva bhaNitamihAtmAgulamaniyatamAnaM punaridaM tu // 1 // ] ityevaMrUpamAtmAkulaM "paramANU tasareNU rahareNU aggayaM Receiserara ~602~ Page #604 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [195] dIpa anukrama [425] padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [195] uddezaka: [1], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ca bAlassa / likkhA jUyA ya javA, aTThaguNavivaddhiyA kamaso // 1 // " [ paramANutrasareNU rathareNuragrakaM ca vAlasya / likSA yUkA ca yavo'STaguNavivRddhAH kramazaH // 1 // ] ityAdirUpamucchrayAla, tRtIyaM - 'ussehaMgula megaM habaha pamANaMgulaM sahassaguNaM / taM caiva duguNiyaM khalu vIrassAyaMgulaM bhaNiyaM // 1 // [ utsedhAGgulAdekasmAt bhavati pramANAGgulaM sahasraguNam / tadeva dviguNitaM vIrasyAtmAGgulaM bhaNitam // 1 // ityevaM pramANAGgulaM, tatrAtmAGgulena mIyate tatkAle vApIkUpAdikaM vastu ucchrayAGgulena naratiryagdevanera vikazarIrANi pramANAGgulena pRthivIvimAnAni, uktaM ca- " AyaMguleNa vatyuM ussehapamANato miNasu dehaM / nagapuDhavivimANAI miNasu pamANaMguleNaM tu // 1 // [ AtmAGgulena vastu utsedhapramANato minu deham / nagapRthvIvimAnAni minu pramANAGgulenaiva // 1 // ] tatredamindriyaviSayaparimANaM kimAtmAGgulenAhozcit ucchrayAGgulena uta pramANAGgulena 1, ucyate, AtmAGgulena, tathA cAha cakSurindriyaviSayaparimANacintAyAM bhASyakRt - "appattakAri nayaNaM maNo ya nayaNassa visayaparimANaM / AyaMguleNa lakkhaM airittaM joaNANaM tu // 1 // " [ aprAptakAri nayanaM manazca nayanasya viSayaparimANam / AtmAGgulena lakSamatiriktaM yojanAnAM tu // 1 // ] nanu dehapramANamucchrayAGgulena tu kriyate dehAzritAni cendriyANi tatasteSAM viSayaparimANamapi ucchrayAGgulena karttumucitaM, kathamucyate AtmAnuleneti 1, naiSa doSaH, yadyapi hi nAma dehAzritAnIndriyANi tathApi teSAM viSayaparimANamAtmAGgulenaiva dehAdanyatvAdviSayaparimANasya, tathA cAmumevArthamAkSepapurassaraM bhASyakRdapyAha - "naNu bhaNiyamussayaMgulapamANato Education Internationa For Pernal Use Only ~603~ Page #605 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [195] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yA: malayavRttI. prata sUtrAMka [195] // 30 // dIpa anukrama Reterotoes jAya dehamANAi / dehapamANaM taM ciya nau iMdiyavisayaparimANaM // 1 // "[ nanu bhaNitamucchyAGgulapramANato yAvat 15 indri(jIva) dehmaanaani| dehapramANameva tat , natvindriyaviSayaparimANaM // 1 // ] atra 'dehapamANaM taM ciya' iti yattatra ucchu- yapade yAGgulameyatvenoktaM tad dehapramANamAtrameva, natvindriyaviSayaparimANaM, tasyAtmAGgulaprameyatvAditi,atha yadi viSayapa-18 uddezaH 1 rimANamindriyANAmucchrayAGgulena syAttataH ko doSa Apadyeta ', ucyate, paJcadhanuHzatAdimanuSyANAM viSayavyavahAravyavacchedaH, tathAhi-yaratasyAtmAGgulaM tatkila pramANAGgulaM,taca pramANAGgulamucchyAGgulasahasreNa bhavati "ussehaMgulamega havaha pamANaMgulaM sahassaguNa"miti vacanAt [ucchrayAGgulAdekasmAt bhavati pramANAMgulaM sahasraguNam ] tato bharatasagarA-1 dicakravartinAM yA ayodhyAdayo nagaryo ye tu skandhAvArA AtmAGgulena dvAdazayojanAyAmatayA siddhAnte prasiddhAste ucchyAGgulapramitA anekAni yojanasahasrANi syuH, tathA ca sati tatrAyudhazAlAdiSu tADitabheryAdizabdazravaNaM na | sarveSAmApota, "bArasahiM joyaNehiM soyaM abhigehae sadda"miti vacanAt [dvAdazabhyo yojanebhyaH zrotramabhigRhNAti|| zabdam // ] atha samagranagaravyApI samastaskandhAcAravyApI ca vijayaDhakAdizabda Agame pratipAdyate tathaiva ca jana-11 vyavahAraH, tata evamAgamaprasiddhaH paJcadhanuHzatAdimanuSyANAM viSayavyavahArocchedo mA prApadityAtmAlenendriyANAM // 30 // viSayaparimANamavasAtavyaM nocchyAGgulena, tathA cAha bhASyakRt-"ja teNaM pNc(pnn)dhnnusynraadivisyvvhaarboccheo| pAvai sahassaguNiyaM jeNa pamANaMgulaM tatto ||1||"[ytten paJcadhanuHzatanarAdivyavahArabyucchedaH / prApnoti [425] ~604 ~ Page #606 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [195] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 8sa prata sUtrAMka [195] sahasraguNitaM yena pramANADalaM ttH||1||] atra tasmAdAtmAGgulenaivendriyANAM viSayaparimANaM notsedhAjaleneti upasaMhAravAkyaM svataH paribhAvanIyaM, yadapyuktaM prAk 'dehAzritAnIndriyANIti teSAM viSayaparimANamucchyAelene'ti, sadapyayuktaM, indriyANAmapi keSAzcit pRthutvasya AtmAmulena mIyamAnatvAbhyupagamAt , bhAvitaM caitatprAgapi indriyapra|mANacintAyAM 'bhayaNijja'mityAdibhASyakAravacanAvaSTambhaneneti, tasmAt sarvamindriyaviSayaparimANamAtmAnulenaiveti sthitaM, nanu bhavatvAtmAGgulena viSayaparimANaM tathApyadhikRtasUtroktaM cakSurindriyaviSayaparimANaM na ghaTate, adhikasyApi tadviSayaparimANasthAgamAntare pratipAdanAt, tathAhi-puSkaravaradvIpArddha mAnuSottaraparvatasamIpavartino manuSyAH karkasaGkrAntI pramANAGgulaniSpannaH sAtirekairekaviMzatiyojanalakSairvyavasthitamAdityamayalokamAnAH pratipAdyante zAstrAntare, tathA ca tadgranthaH-"igavIsaM khalu lakkhA cautIsaM ceva taha shssaaii| taha paMcasayA bhaNiyA sattattIsAe atirittA // 1 // ii nayaNavisayamANaM pukkharadIvaddhavAsimaNuyANaM / putreNa ya avareNa ya pihaM pihaM hoi maNuyANaM |||2||"ityaadi [ ekaviMzatiH khalu lakSAzcaturvizatizcaiva tathA sahasrANi / tathA paJca zatAni bhaNitAni saptaviMzaticAtiriktAni // 1 // iti nayanaviSayamAnaM puSkaravaradvIpArdhavAsimanuSyANAM / pUrvasyAmaparasyAM ca pRthak pRthak bhavati mnussyaannaaN||2|| tataH kathamadhikRtasUtramAtmAGgulenApi ghaTate ?,pramANAGgulenApivyabhicArabhAvAt , uktaM ca--"lakkhehi ekavIsAe sAiregarhi pukkhrddhNmi| udaye pecchati narA sUraM ukkosae divase ||1||nnyrnnidiyss tamhA visayapamANaM dIpa anukrama [425] mesesencesses Hiralandarary.org ~605~ Page #607 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [195] dIpa anukrama [425] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. // 102 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [1], dAraM [-1, mUlaM [195] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eucation Th jahA sue bhaNiyaM / AussehapamANaMgulANa ekkeNaci na juttaM // 2 // [ lakSeSvekaviMzatI sAtirekeSu puSkarArdhe / udaye prekSante narAH sUrye utkRSTe divase // 1 // nayanendriyasya tasmAt viSayapramANaM yathA zrute bhaNitaM / AtmotsedhapramANAGgulAnAmekenApi na yuktaM // 2 // ] satyametat, kevalamidaM sUtraM prakAzyaviSayaM draSTavyaM na tu prakAzakaviSayaM tataH prakAzake'dhikataramapi viSayaparimANaM na virudhyate iti na kazciddoSaH, kathamevaMvidho'rtho'vasIyate iti cet ?, ucyate, pUrvasUrikRta vyAkhyAnAt sakalamapi hi kAlikazrutaM pUrvasUrikRtavyAkhyAnAnusAreNaiva vyAkhyAnayanti mahAdhiyo, na yathA'kSaramAtrasannivezaM, pUrvagata sUtrArthasa paratayA kAlikazrutasya kacitsaGkSiptasyApyarthasya mahatA vistareNa kacidvistaravato'pyatisaGkSepeNAbhidhAne arvAktanaiH svamatiyathAvasthitArthatayA jJAtumazakyatvAdata evoktamidamanyatra - " jaM jaha bhaNiyaM sutte taheba jai taM ciyAlaNA natthi / kiM kAliyANuogo diTTho didvippahANehiM 1 // 1 // " [yadyathA bhaNitaM sUtre tathaiva yadi tadvicAlanA nAsti / kiM kAlikAnuyogo dRSTaH pradhAnadRSTibhiH 1 // 1] tasmAt pUrvasUrikRtavyAkhyAnAnnAdhikRtagranthavirodhaH, Aha ca bhASyakRt -- "suttAbhippAo'yaM payAsaNijje tayaM nau payAse / vakkhAjAu viseso nahi saMdehAdalakkhaNayA // 1 // " iti [ sUtrAbhiprAyo'yaM prakAzanIye takat natu prakAzake / vyAkhyAnAdvizeSo naiva saMdehAdalakSaNatA // 1 // ] tathA prANendriyajihvendriyasparzanendriyANi gandhAdInutkarSato navayojanebhya AgatAn acchinnAn dravyAntarairapratihatazaktikAn paricchindanti na parata AgatAn, parata AgatAnAM mandapariNA For Parts Only ~909~ 15 indrayapade uddezaH 1 // 301 // waryra Page #608 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [195] dIpa anukrama [ 425] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [195] uddezaka: [1], AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita matvabhAvAt prANendriyAdInAM ca tathArUpANAmapi [dUrAgatAnAM gandhAdirUpANAmapi ] teSAM paricchedaM karttumazakyatvAt : Aha ca bhASyakRt - "vArasahiMto sottaM sesANaM navahi joyaNehiMto / giNhaMti pattamatthaM eto parato na giti // 1 // davANa maMdapariNAmiyAeN parato na iMdiyavalaMpi" iti [ dvAdazabhyaH zrotraM zeSANAM navabhyo yojanebhyaH / gRhNanti prAptamartha asmAt parato na gRhNanti // 1 // dravyANAM mandapariNAmitayA parato nendriyabalamapi ] / indriyaviSayAdhikAre idamapi sUtram - Eucation International aNagArassa NaM bhaMte ! bhAviyappaNI mAraNaMtiyasamugdhAeNaM samohayassa je caramA NijjarApoggalA suDumA NaM te poggalA paNNattA samaNAuso ! sabai logaMpi ya NaM te ogAhittA NaM cirhati ?, haMtA ! go0 aNagArassa bhAviyappaNI mAraNAMtiyasamugdhAeNaM samohayassa je caramA NijjarApoggalA suhumA NaM te pomgalA paNNattA samaNAuso ! savaM logaMpi ya NaM ogAhittANaM citi / chaumatthe NaM bhaMte! maNUse tesiM NijjarApoggalANaM kiM ANataM vA nANattaM vA omattaM vA tucchattaM vA garuyattaM vA lahuyattaM vA jANati pAsati 1, go0 ! No iNaTTe samaTThe se keNadveNaM bhaMte! evaM buccai chaumatthe NaM maNUse tesiM pijjarApoggalANaM No kiMci ANataM vA NANattaM vA omataM vA tucchataM vA garuyattaM vA lahUyataM vA jANai pAsada ?, devevi ya NaM atthegatie je NaM tesiM nijjarApoggalANaM no kiMci ANataM vA omattaM vA tucchattaM vA garuyataM vA lahuyattaM vA jANati pAsati se teNaTTeNaM go0 ! evaM buJcati chaumatthe NaM maNUse tesiM NijjarApoggalANaM no kiMci ANataM vA For Parts Only ~607~ Page #609 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [196] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 15 indriyapade uddezaH1 prajJApanAyA: malaya0vRttI. prata sUtrAMka [196] P // 302 // aedeceace dIpa anukrama [426] jAva jANati pAsati, evaM suhumA NaM te poggalA paNatA samaNAuso', sabalogapi ya NaM te ogAhitANaM ciTThati / neraiyA Na bhaMte ! nijarApoggale kiM jANaMti pAsaMti AhArati udAhu na yAti na pAsaMti AhAraiti', go0! neraiyA NijarApoggale na jANaMti na pAsaMti AhAreMti, evaM jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM, maNsA NaM bhaMte! te nijarApoggale kiM jANati pAsaMti AhAraMti udAhu na yANaMti na pAsaMti AhAraMti ?, go! atthegatiyA jANaMti pAsaMti AhAreMti, atthegatiyA na yANaMti na pAsaMti AhAreti, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM vuJcati-asthegatiyA jANaMti pAsaMti AhArati atdhegatiyA na jANaMti na pAsaMti AhArati , go! manasA duvihA paNNattA taMjahA-saNNibhUyA ya asaNNibhUyA ya, tattha NaM je te asaNNibhUyA te NaM na yAti napAsaMti AhAreMti, tattha NaM je te saNNibhUyA te duvihA paM0, taM0-upauttA ya aNuvauttA ya, tattha NaM je te aNuvauttA te NaM na yAti na pAsaMti AhAreMti, tattha NaM je te uvauttA te NaM jANaMti pAsaMti AhAreMti, se eeNadveNaM go0! evaM cucai-atthegatiyA na yAti na pAsaMti AhAraeNti, atthegatiyA jANaMti pAsaMti AhAraiti / vANamaMtarajoisiyA jahA neraiyA / vemANiyA Na bhaMte ! te nijarApoggale kiM jANaMti pAsaMti AhAreti , jahA mAsA, pavaraM vemANiyA duvihA paM0,0-mAimicchadiTThIuvavaNNamA ya amAyisammadihIubavaNNagA ya, tattha Ne je te mAhamicchadiTThIuvavaNNagA te NaM na yANati na pAsaMti na AhAraiti, tattha Na je te amAyisammadidviuvacaNNamA te duvihA paM0, 0-aNaMtarovavaNNamA ya paraMparopavaNNagA ya, tattha NaM je te arNatarovavaNNagA te NaM na yAti na pAsaMti AhAreMti, tattha NaM je te paraMparokvaNagA te duvihA paM0,0-paJjanagA ya apajjatagA ya, tattha NaM je te apa Bercere INT // 30 // ~608~ Page #610 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ------ ---------- mUlaM [196] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [196] teesectioesese jattagAte gaM na jANaMti na pAsaMti AhAraiti, tattha NaM je te pajjattagA te duvihA paM0, taM0-uvauttA ya aNuvauttA ya, tattha Naje te aNuvauttA te NaM na yAti na pAsaMti AhAraiti, tattha NaM je te uvauttA te NaM jANaMti pAsaMti AhAreMti, se eteNaDeNaM go0 ! evaM vuccati-atthegatiyA thANaMti jAva atyaMgatitA AhAreti (sUtraM 196) 'aNagArassa NaM bhaMte !' ityAdi, na vidyate agAraM-gRhaM dravyato bhAvatazca yasyAsAvanagAraH-saMyatastatastasya, Namiti vAkyAlaGkAre bhadanta ! 'bhAviyappaNoM' iti bhAvito-bAsita AtmA jJAnadarzanacAritraistapovizeSaizca yena sa bhAvitAtmA tasya mAraNAntikasamudghAtena samabahatasya ye caramA:-zailezIkAlAntyasamayabhAvino nirjarApudgalA:-apa-1 gatakarmabhAvAH paramANavaH 'suhumA Ne te poggalA' itiNamiti nizcaye nipAtAnAmanekArthatvAt nizcitametat 'sUkSmAH' cakSurAdIndriyapathamatikrAntAste pudgalAH prajJaptA bhagavadbhiH he zramaNa ! AyuSman , gautamakRtaM bhagavataH sambodhanametat , tathA nizcitametat sarvaloke'pi pudgalAH spRSTvA NaM vAkyAlaGkRtau tiSThanti !, evaM gautamena prazne kRte bhagavAnAha'haMtA! goyamA / hanteti pratyavadhAraNe evamevaitat gautamaH 'aNagArasta NaM bhAviyappaNoM ityAdi tadevaM punarapi praznaH, 'chaumatthe NaM bhaMte ityAdi / atha ko'sa praznasthAvakAzaH!, ucyate, iha prAguktaM spRSTAni praviSTAni ca zabdadravyANi zRNotItyAdi, nirjarApudgalA api sarvalokasparzina iti teSAmapi zrotrAdiSu sparzanapravezau na staH ? iti saMzayastatra praznaH-chamastho bhadanta ! manuSyaH, chadmasthagrahaNaM kevalibyudAsAthai, kevalI hi sarvairapyAtmazarIrapradezaH sarve jAnAti dIpa anukrama [426] / Sesesesese SAREauraton international ~609~ Page #611 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [196] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [196] prajJApanA- yA mala- ya. vRttau. Rec // 30 // dIpa anukrama [426] pazyati ca, yathoktam-"savato jANai kevalI saccato pAsai kevalI" [ sarvato jAnAti kevalI sarvataH pazyati ||15indrikevalI ] stutikAro'pyAha-"samantataH sarvaguNaM nirakSa"miti, chamasthastvakopAGganAmakarmavizeSasaMskRtairevendriyadvA- yapade rairjAnAti pazyati ceti chadmasthagrahaNaM, ata eveha chamastho viziSTAvadhijJAnavikalaH parigRhyate, teSAM nirjarApudgalAnAM uddezaH 1 'ANatta'miti anyatvaM, dvayoranagArayoH sambandhinorye nirjarApudgalAH teSAM parasparaM bhinnatvamiti bhAvaH 'nAnAtvaM paranirapekSamekasyaiva varNAdikRtaM vaicitryaM 'omatvaM' avamatA hInatvamitiyAvat 'tucchatvaM' niHsAratA 'gurulaghutve'pratIte, bhagavAnAha-nAyamarthaH samarthaH, nAyamoM yuktyupapannaH, chapasthamanuSyasteSAM nirjarApudgalAnAmanyatvAdikaM jAnAti pazyati, atraivArthe praznamAha-se keNaTeNaM bhaMte' ityAdi, sugarma, bhagavAnAha-devevi ya NamityAdi, devo'pyastyekaH kazcitkarmapudgalaviSayAvadhijJAnavikalo yasteSAM nirjarApudgalAnAM na kiJcidapyanyatvAdikaM jAnAti pazyati vA, kimukta bhavati?-devAnAM kila manuSyebhyaH paTutarANi indriyANi vidyante, tatra devo'pi tAvanna jAnAti na pazyati | yA kimuta manuSya iti ?, 'se eeNa'mityAdyupasaMhAravAkyaM sugarma, 'suhumA NaM te'ityAdi, etAvanmAnena sUkSmAste pudgalAH nirjarApudgalAH prajJaptAH he zramaNa! he AyuSman !, gautamasya bhagavatkRtaM sambodhanametat , sarvalokamapi te evaMrUpAH atyantasUkSmAH pudgalAH avagAva tiSThanti pudgalAH na tu bAdararUpAH, anyathA sAMvyavahArikapratyakSavirodhaprasaktaH, sarvalokasparzinaste pudgalAstato'yamapi prazna:-'neraiyA NaM bhaMte ! ityAdi, nairayikAstAvattAn nirjarApudgalAnAhAraya // 30 // ~610~ Page #612 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [196] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [196] dIpa anukrama [426] ntIti siddhaM, pudgalAnAM tattatsAmagrIvazato vicitrapariNamanakhabhAvatayA AhArarUpatayA'pi teSAM pariNamanasambhavAt , kevalametad praSTavyaM te nairayikA jAnantItyAdi, prAkRtatvAt kriyAhetutve'pi vartamAnA, tato'yamartha:-jAnantaH / pazyanta AhArayanti utAjAnanto'pazyanta iti , bhagavAnAha-ajAnanto'pazyanta iti, kasmAditi cet, ucyate, teSAmatisUkSmatayA cakSurAdipathAtItatvAt nairayikANAM ca kArmaNazarIrapudgalAlambanAvadhijJAnavikalatvAt / / evamasurakumArAdiviSayANyapi sUtrANi tAvad vAcyAni yAvattiryakrapaJcendriyasUtraM / manuSyasUtre 'sannibhUyA ya' iti saMjhino bhUtAH saMjJibhUtAH saMjJitvaM prAptA ityarthaH, tadyatiriktAH asaMjJibhUtAH, saMjhI ceha viziSTAvadhijJAnI parigRhyate yasya te kArmaNazarIrapudgalA viSayamA vinati, zeSaM sugamaM / vaimAnikasUtre 'mAyImicchadiTTI'ityAdi, mAyA-tRtIyaH kaSAyaH sA'nyeSAmapi kaSAyANAmupalakSaNaM mAyA vidyate yeSAM te mAyina utkaTarAgadveSA ityarthaH te ca te midhyAdR-IN STayazca mAyimithyAdRSTayastathArUpA upapannakA-upapannA mAyimithyAdRSTapupapannakAstadviparItA amAyisamyagdRSTayupapa-1 nakAH, iha mAyimithyATapapannakagrahaNena navamaveyakaparyantAH parigRhyante, yadyapyArAtIyeSvapi kalpeSu veyakeSu ca samyagdRSTayo devAH santi tathApi teSAmavadhina kArmaNazarIrapudgala viSaya iti te'pi mAyimithyAdRSTayupapannakA iba mAyimithyAraSTayupapannakA ityupamAnato mAyimithyAdRSTayupapannakazabdenocyante, ye tvamAyisamyagdRSTayupapannakAste'nuttarasurAH, te'pi dvividhA-tadyathA-anantaropapannakAH paramparopapannakAzca, anantaram-avyavadhAnenopapannakAH anantaro ~611~ Page #613 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [196] dIpa anukrama [ 426] prajJApanAyAH mala 50 vRttI. // 204 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [196] uddezaka: [1], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. papannakAH upapattiprathamasamayavartina ityarthaH, paramparayA upapannakAH paramparopapannakAH, utpattyanantaraM dvitrAdisamayavarttina ityarthaH, tatrAnantaropapannakA na jAnanti na pazyanti teSAM ekasAmayikopayogAsambhavAdaparyAsitvAca paramparopapannakA api dvidhA - paryAptakA aparyAptakAzca tatrAparyAsA na jAnanti na pazyantyaparyAptatyena samyagupayogAsambhavAt paryAptA api dvidhA - upayuktAH anupayuktAzca, tatrAnupayuktA na jAnanti na pazyanti, sAmAnyarUpatayA vizeparUpatayA vA paricchedasya praNidhAnamantareNa karttumazakyatvAt, ye tUpayuktAste jAnanti pazyanti ca kathamiti cet ?, ucyate-dahAvazyake avadhijJAnaviSayacintAyAmidamuktaM "saMkheja kammadave loge ghovUNagaM paliyaM' asthAyamarthaH - karmadravyANi karmazarIradravyANi pazyan kSetrato lokasya saGkhyeyAn bhAgAn pazyati, anuttaramurAzca sampUrNa lokanADI pazyanti, "sambhinna loganAliM pAsaMti aNuttarA devA" [pazyantyanuttarA devAH saMpUrNA lokanADIM ] iti vacanAt, tataste upayuktA jAnanti pazyanti cAvadhijJAnena tAnnirjarApudgalAniti, AhArayantIti ca sarvatrApi lomAhAreNeti pratipattavyaM / indriyAdhikArAdayamapi praznaH - Eucation Internation ahAyaM pehamANe maNUse adAyaM pehati attANaM pehara palibhAgaM pehati 1, go0 ! addAyaM peiti no appANaM pehati palibhAgaM pehati, evaM eteNaM abhilAveNaM asaM maNi duddhaM pANaM telaM phANiyaM vasaM (sUtraM 197 ) 'adAyaM pehamANe' ityAdi, 'ahAya'miti Adarza 'pehamANe' iti prekSamANo manuSyaH kimAdarza prekSate AhozvidA For Parts Only ~612~ 15 indriyapade | uddezaH 1 Page #614 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [197] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [197] - dIpa anukrama [427] tmAnaM 1, atrAtmazabdena zarIramabhigRhyate, uta 'palibhAga'miti pratibhAgaM prativimba ?, bhagavAnAha-Adarza tAvata prekSata eva, tasya sphuTarUpasya yathAvasthitatayA tenopalambhAt , AtmAnaM-AtmazarIraM punarna pazyati, tasya tatrAbhAvAt , khazarIraM hi svAtmani vyavasthitaM nAdarza tataH kathamAtmazarIraM ca tatra pazyediti ?, pratibhAgaM-khazarIrasya pratibimba pazyati, atha kimAtmakaM pratibimba ?, ucyate, chAyApudgalAtmakaM, tathAhi-sarvamaindriyakaM vastu sthUlaM cayApacayadharmaka razmivaca, razmaya iti chAyApudgalAH, vyavahiyante ca chAyApudgalAH pratyakSata eva siddhAH, sarvasyApi sthUlavastunaH chAyA, adhyakSataH pratiprANi pratIteH, anyacca yadi sthUlavastu vyavahitatayA dUrasthitatayA vA nAdarzAdizvavagADharazmirbhavati tato na tatra tadRzyate tasmAdavasIyate santi chAyApudgalA iti, te ca chAyApudgalAstattatsAmagrIvazAdvicitrapariNamanakhabhAvAstathAhi-te chAyApudgalA divA vastunyabhAkhare pratigatAH santaH khasaMbaMdhidravyAkAramAvinANAH zyAmarU-1 patayA pariNamante nizi tu kRSNAbhAH, etaca prasarati divase sUryakaranikare nizi tu candrodyote pratyakSata eva siddhaM, ta eva chAyAparamANavaH AdarzAdibhAkharadravyapratigatAH santaH svasaMbaMdhidravyAkAramAdadhAnAH yArA varNaH svasambandhini dravye kRSNo nIlaH zitaH pIto vA tadAbhAH pariNamante, etadapyAdarzAdiSvadhyakSataH siddha, tato'dhikRtasUtre'pi ye manusadhyasya chAyAparamANava AdarzamupasaMkramya skhadehavarNatayA khadehAkAratayA ca pariNamante teSAM tatropalabdhirna zarIrasya, te ca prativimvazabdA vAcyA ata ukta-na zarIraM pazyati kintu pratibhAgamiti, naivaitat khamanISikAvijRmbhitaM, yata | ~613~ Page #615 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [197] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:malaya0 vRttI. prata sUtrAMka [197]] a ccerse uktamAgame-sAmA u diyA chAyA abhAsuragatA nisiM tu kaalaabhaa|saa ceva bhAsuragayA sadehavaNNA muNeyavA // 1 // 15 indrije Adarisassanto dehAvayavA havaMti sNketaa| tesiM tatthuvalaMbho pagAsajogA na iyaresiM // 2 // " mUlaTIkAkAro'-18 yapade - pyAha-"yasmAt sarvameva hi aindriyakaM sthUlaM dravyaM cayApacayadharmikaM razmivacca bhavati, yatazcAdarzAdiSu chAyA sthU- uddezaH1 lasya dRzyate avagADharazminaH tataH sthUladravyasya kasyaciddarzanaM bhavati, na cAntaritaM dRzyate kiJcit atidUrasthaM vA ataH palibhArga' pratibhAgaM 'pehati' pazyatIti / evamasimaNyAdiviSayANyapi SaT sUtrANi bhAvanIyAni, sUtrapATho'pyevam"asi dehamANe maNUse kiM asiM dehada attANaM dehai palibhAgaM dehai ?" ityAdi, goyamA ! asiM dehai no attANaM dehada palibhAgaM dehai" ityaadi| iha nirjarApudgalAH chadmasthAnAmindriyaviSaye na bhavanti teSAmatIndriyatyAdityuktamatoutIndriyaprastAvAdidamapyatIndriyaviSayaM praznamAhakaMbalasADe NaM bhaMte ! AveDhivapariveDhite samANe jAvatiyaM uvAsaMtaraM phusittA gaM cidvati virallievi samANe tAvaiyaM ceva uvAsaMtare phUsittA paM ciTThati , hatA go0! kaMbalasADae NaM AveDhiyapariveDhite samANe jAvatiyaM taM ceva / dhUNANaM bhaMte ! uhuM UsiyA samANI jAvaiyaM khettaM ogAhaicA NaM ciTThati, tiriyapia NaM AyatA samANI tAbaiyaM ceva khetaM ogAhai- // 30 // 1 zyAmA tu divA chAyA abhAkharagatA nizi tu kAlAbhA / saiva bhAkharagatA vadehavarNA jJAtavyA // 1 // ye AdarzastrAntardezAvayavA bhavanti saMkrAntAH / teSAM tatropaLambhaH prakAzayogAt netareSAM // 2 // / dIpa anukrama [427] Beatheesec ~614 ~ Page #616 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [198] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [198] gAthA: cANaM ciTThati tiriyaMpiNaM AyatA samANI tAvaiyaM ceva khe ogAhittA ciTThati, hatA go0! dhUNA NaM urlDa UsiyA taM ceva ciTThati / AgAsathiggale NaM bhaMte ! kiMNA phuDe kaihiM vA kArahiM phuDe-kiM dhammasthikAraNaM phuDe dhammasthikAyassa deseNaM phuDe dhammasthikAyassa padesehiM phuDe, evaM adhammatthikAraNaM AgAsasthikAraNaM, eeNaM bhedeNaM jAva puDhavikAeka phuDe jAva tasakAeNaM addhAsamaeNaM phuDe, mo0 dhammatthikAeka phuDe no dhammatthikAyassa deseNaM phuDe dhammasthikAyassa padesehi phuDe, evaM adhammatthikAraNavi, no AgAsasthikAeNaM phuDe AgAsatthikAyassa deseNaM phuDe AgAsasthikAyassa padesehiM jAva vaNassaikAeka phuDe tasakAeka siya phuDe addhAsamaeNaM dese phUDe dese No phUDe / jaMbuddIve NaM bhaMte ! dIve kiMNA phuDe kAhiM vA kArahiM phuDe, kiM dhammasthikAeNaM jAva AgAsasthikAraNaM phuDe !, go0! No dhammasthikAeka phuDe dhammasthikAyassa deseNaM phuDe dhammasthikAyassa padesehiM phuDe, evaM adhammasthikAyassavi AgAsasthikAyassapi, puDhavikAieNaM phuDe, jAva vaNassaikAeNaM phuDe, tasakAieNaM phuDe siya No phuDe, addhAsamaeNaM phuDe, evaM lavaNasamudde dhAyatisaMDe dIve kAloe samudde ambhitaraghukkharaddhe, bAhirapukkharaddhe evaM ceva, NavaraM addhAsamaeNaM no phuDe, evaM jAva sayaMbhUramaNasamudde, esA parivADI imAhiM gAhAhiM aNugaMtavA taM0-"jaMbuddIve lavaNe dhAyati kAloya puSakhare varuNo / khIraghayakhoyaNaMdiya aruNavare kuMDale ruyate // 1 // AbharaNavatthagaMdhe uppalatilae ya paumanihirayaNe / vAsaharadahanaIo vijayA vakkhArakappidA // 2 // kuru maMdara AvAsA kUDA nakSattacaMdasUrA ya / deve NAge jakkhe bhUe ya sayaMbhuramaNe ya / / 3 // evaM jahA bAhirapukkharaddhe bhaNie tahA jAva sayaMbhUramaNasamude jAva addhAsamaeNaM no phUThe / loge gaM bhaMte ! kiMNA phuDe kahahi vA dIpa anukrama [428-432] ~615~ Page #617 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ----- ---- mUlaM [198] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. kAehiM jahA AgAsathiggale / aloeNaM bhaMte ! kiMNA phuDe katihiM vA kArahiM pucchA, go! no dhammasthikAeka phuDe jAva no AgAsatthikAraNaM phuDe AgAsatthikAyassa deseNaM phuDe, no puDhavikAieNaM phuDe, jAva no addhAsamaeNaM phuDe, ege ajIvadayadese agurulahue aNatehiM agurulahuyaguNehiM saMjutte savvAgAsaarNatabhAgUNe // (sUtra 198) // 161 // iMdiyapayassa paDhamo uddeso / / 15 indriyapade | uddezaH1 [198] // 306 // gAthA: dIpa anukrama [428-432] 'kaMbalasADae NaM bhaMte !' ityAdi, kambalazATakaH-kambalarUpaH zATakaH kambalazATaka iti vyutpatteH AveSTitapariveSTitaH-gADhataraM saMvelitaH, evaMbhUtaH san yAyadavakAzAntaraM, yAvata AkAzapradezAnityarthaH, 'spRSTvA' avagAya tiSThati 'viralievI'ti viralito'pi viralIkRto'pi tAvadevAvakAzAntaraM-tAvata evAkAzapradezAn spRSTvA tiSThati ?, bhagavAnAha-haMtA goyamA!'ityAdi, haMteti pratyavadhAraNaM, evametat gautama ! yat 'kambalasADae NaM' ityAdi, tadevaM eSo'tra sopArthaH-yAvata evAphAzapradezAn saMvelitaH sanU kambalazATako'vagAbAvatiSThate tAvata evAkAzapradezAn tato'pyavagAdyAvatiSThate, kevalaM ghanaprataramAtrakRto vizeSaH, pradezasaGkhyA tUbhayatrApi tulyA, uktazcAyamartho'nyatrApi netrapaTamadhikRtya-"jaha khalu mahappamANo nettapaDo koDio ma(na)haggami / taMmivi tAvaie ciya phusai parase, (viralievi)" [yathaiva mahApramANo netrapaTaH saMkucito nabhobhAge / tAvata eva spRzati vitato'pi pradezAn ~616~ Page #618 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [198] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [198] gAthA: tadIyAn // 1 // ] iti / evaM sthUNAsUtramapi bhAvanIyaM / 'AgAsathiggale Ne bhaMte !' ityAdi, AkAzathiggalaMlokaH, sa hi mahato bahirAkAzasya vitatapaTastha thiggalamiva pratibhAti, bhadanta ! kena 'spRSTo' vyAptaH, etatsAmasthena / pRSTametadeva vizeSataH prazcayati-'katibhiH' kiyatsaGkhyAkaH kAryaH spRSTaH, pAzabda: pakSAntaradyotanArthaH, prakArAntara ca sAmAnyAdvizeSataH, tAn kAyAn pratyekaM pRcchati-kiM dhammatthikAeNaM phuDe !' ityAdi sugama, bhagavAnAha-gautama ! dharmAstikAyena spRSTaH, dharmAstikAyasya sarvAtmanA tatrAvagADhatvAt , ata eva no dharmAstikAyasya dezena spRSTo, yo hi yena sarvAtmanA vyApto nAsau tasyaiva dezena vyApto bhavati, virodhAt , pradezaistu vyAptaH, sarveSAmapi dharmAstikAyapradezAnAM tatrAvagADhatvAt , evamadharmAstikAyaviSaye'pi nirvacanaM vAcyaM, tathA no AkAzAstikAyena sakalena dravyeNa spRSTaH, AkAzAstikAyadezamAtratvAllokasya, kintu dezena vyAptaH, pradezaizca pRthivyAdayo'pi sUkSmAH sakalalokApannA vartante tatastairapi sarvAtmanA vyAptaH, 'tasakAeka siya phuDe' iti, yadA kevalI samudghAtaM gataH san caturthe samaye vartate tadA tena khapradezaiH sakalalokapUraNAt trasakAyena spRSTaH, kevalinakhasakAyatvAt , zeSakAlaM tu na spRSTaH, sarvatra trasakAyAnAmabhASAt , evaM jambUdvIpAdiviSayANyapi sUtrANi bhAvanIyAni, navaraM bahiHpuSkarArddhacintAyAM 'addhAsamaeNa na phuDe' iti, addhAsamayo barddhatRtIyadvIpasamudrAntarvI na bahiH, etaca dharmasahaNiTIkAyAM bhAvitaM, tato bahidvIpasamudrANAmaddhAsamayasparzanapratiSedhaH, 'jaMbuddIve lavaNe' gAhA, sarvadvIpasamudrANAmabhyantaravatI jambUdvIpastatparikSepI dIpa anukrama [428-432] ~617~ Page #619 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [198] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. [198] // 307 // gAthA: lavaNasamudrastadanantaraM dhAtakIkhaNDAbhidhAno dvIpastataH kAlodaH samudraH tadanantaraM puSkarabaro dvIpaH, ata Uz2a dvIpa- 15indrisadazanAmAnaH samudrAH, tataH puSkaravarasamudraH tadanantaraM varuNavaro dvIpo varuNavaraH samudraH kSIravaro dvIpaH kSIrodaHyapada samudraH, ghRtabaro dvIpo ghRtodaH samudraH, ikSuvaro dvIpo ikSuvaraH samudraH, nandIzvaro dvIpo nandIzvaraH samudraH, ete'STA uddezaH 1 vapi ca samudrA ekapratyavatArAH, ekaikarUpA iti bhAvaH, ata Urva dvIpAH samudrAzca tripratyavatArAH, tadyathA-aruNa iti aruNo'ruNavaro aruNavarAvabhAsaH kuNDalaH kuNDalabaraH kuNDalavarAvabhAsaH rucako rucakavaro rucakavarAvabhAsa | ityAdi, eSa cAtra kramaH-nandIzvarasamudrAnantaraM aruNo dvIpo'ruNaH samudraH, tato'ruNavaro dvIpo'ruNavaraH samudra ityAdi, kiyantaH khalu nAmagrAhaM dvIpasamudrAH vaktuM zakyante? tatastannAmasaGgrahamAha-'AbharaNavatthe'tyAdigAthAdvayaM, yAni kAnicidAbharaNanAmAni-hArArddhahAraratnAvalikanakAvaliprabhRtIni yAni ca vastranAmAni-cInAMzukaprabhRtIni yAni ca gandhanAmAni-koThapuTAdIni yAni cotpalanAmAni-jalaruhacandrodyotapramukhAni yAni ca tilakaprabhRtIni vRkSanAmAni yAni ca padmanAmAni-zatapatrasahasrapatraprabhRtIni yAni ca pRthivInAmAni-pRthivIratnazarkarAvAluketyAdIni yAni ca navAnAM nidhInAM caturdazAnAM cakravartirajAnAM cullahimavadAdikAnAM varSadharaparvatAdInAM panAdInAM idAnAM gaGgAsindhuprabhRtInAM nadInAM kacchAdInAM vijayAnAM mAlyavadAdInAM vakSaskAraparvatAnAM saudharmAdInAM kalpAnAM shkraa-30|| dInAmindrANAM devakuruuttarakurumandarANAmAvAsAnAM-zakrAdisambandhinAM merupratyAsannAdInAM kUTAnAM kSullahimavadA dIpa anukrama [428-432] 394 ~618~ Page #620 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [198] + gAthA: dIpa anukrama [ 428 -432] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [15], ---------- uddezaka: [3], dAraM [-1, mUlaM [198 ] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH disambandhinAM nakSatrANAM kRttikAdInAM candrANAM sUryANAM ca nAmAni tAni sarvANyapi dvIpasamudrANAM tripratyavatArANi vaktavyAni tadyathA-- hAro dvIpo hAraH samudraH hAravaro dvIpo hAravaraH samudraH hAravarAvabhAso dvIpo hAravarAvabhAsaH samudra ityAdinA prakAreNa tripratyavatArAstAvad vaktavyAH yAvat sUryo dvIpaH sUryassamudraH sUryavaro dvIpaH sUryavarassamudraH sUryavarAvabhAso dvIpaH sUryavarAvabhAsaH samudraH, uktaM ca jIvAbhigamacUrNo - "aruNAI dIvasamuddA tipaDoyArA yAvat sUryavarAvabhAsaH samudraH " tataH sUryavarAvabhAsaparikSepI devo dvIpastato devaH samudraH, tadanantaraM nAgo dvIpo nAgaH samudraH, tato yakSo dvIpo yakSaH samudraH, tato bhUto dvIpo bhUtaH samudraH, svayambhUramaNo dvIpaH svayambhUramaNaH samudraH, ete paJca devAdayo dvIpAH paJca devAdayaH samudrAH ekarUpAH, na punareSAM pratyavatAraH, uktaM ca jIvAbhigama cUrNo- 'ete paJca dvIpAH paJca samudrA ekaprakArA' iti, jIvAbhigamasUtre'pyuktam - "deve nAge jakkhe bhUe 4 sayaMbhUramaNe ya ekkeko caiva bhANiyaco, tipaDoyAraM natthitti" iti / pUrvamAkAzathiggalazabdena lokaH pRSTo'dhunA lokazabdenaiva taM pipRcchipurAha-- 'loe NaM bhaMte! kiMNA phuDe' ityAdi, pAThasiddhaM, alokasUtramapi pAThasiddhaM, navaraM 'ege ajIvadadhadese' iti aloka eko'jIvadravyadezaH, AkAzAstikAyasya deza ityarthaH, paripUrNastvAkAzAstikAyo na bhavati, lokAkAzena hInatvAt, ata evAgurulaghuko'mUrttatvAt, anantairagurulaghukaguNaiH saMyuktaH, pratipradezaM khapara| medabhinnAnAmanantAnAmagurulaghuparyAyANAM bhAvAt kiMpramANaH so'loka iti cet, ata Aha-- sarvAkAzamananta Ja Eucation International For Parts Only ~619~ Page #621 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [199] + gAthA: dIpa anukrama [433 -435] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 308 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-1, padaM [15], --------- uddezakaH [2], mUlaM [199] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH bhAgonaM-lokAkAzamAtra khaNDahInaM sakalAkAzapramANaM iti bhAvaH // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkA - yAmindriyapadasyoddezakaH prathamaH samAptaH // 1 // vyAkhyAtaH prathamaH uddezakaH, samprati dvitIya Arabhyate - tatredamAdAvarthAdhikArasagrAhakaM gAthAdvayaMiMdiyavacaya 1 vittaNA 2 ya samayA bhave asaMkhejjA 3 / laddhI 4 uvaogaddhaM 5 appAbahue visesahiyA // 1 // ogAhaNA 6 avAe 7 IhA 8 taha vaMjaNoggahe 9-10 ceva / dabiMdiya 11 bhAviMdiya 12 tIyA vRddhA purakkhaDiyA // 2 // kativihe NaM bhaMte! iMdiyauvacae paM0, go0 ! paMcavihe iMdiyauvacae paM0 1, taM0 - sortidie ubacate cakkhidie uvacate ghANidie uvacate jibhidie uvacate phArsidie uvacate / neraiyANaM bhaMte! kativihe iMdiovacae paM0 1, go0 ! paMcavihe iMdiovaca paM0 0 - sosiMdiovacae jAba phAsiMdiovacae, evaM jAva vaimANiyANaM jassa jai iMdiyA tassa tativiho caiva iMdiovacao bhANiyavo 1 / kativihA gaM bhaMte! iMdiyanivattaNA paM0 1, go0 paMcavihA iMdiyanivattaNA, paM0 0-sortidiyanittaNA jAva phAsiMdiyAnivattaNA, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, NavaraM jassa jai iMdiyA asthi 2 / soviMdayaNivattANaM bhaMte! kaisamaiyA, paM0 1, go0 ! asaMkhijjaisamayA aMtomuhuttiyA paM0, evaM jAva phAsiMdiyanivattaNA, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM 3 / kadavidyA NaM bhaMte! iMdiyaladvI paM0 1, go0 ! paMcavihA iMdiyaladdhI paM0, Education Intention atha (15) indriya-pade uddezaka- (2) Arabhyate ***Indriyaupacaya Adi dvAdaza-viSayasya prarUpaNA For Pasta Use Only ~ 620 ~ 15 indri yapade uddezaH 2 // 208 // Page #622 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti padaM [15], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [199] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [199] gAthA: serseaseseaeeeeeeo taM-sotidiyaladdhI jAva phAsidiyaladdhI, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, NavaraM jassa jaba iMdiyA asthi tassa tAvaiyA bhANiyabA 4 / kativihANaM bhaMte ! iMdiya uvaogaddhA paM01, go0! paMcavihA iMdiyauvaogaddhA paM0, taM0-sotidiyaubaogaddhA jAva phAsidiyauvabhogaddhA, evaM neraiyANaM jAna bemANiyANaM, NavaraM jassa jai iMdiyA asthi / etesi NaM bhaMte ! sotidiyacakkhidiyaghANidiyajimbhidiyaphAsiMdiyANaM jahaNNayAe uvaogaddhAe uphosiyAe uvaogaddhAe jahanukosiyAe uvaogaddhAe kayarezahito appA vA041, go0! sabatthovA cakkhidiyassa jahaNiyA uvogaddhA sotiMdiyassa jahaNiyA upogaddhA visesAhiyA pANidiyassa jahaNiyA uvaogaddhA vise0 jimbhidiyassa jahaNiyA upaogaddhA vise0 phAsidiyarasa jahaNiyA uvaogaddhA vise0 ukkosiyAe uvaogavAe sabathovA cavikhadiyassa ukosiyA uvaogaddhA sortidiyassa ukosiyA uvaogaddhA vise0 ghANidiyassa uko uva0 vise0 jimbhidiyassa uko unavise phAsidiyassa uko0 uva0 vise0 jahaNyAukosiyAe uvaogaddhAe savatthovA cakkhidiyasta jahaNiyA ubogaddhA sortidiyassa jahaNiyA uvaogaddhA visesAhiyA ghANidiyassa jaha0 uva0vise jibhidiyassa ja uva0vi0 phAsidiyassa jaha uva0vi0 phAsidiyassa jahaNiyAhiMto uvaogaddhAhiMto cakkhidiyassa ukosiyA uvaogaddhA vise0 sotidiyassa uko0 uva0vi0 pANidiyassa uko uva0vi0 jibhidiyassa ukko0 u. vise0 phAsiMdiyassa ukosiyA uva0 vise05 / kativihA NaM bhaMte ! iMdiyaogAhaNA paM0 1, go ! paMcavihA iMdiyaogAhaNA paM0, ta- sotidiyogAhaNA jAva phAsiMdiyaogAhaNA, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, navaraM jassa jai iMdiyA asthi 6 (sUtraM 199) SCCCCCCCC dIpa anukrama [433-435] FarPurwanaBNamunoonm ~621 ~ Page #623 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti padaM [15], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [199] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [199] yapade prajJApanayA malayavRttI. // 30 // gAthA: 'iMdiyaMuvacaya'ityAdi, prathamata indriyANAmupacayo vaktavyaH, upacIyate-upacayaM nIyate' indriyamanenetyupacaya:- 15indriindriyaprAyogyapudgalasaGgrahaNasampat , indriyaparyAptirityarthaH, tadanantaraM nivarttanA vaktavyA, nirvartanA nAma bAhyAbhya-15 ntararUpA yA nivRttiH-AkAramAtrasya niSpAdanaM, tadanantaraM sA nirvarttanA katisamayA bhavatIti prazne'saGkhyeyAH uddezaH 2 samayAstasyA bhaveyuriti nirvacanaM vAcyaM, tata indriyANAM labdhiH-tadAvaraNakarmakSayopazamarUpA vaktavyA, tata upayogAddhA, tadanantaramalpabahutve cintyamAne pUrvasyAH pUrvasyAH uttarottarA upayogAddhA vizeSAdhikA vaktavyA, 'ogAhaNA' iti avagrahaNaM-paricchedo vaktavyaH, sa ca paricchedo'pAyAdibhedAdanekadheti tadanantaramapAyo vaktavyaH, tata IhA, tadanantaraM vyaJjanAyagrahaH, cazabdasyAnuktArthasamucAyakatvAdAvagrahazca vaktavyaH, tadanantaraM dravyendriyamAvendriyasUtraM, tato'tItavaddhapuraskRtAni dravyendriyANi tadanantaraMbhAvendriyANi ca cintanIyAni / tatra 'yathoddezaM nirdeza'iti nyAyAt prathamata indriyopacayasUtramAha-'kaivihe NaM bhaMte ! iMdiyauvacae paNNatte' ityAdi sugama,navaraM 'jassa jahadiyA ityAdi, yasya nairayikAderyati-yAvanti iMdriyANi sambhavanti tasya tatividhaH-tAvatprakAra indriyopacayo vaktavyaH, tatra nairayikAdInAM stanitakumAraparyavasAnAnAM paJcavidhaH pRthivyaptejovAyuvanaspatInAmekavidho dvIndriyANAM dvividhaH trIndriyANAM trivi-| ghazcaturindriyANAM caturvidhaH, tiryakrapaJcendriyamanuSyanyantarajyotiSkavaimAnikAnAM paJcavidhaH, kramavaM-sparzanarasana-18 ghANacakSuHzrotrANIti, evamindriyanirva-nAdisUtrANyapi veditavyAni, prAyaH sugamatvAt , navaraM 'iMdiyaucaogaddhA' dIpa anukrama [433 -435] ~622~ Page #624 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti padaM [15], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [199] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [199] gAthA: 6 iti yAvantaM kAlamindriyarupayukta Aste tAvatkAla indriyopayogAddhA / 'kativihA NaM bhaMte ! ogAhaNA paNNattA' | iti katividha-katiprakAraM bhadanta ! indriyairavagrahaNa-paricchedaH prjnyptH| etatsAmAnyataH pRSTaM, sAmAnyaM ca vizepaniSThamato'pAyAdivizeSaviSayANi sUtrANyAha katividhe NaM bhaMte ! iMdiyaavAe paM01, go0! paMcavidhe iMdiyaavAe paM0, taM0-sotidiyaavAe jAva phArsidiyaavAe, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, navaraM jassa jai iMdiyA asthi / kativihA NaM bhaMte ! IhA paM01, go! paMcavihA ihA paM0,0-sotidiyaIhA jAva phAsiMdiyaIhA, evaM jAva vemANiyANaM, gavaraM jassa jai iMdiyA 8 / katividhe maMte ! uggahe paM01, go0! duvihe uggahe paM0, taM0-atthoggahe ye baMjaNoggahe ya / vaMjaNoggahe paM bhaMte! katividhe paM01, go01 cauvidhe paM0, 0-sotidiyavaMjaNoggahe pANidiyavaMjaNoggahe jibhidiyavaMjaNoggahe phAsiMdiya0 / atyoggahe NaM bhaMte ! katividhe paM01, go0! chavihe paM0, taM0-sotidiyaatthovaggahe cakkhidiyA jibhidiyaa0 phAsiMdiyaa0 noiMdiyaattho / neraiyANaM bhaMte ! kativihe umgahe paNNatte ?, go0! duvihe paM0, 0-atthoggahe ya baMjagoggahe ya, evaM asurakumArANaM jAva thaNiyakumArANaM / puDhavikAiyANaM bhaMte ! katividhe uggahe, paM01, go0! duvidhe uggahe paM0-atthoggahe ya vaMjaNovaggahe yA puDhavikAiyANaM bhaMte! vaMjaNoggahe katividhe paM01 go0 ege phAsiMdiyabaMjaNoggahe paM0 / puDhavikAiyANaM bhaMte ! katividhe atthoggahe paNNace ?, go! ege phAsiMdiyaayoggahe paM0, evaM jAva dIpa anukrama [433-435] SARERatininemarana Indriyasya apAya evaM avagrahasya prarupaNA ~623~ Page #625 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [200] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [200] prajJApanAyAHmalaya0 vRttI. // 31 // dIpa anukrama [436] vaNassaikAiyANaM, evaM beiMdiyANavi, navaraM beiMdiyANaM vaMjaNoggahe duvihe paM0 atthoggahe duvihe paM0, evaM teiMdiyacaridiyANavi, NavaraM iMdiyaparivuhI kAyadA, cauridiyANaM vaMjaNoggahe tividhe paM0 atthoggahe cauvidhe paM0, sesANaM jahA yapade neraiyANaM jAva vemANiyANaM 9-10 (mUtraM 200) uddezaH2 'kativihe NaM bhaMte ! iMdiyaavAe paM0' ityAdi, tatrAvagrahajJAnenAvagRhItasya IhAjJAnena IhitasvArthasya nirnnyruupo| yo'dhyavasAyaH so'pAyaH, zAGkhaevAyaM zAI eva vAyaM ityAdirUpo'vadhAraNAtmako nirNayo'vAya iti bhaavH|iihaa iti, Iha ceSTAyAM' IhanamIhA, sadbhUtArthaparyAlocanarUpA ceSTA ityarthaH, kimuktaM bhavati ?-avagrahAduttarakAlamavAyAt pUrva sadbhatArthavizeSopAdAnAbhimukho'sadbhatArthavizeSaparityAgAbhimukhaHprAyo'tra madhuratvAdayaH zaGkhAdizabdadhA dRzyante na-18 karkazaniSThuratAdayaH zAdizabdadhA ityevaMrUpo mativizeSa IhA, Aha ca bhASyakRta-"bhUyAbhUyavisesAdANacAyAbhimuhamIhA" / [bhUtAbhUtavizeSAdAnatyAgAbhimukhyamIhA] 'duvihe oggahe paM0,0-baMjaNoggahe ya atthoggahe ya'iti, mavagraho dvividhaH-arthAvagraho vyaanAvagrahazca, tatra avagrahaNamavagrahaH arthasvAvagraho'rthAvagrahaH, anirdezyasAmAnyarU-18 pAdyarthagrahaNamiti bhAvaH, Aha ca nandyadhyayanacUrNikRt-"sAmannassa rUvAivisesaNarahiyassa aniddessassamavaggahaNaM // 310 // avaggaha" iti, tathA vyajyate'nenArthaH pradIpeneva ghaTa iti vyaJjanaM, taca upakaraNendriyasya zabdAdipariNatadravyANAM |ca yaH parasparaM sambandhaH, sambandhe hi sati so'rthaH zrotrAdIndriyeNa vyajituM zakyate nAnyathA tataH sambandho vyajanaM, 292909200000 ~624 ~ Page #626 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], ---------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --- ---------- mUlaM [200] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [200] dIpa anukrama [436] Aha ca bhASyakRt-"baMjijjai jeNatyo ghaDoba dIveNa vaMjaNaM taM ca / uvagaraNidiyasadAipariNayaddavasaMbadho // 1 // " ISI[vyajyate yenArtho ghaTa iya dIpena vyaanaM, taccopakaraNendriyazabdAdipariNatadravyasaMbandhaH // 1 // ] vyajanena-sambandheISnAvagrahaNaM-sambadhyamAnasya zabdAdirUpasyArthasyAvyaktarUpaH paricchedo vyaanAvagrahaH, athavA vyajyante iti vyaJjanAni 'kRddhahula'miti vacanAt karmaNyanada , vyaanAnAM-zabdAdirUpatayA pariNatAnAM dravyANAmupakaraNendriyasamprAptAnAmabagrahaH-avyaktarUpaH paricchedo vyaJjanAvagrahaH, Aha-prathamaM vyajanAvagraho bhavati tato'rthAvagrahastataH kasmAdiha prathamamarthAvagraha upanyastaH ?, ucyate, spaSTatayopalabhyamAnatvAt , tathAhi-arthAvagrahaH spaSTarUpatayA sarvairapi jantubhiH / saMvedyate, zIghrataragamanAdau sakRtsattvaramupalabhyate, kizcid dRSTaM na paribhAvitaM samyagiti vyavahAradarzanAt , apicakA arthAvagrahaH sandriyamanobhAvI vyaJjanAvagrahastu neti prathamamarthAvagraha uktaH / samprati vyaanAvagrahAya arthAvagraha iti kramamAzritya prathamaM vyaanAvagrahakharUpaM pratipipAdayiSuH praznaM kArayati ziSyaM-'jaNoggahe gaM bhaMte / / kavihe paM.' ityAdi, iha vyaJjanamupakaraNendriyasya zabdAdipariNatadvyANAM ca parasparaM sambandha ityuktaM prAk, tatacaturNAmeva zrotrAdInAmindriyANA vyaJjanAvagraho na nayanamanasoH, tayoraprApyakAritvAt , sA cAprApyakAritA nandhadhyayanaTIkAyAM pradarziteti neha pradarzyate, arthAcaprahaH SavidhaH, tadyathA-'soiMdiyaatthuggahe' ityAdi, zrotrendriyeNA-11 vigraho nyAnAvagrahottarakAlamekasAmayikamanirdezya sAmAnyamAtrArthagrahaNaM zrotrendriyArthAvagrahaH, evaM prANajitA-14 ~625~ Page #627 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [200] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [200] sparzanendriyArthAvagraheSyapi vAcyaM, cakSurmanasostu vyaJjanAvagraho na bhavati, tatastayoH prathamameva svarUpadravyaguNakriyA-15 indriprajJApanAyA: mala kalpanAtItamanirdezyasAmAnyamAtrakharUpArthAvagrahaNamarthAvagraho'vaseyaH, 'noiMdiyaatthAvaggaho' iti noindriyaM-manaH, yapade 20 vRttI. tatha dvidhA-dravyarUpaM bhAvarUpaM ca, tatra manaHparyApsinAmakamodayato yat manaHprAyogyavargaNAdalikamAdAya manastvena 8 uddezaH 2 pariNamanaM tad dravyarUpaM manaH, tathA cAha nandyadhyayanacUrNikRt-'maNapajattinAmakammodayao jogge maNodace ghinuM // 31 // maNateNa pariNAmiyA davA dadhamaNo bhannaI"iti, tathA dravyamano'vaSTambhena jIvasya yo manaHpariNAmaH sa bhAvamanaH, tathA cAha nandhadhyayanacUrNikadeva-"jIvo puNa maNapariNAmakiriyAvaMto bhAvamaNo, kiM bhaNiyaM hoi ?-maNada-18 ghAlavaNo jIvassa maNavAvAro bhAvamaNo bhaNNai" iti, tatreha bhAvamanasA prayojanaM, tadgrahaNe hyavazyaM dravyamanaso-| pi grahaNaM bhavati, dravyamano'ntareNa bhAvamanaso'sambhavAt , bhAvamano vinApi ca dravyamano bhavati yathA bhavasthakevalinAM, tata uktaM bhAvamanasA prayojanaM, tatra noiMdriyeNa-bhAvamanasA'rthAvagraho-dravyendriyavyApAranirapekSaghaTAdya rthakharUpaparibhAvanAbhimukhaH prathamamekasAmayiko rUpAdhUrkhAkArAdivizeSacintAvikalo'nirdezyasAmAnyamAtracintAtmiko bodho noiMdriyArthAvagrahaH, avagrahagrahaNaM copalakSaNaM tena noiMdriyArthAvagrahasya sAkSAditarayostu (IhApAyayoH) 18 upalakSaNata upAdAnaM, vicitratvAt sUtragaterityadoSaH / kativihA NaM bhaMte ! iMdiyA paM0?, go0 ! duvihA paM0, taM0-dabiMdiyA ya bhAbiMdiyA ya, kati NaM bhaMte ! dadidiyA. 300 Saee0297020202os dIpa anukrama [436] // 31 // RELIGunintentATHREE atha Indriyasya dravya evaM bhAva-rUpa bheda-prabhedA: ~626~ Page #628 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-1, --- ---------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [201] dIpa anukrama [437] paM01, go.! aha dabiMdiyA paM0, taM0-do sottA do netA do ghANA jIhA phAse / neraiyANaM bhaMte ! kati daviMdiyA paM01, go.! aTTha ete ceva, evaM asurakumArANaM jAva thaNiyakumArANaci / puDhavikAiyANaM bhaMte ! kati dabiMdiyA, paM01, go.1 ege phAsidie paM0, evaM jAva vaNassaikAiyANaM / beiMdiyANaM bhaMte ! kati dabiMdiyA paM01, go0! do dabiMdiyA paM0 ta0-phAsidie ya jibhidie ya, teiMdiyANaM pucchA, go! cattAridabiMdiyA paM0, taM0-do ghANA jIhA phAse, cariMdiyANe pucchA, go0! cha dabiMdiyA paM0 ta0-do NettA do ghANA jIhA phAse, sesANaM jahA neraiyANaM jAba vemANiyANaM / egamegassa paM bhaMte ! neraiyassa kevaiyA dabiMdiyA atItA ?, go.! aNaMtA, kevaiyA baddhellagA !, go. ? aTTha, kevaDyA purekkhaDA, go0! aTTa vA sola vA sattarasa vA saMkhejjA vA asaMkhesA vA aNaMtA vA / egamegassa gaM bhaMte ! asurakumArassa kevaiyA daviMdiyA atItA?, go! aNaMtA, kevaiyA baddhellagA, aha, kevaDyA purekkhaDA, aTTa vA nava vA sattarasa vA saMkhejA vA asaMkhejA vA arNatA vA, evaM jAba thaNiyakumArANaM tAva bhANiyaI / evaM puDhavikAiyA AukAiyA vaNassaikAiyAvi, navara kevaiyA baddhellagatti pucchAe uttaraM eke phAsidiyadavidie, evaM teukAiyavAukAiyassavi, navaraM purekkhaDA nava vA dasa vA, evaM beIdiyANavi, gavaraM baddhellagapucchAe doSNi, evaM teiMdiyassavi, NavaraM baddhellagA cacAri, evaM cariMdiyassavi navaraM baddhellagA cha, paMciMdiyatirikkhajoNiyA maNUsA bANamaMtarA joisiyasohammIsANagadevassa jahA asurakumArassa, navaraM maNUsassa purekkhaDA kassai asthi kassai patthi, jassatthi aTTha vA nava vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNatA vA, sarNakumAramAhiMdabaMbhalaMtagasukasahassAraNayapANayAraNaazuyagevejagadevassa ya delice SHARERIEatin Animal Hunmurary.om ~627~ Page #629 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: INI prata sUtrAMka [201] prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 31 // 15 indriyapade uddezaH 2 eceircelo dIpa anukrama [437] R jahA neraiyassa, egamegassa NaM bhaMte ! vijayavejayaMtajayaMtaaparAjiyadevassa kevaiyA dabiMdiyA atItA ?, go0 aNaMtA, kevaDyA baddhellagA ?, aha, kevaiyA purekkhaDA ?, aTTa vA solasa vA caudIsA vA saMkhejA thA, sabasiddhagadevassa atItA aNaMtA baddhellagA aDha purekkhaDA aTTha / neraiyANaM bhaMte! kevaiyA daviMdiyA atItA, go0! aNatA, kevaDyA baDhegA, go0 asaMkhejA, phevaiyA purekkhaDA, go0 aNaMtA, evaM jAva mevejjagadevANaM, navaraM maNasANaM baddhellagA siya saMkhejjA siya asaMkhejA, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevANaM pucchA, go0! atItA arNatA baddhellagA asaMkhejA purekkhaDA asaMkhejjA, sabaDhasiddhagadevANaM pucchA, go ! atItA arNatA, badallagA saMkhejjA, purekkhaDA sNkhejaa| egamegassa NaM neraiyassa neraiyatte kevaiyA dabiMdiyA atItA ?, go! arNatA, kevaiyA baddhellagA, go0 ! aha, kevaiyA purekkhaDA, go.! kassai asthi kassai natthi, jassatthi aTTa vA solasa vA cauvIsA vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA / egamegassaNaM neraiyassa asurakumArate kevaiyA davidiyA atItA, go0! aNaMtA, kevaiyA bahellagA, go0! Nasthi, kevaiyA purekkhaDA, go0! kassai asthi kassai natthi, jassasthi aha vA solasa vA cauvIsA vA saMkhejjA vA asaMkhejjA vA aNaMtA vA, evaM jAva thaNiyakumAratti / egamegassa Na neraiyassa puDhavikAiyace phevaDyA davidiyA atItA, go! aNaMtA, kevaDyA baddhellagA, go0! Natthi, kevaiyA purekkhaDA, go0! kassai asthi kassai nasthi, jassasthi eko vAdo vA tiNNi vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA cA, evaM jAva vaNassaikAiyatte / egamegassa NaM bhaMte ! neradayassa beiMdiyatte kevaiyA davidiyA atItA, go0! aNaMtA, kevaiyA baddhellagA, gopatthi, kevaiyA purekkhaDA, go. kassai eveeeeeeee // 312 / / ~628~ Page #630 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [201] taeseseerarararara dIpa anukrama [437] atthi kassai natthi, jassasthi do vA catvAri vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA, evaM teIdiyanevi, navaraM purekkhaDA catvAri aTTa vA bArasa vA saMkhejA vA asaMkhejjA vA aNaMtA vA, evaM cauriMdiyattevi, navaraM purekkhaDA cha vA bArasa vA aTThArasa vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA, paMciMdiyatirikkhajoNiyatte jahA asurakumArate maNasattevi evaM ceba, navaraM kevaiyA purekkhaDA, aTTha vA solasa vA cauvIsA vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA, sosi maNasavajANaM purekkhaDA maNUsane kassaha asthi kassai natthi evaM Na bucati, cANamaMtarajoisiyasohammaga jAva mevejagadevatte atItA aNaMtA bagrellagA natthi, purekkhaDA kassaI asthi kassai natthi jassa atthi aTTa vA solasa vA caucIsA vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA, egamegassa NaM maMte ! neraiyassa vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, Nasthi, kevaDyA purekkhaDA, kassada atthi kassai natthi jassa asthi aTTa vA solasa vA, sabasiddhagadevate atItA nasthi, baddhalagA Nasthi, purekkhaDA kassai asthi kassai Natthi jassa asthi ah| evaM jahA neraiyadaMDao nIto tahA asurakumAreNavi netabo, jAva paMciMdiyatirikkhajoNieNaM, navaraM jassa saTTANe jai baddhellagA tassa tai bhaanniybaa| egamegassaNaM bhaMte ! maNUsassa neraiyatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, go0 arNatA, kevaiyA baddhellagA, Nasthi, kevaDyA purekkhaDA, kassai asthi kassai natthi jassatthi aTTha vA solasa vA caucIsA vA saMkhejA vA asaMkhejA vA arNatA vA, evaM jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyatte, NavaraM egidiyavigaliMdiema jassa jai purekkhaDA tassa taciyA bhANiyavA, evamegassa gaM bhaMte ! mAsassa maNUsatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, go! aNaMtA, kevaDyA baddhellagA, go0! aTTa, kevaiyA purekakkhaDA, bya ~629~ Page #631 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 15 indriyapade uddezaH 2 prajJApanAyA malaya.vRttI . prata sUtrAMka [201] // 31 // dIpa anukrama [437] kassai asthi kassai natthi, jassasthi aTTa vA solasa vA uSIsA vA saMkhecA vA asaMkhejA vA arNatA vA, vANamaMtarajoisiyA jAca gevejjagadevace jahA neraiyace, egamegassa NaM bhaMte ! mAsassa vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte kevaiyA dakiMdiyA atItA ?, go! kassai asthi kassaha nasthi, jassa atthi aTTa vA solasa vA, kevaDyA babellagAra, nathi, kevaiyA purekkhaDA, kassai atthi kassai natthi, jassa'sthi aTTa vA solasa vA, egamegassaNaM bhaMte! maNUsassa vA sabaTTasidugadevatte kevatitA dahiMdiyA atItA', go! kassai atthi kassai nasthi, jassatthi aha, kevaiyA baddellagA, Natthi, kevaiyA purekkhaDA, kassai asthi kassai natyi, jassa asthi aTTa, vANamaMtarajotisie jahA neratie / sohammagadevevi jahA neraie, navaraM sohammagadevassa vijayavejayaMtajayaMtAparAjiyatte kevaiyA atItA, go! kassai asthi kassai Natvi, jassa asthi aTTa, kevaiyA baddhellagA, Nasthi, kevaiyA purekkhaDA, go0! kassai asthi kassati patthi, jassa asthi aTTacA solasa thA, sabasiddhagadevatte jahA neraiyassa, evaM jAva geveagadevassa, sabaDhasiddhaga tAva Neta / egamegassa NaM bhaMte! vijayavejayaMtajayaMtAparAjitadevassa neraiyatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, go! arNatA, kevaiyA baddhellagA, patthi, kevaiyA purekkhaDA, patthi, evaM jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyatte maNasatte atItA arNatA, baddhellagA Natthi, purekkhaDA aTTa vA solasa vA cauvIsA vA saMkhejA vA, vANamaMtare joisiyatte jahA neraiyatte, sohammagadevate'tItA arNatA, baddhellagA Nasthi, purekkhaDA kassaha asthi kassai natthi, jassa asthi aTTa vA solasa vA paudhIsA vA saMkhejA bA, evaM jAva gevejagadevate, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte atItA kassai asthi kassai natthi, jassa asthi aha, kevatiyA baddhe 2202929892220291-2002 // 313 // ~630~ Page #632 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [201] dIpa anukrama [437] kachaeseeeee llagA?, aTTha, kevatiyA purekkhaDA, kassai asthi kassai natthi, jassa asthi aha, egamegassa NaM bhaMte ! vijayavejayaMtajayaMtaaparAjiyadevassa sabaTThasiddhagadevatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, go0! Natyi, kevaiyA purekkhaDA, kassai asthi kassai Nasthi, jassa asthi aha, egamegassa NaM bhaMte ! sabaDhasiddhagadevassa neraiyatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, go0! arNatA, kevaiyA baddellagA ?, Nasthi, kevaiyA purekkhaDA, Nasthi, evaM maNasavajaM jAva gevejagadevatte, navaraM maNUsate atItA aNaMtA, kevaiyA paddhellagA, Nasthi, kevaDyA purekkhaDA, aTTha, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevate atItA kassati asthi kassati nasthi, jassa asthi aTTha, kevaiyA baddalagA, Nasthi, kevaiyA purekkhaDA, Nasthi, egamegassa NaM bhaMte! sabaDhasiddhagadevassa sabasiddhagadevace kevaiyA dabiMdiyA atItA, go! gatthi, kevaiyA baddhellagA, aha, kevaDyA purekkhaDA, Nasthi / neraiyANaM bhaMte ! neraiyatte kevatitA darvidiyA atItA, go0 arNatA, kevaiyA bar3helagA?, asaMkhejA, kevaDyA purekkhaDA?, arNatA, neraiyANaM bhaMte ! asurakumAratte kevaiyA davidiyA atItA?, go0! arNatA, kevaiyA baddhellagA, patthi, kevaDyA purekkhaDA, aNaMtA, evaM jAva gevejagadevate, neraiyANaM bhaMte ! vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte kevaiyA dabiMdiyA atItA?, nasthi, kevaiyA baddhellagA, patthi, kevaiyA purekkhaDA, asaMkhijjA, evaM sabaddasiddhagadevatevi, evaM jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyA sabasiddhagadevace bhANiyA, navaraM vaNassaikAiyANaM vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte sabaddasiddhagadevatte ya purekkhaDA arNatA, sanvesi maNusasabaddasiddhagavajANaM sahANe baddhellagA asaMkhejA, parahANe baddhellagA Natthi, vaNassaikAiyANaM baddhellagA aNaMtA, bhaNasANaM neraiyatte atItA aNaMtA ba lagA Nasthi . ~6314 Page #633 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [201] prajJApanAyAH malaya0vRttI. 15indriyapade uddezaH 2 // 314 // dIpa anukrama [437] purekkhaDA aNaMtA, evaM jAva meveJjagadevatte, navaraM savANe atItA arNatA baddhellagA siya saMkhejA siya asaMkhejjA purekkhaDA aNaMtA, maNsANaM bhaMte ! vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, saMkhejA, kevaiyA baddhellagA?, patthi, kevaiyA purekkhaDA, siya saMkhejA siya asaMkhejA, evaM sabaDhasiddhagadevace atItA Nasthi baddhellagA Natthi purekkhaDA asaMkhejAM, evaM jAva gejagadevANaM, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevANaM bhaMte ! neraiyatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, go0 arNatA, kevaDyA paddhellagA, Nasthi, kevaiyA purekkhaDA, Nasthi, evaM jAva joisiyatteSi, NavaraM maNUsatte atItA arNatA, kevaiyA baddhalagA ?, Nasthi, purekkhaDA asaMkhijjA, evaM jAva gavejagadevatte saTThANe atItA asaMkhejA, kevaiyA baddhellagA ?, asaMkhijjA, kevaiyA purekkhaDA, asaMkhejA, sabaTThasiddhagadevace atItA nasthi baddhellagA natthi purekkhaDA asaMkhejA, sabaDhasiddhagadevANaM bhaMte ! neraiyatte kevatiyA daviMdiyA atItA?, go0 ! aNaMtA, kevatiyA baddhellagA, natthi, kevatiyA purekkhaDA, Nasthi, evaM maNUsavajaM tAva gevejagadevatte, maNusatte atItA aNaMtA, baddhellagA natthi, purekkhaDA saMkhejA, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevatte kevaiyA dabiMdiyA atItA, saMkhejA, kevaiyA baddhallagA, patthi, kevaDyA purekkhaDA, Natthi, sabaddasiddhagadevANaM bhaMte ! sabaDhasiddhagadevatte kevaiyA daviMdiyA atItA, Natthi, kevaDyA baddhalagA, saMkhijjA, kevaiyA purekkhaDA, Natthi, dAra 11 / kati NaM bhaMte ! bhAbiMdiyA, paM01, go! paMca bhAviMdiyA, paM0, taM0-sotidie jAva phAsidie, neraiyANaM bhaMte ! kati bhAbiMdiyA paM01, go0| paMca bhAvidiyA paM0, taM0-sortidite jAva phAsiMdite, evaM jassa jai iMdiyA tassa tai bhANitabA, jAva bemANiyANaM, egamegassa Seeococotae // 314 // ~632 ~ Page #634 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [201] Preeceaeserofer NaM bhaMte ! nerahayassa kevaiyA bhAviMdiyA atItA ?, go0! arNatA, kevaiyA baddellagA, paMca, kevaiyA purekkhaDA 1, paMca vA dasa vA ekArasa vA saMkhejA vA asaMkheA vA arNatA vA, evaM asurakumArassavi, navaraM purekkhaDA paMca yA cha vA saMkhejjA vA asaMkhejA vA aNatA vA, evaM jAva thaNiyakumArassavi, evaM puDhavikAiyAukAiyavaNassaikAiyassavi, beIdiyateiMdiyacauridiyassavi, teukAiyavAukAiyassavi evaM ceva, navaraM purekkhaDA cha vA satta vA saMkhejA vA asaMkhejA vA arNatA vA, paciMdiyatirikkhajoNiyassa jAba IsANassa jahA asurakumArassa, navaraM maNUsassa purekkhaDA kassai asthi kassai natthiti bhANiyavaM, sarNakumAra jAva geveJjagassa jahA neraiyassa, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjitadevassa atItA aNatA, baddhellagA paMca, purekkhaDA paMca vA dasa vA paNNarasa vA saMkhejA vA, sabaddasiddhagadevassa atItA arNatA, badellagA paMca, kevaiyA purekkhaDA, paMca / neraiyANaM bhaMte ! kevaiyA bhAbiMdiyA atItA, mo0! arNatA, kevaiyA badallagA', asaMkhejA, kevaiyA purekkhaDA, arNatA, evaM jahA darvidiesu pohaNaM daMDato bhaNito tahA bhAvidiesuvi pohatteNaM daMDato bhANiyabo, navaraM vaNassaikAiyANaM baddhellagA aNaMtA, egamemassa NaM bhaMte ! neraiyassa neraiyatte kevatiyA bhAviMdiyA atItA?, go0! aNaMtA, baddhellagA, paMca, purakkhaDA kassavi asthi kassavi natthi, jassa asthi paMca vA dasa vA paNNarasa vA saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA, evaM asurakumArANaM jAva thaNiyakumArANaM, navaraM baddhellagA nasthi, puDhavikAiyatte jAva yeiMdiyane jahA dabiMdiyA, teiMdiyatte taheva navaraM purekkhaDA tiNi vA cha vA Nava vA saMkhejjA vA asaMkhejjA vA aNaMtA vA, evaM cariMdiyAcevi, navaraM purekkhaDA cattAri vA aTTa vA bArasa vA saMkhejjA vA asaMkhejA vA eceedees dIpa anukrama [437] el62626 ~633~ Page #635 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: majJApana prata sUtrAMka yA:malayavRttI. [201] // 315 // dIpa anukrama [437] Deseiseaseseseene aNaMtA vA, evaM ee ceca gamA cattAri jANetavA je ceva davidiesa, NavaraM taiyagame jANitavA jassa jai iMdiyA te 15indripurekkhaDesu muNetabA, cautthagame jaheca daviMdiyA, jAva sabasiddhagadevANaM sabaDhasiddhagadevatte kevatiyA bhAvidiyA atItA', yapade INuddezaH 2 natthi, baddhellagA ?, saMkhijA, purekkhaDA, Natthi ( sUtra 201) // iMdiyapayaM samataM // 16 // 'kativihA NaM bhaMte ! iMdiyA paM0' iti dravyendriyasUtraM sugama, prAgbhAvitatvAt , 'kai NaM bhaMte ! dabiMdiyA para ityAdi, dravyendriyasaGkhyAviSayaM daNDakasUtraM ca pAThasiddhaM, ekaikajIvaviSayAtItabaddhapuraskRtadravyendriyacintAyAM 'purakkhaDA aTTa vA sola vA sattarasa vA saMkhijjA vA asaMkhijjA vA aNaMtA vA' iti, yo nairayiko'nantarabhave manuSyatvamavApya setsyati tasya mAnuSabhavasambandhInyaSTI, yaH punaranantarabhave tiryapaJcendriyatvamavApya tata uddhRtto manuSyeSu / gatvA setsyati tasyASTau tiryapaJcendriyabhavasambandhInyaSTau manuSyabhavasambandhInIti SoDaza, yaH punaranantaraM narakAduttastiryakrapaJcendriyatvamavApya tadanantaramekaM bhavaM pRthivIkAyAdiko bhUtvA manuSyeSu samAgatya setsyati tasthASTI| tiryapaJcendriyabhavasambandhIni ekaM pRthivIkAyAdibhavasambandhi aSTau ca manuSyabhavasambandhInIti saptadaza saGkhyeyakAlaM saMsArAvasthAyinaH soyAni asaMGkhyeyaM kAlamasaGkhyayAni anantaM kAlamanantAni / asurakumArasUtre 'purakkhaDA | // 15 // aTTa vA nava vA' ityAdi, tatrAsurabhavAduttyAnantarabhave manuSyatvamavApya setsyato'STI, asurakumArAdayastvIzAnaparya-| ntAH pRthivyavanaspatiSUtpadyante tato'nantarabhave pRthivyAdiSu gatvA tadanantaraM manuSyatvamavApya setsyati takha nava, For P OW ~634~ Page #636 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [201] dIpa anukrama [437] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [ 201] uddezaka: [2], AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita saGkhyeyAdibhAvanA prAgvat pRthivyavvanaspatisUtre 'purakkhaDA aTTha vA naveti pRthivyAdayo dhanantaramudvRttya manuSyeSu utpadyante siyyanti ca tatra yo'nantarabhave manuSyatyamavApya setsyati tasya manuSya bhavasambandhInyaSTau yastvanantaramekaM pRthivyAdibhavamavApya tadanantaraM manuSyo bhUtvA setsyati tasya nava, tejovAyavo'nantaramudvRttA manuSyatvameva na prApnuvanti dvitricaturindriyAstvanantaraM manuSyatvamavAmuvanti paraM na siddhyanti tatasteSAM sUtreSu jaghanyapade nava naveti vaktavyaM, zeSabhAvanA prAguktAnusAreNa karttavyA, manuSyasUtre puraskRtAni dravyendriyANi kasyApi santi kasyApi na santIti, tadbhava eva siddhyato na santi zeSasya santIti bhAvaH, yasyApi santi so'pi yadyanantarabhave bhUyo'pi manuSyo bhUtvA setsyati tasyASTau yaH punaH pRthivyAdyekabhavAntarito manuSyo bhUtvA siddhigAmI tasya nava, zeSabhAvanA prAgvat, sanatkumArAdayo devA anantaramudvRttAH na pRthivyAdiSvAyAnti kintu paJcendriyeSu tataste nairayikaba dvaktavyAH, tathA cAha"saNaMkumAramAhiM dabaMbha loyalaMtaga sukasaha ssAraANaya pANayaAraNaacuyagevijadevarasa ya jahA neraiyassa" vijayAdideva catuSTayasUtreSu yo'nantarabhave manuSyatvamavApya setsyati tasyASTI, yaH punarekavAraM manuSyo bhUtvA bhUyo'pi manuSyatvamavApya setsyati tasya SoDaza, yastvapAntarAle devatvamanubhUya manuSyo bhUtvA siddhigAmI tasya caturviMzatiH, manuvyabhave aSTau devabhave'STau bhUyo'pi manuSya bhaye aSTAviti, saGkhyeyAni saGkhyeyaM kAlaM saMsArAvasthAyinaH, iha vijayAdiSu caturSu gatAH prabhUtamasa veyamanantaM vA kArya saMsAre nAvatiSThante tataH saMkhejA vA ityevoktaM, 'nAsaMkhejA vA anaMtA Ja Education International For Parts Only ~635~ Page #637 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [201] dIpa anukrama [437] padaM [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [2], dAraM [-1, mUlaM [201] AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanAyAH mala // 316 // vA' iti, sarvArthasiddhastvanantarabhave niyamataH siddhyati tatastasyAjaghanyotkRSTaM puraskRtA aSTAviti / bahuvacana cintAyAM nairavikasUtre baddhAni dravyendriyANyasaGkhyeyAni, nairayikANAmasaGkhyAtatvAt evaM zeSasUtreSvapyupayujya vaktavyaM, navaraM ya0 vRttI. manuSyasUtre 'siya saMkhejjA siya asaMkhejA' iha sammUrcchimamanuSyAH kadAcit sarvathA na santi tadantarasya catuviMzatimuhUrtta pramANasya prAgabhidhAnAt tatra yadA pRcchAsamaye sarvathA na santi tadA saGkhyeyAni, garbhajamanuSyANAM saGkhyeyatvAt yadA tu sammUrcchimA api santi tadA asaGkhyeyAni, sarvArthasiddhamahAvimAnadevAH saGkhyeyAH, vAdaratve mahAzarIratve ca sati parimitakSetravarttitvAt tato vaddhAni puraskRtAni vA teSAM dravyendriyANi saGkhyeyAni, 'egamegassa NaM bhaMte! neraiyassa neraiyatte' ityAdi, 'kassai atthi kassara natthi' iti yo narakAdudRtto bhUyo'pi nairathikatthaM nAvApsyati tasya na bhavanti, yastvavApsyati tasya santi, so'pi yadyekavAramAgAmI tato'STau dvau vArau cet tarhi poDaza yadi trIn vArAn tatazcaturviMzatiH saGkhyeyAn vArAn AgAminaH saGkhyeyAnItyAdi, manuSyatyacintAyAM 'kassai asthi kassai gatthi' iti na vaktavyaM, manuSyeSyAgamanasyAvazyaMbhAvitvAt, tato jaghanyapade'STau utkarSato'nantAnIti vaktavyaM, vijayavaijayaMtajayantAparAjita cintAyAM atItAni dravyendriyANi na santi, kasmAditi cet ?, ucyate, iha vijayAdiSu caturSu gato jIvo niyamAt tata udvRtto na jAtucidapi nairayikAdipaJcendriyatiryakparyavasAneSu tathA vyantareSu jyotiSkeSu ca madhye samAgamiSyati tathAkhAbhAnyAt, manuSyeSu saudharmAdiSu cAgamiSyati, tatrApi - Ja Education International For Penal Use On ~636~ 15 indriyapade | uddezaH 2 // 316 // Page #638 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [15], -------------- uddezaka: [2], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [201] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [201] jaghanyata eka dvau (cIna) vA bhavAnutkarSataH saGkhyeyAn na punarasaGkhyeyAn anantAn vA, tato nairayikasya vijayAditve'tItAni dravyendriyANi na santItyuktaM, puraskRtAni aSTau SoDaza vA, vijayAdiSu dvirutpannasyAnantarabhave niyamato mokSagamanAt, evaM yathA nairayikasya nairayikatvAdiSu caturvizatI sthAneSu cintA kRtA tathA asurakumArAdInAmapi pratyeka kartavyA, pUrvoktabhAvanA'nusAreNa ca khayamupayujya paribhAvanIyA, bhAvendriyasUtrANyapi sugamAnyeva, kevalaM dravyendriyagatabhAvanAnusAreNa tatra bhAvanA bhAvayitavyA // 15 // dIpa anukrama [437] iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM paJcadaza mindriyAkhyaM padaM samAptam // BSITE24 atra pada (15) "indriya" parisamAptam ~637~ Page #639 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [202] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: atha SoDazaM padaM // 16 // 16 prayogapadaM prata sUtrAMka prajJApanAyA: malaya0 vRttI. // 31 // [202 dIpa tadevaM vyAkhyAtaM paJcadazamadhunA SoDazamArabhyate-tasya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade pradhAnapadahetutvAdindriyavatAmeva lezyAdisadbhAvAt vizeSata indriyapariNAma uktastatastadanantaramiha pariNAmasAmyAt prayogapariNAmaH pratipAdyate, tatra cedamAdisUtramkativihe NaM bhaMte ! paoge paM0 1, go! paNNarasabihe paoge paM0, ta--saccamaNappaoge 1 asaccamaNappaoge 2 saccAmosamaNappaoge 3 asacAmosamaNappaoge 4 evaM vaippaogebi cauhA 8 orAliyasarIrakAyappaoge 9 orAliyamIsasarIrakAyappaoge 10 veuviyasarIrakAyappaoge 11 veubviyamIsasarIrakAyappaoge 12 AhArakasarIrakAyappaoge . 13 AhAragamIsasarIrakAyappaoge 14 (teyA) kammAsarIrakAyappaoge 15 (mUtraM 202) 'kaivihe NaM bhaMte ! ityAdi, katividhaH katiprakAraH, Namiti vAkyAlaGkAre, bhadanta ! prayogaH prajJaptaH ?, prayoga| iti prapUrvasya 'yujirAyoge' ityasya ghAntasya prayogaH, parispanda kriyA AtmavyApAra ityarthaH, athavA prakarpaNa yujyate-vyApAryate kriyAsu sambandhyate vA sAmparAyikaryApathakarmaNA sahAtmA aneneti prayogaH ''nAnI'ti karaNe ghandha anukrama [438] | // 317 // atha pada (16) "prayoga" Arabhyate ... atra 'prayoga'sya paJcadaza bhedA: prarupyate ~638~ Page #640 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [202] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [202] tyayaH, bhagavAnAha-paJcadazavidhaH prajJaptaH, tadeva paJcadazavidhatvaM darzayati-'saccamaNappaoge' ityAdi, santo-munayaH padArthA vA teSu yathAsaGkhyaM muktiprApakatvena yathAvasthitavastukharUpacintanena ca sAdhu satyaM-asti jIvaH sadasadrUpo / dehamAtravyApItyAdirUpatayA yathAvasthitavastucintanaparaM, satyaM ca tat manazca satyamanaH tasya prayogo-vyApAraH satyamanaprayogaH, 'asacamaNappaoge' iti, satyaviparItamasatyaM, yathA-nAsti jIvaH ekAntasadrUpo vetyAdikuvikalpanaparaM, taba tanmanaca tasya prayogo'satyamanaHprayogaH, 'saccamosamaNappaoga' iti satyamRpA-satyAsale yathA dhavasa-11 |dirapalAzAdimizreSu bahuppazokavRkSeSu azokavanamevedamiti vikalpanaparaM, tatra hi katipayAzokavRkSANAM sadbhAvAtU satyatA anyeSAmapi dhavaskhadirAdInAM sadbhAvAdasatyatA, vyavahAranayamatApekSayA caivamucyate, paramArthataH punaridamasatyameva, yathAvikalpitArthAyogAt , taca tanmanazcetyAdi prAgvat , tathA 'asacAmosamaNappaoge' iti yanna satyaM nApi | mRSA tadasatyAmRSA, iha cinatipattau satyAM vastupratiSThAsayA sarvajJamatAnusAreNa vikalpyate yathA asti jIvaH sadasa-1 NdrUpa iti tatkila satyaM paribhASitamArAdhakatvAt , yatpunarvipratipattI satyAM yadvastupratiSThAzayA'pi sarvajJamatottIrNa |vikalpyate yathA nAsti jIvaH ekAntanityo vetyAdi tadasatsaM virAdhakatvAt , yatpunarvastupratiSThAsAmantareNa kharUpamAtrapolocanaparaM yathA-devadattAt 3 ghaTa Anetanyo gauryAcanIyA ityAdicintanaparaM tan asatyAmRSA, idaM hiH kharUpamAtraparyAlocanaparatvAt na yathoktalakSaNaM satyaM nApi mRSA, etadapi vyavahAranayamatApekSayA draSTavyaM, anyathA Sectionistraesearcinetelescene dIpa anukrama [438] ~639~ Page #641 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [202] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malaya0 vRttI. // 31 // [202 yaee dIpa vipratAraNabuddhipUrvakamasatye'ntarbhavati anyattu satye, taca tanmanazca tasya prayogo'satyA'mRpAmanaHprayogaH / evaM 'vai- 16 prayoppaogovi cauhA' iti, yathA manaHprayogazcatI tathA vAkprayogo'pi caturdA, tadyathA-satyavAkprayogo mRpA- gaparda vAkprayogaH satyAmRpAvAprayogaH asatyAmRSAvAkprayogaH, etAzca satyavAgAdayaH satyamanaHprabhRtivadbhAvanIyA iti / 'orAliyasarIrakAyappaoge' iti audArikAdizabdArthamane vakSyAmaH, audArikameva zarIraM tadeva pudgalaskandhasamudAyarUpatvAt upacIyamAnatvAya kAyaH audArikazarIrakAyaH tasya prayogaH audArikazarIrakAyaprayogaH, ayaM ca tiratho manuSyasya ca paryAptasya 1, 'audArikamizrakAyazarIraprayoga' iti audArikaM ca tanmiyaM ca audArikamizra, kena saha mizritamiti cet ?, ucyate, kArmaNena, tathA coktaM niyuktikAreNa zastra (AhAra) parijJAdhyayane-'joeNaM kammaeNaM AhArei aNaMtaraM jiivo| teNa paraM mIseNaM jAva sarIrassa niSphattI ||1||[yogen kArmaNenAhArayatyanantaraM jiivH| tataH paraM mizreNa yAvat zarIrasya niSpattiH // 1 // ] nanu mizratvamubhayaniSThaM, tathAhi-yathA audArika kArmaNena mitha tathA kArmaNamapi audArikeNa mizra tataH kasmAdaudArikamizrameva taducyate na kArmaNamizramiti !, ucyate, iha vyapadezaH sa pravartanIyo yena vivakSitArthapratipattiniSpratipakSA zrotRRNAmupajAyate, anyathA saMdehApattito vivakSi-||18|| tArthApratipacyA na teSAmupakAraH kRtaH syAt, kArmaNaM ca zarIramAsaMsAramavicchedenAva sthitatvAt sakalevapi zarI-TRI reSu sambhavati, tataH kArmaNamizramityukte na jJAyate ki tiryagmanuSyANAmaparyAptAvasthAyAM tadvivakSitamuta devanArakA anukrama [438] 26tice ~640~ Page #642 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [202] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ecector prata sUtrAMka [202] NAmiti 1, tata utpattimAzrityaudArikasya pradhAnatvAt kAdAcitkatvAca nipratipakSa vicakSitArthapratipayarthamaudArikeNa vyapadizyate-audArikamizramiti, tathA yadIdArikazarIro vaikriyalabdhisampanno manuSyastiryapazcendriyaH paryAptakavAdaravAyukAyiko vA vaikriyaM karoti tadA kilaudArikazarIraprayoga eva vartamAnaH pradezAn vikSipya vaikriyazarIrayogyAn pugalAnupAdAya vaikriyazarIraparyAptyA yAvana paryAptimupagacchati tAvat yadyapi vaikriyeNa mizratodArikasyobhayaniSThA tathApyaudArikasya prArambhakatayA pradhAnatvAt tena vyapadeza audArikamizramiti, na vaikriyeNeti, tathA AhArakamapi zarIraM yadA kazcidAhArakalabdhimAn pUrvadharaH karoti tadA yadyapyAhArakeNa mizratvamaudArikasyobhayaniSThaM tathApyaudArikamArabhakatayA pradhAnamiti tena vyapadezapravRttiraudArikamizramiti, na tvAhArakeNeti, audArikamizraM ca tat zarIraM cetyAdi pUrvavat 2, vaikriyazarIrakAyaprayogo vaikriyazarIraparyAptyA paryAptasya 3, vaikrihAyamizrazarIrakAyaprayogo devanArakANAmaparyAptAvasthAyAM, mizratA ca tadAnIM kArmaNena saha veditavyA, atrAkSepapa-1 rihArI prAgvat , tathA yadA manuSyastiryapaJcendriyo vAyukAyiko vA vaikriyazarIrI bhUtvA kRtakAryoM vaikriyaM pariji-11 hIrgharaudArike praveSTuM yatate tadA kila vaikriyazarIrabalenaudArikopAdAnAya pravarttate iti vaikriyasya prAdhAnyAttena vyapadezo naudArikeNeti vaikriyamizramiti 4, tathA AhArakazarIrakAyaprayogaH AhArakazarIraparyAptyA paryAptasya 5, AhArakamizrazarIrakAyaprayogaH AhArakAdaudArikaM pravizataH, etaduktaM bhavati yadA AhArakazarIrI bhUtvA dIpa anukrama [438] ~641~ Page #643 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [202] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yA: mala20vRttI. 16 prayogapadaM prata sUtrAMka // 319 // [202 kRtakAryaH punarapyaudArikaM gRhNAti tadA yadyapi mizratvamubhayaniSThaM tathApyaudArike praveza AhArakabalenetyAhArakasya pradhAnatvAta tena vyapadezo naudArikeNAhArakamizramiti 6 / etaca siddhAntAbhiprAyeNoktaM, kArmagranthikAH punakri- yasya prArambhakAle parityAgakAle ca vaikriyamizramAhArakazarIrasya prArambhakAle parityAgakAle ca AhArakamizra, na tvekasyAmapyavasthAyAmaudArikamizramiti pratipannAH, taijasakAmaNazarIraprayogo vigrahagatI samudghAtAvasthAyAM vA sayogikevalinastRtIyacaturthapaJcamasamayeSu, iha taijasaM kArmaNena sahAvyabhicArIti yugapattaijasakArmaNagrahaNaM, amUneva paJcadaza prayogAn jIvAdiSu sthAneSu cintayannAha jIvANaM bhaMte ! katividhe paoge paNate ?, go! paNNarasavidhe paNNate, saJcamaNappaoge jAva kammAsarIrakAyappaoge, nerayANaM bhaMte / katividhe paoge paSNate, go! ekArasavidhe paoge paM0, taM0---saJcamaNappaoge jAva asacAmosavayappaoge beuviyasarIrakAyappaoge veuviyamIsasarIrakAyappaoge (teyA) kammAsarIrakAyappaoge, evaM asurakumArANavi jAva thaNiyakumArANaM / puDhavikAiyANaM pucchA, go0 tivihe paoge paM0, 0-orAliyasarIrakAyappaoge orAliyamIsasarIrakAyappaoge kammAsarIrakAyappaoge ya, evaM jAva vaNassaikAiyANaM, NavaraM vAukAiyANaM paMcavihe paoge paM0, taM orAliyakAyappaoge orAli yamIsasarIrakAyappaoge ya veubie duvidhe kammAsarIrakAyappaoge ya, beIdiyANaM puruchA, gocibihe paoge paM0, taM0--asaJcAmosavaippaoge orAliyasarIrakAyappa0 orAliyamIsasarIrakAyappa0 kammA 05020393929 dIpa anukrama [438] // 31 // 'kasya jIvasya katividhA prayogA vartate?' tat prarupaNA kriyate ~642~ Page #644 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [203] dIpa anukrama [439] "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH) uddezaka: [-], dAraM [-1, mUlaM [203] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [16], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eucation International - sarIrakAyappa0 evaM jAva caridiyANaM, paMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go0 ! terasavidhe paoge paM0 taM0 - sacamaNappaoge mosamaNappaoge saccAmosa0 asacAmosamaNappa0, evaM vaippaogebi, orAliyasarIrakAyappa0 orAliyamIsasarIrakAya pa0 veubviyasarIrakAyappa0 veubviyamIsasarIrakAyapya0 kammAsarIrakAyappaoge, maNUsANaM pucchA, go0 ! paNNarasavidhe paoge paM0 taM0 sacamaNappa0 jAva kammAsarIrakAyappa0, vANamaMtarajoisiyavemANiyANaM jahA neraDyANaM ( sUtraM 203 ) 'jIvANaM bhaMte ! katividhe paoge paM0' ityAdi, tatra jIvapade paJcadazApi prayogAH, nAnAjIvApekSayA sadaiva paJcadazAnAmapi yogAnAM labhyamAnatvAt, nairayikapade ekAdaza, audArikaudArikami zrAhArakAhArakamizraprayogAMNAM teSAmasambhavAt evaM sarveSvapi bhavana pativyantarajyotiSkavaimAnikeSu bhAvanIyaM pRthivyAdiSu vAyukAyavarjeSvekendriyeSu pratyekaM pratyekaM trayastrayaH prayogAH audArikaudArikamizrakArmaNalakSaNAH, vAyukAyikeSu paJca, vaikriyavaikriyamizrayorapi teSAM sambhavAt, dvitricaturindriyANAM pratyekaM catvAraH audArikamaudArikamizraM kArmaNamasatyAmRSAbhASA ca, zeSAstu satyAdayo bhASAsteSAM na sambhavanti 'vigalesu asaca moseva' [ vikaleSu asatyAmRSaiva ] iti vacanAt, paJcendriyatiryagyonikAnAM trayodaza AhArakAhArakamizrayosteSAmasambhavAdasambhavazcaturdazapUrvAdhigamAsambhavAt, manuvyeSu paJcadazApi, manuSyANAM sarvabhAvasambhavAt / adhunA jIvAdiSu padeSu niyataprayogabhAvaM vicintayiSuridamAha - jIvANaM bhaMte! kiM saccamaNappaogI jAba kiM kammasarIrakAyappaogI 1, jIvA savevi tAva hoja sacamaNappaogIvi For Parts Only ~643~ Page #645 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] prajJApanAyAH malayavRttI. 16 prayogapadaM // 32001 dIpa anukrama [440] jAva veudiyamIsasarIrakAyappaogIci kammAsarIrakAyappaogIvi 13, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI yara ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragamIsasarIrakAyappaogI ya 3, ahavege ya AhAragamIsasarIrakAyappogiNo ya 4, caumaMgo, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsasarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya AhAragasarIrakAyappogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 4, ee jIvANaM ah1| neraiyANa maMte ! ki saccamaNappaogI jAva kiM kammasarIrakAyappaogI 111, neraiyA savevi tAva hoA saccamaNappaogIvi jAva veudiyamIsAsarIrakAyappaogIvi, ahavege ya kammasarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya kammAsarIrakAyappogiNo ya 2, evaM asurakumArAvi, jAva thaNiyakumArANaM / puDhavikAiyANaM bhaMte ! kiM orAliyasarIrakAyappaogI orAliyamIsAsarIrakAyappaogI kammAsarIrakAyappayogI?, go! puDhavikAiyA orAliyasarIrakAyappaogIvi orAliyamIsasarIrakAyaSpaogIvi kammAsarIrakAyappaogIvi, evaM jAva vaNaphaikAiyANaM, NavaraM bAukAiyA veuviyasarIrakAyappaogIvi veuviyamIsAsarIrakAyappaogIvi, beIdiyANa maMte ! ki orAliyasarIrakAyappaogI jAva kammAsarIrakAyappaogI, go! beiMdiyA sabevi tAva hojA asaccamosavaippaogIvi orAliyasarIrakAyappaogIvi orAliyamIsasarIrakAyappaogISi, ahavege ya kammAsarIrakAyappaogIvi, ahavege ya kammAsarIrakAyapaogiNo ya, evaM jAva cauridiyAvi, paMciMdiyatirikkhajoNiyA jahA neraiyA, navaraM orAliyasarIrakAyappaogIvi eecestaese. 32oll ~644 ~ Page #646 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], -------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] orAliyamIsAsarIkAyappaogIvi, ahavege ya kammAsarIrakAyappaogI ya ahavege ya kammAsarIrakAyappaogiNI ya, maNUsANaM bhaMte ! kiM sabamaNappaogI jAva kiM kammAsarIrakAyappaogI?, go0! maNUsA saveci vAva hojA sazcamaNappaogIvi jAva orAliyasarIrakAyappaogIvi, veuviyasarIrakAyappaogIvi veubiyamIsasarIrakAyappaogI ya, ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya 2, ahavege ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogIya ahavege ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya kammagasarIrakAyappaogI ya ahavege ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 2, ete aha bhaMgA patteyaM, ahavege ya orAliyamIsasarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya 4 evaM ete cattAri bhaMgA, ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 4, catvAri bhaMgA, ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 2, ahavege orAliyamIsAsarIrakAya ~645~ Page #647 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanayA:malayavRttI. 16prayogapadaM prata sUtrAMka [204] // 32 // ppaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 3, ahavege orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya4, ete catvAri bhaMgA, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya3 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 4, cattAri bhaMgA, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogIya kammagasarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya4, cauro bhaMgA, ahavege ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogI ya 1 ahavege va AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI. ya 3 ahavege ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 4, cauro bhaMgA, evaM cauccIsaM bhaMgA, ahavege ya orAliyamIsagasarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya orAliyamIsagasarIrakA yappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya orAliyamIsagasarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 4, ahavege ya orAliyamIsA-' 392009 dIpa anukrama [440] // 32 // ~646~ Page #648 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], -------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] sarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 5 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 6 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyapaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya 7, ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhArakasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya 8, ete aTTa bhaMgA, ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogI ya1, ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 4 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogI ya 5 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 6 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogI ya 7 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 8 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya orAliyamIsAsarI ~647~ Page #649 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] prajJApanAyA: malayavRttI. 16 prayogapadaM // 322 // rakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyapaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogI ya 3 ahayege ya orAliyamIsAsarIskAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappajogiNo ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 4 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyapaogI ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 5ahavege ya orAliyamIsAsarI rakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogI ya 6 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogI ya 7 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 8, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogI ya 1, ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 4 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogI ya 5 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammagasarIrakAyappaogiNo ya 6 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kampAsarIrakAyapaogI ya 7 ahavege ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappayogiNo ya kammasarIrakAyappaogiNo ya 8 // evaM ee tiyasaMjoeNaM cattAri aha bhaMgA, sabevi militA bacIsaM bhaMgA raeecentatiseDEOS dIpa anukrama [440] // 322 // ~648~ Page #650 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] jANitathA 32 // ahavege ya orAliyamissAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogI ya 1 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 2 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 3 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 4 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappayogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappa ogI ya kammAsarIrakAyappaogI ya 5 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 6 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 7 ahabege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogI ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 8 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogI ya 9 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyapyaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 10 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 11 ahavege ~649~ Page #651 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 16 prayogaparda prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] prajJAphnA- ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogI ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammA- yA mala sarIrakAyappaogiNo ya 12 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAyavRttI. ragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappayogI ya 13 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya aahaa||32|| ragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogI ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 14 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappaogiNo ya AhAragasarIrakAyappaogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogI ya 15 ahavege ya orAliyamIsAsarIrakAyappajogiNo ya AhAragasarIrakAyappajogiNo ya AhAragamIsAsarIrakAyappaogiNo ya kammAsarIrakAyappaogiNo ya 16, evaM ete causaMjoeNaM solasa bhaMgA bhavaMti, sadde'vi yaNaM saMpi DhiyA asIti bhaMgA bhavaMti / vANamaMtarajoisavemANiyA jahA asurakumArA (sUtraM 204) INT 'jIyANaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM sugama, nirvacanasUtre sarve'pi tAvad bhaveyuH satyamanaHprayogiNa ityAdireko bhaGgaH, kimuktaM bhavati ?-sadaiva jIvA bahana eva satyamanaHprayogiNo'pyasatyamanaHprayogiNo'pi yAvadvaikriyami zarIrakAyaprayogiNo'pi kArmaNazarIrakAyaprayogiNo'pi labhyante, tatra sadaiva vaikriyamizrazarIrakAyaprayogiNo nAra- kAdInAM sadaivopapAtottaravaikriyArambhasambhavAt , sadaiva kArmaNazarIrakAyaprayogiNaH sarvadeva vanaspatyAdInAM vigraheNAvAntaragatau labhyamAnatvAt, AhArakazarIrI ca kadAcitsarvathA na labhyate, SaNmAsAn yAvadutkarSato'ntarasambha secresekara 323 // ~650~ Page #652 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] treeserveeeeeeesecca vAt , yadApi labhyate tadApi jaghanyapade eko dvau vA utkarSataH sahasrapRthaktvaM, uktaM ca-"AhAragAI loe chammAse jA na hotivi kayAI / ukkoseNaM niyamA ekaM samayaM jahanneNaM // 1 // hotAI jahanneNaM ikaM do tiNNi paMca va havaMti / ukoseNaM jugavaM puhuttamettaM sahassANaM // 2 // [AhArakANi loke SaNmAsAn yAvat na bhavantyapi kadAcit / utkRSTato niyamAt ekaM samayaM jaghanyena // 1 // bhavantyapi jaghanyena ekaM dve trINi paJca vA bhavanti / utkRSTena yugapat pRthaktvamA sahasrANAM // 2 // tato yadA AhArakazarIrakAyaprayogI AhArakamizrazarIrakAyaprayogI caiko'pi na labhyate tadA bahuvacana viziSTatrayodazapadAtmaka eko bhaGgaH, trayodazapadAnAmapi sadaiva bahutvenAvasthitatvAt , yadA tveka AhArakazarIrakAyaprayogI labhyate tadA dvitIyaH, te'pi yadA bahavo labhyante tadA tRtIyaH, evameva AhArakamizarIrakAyaprayogipadenApi dvau bhaGgo labhyete ityekayoge catvAro bhaGgAH, dvikasaMyo-18 ge'pi pratyekamekavacanabahuvacanAbhyAM catvAra iti sarvasAyayA jIvapadena nava bhaGgAH, nairapikapade satyamanaHprayogiprabhRtIni kriyamizrazarIrakAyaprayogiparyantAni sadaiva bahuvacanena daza padAnyavasthitAnIseko bhaGgaH, atha vaikriyami-TR zarIrakAyaprayogiNaH sadaiva kathaM labhyante !, dvAdazamIhartikagatyupapAtavirahakAlabhAvAt , ucyate, uttaravaikriyApekSayA, tathAhi-yadyapi dvAdazamI hUrtiko gatyupapAtavirahakAlastathApi tadAnImapi uttaravaikriyArambhiNaH saMbhavanti, uttaravaikriyArambhe ca bhavadhAraNIyaM vaikriyamizra, tabalenottaravaikriyArambhAt, bhavadhAraNIyapraveze cottarakriya-14 ~651~ Page #653 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] prajJApanA- mizra, uttaravaikriyavalena bhavadhAraNIye pravezAt , tata evamuttarakriyApekSayA bhavadhAraNIyottaravaikriyamizrasambhavAt / 16 prayoyA mala- tadAnImapi vaikriyazarIramizrakAyaprayogiNo nairayikA labhyante, kArmaNazarIrakAyaprayogI ca nairayikaH kadAcideko'pi gapadaM yavRttI. na labhyate, dvAdazamauhUrtikagatyupapAtavirahakAlabhAvAt, yadApi labhyate tadApi jaghanyata eko dvau vA utkrss||324|| to'saGkhyeyAH, tato yadA eko'pi kArmaNazarIrakAyaprayogI na labhyate tadA prathamo bhago yadA punarekastadA dvitIyo yadA bahavastadA tRtIya iti, ata eva trayo bhanAH bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikeSu bhAvanIyAH, pRthivya jovAyuvanaspatiSu audArikazarIrakAyaprayogiNo'pi audArikamizrazarIrakAyaprayogiNo'pi kArmaNazarIrakAyaprayo|giNo'pi sadA bahava eva labhyante iti padatrayabahuvacanAtmakaH pratyekameka evaM bhaktaH, vAyukAyikepyaudArikadvika-18 vikriyadvikakArmaNazarIralakSaNapadapaJcakabahuvacanAtmaka eko bhaGgaH, teSu vaikriyazarIriNAM vaikriyamizrazarIriNAM ca sadaiva bahutvena labhyamAnatvAt , dvIndriyeSu yadyapyAntarmuhartika upapAtavirahakAlastathApyupapAtavirahakAlo'ntarmuhate laghu audArikamizragatamantarmuhartamatibRhatpramANamata audArikamizrazarIrakAyaprayogiNo'pi teSu sadaiva labhyante, kArmaNazarIrakAyaprayogI tu kadAcideko'pi na labhyate, AntarmurtikopapAtavirahakAlabhAvAt, yadApi labhyate // 3 // tadApi jaghanyata eko dvI vA utkarSato'saGkhabeyAH, tato yadA eko'pi kArmaNazarIrakAyaprayogI na labhyate tadA prathamo bhaGgaH, yadA punarekaH kArmaNazarIrI labhyate tadA dvitIyaH, yadA vavastadA tRtIya iti, evaM tricaturindriye ~652 ~ Page #654 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] easeDasn2009 pyapi bhAvanIya, 'paMciMdiyatirikkhajoNiyA jahA neraiyA' ityAdi, paJcendriyatiryagyonikA yathA nairapikAstathA vaktavyAH, navaraM vaikriyamizravaikriyazarIrakAyaprayogisthAne audArikaaudArikamizrazarIrakAyaprayogiNo vaktavyAH, kimuktaM bhavati ?-satyamanaHprayogiNo'pItyAdi tAvaddvaktavyaM yAvadasatyAmRpAvAgyogino'pi tata audArikazarIrakAyaprayogiNo'pi audArikamizrazarIrakAyaprayogiNo'pIti vaktavyaM, etAni daza padAni bahuvacanena sadA'vasthitAni, yadyapi ca tiryapaJcendriyANAmapyupapAtavirahakAla AntarmuhUrtikastathA'pyupapAtavirahakAlAntarmuhUrta laghu audArikamizrAnta - muhUrtamatibRhadityatrApyaudArikamizrazarIrakAyaprayogiNaH sadA labhyante, yastu dvAdazamIhUrtika upapAtavirahakAla: sa garbhavyutkrAntikapaJcendriyatirazcAM na sAmAnyapaJcendriyatirathAmiti, kArmaNazarIrakAyaprayogI tu teSvapi kadAcide-16 ko'pi na labhyate, AntarmuhUrtikopapAtavirahakAlabhAvAt , tato yadA eko'pi kArmaNazarIrI na labhyate tadA prathamo bhAH yadA punareko labhyate tadA dvitIyaH yadA bahavastadA tRtIyaH, manuSyeSu manazcatuSTayavAkcatuSTayIdArika-161 kriyadvikarUpANyekAdaza padAni sadaiva bahuvacanena labhyante, vaikriyamizrazarIriNaH kathaM sadaiva labhyante iti cet / |ucyate, vidyAdharAyapekSayA, tathAhi-vidyAdharA anye'pi kecinmithyAraSTyAdayo vaikriyalabdhisampannAH anyAnyabhAsAvana sadaiva vikurvaNAyAM labhyante, Aha ca mUlaTIkAkAra:-"manuSyA kriyamizrazarIraprayogiNaH, sadaiva vidyAdhaparAdInAM vikurSaNAbhAvA"diti, audArikamizrazarIrakAyaprayogI kArmaNazarIrakAyaprayogI ca kadAcitsarvathA na dIpa anukrama [440] ~653~ Page #655 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [204] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [204] dIpa anukrama [440] prajJApanA- labhyate, dvAdazamauhartikopapAtavirahakAlabhAvAt , AhArakazarIrI AhArakamizrazarIrI ca kAdAcitkaH prAgevoktaH, 16 prayo. yA: mala- tata audArikamibhAyabhAve padaikAdazabahuvacanalakSaNa eko bhaGgaH, tata audArikamizrapadena ekavacanabahuvacanAbhyAM dvau gapadaM yavRttI. INbhI , evameva dvau bhanI AhArakapadena dvau cAhArakamitrapadena dvau kArmaNapadenetyekaikasaMyoge aSTau bhaGgAH, dvikasaMyoge| // 325 // pratyekamekavacanabahuvacanAbhyAmaudArikamizrAhArakapadayozcatvAraH, evameva audaarikmishraahaarkmishrpdyoshctvaarH| jaudArikamizrakArmaNayozcatvAraH AhArakaAhArakamizrayozcatvAraH AhArakakArmaNayozcatvAraH AhArakamizrakArmaNayozcatvAra iti sarvasaGgyayA dvikasaMyoge caturviMzatirbhahAH, trikasaMyoge audArikamizrAhArakAhArakamizrapadAnAmekavacanabahuvacanAbhyAmaSTau bhaGgAH, aSTau audArikamizrAhArakakAmaNAnAmaSTau audArikamizrAhArakamizrakArmaNAnAmaSTA-IN vAhArakAhArakamizrakAmaNAnAmiti sarvasaGkhyayA trikasaMyoge dvAtriMzadbhaGgAH, audArikamizrAhArakAhArakamizrakArmaNarUpANAM tu caturNA padAnAmekavacanabahuvacanAbhyAM SoDaza bhaGgAH, sarvasaGkalanayA bhaGgAnAmazItiriti / uktaH prayogaH, prayogavazAca jIvAnAmajIvAnAM ca gatirbhavati, tato gatinirUpaNArthamAha kAvihe NaM bhaMte ! gaippavAe paNNate ?, go! paMcavihe gaippavAe paM0, taM0-paogagatI 1 tatagatI 2 baMdhaNachedaNa- K // 325 // gatI 3 uvavAyagatI 4 vihAyagatI 5, se kiM taM paogagatI?, 2 paNNarasavihA paM0, taM0-saccamaNappaogagatI evaM jahA paogo bhaNito tahA esAvi bhANitabA jAva kammagasarIrakAyapaogagatI / jIvANaM bhaMte ! katicihA paogagatI SAREastainintennational atra 'gatiprapAta'sya bhedA: Adi viSaya kathyate ~654~ Page #656 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] dIpa anukrama [441] paM0 1, go0- paNNarasavihA paM0, 0-saccamaNappaogagatI jAva kammagasarIrakAyappaogagattI, neraiyANaM bhaMte! kaivihA paogagatI paM01, go0-ekArasavihA patracA, taM0-saccamaNappaogagatI, evaM upaujjiUNa jassa jativihA tassa tativihA bhANitavA jAba bemANiyANaM, jIvANaM bhaMte ! saccamaNappaogagatI jAva kammagasarIrakAyappaogagatI, go! jIvA sovi tAva hoja saccamaNappaogagatIvi, evaM taM ceva putvavaNitaM bhANitaI bhaMgA taheva jAva vemANiyANaM, se taM paogagatI 1 / se kiM taM tatagatI?, 2je gaM jaM mAmaM vA jAva saNNivesaM vA saMpaDite asaMpatte aMtarApahe vaddati, se taM tatagatI 2 / se kiM taM baMdhaNachedaNamatI, 2 jIvo vA sarIrAo sarIraM vA jIvAo, se taM baMdhaNachedaNagatI 3 / se ki taM ubavAyagatI ?, 2 tivihA paM0, taM0-khecovapAyagatI bhavovavAyagatI nobhavovacAyagavI, se kiM taM khetovavAyagatI !, 2paMcavihA paM0,0-neraiyakhecovavAyagatI 1tirikkhajoNiyakhecovavAyagatI 2 maNasakhecovavAyagatI 3 devakhetovavAyagatI 4 siddhakhetovavAyagatI 5se phaii ta neraiyakhelokvAyagatI ?, 2 sattavihA paM0,0-yaNappabhApuDhapineraiyakhetovavAyagatI jAva adhesattamApuDhacineraiyakhetocavAyagatI, se taM neraiyakhetovavAyagatI 1, se kiM taM tirikkhajoNiyakhecovavAyagatI ?, 2paMcavihA paM0, taM0-egidiyAtarikkhajoNiyakhenovavAyagatI jAva paMciMdiyatirikkhajoNiyakhettovAyagatI, se taM tirikkhajoNiyakhettovavAyagatI 2, se kiM taM maNUsakhecovavAyagatI, 2 duvihA paM0 ta0-samucchimamaNUsa gambhavatiyamaNUsakhetokvAyagatI, se taM maNasakhettovayAyagatI 3, se kiM taM devakhettovavAyagatI,2 caubihA paM0, 0-bhavaNavati. jAva vemANiyadevakhecovavAyagatI, se taM devakhettovavAyagatI 4, se ki taM siddhakhettovavAyagavI, ~655~ Page #657 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [205 ] dIpa anukrama [441] prajJApanAyAH mala ya0vRttI. // 326 / / padaM [16], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [-], dAraM [-1, mUlaM [205] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Eucation International aNegavihA paM0 taM0 jaMbuddIve dIve bharaheravayavAse sapakkhasapaDidisi sikhettovavAyagatI, jaMbuddIve dIve julu himavaMtasiharivAsa hara paDhatapaksapaDidisiM siddhakheovavAyagatI, jaMbuddIve dIva hemavataraNNavAsa sapakkhasa paDidisiM siddhakhetovavAyagatI, jaMbuddIve dIve sahAvara viyaDAvazvaveya sapakakhasapaDidisiM siddhakhettovavAyagatI aMbuddIve dIve mahAhimavaMtaruppicAsaharapaJca tasapa kkhusapaDidisiM siddhakheto0 jaMbuddIce dIve harivAsarammagavAsasa pakkhisapaDidisiM siddhakhe jaMbuddIve dIve gaMdhAvAtimAlavaMtapacayavaTTaveyaDusa pakkhasapaDidisaM siddha0 jaMbuddIce dIve NisahaNIlavaMtavAsaharapaJcatasaparvikhasapaDidisiM siddhakhe0 jaMbuddIve dItre purva videhAvara videhasa pakkhisapaDidisiM siddhakhe0 jaMbuddIve dIve devakuruuttarakurusa pakkhisapaDidisiM siddha0 jaMbuddIve dIve maMdarapavayassa sapakkhisapaDidisiM siddhakhe0 lavaNe samRdde sapakhi sapaDidisiM siddha0 dhAyasaMDe dIve puratthimaddha pacchima maMdarapaJca tasaparvikhasapaDidisiM siddhakhitto0 kAloya samudasapakkhisapaDidisiM siddha0 pukkharavaradIvaddhapuratthimaddhabhara heravayavAsasa pakkhi sapa Di disiM siddha0 evaM jAva pukkharakharadIpacchimamaMdarapacatasapakkhisapaDidisiM siddhakhettovavAyagatI se taM siddhakhettovavAyagatI 5 se kiM taM bhayovavAyagatI 1, 2 caubihA paM0, taM0 - neraiya0 jAva devabhavovavAyagatI se kiM taM nerahayabhavovavAyagatI 1, 2 sattavihA paM0 taM0, evaM siddhavajjo bhedo bhANitavo jo khettoyavAyagatIe so ceca, se taM devabhavovavAyagatI, se taM bhavovavAyagatI se kiM taM nobhavovavAyagatI 1, 2 duvihA paM0 taM0 - poggalaNobhavocavAyagatI siddhanobhavovavAyagatI, se kiM taM poggalanobhavovavAyagatI 1, 2 jaNaM paramANupoggale logassa purathimillAo caramaMtAo pacatthimiddhaM caramaMtaM egasamaeNaM gacchati pacatthi - For Parts Only ~656~ 16 prayogapadaM // 326 // Page #658 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] dIpa anukrama [441] millAo vA caramaMtAo purathimillaM caramaMtaM egasamaeNaM gacchati dAhiNillAo vA caramaMtAo uttarilaM paramaMtaM egasamaeNaM gacchati evaM uttarillAo dAhiNillaM uvaritAto hedillaM hiDillAo uvarilaM, se taM poggalaNobhavovavAyagatI. se kiM taM siddhaNobhavovavAyagatI, 2 duvihA paM0, ta0-aNaMtarasiddhaNobhavocavAya paraMparasiddhaNobhavovavAyagatI ya, se kiM taM aNaMtarasiddhaNobhavovavAyagatI, 2 paNNarasabihA paM0 ta0-titthasiddhaaNaMtarasiddhaNobhavovavAyagatI ya jAva aNegasiddhaNobhavovavAyagatI ya, se ki taM paraMparasiddhaNobhavokvAyagatI 1,2 aNegavihA paM0, taM0-apaDhamasamayasiddhaNobhavovavAyagatI evaM dusamayasiddhaNobhavovavAyagatI jAva aNaMtasamayasiddhaNobhavocavAyamatI, se siddhaNobhavovavAyagatI, se taMNobhavovavAyagatI, se taM ubavAyagatI 4 / se kiM taM vihAyagatI, 2 sattarasavihA paNNattA, taM0-phusamANagatI 1 aphusamANagatI 2 uvasaMpajjamANagatI 3 aNuvasaMpajjamANagatI 4 poggalagatI 5 maMyagatI 6 NAvAgatI 7 nayagaI 8 chAyAgatI 9 chAyANuvAtagatI 10 lesAgaI 11 lesANuvAtamatI 12 uhissapavibhattagatI 13 caupurisapavibhattagatI 14 vaMkagatI 15 paMkagatI 16 baMdhaNavimoyaNagatI 17, se kiM taM phusamANagatI, 2 jaNNa paramANupoggale dupaesie jAva aNaMtapaesiyANaM khaMdhANaM aNNamaNaM phusaMtANaM gatI pavattai settaM phusamANagatI 1, se kitaM aphusamANagatI, 2 jaNaM etersi ceva aphusaMtANaM gatI pavattati se taM aphusamANagatI 2, se kiM taM upasaMpajamANagatI,2 jaNaM rAyaM vA juvarAyaM vA IsaraM vA talavaraM vA mADaMvitaM vA kuTuMvitaM vA inbha vA siddhi vA seNAvati vA satthavAhaM vA upasaMpajicA NaM gacchati, se te upasaMpajjamANagatI 3, se kiM taM aNuvasaMpajjamANagatI, 2 jaNaM etesiM ceva aNNamaNaM aNuvasaMpanjitA gaM gacchati, se taM aNuya ~657~ Page #659 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanayA malaya. vRttI. 16 prayogapadaM prata sUtrAMka [205]] // 327 // dIpa anukrama [441] saMpajjamANagatI 4, se ki taM, poggalagatI?, 2 jaNaM paramANupoggalANaM jAva aNaMtapaesiyANaM khaMdhANaM gatI pavattati se taM poggalagatI 5, se kiM taM maMDUyagatI 1,2 jaNaM maMDao phiDisA gacchati, se taM mahUyagatI 6, se kiM taM NAvAgatI, jaNaM NAvA putvavetAlImo dAhiNaveyAli jalapaheNaM gacchati, dAhiNavetAlio vA avaravetAliM jalapaheNaM gacchati, se taM NAvAgatI 7, se kiM taM gayagatI 1, 2 jaNaM NegamasaMgahavavahAraujjusuyasahasamabhirUDhaevaMbhUyANaM nayANaM jA gatI ahavA sabaNayAvi jaM icchaMti, se taM nayagatI 8,se kiM taM chAyAgatI!,2 NaM hayalArya vA gayachAyaM vA narachAyaM vA kiNNarachAyaM vA mahoragachAyaM vA gaMdhabachAyaM vA usahachAyaM vA rahachAyaM vA chattachAyaM vA upasaMpajjitANaM gacchati, se taM chAyAgatI 9, se kitaM chAyANuvAyagatI 1,2 jeNaM purisaM chAyA aNugacchati no purise chAyaM aNugakachati, se taM chAyAaNuvAyagatI 10, se kisa lessAgatI, 2 jaNaM kiNhalesA nIlalesa pappa tArUvacAe tAvaNNacAe tAgaMdhattAe tArasatAe tAphAsattAte bhujorapariNamati, evaM nIlalesA kAulesaM pappa tAlavattAe jAva tA kAsattAe pariNamati, evaM kAulesAvi teulesa teulesAvi pamhalesaM pamhalesAvi sukalesaM pappa tArUvattAte jAva pariNamati, se taM lesAgatI 11, se kise lesANuvAyagatI, 2 jallesAI dabAI pariyAitA kAlaM kareha tallesesu uvavajjati, taM0kiNhalesesu vA jAca sukalesesu vA se taM lesANuvAyagatI 12, se kiM taM udissapavibhattagatI, 2 jaNaM AyariyaM vA uvajzAyaM vA theraM vA pavati vA gaNi vA gaNaharaM vA gaNAvacchedaM yA udisiya 2 gacchati, se taM udissiyapavibhattagatI 13, se kiM taM caupurisapavibhacamatI, se jahAnAmae catvAri purisA samaga pajjavahiyA samaga pahitA 1 samarga paJjavaSTiyA aeeee // 327 // ~658~ Page #660 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] dIpa anukrama [441] visamaga pahiyA 2 visamaM pajjavahiyA visamaM pahiyA 3 visamaM pajjavaTThiyA samaga pahiyA 4, se taM caupurisapaSibhasagatI 15, se kiM taM vaMkagatI 1,2 caubihA paM0,0-ghaTTanayA bhaNayA lesaNayA pavaDaNayA, se taM vaMkagatI 15, se kiM taM paMkagatI 1,2 se jahANAmate keha purise paMkasi vA udayaMsi vA kArya ubihiyA gacchati, se taM paMkagatI 16, se kiM taM baMdhaNavimoyaNagatI,2 jaNNaM aMbANa vA aMbADagANa vA mAuluMgANa vA billANa vA kavidvANa vA [bhavANa vA] phaNasANa vA dAlimANa vA pArevatANa vA akkholANa vA cArANa vA vorANa ghA tiDuyANa vA pakANaM pariyAgayANaM baMdhaNAto vippamukANaM nivApAteNaM adhe pIsasAe gatI pavattai, se taM baMdhaNavimoyaNagatI (sUtraM 205) (se taM vihAyogatI) 17 // paNNavaNAe bhagavaIe paogapadaM samataM // 16 // 'kaivihe NaM bhaMte ! gaippavAe' ityAdi, gamanaM gatiHprAsirityarthaH, prAptizca dezAnta raviSayA paryAyAntaraviSayA ca, ubhayatrApi dhAtvarthopapatteH gatizabdaprayogadarzanAca, tathAhi-ka mato devadattaH?, pattanaM gataH, tathA vacanamAtreNApyasau gataH kopamiti, lokottare'pyubhayathA prayogaH-paramANurekasamayena ekasmAlokAntAdaparaM lokAntaM gacchati, tathA tAni tAnyadhyavasAyAntarANi gacchantIti, gateH prapAto gatiprapAtaH, sa katividhaH prajJasaH ?, kutra kutra gatizabdapravRttirupanipatatItyarthaH, bhagavAnAha-paJcavidhaH prajJaptaH, tadeva paJcavidhatvaM darzayati-'prayogagati rityAdi, prayogaH prAguktaH pazcadazavidhaH sa eva gatiH prayogagatiH, iyaM dezAntaraprAptilakSaNA draSTavyA, satsamanaHprabhRtipuDUlAnAM seeeeeee ~659~ Page #661 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA-1 prata sUtrAMka [205] ya. vRttI. // 328 // dIpa anukrama [441] jIvena byApAryamANAnAM yathAyogamalpabahudezAntaragamanAt 1 / 'tatagaI' iti tatA-vistIrNA sA cAsau gatizca | 16 prayotatagatiH, tathAhi-yaM grAma sannivezaM vA prati pratiSThito devadattAdistaM grAmAdikaM yAvadadyApi na prApnoti tAva-18 gapadaM dantarA pathi ekaikasmin padanyAse tattaddezAntaraprAptilakSaNA gatirastIti tatagatiH, iyaM vistIrNatvavizeSaNAt pRthagupAttA, anyathA prayogagatAvaveyamantarbhavati, pAdanyAsasya zarIraprayogAtmakatvAt , evamuttaratrApi yathAyogaM pari-IN bhAvanIyaM 2 tathA 'baMdhaNacheyaNagaI' iti, bandhanasya chedanaM bandhanacchedanaM tasmAt gatirvandhanacchedanagatiH, sA ca | jIvena vimuktasya zarIrasya zarIrAdvA vicyutasya jIvasyAvasAtavyA, na tu kozasambandhavicchedAderaNDavIjAdeH, tathA vihAyogatibhedatvena vakSyamANatvAt 3 / 'ubavAyagaI' iti, upapAtaH-prAdurbhAvaH, sa ca kSetrabhavanobhavabhedAt trividhaH, tadyathA-kSetropapAto bhavopapAto nobhavopapAtazca, tatra kSetraM-AkAzaM yatra nArakAdayo jantavaH siddhAH pudgalA vA avatiSThante, bhavaH-karmasamparkajanito nairayikatvAdikaH paryAyaH, bhavanti karmavazavartinaH prANino'sminniti bhava iti vyutpatteH, nobhavaH-bhavavyatiriktaH karmasamparkasampAdyanairayikatvAdiparyAyarahita iti bhAvaH, sa ca pudgalaH siddho vA, ubhayasyApi yathoktalakSaNabhavAtItatvAt , upapAta evaM gatirupapAtagatiriti 4 / vihAyasA-AkAzena // 28 // gatirvihAyogatiH, sA copAdhibhedAt saptadazavidhA, tadyathA-spRzadgatirityAdi, tatra paramANvAdikaM yadanyena paramANvAdikena parasparaM saMspRzya saMspRzya-sambandhamanubhUyAnubhUyetyarthaH iti bhAvaH gacchati sA spRzadgatiH, spRzato ~660~ Page #662 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] dIpa anukrama [441] gatiriti vyutpatteH, tadviparItA aspRzadgatiH, yatparamANyAdikamanyena paramANyAdinA saha parasparasambandhamananubhUya ga-18 cchati yathA paramANurekena samayena ekasmAlokAntAdaparaM lokAntamiti, upasaMpadyamAnagatiryadanyamupasampadya-Azritya tadavaSTambhena gamanaM yathA dhanasArthavAhAvaSTambhena dharmaghopasUrINAM, anupasampadyamAnagatiryat parasparamuSaSTambharahitAnAM pathi gamanaM, maNDUkagatiryat maNDUkasyevotplutya gamanaM, nAvAgatiyanAvA mahAnadyAdau gamanaM, nayagatiryanayAnAM naigamAdInAM khakhamatapoSaNaM athavA yanayAnAM sarveSAM parasparasApekSANAM pramANAbAdhitavastuvyavasthApanaM sA nayagatiH, chAyAgatiH-chAyAmanusRtya tadupaSTambhena yA samAdhayituM gatiH chAyAgatiH, chAyAnupAtagatiriti chAyAyAH khanimittapuruSAderanupAtena-anusaraNena gatiH chAyAnupAtagatiH, tathAhi-chAyA puruSamanusarati na tu puruSaH chAyAmataracchAyAyA anupAtagatiH, lezyAgatiyattiryadhvanuSyANAM kRSNAdilezyAvyANi nIlAdilezyAdravyANi samprApya | tadrUpAditayA pariNamanti sA lezyAgatiriti, lezyAnupAtagatiriti lezyAyA anupAtaH-anusaraNaM tena gatilezyAnupAtagatiH, lezyAyA ityatra vigrahavelAyAM karmaNi paSThI, yato vakSyati-'yAni lezyAdravyANi paryAdAya jIvaH kAlaM karoti talezyeSUpajAyate na zeSalezyeSu' tato jIvo lezyAdravyANyanusarati, na tu tAni jIvamanusarantIti, 'uddizyapravibhaktagati riti pravibhakta-pratiniyatamAcAryAdikamuddizya yattatvArthe gacchati sA uddizyapravibhaktagatiH, 'catuHpuruSapravibhaktagatiriti caturdA puruSANAM pravibhaktagatiH catuHpuruSapravibhaktagatiH, tacaturddhAtvaM 'samaga pajjavaTThiyA' raeeeeeeeeeeeeeeeeeeeese ~6614 Page #663 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [205 ] dIpa anukrama [441] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. // 329 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) mUlaM [205] uddezaka: [-], dAraM [-1, ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [16], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. ityAdinA granthena khayameva vakSyati, tathA vaMkA-cakrA sA cAsau gatizca vaMkagatiH, sA ca caturddhA tathathA-ghaTTa natA stambhanatA leSaNatA patanatA, tatra ghaTTanazabdasya bhAvaH- pravRttinimittaM ghaTTanameva veti, evaM zeSapadazabdArtho'pi bhAvanIyaH, tatra ghaTTanaM - khakSA gatiH stambhanaM zrIvAyAM dhamaNyAdInAM tiSThato vA''tmano'GgapradezAnAM zleSaNaM - UrjAdInAM jAnuprabhRtibhiH sambandhaH patanaM- tiSThata eva gacchato vA yalluTanaM, etAni ca ghaTTanAdIni jIvasthAnIpsi tatvAdaprazasyatvAca vaMkagatizabdavAcyAni, tathA paGke gatiH paGkagatiH paGkagrahaNamudakasyApyupalakSaNaM, tena pake udake vA'tidustaraM yadAtmIyaM kArya kenApi sahodvadhya tadbalena gacchati sA paGkagatiH, bandhanavimocanagatiriti bandhamAdvimocanaM bandhanavimocanaM tena gatirbandhana vimocanagatiH -- yadA graadiphlaanaamtipripaakgtaan|mt eva bandhanAdvicyutAnAM yadadho vizrasayA - nirvyAghAtena gamanaM sA bandhanavimocanagatiriti bhAvaH, etadeva sUtrakRdupadarzayati'se kiM taM payogagaI' ityAdi sugamamApadaparisamApteH, navaraM 'jaMbuddIce dIye bharaheravayavAsassa sapakkhaM sapaDidisiM siddhikhettovavAyagaI' iti jaMbUdvIpe dvIpe yat bharatavarSa airAvatavarSe ca tayorupari siddhikSetropapAtagatirbhavati, kathamityAha-- 'sapakSaM sapratidik ca' tatra saha pakSAH pArthAH pUrvAparadakSiNottararUpAH yasmin siddhikSetropapAtagatimavane // 329 // tat sapakSaM saha pratidizo - vidiza jAyyAdayo yasmin tatsapratidik, kriyAvizeSaNametat eSo'tra bhAvArtha:jaMbUdvIpe dvIpe bharatairAvatavarSayorupari sarvAsu dikSu vididhu ca sarvatra siddhikSetropapAtagatirbhavatIti, evaM zeSasUtre Internationa For Park Use Only ~662~ 16 prayogapadaM Page #664 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [16], --------------- uddezaka: [-], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [205] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] pvapi bhAvanIya, upasaMpadyamAnagatisUtre 'jaNNaM rAyaM yA' ityAdi, rAjA-pRthivIpatiH yuvarAjo-rAjyacintAkArI rAjapratizarIraM Izvara:-aNimAdyaizvaryayuktastalavaraH-parituSTanarapatipradattapaTTavandhavibhUSito rAjasthAnIyaH mADambikaH-chinnamaDambAdhipaH kauTumbika:-katipayakuTumbakhAmI ibhamahatItIbhyo-dhanavAn zreSThI-zrIdevatAdhyAsitasauvarNapaTTabhUSitottamAnaH senApatiH-nRpatinirUpitacaturaGgasainyanAyakaH sArthavAhaH-sArthanAyakaH, naugatisUtre 'puvaktAlioM' ityAdi vaitAlIzabdo'tra dezIvacanatvAdvetAlAtaTavAcI // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM SoDazaM prayogapadaM samAptam // dIpa anukrama [441] atha saptadazaM padaM // 17 // tadevamuktaM SoDazaM prayogapadaM, samprati saptadazamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade prayogapariNAma || uktaH, samprati pariNAmasAmyAlezyApariNAma ucyate-atha lezyeti kaH zabdArthaH, ucyate, liSyate-lipyate AtmA karmaNA sahAnayeti lezyA, kRSNAdidravyasAcinyAdAtmanaH pariNAmavizeSaH, uktaM ca-"kRSNAdidravyasA atra pada (16) "indriya" parisamAptam atha pada (17) "lezyA" Arabhyate ~663~ Page #665 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --- -------- mUlaM [205...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] prajJApanA-cicyAt, pariNAmo ya AtmanaH / sphaTikasyeva tatrAyaM, lezyAzabdaH pravartate // 1 // " atha kAni kRSNAdIni 16 prayoyAH mala-dravyANi ?, ucyate, iha yoge sati lezyA bhavati, yogAbhAve ca na bhavati, tato yogena sahAnvayavyatirekadarzanAt // gapadaM ya. vRttI. yoganimittA lezyeti nidhIyate, sarvatrApi tannimittatvanizcayasyAnvayavyatirekadarzanamUlatvAt , yoganimittatAyA mapi vikalpadvayamavatarati-kiM yogAntargatadravyarUpA yoganimittakarmadravyarUpA vA ?, tatra na tAvadyoganimittakarmakeneyaaza dravyarUpA, vikalpadvayAnatikramAt, tathAhi-yoganimittakarmadravyarUpA satI ghAtikarmadravparUpA adhAtikarmadravyarUpA vA !, na tAvad ghAtikarmadravyarUpA, teSAmabhAve'pi sayogikevalini leyAyAH sadbhAvAta, nApi aghA|tikarmarUpA, tatsadbhAve'pi ayogikevalini lezyAyA abhAvAt , tataH pArizeSyAta yogAntargatadravyarUpA pratyeyA, tAni ca yogAntargatAni dravyANi yAvatkapAyAstAvatteSAmapyudayopabRMhakANi bhavanti, dRSTaM ca yogAntargatAnAM dravyANAM kapAyodayopabRMhaNasAmarthya, yathA pittadravyasya, tathAhi-pittaprakopavizeSAdupalakSyate mahAn pravarddhamAnaH kopaH, anyaca yAhyAnyapi dravyANi karmaNAmudayakSayopazamAdihetava upalabhyante, yathA-bAhayaupadhirjJAnAvaraNa[sya kSayopazamasya surApAnaM jJAnAvaraNodayasya, kathamanyathA yuktAyuktavivekavikalatopajAyate, dadhibhojanaM nidrArUpadarza-11 nAvaraNodayasya, tatkiM yogadravyANi na bhavanti ?, tena yaH sthitipAkavizeSo lezyAvazAdupagIyate zAstrAntare sa samyagupapannaH, yataH sthitipAko nAmAnubhAga ucyate, tasya nimittaM kaSAyodayAntargatakRSNAdilezyApariNAmAH, eeseseccc dIpa anukrama [441] SAREauratonintamational atha (17) lezyA-pade uddeza- (1) Arabhyate ...'lezyA' zabdasya vyAkhyA ~664~ Page #666 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------- uddezaka: -], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [205...] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [205]] dIpa anukrama [441] te ca paramArthataH kaSAyakharUpA eva, tadantargatatvAt , kevalaM yogAntargatadravyasahakArikAraNabhedavaicitryAbhyAM te kRSNAdibhedarbhinnAH tAratamyabhedena vicitrAzcopajAyante, tena yad bhagavatA karmaprakRtikRtA zivazarmAcAryeNa zatakAkhye granthe'bhihitaM "ThiiaNubhAgaM kasAyao kuNAI" iti tadapi samIcInameva, kRSNAdilezyApariNAmAnAmapi kaSAyodayAntargatAnAM kaSAyarUpatvAt , tena yaducyate kaizcid-yogapariNAmatve lezyAnAM "jogA payaDipaesaM ThiiaNubhArga kasAyo kuNai" iti vacanAt prakRtipradezabandhahetutvameva syAnna karmasthitihetutvamiti, tadapi na samIcInaM, yathoktabhAvArthAparijJAnAt, api ca-na lezyAH sthitihetavaH, kiMtu kaSAyAH, lezyAstu kaSAyodayAntargatAH anubhAgahetavaH, ata eSa ca 'sthitipAkavizeSastasya bhavati lezyAvizeSeNa' ityatrAnubhAgapratipattyartha pAkagrahaNaM, etaca sunizcitaM karmaprakRtiTIkAdiSu, tataH siddhAntaparijJAnamapi na samyak teSAmasti, yadapyuktam-'kamrmanipyando lezyA, niSyandarUpatve hi yAvat kaSAyodayaH tAvanniSyandasthApi sadbhAvAt karmasthitihetutvamapi yujyate || eve'tyAdi, tadapyazlIlaM, lezyAnAmanubhAgavandhahetutayA sthitivandhahetutvAyogAt , anyaJca-karmaniSyandaH ki karmakalka uta karmasAraH, na tAvatkarmakalkaH, tasyAsAratayotkRSTAnubhAgabandhahetutvAnupapattiprasaktaH, kalko hi asAro bhavati asArazca kathamutkRSTAnubhAgavandhahetuH, atha cotkRSTAnubhAgavandhahetayo'pi lezyA bhavanti, atha karmasAra iti pakSastahi kasya karmaNaH sAra iti vAcyaM , yathAyogamaSTAnAmapIti cet aSTAnAmapi karmaNAM / ~665~ Page #667 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [206-207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [206-207] padam gAthA prajJApanA-zAne vipAkA varNyante, na ca kasyApi karmaNo lezyArUpo vipAka upadarzitaH, tataH kathaM karmasArapakSamajhIkarmahe .17lezyAyA: mala tasmAt pUrvokta eSa pakSaH zreyAnityaGgIkarttavyaH, tasya haribhadrasUriprabhRtibhirapi tatra (tatra) pradeze aGgIkRtatvAditi / / yavRttI. asmiMzca lezyApade paTU uddezakAH, tatreyaM prthmoddeshkaarthsnggrhgaathaa||33|| AhAra samasarIrA ussAse kammmavana lesAsu / samavedaNa samakiriyA samAuyA ceva boddhayA ||1||nnerddyaa Na maMte ! sabe samAhArA sabe samasarIrA save samussAsanissAsA, go0| No iNadde samahe, se keNaDeNaM bhaite! evaM buccaha-rahayA no sace samAhArA jAva No sace samussAsanissAsA, goyamA! NeraiyA duvihA pannattA, taMjahA-mahAsarIrA ya appasarIrA ya, tattha NaM je te mahAsarIrA te gaM bahutarAe poggale AhAreMti bahutarAe poggale pariNAmeti bahutarAe poggale ussasaMti bahutarAe poggale nIsasaMti abhikkhaNaM AhAreMti abhi0 pariNAmeMti abhi0 UsasaMti abhi0 nIsasaMti, tattha NaM je te appasarIrA te NaM appatarAe po. AhA0 appa. po0 pari0 appa0 po0 UsasaMti appa0 po0 nIsasaMti Ahacha AhAraiti Ahaca pariNAmeMti Ahaca UsasaMti Ahacca nIsasaMti, se eeNaTeNaM go! evaM vuccai-neraiyA no save samAhArA no sabe samasarIrA No sabe samussAsanissAsA (sUtra 206) neraiyA NaM bhaMte ! sacce samakammA ?, go0 no iNaDhe samaDe, se // 31 // keNaTeNaM bhaMte / evaM bubaha-neraiyA no sake samakammA, go0 neraiyA duvihA pattA, taMjahA-pucovavanagA ya pacchovavanagA ya, tattha NaM je te pubovavanagA te NaM appakammatarAgA, tattha NaM je te pacchovavanagA te NaM mahAkammatarAgA, se dIpa anukrama [442-444] ~666~ Page #668 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [206-207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sUtrAMka [206-207] gAthA teNaNaM go evaM ghuccai-neraiyA No save samakammA / neraiyA NaM bhaMte! save samavannA, go0 No iNadve sabhaDe, se keNa?Na bhaMte ! neraiyA no sake samavacA, go0! meraiyA duvihA pannattA, taMjahA-puDhovavanagA ya pacchovavanagA ya, tatva paMje te putbocavannagA te NaM visuddhavanatarAgA, tattha Na je te pacchocavannagA te NaM avisuddhavanatarAgA, se eeNaDeNaM gola! evaM vuccai-neraiyA no sacce samavanA / evaM jaheva vanneNa maNiyA taheba lesAsu visuddhalesatarAgA avisuddhalesatarAgA ya mANiyatvA / neraiyA gaM bhaMte ! sake samavedaNA, go0 no iNahe samaDe, se keNa evaM vuJcati neraiyA No save samaveyaNA, go. neraiyA duvihA patracA, saMjahA-sannibhUyA ya asatribhUyA ya, tattha paMje te sabhibhUtA te Na mahAvedaNatarAgA, satya je te asannibhUtA te NaM appavedaNatarAgA, se teNadveNaM go0| evaM bucaha-neraiyA no sabai samaveyaNA (sUtra 207) samazabdaH pUrvArddha pratyekamapi sambadhyate, uttarArddha pratipadaM sAkSAtsambandhita evAsti, tato'yamarthaH-prathamo'dhikAraH sarve samAhArAH sabai samazarIrAH sarve samocchrAsA iti praznopalakSitaH, dvitIyaH samakANa iti, tRtIyaH samavarNA iti, caturthaH samalezyAkA iti, paJcamaH samavedanAkA iti, SaSThaH samakriyA iti, saptamaH samAyuSa iti / 18 atha lezyApariNAmavizeSAdhikAre kathamamISAmarthAnAmupanyAsopapattiH, ucyate, anantaraprayogapade uktaM-'kativiheNaM bhiMte ! gaipSayAe iti (paM0)1, goyamA! paMcavihe, payogagaI tatagaI baMdhaNachedaNagaI uvavAyagaI vihAyogaI, tatya jA sA upavAyagaI sA tivihA-khittovavAyagaI bhavovavAyagaI nobhavocavAyagaI, tattha bhavovavAyagaI caucihA cekceechacheesewelerservee dIpa anukrama [442-444] ~667~ Page #669 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [206 -207] + gAthA dIpa anukrama [442 -444] "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [17], uddezaka: [1], dAraM [-], mUlaM [ 206 207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 332 // - neradayabhavovavAyagaI devabhavo0 tirikkhajoNiyabhavo0 maNussabhavovavAyagaI' iti, tatra nArakatvAdibhavatvenotpannAnAM jIvAnAmupapAtasamayAdArabhya AhArAdyarthasambhavo'vazyaMbhAvI tato lezyAprakrame'pi teSAmupanyAsasUtraM / 'yathoddezaM nirdeza' iti nyAyAt prathamaM samAhArA ityAdipraznopalakSitamarthAdhikAramAha - 'neraiyA NaM bhaMte' ityAdi praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha - 'goyamA' ityAdi, nAyamarthaH samarthaH -- nAyamartho yuktyupapanna iti bhAvaH, punaH praznayati - 'se keNaTTeNamityAdi, sezabdo'thazabdArthaH, atha kenArthena - kena prayojanena kena prakAreNeti bhAvaH bhadanta / evamucyatenairayikAH sarve samAddArA ityAdi 1, bhagavAnAha - 'goyame' tyAdi, ihAlpatvaM mahattvaM cApekSikaM tatra jaghanyamalpatvaM aGgulAsaGkhyeyabhAgamAtratvaM utkRSTaM mahattvaM paJcadhanuHzatamAnatvaM etaca bhavadhAraNIyazarIrApekSayA, uttaravaikriyApekSayA jaghanyamalpatvaM aGgulasaGkhyAtabhAgamAtratvaM itaraddhanuH saha samAnatvaM etAvatA ca kiM samazarIrA ityasya praznasyottaramuktaM / atha zarIraprazno dvitIyasthAnoktaH tatkathamasya prathamata evaM nirvacanamuktaM 1, ucyate, zarIra viSamatAbhidhAne sati AhArocchrAsayorvaiSamyaM supratipAditaM bhavatIti dvitIyasthAnottasthApi zarIrapraznasya prathamaM nirvacanamuktaM idAnIM jahArocchrAsayornirvacanamAha - 'tattha Na' mityAdi, 'tatra' alpazarIramahAzarIrarUparAzidvayamadhye 'Na' miti vAkyAlaGkAre ye yato mahAzarIrAste tadapekSayA bahutarAn pudgalAnAhArayanti mahAzarIratvAdeva, dRzyate hi loke vRhaccharIro baddhAzI yathA hastI, alpazarIro'lpa bhojI zazakavat, bAhulyApekSaM cedamudAharaNamupanyasyate, anyathA ko'pi Eucation International For Pernal Use Only ~899~ 17lezyApadam // 132 // Page #670 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [206 -207] + gAthA dIpa anukrama [442 -444] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [17], uddezaka: [1], dAraM [-], mUlaM [ 206 207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH bRhaccharIro'pyaspamaznAti kazcidalpazarIro'pi bhUri bhuGkte, tathAvidhamanuSyavat, nArakAH punarupapAtAdisadUvedyAnubhAvAdanyatrAsadvedyodaya varttitvAdekAntena yathA mahAzarIrAH duHkhitAstItrAhArAbhilASAzca bhavanti tathA niyamAd bahutarAnpudgalAnAhArayanti tathA bahutarAn pudgalAn pariNAmayanti, AhArapudgalAnusAritvAt pariNAmasya, pariNAmazrApRthe'pyAhArakAryamityuktaH, tathA 'bahutarAe puggale ussasaMti' iti bahutarAn pudgalAn ucchrAsatayA gRhNanti 'nIsasaMti' iti niHzvAsatayA muJcanti mahAzarIratvAdeva, dRzyante hi bRhancharIrAstajjAtIyetarApekSayA bahucchAsaniHzvAsA iti, duHkhitA api tathaiva duHkhitAzca nArakA iti / AhArasyaiva kAlakRtaM vaiSamyamAha -- 'abhikkhaNa' mityAdi, abhIkSNaM - paunaHpunyenAhArayanti, ye yato mahAzarIrAste tadapekSayA zrI zIghratarAhAragrahaNasvabhAvA ityarthaH, abhIkSNaM uccasanti abhIkSNaM niHzvasanti, mahAzarIratvena duHkhitataratvAdanavaratamucchvAsAdi kurvantIti bhAvaH, 'tattha NaM je te' ityAdi, 'je te' iti iha ye ityetAvataivArthasiddhau ye te iti (yad) ucyate tadbhASAmAtrameva, alpazarIrAste alpatarAn pudgalAnAhArayanti, ye yato'lpazarIrAste tadAharaNIyapudgalApekSayA alpatarAn pudgalAnAhArayanti, alpazarIratvAdeveti bhAvArtha:, 'Ahaca AhArayanti' iti kadAcidAhArayanti kadAcinnAhArayanti, mahAzarIrAhAragrahaNAnta|rAlApekSayA bahutarakAlAntaratayetyarthaH 'Ahacca UsasaMti Ahaca nIsasaMti' ete hi alpazarIratvenaiva mahAzarIrApekSayA | alpataraduHkhatvAdAhaca - kadAcit sAntaramityarthaH, ucchvAsAdi kurvantIti bhAvaH, athavA aparyAtikAle alpaza Education Intiation For Penal Use On ~669~ nirary org Page #671 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [206-207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [206-207] yA mala gAthA prajJApana-rIrAH santo lomAhArApekSayA nAhArayanti ucchAsAparyAptakatvena ca noccasanti, anyadA tvAhArayanti uccasanti 17lezyA cetyata [Aha]-'Ahaca AhArayanti Ahatha kasasaMtI'tyuktaM / 'se eeNa?Na'mityAdi nigamanabAkyaM sugama / saMpratipadam yavRttI. samakarmatvAdhikAramAha-'neraiyANa'mityAdi 'pucovavannagA va pacchovavanagA ya' iti pUrva-prathamaM upapannAH puurbo||33|| tpannAH ta eva 'khArthikaH ka' iti kapratyayavidhAnAt pUrvotpannakAH, evaM pazcAdutpannakAH, tatra pUrvotpannapazcAdutpannAnAM 18 madhye ye pUrvotpannAstainarakAyurnarakagalyasAtavedanIyAdikaM prabhUtaM nirjINamalpaM vidyata iti alpakarmatarakAH, itare tadviparyayAt mahAkarmatarakAH, etaca samAnasthitikA ye nArakAstAnadhikRsya praNItamavaseyaM, anyathA hi rakhApramAyAM | utkRSTasthite rakasya bahumyAyuSi kSayamite palyopamAvazeSe ca tiSThati tasyAmeca rasaprabhAyAM dazavarSasahanasthitiArakoIN'nyaH kazcidutpannaH sa kiM prAgutpannaM palyopamAvazeSAyuSaM nArakamapekSya vaktuM zakyo yathA mahAkamrmeti 1, varNasUtre vizuddhavarNatarakA' iti vizuddhataravarNA ityarthaH, kathamiti ced , ucyate, iha yasmA rayikANAmaprazastavarNanAmakarma mo'zubhastItro'nubhAgodayo bhavApekSaH, tathA coktam-"kAlabhavakhettavekkho udao savivAgaavivAgo" [kAlabhavikSetrApekSa udayaH savipAko'vipAkaH] nanvAyUMSi tatra bhavavipAkAni uktAni tatkathamaprazastavarNanAmakarmaNa udayo / // 333 // bhavApekSo varNyate ?, satyametat , tathApyasau varNanAmakarmaNo'prazastakhodayastItrAnubhAgo dhruvazca bhavApekSaH pUrvAcAyaiva-10 hataH, sa pUrvotpannaHprabhUto nirjIrNaH svokaH zeSo'vatiSThate, pudgala vipAki ca varNanAma, tena pUrvotpannA vizuddhatara dIpa anukrama [442 -444] ~670~ Page #672 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [206 -207] + gAthA dIpa anukrama [442 -444] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [17], dAraM [-], uddezaka: [1], mUlaM [ 206 207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 8 varNAH, pazcAdutpannaistu nAdyApi prabhUto nirjIrNa iti te avizuddhataravarNAH, etadapi samAnasthitinairavikaviSayamavaseyaM, anyathA pUrvoktarItyA vyabhicArasaMbhavAt, 'evaM jaheva banne bhaNiyA' ityAdi, evam uktena prakAreNa pathaiSa varNe bhaNitAstathaiva lezyAkhapi vaktavyAH, tadyathA-- 'neraiyA NaM bhaMte / sace samalessA 1, goyamA ! no iNaTThe samaTThe' ityAdi, sugamaM caitat, navaraM pUrvotpannA vizuddhalezyAH yasmAtpUrvotpannaiH prabhUtAmyaprazastalezyAdravyANi anubhUva anubhUya kSayaM nItAni tasmAtte vizuddhalezyAH, itare pazcAdutpannatayA viparyayAdavizuddhalezyAH, etadapi lezyAsUtraM samAnasthiti kanairayikApekSamavaseyaM / samavedanapadopalakSitArthAdhikArapratipAdanArthamAha- 'neraiyA NaM bhaMte !' ityAdi, sama| vedanA: --- samAnapIDAH 'sannibhUyA ya' iti saMjJinaH- saMjJipaJcendriyAH santo bhUtA-nArakatvaM gatAH saMjJibhUtAH te mahAvedanAH, tItrAzubhAdhyavasAyenAzubhatara karmmabandhanena mahAnarakeSUtpAdAt, asajJinaH - asanjipaJcendriyAH santo bhUtA asajJibhUtAH, asajJino hi catasRSvapi gatiSUtpadyante, tadyogyAyurvandhasaMbhavAt, tathA coktam- "kazavihe gaM bhaMte! asanniAue pannatte 1, goyamA / caubihe asannibhAue pannatte, taMjahA-- neraiyaasannijAue tirikkhajoNiya sanniAu maNussajoNiya asannibhAue devaasannibhAue" iti, tatra deveSu nairavikeSu ca asaJjyA yuSo jaghanyataH sthitirdaza varSasahasrANi utkarSataH palyopamAsayevabhAgaH, tiryakSu manuSyeSu ca jaghanyato'ntarmuhUrtta utkarSataH palyopamAsayeyabhAgaH, evaM cAsaJjJinaH santo ye narakeSUtpadyante te'titInAzubhAdhyavasAyAbhAvAt rakSatra Jan Euraturintentional For Pernal Use On ~671~ www.landbrary org Page #673 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [206-207] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: bhajApanA prata sUtrAMka [206-207] mala gAthA bhAyAmanatitIvedaneSu narakeSUtpadyante alpasthitikAzcetyalpavedanAH, athavA saJIbhUtA:-paryAptakIbhUtAste mahA- lezyAvedanAH, paryAptatvAdeva, asabjinastu alpavedanAH, aparyAptatayA prAyo vedanAyA asaMbhavAt , yadivA 'sannibhUya'tti padam samjJA-samyagdarzanaM sA eSAmastIti sajinaH sanjino bhUtAH-yAtAH sajJIbhUtAH sanjitvaM prAptA ityarthaH te mahAvedanAH, teSAM hi yathAvasthitaM pUrvakRtakarmavipAkamanusmaratAmaho mahahuHkhasaMkaTamidamasmAkamApatitaM na kRto bhagavadahatpraNItaH sakaladuHkhakSayaMkaro'tiviSamaviSayaviSaparibhogavipralubdhacetobhirdharma ityevaM mahaduHkhaM manasyupajAyate || tato mahAyedanAH, asajJinastu mithyAdRSTayaH, te tu khakRtakarmaphalamidamityevaM na jAnate, ajAnAnAzcAnupatasamAnasA alpavedanA iti / adhunA 'samakiriyA' ityadhikAraM vibhAvayiSurAha raiyA gaM bhaMte ! so samakiriyA ?, go.! no iNaDhe samaDe, se keNaTeNaM maMte ! evaM buJcati ? nerahayA No save samakiriyA, gokA neraiyA tivihA patracA, taMjadA-sammaTTiI micchaddiTThI sammamicchadihI, tattha NaM je te sammadiTThI tesi NaM cacAri kiriyAo kajati taMjahA-AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvattiyA apacakkhANakiriyA, tattha Na je te micchadiTThI je sammAmicchaTTiI tesi Na niyatAo paJca kiriyAo kajaMti, taMjahA-AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvaciyA // 34 // apacakkhANakiriyA micchAdasaNavattiyA, se teNaDhe Ne go0! evaM bucai-neraiyA no sabai samakiriyA / nerahayA NaM bhaMte ! so samAuA , goNo iNaDhe samaDhe, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM bucai, go! neradayA cauvihA pAcA, taMjahA dIpa anukrama [442-444] ~672 ~ Page #674 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [208] dIpa anukrama [445] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eucation International uddezaka: [1], mUlaM [208] ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH atthetiyA samAuA samovavannagA atthaMgatiyA samAuyA visamojavanamA atthegatiyA visamAuyA samova vanagA atyegatiyA visamAuyA visamovavannagA, se teNaDeNaM go0 ! evaM vRcai-neraiyA no sabai samAuyA no sabe samovavannagA (sUtraM 208 ) 'neraiyA NaM maMte ! sabai samakiriyA' ityAdi, samAH tulyAH kriyAH- kamrmanibandhanabhUtA ArambhikyAdikA yeSAM te samakriyAH 'cattAri kiriyAo kajvaMti' iti kriyante iti karmma karttariprayogaH tena bhavantItyarthaH, ArambhaH - pRthivyAdyupamardanaM sa prayojanaM - kAraNaM yasyAH sA AraMbhikI 'pariggahiya'tti parigraho -- dhamrmopakaraNavarjavastusvIkAraH dharmopakaraNamUrcchA sa ca prayojanaM yasyAH sA pArigrahikI 'mAyAvattiyA' iti mAyA -anArjavamupalakSaNatvAt krodhAdirapi sa ca pratyayaH - kAraNaM yasyAH sA mAyApratyayA 'apazcakkhANakiriyA' iti apratyAkhyAnena - | nivRttyabhAvena kriyA-karmabandhakAraNaM apratyAkhyAnakriyeti, 'niyaiyAo' iti naiyatikyo niyatA ityarthaH avazyaMbhAvitvAt samyagdRSTInAM tvaniyatAH saMyatAdiSu vyabhicArAt, 'micchAdaMsaNavattiya'tti mithyAdarzanaM pratyayaH - kAraNaM yasyAH sA mithyAdarzanapratyayA, nanu midhyAtvAviratikaSAyayogAH karmmabandhahetava iti prasiddhiH, iha tu ArambhikyAdayaste'bhihitA iti kathaM na virodhaH 1, ucyate, dahArambhaparigrahazabdAbhyAM yogaH parigRhIto, yogAnAM tadrUpatvAt zeSapadaistu zeSA bandhahetava ityadoSaH, 'sadhe samAuA' ityAdeH praznasya yA nirvacanacaturbhaGgI tadbhAvanA kriyate - nibaddhadazavarSasahasrapramANAyuSo yugapazcotpannA iti prathamo bhaGgaH teSu eva dazavarSasahasra sthitiSu narakeSu eke For Pernal Use On ~673~ Page #675 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [208] dIpa anukrama [445] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [208] uddezaka: [1], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita... prajJApanA prathamataramutpannAH apare pazcAditi dvitIyaH, anyairviSamamAyurnibaddhaM kaizciddazavarSasahasrasthitiSu kaizcica paJcadazavarSasaha- 1417 lezyA. yA mala-trasthitiSu uptattiH punaryugapaditi tRtIyaH, kecit sAgaropamasthitayaH kecittu dazavarSasahasrasthitaya ityevaM viSamAyuSI 4 padam ya0 vRttI. viSamameva cotpannA iti caturthaH // samprati asurakumArAdiSu AhArAdipadanavakaM vibhAvayiSuridamAha // 335 // asurakumArA NaM bhaMte! sabe samAhArA evaM savevi pucchA !, go0 no iNaTTe samahe, se keNaTTeNaM bhaMte! evaM buccai-jahA neraiyA / asurakkumArA NaM maMte ! sarvve samakammA ?, go0 ! No iNaTTe samaTThe, se keNa0 evaM buccai ?, go0 ! asurakumArA dubihA pattA, taMjahA- puDhovavannagAya pacchovacanamA ya, tattha NaM je te puco te NaM mahAkamma0 tattha NaM je te pacchovavanamA te gaM appaka, se teNadveNaM go0 ! evaM vRcati - asurakumArA No sadhe samakammA evaM vanalessAe pucchA, tattha NaM je te sucovavaagA avisuddha natarAgA tattha NaM je te pacchocavanagA te NaM visuddhabannatarAgA se teNadvegaM go0 ! evaM bucara asurakumArA NaM sacce No samavannA, evaM lessAevi, beyaNAe jahA neraiyA, abasesaM jahA nerahayANaM, evaM jAba thaNiyakumArA / / (sUtraM 209) 'asurakumArA NaM bhaMte! sacce samAhArA' ityAdi, tatrAsmin sUtre nArakasUtrasamAne'pi bhAvanA vizeSeNa likhyateasurakumArANAmalpazarIratvaM bhavadhAraNIyazarIrApekSayA jaghanyato'GgulAsaGkhyeyabhAgamAnatvaM mahAzarIratvaM tUtkarSataH saptahastapramANatvaM, uttaravaikriyApekSayA tu alpazarIratvaM jaghanyato'GgulasaGkhyeya bhAgamAnatvaM utkarSato mahAzarIratvaM yojanalakSamAnatvamiti, tatraite mahAzarIrA bahutarAn pudgalAnAhArayanti, manobhakSaNalakSaNAhArApekSayA devAnAM hi jasau Ja Eucation International For Parts Only ~674~ // 335 // waryra Page #676 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [209 ] dIpa anukrama [446] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) ------- padaM [17], uddezakaH [1], dAraM [-], ------ * mUlaM [209 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. . AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH saMbhavati pradhAnazca, pradhAnApekSayA ca zAstre nirdezo vastUnAM tato'lpazarIramA cAhArapudgalApekSayA ye pudgalA bahutarAte tAnAhArayanti, bahutarAnpariNAmayantItyAdipadatrayavyAkhyAnaM prAgvat, tathA'bhIkSNamAhArayanti abhIkSNamusanti, atra ye caturthAderuparyAhArayanti stokasaptakAdezcoparyucchrasanti tAnAzrityAbhIkSNamucyate, ye sAtirekavarSasahasrasyoparyAhArayanti sAtirekapakSasya coparyupavasanti tAnaGgIkRtyaiteSAmalpakAlInAhArocchvAsatvena punaH punarAhArayantItyAdivyapadezaviSayatvAt, tathA'lpazarIrA alpatarAn pudgalAnAhArayanti ucchusanti ca alpazarIratvAdeva, yatpunasteSAM kAdAcitkatvamAhArocchvAsayo stanmahAzarIrAhArocchvAsAntarAlApekSayA bahutamAntarAlatvAt tatra hi antarAle te AhArAdi na kurvanti tadanyatra te kurvantItyevaMvivakSaNAnmahAzarIrANAmapyAhArocchvAsayorantarAkramasti kiM tu tadalpamityavivakSitatvAdabhIkSNamityuktaM, siddhaM ca mahAzarIrANAM teSAmAhArocchrAsayoralpAntaratvaM alpazarIrANAM tu mahAntaratvaM yathA saudharmAdidevAnAM saptahastamAnatayA mahAzarIrANAM tayorantaraM varSasahasradvayaM pakSadvayaM ca anuttarasurANAM ca hastamAnatayA'lpazarIrANAM trayastriMzadvarSasahasrANi trayastriMzadeva ca pakSA iti eSAM ca mahAzarIrANAmabhIkSNAhArocchrAsAbhidhAnenAlpasthitikatvamavasIyate itareSAM tu viparyayaH vaimAnikavadeveti, athavA lomAddArApekSayA'bhIkSNam -- anusamayamAhArayanti mahAzarIrAH paryAptakAvasthAyAM ucchAsastu yathoktamAnenApi bhavan paripUrNabhavApekSayA punaH punarityucyate, aparyApta kAvasthAya svalpazarIrA lomAhArato nAhArayanti ojA ( ja A ) hArata evAhara Education international ------ For Parts Only ~ 675 ~ nary org Page #677 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [209 ] dIpa anukrama [446] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. uddezaka: [1], mUlaM [209] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH // 236 // prajJApanA- 2 NAt tataste kadAcidAhArayantItyucyate, aparyAptakAvasthAyAM ca nocchvasanti anyadA tucchvasanti tata ucyate AhayAH mala- cocDasantIti // karmmasUtramAha - 'asurakumArA NaM bhaMte ! sadhe samakammA' ityAdi, antra nairayikasUtrApekSayA vipaya0 vRttI. ryAsaH, nairayikA hi pUrvotpannA alpakarmANa uktA itare tu mahAkarmANaH asurakumArAstu ye pUrvotpannAste mahAkarmANaH itare'lpakarmANaH, kathamiti ced, ucyate, ihAsurakumArAH svabhavAduddhRtAstiryakSatpadyante manuSyeSu ca, tiryakSutpadyamAnAH kecidekendriyeSu pRthivyavavanaspatipUtpadyante kecit paJcendriyeSu manuSyeSvapi cotpadyamAnAH karmmabhUmikagarbhacyutkrAntikamanuSyepUtpadyante na zeSeSu, paNmAsAvazeSAyuSazca santaH pArabhavikamAyurvanti, pArabhavikAyurvandhakAle ca yA ekAntatiryagyonikayogyA ekAntamanuSyayogyA vA prakRtayastA upacinvanti, tataH pUrvotpannA mahAkarmmatarAH, ye tu pazcAdutpannAste nAdyApi pArabhavikamAyurvanti nApi tiryagmanuSyayogyAH prakRtIrupacinvanti tataste'lpakarmmatarAH, etadapi sUtraM samAnasthitikasamAnabhavaparimitA surakkumAraviSayamavaseyaM, pUrvotpannakA api baddhapArabhavikAyuSaH pazcAdutpannA api abaddhapArabhavikAyuSaH stokakAlAntaritA prAyAH, anyathA tiryagmanuSyayogyaprakRtibandhe'pi pUrvotpannakAt pazcAdutpanna utkRSTasthitiko'bhinavotpanno'nantasaMsArikazca mahAkarmmatara eva bhavati / varNasUtre ye te pUrvotpannakAste avizuddhavarNatarAH, kathamiti ceducyate-- eteSAM hi bhavApekSaH prazastavarNanAmnaH zubhastItrAnubhAga udayaH, sa ca pUrvotpannAnAM prabhUtaH kSayamupagata iti te avizuddha taravarNAH, itare tu pazcAdutpannatayA nAdyApi For Parts Only ~676~ 17lezyApadam // 336 // Page #678 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [209] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [209] dIpa anukrama [446] prabhUto nirjIrNa iti vizuddhavarNAH, etaca samAnasthitikAsurakumAraviSayaM sUtraM, evaM lessAe'vI'ti evaM varNasUtra-| vat lezyAsUtramapi vaktavyaM, pUrvotpannAH avizuddhalezyA vaktavyAH pazcAdutpannA vizuddhalezyA iti bhAvaH, kAtra bhAvaneti ceducyate-iha devAnAM nairayikANAM ca tathAbhavakhAbhAvyAt lezyApariNAma upapAtasamayAt prabhRtyAbhavakSayAd bhavati, yato vakSyati tRtIye lezyoddezake-se nUNaM bhaMte ! kaNhalese neraie kaNhalesesu neraiesu uvavajai kaNhalese || ubaTTai ?, jallese ubajai talese ubaTTai ?' iti, asthAyaM bhAvArthaH-paJcendriyatiryagyoniko manuSyo vA narakeSutpadyamAno yathAkramaM tiryagAyuSi manuSyAyuSi vA kSINe nairayikAyuH saMvedayamAna RjusUtranayadarzanena vigrahe'pi vartamAno nAraka eva labhyate tasya ca kRSNAdilezyodayaH pUrvabhavAyuSi antarmuhUrtAvazeSAyuSke eva vartamAnasya bhavati, tathA 18coktam-"antamuttammi gae antamuhuttammi sesae ceva / lessAhi pariNayAhiM jIvA vacaMti paraloyaM // 1 // " [antarmuhUrte gate'ntarmuhUrte zeSa eva / lezyAyAH pariNAme jIvA brajanti paralokam // 1 // ] evaM devezvapi bhAvanIyaM, tathA lezyAdhyayane nairayikAdiSu kRSNAdilezyAnAM jaghanyotkRSTA ca sthitiriyamuktA-"dasa vAsasahassAI kAUeN ThiI jahaniyA hoi / ukkosA tinnudahI paliyassa asaMkhabhAgaM ca // 1 // nIlAe~ jahannaThiI tinnudahi asaMkhabhAga paliyaM ca / dasa udahI ukosA paliyassa asaMkhabhAgaM ca // 2 // kaNhAe jahanaliI dasa udahI asaMkhabhAga paliyaM ca / / |tittIsasAgarAI muhuttaahiyAI ukkosA // 3 // esA neraiyANaM lesANa ThiI u vaniyA iNamo / teNa paraM cocchAmi emoraeraaeeeeee9900 ~677~ Page #679 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [209] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 17lezyA17 pade uddezaH prata sUtrAMka [209] prajJApanA- yA: malaya. vRttI . // 337 // dIpa anukrama [446] tiriyANa maNussadevANaM // 4 // [daza varSasahasrANi kApotyAH sthitijaipanyA bhavati / utkRSTA traya udadhayaH palyasyA- saGkhyabhAgaca ||1||niilaayaa jaghanyA sthitikhaya udadhayo'saGkhyabhAgaH palyasya / dazodadhaya utkRSTA palyasyAsaGkhyabhAgazca | // 2 // kRSNAyA jaghanyA sthitirdazodadhayo'sayabhAgaH palyasya / trayastriMzatsAgaropamANi muhUrttAdhikAnyutkRSTA // 3 // eSA nairayikANAM lezyAnAM sthitistu varNiteyaM / tataH paraM vakSye tirazcAM manuSyadevAnAM // 4 // ] aMtomuhuttamaddhA lesANa ThiI jahiM jahiM jA u / tiriyANa narANaM vA bajjittA kevalaM lesaM // 5 // " asyA akSaragamanikA-antamuhUrta kAlaM yAvat lezyAnAM sthitirjaghanyotkRSTA ca bhavati, kAsAmityAha-'jahiM jahiM jA u' yasmin yasminpRthivIkAyikAdI saMmUchimamanuSyAdau ca yAH-kRSNAdyA lezyAstAsAM, etA hi kacit kAzcid bhavanti, pRthivyavanaspatInAM kRSNanIlakApotatejorUpAvatasro lezyAH, tejovAyudvitricaturindriyasaMmUchimatiryapaJcendriyamanupyANAM kRSNanIlakApotarUpAstisraH, garbhajatiryapaJcendriyANAM garbhajamanuSyANAM ca SaDapIti, nanveyaM zuklalezyAyA api antarmuhUrtameva sthitiHprApnotItyAzaGkAyAmukta-varjayitvA kevalA zuddhalezyA-zuklalezyAmiti bhAvaH, tasyA iyaM sthitiH "muhuttaddhaM tu jahannA ukkosA hoi puSakoDI u / navahiM barisehiM UNA nAyacA sukalessAe // 1 // esA tiriyanarANaM lesANa ThiI u baniyA hoi / teNa paraM vocchAmi lesANa ThiI u devANaM // 2 // dasa vAsasahassAI kaNhAi ThiI jahaniyA hoi / pallAsaMkhiyabhAgo ukkosA hoi nAyabA // 3 // jA kaNhAi ThiI khalu ukosA ceva samaya // 337 // se atra mUla-saMpAdane zIrSaka-sthAne ekA skhalanA dRzyate-atra "uddeza: 1" eva vartate tat sthAne "uddeza: 2" iti mudritaM ~678~ Page #680 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [209 ] dIpa anukrama [446] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, mUlaM [209 ] uddezaka: [1], AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita | mambhahiyA / nIlAi jahantreNaM paliyAsaMkhaM ca ukkosA // 4 // jA nIlAi ThiI khalu ukkosA caiva samaya mambhahiyA / kAUha jahantreNaM paliyAsaMkhaM ca ukkosA // 5 // teNa paraM vocchAmi teulessaM jahA suragaNANaM / bhavaNavaivANamaMtarajoisavemANiyANaM ca // 6 // dasa vAsasahassAI teUeN ThiI jahanniyA hoi| ukkosA do udahI paliyamsa asaMkhabhAgaM ca // 7 // jA teUra ThiI khalu ukkosA caiva samayamambhahiyA / pamhAi jahaneNaM dasamuhuttahiyAiM ukkosA // 8 // " [ muhUrttAntastu jaghanyotkRSTA bhavati pUrvakoTyeva / navabhirvarSairUnA jJAtavyA zuklalezyAyAH // 1 // eSA naratirazcAM lezyAnAM sthitirvarNitA tu bhavati / tataH paraM vakSye lezyAnAM sthitastu devAnAM // 2 // daza varSasahasrANi kRSNAyAH sthitirjaghanyA bhavati / palyAsaGkhyabhAga utkRSTA bhavati jJAtavyA // 3 // yA kRSNAyAH sthitiH khalUutkRSTA samayAbhyadhikaiva / nIlAyA jaghanyena palyAsaGkhyazva bhAga utkRSTA // 4 // yA nIlAyAH sthitiH khalu samayAbhyadhikaivotkRSTA / kApotyAH sthitirjaghanyena palyAsaGkhyazvotkRSTaH // 5 // tataH paraM vakSye tejolezyAM yathA suragaNAnAM / bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikAnAM ca // 6 // dazavarSasahasrANi tejasyAH sthitirjaghanyA bhavati / utkRSTA dvau udadhI palyasyAsaGkhyo bhAgazca // 7 // vA taijasyAH sthitiH khalu utkRSTA samayAbhyadhikA / padmAyAH jaghanyena daza (sAgaropamANi) muhurttAbhyadhikAnyutkRSTA // 8 // ] daza sAgaropamANyantarmuhUrttAbhyadhikAnyutkRSTetibhAvaH, antarmuhUrtta cAbhyadhikaM yatprAgabhavabhAvyantarmuhUrtta yacottarabhavabhAvi taddvayamapyekaM vivakSitvoktaM, devanairathikANAM hi khakhalezyA Education Internation For Parts Only ~679~ Page #681 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [209] dIpa anukrama [446] prajJApanA yAH mala ya0vRttI. // 338 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita... uddezaka: [1], mUlaM [209 ] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prAguttara bhavAntarmuhUrttadvaya nijAyuH kAlapramANAvasthAnA bhavati, tathA "jA panhAi ThiI khalu ukkosA caiva samayamambhahiyA / sukAeN jahantreNa tettIsakosa [ muhutta ] manmahiyA // 1 // " iti [ yA padmAyAH sthitiH khalu utkRSTA samayAbhyadhikaiva / zuklAyA jaghanyena trayastriMzatsAgaropamANi muhUrttAbhyadhikAni utkRSTA // 1 // ] tato'smAllezyAsthitiparimANAt prAguktAya tRtIyalezyoddezavakSyamANasUtrAdavasIyate devAnAM nairayikANAM ca lezyAdravyapariNAma upapAtasamayAdArabhyAbhavakSayAt bhavati iti / pUrvotpannaizca surakumAraiH prabhUtAni tItrAnubhAgAni lezyA dravyANi anubhUyAnubhUya kSayaM nItAni stokAni mandAnubhAvAnyavatiSThante tataste pUrvotpannA avizuddhalezyAH pazcAdutpannAstu tadviparyayAdvizuddha lezyAH / 'beyaNAe jahA neraiyA' iti vedanAyAM yathA nairayikA uktAstathA vaktavyAH, tatrApyasanjino'pi labhyamAnatvAt, tatra yadyapi vedanAsUtraM pAThato nArakANAmivAsurakumArANAmapi tathApi bhAvanAyAM vizeSaH, sa cAyaM ye sajjIbhUtAste samyagradRSTitvAt mahAvedanAH cAritravirAdhanAjanyacittasantApAt itare tu asaJjIbhUtA midhyAdRSTitvAdalpavedanA iti, 'avasesaM jahA neraiyANaM' ti avazeSaM kriyAsUtramAyuHsUtraM ca yathA nairayikANAM tathA vaktavyaM, etaca sugamatvAt svayaM paribhAvanIyaM 'eva' mityAdi, evamasurakumAroktena pramANena nAgakumArAdayo'pi tAvadvaktavyAH yAvatsvanita kumArAH // puDha vikAiyA AhArakammavannalessAhiM jahA neraiyA, puDhavikAiyA sabai samaveyaNA [10] 1, haMtA go0 ! sabai samavedaNA, se For Penal Lise Only atra mUla-saMpAdane zIrSaka-sthAne ekA skhalanA dRzyate-atra "uddeza: 1" eva vartate tat sthAne "uddeza: 2" iti mudritaM ~680~ 17lezyApade uddezaH 2 // 338 // war Page #682 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [210] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [210] Seedeossaseasee dIpa anukrama [447] keNaDeNaM ?, go! puDhavikAiyA save asannI asannibhUyaM aNiyayaM veyaNaM veyanti, se teNaTeNaM go0! puDhavikAiyA sacce samavedaNA / puDhavikAiyANaM bhaMte ! so samakiriyA, haMtA go. puDhavikAiyA save samakiriyA, se keNadveNaM ?, go! puDhavikAiyA save bhAimicchAdiTTI tesiM NiyajhyAo paMca kiriyAo kajaMti, taM0-AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvattiyA apacakkhANakiriyA micchAdasaNavattiyA ya, se teNaDeNaM go0! evaM0, jAva cariMdiyA, paMceMdiyatirikkhajoNiyA jahA neraiyA navaraM kiriyAhiM sammadihI micchaddiTThI sammAmicchadiTThI, tattha NaM je te sammadiTThI te duvihA pannacA, taMjahAasaMjatA ya saMjayAsaMjatA ya, tattha Na je te saMjayAsaMjayA tesi paM tinni kiriyAo kajati, taM0-Ara0 pari0 mAyA0, tattha gaMje assaMjatA tesiNaM cattAri kiriyA kajati, taM0-AraM0 pari0 mAyA0 apaca0, tattha NaM je te micchAdiTThI je ya sammAmicchadiTThI tesi NaM NiyahayAo paMca kiri0 kajjati, taM0-AraMbhika pari0 mAyA0 apaca0 micchA0, sesaM taM ceva (mUtra 210) 'puDhavikAiyA' ityAdi, pRthivIkAyikA AhArakarmavarNalezyAbhiryathA nairavikA uktAstathA vAcyAH, pRthivIkAyikAnAmAhArAdiviSayANi catvAri sUtrANi nairayikasUtrANIva pRthivIkAyikAbhilApenAbhidhAtavyAnIti bhAvaH, kevalamAhArasUtre bhAvanaivaM-pRthivIkAyikAnAmanulAsayayabhAgamAtrazarIratve'pyalpazarIratvamahAzarIratve AgamavacanAdavaseye, sa cAyamAgamaH-"puDhavikAie puDhavikAiyassa ogAhaNaTTayAe cauTANavaDie" ityAdi, tatra mahAza 22029290920202000903929 ~681 ~ Page #683 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [210] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [210]] prajJApanayA malayavRttI. // 33 // dIpa anukrama [447] rIrA lomAhArato bahutarAn pudgalAnAhArayantyuccasanti ca abhIkSNamAhArayantyabhIkSNaM cocchasanti, mahAzarIratvA-15lezyAdeva, alpazarIrANAmalpAhArocchvAsatvaM alpazarIratvAdeva, kAdAcitkatvaM cAhArocchAsayoH pryaasetraavsthaapekssmiti| padamA vedanAsUtramAha-'puDhavikAiyA NaM bhaMte ! save samaveyaNA' ityAdi, asannIti-mithyAdRSTayo'manaskA vA 'asannibhUya'ti asajIbhUtA asajinAM yA jAyate tAmityarthaH, etadeva vyanakti-'aNiparya'ti aniyatAm-anirdhAritAM vedayante, bedanAmanubhavanto'pi na pUrvopAttAzubhakarmapariNatiriyamityavagacchanti, mithyAraSTitvAdamanaskatvAdvAra mattamUJchitAdivaditibhAvaH, kriyAsUtre 'mAimicchaddiSTitti mAyAvanto hi teSu prAyeNotpadyante, yadAha zivazAcArya:-"ummaggadesao magganAsao gUDhahiyaya maailo| saDhasIlo ya sasallo tiriyAuM baMdhaI jiivo||1||" [unmApradezako mArganAzako gUDhahRdayo mAyAvI / zaThatA(zaThoDa) zIlazca sazalyastiryagAyurvanAti jIvaH // 1 // ] tataste maayin| ucyante, athavA mAyA yaha samastAnantAnubandhikaSAyopalakSaNaM tato mAyina iti kimuktaM bhavati-anantAnu bandhikaSAyodayavantaH ata eva mithyAdRSTayaH, 'tANaM NiyaiyAoM' iti teSAM-pRthivIkAyikAnAM naiyatikyo-ni4 yatAH paJcaiva na tu triprabhRtaya ityarthaH 'se eeNaTeNa'mityAdi, nigamanaM 'jAva cauridiyA' iti iha mhaashriirtvaa-8||339|| lpazarIratve khakhAvagAhanAnusAreNAvaseye, AhArazca dvIndriyAdInAM prakSepalakSaNo'pIti, 'paMciMdiyatirikkhajoNiyA jahA neraiyA' iti pratItaM, navaramiha mahAzarIrA abhIkSNamAhArayanti abhIkSNamucchasantIti yaducyate tatsaGkhyAta atra mUla-saMpAdane zIrSaka-sthAne ekA skhalanA dRzyate-atra "uddeza: 1" eva vartate tat sthAne "uddeza: 2" iti mudritaM ~682~ Page #684 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [210] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [210] dIpa anukrama [447] varSAyuSo'pekSya tathaiva darzanAt , nAsaGkhyAtavarSAyuSaH, teSAM prakSepAhArasya SaSThasyopari pratipAditatvAt , alpazarIrANAM vAhArocchrAsayoryat kAdAcitkatvaM tadaparyAsAvasthAyAM lomAhArocchvAsayorabhavanena paryAsAvasthAyAM tadbhavanena cAvasevaM, karmasUtre yatpUrvotpannAnAmalpakarmatvaM itareSAM tu mahAkarmatvaM tadAyuSkAditadbhavebadyakAMpekSaM, varNalezyAsUtrayorapi yatpUrvotpannAnAM zubhavarNAdhuktaM tattAruNyAt pazcAdutpannAnAM cAzuddhavarNAdi bAlyAdabaseyaM, loke tathAdarzanAditi, tathA 'saMjayAsaMjayA' iti dezaviratAH sthUlAt prANAtipAtAdernivRttatvAt itarasmAdanivRttatvAt // manuSyaviSayaM sUtramAha maNussA NaM bhaMte ! save samAhArA ?, go0 No iNaDhe samaDhe, se keNa01, go! maNussA duvihA paM0 ta0-mahAsarIrA ya appasarIrA ya, tattha NaM je te mahAsarIrA te NaM bahutarAe poggale AhArati jAva bahutarAe poggale nIsasaMti Ahaba AhArati Ahaca nIsasaMti tattha Na je te appasarIrA te Na appatarAe poggale AhArati jAva appatarAe poggale nIsasaMti abhikkhaNaM AhAreMti jAva abhikkhaNaM nIsasaMti, se teNaDheNaM go0! evaM bucati-maNussA save No samAhArA, sesaM jahA neraiyANaM, navaraM kiriyAhiM maNUsA tibihA pannattA, taMjahA-sammaddiTThI micchAdiTThI sammAmicchadiDI, tattha NaM je te sammadiTTI te tivihA pannattA, taMjahA-saMyatA asaMyatA saMyatAsaMyatA, tattha paMje te saMyatA te du. 50, taM-sarAgasaMyatA vIyarAgasaMyatA ya, satya Na je te cIyarAgasaMyatA te NaM akiriyA, tattha Na je te sarAgasaMyatA te du.50,0-- ~683~ Page #685 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [211] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 17lezyA prajJApanAyA:malaya0 vRttI. pade uddezaH prata sUtrAMka [211] // 34 // pamattasaMyatA ya apamattasaMyatA ya, tattha NaM je te apamattasaMjayA tesi egA mAyAvatiyA kiriyA kajati, tattha NaM je te pamattasaMjayA tesiM do kiriyAo kajaMti-AraMbhiyA mAyAvattiyA ya, tattha NaM je te saMjayAsaMjayA tesiM tinni kiriyAo kajaMti taM-AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvattiyA, tattha NaM je te assaMjayA tesiM cattAri kiriyAo kajaMti, taMjahA-AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvaciyA apaJcakkhANakiriyA, tattha paMje te micchadiTThI je sammAmicchadiTTI tesiM niyajhyAo paMca kiriyAo kajaMti, taMjahA-AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvattiyA apacakkhANakiriyA micchAdasaNavattiyA, sesaM jahA neraiyANaM // (sUtraM 211) 'maNussA Na bhaMte ! sabe samAhArA' ityAdi, sugamaM navaraM 'Ahaca AhAreMti Ahacca UsasaMti Ahaca nIsasaMti' iti, mahAzarIrA hi manuSyA devakurdhAdimithunakAste ca kadAcidevAhArayanti kAvalikAhAreNa "aTThamabhattassa AhAro" [aSTamabhaktenAhAraH] iti vacanAt ucchvAsaniHzvAsAvapi teSAM zeSamanuSyApekSayA atisukhitvAt kAdA| citkI, alpazarIrAstvabhIkSNamalpaM cAhArayanti, bAlAnAM tathAdarzanAt, saMmUchimamanuSyANAmalpazarIrANAmanavaratamAhArasaMbhavAca, ucchAsaniHzvAsAvapyalpazarIrANAmabhIkSNaM prAyo duHkhabahulatvAt , 'sesaM jahA neraiyANa'miti zeSakarmavarNAdiviSayaM sUtraM yathA nairayikANAM tathA'vaseyaM, navaramiha pUrvotpannAnAM zuddhavarNAditvaM tAruNyAd bhAvanIyaM, kriyAsUtre vizeSamAha-navaraM 'kiriyAhiM maNuyA tivihA' ityAdi, tatra sarAgasaMyatA-akSINAnupazAntakaSAyA dIpa anukrama [448] // 34 // atra mUla-saMpAdane zIrSaka-sthAne ekA skhalanA dRzyate-atra "uddeza: 1" eva vartate tat sthAne "uddeza: 2" iti mudritaM ~684~ Page #686 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ------ ---------- mUlaM [211] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [211] vItarAgasaMyatA-upazAntakaSAyAH kSINakaSAyAzca 'akiriyA' iti vItarAgatvenArambhAdInAM kriyANAmabhAvAt , / / / 'egA mAyAvattiyA' iti apramattasaMyatAnAmekaiva mAyApratyayA kriyA 'kajaI'tti kriyate bhavati, kadAciduDAharakSa-N NapravRttAnAm , akSINakapAyatvAt , 'AraMbhiyA mAyAvattiyA' iti pramattasaMyatAnAM hi sarvaH pramattayoga Arambha iti | bhavatyArambhikI kriyA akSINakaSAyatvAca mAyApratyayeti, 'sesaM jahA neraiyANa'miti zeSamAyurviSayaM sUtraM yathA nairayikANAM tathA vaktavyaM, taJca sugamatvAt svayaM bhAvanIyaM / | vANamaMtarANaM jahA asurakumArANaM, evaM joisiyamANiyANavi, navaraM te vedaNAe du0 500-mAimicchadiTThIuvava- | nagA ya amAisammadihIuvavanagA ya, tastha NaM je te mAImicchadiTTIuvavanagA te NaM appavedaNatarAgA tattha NaM je te / amAIsammadiTThIuvavanagA te NaM mahAvedaNatarAgA, se teNa0 go0! evaM bu0, sesaM taheba (sUtra 212) 'vANamantarANaM jahA asurakumArANa' mityAdi, yathA asurakumArA 'sannibhUyA ya asannibhUyA ya, tattha NaM je sannibhUyA te mahAyaNA asannibhUyA appaveyaNA' ityevamadhItA vyantarA api tathaivAdhyetavyAH, yato'surAdiSu vyantarAnteSu devevasajina utpadyante, tathA coktaM vyAkhyAprajJaptau prathamazate dvitIyoddezake-"asannI NaM jahaneNaM bhavaNavAsIsu ukoseNaM vANamaMtaresu" iti [asaMjJino jaghanyena bhavanavAsiSu utkRSTena vyantareSu] te cAsurakumAraprakaraNoktayu-1 taralpavedanA bhavantItyavaseyaM, yattu prAra vyAkhyAnaM kRtaM saJjinaH samyagdRSTayo'sabjinastvitare iti, tadevamapi dIpa anukrama [448] emedeseTaharabeseenet ~685~ Page #687 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [212] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [212] dIpa anukrama [449] prajJApanA- ghaTate iti vRddhavyAkhyAnusaraNataH kRtamityadoSaH 'eva' mityAdi, evamasurakumAroktaprakAreNa jyotiSkabaimAnikAnA-17 lezyAyA:mala- IN mapi vaktavyaM, navaraM te vedanAyAmevamadhyetavyA-'duvihA joisiyA pannattA, taMjahA-mAyimicchadiTTIupavanagA yApade uddezaH ya0 vRttI. ityAdi, atha kasmAdevamadhIyate yAvatA asurakumAravat 'asannibhUyA ya' iti kinnAdhIyate ?, ucyate, teSvasajina utpAdAbhAvAt , etadapi kathamavaseyaM iti cet ?, ucyate, yuktivazAt , tathAhi-asaJjyAyuSa utkRSTA sthitiH // 34 // |palyopamAsayayabhAgaH, jyotiSkANAM ca jaghanyApi sthitiH palyopamasaGkhyeyabhAgaH, vaimAnikAnAM palyopama, tato'-18 vasIyate nAsti teSvasajI, tadabhAvAJcopadarzitaprakAreNaivAdhyetavyA nAsurakumAroktaprakAreNeti, tatra mAyimithyA|dRSTayo'lpavedanA itare mahAvedanAH zubhavedanAmAzrityeti / atha caturviMzatidaNDakameva salezyapadavizeSitamAhArAdipadainirUpayati salesANaM bhaMte / neraiyA sabe samAhArA samasarIrA samussAsanissAsA savebi pucchA, go! evaM jahA ohigamao tahA salesAgamaovi niravaseso bhANiyabo jAca vemANiyA / kaNhalesA NaM bhaMte ! nerahayA save samAhArA pucchA, go0 jahA ohiyA, navaraM neraiyA veyaNAe mAimicchadiTThIuvavanagA ya abhAisammadiTThIuvavanagA ya bhANiyabA, sesaM taheba jahA // 34 // ohiyANa, asurakumArA jAva vANamaMtarA, ete jahA ohiyA, navaraM maNussANaM kiriyAhiM viseso jAva tattha paMje te sammadiTThI te tivihA pannattA, taMjahA-saMjayA assaMjayA saMjayAsaMjayA ya, jahA ohiyANaM, joisiyavemANiyA AilliyAsu atra mUla-saMpAdane zIrSaka-sthAne ekA skhalanA dRzyate-atra "uddeza: 1" eva vartate tat sthAne "uddeza: 2" iti mudritaM ~686~ Page #688 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ------ ---------- mUlaM [213] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [213] tisu lesAsu Na pucchijjaMti, evaM jahA kiNhalesA vicAriyA tahA nIlalessA vicAreyavA, kAulesA neraiehito Arambha jAva vANamaMtarA, navaraM kAulessA neraiyA vedaNAe jahA ohiyA / teulesA gaM bhaMte ! asurakumArANaM tAo ceva pucchAo, go.! jaheba ohiyA taheva navaraM veyaNAe jahA joisiyA, puDhaviAuvaNassaipaMcediyatirikkhamaNussA jahA ohiyA taheva bhANiyabA, navaraM maNUsA kiriyAhiM je saMjatA te pamattA ya apamacA ya bhANiyavA sarAgavIyarAgA nathi, vANamaMtarA teulesAe jahA asurakumArA evaM joisiyavemANiyAvi, sesaM taM ceva, evaM pamhalesAvi bhANiyabA, navaraM jesi asthi, sukalessAvi taheba jesiM asthi, saI taheva jahA ohiyANaM gamao, navaraM pamhalessamuphalessAo paMcediyatirikkhajoNiyamaNUsavemANiyANaM ceva, na sesANaMti (sUtraM 213) / pannavaNAe bhagavaIe lessAe paDhamo uddesao smtto| 'salesA NaM bhaMte ! nerahayA' ityAdi, yathA anantaramaudhiko-vizeSaNarahitaHprAk gama uktastathA salezvagamo'pi niravazeSo vaktavyaH yAvadvaimAnikA:-vaimAnikaviSayaM sUtraM, salezyapadarUpavizeSaNamantareNAnyasya vizeSaNasya kacidaSyabhAvAt / adhunA lezyAbhedakRSNAdivizeSitAna SaDU daNDakAnAhArAdipadaivibhaNipurAha-'kaNhalesA NaM bhaMte ! neriyaa'| ityAdi, yathA audhikA-vizeSaNarahitAH AhArazarIrocchrAsakarmavarNalezyAvedanAniyopapAtAkhyainavabhiH padaiH prAya | narayikA uktAstathA kRSNalezyAvizeSitA api vaktavyAH, navaraM vedanApade nairayikA evaM vaktavyAH-'mAimicchadiTThIuvavannagA ya amAyisammadiTThIuvavannagAya' iti, na caudhikasUtre iva 'sannibhUyA ya iti, kasmAditi ced , ucyate, dIpa anukrama [450] CeRecenese 2920228808808330 For P OW ~687~ Page #689 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [213] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [213] prajJApanA- ihAsanjinaH prathamapRthivyAmevotpadyante "assannI khalu paDhama"miti [asaMjJinaH khalu prathamAM ] vacanAt , prathamAyAM |17lezyAyA: mala- 18ca pRthivyAM na kRSNalezyA yatra ca paJcamyAdiSu pRthivISu kRSNalezyA na tatrAsacina iti, tatra mAyino mithyA'ya.vRttI. dRSTayazca mahAvedanA bhavanti, yataH prakarSaparyantavartinI sthitimazubhAM te nirvatayanti, prakRSTAyAM ca tasyAM mahatI vedanA // 342 // itareSu viparIteti / asurakumArAdayo yAvat vyantarAstAvadyathA odhikA uktAstathA vaktavyAH, navaraM manuSyANAM kriyAbhirvizeSaH, tameva vizeSa darzayati-tattha NaM je te' ityAdi, tatra-teSu samyagaSTayAdiSu madhye ye te samyagda-11 STayaste trividhAH prajJaptAH, tadyathA-saMyatA asaMyatAH saMyatAsaMyatAzca, 'jahA ohiyANa'miti eteSAM yathaudhikAnAmuktaM tathA kRSNalezyApadavizeSitAnAmapi vaktavyaM, tadyathA-saMyatAnAM dve kriye ArambhikI mAyApratyayA ca,N kRSNalezyA hi pramattasaMyatAnAM bhavati nApramattasaMyatAnA, teSAM tu yathoktarUpe eva dve kriye, saMyatAsaMyatAnAM tisraHArambhikI pArigrahikI mAyApratyayA ca, asaMyatAnAM catasraH-ArambhikI pArigrahikI mAyApratyayA apratyAkhyAnakriyA ceti / jyotiSkavaimAnikAstu AdyAsu tisUSu lezyAsu na pRcchayante, kimuktaM bhavati ?-tadviSayaM sUtra na vaktavyaM, tAsAM teSvabhAvAt , yathA ca kRSNalezyAviparya sUtramuktaM tathA nIlalezyAviSayamapi vaktavyaM, nAnAtvAbhAvA // 34 // d, etadevAha-evaM jahA kiNhalesA vicAriyA tahA nIlalessA vicAreyavA' nIlalezyAviSayo'pi sUtradaNDaka evameva, kevalaM kRSlalezyApadasthAne nIlalezyApadamuccaritavyamiti bhAvaH, 'kApotalessA' ityAdi, kApotalezyA hi dIpa anukrama [450] eeeeeeeeeeroesyalaTa atra mUla-saMpAdane zIrSaka-sthAne ekA skhalanA dRzyate-atra "uddeza: 1" eva vartate tat sthAne "uddeza: 2" iti mudritaM ~688~ Page #690 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [213] dIpa anukrama [ 450 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Internationa uddezaka: [1], mUlaM [213] ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH sUtrato nIlalezyeva nairayikebhya Arabhya yAvadyantarAstAvadvaktavyA, navaraM kApotalezyAyAM nairayikA vedanAsUtre yathaudhikAstathA vaktavyAH - 'neraiyA dubihA pannattA-sannibhUyA ya jasannibhUyA ya' ityevaM vaktavyA iti bhAvaH, asajJinAmapi prathamapRthivyAmutpAdAt tatra ca kApotalezyAbhAvAt, tejolezyAviSayaM sUtramAha- 'teulessA NaM bhaMte ! asurakumArA' ityAdi, iha nArakatejovAyuvikalendriyANAM tejolezyA na saMbhavati tataH prathamata evAsurakumAraviSayaM sUtramuktaM, ata eva tejovAyuvikalendriyasUtramapi na vaktavyaM, asurakumArA api yathA prAgoSata uktAstathA vaktavyAH, navaraM vedanApade yathA jyotiSkAstathA vaktavyAH, 'sannibhUyA ya asannibhUyA ya' iti na vaktavyAH, kiMtu 'mAimicchadiTTiuvavannagA amAisammadiTTiuvaMvannagA' iti vaktavyA iti bhAvaH, asabjJinAM tejolezyAvatsUtpAdAbhAvAt pRthivyavvanaspatayaH tiryakrapaJcendriyA manuSyAzca yathA prAgodhikAstathA vaktavyAH, navaraM manuSyAH kriyAbhirye saMyatAste pramattAzcApramattAzca bhaNanIyAH, ubhayeSAmapi tejolezyAyAH saMbhavAt, 'sarAgA bIbarAgA ya natthi'tti | sarAgasaMjayA vI arAgasaMjayA ya iti na vaktavyA ityarthaH, vItarAgANAM tejolezyAyA asaMbhavena vItarAgapadopanyAsasya tejolezyAyAH sarAgatyAvyabhicArAt sarAgapadopanyAsasya cAyogAt, 'vANamaMtarA teulesAe jahA asurakumArA' iti te'pi 'mAimicchadihiuvapannagA amAisammachiTTiupavanagA ya' ityevaM vaktavyAH na tu 'sannibhUyA ya asanni bhUyA ya' iti, teSvapi tejolezyAvatsu madhye'sabjJinAmutpAdAbhAvAt 'evaM pamhalesAvi bhANiyacA' iti, evaM - For Penal Use On ~689~ Page #691 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [213] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malabAvRttI. 17lezyApade uddeza prata sUtrAMka [213] tejolezyoktaprakAreNa pAlezyA'pi vaktavyA, kimavizeSeNa sarveSvapi ?, netyAha-'navaraM jesiM atthi' iti navaram- ayaM vizeSaH yeSAM pAlezyA'sti teSveva vaktavyA, na zeSesu tatra paJcendriyatirazcA manuSyANAM vaimAnikAnAM cAsti na zeSANAmiti tadviSayamevaitasyAH sUtraM, zuklalezyA'pi tathaiva vaktavyA yathA pAlezyA, sA'pi yeSAmasti teSAM vaktavyA sarvamapi sUtraM tathaiva yaughikAnAM gama uktaH, padmalezyA zuklalezyA ca yeSAmasti tAn sAkSAdupadarzayati-'navaraM pamhalesasukkalesAo' ityAdi sugama // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM lezyApadasya prathama uddezakaH samAptaH // // 24 // dIpa anukrama [450] uktaH padvArAdyarthAbhidhAyI prathama uddezakaH, adhunA dvitIya uddezaka ucyate, tatra cedamAdisUtram karaNaM bhaMte ! lesAo panattAo, goyamA ! challesAo pannatAo, taMjahA-kaNhalesA nIlalesA kAulesA teulesA pamhalesA mukalessA (sUtra 214) neraiyANaM bhaMte ! kada lesAo pannatAo, go! tini, taM0-kiNha nIla. kAulesA / tirikkhajoNiyANaM bhaMte ! kara lessAo patracAo?, go! challesAo paM0,0-kaNhalessA jAva mukkalesA / egidiyANaM bhaMte ! kai lesAo paM01, go. catvAri lesAo pa0,0-kaNha0 jAva teulesA / puDhavikAiyANaM bhaite ! kai lesAo paM01, go! evaM ceva, AuvaNassaikAiyANavi evaM ceca, teuvAuneIdiyateiMdiyacauridiyANaM jahA // 343 // SAREauratonintamational atha (17) lezyA-pade uddeza- (2) Arabhyate ...lezyAyA: SaD bhedA:, atra 'kasya katividhA lezyA: vartate?' tasya nirUpaNaM ~690~ Page #692 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 214-216] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [214 -216] dIpa anukrama Feereeeeeeeeeeeeee neraiyANaM / paMceMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go0! challessA-kaNha0 jAva sukkalesA, samucchimapaMceMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go0 ! jahA neraiyANaM, ganbhavatiyapaMceMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go.! challesA kaNha0 jAba sukkalesA, tirikkhajogiNINaM pucchA, go0! challesA eyAo ceva / maNsANaM pucchA, go01 challesA eyAo ceva, saMmucchimamaNussANaM pucchA, go. jahA neraiyANaM, ganbhavatiyamaNussANaM pucchA, go0 challesAo taM0- kaNha0 jAva sukkalesA, maNussINaM pucchA, go! evaM ceva / devANaM pucchA, gocha eyAo ceva, devINaM pucchA, go! cattAri kaNha jAva teulessA, bhavaNavAsINaM bhaMte ! devANaM pucchA, go0 evaM ceva, evaM bhavaNavAsiNINavi, vANamaMtaradevANaM pucchA, go! evaM ceva, vANamaMtarINavi, joisiyANa pucchA, go0! egA teulesA, evaM joisiNINavi / vemANiyANa pucchA, go! tinni, ta-u0 pamha sukkalessA, vemANiNINaM pucchA, go0! egA teulessA (sUtra 215) etesi NaM bhaMte ! jIvANaM salessANaM kaNhalesANaM jAva sukalessANaM alessANa ya kayare 2 appA vA 41, go0! sabatthovA jIvA sukkalessA pamhalessA saMkhejagu teulessA saMkhejagu0 alessA aNaMtagu0 kAulesA arNatagu0 nIlalesA visesAhiyA kaNhalesA visesAhiyA salessA visesAhiyA (sUtra 216) 'kai gaM bhaMte ! lesAo' ityAdi, kaH punarasya sUtrasya sambandha iti ced ?, ucyate, uktaM prathamoddezake 'salesANaM bhaMte ! neraiyA' ityAdi iha tu tA eva lezyAzcintyante 'kada lesA' iti, tatra lezyAH prAgnirUpitazabdArthAH 'kaiti [451 -453] ~691~ Page #693 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [214 -216] dIpa anukrama [ 451 -453] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 344 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [17], uddezaka: [2]. dAraM [-], mUlaM [214-216] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH kiMparimANAH prajJaptAH 1, bhagavAnAha - gautama ! par3a, tA eva nAmataH kathayati - ' kaNhalesA' ityAdi, kRSNadravyAtmikA kRSNadravyajanitA vA lezyA kRSNalezyA evaM nIlalezyetyAdipadeSvapi bhAvanIyaM / 'neraiyANaM bhaMte!' ityAdi, sUtramalpabahutvavaktavyatAyAH prAk sakalamapi sugamaM, navaraM vaimAnikasUtre yadvaimAnikAnAmekA tejolezyoktA tatredaM kAraNa- traimAnikyo hi devyaH sIdhamrmezAnayoreva tatra ca kevalA tejolezyeti, sAmAnyataH saGgrahaNigAthA atremAH-- " kiNhA nIlA kAU teUlesA ya bhavaNavaMtariyA / joisasohammIsANa teulesA muNeyacA // 1 // kappe sakumAre mAhiMde caiva baMbhaloe ya / eesa pamhalesA teNa paraM sukkalesA u // 2 // puDhavI Au vaNassaha vAyara | patteya lesa cattAri / ganbhayatiriyana resuM challesA tinni sesANaM // 3 // " [ kRSNA nIlA kApotI tejasI ca lezyA bhavanavyantarANAM / jyotiSka saudharmezAnAH tejolezyAkA jJAtavyAH // 1 // kalle sanatkumAre mAhendre caiva brahmaloke ca / eteSu padmalezyA tataH paraM zuklalezyaiva // 2 // pRdhyabhyanaspativA darapratyekAnAM catasro lezyAH / garbhajatiryazareSu SaD lezyAH zeSANAM tisraH // 3] samprati lezyA dInAmaSTAnAmalpabahutvamAha - 'eesi NaM bhaMte! jIvANaM salessANa'mityAdi, amISAmaSTAnAM madhye katare katarebhyo'lpAH katare katarebhyo bahavaH katare kataraiH saha tulyAH, iha prAU tatvAt tRtIyAyAmapi katarehiMto nirdezo'yaM bhavatItyevaM vyAkhyAyAmadoSaH, tathA katare katarebhyo vizeSAdhikAH ?, evaM gautamena prazne kRte bhagavAnAha -- gautama | sarvastokAH zukkalezyAH, zuklA zukladravyajanitA vA vezyA yeSAM te Ja Eucation Internation For Parts Only ~692~ 17lezyApade uddezaH * // 344 // Page #694 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [214 -216] dIpa anukrama [ 451 -453] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [17], uddezakaH [2], dAraM [-], mUlaM [214-216] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH | zuklalezyAH, evaM zeSapadeSvapi vigrahabhAvanA kAryA, sarvastokAH, katipayeSu paJcendriyatiryakSu manuSyeSu ca lAntakAdideveSu ca tasyAH sadbhAvAt, tebhyaH padmalezyAH saGkhyeyaguNAH saGkhyeyaguNeSu tiryakrapaJcendriyeSu manuSyeSu sanatkumAramAhendrabrahmaloka kalpavAsiSu ca deveSu padmalezyAbhAvAt, atha lAntakAdidevebhyaH sanatkumArAdikalpatrayavAsino devA asaGkhyAtaguNAH tataH zuklalezyebhyaH padmalezyAH asaGkhyeyaguNAH prApnuvanti kathaM saGkhyeyaguNA uktAH 1, ucyate, iha jaghanyapade'pyasaGkhyAtAnAM sanatkumArAdikalpantrayavAsidevebhyo'saGkhyeyaguNAnAM paJcendriyatirazcAM zuklalezyA tataH padmalezyA cintAyAM sanatkumArAdidevaprakSepe'pyasaGkhyeyaguNatvaM na bhavati kiM tu yadeva tiryakpaJcendriyApekSayaiva saGkhyeyaguNatvaM | tadevAstIti saGkhyeyaguNAH zuklalezyebhyaH padmalezyAH, tebhyo'pi saGkhyeyaguNAH tejolezyAH, bAdarapRthivyapapratyekavanaspatikAyikeSu saGkhyeyaguNeSu tiryakpaJcendriyamanuSyeSu bhavanapativyantarajyotiSka sau dhamrmezAna deveSu ca tejolezyAbhAvAt bhAvanA saGkhyeyaguNatve prAgvadatrApi karttavyA, tebhyo'pyanantaguNA alezyAH, siddhAnAmalezyAnAM prAktanebhyo'nantaguNatvAt, tebhyo'pi kApotalezyA anantaguNAH, siddhebhyo'pyanantaguNAnAM vanaspatikAyikAnAM kApotalezyAvatAM sadbhAvAt, tebhyo'pi nIlalezyA vizeSAdhikAH, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSAdhikAH, kliSTakliSTatarASyavasAyAnAM prabhUtatarANAM sadbhAvAt, kRSNalezyebhyo'pi salezyA vizeSAdhikAH, nIlalezyAdInAmapi tatra prakSepAt // tadevaM sAmAnyato'lpabahutvaM cintitaM, samprati nairayikeSu tadalpabahutvaM cintayannAha - Ja Eucation Internation For Parts Only ~693~ Page #695 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 217-218] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:mala prata sUtrAMka [217-218] 17 lezyApade uddezaH AAH // 345 // dIpa anukrama [454-455] eesiNaM maMte ! nerahayANaM kaNhalesANaM nIlalessANaM kAulessANa ya kayare 2 hiMto appA vA 41, mo0 ! sabathovA neraiyA kaNhalesA nIlalesA asaM kAule. asaM0 (sUtra 217) etesi gaM bhaMte ! tirikkhajoNiyANaM kaNhalessANaM jAva sukkalesANa ya kayare 21, appA vA 4 go0 sa0 tirikkhajoNiyA sukalesA evaM jahA ohiyA navaraM alesa [salesa bajjA, eesi egidiyANaM kaNha0 nIla kAu0 teulessANa ya kayare kayarehito appA vA 41, go0! sabatthovA egidiyA teulessA kAule0 aNaM nIlale. visesA kaNhalesA0 (visesaa0)| eesiNaM bhaMte ! puDhavikAiyANaM kaNhalesANaM jAva teulessANa ya kayare kayarehito appA vA 41, go0! jahA ohiyA egidiyA navaraM kAulessA asaMkhenaguNA, evaM AukAiyANavi, etesi bhaMte ! teukAiyANaM kaNhalessANaM nIlalessANaM kAulessANa ya kayare kayarehito appA bA 41, go0| sabathovA teukAiyA kAulessA nIlalessA visesAhiyA kaNhalessA visesAhiyA, evaM vAukAiyANavi, etesi Na maMte ! vaNassaikAiyANaM kaNhalessANaM jAva teulessANa ya jahA egidiya0 ohiyANaM, beiMdiyANaM teiMdiyANaM cariMdiyANaM jahA teukAiyANaM, eesiNaM bhaMte ! paMceMdiyatirikkhajoNiyANaM kaNhalesANaM evaM jAva sukkalesANa ya kayare kayarehitI appA vA 41, go0! jahA ohiyANaM tirikkhajoNiyANaM navaraM kAulessA asaMkhejaguNA, samucchimapaMceMdiyatirikkhajoNiyANa jahA teukAiyANa, gambhavatiyapaMcediyatirikkhajoNiyANaM jahA ohiyANa tirikkhajoNiyANaM navaraM kAulessA saMkhejaguNA, evaM tirikkhajoNiNINavi, eesiNaM bhaMte ! saMmucchimapaMceMdiyatirikkhajoNiyANaM gambhavatiyapaMceMdiyatirikkhajoNiyANa ya kaNha0 jAva mukalesANa ya kayare kayarahito appA vA 41, go0! sabathovA gambhavaphaMtiyapaMcediyatiri0 mukkA I4 // 345 // SAREauratonintamarnama lezyA viSayaka alpa-bahutvaM ~694 ~ Page #696 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], ---- ------- mUlaM [217-218] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [217-218] dIpa anukrama [454-455] pamha0 saMkhenaguNA teule0 saMkhe0 kAu0 saMkhe0 nIlalessA visesA kaNhasA visesA0 kAulesA samucchimapaMceMdiyatirikkhajoNiyA asaMkheja0 nIlalesA visesA0 kaNhalesA visesA0, eesiNaM bhaMte ! samucchimapaMceMdiyatirikkhajoNiyANa tirikkhajoNiNINa ya kaNhalejAva mukkalesANa ya kayare kayarehiMto appA vA 41, go0| jaheva paMcamaM tahA ima chaRs bhANiyA, eesiNaM bhaMte ! gambhavatiyapaMceMdiyatirikkhajoNiyANaM tirikkhajoNiNINa ya kaNhalesANaM jAva sukalesANa ya kayare kayarehiMto appA vA 41, go0! savatthovA gambhavatiyapaMceMdiyatirikkhajoNiyA sukalesA sukalesAo tirikkhajoNiNIo saMkhejaguNAo pamhalesA gambhavakaMtiyapaMcediyatirikkhajoNiyA saMkhe0 pamhalesAo tirikkhajoNiNIo saMkheja0 teule0tirikkhajoNiyA saMkhe0 teulesA tirikkhajoNiNIo saM0 kAule0 saM0 nIlale0 visesA0 kaNhale0 visesA0 kAulesAo saM0 nIlalesAo visesAhiyAo kaNhalesAo visesAhiyAo, eesiNaM bhaMte ! samucchimapaMceM0 tirikkhajoNi gabbhavatiyapaMceMtirikkhajoNiNINa ya kaNhalesANaM jAva sukalessANa ya kayare kayarehitI appA vA 41, go! sabathoSA gambha0 tirikkhajoNiyA mukkalesA sukkalesAo saMkhejaguNAo pamhalesA gambhava0 saMkheja. pamhalesAo tirikkha0 saMkhejaguNAo teulesA gambhava0tirikkha0 saMkhejagu0 teulesAo tiri0 saMkhejaguNAo kAulesAo saM0 nIlalesA vise0 kaNhale. vise0 kAule0 saM0 nIlalesA vi0 kaNhalesAo visesAhiyAo kaNhale0 saMmu0 paMceMdi0 tiria0saM0 nIlale0 vise0 kaNhale. visesAhiyA / eesiNaM bhaMte ! paMceMdiyatirikkhajoNiyANa tirikkhajoNiNINa ya kahalessANaM jAva mukalesANaM kayare kayarehito appA vA 41, go.1 sabathovA paMceMdiyatirika eeseeeeeeeeeee ~695~ Page #697 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [217 -218] dIpa anukrama [ 454 -455] prajJApanAyA: mala ya0 vRttI. // 246 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [17], uddezaka: [2]. dAraM [-], mUlaM [217-218] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH sukalessA sukalesAo saMkhi 0 pamhalesA saM0 pamhalesAo saMkheJjaguNAo teulesA saM0 teulessAo saMkhijaguNAo kAule0 saMkhe0 nIlalesAo visesAhiAo kaNhalesA visesA kAule0 asaMkhejjaguNA nIlale0 vise0 kaNhale 0 visesAhiyAja, eesi NaM bhaMte / tiri0 tirikkhajogiNINa ya kaNhale0 jAva suka0 kayare kayarehiMto appA vA 4 1, go0 ! jaheba navamaM appA bahugaM tahA imaMpi, navaraM kAule tiri0 anaM0, evaM ete dasa appAbahugA tirikkhajoNiyANaM (sUtraM 218 ) / 'eesi NaM bhaMte! neraiyANa' mityAdi, nairayikANAM hi tisro lezyAH, tadyathA - kRSNalezyA nIlalezyA kApotalezyA, uktaM ca "kAuya dosu taIyAeN mIsiyA nIliyA cautthIe / paMcamiyAe missA kaNhA tato paramakaNhA // 1 // " [kApotI dvayostRtIyasyAM mizrA nIlA caturthyAM / paJcamyAM mizrA kRSNA tataH paramakRSNA // 1 // ] tato'tra trayANAmeva padAnAM parasparamalpabahutvacintA, tatra sarvastokAH kRSNalezyAnairayikAH, katipayapaJcamapRthivIgatanarakAvAseSu paSThayAM saptamyAM ca pRthivyAM nairayikANAM kRSNalezyAsadbhAvAt, tato'saveyaguNA nIlalezyAH, katipayeSu tRtIyapRthivIgatanarakAcAseSu caturthyAM samastAyAM pRthivyAM katipayeSu ca paJcamapRthivIgatanarakAvAseSu nairayikANAM pUrvokebhyo'saGkhyeyaguNAnAM nIlalezyAbhAvAt, tebhyo'pyasaGkhyeyaguNAH kApotalezyAH, prathamadvitIyapRthivyostRtIyapRthivI gateSu ca katipayeSu narakAvAseSu nArakANAmanantarokempo'saGkhyeyaguNAnAM kApotadezya sadbhAvAt / adhunA tiryak Eaton International For Pale Only ~696~ 17lezyApade uddezaH // 346 // waryra Page #698 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 217-218] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [217-218] 889 dIpa anukrama [454-455] paJcendriyevalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte ! ityAdi, 'evaM jahA ohiyA' iti evam-upadarzitena prakAreNa -S yathA prAgoSikAstathA vaktavyAH, navaramalezyAvarjAH, tirazcAmalezyAnAmasaMbhavAt, te caivaM-sarvastokAH tiryagyonikAH zuklalezyAH, te ca jaghanyapade'pyasaGkhyAtA draSTavyAH, tebhya saGghaveyaguNAH padmalezyAH, tebhyo'pi sajayeyaguNAstejolezyAH, tebhyo'pyanantaguNAH kApotalezyAH, tebhyo'pi nIlalezyA vizeSAdhikAH, tebhyo'pi kRSNelazyA vizepAdhikAH, tebhyo'pi salezyA vishessaadhikaaH| sAmpratamekendriyeSvalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte ! egidiyANa'mityAdi, sarvastokA ekendriyAstejolezyAH, katipayeSu bAdarapRthivyavanaspatikAyikeSvaparyAptAvasthAyAM tasyAH sadbhAvAt , tebhyaH kApotalezyA anantaguNAH, anantAnAM sUkSmavAdaranigodajIvAnAM kApotalezyAsadbhAvAt , tebhyo|'pi nIlalezyA vizeSAdhikAH, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSAdhikAH, atra bhAvanA prAgevokkA / samprati pRthivI| kAyikAdiviSayamalpabahutvaM vaktavyaM, tatra pRthivyavanaspatikAyAnAM catasro lezyAH tejovAyUnAM tisra iti tathaiva sUtramAha-eesi NaM bhaMte ! puDhavikAiyANa' mityAdi, sugama, dvitricaturindriyaviSayamapi, paJcendriyatiryagyonikasUtre kApotalezyA asaGkhyAtaguNA natvanantaguNAH, paJcendriyatirazcAM sarvasaGkhyayA'pyasaGkhyAtatvAt , saMmUchimapaJcendriyatirazyAM yathA tejaskAyikAnAmuktaM tathA vaktavyaM, tejaskAyikAnAmiva teSAmapyAyalezyAtrayamAtrasadbhAvAt , garbhavyukrAntikapaJcendriyatiryagyonikasUtre tejolezyAbhyaH kApotalezyA asahayaguNA vaktavyAH, tAvatAmeva teSAM kevalave SCACate ScidicSEEM ~697~ Page #699 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 217-218] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [217-218] prajJApanA- yA mala- ya0 vRttI. // 347 // dIpa dasopalabdhatvAt , zepamauSikasUtrabad vaktavyaM, evaM tiryagyonikInAmapi sUtraM vaktavyaM, tathA cAha-evaM tirikkha-18 17 lezyAjoNiNINavi' / adhunA saMmUchimagarbhavyutkrAntikatiryapaJcendriyatiryastrIviSayaM sUtramAha-eesiNaM bhaMte pade uddeza: ityAdi sugama, etaca prAgvadU bhAvanIyaM, idaM kila paJcendriyatiryagyonikAdhikAre SaSThaM sUtramanantaroktaM ca paJcamamata uktaM 'jaheba paMcamaM tahA imaM chaTuM bhANiyacaM,' adhunA garbhavyutkrAntikatiryapaJcendriyatiryastrIviSayaM saptamaM sUtra-18 mAha-eesi NaM bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM sarvAkhapi lezyAsu striyaH pracurAH, sarvasaGkhyayApi ca tiryaka puruSa- bhyastiryakatriyastriguNAH "tiguNA tirUvaahiyA tiriyANaM itthiyA muNeyavA" [ triguNAvirUpAdhikAstirAM triyo jJAtavyAH] iti vacanAt, tataH saGkhyAtaguNA uktAH, napuMsakAstu garbhavyutkrAntikAH katipaya iti na te yathoktamalpaba hutvaM vyAmuvanti, samprati saMmUchimapaJcendriyatiryagyonikagarbhavyutkrAntikapazcendriyatiryagyonikatiryakukhIviSayamaSTamaM sAmAnyataH paJcendriyatiryagyonikatiryakatrIviSayaM navamaM sAmAnyatastiryagyonikatiryasvIviSayaM dazamaM sUtramAha / evaM maNussANavi appAbahugA bhANiyacvA, navaraM pacchimagaM appAbahugaM natthi (sUtra 219) eesi NaM bhaMte ! devANaM // 347 // kaNhalesA jAva suphalesANa ya kayare kayarehito?, appA vA 4 go! savatthovA devA sukale0 pamhalessA asaM0 kAule. asaM0 nIlalessA visesA0 kaNha. visesA0 teulesA saMkhejaguNA, eesi gaM bhaMte / devINaM kaNhale. jAva teulesANa ya anukrama [454-455] INI ~698~ Page #700 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [219 -221] dIpa anukrama [ 456 -458] upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH) padaM [17], uddezaka: [2]. dAra [-] mUlaM [219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH "prajJApanA" Education Internationa - kayare kayarehiMto appA vA 41, go0 ! saGghatthovA devIo kAule0 nIlalesAo vise0 kaNhale bisesA0 teule 0 saMkhe0 evaM eesi NaM bhaMte ! devANaM devINa ya kaNhale0 jAva su0 kavare 2 appA vA 41, go0 ! sahatthovA devA sukale0 pamhale. asaM0 kAule0 asaM0 nIlale0 vise0 kaNhale0 vise0 kAule0 devIo saMkhe0 nIlale0 vise0 kaNhale0 vise0 teule 0 devA saMkhe0 teu0 devIo saMkhe0, eesi NaM bhaMte ! bhavaNavAsINaM devANaM kaNhale0 jAba teulessANa ya kayare 2 appA vA 4, go0 ! saGgha0 bhavaNavAsI devA teDale0 kAulesA0 asaM0 nIlalesA vise0 kaNhalesA visesA / etesi NaM bhaMte ! bhavaNavAsiNINaM devINaM kaNhale jAva teule katare katarerhito appA vA 41, go0 ! evaM caiiva, eesi NaM bhaMte ! bhavaNavAsINaM devANaM devINa ya kaNhalesANaM jAba teulesANa ya kayare 21 appA vA 41, go0 ! savattho bhavaNavAsI devA teulesA bhavaNavAsiNIo teulesAo saMkhe0 kADale0 bhavaNavAsIo asaMkhe0 nIlalesA vise0 kaNhalesA vise0 kAulesAbhavaNavAsiNIo devIo saMkhejagu0 nIlale0 vise0 kaNhalesAo visesAhiyAo, evaM vANamaMta tibheva appAbahuyA jaheva bhavaNavAsiNaM tadeva bhA0 / etesi NaM bhaMte! joisi0 devANaM devINa ya teulesANaM kayare 21 appA vA 41, mo0 ! sabattho0 joisiyA devA teule0 joisiNIo devIo0 teule0 sNkhejaao| eesi NaM bhaMte! bemANiyANaM devANaM teule0 pamhalesANaM sukalesANa ya kayare 21 appA vA 41, go0 ! sahattho0 vaimANiyA devA sukalessA pamhalesA asaM0 teulesA asaM0, etesi NaM bhaMte! vemANiyANaM devANaM devINa ya teulesA0 pamhasukalessANa ya kayare 2 appA vA 41, go0 ! savatthovA bemANiyA devA sukalessA pamhalessA asaMkhejjaguNA teulessA asaM For Pasta Lise Only ~699~ waryra Page #701 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: leNyApade uddezaH prata sUtrAMka [219-221] ajJApanAyAH malaya. vRttI . // 34 // easerselence dIpa anukrama [456-458] aeeeeeeorayala khejjaguNA teulesAo cemANiNIo devIo saMkhejaguNAo, eesipa bhaMte ! bhavaNavAsIdevANaM pANamaMtarANaM joi- siyANa vemANiyANa ya devANa ya kaNhalesANaM jAva sukkalesANaM kayare 2 apA vA 41, go.1, savatthovA vemANiyA devA mukalessA pamhalessA asaMkhejaguNA teulessA asaMkhejaguNA teulesA bhavaNavAsIdevA asaM0 kAulessA asaM0 nIlale0 visesA0 kaNhale0 visesA0 teulesA vANamaMtarA devA asaM0 kAule. asaM0 nIlale. visesA kaNhale. visesA teulesA joisiyA devA saMkhe0, eesiNaM bhaMte ! bhavaNavAsiNINa vANamaMtarINaM joisiNINaM bemANiNINa ya kaNhalesANaM jAva teulessANa ya kayare 21, go! sabathovAo devIo vemANiNIo teulesAo bhavaNavAsiNIo teulesAo asaM0 kAulesAo asaM0 nIlalesAo visesA0 kaNhale0 visesA0 teulesAo vANamaMtarIo devIo asaM0 kAule0 asaM nIlalesAo visesA0 kaNhalesAo visesA0 teulesAo joisiNIo devIo sNkhejgunnaao| eesi NaM bhaMte! bhavaNavAsINa jAva yemANiyANaM devANa ya devINa ya kaNhalesANaM jAva sukalesANa ya kayare 2 appA cA 41, go0! savatthovA vemANiyA devA mukalesA pamhalesA asaMkhe teulesA asaMkhe0 teulesAo vemANiyadevIo saMkhe0 teule0 bhavaNavAsIdevA asaM0 teulesAo bhavaNavAsIdevIo saMkhe0 kAulesA bhavaNavAsI asaM nIlale0 visesA0 kaNhale0visesA kAulesAo bhavaNavAsiNio saMkhenIlale. visesAhiyAo kaNhalesAo ghise0 teulesA vANamatarA saM0 teulesAo vANamaMtarIo saMkhe0 kAule0 vANamaMtarA asaM0 nIlale0 visesA0 kaNhale0 visesA kAule. bANamaM. saMkhenIlalesAo vise0 kaNhalesA visesA0 teule0joisiyA saMkhe0 teule0joisiNIo saMkhijaguNAo / (sUtra 220) OM00202 // 348 // ~700~ Page #702 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [219-221] ReceDesenceRECENTRE dIpa anukrama [456-458 eesi NaM bhaMte ! kaNhalesANaM jAva sukalesANa ya kayare 2 appaDDiyA vA mahahiyA vA?, go0! kaNhalesehito nIlalesA mahaDDiyA nIlalesehito kAulesA mahaDDiyA evaM kAulessahiMto teulesA mahahiyA teulesehito pamhalesA mahaDiyA pamhalesehiMto sukkalesA mahaDDiyA, sabappahiyA jIvA kaNhale0 savamahaDDiyA sukalesA / / eesiNaM bhaMte ! neraiyANaM kaNhalesANaM nIlalesANaM kAulesANa ya kayare 2 appaDDiyA vA mahahiyA vA, go0 kaNhalesehito nIlale. mahaDDiyA nIlalesehito kAulesA mahaDDiyA, sabappaDDiyA neraiyA kaNhale0, salbamahaDDiyA neraiyA kaaule0|| eesiNaM bhaMte! tirikkhajoNiyANaM kaNhalesANaM jAva sukalesANa ya kayare kayarehito appa maha01, go0!, jahA jIvANaM / eesi bhaMte ! egidiyatirikkhajoNi kaNhalejAva teulesANa ya kayare kayarehito appaDDiyA vA mahaDDiyA vA, go0, kaNhalesehiMto egidiyatirikkhajo nIlale. mahaDDiyA nIlale tiri0 kAule. maha kAule. teule. mahaDDiyA, sahappaDDiyA egeMdiyatirikkhajoNiyA kaNhale. sabamahaDDiyA teule / evaM puDhavikAiyANavi, evaM eeNaM abhilAvaNaM jaheba lessAo bhAviyAo taheva neya jAva cariMdiyA / paMceMdiyatirikkhajoNitirikkhajoNiNINaM samucchimANaM gambhavatiyANa ya sabesi bhANi jApa appahiyA vemANiyA devA teule. sacamaha0 mA0 sukalesA / keI bhaNati-caunIsaM daMDaeNaM iDDI mANi0(sUtra 221) bIo uddesao samaco / 'eesiNaM bhate / isAdi bhAvanA prAguktAnusAreNa kartavyA, tiryagyonikaviSayasUtrasaMkalanAmAI-evamee AN ~ 701~ Page #703 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [219 -221] dIpa anukrama [ 456 -458] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [17], uddezaka: [2]. dAraM [-], mUlaM [219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA 17 lezyA pade uddezaH // 349 // dasa appA bahugA tirikkhajoNiyANa' miti sugamaM, navaramiheme pUrvAcAryapradarzite saGgrahaNigAthe- " ohiya parNidi 1 yAH mala-mucchimA 2 ya ganbhe 3 tirikkhaitthIo 4 / saMmucchaganbhatiriyA 5 mucchatirikkhI ya 6 garbhami 7 // 1 // sammu- 2 ya0 vRttau cchimagacbha itthI 8 paNiditi rigitthIyA 9 ya ohitthI 10 / dasa appabahugabheyA tiriyANaM hoMti nAyacA ||2|| " 8 yathA tirazcAmalpabahutvAnyuktAni tathA manuSyANAmapi vaktavyAni, navaraM pazcimaM dazamamalpabahutvaM nAsti, manuSyANAmanantatvAbhAvAt tadabhAve kAulesA anaMtaguNA iti padAsambhavAt / adhunA devaviSayamalpabahutvamAhU - 'eesi NaM bhaMte! devANa' mityAdi, sarvastokA devAH zuklalezyAH, lAntakAdideva lokeSveva teSAM sadbhAvAt, tebhyaH padmalezyAH asaGkhyeyaguNAH, sanatkumAra mAhendrabrahmaloka kalpadeveSu padmalezyAbhAvAt teSAM ca lAntakAdidevebhyo'saGkhyAtaguNatvAt, tebhyaH kApota lezyAH asaGkhyeyaguNAH, bhavanapativyantaradeveSu sanatkumArAdidevebhyo'saGkhyeyaguNeSu kApotalezyAsadbhAvAt, tebhyo'pi nIlalezyA vizeSAdhikAH, prabhUtatarANAM bhavanapatibhyantarANAM tasyAH sambhavAt, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSA|dhikAH prabhUtatamAnAM teSAM kRSNalezyAkatvAt, tebhyo'pi tejolezyAH saGkhyeyaguNAH, katipayAnAM bhavanapativyantarANAM | samastAnAM jyotiSkasaudharmezAna devAnAM tejolezyAbhAvAt // adhunA devIviSayaM sUtramAha-'eesi NaM bhaMte / devINa' mityAdi devyazca saudhamrmezAnAntA eva na parata iti tAsAM catasra evaM lezyAstatastadviSayamevAlpabahutvamabhidhitsunA 'jAva teulessANa ya' ityuktaM sarvastokA devyaH kApotalezyAH katipayAnAM bhavanapativyantaradevInAM kApotale Education Internationa For Parts Only ~702~ // 349 // Page #704 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [219-221] dIpa anukrama [456-458 zyAbhAvAt tebhyo vizeSAdhikA nIlalezyAH prabhUtAnAM bhavanapatinyantaradevInAM tasyAH saMbhavAt tebhyo'pi kRSNale-19 zyA vizeSAdhikAH prabhUtAnAM tAsAM kRSNalezyAkatvAt , tAbhyastejolezyAH saGkhyeyaguNAH, jyotiSkasaudharmezAnadebInAmapi samastAnAM tejolezyAkatvAt / samprati devadevIviSayaM sUtramAha-eesi NamityAdi, sarvastokA devAH zuklalezyAH, tebhyo'saGkhyeyaguNAH padmalezyAH, tebhyo'pyasaGkhyeyaguNAH kApotalezyAH, tebhyo nIlalezyA vizepAdhikAH, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSAdhikAH, etAvatprAgeva bhAvitaM, tebhyo'pi kApotalezyAkA devyaH saGkhyayaguNAH, tAtha bhavanapatibhyantaranikAyAntargatA veditavyAH, anyatra devInAM kApotalezyAyA asaMbhavAt , devyazca / devebhyaH sAmAnyataH pratinikAyaM dvAtriMzadguNAH tataH kRSNalezyebhyo devebhyaH kApotalezyA devyaH saGgyeyaguNA api paTante, tAbhyo nIlalejhyA vizeSAdhikAH, tAbhyaH kRSNalezyA vizeSAdhikAH, atrApi prAgvad bhAvanA, tAbhyo'pi tejolezyA devAH saJjayeyaguNAH, katipayAnAM bhavanapativyantarANAM samastAnAM jyotiSkasaudharmezAnadevAnAM tejo8 lezyAkatvAt , tebhyo'pi tejolezyAkA devyaH sabeyaguNAH dvAtriMzadguNatvAt / samprati bhavanavAsidevaviSayaM sUtramAha-eesiNaM bhaMte !' ityAdi, sarvastokAstejolezyA maharddhayo hi tejolezyAkA bhavanti maharddhayazcApe iti te sarvastokAH, tebhyo'saGkhayeyaguNAH kApotalezyAH, atizayena prabhUtAnAM kApotalezyAsaMbhavAt , tebhyo / ~ 703~ Page #705 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [219-221] prajJApanA-nIlalezyA vizeSAdhikAH, atiprabhUtatarANAM tasyAH saMbhavAt, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSAdhikAH, atiprabhUta-11 yA: mala- samAnAM kRSNalezyAbhAvAt / evaM bhavanapatidevIviSayamapi sUtraM bhAvanIyaM / adhunA bhavanapatidevadevIviSayaM sUtra-jAyade udezaH yavRttI. mAha-eesi Na' mityAdi, sarvastokA bhavanavAsino devAH tejolezyAkAH, yuktiratra prAgevoktA, tebhyastejo lezyAkA bhavanavAsinyo devyaH saGgyeyaguNAH, devebhyo hi devyaH sAmAnyataH pratinikAyaM dvAtriMzadguNAstata upapadyate // 35 // soyaguNatvamiti, tebhyaH kApotalezyA bhavanavAsino devA asaGkhyeyaguNAH, tebhyo nIlalezyA vizeSAdhikAH, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSAdhikAH, yuktiratra prAguktA'nusaraNIyA, tebhyaH kApotalezyA bhavanavAsinyo devyaH saGkhyeyaguNAH, bhAvanA prAguktabhAvanAnusAreNa bhAvanIyA, tAbhyo nIlalezyA vizeSAdhikAra, tAbhyaH kRSNalezyA vizeSAdhikAH, evaM vAnamantaraviSayamapi sUtratrayaM bhAvanIyaM, jyotiSkaviSayamekameva sUtra, tanikAye tejolezyAvyatirekeNa lezyAntarAsambhavataH pRthag devadevIviSayasUtradvayAsambhavAt, vaimAnikadeva viSayaM sUtramAha-'eesiNaM bhaMte ! vemANiyANa'mityAdi, sarvastokA vaimAnikA devAH zuklalezyAH, lAntakAdidevAnAmeva zuklalezyAsambhavAt, teSAM cotkarSato'pi zreNyasaGkhyeyabhAgagatapradezarAzimAnatvAt , tebhyaH padmalezyA asaGgyeyaguNAH, sanatkumAramAhendrabrayalokakalpavAsinAM sarveSAmapi devAnAM pAlezyAsambhavAt, teSAM caativRhttmshrennysbeybhaagvaartinaaprde-18||350|| zarAzipramANatvAt , lAntakAdidevaparimANahetuzreNyasaGkhyeyabhAgApekSayA babISAM parimANahetuH zeNyasaveyabhAgo-18 Catest4 rahAna dIpa anukrama [456-458 ~ 704 ~ Page #706 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [219-221] dIpa anukrama [456-458 so90008090680 usaGkhyeyaguNaH, tebhyo'pi tejolezyA asaGkhyeyaguNAH, tejolezyA hi saudharmezAnadevAnA, IzAnadevAzcAGgulamAprakSetrapradezarAzeH sambandhini dvitIyavargamUle tRtIyena vargamUlena guNite yAvAn pradezarAzirbhavati tAvatpramANAsu ghanIkRtasya lokasya ekaprAdezikISu zreNiSu yAvanto namaHpradezAH tAvatpramANa IzAnakalpagatadevadevIsamudAyaH, tatakizcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpA devAH, tebhyo'pi ca saudharmakalpa devAH saGkhyayaguNAH, tato bhavanti pAlezyabhyastejolezyA asaGgyeyaguNAH, devyazca saudharmezAnakalpayorepa, tatra ca kevalA tejolezyA, tato lezyAntarAsambhavAna tadviSayaM pRthagsUtraM ataH / samprati devadevIviSayaM sUtramAha-'eesiNaM bhaMte ! vemANiyANaM devANaM devINa ya' ityAdi sugama, navaraM 'teulesAo vemANiNIo devIo saMkhejaguNAo' iti, devebhyo devInAM dvAtriMzaguNatvAt // adhunA bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikaviSayaM sUtramAha-eesiNaM bhaMte ! bhavaNavAsIya'mityAdi, tatra sarvastokA vaimAnikA devAH zuklalezyAH, padmalezyA asaGkhyeyaguNAH, tejolezyA asoyaguNA ityatra bhAvanA'nantarameva kRtA, tebhyo'pi bhavanavAsino devAstejolezyAkA asaGkhyeyaguNAH, kathamiti ced , ucyate, aGgulamAnakSetrapradezarAzeH sambandhini prathamavargamUle tRtIyavargamUlena guNite yAvAn pradezarAzibhavati tAvatpramANAsu dhanIkRtasya loka|spaikaprAdezikIpu zreNiSu yAvAn pradezarAzistAvatpramANo bhavanapatidevadevIsamudAyaH, tadtakiMcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpA bhavanapatayo devAH, tata ime prabhUtA iti ghaTante saudharmezAnadevebhyastejolezyAkA asoyaguNAH, tebhyaH ~ 705~ Page #707 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM 219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [219-221] // 35 // dIpa anukrama [456-458 prajJApanA- kApotalezyA bhavanapataya evAsaGkhyeyaguNAH, alpardhikAnAmapyatiprabhUtAnAM kApotalezyAsambhavAt, tebhyo'pi bhava-17 lezyAyA mala- nayAsina evaM nIlalezyA vizeSAdhikAH, yuktiratra prAgevoktA, tebhyo'pi vAnamantarAstejolezyAkA asoyaguNAH, pade ya0 vRttI. kathamiti ceda, ucyate, iha saGkhyeyayojanakoTIkoTIpramANAni sacirUpANi khaNDAni yAvantyekasminpratare bhavanti / tAvAn gyantaradevadevIsamudAyaH, tadbhUtakiMcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpA vyantaradevAH, tata ime bhavanapatibhyo'tipra-2 bhUtatamA ityupapadyate, kRSNalezyebhyo bhavanapatibhyo vAnamantarAstejolezyAkA asaGkhyaguNAH, tebhyo'pi vAnamantarA eva kApotalezyAkA asahayaguNAH, alpardhikAnAmapi kApotalezyAbhAvAt, tebhyo'pi vAnamantarA nIla-11 lezyA vizeSAdhikAH, tebhyo'pi kRSNalezyA vizeSAdhikAH, atrApi yuktiH prAguktA'nusaraNIyA, tebhyastejolezyA I jyotiSkA devAH saGkhyeyaguNAH, yataH SaTpaJcAzadadhikAGgulazatadvayapramANAni sUcirUpANi yAvanti khaNDAnyekasmin pratare bhavanti tAvatpramANo jyotiSkadevadevIsamudAyaH, tadtakizcidUnadvAtriMzattamabhAgakalpA jyotiSkadevAH, tataH kRSNalezyebhyo vAnamantarebhyaH saGkhyeyaguNA eva ghaTante jyotiSkadevA na tvasaGkhyeyaguNAH, sUcirUpakhaNDapramANahetoH sayeyayojanakoTIkoTyapekSayA SaTpaJcAzadadhikAGgulazatadvayasya saGgaveyabhAgamAtravarttitvAt // samprati bhavanayAsyAdi- // 35 // devadevIviSayaM tadanantaraM bhavanavAsyAdidevadevIsamudAyaviparya sUtramAha-etacca sUtradvayamapi prAguktabhAvanAnusAreNa bhAvanIyaM / samprati lezyAviziSTAnAmalparddhikatvamaharddhikatye pratipipAdayipuridamAha-'eesi NaM bhaMte ! jIvANaM coercedeseceserce ~ 706~ Page #708 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], ---- ------- mUlaM [219-221] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [219-221] kaNhalesANa'mityAdi, sugama, navaraM lezyAkrameNa yathottaraM mahardikatvaM yathA'rvAka alparddhikatvaM bhAvanIyaM, evaM narayikatiryagyonikamanuSyavaimAnikaviSayANyapi sUtrANi yeSAM yAvatyo lezyAsteSAM tAvatIH paribhAbya bhAvanIyAni // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM lezyApadasya dvitIyoddezakaH samAptaH eeeeeeeeecenese dIpa anukrama [456-458 ukto dvitIya uddezakaH, samprati tRtIya-Arabhyate, tasya cedamAdisUtram neraie NaM bhaMte ! neraiesu uvavajjai aneraie neraiesu uvavajjA, go01, neradae neraiesu uvavajaha no aneraie neraddaesu uvavajjai, evaM jAva vemANiyANa / neraie NaM bhaMte ! neraiehiMto ubabaTTai aneraie neraiehito uvavadRti !, go, aneraie neraiehiMto uvabaddati No neraie neraiehito uvavai, evaM jAva vemANie, navaraM joisiyavemANiesu cayarNati abhilAvo kAyaho / se nUrNa bhaMte ! kaNhalese nerahae kaNhalesesu neraiesu uvavajati kaNhalese uvavai, jallese uvavajai tallese ubavaTTai, haMtA go01, kaNhalese neraie kaNhalesesu neraiemu uvavajjati kaNhalese uvavai, jallese uvavajjai tallese uvavaTTai, evaM nIlalesseci, evaM kAulessevi / evaM asurakumArANavi jAva thaNiyakumArA, navaraM lessA abbhahiyA, se nUrNa bhaMte ! kaNhalese puDhavikAie kaNhalesesu puDhavikAiemu uvavajjati kaNhalese uccadvai jallese uvavajati tallese unabaddati ?, RELIERtunintentation atha (17) lezyA-pade uddeza- (3) Arabhyate ~ 707~ Page #709 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [222] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malayavRttI. 17lezyApade uddeza: prata sUtrAMka sararararara // 352 // [222] haMtA go!, kaNhalese puDhavikAie kaNhalesesu puDhavikAiemu uvavajati, siya kaNhalese uvaSaTTai siya nIlalese ucavaTTA siya kAulese uvavaha sipa jallese uvavajati siya tallese uvavai, evaM nIlakAulessAmuvi se nUrNa bhaMte ! (teullese puDhavIkAie ) teulessesu puDhavikAiesu uvavajjai pucchA, haMvA go01, teulessesu puDhavikAiesu uvavajai, siva kAhalese uvavahaha siya nIlalese uvavara siya kAulese uvavai teulese uvavAha no ceva paM teulese ubabaTTai, evaM ukAiyA vaNassaikAiyAvi, teUvAA evaM ceva, navaraM etesi teulessA natthi, vitiyacauridiyA evaM ceva tisu lesAsu, paMceMdiyatirikkhajoNiyA maNussA ya jahA puDhavikAiyA AdilliyA tisu lesAsu maNiyA tahA chasuvi lesAsu bhA0, navaraM chappi lessAo pAreyavAo / vANamaM0 jahA asuraku0 se nUrNa bhaMte ! teulesse joisie teulessesu joisipasu uvava0 jaheba asuraku0, evaM vemANiyAvi, navaraM dohaMpi cayaMtIti amilAyo / se nUrNa bhaMte ! kaNhalese nIlalese kAu. lese neraie kaNhalesesu nIlalesesu kAulesesu neraiesu ubaba. kaNha nIla0 kAule0 uvavai jallese uvava0 tallese uvavAha, haMtA go01, kaNhanIlakAulese uvavajai jalLese uvavajai tallese uvavai, se nUrNa bhaMte ! kaNhalese jAva teukesse asurakumAre kaNhalesesu jAva teulesesu asurakumAresu uvavajai, evaM jaheba neraie tahA asurakumArAvi jAca thaNiyakumArAvi, se nUrNa mate ! kaNhalese jApa teulese puDhavikAie kaNhalesesu jAva teulesesu puDhavikAiesu uvavajA, evaM pucchA jahA asurakumArANa, haMtA go.1, kaNhalese jAva teulese puDhavikAie kaNhalesesu jAva teulesesu puDhavikAiesu siya kaNhalese uvabai siya nIlalese siya kAulese ubaTTai siya ja se uvavajai ta se uvavara ulese upavara no dIpa anukrama [459] ~708~ Page #710 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [222] dIpa anukrama [459 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [17], uddezaka: [3], dAraM [-1, mUlaM [222] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH cevaNaM teulese ubavaha evaM AukAiyA vaNassaikAiyAvi bhANiyavA se nUNaM bhaMte! kaNhalese nIlalese kAulese teukAie kaNhalesesu nIlalesesa kAulesesa teukAiesa uvavajjai kaNhale se nIlalese kAulese ubabahaha jalchese ubabAda tase ubabahaha ?, haMtA go0 1, kaNha0 nIla0 kAulese teukAie kaNha0 nIla0 kAulesesu teukAiesa ubavajaha siya kaNDalese uccaTTai siya nIlalese uvavahati siya kAulese ubabahaha siya jallese ucavajaha tallese uvavahaha, evaM vAukAyabediyateiMdiyacauriMdiyAvi bhANiyatA se nUNaM bhaMte ! kaNhalese jAna suphalese paMceMdiyatirikkhajoNiyA kaNhalesesu jAva sukalesesu paMceMdiyatirikkhajogiesu ubavajaha 1, pucchA, haMtA goyamA !, kaNhalese jAva sukalesse paMceMdiyatirikkhajoNie kaNhalesesu jAva sukkalesesu paMcadiyatiri0 ubava0 siya kaNhalese uvavahaha jAba siya sukalese ucabaTTada siya jallese ucavajjai tallese ubabahaha / evaM maNUsevi / vANamaMtarA jahA asurakumArA joisiyavaimANiyAvi evaM ceSa, navaraM jassa jallesA, donhaci cayaNaMti bhANiyAM (sUtraM 222 ) 'nerahae NaM bhaMte ! neraha ubavajadda' ityAdi, asya cAyamabhisambandhaH -- dvitIyodezake nArakAdInAM lezyAparisaGkhyAnaM alpabahutvaM maharddhikatvaM coktaM, iha tu tepAmeva nArakAdijIvAnAM tAstA lezyAH kimupapAtakSetropapannAnAmeva bhavanti uta vigrahe'pi ityasyArthasya pratipAdanArthe prAk nayAntaramAzritya nArakAdivyapadezaM pRcchati 'neraie 8 bhaMte! neraipasu ubavajaha aneraie neraiesa ubavajjara' iti, idaM ca praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha gautama ! atha lezyAyA: upapAtakSetram prarupyate For Parts Only ~709~ Page #711 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], --------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [222] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA prata sUtrAMka [222] dIpa naraviko nairayikepUtpadyate no anairayikA, kathamiti ced , ucyate, iha yasmAnArakAdibhavopanAhakamAyureva na.17lezyAzeSa, tathAhi-nArakAyuSi udayamAgate nArakabhayo bhavati manuSyAyupi mAnuSabhava ityAdi, tato nArakAdyAyurvedana- pada prathamasamaye eva nArakAdivyapadezaM labhate, etaca RjusUtranayadarzanaM, tathA ca nayavidbhiH RjusUtranayakharUpanirUpaNaM kurvadbhiridamuktaM-"palAlaM na dahatyanirbhiyate na ghaTaH kvacit / nAzUnye niSkramo'stIha, na ca zUnyaM pravizyate // 1 // nArakavyatiriktazca, narake nopapadyate / narakAnnArakazcAsya, na kazcidvipramucyate // 2 // " ityAdi, 'evaM jaav| vemANie' evaM-nairayikotaprakAreNa tAvadvaktavyaM yAvadvaimAniko-vaimAnikaviSayaM sUtra, taca sugamatvAt svayaM paribhAvanIyaM // adhunA udvarttanAviSayaM nairayikeSu sUtramAha-'neraie NaM bhNte|' ityAdi, etadapi RjusUtranayadarza-18 nena veditavyaM, tathAhi-parabhavAyuSi udayamAgate tata udvarttate yadbhavAyuzcodayamAgataM tena bhavena vyapadezaH, yathA nArakAyupi udayamAgate nArakabhavena nAraka iti, tato nairayikebhyo'nairayika evodvarttate na nairayika iti / evaM caturviMzatidaNDakakrameNa tAvatsUtraM vaktavyaM yAvadvaimAnikaviSayaM, navaraM jyotiSkavaimAnikaviSaye cyavanaM ityabhi-N lApaH kartavyaH, tebhya udvartanasya cyavanamiti prasiddheH, tathA cAha-evaM jAva bemANie navara'mityAdi / adhunA // 35 // kRSNalezyAviSayamutpattI sUtramAha-'se nUrNa bhaMte !' ityAdi, sezabdo'thazabdArthaH sa ceha prazne nUnaM-nizcitametat bhadanta ! kRSNalezyo nairayikaH kRSNalezyeSu nairayikeSu madhye utpadyate tebhyazca kRSNale zyebhyo nairayikebhya uddha anukrama [459] ~ 710~ Page #712 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [222] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [222] rtamAnaH kRSNalezya evodvartate, etadeva nizcayadAyotpAdanArtha prakArAntareNAha-yallezya utpadyate tallezya udvarttate / na lezyAntaragata iti ?, bhagavAnAha-'haMtA goyamA ! ityAdi, hantetyanumatau anumatametat mama gautama ! 'kaNhalesesu neraie' ityAdi, atha kathaM kRSNalezyaH san kRSNalezyeSu nairayikeSutpadyate na lezyAntaropetaH, ucyate, iha tiryapaJcendriyo manuSyo vA baddhAyuSkatayA narakeputpatti(titu)kAmo yathAkrama tiryagAyupi manuSyAyuSi ca sAkalyenAkSINe'ntarmuhurtazepe yalezyeSu narakeSutpatsyate tadgatalezyayA pariNamati, tatastenaivApratipatitena pariNAmena nrkaayuH| pratisaMvedayate, tata ucyate kRSNalezyaH kRSNalezyeSu nairayikepUtpadyate na lezyAntarayuktaH, atha kathaM kRSNalezyAka evodva te ?, ucyate, devanairayikANAM hi lezyApariNAma AbhavakSayAd bhavati, etaca prAgeva prapaJcata upapAditaM, evaM nIlalezyAviSayaM kApotalezyAviSayaM ca sUtraM vaktavyaM, evaM asurakumArAdInAmapi sanatkumAraparyavasAnAnAM vaktavyaM, navaraM tejolezyAsUtra tatrAbhyadhikamabhidheyaM, tejolezyAyA api teSAM bhAvAt // adhunA pRthivIkAyikeSu kRSNalezyAviSayaM sUtramAha-se nUNaM bhaMte ! ityAdi, iha tiravAM manuSyANAM ca lezyApariNAma AntamuhartikastataH kadAcit | yallezya udvarttate kadAcilezyAntarapariNato'pi udvarttate, eSa punarniyamo yo yaddezyeSUtpadyate sa niyamatastalezya evotpadyate, "aMtamuhuttammi gae aMtamuDuttammi sesae AuM (cev)| lesAhiM pariNayAhiM jIvA vacaMti paraloyaM // 1 // " dIpa anukrama [459] ~711~ Page #713 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [222] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [222] prajJApanA- INI antarmuhaH gate'ntarmuhuH zeSa AyuSi (eva) / lezyApariNAme jIvA brajanti paralokam // 1 // ] iti vacanAt , 17lezyA tata uktaM 'goyamA ! kaNhalese puDhapikAie kaNhalesesu puDhayikAiesu uvavajjai siya kaNhalese ughaTTA' ityAdi, pade uddeza: yavRttI. evaM nIlalezyAviSayaM kApotalezyAviSayaM ca sUtraM vaktavyaM, tathA yadA bhavanapativyantarajyotiSkasaudharmezAnadevAH tejolezyAvantaH khabhavAphyutvA pRthivIkAyikeSUtpadyante tadA kiyatkAlamaparyAptAvasthAyAM teSu tejolezyA'pi labhyate tata U tu na bhavati, tathA bhavakhabhAvatayA tejolezyAyogyadravyagrahaNazaktyasambhavAt, tatastejolezyAsUtre uktaMza'teullese uvavajai no ceva NaM teulese ubavaTTaI' iti, yathA ca pRthivIkAyikAnAM catvAri sUtrANyuktAni tathA' kAyikavanaspatikAyikAnAmapi vaktavyAni, teSAmapyaparyAptAvasthAyAM tejolezyAsaMbhavAt , tejovAyudvitricaturindriyaviSayANi pratyekaM trINi sUtrANi vaktavyAni, teSAM tejolezyAyA asambhavAt // paJcendriyatiryagyonikA manupyAtha yathA''dyAsu tisRSu lezyAsu pRthivIkAyikA ukkAH tathA SaTkhapi lezyAsu vaktavyAH, SaNNAmapyanyatamayA lezyayA teSAmutpattisambhavAt , utpattigataikaikalezyAvipaye codvartanAyAM paNNAM vikalpAnAM sambhavAt, sUtrapATha-13 zcaivaM-se nUNaM bhaMte ! kaNhalese paMciMdiyatirikkhajoNie kaNhalesesu paMciMdiyatirikkhajoNiesu uvayajjai kaNhalesesu ubavaha jalese uvavajaI tallese ubabaTTA, haMtA goyamA!, kaNhalese paMciMdiyatirikkhajoNie kaNDalesesu paMciMdiyatirikkhajoNiesu uvavajjai siya kaNhalese uvavaTTara siya nIlalese uvavai siya kAulese ucca dIpa anukrama [459] eesebralara // 354 // SAREauratonintamational ~712~ Page #714 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [222] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [222] dIpa vaTTA siya teulese uvaSaTTara siya pamhalese upavaTTara siya sukalese ubabaTTai siya jalese uvavajjai talese uvayaha' evaM nIlakApotatejaHpadmazuklalezyAviSayANyapi sUtrANi vaktavyAni 'cANamaMtarA jahA asurakumArA' iti | 'jalese uvavajaha talese ubavaTTaI' iti vaktavyA iti, sarvadevAnAM lezyApariNAmasyA''bhavakSayAd bhAvAt , evaM| leNyAparisaGkhyAnaM paribhAvya jyotiSkavaimAnikaviSayANyapi sUtrANi vaktavyAni, navaraM tatra 'cayantI'sabhilapanIyaM, tadevamekaikalezyAviSayANi caturviMzatidaNDakakrameNa nairayikAdInAM sUtrApayuktAni tatra kazcidAzaGketa-praviralaikakanArakAdiviSayametat sUtrakadambakaM yadA tu bahavo bhinnalezyAkAstasyAM gatAyutpadyante tadA'nyathA'pi vastugatirbhavet, ekaikagatadharmApekSayA samudAyadharmasya kacidanyathA'pi darzanAt, tatastadAzaGkA'panodAya yeSAM yAvatyo lezyAH sambhavanti teSAM yugapattAvalezyAviSayamekaikaM sUtramanantaroditArthameva pratipAdayati-'se nUNaM bhaMte ! kaNhalese nIlalese kAulese neraie kaNhalesesu nIlalesesu kAulesesu neraiesu uvavajaI' ityAdi, samastaM sugamaM / samprati kRSNalezyAdinarayikasatkAvadhijJAnadarzanaviSayakSetraparimANatAratamyamAha kaNhalese NaM bhaMte ! neraie kaNhalesa neraiyaM paNihAe ohiNA sabao samaMtA samabhiloemANe kevatiyaM khenaM jANai kevaiyaM khersa pAsai, go.1, No bahuyaM khenaM jANai No bahuyaM khettaM pAsai No dUra khettaM jANai No dUraM khetaM pAsaha ittariyameva khitaM jANai ittariyameva khenaM pAsai, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM bucai kaNhalese gaM neraie taM ceva jAva ittariyameva khetaM anukrama [459] atha lezyAyA: sambandhe avadhijJAna-darzanasya viSayakSetra prarupyate ~713~ Page #715 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [223] dIpa anukrama [460] prajJApanAyAH malaya0 vRttau. // 355 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [3], dAraM [-1, mUlaM [223] AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita Internationa pAsa 1, go0 !, se jahA nAmae kei purise bahusamaramaNijjaMsi bhUmibhAgaMsi ThiccA sabao samaMtA samabhiloejjA, tara gaM se purise dharaNitalagayaM purisaM paNihAe sabao samatA samabhiloemANe jo bahuyaM khetaM jAva pAsaha jAba ittariyameva khecaM pAsaha, se teNadveNa goyamA ! evaM buccai kaNhale se gaM neraie jAva isariyameva khecaM pAsai, nIlalese gaM bhaMte / neraie kaNhalesa neraiyaM paNihAya ohiNA sabao samaMtA samabhiloemANe 2 kevatiyaM khetaM jANai kevatiyaM khettaM pAsaha 1, go0 1, bahutarAgaM khettaM jANai bahutarAgaM khettaM pAsaha dUratarakhecaM jANai dUratarakhettaM pAsai vitimirataragaM khettaM jANai vitimirataragaM khettaM pAsai visuddhatarAgaM khettaM jANai visudvatarAgaM khettaM pAsaha, se keNaTTeNaM bhaMte ! evaM buccai-nIlalese NaM neraie kaNhalesa neraiyaM paNihAya jAva visuddhatarAgaM khetaM jANai visuddhatarAgaM khettaM pAsai ?, se jahA nAmae kei purise bahusamaramaNijAo bhUmibhAgAo pavayaM duruhitA sabao samatA samabhiloejA vara NaM se purise dharaNitalagayaM purisaM paNihAya sabao samatA samabhilomANe 2 bahutarAgaM khetaM jANai jAva vizuddhavarAgaM khetaM pAsai, se veNadveNaM goyamA ! evaM buccada--- nIlalesse neraie kaNhalesa jAva visuddhatarAgaM khettaM pAsai, kAulesse NaM bhaMte ! neraie nIlalessa neraiyaM paNihAya ohiNA sao samaMtA samabhiloemANe 2 kevatiyaM khetaM jANai pAsaha ?, go0 ! bahutarAgaM khetaM jANai pAsai jAva vimudvatarAgaM khetaM pAsati, se keNadveNaM bhaMte ! evaM 0 kAulesse NaM neraie jAva bisuddha tarAgaM khetaM pAsai ?, go0 ! se jahA nAmae kei purise bahusamaramaNijAo bhUmibhAgAo paJcayaM durUhai 2 dovi pAe uccAviyA (vaittA) sao samaMtA samabhiloejA tae NaM se purise pacayagayaM dharaNitalagayaM ca purisaM paNihAya sabao samaMtA samabhiloemANe bahutarAgaM khettaM For Parts Only ~714~ 17lezyA2 pade uddeza 3 // 355 // Page #716 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM -1, ------ ---------- mUlaM [223] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [223] jANai bahutarAga khetaM pAsai jAba vitimiratarAgaM pAsai, se teNadveNaM goyamA! evaM buccai-kAulesse NaM neraie nIlalassaM neraiyaM paNihAya taM ceva jAca vitimiratarAgaM khettaM pAsai // (sUtra 223) 'kaNhalese NaM bhaMte ! ityAdi, kRSNalezyo bhadanta kazcinnairayiko'paraM kRSNalezyAkaM praNidhAya-avekSyAvadhinAavadhijJAnena sarvataH-sarvAsu dikSu samantataH-sarvAsu vidikSu samabhilokamAno-nirIkSamANaH kiyat-kiMparimANaM kSetra jAnAti kiyadvA kSetramavadhidarzanena pazyati !, bhagavAnAha-gautama ! na baha kSetraM jAnAti nApi bahAra kSetraM pazyati, kimuktaM bhavati-aparaM kRSNalezyAkaM nairayikamapekSya na vivakSitaH kRSNalezyAko yogyatAnusAreNAtivizuddho'pi nairayiko'tiprabhUta kSetramavadhinA jAnAti pazyati, etadevAha-na dUram-ativiprakRSTa kSetraM jAnAti | 1 nApyativiprakRSTa kSetraM pazyati, kiM tu itvarameya-khalpamevAdhika kSetraM jAnAti itvaramevAdhika kSetraM pazyati, etacca sUtraM samAnapRthivIkakRSNalezyanairayikaviSayamavaseyamanyathA vyabhicArasambhavAt , tathAhi-saptamapRthivIgataH kRSNalezyAko nairayiko jaghanyato gavyUtArddha jAnAti utkarSato ganyUtaM, SaSThapRthivIgataH kRSNalezyAko jaghanyato gabyUtamutkarSataH sArddha, paJcamapRthivIgataH kRSNalezyAko jaghanyataH sArddha gavyUtamutkarSataH kizcidUne dve gavyUte, tato dviguNatriguNAdhikakSetrasaMbhayAd bhavatyadhikRtasUtrasya vyabhicAraH, yathA samAnapRthivIkamaparaM kRSNalezyAkaM nairayikamapekSyAtivizuddho'pi kRSNalezyAko nairaviko bhanAgadhikaM pazyati nAtiprabhUtaM tathA dRSTAntenopapipAdayiSurAha-se keNa? dIpa anukrama [460] Mercedees ~715~ Page #717 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [223] dIpa anukrama [460] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 356 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) uddezaka: [3], dAraM [-1, mUlaM [223] AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita NaM bhaMte / ityAdi, iyamatra bhAvanA -- yathA samabhUbhAgavyavasthita eva kazcit vivakSitaH puruSaH cakSurnairmalyavazAt manAgadhikaM pazyati na prabhUtataraM tathA vivakSito'pi kazcit kRSNalezyAko nairayikaH khabhUmikAnusAreNAtivizuddho'pi samAnapRthivIkamaparaM kRSNalezyA kaM nairayikamapekSya yadi paramavadhinA manAgadhikaM pazyati na tu prabhUtataraM, anna samabhUbhAgasthAnIyA samAnA pRthivI svabhUmikAsamAnA ca kRSNarUpA lezyA cakSuH sthAnIyamavadhijJAnametAvatA caitadapi dhvanitaM yathA samabhUbhAgavyavasthitaH puruSaH sarvataH samantAdabhilokamAno garttAgataM puruSamapekSyAtiprabhUtataraM | pazyati tathA paJcamapRthivIgataH svabhUmikAnusAreNAtivizuddhaH kRSNalezyAko vivakSito'pi nairayikaH saptamapRthivIgataM kRSNalezyA kamatimandAnubhAgAvadhinairayikamapekSyAtiprabhUtaM pazyati, manAgadhikatriguNakSetrasambhavAt // samprati | nIlalezyAkaviSayaM sUtramAha- 'nIlalese NaM bhaMte! neraie kaNhalesa neraiyaM paNihAe' ityAdi, akSaragamanikA sugamA, navaraM 'vitimiratarAgaM khettaM jANai' iti vigataM timiraM-- timirasampAdyo bhramo yatra tadvitimiraM, idaM vitimiramidaM vitimiramanayoratizayena vitimiraM vitimirataraM 'dvayorvibhajye taravi'ti tarappratyayaH, tataH prAkRtalakSaNAt khArthe kapratyayaH pUrvasya ca dIrghatvaM ata eva vizuddhataraM nirmalataraM atIva sphuTapratibhAsamitiyAvat, bhAvanA viyaMyathA dharaNitalagataM puruSamapekSya parvatArUDhaH puruSo'tidUraM kSetraM pazyati tadapi prAyaH sphuTapratibhAsaM tathA vivakSito'pi nIlalezyAko nairayiko yogyatAnusAreNAtivizuddhAvadhiH kRSNalezyAkaM nairavikamapekSyAtidUraM vitimira Education International For Parts Only ~716~ 17lezyApade uddezaH / / 356 / / wor Page #718 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [223] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [223] 18 taraM sphuTapratibhAsaM ca kSetra jAnAtIti, atra parvatasthAnIyA uparitanI tRtIyA pRthivI ativizuddhA ca khabhUmikAnu sAreNa nIlalezyA dharaNitalasthAnIyA adhastanI kRSNalezyA cakSuHsthAnIyamavadhijJAnamiti // samprati nIlalezyAkamapekSya kApotalezyAviSayaM sUtramAha-'kAulesse NaM bhaMte ! neraie nIlalessaM neraiyaM paNihAyetyAdi, akSaragamanikA sugamA, navaraM 'dovi pAe uccAvaittA' iti dvAvapi pAdau ucaiH kRtvA, dvAvapi pANI utpAdayetyarthaH, bhAvanA tviyaM-yathA parvatasyopari vRkSamArUDhaH sarvataH samantAdavalokamAno bahutaraM pazyati spaSTataraM ca tathA kaapotleshyo| narayiko'paraM nIlalezyAkamapekSya prabhUtaM kSetramavadhinA jAnAti pazyati ca tadapi ca spaSTataramiti, iha vRkSasthA-8 nIyA kApotalezyA uparitanI ca pRthivI parvatasthAnIyA nIlalezyA tRtIyA ca pRthivI cakSuHsthAnIyamavadhijJAnahAmiti // samprati kA lezyAH katiSu jJAneSu labhyante iti nirUpayitukAma Aha dIpa anukrama [460] kaNhalese NaM bhaMte ! jIve kaisu nANesu hojA, mo0! dosu vA tisu vA causu vA nANesu hojjA, dosu homANe AbhiNiyohiyasuyanANe hojA, tisu homANe AbhiNiyohiyasuyanANaohinANesu hojA, ahavA tisu homANe AbhithicohiyasuyanANamaNapajavanANesu hojA, causu homANe AbhiNiyohiyasuyaohimaNapajavanANesu hojA, evaM jAva pamhalese, sukaleseNaM bhaite ! jIve kaisu nANesu hojA?, go! dosu vA tisu vA causu vA hojjA, dosu homANe rera ~717~ Page #719 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [224] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [224] 357 // dIpa prajJApanA-IN AbhiNiyohiyanANa evaM jaheba kaNhalesANaM taheva bhANiyacaM jAva cauhi, egami nANe hojA, egami kevalanANe 17 lezyAyAH mala- hojA (sUtra 224 ) pannavaNAe bhagavaIe lessApae taio uddesao samatto // pade uddezaH ya. vRttI. 'kaNhalese NaM bhaMte ! jIve kaisu nANesu hojA' ityAdi praznasUtraM sugama, bhagavAnAha-gautama ! yokhiSu caturpa ca jJAneSu bhavati, tatra dvayorAbhinibodhikazrutajJAnayoH triSu AbhinibodhikazrutAvadhijJAneSu yadivA''minibodhikazrutamanaHparyAyajJAneSu, ihAbadhirahitasyApi manaHparyavajJAnamupajAyate, siddhaprAbhRtAdAvanekazastathA pratipAdanAt, anyaca vicitrA pratijJAnaM tadAvaraNakSayopazamasAmagrI, tatra kasyApi cAritriNo'pramattasyAmApadhyAdyanyatamakatipayalabdhisamanvitasya manaHparyAyajJAnAvaraNakSayopazamanimittA sAmagrI tathArUpAdhyavasAyAdilakSaNA sampadyate na tvavadhijJAnAvaraNakSayopazamanimittA tatastasya manaHparyavajJAnameva bhavati, nanu manaHparyavajJAnamativizuddhasyopajAyate kRSNalezyA ca saMkliSTAdhyavasAyarUpA tataH kathaM kRSNalezyAkasya manaHparyAyajJAnasambhavaH', ucyate, iha lezyAnAM pratyekAsayeyalokAkAzapradezapramANAnyadhyavasAyasthAnAni, tatra kAnicit mandAnubhAvAnyadhyavasAyasthAnAni pramatta-18 | saMyatasyApi labhyante, ata eva kRSNanIlakApotalezyA anyatra pramattasaMyatAntA gIyante, manaHparyavajJAnaM ca prathama-18|| // 357|| to'pramattasaMyatasyotpadyate tataH pramattasaMyatasyApi labhyate iti sambhavati kRSNalezyAkasyApi manaHparyavajJAnaM, catuzobhinibodhikazrutAvadhi manaHparyavajJAneSu, "evaM jAva pamhalese' iti evaM-kRSNalezyoktena prakAreNa tAvad vaktavyaM / anukrama [461] ~718~ Page #720 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [3], -------------- dAraM -1, ---- ---------- mUlaM [224] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: karaeedeo prata sUtrAMka [224] yAvat padmalezyA, kimuktaM bhavati ?-nIlalezyaH kApotalezyaH tejolezyaH panalezyazca uktaprakAreNa dvayoniSu caturpa vA jJAneSu bhaNanIyaH, sa ca evaM 'nIlalesse NaM bhaMte ! jIve kaisu nANesu hojA?, goyamA ! dosu vA tisu vA causu vA nANesu hojA' ityAdi, zuklalezyeSu vizeSa iti taM pRthak vakti-'sukkalese NaM bhaMte / ' ityAdi, iha zuklalezyAyAmeva kevalajJAnaM na lezyAntare tataH zeSalezyAkebhyo'sya zuklalezyasya vizeSaH // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM lezyApadasya tRtiiyoddeshkH|| 00000uktastRtIyoddezakaH, samprati caturtha Arabhyate, tatra ceyamAdAvadhikAragAthAprathamaM pariNAmAdhikAraH dvitIyo varNAdhikAraH tRtIyo rasAdhikAraH caturtho gandhAdhikAraH paJcamaH zuddhAzuddhAdhikAraH SaSThaH prazastAprazastAdhikAraH saptamaH saMkliSTAsaMkliSTAdhikAraH aSTama uSNazItAdhikAraH navamo gatyadhikAraH dazamaH pariNAmAdhikAraH ekAdazo'pradezaH pradezaprarUpaNAdhikAraH dvAdazo'vagAhAdhikAraH trayodazo vargaNAdhikAraH |caturdazaH sthAnaprarUpaNAdhikAraH paJcadazo'lpabahutvAdhikAraH / tatra prathamaM pariNAmalakSaNamabhidhitsuryAsAM pariNAmo vaktavyaH tA eva lejhyAH pratipAdayatipariNAmavanarasagaMdhasuddhaapasasthasaMkiliTThaNhA / gatipariNAmapadesogADhavaggaNaThANANamappabaI // 1 // kaha gaM bhaMte ! lesAo dIpa anukrama [461] atha (17) lezyA-pade uddeza- (4) Arabhyate ~719~ Page #721 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], ------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [225] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [225]] 17lezyA prajJApanAyAHmalaya0vRttI. pade uddezaH // 358 // gAthA karAra pannacAo, go.! challesAo patrattAo, taMjahA-kaha jAva sukalesA, se nUNaM bhaMte ! kaNhalesA nIlalesaM pappa tArUvattAe tAvaNNacAe tAgaMdhattAe tArasacAe tAphAsattAe bhuJjo 2 pariNamati, haMtA go0! kaNhalessA nIlalessaM pappa tArUbatAe jAva bhuJjo 2 pariNamati, se keNadveNaM bhaMte ! evaM vucai-kaNhalessA nIlalessaM pappa tArUvattAe jAva bhujjo 2 pariNamati ?, go0 ! se jahA nAmae khIre dUrsi pappa suddhe vA vatye rAgaM pappa tArUvattAe jAva tAphAsattAe bhujo 2 pariNamai, se teNatuNaM go0! evaM bucada-kaNhalesA nIlalesaM pApa vArUvattAe jAva bhujo 2 pariNamai, evaM eteNaM abhilAveNaM nIlalesA kAulesaM pappa kA ule. teulesaM pappa teule0 pamhalesaM pappa pamhale0 sukalesaM pappa jAva bhuJjo 2 pariNamada, se nUrNa bhaMte ! kaNhalesA nIlalesa kAulesaM teulesaM pamhalesaM sukalesaM pappa tArUcAe tAvaNacAe tAgaMdhattAe tArasacAe tAphAsacAe bhujjo 2 pariNamai 1, haMtA goyamA ! kaNhalesA nIlalesaM pappa jAva sukalesa pappa tArUva0 tAgaMdha0 tAphA bhuo 2 pariNamai, se keNaDegaM bhaMte! evaM bucaha-kaNhale0 nIlale jAva sukalesaM pappa tArUbattAe jAva bhuo 2 pariNamai, goyamA ! se jahA nAmae beruliyamaNI siyA kaNhasuttae vA nIlasuttae vA lohiya hAlida sukilla0 Aie samANe tArUva0 jAba bhujo 2 pariNamai, se teNaTeNaM evaM bucai-kaNhalesA nIlalesaM jAva sukkalesa pappa tArUvattAe bhujao 2 pariNamati / se nUNaM bhaMte ! nIlalesA kiNhalesaM jAca sukalesaM papa tArUvattAe jAya bhuo 2 pariNamai, haMtA goyamA! evaM ceva, kAulesA kiNhalesaM nIla. teu0 pamha0 mukalesa, evaM teulesA kiNha nIla. kAu0 pamha0 muphalesaM, evaM pamhalesA kiNha0 nIla0 kAu0 teu* sukalesaM pappa jAva bhujjo 2 pariNamai, hantA dIpa anukrama [462 // 35 // -463] | atha lezyAyA: bhedA: evaM pariNamanaM prarupyate ~720~ Page #722 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama AUM yaa zl - lcllaayy tthaa "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-] mUlaM [225] + gAthA padaM [17]. uddezakaH [4], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH goyamA ! taM caiva se nUNaM bhaMte ! sukalesA kiNha0 nIla0 kAu0 teu0 pamha0 lesaM pappa jAva bhujo 2 pariNama 1, haMtA goyamA ! taM caiva ( sU 225 ) 'kara NaM bhaMte! lesAo pannattAo' ityAdi, idaM sUtraM prAgapyuktaM paraM pariNAmAdyarthapratipAdanArtha bhUya upanyastaM 'se nRNaM bhaMte' ityAdi, atha bhadanta kRSNalezyA - kRSNalezyAyogyAni dravyANi nIlalezyAM- nIlalezyAyogyAni dravyANi prApya - anyo'nyAvayavasaMsparzamAsAdya tadrUpatayA - nIlalezyArUpatayA, rUpazabdo'tra svabhAvavAcI, nIlalezyAkhabhAvatayetyarthaH bhUyo bhUyaH pariNamatIti yogaH, tatkhabhAvazca tadvargaNA (dvarNA) dirUpatayA bhavati tata Aha- tadvarNatayA tadsatayA tadgandhatayA tatsparzatayA, sarvatrApi tacchabdena nIlalezyA yogyAni dravyANi parAmRzanti bhUyo bhUyaH -- anekavAraM tiryagmanuSyANAM tattadbhavasaGkrAntau zeSakAlaM vA pariNamate, idaM hi tiryagamanuSyAnadhikRtya veditavyaM, evaM gautamena prazne kRte bhagavAnAha 'haMtA go0 !' ityAdi, hantetyanumatI anumatametat gautama ! kRSNalezyA nIlalezyAM prApyetyAdi prAgvat, iyamatra bhAvanA-yadA kRSNalezyApariNato jantustiryagmanuSyo vA bhavAntarasaGkrAntiM cikIrSunalalezyAyogyAni dravyANi gRhNAti tadA nIlalezyAyogyadravya samparkatastAni kRSNalezyAyogyAni dravyANi tathA - rUpajIva pariNAmalakSaNaM sahakArikAraNamAsAdya nIlalezyAdravyarUpatayA pariNamante, pudgalAnAM tathAtathApariNamanasvabhAvatvAt tataH sa kevalanIlalezyAyogyadravyasAcinyAnnIlalezyA pariNataH san kAlaM kRtvA bhavAntare samutpa Education Intention For Parts Only ~ 721 ~ Page #723 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], ------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [225] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [225]] paTe uddeza: prajJApanA- yA: malaya. vRttI. // 35 // gAthA dyate, uktaM ca-jalesAI davAI pariyAittA kAlaM karei tallese uvavajaI' iti, tathA sa eva tiryagmanuSyo vA 17 lezyAtasminneva bhave vartamAno yadA kRSNalezyApariNato bhUtvA nIlalezyAbhAvena pariNamate tadApi kRSNalezyAyogyAmi nyANi tatkAlagRhItanIla lezyAyogyadravyasamparkato nIlalezyAyogyadravyarUpatayA pariNamante, amumevArtha dRSTAntena vibhAvayipuH prathamaM praznasUtramAha-'se keNaTeNaM bhaMte !' ityAdi, sugamaM bhagavAnAha-gautama ! 'se jahAnAmae khIre' ityAdi, tataH lokaprasiddhaM yathAnAmakaM gokSIram ajAkSIraM mahiSIkSIramityAdinAmakaM kSIra 'dUsi'miti dezIvacanASyametat mathitaM takaM prApyAnyo'nyAvayavasaMsparzanAvibhAgaM gatvA yathA ca zuddhaM-malarahitaM samale hi raagH|| sampadyamAno'pi na tathArUpo lagati tata uktaM zuddhaM vakhaM-celaM rajyate'neneti rAgaH 'karaNe paJ' taM-majiSThAdikaM prApya tadrUpatayA-maJjiSThAdirAgadravyasvabhAvatayA, etadeva byAcaSTe-'tadvarNataye'tyAdi, sugamaM, tathA kRSNalezyAyogyAni dravyANi nIlalezyAyogyAni dravyANi prApya tadrUpatayA pariNamante, iyamatra bhAvanA-yathA kSIralakSaNakAraNagatA rUpAdayastakarUpAdibhAvaM pratipadyante yathA vA zuddhavastrakAraNagatA rUpAdayo maaiSThAdirAgadravyarUpAdibhAvaM pratipadyante tathA kRSNalezyAyogyadravyarUpakAraNagatA rUpAdayo nIlalezyAyogyadravyarUpAdibhAvaM pratipadyante, 'se // 359 // teNaTeNa'mityAdyupasaMhAravAkyaM sugama, evaM nIlalezyA kApotalezyAM prApyetyAdInyapi catvAri sUtrANi bhAvanIyAni, tadevaM pUrvasyAH pUrvasyA lezyAyA uttarAmuttarAM lezyAM pratItya tadrUpatayA pariNamanamuktaM, idAnImekaikasyAH lezyAyA Sec tseleseseserce dIpa anukrama [462 -463] Sesea ~722~ Page #724 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], ------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [225] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [225]] gAthA yathAyogaM krameNa zeSasamastalezyApariNamanamAha se nUrNa bhaMte ! kaNhalesA nIlalessaM kAulessa'mityAdi, vAzabdo'tra sarvatrApyanukto draSTavyaH, nIlalezyAM vA kApotalezyAM vA yAvat zuklalezyAM vA, ekassA lezyAyAH paraspa-1 raviruddhatayA yugapadanekalezyApariNAmAsaMbhavAt , zeSA'kSaragamanikA prAgvat , atraivArthe dRSTAntamabhidhitsuridamAhase kegaDeNaM bhaMte ! ityAdi sugama, navaraM yathA vaiDUryamaNireka eva tattadupAdhidravyasamparkatastadrUpatayA pariNamate tathaiva tAnyapi kRSNalezyAyogyAni dravyANi tattannIlAdilezyAyogyadravyasamparkatastattadrUpatayA pariNamante iti, etAvatAuMzena dRSTAnto natu punaryathA vaiDUryamaNiH khakharUpamajahAnastattadupAdhidravyasambandhatastattadAkAramAtrabhAjitayA tattadrUpatayA pariNamate tathaitAnyapi kRSNalezyAyogyAni khakharUpamajahAnAnyeva dravyANi tattannIlAdilezyAyogyadravyasamparkatastattadAkAramAtradhAritayA tattadrUpatayA pariNamante ityanenAMzena, tirazcAM manuSyANAM ca lezyAdravyANAM | sAmastvena tadrUpatayA pariNAmAbhyupagamAt, anyathA nairayikadevasatkalezyAdravyANAmiva tiryagmanuSyANAmapi lezyAdravyANAM sarvathA svarUpAparityAgena cirakAlamavasthAnasaMbhavAt , yata utkarSato'pyeSAmantarmuhUrtalakSaNaM sthitiparimANamanyatroktaM tadvirudhyeta, palyopamatrayamapi yAvat utkarSataH sthitisaMbhavAt , tadevaM tadanyalezyApazcakapariNAmamadhi-15 kRtya kRSNalezyAviparya sUtramukta, evaM nIlAdilezyAviSayANyapi pratyekaM tadanyalezyApaJcakapariNAmamadhikRtya paJca sUtrANi vaktavyAni, tadevaM tiryamanuSyANAM bhavasaGkrAntI zeSakAlaM ca leNyAdravyapariNAma uktaH, devanairayikasatkAni dIpa anukrama [462 -463] ~723~ Page #725 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], ------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [225] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [225] 17lezyApade uddezaH gAthA prajJApanA- tu leNyAdravyANi AbhavakSayamavasthitAni yattadanyalezyAdravyasaMparkata AkAramAtraM tadatraiva vakSyate / tata uktaH pari- yAH mala-NNAmalakSaNAdhikAraH, adhunA varNAdhikAramabhidhitsurAhaya0 vRttI. kaNhalesA Na maMte ! vanneNaM kerisiyA pannattA ?, go0! se jahA nAmae jImUte i vA aMjaNe i vA khaMjaNe i vA kajale // 36 // i vA gavale i vA mavalae i vA jaMbUphale i vA addAriTapuSpheDa vA parapuDhei vA bhamarei vA bhamarAvalI i vA gayakalame i vA kiNhakesare i vA AgAsathiggale i vA kiNhAsoe i vA kaNhakaNavIrae i vA kaNharbadhujIvae ivA, bhave etArUve, go! No iNahe samahe, kaNhalessA Na itto aNiyariyA ceva akaMtayariyA ceva appiyatariyA ceva amaNunnatariyA ceva amaNAmatariyA ceva vanne pannattA, nIlalessA NaM bhaMte ! kerasiyA banneNaM pannattA?, goyamA! se jahA nAmae bhigae i vA bhiMgapatte i vA cAse i vA cAsapicchae i vA sue i vA suyapiche i vA sAmA i vA vaNarAi i vA uccatae i vA pArekyagIvA i vA moragIvA i vA halaharabasaNe i vA ayasikusume i vA vaNakusume i vA aMjaNakesiyA [i vA kusume ivA nIluppale i vA nIlAsoe i vA nIlakaNavIrae i vA nIlabaMdhujIve i vA, bhaveyArUve, goyamA! No iNaDhe samaDe, etto jAba amaNAmayariyA ceva baneNaM pannattA, kAulessA Na maM! kerisiyA baneNaM patratA , goyamA se jahAnAmae khadirasArae davA kairasArae i vA dhamAsasAre i vA taMbe i vA taMbakaroDe i vA tevacchivADiyAe i vA vAiMgaNikusume i vA kohalacchadakumume i vA javAsAkusumeha vA, bhaveyArUve, goyamA ! No iNaDhe samahe, kAulessA everelesed erce dIpa anukrama [462 // 36 // -463] SAREauratonintinthiational atha lezyAyA: varNa-pariNAmaM varNyate ~724 ~ Page #726 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] NaM eto aNidvayariyA ceva jAva amaNAmayariyA ceva, teulessA NaM bhaMte ! kerisiyA vanneNaM pannattA, goyamA ! se jahAnAmae sasaruhirae i vA urUbharuhire ivA varAharuhire i vA saMvararuhire i vA maNussaruhire i vA iMdagope i vA bAleMdagope havA bAladivAyare i vA saMjhArAge i vA guMjaddharAge i vA jAtihiMgule i vA pavAlaMkare i vA lakkhArase i vA lohitakkhamaNI i vA kimirAgakaMbale i vA gayatAlue i vA cINapiharAsI ha vA parijAyakusume i vA jAsumaNakusume i vA kiMsuyapuppharAsI i vA rattuSpale i vA racAsoge i vA racakaNavIrae i vA rattabaMdhupajIvae / vA, bhaveyArUve, goyamA ! No iNaDhe samaDhe, teulesA NaM etto iTTatariyA ceva jAva maNAmatariyA ceva vaneNa patracA, pamhale. bhaMte ! kerisiyA baneNaM pannatA, goyamA ! se jahAnAmae caMpe i vA caMpayachallI havA caMpayabhede i vA hAlidA i yA hAliguliyA havA hAliddabhede i vA hariyAle i vA hariyAlaguliyA i vA hariyAlabhede i vA ciure i vA ciurarAge i vA suvanasippI havA barakaNagaNihase havA varapurisavasaNe i vA allaikusume i vA caMpayakusume i vA kaNiyArakusume i vA kuhaMDayakusume yA suvaNNajuhiyA ivA suhiraniyAkusume i vA koriMTamalladAme havA pItAsogeha vA pItakaNavIre davA pItabaMdhujIvae ivA, bhaveyArUbe, goyamA ! No iNaDhe samaDhe, pamhalessA NaM etto iTTatariyA jAca maNAmayariyA ceva vaneNaM pacatA, sukalessA NaM bhaMte ! kerisiyA baneNa patratA, goyamA! se jahAnAmae aMke i vA saMkhe havA caMde i vA kuMde i vA dage i vA dagarae i vA dadhI havA dahipaNe ha vA khIre ivA khIrapUrae idhA sukacchivADiyA i yA pehuNamiMjiyA i vA dhaMtadhoyaruppapaTTe i vA sAradavalAhae i vA kumudadale i vA poMDarIyadalevA sAlipiharAsIti vA kuDa Reaekseenerce dIpa anukrama [464] bararararara ~725~ Page #727 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] prajJApanAyAH malayavRttI. // 36 // dIpa anukrama [464] gapuSpharAsIti vA siMduvAramaladAme i vA sepAsoe i vA seyakaNadhIre i vA setabaMdhujIvae ivA, bhaveyArUpe, go.! 17lezyAno iNaDhe samaDe, sukalesA NaM eso idvatariyA ceva maNuNNayariyA ceva banneNaM pannattA, eyAo Na bhaMte ! challesAo kaisa pade uddezaH vanesu sAhi jati , goyamA ! paMcasu vanesu sAhiti, taMjahA-kaNhalesA kAlae gaM baneNaM sAhi jati nIlalessA nIlavaneNaM sAhijati kAulessA kAlalohieNaM vameNaM sAhijati teulessA lohieNaM vaneNaM sAhijati pamhalessA hAliddaeNaM baneNaM sAhijai sukalessA sukillapaNaM vaneNaM sAhiti (sUtra 226) 'kaNhalesA bhaMte ! vaNNeNaM kerisiyA pannattA' ityAdi, kRSNadranyAtmikA lezyA kRSNalezyA, kRSNalezyAyogyAni dravyANi ityarthaH, teSAmeva varNAdisaMbhavAt na tu kRSNadravyajanitA bhAvarUpA kRSNalezyA, tasyA varNAdyayogAt, bhadanta ! kIdRzI varNena prajJasA ?, bhagavAnAha-gautama ! sa lokaprasiddho yathAnAmako 'jImUta iti vA' jImUtobalAhakA, sa ceha prAvRprArambhasamayabhAvI jalabhRto veditavyaH, tasyaiva prAyo'tikAlimasaMbhavAt, itizabda upamAnabhUtavastunAmaparisamAptidyotakA, bAzabda upamAnAntarApekSayA samucaye, evaM sarvatra itiyAzabdI draSTavyo, aJjanaM-sauvIrAJjanaM ratnavizeSo vA khaJjanaM-dIpamallikAmalaH snehAbhyaktazakaTAkSagharSaNodbhavamityapare kajalaM-pratItaM, // 361 // gavalaM-mAhiSaM zRGgaM tadapi ca uparitanatvagrabhAgApasAraNe draSTavyaM, tatraiva viziSTasya kAlinaH sambhavAt , jambUphalaM pratItaM, ariSThaphaM-phalavizeSaH parapuSTaH-kokilaH amaraH-caMcarikaH bhramarAvaliH-bhramarapaziH gajakalabhaH-kari-1 ~726~ Page #728 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] dIpa anukrama [464] potaH kRSNakezaraH-kRSNabakulaH AkAzathiggalaM--zaradi meghApAntarAlavAkAzakhaNDa, tadapi hi atIva uSNaM pratibhAti ityuktaM, kRSNAzokakRSNakaNavIrakRSNabandhujIvAH-azokakaNavIravandhujIvAH vRkSavizeSAH, azokAdayo hi jAtibhedena paJcavarNA bhavanti tataH zeSavarNavyudAsArtha kRSNagrahaNaM, etAvatyukte gautama Aha-'bhave eyArUvA? bhagavan ! bhavet kRSNalezyA varNena etadrUpA 1, bhagavAnAha-gautama ! nAyamarthaH samarthaH-nAyamarya upapannaH, etadUpA kRSNalezyeti, kiMtu !, sA kRSNalezyA ito jImUtAdeH kRSNena varNena aniSTatarikA caiva iyamaniSTA 2 iyamanayormadhye'tizayenAniSTA aniSTatarA aniSTataraivAniSTatarikA anipsitatarikA eveti bhAvaH, iha kiJcidaniSTamapi kharUpataH kAntaM bhavati tataH kAntatAbyudAsArthamAha-akAntatarikaiva, kiJcitkeSAzcidaniSTamapi kharUpato'kAntaINmapi apareSAM priyaM bhavati tataH sarvathA priyatAbyudAsArthamAha-apriyatarikaiva, ata evAmanojJatarikaiva, vastutaH samyak parijJAne sati manAgapyupAdeyatayA tatra manasaH pravRttyasaMbhavAt , amanojJataramapi kiJcinmadhyamaM bhavati tataH prakRSTataraprakarSavizeSapratipAdanArthamAha-amanaApatarikaiva, manAMsi Amoti-AtmavazatAM nayatIti manApA na manapA amanaApA tato dvayoH prakarSe tarapa evaMbhUtA varNana prajJaptA, 'nIlalessA gNbhNte|' ityAdi, akSaragamanikA prAgvat , navaraM bhRGgaH-pakSivizeSaH pazmalaH bhRGgapatraM-tasyaiva pakSivizeSasya pakSma cAsaH-pakSivizeSaH 'cAsapicchaM' cAsasya patatraM zukaH-kIraH 'zukapircha' zukasya patatraM zyAmA-priyanuH vanarAjI-pratItA uccantako-dantarAgaH ~727~ Page #729 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] dIpa anukrama [464] prajJApanA- INAha ca mUlaTIkAkAra:-"ucaMtago dantarAgo bhannaI" pArApatagrIvA mayUragrIvA ca supratItA, haladharo-baladevaH tasya 17lezyAyAH mala-IN vasanaM-vastraM haladharavasanaM, taddhi nIlaM bhavatItyupAtaM, atasIkusumaM vaNavRkSakusumaM ca pratItaM, ajanakesikA-bana-upade uddeza: yavRttI. spativizeSaH tasyAH kusumaM aJjanakesikAkusumaM nIlotpalaM-kuvalayaM nIlAzokanIlakaNavIranIlabandhujIvA-azo kAdivRkSaSizeSAH, 'kAulessA NaM bhaMte !' ityAdi, atrApyakSaragamanikA prAgvat, khadirasAro dhamAsAsArakha loka-1 // 362 // pratItaH 'taMbe i vA taMbakaroDae i vA taMbachevADiyA ivA' iti sampradAyAdavaseyaM vRntAkIkusumaM pratIta koilacchadakusumae veti-kokilacchadaH-tailakaMTakaH, tathA ca mUlaTIkAkRt-'vannAhigAre jo ettha koilacchado so tilakaMTao bhannaI' iti, tasya kusumaM pratItaM 'teulessA NaM bhaMte / ityAdi, zazakorabhravarAhamanuSyarudhirANi zeSarudhirebhyo lohitavarNotkaTAni bhavanti tata eteSAmupAdAnaM, bAlendragopakaH-sadyojAtaH indragopakA, sa hi pravRddhaH san ISatpANDurakto bhavati tato bAlagrahaNaM, indragopakaH-prAvRprathamasamayabhAvI kITavizeSaH, bAladivAkaraHprathamamudracchan sUryaH, gujA-lokapratItA tasyA ardharAgo guArdharAgaH, guAyA hi ardhamatiraktaM bhavati adhai|| 1 cAtikRSNamiti ardhagrahaNaM, jAtyaH-pradhAno hiGgulako jAsahiGgulakaH pravAlaH-zilAdalaM tasyAGkaraH pravAlAGkaraH, 113 sa hi prathamamudgacchan atyantarako bhavati tatastadupAdAna, lAkSArasaH-pratItaH, lohitAkSamaNiH-lohitAkSanAmA ranavizeSaH kRmirAgeNa raktaH kambalaH kRmirAgakambalaH, zAkapArthivAdidarzanAnmadhyamapadalopI samAsaH, gajatAlucInapi-1 eesecseera ~ 728~ Page #730 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] dIpa anukrama [464] rAzipArijAtakusumajapAkusumakiMzukapuSparAziraktotpalaraktAzokaraktakaNavIraraktabandhujIvA lokapratItAH bhave eyArUbA' iti padayojanA prAgvat, bhagavAnAha-gautama ! No iNaDhe samaDhe' yatastejolezyA itaH-zazakarudhirAdibhyo lohitena varNaneSTatarikaiva, tatra kiJcidakAntamapi keSAMcidiSTataraM bhavati tataH kAntataratApratipAdanArthamAha-kAntatarikaiva, keSAzcidiSTataramapi kharUpataH kAntataramapyapareSAmapriyaM bhavati tataH priyataratApratipattyarthamAha-priyatarikaiva, ata eva manojJatarikA, manojJataramapi kizcinmadhyamaM saMbhavedataH prakRSTataraprakarSavizeSapratipAdanArthamAha-manApata-18| rikava varNena prajJaptA, 'pamhalessA gaM bhaMte !' ityAdi, akSaragamanikA prAgvat , navaraM campakaH-sAmAnyataH suvarNacampako-vRkSavizeSaH 'campakachalI ivA' iti suvarNacampakatvaka 'campakamee ivA' iti suvaNecampakasya bhedodvidhAbhAvaH, bhinnasya hi varNaprakarSoM bhavati tato bhedagrahaNaM, haridrA iha piNDaharidrA haridrAguTikA-haridrAnirti tA guTikA haridrAbhedo-haridrAyA dvaidhIbhAvaH haritAlo-dhAtavizeSaH haritAlaguTikA-haritAlamayI guTikA| dAharitAlabhedo-haritAlacchedaH cikuraH-pItadravyavizeSaH cikurarAgaH-tanniSpAdito vastrAdau rAgaH 'suvannasippIkAi vA' iti suvarNamayI zuktikA, vara-pradhAnaM yatkanakaM tasya nikaSaH-kapapaTTake rekhArUpaH barakanakanikaSaH varapu-| ruSaH-pAsudevastasya vasanaM-vakhaM varapuruSavasanaM taddhi pItaM bhavatItyupAtaM alakIkusumaM lokato'vaseyaM campakakusuma| suvarNacampakavRkSapuSpaM 'kanniyArakusumeha vA' iti kAJcanArakakusumaM kUSmANDikAkusumaM-puSpA(puMspha)likApuSpaM suva Recent ~ 729~ Page #731 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] prajJApanA- yA malaya0vRttI. // 36 // dIpa anukrama [464] yUdhikAkusumaM pratItaM suhiraNyikA-vanaspativizeSastasyAH kusumaM koraNTakamAsyadAmapItAzokapItakaNavIrapI- 17 lezyAtabandhujIvAH pratItAH, 'sukalesA NaM bhaMte' ityAdi, atrApyakSaragamanikA prAgvat , navaramaDo-ratnavizeSaH zacandraupade uddezaH pratItau kundaM-kusumaM dakaM-udakaM udakarajaH-udakakaNAH, te hi atizubhrA bhavantItyupAttAH, dadhi-pratItaM dadhi no-dadhipiNDaH kSIraM-pratItaM kSIrapUra-kathyamAnaM atitApAdUrdhva gacchat kSIraM 'sukkacchivADiyAi vA' iti chivADi:-palAdiphalikA sA ca zuSkA sati kilAtIya zuklA bhavatItyupAtA 'pehuNamijiyA ive ti pehuNaM-mayUrapicchaM tanmadhyavartinI miA pihuNamiA sA cAtIva zukletyabhihitA 'dhaMtadhoyaruppapaTTevA' iti dhmAtA-agnisamparkato nirmalIkRtaH dhauto-bhUtikharaNTitahastasammAjanenAtinizitIkRto yo rUpyamayaH paTTaH sa dhmAtadhautarUpyapaTTaH, 'sAraiyabalAhage i vA' iti zAradikaH-zaratkAlabhAvI balAhakaH puNDarIkaM-sitAmburja tassa dasaM-patraM puNDarIkadalaM zAlipiSTarAzikuTajapuSparAzisinduvAramAlyadAmavetAzokazvetakaNavIratavandhujIvAH pratItAH // iha varNAH pazca bhavanti, tabadhA-kRSNo nIlo lohito hAridraH zuklazca, lezyAca paTra, tata upamAnato parNamideze kRte'pi saMzayaH kA lezyA kasminvarNe bhavati , tataH pRcchati-'eyAoNaM bhaMte ! ityAdi, etA anantaroditA bhadanta ! ||36shaa SaD lezyAH 'kaisu bannesu'tti prAkRtatvAt tRtIyArthe saptamI yathA-"tisu sesu alaMkiyA puDavI' [tribhissairalaMkRtA | pRthvI] ityatra, tato'yamarthaH-katibhirvaNaH 'sAhi jaMti' kathyate prarUpyate itiyAvat , bhagavAnAha-gautama ! 'paMcasu estors ~ 730~ Page #732 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [226] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [226] Katkesek esernerce dIpa anukrama [464] banesu' iti paJcabhirvarNaiH ziSyate yathA ziSyate tathA tathayA ityAdinA darzayati / ukto varNapariNAmaH, samprati rasapariNAmamabhidhitsurAha kaNhalessA NaM bhaMte ! kerisiyA AsAeNaM pannatA, goyamA se jahAnAmae nice havA mibasAre i vA nighAllI havA niMbaphANie i vA kuDae i vA kuDagaphalae i vA kuDagachallI i vA kuDagaphANie ivA kaDugatuMbIi vA kaDugatuMviphale havA khAratausI ivA khAratausIphale i vA devadAlIti vA devadAlIpuSke i vA bhigavAluMkI havA miyavAluMkIphale havA ghosADae i yA ghosADiphale i vA kaNhakaMdae i vA vajakaMdae ivA, bhaveyArUve 1, go. jo iNahe samaDhe, kaNhalesA eto aNihatariyA ceva jAva amaNAmayariyA ceva A~sAeNaM panattA, nIlalesAe pucchA, goyamA ! se nahAnAmae bhagIti vA bhaMgIrae havA pADhA ivA [cariyA ivA] cittAmUlae i vA pippalI i vA pippalImUlae i vA pippalIsuNNe hayA mirie i vA miriyacuNNae ivA siMgavere davA siMgaveracuNNe ivA, bhaveyArUve, goyamA! No iNaDhe samaDhe, nIlalessA eco jAya amaNAmatariyA ceva AsAeNaM pattA, kAulessAe pucchA, gopamA 1 se jahAnAmae aMbANa vA aMbADagANa vA mAuliMgANa vA billANa vA kavidvANa vA [bhajANa vA] phaNasANa kA dADimANa vA pAre batANa vA apakhoDayANa yA corANa vA tiyANa vA apakANaM aparivAgANaM vaneNaM aNuvaveyANaM gaMdheNaM aNuvaveyANaM phAseNaM aNu0, bhaveyArUve , goNo iNaDe samaDhe, jAva etto amaNAmayariyA ceva kAulessA assAeNaM pannattA, teulessA Ne pucchA, goyamA ! se jahAnAmae aMbANa vA pakANaM pariyAvaneNaM uvaveyANaM pasatyeNaM jApa phAseNaM jAva etto | atha lezyAyA: rasa-pariNAmaM varNyate ~ 731~ Page #733 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [227] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [227] prajJApanAyA:malayavRttI. // 36 // dIpa anukrama [465] maNAmayariyA ceva teulessA AsAeNaM pannatA, pamhalessAe pucchA, moyamA! se jahAnAmae caMdappabhA i vA maNasilA 17lezyAi vA varasI ivA caravAruNI i vA pattAsave i vA puSphAsave i vA phalAsave i vA coyAsave i vA Asace i vA mahUi vA pade uddeza meraei vA kavisANae i yA khajUrasArae i vA muddiyAsArae i vA supakakhotarase havA aDapiNidviyA ivA jaMbuphalakAMliyA i vA carappasacAi vA [AsalA ] maMsalA pesalA Isi oDhavalaMbiNI isi vocchedakahuI Isi taMvacchikaraNI ukkosamadapattA vaneNaM uvaveyA jAva phAseNaM AsAyaNijA vIsAyaNijjA pINaNijA vihaNijjA dIvaNijjA dappaNijjA madaNijA sarvediyagAyapalahAyaNijjA, bhaveyArUvA?, go. jo iNadve samaDhe pamhalessA eno idvatariyA ceva jAva maNAmayariyA ceva AsAraNa panattA, sukale0 mate ! kerisiyA AssAeNaM pannatA, goyamA ! se jahAnAmae gule ivA khaMDe ivA sakarAi vA macchaMDiyA i vA pappaDamodae i vA bhisakaMdae i vA pupphucarA i vA paumuttarA havA AdaMsiyA havA siddhatthiyA havA AgAsaphAlitovamA i vA uvamA i vA aNovamA havA, bhavetArUve, goyamA ! No iNaDhe samahe, sukalessA etto idvatariyA ceva piyatariyA ceva maNAmayariyA ceva AsAerNa patracA (sUtra 227) 'kaNhalesA gaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM sugama, bhagavAnAha-gautama ! sa lokapratIto yathAnAmako nimbo vRkSa-II |vizeSaH nimbasAro-nimbamadhyavartyavayava vizeSaH 'nimbachalI' nimbatvaka nimbaphANitaM-nimbakAthaH kuTajovRkSavizeSaH tasyaiva phalaM kuTajaphalaM tasyaiva tvak kuTajachalI tasyaiva kAthaM-kuTajaphANitaM kaTukatumpI prasiddhA tasyA ~ 732 ~ Page #734 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [227] dIpa anukrama [465] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [4], dAraM [-], mUlaM [227] ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internationa eva phalaM kaTukatumbIphalaM, khAratausIti khArazabdaH kaTukavAcI tathA''game anekathA prasiddheH, tataH kaTukA trapuSI kSAratrapupI tasyA eva phalaM kSAratrapupIphalaM devadAlI - rohiNI tasyA eva puSpaM devadAlIpuSpaM mRgavAluDI-lokato'vaseyA tasyA eva phalaM mRgavAlukIphalaM ghopAtakI prasiddhA tasyA eva phalaM ghoSAta kIphalaM kRSNakando - vajrakandazcAnantakA yavanaspativizeSau lokataH pratyetavyau, etAvati ukte gautamaH pRcchati - bhagavan ! bhavet rasataH kRSNa| lezyA etadrUpA -- nimbAdirUpA 1, bhagavAnAha gautama / nAyamarthaH samarthaH, yataH kRSNalezyA ito - nimbAdirasamadhikRtyA niSTatarikaivetyAdi prAgvat / 'nIlalesAe' ityAdi, bhaGgI - vanaspativizeSaH tasyA eva rajo bhaGgIrajaH pAThAcitramUlake lokapratIte pippalIpippalImUlapippalI cUrNamaricamaricacUrNazRGgaverazRGgavera cUrNAnyapi prasiddhAni / 'kAulessAe' ityAdi, AmrANAM phalAnAmevaM sarvatrApi bhAvanIyaM 'aMbADayANa vA' iti AmrATakA :phalavizeSAH mAtuliGgavilvaka pitthapanasadADimAni pratItAni pArApatAH phalavizeSAH akSoDavRkSaphalAni akSoDAni boravRkSaphalAni borANi - badarANi tindukAni ca pratItAni, eteSAM phalAnAmapakkAnAM tatra sarvathApi apakkaM phalamucyate tata Aha--aparipAkAnAM na vidyate paripAkaH - paripUrNaH pAko yeSAM tAnyaparipAkAni teSAmISatpakAnAmityarthaH, etadeva varNAdibhiH kathayati varNenAtiviziSTena gandhena prANendriyanirvRtikareNa sparzena viziSTaparipAkA vinAbhAvinA anupapetAnAM - asamprAptAnAM yAdRzo rasaH, atra gautamaH pRcchati - etadrUpA - evaMrUparasopetA For Parts Only ------------- ~733~ Page #735 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [227] dIpa anukrama [465 ] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 365 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [227] uddezakaH [4], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. pade uddezaH 4 bhavet kApotalezyA ?, bhagavAnAha - gautama ! nAyamarthaH samarthaH, kiM tu itaH - aparipakkA phalAderaniSTatarikaivetyAdi 4 17 lezyAprAgvat // 'seulessA NaM bhaMte !' ityAdi, teSAmeva jAmraphalAdInAM pakkAnAM tatreSayat kimapi pakkaM loke pakkaM vyavahiyate tata Aha--paryAyApannAnAM paripUrNapAka paryAya prAptAnAM etadeva varNAdibhirnirUpayati-varNena prazastenaekAntataH prazasyena tathA prazastena gandhena prazastena sparzanopetAnAM vAdagrasaH, etAvatyukte gautama Aha-rasamadhikRtya etadrUpA --- pakkAnAdiphalarUpA tejolezyA bhavet 1, bhagavAnAha - nAyamarthaH samarthaH, kiMtu paripakkAnraphalAderiSTatarike| devAdi prAgvat 'pamhalesAe pucchA' sUtrapATho'kSaragamanikA ca prAgvat, navaraM 'se jahAnAmae' iti sA - lokapra siddhA 'yathA' yena prakAreNa nAma yasyAH sA yathAnAmikA puMstvaM sUtre prAkRtalakSaNavazAt, prAkRte hi liGgamaniyataM, vadAha pANiniH khaprAkRtalakSaNe - 'liGgaM vyabhicAryapI'ti 'candraprabhA iti ve 'ti candrasyeva prabhA - AkAro basyAH sA candraprabhA maNizilAkeva maNizilAkA varaM ca tat sIdhu ca barasIdhu varA cAsI vAruNI ca varavAruNI patraiH - dhAtakIpatrairniSpAdya AsavaH patrAsavaH evaM puSpAsavaH phalAsavazca paribhAvanIyaH coo - gandhadravyaM tanniSpAdya AtavaH coyAsavaH, patrAdivizeSeNa vyatirikta Asava Asava iti gIyate, madhumerakakApizAyanAni madyavizeSAH, mUladalakharjUrasAraniSpanna AsavaH kharjUrasAraH mRdvIkA - drAkSA tatsAraniSpanno mRdvIkAsAraH supakekSurasamUladalaniSpannaHsupakke rasaH aSTabhiH zAstraprasiddhaiH piSTaiH niSThitA aSTapiSTaniSThitA jambUphalavat kAleva kAlikA jambUphalakAlikA Education International For Parts Only ~734~ // 365 // wor Page #736 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [227] dIpa anukrama [465 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezakaH [4], dAraM [-], mUlaM [227] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. varA cAsau prasannA ca varaprasannA, ete sarve'pi madyavizeSAH pUrvakAle lokaprasiddhA idAnImapi zAstrAntarato lokato va yathAkharUpaM veditavyAH, varaprasannAvizeSaNAnyAha -- mAMsalA -- upacitarasA pezalA - manojJA manojJatvAdeva ISat - manAku tataH paramparamAkhAdatayA jhaTityevAgrato gacchati oSThe'valambate - lagatItyevaMzIlA ISadoSThAbalasvinI tathA ISat - manAk pAnavyavacchede sati tata UrdhvaM kaTukA elAdidravyasamparkataH upalakSyamANatiktavIryetiyAvat tathA ISat - manAk tAmre akSiNI kriyete anayeti IpattAzrAkSikaraNI madyasya prAyaH sarvasyApi tathAkhabhAvatvAt 'ukosamayapattA' iti utkarSatIti utkarSaH sa cAsau madazca utkarSamadaH taM prAptA utkarSamadaprApsA, etadeva varNAdibhiH samarthayate-varNenotkRSTamadAvinAbhAvinA prazasyena gandhena prANendriyanirvRtikaraNa rasena paramasukhAsikAjanakena sparzena madaparipAkAvyabhicAriNA ata evAsvAdanIyA vizeSataH khAdanIyA visvAdanIyA prINayatIti prINanIyA 'kRdU bahula' miti vacanAt karttaryanIyapratyayaH, evaM darpayatIti darpaNIyA madayatIti madanIyA sarvANIndriyANi sarva ca gAtraM prahlAdayati iti sarvendriyagAtraprahAdanIyA, etAvatyukte bhagavAn gautama Aha-' bhaveyArUvA !' bhagavan !etadrUpA - evaMrUparasopetA padmalezyA bhavet !, bhagavAnAha - 'no iNaTTe samaTThe' ityAdi prAgvat // 'sukalelsA NaM bhaMte!' ityAdi, guDakhaNDe prasiddhe zarkarA - kAzAdiprabhavA matsyaNDI - khaNDazarkarA parpaTamodakAdayaH sampradAyAdavaseyAH, zeSaM sugamaM / tadevamukto lezyAdravyANAM rasaH, samprati gandhamabhidhitsurAha Education International For Pernal Use On ~ 735~ Page #737 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [228] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: majJApanAyAH mala prata sUtrAMka [228] // 36 // kAi Na bhaMte ! lessAo dunbhigaMdhAo pannattAo?, goyamA! tao lessAo dubhigaMdhAo paM01, taM-kahalessA nIla. 17leshyaakaaulessaa| kai NaM bhaMte ! lessAo subhigaMdhAo pacattAo?, goyamA! tao lessAo mubhigaMdhAo paM0, taM0 teu0 pade uddezaH pamha0 suka0, evaM tao avisuddhAo tao bisuddhAo tao appasatthAo tao pasatthAo tao saMkiliTThAo to asaMkiliTThAo tao sItalukkhAo tao niduNhAo tao duggatigAmiyAo tao sugatigAmiyAo (sUtra 228) 'kai NaM bhaMte !' ityAdi, sugama, navaraM kRSNanIlakApotalezyA durabhigandhAH mRtagavAdikaDevarebhyo'pyanantaguNadurabhigandhopetatvAt tejaHpadmazuklalezyAH surabhigandhAH pithyamANagandhavAsasurabhikusumAdibhyo'nantaguNaparamasurabhigandhopetatvAt , uktaM cottarAdhyayaneSu lezyAdhyayane-"jaha gomaDassa gaMdhoNAgamaDassa va jahA ahimaDassa / etto u aNaMtaguNo lessANaM appasatthANaM // 1 // jaha surabhikusumagaMdho gaMdha vAsANa pissamANANa / etto u aNaMtaguNo pasasthalesANa tiNDaMpi ||2||"[ythaa gomRtakasya gandho hastimRtakasya vA yathA'himRtakasya / ito'nantaguNa evaM lezyAnAmaprazastAnAM // 1 // yathA surabhikusumagandho gandho vAsAnAM piSyamANAnAM / ito'nantaguNa eva prazastAnAM lezyAnAM tisRNAmapi // 2 // ] ukto gandhapariNAmaH, adhunA zuddhAzuddhatvapratipAdanArthamAha-evaM tao avisu- // 6 // ddhAo tato visuddhAoM' iti, evam-uktena prakAreNa AdyAstisro lezyA avizuddhA vaktavyAH, aprazastavaNegandha-131 rasopetatvAt, uttarAstisro lezyA vizuddhAH, prazastavarNagandharasopetatvAt , tatazcarya vaktavyAH-'kai NaM bhaMte ! eace-CEle dIpa anukrama [466] atha lezyAyA: gandha-pariNAmaM varNyate ~ 736~ Page #738 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [228] dIpa anukrama [466] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezakaH [4], mUlaM [228] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. lessAo avisuddhAo paM0 1, goyamA ! tao lessAo [appasatthAo] avisuddhAo paM0 taMjA - kaNhalessA nIlalessA kAulessA, kaha NaM bhaMte! lessAo visuddhAo paM01, goyamA ! tao lessAo visuddhAo paM0, taMjahAteu0 pauma0 sukalesA' iti, ukke zuddhatyAzuddhatve, samprati prAzastyAprAzastye pratipAdayati- 'tabhI appasatthAo tao pasatthAo' AyAstisro lezyA aprazastA vaktavyAH, aprazastadravyatvenAprazastAdhyavasAyahetutvAt, uttarAstisro lezyAH prazastAH, prazastadravyatayA prazastAdhyavasAyakAraNatvAt sUtrapAThaH prAgvadavaseyaH 'kara NaM bhaMte / lessAo appasatthAo pannattAo' ityAdi, ukte prAzastyAprAzastye, adhunA saMkliSTAsaMkliSTatve pratipAdayati - 'tao saMkiliTTAo tao asaMkiliTTAo' iti, AdyAstisro lezyAH saMkliSTAH, saMkliSTArttaraudradhyAnAnugatAdhyavasAyasthAnahetutvAt, uttarAstisro lezyA asaMkliSTAH, asaMkliSTadharmazukladhyAnAnugatAdhyavasAyakAraNatvAt, atrApi pAThaH prAgvat'kai NaM bhaMte / lessAo saMkiliTThAo pannattAo' ityAdi, adhunA zItoSNasparzapratipAdanArthamAha- 'tao sIyalukkhAo tao niduNDAo' iti, AdyAstisro lezyAH zItarUkSAH - zIta rUkSasparzopetAH, uttarAstisro lezyAH strigdhoSNasparzAH, ihAnye'pi lezyAdravyANAM karkazAdayaH sparzAH santi yata uktaM lezyAdhyayane - "jaha karavayassa phAso goji bhAe va sAgapattANaM / ettovi anaMtaguNo lessANaM appasatthANaM // 1 // jaha bUrassa va phAso navaNIyassa va sirIsakusumANaM / etovi anaMtaguNo pasatthalessANa tiNhaMpi // 2 // " iti [ yathA krakacasva sparzo gojihvAyA Education International For Parts Only ~737~ Page #739 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [228] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 17lezyA prata sUtrAMka [228] prajJApanAyA: mala vRttI. // 36 // dIpa anukrama [466] vA sAgapatrANAM / ito'nantaguNo lezyAnAmaprazastAnAm // 1 // yathA dUrasya vA sparze navanItasya vA zirISakusumAnAMito'pyanantagaNaH prazastalezyAnAM tisUNAmapi // 2 // ] tathApi zItarUkSI spazI AdyAnAM tisaNAM lelyAnAM pada uddazaH cittAsvAsthyajanane snigdhoSNaspI uttarAsAM tisRNAM lezyAnAM paramasantopotpAdane sAdhakatamAviti tAveva pRthakA pRthaka sAkSAduktAvitsadoSaH, sUtrapAThaH prAgvat , 'kaiNaM bhaMte! lessAo sIyalukkhAo pannatAo' ityAdi / samprati gatidvAramabhidhitsurAha-tao duggaigAmiNIo tao sugaigAmiNio' iti, AdyAstisro lezyA durgatigAmi-18 nyaH-durgatiM gamayantItyevaMzIlA durgatigAminyaH, saMkliSTAdhyavasAyahetutvAt , uttarAstisro lezyAH sugatiM gamaya-12 ntItyevaMzIlAH sugatigAminyaH, prazastAdhyavasAyakAraNatvAt , ubhayatrApi gameya'ntAdinpratyayaH, sUtrapAThaH prAgvat 'kai NaM bhaMte ! lessAo duggaigAmiNIo pannatAo' ityAdi / adhunA pariNAmadvAramabhidhitsurAhakaNhalessA gaM bhaMte ! kativihaM pariNAmaM pariNamati ?, goyamA ! tivihaM vA navavihaM vA sattAvIsavihaM vA ekkAsItivihaM vA beteyAlIsatavihaM vA bahuyaM vA bahuvihaM vA pariNAma pariNamai, evaM jAva sukalesA / kaNhalesA gaM bhaMte! katipadesiyA patracA, goyamA! aNaMtapadesiyA pannacA, evaM jAva sukalesA | kaNhalessA NaM bhaMte ! kaipaesogADhA panattA, // 367 // goyamA! asaMkhejapaesogADhA patracA, evaM jAva sukalessA / kaNhalessAe pA bhaMte ! kevatiyAo vaggaNAo pannacAo, goyamA ! aNaMtAo vaggaNAo, evaM jAva sukkalessAe // (mUtra 229) SAREarattunintamatkarma | atha lezyAyA: pariNAma-dvAram varNyate ~ 738~ Page #740 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [229] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [229] dIpa anukrama [467] 'kaNhalesA NamityAdi, atra 'kaivihaM pariNAma' ityatra prAkRtatvAt tRtIyArthe dvitIyA draSTacyA yathA''cArAoM "agaNi(ca khalu) puTThA" ityatra, tato'yamarthaH-kRSNalezyA Namiti vAkyAlaGkAre bhadanta ! katividhena pariNAmena pariNamati ?, bhagavAnAha-goyamA / tivihaM vA' ityAdi, iha trividho-jaghanyamadhyamotkRSTabhedena navavidho yadaiSpAmapi jaghanyAdInAM khasthAnatAratamyacintAyAM pratyekaM jaghanyAditrayeNa guNanA, evaM punaH punakhikaguNanayA saptavi-H zatividhatvaM ekAzItividhatvaM tricatvAriMzadadhikazatadvayavidhatvaM bahutvaM bahuvidhavaM bhAvanIyaM, sarvatra ca tRtIyAthai dvitIyA, tatatrividhena vA pariNAmena pariNamati navavidhena vA ityevaM padAnAM yojanA kartavyA, 'evaM jAva sukalesA' iti evaM-kRSNalezyAgatena prakAreNa nIlAdayo'pi lezyAstAvadvaktavyAH yAvat zuklalezyA, sUtrapAThastu sugamatvAt khayaM paribhAvanIyaH // samprati pradezadvArAbhidhitsayA prAha-'kaNhalesA NaM maMte ! kaipaesiyA' ityA-1 di sugama, navaramanantaprAdeziketi-anantAnantasaGkhyopetAH pradezA:-tadyogyAH paramANavo yasyAH kRSNalezyAyAHkRSNalezyAdravyasaMghAtasya sA'nantaprAdezikA, anyathA-anantapradezavyatirekeNa skandhasya jIvagrahaNayogyatAyA evA-18 bhAvAt , evaM nIlAdayo'pi lezyA vaktavyAH , tathA cAha-evaM jAva mukkalesA' iti // avagAhanAdvAramAha-kaNha-18 lessA NaM bhaMte !' ityAdi, iha pradezAH-kSetrapradezAH pratipattavyAH, teSvevAvagAhaprasiddheH, te cAnantAnAmapi vargaNAnAmAdhArabhUtA asaGkhyA eva draSTavyAH, sakalasyApi lokasya pradezAnAmasaGkhyAtatvAt // vargaNAdvAramAha-'kaNha ~739~ Page #741 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [229] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [229]] dIpa anukrama [467] prajJApanA lessA gaMbhaMte ! kevaiyAo vaggaNAo pannattAo' ityAdi, iha vargaNA-audArikAdizarIraprAyogyaparamANuvargayAH mala-IMNAvata kRSNalezyAyogyadravyaparamANuvargaNA gRhyante, tAzca vaNodibhedena samAnajAtIyAnAmeka(va)sadbhAvAt anantAH pade azA yavRttI. pratyetavyAH, evaM nIlalezyAdInAmapi vargaNAH pratyekaM vaktavyAH, tathA cAha 'evaM jAva sukkalessAe' iti // adhunASI sthAnadvArA bhighitsayA AhakevatiyA Na bhaMte ! kaNhalessANaM ThANA pannattA ?, goyamA! asaMkhejA kaNhalessANaM ThANA pannattA, evaM jAca sukalessA / eesiNaM bhaMte ! kaNhalessAThANANaM jAva sukalessAThANANa ya jahannagANaM dabayAe paesaTTayAe dabaTTapaesaTTayAe katare 2 hiMto aNA vA 41, goyamA ! savatyovA jahanamA kAulessAThANA dabaDha0 jahannagA nIlalesAThANA dabaTTayAe asaMkhejaguNA jahannagA kaNhalesAThANA dabaDha0 asaM0 jahanateulesAThANA da0 asaM0 jahannagA pamhalesAThANAdava0 asaM0 jahabhagA0 sukalesAThANA dabaDha0 asaM0 paesa. sabatho jahannamA kAulesAThANA paesa0 jahannagA nIlalesAThANA paesa0 asaM0 jahabhagA kaNhalesAThANA paesa0 asaM0 jahabateulessAe ThANA paesaTTa0 asaM0 jahannagA pamhalesAThANA paesaTTha0 asaM0 jahannagA sukalesAThANA paesa0 asaM0 dabaTTapaesaTTayAe savatthovA jahannagA kAulesAThANA dabaDha0 jahannagA nIlalesAThANA daba0 asaM0 // 16 // evaM kaNhalessA teu0 pamha jahannagA sukalesAThANA dava. asaM jahannaehiMto sukalessAThANehito davaha jahannakAulesaThANA paesa0 asaM0 jahannayA nIlalesAThANA paesa0 asaM0 evaM jAva sukkalessAThANA / etesiNaM kaNhalessAThANANaM event-66ccess | atha lezyAyA: sthAna-dvAram varNyate ~740~ Page #742 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [230] dIpa anukrama [468] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [17], uddezaka: [4], ------------- dAraM [-] mUlaM [230] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internationa jAva sukalesAThANANa ya ukosagANaM daddaTTa0 paesa0 dADhapaesa0 kayare 2 hiMto appA vA 41, goyamA / savatthIvA ukkosagA kAulessATANA daTTyAe ukkosagA nIlalesAThANA dabaTTayAe asaMkhejaguNA evaM jaheba jahanagA taheba ukosamAvi, navaraM ukkosatti abhilAvI, etesi NaM bhaMte ! kaNhalessaThANANaM jAva mukalessaThANANa ya jahanaukosagANaM davaTTayAe paesaTTayAe dabaTTapaesaTTayAe katare 2hiMto appA vA 41, goyamA ! savatthovA jahannagA kAulesaThANA davaTTayAe jahannayA nIlalesaThANA dava0 asaM0 evaM kaNhate upamhalessa0 jaha0 sukkalesaThANA dava0 asaM0 jahanahiMtI sukalesaThANehiMto dadda0 ukosA kAulesaThANA davaTTayAe asaM0 ukosA nIlalesAThANA dava0 asaM0 evaM kaNhateupanha ukosA sukalesAThANA dava0 asaM0 paesaiyAe sahatthovA jahannamA kAulesaThANA paesaTTayAe jahannagA nIlalesaThANA paesaTTayAe asaMkhejjaguNA evaM jaheba daTTayAe taheva pasaTTayAeva bhANiyAM, navaraM paesaTTayAeti abhilAvaviseso, dabaTTapaesa hayAe savatthovA jahannagA kAulesaThANA daTTayAe jahannagA nIlalesaThANA vaTTayAe asaM0 evaM kaNhate upamha0 jahannayA sukalesaThANA davahayAe asaM0, jahannaehiMto sukalesAThANehiMto dabaTTayAe ukosA kAulesaThANA dabaTTayAe asaM0 uphosA nIlalessaThANA dava0 asaM0evaM kaNhate upamha0 ukosagA sukalesaThANA dava0 asaM0, ukosa ehiMto sukalesaThANe daddaTTa0 jahanagA kAulesaThANA paesaTTayAe anaMtaguNA, jahannagA nIlalesaThANA paesa0 asaM0, evaM kaNhate upamha0 jahannagA sukalesaThANA asaM0, jahannaehiMto sukalesAThANe hiMto esa0 uko kAulesAThANA paesa0 asaM0 ukosayA nIlalesAThANA paesa0 asaM0, evaM kaNhateupamha0 ukosayA sukalesAThANA paesaTTayAe asaM0 (mUtraM 230) panavaNAe bhagavaIe lessApadassa cautthao uddesao samatto // For Penal Use Only ~741~ 2029297979900 Page #743 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [230] dIpa anukrama [468] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 369 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [4], dAraM [-], mUlaM [230] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. 'kevaiyANaM bhaMte! kaNhalesA TANA pannattA' kiyanti bhadanta ! kRSNa lezyAsthAnAni - prakarSApakarSakRtAH svarUpabhedAH prajJaptAni 1, sUtre ca puMstvaM prAkRtatvAt iha yadA bhAvarUpAH kRSNAdayo lezyAzcintyante tadA ekaikasyA lezyAyAH prakarSApakarSakRta svarUpa bhedarUpANi sthAnAni kAlato'saGkhyeyotsapiNyava sarpiNIsamayapramANAni kSetrato'sayeyalokAkAzapradezapramANAni, uktaM ca- "asaMkhejANussappiNINa avasappiNINa je samayA / saMkhAIyA logA lessANaM hoMti ThANAI // 1 // " [asaGkhyeyAnAmutsarpiNInAmavasarpiNInAM ca ye samayAH (tatpramANAni) saGkhyAtItA lokA lezyAnAM bhavanti sthAnAni // 1 // ] navaramazubhAnAM saMklezarUpANi zubhAnAM ca vizuddharUpANi, eteSAM ca bhAvalezyAgatAnAM sthAnAnAM yAni kAraNabhUtAni kRSNAdidravyavRndAni tAnyapi sthAnAnyucyante tAnyeva ceha prAhmANi, kRSNAdidravyANAmevehoddeza ke cintyamAnatvAt, tAni ca pratyekamasaGkhyeyAni, tathAvidhaikapariNAma nibandhanAnAmanantAnAmapi dravyANAmekAdhyavasAya hetutvenaikatvAt, tAni ca pratyekaM dvividhAni tadyathA-- jaghanyAnyutkRSTAni ca, jaghanya lezyAsthAnapariNAmakAraNAni jaghanyAni utkRSTalezyAsthAnapariNAmakAraNAnyutkRSTAni yAni tu madhyamAni tAni jaghanyapratyAsannAni jaghanyeSvantarbhUtAni utkRSTapratyAsannAni tutkRSTeSu ekaikAni ca svasthAne pariNAmaguNabhedato'saye24 yAni, atra dRSTAnto--yathA sphaTikamaNeralaktakavazena raktatA bhavati, sA ca jaghanyaraktatAguNAlaktakavazena jaghanyaraktatA ekaguNA (dhikA) laktakavazenaikaguNAdhikajaghanyA, evamekaikaguNavRddhyA jaghanyAyAmeva raktatAyAmasayeyAni sthAnAni For Parts Only ~ 742~ 17 lezyApade uddeza // 369 // Page #744 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], --------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [230] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [230]] kaTahararararara dIpa anukrama [468] bhavanti, tAni ca vyavahArataH stokaguNatvAt sarvANyapi jaghanyAnyevocyante, evamAtmano'pi jaghanyaikaguNAdhikadviguNAdhikalezyAdravyopadhAnavazato lezyApariNAmavizeSA asaGkhyayA bhavanti, te ca sarve'pi vyavahArato'lpaguNatvAt jaghanyavyapadezaM labhante, tatkAraNabhUtAni ca dravyANAmapi sthAnAni jaghanyAni, evamutkRSTAnyapi sthAnAnyasayeyAni bhAvanIyAni // sampratyalpabahutvamAha-eesiNaM bhaMte !' ityAdi, iha trINi alpabahutyAni, tadyathAjaghanyasthAnaviSayaM utkRSTa sthAnaviSayaM ubhayasthAnaviSayaM ca, ekaikamapi trividhaM, tadyathA-dravyArthatayA pradezArthatayA |ubhayArthatayA ca, tatra jaghanyasthAnaviSaye dravyArthatAyAM pradezArthatAyAM ca pratyeka kApotanIlakRSNatejaHpadmazuklalezyAsthAnAni krameNa yathottaramasaGkhyeyaguNAni vaktavyAni, ubhayArthatAyAM prathamato dravyArthatayA kApotanIlakRSNatejaHpadmazuklalezyAsthAnAni krameNa yathottaramasaGkhyeyaguNAni vaktavyAni, tataH zuklalezyAsthAnAnantaraM pradezArthatayA kApotalezyAsthAnAni anantaguNAni vaktavyAni tadanantaraM nIlakRSNatejaHpamazuklalezyAsthAnAni krameNa pradezArthatayA / | yathottaramasahayaguNAni, evamutkRSTAnyapi sthAnAni dravyArthatayA pradezArthatayA ubhayArthatayA ca cintayitavyAni, tathA cAha-evaM jaheba jahannagA taheva ukkosagAvi navaramukkosatti abhilAvo' iti ||jghnyotkRsstt sthAnasamudAyaviSaye tvalpabahutve prathamato jaghanyAni dravyArthatayA kApotanIlakRSNatejaHpadmazuklalezyAsthAnAni krameNa yathottaramasaGkhyeyaguNAni vaktavyAni, tadanantaraM jaghanya zuklalezyAsthAnebhya utkRSTAni kApotanIlakRSNatejaHpadmazuklalezyAsthA ~743~ Page #745 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [4], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [230] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yA: malayavRttI. prata sUtrAMka [230]] . // 370 // nAni krameNa dravyArthatayaiva yathottaramasaGkhyeyaguNAni vAcyAni, evaM pradezArthatayApi japanyotkRSTasthAnaviSayamalpabaddhutva | lezyAbhAvanIyaM, tathA cAha-evaM jaheva daSaTTayAe taheva paesaTTayAevi bhANiyavaM, navaraM paesaTTayAetti abhilAvepade uddezaH viseso' iti, dravyArthapradezArthatAyAM prathamato dranyArthatayA jaghanyAni kApotanIlakRSNatejaHpadmazuklalezyAsthAnAni krameNa yathottaramasaGkhyeyaguNAni vaktavyAni tato jaghanyebhyaH zuklalezyAsthAnebhya uktakrameNaiva cotkRSTAni sthAnAni dravyArthatayA yathottaramasoyaguNAni vAcyAni tata utkRSTebhyaH zuklalezyAsthAnebhyo jaghanyAni kApotalezyAsthAnAni pradezArthatayA anantaguNAni vaktavyAni tataH pradezArthatayaiva jaghanyAni nIlakRSNatejaHpadmazuklalezyAsthAnAni yathottaramasaddhayeyaguNAni evamutkRSTasthAnAnyapi ukkakrameNaiva yathottaramasaGkhyeyaguNAni vaktavyAnIti // // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM lezyApadasya caturtha uddezakaH parisamAsaH // dIpa anukrama [468] Secela uktazcaturthoddezakaH samprati paJcama Arabhyate, tasya cedamAdisUtram karaNaM bhaMte ! lessAo pannattAo, goyamA! cha lesAo pannattAo, jahA-kaNhalesA jAba sukkalesA, se nUrNa bhaMte ! kaNhalessA nIlalesaM pappa vArUvattAe tAvannattAe tAgaMdhattAe tArasattAe tAphAsacAe bhujo bhujo pariNamati, itto ADhataM jahA cautthao uddesao nahA bhANiyavaM jAva veruliyamaNidihatoci // se nUrNa bhaMte ! kaNhalesA nIlalesa pappa atha (17) lezyA-pade uddeza- (1) Arabhyate ~ 744 ~ Page #746 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [231] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [231] dIpa anukrama [469] No tArUvattAe jAba No tAphAsattAe bhujo bhuJjo pariNamai ?, haMtA goyamA ! kaNhalesA nIlalessaM pappa No tArUbacAe No tAvanacAe No tAgaMdhacAe No tArasattAe No tAphAsattAe bhujo 2 pariNamati, se keNaDhe bhaMte ! evaM buccai 1, goyamA ! AgArabhAvamAyAe pA se siyA palibhAgabhAvamAyAe vA se siyA kaNhalessA NaM sA No khalu nIlalesA tattha gayA osakai ussakahavA, se teNaDhe moyamA evaM buccai kaNhalesA nIlalesaM pappaNo tArUvattAe jAva bhujora pariNamati, se nUgaM bhaMte ! nIlalesA kAulesaM pappa No tArUvattAe jAva bhujo 2 pariNamati , haMtA goyamA! nIlalesA kAulesaM pappa No tArUbatAe jAva bhujo 2 pariNamati, se keNaDhe0 bhaMte! evaM khubaha-nIlalesA kAulesaM pappa No tArUvattAe. jAva zuo 2 pariNamati, goyamA AgArabhAvamAyAe vA sitA palibhAgabhAvamAyAe vA sitA mIlalessA NaM sA No khalu sA kAulesA tatthagayA osakai ussakati vA, se eeNaDhe0.1, goyamA! evaM bucada-nIlalesA kAulesaM pappa jo tArUvacAe jAva bhUjao2pariNamati, evaM kAulesA teulesaM pappa teulesA pamhalesaM pappa pamhalesA mukkalesaM pappa, se nUrNa bhaite ! sukalesA pamhalesaM paNa No tArUvattAe jAva pariNamati, hatA goyamA sukkalesA ceva se keNa20 mate! evaM bucati-sukalesA jAva No pariNamati ?, go0! AgArabhAvamAyAe vA jAva sukalessA NaM sA So khala sA pamhalesA tatthagayA osakai, se teNadveNaM goyamA! evaM cuccai jAvaNo pariNamai (sUtra 231)paNNavaNAe bhagavaIe lesApade pNcpdeso| 'kai NaM bhaMte ! lessAo pannattAo' ityAdi, caturthoddezakavat tAvadvaktavyaM yAvadvaiDUryamaNidRSTAntaH, vyAkhyA ca ~745~ Page #747 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [231] dIpa anukrama [469] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [5], mUlaM [231] ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. prajJApanA // 37 // prAgvadevaM niravazeSA karttavyA prAgupanyastasyApyasya sUtrasya punarupanyAso'yeta nasUtrasambandhArthaH, tadeva sUtramAha- 'se yAH mala- 8 nUNaM bhaMte !' ityAdi, iha tiryaSyanuSyaviSayaM sUtramanantaramuktaM, idaM tu devanairayika viSayamavaseyaM, devanairayikA hi pUrvaya0 vRttI. bhavagatacaramAntarmuhurttAdArabhya yAvat parabhavagatamAdyamantarmuhUrtta tAyadavasthitalezyAkAH tato'mISAM kRSNAdilezyA- hai dravyANAM parasparasamparke'pi na pariNamyapariNAmakabhAvo ghaTate tataH samyagadhigamAya praznayati- 'se nUNaM bhaMte !" ityAdi, zabdo'thazabdArthaH, sa ca prazne, atha nUnaM - nizcitaM madanta ! kRSNalezyA - kRSNalezyAdravyANi nIlalezyAnIlalezyAdravyANi prApya, prAptiriha pratyAsannatvamAtraM gRhyate natu pariNamyapariNAmakabhAvenAnyo'nyasaMzleSaH, tadrUpatathA - tadeva - nIlalezyA dravyagataM rUpaM - svabhAvo yasya kRSNalezyAsvarUpasya tattadrUpaM tadbhAvastadrUpatA tathA etadeva vyAcaSTena tadvarNatayA na tadgandhatayA na tadrasatayA na tatsparzatayA bhUyo bhUyaH pariNamate, bhagavAnAha - hantetyAdi, hanta gautama ! kRSNalezyetyAdi, tadeva nanu yadi na pariNamate tarhi kathaM saptamanarakapRthivyAmapi samyaktva - lAbhaH, sa hi tejolezyAdipariNAme bhavati saptamanarakapRthivyAM ca kRSNalezyeti kathaM caitat vAkyaM ghaTate ? 'bhAva|parAbattIe puNa suraneraiyANaMpi challesA' iti [ bhAvaparAvRtteH punaH suranairayikANAmapi SaD lezyAH ] lezyAntaradravyasamparkatastadrUpatayA pariNAmAsaMbhavena bhAvaparAvRtterevAyogAt, ata eva tadviSaye praznanirvacanasUtre Aha- 'se keNaTTheNaM bhaMte!' ityAdi, tatra praznasUtraM sugamaM nirvacanasUtraM - AkAraH - tacchAyAmAtraM AkArasya bhAvaH -- sattA AkArabhAvaH sa Education International For Parata Use Only ~746~ 17 lezyA pade uddezaH 5 // 37 // Page #748 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [231] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [231] dIpa anukrama [469] eca mAtrA AkArabhAvamAtrA tayA''kArabhAvamAtrayA mAtrAzabda AkArabhAvAtiriktapariNAmAntarapratipattivyudA|sArthaH, 'se' iti sA kRSNalezyA nIlalezyArUpatayA syAt yadivA pratibhAgaH-pratibimbamAdarzAdASiva viziSTaH prativimbyavastugata AkAraH pratibhAga eva pratibhAgamAtrA tayA, atrApi mAtrAzabdaH pratibimbAtiriktapariNAmAntaravyudAsArthaH syAt kRSNalezyA nIlalezyArUpatayA, paramArthataH punaH kRSNalezyaiva no khalu nIlalezyA sA, khakharUpAparityAgAt, na khalvAdarzAdayo japAkusumAdisannidhAnatastatpratibimbamAtrAmAdadhAnA nAdarzAdaya iti paribhAvanIyametat , kevalaM sA kRSNalezyA tatra-khasvarUpe gatA-avasthitA satI utsyaSkate tadAkArabhAvamAtradhAraNatastatpratibimbamAtradhAraNato votsarpatItyarthaH, kRSNalezyAto hi nIlalezyA vizuddhA tatastadAkArabhAvaM tatpratibimbamAnaM vA dadhAnA satI manAka vizuddhA bhavatItyutsarpatIti vyapadizyate, upasaMhAravAkyamAha-se eeNadveNa'mityAdi, sugama / evaM nIlalezyAyAH kApotalezyAmadhikRtya kApotalezyAyAstejolezyAmadhikRtya tejolezyAyAH padmalezyAma-18 dhikRtya pAlezyAyAH zuklalezyAmadhikRtya sUtrANi bhAvanIyAni, samprati pamalezyAmadhikRtya zuklalezyAviSayaM sUtramAha-'se nUNaM bhaMte ! sukalesA pamhalesaM pappa' ityAdi, etacca prAgvad bhAvanIyaM, navaraM zuklalezyApekSayA pAlezyA hInapariNAmA tataH zuklalezyA padmalezyAyA AkArabhAvaM tatpratibimbamAtraM vA bhajantI manAgavizuddhA bhavati tato'vavaSkate iti vyapadizyate, evaM tejaHkApotanIlakRSNalezyAviSayANyapi sUtrANi bhAvanIyAni, tataH padmalezyA-1 ~747~ Page #749 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [231] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yAH malaya0 vRttI. 17lezyApade uddeza prata sUtrAMka madhikRtya tejaHkApotanIlakRSNalezyAviSayANi tejolezyAmadhikRtya kApotanIlakRSNaviSayANi kApotalezyAmadhikRtya nIlakRSNalezyAviSaye nIlalezyAmadhikRtya kRSNalezyAviSayamiti, amUni ca sUtrANi sAkSAt pustakeSu na dRzyante kevalamarthataH pratipattavyAni, tathA mUlaTIkAkAreNa vyAkhyAnAt , tadevaM yadyapi devanairayikANAmavasthitAni leNyAdravyANi tathApi tattadupAdIyamAnalezyAntaradravyasamparkataH tAnyapi tadAkArabhAvamAtrAM bhajante iti bhAvaparAvattiyogataH SaDapi lezyA ghaTante, tataH saptamanarakapRthivyAmapi samyaktvalAma iti na kazcidoSaH // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM lezyApadasya paJcamoddezakaH smaaptH|| [231] // 372 // dIpa anukrama [469] Ceelee tadevamuktaH paJcamoddezakaH, samprati SaSTha ucyate, tasya cedamAdisUtramkati NaM bhaMte ! lesA panattA ?, goyamA ! cha lesA pannattA, taMjahA-kaNha0 jAva sukalesA, maNussANaM bhaMte ! kai lesA paM01, go! cha lessAo paM0, 0-kaNhalesA jAba sukalesA / maNussI paM bhaMte! pucchA, go0 challessAo paM0,0kaNhA jAva sukA / kammabhUmayamaNussANaM bhaMte ! kaha lesAo paM01, go01 chale050,0kahA jAva sukkA, evaM kammabhUmayamaNussINavi / bharaheravayamaNussANaM bhaMte ! kati lesAo paM01, go! chale050,0-kaNhA jAva sukA, evaM atha (17) lezyA-pade uddeza- (6) Arabhyate ...atha kasya kati lezyA: vartate? tasya prarupaNA ~748~ Page #750 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [17], -------------- uddezaka: [6], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [231-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [231R] maNussINavi, akammabhUmayamaNussANaM pucchA, go! cacAri lesAo paM0,0-kaNhA jAva teu0, evaM akammabhUmigamaNussINavi, evaM aMtaradIvamaNussANaM maNussINavi, evaM hemavayaeranavayaakammabhUmayamaNussANaM maNassINa ya kaha lesAo paM0, go! cattAri, taM0-kaNhA jAva teu0, harivAsarammayaakammayabhUmayamaNussANaM maNussINa ya pucchA, go.! catvAri, taM0-kaNhA jAva teu0, devakuruuttarakurukammabhUmayamaNussA evaM ceva, etesiM ceva maNussINaM evaM ceva, dhAyaisaMDapurimaddhevi evaM ceca, pacchimaddhevi, evaM pukkharadIvevi bhANiyA / kaNhalese Na bhaMte ! maNusse kaNhalesaM gambha jaNejA, iMtA go! jANejA, kahale0 maNusse nIlale0 gambhaM jaNejjA', haMtA go! jANejA, jAva sukalesaM gambha jaNejA, nIlale. maNusse kaNhale0 gambhaM jANejA, haMtA go! jANejA, evaM nIla* maNusse jAva sukale0 gambhaM jaNejA, evaM kAuleseNaM chappi AlAcagA bhANiyavA, teulesANavi pamhalesANavi sukale0, evaM chattIsaM AlAvagA bhA01 kaNha. itthiyA kaNha0 ganbhaM jaNejA, haMtA goyamA! jaNejjA, evaM etevi chattIsaM AlAvagA mANi / kaNhale0 bhaMte! maNusse kaNhalesAe itthiyAto kaNhale0 gambhaM jaNejjA haMtA goyamA! jaNejjA, evaM ete chattIsa AlAvagA, kammabhUmagakaNhalese maM bhaMte ! maNusse kaNha. itthiyAe kaNhale0 gambha jaNejjA', haMtA goyamA! jaNejA, evaM ete chattIsa0, akammabhUmayakaNha0 maNu0 a0 kaNha0 isthiyAra akammabhUmayakaNhalesa gambha jaNejjA', hetA goyamA ! jaNejjA, navaraM causu lesAsu, solasa AlAvagA, evaM aMtaradIvagANavi / (satra 231) / iti panavaNAe bhagavaIe lessApadaM samattaM / / sacarasaM parya ca samacaM // dIpa anukrama [470] mUla-saMpAdane atra sUtra-kramAMkane mudraNa-doSAt (sUtraM 231) iti '231' krama dvivArAn mudritaM ~ 749~ Page #751 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [231R] dIpa anukrama [470] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 373 // "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) uddezaka: [6], dAraM [-] mUlaM [231-R] ...AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [17], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education International - 'kai NaM bhaMte ! lessAo pannattAo' ityAdi, sugamaM uddezakaparisamAptiM yAvat, navaramutpadyamAno jIvo janmAntare lezyAdravyANyAdAyotpadyate tAni ca kasyacitkAniciditi / kRSNalezyApariNate'pi janake janyasya vicitralezyAsaMbhavaH, evaM zeSalezyA pariNate'pi bhAvanIyaM // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM saptadarza lezyApadaM samAptamiti // wwwwwwwwwwwwwwwww // iti zrImanmalayagiryAcAryavihitavRttiyutaM zrImatprajJApanopAne saptadazapadamayaM pUrvArdhaM samAptam // NAWAWALAKKKKKKKAAMA For Parts Only atra pada (17) "lezyA" parisamAptam ~ 750 ~ AAAA 17 lezyA padaM Page #752 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], ------------ uddezaka: [-1, ------------- dAraM [1,2], -------- ----- mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [232] atha aSTAdazapadaM kAyasthitinAmakaM prArabhyate // 18 // gAthA: tadevamuktaM saptadarza padaM, adhunA'STAdazamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade lezyApariNAma uktaH, samprati pariNAmasAmyAt kAyasthitipariNAma ucyate, tatra cedamadhikAragAthAdvayaM jIva gaiMdiya kAe joe vee kasAyalesA ya / sammattaNANadaMsaNa saMjaya uvaoga AhAre // 1 // bhAsagaparitta pajjata suhUma sanI bhavAsthi parime ya / etesi tu padANaM kAyaTiI hoi NAyacA // 2 // jIve NaM bhaMte ! jIvetti kAlato kevaciraM hoi?, goyamA ! sabaddhaM / dAraM 1 neraie gaMbhaMte ! neraietti kAlao keciraM hoI , bhoyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM tecIsaM sAgarobamAI // tirikkhajoNie NaM bhaMte ! tirikkhajoNietti kAlao kecira hoi !, gopamA ! jaha0 aMtomuhutaM ukoseNaM arthataM kAlaM anaMtAo ussappiNiosappiNIo kAlato khettao aNaMtA logA asaMkhejapoggalapariyahA te NaM puggalapariyaTTA AvaliyAe asaMkhijahabhAge / tirikkhajoNiNI NaM bhaMte ! tirikkhajoNiNiti kAlao kevaciraM hoi ?, goymaa| jahanneNaM aMtomuhu ukkoseNaM tini paliocamAI puvakoDipuhuttamambhahiyAI // evaM maNussevi maNussIvi evaM ceva // deve NaM bhaMte / devatti kAlao kevacciraM hoi ?, goyamA ! jaheba neraie, devI NaM bhaMte / devitti kAlato kenaciraM hoI, goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI ukoseNaM paNavarSa paliovamAI / siddhe NaM bhaMte ! siddheci Se25895 dIpa anukrama [471 -473] atha pada (18) "kAyasthiti" Arabhyate atra (18) kAyasthiti-pade vAre (9 evaM 2)-"jIva evaM gati Arabdhe ~ 751~ Page #753 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [1,2], --------- ----- mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [232] prajJApanAyA:malayavRttI // 74 // gAthA: kAlato kevagira hora ?, goyamA ! sAdie apajavasie / neraie Na maMte ! neraiyajapajacaetti kAlato kevaciraM hoi', 18 kAyagoyamA! jahaNavi ukoseNavi aMtomuhurta, evaM jAva devI apajjattiyA / naraiyapajattae Na maite / nerahayapajatta MsthitipadaM etti kAlato kevaciraM hoI , goyamA ! jahaneNaM dasa vAsasahassAI aMtomuttUNAI ukoseNaM tettIsaM sAgaroSamAI aMtomahanaNAI / tirikkhajoNiyapajjattae NaM bhaMte ! tirikkhajoNiyapajattaetti kAlato kevaciraM hoha, goyamA ! jahazreNaM aMtomahataM ukoseNaM tini paliovamAI aMtomuttUNAI, evaM tirikkhajoNiNipajjatiyAvi, evaM maNussevi maNusIci, evaM ceva devapattae jahA neraiyapattae, devIpaaciyA NaM bhaMte / devIpajjattiyatti kAlato kevaciraM hoi 1. goyamA ! jahareNaM dasa vAsasahassAI aMtomuhuttUNAI ukkoseNaM paNapanaM paliovamAI aMtomuhujUNAI / dAraM 2 (sUtraM 232) 'jIvagaiMdiyakAe' ityAdi, pradharma jIvapadaM, kimuktaM bhavati -prathama jIvapadamadhikRtya kAyasthitirvaktavyA iti 1 tato gatipadaM 2 tadanantaramindriyapadaM 3 tataH kAyapadaM 4 tato yogapadaM 5 tadanantaraM vedapadaM 6 tataH kapAyapadaM 7 tato lezyApadaM8 tadanantaraM samyaktvapadaM 9 tato jJAnapadaM 10 tadanantaraM darzanapadaM 11 tataH saMyatapadaM 12 tata upayogapadaM 13 tadanantaramAhArapadaM 14 tataH parIttapadaM 15 tato bhASakapadaM 16 tataH paryAptapadaM // 374 // 17 tataH sUkSmapadaM 18 saMkSipadaM 19 tato bhavasiddhikapadaM 20 tadanantaramastikAyapadaM 21 tatazcaramapadaM 22 / eteSAM dvAviMzatisaGkhyAnAM padAnAM kAyasthitirbhavati jJAtavyA-yathA ca bhavati jJAtavyA tathA yathoddezaM nirdeSyate, atha || dIpa anukrama [471-473] veer ~752~ Page #754 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [1,2], -------------- mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [232] gAthA: kAyasthitiriti kaH zabdArthaH 1, ucyate, kAya iha paryAyaH parigRhyate, kAya iva kAya ityupamAnAt , sa ca dvidhAsAmAnyarUpo vizeSarUpazca, tatra sAmAnyarUpo nirvizeSaNo jIvatvalakSaNaH vizeSarUpo nairayikatvAdilakSaNaH tasya sthitiH-avasthAnaM kAyasthitiH, kimuktaM bhavati ?-sAmAnyarUpeNa vizeSarUpeNa vA paryAyeNAdiSTasya jIvasya yadavyavacchedena bhavanaM sA kAyasthitiH, tataH prathamataH sAmAnyarUpeNa paryAyeNAdiSTasyAvyavacchedena yada bhavanaM tacicinta-18 yiSurAha-'jIve NaM bhaMte!' ityAdi, iha jIvanaparyAyaviziSTo jIva ucyate, tataH praznayati-jIvA 'Na' iti vAkyA-1 laGkAre bhadanta ! jIva iti jIvanaparyAyaviziSTatayA ityarthaH 'kAlataH kAlamadhikRtya 'kiyazciraM kiyantaM kAlaM yAvadbhavati !, bhagavAnAha-gautama ! 'sarvAddhAM' sarvakAlaM yAvat, kathamiti cet , ucyate, iha jIvanamucyate prANadhAraNaM, prANAtha dvidhA-dravyaprANA bhAvaprANAzca, dravyaprANA indriyapaJcakavalatrikocchrAsaniHzvAsAyuHkarmAnubha-10 vilakSaNAH, bhAvaprANAH jJAnAdayaH, tatra saMsAriNAmAyuHkarmAnubhavalakSaNaprANadhAraNa sadaivAvasthitaM, na hi sA kA-18 cidavasthA saMsAriNAmasti yaskhAmAyuHkarmAnubhavanaM na vidyate iti, muktAnAM tu jJAnAdirUpaprANadhAraNamavasthitaM, mukkAnAmapi hi jJAnAdirUpAH prANAH santi, yairmukto'pi dravyaprANaiH jIvatIti vyapadizyate, te ca jJAnAdayo / muktAnAM zAzvatikAH, ataH saMsAryavasthAyAM muktAvasthAyAM ca sarvatra jIvanamastIti sarvakAlabhAvI jIvanaparyAyaH // samprati tasyaiva jIvasya nairayikatvAdiparyAyairAdiSTasya taireva paryAyairavyavacchedenAvasthAnaM cintayannAha-'neraie NaM bhNte| dIpa anukrama satra [471 -473] ~753~ Page #755 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [1,2], --------- ----- mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [232] gAthA: prajJApanA- ityAdi, sugama, navaraM nairayikAstathAmavakhAbhAbyAt khabhavAcyutvA anantaraM na bhUyo nairayikatvenotpadyante, tatoM yAH mala yadeva teSAM bhavasthitaH parimANaM tadeva kAyasthiterapi ityupapadyate jaghanyata utkarpatazca yathoktaparimANA kaaysthitiH| | sthitipadaM yavRttI. tirikkhajoNie NaM bhaMte !' ityAdi, tatra yadA devo manuSyo nairayiko vA tiryakSutpadyate tatra cAntamuhUrta sthitvA bhUyaH khagato gatyantare yA sAmati tadA labhyate jaghanyato'ntarmuhUrtapramANA kAyasthitiH, utkarSato'nantaM kAlaM yAvat , tasya cAnantasya kAlasya prarUpaNA dvidhA, tadyathA-kAlataH kSetratazca, tatra kAlato'nantA utsarpiNyavasapiNyaH, utsarpiNyavasarpiNIparimANaM ca nandyadhyayanaTIkAto'vaseyaM, tatra savistaramabhihitatvAt , kSetrato'nantA lokAH, kimuktaM bhavati ?-ananteSu lokAkAzeSu pratisamayamekaikapradezApahAre kriyamANe yAvatyo'nantA utsappiSNyavasarpiNyo bhavanti tAvatIryAvat tiryak tiryaktyenAvatiSThate, etadeva kAlaparimANaM pudgalaparAvarttasaGkhyAto nirU payati-asa yeyAH pudgalaparAvartAH, pudgalaparAvartakharUpaM ca paJcasaGgrahaTIkAyAM vistaratarakeNAbhihitamiti tato'vadhAya, iha tu nAbhidhIyate, granthagauravabhayAt, asaGkhyAtA api pudgalaparAvartAH kiyanta iti vizeSasaGgyAnirUpaNA rthamAha-'te NaM' ityAdi, te pudgalaparAvarttA AvalikAyA asalayeyabhAgaH, kimuktaM bhavati ?-AvalikAyA asa-IIM375 kAyatame bhAge yAvantaH samayAstAvatpramANA asatyayAH pudalaparAvI iti, etacaivaM kAyasthitiparimANaM vana-1 spatyapekSayA draSTavyaM na zeSatiryagapekSayA, banaspativyatirekeNa zeSavirazcAmetAvatkAlapramANakAyasthiterasaMbhavAt , dIpa anukrama [471 -473] ~ 754~ Page #756 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [232] + gAthA: dIpa anukrama [471 -473] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [12], padaM [18], uddezaka: [-], mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 'tirikkhajogiNI NaM bhaMte!' ityAdi, ihottaratra ca jaghanyAntarmuhUrtta bhAvanA prAguktAntarmuhUrtta bhAvanAnusAreNa svayaM bhAvanIyA, utkarSatastrINi patyopamAni pUrvakoTIpRthaktvAbhyadhikAni kathaM iti cet ?, ucyate, iha tiryacAnuSyANAM sanjipaJcendriyANAmutkarSato'pyaSTau bhavAH kAryasthitiH "naratiriyANa sattaTTha bhavA" [naratirakSA saptASTau (vA) bhavAH ] iti vacanAt tatrotkarSasya cintyamAnatvAt aSTAvapi bhavA yathAsaMbhavamutkRSTasthitikAH parigRllante, asayeya varSAyuSkastu mRtvA niyamato devaloke pUtpadyate na tiryakSu, tataH sapta bhavAH pUrvakoTyAyuSo veditavyAH aSTamastu |paryantavarttI devakurvAdiSviti trINi palyopamAni pUrvakoTIpRthaktvAbhyadhikAni bhavanti ' evaM maNussevi maNussIvi' iti, evaM tiryaktrIgatena prakAreNa manuSyo'pi mAnuSyapi ca vaktavyA, kimuktaM bhavati 1 - manuSyasUtre mAnuSIsUtre ca jaghanyato'ntarmuhUrtta utkarSatastrINi palyopamAni pUrvakoTIpRthaktyAbhyadhikAni vaktavyAnIti, sUtrapAThastvevaM- 'maNusse NaM bhaMte ! maNussatti kAlao keva ciraM hoi ?, goyamA ! jahantreNaM aMtomuddattaM ukoseNaM tinni palio mAI putrakoDI puduttamambhahiyAI, maNussI NaM bhaMte ! maNussitti kAlao kevazciraM hoi' ityAdi, devasUtre 'jaheba neraie' iti, yathaiva nairayikaH prAguktaH tathaiva devo'pi vaktavyaH, devasyApi jaghanyato daza varSasahasrANi utkarSatastrayastriMzatsAga ropamANi vaktavyAnIti bhAvaH, devA api hi khabhavAcyutvA na bhUyo'nantaraM devatvenopapadyante " no deve deyesu ucavajaha" [na devo deveSUtpadyate ] iti vacanAt tato yadeva devAnAmapi bhavasthiteH parimANaM tadeva kAyasthiterapi, Education Internation For Parts Only ~ 755 ~ Sinerary org Page #757 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-1, ------------ dAraM [1,2], ----------- ----- mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [232]] majJApanAyA malaya. vRttI. // 376 // gAthA: devIsUtre utkarSataH paJcapaJcAzatpalyopamAnIti, devInAM bhavasthitarutkarSato'pyetAvatpramANatvAt , etaJcezAnadevyape- 18 kAyakSayA draSTavyaM, anyatra devInAmetAvatyAH sthiterasaMbhavAt / siddhasUtre sAdyaparyavasita iti, siddhatvasya kSayAsaMbhavAt , sthitipadaM siddhatvAddhi cyAvayituM IzA rAgAdayo, na ca te bhagavataH siddhasya saMbhavanti, tannimittakarmaparamANvabhAvAt , tadabhA-1 vazca teSAM nirmUlakArSakaSitatvAt // sampratyetAvato nairayikAdIn paryApsApAsavizeSaNadvAreNa cintayannAha-'nerai- eNaM bhaMte !' ityAdi, nairayiko bhadanta ! aparyApta iti-aparyAptatvaparyAyaviziSTo'vicchedena kAlataH kiyantaM kAlaM || yAvadbhavati ?, bhagavAnAha-gautama ! ityAdi, ihAparyAptAvasthA jaghanyata utkarSatazcAntarmuhUrttapramANA, tata Urddha narayikANAmavazyaM paryAptAvasthAbhAvAt , tata uktaM jahanneNavi aMtomuhuttaM ukkoseNavi aMtomuhuttaM / 'evaM jAva devI apajattiyA' iti, evaM-nairayikoktena prakAreNAparyAsAstiryagAdayastAvadvaktavyAH yAvaddevyaparyAptikA, aparyAptakadebIsUtraM yAvadityarthaH, tatra tiryaJco manuSyAzca yadyapyaparyAptakA eva mRtvA bhUyo bhUyo'paryAsatvenopapadyante tathApi teSA maparyAptAvasthA nairantaryeNotkarSato'pi antarmuhUrtapramANaiva labhyate, yadvakSyati 'apajjattae NaM bhaMte ! apajjattaetti kAlaMIto kevaciraM hoda1. goyamA ! jahantreNaM aMtomahattaM ukkoseNavi aMtomahatta' iti, devadevIsatre antarmuhartabhAvanA // 37 // nairayikavat vaktavyA / 'neraiyapajjattae NaM bhaMte !' ityAdi, nairayikaparyApta iti-paryApto nairayika ityevamavicchedena kAlataH kiyaciraM bhavati ?, bhagavAnAha-gautama ! jaghanyato daza varSasahasrANyantarmuhUrtonAni, antarmuhUrttakhAdyathA dIpa anukrama [471 -473] ~756~ Page #758 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-1, --------------- dAraM [1,2], ----------- ----- mUlaM [232] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [232] gAthA: paryAptAvasthAyAM gatatvAt , ata evotkarSato'pi trayastriMzatsAgaropamANyantarmuhUrtonAni, tiryasUtre jaghanyato'ntarmuhartabhAvanA prAgiva, utkarSatastrINi palyopamAnyantarmuhUrtonAni, etaccotkRSTAyuSo devakurvAdibhAvinastirazvo'dhikRtya |vedanIyaM, anyeSAmetAvatkAlapramANAyAH paryApsAyasthAyA avicchedenAprApyamANatvAt , atrApyantarmuhUrtonatvamantarmuhUsaMsthAvasyAparyAptAvasthAyAM gatatvAt, evaM tiryakastrImanuSyamAnuSIsUtreSvapi bhAvanIyaM / devadevIsUtrayostu jaghanyata utkarSatazca kAyasthitiparimANaM prAguktameva aparyAptAvasthAbhAvinA'ntarmuhUrtena hInaM paribhAvanIyaM / gataM gatidvAraM, idAnImindriyadvAramabhidhitsurAha saIdie NaM maMte ! saIdietti kAlato kevaciraM hoi ?, goyamA ! saIdie duvihe pannate, taMjahA-aNAie vA apajabasie aNAie sapajjavasie / egidie NaM bhaMte ! egidietti kAlato kevaciraM hoi ?, goyamA! jahaneNaM aMtomahattaM uphoseNaM aNataM kAlaM vaNassaikAlo // beIdie NaM bhaMte ! beIdietti kAlato kevaciraM hoha, goyamA! jahameNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM saMkhenaM kAlaM / evaM teiMdiyacauridievi / paMciMdie NaM bhaMte ! paMciMdieti kAlato kevaciraM hoi ?, moyamA ! jahanneNaM aMtomuhurta ukkoseNaM sAgarovamasahassaM sAirega / aNidie NaM pucchA, goyamA ! sAie apajavasie / saIdiyapajjacae gaM bhaMte ! saiMdiyapajjattaetti kAlato kevaciraM hoi ?, goyamA ! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM sAgarovamasatapuhuttaM sAtiregaM / egidiyapajjacae NaM bhaMte ! pucchA, goyamA ! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukkoseNaM saMkhejAI dIpa anukrama [471 -473] SAREauratanA ma atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (3)- "indriya" Arabdham ~ 757~ Page #759 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [233] dIpa anukrama [474] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 377 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [18], uddezaka: [-], dAraM [3], mUlaM [233] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH cAsasahassAI / veiMdiyapajjattae NaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhutaM ukoseNaM saMkhejjavAsAI, teiMdiyapajjatae NaM - pucchA, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhutaM ukoseNaM saMkhejAI rAIdiyAI, cauridiyapattae NaM bhaMte! pucchA, goyamA ! jahantreNaM aMtomuddattaM ukoseNaM saMkhejA mAsA | paMcidiyapajacae NaM bhaMte ! paMciMdiyapajjataetti kAlato kevaciraM hoi ?, goyamA ! jahaNaM aMtotaM ukoseNaM sAgarobamasayapuhuttaM / saiMdiyaapajjacae NaM bhaMte! pucchA, goyamA ! jahatreNavi uko sevi aMtomuhuttaM, evaM jAva paMcidiyaapajjattae / dAraM 3 ( sU 233 ) 'sadie NaM bhaMte!' ityAdi, sahendriyaM yasya yena vA sa sendriyaH, indriyaM ca dvidhA - labdhIndriyaM dravyendriyaM ca, tatreha labdhIndriyamavaseyaM tadvigrahagatAvapyasti indriyaparyAptasyApi ca tato nirvacanasUtramupapadyate, anyathA tadaghaTamAnakameva syAt, nirvacanasUtramevAha -- gautama ! ityAdi, iha yaH saMsArI sa niyamAt sendriyaH, saMsArazvAnAdiH ityanAdiH sendriyaH, tatrApi yaH kadAcidapi na setsyati so'nAdyaparyavasitaH, sendriyatva paryAyasya kadAcidapyavyavacchedAt, yastu setsyati so'nAdisaparyavasitaH, muktatyavasthAyAM sendriyatvaparyAyasyAbhAvAt / ekendriyasUtre yaduktaM - 'ukoseNaM aNataM kAlaM' iti tamevAnantakAlaM savizeSaM nirUpayati- 'vaNassaikAlo' iti, yAvAn vanaspatikAlo'gre | vakSyate tAvantaM kAlaM yAvadityarthaH, vanaspatikAyazcaikendriyaH, ekendriyapade tasyApi parigrahAt, sa ca vanaspatikAlaH evaMpramANaH - 'aNaMtAo ussappiNIosappiNIo kAlao khettao aNaMtA logA asaMkhejjA poggalapariyaTTA, te Education International ------------- For Pernal Use Only ~758~ 18 kAya sthitipada // 377 // Page #760 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [3], -------------- mUlaM [233] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [233] dIpa anukrama [474] | poggalapariyaTTA AvaliyAe asaMkhejahabhAgo' iti dvIndriyasUtre 'saMkhe kAlaM ti saGkhyeyAni varSasahasrANItyarthaH, 'vigaliMdiyANa ya vAsasahassA saMkhejA' [vikalendriyANAM varSasahasrANi saMkhyeyAni ] iti vacanAt, evaM trIndriyacaturindriyayorapi sUtre vaktavye, tatrApi jaghanyato'ntarmuhUrta utkarSataH saGkhyeyakAlamiti vaktavyamiti bhAvaH, saJjayeyazca kAlaH saGgyAni varSasahasrANi pratyetavyAni / paJcendriyasUtre utkarSataH sAtireka sAgaropamasahasraM, taca nairayikatiryapaJcendriyamanuSyadevabhavanamaNena draSTavyaM, adhikaM tu na bhavati, etAvata eva kAlasya kevalavedasopalabdhatvAt / anindriyo dravyabhAvendriyavikalaH sa ca siddha eva siddhazca sAdyaparyavasitaH tata uktaM 'sAie apajjavasie' iti / 'saiMdiyaapajattae NaM' ityAdi, ihAparyApsA labdhyapekSayA karaNApekSayA ca draSTavyAH, ubhayathApi tatparyAyasya jaghanyata utkarSato vA'ntarmuhUrttapramANatvAt , evaM tAvadvAcyaM yAvatpaJcendriyAparyAptakaH-paJcendriyAparyAptakasUtraM, taca sugamatvAt khayaM paribhAvanIyaM, anindriyo'tra na vaktavyaH, tasya paryAptAparyAsavizeSaNarahitatvAt / 'saiMdiyapajjattae NaM bhaMte !' ityAdi, iha paryApto labdhyapekSayA veditavyaH, sa hi vigrahagatAvapi saMbhavati, karaNairaparyAptasyApi, tata utkarSataH sAtirekaM sAgaropamazatapRthaktvamiti yannirvacanaM tadupapadyate, anyathA karaNaparyAptatvasyotkarSato'pyantarmuhUttonatrayastriMzatsAgaropamapramANatayA labhyamAnatvAt yathoktaM nirvacanaM nopapadyate, evamuttarasUtre'pi paryAptatvaM labdhyapekSayA draSTavyaM / ekendriyaparyAsasUtre saGkhyayAni varSasahasrANIti, ekendriyasya hi pRthivIkAyasyotkarSato ~ 759~ Page #761 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [3], --------------- mUlaM [233] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malaya0 vRttI. [23] // 378 // dIpa anukrama [474] Deet dvAviMzatirvarSasahasrANi bhavasthitiH apkAyasya sapta varSasahasrANi vAtakAyasya trINi varSasahasrANi vanaspatikAyasya ||18 kAyadaza varSasahasrANi tato nirantarakatipayaparyAptabhavasaMkalanayA saGkhyayAni varSasahasrANi ghaTante iti / dvIndriyaparyA-8 sthitipadaM sasUtre soyAni varSANi, dvIndriyasya hi utkarSato bhavasthitiparimANaM dvAdaza saMvatsarANi, ma ca sarveSvapi bhaSepUtkRSTasthitisaMbhavaH, tataH katipayanirantaraparyAptabhavasaMkalanayApi sajayeyAni varSANyeva labhyante na tu varSazatAni varSasahasrANi yA / trIndriyaparyAsasUtre soyAni rAtrindivAni, teSAM ca bhavasthiterutkarpato'pyekonapaJcAzadinamAnatayA katipayanirantaraparyAsabhavasaMkalanAyAmapi saGkhyeyAnAM rAtrindivAnAmeva labhyamAnatvAta caturindriyaparyAptasUtre saGkhyayA mAsAH, teSAM bhavasthitarutkarSataH SaNmAsapramANatayA katipayanirantaraparyAptabhavakAlasaMkalanAyAmapi saGkhye-IN yAnAM mAsAnAM prApyamANatvAt / paJcendriyasUtraM sugamaM / gatamindriyadvAraM, idAnI kAyadvAramabhidhitsurAhasakAie NaM bhaMte ! sakAietti kAlato kevaciraM hoi ?, goyamA ! sakAie duvihe pannatte, taMjahA--aNAie vA apajjabasie aNAie vA sapajjavasie jahanneNaM aMtomuhurta ukoseNaM do sAgarovamasahassAI saMkhejavAsasamanbhahiyAI, akAie NaM bhaMte ! pucchA, goyamA ! akAie sAdie apajjavasie, sakAiyaapajattae NaM pucchA, goyamA ! jahaNavi ukoseNavi // 378 // aMtomuhuttaM, evaM jAva tasakAiyaapajjattae / sakAiyapajjacae pucchA, goyamA! jahanneNaM aMtomuhurta ukoseNaM sAgarovamasayapuhuttaM sAtirega, puDhavikAie NaM pucchA, goyamA! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM asaMkhenaM kAlaM asaMkhejAo ussa atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (4)- "kAya" Arabdham ~ 760~ Page #762 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [234] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [234] dIpa anukrama [475] pasa92e909200e0a929 ppiNiosappiNIo kAlato khettato asaMkhejA logA, evaM AuteuvAukAiyAvi, vaNassaikAiyA NaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhattaM ukkoseNaM aNataM kAlaM aNaMtAo ussappiNiavasappiNio kAlao khettao aNaMtA logA asaMkhejA puggalapariyahA te NaM puggalapariyaTTA AvaliyAe asaMkhejjaimAgo / puDhacikAie paJjattae pucchA, goyamA! jahanneNaM aMtomahattaM ukkoseNaM saMkhenjAI vAsasahassAI, evaM Auvi, teukAie pajjattae pucchA, goyamA ! jahanneNaM aMtomuhurca ukoseNaM saMkhejjAI rAIdiyAI, bAukAiyapajjatae NaM pucchA, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhurta ukoseNaM saMkheAI vAsasahassAI, vaNassaikAiyapajjattae pucchA, goyamA! jahaneNaM aMtomuhu ukkoseNaM saMkhejAI vAsasahassAI, tasakAiyapajattae pucchA, goyamA ! jahaneNaM aMtomuhuttaM ukoseNaM sAgarovamasayapuhuttaM sAtiregaM dAra 4 / (sUtra 234) 'sakAie NaM bhaMte / ' ityAdi, saha kAyo yasya yena yA sa sakAyaH sakAya eva sakAyikaH ApatvAt khArthe ikapratyayaH, kAyaH-zarIraM, tacaudArikavaikriyAhArakataijasakArmaNabhedAt paJcadhA, taha kArmaNaM taijasaM vA draSTavyaM, tasyaivA''saMsArabhAvAt , anyathA vigrahagatau vartamAnasya zarIraparyAptyA paryAptasya ca zeSazarIrAsaMbhavAdakAyikatvaM syAt , tathA ca sati nirvacanasUtrapratipAditaM vaividhyaM nopapadyate, atha nirvacanasUtramAha-'sakAie duvihe pannatte' ityAdi, tatra yaH saMsArapAragAmI na bhaviSyati so'nAdyaparyavasitaH kadAcidapi tasya kAyasya vyavacchedAsaMbhavAt yastu mokSamadhigantA so'nAdisaparyavasitaH tasya muktyavasthAsaMbhave sarvAtmanA zarIraparityAgAt, pRthivyasejovAyuvanaspa HO2929202322920292e ~ 761~ Page #763 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [234] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [234] Tas dIpa anukrama [475] prajJApanA-tisUtrANi sugamAni, anyatrApi tadarthasya pratItatvAt , tathA coktaM-'asaMkhosappiNiosappiNIo egidiyANa 18 kAya u cauNhaM / tA ceva u aNaMtA vaNassaIe u boddhacA // 1 // [asaMkhyA utsarpiNyavasarpiNya ekendriyANAM catu- sthitipadaM ya0 vRttI. mA~ / tA evAnantA vanaspatI boddhvyaaH||1||] nanu yadi vanaspatikAlapramANaM asaGkhyayAH pudglpraavrtaastto| // 379 // yadgIyate siddhAnte-marudevAjIvo yAvajjIvabhAvaM vanaspatirAsIditi, tatkathaM syAt 1, kathaM vA vanaspatInAmanAAditvaM, pratiniyatakAlapramANatayA vanaspatibhAvasthAnAditvavirodhAt, tathAhi asAveyAH pudgalaparAvattAsteSAma-IN vasthAnamAnaM, tata etAvati kAle'tikrAnte niyamAt sarve'pi kAyaparAvatta kurvate, yathA khasthitikAlAnte surAdayaH, uktaM ca-"jai puggalapariyaTTA saMkhAIyA vnnssiikaalo| to abaMtavaNassaINamaNAiyattamahetUo // 1 // na ya marudevAjIvo jAvajI vaNassaI AsI / jamasaMkhejA puggalapariyaTTA tatva'vasthANaM // 2 // kAleNevaieNaM jamhA kuvaMti kAyapalaI / sadhevi vaNassaiNo ThiikAlaMte jaha surAI // 3 // [yadi pudgalaparAvartAH saMkhyAtItA vanaspa-| tikAlaH / tadA''syantavanaspatInAmanAditvamahetukaM // 1 // na ca marudevIjIvo yAvajjIvaM vanaspatirAsIt / / yadasaMkhyayAH pudgalaparAvastitrAvasthAnaM // 2 // kAlenaitAvatA yasmAt kurvanti kAyaparAvata / sarve'pi vanaspatayaH // 379 // sthitikAlAnte yathA surAdyAH // 3 // ] kiM ca-evaM yadvanaspatInAM nirlepanamAgame pratiSiddhaM tadapIdAnI prasaktaM, kathamiti ced ?, ucyate, iha pratisamayamasaGkhyayA banaspatibhyo jIyA udvartante, vanaspatInAM ca kAyasthitipari . ~762~ Page #764 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [234] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [234] dIpa anukrama [475] mANamasaGkhyayAH pudgalaparAvarttAstato yAvanto'saGkhyayeSu pudgalaparAvarteSu samayAstairabhyastA ekasamayovRttA jIvA yAvanto bhavanti tAvatparimANamAgataM vanaspatInAM, tataH pratiniyataparimANatayA siddhaM nirlepanaM, pratiniyataparimANatvAdeva ca gacchatA kAlena siddhirapi sarveSAM bhavyAnAM prasaktA, tatprasaktI ca mokSapathavyavacchedo'pi prasaktaH, sarvabhavyasi|ddhigamanAnantaramanyasya siddhigamanAyogAt, Aha ca-"kAyaTThiikAleNaM tesimasaMkhejjayAvahAreNaM / nilevaNamAvannaM siddhIvi ya sababhavANaM // 1 // paisamayamasaMkhejA jeNuvaTuMti to tadabhatthA / kAyaTTiieN samayA vaNassaINaM ca parimANaM ||2||[kaaysthitikaalen teSAmasaMkhyeyakApahAreNa / nirlepanamApannaM siddhirapi ca sarvabhanyAnAM // 1 // pratisamayamasaMkhyayA yenodvarttante tatastadabhyastAH / kAyasthiteH samayAH vanaspatInAM ca parimANaM // 2 // ] na caitadasti. vanaspatInAmanAditvasya nirlepanapratiSedhasya sarvabhavyAsiddharmokSapathAvyavacchedasya ca tatra tatra pradeze siddhAnte'bhidhA-18 nAt, ucyate, iha dvividhA jIvAH-sAMvyavahArikA asAMvyavahArikAdheti, tatra ye nigodAvasthAta uddhRttya pRthi-8 vIkAyikAdibhedeSu vartante te lokeSu dRSTipathamAgatAH santaH pRthivIkAyikAdivyavahAramanupatantIti vyavahArikA ucyante, te ca yadyapi bhUyo'pi nigodAvasthAmupayAnti tathApi te sAMcyavahArikA eva, saMvyavahAre patitatvAt, ye punaranAdikAlAdArabhya nigodAvasthAmupagatA evAvatiSThante te vyavahArapathAtItatvAdasAMvyavahArikAH, kathametadavasIyate / dvividhAH jIvAH sAMvyavahArikAH asAMvyavahArikAzceti, ucyate, yuktivazAt, iha pratyutpannavana ~ 763~ Page #765 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [4], -------------- mUlaM [234] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala va0vRttI. prata sUtrAMka [234] // 380 // dIpa anukrama [475] spatInAmapi nirlepanamAgame pratiSiddhaM, kiM punaH sakalavanaspatInA, tathA bhavyAnAmapi, ya(ta) yayasAMvyavahAri- 18 kAyakarAzinipatitA asantavanaspatayo na syuH tataH kathamupapadyeta ?, tasmAdavasIyate astyasAMvyavahArikarAzirapisthitipadaM yadtAnAM banaspatInAmanAditA, kiM ceyamapi gAthA gurUpadezAdAgatA samaye prasiddhA-"asthi aNaMtA jIvA jehiM na patto tasAipariNAmo / tevi aNatANatA nigoyavAsaM aNuvasaMti // 1 // " [santyanantA jIvA yairna prAsa-11 khasAdipariNAmaH / te'pyanantAnantA nigodavAsamanuvasanti // 1 // ] tata ito'pyasAMvyavahArikarAziH siddhaH, uktaM ca-"pacuppannavaNassaINa nillevarNa na bhavArNa / juttaM hoina taM jai acaMtavaNassaI natthi // 2 // eva maNAdivaNassaINamasthittamatthao siddhaM / bhaNNai [ya] imAvi gAhA gurUvaesAgayA samaye // 2 // atthi arNatA hAjIvA" pratyutpannavanaspatInAM tathA bhavyAnAM nirlepanaM na / yuktaM bhavati na tad yadyatyantavanaspatinoti // 1 // evamanAdivanaspatInAmastitvamarthataH siddhaM / bhaNyate caiSA'Si gAthA gurUpadezAgatA samaye // 2 // ] ityAdi, tatredaM / sUtra sAMvyavahArikAnadhikRtyAvaseyaM, na cAsAMvyavahArikAn , aviSayatvAt sUtrasya, na caitat khamanISikAvijRmbhitaM, |yata AhuH jinabhadragaNikSamAzramaNapUjyapAdA:-"taha kAyaTThiikAlAdao visese paDucca kira jIve / nANAivaNassa- // 380 // iNo je saMvavahAravAhirayA ||1||"[tthaa kAyasthitikAlAdayo vizeSAn pratItya kila jIvAn / nAnAdivanaspatIn ye saMvyavahArabAhAH // 1 // ] atrAdizabdAt sarverapi jIvaiH zrutamanantazaH spRSTamityAdi yadasyAmeva prajJApa ~ 764~ Page #766 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [234] dIpa anukrama [475] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [4], mUlaM [234] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [18], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Educator International nAyAM vakSyati prAguktaM ca tatparigrahaH, tato na kazciddoSaH / trasakAyasUtraM supratItaM // etAneva jasakAyikAdIn paryAsAparyApta vizeSaNaviziSTAn cintayannAha - 'sakAzyaapacattara NaM bhaMte !' ityAdi, sugamaM, navaraM tejaHkAyasUtre utka taH saGkhyeyAni rAtrindivAnIti, tejaHkAyasya hi bhavasthitirutkarSato'pi zrINi rAtrindivAni, tato nirantaraka8 tipayaparyAptabhavakAlasaMkalanAyAmapi saGkhyeyAni rAtrindivAnyeva labhyante, na tu varSANi varSasahasrANi vA / samprati kAyadvArAntaH pravezasaMbhavAt sUkSmakAyikAdInnirUpayitukAma Aha-- ------------- suhume NaM bhaMte ! suhumeti kAlato kevaciraM hoti 1, go0 ! jaha0 aMto0 u0 asaMkhejaM kAlaM asaMkhejAo ussappiNioppaNIto kAlato kheto asaMkhejA logA, suhumapuDhavikAite suhumaAukA muhumataukA suhumabAukA suhumavaNapphaikAite. suhumanigodevi ja0 aMtomuDutaM uko0 asaMkhenaM kAlaM asaMkhijAo ussappiNiosappiNIto kAlato khettato asaMkhejA logA, suhume NaM bhaMte! apajattapatti pucchA, go0 ! ja0 u0 aMtomuhuttaM, puDhavikAiya AukAyate - kAyavAukAyavaNaNphaikAiyANa ya evaM caiva, pajjattiyANavi evaM cetra jahA ohiyANaM / bAdare NaM bhaMte ! bAdaretti kAlato kevaciraM hoti 1, go0 ! jaha0 aMto0 uko0 asaMkhekhaM kAlaM asaMkhejAo ussappiNiosappiNIto kAlao khecao aMgulassa asaMkhejatibhAgaM, bAdarapuDhavikAie NaM bhaMte ! pucchA, go0 ! jaha0 aMto0 uko0 sattari sAgarovamakoDAkoDIto, evaM cAdaraAukAievi jAva bAdarate ukAievi bAdaravAukAievi, bAdaravaNapphaikAite bAdara0 pucchA, go0 ! For Parks Use Only ~765~ Page #767 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [9], -------------- mUlaM [235] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata 18 kAya prajJApanAyAH malayavRttI. sthitipadaM sUtrAMka [235] // 38 // dIpa anukrama [476] Seleseaeiserseseseselaya ja0 aMto0 uko. asaMkhajaM kAlaM jAva khesao aMgulassa asaMkhejatibhAgaM, patteyasarIkhAdarava gaphaikAira NaM bhaMte ! pucchA, go0! jaha. aMto0 uko sattari sAgarovamakoDAkoDIto / nigode gaM bhaMte / nigoeti kevaJcira hoti ?, mo0! jaha0 aMto. ukoseNaM. arNatAo ussappiNiosappiNIo kAlato khettato aDDAijA poggalapariyaTTA, bAdaranigode NaM bhaMte ! bAdara0 pucchA, go.! jaha* aMto0 uko sattari saagrovmkoddaakoddiito| bAdaratasakAiyA gaM bhaMte ! bAdaratasakAiyaci kAla kevaciraM hoI, go! jaha0 aMto. uko do sAgarovamasahassAI saMkhejavAsamabhahiyAI, etesiM ceva apajjattagA savevi jaha0 uko. aMto0, bAdarapajate NaM bhaMte ! bAdarapaJjatta0 pucchA, go0 ! jaha. aMto0 uko0 sAgarovamasatapuhucaM sAtiraMga, bAdarapuDhavikAiyapajacae NaM bhaMte ! bAdara pucchA, go0 jaha0 aMto0 uko saMkhijAI vAsasahassAI, evaM AukAievi, teukAiyapajjattae NaM bhaMte ! teukAiyapaja0 pucchA, go0 ja0 aMto0 ukko0 saMkhijjAI rAIdiyAI, vAukAiyavaNassaikAiyapatteyasarIrabAdaravaNapphaikAite pucchA, go! ja. aMto0 u0 saMkhejjAI vAsasahassAI, nigoyapajattate cAdaranigodapajattae pucchA, go! dohavi ja. anto0 uko aNto| bAdaratasakAiyapajjattae NaM bhNte| bAdaratasakAiyapajjattaetti kAlato kevaciraM hoti ?, go0 ja0 aMto0 u0 sAgarovamasatapuDuttaM sAtiregaM / dAraM 4 (sUtraM 235) 'suhume NaM maMte !' ityAdi 'sUkSmaH' sUkSmakAyiko bhadanta ! sUkSma iti sUkSmatvaparyAyaviziSTaH sannavyavacchedena kA-18 20262902030203028829202 // 38 // ~ 766~ Page #768 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [9], -------------- mUlaM [235] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [235] dIpa anukrama [476] lataH kiyaciraM bhavati, bhagavAnAha-gautama ! 'jahanneNa mityAdi, etadapi sUtraM sAMvyavahArikajIvaviSayamavasAtavyaM, anyathA utkarSato'saGkhyeyakAlamiti yannirvacanamuktaM tannopapadyate, sUkSma nigodajIvAnAmasAMvyavahArikarAzinipati| tAnAma nAditAyAH prAgupapAditatvAt , 'khettato asaMkhejA logA' iti, asaGkhyeyeSu lokAkAzepu pratisamayamekaikapra| dezApahAre yAvatya utsarpiNyavasarpiNyo bhavanti tAvatpramANA asaGkhyeyA utsapiNyavasarpiNya ityarthaH / sUkSmavana spatikAyasUtramapi prAguktayuktivazAt sAMvyavahArikajIvaviSayaM vyAkhyeyaM / tathA sUkSmAH sAmAnyataH pRthivIkAyi| kAdivizeSaNaviziSTAzca paryAptA aparyAptAzca nirantaraM bhavanto jaghanyataH utkarSato vA'ntarmuhUrta kAlaM yAvat na para-18 mapi, tatastadviSayasUtrakadambake sarvatrApi jaghanyataH utkarSato vA'ntarmuhurtamuktaM, bAdarasAmAnyasUtre yaduktam 'asaMkhejakAlaM' tasya vizeSanirUpaNArthamAha-asaGkhyayA utsarpiNyavasarpiNyaH, idaM kAlataH parimANamuktaM, kSetrata Aha'aMgulassa asaMkhejjaibhAgoM' iti, aGgalasthAsakyeyabhAgaH, kimuktaM bhavati-amulasthAsaGkhyeyatame bhAge yAvanta AkAzapradezAteSAM pratisamayaM ekaikapradezApahAre yAvantyo'saGkhyayA utsapiNyavasarpiNyo bhavanti tAvatya iti, atha kathaM aGgulAsaGghaveyabhAgamAtrasyApi pratisamayamekaikapradezApahAre asaGkhabeyA utsarpiNyavasarpiNyo laganti ?, ucyate, kSetrasya sUkSmatvAt , uktaM ca-"suhumo ya hoi kAlo tatto suhumayarayaM havai khica"mityAdi, [ sUkSmazca bhavati kAlastataH sUkSmatarakaM bhavati kSetraM ] etaca bAdaravanaspatikAyApekSayA'vasAtavyaM, anyasya bAdarasyaitAvatkA SCCCCee CatC.8vaTa ~767~ Page #769 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [9], -------------- mUlaM [236] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: majJApanA yA: mala prata sUtrAMka [236] 4 yavRttI. // 38 // dIpa anukrama [477] | yasthiterasambhavAt , zeSasUtrANi dvArasamApti yAvat sugamAni / gataM kAyadvAram , idAnIM yogadvAramabhidhitsurAha 18kAyasajogI NaM bhaMte ! sajogitti kAla01, mo0! sajogI duvihe paM0, taM-aNAdIe vA apajjavasite aNAdIe kA sthitipadaM sapajjavasite, maNajogI NaM bhaMte ! maNajogIti kAlato, go.ja. eka samayaM ukko aMto0, evaM vaijogIvi, kAyajogI NaM bhaMte ! kAla ?, go! jahanneNaM aMto0 uko0 vaNaphaikAlo, ajogI gaM bhaMte ! ajogiti kAlo kevaciraM hoti ?, go0 ! sAdIe apaJjavasite / dAraM 5 (sUtra 236) 'sajogI NaM bhaMte !' ityAdi, yogAH-manovAkAyacyApArAH, yogA eSAM santIti yoginaH manovAkAyAH saha yogino yasa yena cA sa sayogI, atra nirvacanaM 'sajogI duvihe paM.' ityAdi, anAdyaparyavasito yo na jaatucidpi| mokSaM gantA sa hi sarvakAlamavazyamanyatamena yogena sayogI tato'nAdyaparyavasito, yastu yAsyati mokSaM so'nAdisaparyavasitaH, muktiparyAyaprAdurbhAve yogasya sarvathApagamAt , manoyogisUtre jaghanyataH eka samayamiti-yadA kazcidaudArikakAyayogena prathamasamaye manoyogyAna pudgalAnAdAya dvitIyasamaye manastvena pariNamayya muJcati tRtIyasamaye coparamate | | mriyate vA tadA ekaM samayaM manoyogI labhyate, utkarSato'ntarmuhUrta, nirantaraM manoyogyapudgalAnAM grahaNanisargoM kurvan // 382 // tata U so'vazyaM jIvakhAbhAbyAduparamate, uparamya ca bhUyo'pi grahaNanisagauM karoti, paraM kAlasIkSmyAt kadA-1 cinna khasaMvedanapathamAyAti, tata utkarSato'pi manoyogo'ntarmuhUrtameva, evaM 'vayajogIvi' iti, evaM manoyogIya 20282920000000000 SAREautatunintimational atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (5)- "yoga" Arabdham ~768~ Page #770 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [9], -------------- mUlaM [236] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [236] dIpa anukrama [477] vAgyogyapi vaktavyaH, tadyathA-'vaijogI bhaMte ! vaijogIti kAlao kevaciraM hoti?, mo.! jaha. eka smy| uko. aMtomuhutta'miti tatra yaH prathamasamave kAyayogena mApAyogyAni dravyANi gRhNAti dvitIyasamaye tAni bhASAtvena pariSamayya muJcati tRtIyasamaye coparamate mriyate vA sa ekaM samayaM vAgyogI labhyate, Aha ca mUlaTIkAkAsa-paDhamasamaye kAyajogaNa gahiyANaM bhAsAdavANaM biiyasamaye vaijogeNa nisarga kAUya uvaramaMtassa maraMtassa vA egasamao lambhaI' iti, antarmuhUrta nirantaraM grahaNanisagauM kurvan tadanantaraM coparamate, tathAjIvakhAmAvyAt , kAyayogI jaghanyato'ntarmuhUrttamiti, iha dvIndriyAdInAM vAgyogo'pi labhyate, saMjJipaJcendriyANAM manoyogo'pi tato yadA vAgyogo bhavati manoyogo vA tadAna kAyayogaprAdhAnyamiti sAdisaparyavasitatvabhAvAt jaghanyato'ntarmuhUce kAyayogI labhyate, utkarSato vanaspatikAlaH, sa ca prAgevoktaH, vanaspatikAyikeSu hi kAyayoga eva kevalo na vAgyogo manoyogo vA, tataH zeSayogAsambhavAtteSvAkAyasthiteH satataM kAyayoga iti mataM, A ayogI ca siddhaH, sa ca sAcaparyavasita ityayogI sAdyaparyavasita uktaH / gataM yogadvAramidAnI vedadvAra pratipi-IA pAdayiSurAha savedae NaM bhaMte ! savedaeci01, go! savedae tividhe paM0,0-aNAdIe vA apajjavasite aNAdIe vA sapaJjabasie sAdIe vA sapaJjavasie, tastha NaM je se sAdIe sapajjavasie se jaha* aMto uko0 arNataM kAlaM aNaMtAo ussa atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (6)- "veda" Arabdham ~ 769~ Page #771 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [6], -------------- mUlaM [237] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA PM prata sUtrAMka [237]] yavRttI. // 38 // dIpa anukrama [478] ppiNiosappiNIto kAlato khettato abaDhe poggalapariyaTTU desUrNa, ithivede Na maMte ! itthivedetti kAla0 ?, go0! egeNaM kAyaAdeseNaM jaha0 eka samayaM uko dasuttarai paliovabhasataM puDakoDipuhuttamanbhahiyaM 1, emeNaM AdeseNaM jaha0 ega samayaM sthitipada uko0 aTThArasapalitovamAI puvakoDipuhuttamabhahiyAI 2, egeNaM AdeseNaM ja0 ega samayaM uko cauddasa paliovamAI pubakoDiputtamammahiyAI 3, emeNaM AdeseNaM ja0 ega samayaM uko0 paliovamasataM pucakoDipUhuttamabhahiyaM 4, egerNa AdeseNaM jaha0 ega samayaM uko0 palitovamapuhuttaM puvakoDipuhuttamambhahiyaM 5, purisavede NaM bhaMte !21, go0! jaha aMto0 uko0 sAgarovamasatapuhuttaM sAtirega, napuMsagavee NaM bhaMte ! napuMsagavedeti, pucchA, go0 ja0 egaM samayaM uko0 vaNassaikAlo, avedae NaM bhaMte ! avedaeti pucchA, go! avede duvidhe paM0, taM0-sAdIe vA apaJjavasie sAie vA sapaavasite, tattha NaM je se sAie sapajavasite se jahaNoNaM ega samayaM uko aNto0| dAraM 6 (sUtra 237) 'savedae NaM maMte' ityAdi, saha vedo yasya yena vA sa savedakaH, 'zeSAdveti kapratyayaH, sa ca trividhaH, tadyathAanAdyaparyavasito'nAdisaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca, tatra yaH upazamazreNi kSapaka zreNi vA jAtu-kadAcidapi na prApsyati so'nAthaparyavasitaH, kadAcidapi tasya vedodayavyavacchedAsambhavAt , yastu prApsyati upazamazreNi kSapaka-II // 383 // zreNiM vA so'nAdisaparyavasitaH, upazamazreNipratipattI kSapakazreNipratipattau vA vedodayavyavacchedasya bhAbitvAt, yastUpazamazreNiM pratipadyate tatra cAvedako bhUtvA bhUya upazamazreNItaH pratipatan savedako bhavati sa sAdisaparyavasitaH, TaraTasescarceaeoccccccero ~770~ Page #772 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [6], -------------- mUlaM [237] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [237]] sa ca jaghanyato'ntarmuhUrta, kathamiti cet?, ucyate, iha yadA ko'pi upazamazreNi upapaya trividhamapi vedamupazama| pyAvedako bhUtvA punarapi zreNItaH pratipatan savedakatvaM prApya jhaTityupazamazreNi kAmapandhikAbhiprAyeNa kSapaka zreNi vA pratipadyate pratipadya ca vedatrayamupazamayati kSapayati vA antarmuhUrtena tadA jaghanyenAntarmuhUrta savedakaH utkarSato'pArddhapadgalaparAvarta dezonaM, apagatamaddhe yasya so'pArddhaH dezonaH-kiJcidUnaH, upazamazreNito hi pratipatita etAvantaM kAlaM saMsAre paryaTati, tato yathoktamutkarSataH sAdisaparyavasitasya savedakasa kAlamAnamupapadyate / strIvedaviSaye ca pazcAdezAstrAn krameNa nirUpayati-'egeNaM AdeseNa'mityAdi, tatra sarvatrApi jaghanyataH samayamAtrabhAvaneyaM-kA-IN [cit yuvatirupazamazreNyAM vedatrayopazamenAvedakatvamanubhUya tataH zreNeH pratipatantI strIvedodayamekasamayamanubhUya dvitIyasamaye kAlaM kRtvA devepUtpadyate, tatra ca tasyAH puMstvameva na strItvaM tata evaM jaghanyataH samayamAtraM khIvedaH, utkapacintAyAmiyaM prathamAdezabhAvanA-kazcijjantu rISu tirazcISu vA pUrvakoTyAyuSkAsu madhye paJcaSAn bhavAn anubhUya IzAne kalpe paJcapaJcAzatpramANapalyopamotkRSTasthitiSvaparigRhItAsu devISu madhye devItvenotpannastataH khAyu:kSaye cyutvA bhUyo'pi nArISu tirazcISu vA pUrvakoTyAyuSkAsu madhye strItvenotpannasta to bhUyo'pi dvitIyaM vAraM IzAne devaloke paJcapaJcAzatpalyopamapramANotkRSTAyuSkAkhaparigRhItadevISu madhye devItvenotpannastataH paramavazyaM vedAntarameva gacchati, evaM dazottaraM palyopamazataM pUrvakoTipRthaktvAbhyadhikaM prApyate, atra para Aha-janu yadi devakurUttarakuyoM Pos20302669200000 dIpa anukrama [478] ~771~ Page #773 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [6], -------------- mUlaM [237] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [237]] prajJApanA- yAHmalaya0 vRtto. // 38 // dIpa anukrama [478] 20299999999 diSu palyopamatrayasthitikAsu strISu madhye samupapadyate tato'dhikA'pi strIvedasya sthitiravApyate, tataH kimiletA-8|18 kAyacityeyopadiSTA, tadayuktamabhiprAyAparijJAnAt, tathAhi-iha tAvaddevIbhyazyutvA asahmaveyavAyuSkAsu khISu madhye sthitipadaM notpadyate, devayonezzyutAnAM asaGkhyeyavarSAyuSkeSu madhye utpAdapratiSedhAt, nApyasaGkhyeyavarSAyuSkA satI yoSita utkRSTAsu devIpu jAyate, yata uktaM mUlaTIkAkRtA-"jatto asaMkhejavAsAuyA ukkosaTiI na pAyeI" iti, tato yathoktapramANavotkRSTA sthitiH strIvedasyAvApyate, dvitIyAdezavAdinaH punarevamAhuH-nArISu tirazcISu pAM | pUrvakovyAyuSkAsu madhye paJcapAn bhavAn anubhUya pUrvaprakAreNezAnadevalokeSu vAradvayamutkRSTasthitikAsu devISu madhye utpadyamAnA niyamataH parigRhItAkhevotpadyate nAparigRhItAsu tatastanmatenotkRSTamavasthAnaM strIvedasyASTAdaza palyopa-15 mAni pUrvakoTipRthaktvaM ca, tRtIyAdezavAdinAM tu saudharmadevaloke parigRhItAsu sasapalyopamapramANotkRSTAyuSkAsu vAradvayaM samutpadyate, tatastanmatena caturdaza palyopamAni pUrvakoTipRthaktvAbhyadhikAni zrIvedasya sthitiH, caturthAdeza-| vAdinAM tu matena saudharmadevaloke paJcAzatpalyopamapramANotkRSTAyuSkAkhaparigRhItadevISvapi pUrvaprakAreNa vAradvayaM devItvenotpadyate, tatastanmatena palyopamazataM pUrvakoTipRthaktvAbhyadhikamavApyate, paJcamAdezavAdinaH punaridamAhuH-nAnA- // 384 // bhavabhramaNadvAreNa yadi strIvedasyotkRSTamavasthAnaM cintyate tarhi palyopamapRthaktvameva pUrvakoTIpRthaktvAbhyadhikaM prApyate na tato'dhikaM, kathametaditi cet 1, ucyate, nArISu tirazcISu vA pUrvakoTyAyuSkAsu madhye sapta bhavAnanubhUyASTamabhaye ~772 ~ Page #774 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [237] dIpa anukrama [478] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [6], uddezaka: [-], mUlaM [237] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [18], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internationa devakurvAdiSu tripalyopamasthitiSu strImadhye strItvena samutpadyate, tato mRtvA saudharme devaloke jaghanyasthitikAsu devISu madhye devItvenopajAyate, tadanantaraM cAvazyaM vedAntaramabhigacchati iti, amISAM paJcAnAmAdezAnAmanyatamAdezasamIcInatAnirNayo'tizayajJAnibhiH sarvotkRSTazrutalabdhisampannairvA karttuM zakyate, te ca bhagavadAryazyAmapratipattau nAsIran, kevalaM tatkAlApekSayA ye pUrvatamAH sUrayastatkAlabhAvigranthapaurvAparyaparyAlocanayA yathAsvamati strIvedasya sthitiM prarUpitavantasteSAM sarveSAmapi prAvacanikasUrINAM matAni bhagavAnAryazyAma upadiSTavAn, te'pi ca prAvacanikasUrayaH svamatena sUtraM paThanto gautamapraznabhagavannirvacanarUpatayA paThanti, tatastadavasthAnyeva sUtrANi likhatA gotamA ! ityuktaM, anyathA bhagavati gautamAya nirdeSTari na saMzayakathanamupapadyate, bhagavataH sakalasaMzayAtItatvAt puruSavedasUtre jaghanyato'ntarmuhUrttamiti, yadA kazcidanyavedebhyo jIvebhya uddhRtya puruSavedepUtpadya tatra cAntarmuhUrtta sarvAyurjIvitvA gatyantare anyavedeSu madhye samutpadyate tadA puruSavedasya jaghanyato'ntarmuhUrttamayasthAnaM labhyate, utkRSTamAnaM kaNThyaM [granthAnaM 10000 ], napuMsakavedasUtre jaghanyataH ekaH samayaH strIvedasyeva bhAvanIyaH, utkarSato vanaspatikAlaH, sa ca prAgevoktaH, etaca sAMvyavahArikajIvAnadhikRtya yadA cintA kriyate yadA tvasavyavahArikajIvAnadhikRtya cintA kriyate tadA dvividhA napuMsakavedAddhA, kAMzcidadhikRtyAnAdyaparyavasAnA, ye na jAtucidapi sAMvyavahArikarAzI nipatiSyanti, kAMzcidadhikRtya punaranAdisaparyavasAnA, ye asAMvyavahArikarAzeruhRtya sAMvyavahArikarAzAvAgamiSyanti, For Penale On ------------- ~ 773~ jandrary org Page #775 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [6], -------------- mUlaM [237] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [237] dIpa anukrama [478] prajJApanA- atha kimasAMcyavahArikarAzerapi vinirgatya sAMvyavahArikarAzAvAgacchanti yenaivaM prarUpaNA kriyate ?, ucyate, Aga ti, Aga- 18kAyayA:mala- 4cchanti, kathametadavaseyamiti cet ?, ucyate, pUrvAcAryopadezAt, tathA cAha duSyamAndhakAranimanajinapravacanapra-8 sthitipada yavRttI. dIpo bhagavAn jinabhadragaNikSamAzramaNa:-"sijhaMti jattiyA kira iha sNvvhaarjiivraasiio| eMti annaaivnn||385|| |ssaharAsIo tattiyA taMmi // 1 // " [sidhyanti yAvantaH kila iha saaNvyvhaarikjiivraasheH| AyAnti anAdivana-% spatirAzitastAvantastasmin // 1 // avedako dvidhA-sAdyaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca, tatra yaH kSapakazreNiM pratipadyAvedako bhavati sa sAdyaparyavasitaH, kSapakaNeH pratipAtAsambhavAt , yastUpazamazreNiM pratipadyAvedako jAyate sa sAdisaparyavasitaH, sa ca jaghanyenaikaM samayaM, kathamekaM samayamiti cet ?, ucyate, yadA ekasamayamavedako bhUtvA dvitIyasamaye paJcatyamupAgacchati tadA tasminneva paJcatvasamaye deveSutpannaH puruSavedodayena savedako bhavati, tata evaM jaghanyata eka samayamavedakaH, utkarSato'ntarmuhUrta, parato'vazyaM zreNItaH pratipAte vedodayasadbhAvAt iti / gataM vedadvAramidAnIM kaSAyadvAraM, tatredamAdisUtramsakasAI NaM bhaMte ! sakasAditi kAla0 1, go0 ! sakasAtI tividhe paM0, taM0--aNAdIe vA apajjavasite aNAdIe IN // 385 // vA sapaJjavasite sAdIe vA sapaJjavasite jAva avarlDa poggalapariyaE desUrNa, kohakasAI NaM bhaMte ! pucchA, go.! jaha ukko aMtomuhuttaM, evaM jAva mANamAyakasAtI, lobhakasAI NaM bhaMte ! lobha0 pucchA, go0! jaha. ekaM samayaM ukko awaatenessa990sassa atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (7)- "kaSAya" Arabdham ~774~ Page #776 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [7], -------------- mUlaM [238] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: - prata sUtrAMka [238] dIpa anukrama [479] aMtosu0, akasAI NaM bhaMte ! akasAditi kAla. 1, go0 ! akasAdI duvihe paM0, ta0-sAdIe vA apajjavasite sAdIe kA sapajjavasite, tastha NaM je se sAdIe sapaJjavalite se jaha0 ega samayaM uko aMto / dAraM 7 / (sUtra 238) ST 'sakasAI NaM bhaMte !' ityAdi, saha kaSAyo yeSAM yairvA te sakaSAyA-jIvapariNAmavizeSAste vidyante yasya sa| sakapAyI, idaM sakalamapi sUtra savedasUtrabadavizeSeNa bhAcanIyaM, samAnabhAvenoktatvAt , 'kohakasAI NaM bhaMte!' ityAdi, jaghanyato'pyantarmuhUrta iti utkarSato'pyantarmuhUrtamiti-krodhakapAyopayogasya jaghanyata utkarSato vA'ntarmuhUrtapramANatvAt , tathAjIvakhAbhAbyAt, idaM ca sUtracatuSTayamapi viziSTopayogApekSamiti, lobhakaSAyI jaghanyenekaM samaya[miti, yadA kazcidupazamaka upazamazreNiparyavasAne upazAntavItarAgo bhUtvA zreNItaH pratipatan lobhANuprathamasamayasaMvedanakAla eva kAlaM kRtvA devalokeSutpadyate, tatra cotpannaH san krodhakaSAyI mAnakaSAyI mAyAkapAyI vA bhavati tadA ekaM samayaM lobhakaSAyI labhyate, athaivaM krodhAdipvapyekasamayatA kasmAnna labhyate ?, ucyate, tathAkhAbhAvyAt , tathAhi-zreNItaH pratipatan mAyANuvedanaprathamasamaye mAnANuvedanaprathamasamaye krodhANuvedanaprathamasamaye yA yadi kAlaM karoti kAlaM ca kRtvA devalokeSatpadyate tathApi tathAkhAbhAbyAt yena kapAyodayena kAlaM kRtavAn tameva kaSAyodayaM tatrApi gataH sanjantarmuhUrtamanuvarjayakti, etaccAvasIyate adhikRtasUtraprAmANyAt, tato'nekasamayatA krodhA-16 diSviti / akaSAyasUtraM vedasUtramiva bhAvanIyaM / gataM kaSAyadvAramadhunA lezyAdvAraM, tatredamAdisUtram SAREarattinintamanand | atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (8)- "kaSAya" Arabdham ~775~ Page #777 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [8], -------------- mUlaM [239] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malaya.vRttI. 18 kAyasthitipadaM prata sUtrAMka [239]] // 28 // dIpa anukrama [480] salese NaM bhaMte ! saleseci pucchA, go! salese duvidhe paM0, 0-aNAdIe yA apajjavasite aNAdIe vA sapajjavasite, kaNhalese gaMbhaMte ! kaNhalesetti kAlato kevaciraM hoi ?, go0 ! jaha* aMto0 ukko0 tettIsaM sAgarocamAI aMtomuhuttamabbhahiyAI, nIlalese NaM bhaMte ! nIlaleseti pucchA, go0 ! jaha* aMto0 uko0 dasa sAgarovamAI palitotramAsaMkhijjaibhAgamabhahiyAI, kAulese gaM pucchA, go0 ! jaha* aMto0 uko tiNNi sAgarovamAI palitovamAsaMkhijatibhAgamabhahiyAI, teulese NaM pucchA, go0 ! jaha0 aMtomuhucaM ukko do sAgarokmAI palitovamAsaMkhiJjatibhAgamabhahiyAI, pamhalese NaM pucchA, go.jaha aMto uko dasa sAgarovamAI aMtomuttamambhahiyAI, sukalese NaM pucchA0, go0 ! jaha* aMto0 ukko0 tettIsaM sAgarovamAI aMtomuhuttamambhahiyAI, alese gaM pucchA, go! sAdIe apajjavasite / dAraM 8 (sUtra 239) 'salese NaM bhaMte' ityAdi, saha lezyA yasya yena vA sa salezyaH, sa dvividhaH prajJaptaH, tadyathA-anAdiraparyavasito yo na jAtucidapi saMsAravyavacchedaM kartA anAdisaparyavasito yaH saMsArapAragAmI, 'kapahalese NaM bhaMte ! ityAdi, iha tirazthA manuSyANAM ca lezyAdravyANyantarmuhUrtikAni, tataH paramavazyaM lezyAntarapariNAma bhajante, devanerayikANAM tu pUrvabhavacaramAntarmuhUrttAdArabhya parabhavAdyamantarmuhUrta yAvat avasthitAni tataH sarvatra jaghanyamantarmuhUrta tiryagmanuSyAapekSayA draSTavyamutkRSTaM devanairayikApekSayA, tacca vicitramiti bhAvyate, tatra yaduktaM-trayastriMzatsAgaropamANi antarmu // 38 // RELIGunintentiational atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (8)- "lezyA" Arabdham ~776~ Page #778 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [239 ] dIpa anukrama [480] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [8], mUlaM [239] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [18], muni dIparatnasAgareNa saMkalita... hUrttAbhyadhikAnIti tatsaptamanara kapRthivyapekSayA draSTavyaM tatratyA hi nairayikAH kRSNalezyAkAH, teSAM ca sthitirutkRSTA trayastriMzatsAgaropamANi, yattu pUrvottarabhavagate yathAkramaM caramAdye antarmuhUrtte te dve apyekaM, antarmuhUrttasyAsaGkhyAta bhedabhinnatvAt, tathA cAnyatrApyuktam- "muhuttaddhaM tu jahannA tittIsaM sAgarA muhuttahiyA / unakosA hoi ThiI nAyavA kaNhalesAe // 1 // [ muhUrttA tu jaghanyA trayastriMzatsAgaropamANyutkRSTA / muharttAdhikA bhavati sthitiH kRSNalezyAyAH // 1 // ] atra 'muhuttahiyA' iti cUrNikRtA vyAkhyAtamantarmuhUrttAdhiketi, nIlalezyAsUtre yAni daza sAgaropamANi |palyopamAsaGkhyeyabhAgAbhyadhikAnyuktAni tAni paJcamapRthivyapekSayA veditavyAni, tatra hi prathamaprastaTe nIlalezyA 'paMcamiyAe mIsA' [paJcamyAM mizrA ] iti vacanAt tasmiMzca prathamaprastaTe sthitirutkarSata etAvatI, ye tu pUrvottarabhavagate antarmuhUrce te palyopamAsaGkhyeyabhAge evAntargate iti na pRthagvivakSite, evamuttaratrApi draSTavyaM kApotalezyAsUtre trINi sAgaropamANi palyopamAsaGkhyeyabhAgAbhyadhikAni tRtIyanarakapRthivyapekSayA'vasAtavyAni tRtIyapRthivyAmapi prathamaprastaTe kApotalezyAyA bhAvAt, 'taIyAe mIsiyA' [ tRtIyasyAM mizrA ] iti vacanAt tatra cotkRSTasthiteretAvatyAH sambhavAt, tejolezyA sUtre dve sAgaropame patyopamAsatyeyabhAgAbhyadhike IzAna devaloka devApekSayA veditavye, te hi tejolezyAkA utkarSata etAvasthitikAH, padmalezyAsUtre daza sAgaropamANi antarmuhUrttAbhyadhi| kAni brahmalokApekSayA bhAvanIyAni, tatra hi devAnAM sthitirutkRSTA daza sAgaropamANi lezyA ca padmalezyA, ye ca For Penal Use On ~ 777 ~ Page #779 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [239] dIpa anukrama [480] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 387 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [8], mUlaM [239] uddezaka: [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [18], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. pUrvottarabhavagate antarmuhurtte te kilaikamantarmuhUrttamiti antarmuhUrttAbhyadhikAnItyuktaM, zukkalezyAsUtre trayastriMzatsAgaropamANi antarmuhUrttAbhyadhikAni anuttarasurApekSayA, teSAmutkarSataH sthiteH trayastriMzatsAgaropamapramANatvAt, antarmuhUrttAbhyadhikatva bhAvanA ca prAgvat, alezyaH -- ayogikevalI siddhazva, tato na tasyAmapyavasthAyAmalezyatvavyA ghAta iti sAdyaparyavasitaH / gataM lezyAdvAram idAnIM samyaktvadvAraM tatredamAdisUtram - Education Internation sammadiTThI NaM bhaMte ! sammadi0 kAla0 1, go0 ! sammaddiTTI duvihe paM0 taM0 - sAdIe vA apajavasite sAdIe vA sapaavasite, tattha NaM je se sAdIe sapaavasite se jaha0 aMto0 uko0 chAvahiM sAgarobamAI sAiregAI, micchAdiTThI NaM bhaMte! pucchA0, go0 ! micchAdiTTI tividhe paM0 taM0 - aNAie apaJjavasie vA aNAdIe vA sapajavasie sAdIe vA sapajabasie, tattha NaM je se sAdIe sapajavasite se jaha0 aMto0 uko0 anaMtaM kAlaM anaMtAo ussappiNiosappiNIo kAlato khettato avaGkaM poggalapariyahaM desUNaM, sammAmicchAdiTThI NaM pucchA, go0 ! jaha0 aMto0 ko 0 to 0 / dAraM 9 / (sUtraM 240 ) 'sammadiDI NaM bhaMte!' ityAdi, samyag - aviparyastA dRSTiH- jinapraNItavastu tattvapratipattiryasya sa samyagdRSTiH, sa cAntarakaraNakAlabhAvinA aupazamikasamyaktvena sAsAdanasamyaktvena vizuddhadarzana mohapuodayasambhavikSAyopaza- mikasamyaktvena sakaladarzanamohanIyakSayasamutthakSAyika samyaktvena vA draSTavyo, nirvacanaM --- samyagdRSTirdvividhaH prajJaptaH, atra (18) kAyasthiti-pade dvAram ( 9 ) - "samyaktva" Arabdham For Pale One ~778~ 18 kAyasthitipadaM // 387 // Page #780 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [9], -------------- mUlaM [240] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [240]] dIpa anukrama [481] / tadyathA-'sAdhaparvavasitaH eSa kSAyika samyaktve utpAdite sati veditavyaH, tasya pratipAtAbhAvAt , 'sAdisapazAyevasitaH' eSa kSAyopazamikAdisamyaktvApekSayA, tatra yo'sau sAdisaparyavasitaH samyagraSTiH sa jaghanyenAntarmuhUrta, I parato mithyAtvagamanAt , utkarSataH SaTpaSTiH sAgaropamANi sAtirekANi, tatra yadi vAradvayaM vijayAdiSu catuHpra-IN rAtipatitasamyaktva utkRSTasthitiko deva utpadyate balAtrayaM ghA'cyutadevaloke tato devabhavareva paTUpaSTiH sAgaropamANi paripUrNAni bhavanti, ye tu manuSyabhavAH samyaktvasahitAste'dhikA iti taiH sAtirekANIti, uktaM ca-"do bAre vijayAisu gayassa tinni'cue ahava taaii| airega narabhAviyaM" iti [dve vAre vijayAdipu gatasya tisro vArA acyuteIS'thavA tAni / atirekaM narabhavikaM] 'micchAdiTThINaM bhaMte!' ityAdi, mithyA-viparyastA dRSTiH-jIvAradivastutattvaprarAtipattiryasya bhakSitahatpUrapuruSasya site pItapratipattiyat sa mithyAraSTiH, nanu mithyASTirapi kazcid bhakSya bhakSyatayA jAnAti peyaM peyatayA manuSyaM manuSyatayA pazuM pazutayA tataH sa kathaM mithyASTiH 1, ucyate, bhagavati sarvajJe tasya [pratyayAbhAvAt , iha hi bhagavadaItpraNItaM sakalamapi pravacanArthamabhirocayamAno'pi yadi tadgatamekamapyakSaraM na roca-1 [yati tadAnImapyeSa mithyAdRSTirevocyate, tasya bhagavati sabaijJe pratyayanAzataH, uktaM ca-"sUtroktassaikasyApyarocanAdakSarasya bhavati nrH| mithyAraSTiH sUtraM hi naH pramANaM jinAbhihitam // 1 // " kiM punaH zeSo bhagavadaheMdabhihitaM yathAvad jIvAjIvAdivastutattvapratipattivikalaH, nanu sakalapravacanArthAbhirocanAt tadgatakatipayArthAnAM cArocanA ~779~ Page #781 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [9], --------------- mUlaM [240] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [240]] prajJApanA- yAH mala- ya. vRttI. // 38 // dIpa anukrama [481] deSa nyAyataH samyagmidhyAdRSTireva bhavitumarhati kathaM mithyASTiH ?, tadasat, vastutattvAparijJAnAt , iha yadA 18kAyasakalaM vastu jinapraNItatayA samyak zraddhate tadAnImasau samyagdRSTiyaMdA tvekasminnapi vastuni paryAye vA matidaurva sthitipadaM |lyAdinA ekAntena samyakaparijJAnamithyAparijJAnAbhAvato na samyakazraddhAnaM nApyekAntato vipratipattiH tadA samya-10 mithyAdRSTiH, uktaM ca zatakabRhacUNoM-"jahA nAlikerIdIvavAsissa khuhAiyassavi ettha samAgayassa purisassa oyaNAie aNegavihe Dhoie tassa AhArassa uvariM na ruI na ya niMdA, jeNa teNa so oyaNAio AhAro Na kayAi divo nAvi suo, evaM sammAmicchaddihissavi jIvAipayatthANaM uvariM na ya ruI nAvi niMda"tti, yadA punare-18 kasminnapi vastuni paryAye vA ekAntato vipratipadyate tadA mithyAdRSTirevetyadoSaH, sa ca trividhaH, tadyathA-anA| caparyavasito'nAdisaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca, tatra yaH kadAcanApi samyaktvaM nAvApsyati so'nAthaparyavasitaH, yastvavApsyati so'nAdisaparyavasitaH, yastu samyaktvamAsAdya bhUyo'pi mithyAtvaM yAti sa sAdisaparyavasitaH, sa ca jaghanyenAntarmuhUrta, tadanantaraM kasyApi bhUyaH samyaktvAvAH, utkarSato'nantaM kAlaM, tamevAnantaM kAlaM dvidhA prarUpayati-kAlataH kSetratazca, tatra kAlato'nantA utsarpiNyavasarpiNIryAvat , kSetrato'pADhe pudgalaparApase dezonaM, atra kSetrata iti nirdezAt kSetrapuralaparAvataH parigrAhyo, natu dravyapugalaparAvadiyaH, evaM pUrvottaratrApi ca / bhAvanIyaM, 'sammAmicchAdiTThI 'mityAdi, samyagmithyA dRSTiyasyAsI samyagmidhyAdRSTiH sa jaghanyata utkarSato For P OW ~780~ Page #782 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [9], -------------- mUlaM [240] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [240]] dIpa anukrama [481] aaeeeeee eseseel vA antarmuhUrta, parato'vazyaM tatpariNAmavidhvaMsAt , tathA jIvakhAbhAbyAt / gataM samyaktvadvAramidAnI jJAnadvAraM, tatredamAdisUtram NANI gaM bhaMte ! NANitti kAla0, go0! NANI duvidhe paM0,0-sAtIte vA apaJjavasite sAie vA sapaJjavasite, tattha NaM je se sAdIe sapajavasite se jahaNNeNaM aMto0 uko chAvaDhi sAgarovamAI sAiregAI, AbhinivohiyaNANI NaM pucchA, go0! evaM ceva, evaM suyaNANIvi, ohinANIvi evaM ceva, navaraM jahaNNeNaM ega samayaM, maNapajavaNANI NaM bhaMte ! [pucchA] maNapajjavaNANici kAlato0, go0!jaha ega samaya uko0 desUNA puSakoDI, kevalaNANI NaM pucchA, go! sAtie apaJjavasite / aNNANI matiaNNANI mutaaNNANI pucchA, go0! aNNANI maiaNNANI suyaaNNANI vividhe paM0, taM0-aNAie vA apajavasie aNAdIe vA sapaJjavasite sAdIe vA sapaJjavasite, tattha NaM je se sAdIe sapajavasite se jaha0 aMto0 uko0 aNataM kAlaM, aNaMtAo ussappiNiosappiNIo kAlato khetao avaDapoggalapariyaDU desUrNa, vimaMgaNANI NaM bhaMte ! pucchA, go0! jahaNNeNaM ega samayaM ukoseNaM tettIsaM sAgarovamAI desUNAte pucakoDIte abbhahitAI / dAraM 10 // (sUtraM 241) / 'nANI NaM bhaMte' ityAdi, jJAnamasyAstIti 'ato'nekakharA ditIn , sa dvidhA sAdyaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca, tatra kevalajJAnApekSayA sAyaparyavasitaH, pratipAtAbhAvAt , zeSajJAnApekSayA sAdisarpayavasitaH, zepajJAnAnAM pratini Receneleoclaces atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (10)- "jJAna" Arabdham ~ 781~ Page #783 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [10], -------------- mUlaM [241] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [241] dIpa anukrama [482] prajJApanA yatakAlabhAvitvAt , sa jaghanyenAntarmuhUrta, parato mithyAtvagamanena jJAnapariNAmApagamAt , utkarSataH SaTpaSTisAgayA mala-18ropamANi sAtirekANi yAvat , tAni samyagdaSTeriva bhAvanIyAni, samyagraSTareva jJAnitvAt , AbhinivodhikajJAni- sthitipadaM yavRttI. sUtre 'evaM ceva'tti yathA sAmAnyato jJAnI sAdisaparyavasito jaghanyata utkarSatazcoktastathA''bhinivodhikajJAnyapi vaktavyaH, sa caivaM-'jaha. aMto0 ukko0 chAvaTThI sAgarovamAI sAtiregAI' evaM zrutajJAnyapi, avadhijJAnyapyevaM // 389 // navaraM sa jaghanyata ekaM samayaM vaktavyaH, kathamekasamayatA'vadhijJAnasyeti cet ?, ucyate, iha tiryapaJcendriyo manu-1 pyo devo vA vibhaGgajJAnI san samyaktvaM pratipadyate, tasya ca samyaktvapratipattisamaye eva samyaktvabhAvato vibhaGgajJAnamavadhijJAnaM jAtaM, taJca yadA devasya cyavanena maraNenAnyasyAnyathA vA'nantarasamaye pratipatati tadA bhavatyavadhijJAnasyaikasamayatA, utkarSataH sAtirekANi SaTpaSTiM sAgaropamANi yAvat , tAni cApratipatitAvadhijJAnasya vAradvayaM [vijayAdiSu gamanena vAratrayamacyutadevalokagamanena vA veditavyAni, manaHparyavajJAnina ekasamayatA saMyatasyApramatAddhAyAM vartamAnasya manaHparyAyajJAnamutpAdyAnantarasamaye kAlaM kurvato bhAvanIyA, utkarSato dezonA pUrvakoTI, tata UI saMyamAbhAvena manaHparyavajJAnasyApyabhAyAt, kevalajJAnI sAdyasaparyavasitaH, pratipAtAbhAvAt / ajJAnI trividhaH, // 8 pa tadyathA-anAvaparyavasito'nAdisaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca tatra yasya kadAcanApi jJAnalAbho na bhAvI so'-I" nAdyapayevasito, yastu jJAnamAsAdayiSyati so'nAdisaparyavasitaH, yaH punanimAsAdya bhUyo mithyAtvagamanenAjJAni ~782~ Page #784 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [241] dIpa anukrama [482] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], ------------- dAraM [10], mUlaM [241] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [18], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. tvamadhigacchati sa sAdisaparyavasitaH, sa ca jaghanyenAntarmuhUrtta, parataH samyaktvasyAsAdanenAjJAnitva pariNAmApagamasambhavAt utkarSato'nantaM kAlamityAdi prAgvat, tata UrddhamavazyaM samyaktvAvAmerajJAnitvApagamAt evaM matyajJAnI zrutAjJAnI ca trividho bhAvanIyaH, vibhaGgajJAnI jaghanyata ekaM samayaM kathamiti cet ?, ucyate, kazcittiryakpaJcendriyo manuSyo devo vA samyagdRSTitvAdavadhijJAnI san midhyAtvaM gatastasmiMzca mithyAtvapratipattisamaye mithyAtvaprabhAvato'vadhijJAnaM vibhaGgajJAnIbhUtaM, "AdyatrayamajJAnamapi bhavati mithyAtvasaMyuktamiti vacanAt tato'nantarasamaye devasya dhyayanenAnyasya maraNenAnyathA vA tadvibhaGgajJAnaM paripatati, tata evamekasamayatA vibhaGgajJAnasya, utkarSatastrayatriMzatsAgaropamANi dezonapUrvako vyabhyadhikAni, tathAhi-- yadi kazcinmithyAdRSTistiryakrapaJcendriyo manuSyo vA pUrvako vyAyuH katipayavarSAtikrame vibhaGgajJAnI jAyate, jAtazca sannapratipatitavibhaGgajJAna evAvigrahagatyA saptamanarakapRthivyAM trayastriMzatsAgaropamasthitiko nairayiko jAyate tadA bhavati yathoktamutkRSTaM mAnaM, tata Urddha tu samyaktvapratipattyA'vadhijJAnabhAvataH sarvathA'pagamAdvA tadvibhaGgajJAnamapagacchati / gataM jJAnadvAram idAnIM darzanadvAraM, tatredamAdisUtram - Education internati cakkhudaMsaNI NaM bhaMte! pucchA, go0 ! jaha0 aMto0 ukkoseNaM sAgarovamasahassaM sAtiregaM, acakkhudaMsaNI NaM bhaMte ! acakhudaMsaNitti kAla0, go0 ! acakkhudaMsaNI duvihe paM0 taM0 - azAdIe vA apaavasite aNAdIe vA sapajabasie, atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (11) - "darzana" Arabdham For Panalyse On ~783~ Page #785 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [11], -- ----- mUlaM [242] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 18 kAya prata sUtrAMka [242]] prajJApanAyAmalayavRttI. // 390 // dIpa anukrama [483] ohidasaNI NaM pucchA, go! jaha0 egaM samayaM uko do chAvaTThIo sAgarovamANaM sAiregAo, kevaladasaNI NaM pucchA, go! sAtIe apaJjavasite / / dAraM 11 / (242) sthitiparda 'cakkhurdasaNI NaM bhaMte !' ityAdi, iha yadA trIndriyA dizcaturindriyAdiSUtpadya tatra cAntarmuhUrta sthitvA bhUyo'pi trIndriyAdiSu madhye utpadyate tadA cakSurdarzanI antarmuhUrta labhyate, utkarSataH sAtirekaM sAgaropamasahasraM, taccaturindriyatiryapazcendriyanairayikAdibhavabhramaNenAvasAtavyam , acakSurdarzanI anAdyaparyavasito yo kadAcidapi na siddhibhAvamadhigamiSyati, yastvadhigantA so'nAdisaparyavasitaH, tathA tiryakpaJcendriyo manuSyo vA tathAvidhAdhyavasAyAdavadhi-IN darzanamutpAdyAnantarasamaye yadi kAlaM karoti tadA'vadhidarzanaM pratipatati, tadA'vadhidarzanina ekasamayatA, utkarSato|'vadhidarzanI dviSaTpaSTI sAgaropamANi sAtirekANi, kathamiti cet !, ucyate, iha kazcidvibhaGgajJAnI tiryapaJcendriyo manuSyo vA'pratipatitavibhaGgajJAna evAvigrahagayA'dhaHsaptamanarakapRthivyAM trayastriMzatsAgaropamasthiti rayiko jAtaH, tatra codvartanApratyAsattikAle samyaktvamutpAdya tataH paribhraSTastato'pratipatitena vibhaGgajJAnena pUrvakoTyAyukeSu tirya-18 paJcendriyeSu samutpannastatra ca paripUrNa khAyuH pratipAlya punarapratipatitavibhaGga evAdhaHsaptamapRthivyAM trayastriMzatsAgaro- 390 // pamasthitiko nairayiko jAtastatrApi covRttipratyAsattau samyaktvamAsAdya parityajati, tato bhUyo'pyapratipatitavibhaGga eva pUrvakoTyAyuSkeSu tiryapaJcendriyeSu jAtastadevamekA SaTSaSTiH sAgaropamANAmabhUn , sarvatra ca tiryakSutpadyamAno ~784 ~ Page #786 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [11], -------------- mUlaM [242] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [242] |'vigraheNotpadyate, vigrahe vibhaGgasya tiryakSu manuSyeSu ca niSedhAt, yadvakSyati-"vibhaMganANI paMciMdiyatirikkhajoNiyA maNUsA AhAragANo aNAhAragA" iti, Aha-kiM samyaktvameyo'pAntarAle pratipAdyate, ucyate, iha vibhaGgasya sthitirutkarSato'pi trayastriMzatsAgaropamANi dezonapUrvakoTyabhyadhikAni, tathA coktaM prAk-"vibhaMgaNANI jaha. ega samayaM uko tettIsa sAgarovamAI desUNAe puSakoDIe amahiyAI" iti, tata etAvantaM kAlamavicchedena vibhavasthAprApyamANatvAt apAntarAle samyaktvaM pratipAdyate, tato'pratipatitavibhaGga eva manuSyatvamavApya saMyama pAlayitvA dvau vArI vijayAdipUtpadyamAnasya dvitIyA paTrapaSTiH sAgaropamANAM samyagdaSTerbhavati, evaM dve paTTaSaSTI | sAgaropamANAmavadhidarzanasvaM, atha vibhAvasthAyAmavadhidarzanaM karmaprakRtyAdiSu pratiSiddhaM tataH kathamiha vibhaGgera tadbhAvyate?, naiSa doSaH, sUtre vibhaGge'pyavadhidarzanasya pratipAditatvAt , tathA hyayaM sUtrAbhiprAyaH-vizeSavi payaM vibha jJAnaM sAmAnyaviSayamavadhidarzanaM, yathA samyagdRSTeH vizeSaviSayamavadhijJAnaM sAmAnyaviSayamavadhidarzanamucyate kevalaM vibhaGgajJAninopyavadhidarzanamanAkAramAtratvenAviziSTatvAt avadhijJAnino'vadhidarzanatulyamiti tadapyavadhidarzanamucyate, na vibhaGgadarzana miti, Aha ca mUlaTIkAkAro'pyetadbhAvanAyAm-"dasaNaM ca vibhaMgohINaM jato tulameva, ato ceva do chAvaTThIo sAiregAo' iti, tato'smAbhirapi vimale'vadhidarzanaM bhAvitaM, kArmagranthikAH punarAhu:yadyapi sAkArataravizeSabhAvena vibhaGgajJAnamavadhidarzanaM ca pRthagasti tathApi na samyagnizcayo vibhaGgajJAnena, mithyAtva 2020908829202 dIpa anukrama [483] ~785~ Page #787 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], --------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [11], ----- ---------- mUlaM [242] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [242] prajJApanA-18|rUpatvAt nApyavadhidarzanena tasyAnAkAramAtratvAdataH kiM tena pRthagvivakSitenApIti tadabhiprAyeNa na vibhaGgAvasthA- 18 kAyayA: mala- yAmavadhidarzanaM, na caitat khamanISikAvijRmbhitaM, pUrvasUribhirapyevaM matavibhAgasya vyavasthApitatvAt , uktaM ca vize-8 sthitipada ya. vRttI. paNavatyAM jinabhadragaNikSamAzramaNapUjyapAdaiH-"sutte vibhaMgassavi parUviyaM ohidaMsaNaM bahuso / kIsa puNo pddi||39|| siddhaM kammaSpagaDIpagaraNaMmi // 1 // vimaMgevi darisaNaM sAmaNNavisesavisayao sutte / taM ca'visiTThamaNAgAramettaM to'vahivibhaMgANaM // 2 // kammapagaDImayaM puNa sAgAreyaravisesamAvevi / na vibhaMganANadaMsaNavisesaNamaNicchayattaNao // 3 // " iti, [ sUtre vibhaGgasyApi prarUpitamavadhidarzanaM bahuzaH / kathaM punaH pratiSiddhaM karmaprakRtiprakaraNe // 1 // vibhaGge'pi darzanaM sAmAnyavizeSaviSayataH sUtre / tacAviziSTamanAkAramAtraM tato'vadhivibhaGgayoH // 2 // karmaprakRtimataM punaH saakaartrvishessbhaave'pi|n vibhaGgajJAnadarzanavizeSo'nizcayatvAt // 3 // ] anye tu vyAcakSate-kiM saptamanarakapRthivInivAsinArakakalpanayA ?, sAmAnyenaiva nArakatiryagnarAmarabhaveSu paryaTataH khalavadhivibhaGgo etAvantaM kAlaM bhavatastata Urddhamapavarga iti / kevaladarzaninaH sUtraM kevalajJAninaH suutrbdbhaavniiyN,| gataM darzanadvAram , idAnIM saMyatadvAraM, tatredamAdisUtram | // 39 // / saMjae NaM bhaMte ! saMjatetti pucchA, go0 ja0 ega samayaM uko0 desUrNa puvakoDiM, asaMjate NaM bhaMte ! asaMjaeti, pucchA, go! asaMjate tividhe paM0, taM0-aNAtIe vA apaJjavasite aNAtIe vA sapajavasite sAtIe vA sapaJjaba e occeroeae dIpa anukrama [483] cred atra (18) kAyasthiti-pade dvAre (12 evaM 13) "saMyata evaM upayoga" Arabdhe ~ 786~ Page #788 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [12,13], -------------- mUlaM [243-244] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [243 244] seeeeeeeeera dIpa site, tattha NaM je se sAvIe sapajjavasite se jaha. aM0 uko0 aNaM0 arNatAo ussappiNiosappiNIo kAlao khettato avaI poggalapariyaha desUrNa , saMjatAsaMjate NaM pucchA, go0 jaha* aMto uko0 desUrNa putrakoDiM, nosaMjatenoasaMjatenosaMjatAsaMjate NaM puNchA, go! sAdIe apaJjavasite / dAraM 12 (sUtra 243) sAgArovaogovaune gaM bhaMte ! pucchA , go.! jaha. u0 aM0 / aNAgArovauttevi, evaM ceva / dAraM 13 (sUtra 244) 'saMjae NaM bhate' ityAdi, jaghanyata ekasamayatA saMyatasya cAritrapariNAmasamaya eva kasyApi kAlakaraNAt , | asaMyatastu vidhA-anAdyaparyavasito'nAdisaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca, tatra yaH saMyamaM kadAcanApi na prApsyati | so'nAvaparyavasito, yastu prApsyati so'nAdisaparyavasito, yastu saMyamaM prApya tataH paribhraSTaH sa sAdisaparyavasitaH, sa ca jaghanyenAntarmuhUrta, tataH paraM kasyApi punarapi saMyamapratipattibhAvAt , utkarpato'nanta kAlamityAdi prAgvat |tata UrddhamavazyaM saMyamaprAptiH, saMyatAsaMyato-dezavirataH, sa ca jaghanyato'pyantarmuhUrta dezaviratipratipattyupayogasya, jaghanyato'pyAntamauhUrtikatvAt , dezaviratirhi dvividhatrividhAdibhaGgabahulA tatastatpratipatto jaghanyenApyantarmuhUrta lagati, sarvaviratistu sarva sAyadyamahaM na karomIsegharUpA tatastatpratipattyupayoga ekasAmayiko'pi bhavatIti prAk saMyatasya ekasamayatokkA, yastu na saMyato nApyasaMyato nApi saMyatAsaMyataH sa siddha iti sAdyaparyavasita iti / gata |saMyatadvAram, idAnImupayogadvAraM, tatredamAdisatram-'sAgArovaogovautte NaM bhNte|' ityAdi, iha saMsAriNAmupa anukrama [484-485] ~787~ Page #789 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM vRtti:) padaM [18], ----------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [14], ------ ----------- mUlaM [245] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA: malaya0vRttI. // 39 // sUtrAMka [245] yogaH sAkAro'nAkAro vA, jaghanyato'pyAntarmurtikaH utkarSato'pi, tataH sUtradvaye'pi jaghanyata utkarSatazcAnta-18 18 kAyamuhUrttamuktaM, yastu kevalinAmuktaH ekasAmayika upayogaH sa iha na vivakSita iti / gataM upayogadvAraM, idAnImA- sthitipadaM hAradvAra, tatredamAdisUtram AhArae Na bhaMte ! purachA, go! AhArae duvidhe050,0-chaumasthaAhArae ya kevaliAhArae ya, chaumatthaAhArae NaM bhaMte / chaumatthAhAraetti kAla01, go0 ja0 khuTTAgabhavaggahaNaM dusamayaUNaM uko0 asaMkhenaM kAlaM asaMkheAo ussappiNIosappiNIto kAlato khettato aMgulassa asaMkhejatibhAgaM, kevaliAhArae NaM bhaMte ! kevaliAhArapati kAlato01, go.! jaha0 aMto0 u0 demUNaM puba0 / aNAhArae NaM bhaMte ! aNAhAraetti01, go ! aNAhArae du. paM0, taM0-chaumatthaaNAhArae ya kevaliaNAhArae ya, chaumatthaaNAhArae NaM bhaMte ! pucchA, go0jaha egaM samayaM uko do samayA, kevaliaNAhArae NaM bhaMte / kevali0, go0! kevaliaNAhArae duvidhe paM0, taM0-siddhakevaliaNAhArae ya bhavatthakevaliaNAhArae ya, siddhakevaliaNAhArae NaM pucchA, go0 sAdIe apaJjavasie, bhavatthakevalia ||392 // NAhArae NaM bhaMte / pucchA, go.! bhavatthakevaliaNAhArae duvidhe paM0, taM0-sajogibhavatthakeyaliaNAhArae ajogibhavatthakeva liaNAhArae ya, sajogibhavatthakevaliaNAhArae NaM bhaMte ! pucchA, go! ajahaNNamaNukoseNaM tiNi samayA, ajogibhavatthakevaliaNAhArae NaM pucchA, go!jaha uko. aMto0 / dAraM 14 / (sUtra 245) dIpa anukrama [486] atra (18) kAyasthiti-pade dvAram (14)- "AhAra" Arabdham ~788~ Page #790 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [245] dIpa anukrama [486] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], ------------- dAraM [14], mUlaM [245] ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [18], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. 'AhArage NaM bhaMte!' ityAdi sugamaM, navaraM 'jahaNNeNaM khuDAgabhavaggahaNaM dusamaUNa' miti iha yadyapi catuHsAmavikI paJcasAmayikI ca vigrahagatirbhavati, Aha ca - "ujuyA ya egavaMkA, duhatovaMkA gatI viNiddidvA / jujjaha ticauvaMkAvi nAma caupaMcasamayAo // 1 // " iti [ RjvI caikavA dvidhAvakA gatizca vinirdiSTA / yujyate tricaturvakre api nAma catuHpaJcasamaye // 1 // ] tathApi bAhulyena dvisAmayikI trisAmayikI vA pravarttate na catuHsAmayikI paJcasAmayikI vA pravartate tato na te vivakSite, tatrotkarSata strisAmayikyAM vigrahagatau dvAvAdyau samayAvanAhAraka ityAhArakatva cintAyAM kSullakabhavagrahaNaM tAmyAM nyUnamuktaM, Rjugatirakevakragatizca na vivakSitA, | sarvajaghanyasya paricintyamAnatvAt, utkarSato'saGkhye yakAlamityAdi sugamaM, navaraM etAvataH kAlAdUrddhamavazyaM vigrahagatirbhavati, tatra cAnAhArakatvamityanantaM kAlamiti noktaM / kevalisUtraM sugamaM, chadmasthAnAhArakasUtre 'uphoseNaM do samayA' iti trisAmayikI vigrahagatimadhikRtya, catuHsAmayikI paJcasAmayikI ca vigrahagatirna vivakSitetyabhihitamanantaraM, sayogibhavastha kevalianAhArakasUtre trayaH samayA aSTasAmayikasya kevalisamudghAtasya tRtIyacaturthapaJcamarUpAH, uktaM ca-" daNDaM prathame samaye kapATamatha cottare tathA samaye / manthAnamatha tRtIye lokavyApI caturthe tu // 1 // saMharati paJcame tvantarANi mandhAnamatha tathA paSThe / saptamake tu kapATaM saMharati tato'STame daNDam // 2 // audArikaprayoktA prathamASTamasamayayorasAviSTaH / mizrIdArikayoktA saptamapaSThadvitIyeSu // 3 // kArmaNazarIra yogI Education Internation For Parts Only ~789~ nary org Page #791 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], .....--- uddezaka: [-], ------------- dAraM [14], - ---- mUla [245] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malayavRttI. 18 kAyasthitipadaM prata sUtrAMka [245] caturthaka paJcame tRtIye ca / samayatraye'pi tasmin bhavatyanAhArako niyamAt // 4 // " iti / gatamAhAradvAra, | adhunA bhASAdvAramAha bhAsae NaM pucchA, go! jahaneNaM ega samayaM uko0 aMto, abhAsae NaM pucchA, go! abhAsae tividhe paM0, taMaNAie vA apaJjavasie aNAie vA sapaavasie sAie vA sapaJjavasie, tattha NaM je se sAie vA sapaJjavasite se jahapaNeNaM aM0 u0 vaNapphahakAlo / dAraM 15 (sUtra 246) parittaeNaM pucchA, go0! parice duvihe paM0, taM0-kAyaparitte ya saMsAraparite ya, kAyaparine NaM pucchA, go0| jaha* aMto0 ukko asaM0 puDhavikAlo asaMkhejjAo ussappiNiosappiNIto, saMsAraparite NaM pucchA, go.ja. aMto0 u0 aNataM kAlaM jAva avaha poggalapariyaDU desUrNa / aparite NaM pucchA, go! aparice du. 50,0-kAyaaparitte ya saMsAraa0, kAyaaparitte NaM pucchA, go.ja. aMto0 u0 vaNassaikAlo, saMsAraaparitte NaM pucchA, go! saMsAraaparine du. 50, taM0-aNAdIe vA sapaavasite aNAdIe vA apaJjavasite, noparittenoaparite NaM pucchA, go0! sAdIe apajavasite, dAraM 16 (sUtra 247) paJjattae NaM. pucchA, go0 ja0 aM0 u0 sAgarovamasatahattaM sAtirega, apajjattae NaM pucchA, go0 ja0 u0 aMto0, nopajattaenoapajattae NaM pRcchA, go! sAdIe apaJjavasite / dAraM 17 (sUtra 248) suhume NaM mate ! suhumitti pucchA, go! ja. aMto0 u0 puDhavikAlo, bAdare Na pucchA, go.ja. aM0 u0 asaMkhenaM kAlaM jAva khecao aMgulassa asaMkhejati teaeeee dIpa anukrama [486] celeel // 39 // atra (18) kAyasthiti-pade dvArANi (15-22)- "AhAra, bhASA, paritta, paryApta, sUkSma, saMjI, bhavasiddhika, asti, carima" ArabdhAni ~ 790~ Page #792 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [15-22], -------------- mUlaM [246-253] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [246-253] haradeseeeee bhAmaM, nomuhumanovAdare NaM pucchA, go0 sAdIe apjvsite|daar 18(sUtra 249) saNNI NaM bhaMte ! pucchA, go0 ja0 aMto0 u0 sAgarocamasatapuhuttaM sAtiregaM, asaNI NaM pucchA, go0 ja0 aMto0 uko0 vaNassaikAlo, nosaNInoasayI NaM pucchA, go0 sAdIe apajavasite / dAraM 19 (sUtraM 250) bhavasiddhie NaM pucchA, go0 aNAdIe sapaJjavasite, abhavasiddhie NaM pucchA, go0! aNAdIe apaJjavasite, nobhavasiddhienoabhavasiddhie NaM pucchA, mo0! sAdIe apaavasite / dAraM 20 / (sUtra 251) dhammasthikAe Na pucchA, mo0! sabaddhaM, evaM jAva addhAsamae / dAraM 21 (sUtra 252) carime NaM pucchA, go0 ! aNAdIe sapaJjavasite, acarime gaM pucchA, go0, acarime duvidhe paM0, taM0-aNAdIe vA apaJjavasite sAdI vA apajjavasite / dAraM 22 / (sUtra 253 ) paNNavaNAe bhagavaIe ahArasamaM kAyaTTiinAmaparya samattaM // 18 // 'bhAsae NaM bhaMte !' ityAdi, iha jaghanyata ekasamayatA utkarSata AntarmuhartikatA ca vAgyogina ivAvasAtavyA,181 abhASakatrividhastadyathA-anAdyaparyavasitaH anAdisaparyavasitaH sAdisaparyavasitazca, tatra yo na jAtucidapi bhASakatvaM prApsyati so'nAthaparyavasito yastvavApsyati so'nAdisaparyavasitaH, yastu bhASako bhUtvA bhUyo'pyabhASako bhavati sa sAdisaparyavasitaH, sa ca jaghanyenAntarmuhUrta, bhASitvA kazcitkAlamavasthAya punarbhASakatvopalabdheH, athavA dIpa anukrama [487-494] Receesesesedeseete ~ 791~ Page #793 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM [15-22], -------------- mUlaM [246-253] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [246-253] majJApanAyAH malayavRttI. // 394 // dIpa dvIndriyAdibhASaka ekendriyAdiyabhASakepUtpadya tatra cAntarmuhUrta jIvitvA punarapi yadA dvIndriyAdirevotpayate tadA 18 kAyajaghanyato'ntarmuhUrtamabhASakaH, utkarSato vanaspatikAlaH, sa ca prAgevokta iti nopadayate / gataM bhASakadvAraM, idAnI sthitiparda parItadvAraM, parIto dvividhaH-kAyaparItaH saMsAraparItaca, tatra yaH pratyekazarIrI sa kAyaparIto, yastu samyaktvAdinA kRtaparimitasaMsAraH sa saMsAraparItaH, kAyaparIto jaghanyato'ntarmuhUrta, sa ca yadA kathinnigodAdutya pratyeka zarIriSu samutpadya ca tatra cAntarmuhUrta sthitvA bhUyo'pi nigodepUtpadyate tadA labhyate, utkarSato'sayeyaM kAlaM, saba cAsaGkhyeyaH kAlaH pRthivIkAlo, yAvAn pRthivIkAyikakAyasthitikAlastAvAn veditavya ityarthaH, tameva kAlato nirUpayati-asoyA utsarpiNyavasarpiNyaH, saMsAraparIto jaghanyato'ntarmuhUrta tata UrddhamantakRtkevalitvayogena muktibhAvAt , utkarSato'nantaM kAlaM, tameva nirUpayati-'aNaMtAo' ityAdi prAgvat, tata UrddhamavazyaM muktigamanAt, | kAyAparIto'nantakAyikaH, saMsArAparItaH samyaktvAdinA akRtaparimitasaMsAraH, kAyAparIto jaghanyenAntarmuhuH,81 sa ca yadA kazcitpratyekazarIribhya uddhRtya nigodeSu samutpadyate tatra cAntarmuhUrta sthitvA bhUyo'pi pratyekazarIrighUtpadyate tadA'vasAtavyaMH, utkarSato vanaspatikAlo vAcyaH, sa ca prAgevopadarzitaH, tata UrdU niyamAttata uvRtteH, 394 // saMsArAparIto dvidhA-anAdyaparyavasito yo na kadAcanApi saMsAravyavacchedaM kariSyati, yastu kariSyati so'nAdisaparyavasitaH, noparItonoaparItazca siddhaH, sa ca sAyaparyavasita eva / paryAsadvAre paryApto jaghanyenAntamuha, tata anukrama [487-494] ~ 792 ~ Page #794 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [15-22], -------------- mUlaM [246-253] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [246-253] dIpa anukrama [487-494] UrddhamaparyAptatyaprasakteH, utkarSataH sAtireka sAgaropamazatapRthaktvaM, etAyantaM kAlaM paryApsalabdhyavasthAnasambhavAt , aparyAso japanyata utkarSatazcAntarmuhUrta, tata UImavazyaM paryApsalabdhyutpatteH, noparyApsonoaparyAptazca siddhaH, sa ca sAdyaparyavasitaH, siddhatvasyApracyuteH / sUkSmadvAre sUkSmasUtre utkarSataH pRthivIkAla iti, yAvAn pRthivIkAyikakAyasthitikAlastAvAn vaktavyaH / vAdarasUtra sugama, anayozca bhAvanA prAgeva kRtA, nosakSmonovAdarazca siddhastataH sAdyaparyavasitaH / saMjidvAre saMjJisUtre jaghanyato'ntarmuhUrttamiti, yadA kazcijanturasaMjJibhya udRttya saMjJiSu samutpadyate / tatra cAntarmuhurta jIvitvA bhUyo'pi asaMjJitpadyate tadA labhyate, utkRSTaM sugama / asaMjJI jaghanyato'ntarmuhUrta, sasa cavaM-kazcit saMjJibhya uddhRttyAsaMjJitpadyate, tatra cAntarmuhUrta sthitvA bhUyo'pi saMjJipu madhye samAgacchati, utkapato vanaspatikAlo, vanaspatikAyasthApyasaMjJigrahaNena grahaNAt nosaMjhinoasaMjJI ca siddhaH, sa ca saadhpryvsitH| bhavasiddhikadvAre 'bhavasiddhie Na'mityAdi, bhave siddhiryasthAsau bhavasiddhiko bhavya ityarthaH, sa cAnAdisaparyavasitaH, anyathA bhavyatvAyogAt, abhavasiddhiko'bhavyaH, sa cAnAdyaparyavasitaH, anyathA'bhavyatvAyogAt, nobhavyonoabhavyazca siddhaH, tataH sAdyaparyavasitaH / astikAyAH pazcApi sarvakAlabhAvinaH, addhAsamayo'pi pravAhApekSayA, tata uktaM 'evaM jAva addhAsamae,' caramo bhavo bhaviSyati yasya so'bhedAcaramo-bhavyasta dviparIto'caramaH sa cAbhavyastasya caramabhavAbhAvAt , siddhaca, tasyApi caramatvAyogAt, tatra caramo'nAdisaparyavasito'nyathA caramatvAyogAt, ~ 793~ Page #795 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [18], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM [15-22], -------------- mUlaM [246-253] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA: malaya.vRttI . prata sUtrAMka [246-253] 19samyakvapadaM See acaramo dvividho'nAdyaparyavasitaH sAdyaparyavasitazca, tatrAnAdiaparyavasito'bhavyaH, sAdyaparyavasitaH siddhaH / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanAvRttau aSTAdazaM padaM samAptam // ekonaviMzatitamaM samyaktvapadaM prArabhyate // 19 // // 395 // dIpa anukrama [487-494] tadevaM vyAkhyAtamaSTAdazaM padaM, sAmpratamekonaviMzatitamamArabhyate, asya cAyamabhisaMbandhaH-dahAnantarapade kAya-18 sthitiruktA, atra tu kasyAM kAyasthitau katividhAH samyagdRSTyAdibhedena jIvA bhavantIti cintyate, tanedaM sUtram jIvA gaM bhaMte ! kiM sammadihI micchAdihI sammAmicchAdiTThI, goyamA! jIvA sammadiTThIvi micchAdiTThIvi sammAmicchAdiTThIvi / evaM neraiyAdi / asurakumArAdi evaM ceva jAva caNiyakumArA | puDhavIkAiyA NaM pucchA, goyamA ! puDhavIkAiyA No sammadihI micchAdiTThI No sammAmicchAdihI, evaM jAca vaNassaikAiyA / beIdiyANaM pucchA, goyamA / beiMdiyA sammadihI micchAdiTThI No sammAmicchAdiTTI, evaM jAva cariMdiyA, paMciMdiyatirikkhajoNiyA maNussA vANamaMtarajoisiyavemANiyA ya sammadiTThIvi micchAdihIvi sammAmicchAdihIvi, siddhA NaM pucchA, goyamA ! siddhA sammadihI, No micchAdihI No sammAmicchAdiTThI / (sUtra 254) panavaNAbhagavaIe sammacapadaM samarca // 19 // sesese // 395 // atra pada (18) "kAyasthiti" parisamAptam atha pada (19) "samyaktva" Arabdham ~ 794 ~ Page #796 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [254] dIpa anukrama [495] padaM [19], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [254] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 'jIvANaM bhaMte ! kiM sammadiTThI' ityAdi sugamaM ApadaparisamApteH, navaraM sAsAdanasamyaktvayukto'pi sUtrAbhiprAyeNa pRthivyAdiSu notpadyate, "ubhayAbhAvo puDhavAiesu" [ ubhayAbhAvaH pRthvyAdiSu ] iti vacanAt dvIndriyAdiSu sAsAdanasamyaktvayukta upapadyate, tataH pRthivyAdayaH samyagradRSTayaH pratiSiddhAH, dvIndriyAdayo'bhihitAH, samyamidhyAdRSTipariNAmaH punaH saMjJipaJcendriyANAM bhavati, na zeSANAM, tathAkhAmAnyAta, ata ubhaye'pi samyagmithyAdRSTayaH pratiSiddhAH / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAmekonaviMzatitamaM padam samAptam // atha viMzatitamamantakriyApadaM prArabhyate // vyAkhyAtamekonaviMzatitamaM padaM, adhunA viMzatitamaM Arabhyate, asya cAyamabhisaMbandhaH - ihAnantarapade samyaktvapariNAma uktaH, atra tu pariNAmasAmyAd gatipariNAma vizeSo'ntakriyA'bhidhIyate, tatreyamAdI adhikAra dvAragAthA neraiya aMtakiriyA aNantaraM egasamaya udyaTTA / titthagaracakkivaladeva vAsudevamaMDaliyarayaNA [ya] // 1 // dAragAhA / jIve Education internation atra pada (19) "samyaktva" parisamAptam For Penal Use Only atha pada (20) "antakriyA" Arabdham ~ 795 ~ Page #797 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [255-256] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [255 20antakriyApadam -256] majJApanAyA: malaya0 vRttI. // 39 // gAthA Na bhaMte ! aMtakiriyaM karejA, goyamA! atthegaie karejA, atthegatie No karejA / evaM neraie jAva mANie / neraie NaM bhaMte ! neraiesu aMtakiriyaM karejA ?, goyamA 1 no iNaDhe samaDhe / neraiyA NaM bhaMte ! asurakumArasu aMtakiriyaM karejA, goyamA ! no iNaDhe samaDhe / evaM jAva vemANiesu / navaraM maNasesu aMtakiriyaM karejatti pucchA, goyamA ! atthegatie karejA atthegatie. No karejA / evaM asurakumArA jAca vemANie / evameva cauvIsaM 2 daMDagA bhavanti / (sUtra 255) neraiyA NaM bhaMte ! ki aNaMtarAgayA aMtakiriyaM kareMti paraMparAgayA aMtakiriyaM kareMti, goyamA ! aNaMtarAgayAvi aMtakiriyaM kareMti paraMparAgayAvi aMtakiriyaM kareMti / evaM rayaNappabhApuDhavineraiyAvi jAya paMkappabhApuDhavIneraiyA, dhUmappabhApuDhapIneraiyANa pucchA, goyamA ! No aNaMtarAgayA aMtakiriyaM pakareMti, paraMparAgayA aMtakiriyaM pakareti, evaM jAva ahesattamApuDhavIneraiyA / asurakumArA jAca thaNiyakumArA puDhavIAuvaNassaikAiyA ya aNantarAgayAvi aMtakiriyaM pakareMti paraMparAgayAvi aMtakiriyaM pakareMti, teuvAubeIdiyateIdiyacauridiyA No aNaMtarAgayA aMtakiriya pakareMti paraMparAgayA aMtakiriyaM pakareMti / sesA aNaMtarAgayAvi aMtakiriyaM pakareMti paraMparAgayAvi aMtakiriya pakareMti / (sUtra 256) 'neraiya aMtakiriyA' ityAdi, prathamato nairayikopalakSiteSu caturviMzatisthAneSu antakriyA cintanIyA / tato'nantarAgatAH kimantakriyAM kurvanti paramparAgatA vA ? ityevamantaraM cintanIya, tato nairayikAdibhyo'nantaramAgatAH dIpa anukrama [496-498] // 396 // ~ 796~ Page #798 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [255-256] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [255-256] erATaceceneseseekerseceserce gAthA kiyanta ekasamayenAntakriyAM kurvantIti cintyate, tata 'ucaTTA' iti udRttAH santaH kasyAM yonAvutpadyante iti vaktavyaM, tathA yata udRttAtIrthakarAzcakravartino baladevA vAsudevA mANDalikAcakravartino ratnAni ca-senApatipramukhANi bhavanti tatastAni krameNa vaktavyAni iti dvAragAthAsaMkSepArthaH / vistarArthe tu sUtrakRdeva vakSyati, tatra prathamato'ntakriyAmabhidhitsurAha-'jIve NaM bhaMte !' ityAdi, jIvo 'Na'miti vAkyAlaGkRtau bhadanta ! 'antakriyA miti antaH-avasAnaM, taca prastAvAdiha karmaNAmavasAtavyaM, anyatrAgame'ntakriyAzabda (vAcyatayA ta)sya rUDhatvAt , tasya kriyA-karaNamantakriyA-karmAntakaraNaM mokSa iti bhAvArthaH, "kRtsakarmakSayAnmokSaH" iti vacanAt , tAM kuryAd ?, bhagavAnAha-gautama! asyekako yaH kuryAt, astyekako yo na kuryAt, iyamatra bhAvanA-yastathAvidhabhavyatvaparipAkavazato manuSyatvAdikAmavikalo sAmagrImavApya tatsAmarthyasamudbhUtAtiprabalavIryollAsavazataH kSapakazreNisamArohaNena kevalajJAnamAsAdyAghAtInyapi karmANi kSapayet sa kuryAt, anyastu na kuryAt, viparyayAditi / evaM nairayikAdicaturvizatidaNDakakrameNa tAvad bhAvanIyA yAvad vaimAnikAH, sUtrapAThastyevam-'neraieNaM bhaMte ! aMtakiriyaM karejA, goyamA ! atthegaie karejA atthegaie no karejA' ityAdi / idAnI nairayikeSu madhye vartamAno'ntakriyAM karoti kiM vA na karoti / iti pipRcchipuridamAha-'neraie NaM bhaMte' ityAdi, bhagavAnAha-gautama ! nAyamarthaH samarthaH / nAyamoM yuktyupapanna ityarthaH / kathamiti cet ?, ucyate, iha kRtsnakarmakSayaH prakarSaprAptAtsamyagdarzanajJAnacAritrasamu-18 aNtriNci dIpa anukrama [496-498] ~ 797~ Page #799 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [255 -256] + gAthA dIpa anukrama [496 -498] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [20], --------------- uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [255-256 ] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA- 1 yAH mala ya0 vRttau. // 197 // 20 anta dAyAd bhavati, na ca nairayikAvasthAyAM cAritrapariNAmaH, tathA bhavakhAbhAvyAditi / evamasurakumArAdiSu vaimAnikaparyavasAneSu pratiSedho vaktavyaH / manuSyeSu tu madhye samAgataH san kazvidantakriyAM kuryAt, yasya paripUrNA cAri- 8 kriyApadam trAdisAmagrI syAt, kazcinna kuryAt, yastadvikala iti / evamasurakumArAdayo'pi vaimAnikaparyavasAnAH pratyekaM nairayikAdicaturviMzatidaNDakakrameNa vaktavyAH, tata evamete catuvaiizatidaNDakAzcatuvaiizatayo bhavanti // athaite nairayikAdayaH khakhanairayikAdibhavebhyo'nantaraM manuSya bhave samAgatAH santo'ntakriyAM kurvanti kiMvA tiryagAdibhavavyavadhAnena paraMparAgatA iti nirUpayitukAma Aha-- 'neraiyA NaM bhaMte!' ityAdiprazvasUtraM sugamaM, bhagavAnAha gautama ! anantarAgatA api antakriyAM kurvanti paramparAgatA api tatra ratnazarkarAvAlukApaka prabhAbhyo'nantarAgatA api paramparAgatA api, dhUmaprabhApRthivyAdibhyaH punaH paramparAgatA eva, tathAkhAbhAnyAt, enameva vizeSaM pratipipAdayiSuH sUtrasaptakamAha - ' evaM zyaNappabhApuDhavIneraiyAvi' ityAdi, sugamaM / asurakumArAdayaH stanitakumAraparyavasAnAH pRthi vyaccanaspatayazcAnantarAgatA api antakriyAM kurvanti paramparAgatA apyantakriyAM kurvanti, ubhayathA'pyAgatAnAM teSAmantakriyAkaraNAvirodhAt, tathA kevalacakSuSopalabdheH / tejovAyudvitricaturindriyAH paramparAgatA eva, na tvanantarAgatAH, tatra tejovAyUnAmAnantaryeNa manuSyatvasyaivAprApteH, dvIndriyAdInAM tu tathAbhavakhAbhAvyAditi / zeSAstu tiryakpaJcendriyAdayo vaimAnikaparyavasAnA anantarAgatA api paramparAgatA api / atha nairayikAdibhavebhyo'nantara Education Internation For Parts Only ~798~ ||397 // Page #800 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [257] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [257]] eseroeseseseekerserseas dIpa anukrama [499] mAgatAH kiyanta ekasamaye'ntakriyAM kurvanti ityevarUpaM tRtIyaM dvAramabhidhitsurAha aNaMtarAgayA neraiyA egasamaye kevaiyA aMtakiriyaM pakareMti ?, goyamA ! jahaneNaM ego vAdo yA tini vA ukoseNaM dasa, rayaNappabhApuDhavIneraiyAvi evaM ceva, jAva vAluyappabhApuDhavI0, aNaMta maMte! paMkapabhApuDhavIneraiyA egasamayeNaM kevatiyA aMtakiriyaM pakareMti ?, goyamA ! jahanneNaM eko vA do vA tinni vA ukoseNaM catvAri, aNantarAgayA NaM bhaMte ! asurakumArA egasamaye kevatiA aMta. pakareMti , goyamA! jaha* eko vA do vA tinni vA ukkoseNaM dasa, aNaMtarAgayA NaM bhaMte ! asurakumArIo egasa0 keva0 aMta pakarati ?, goyamA! jaha* eko vA do cA tini vA ukoseNaM paMca, evaM jahA asurakumArA sadevIyA tahA jAva thaNia0 / aNaMtarAgayA NaM bhaMte ! puDhavi0 egasamaye kevaiyA aMtakiriyaM pakareMti ?, goyamA ! jahaeko vA do vA tini vA, ukoseNaM cattAri, evaM AukAiyApi catvAri, vaNassaikAiyA chacca, paMcidiyatirikkhajoNiyA dasa, tirikkhajoNiNIo dasa, maNussA dasa, maNussIo vIsa, vANamaMtarA dasa, vANamaMtarIo paMca, joisiA dasa, joisiNIo vIsaM, vemANiA ahasayaM, vemANiNIo pIsaM / (sUtra 257) 'aNaMtarAgayA NaM bhaMte ! ityAdi, nairayikabhavAdanantaraM-avyavadhAnena manuSyabhavamAgatA anantarAgatAH, naira-18 yikA iti prAgbhavaparyAyeNa vyapadezaH surAdiprAgbhavaparyAyapratipattivyudAsArthaH, evamuttaratrApi tattatmAgbhavaparyAyeNa Tassa9829899 A ~ 799~ Page #801 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [257] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [257] kriyApade uddhRtte dharmazravaNAdi sU. 258 dIpa anukrama [499] prajJApanA-18vyapadeze prayojanaM cintanIyamiti / zeSaM kaNThyaM / samprati tata uddhRtAH kasyAM yonAvutpadyante ? iti caturthaM dvAramayAH mala bhidhitsurAhayavRttI. // 39 // neraie NaM bhaMte ! neraiehito aNaMtaraM uccahittA neraiesu uvavajejA, goyamA! no iNaDhe samaDhe, neraie NaM maMte ! nerai- / ehito arNataraM udahittA asurakumAresu ubavajejA, goyamA! no iNaDhe samaDhe / evaM niraMtaraM jAva cauridiesu puNa, goyamA ! no iNaDhe samaDhe / neraie NaM bhaMte ! neraiehito aNaMtaraM ubahitA paMciMdiyatirikkhajoNiemu upavajeA7, atthegatie uvavajejA atthegaie No uvavajjejjA, je NaM bhaMte ! neraiehito aNaMtaraM paMciMdiyatirikkhajoNiesu uvava0 se gaM bhaMte ! kevalipannattaM dharma labhejjA savaNayAe ?, goyamA! atdhegatie labhejA atthegatie No labhejA, jeNaM bhaMte ! kevalipabattaM dharma labhejA savaNayAe se NaM kevalaM bohiM bujhejA, goyamA! atthegatie bujhejA atdhegatie No bujjhejA / jeNaM bhaMte ! kevalaM bohiM bujhejA se NaM sadahejjA pattiejjA roejjA, goyamA! sadahejjA patiejjA roejA, je Na maMte ! sadahejA pattiejjA roejA se NaM AbhiNibohiyanANamuyaNANAI uppADejA, haMtA goyamA ! uppADejA, jeNaM bhaMte ! AbhiNiyohiyanANamuyanANAI uppADejA se NaM saMcAejjA sIla vA vayaM vA guNaM vA veramaNaM vA paccakkhANaM vA posahovavAsa vA paDivajjittae, goyamA ! atthegatie saMcAejA atthegatie No saMcAejA, jeNaM bhaMte ! saMcAejA sIlaM vA jAba posahoyavAsaM vA paDivaJjattae se NaM ohinANaM uppADejA, goyamA ! atyaMgatie Scotetocococotelocceroeceae 25000reer02003 IN98 // ~800~ Page #802 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [258] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka 25000 cotapeeceaetoes [258] dIpa anukrama [500] uppADejA atthegatie No uppADejA, jeNaM bhaMte ! ohinANaM uppADejA se NaM saMcAejA muMDe bhavittA AgArAo aNagAriyaM paJcadasae?, goyamA ! no iNaTe samaDhe // neraie NaM bhaMte ! neraiehito aNaMtaraM ubaTTittA maNussesu ukvajjeA, goyamA ! atthegatie uvavajejA atyaMgatie jo ucavajenA, jeNaM bhaMte ! uvayajejA se NaM kevalipanna dhamma labhejA savaNayAe , goyamA ! jahA paMcidiyatirikkhajoNiesu jAva je NaM bhaMte ! ohinANaM uppADejA se NaM saMcAejA muMDe bhavittA AgArAo aNagAriyaM paJcaittae, goyamA! atthegatie saMcAejA atthegatie No saMcAejA, je paM bhaMte ! saMcAejA muNDe bhavittA AgArAo aNagAriyaM pavaittae se Na maNapajavanANaM uppADejA, goyamA ! atthegatie uppADejA atthegatie No uppADejA, jeNaM bhaMte ! maNapajavanANaM uppADejA se NaM kevalanANaM uppADeA, moyamA! atthegatie uppADejA asthegatie No uppADejA, jeNaM bhaMte ! kevalanANaM uppADejA se gaM sijhejA bujjhejA muncejjA sabadukkhANaM aMtaM karejjA ?, goyamA! sijhejA jAba satbadukkhANamaMtaM krejaa| neraie NaM bhaMte ! neraiehito aNaMtaraM unnahittA vA bhatarajoisiyavemANiesu uvavajejA ?, goyamA ! no iNaDhe samaDhe / (sUtra 258) nera bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM 'kevalipannataM dhammaM labhez2A savaNayAe' iti kevalinA-sabaijJena prajJaso-dezitaH kevaliprajJapto dharmaH-zrutadharmazcAritradharmazca taM labheta zravaNatayA-zrUyate iti zravaNaM bhAve anaTpratyayaH zravaNasya-zravaNazabdasya bhAvaH-pravRttinimittaM zrutireva pravaNatA zravaNamevetyarthaH, "yAve tvatalo" ityatra hi 'taspeti ~801~ Page #803 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [258] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [258] prajJApanAyA: malayavRttI. // 399 // dIpa anukrama [500] zabdarUpasya bhAvaH-pravRttinimittaM' ityapi vyAkhyAnamasti, tayA zravaNatayA , bhagavAnAha-'atthegatie' ityAdi, 20antapunarapi praznayati-yastu bhadanta ! kevaliprajJaptaM dharma labheta zravaNatayA 'se NaM kevalaM vohiM bujhejA' iti, iha kriyApade bodhiH-dhovAptirucyate, tasyA nimittabhUto yaH zabdasaMdarbhaH so'pi kAraNe kAryopacArAd bodhiH, sa ca kevalinA udRtte dharmasAkSAtparamparayA vopadiSTa iti kaivalikaH, sa kevaliprajJaptasya dharmasya zrotA Namiti pUrvavat kevalikI bodhi zravaNAdi yathoktarUpAM budhyeta tadartha jAnIyAdityarthaH ?, bhagavAnAha-'atthegatie' ityAdi / punarapi praznayati-yo bhadanta! sU.258 kevalikI bodhimarthato'vagacchati so'rthatastAM zraddadhIta-zraddhAviSayAM kuryAt , tathA pratyayet-pratItiviSayAM kuryAta, rocayet-cikIrSAmi ityevamadhyavaskhet ?, bhagavAnAha-atdhegaie' ityAdi, punaH praznayati-yastu bhadanta ! zraddadhIta pratyayet rocayet sa AbhinivodhikazrutajJAne utpAdayet , bhagavAnAha-'hante'tyAdi, [anumatI] haMtA| gautama ! utpAdayet , kevaliprajJaptadharmazravaNazraddhAnAdavazyaM tayorbhAvAt , bhUyaH prazcayati-yo bhadanta ! AbhinicodhikazrutajJAne utpAdayati sa 'saMcAejA' zaknuyAt 'zIlaM' brahmacarya 'vrataM' citraM dravyAdiviSayaniyamarUpaM guNaM-uttara-11 guNaM bhAvanAdirUpaM viramaNaM-viratiratItasthUlaprANAtipAtAdeH pratyAkhyAnaM anAgatasya sthUlaprANAtipAtAdeva, // 399 // poSa-dharmapoSaM dadhAti-karotIti poSadhaM-aSTamyAdiparva tasminnupavAsaH poSadhopavAsaH taM pratipattuM shkuyaat| bhagavAnAha-'atthegaie' ityAdi, iha tirazcAM manuSyANAM ca bhavapratyayato'vadhirnopajAyate kintu guNataH, guNAzca For P OW ~802~ Page #804 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [258] dIpa anukrama [500 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [258] uddezaka: [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [20], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. zIlatAdayo'syApi vidyante tataH kimasyAvadhijJAnamutpadyate kiMvA na ? iti praznayati, 'je NaM bhaMte!' ityAdi, yasya zIlatratAdiviSayaviprakRSTapariNAmabhAvAt avadhijJAnAvaraNa karmaNaH kSayopazama upajAyate sa utpAdayet, zeSastu netyarthaH // avadhijJAnAnantaraM ca manaH paryavajJAnaM draSTavyaM manaHparyavajJAnaM cAnagArasya bhavati "taM saMjayassa sacappa mAyarahiyassa vivihariddhimato" [ tat saMyatasya sarvapramAdarahitasya vividharddhimataH ] iti vacanAt, tato'nagAratAmeva praznayati- 'je NaM bhaMte !' ityAdi, muNDo dvidhA - dravyato bhAvatazca, dravyaMtaH kezAdyapanayanena bhAvataH sarvasaGgaparityAgena, tatreha dravyamuNDatvAsaMbhavAd bhAvamuNDaH parigRhyate, muNDo bhUtvA agArAt khAzrayarUpAd vinirgatya na vidyate agAraM gRhaM dravyato bhAvatazca yasyAsI anagAraH tadbhAvo'nagAratA tAM pratrajituM zaknuyAt 1, bhagavAnAha - nAyamarthaH samarthaH, tirathAM bhavasvabhAvataH tathArUpapariNAmAsaMbhavAt, anagAratAyA abhAve manaHparyavajJAnasya cAbhAvaH siddha eva / yathA ca tiryakpaJcendriyaviSayaM sUtrakadambakamuktaM tathA manuSyaviSayamapi vaktavyaM, navaraM manuSyeSu sarvabhAvasaMbhavAt manaH paryavajJAna kevalajJAnasUtre adhike pratipAdayati- 'je NaM maMte / saMcAejA muMDe bhavittA' ityAdi sugamaM, navaraM 'sijjhejjA' ityAdi, sidhyeta - samastANimaizvaryAdisiddhibhAk bhavet budhyeta -- lokAlokakharUpamazeSamavagacchet mucyeta -- bhavopagrAhi karmabhirapi kimuktaM bhavati ? --- sarvaduHkhAnAmantaM kuryAt / vAnamantarajyotiSkavaimAnikeSu pratiSedho vaktavyaH, nairayikasya bhavasvA bhAvyAnnairayikadeva bhavayogyAyubandhAsaMbhavAt For Parts Only ~803~ nirary or Page #805 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [258] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 20antakriyApade uddhRtte dharma prata sUtrAMka [258] zravaNAdi sU. 260 dIpa anukrama [500] prajJApanA- tadevaM nairayikA nairayikAdicaturviMzatidaNDakakrameNa cintitAH, sAmpratamasurakumArArayikAdicaturviMzatidaNDakaka- yA: mala- meNa cintayatiyavRttI. asurakumAre NaM bhaMte ! asurakumArahito arthataraM ughaTTittA neraiesu uvakjejA, goyamA ! no iNahe samahe / asurakumAre // 40 // NaM bhaMte ! asurakumArehito aNaMtaraM ubaTTittA asurakumAresu ukvajejA, goyamA! no iNaDhe samaDhe, evaM jAva thaNiya kumAresu / asurakumAre NaM bhaMte ! asurakumArehito aNaMtaraM ubahittA puDhavIkAiesu uvavajejA ?, hantA goyamA ! asthegaie uvavajejA atyaMgatie No uvavajje jA / je NaM bhaMte ! uvavajjejjA se NaM kevaliyaM dhammaM labhejA savaNayAe, goyamA! no iNaDe samajhe / evaM AuvaNassaisuvi / asurakumArANaM maMte ! asurakumArahito aNaMtaraM ubaTTittA teuvAr3abeiMdiyateiMdiyacauridiema uvavajjeA, goyamA! no imaDhe samahe, avasesesu paMcasu paMcidiyatirikkhajoNiisu asurakumAremu jahA neraio, evaM jAva thaNiyakumArA (mUtra 259) 'asurakumArA NaM bhaMte ! ityAdi prAgvat , navaramete pRthivyavanaspatiSvapyutpadyante, IzAnAntadevAnAM teSUtpAdAvirodhAt , teSu cotpannAna kebaliprajJasaM dharma labhante zravaNatayA, zravaNendriyasthAbhAvAt, zeSa sabai nerayikavat , evaM 'jAva thaNiyakumArA' iti evamasurakumAroktena prakAreNa tAvadvaktavyaM yaavtstnitkumaaraaH| II puDhaSIkAie NaM bhaMte ! puDhavIkAiehito aNaMtaraM ughaTTittA neraiesu ukvajejA, moyamA ! no iNaDhe samaDhe, pavaM asura 4 ||400 // ~804 ~ Page #806 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [260] dIpa anukrama [502] Jan Eucator "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [260] uddezaka: [-] AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [20], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. senesectstressee kumAresuvi, jAva thaNiyakumAresubi / puDhaSIkAie NaM bhete ! puDhabIkAiehiMto anaMtaraM ughaTTittA puDhacIkAie unake khA ?, goyamA ! atthegatie uvavajejA asthegatie jo ughabaje se NaM bhaMte! uvaSajeA se NaM kevalipacattaM dhammaM labheA savaNayAe ?, goyamA ! no iNaTTe samaTTe / evaM AukAiAdisu niraMtara bhANiyavaM jAva cauridiesaM / paMcidinatirikkhajoNiyamaNussesu jahA nerhe| vANamaMtarajohatsyavamANiesa paDiseho / evaM jahA puDavIkAio bhaNio taheva AukAiovi, java vaNassaikAiovi bhANiyaco / / teukAie NaM bhaMte! teukAiehiMto anaMtaraM ughaTTittA neraiesa ubavajeja 1, goyamA ! jo iNaTTe samahe, evaM asurakumAresuvi, jAna thaNiyakumAresu, puDhavIphAiaAucAu uvaNavediyateiMdiyacauriMdie atthegatie uvavajeja atthegatie jo ubavajejjA, je bhaMte / uvavajejA se NaM kevalipacarsa dhammaM labhejA savaNayAe ?, goSamA ! no iNaDe samahe / teukAie NaM bhaMte! teukAiehiMto anaMtaraM uccahitA paMcadiyatirikkhajogiesu uvanajjejA 1, goyamA ! atthegaie unavajjeja atthegaie No uvavajjejA, se NaM kevalipannattaM dhammaM labhejjA saNayAe ?, goyamA ! atthegaie labhejjA atthegaie No labhejjA, je NaM bhaMte! kevalipannattaM dhammaM labhejA savaNayAe se NaM kevaliM bohiM bujjheA ?, goyamA ! No iNadve samahe / / maNussavANa maMtara joisiyavemANiesu pucchA, goyamA ! No iNaDe samar3e evaM jadeva teukAie niraMtaraM evaM vAukAievi ( sU 260 ) pRthivIkAyikA nairayikeSu deveSu ca pratiSidhyante teSAM viziSTamanodravyAsaMbhavatastItra saMklezavizuddhAdhyavasAyAbhA For Par Use Only ~805~ Page #807 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [260] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [260] prajJApanAyA: malayavRttI. 20 antakriyApade uddhRtte dharmazravaNAdi sU. 262 // 40 // dIpa anukrama [502] vAt , zeSeSu tu sarveSvapi sthAneSu utpadyante, tadyogyAdhyavasAyasthAnasaMbhavAt , tatrApi ca tiryapaJcendriyeSu manuSyeSu ca nairayikavad vaktavyaM, evamaSkAyikA vanaspatikAyikAtha vktvyaaH| tejaskAyikA vAyukAyikAzca manuSyeSvapi pratiSedhanIyAH, teSAmAnantaryeNa manuSyepUtpAdAsaMbhavAt , asaMbhavazca kliSTapariNAmatayA manuSyagatimanuSyAnupUrvImanu- pyAyurvandhAsaMbhavAt , tiryakpaJcendriyeSUtpannAH kevaliprajJasaM dharma zravaNatayA labheran, zravaNendriyasya bhAvAt, punastAM kevalikI bodhi nAvabudhyeran , saMkliSTapariNAmatvAt / beiMdie Na bhaMte ! beIdiehito aNaMtaraM utvaTTittA neraiesu uvavajjejA, goyamA ! jahA puDhavIkAiA / navaraM maNussesu jAva maNapajjavanANaM uppaaddejaa| evaM teiMdiyA cauridiyAvi jAva maNapajjavanAgaM uppADejA / je NaM maNapajavanANaM uppADejA se NaM kevalanANaM uppADejA, goyamA ! no iNaDhe smddhe| (sUtraM 261) paMciMdiyatirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiehiMto [aNaMtaraM] ubahitA neraiesu arNataraM uvavajjejjA, goyamA! atthegaie uvavajejA atyaMgaie No uvavajjejA, se NaM kevalipaNNataM dharma labheA savaNayAe ?, goyamA ! atthegaie labhejA atthegaie No lamejA, je NaM kevalipana dharma labhejjA savaNayAe se NaM kevaliM bohi bujhejA, goyamA! atthegatie pujjhejA atthegatie No bujjhejA, je NaM bhaMte ! kevaliM cohiM bujhejjA se gaM sadahejA pattiejA roejjA, haMtA goyamA ! jAva roejA, jeNaM bhaMte ! saddahejA0 se NaM AbhiNiyohiyanANasuyanANaohinANAI uppADejA, haMtA goyamA jAca uppA // 40 // esese ~806~ Page #808 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [261 -262] dIpa anukrama [503- 504] padaM [20], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. teresteeseseses "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [261-262] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Eucation International DejA !, je NaM bhaMte! AbhiNibohiyanANasuyanANaohinANAI uppADejA se NaM saMcAejA sIlaM vA jAva paDivajjitae ?, goyamA ! No iNadve samaTTe / evaM asurakumAresuvi, jAva dhaNiyakumAresu / egiMdiyavigalidiesa jahA puDhavIkAiA / paMcidiyatirikkhajoNiesu maNussesu ya jahA nerie| vANamaMtarajohasiyavemANiesu jahA neraiesa [ uvavajjaha ] pucchA bhaNiyA evaM maNussevi, vANamaMtarajoisiyavemANi esu jahA asurakumAre / ( sU 262 ) dvitricaturindriyAH pRthivIkAyikavat devanairayikavarjeSu zeSeSu sarveSvapi sthAneSUtpadyante, navaraM pRthivIkAyikA manuSyeSvAgatA antakriyAmapi kuryuH te punarantakriyAM na kurvanti, tathAbhavakhabhAvAt manaHparyavajJAnaM punarutpAdayeyuH / tiryakpaJcendriyA manuSyAzca sarveSvapi sthAneSUtpadyante, tadvaktavyatA ca pAThasiddhA / dhAnamantarajyotiSkavaimAnikA asurakumAravad bhAvanIyAH / gataM caturtha dvAraM / idAnIM paJcamaM tIrthakaratvavaktavyatAlakSaNaM dvAramabhidhitsurAharayaNappabhApuDhavIneraie NaM bhaMte ! rayaNappabhApuDhavIneraiehiMto anaMtaraM ubaTTicA titthagaracaM ubhejA 1, goyamA ! atthegaar mejA atthe No labhejjA, se keNadvegaM bhaMte / evaM budha-atthegaie labhejjA atthegahae No labhejA 1, go0 ! jassa NaM rayaNappabhApuDhavInera assa titthagaranAmagoyAI kammAI baDhAI puDhAraM nidhacAI kaDAI paDaviyAI niviTThAI abhiniviTThAI abhisamannAgayAI udinA No uvasaMtAI havaMti se gaM rayaNappabhApuDhacIneraie rayaNappabhApuDhavIneraiehiMto anaMtaraM upahitA titthagaracaM labhejA, jassa NaM rayaNappabhApuDhavIneraiyassa titthagaranAmagoyAI No baDhAI jAva No udinAI For Parta Use Only ~807~ war Page #809 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [263] dIpa anukrama [505 ] majJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 402|| padaM [20], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 263 ] uddezaka: [-] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH utAI hati se rayaNappabhApuDhavIneraie rayaNappabhASIneraierhito anaMtaraM ughaTTittA titthagarasaM No lameja, se te goyamA ! evaM buccai- atyegatie lameA atthegatie go labhejA / evaM sakarappabhAjAvavAluyappabhApuDhaSIneraiehiMto tisthagarasaM lbhejaa| paMkappabhApuDhavIneraie NaM bhaMte! paMkappabhA0hiMto anaMtaraM uTTitA tisthagarataM labhejA 1, goyamANo iTTe sama, aMtakiriyaM puNa karejjA, dhUmappabhApuDhavI0 pucchA, goyamA ! jo iNaTTe samadve, sahavirahaM puNa labhejjA, tamappabhApuDhaSIpucchA, virayAciraI puNa labhejjA, ahesasamaDhavIpucchA, goyamA ! No NaTTe samaTTe, sampataM puNa labhejA / asurakumArasta pucchA, No iNaTThe samaTTe, aMtakiriyaM puNa karejA evaM niraMtaraM jAva AukAie / teDakAie NaM bhaMte! te kAiehiMto anaMtaraM udyaTTittA uvavajjejA ( titthagaracaM la0 ), go0 ! go0 ti0, kevalipannattaM dhammaM bhejA savaNayA, evaM vAukAievi, vaNassaikAie NaM pucchA, go0 ! go0 ti0, aMtakiriyaM puNa karejjA, beiMdiyateIdiyacauriMdie NaM pucchA, go0 ! no0 ti0, maNapajjavanANaM uppADejjA, paMcidiyatirikkhajo niyamaNUsavANamaMtarajoisie NaM pucchA, go0 ! go0 ti0, aMtakiriyaM puNa karejjA, sohammagadeve NaM bhaMte / anaMtaraM cayaM cahattA tisthagarataM lajjA, go0 ! atthe0 la0 atthe0 no la0, evaM jahA rayaNappabhApuDhavineraie evaM jAba sabaTTasiddhagadeve || (sUtraM 263 ) 'raNabhApuDhavIneraiyA NaM bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM 'baddhAni' sUcIkalApa iva sUtreNa prathamato baddhamAtrANi, tadanantaramabhisaMparkAnantaraM sakRt ghanakuTTita sUcIkalApavat spRSTAni 'nidhattAni' udvartanApavartanAvarjazeSakara Eucation International For Penal Use On ~808~ 20 anta kriyApade tIrthakara - tvAptiH sU. 263 // 402 // Page #810 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [263] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [263] dIpa anukrama [505] SNAyogyatvena vyavasthApitAnIti bhAvArthaH 'kRtAni' nikAcitAni sakalakaraNAyogyatvena vyavasthApitAnItyarthaH / 'prasthApitAni' manuSyagatipaJcendriyajAtitrasavAdaraparyApsasubhagAdeyayazaHkIrtinAmasahodayatvena vyavasthApitAnIti bhAvaH 'niviSTAni' tIbrAnubhAvajanakatayA sthitAni 'abhiniviSTAni viziSTaviziSTatarAdhyavasAyabhAvato'titI-15 bhAnubhASajanakatayA vyavasthitAni 'abhisamanvAgatAni' udayAbhimukhIbhUtAni 'udIrNAni' vipAkodayamAgatAni 'nopazAntAni' na sarvathA'bhAvamApannAni nikAcitAdyavasthodrekarahitAni yA na bhavanti, zeSaM samastamapi kaNThyaM, evaM zarkarAprabhAvAlukAprabhAviSaye api sUtre vaktavye / paGkaprabhApRthivInarayikastato'nantaramuddhRttaH tIrthakaratvaM na labhate, antakriyAM punaH kuryAt , dhUmaprabhApRthivInairayiko'ntakriyAmapi na karoti, sarvaviratiM punarlabhate, tamaHprabhApRthivInarayikaH sarvaviratimapi na labhate, piratyavirati-dezaviratiM punarlabhate, adhaHsaptamapRthivInarayikaH puna|stAmapi dezaviratiM na labhate, yadi paraM samyaktvamAtra labhate / asurAdayo yAvarnaspatikAyA anantaramuvRttAH tIrtha karatvaM na labhante, antakriyAM punaH kuryuH / vasudevacarite punarnAgakumArebhyo'pyuvRtto'nantaramairAvatakSetre'syAmevAvasa18 piNyAM caturvizatitamastIrthakara upadarzitaH, tadatra tattvaM kevalino vidanti / tejovAyavo'nantaramuvRttAH antakriNyAmapi na kurvanti, manuSyeSu teSAmAnantaryeNotpAdAbhAvAd, api ca te tiryakSutpannAH kevaliprajJaptaM dharma zravaNatayA labheran, na tu bodhata ityuktaM prAka, vanaspatikAyikA anantaramuddRttAstIrthakaratvaM na labhante, aMtakriyAM punaH kuryuH ~809~ Page #811 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [263] dIpa anukrama [505 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 263 ] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [20], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. prajJApanA- 8 dvitricaturindriyA anantaramudRttAstAmapi na kurvanti, manaHparyAyajJAnaM punarutpAdayeyuH, tiryakrapaJcendriyamanuSyavyantayAH mala- 8 rajyotikA anantaramudRttAstIrthakaratvaM na labhante, antakriyAM punaH kuryuH, saudharmAdayaH sarvArthasiddhiparyavasAnA nairaya0 vRttau viruvadvaktavyAH / gataM tIrthakaradvAraM samprati cakravarttitvAdIni dvArANyucyante // 403 // rayaNappabhApuDhavineraie NaM bhaMte! anaMtaraM udyaTTisA cakavaTTittaM labhejjA, go0 ! atthe0 labhejjA atthe0 no labheA, se keNaNaM bhaMte ! evaM 0 1, go0 ! jahA rayaNappabhApuDhacineraiyassa titthagarataM / sakarappabhAneraie anaMtaraM uvadvittA cakavahitaM labhejA !, go0 nI0 ti0, evaM jAva adhesattamApuDha vineraie, tiriyamaNuehiMto pucchA, go0 ! go0 ti0, bhavaNapativANamaMtarajotisiyave mANiehiMto pucchA, go0 ! atthe0 la0 atthe0 no labhejA, evaM baladevacaMpi, NavaraM sakarappabhApuDhavine rahaeva labhejjA, evaM vAsudevataM dohiMto puDhavIhiMto vemANiehiMto ya aNuttarovavAiyanajehiMto, sesesu no ti0, maMDaliyataM adhesattamA teuvAUna jehiMto, seNAvaharayaNacaM mAhAvaharayaNacaM vaDatirayaNataM purohiyarayaNataM itthirayaNaM (saM) ca evaM caiva, NavaraM aNuttarovavAiyava ahiMto, AsarayaNataM hatthirayaNataM rayaNappabhAo giraMtaraM jAva sahassAro, atye0 labhejjA asthe0 no labhejjA, cakarayaNattaM chattarayaNataM cammarayaNataM daMDarayaNataM asirayaNataM maNirayaNattaM kAgiNirayataM etesiNaM asurakumArehiMto Araddha niraMtaraM jAva IsANAo ubavAo, sesehiMto no tiNaTTe samaTThe (sUtraM 264 ) tatra cakravarttitvaM ravaprabhAnairayikabhavanapativyantarajyotiSka vaimAnikebhyo na zeSebhyo, baladevavAsudevatve zarkarAto'pi, Eaton International For Panalyse On ~ 810~ 20 anta kriyApade cakravartti tvAdyAptiH sU. 264 // 403 // wor Page #812 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [264] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [264] eaeenTara dIpa anukrama [506] navaraM vAsudevatvaM vaimAnikebhyo'nuttaropapAtavarjebhyaH, maNDalikatvamadhaHsaptamatejovAyuvarjebhyaH zeSebhyaH sarvebhyo'pi| sthAnebhyaH, senApatiranatvaM gAthApatiralatvaM vArddhakiranatvaM purohitaranatvaM strIralatvaM cAyaHsaptamapRthivItejovAyuanu|ttaropapannadevavarjebhyaH zeSebhyaH sthAnebhyaH, azvaratnatvahastiranatve ratnaprabhAta Arabhya nirantaraM yAvadAsahasrArAt, cakraratnatvaM chatraratnatvaM carmaratnatvaM daNDaranatvamasiratnatvaM maNiratnatvaM kAkaNiratnatvaM cAsurakumArAdArabhya nirantaraM yAvadIzA-19 nAt , sarvatra vidhivAkye 'atthegaie labhejA atvegaie no labhejA' iti vaktavyaM, pratiSedhe 'No iNa? samaDe' iti / tadevamuktAni dvArANi, samprati upapAtagataM kizcidvaktavyamastIti tadabhidhitsurAha aha bhaMte ! asaMjayabhaviyadabadevANaM avirAhiyasaMjamANaM virAhiyasaMjamANa acirAhiyasaMjamAsaMjamANaM virAhiyasaMjamAsaMjamANaM asaNINa tAyasANaM kaMdappiyANaM caragaparivAyagANaM kivisiyANaM tiricchiyANaM AjIviyANaM AbhiogiyArNa saliMgINaM desaNavAvaNNagANa devalogesu uvavajjamANANaM kassa kahi uvavAo paNNato, go! asaMjayabhaviSadabadevANaM jahaNNeNaM bhavaNavAsIsu uko0 uvarimagevejaema, avirAhiyasaMjamANaM jaha0 sohamme kappe uko sabaTTasiddhe, virAhiyarsajamArNa jaha0 bhavaNavAsIsu uko sohamme kappe, abirAhiyasaMjamAsaMjamANaM jaha sohamme kappe uko acue kappe, virAhitasaMjamAsaMjamANaM ja. bhavaNavAsIsu uko jotisiesu, asamINaM jahanneNaM bhavaNavAsIsu u0 vANamaMtaresu, tAvasANaM ja0 bhavaNavAsIsu uko joisiesu, kaMdappiyANaM ja0 bhavaNavAsIsu u0 sohamme kappe, caragaparivAyagANaM ja0 ~811~ Page #813 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [265] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [265] saMyatAdeH MsU. 265 dIpa anukrama [507] prajJApanA bhavaNavAsIsu u0 bamaloe kappe, kiccisiyANe jaha* sohamme kappe u0 latae kappe, tiricchiyANaM jaha0 bhaSaNakAsIsu IN20antayA: mala- u0 sahassAre kappe, AjIviyANaM ja0 bhavaNavAsIsu u0 aJcue kappe, evaM AmiogANavi, saliMgINaM dasaNavAvaNA- kriyApade yavRtta. gANaM ja0 bhavaNavAsIsu u0 uvarimagevejaemu (sUtra 265) upapAtoaha bhaMte !' ityAdi, atheti paraprazne 'asaMjayamaviyadavadevANa miti asaMyatAH-caraNapariNAmazUnyA bhavyA1404|| devatvayogyAH ata eva dravyadevAH, samAsazcaiva-asaMyatAca te bhavyadravyadevAzcAsaMyatabhanyadravyadevAsteSAM, tatraike prAdu:ete kilAsaMyatasamyagdRSTayo deveSUtpAdAt, uktaM ca kilaivamAgame-"aNucayamahabaehi ya bAlatayokAmanijarAe / devA nibaMdhA sammaTTiI ya jo jIvo // 1 // " [aNuvratamahAnatAlatapo'kAmanirjarayA ca / devAyuSkA nivanAti samyagdRSTizca yo jIvaH // 1 // ] tadayuktam , yato'mISAmutkRSTata uparitanauveyakeSUpapAto vakSyate, samyagdaTInAM tu dezaviratAnAmapi na tatropapAto'sti, dezaviratazrAvakANAmapyacyutAdurddhamagamanAt , nApyete nivAsteSAmihaiva bhedenAbhidhAnAt , tasmAnmibhyAdRSTaya evAbhavyA bhavyA vA zramaNaguNadhAriNo nikhilasAmAcAryanuSThAnayuktA dravyaliGgadhAriNo'saMyatabhavyadravyadevAH pratipattavyAH, te'pIhAkhilakevalakriyAprabhAvata uparitanadeyakeSUtpadyanta eveti, 404 asaMyatAzca te satyapyanuSThAne cAritrapariNAmazUnyatvAt , 'avirAhiyasaMjamANa miti pravrajyAkAlAdArabhyAbhamacAri-19 tripariNAmAnAM saMjvalanakaSAyasAmarthyAt pramattaguNasthAnakavazAdvA khalpamAyAdidoSasambhavenApi anAcaritasarvathAca-17 920930 ~812~ Page #814 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [265] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [265] dIpa anukrama [507] eewelescence raNopaghAtAnAmityarthaH, tathA 'virAhiyasaMjamANaM'ti virAdhitA-sarvAtmanA khaNDito na punaH prAyazcicapratipattA bhUyaH sandhitaH saMyamo yaiste virAdhitasaMyamAsteSAM 'avirAhiyasaMjamAsaMjamANaM'ti pratipattikAlAdArabhyAkhaNDitadezaviratipariNAmAnAM zrAvakANAM 'virAhiyasaMjamAsaMjamANa miti pirAdhitaH-sarvAtmanA khaNDito na punaH prAya cittapratipattyA punarnavIkRtaH saMyamAsaMyamo yaiste virASitasaMyamAsaMyamAsteSAM, asaMjinAM-manolandhirahitAnAmakAmanirjarAvatAM tathA 'tAvasANa'ti parizaTitapatrAdyupabhogavatAM bAlatapakhinA, tathA 'kaMdappiyAti kandappaH-parihAmAsa paNAmati sena vA ye caranti te kAndarSikAH, kAndarpikA vyavahAratazcaraNAvanta eva kandarpakaukucyAdi-11 kArakAH, uktaM ca-"kaMdappe kukkuie davasIle yAvi hAsaNakare ya / vimhAvito ya paraM kaMdappaM bhAvaNaM kunni||1|| kahakahakahassa hasaNaM kaMdappo aNihuyA ya ullaavaa| kaMdappakahAkahaNaM kaMdappuvaesa saMsA ya // 2 // mumanayaNavayaNadasaNacchadehiM karapAyakaNNamAIhiM / taM taM karei jaha jaha hasai paro attaNA ahasaM // 3 // vAyAi kukkuo puNataM | | jaMpa jeNa hassae loo| NANAvihajIvarute kubai muhatUrae ceva // 4 // bhAsaha duyaM 2 gacchae ya dario(ya)go-| va so sarae / sacaM davaM kuNai [kArI] phuTTai vahi(bhari)o ya dappeNaM // 5 // vesavayaNehiM hAsa jaNayaMto appaNo paresiM ca / aha hAsaNotti bhaNNai ghayaNoca chale niyacchaMto // 6 // surajAlamAiehiM tu vimhayaM kuNai tabihajaNassa / tesu na vimhada ya sayaM AhaDakahaThaesuM ca // 7 // jo saMjaobi eyAsu appasatyAsu bhAvaNaM kuNai / so SAREaratundMilona Lunaturanorm ~813~ Page #815 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [265] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [265] dIpa anukrama [507] tavihesu gacchada suresu bhaio caraNahINo ||8||"[kndrp kaukucye dravazIlavApi hAsyakarazca / vismApayan paraMI prajJApanA 20antayA: mala kAndapI bhAvanAM karoti // 1 // kahakahakahetihasanaM kandarpaH anibhRtaashcollaapaaH| kandarpakathAkathanaM kandarpopadezaprazaMse kiyA yavRttI. ca // 2 // bhrUnayanavadanadazanacchadaiH karapAdakarNAdibhiH / tattatkaroti yathA yathA hasati para AtmanA'hasan // 3 // upapAto vAcA kukucaH punastat jalpati yena hasati lokaH / nAnAvidhajIvarutAn karoti mukhatUryANyeva // 4 // bhaassn| // 405 // drutaM 2 gacchati ca dRpso gauriva sarati saH / sarvaM dravyaM karoti sphuTati ca bhRto darpaNa // 5 // veSavacanAbhyAM hAsa sU. 215 janayan AtmanaH pareSAM ca / asau hasana iti bhaNyate dhRtana iva chalAni gaveSayan // 6 // indrajAlAdibhistu vismayaM karoti tathAvidhajanAnAM / na vismayate khayaM Ahatyotkathanena sthagakazca // 7 // yaH saMyato'pyetAvaprazavAstAsu bhAvanAM karoti / sa tadvidhepu gacchati sureSu bhaktazcaraNahInaH // 8 // teSAM kAndarghikANAM, 'caragaparivAya-13 ISyANa'ti carakaparibAjakA-dhATibhaikSopajIvinakhidaNDinaH, athavA carakAH-kacchoTakAdayaH paritrAjakAHIS kapilamunisUnavaH, carakAzca parivrAjakAca teSAM, tathA 'kiSisiyANa'ti kilbirSa-pApaM tadasti yeSAM te kilvi pikAste ca vyavahAratazcaraNavanta eva jJAnAdyavarNavAdinaH, uktaM ca-"nANassa kevalINaM dhammAyariyassa sabasAhUrNa / mAI avaNNavAI kiSisiyaM bhAvaNaM kuNai // 1 // kAyA kyA ya te ciya te ceva pamAya appamAyA ya / mokkhAhi-16|| gAriyANaM joisajoNIhi kiM karja? // 2 // egaMtaramuppAe aNNoNNAvaraNayA duveNhaMpi / kevaladasaNanANAName // 405 // For P OW ~814 ~ Page #816 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [265] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [265] dIpa anukrama [507] wesesesesea gakAle va egattaM // 3 // jaccAIhi ayaNNaM vihasai vaTTai nayAvi uvavAe / ahio chiddappehI pagAsavAI annnnukuulo||4|| avisahaNAturiyagaI aNANuvattI ya avi gurUNaMpi / khaNamettapIirosA gihavacchalagA ya saMjaiyA | // 5 // gRhai AyasahAvaM ghAyai ya guNe parassa saMtevi / coroca sabasaMkI gUDhAyAro vitahabhAsI // 6 // [jJAnasya kevalinAM dharmAcAryasarvasAdhUnAM / mAyyavarNavAdI kilbiSikI bhAvanAM karoti // 1 // kAyA vratAni ca tAnyeva tAveva pramAdApramAdau / mokSAdhikAriNAM jyotiyonibhiH kiM kArya // 2 // ekAntarotpAde anyo'nyAvaraNatA dvayorapi / kevalajJAnadarzanayorekakAlatve caikatvaM // 3 // jAtyAdibhiravarNa (vadati) varttate na cApyupapAte / ahita|zchidraprekSI prakAzavAdI ananukUlaH // 4 // aviSahanA mandagatayo ananuvRttayo gurUNAmapi / kSaNamAtraprItiroSA gRhavatsalakAzca sNytkaaH||5|| gRhata AtmakhabhAvaM ghAtayati ca guNAn pareSAM sato'pi / caura iva sarvazaGkI gUDhAcAro vitthbhaapii||6||] teSAM, "tiricchiyANaM ti tirazcA-gayAdInAM dezaviratibhAjAM 'AjIviyANIti AjIvikAH-pAkhaNDavizeSAH gozAlamatAnusAriNaH athavA'jjIvanti ye avivekato labdhipUjAkhyAtyAdibhizcaraNAdIni ityAjIvikAH teSAM, tathA 'AbhiyogiyANaM'ti abhiyojana-vidyAmantrAdibhiH pareSAM vazIkaraNAdi abhiyogaH, sa ca dvidhA, yadAha-"duviho khalu abhiogo dave bhAve ya hoi nAyaco / dami hoti jogA [vijjA maMtA ya bhAvammi // 1 // " [dvividhaH khalabhiyogo dravye bhAve ca bhavati jJAtavyaH / dravye bhavanti yogA Rescecenessettooya anditurary.com ~815~ Page #817 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [265] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [265] prajJApanAyA: malaya. vRttI . kriyApadeupapAtosaMyatAdeH sU. 255 // 406 // dIpa anukrama [507] vidyA mantrAzca bhAye // 1 // ] so'sti yeSAM tena vA caranti ye te abhiyogikA AbhiyogikA yA, te ca vyavahA-1 ratazcaraNavanta eva mantrAdiprayoktAraH, uktaM ca-"kouya bhUIkamme pasiNApasiNe nimittamAjIyI / iddhirasasAyagaruo abhiogaM bhAvaNaM kuNai // 1 // " kautukaM-saubhAgyAdyartha svapanaM bhUtikarma-jvaritAdibhUtidAnaM praznAprazna:khAnavidyAdi, 'saliMgINa'miti rajoharaNAdisAdhuliGgavatAM, kiMvidhAnAmityAha-'dasaNavAvaNNagANaM'ti darzanasamyaktvaM vyApannaM-bhraSTaM yeSAM te tathA teSAM, nihnavAnAmityarthaH, 'devalogesu uvavajamANANaM'ti anena devatvAda- nyatrApi yathA'dhyavasAyamutpAdo bhavatIti pratipAditaM, 'cirAhiyasaMjamANaM jahaNaNaM bhavaNavAsIsu ukoseNaM sohamme' iti, atra kazcidAha-virAdhitasaMyamAnAmutkarSeNa saudharme kalpe iti yaduktaM tatkathaM ghaTate , draupadyAH sukumAlikAbhaye virAdhitasaMyamAyA api IzAnakalpe utpAdazravaNAt , naiSa doSaH, tasyA hi saMyamavirAdhanA uttaraguNaviSayA bakuzatvamAtrakAriNI na mUlaguNavirAdhanA, saudharmotpAdazca prabhUtatarasaMyamavirAdhanAyAM bhavati, yadi punavirAdhanAmAtramapi saudharmotpattikAraNaM syAt tadA bakuzAdInAmuttaraguNAdipratisevAvatAM kathamacyutAdiSUtpattirupapadyate?, kathazcidvirAdhakatvAtteSAmiti / asaMjJI deveghUtpadyate ityuktaM, sa cAyuSA iti tadAyunirUpayatikativihe the bhaMte ! asaNNiyAue paNNatte ?, go.! cauvidhe asaNNiAue paM0, taM0-neraiyaasaNNiyAue jAva devaasaNNiyAue / asaNI bhaMte ! jIve kiM neraiyAuyaM pakareti jAva devAuyaM pakareti', go.! neraiyAuyaM pakareti // 406 // ~816~ Page #818 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [266] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [266] dIpa anukrama [508] jAva devAuyaM pakareti, neraiyAuM pakeramANe jaha* dasa vAsasahassAI u0 paliovamassa asaMkhejaibhArga phareti, tirikkhajoNiyAuyaM pakareti, tirikkhajoNiyAuyaM pakaremANe jaha0 aMto0 ukko0 palitovamassa asaMkhejaibhAgaM kareti, evaM maNussAuyaMpi, devAuyaM jahA neraiyAuyaM / eyarasa NaM bhaMte ! neraiyaasaNNiAuyassa jAva devaasaNNiAuyassa katare2 hiMto appA vA 4 1, go0 ! sabatthove devaasaNNiyAue maNasaasaNNiAue asaMkhejaguNe tirikkhajoNiyaasaNNiAue asaMkhe0 neraiyaasaNNiAue asaMkhe / (sUtraM 266) paNNavaNAe vIsahamaM padaM samattaM // 20 // 'kaivihe 'mityAdi vyaktaM, navaraM 'asaNNiAuetti asaMjJI san yatparabhavayogyamAyurvanAti tadasaMghyAyuH, |'neraiyaasanniyAue'iti nairayikaprAyogyamasaMkhyAyurayikAsaMghyAyurevamanyAnyapi, ihAsaMghyAyurasaMjhyavasthAnubhUyamAnama-12 pyucyate na cedamatra prakRtamatastatkRtalakSaNasambandhavizeSanirUpaNArthamAha-'asaNNI' ityAdi, vyaktaM navaraM 'pakarei' iti banAti, 'dasa vAsasahassAI' iti ratnaprabhAprathamaprastaTamadhikRtya 'ukoseNaM paliovamassa asaMkhejjaibhArga' iti etat ratnaprabhAcaturthapratare madhyamasthitikaM nArakamadhikRtya, prathamaprastaTe hi jaghanyA sthitirdaza varSasahasrANi utkRSTA navatiH sahasrANi, dvitIye daza lakSANi jaghanyA utkRSTA navatirlakSANi, eva tRtIye jaghanyA utkRSTA pUrvakoTI, eSaiva caturthe jaghanyA utkRSTA sAgaropamasya dazabhAgaH, tato'tra palyopamAsayeyabhAgo madhyamA sthititi, tiryak sUtre palyopamAsaGkhyeyabhAgo mithunakatirazco'dhikRtya, 'evaM maNuyAuyaMpi' iti jaghanyenAntarmuhUrtamutka ~817~ Page #819 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [20], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [266] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 21zarIra prata sUtrAMka [266] pada prajJApamA- yA malayavRttI. // 407 // pataH palyopamAsaGkhyeyabhAgamityarthaH, atrApi palyopamAsaGkhayeyabhAgo mithunakanarAnAzritya pratipattavyaH, 'devAuyaM jaha neraiyAuya'miti devAsaMghyAyustathA vaktavyaM yathA nairayikAsaMghyAyurjaghanyato daza varSasahasrANi utkarSataH palyopamAsayayabhAgapramANaM vaktavyamiti bhAvaH, 'eyassaNaM bhaMte / ityAdinA yadasaMzyAyupo'lpabahutvaM tadasya ikhadIrghatve pratIsa // iti zrImalayagiryAcAryaviracitAyAM zrIprajJApanAvRttI viMzatitamaM padaM samAptam // 20 // atha ekaviMzatitamaM zarIrapadaM prArabhyate // 21 // dIpa anukrama [508] vyAkhyAtaM viMzatitama padaM, idAnImekaviMzatitamamArabhyate-asya cAyamabhisambandhaH, ihAnantarapade gatipariNAmavizeSo'ntakriyArUpapariNAma uktaH, ihApi gatipariNAmavizeSa eva zarIrasya saMsthAnAdirnarakAdigatipUtpannAnAM pratipAdyate, atra ceyamadhikAragAthAvihisaMThANapamANe poggalaciNaNA sriirsNjogo| davapaesa'ppabahu sarIrogAhaNa'ppabaI // 1 // kati NaM bhaite ! sarIrayA paNacA? go.! paMca sarIrayA paM0, taM0-orAlie 1 veubie 2 AhArae 3 teyae 4 kammae 5, orAchiyasarIreNaM 9288900 // 407 // atra pada (20) "antakriyA" parisamAptam atha pada (21) "avagAhanAsaMsthAna (zarIra)" Arabdham ...asya adhyayanasya Agama-gAthA (mUla-8) darzita-nAma "avagAhanAsaMsthAna" asti, kiMtu atra mUla-saMpAdakena "zarIra" iti nAma likhitam ~818~ Page #820 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [267] + gAhA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [267] gAthA cenesesecticesentence bhaMte ! katividhe paM01, go.! paMcavidhe paM0, ta-egidiyaorAliyasarIre jAva paMciMdiyaorAliyasarIre, egidiyaorAliyasarIre NaM bhaMte ! katividhe paM01, go0! paMcavihe paM0, taM-puDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre jAva vaNa'phaikAiyaegidiyaorAliyasarIre, puDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre NaM bhaMte ! kativihe paM01, go0! duvihe paM0, taM0-suhumapuDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre bAdarapuDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre ya, suhumapuDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre gaM bhaMte ! katividhe paM01, go! du.50,0-pajjattagasudmapuDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre ya apajattagasuhamapuDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIre , bAdarapuTavikAiyAvi evaM ceva, evaM jAva vaNassaikAiyaegidiyaorAliyatti, beiMdiyaorAliyasarIre NaM bhaMte ! katividhe paM01, go! duvidhe paM0, taM0-paJjataceIdiyaorAliyasarIre ya apajatcagabeiMdiyaorAliyasarIre ya, evaM teiMdiyA cauridiyAdi / paMciMdiyaorAliyasarIre gaM bhaMte ! katividhe paM01, go! duvidhe, paM0 ta0-tirikkhajoNiyapaMcidiyaorA0maNussapaMciMdiyaorA0,tirikkhajoNiyaparcidiyaorAliyasarIre Ne bhaMte ! katividhe paM01, go! tividhe paM0,0-jalayaratirikkhajoNiyapaMciM0 orAliyoM thalayaratirikkhajoNiyapaMciMdiyaorA0 khayarati. paMciM0 orA0, jalayaratiri0paM0 orAliyasarIre NaM bhaMte ! katividhe paM0, go! duvidhe, paM0, taM0-saMmucchimajala.50tiri0 orAli0 gabbhavatijalayarapaMci0 tiri0 orAliyasarIre ya, samucchimajala. tiri0 paMciMdiyaorAliyasarIreNaM bhaMte ! kati vidhe paM01, go! duvihe paM0, taM0pajattagasaMmucchimapaMciM0 tiri0orA0 apajattagasamucchima paM0ti orAli., evaM gambhavatievi, thalayarapaMciM. dIpa anukrama [509 -510] Areasurary.org atha audArikazarIrasya bheda-prabhedA: Arabhyate ~819~ Page #821 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [267] + gAhA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [267] prajJApanAyA: mala 21zarIra padaM ya0 vRttI. eceaee gAthA tirikkha orAliyasarIreNaM bhaMte ! katividhe, paM01, go! duvihe 50,0-cauppayathalayara0tiri0 paMciM0 orA parisappathala tiri050 o0, cauppayathala tiri0 paMci. orAliyasarIre bhaMte ! katividhe paM01, go.! duvihe 40, taM0-samu0 thala0cauppayatiri0 paM0orA0 gambhavatiya caupayathala ti050orA0, samucchimacau0 orAliyasarIre kAbihe paM01, go0! duvidhe paM0,0-pajattasaMmu0 cau0 thala0 tiri0 paMcika orA0 apajjatasamucchimacaMu0 thala tiri0 paMciM0 orA0, evaM ganbhavatievi, parisappathalayaratiri0 paMci0 orA0 bhaMte ! katividhe paM01, go! du050, taM0-uraparisappathala paM0 tiri0 orA0 bhuvaparisappathalapaM0 tiri0 orAliyasarIre ya, uraparisappathala paMciM0 tiri0 orAliyasarIre NaM bhaMte ! katividhe paM01, go0! du0pa0,0-saMmugchimaura0 thala paMcika tiri0 orA0 gambhavakaMtiyaura0 thala0 tiri0 paMciM0 orA0, samucchime duvihe paM0,0-apajattasaMmu0 ura0 thala tiri0 paMciM0 orAliyasarIre ya pajattasamucchimauraparisappathalayaratiri0paMcika orAli0, evaM gamavatiyauraparisappe caukato bheo, evaM bhuyaparisappAvi samucchimagambhavatiyapaJjattA apajattA ya, khahayarA duvidhA, paM0,0-samucchimA ya gambhavakaMtiyA ya, samucchimA duvidhA paM01, pajjanA apajjacA ya, gambhavatiyASi paJjatA apajatA ya / maNUsapaMciMdiyaorAliyasarIre NaM bhaMte ! katividhe paM01, go. dubihe paM0,0-saMmRcchimamaNUsarpaciM. orA0 ya ganbhavatiyamaNUsapaMciM0 orAli0, gambhavatiyama0 paMciM0 orAliyasarIreNa bhaMte ! katividhe paM01, mo0! du050, taM0-paattagagambhavakaMtiyamaNUsapaMciMdiyaorA0 apaJjattagagambha0 maNUsapaMciMdiyorA0 (sUtra 267) dIpa anukrama censesee Recee [509 // 408 / -510] ~820~ Page #822 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [267] + gAhA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [267] gAthA 'vihisaMThANapamANe' ityAdi prathamaM vighayo-bhedAH zarIrANAM vaktavyAH, tadanantaraM saMsthAnAni, tataH pramANAni, tadanantaraM katibhyo digbhyaH zarIrANAM pudgalopacayo bhavatItyevaM pudgalacayanaM vaktavyaM, tataH kasmin zarIre sati kiM zarIramavazyaMbhAvItyevaMrUpaH parasparasaMyogo vaktavyaH, tato dravyANi ca pradezAzca dravyapradezAH te ca dravyANi ca pradezAzca dravyapradezAH 'samAnAnAmekazeSaH' ityekazeSastairalpabahutvaM vaktavyaM, kimuktaM bhavati ?-dravyArthatayA pradezArthatayA| dravyArthapradezArthatayA ca paJcAnAmapi zarIrANAmalpabahutvamabhidhAtavyamiti, tataH paJcAnAmapi zarIrANAmavagAhanA-18 viSayamalpabahutvaM vAcyamiti gAthAsakSepArthaH / tatra 'yathoddezaM nirdeza' iti prathamato vidhidvAramabhidhitsurAdau zarI-13 ramUlabhedAn pratipAdayati,-'kada NaM bhaMte ! ityAdi, kati-kiMparimANAni Namiti vAkyAlaGkAre bhadanta / zIryante-pratikSaNaM vizarArubhAvaM vinatIti zarIrANi, zarIrANyeva zarIrakANi, tathA svArthe kapratyayaH, bhagavAnAhagautama ! pazca zarIrANi prajJapsAni mayA anyaizca zaipaistIrthakRdbhiH, tAnyeva nAmata Aha-orAlie' ityAdi, udAraM| pradhAna, prAdhAnyaM cAsya tIrthakaragaNadharazarIrANyadhikRtya, tato'nyasyAnuttarazarIrasyApyanantaguNahInatvAt , yadvA udAraMsAtirekayojanasahasramAnatvAt zeSazarIrApekSayA bRhatpramANaM, bRhattA cAsya vaikriyaM prati bhavadhAraNIyasahajazarIrApekSayA draSTavyA, anyathA uttaravaikriya yojanalakSamAnamapi labhyate, udArameva audArikaM vinayAdipAThAdikaN , tathA vividhA viziSTA vA kriyA vikriyA tasyAM bhayaM vaikriyaM, tathAhi-tadekaM bhUtvA anekaM bhavati anekaM. bhUtvA ekaM dIpa anukrama [509 -510] SAREauratonintemational Baitaram.org ~821~ Page #823 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], --------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM - , ---------- dAra [-], ------------ mUlaM [267] + gAhA --------- muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [267] prajJApanAyAHmalaya0 vRttI. 1409 // gAthA tathA aNu bhUtvA mahadbhavati mahaca bhUtvA aNu tathA khacaraM bhUtvA bhUmicaraM bhavati bhUmicaraM bhUtvA khacaraM tathA dRzyaM zarIrabhUtvA adRzyaM bhavati adRzyaM bhUtvA dRzyamityAdi, taca dvividhaM-aupapAtikaM labdhipratyayaM ca, tatraupapAtikamupapA-18 padaM |tajanmanirmitaM, taca devanArakANAM, labdhipratyayaM tiryagmanuSyANAM, tathA 'AhArae' iti AhArakaM caturdazapUrvavidA tIrthakarasphAtidarzanAdikatathAvidhaprayojanotpattI satyAM viziSTalabdhivazAdAhiyate-nivartyate ityAhArakaM, 'kRddhahula'[miti vacanAt karmaNi vu, yathA pAdahAraka ityatra, uktaM ca-"kajaMmi samuppaNNe suyakevaliNA visitttthlddhiie| jaM ettha Aharijai bhaNitaM AhAragaM taM tu ||1||"[kaarye samutpanne zrutakevalinA viziSTalabdhyA / yadatrAhiyate bhaNitamAhArakaM tat // 1 // ] kArya cedam-"pANidayariddhidaMsaNasudumapayatvAvagaNaheuM vaa| saMsayavoccheyatthaM gamaNaM jiNapAyamUlaMmi // 2 // " [prANidayarddhidarzanasUkSmapadArthAvagAhanahetozca / saMzayavyavacchedArtha gamanaM jinapAdamUle // 1 // ] taca vaikriyazarIrApekSayA atyantazubhaM khacchasphaTikazileva zubhrapudgalasamUhaghaTanAtmakaM, teja iti-tejasaM tejasaH-tejaHpudgalAnAM vikArastaijasaM 'vikAra' ityaNa, tat USmaliGgaM bhuktAhArapariNamanakAraNaM, tadbazAca viziSTatapaHsamutthalabdhivizeSasya puMsastejolezyAvinirgamaH, uktaM ca-"saccassa umhasiddhaM rasAiAhArapAkajaNagaM ca . // teyagaladdhinimittaM ca teyaga hoi nAyacaM // 1 // " [sarvasyoSmasiddhaM rasAdyAhArapAkajanakaM ca / tejolabdhinimitra ca taijasaM bhavati jJAtavyam // 1 // ] 'kammaeM' iti karmaNo jAtaM kammaMja, kimuktaM bhavati-karmaparamANava evA dIpa anukrama [509 -510] ~822~ Page #824 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [267] + gAhA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [267] SODE gAthA AtmapradezaiH saha ye kSIranIravat anyo'nyAnugatAH santaH zarIrarUpatayA pariNatAste karmajaM zarIramiti, ata evaitada nyatra kArmaNamityuktaM, karmaNo vikAraH kArmaNamiti, tathA coktam-"kammavigAro kmmnnmtttthvihvicittkmm| |nipphana / sabesi sarIrANaM kAraNabhUtaM mugeyavaM // 1 // " [karmavikAraH kArmaNamaSTavidhavicitrakarmaniSpannaM / sarveSAM zarIrANAM kAraNabhUtaM muNitavyaM // 1 // ] atra 'sabesimiti sarveSAmaudArikAdInAM zarIrANAM kAraNabhUtaM-bIjabhUtaM kArmaNazarIraM, na khalvAmUlasamucchinne bhavaprapaJcaprarohavIjabhUte kArmaNe vapuSi zeSazarIraprAdurbhAvaH, idaM ca karmaja zarIraM jantorgatyantarasaGkrAntau sAdhakatamaM karaNaM, tathAhi-karmajenaiva vapuSA taijasasahitena parikarito jantumaraNadezamapahAyotpattidezamabhisarpati, nanu yadi taijasasahitakArmaNavapuHparikarito gatyantaraM sAmati tarhi sa gacchannAgacchan vA kasmAna dRSTipathamavatarati ?, ucyate, karmapudgalAnAM cAtisUkSmatayA cakSurAdIndriyAgocaratvAt , tathA ca paratIrthikarapyuktam-"antarA bhavadeho'pi, sUkSmatvAnopalabhyate / niSkrAman pravizan vApi, nAbhAvo'nIkSaNAdapi // 1 // " iti / samprati audArikazarIrasya jIvajAtibhedato'vasthAbhedatazca bhedAnabhidhitsurAha-'orAliya| sarIre NaM bhaMte !' ityAdi, audArikazarIramekadvitricatuHpaJcendriyabhedAt paJcadhA, ekendriyaudArikazarIramapi pRthivyapUtejovAyuSanaspatiekendriyabhedAt paJcavidhaM, pRthivIkAyikaikendriyaudArikazarIramapi sUkSmetarabhedAd dvidhA, punarekaikaM dvidhA paryAptAparyAptabhedAt , evamatejovAyuvanaspatye kendriyaudArikazarIrANyapi pratyekaM caturvidhAnIti sarvasaGghaya dIpa anukrama [509 -510] ~823~ Page #825 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [267] + gAhA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [267] 9 ya0vRttI. gAthA prajJApanA yakendriyaudArikazarIrANi viMzatidhA, dvitricaturindriyaudArikazarIrANi pratyekaM paryAptAparyAptabhedAt dvibhedAni, 21 zarIrayA mala- paJcendriyaudArikazarIraM dvividhaM-tiryagmanuSyabhedAt , tiryakrapaJcendriyaudArikazarIraM tridhA, jalacarasthalacarakhacarabhe- padaM dAt , jalacaratiryapazcendriyaudArikazarIraM dvividhaM-sammUrchimagarbhavyutkrAntikabhedAt , ekaikamapi punardvibheda paryAptAparyAptabhedAt, sthalacaratiryakrapaJcendriyaudArikazarIramapi dvidhA-catuSpadaparisarpabhedAt , catuSpadasthalacarati-N // 410 // paJcendriyaudArikazarIramapi dvidhA-sammUchimagarbhavyutkrAntikabhedAt, punarekaikaM dvidhA-paryAptAparyAptabhedAt, parisarpasthalacaratiryagyonikapaJcendriyaudArikazarIramapi uraHparisarpabhujaparisarpabhedato dvibheda, punarekaikaM dvidhAsammUchimagarbhavyutkrAntikabhedAt , tatrApi punaH pratyekaM dvaividhyaM paryAptAparyAptabhedAt , sarvasaGkhyayA'TabhedaM parisarpastha lacaratiryakpazcendriyaudArikazarIraM, khacaratiryapaJcendriyaudArikazarIraM sammUcchimagarbhavyutkrAntikabhedAt dvibhedaM, 18| punarekai dvidhA-paryApsAparyAptabhedAditi, sarvasaGkhyayA tiryapaJcendriyaudArikazarIraM viMzatibhedaM, manuSyapaJcendriyI-1 dArikazarIraM sammUchimagarbhavyutkrAntikabhedAt dvibhedaM, punarekaikaM dvidhA-paryAptAparyAptabhedAd / evamaudArikasya | bhedA uktAH, sampratyeteSAmeva yathAkramaM saMsthAnAnyAha 410 // orAliyasarIreNaM bhaMte ! kiMsaMThite pannane, go! NANAsaMThANasaMThite paM0, egidiyaorA0 kiMsaMThite paM01, / go0 ! NANAsaMThANasaMThite paM0, puDhavikAiyaegidiyaorA. kiMsaMThite paM01, go0! masUracaMdasaMThANasaMThite paM0, evaM dIpa anukrama 82920292820252825a [509 -510] SAREauratonintentiational atha aurAdikazarIrasya saMsthAnAni Arabhyate ~824 ~ Page #826 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [268] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [268] Receimeroeserveenese seiseree dIpa anukrama [511] suhumapuDhavikAiyANavi cAdarANavi, evaM ceva pajjattApajja cANavi, [evaM ceva] AukkAiyaegidiyaorA0 bhaMte ! kiMsaMThite paM01, go.! thiyukabiMdusaThANasaMThite paM0, evaM suhumavAdarapaJjattApajjattANavi, teukAiyaegi0 urA0 bhaMte ! kiMsaMThite paM01,go! sUIkalAvasaMThANasaMThite paM0, evaM suhumavAdapajjattApajjattANavi, vAukAiyANavi paDAgAsaMThANasaMThite, evaM suhumavAdarapajacApajjattANavi, vaNaphaikAiyANaM NANAsaMThANasaMThite paM0, evaM suhumavAdarapajacApajattANavi / beiMdiyaorA0 bhaMte ! kiMsaM0501, go0! huMDa saMThANasaMThite paM0, evaM pajattApajacANavi, evaM teiMdiyacauriMdiyANAvi / paMciMdiyatirikkhajoNiyapaMcika orA bhaMte ! kiMsaMThA0501, go.! chabihasaMThANasaM0 paM0, taM.---samacausasaMThANasaM0 jAva huMDasaMThANasaMThitevi, evaM paJjattApajattANavi 3, samucchimatirikkhajI0 paMcika orA0 bhaMte 1 kisaM0501, go0! huMDasaMThANasaMThite paM0, evaM pajattApajjatANavi, gabbhavakaM tirikkha. paMciMdiya0 orA0 bhaMte ! kiMsaMThA0paM01, go0 chabihasaMThANasaM050, taM0-samacauraMse jAra huMDasaMThA0, evaM pajattApajattANavi 3, evamete tirikkhajoNiyANaM ohiyANaM Nava AlAvagA, jalayarapaM0 tiri0 orA0 bhaMte! kiMsaMThANasaMThite paM01, go01 chabihasaMThANasaM050, taM0-samacauraMse jAva huMDe, evaM pajjattApajattANavi, samucchimajalayarA huMDasaMThANasaMThitA, etesiM ceva pajjattAvi apajjattagAvi evaM ceva, gabbhavatiyajalayarA chabihasaMThANasaMThitA, evaM pajattApajattANavi, evaM thalayarANavi Nava suttANi evaM caupayathalayarANavi uraparisappathalayarANavi bhuyaparisappathalayarANavi, evaM khahayarANavi Nava suttANi, navaraM sahatya saMmucchimA huMDa saMThANasaMThitA bhANitavA, iyare chasuvi / maNUsapaMciMdiyaorAliyasarIre NaM bhaMte! kiMsaMThANasaM Sareedias ~825~ Page #827 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [268] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: IN prata sUtrAMka [268] dIpa anukrama prajJApanA-31 Thite paM0 1, go! chavihasaMThANasaMThite paM0, ta-samacauraMse jAva huMDe, pajattApajjattANavi evaM ceva, gambhavatiyA- 21zarIrayAH mala- Navi evaM ceca, pajattApajjattANavi evaM ceva, samucchimANaM pucchA, go0 ! huMDasaMThANasaMThitA paNNatA (sUtra 268) pada yavRttI. 'orAliyasarIre NaM bhaMte !' ityAdi, nAnAsaMsthAnasaMsthitaM jIvajAtibhedataH saMsthAnabhedabhAvAt , ekendriyaudaari||41|| kazarIre nAnAsaMsthAnasaMsthitatA pRthivyAdiSu pratyekaM saMsthAnabhedAt , tatra pRthivIkAyikAnAM sUkSmANAM vAdarANAM paryAptAnAmaparyAptAnAM caudArikazarIrANi masUracandrasaMsthAnasaMsthitAni, masUro-dhAnyavizeSaH tasya candra:-candrAkAramarddhadalaM taseva yatsaMsthAnaM tena saMsthitAni, aSkAyikAnAM sUkSmAdibhedataH caturbhedAnAmaudArikazarIrANi |stibukabindusaMsthAnasaMsthitAni, stibukAkAro yo binduna punaritastato vAtAdinA vikSiptaH stibukabindustasyeva yatsaMsthAnaM tena saMsthitAni, taijasakAyikAnAM sUkSmAdibhedatazcaturbhedAnAmaudArikazarIrANi sUcIkalApasaMsthAnasaMsthitAni, zavAyukAyikAnAM sUkSmAdibhedatazcaturbhedAnAmaudArikazarIrANi patAkAsaMsthAnasaMsthitAni, vanaspatikAyikAnAM sUkSmA-19 gAM bAdarANAM paryAptAnAmaparyAptAnAM ca pratyekamaudArikazarIrANi nAnAsaMsthAnasaMsthitAni, dezakAlajAtibhedataH teSAM saMsthAnAnAmanekabhedabhinnatvAt , dvitricaturindriyANAM pratyeka paryAptAnAmaparyAptAnAmaudArikazarIrANi huMDasaMsthAnasaM ||41shaa sthitAni, tiryapaJcendriyaudArikazarIraM sAmAnyataH SaDvidhasaMsthAnasaMsthitaM, tadevopadarzayati-'samacauraMsasaMThANasaMThie' ityAdi, yAvatkaraNAt 'naggohaparimaMDalasaMThANasaMThie sAisaM0 vAmaNasaM0 khujasaMThANasaMThie huMDasaMThANasaM ~826~ Page #828 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [268] dIpa anukrama [511] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 268 ] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Thie' iti parigrahaH, tatra samAH - sAmudrikazAstrokta pramANalakSaNA visaMvAdinyazvatasro'srayaH -- caturdigvibhAgopalakSitAH zarIrAvayavA yasya tatsamacaturasraM, samAsAnto 'tpratyayaH, samacaturasraM ca tatsaMsthAnaM ca samacaturasrasaMsthAnaM tena saMsthitaM samacaturasra saMsthAnasaMsthitaM, tathA nyagrodhavatparimaNDalaM yasya tat nyagrodhaparimaNDalaM yathA nyagrodha upari sampUrNapramANo'dhastu hInaH tathA yatsaMsthAnaM nAbherupari sampUrNapramANaM adhastu na tathA tan nyagrodhaparimaNDalaM, tathA | AdirihotsedhAkhyo nAbheradhastano dehabhAgo gRhyate, tataH saha AdinA-nAbheradhastanabhAgena yathoktapramANalakSaNena varttate iti sAdi, yadyapi sarve zarIramAdinA saha varttate tathApi sAditvaMvizeSaNAnyathAnupapattyA viziSTa eva pramAlakSaNopapanna Adiriha labhyate, tata uktaM yathoktapramANalakSaNeneti, idamuktaM bhavati - yatsaMsthAnaM nAbheradhaH pramAgopapannamupari ca hInaM tatsAdIti, apare tu sAcIti paThanti, tatra sAcIM pravacanavedinaH zAlmalItarumAcakSate, tataH sAcIva yatsaMsthAnaM tatsAcisaMsthAnaM, yathA zAlmalItaroH skandhaH kANDamatipuSTamuparitanA tadanurUpA na mahAvizAlatA tadvadasyApi saMsthAnasyAdhobhAgaH paripUrNo bhavati uparitanabhAgastu neti, tathA yatra zirogrIvaM hastapAdAdikaM ca yathoktapramANalakSaNopetaM uraudarAdi ca maDabhaM tatkubjasaMsthAnaM, yatra punaruraudarAdi pramANalakSaNopetaM hastapAdAdikaM hInaM tadvAmanasaMsthAnaM, yatra tu sarve'pyavayavAH pramANalakSaNaparibhraSTAstad huNDasaMsthAnaM, samAsaH sarvatrApi pUrvavat, evaM 'pajjattApajjattANavi' iti, evaM uktaprakAreNa sAmAnyatastiryakpaJcendriyANAmiva paryAptAnAM aparyAptAnAM For Pale Only ~827~ Page #829 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [268] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [268] dIpa anukrama [511] prajJApanA- ca pratyekaM sUtraM vaktavyaM, tadevametAni trINi sUtrANi, evameva ca sAmAnyataH sammUchimatiryapaJcendriyANAmapi21zarIrayAH mala- trINi sUtrANi vaktavyAni, navaraM teSu triSvapi sUtreSu huNDasaMsthAnasaMsthitamiti vaktavyaM, sammUchimANAmavizeSeNa parda ya0 vRttI. sarveSAmapi huNDasaMsthAnabhAvAt , trINi sAmAnyato garbhajatiryapaJcendriyANAmapi, navaraM teSu triSvapi sUtreSu 'chabiha saMThANasaMThie paNNatte' ityAdi vaktavyaM, garbhajepu samacaturasrAdisaMsthAnAnAmapi sambhavAt , tadevamete saamaanytsti||41|| kAryapaJcendriyaviSayA nava AlApakAH, anenaiva krameNaiva jalacaratiryapaJcendriyANAM sAmAnyataH sthalacarANAM catuSpa dasthalacarANAmura parisarpasthalacarANAM bhujaparisarpasthalacarANAM khacaratiryapaJcendriyANAM ca pratyekaM nava 2 sUtrANi || vaktavyAni, sarvasaSayA tiryakrapazcendriyANAM triSaSTiH 63 sUtrANi manuSyANAM nava sarvatra sammUrSikameSu huNDasaMsthAna ca vaktavyamitaratra paDapi saMsthAnAni / tadevamuktAnyaudArikamedAnAM saMsthAnAni, sAmpratamavagAhanAmAnamAha orAliyasarIrassa NaM bhaMte ! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM01, go! jahaNNeNaM aMgulassa asaMkhejatibhAgaM uko sAtiregaM joyaNasahassa, egidiyaorAliyassa vi evaM ceva jahA ohiyassa, puDhavikAiyaegidiyaorAliyasarIrassa NaM bhaite ! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM01 go! ja0 u0 aMgulassa asaMkhejatibhAgaM, evaM apajjattayANavi pajattayANavi, // 412 // evaM muhumANaM pajattApaJjattANaM, bAdarANaM pajattApaJjattANavi, evaM eso navao bhedo jahA puDhavikAiyANaM tahA AukAiyANavi teukAiyANavi bAukAiyANavi, vaNassaikAiyaorAliyasarIrassa pa bhaMte ! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM01, seeee atha aurAdikazarIrasya avagAhanAni Arabhyate ~828~ Page #830 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [269] gAthA: dIpa anukrama [512 -515] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-], padaM [21], uddezaka: [-], mUlaM [ 269 ] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH go0 ja0 aMgulassa asaMkhejjatibhAgaM uko0 sAtiregaM joaNasahassaM, apaja ttagANaM jaha0 ukko0 aMgulassa asaMkhejatibhAgaM, pajatagANaM jaha0 aMgulassa asaM0 uko0 sAtiregaM joyaNasahassaM, bAdarANaM jaha0 aMgulassa asaM0 ukko0 joaNasahassaM sAtiregaM, pattANavi evaM cena, apaattANaM jaha0 uko0 aMgulassa asaM0, suhumANaM paJjattApaattANa ya tihavi jaha0 uko aMgulassa asaM0 / beiMdiyaorA0 bhaMte! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM0 1, go0 ! jaha0 aMgulassa asaM0 uko bArasa joaNAI, evaM savatthavi apajattayANaM aMgularasa asaMkhe0 jahaNNeNavi ukkoseNavi, paJjattagANaM jaheba orAliyassa ohiyassa, evaM teiMdiyANaM tiNNi gAuyAI, cauriMdiyANaM cattAri gAuyAI, paMcidiyatirikkhajoNiyANaM koseNaM joyaNasahassaM 3, evaM samucchimANaM 3, gambhavatiyANavi 3 evaM caiva navao bhedo bhANiyavo, evaM jalayarANavi joyaNasahassaM, navao bhedo, thalayarANaci Natra bhedA 9, uko0 cha gAuyAI pajjattagANavi, evaM caiva saMmucchimArNa pattagANa yauko gAuyahutaM 3, gambhavatiyANaM uko0 cha gAuyAI pattANa ya 2 ohiyaca uppayapaja sagabhavakaMtiyapajattayANavi uko cha gAubAI, saMmucchimArNa pattANa ya gAuyapuhutaM uko, evaM uraparisappANavi ohiyagambhavarkatiyapaJjatagANaM joyaNasahassaM, saMbuddhimANaM paJjattAga ya joyaNapuhutaM bhUyaparisappANaM ohiyagambhavatiyANavi ukko0 gAuyahutaM, saMmuchimANaM dhaNupuhutaM, khahayarANaM ohiyaganbhavatiyANaM saMmucchimANa ya tinhavi ukkoseNaM dhaNupuhutaM, imAo saMgahaNigAhAo - 'joyaNasahassa chamgAuyAI tatto ya joaNasahassaM / gAuyapuhutta bhuyae dhaNuhapuDutaM ca pakkhIsu // 1 // joyaNasahassa gAuyapuhuta tatto ya joaNapuhutaM / dohaM tu dhaNutaM samucchime hoti uccataM // 2 // maNUso For Pale Only ~829~ 692009999310:01096 Page #831 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [269] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 21zarIra prata sUtrAMka [269] ajJAmanAyA:malayavRttI padaM // 41 // gAthA: rAliyasarIrassa NaM bhaMte ! kemahAliyA sarIrogAiNA paM01, go ! jaha* aMgu0 uko tiSNi gAuyAI, evaM apaJjatANaM jaha* ukko0 aMgulassa asaM0, samucchimANaM jaha0 ukko aMgulassa asaM0, gambhavatiyANaM pajjattANa ya jaha aMgulassa asaM0 ukko tiNNi gAuyAI (sUtraM 269) 'orAliyassa NaM bhaMte !' ityAdi, audArikasya jaghanyato'vagAhanA aGgulAsaGkhyeyabhAgaH, sA cotpattiprathamasamaye pRthivIkAyikAdInAM cAvasAtavyA, utkarSataH sAtireka yojanasahasraM, eSA lavaNasamudragotIrthAdiSu padmanAlAyadhikRtyAvasAtavyA, anyatraitAvata audArikazarIrasyAsambhavAt , evamekendriyasUtre'pi, tathA cAha-egidiyaorAliyassa evaM ceva jahA ohiyassa' iti pRthivyaptejovAyUnAM sUkSmANAM bAdarANAM pratyeka paryAptAnAmaparyAsAnAM caudArikazarIrasya jaghanyata utkarSatazcAvagAhanA anulAsamayeyabhAgaH pratyekaM ca nava sUtrANi, teSAM auSikasUtramaudhikApayAptasUtramaudhikaparyAptasUtra tathA sUkSmasUtra sUkSmaparyAsasUtraM sUkSmAparyAptakasUtraM evaM vAdare'pi sUtratrikamiti, evaM vanaspatikAyikAnAmapi nava sUtrANi, navaramaudhikavanaspatisUtre audhikavanaspatiparyAptakasUtre bAdarasUtre vAdaraparyA-18 sakasUtre ca jaghanyato'GgulAsaGkhyayabhAga utkarSataH sAtirekaM yojanasahasraM, tacca padmanAlAdyadhikRtya veditavyaM, zeSeSu tu paJcasUtreSu jaghanyata utkarSato vA'GgulAsayayabhAgaH, dvitricaturindriyANAM pratyekaM trINi 2 sUtrANi, tadyathA-auSikasUtramaparyAsasUtraM paryAptasUtraM ca, tatraudhikasUtre paryAptasUtre ca dvIndriyANAmutkarSato dvAdaza yojanAni, trIndriyANAM dIpa anukrama [512-515] // 41 // ~830~ Page #832 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [269] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [269]] gAthA: zrINi gavyUtAni, caturindriyANAM catvAri gavyUtAni, aparyAptasUtre tu jaghanyata utkarSatazcAGgulAsaGkhyeyabhAgaH, tathA sAmAnyatastiryakpaJcendriyANAM jalacarANAM sAmAnyataH sthalacarANAM catuSpadAnAmuraHparisarpANAM bhujaparisarpANAM / khacarapaJcendriyatirathAM ca pratyekaM nava 2 sUtrANi, tadyathA-trINi audhikAni trINi saMmUchimaviSayANi trINi garbhavyutkrAntikaviSayANi, tatrAparyAseSu sthAneSu sarveSvapi jaghanyata utkarSato vA aGgulAsaGkhyeyabhAgaH, zeSeSu tu sthAneSu jaghanyato'GgulAsaGkhyeyabhAga utkarSataH sAmAnyatastiryakpaJcendriyeSu jalacareSu cotkarSato yojanasahasraM, sAmAnyataH sthalacareSu catuSpadasthalacareSu caudhikeSu garbhavyutkrAntikeSu ca SaT gavyUtAni, sammUchimeSu gabyUtapRthaktvaM, uramparisarpaSvaudhikeSu garbhavyutkrAntikeSu ca yojanasahasraM sammUchimeSu yojanapRthaktvaM, bhujaparisavaudhikeSu garbhavyutkrAnteSu ca ganyUtapRthaktvaM, sammUchimeSu dhanuHpRthaktvaM, khacarebaudhikeSu garbhavyutkrAntikeSu sammUchimeSu ca sarveSu sthA|neSu dhanuHpRthaktvaM, atreme saGgrahagAthe-"joaNasahassa"mityAdi, garbhavyutkrAntikAnAM jalacarANAmutkarSataH zarIrA| vagAhanAyA mAnaM yojanasahasraM, catuSpadasthalacarANAM par3a gavyUtAni, uraHparisarpasthalacarANAM yojanasahasra, bhujaparisarpastha lacarANAM gavyUtapRthaktvaM, pakSiNAM dhanuHpRthaktvaM, tathA sammUcchimAnAM jalacarANAmutkarpataH zarIrAvagAhanAyAH pramANaM yojanasahasra, catuSpadasthalacarANAM ganyUtapRthaktvaM, uraHparisarpasthalacarANAM yojanapRthaktvaM, bhujaparisarpasthalacarANAM pakSiNAM ca dhanuHpRthaktvamiti / uktaM tiryapaJcendriyaudArikazarIrAvagAhanAmAnamidAnIM manuSyapa dIpa anukrama [512-515] janataram.org ~831~ Page #833 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [269] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [269]] gAthA: prajJApanA-1JcendriyaudArikazarIrAvagAhanAmAnamAha-'maNussorAliyasarIrassa Na'mityAdi, kaNThyaM, navaraM trINi gabyUtAni deva-18|21zarIrayAH mala-18|kurvAdyapekSayA, tadevamaudArikazarIrasya vidhayaH saMsthAnAni pramANAni coktAni, samprati tAni krameNa vaikriyasyA- padaM ya0 vRttI. bhidhitsuraah||414aa ubiyasarIre NaM bhaMte / katividhe paM0 1, go0| duvidhe paM0, 0-egidiyave ucciyasarIre ya paMciMdiyaveuviyasa0, jati egidiyaveubviyasarIre kiM vAukkAiyaragidiyaveuviyasarIre abAukkAiyaegidiyaveuviyasarIre ?, go0 ! vAukAiyaegidiyaveuviyasarIre no avAukAiyaegidiyaveuviyasarIre, jai vAukAiyaveubviyasarIre kiM suhumavAukAiyaveuviyasarIre bAyaravAukAiyaveuviyasarIre?, go0! no suhumavAukAiyaegidiyaveuviyasarIre bAdarakhAukAiyaegidiyaveubiyasa0, jaha bAdaravAukAiyaegidiyaveDabiyasarIre kiM paJjatvavAdarakhAukAiyaragidiyabeuviyasarIre apajattabAdaravAukAiyaegidiyaveubiyasarIre, mo01 paJjattavAdarakhAukAiyaegidiyaveubiyasarIre no apajattabAdaravAukAiyaegidiyaveuviyasarIre, jati paMceMdiyaveuviyasarIre ki neraiyapaMciMdiyaveuviyasarIre jAva kiM devapaMcidiyaveuviyasarIre ?, go0! neradayapaMthiMdiyaveubiyasarIrevi jAva devapaMciMdiyaveudhiyasarIrevi, jai neraiyapaMciMdiyaveubiyasarIre kiM rayaNappabhApuDhavipaMciMdiyaveuviSa0 jAba // 414 // kiM adhesattamApuDhavinerahaya0 veuviyasarIre, go. rayaNappabhApuDhavineraiyapaMcidiyaveubiyasarIrevi jAva adhesacamApuDhavineraiyapaMciM0 veuviyasarIre'vi, jai rayaNappabhApuDhavineraiyaviuviyasarIre ki pajattagaraya0 neraiyaveu0sa0 apajattagaraya dIpa anukrama [512-515] atha vaikriyazarIrasya zarIra-saMsthAna-avagAhanA sambandhI vaktavyatA ~832~ Page #834 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [270] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sesea prata sUtrAMka [270] NappabhASu0 nerai0 500 sarIre ?, go0! pajattagarayaNappabhApu0 nera0 paM0 apajattagarayaNappabhApu0 nera0 paM0, evaM jAva adhesattamAe dugato bhedo bhANitayo, jai tirikkhajoNiyapaMciMdiyaveuviyasarIre kiM samucchimapaM0tiri beu0sa0 gambhavakaMtiyapaMciMti ve0sa01, go ! no samucchimapaM0 ti00 sarIre gambhavakaMtiyatibeuviSasarIre, jati gambhavakaM0 pacitibeubviyasarIre kiM saMkhejavAsAuyaganbhavatiyapaMci0 ve0sarI0 asaMkhijavAsAuyaga0pa0tive0sarIre?, go! saMkhejavAsAuyagambha050tive0 sa0 no asaM0 gambha0 paMciM0 tiri0 beu0 sa0, jaDa saMkhija0 gambha0 paMciMtiveu sarIre kiM pajattagasaM0 gambha050ti00 sarIre apajattagasaM0 ga050ti00 sarIre, go! paja0 saM0 ga. paM0ti00 sarIre no apa0 saM0 gabha050 ti0 ve0 sarIre, jai saMkheJjavAsA0 kiM jalayaragambha050tive0 sarIre thalayarasaM0 ga050tive0 sarIre khahayarasaM0 ga050tive0 sarIre, mo0! jala. saM0 ga.paM.ti00 sarIrevi thalayarasaMgapaM0 ti0 0 sarIrevi khahayarasaM0 gambha0 paM0tive0 sarIreSi, jaha jala saM0ki pajattagajala0 saM0ma0 paM0 ti ve0 sarIre apajattagajala0 saM0 ma0paM0 ti0 u0 sarIre ya:, go! paja. jala saMgama0paMtirive0 sa0 no apaja0 saM0jalaga050ti00 sa0, jati thalayarapaMcika jAva sarIre kiM cauppaya jAva sarIre kiM parisappa jAva01, go! cauppayajAvasaM0 parisappajAva sa0, evaM sabesi yA jAva khahayarANaM pajatANaM no apajasANaM, jati maNUsapaMci0 veu0 sarIre kiM samucchimamaNUsa0 paM00 sarIre gambha0 ma0paM0 veubiyasarIre, go0! No saMmu0ma0 paM0 deu0 sarIre gambha0 ma0 paMciM0 de0 sarIre, jai gabha0 dIpa anukrama [516] nidanauranorm ~833~ Page #835 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [270] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 21zarIra prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka [270 // 415| dIpa ma0500 sa0 kiM kammabhUmaga ga0 ma0500 sa0 akammabhUmaga ga0 ma0pa00 sa0 aMtaradIvagaga. ma.paM00 sarIre, go! kammabhUmagaganbha0 ma0paM0 be0 sa0No akambhUmaga No aMtaradIvaga0, jai kammabhUmagagambha0 maNUsa paMciM0 ve0 sarIre kiM saMkhejavAsAuyakamma0 ga0 ma0 ve0 sa0 asaM0 kamma0 ga0ma0 paM0ve. sa0, go0 saMkhe kamma0ma0 ma.paM. ve0 sAno asaM0 kamma0 ga0 ma050ve. sarIre, jati saMkhe0 kamma ga0ma0500 sarIre kiM paJjattayasaMkhe0ka0ma0paM0 ve0 sa0 apajattaga0 saM0 ka. ga0ma050 ve sarIre, go! pajja0 saM0 ka0 ga0ma0500 sarIre no apaja0 saM0 ka0 ga0 ma0paM0vesarIre / jai deva paMciMdiyaveuviyasarIre kiM bhavaNavAsideva0 500 sarIre jAva vemANiyadeva ve0sa01, go! bhavaNavAsIdeva0 500 sarIrevi jAva mANiyadeva paMci0 beu0 sarIrevi, jai bhavaNavAsideva0 500 sarIre kiM asurakumArabhava0 deva paM0 0 sa0 jAva thaNiyakumArabhava. deva050 0 sarIre, go0! asuraku0 jAba thaNiyakumAra0 veu sarIreci, jai asurakumAradeva0 500 sa0 kiM pajjatagaasura0 bha0 deva0paM0 ve0 sarIre apajattaga0 asurakumArabha0 deva0 paM0 ve0 sa0, go! pajja asura0 bha0 deva050 ve sarIrevi apaJjattagaamu0 bha0 deva0 50 ve0 sarIrevi, evaM jAva thaNiyakumArANaM dugato bhedo, evaM vANamaMtarANaM ahavihANaM jotisiyANaM paMcavihANaM, vemANiyA duvihA-kappovagA kappAtItA ya, kappovagA vArasavihA, tesipi evaM ceva duhato bhedo, kappAtItA duvihA gevejagA ya aNuttarovavAiyA ya, geSejagA gavapihA aNuttarobavAiyA paMcavihA, etesiM pajjattApaJjattAbhilAveNaM dugato bhedo bhANi (mUtra 270) anukrama [516] shish||415|| " ~834 ~ Page #836 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [270] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [270] lTaeeoes 'beuviyasarIreNaM bhaMte !' ityAdi, caikriyazarIraM mUlato dvibheda-ekendriyapaJcendriyabhedAt , tatraikendriyasya vAta|kAyasya tatrApi bAdarasya tatrApi paryAptasya, zeSasya vaikriyalabdhyasambhavAt , uktaM ca-"tiNhaM tAva rAsINaM yeubiyaladI ceva nathi, vAyarapajattANaMpi saMkhejaibhAgamettANaM' atra 'tiNhaM ti trayANAM paryAsAparyAsasakSmAparyAptabAdararUpANAM / paJcendriyacintAyAmapi jalacaracatuSpadoramparisarpabhujaparisappaMkhacarAn manuSyAMzca garbhavyutkrAntikAn saGkhyeyavarSAyuSo muktvA zeSANAM pratiSedho, bhavakhabhAvatayA teSAM vaikriyalabdhyasambhavAt / uktA bhedAH, saMsthAnAnyabhidhitsurAhaveuviyasarIreNa maMte ! kiMsaMThite 501, go0 NANAsaMThANasaMThite paM0, vAukAiyaegidiyaveu0 sarIre NaM bhaMte ! kiMsaMThite paM01. go.! par3AgAsaMThANasaMThite paM0, neraiyapaMcidiyaveubviyasarIreNa bhaMte ! kiMsaMThANasaMThite paM01, goneradayarpacidiyaveuviyasarIre duvidhe paM0, taM0-bhavadhAraNije ya uttarakheubie ya, tattha paMje se bhavadhAraNije se Na huMDasaMThANasaMThite paM0, tattha NaM je se uttaraveuvite sevi huMDasaMThANasaMThite paM0, syaNappabhApuDhavineraiyapaci0 veu0 sarIre Na bhaMte ! kiMsaMThANasaMThite paM01, go! rayaNappabhApuDhavineraiyANaM duvidhe sarIre paM0, taM0-bhavadhAraNije ya uttarakheuvie ya, tattha NaM je se bhavadhAraNije se NaM huM0, je se uttaraveucite sevi huMDe, evaM jAva adhesattamApuDhavinaraiyaveubiyasarIre / tirikkhajoNiyapaM0 ve sarIre NaM bhaMte ! kiMsaMThANasaMThite paM01, go0 NANAsaMThANasaMThite paM0, evaM jalayasthalayarakha mercotice dIpa anukrama [516] WERE ~835~ Page #837 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [271] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA malayavRttI IN prata sUtrAMka [271] // 416 // hayarANavi, thalayarANavi cauppayaparisappANavi parisappANavi uraparisappabhuyaparisappANapi / evaM maNUsapaciMdiyave0 sarI 21zarIrarevi / asurakumArabhavaNavAsI deva paMci00 sarIre NaM bhaMte ! kiMsaMThite paM0, go! asurakumArANaM devANaM davihe sarIre paM0, 0-bhavadhAraNije ya uttarakheuvite ya, tattha NaM je se bhavadhAraNile se NaM samacauraMsasaMThANasaM050, tattha NaM je se uttaraveuvie se NaM NANAsaMThANasaM060, evaM jAva thaNiyakumAradevapaMciMdiyaveubiyasarIre, evaM vANamaMtarANavi, NavaraM ohiyA vANamaMtarA pucchijjati, evaM jotisiyANavi ohiyANa, evaM sohamme jAva accuyadevasarIre, gevejagakappAtItavemANiyadevapaMcidiyaveubiyasarIreNa bhaMte ! kiMsaMThive paM01, go0! geveJjagadevANaM ege bhavadhAraNije sarIre, se paM samacauraMsasaMThANasaMThite paM0, evaM aNuttarobavAiyANavi (sUtra 271) 'yeupiyasarIreNaM bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM nairayikANAM bhavadhAraNIyamuttaravaikriyaM ca huNDasaMsthAnamatyantakliSTa-11 karmodayavazAt , tathAhi teSAM bhavadhAraNIyaM zarIraM bhavakhabhAvata eva nirmUlaviluptapakSotpATitasakalagrIvAdiromapakSisaMsthAnavadatIva bIbhatsa huNDasaMsthAnaM, yadapyuttaravaikriyaM tadapi vayaM zubhaM kariSyAma ityabhisandhinA karjumArabdhamapi tathAvidhAtyantAzubhanAmakarmodayayazAdatIvAzubhataramupajAyate iti huNDasaMsthAnaM / tiryapaJcendriyANAM manuSyANAM ca kriyaM nAnAsaMsthAnasaMsthitamicchAvazataH pravRtteH, dazavidhabhavanapativyantarajyotiSkasaudharmAdyacyutaparyavasAnavaimAnikAnAM bhavadhAraNIyaM bhavasvabhAvatayA tathAvidhazubhanAmakarmodayavazAt pratyekaM sarveSAM samacaturasrasaMsthAna, uttarakriyaM / dIpa Catee.store anukrama [517] See ~836~ Page #838 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [271] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [271] bichAnarodhataH pravRttenAnAsaMsthAnasaMsthitaM, aveyakAnAmanuttaropapAtinAM cottarakriyaM na bhavati, prayojanAbhAvAda, uttaravaikriya khatra gamanAgamananimittaM paricAraNAnimittaM vA kriyate, na caitepAmetadasti, yattu bhavadhAraNIyameteSAM | tatsamacaturasrasaMsthAnasaMsthitamiti / uktAni saMsthAnAni, sampratyavagAhanAmAnamAha beuviyasarIrassa NaM bhaMte ! kemahAliyA sarIrAvagAhaNA paM01, go.! jaha0 aMgulassa asaM0 uko sAtiregaM joyaNasayasahassaM / vAukAiyaegidiyasarIrassa NaM bhaMte ! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM0, go! jaha0 aMgulassa asaM0 ukoseNavi aMgulassa asaM0, neraiyapaMciMdiyaveubiyasarIrassaNaM bhaMte ! kemahA0501, go0! duvihA paM0,0-bhavadhAraNijA ya uttaraveubiyA ya, tattha NaM jA sA bhavadhAraNijA sA jaha0 aMgulassa asaMkhejatibhAgaM uko paMcadhaNusayAI, tattha NaM jA sA uttarakheuviyA sA jaha0 aMgulassa saMkhejatibhAgaM ukko ghaNusahassaM / rayaNappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! kemahApaM01, go0! duvihA paM0,0-bhavadhAriNiA ya uttaraveuvitA ya, tattha NaM jA sA bhavadhAraNijA sA jaha aMgu0 asaM0 uko satta dhaNaI tiNi rayaNIo chacca aMgulAI, tattha paM jA sA uttaraveuvitA sA jaha* aMgu0 asaM0 uko0 paNNarasa dhaNUti ahAijAo rynniio| sakarappabhAe pucchA, go0 jAva tattha NaM jA sA bhavadhAraNijjA sA jaha0 aMgu0 asaM0 uko0 paNNarasa dhaNUI aDDAijAto rayaNIo, tattha NaM jA sA uttarakheuvitA sA jaha0 aMgu0 saMkhe0 uko ekatIsaM dhAI ekA ya rayaNI / vAluyappabhAe pucchA, bhavadhAraNijjA ekatIsaM dhAI ekA rayaNI uttarave 20203039939300930/29 dIpa anukrama [517] ~837~ Page #839 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: NR R21zarIra prata sUtrAMka prajJApanAyA malaba0vRttI. // 417 // [272 dIpa anukrama [518] uviyA chAvaTi dhapatiM do rynniio| paMkappabhAe bhavadhAraNijA cAvaTri dhAI do rayapIo. uttarakheuviyA paNavIsa dhaNusayaM / dhUmappabhAe bhavadhAraNijjA paNavIsaM dhaNusayaM, uttaraveuviyA aDDAtijjAI dhaNusayAI / tamAe bhavadhAraNijA aDDAijAI dhaNUsatAI uttaraveutviyA paMca dhaNusatAI / adhesattamAe bhavadhAraNijA paMca dhaNusayAI uttaraveuvitA dhaNusahassaM, evaM ukoseNaM / jahaneNaM bhavadhAraNijjA aMgulassa asaMkhejatibhAgaM uttarakheuvitA aMgulassa saMkhijatibhAgaM | tirikkhajoNiyapacidiyaveuviyasarIrassa NaM bhaMte ! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM01, go| jaha0 aMgu0 saM0 utkosegaM jogaNasatapuDuttaM / maNussapaMciMdiyaveuviyasarIrassa gaM bhaMte ! kemahA0, go0! jaha0 aMgula0 saM0 uko sAtiregaM jotraNasatasahassaM / asurakumArabhavaNavAsideva paMci0 veuviyasarIrassa NaM bhaMte ! kemahA01, go0! asurakumArANaM devANaM duvihA sarIrogAhaNA paM0, taM0-bhavadhAraNijjA ya uccarakheuviyA ya, tattha NaM jA sA bhavadhAraNijA sAja. aMgu0 asaM0 uko satta rayaNIo, tattha paMjA sA uttaraveuvitA sA jaha* aMgu0 saMkhe0 uko joaNasatasahassaM, evaM jAba thaNiyakumArANaM, evaM ohiyANaM vANamaMtarANaM, evaM joisiyANavi sohammIsANadevANaM, evaM ceva uttaraveuvitA, jAva abuo kappo, navaraM sarNakumAre bhavadhAraNijA jaha* aMgu0 a0 uko cha rayaNIo, evaM mAhidevi, baMbhaloyalaMtagesu paMca rayaNIo mahAsuksahassAresu cattAri ravaNIo, ANayapANayaAraNacuemu tiNi rayaNIo gevijagakappAtItavemANiyadevapaMciMdiyaveu0 sa0 kema0 1, go.! gevejagadevANaM emA bhavadhAraNijA sarIrogAhaNA paM0 sA jaha* aMgula. asaM0 uko do rayaNI, evaM aNucarovavAiyadevANavi, NavaraM ekA rayaNI (sUtra 272) // 417 // ~838~ Page #840 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: r sercera prata sUtrAMka [272] / 'veuviyasarIrassa NamityAdi, jaghanyato'GgulAsaGkhyeyabhAgaM nairayikAdInAM bhavadhAraNIyasyAparyAptAvasthAyAM vAtakAyasya vA, utkarSataH sAtirekaM yojanazatasahasraM devAnAmuttaravaikriyasya manuSyANAM vA, 'egidiyaveudhiyasarIrassa | 'mityAdi, atra ekendriyo vAtakAyo'nyasya vaikriyalabdhyasambhavAt , tasya jaghanyata utkarSato vA'vagAhanAmAnamanulAsaGkhyayabhAgapramANaM, etAvatpramANavikurvaNAyAmeva tasya zaktisambhavAt , sAmAnyanairayikasUtre 'bhavadhAraNIyA' bhavo dhAryate yayA sA bhavadhAraNIyA 'kRddhahula'miti vacanAt karaNe anIyapratyayaH, utkarSataH paJca dhanuHzatAni, uttasvaikriyA dhanuHsahasraM saptamanarakapRthivyapekSayA, anyatraitAvatyA bhavadhAraNIyAyA uttaravaikriyAyA vA zarIrAvagAhanAyA aprApyamANatvAt , adhunA pratipRthivyavagAhanAmAnamAha-'syaNappabhe'tyAdi, aGgulAbajayeyabhAgapramANatA prathamopa|ttikAle veditavyA, utkarSataH sapta dhanUMSi prayo hastAH SaT cAGgulAni paryAptAvasthAyAM, idaM cotkarSataH zarIrAvagAhanAmAnaM trayodaze prastaTe draSTavyaM, zeSeSu tvaktineSu prastaTeSu stokaM stokataraM, tacaivam-ratnaprabhAyAH prathamaprastaTe trayo hastA utkarSataH zarIrapramANaM, dvitIye prastaTe dhanurekameko hastaH sArddhAni cASTAvaGgulAni, tRtIye prastaTe dhanurekaM / / |trayo hastAH saptadazAnulAni, caturthe ve dhanuSI dvau hastI sArddhamekamanulaM, paJcame trINi dhanUMSi dazAGgulAni, paSThe | |trINi dhanUMSi dvau hastau sArvAnyaSTAdazAGgulAni, saptame catvAri dhaSi eko hastaH trINi cAmulAni, aSTame catvAri dhapi trayo hastAH sAnyeikAdazAGgulAni, navame paJca dhanUMSi eko hasto viMzatiraGgulAni, dazame SaT // dIpa anukrama [518] TiLaesercerceive SAREaratininternational HRIandiarary.org ~839~ Page #841 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka yavRttI. [272 prajJApanA dhanUMSi sArdAni catvAri aGgulAni, ekAdaze SaT dhanUMSi dvau hastau trayodazAGgulAni, dvAdaze sapta dhanUMSi sAqhnye-1 kaviMzatirakalAni, prayodaze sapta dhapi trayo hastAH SaTra paripUrNAnyaGgalAni, atra cAyaM taatpryaarth:-prthmprsttte| yaccharIrAvagAhanAparimANaM trayo hastA iti tasyopari prastaTakrameNa sArdAni SaTpaJcAzadaGgulAni prakSipyante, tato // 418 // yathoktaM prastaTeSu zarIrAvagAhanAparimANaM bhavati, uktaM ca-rayaNAe~ paDhamapayare hatthatiya dehaussao bhnnio| chappannaMgula sahA payare 2 havai buhI ||1||[rlaayaaH prathame pratare hastatrayaM dehocchyo bhaNitaH / paTpaJcAzadA-1 lAni sArdhAni pratare pratare bhavati vRddhiH||1||] 'tattha NaM jA sA uttaraveuciyA' ityAdi, jaghanyato'GgulasaGkhyeyabhArga, prathamasamaye'pi tasyA aGgalasaveyabhAgapramANAyA evaM bhAvAt, na khasadheyabhAgapramANAyAH, Aha c| saGgadaNimUlaTIkAkAro haribhadrasUri:-"uttarakriyA tu tathAvidhaprayatnabhAvAdAdyasamaye'pyanulasaGkhayeyabhAgamAtraiva, PutkarSataH paJcadaza dhanUMSi ardhatRtIyA hastAH" idaM ca uttaravaikriyazarIrAvagAhanAparimANaM trayodaze prastare'vasAtavyaM, zeSeSu tu prastaTeSu prAguktabhavadhAraNIyamAnApekSayA dviguNaM pratyetavyaM 1 zarkarAprabhAyAM bhavadhAraNIyA utkarSataH paJcadaza dhanUMSi arddhatRtIyA hastAH, idaM cotkarSato bhavadhAraNIyAvagAhanAparimANamekAdaze prastaTe'vasAtavyaM, zeSeSu tu prastaTevidaM zarkarAyAH prathame prastaTe sapta dhaSi trayo hastAH SaTra cAGgalAni, dvitIye prastaTe aSTau dhanUMSi dvau hastI nava |cAGgulAni, tRtIye nava dhaSi eko haskho dvAdaza cAGgulAni, caturthe daza dhanUMSi paJcadazAGgulAni, paJcame daza dIpa anukrama [518] SAREauratonintamational ~840~ Page #842 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [272] | dhanUMSi trayo hastA aSTAdazAGgulAni, SaSThe ekAdaza dhanUMSi dvau hastAvekaviMzatiraGgulAni, saptame dvAdaza ghanaSi dvIpa hastau, aSTame trayodaza dhanUMSi eko hastaH trINi aGgulAni, navame caturdaza dhanUMSi pada cAGgulAni, dazame caturdaza dhanaMSi trayo hastA nava cAgalAni, ekAdaze sUtroktameva parimANaM, atrApIdaM tAtparya-prathame prastaTe yatparimANamuktaM tasyopari prastaTakrameNa trayo hastAstrINi cAGgulAni prakSeptavyAni, tato yathoktaM prastaTeSu parImANaM bhavati, M"so ceva ya bIyAe paDhame payaraMmi hoi usseho / hatthatiya tinni aMgula payare payare ya vuhIe // 1 // ekArasame payare paNNarasa dhaNUNi doNNi rayaNIo / vArasa ya aMgulAI dehapamANaM tu vineyaM // 2 // " gAthAdvayasthApIyamakSaragamanikA-ya eva prathamapRthivyAM trayodaze prastaTe utkarSata utsedho bhaNitaH-sapta dhanUMSi trayo hastAH paTra cAGgulAni iti, sa eva dvitIyasyAM-zarkarAprabhAyAM pRthivyAM prathame prastaTe utsedho bhavati jJAtavyaH, tataH pratare pratare vRddhiravaseyA trayo hastAstrINi cAGgulAni, tathA ca satyekAdaze prastaTe utkarSato bhavadhAraNIyazarIraparimANamAyAti paJcadaza dhapi dvau hastau dvAdaza cAGgulAni iti, uttaravaikriyotkarSaparimANamAha-ekatriMzaddhanUMSi eko hastaH, idaM | ca ekAdaze prastaTe veditavyaM, zeSeSu tu prastaTeSu khakhabhavadhAraNIyApekSayA dviguNamavaseyaM 2 / tathA tRtIyasyAM vAlukAprabhAyAM pRthivyAmutkarSato bhavadhAraNIyA ekatriMzaddhanUMSi eko hastaH, etaca navamaM prastaTamadhikRtyokkamabaseyaM, zeSeSu prastaTeSvevaM-tatra prathamaprastaTe bhavadhAraNIyA pazcadaza dhanUMpi dvau hastau dvAdazAGgulAni, dvitIye prastaTe saptadaza dIpa anukrama [518] raaNtNloo ~841~ Page #843 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [272] dIpa anukrama [518] prajJApanAyAH mada ya0 vRttau. // 419 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [272] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. dhanUMSi dvau hastau sArddhAni saptAGgulAni tRtIye ekonaviMzatirdhanUMSi dvau hastau trINyaGgulAni, caturthe ekaviMzatiH dhanUMSi eko hastaH sArddhani dvAviMzatiraGgulAni paJcame trayoviMzatirdhanUMSi eko hasto'STAdaza cAGgulAni SaSThe paJcaviMzatirdhanUMSi eko hastaH sArddhAni trayodazAGgulAni saptame saptaviMzatirdhanUMSi eko hasto nava cAGgulAni, aSTame | ekonatriMzaddhanUMSi eko hastaH sArddhani catvAryaGgulAni, navame yathoktarUpaM parimANaM bhavati, atrApi cAyaM bhAvArtha:prathame prastaTe yatparimANamuktaM tasyopari prastaTe prastaTe sapta hastAH sArddhani ca ekonaviMzatirakulAni krameNa prakSeptavyAni tato yathoktaM prastaTeSu parimANaM bhavati, uktaM ca- "so caiva ya tajhyAe paDhame payaraMmi hoi usseho / satta rayaNIu aMgula uNavIsaM sahabuddhI ya // 1 // payare payare ya tahA navame payaraMmi hoi usseho / dhaNuyANi egatIsaM ekA rayaNI ya nAyavA // 2 // asyApi gAthAdvayasyeyamakSaragamanikAya evaM dvitIyasyAH zarkaraprabhAyA ekAdaze prastaTe bhavadhAraNIyAyA utkarSata utsedha uktaH - paJcadaza dhanUMSi dvau hastau dvAdaza cAGgulAni, sa eva tRtIyasyAH vAlukAprabhAyAH pRthivyAH prathame prastaTe utsedho bhavati, tataH pratare 2 vRddhiravaseyA sapta hastAH sArddhani caikonaviMzatiraGgulAni, tathA ca sati navame prastaTe yathoktaM bhavadhAraNIyAvagAhanAmAnaM bhavati - ekatriMzaddhanUMSi eko hasta iti, uttaravaikriyotkRSTaparimANamAha - dvApaSTirdhanUMSi dvau hastau etaca navamaprastaTApekSamavaseyaM, zeSeSu tu prastaTeSu nijanijabhavadhAraNIyapramANApekSayA dviguNadviguNamiti 3 / caturthyAM paGkaprabhAyAM pRthivyAmutkarSato bhavadhAraNIyA Etication Internation For Penal Use Only ~842~ 21 zarIraparda // 419 // Page #844 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [272] 930203098292eya0930 dvASaSTidhanUMSi dvau hastI, idaM ca sasame prastaTe pratyeyaM, zeSeSu prastaTeSvevaM-paGkaprabhAyAH prathame prastaTe ektriNshddhnuuNpi|| |eko hastaH, dvitIye SaTtriMzaddhanUMSi eko hasto viMzatiraGgulAni, tRtIye ekacatvAriMzaddhapi dvau hastau poDaza aGgulAni, caturthe paTcatvAriMzaddhanUMSi trayo hastA dvAdazAGgulAni, paJcame dvipazcAzaddhanUMSi aSTAvakulAni, paSThe saptapacAzaddhanUMSi eko hastaH catvAryaGgalAni, saptame yathoktarUpaM parimANaM, atrApi ceSa bhAvArtha:-prathame prastaTe yatpari-18 mANamuktaM tasyopari prastaTe prastaTe krameNa paJca dhaSi viMzatiraGgulAnItyevaMrUpA vRddhiravagantavyA, tataH prathame prastaTe | sUtroktaM parimANaM bhavati, uktaM ca-"so ceva cautthIe paDhame payaraMmi hoi usseho / paMca dhaNu bIsa aMgula payare | payare ya vuDDI ya // 1 // jo sattamae payare neraiyANaM tu hoi usseho| bAsaTThI dhaNuyANaM doNNi rayaNI ya boddhavA // 2 // " asyApi gAthAdvayasyAkSaragamanikA prAgvat bhAvanIyA, uttaravaikriyotkarSaparimANaM paJcaviMzaM dhanuHzataM, taba | saptame prastaTe, zeSeSu tu prastaTeSu khakhabhavadhAraNIyApekSayA dviguNamiti 4 / paJcamyAM dhUmaprabhAyAM pRthivyAM bhavadhAraNIyotkarSataH paJcaviMzaM dhanuHzataM, taca paJcamaM prastaTamadhikRtyoktamavaseyaM, zeSeSu prastaTevida-prathamaprataTe dvApaSTiSi dvau hastI, dvitIye'TasaptatidhaSi ekA vitastiH, tRtIye trinavatidhaSi trayo hastAzcaturthe navottaraM dhanu zataM eko hastaH ekA ca vitastiH, paJcame sutroktaM parimANaM, atrApi cAyaM tAtparyArthaH-yatprathame prastaTe parimANamuktaM tadupari prastaTe 2 krameNa paJcadaza dhapi sArddhahastadvayAdhikAni prakSeptavyAni, tathA ca sati yathoktaM paJcame prastaTe pariNAma dIpa anukrama [518] mitaram.org ~843~ Page #845 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malaya0 vRttI. // 420 // [272 dIpa bhavati, uktaM ca-"so ceva ya paMcamIe paDhame payarami hoi usseho / panarasa dhaNUNi do hattha saha payaresu buhii|21shriiry||1|| taha paMcamae payare usseho dhaNusayaM tu paNavIsaM // " asyAH sArddhagAthAyA akSaragamanikA prAgvat karta- padaM byA, uttaravaikriyotkarSaparimANaM arddhatRtIyAni dhanu zatAni, etAni ca paJcame prastaTe beditavyAni, zeSeSu prasaTeSu khakhabhavadhAraNIyApekSayA dviguNamiti / SaSThayAM tamaHprabhAyAM pRdhivyAmutkarSato bhavadhAraNIyA arddhatRtIyAni dhanuHzatAni, tAni ca tRtIye prastaTe pratyetavyAni, prathame tu prastaTe paJcaviMzaM dhanuHzarta, dvitIye sArddhasasAzItyadhikaM dhanuHzarta, tRtIye tu sUtroktameva parimANaM, atrApyayaM tAtparyArthaH-prathame prastaTe yatparimANamuktaM tasyopari prastaTe prastaTe sArddhAni dvASaSTirghanUMSi prakSesavyAni, tathA ca sati tRtIye prastaTe yathoktaM parimANaM bhavati, uktaM ca-"so ceva ya chaTThIe paDhame payaraMmi hoi usseho / bAvaTTi dhaNuya sahA payare payare ya buttttiio||1||chtttthiieN taiyapayare dosaya paNNAsayA hoMti // " asthApyuttarArddhapUrSikAyA gAthAyA akSaragamanikA prAgvat karttavyA, uttaravaikriyotkarSaparimANaM pazca dhanuHzatAni, tAni ca tRtIyaprastaTe veditavyAni, Adyayostu dvayoH prastaTayoH svasvabhavadhAraNIyApekSayA dviguNaM dviguNamavaboddhavyaM 6 / atha saptamyAM tu pRthivyAM bhavadhAraNIyA utkarSataH paJca dhanuHzatAni, uttaravaikriyA dhanuHsahasraM, sarvatra bhavadhAraNIyA jaghanyato'GgulAsaGkhyeyabhAgapramANA uttaravaikriyA saGkhyeyabhAgapramANeti / tiryapazcendriyasya vaikriyazarIrAvagAhanA utkarSato yojanazatapRthaktvaM, tata UrdU karaNazakterabhAvAt , manuSyANAM sAtireka yojanazatasahasraM, anukrama [518] ~ 844~ Page #846 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [272]] viSNukumAraprabhRtInAM tathAzravaNAt , jaghanyA tUbhayeSAmapyanulasahayeyabhAgapramANA, na tvasayeyabhAgamAnA, tathArUpa-14 prayatnAsambhavAt / asurakumArAdInAM stanitakumAraparyavasAnAnAM vyantarANAM jyotiSkANAM saudharmezAnadevAnAM pratyekaM jaghanyA bhavadhAraNIyA vaikriyazarIrAbagAhanA aGgulAsaGkhyeyabhAgapramANA, sA cotpattisamaye draSTavyA, utkRSTA sapta ratnayaH, uttaravaikriyA jaghanyA aGgulasaGkhyeyabhAgamAtrA, utkRSTA yojanazatasahasraM, 'uttaraveubiyA jAva akSuo kappo tti uttarakriyA tAvad vaktavyA yAvadacyutaH kalpaH, parata uttaravaikriyAsambhavAt , etaca prAgevoktaM, sarvatra jaghanyato'jhulasaveyabhAgamAnA utkarSato yojanalakSaM, bhavadhAraNIyA tu vicitrA tatastAM pRthagAha-'navara'mityAdi, navaramayaM bhavadhAraNIyAM prati vizeSaH-sanatkumAre kalpe jaghanyato'GgulAsaGkhyeyabhAga utkarSataH SaD ratnayaH, 'evaM mAhiMdevi iti evaM-uktena prakAreNa japanyA utkRSTA ca bhavadhAraNIyA mAhendrakalpe'pi vaktavyA, etaca saptasAgaropamasthitikAn devAnadhikRtyoktamabaseyaM, dhAdisAgaropamasthitiSvevaM-yeSAM sanatkumAramAhendrakalpayo? sAgaropame sthiti|steSAmutkarSato bhavadhAraNIyA paripUrNasaptahasta pramANA, yeSAM trINi sAgaropamANi teSAM paDU hastAH catvArazca hastasyaikAdazabhAgAH, yeSAM catvAri sAgaropamANi teSAM SaD hastAtrayo hastasyaikAdazabhAgAH, yeSAM paJca sAgaropamANi teSAM par3a hastAH dvau ca hastasyaikAdazabhAgI, yeSAM SaTra sAgaropamANi teSAM paTTa hastAH ekazca hastasyaikAdazabhAgaH, yeSAM tu paripUrNAni sapta sAgaropamANi sthitisteSAM paripUrNA paDa hastA bhavadhAraNIyA, uktaM ca-"ayaratigaM Thii dIpa anukrama [518] mation ~845~ Page #847 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka ese [272 dIpa anukrama [518] prajJApanA- jesi sarNakumAre taheva mAhiMde / rayaNIlakaM tesiM bhAgacaukAhiyaM deho // 1 // tatto ayare ayare bhAgo ekekao18/21zarIrayAH mala- paDai jAva / sAgarasattaThiINaM rayaNIchakaM taNupamANaM // 2 // " iha jaghanyA bhavadhAraNIyA sarvatrApyanulAsaGkhyayabhA- padaM ya0 vRttI. gapramANA, sA ca pratIteti tAmavadhIryotkRSTAM pratipAdayati-'baMbhalogalaMtagesu paMca rayaNIo' iti, iha yadyapi // 42ahan brahmalokasyopari lAntako na samazreNyA tathApIha zarIrapramANacintAyAmidaM dvikaM vivakSyate, dvikaparyanta eva hastasya truTitatayA labhyamAnatvAt , evamuttaratrApi dvikacatuSkAdiparigrahe kAraNaM vAcyaM, tatra brhmloklaantkyorutkrss-| tayA bhavadhAraNIyA pazca ratnayaH, etaca lAntake caturdazasAgaropamasthitikAn devAnadhikRtya pratipAditamabaseyaM, zeSa-12 |sAgaropamasthitiSvevaM-yeSAM brahmaloke sapta sAgaropamANi sthitisteSAM par3ha ratnayaH paripUrNA bhavadhAraNIyA, yepAmaSTI |sAgaropamANi teSAM paJca hastAH paDU hastarakAdazabhAgAH, yeSAM nava sAgaropamANi teSAM paJca hastAH paJca hastasyaikAdazabhAgAH, yeSAM daza sAgaropamANi teSAM paJca hastAzcatvArazcaikAdazabhAgAH hastasya, lAntake'pi yeSAM daza sAga-1 ropamANi sthitisteSAmetAvatI bhavadhAraNIyA utkarpato, yeSAmekAdaza sAgaropamANi lAntake sthitisteSAM paJca hastAstrayo hastasyaikAdazabhAgAH, yeSAM dvAdaza sAgaropamANi teSAM paJca hastA dvau ca hastaikAdazabhAgI, yeSAM tryo-NIR|| daza sAgaropamANi teSAM paJca hastA eko hastassaikAdazabhAgo, yeSAM caturdaza sAgaropamANi sthitisteSAM paripUrNA | pazcahastA bhavadhAraNIyA, 'mahAsukkasahassAresu cattAri rayaNIo' mahAzukrasahasrArayozcatasro ratnaya utkarSato bhavadhAra. 2 Secemerserate ~846~ Page #848 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [272]] NIyA, etacca sahasrAragatAn aSTAdazasAgaropamasthitikAn devAnadhikRtyoktaM veditavyaM, zeSasAgaropamasthitiveyeSAM mahAzukre kalpe caturdaza sAgaropamANi sthitisteSAmutkarSato bhavadhAraNIyA paripUrNAH paJca hastAH, yeSAM paJcadaza sAgaropamANi teSAM catvAro hastAtrayazca hastasyaikAdazabhAgAH, yeSAM SoDaza sAgaropamANi teSAM catvAro hastAdvIca hastassaikAdazabhAgI, yeSAM sasadaza sAgaropamANi teSAM catvAro hastA eko hastasyaikAdazabhAgaH, sahasrAre'pi yeSAM saptadaza sAgaropamANi teSAmetAvatI bhavadhAraNIyA, yeSAM punaH sahasrAre paripUrNAnyaSTAdaza sAgaropamANi sthitistepAM paripUrNAzcatvAro hastAH bhavadhAraNIyA, "ANayapANayAraNathuesu tinni rayaNIo' iti AnataprANatAraNAcyuteSu tisro ralaya utkRSTA bhavadhAraNIyA, etacAcyute kalpe dvAviMzatisAgaropamasthitikAn devAnadhikRtyoktaM draSTavyaM, zeSasAgaropamasthitibve-yeSAmAnate'pi kalpe paripUrNAni kiJcitsamadhikAni cASTAdaza sAgaropamANi sthitiH kA teSAM paripUrNAzcatvAro hastA utkRSTA bhavadhAraNIyA, yeSAM punarekonaviMzatiH sAgaropamANi teSAM prayo hastAkhayazca / kA hastasyaikAdazabhAgAH, prANate'pi kalpe yeSAmekonaviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAmetAvatI bhavadhAraNIyA, yeSAM punaH prANate kalpe viMzatiH sAgaroSamANi sthitisteSAM trayo hastA dvau ca hastasyaikAdazabhAgI, yeSAmAraNe'pi kalpe viMzatiH sAMgaropamANi sthitisteSAmetAvatI bhavadhAraNIyA, yeSAM punarAraNe'pi kalpe ekaviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAM trayo hastA ekasya hastasyaikAdazabhAgo mavadhAraNIyA, acyute'pi kalpe yeSAmekaviMzatiH sAgara dIpa anukrama [518] riTAyaoeserces lA ~847~ Page #849 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [272] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka ya0vRttI. [272 prajJApanA-INIropamANi sthitisteSAmetAvatyeva bhavadhAraNIyA, yeSAM punaracyute kalpe dvAviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAmuka-21zarIrayAH mala- rSato bhavadhAraNIyA paripUrNAstrayo hastAH, 'gavejakappAtIte'tyAdi bhAvitaM, navaraM 'ukoseNaM do rayaNIo'tti etanna- pada zavamayeyake ekatriMzatsAgaropamasthitikAn devAn prati draSTavyaM, zeSasAgaropamasthitiSvevaM-prathame |yeyake yeSAM dvaaviN||22|| zatiH sAgaropamANi sthitisteSAM trayo hastA bhavadhAraNIyA, yeSAM punastatraiva trayoviMzatiH sAgaropamANi sthiti|steSAM vo hastAvaSTI hastasyaikAdazabhAgAH, dvitIye'pi veyake yeSAM prayoviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAmetAvatI bhavadhAraNIyA, yeSAM punastatra caturviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAM dvau hastau sapta ca hstsyaikaadshbhaagaa| bhavadhAraNIyA, tRtIye'pi aveyake yeSAM caturviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAmetAyatyeva bhavadhAraNIyA, yeSAM punaH paJcaviMzatiH sAgaropamANi tatra sthitisteSAM vo hastI paT hastasyaikAdazabhAgA bhavadhAraNIyA, caturthe'pi aveyake yeSAM paJcaviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAmetAvatI bhavadhAraNIyA, yeSAM punastatra paDUviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAM dvau hastau paJca hastasyaikAdazabhAgAH, paJcame'pi aveyake yeSAM pavizatiH sAgaropamANi teSAmetAvatI bhayadhAraNIyA, yeSAM tu tatra saptaviMzatiH sAgaropamANi teSAM dvau hastI catvAro hastasyaikAdazabhAgA bhavadhAraNIyA, 422| SaSThe'pi praibeyake yeSAM saptaviMzatiH sAgaropamANi teSAmetAvatyeva bhavadhAraNIyA, yeSAM punastatrASTAviMzatiH sAgaropamANi sthitisteSAM dvau hastau trayo hastasyaikAdazabhAgA bhavadhAraNIyA, saptame'pi aveyake yeSAmaSTAviMzatiH sAgaro eacsekesesesenterseces desesector dIpa anukrama [518] ~848~ Page #850 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [272] dIpa anukrama [518] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [272] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. pamANi ( sthitiH) teSAmetAvatI, yeSAM punastatra ekonatriMzatsAgaropamANi teSAM bhavadhAraNIyA dvau hastau dvau ca hastasyaikAdazabhAgI, aSTame'pi maiveyake yeSAM sthitirekonatriMzatsAgaropamANi teSAmetAvatpramANA, yeSAM punastatra triMzatsAgaropamANi sthitisteSAM dvau hastI ekazca hastasyaikAdazo bhAgo bhavadhAraNIyA, navame graiveyake yeSAM sthititriMzatsAgaropamANi teSAM bhavadhAraNIyA etAvatpramANA, yeSAM punarekatriMzatsAgaropamANi tatra sthitisteSAM paripUrNau dvau hastau bhavadhAraNIyA, 'evaM aNuttare' ityAdi, evaM graiveyakoktena prakAreNa anuttaropapAtikadevAnAmapi sUtraM vaktavyaM, navaramutkarSato bhavadhAraNIyA ekA ratni:-hasto vaktavyaH, etaca trayatriMzatsAgaropamasthitikAn prati jJAtavyaM, yeSAM punarvijayAdiSu caturSu vimAnazveka triMzatsAgaropamANi sthitisteSAM paripUrNau dvau hastau bhavadhAraNIyA, yeSAM punastatraiva madhyamA dvAtriMzatsAgaropamANi sthitisteSAmeko hasta ekazca hastasyaikAdazabhAgo bhavadhAraNIyA, yeSAM punastatra sarvArthasiddhamahA vimAne trayastriMzatsAgaropamANi teSAmeko hasto bhavadhAraNIyA, jaghanyA sarvatrAGgulA saGkhyeya bhAgamAtrA // tadevamuktAni vaikriyazarIrasyApi vidhisaMsthAnAvagAhanApramANAni, sampratyAhArakasya pratipipAdayiSurAha-AharagasarIre NaM bhaMte! katividhe padmate ?, go0 ! egAgAre paM0, jai egAgAre kiM maNUsa AhAragasarIre amaNUsa AhAragasarIre 1, go0 ! maNUsa AhAragasarIre no amaNUsaA0, jai maNUsaAhA0 kiM saMmucchimamaNUsa AhA0 ganbhavatiyasaNUsa AhA0 ?, go0 1 no saMmucchimamaNUsa AhA0 ganbhavakaMtiyamaNUsa AhA0, jai ganbhava0 ma0 A0 kiM kammabhUmagaga 0 atha AhArakazarIra saMsthAna- avagAhanA sambandhI vaktavyatA For Penal Use On ~ 849~ Page #851 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [273] TIpa anukrama [519 ] prajJApanAyAH mala ya0 vRttau. // 423 // "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRttiH ) padaM [21], uddezaka: [-1. dAra [-1. mUlaM [ 273 ] muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......... ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education intentiona - * ma0 A0 akammabhUmagaga0 ma0 A0 aMtaraddIvagaga0 ma0 A0 1, go0 ! kammabhUmaga0 no akammabhUmagaga0 nau aMtaradIvaga0, jar3a kambhabhUmagaga0 ma0 A0 kiM saMkhejavAsAuya0 ka0 ga0 ma0 a0 asaMkhejavAsAuMka0 ga0 ma0 A01, go0 ! saMkhijavA0 ka0 gama0 ma0 AhAragasarIre no asaM0 ka0 ga0 ma0 A0, jati saMkhe0 ka0 ga0 ma0 AhA sarIre kiM pajacasaM0 vA0 ka0 ga0 ma0 A0 sarIre apajjatasaM0 vA0 ka0 ga0 ma0 A0 1, go0 1 paJjatasaM0 vAsA0ka0ma0ma0 A0 no apajataM ka0 ga0 maNU0 A0, jaha pajatta0 saM0 ka0 ga0 ma0 A0 kiM sammahiTThIpajjattagasaM0 ka0 ga0 ma0 A0 micchaddaTTIpa0 saM0 ka0 ga0 ma0 A0 sammAmicchaddiTThipaja0 saM0 ka0 ga0 ma0 A0 1, go0 ! samma0 pajja0 saM0 ka0 ga0 ma0 A0 no micchaddiTTi0 no sammAmicchaddidvipa0 saM0 kamma0 ja0ma0 A0, jai sammadiTThipaatasaM0 vA0 ka0 ga0 ma0 A0 kiM saMjayasa0 ma0 saM0 ka0 ga0 ma0 a0 asaMjatasamma0 pa0 saM0 ka0 ga0ma0 A0 saMjayA saMjayasa0 pa0 saM0 ka0 ga0 ma0 o0 1, go0 ! saMjayasamma0 paM0 [saM0 ka0 ga0 ma0 A0 no asaMjatasamma0 pa0 AhA0 no saMjatAsaMjatasamma0 AhA0, jai saMjatasamma0 paM0 saM0 ka0 gaM0 ma0 A0 kiM pamattasaMjatasamma0 ma0 a0 apamattasaMjatasamma0 saM0 ka0 ga0ma0 A01, go0 ! pamacasaM0 sammaddi Dipa0 saM0 ka0 ga0 ma0 A0 no apamattasaM0 sa0 pa0 saM0 ka0 ga0 ma0 A0, jai apamattasaM0 sa 0 saM0 ka0ma0 A0 kiM iDipattappamatasaM0 sa0 ka0 saM0ga0ma0 A0 aNipittasaM0 pa0 ka0 saM0 ma0 A0 1, go0 ! iDipasa sa0 pa0 saM0 ka0 ga0ma0 A0 no aNiDipa0 sa0 pa0 saM0 ka0 ga0 ma0 AhA0 / AhAragasarIre NaM bhaMte 1 For Parts Only ~ 850 ~ 21 zarIrapadaM // 423 // Page #852 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [273] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [273] 2200020502 dIpa anukrama [519] kiMsaMThite paM01, go.! samacauraMsasaMThANasaMThite paM0, AhAragasarIrassa paM maMte ! kemahAliyA sarIrogAhaNA paM01, mo0 ! jaha0 desUNA rayaNI u0 paDipuNNA syaNI / (sUtra 273) 'AhArakasarIre NaM bhaMte ! kaivihe paM0' ityAdi sugamaM, navaraM 'saMjaya'tti 'yamU uparameM saMyacchanti sma-sarvasAvaghayogebhyaH samyaguparamanti smeti saMyatAH, 'gatyarthanityAkarmakA'diti katariktapratyayaH, sakalacAritriNaH, asaMyatAaviratasamyagdRSTayaH saMyatAsaMyatA-dezaviratimantaH, tathA 'pamatta'tti pramAdyanti sma-mohanIyAdikarmodayaprabhAvataH sajvalanakaSAyanidrAdyanyatamapramAdayogataH saMyamayogeSu sIdanti sma pramattAH, pUrvavatkartari ktapratyayaH, te ca prAyo gacchavAsinasteSAM kvacidanupayogasambhavAt , tadviparItA apramattAH, te caprAyo jinakalpikaparihAravizuddhikayathAlandakalpikapratimApratipannAsteSAM satatopayogasambhavAt , iha jinakalpikAdayo labdhi nopajIvanti, teSAM tathAkalpatvAt, ye'pi ca gacchavAsina AhArakazarIraM kurvanti te'pi tadAnIM labdhyupajIvanenautsukyabhAvataH pramAdavanto, mocane'pi |ca pramAdavanta AtmapradezAnAmaudArikazarIre sarvAtmanopasaMharaNena vyAkulIbhAvAt , AhArakazarIre cAntarmuhartAvasthAnaM, tato yadyapi tanmadhyabhAge kiyatkAlaM manAka vizuddhibhAvataH kArmagranthikairapramattatopavayete tathApi sa lamdhyupajIvanena pramatta evetyapramattasya 'no apamattasaMjae' ityAdinA pratiSedhaH kRtaH, 'ihipatta'tti ddhI:-AmoSadhyAdilakSaNAH prApta RddhiprAptastadviparIto'nRddhiprAptA, RddhIzca prApnoti prathamato viziSTamuttarottaramapUrvApUrvArthapratipAdaka 020 ~851~ Page #853 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [273] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yAH mala- prata sUtrAMka [273] // 424 // zrutamavagAhamAnaH zrutasAmarthyatastIvratIvratarazubhabhAvanAmadhirohana apramattaH san , uktaM ca-"avagAhate ca sa zrutaja- 21zarIra padaM lAdhi prApnoti cAvadhijJAnam / mAnasaparyAyaM vA jJAnaM koSTAdibuddhIrvA // 1 // cAraNavaikriyasauSadhitAdyA vA'pi labdhayastasya / prAdurbhavanti guNato balAni vA mAnasAdIni // 2 // " atra 'sa' ityapramattasaMyataH, mAnasaparyAyamiti-mAnasAH-manasaH sambandhinaH paryAyA-viSayA yasya tanmAnasaparyAyaM manaHparyAyajJAnamityarthaH, koSThAdibuddhIrvA ityatrAdizabdAt padAnusArivIjaparigrahaH, tisro hi buddhayaH paramAtizayarUpAH pravacane pratipAdyante, tadyathAkoSThabuddhiH 1 padAnusAribuddhiH 2 bIjabuddhi 3 zva, tatra koSThaka iva dhAnyaM yA buddhirAcAryamukhAdvinirgatau tadava-18 sthAnI ca sUtrArthoM dhArayati na kimapi tayoH kAlAntare galati sA koSThabuddhiH1, yA punarekamapi sUtrapadamavadhArya zeSamazrutamapi tadayasthameva zrutamavagAhate sA padAnusAriNI 2, yA punarekamarthapadaM tathAvidhamanusRtya zeSamazrutamapi / yathAvasthitaM prabhUtamarthamavagAhate sA bIjavuddhiH 3, sA ca sarvottamaprakarSaprAptA bhagavatAM gaNabhRtAM, te hi utpAdAdipadatrayamavadhArya sakalamapi dvAdazAkSAtmakaM pravacanamabhisUtrayanti, tathA cAraNAzca vaikriyaM ca sarvoSadhyazca tadbhAvazca / cAraNavaikriyasauSadhitA, tatra caraNaM-gamanaM tadvidyate yeSAM te cAraNAH 'jyotsvAdibhyo'Ni'ti matvarthIyo'N pratyayaH, tatra gamanamanyeSAmapi munInAM vidyate tato vizeSaNAnyathAnupapattyA caraNamiha viziSTaM gamanamabhigRhyate, ata eva / cAtizAyane matvarthIyo, yathA rUpavatI kanyA ityatra, tato'yamartha:-atizAyicaraNasamarthAzcAraNAH, Aha ca bhASya dIpa anukrama [519] // 424 // ~852~ Page #854 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [273] dIpa anukrama [519] Education "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [273] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. kRt svakRtabhASyaTIkAyAM "atizayacaraNAcAraNAH, atizayagamanAdityarthaH," te ca [ te ] dvividhA - jaGghAcAraNAH vidyAcAraNAzca tatra ye cAritratapovizeSaprabhAvataH samudbhUtagamanaviSayalabdhivizeSAste jaGghAcAraNAH, ye punarvidyAvazataH samutpannagamanalabdhyatizayAste vidyAcAraNAH, jaGghAcAraNAzca rucakabaradvIpaM yAvat gantuM samarthAH vidyAcAraNA nandIzvaraM tatra jaGghAcAraNA yatra kutrApi gantumicchavastatra ravikarAnapi nizrIkRtya gacchanti, vidyAcAraNAstvevameva, jaddAcAraNazca rucakabaradvIpaM gacchan ekenaivotpAtena gacchati, pratinivarttamAnastvekenotpAtena nandIzvaramAyAti dvitIyena svasthAnaM, yadi punarmeruzikharaM jigamiSustarhi prathamenaivotpAtena paNDakavanamadhirohati pratinivarttamAnastu prathamenotpAtena nandanavanamAgacchati dvitIyena svasthAnamiti, jaGghAcAriNo hi cAritrAtizayaprabhAvato bhavanti, tato labdhyupajIvane autsukyabhAvataH pramAdasambhavAcAritrAtizayanibandhanA labdhiH parihIyate, tataH pratinivarttamAno dvAbhyAmutpAtAbhyAM khabhuvamAyAti vidyAcAraNaH punaH prathamenotpAtena mAnuSottaraM parvataM gacchati dvitIyena tu nandIzvaraM, pratinivarttamAnastvekenaivotpAtena khasthAnamAyAtIti, tathA sa evorddha gacchan prathamotpAtena nandanavanaM gacchati dvitIyenotpAtena paNDakavanaM, pratinivarttamAnastvekenaivotpAtena svasthAnamAyAtIti, vidyAcAraNo vidyAvazato bhavati, vidyA ca parizIlyamAnA sphuTA sphuTataropajAyate, ataH pratinivarttamAnasya zaktyatizayasambhavAdekenotpAtena svasthAnAgamanamiti, uktaM ca - "aisaya caraNasamatthA jaMghAviz2Ahi cAraNA munno| jaMcAhi jAi For Parts Only ~853~ Page #855 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [273] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yAH mala- yavRttI. // 42 // [273] dIpa paDhamo nIsaM kAuM ravikarevi // 1 // eguppAeNa gao ruyagavaraMmi u tao paDiniyatto / viieNaM naMdissaramiha zarIratao ei taieNaM // 2 // paDhameNaM paMDagavaNa viiuppAeNa naMdaNaM ei / taiuppAraNa tao iha jaMghAcAraNo eka // 3 // paDhameNa mANusottaranagaM sa naMdissaraM tu viieNa / ei tao taieNaM kayaceiyavaMdaNo ihii||4|| paDhameNaM naMdaNavaNe viauppAeNa paMDagavaNami / ei ihaM taieNaM jo vijAcAraNo hoi // 5 // " tathA sarva-vimUtrAdikamauSadhaM yasya sa sauMSadhaH, kimuktaM bhavati ?-yasya mUtraM viT zleSmA zarIramalo vA rogopazamasamarthoM bhavati sa sarvoSadhaH, AdizabdAdAmoSadhyAdilabdhiparigrahaH, etAzca RddhIrapramattaH san prApya pazcAt pramatto bhavati, tenai-11 vaha prayojanaM tata uktam-'iDipattapamattasaMjayetyAdi, Aha-manuSyasyAhArakazarIramityukte sAmarthyAdamanuSyasya nAhArakazarIramitsavasIyate tataH kasmAducyate-'no amaNussAhAragasarIre' ityAdi ?, nirarthakatvAt , ucyate, iha trividhA vineyAH, tadyathA-udghaTitajJA madhyamabuddhayaH prapaJcitajJAzca, tatra ye udghaTitajJA madhyamabuddhayo vA te yathoktaM sAmarthyamayabudhyante, ye punaradyApyavyutpannatvAt na yathoktasAmarthyAvagamakuzalAste prapazcitamevAcagantumIzate / // 425 // nAnyathA, tatasteSAmanugrahAya sAmaryalabdhasyApi vipakSaniSedhasyAbhidhAnaM, mahIyAMso hi paramakaruNAparItatvAt avizeSeNa sarveSAmanugrahAya pravartante, tato na kazcidoSaH, 'jahaNNeNaM desUNA ravaNI' iti AhArakazarIrasya jaghanyato anukrama [519] ~854~ Page #856 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [273] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [273] eatseloccesecenesepeceaersese vigAhanA dezonA-kiJcidUnA ratiH-hastaH tathAvidhaprayatnabhAvataH prArambhasamaye'pi tasyA etAvatyA eva bhAvAt / / tadevamuktAnyAhArakazarIrasya vidhisaMsthAnAvagAhanAmAnAni, samprati taijasasya tAnyabhidhitsurAhateyagasarIreNa bhaMte ! katividhe paM01, go0! paMcavihe paM0, taM0-egidiyateyagasarIre jAva paMciMdiyateyagasarIre, egidiyateyagasarIreNaM bhaMte ! kaividhe paM01, go0! paMcavidhe paM0, 0-puDhavikAiya0 jAva vaNassaikAiyaegidiyasarIre, evaM jahA orAliyasarIrassa bhedo bhaNito tahA teyagassavi jAva cauridiyANaM / paMciMdiyateyagasarIreNa bhaMte ! katividhe paM01, go0 caubihe paM0,0-neraiyateyagasarIre jAva devateyagasarIre, neraiyANaM dugato bhedo bhANitabo, jahA gheuviyasarIre / paMciMdiyatirikkha joNiyANaM masANa ya jahA orAliyasarIre bhedo bhANito tahA bhANiyaho / devANaM jahA beuviyasarIrabhedo bhANito tahA bhANiyabo, jAva sabasiddhadevatti / teyagasarIre NaM bhate ! kiMsaMThie paM0 1, go! NANAsaMThANasaMThie paM0, egidiyateyagasarIreNa bhaMte ! kiMsaMThie paNNate, go! NANAsaMThANasaMThie paM0, puDhavikAiyaegidiyatayagasarIreNaM bhaMte / kiMsaMThie paM01, go0! masUracaMdasaMThANasaMThite paM0, evaM orAliyasaMThANANusAreNa mANitacaM jAva cauridiyANavi, neraiyANaM bhaMte ! teyagasarIre kiMsaMThie paM01, go0! jaha beubiyasarIre, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM maNUsANaM jahA etesiM ceva orAliyanti, devANaM bhaMte ! kiMsaMThite teyagasarIre 50, go.! jahA deuviyassa jAba aNuttarovavAiyatti / (sUtra 274) / jIvassa gaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamugdhAeNaM samohavassa teyAsarIrassa 299928292029020302 dIpa anukrama [519] atha taijasa zarIra-saMsthAna-avagAhanA sambandhI vaktavyatA ~855~ Page #857 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [274 -275] dIpa anukrama [520 -521] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 426 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [-], mUlaM [274-275] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education internation mahAliyA sarIrogAhaNA paM0 1, go0 ! sarIrapamANamecA vikkhaMbhabAhalleNaM AyAmeNaM jaha0 aMgulassa asaM0 uko 0 logaMtAo logaMte, egiMdiyassa NaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamugdhAeNaM samohayassa taiyAsarIrassa kemahAliyA sarIro0 1, go0 ! evaM caiva, jAva puDhavi0 Au0 teu0 vAu0 vaNaphaikAiyarasa, beiMdiyassa NaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamu0 samo0 yAsarIrassa kemahA0 1, go0 ! sarIrapyamANamettA vikkhaMbhavA halleNaM AyAmeNaM jaha0 aMgulassa asaMkhe0 uko0 tirilogAo logaMte, evaM jAva cauriMdiyassa, neraiyassa NaM bhaMte ! mAra0 samu0 samo0 teyAsarIrassa kemahA0 1, go0 ! sarIrappamANamettA vikkhaMbhabAhalleNaM AyAmeNaM jaha0 sAtirekaM joyaNasahassaM ukko0 adhe jAva asattamA puDhavI tiriyaM jAva saramaNe samudde uddhuM jAva paMDagavaNe pukkhariNIto, paMcidiyatirikkhajoNiyassa NaM bhaMte / mAra0 samu0 samo0 teyAsarIrassa ya kemahA0 1, go0 ! jahA beIdiyasarIrassa, maNussassa NaM bhaMte ! mAra0 samu0 samo0 teyAsarIrassa kemahA0 1, go0 ! samayakhettAo logaMto asurakumArassa NaM bhaMte! mAraNaMtiyasamugdhAeNaM samohayassa taiyA0 kema0 1, go0 ! sarIrappamANamettA vikkhaMbhabAhalleNaM AyAmeNaM jaha0 aMgulassa asaMkhe ukko0 adhe jAva taccAe puDhavIe hidville caramaMte tiriyaM jAva saramaNasamuhassa bAhirille veiyaMte uhUM jAva isIpa bhArA puDhavI, evaM jAva thaNiyakumArateyagasarI rassa, vANamaMtarajoisiya sohammIsANagA ya evaM ceva, saNakumAradevassa NaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamugdhAeNaM samohayassa teyAsarIrassa kemahAli0 1, go0 ! sarIrapyamANamettA vikkhabhavAhalleNaM AyAmeNaM jaha0 aMgu0 asaM0 ukko0 adhe jAva mahApAtAlANaM doghe tibhAge, tiriyaM jAya saramaNe samudde u jAva accuo kappo, evaM jAva sahassAradevassa abhcuo kappo, ANa For Pale Only ~856~ 21zarIrapadaM // 426 // Page #858 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [274-275] yadevarasa bhaMte ! mAra0 samu0 samo0 teyAsa. kema?, go! sarIrappamANamettA vikkhaMbhavAhalleNaM AyAmeNaM jaharU aMgu0 asaM0 ukko0 jAva adholoiyagAmA, tiriyaM jAva maNUsakhece uDraM jAva accuo kappo, evaM jAva AraNadevassa aJcuadevassa evaM ceba, NavaraM urdu jAya sayAI vimANAti, vijJjagadevassa Na bhaMte ! mAraNaMtiyasamu0 samo0 teyaga0 kema01, go0! sarIrapamANamettA vikkhaMbhavAhalleNaM AyAmeNaM jaha0 vijAharaseDhIto uko0 jAva aholoiyagAmA tiriyaM jAva maNUsakhette uDDe jAva sagArti vimANAti, aNuttarovavAiyassavi evaM ceva / kammagasarIreNaM bhaMte ! katividhe paM01, go0! paMcavidhe,paM0 10-egidiyakammagasarIre jAva paMciMdiya0 ya, evaM jaheba teyagasarIrassa bhedo saMThANaM ogAhaNA ya bhaNitA taheca niravasesaM bhANitavaM jAva aNuttarovAiyatti (sUtra 275) 'teyagasarIre gaM bhaMte ! ityAdi, iha taijasazarIraM sarveSAmavazyaM bhavati tato yathA ekadvitricaturindriyagata audArikazarIrabhedo bhaNitastathA caturindriyAn yAvat taijasazarIrabhedo'pi vaktavyaH, paJcendriyataijasazarIracintAyAM / caturvidhaM paJcendriyataijasazarIraM, nairayikatiryagmanuSyadevabhedAt, tatra nairayikataijasazarIracintAyAM yathA prAk vaikriyazarIre paryAsAparyAptaviSayatayA dvigato bheda uktastathA'trApi vaktavyaH, sa caivaM-'jada neraiyapaMciMdiyateyagasarIre kiM rayaNappabhApuDhavineraiyapaMciMdiyateyagasarIre jAva kiM ahesattamApuDhavineraiyapaMciMdiyateyagasarIre ?, go.! rayaNappabhApuDhavineraiyapaM0teyagasarIrevi jAva ahesattamApuDhavineraiyapaM0teyagasarIreSi, jai rayaNappabhApuDhavineraiyapaMciM dIpa anukrama [520-521] seeeeeee I ndianarmera ~857~ Page #859 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [274-275] dIpa prajJApanA-1 diyateyagasarIre kiM pajattagarayaNappabhe'tyAdi, paJcendriyatiryagyonikAnAM manuSyANAM ca yathA prAgaudArikazarIrabheda ||21zarIra. yAH mala- uktastathA atrApi vaktavyaH, sa caivam-'tirikkhajoNiyapaMciMdiyateyagasarIre NaM bhaMte ! kaivihe paNNatte ?' ityAdi, padaM ya0 vRttI. devAnAM yathA vaikriyazarIrabheda uktastathA bhaNitavyaH, sa caivam-'jai devapaMciMdiyateyagasarIre kiM bhavaNavAsidevarSa-1 // 427|| ciMteyagasarIre' ityAdi, yAvatsarvArthasiddhadevasUtra / ukto bhedaH, samprati saMsthAnapratipAdanArthamAha-'teyagasarIre NaM bhaMte ! kiMsaMThie paM.?' ityAdi, sugamaM, iha jIvapradezAnurodhi taijasaM zarIraM tato yadeva tasyAM 2 yonAcaudA-18 rikazarIrAnurodhena vaikriyazarIrAnurodhena ca jIvapradezAnAM saMsthAnaM tadeva taijasazarIrasyApi iti prAguktamekadvitricaturindriyatiryapaJcendriyamanuSyagatamaudArikasaMsthAna nairayikadeveSu vaikriyasaMsthAnamatidiSTamiti / gataM saMsthAnamadhunA aya-| gAhanAmAnamAha-'jIvassa NaM bhaMte !' ityAdi, jIvasya nairayikatvAdivizeSaNAvivakSAyAM sAmAnyataH saMsAriNo Namiti vAkyAlaGkAre mAraNAntikasamudghAtena vakSyamANalakSaNena samabahatasya sataH 'kemahAliyA' iti kiNmhtii| |kiMpramANamahatvA zarIrAvagAhanA?, zarIramaudArikAdikamapyasti tata Aha-taijasazarIrasya, prajasA 1, bhagavAnAhazarIrapramANamAtrA viSkambhavAhalyena, viSkambhazca bAhalyaM ca viSkambhavAhalyaM samAhAro dvandvaratena, viSkambhena paah-IN427|| lyena cetyarthaH, tatra viSkambha udarAdivistAraH vAhalyamuraHpRSThasthUlatA AyAmo deya, tatrAyAmena jaghanyato'julasthAsaGkhyeyabhAgaH-aGgulAsaGkhyeyabhAgapramANA, iyaM ca ekendriyasyaikendriyeSyatyAsannamutpadyamAnasya draSTavyA, utkarSato anukrama [520-521] ~858~ Page #860 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [274-275] CSC0846 dIpa lokAntAt lokAntaH, kimuktaM bhavati ?-adholokAntAdArabhya yAvadUrddhalokAnta UrddhalokAntAdArabhya yAvadadholokAntastAvatpramANa iti, iyaM ca sUkSmasya vAdarakha yA ekendriyasya veditavyA, na zeSasyAsambhavAt , ekendriyaa| hi sUkSmA bAdarAzca yathAyogaM samaste'pi loke vartante na zepAstato yadA sUkSmo bAdaro vA ekendriyo'dholoke vartamAna UrddhalokAnte sUkSmatayA bAdaratayA cotpacumicchati Urddha lokAnte vA vartamAnaH sUkSmo bAdaro vA adholokAnte sUkSmatayA bAdaratayA votpatsyate tadA tasya mAraNAntikasamudghAtena samavahatasya yathoktapramANA taijasazarIrAvagAhanA bhavati, etena pRthivyaptejovAyuvanaspatisUtrANyapi bhASitAni draSTavyAni, tathAhi-sUkSmapRthivIkAyi| ko'dholoke Urdvaloke vA vartamAno yadA sUkSmapRthivIkAyikAditayA bAdaravAyukAyikatayA cA Urdvaloke adholoke vA samutpanumicchati tadA bhavati tasya mAraNAntikasamudghAtena samavahatasyotkarSato laukAntAt lokAntaM yAvat taijasazarIrAvagAhanA, evamaSkAyikAdiSvapi bhAvya, dvIndriyasUtre AyAmena jaghanyato'nulAsayayabhAgapra|mANA yadA aparyAso dvIndriyo'GgulAsayayabhAgapramANaudArikazarIraH khapratyAsannapradeze ekendriyAditayotpadyate tadA avaseyA, athavA yasmin zarIre sthitaH san mAraNAntikasamudghAtaM karoti tasmAt zarIrAt mAraNAntikasamudghAta-131 vizAt bahirvinirgatataijasazarIrasyAyAmaviSkambhavistArairavagAhanA cinyate na tat zarIrasahitasya, anyathA bhavanapa-18 tyAdeyajaghanyato'GgulAsaGkhabeyabhAgatvaM vakSyate tadvirudhyeta, bhavanapatyAdizarIrANAM saptAdihasta pramANatvAt , tato mahA anukrama [520-521] ~859~ Page #861 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [274-275] dIpa prajJApanA- kAyo'pi dvIndriyo yadA khapratyAsannadeze ekendriyatayotpadyate tadApyanulAsaGkhyeyabhAgapramANA veditavyA, utkarSata-21 zarIyA: malastiryaglokAlokAntaH, kimuktaM bhavati ?-tiryaglokAdadholokAnto UrddhalokAnto vA yAvatA bhavati tAvatpramANA| padaM ya. vRttI. IN ityarthaH, kathametAvatpramANeti cet, ucyate, iha vIndriyA ekendriyeSyapyutpadyante, ekendriyAzca sakalalokavyApinaH, // 428 // tato yadA tiryaglokasthito dvIndriya UrdvalokAnte adholokAnte vA ekendriyatayA samutpadyate tadA bhavati tasya / mAraNAntikasamudghAtasamavahatasya yathoktapramANA taijasazarIrAvagAhanA, tiryaglokagrahaNaM ca prAyasteSAM tiryaglokaH svasthAnamiti kRtamanyathA adholokaikadeze'pyagholaukikagrAmAdau Urddhalokaikadeze'pi paNDakavanAdau dvIndriyaH sambhavatIti tadapekSayA'tiriktA'pi taijasazarIrAvagAhanA draSTavyA, evaM tricaturindriyasUtre api bhAvanIye / nairayikasUtre AyAmena jaghanyato yatsAtirekaM yojanasahasramuktaM tadeyaM paribhAvanIyam-iha balayA mukhAdayazcatvAraH pAtAlakalizAH lakSayojanAvagAhA yojanasahasrabAhalyaThikkarikAH, teSAmadhastribhAgo vAyuparipUrNa uparitana tribhAga udakapari pUrNo madhyastribhAgo vAyUdakayorutsaraNApasaraNadharmA, tatra yadA kazcitsImantakAdiSu narakendrakeSu vartamAno nairayikaH / pAtAlakalazapratyAsannavartI ca khAyuHkSayAdudRtya pAtAlakalazakukhya yojanasahasrabAhalyaM bhittvA pAtAlakalazamadhye dvitIya tRtIye vA tribhAge matsya tayotpadyate tadA bhavati sAtirekayojanasahasramAnA nairayikasya mAraNAntikasamu anukrama [520-521] ~860~ Page #862 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [274-275] dIpa ghAtasamavahatasya jaghanyA taijasazarIrAvagAhano, utkarSato yAvadadhaH saptamapRthivI tiryak yAvatsvayambhUramaNasamudra-18 | paryanta UrdU yAvatpaNDakavane puSkariNyastAvad draSTavyA, kimuktaM bhavati ?-adhaH saptamapRthivyA Arabhya tiryag yAvat | khayambhUramaNaparyanta UrdU yAyat paNDakavanapuSkariNyastAvatpramANA, etAvatI ca tadA labhyate yadA'dhaH saptamapRthivInArakaH khayambhUramaNasamudraparyante matsyatayotpadyate paNDakavane puSkariNISu ceti, tiryakrapaJcendriyasyotkarSatastiryaglokAlokAnto'trApi bhAvanA dvIndriyavatkarttavyA, tiryapaJcendriyasyaikendriyepUtpAdasambhavAt / manuSyasyotkarSataH |samayakSetrAt , samayapradhAnaM kSetraM samayakSetraM mayUra yasakAditvAnmadhyapadalopI samAsaH, yasmin arddhatRtIyadvIpapramANe | sUryAdikriyAdhyAyaH samayo nAma kAladravyamasti tatsamayakSetraM mAnuSakSetramiti bhAvastasmAt , yAvadadha Urdva vA lokAntastAvatpramANA, manuSyasyApyekendriyepUtpAdasambhavAt , samayakSetragrahaNaM samayakSetrAdanyatra manuSyajanmanaH saMhara-II Nasya cAsambhavenAtiriktAyA avagAhanAyA asambhavAt / asurakumArAdistanitakumAraparyavasAnabhavanapativyantarajyo-14 |tiSkasaudharmazAnadevAnAM jaghanyato'GgulAsaGghaveyabhAgaH, kathamiti cet, ucyate, ete hokendriyepUtpadyante tato yadA te / 1.gerajhyANaM AyAmeNaM jahanneNaM sAtirega joyaNasahassaM, kahaM ? narakAdudbhatsa pAtAlakuDyaM bhidettA macchemu pAtAlAo vA macchassa naragesu ubavajamANassa, anye tu vyAcakSate narakANAM yojanasahasaM, kathaM !, sImantako nAma narakaH sarvoparivartI banamayo yojanasahasrabAhulyakuDya ito yojanasaharUmavagAhya tatra ye nArakA matsyA bhavitukAmAste tadAsannaM samudghAtaM gatAstatra sahasraM labhate // (zrIhari0vRttau) anukrama [520-521] ~861~ Page #863 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [274 -275] dIpa anukrama [520 -521] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-], uddezaka: [-], mUlaM [274-275] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. prajJApanAyAH mala // 429 // khAbharaNeSvaGgadAdiSu kuNDalAdiSu vA ye maNayaH padmarAgAdayasteSu gRddhA mUrcchitAstadadhyavasAyina teSveva zarIrastheSvAbharaNAdiSu pRthivI kAyikatvenotpadyante tadA bhavati jaghanyato'GgulAyeya bhAgapramANA taijasazarIrAvagAhanA, anye yavRttau tvanyathA'tra bhAvanikAM kurvanti sA ca nAtizliSTeti na likhitA na ca dUSitA, 'kumArga na hi tityakSuH, punastamanudhAvatI'ti nyAyAnusaraNAt utkarSato yAvadadhastRtIyasyAH pRthigyA adhastana zvaramAntaH tiryak yAvatsvayambhUramaNasamudrasya bAhyo vedikAnta Urddha yAvat ISatprAgbhArA pRthivI tAvat draSTavyA, kathamiti cet, ucyate, yadA bhavanapatyAdiko devastRtIyasyAH pRthivyA adhastanaM caramAntaM yAvat kutazcitprayojanavazAd gato bhavati, tatra ca gataH san kathamapi svAyuHkSayAnmRtvA tiryak svayambhUramaNasamudrAdyavedikAnte yadivA ISatprAgbhArAbhidhapRthivIparyante pRthivIkAyikatayotpadyate tadA bhavatyutkarSato yathoktA tathA taijasazarIrAvagAhanA, sanatkumAradevasyApi jaghanyato'hulAsaGkhyeya bhAgapramANA taijasazarIrAvagAhanA, kathamiti cet, ucyate, idda sanatkumArAdaya ekendriyeSu vikalendri yeSu vA notpadyante, tathA bhayasvAbhAvyAt, kintu tiryakpaJcendriyeSu manuSyeSu vA tato yadA mandarAdipuSkariNyAdiSu 1. tupUjyAH khalvevaM bhAvArtha abhivarNayati yathopapAtadezAgatajI va pradezApekSayA etaducyate, kutaH ?, maNeH tadupapAtakSetrasya vA taccharIraviSkaMbha bAhalyA yogAt, taca tatra gato'pi tatra saMghAtamadhikRtya tadAhArakaH tadA bhavati tadAviSkaMbhavAddatvaM copasaMhRtya sarvAtmanA tatra pra viSTho bhavatIti, ayaM ca svAbharaNAdAyutpadyamAna evaM draSTavya iti // ( zrIhari0 vRttau ) Jan Eucatury International For Penal Use On ~862~ 21 zarIrapadaM // 429|| Page #864 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [274 -275] dIpa anukrama [520 -521] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [-], ----- mUlaM [274-275] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. jalAvagAhaM kurvatAM svabhavAyuHkSayAt tatraiva svapratyAsanne deze matsyatayotpadyante tadA aGgulAsaGkhyeya bhAgapramANA draSTavyA, athavA pUrvasambandhinIM manuSyastriyaM manuSyeNopabhuktAmupalabhya gADhAnurAgAdihAgatya pariSvajate pariSvajya ca tadavAcyapradeze svAvAcyaM prakSipya kAlaM kRtvA tasyA eva garne puruSabIje samutpadyate tadA labhyate, utkarSato'dhaH pAtAlakalazAnAM lakSayojanapramANAvagAhAnAM dvitIyatribhAgaM yAvat tiryag yAvat svayambhUramaNasamudraparyanta Urddha yAvadacyutakalpastAvadavagantavyA, kathamiti cet, ucyate, iha sanatkumArAdidevAnAmanyadevanizrayA acyutakalpaM yAvad gamanaM bhavati, na ca tatra vApyAdiSu matsyAdayaH santi tata iha tiryagmanuSyeSUtpattavyaM tatra yadA sanatkumAradevo'nyadevanizrayA acyutakalpaM gato bhavati tatra ca gataH san khAyuHkSayAtkAlaM kRtvA tiryak svayaMbhUramaNaparyante yadivA'dhaH | pAtAlakalazAnAM dvitIyatribhAge vAyUdakayorutsaraNApasaraNabhAvini matsyAditayotpadyate tadA bhavati tasya tiryagadho vA yathoktakrameNa tejasazarIrAvagAhaneti, evaM jAva sahassAradevassa tti evaM- sanatkumAradevagatena prakAreNa jaghanyata utkarSatazca taijasazarIrAvagAhanA tAvadvAcyA yAvatsahasrAradevebhyaH, bhAvanA ['pi ] sarvatrApi samAnA, Anatadeva| syApi jaghanyato'GgulAsaGkhyeyabhAgapramANA taijasazarIrAvagAhanA, nanyAnatAdayo devA manuSyeSvevotpadyante manuSyAzca manuSyakSetra eveti kathamaGgulAsaGkhyeya bhAgapramANA 1, ucyate, iha pUrvasambandhinIM manuSyastriyamanyena manuSyeNopabhuktA|mAnatadevaH kazcanApyavadhijJAnata upalabhyAsannamRtyutayA viparItasvabhAvatvAt sattvacaritavaicitryAt karmagateracintya Education Internation For Penal Use On ~863~ Page #865 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 21zarIpadaM prata sUtrAMka [274-275] dIpa prajJApanA- tvAt kAmavRttamalimatvAca, uktaM ca-"satyAnAM caritaM citraM, vicitrA karmaNAM gatiH / malinatyaM ca kAmAnAM, yA mala- vRttiH paryantadAruNA // 1 // " iti, gADhAnurAgAdihAgatya nakulopagRhaM tAM pariSvajya tadavAcyapradeze khAvAcyaM / 2. vRttI. prakSipyAtIya mUcchitaH khAyuHkSayAt kAlaM kRtvA yadA tasyA eva garne manuSyabIje manuSyatvenotpadyate, manuSyabIjaM ca // 430 // jaghanyato'ntarmuharttamutkarSato dvAdaza muhUrtAn yAvadavatiSThati, uktaM ca-"maNussabIe NaM bhaMte ! kAlato kevaciraM! hoi?, go01jaha aMDoukoseNaM bArasa muhuttA" iti, tato dvAdazamuhUrtAbhyantara upabhuktAM pariSvajya mRtasya | & tatraivotpattirmanuSyatvena draSTavyA, utkarSato'dho yAvadadholaukikA prAmAstiryag yAvanmanuSyakSetraM UrdU yAvadacyutaH kalpastAvadayaseyA, kathamiti cet , ucyate, iha yadA''natadevaH kasyApyanyasya devasya nizrayA acyutakalpaM gato | bhavati, sa ca tatra gataH san kAlaM kRtvA'dholaukikagrAmeSu yadivA manuSyakSetraparyante manuSyatvenotpadyate tadA labhyate, evaM prANatAraNAcyutakalpadevAnAmapi bhAvanIyaM, tathA cAha-'evaM jAva AraNadevassa, adhuyadevassa evaM | ceva, navaraM urdu jAva sayAI vimANAI' iti, acyutadevasthApi jaghanyataH utkarSatazca tejasazarIrAvagAhanA evamevaevaMpramANaiva, paraM sUtrapAThe 'uhUM jAva sayAI vimANAI' iti vaktavyaM, natu 'uhaM jAva acuo kappo' iti, acyu-I tadevo hi yadA cintyate tadA kathamUrddha yAvadacyutaH kalpa iti ghaTate, tasya tatra vidyamAnatvAt , kevalamacyutadevo'pi kadAcidai khavimAnaparyantaM yAvad gacchati tatra ca gataH san kAlamapi karoti tata uktam-'uDDe jAva anukrama [520-521] 430 // ~864~ Page #866 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [274-275] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [274-275] dIpa |sayAI vimANAI' iti, aveyakAnuttarasurA bhagavadvandanAdikamapi tatrasthA evaM kurvanti tata ihAgamanAsambhavAt aGgulAsaGkhyeyabhAgapramANatA na labhyate, kintu yadA vaitAThyagatAsu vidyAdharazreNipUtpadyante tadA khasthAnAdArabhyAdho yAvadvidyAdharazreNayastAvatpramANA jaghanyA taijasazarIrAvagAhanA, ato'pi madhye jaghanyatarAyA asambhavAt , utkRSTA / yAvadadholaukikA grAmAstato'pyadha utpAdAsambhavAt , tiryagyAvanmanuSyakSetraparyantasta taH paraM tiryagapyutpAdAbhAvAt , yadyapi hi vidyAdharA vidyAdharyazca nandIzvaraM yAvad gacchanti aAk sambhogamapi kurvanti tathApi manuSyakSetrAt parato | garbha manuSyeSu notpadyante tatastiryagyAvat manuSyakSetramityuktaM / tadevamuktAni tejasazarIrasya vidhisaMsthAnAvagAhanA| mAnAni, samprati kArmaNasya vaktavyAni, kArmaNaM ca taijasasahAvinAbhAvi taijasavaca jIvapradezAnurodhi saMsthAnaM tato yathaiva taijasazarIrasyoktAni tathaiva kArmaNasyApi vaktavyAni, tathA cAha-evaM jaheva teyagasarIrassa bhedo saMThANamogAhaNA ya bhaNitA taheva niravasesaM bhANitacaM jAva aNuttarovavAiya'ti / uktAni paJcAnAmapi zarIrANAM vidhisaMsthAnAvagAhanAmAnAni, samprati pugalacayanamAha orAliyasarIrassa NaM bhaMte ! katidisi poggalA cijaMti ?, go! nivAdhAeNaM chadisi vAghAyaM paDDuca siya tidisiM siya cauddisiM siya paMcadisiM, beubiyasarIrassaNaM bhaMte ! katidisi poggalA cijaMti, go01NiyamA chaddisiM, evaM AhAragasarIrassavi, teyAkammagANaM jahA orAliyasarIrassa / orAliyasarIrassa paM bhaMte ! katidisi poggalA uvaci 2200020909200000 anukrama [520-521] audArika Adi zarIra dvArA pudgalasya cayanaM ~865~ Page #867 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [276] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 21 zarI prata sUtrAMka rapadaM prajJApanAyA malayavRttI. // 31 // [276] dIpa anukrama [522]] jaMti ?, go.! evaM ceva jAva kammamasarIrassa, evaM uvaciaMti, avacijati / jassa NaM bhaMte ! orAliyasarIraM tassa veuDiyasarIraM jassa veuviyasarIraM tassa orAliyasarIraM ?, go0 ! jassa orAliyasarIraM tassa veuviyasarIraM siya asthi siya natthi, jassa veuviyasarIraM tassa orAliyasarIraM siya asthi siya nasthi, jassa NaM bhaMte ! orAliyasarIraM tassa AhAragasarIraM jassa AhAragasarIraM tassa orAliyasarIraM?, go0 jassa orAliyasarIraM tassa AhAragasarIraM siya asthi siya natthi, jassa puNa AhAragasarIraM tarasa orAliyasarIraM NiyamA asthi, jassa NaM bhaMte / orAliyasarIraM tassa teyagasarIraM jassa teyagasarIraM tassa orAliyasarIraM?, go! jassa orAliyasarIraM tassa teyagasarIraM niyamA atthi jassa puNa teyagasarIraM tassa orAliyasarIraM siya asthi siya Natthi, evaM kammagasarIraMpi, jassa NaM bhaMte ! veubiyasarIraM tassa AhAragasarIraM jassa AhAragasarIraM tassa veviyasarIraM, go.! jassa beuviyasarIraM tassa AhAragasarIraM Nasthi, jassavi AhAragasarIraM tassapi veuviyasarIraM Natthi, teyAkammAtiM jahA orAlieNa samaM taheva AhAragasarIreNavi samaM teyAkabhmagAta cAreyavANi, jassa NaM bhaMte ! teyagasarIraM tassa kammagasarIraM jassa kammagasarIraM tassa teyagasarIraM?, go0 jassa teyagasarIraM tassa kammagasarIraM NiyamA asthi, jassavi kammagasarIraM tassavi teyagasarIraM NiyamA asthi (mUtra 276 ) 'orAliyasarIrassa NaM bhaMte !' ityAdi, audArikazarIrasya 'Na'miti vAkyAlaGkAre bhadanta ! 'kaidirsi' iti paJcamyarthe dvitIyA bahuvacane caikavacanaM prAkRtatvAt , tato'yamarthaH-kRtibhyo digbhyaH samAgatya pudgalAzcIyante, karma // 431 // ~866~ Page #868 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [276] dIpa anukrama [522 ] "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [ 276 ] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [21], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Dish - karttaryayaM prayogaH, svayaM cayanamAgacchantItyarthaH, bhagavAnAha - nirvyAghAtena vyAghAtasyAbhAvo nirvyAghAtamavyayIbhAvaH 'tena vA tRtIyAyA' iti vikalpenAmvidhAnAnnAzrAmbhAvaH 'chaddisiM' ti SaDbhyo digbhyaH kimuktaM bhavati ?yatra sanADhyA madhye bahirvA vyavasthitasyAdArikazarIriNo naikApi dig alokena vyAhatA varttate tatra nirvyAghAte vyavasthitasya niyamAt SaDbhyo digbhyaH pudgalAnAmAgamanaM vyAghAtaM - alokena pratiskhalanaM pratItya 'siya tidisiM'ti syAt - kadAcittisRbhyo digbhyaH syAccatasRbhyaH syAt paJcabhyaH, kathamiti cet, ucyate, sUkSmajIvasyIdArikazarIriNo yatro lokAkAzaM na vidyate nApi tiryak pUrvadizi nApi dakSiNadizi tasmin sarvordhvapratare AneyakoNarUpe lokAnte vyavasthitasyAdhaH pazcimottararUpAbhyastisRbhyo digbhyaH pudgalopacayaH zeSaditrayasyAlokena vyAsatvAt punaH sa eva sUkSmajIva audArikazarIrI pazcimAM dizamanusRtya tiSThati tadA pUrvadigasyAdhikA jAteti catasRbhyo digbhyaH pudgalAnAmAgamanaM, yadA punaradhI dvitIyAdipratare gataH pazcimadizamavalambya tiSThati tadA Urddha| digapyadhikA labhyate kevalA dakSiNaiva digalokena vyAhateti paJcabhyo digbhyaH pudgalAnAmAgamanaM, vaikriyazarIramAhArakazarIraM ca zrasanAcyA madhya eva sambhavati nAnyatreti tayorapi pudgalacayo niyamAt padbhyo digbhyaH, taijasakArmaNe sarvasaMsAriNAM tato yathaudArikasya nirvyAghAtena padbhyo digbhyo vyAghAtaM pratItya punaH syAt tridigbhyaH syAccatudigbhyaH syAt paJcadigbhyaH tathA taijasakArmaNayorapi draSTavyaH, yathA cayastathA upacayo'pacayazca vaktavyaH, tatra upa For Parts Only ~867~ andrary org Page #869 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [276] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [276] dIpa anukrama [522]] prajJApanA- cayaH-prAbhUtyena cayaH apacayo-hAsaH zarIrebhyaH pudgalAnAM vicaTanamitiyAvat / uktaM pudgalacayanamidAnIM zarI-18|21 zarIyA mala- rasaMyogamAha-'jassa NaM bhaMte !' ityAdi, yasyaudArika tasya vaikriyaM syAdati syAnnAsti, ya audArikazarIrI sanra padaM ya0 vRttI. vainiyalabdhimAn vaikriyamArabhya tatra vartate tasyAsti zeSasya nAstIti bhAvaH, yasya kriyazarIraM tasyaudArikazarIraM ||432||saalaanaa syAdasti syAnnAsti, devanArakANAM vaikriyazarIravatAmaudArikazarIraM nAsti tiryagmanuSyANAM tu vaikriyazarIravatAmastIti bhAvArthaH, AhArakazarIreNApi saha cintAyAM yasyaudArikazarIraM tasyAhArakazarIraM syAdasti syAnnAsti, zaya audArikazarIrI caturdazapUrvadhara AhArakalabdhimAn AhArakazarIramArabhya vartate tasyAsti zeSasya nAstItyarthaH, yasya punarAhArakazarIraM tasyaudArikazarIraM niyamAdasti, audArikazarIravirahe AhArakalabdherapyasambhavAt , taijasazarIreNa saha cintAyAM yasyaudArikazarIraM tasya niyamAttaijasazarIraM, tejasazarIravirahe audArikazarIrAsambhavAt , yasya puna jasazarIraM taskhaudArikaM syAdasti svAnnAsti, devanairayikANAM nAsti tiryagmanuSyANAmastIti bhAvaH, evaM kArmaNazarIreNApi saha cintA karttavyA, taijasakArmaNayoH sahacAritvAt , samprati kriyazarIrasyAhArakazarIrAdibhiH saha saMyogacintAM kurvannAha-'jassa NaM bhaMte !' ityAdi, yasya vaikriyazarIraM na tasyAhArakazarIraM yasyAhArakazarIraM na 432 // tasya vaikriyazarIraM, samakAlamanayorekasyAsambhavAt , taijasakAmaNe yathaudArikazarIreNa saha cintite tathA vaikriyazarIreNApi saha cintayitavye, AhAraka zarIreNApi saha tathaiva, taijasakArmaNayostu parasparamavinAmAvitvAt yasya ~868~ Page #870 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [276] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: @ prata sUtrAMka [276] dIpa anukrama [522]] tejasaM tasya niyamAt kArmaNaM yasya kArmaNaM tasya niyamAt taijasam / gataM saMyogadvAram , idAnIM dravyapradezobhayairalpabahutvamabhidhitsurAhaetesi NaM bhaMte ! orAliyaceuviyaAhAragateyagakammagasarIrANaM davaTTayAe padesaTTayAe dabaTThapaesaTTayAte kayare hito appA vA 41, go! sabatthovA AhAragasarIrA davahayAte veuvi yasarIrA dabaTTayAe asaMkhejaguNA orAliyasarIrA dabahayAte asaM0 teyAkammagasarIrA dovi tullA dabaTTayAte arNataguNA, padesadvayAe sabathovA AhAragasarIrA pade0 beuviyasarIrA pade0 asaM0 orAliyasarIrA pade0 asaM0 teyagasarIrA pade0 aNaM kammagasarIrA pade0 aNaM, davaTThapadesaTTayAte savatthovA AhAragasarIrA davaTThayAte veuviyasarIrA davaTThayAe asaM0 orAliyasarIrA davadvayAe asaM0 orAliyasarIrehito dabaTTayAehito AhAragasarIrA padesaTTayAe aNaM0 veubiyasarIrA pade0 asaM0 orAliyasarIrA0 pade0 asaMkhejaguNA teyAkammA doSi tullA dabaTTayAe aNaM0 teyagasarIrA pade0 arNataguNA kammagasarIrA pade0 aNaM0 (sUtra 277) etesiNaM bhaMte ! orAliyaveuviyAhAragateyagakammagasarIrANaM jahaNiyAe ogAhaNAe ukosiyAe ogAhaNAe jahaNNukosiyAe ogAhaNAe katarezahito appA vA 41, go0! sabathovA orAliyasarIrassa jahaNiyA ogAhaNA, teyAkammagANaM dohavi tullA jahaNiyA ogAhaNA vise veubiyasarIra ssa jahaNiyA ogAhaNA asaM0 AhAragasarIrassa jahaNiyA ogAhaNA asaM0, ukosiyAe ogAhaNAe savatthovA AhAragasarIrassa ukosiyA ogAhaNA orAliyasa 3930002030202000908 | audArika Adi paJcavidha-zarIrasya alpabahutvaM ~869~ Page #871 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [277-278] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [277-278] prajJApanA-1 yAH malayavRttI. // 433 // Sectroclge dIpa anukrama [523-524] rIrassa ukkosiyA ogAhaNA saMkhe veuviyasarIrassa ukosiyA ogAhaNA saMkhi0 teyAkammagANaM dovi tullA ukkosiyA 21 zarIogAhaNA asaM0, jahaNNukosiyAte ogAhaNAte savatthovA orAliyasarIrassa jahaNiyA ogAhaNA teyAkambhANaM doNhavi tullA jahaNiyA ogAhaNA vise veuviyasarIrassa jahaNiyA ogA0 asaM* AhAragasarIrassa jahaNiyAhiMto ogAhaNAhito tassa ceva ukosiyA ogAvise orAliyasarIrassa ukkosiyA ogA0 saMkhe0 veuviyasarIrassa NaM ukkosiyA ogAhaNA saMkhi0 teyAkammagANaM doNhavi tullA ukkosiyA ogAhaNA asaMkhijaguNA / / (mUtra 278) paNNavaNAe bhagavaIe egavIsaimaM payaM samarca // 21 // 'eesi NaM bhaMte !' ityAdi, sarvastokAnyAhArakazarIrANi dravyArthatayA, zarIramAtradravyasaGkhyayA ityarthaH, utkRSTapade'pi teSAM sahasrapRthaktvasya prApyamANatvAt , 'ukkoseNa u jugavaM puDuttamettaM sahassANa'miti vacanAt [ utkRSTena tu yugapat sahasrANAM pRthaktvamA ] tebhyo'pi vaikriyazarIrANi dravyArthatayA asamaveyaguNAni, sarveSAM nairayikANAM sarveSAM ca devAnAM katipayatiryapaJcendriyamanuSyavAdaravAyukAyikAnAM ca kriyazarIrasambhavAt , tebhyo'pyaudArikazarIrANi dravyArthatayA asaGkhyeyaguNAni, pRthivyptejovaayuvnsptidvitricturindriytirypnycendriymnussyaannaamiidaarik-N43|| zarIrabhAvAt , pRthivyasejovAyuvanaspatizarIrANAM ca pratyekamasayeyalokAkAzapradezapramANatvAt , tebhyo'pi tejasakAmaNazarIrANi dravyArthatayA'nantaguNAnIti, sUkSmavAdaranigodajIvAnAmanantAnantAnAM pratyekaM taijasakAmaNazarIramAvAn, ~870~ Page #872 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [277-278] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [277-278] dIpa eneraceaeserverseaseserseera khasthAne tu parasparaM tulyAni, parasparAvinAbhAvitvAdekasyAbhAve'nyasyApyabhAvAt , pradezArthacintAyAM sarvastokAnyAhArakazarIrANi sahasrapRthaktvamAtrazarIrapradezAnAmalpatvAt , tebhyo'pi vaikriyazarIrANi pradezAthatayA asoyaguNAni, iha yadyapi vaikriyazarIrayogyavargaNAbhya AhArakazarIravargaNAH paramANvapekSayA anantaguNAstathApi stokAbhivargaNAbhirAhArakazarIra niSpadyate hastamAtratvAdatiprabhUtAbhikriyazarIravargaNAbhikriyaM utkarSataH sAtirekalakSayojanapramANatvAt atistokAni cAhArakazarIrANi sahanapRthaktvena prApyamANatvAt atiprabhUtAni vaikriyazarIrANi asaGkhyeyazreNigatAkAzapradezarAzipramANatvAt tata upapadyante AhArakazarIrebhyaH pradezArthatayA vaikriyazarIrANyasaGkhayeyaguNAni, tebhyo'pyaudArikazarIrANi pradezArthatayA asaGkhyeyaguNAni, asaGkhyeyalokAkAzapradezapramANatayA teSAM labhyamAnatvena tatpradezAnAmatiprabhUtAnAM sambhavAt , tebhyo'pi taijasazarIrANi pradezArthatayA anantaguNAni, dravyAghetayA'pi tebhyasteSAmanantaguNatvAt, tebhyo'pi kArmaNazarIrANi pradezArthatayA anantaguNAni, taijasavargaNAbhyaH kArmaNavargaNAnAM paramANyapekSayA'nantaguNatvAt , dravyArthapradezArthacintAyAM 'sabatthovA AhAragasarIrA davaTTayAe / viuviyasarIrA dabaTTayAe asaMkhejaguNA orAliyasarIrA daba0 asaM0' ityatra bhAvanA prAguktA'nusatavyA, tebhyo dravyArthatayaudArikazarIrebhya AhArakazarIrANi pradezArthatayA'nantaguNAni, audArika zarIrANi sarvasaGkhyayA'pyasaGkhayeyalokAkAzapradezapramANAni, AhArakazarIrayogyavargaNAyAM tvekaikasyAmapyabhavyebhyo'nantaguNAH paramANaya iti, tebhyo anukrama [523-524] ~871~ Page #873 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [277-278] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [277-278] prajJApanA- ha'pi vaikriyazarIrANi pradezArthatayA asaGkhyeyaguNAni, tebhyo'pyaudArikazarIrANi pradezArthatayA asatyaguNAni, 21 zarIyAH mala- atra bhAvanA prAgeva kRtA, tebhyo'pi taijasakArmaNAni dranyArthatayA anantaguNAni atiprabhUtAnantasaJjayopetatvAt , | rapadaM sU. pa.vRttI . vebhyo'pi taijasazarIrANi pradezArthatayA'nantaguNAni, anantaparamANvAtmikAbhiranantAbhi(vargaNAbhi)rekaikasya taija 278 // 434 // sazarIrasya niSpAdyatvAt , tebhyo'pi kArmaNazarIrANi pradezArthatayA'nantaguNAni, atra kAraNaM prAgevota / tadevaM paJcAnAmapi zarIrANAM dravyapradezobhayaralpabahutvamuktam , idAnIM jaghanyotkRSTobhayAvagAhanAviSayamalpabahutvamAha'eesi NamityAdi, sarvastokA audArikazarIrasya jaghanyAvagAhanA, aGgulAsaGkhyeyabhAgamAtrapramANatvAt, taijasakAmaNayorjaghanyAvagAhanA dvayorapi parasparaM tulyA, audArikajaghanyAvagAhanAto vizeSAdhikA, kathamiti cet, ucyate, iha mAraNAntikasamudghAtena samavahatasya pUrvazarIrAt yadahirvinirgataM taijasazarIraM tasyAyAmabAhalyavistAraivagAhanA cinyate ityuktaM prAka, tatra yasmin pradeze utpatsyante so'pi pradeza audArikazarIrAvagAhanApramito'hulAsayeyabhAgapramANo vyAso yadapyapAntarAlamatistokaM tadapi vyAptamityaudArikajaghanyAvagAhanAto vizeSAdhikA, tato'pi vaikriyazarIrasya jaghanyAvagAhanA asaGkhyeyaguNA, aGgulAsayayabhAgasthAsaGkhyayabhedabhinnatvAt, tato'-11 // 434 // pyAhArakazarIrasa jaghanyAvagAhanA'saGkhayeyaguNA, dezonahastapramANatvAt, utkRSTAvagAhanAcintAyAM sarvestokA AhArakazarIrasyotkRSTA'vagAhanA, hastamAtratvAt , tato'pyaudArikazarIrasa utkRSTAvagAhanA soyaguNA, sAtire SelectrserseerserseasesesesebranTa dIpa anukrama [523-524] Rece ~872 ~ Page #874 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [21], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [277-278] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [277-278] kayojanasahasrapramANatvAt , tato'pi vaikriyazarIrasvotkRSTAvagAhanA saGkhyeyaguNA, sAtirekayojanalakSamAnatvAt , teja-1, sakArmaNayorutkRSTAvagAhanA dvayorapi parasparaM tulyA vaikriyazarIrotkRSTAyagAhanAto'saGkhyeyaguNA, caturdazarajvAtmakatvAt , jaghanyotkRSTAvagAhanacintAyAM AhArakazarIrasya 'jahaNiyAhiMto ogAhaNAhiMto tassa ceva ukkosiyA ogAhaNA bisesAhiyA' iti, dezena samadhikatvAt , zeSaM sugama, anantarameva bhAvitatvAt // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAmekaviMzatitamamavagAhanAsaMsthAnapadaM samarthitam // 21 // atha dvAviMzatitamaM kriyAkhyaM padaM // 22 // eeees HD dIpa anukrama [523-524] tadevaM vyAkhyAtamekaviMzatitamaM padaM, adhunA dvAviMzatitamamArabhyate, tassa cAyamabhisambandhaH, ihAnantarapade gatipariNAmavizeSarUpaM zarIrAvagAhanAdi cintitaM, iha tu nArakAdigatipariNAmena pariNatAnAM jIvAnAM prANAtipAtAdirUpAH kriyAvizeSAzcintyante, tatredamAdisUtram kati NaM bhaMte / kiriyAo paNNatAo',go! paMca kiriyAo paNNatAo, ta0-kAiyA 1 ahigaraNiyA 2 pAdosiyA 3 pAriyAvaNiyA 4 pANAhavAyakiriyA, kAiyA NaM bhaMte ! kiriyA kAtevihA paM01, mo01 duvihA paM0, taM-- | atra pada (21) "avagAhanAsaMsthAna/(zarIra)" parisamAptam atha pada (22) "kriyA" Arabdhama ~873~ Page #875 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [279] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA malayavRttI. // 435 // Seate prata sUtrAMka 9000 [279] aNuvasyakAiyA ya duppauttakAiyA ya, ahiMgaraNiyA NaM bhaMte / kiriyA kAvihA paM01, go0 duvihA paM0,0 22 kriyAsaMjoyaNAhikaraNiyA ya nivattaNAdhigaraNiyA ya, pAdosiyA NaM bhaMte ! kiriyA kativihA paM01, mo0 ! tivihA 50, padetabhedAH taM. jeNaM apaNo vA parassa vA tadubhayassa vA asubha maNaM saMpadhAreti, setaM pAdosiyA kiriyA, pAriyAvaNiyA NaM sU. 279 bhaMte ! kiriyA kativihA paM01, mo0! tivi0 50, taM0-jeNaM appaNo vA parassa vA tadubhayassa vA assAyaM vedaNaM udIreti, senaM pAriyAvaNiyA kiriyA, pANAtivAyakiriyA NaM bhaMte ! kati vihA paM01, go.1 ti050,0-jeNaM appANaM vA paraM vA tadubhayaM vA jIviyAo vavarovei, se taM pANAi vAyakiriyA (sUtraM 279) 'kai NaM bhaMte ! kiriyAo paM0' ityAdi, karaNaM kriyA, karmabandhanibandhanaceSTA ityarthaH, sA paJcadhA, tadyathA'kAiyA' ityAdi, cIyate iti kAyaH-zarIraM, kAye bhavA kAyena nivRttA vA kAyikI 1, tathA adhikriyatesthApyate narakAdiSyAtmA'neneti adhikaraNaM-anuSThAnavizeSo bAcaM vA vastu cakrakhagAdi tatra bhavA tena vA nirmUttA AdhikaraNikI, 'pAusiyA' iti pradveSo-matsaraH karmabandhaheturakuzalo jIvapariNAmavizeSa ityarthaH tatra bhavAN tena vA nivRttA sa eva vA prAdveSikI 3, 'pAriyAvaNiyA' iti paritApanaM paritApaH pIDAkaraNamityarthaH tasmin // 35 // bhavA tena vA nivRttA paritApanameva vA pAritApanikI 4, 'pANAivAyakiriyA' iti prANA-indriyAdayasteSAmatipAto-vinAzastradviSayA prANAtipAta eva vA kriyA prANAtipAtakriyA, tatra kAyikI dvibhedA, tadyathA-anupa dIpa anukrama [525] atha kriyAyAH bheda-prabhedA: kathyante ~874~ Page #876 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [279] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [279]] ratakAyikI duSprayuktakAyikI ca, uparato-dezataH sarvato vA sAvadyayogAdvirataH noparato'nuparataH kutazcidapyani-1 vRtta ityarthaH tasya kAyikI anuparatakAyikI kriyeti vartate, iyaM pratiprANini vartate, iyamaviratasya veditamyA, naN dezaviratasya sarvaviratasya vA, tathA duSTa prayuktaM-prayogaH kAyAdInAM yasya sa duSprayuktastasya kAyikI duSprayuktakA-IN yikI, iyaM pramattasaMyatasyApi bhavati, pramatte sati kAyaduSprayogasambhavAt / AdhikaraNikyapi vibhedA, tadyathA-N saMyojanAdhikaraNikI nivartanAdhikaraNikI ca, tatra saMyojana-pUrvanirvartitAnAM halagaraviSakUTayantrAdhaGgAnAM mIlanaM tadeva saMsArahetutvAdAdhikaraNikI saMyojanAdhikaraNikI, iyaM halAyaGgAni pUrvanirvarjitAni saMyojayiturbhavati, tathA |nirvartanaM-asizaktikuntatomarAdInAM mUlato niSpAdanaM tadevAdhikaraNikI nivanAdhikaraNikI, paJcavidhasya vA| zarIrasya niSpAdanaM nirvanAdhikaraNikI, dehasyApi duSprayuktasya saMsAravRddhihetutvAt / praa|pikii tribhedA, tadyathA'jeNa appaNo'ityAdi, yena prakAreNa jIvA Atmano vA-khasya vA anyasya vA-Atmavyatiriktasya ubhayasya vA-| khaparalakSaNasyopari azubha-akuzalaM mana:-antaHkaraNaM pradhArayati-prakarSaNa dhArayati karotItyarthaH tena kAraNena | viSayasya traividhyAt trividhA prAdveSikI kriyA, tathAhi-kazcit kasmin prayojane khayamanuSThite paryante vipAkadAANe saMvRtte sati avivekAdAtmana evopari akuzalaM manaH sampradhArayati, evaM kazcit parasya, kazcit khpryorpiiti| pAritApanikyapi trividhA, tadyathA-'jeNaM appaNo' ityAdi, yena prakAreNa kazcit kutazcit hetoravivekata Atmana TAseeeeeeeeee dIpa anukrama [525] ~875~ Page #877 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [279] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [279]] prajJApanA- evAsAta-duHkharUpAM vedanAmutpAdayati, kazcitparasya kazcittadubhayasya, tataH khaparatadubhayabhedAt bhavati tridhA kriyAyAH mala- pAritApanikI kriyA, Aha-evaM sati locAkaraNatapo'nuSThAnAkaraNaprasaGgaH, yathAyogaM khaparobhayAsAtavedanAhetutvAt ,padeta daa| ya. vRttI.tidayuktaM, vipAkahitatvena cikitsAkaraNavat locakaraNAdarasAtavedanAhetutyAyogAt azakyatapo'nuSThAnapratiSedhAza, sU. 279 uktaM ca-"so hu tavo kAyabo jeNa maNo maMgulaM na ciMtei / jeNa na iMdiyahANI jeNa ya jogA na hAyati // 1 // " // 436 // tadeva tapaH karttavyaM yena mano'zobhanaM na cintayati / yena nendriyahAniryena ca yogA na hIyante // 1 // ] tathA"kAyo na kevalamayaM paripAlanIyo, mRSTai rasairvahuvidhairna ca lAlanIyaH / cittendriyANi na caranti yathotpatheSu, vazyAni yena ca tathA''caritaM jinAnAm // 1 // " iti, prANAtipAtakriyA'pi trividhA, tadyathA-'jeNa appaNo' ityAdi, yena prakAreNa kazcidavivekI bhairavaprapAtAdinA''tmAnaM jIvitAd vyaparopayati kazcit pradveSAdinA paraM kazci-18 dubhayamapItyataH prANAtipAtakriyA'pi trividhA, ata eva kAraNAdbhagavadbhirakAlamaraNamapi pratiSiddhaM, prANAtipAta-18 kriyAdoSasambhavAt / tadevamuktAH kriyAH, sampratyetAH kimavizeSeNa sarveSAM jIvAnAM santi kiM vA neti jijJA-18 suridamAha // 436 // jIvA NaM bhaMte ! ki sakiriyA akiriyA , go0 ! jIvA sakiriyAvi akiriyAvi, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM bu0-jIvA sakiriyAvi akiriyAvi, go0 ! jIvA duvihA paM0 ta0-saMsArasamAvaNNagA ya asaMsArasamAvaNNagA ya, tattha NaM dIpa anukrama [525] ~876~ Page #878 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [280] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [280 je te asaMsArasamAvaNNagA te NaM siddhA, siddhA NaM akiriyA, tattha NaM je te saMsArasamAvaNNagA te duvihA paM0, 0selesipaDivaNNagA ya aselesipaDiva0, tattha NaM je te selesipa0 te NaM akiriyA, tattha NaM je te aselesipaDi0 te NaM sakiriyA, se teNadveNaM go.1 evaM bu0-jIvA sakiriyAvi akiriyAvi / asthi NaM maMte ! jIvANaM pANAivAeNa kiriyA kajati', haMtAgo! asthi, kamhiNaM bhaMte ! jIvANaM pANAtivAeNaM kiriyA kajati ,go chasa jIvanikAesu, atthi NaM bhaMte ! neraiyANaM pANAivAeNaM kiriyA kajati , go! evaM ceva, evaM jAva niraMtaraM vemANiyANa, asthi NaM maMte ! jIvANaM musAvAeNaM kiriyA kajati , hatA! asthi, kamhi NaM bhaMte ! jIvANaM musAvAeNaM kiriyA kAti?, go.! sabadavesu, evaM niraMtara nerajhyANa jAva vemANiyANaM, asthi NaM bhaMte ! jIvANaM adinAdANeNaM kiriyA kaati , hatA asthi, kamhi Na bhaMte jIvANaM adibAdANeNaM kiriyA kati , go0 gahaNadhAraNijesa davesa, evaM neraiyANaM niraMtaraM jAva vemANiyANa, asthi NaM bhaMte ! jIvANaM mehuNeNaM kiriyA kajati ,haMtA asthi, kamhi Na maMte ! jIvANaM mehuNeNaM kiriyA kajati ?, gorUvesu vA rUbasahagatesu vA davesu, evaM nera nira0 jAca vemANiyANa, asthi NaM bhaMte ! jIvANaM pariggaheNaM kiriyA kajati !, haMtA atthi, kamhi NaM bhaMte ! pariggaheNaM kiri01, go! sabadabesu, evaM nera0 jAva vemANiyANaM, evaM koheNaM mANeNaM-mAyAe lobheNaM pejeNaM doseNaM kalaheNaM abhakkhANeNaM pesunneNaM paraparivAeNaM aratiratIte mAyAmoseNaM micchAdasaNasalleNaM, sasu jIvA neraiyabhedeNaM bhANitabA, niraMtaraM jAva vemANiyANati, evaM aTThArasa ete daMDagA 18 (sUtra 280) eceaeococrateelerselverse dIpa anukrama [526] L ~877~ Page #879 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [280] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [280] // 4370 prajJApanA- 'jIvANaM bhaMte ! ityAdi sugama, navaraM 'saMsArasamAvaNNagA' iti saMsAra-caturgatibhramaNarUpaM samyaga-ekIbhA- 22 kriyAyA: mala- venApannAH saMsArasamApannAH saMsArasamApannA evaM saMsArasamApannakAH, prAkRtatvAt khArthe kapratyayaH, tadviparItA asaM-18 pade prANAyavRttI. sArasamApannakAH, cazabdo khagatAnekabhedasUcakau, tatra ye asaMsArasamApanakAste siddhAH, siddhAzca dehamanovRttyabhAva tipAtA dinA krito'kriyAH, ye tu saMsArasamApannakAste dvividhAH-zailezIpratipannakA azailezIpratipannakAca, zailezI nAmAyogyavasthA yAH sU. tAM pratipannAH zailezIpratipannAH, tataH pUrvavat khArthikaH kapratyayaH, zailezIpratipannakAH, tavyatiriktAH azailezIpra-8 28. tipannakAH, tatra ye zailezIpratipannakAste sUkSmavAdarakAyavAlmanoyoganirodhAdakriyAH, ye tvazailezIpratipannakAste sayogitvAt sakriyAH, 'se eeNaTeNa'mityAdyupasaMhAravAkyaM / tadevaM ye sakriyA ye cAkriyAste uktAH, samprati yathA| prANAtipAtakriyA na bhavati tathA darzayati-'asthi NaM bhaMte ! ityAdi, astyetat, Namiti vAkyAlaGkAre, bhadanta / / jIvAnAM prANAtipAtena-prANAtipAtAdhyavasAyena kriyA sAmarthAt prANAtipAtakriyA kriyate ?, karmakaryayaM // prayogo, bhavatItyarthaH, anatItanayAbhiprAyAtmako'yaM praznaH, katamo'tra nayo yamadhyavasAya pRSTamiti cet , ucyate, Rju sUtrastathAhi-RjusUtrasya hiMsApariNatikAla eva prANAtipAtakriyocyate, puNyapApakarmopAdAnAnupAdAnayoradhyavasA-IN ||437 // vayAnurodhitvAt, na anyathA pariNatAviti, bhagavAnapi taM RjusUtranayamadhikRtya pratyuttaramAha-'haMtA ! asthi hanteti prepaNapratyavadhAraNaviSAdeSu, atra pratyavadhAraNe, astyetatprANAtipAtAdhyavasAyena prANAtipAtakriyA bhavati, dIpa anukrama [526] ~878~ Page #880 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [280] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [280 'pariNAmiyaM pamANaM nicchayamavalaMbamANANa' [pAriNAmikaM pramANa nizcayamavalambayatAM ] mityAdyAgamavacanasya | sthitatvAd, amumeva vacanamadhikRtyA''yazyakepIdaM sUtraM prAvarttiSTa-'AyA cera ahiMsA AyA hiMsatti nicchao esa' iti, tadevaM yathA prANAtipAtakriyA bhavati tathoktam , samprati kasmin viSaye sA prANAtipAtakriyA bhavatItyetannirUpayati-'kamhi NaM bhaMte' ityAdi sugamam , navaraM mAraNAdhyavasAyo jIvaviSayo bhavati nAjIvaviSayo, yo'pi rajvAdI sappAdibuddhyA mAraNAdhyavasAyaH so'pi sarpo'yamiti bulA pravarttamAnatvAt jIvaviSaye eva, na khalu rajvAdI rajavAditayA paricchinne kazcittadviSayaM mAraNAdhyavasAyaM vidadhAti, tataH prANAtipAtakriyA padasu jIvaniIN kAyepUktA, etAmeva prANAtipAtakriyAmuktaprakAreNa nairayikAdikaM caturviMzatidaNDakamadhikRtya cintayati-'asthi NaM bhaMte' ityAdi, navaramevaM sUtrapAThaH 'asthi NaM bhaMte ! neraiyANaM pANADyAeNaM kiriyA kajaha?, haMtA asthi. kamhi NaM bhaMte ! pANAivAeNaM kiriyA kajai ?, goyamA ! chasu jIvanikAesu', evaM tAvad vAcyaM yAvadvaimAnikavipayaM sUtraM / tadevaM yathA prANAtipAtakriyA bhavati yadviSayA ca tatpratipAditaM, samprati evameva mRSAvAdAdiviSayAgyapi sUtrANyAha-'asthi Na bhaMte / musAvAeNa'mityAdi sugama, navaraM 'kiriyA kajaI' iti yathAyoga prANAtipAtAdikriyA bhavatItyarthaH, tathA sato'palApo'satazca prarUpaNaM mRSAvAdaH, sa ca lokAlokagatasamastavastuviSayopi ghaTate, tata uktaM mRpAvAdasUtram-'sabadavesu' iti, dravyagrahaNamupalakSaNaM tena paryoyeSvapItyapi draSTavyaM, tathA dIpa anukrama [526] AREauratonintenational ~879~ Page #881 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [280] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [280] prajJApanA- yadvastu grahItuM dhArayituM vA zakyate tadviSayamAdAnaM bhavati na zeSaviSayamato'dattAdAnasUtre 'gahaNadhAraNijjesu davesu' 22 kriyAyA mala- ityuktam , maithunAdhyavasAyo'pi citralepakASThAdikarmagateSu rUpeSu rUpasahagateSu vA-khyAdiSu tato maithunasUtre ukta- pade prANAya. vRttau. m-'rUvesu vA svasahagaesu vA' iti, tathA parigrahaH-khakhAmibhAvena mUrchA, sA ca prANinAmatilobhAtsakalava- tapAtAsuviSayA'pi prAdurbhavati tataH parigrahasUtre uktam-'saccadavesu' iti, ata evAnyatrApi prathamavrataM sarvajIvaviSaya dinA kri||43|| muktaM dvitIyacarame sarvavastuviSaye tRtIyacaturthe tadekadezaviSaye iti, uktaM ca-"paDhamammi saghajIvA bIe carime yA yAH sU. sabadabAI / sesA mahatvayA khalu tadekadesammi nAyabA // 1 // " krodhAdayaH supratItA, navaraM kalaho-rATiH, abhyA khyAna-asahopAropaNaM yathA-acaure'pi caurastvamapAradArike'pi pAradArikastvamityAdi, idaM mRSAvAde'pyanta-IN NgaitaM paramutkRSTo'yaM doSa iti pRthagupAtaM, paizUnyaM-parokSe sato'sato vA doSasyodghATanaM, paraparivAdaH prabhUtajana samakSaM paradoSavikatthanaM, aratiratI pratIte, idamekaM samuditaM pApasthAnaM, 'mAyAmoseNa miti mAyA ca mRSA ca samAhAro dvandvaH, dvandvaikatve napuMsakatvamiti 'klIce' iti ikhatvaM tena iha samudAyo vivakSito, mahAkarmabandhahetuzceti NmRSAvAdamAyAbhyAM pRthagupAtaM, 'micchAdasaNasalleNaM ti midhyAdarzana-midhyAtvaM tadeva zalyaM mithyAdarzanazalyaM tena, 438 // ahArasa ee daMDagA' iti ete'nantaroditapadollekhopadarzitAH sarvasaGkhyayA'STAdaza daNDakA bhavanti / prANAtipAtAdInAM pApasthAnAnAmaSTAdazatvAttadevamaSTAdazapApasthAnAnyadhikRtya jIvAnAM kriyA viSayazcopadarzitaH, sAmprataM tAnye dIpa anukrama [526] ~880~ Page #882 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [281-281R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: Pos prata sUtrAMka [281281R] vAdhikRtya jIvAnAmekapRthaktvAbhyAM karmavandhatvamupadidarzayiSurAha jIve NaM bhaMte ! pANAtivAeNaM kati kammapagaDIo baMdhati', go! sacavihabaMdhae vA aDhavidhabaMdhae vA, evaM neraie jAna niraMtara vemANite, jIvA NaM bhaMte ! pANAtivAeNaM kati kammaSagaDIo baMdhati ?, go0 / sattavihabaMdhagAvi avihabaMdhagAvi, neraiyA NaM bhaMte ! pANAtivAeNaM kai kammapagaDIo baMdhati ?, go0 savi tAva hojjA sattavihavaMdhagA ahavA sattavihabaMdhagA ya aTTavihabaMdhae ya ahavA sattavihabaMdhagA ya avavihabaMdhagA ya, evaM asurakumArAvi jAva thaNiyakumArA puDhaviAuteuvAuvaNapphaikAiyA ya, ee sabvevi jahA ohiyA jIvA, avasesA jahA neraiyA, evaM te jIvegiMdiyavajjA tiNNi tiNNi bhaMgA sabattha bhANiyabatti, jAva micchAdasaNasalle, evaM egattapohaciyA chattIsaM daMDagA hoti / (sUtra 281) jIve NaM bhaMte! NANAvaraNija kammaM baMdhamANe kati kirie, go01 siya tikirie siya caukirie siya paMcakirie, evaM neraie jAva ghemANie, jIvANaM bhaMte ! NANAvaraNija baMdhamANA katikiriyA01, go! siya tikiriyA siya caukiriyA siya paMcakiriyAvi, evaM neraiyA niraMtaraM jAva vemANiyA, evaM darisaNAvaraNIyaM vedaNijaM mohaNija AuyaM nAmaM motaM aMtarAiyaM ca aDhavihakammapagaDIto mANitavAo, egacapohattiyA solasa daMDayA bhavanti, jIve gaM bhaMte ! jIvAto katikirie, go| siya tikirie siya caukirie siya paMcakirie siya akirie, jIve NaM maMte ! neraiyAo katikirie, go! siya tikirie siya caukirie siya akirie, evaM jAva thaNiyakumArAo, puDhavikAiyAto AukAiyAto teukAiyAto cAukAiyavaNaphaikAiyaveiMdiyateIdiyacauridiyapaMciMdiyatirikkhajoNiyamaNussAto jahA Desentatistatemesesercence dIpa anukrama [527-528] mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra-kramAMka '281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-R' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ... jIveNa/jIvAbhyAm vA vividha kAraNAt karmaprakRttibandha: ~881~ Page #883 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [281-281R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 22 kriyA prata sUtrAMka [281281R] yA malaba. vRttI. // 439 // pade prANAtipAtAdi jIyAto, vANamaMtarajoisiyavemANiyAto jahA neraiyAto, jIveNaM bhaMte ! jIvehito katikirie ?, go| siya tikirie siya caukirie siya paMcakirite siya akirie, jIveNaM bhaMte ! neraiehito katikirie, gosiya tikirie siya caukirite siya akirie, evaM jaheba paDhamo daMDato tahA eso vitio bhANitabo jAva mANiyatti, jIvA NaM bhaMte ! jIvAto katikiriyA , go. ! siya tikiriyAvi siya caukiriyAvisiya paMcakiriyAvi siya akiriyAvi, jIvA gaM bhaMte ! nerahayAto kati kiriyA, go! jaheba AdilladaMDato taheva bhANitabo, jAra vemANiyatti, jIvANaM bhaMte ! jIvahiMto katikiriyA, go. tikiriyAvi caukiriyApi paMcakiriyAvi akiriyAvi, jIvA gaM bhaMte ! neraiehito katikiriyA, go! tikiriyA caukiriyA akiriyA, asurakumArehitovi evaM ceva jAba vemANihito, orAliyasarIrehito jahA jIvehito / neraie NaMmate! jIvAto katikirie, go0! siya tikirie siya caukirie siya paMca0, neraie NaM maMte ! neraiyAto katikirie, go! siya tikirie siya.ca0, evaM jAva vemANiehito, navaraM neraiyassa neradapahiMto devehiMto ya paMcamA kiriyA nasthi, neraiyA NaM bhaMte ! jIvAto katikiriyA, gosiya tiki0 siya cauki0 siya paMcaki0, evaM jAva cemANiyAto, navaraM neraiyAo devAo ya paMcamA kiriyA nathi, neraiyA NaM bhaMte ! jIvahiMto katikiriyA, go! tikiriyAvi cauki0 paMcaki0, neraiyA gaM.bhaMte ! neraiehito katikiriyA, go| tiki0 cauki0, evaM jAva bemANiehito, navaraM orAliyasarIrohiMto jahA jIvehi, asurakumAre Na bhaMte / jIvAto katikirie, go! jaheba neraie cattAri daMDagA taheva asurakumArevi catvAri daMDagA sesses bhyaH kamevandhaH nArakAdibhyaH kriyAzca sU.281 dIpa anukrama [527-528] // 439 // mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra-kramAMka 281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-R' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ~882~ Page #884 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [281281R] estoecticeae bhANitabA, evaM ca uvauJjiUNaM bhAvayatvaMti, jIve mAse ya akirie buccati sesA akiriyA na bucaMti, sahajIvA orAliyasarIrehito paMcakiriyA neraiya devehito paMcakiriyA Na vugaMti, evaM ekvekajIvapade catvAri 2 daMDagA bhANitabA, evaM etaM daMDagasayaM savevi ya jIvAdIyA daMDagA (sUtra 281) 'jIve NaM bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM saptavidhavandhakatvaM AyurvandhavirahakAle AyurvandhakAle cASTavidhavandhakatvaM, pRthaktvacintAyAM sAmAnyato jIvapade sasavidhavandhakA api aSTavidhavandhakA api sadaiva bahutvena labhyante tata ubhayatrApi bahuvacanamisevaMrUpa eka eva bhanAH, nairayikasUtre saptavidhavandhakA avasthitA eva, hiMsApariNAmapariNatAnAM sadaiva bahutvena labhyamAnAnAM saptavidhavandhakatvasyAvazyaMbhAvitvAt , tato yadA eko'pyaSTavidhavandhako na labhyate tadeSa bhaGgaH sarve'pi tAvadbhaveyuH saptavidhavandhakA iti, yadA punareko'STavidhavandhakaH zeSAH sarve saptavidhavandhakAstadA dvitIyo bhagaH satavidhavandhakAca aSTavidhavandhakazca, yadA tvaSTavidhavandhakA api bahavo labhyante tadA ubhayagatabahuvacanarUpastRtIyo bhaGgaH saptavidhavandhakAzca aSTavidhavandhakAtha, evaM bhaGgatrayeNAsurakumArAdayo'pi tAvadvaktavyAH yAvat skhanitakumArAH, pRthivyaptejovAyuvanaspatikAyikA yathA sAmAnyato jIvA uktAstathA vaktavyAH, ubhayatrApi bahuvacanenaika eva bhaGgo vaktavya iti bhAvaH, pRthivyAdInAM hiMsApariNAmapariNatAnAM pratyeka saptavidhavandhakAnAmaSTavidhavandhakAnAM ca sadaiva bahutvena labhyamAnatvAt, zeSA dvitricaturindriyatiryapaJcendriyamanuSyavya dIpa anukrama [527-528] SANSP Re atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkana-sthAne ekA skhalanA dRzyate- (sUtra 282) sthAne (sUtra 281) dvi-vArAn mudritaM ~883~ Page #885 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 281281] dIpa anukrama [527 -528] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 440 // Education "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - dAraM [-] padaM [22], uddezaka: [-], mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ntarajyotiSka vaimAnikA yathA nairayikA bhaGgatrikeNoktAstathA vaktavyAH, yathA ca prANAtipAtenaikatvapRthaktvAbhyAM | dvau daNDakA kAyevaM sarvapApasthAnairapi pratyekaM dvau dvau daNDako vaktavyau, tathA cAha--" jAva micchAdaMsaNasa leNaM' ti sarvasaGkhyayA kiyanto daNDakA bhavantIti cet, ata Aha-- ' evaM egattapohattiyA chattIsaM daMDagA hoti' aSTAdazAnAM dvAbhyAM guNane patriMzadbhAvAt / 'jIye NaM bhaMte' ityAdi, atha ko'sya sUtrasyApi sambandhaH 1, ucyate, iha prAguktaM jIvaH prANAtipAtena saptavidhamaSTavidhaM yA karma banAti sa tu tameva prANAtipAtaM jJAnAvaraNIyAdi karma van katibhiH kriyAbhiH samApayatIti pratipAdyate, apica kAryeNa jJAnAvaraNIyAkhyena karmaNA kAraNasya prANAtipAtAkhyasya nivRttibheda upadarzyate, tadbhedAca bandhavizeSo'pIti, uktaM ca- "tisRbhizcatasRbhiratha paJcabhizca [kriyAbhiH ]hiMsA samApyate kramazaH / bandho'sya viziSTaH syAdyogapradveSasAmyaM cet // 1 // " iti, tameva prANAtipAtasya nivRttibhedaM darzayati- 'siya tikirie' ityAdi, syAt kadAcitrikriyaH kadAcicatuSkriyaH kadAcit paJcakriyaH, tatra trikriyatA kAyikyAdhikaraNikIprAdveSikIbhiH kriyAbhiH, kAyikI nAma hastapAdAdivyApAraNaM adhikaraNikI khaGgAdipraguNIkaraNaM prAdveSikI mArayAmyenamityazubhamanaH sampradhAraNamiti, catuSkriyatA kAyikyAdhi- 4 // 440 // karaNikAdveSikIpAritApani kIbhiH pAritApanikI nAma khaGgAdighAtena pIDAkaraNaM, paJcakriyatA yadA | prANAtipAtakriyA'pi paJcamI bhavati, prANAtipAtakriyA jIvitAd vyaparopaNaM, evaM nairayikAdArabhya caturviMzati For Parts Only mUla - sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra kramAMka '281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-2' iti saMjJA datvA sUtra kramAMka likhitaM ~884~ 22 kriyA pade sUtraM 281 waryru Page #886 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [281281R] 9688003889390 daNDakakrameNa tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikasUtraM, sUtrapAThastvevam-'nerahae NaM bhaMte ! nANAvaraNijaM kammaM baMdhamANe - kaikirie paM0' ityAdi, tadevamekatvena daNDaka uktaH, samprati bahutvenAha-'jIvA NaM bhaMte !' ityAdi, praznasUtraM |sugarma, bhagavAnAha-gautama! jIvAstrikriyA api catuSkriyA api paJcakriyA api, kimuktaM bhavati ?-jIvA jJAnAvaraNIyaM karma bAntaH sadaiva bahava iti trikriyA api catuSkriyA api paJcakriyA api labhyante ityeka eva bhaGgaH, yathA ca sAmAnyato jIvapade'bhaGgaka tathA nairayikAdiSu caturvizatau khasthAneSu pratyekamabhaGgaka draSTavyaM, nairayi-18 kAdInAmapi jJAnAvaraNIyakarma banatAM sadaiva trikriyANAmapi catuSkriyANAmapi paJcakriyANAmapi bahutvena labhyamAnatvAt , yathA ca jJAnAvaraNIyaM karmAdhikRtya ekatvapRthaktvAbhyAM dvau daNDakAvuktau tathA darzanAvaraNIyAdInyapi karmANyadhikRtya pratyekaM dvau dvau daNDako vaktavyo, tata evaM sati, sarvasaGkhyayA poDaza daNDakA / 'jIve NaM bhaMte ! jIvAto katikirie paM0' iti, atha ko'sya sUtrasya sambandhaH', ucyate, iha na kevalaM vartamAnabhavavartino jIvastha jJAnAvaraNIyAdikarmabandhabhedaprarUpaNe kAyikyAdikriyAvizeSaNaH prANAtipAtabhedo bhavati, kintvatItabhavakAyasambandhaH kAyikyAdikriyAvizeSaNo'pi, tata etasyArthasya pratipAdanArthamidaM sUtram , assa ceyaM pUrvAcAryopada rzitA bhAvanA-'iha saMsAraaDavIe paribhamaMtehiM sabajIvahiM tesu tesu ThANesu sarIrovahAiNo vippamukkA tehi ya / MsasthabhUehi jayA kassai khataH paritApanAdayo bhavaMti tathA tassAmiNo bhavaMtaragayassavi tatrAnivRttatvAt kiri-1 dIpa anukrama [527-528] SAREILLEGunintentiaTATE mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra-kramAMka 281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-R' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ~885~ Page #887 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka [281281R] // 44 // yAsambhava iti, pyutsRSTeSu tu na bhavati nivRttatvAt, ettha udAharaNaM-vasaMtapure Nayare ajiyaseNassa raNNo paDi-IM22 kriyAcAragA duve kulaputtagA, tatthego samaNasaho iyaro micchaddihI, aNNayA rayaNIe raNNo nissaraNaM saMbhamaturaMtANa pade sUtraM tersi ghoDagArUDhANaM khaggA panbhaTThA, saheNa jaNakolAhalo mamgio na lahai, iyareNa hasiyaM-kimaNNaM Na hohi ?, 281 saDDeNa ahigaraNaMtikaTu bosiriyaM, iyare ca khaggaggAhiNo baMdiggahasAhasiehiM laddhA, gahio aNNehiM rAyava-N laho palAyamANo vAvAio, tao ArakkhiehiM gahiUNa rAyasamIvaM nIyA, kahio vuttaMto, kuvio rAyA, pacchiyaM caNeNa-kassa tumbhe? tehiM kahiyaM-aNAhA, kalaM ciya, kappaDiyA, ee tamha khaggA karhi lddhtti.| pucchiehiM kahiyaM paDiyA iti, tao sAmariseNa raNNA bhaNiyaM-gavesaha turiyaM mama aNabaddhaveriNaM IsaraputtANaM mahApamattANaM kesi ime khaggetti !, tao tehiM niuNaM gabesiUNa viNNattaM raNo-sAmi ! guNacaMdavAlacaMdANamiti, tato raNNA pihaM pihaM saddAveUNa bhaNiyA-leha niyakhagge, ekkeNa gahiyaM, pucchio raNNA-kahaM te paNaTuMti ?, teNa kahiyaM jahAvitaM, kIsa na gabiTTa, bhaNai-sAmi! tumha pasAraNa ehamettamavi gavesAmi , saho necchA, raNNA pucchio-kIsa na geNhasi ?, teNa bhaNiyaM-sAmi ! amhANamesa ThiI ceva natthi jamevaM geNhijjai ahiga-1 442 // raNataNao, paraM saMbhameNa maggaMteNavi na laddhaMti vosiriyaM ato na kappai me gihiuM, tao raNNA pamAyakArI aNusAsio, iyaro vimukko, esa diluto imo ya se atthoSaNao-jahA so pamAyagambheNa aghosiriyadoseNa dIpa anukrama [527-528] SARERatunintennational mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra-kramAMka '281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-R' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ~886~ Page #888 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 281 281] dIpa anukrama [527 -528] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - dAraM [-] uddezaka: [-], padaM [22], mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH avarAhaM patto evaM jIvovi jammaMtaratthaM dehovahAi avosiraMto aNumayabhAvato pAvei dosaM 1, zrUyate ca jAti| smaraNAdinA vijJAya pUrvadehamatimohAt (kecit ) suranadIM pratyasthizakalAni nayantIti / idAnIM sUtravyAkhyAjIvo madanta ! jIvamadhikRtya katikriyaH prajJapto ?, bhagavAnAha - gautama ! syAt kvacit trikriyaH kAyikayAdhikaraNikIprAdveSikIbhAvAt, tatra varttamAnabhavamadhikRtya bhAvanA prAgvat bhAvanIyA, atItabhavamadhikRtyaivaM kAyikI tatsambandhinaH kAyasya kAyaikadezasya vA vyApriyamANatvAt, adhikaraNikI tatsaMyojitAnAM halagarakUTayatrAdInAM tannirvarttitAnAM vA asikuntatomarAdInAM paropaghAtAya vyApriyamANatvAt yadivA deho'pyadhikaraNamityAdhikaraNikyapi, prAdveSikI tadviSayA'kuzalapariNAmapravRtterapratyAkhyAtatvAt syAccatuSkriyaH pAritApanikyapi kAyena kAyaikadezenAdhikaraNena vA tatsambandhinA kriyamANatvAt syAtpaJcakriyo yadA tena jIvitAdapi vyaparopaNamAdhIyate, syAdakriyo yadA pUrvajanmabhAvi zarIramadhikaraNaM vA trividhaM trividhena vyutsRSTaM bhavati, na cApi tajjanmabhAvinA zarIreNa kAJcidapi kriyAM karoti, idaM cAkriyatvaM manuSyApekSayA draSTavyaM tasyaiva sarvaviratibhAvAt, siddhApekSayA vA, tasya dehamanovRttyabhAvenAkriyatvAt, amumevArtha caturviMzatidaNDakakrameNa nirUpayati- 'jIve NaM bhaMte! neraiyAo kai kirie' ityAdi sugamaM, navaramayaM bhAvArtha:- devanArakAn prati catuSkriya eva teSAM jIvitAd vyaparopaNasyAsambhavAda 'anapavarttyAyuSo nArakadevA' iti vacanAt zeSAn saGkhyeyavarSAyuSaH prati paJcakriyo'pi teSAmapavartyAyu For Palata Use On mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra kramAMka '281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-2' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ~ 887 ~ Page #889 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 281281] dIpa anukrama [527 -528] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 442 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - dAraM [-] uddezaka: [-], padaM [22], mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH SkatayA jIvitAd vyaparopaNasyApi sambhavAt, tadeSamekasya jIvasya eka jIvaM prati kriyAzcintitAH, sampratyekasyaiva jIvasya bahUn jIvAn prati kriyAzcintayati - 'jIve NaM bhaMte ! jIvehiMto kaikirie paNNatte' ityAdi, eSo'pi daNDakaH prAgvadbhAvanIyaH, adhunA bahUnAM jIvAnAmekaM jIvamadhikRtya kriyAzcintayati - 'jIvA NaM bhaMte ! jIvAto kaikiriyA paM0' ityAdi, eSo'pi daNDakaH prathamadaNDakavadavaseyaH, adhunA bahUnAM jIvAnAM bahUn jIvAnadhikRtya hai sUtramAha- 'jIvA NaM bhaMte ! jIvehiMto kaikiriyA paM0 1' ityAdi, atra praznaH pAThasiddho, nirvacanamidaM gautama ! trikriyA api catuSkriyA api paJcakriyA api akriyA api, kasyApi jIvasya kamapi jIvaM prati trikriyatvAt kasyApi catuSkriyatvAt kasyApi paJcakriyatvAt kasyApi manuSyasya sarvottamacAritriNaH siddhasya vA zeSasyAkriyatvAt iti sarvatra bahuvacanarUpa eka eva bhaGgaH, evaM nairayikAdikrameNa tAvada vaktavyaM yAvadvaimAnikasUtraM, navaraM nairavikAn devAMzva prati trikriyA api catuSkriyA api akriyA apIti vaktavyaM, zeSAn saGkhyeyavarSAyuSaH prati paJcakriyA apIti, tadevaM sAmAnyato jIvapadamadhikRtya daNDakacatuSTayamuktaM, samprati nairayikapadamadhikRtyAha - 'neraie NaM bhaMte! jIvAto katikirie paM0' ityAdi 'evaM jAva vaimANiehiMto' iti, atra yAvatkaraNAt 'nairayiko jIvAn prati katikriya' iti ityAdirUpo dvirtIyo'pi daNDaka ukto draSTavyaH, sarvatra audArikazarIrAn saGkhyeyavarSAyuSaH prati syAt trikriyaH syAt catuSkriyaH syAt paJcakriya iti vaktavyaM, nairayikasya devAn prati paJcamI jIvitAd For Pale Only 22 kriyA. pade sUtraM 281 ~ 888~ // 442 // www.r mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra kramAMka '281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-2' iti saMjJA datvA sUtra- kramAMka likhitaM Page #890 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [281281R] vyaparopaNarUpA kriyA nAsti, teSAmanapayAyuSkatvAt , tatastAn prati syAt trikriyaH sthAcatuSkriya iti vaktavyaM, | narayiko devAn prati kathaM catuSkriya iti cet , ucyate, iha bhavanavAsthAdayo devAstRtIyAM pRthivIM yAvat gatA gamiSyanti ca, kimarthaM gatA gamiSyantIti cet ?, ucyate, pUrvasAGgatikasya vedanAmupazamayituM pUrvavairiNo vedanAmudIrayitaM (vA) tatra gacchanti, tadAnImanantakAlAdetadapi bhavati (yad) tadgatAH santo nArakairvadhyante iti, AhA ca mUlaTIkAkAro'pi-"tatra matA nArakairvadhyante ityapyanantakAla eva kathaJcitsambhavamAtra"miti, atrApara Ahananu nArakasya dvIndriyAdInadhikRtya kathaM kAyiphyAdikriyAsambhavaH, ucyate, iha nArakairyasmAt pUrvabhavazarIraM na vyutsRSTaM vivekAbhAvAt , tadabhAvazca bhavapratyayAt , tato yAvat zarIraM tena jIvena nirvartitaM sat taM zarIrapa-| |riNAmaM sarvathA na parityajati tAvad dezato'pi taM pariNAma bhajamAnaM pUrvabhAvaprajJApanayA tasyeti vyapadizyate ghRtaghaTavat , yathA hi dhRtapUrNo ghaTo ghRte apagate'pi ghRtaghaTa iti vyapadizyate, tathA tadapi zarIraM tena nirvarttitamiti tasyeti vyapadezamarhati, tatastasya zarIrasya ekadezenAsthyAdinA yo'nyaH prANAtipAtaM karoti, tataH pUrvanirvartitazarIrajIvo'pi kAyikyAdikriyAbhiyujyate, tena tasyAvyutsRSTatvAt , tatreyaM paJcAnAmapi kriyANAM bhAvanAtatkAyasya vyApriyamANatvAt kAyikI kAyo'dhikaraNamapi bhavatItyuktaM prAk tata AdhikaraNikI, prAdveSikyAdayastvevaM-yadA tameva zarIraikadezaM abhighAtAdisamarthamanyaH kazcanApi prANAtipAtodyato dRSTvA tasmin ghAse dvIndriyAdI ResercedesemelarAliTalaTAera dIpa anukrama [527-528] mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra-kramAMka 281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-R' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ~889~ Page #891 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [281-281-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: saMvedhaH sU. prata sUtrAMka [281281R] prajJApanA samutpannakrodhAdikAraNo'bhiSAtAdisamarthamidaM zastramiti cintayan atIvakrodhAdipariNAmaM bhajate pIDAM cotpA-8/22 kriyAyA: mala-18dayati jIvitAca vyaparopayati tadA tatsambandhiprAdveSikyAdikriyAkAraNatvAnnaigamanayAbhiprAyeNa tasyApi prAdveSikIpade kriyAyA vRttI. pAritApanikI prANAtipAtakriyA ca yathAyogaM, yathA ca nairayikapade catvAro daNDakA uktAH tathA asurakumArA-RI |diSvapi zeSeSu trayoviMzatI sthAneSu catvAraH catvAro daNDakA vaktavyAH, navaraM jIvapade manuSyapade cAkriyA ityapi 282 // 44 // vaktavyaM, viratipratipattI vyutsRSTatvena tannimittakriyAyA asambhavAt , zeSA akriyA nocyante, viratyabhAvataH khazazArIrasya bhavAntaragatasyAvyutsRSTatvenAvazyaM kriyAsambhavAt , tadevaM sAmAnyato jIvapade eka zeSANi tu nairayikAdIni | sthAnAni caturviMzatiriti sarvasaGkhyayA paJcaviMzatirekaikasmiMzca sthAne catvAro daNDakA iti sarvasaGkalanayA daNDakazataM / atha keSAM jIvAnAM kati kriyA iti nirUpaNAthai prAguktameva sUtraM paThati kati gaM bhaMte / kiriyAo paNNatAo?, goyamA! paMca kiriyAo paNNacAo. ta-kAtiyA jAva pANAtivAtakiriyA, neraiyA NaM bhaMte ! kati kiriyAto paNNacAo, go! paMca kiriyAto paNNatAo, taM-kAtiyA jAva pANAtivAyaki0, evaM jAca mANiyANaM, jassa Na bhaMte! jIvassa kAtiyA kiriyA kAha tassa ahigaraNiyA kiriyA // 443 // kajati jassa ahigaraNiyA kiriyA kajati tassa kAtiyA kajati ?, go0! jassa NaM jIvassa kAtiyA kiriyA kati | tassa ahigaraNI kiriyA niyamA ka0, jassa ahigaraNI kiriyA ka0 tassavi kAiyA kiriyA niyamA kAti, jassa dIpa anukrama [527-528] eaccersersesesesecene mUla-sampAdakasya skhalanatvAt atra sUtra-kramAMka '281' dvi-vArAn mudritaM, tasmAt mayA '281-R' iti saMjJA datvA sUtra-kramAMka likhitaM ..."keSAM jIvAnAm kati kriyA:?" iti pradarzyate ~890~ Page #892 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [282] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [282] esesemeseseseaeta NaM bhaMte ! jIvassa kAiyA ki0 tassa pAdosiyA ki0 jassa pAdosiyA ki0 tassa kAiyA kiM. ka0, go! evaM ceva, jassa paM bhaMte ! jIvassa kAiyA kiriyA kajai tassa pAriyAvaNiyA kiriyA kAi jassa pAriyAvaNiyA kiriyA kajai tassa kAtiyA kiriyA kajjA, go0! jassa NaM jIvassa kAiyA ki0 ka0 tassa pAritAvaNiyA siya kajjai siya no kajjai, jassa puNa pAriyAvaNiyA ki0ka0 tassa kAiyA niyamA kajati, evaM pANAivAyakiriyAvi, evaM AdillAo paropparaM niyamA tiSiNa kajaMti, jassa AillAo tini kati tassa uvarillAo doni siya kajjati siya no kaaMti, jassa uvarillAo doNi kati tassa AilAo niyamA tiNi kajjati, jassa gaM bhaMte ! jIvassa pAriyAvaNiyA kiriyA kajati tassa pANAtivAyakiriyA kAti, jassa pANAtivAyakiriyA kaJjati tassa pAriyAvaNiyA kiriyA kajati', go! jassa NaM jIvassa pAriyAvaNiyA ki0 tassa pANAtivAtakiriyA siya kajati siya no kAti, jassa puNa pANAtipAta kiriyA kajati tassa pAriyApaNiyA kiriyA niyamA kAti, jassaNaM bhaite ! nerahayassa kAiyA kiriyA kajati tassa adhigaraNiyA kiriyA kajati', go0! jaheba jIvassa taheva neraiyassavi, evaM niraMtaraM jAva cemANiyassa / jaM samayaM NaM bhaMte ! jIvassa kAiyA ki0 ka0 taM samayaM adhigaraNiyA ki0 jaM samayaM adhigaraNiyA ki0 ka taM samayaM kAiyA ki, evaM jaheba Ailao daMDao taheva bhANitabo, jAva vemANiyassa / jaMdeseNaM bhaMte! jIvassa kAiyA ki0 taMdeseNaM adhigaraNiyA ki taheva jAca vemANiyassa / jaMpaeseNaM bhaMte ! jIvassa kAiyA ki0 taM padesaM AdhigaraNiyA ki0 evaM taheva jAva vemANiyasta, evaM ete jassa samayaM jaMdesa jaMpaeseNaM catvAri daMDagA hoti / dIpa anukrama [529] ~891~ Page #893 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [282] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala-1 yavRttI. prata sUtrAMka [282] // 44 // kati gaM bhaMte ! AtojitAto kiriyAo paNNa tAto?, go! paMca AojiyAo kiriyAo paNNatAo, taM0-kAiyA 22kriyAjAva pANAtivAtakiriyA, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, jassa NaM bhaMte ! jIvassa kAiyA AtojiyA kiriyA asthi pade kriyAtassa adhigaraNiyA kiriyA AtojitA asthi jarasa adhigaraNiyA AtojitA kiriyA asthi tassa kAiyA Ato saMvedhaH sU. jiyA kiriyA asthi , evaM eteNaM abhilAveNaM te ceva cattAri daMDagA bhANitabA, jarasa samayaM desaM jaM jAva vemA- 282 NiyANaM / jIve NaM bhaMte ! samayaM kAiyAe adhigaraNiyAe pAdosiyAte kiriyAe puDhe taMsamayaM pAriyAvaNiyAte puDhe pANAtivAtakiriyAte puDhe,goasthagatite jIve egatiyAo jIvAo samayaM kAiyAe adhigaraNiyAe pAosiyAe kiriyAe puDhe taM samaya pAriyAvaNiyAe kiriyAe puDhe pANAivAyakiriyAe puDhe 1 atyaMgatite jIve egatiyAo jIvAoM samaya kAiyAe adhigaraNiyAe pAdosiyAte kiriyAe puDhe taM samayaM pAritAvaNiyAe kiriyAe puDhe pANAivAyakiriyAe apuDhe 2 atthegaie jIve egaiyAo jIvAo jaisamayaM kAiyAe ahiMgaraNiyAe pAosiyAe puDhe samayaM pAri0 kiri0 apuDhe pANAivAyaki0 apuDhe 3 (matra 282) 'kai NaM bhaMte ! kiriyAo paNNattAo' ityAdi prAgvat , etA eva kriyAH caturviMzatidaNDakakrameNa cintayati-'neraiyA NaM bhaMte !' ityAdi pAThasiddhaM, sampratyAsAmeva kriyANAmekajIvAzrayeNa parasparamavinAbhAvitvaM cinta-zA // 444 // yati-'jassa NaM bhaMte !' ityAdi, iha kAyikI kriyA audArikAdikriyAzritA prANAtipAtanirvartanasamarthA prativiziSTa parigRhyate na yA kAcana kArmaNakAyAzritA vA, tata AdyAnAM tisRNAM kriyANAM parasparaM niyamyaniyA eesecseeectsesesentce dIpa anukrama [529] ~892 ~ Page #894 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [282] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: eeseses prata sUtrAMka [282] |makabhAvaH, kathamiti cet , ucyate, kAyo'dhikaraNamapi bhavatItyuktaM prAka, tataH kAyasyAdhikaraNatvAt kAyikyA satsAmavazyamAdhikaraNikI AdhikaraNikyAmavazyaM kAyikI, sA ca prativiziSTA kAyikI kriyA pradveSamantareNa na bhavati tataH prAdveSikyA'pi saha parasparamavinAbhAvaH, pradveSo'pi ca kAye sphuTaliGga eva vakrarUkSatvAdestadavinA bhAvinaH pratyakSata evopalambhAt, uktaM ca-"rUkSayati ruSyato nanu cakraM liyati ca rajyataH puMsaH / audAriko'pi || deho bhAvavazAt pariNamatyevam // 1 // " paritApanasya prANAtipAtasya cAdyakriyAtrayasambhave'pyaniyamaH, kathamiti cet , ucyate, yadyasau ghAtyo mRgAdirghAtakena dhanuSA kSisena bANAdinA vidhyate tatastasya paritApanaM maraNaM vA bhavati, nAnyathA, tato niyamAbhAvaH, paritApanasya prANAtipAtasya ca bhAve pUrva kriyANAmavazyaM bhAyastAsAmabhAve tayorabhAvAt , tato'mumeyArtha paribhAnya kAyikI zeSAbhizcatasRbhiH kriyAbhiH saha AdhikaraNikI tisRbhiH kriyAbhiH saha prAdveSikI dvAbhyAM sUtrataH samyaka cintanIyA, pAritApanikI prANAtipAtakriyayostu sUtraM sAkSA-1 dAha-'jassa NaM bhaMte ! jIvassa pAriyAvaNiyA kiriyA kajati' ityAdi, pAritApanikyAH sadbhAve prANAtipAtakriyA syAd bhavati sthAna bhavati, yadA bANAdyabhighAtena jIvitAt cyAvyate tadA bhavati zeSakAlaM na bhavatItyarthaH, yaskha punaH prANAtipAtakriyA tasya niyamAt pAritApanikI, paritApanamantareNa prANavyaparopaNAsambhavAt / samprati nairayikAdicaturviMzatidaNDakakrameNa parasparamavinAbhAvaM cintayati-'jassa NaM bhaMte ! neradayassa kAiyA dIpa aesed anukrama [529] act ~893~ Page #895 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [282] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [282] dIpa anukrama [529] prajJApanA kiriyA kajati' ityAdi pratItaM, bhAvitatvAt / tadevameko daNDaka uktaH, samprati kAlamadhikRtyoktaprakAreNaiva dvitI-22 kriyAyA: mala- kAyadaNDakamAha-jaM samayaM NaM bhaMte / jIvassa kAiyA kiriyA kajaha taM samayaM ahiMgaraNiyA kajaha jaM samayaM ahi- pade kriyAyavRttI. garaNiyA kajaI' ityAdyArabhya sarvaM pUrvoktaM tadavasthaM tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikasUtraM, tathA cAha-'evaM jaheba Ai-18 // 445 // 4lato daMDao taheva bhANiyabo jAya vemANiyassa' iti, samayagrahaNena ceha sAmAnyataH kAlo gRhyate, na punaH para|maniruddho yathoktakharUpo naizcayikaH samayaH, paritApanasya prANAtipAtasya vA bANAdikSepajanyatayA kAyikyAH prathamasamaye evAsambhavAt, epa dvitIyo daNDakaH, samprati dvau daNDako kSetramadhikRtyAha-jaMdeseNaM bhaMte ! jIvassA ityAdi, atrApi sUtraM pUrvoktaM tadavasthaM tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikasUtra, tathA cAha-'taheba jAva bemANiyassa' eSa tRtIyadaNDakA, 'jaMpaeserNa bhaMte / jIvassa kAiyA kiriyA kajaI' ityAdikazcaturthaH, atrApi sUtraM prAguktakameNa tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikasUtraM, tathA cAha-evaM taheva jAva bemANie' iti, daNDakasakalanAmAha-evamete ityAdi, etAzca yathA jJAnAvaraNIyAdikarmabandhakAraNaM tathA saMsArakAraNamapi, jJAnAvaraNIyAdikamevandhasya saMsArakAraNatayA taddhetutvena tAsAmapi saMsArakAraNatyopacArAt, tathA cAha-kaDaNaM bhaMte ! AjojiyAo kiriyAo // 445 // paNNattAo' ityAdi, Ayojayanti jIvaM saMsAre ityAyojikA:-kAyikyAdikAH zeSaM sarva sugama, sUtrapAThastu pUrvo-| itaprakAreNa tAvad vaktavyo yAvat yasyeti yaM samayamiti yaM dezamiti yaM pradezamiti paripUrNAzcatvAro daNDakAH, AREauratonintentiational ~894 ~ Page #896 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 282] dIpa anukrama [529] padaM [22], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 282] uddezaka: [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 'yaM samaya' mityAdau tu 'kAlAdhvanorvyAptA' vityadhikaraNe dvitIyA, tato yasmin samaye yasmin deze yasmin pradeze iti vyAkhyeyaM, 'jIve NaM bhaMte ! jaM samayaM kAiyAe ahigaraNiyAe' ityAdi, atrApi samayagrahaNena sAmAnyataH kAlo gRhyate, praznasUtraM sugamaM, nirvacanasUtre bhaGgatrayI- kaJcijjIvamadhikRtya kazcijjIvo yasmin samaye-kAle kriyAtrayeNa spRSTastasmin samaye pAritApanikyA'pi spRSTaH prANAtipAtakriyayA cetyeko bhaGgaH, pAritApacikyA spRSTaH prANAtipAtenAspRSTa iti dvitIyaH, pAritApanikyA prANAtipAtakriyayA cAspRSTa iti tRtIyaH eSa ca tRtIyo bhaGgo vANAderlakSAtparibhraMzena ghAtyasya mRgAdeH paritApanAdyasambhave veditavyaH, yastu yasmin samaye yaM jIvamadhikRtyAdyakriyAtrayeNAspRSTaH sa tasmin samaye tamadhikRtya niyamAt pAritApanikyA prANAtipAtakriyayA cAspRSTaH, kAyi| kyAdyabhAve paritApanAderabhAvAt / tadevamuktAH kriyAH, sAmprataM prakArAntareNa kriyA nirUpayati Education Internation katiNaM te! kiriyAo paNNattAo 1, go0 ! paMca kiriyAo paM0 taM0 AraMbhiyA pariggahiyA mAyAvatiyA apacakkhANakiriyA micchAdaMsaNavattiyA, AraMbhiyA NaM bhaMte ! kiriyA kassa kajati 1, go0 ! aNNayarassavi pamacasaMjayassa, pariggahiyA NaM bhaMte! kiriyA kassa kajai ?, go0 1 aNNayarassavi saMjayA saMjayassa, mAyAbattiyA NaM bhaMte ! kiriyA kassa kajati ?, go0 / aNNayarassAvi apamatasaMjayassa, apaccakkhANakiriyA NaM bhaMte ! kassa kajati ?, go0! aNNaya rassavi apazcakkhANissa, micchAdaMsaNavattiyA NaM maMte! kiriyA kassa kajati ?, go0 ! aNNayarassAvi micchAdaMsaNissa / *** atha kriyAyA: bhedAH anya prakAreNa kathyate For Parts Only ~895~ Page #897 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [284] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA malayavRttI. prata sUtrAMka [284] 22kiyApade kriyANAMsaha bhAvaH sU. 284 // 446 // Paseases nehayArNa bhaMte ! kati kiriyAto paM01, go! paMca kiriyAto paM0,0-AraMbhiyA jAva micchAdasaNavattiyA, evaM jAva vemANiyANaM / jassa NaM bhaMte ! jIvassa AraMbhiyA kiriyA ka0 tassa pariggahiyA kiM kajati ? jassa pariggahiyA ki0 tassa AraMbhiyA ki0, go0 jassa NaM jIvassa AraMbhiyA ki0 tassa pariggahiyA siya kajati siya no kajati, jassa puNa pariggahiyA kiriyA ka0 tassa AraMbhiyA ki0NiyamA ka0, jassa NaM bhaMte ! jIvassa AraMbhiyA ki0 ka. tassa mAyAvattiyA ki0 ka0 pucchA, go0 ! jassa NaM jIvassa AraMbhiyA ki0 ka tassa mAyAvattiyA ki0 niyamA ka0 jassa puNa mAyAvatti0 ki0 ka tassa AraMbhiyA ki0 siya kajati siya noka0, jassa Na bhaMte / jIvassa AraMbhiyA ki0 tassa apaJcakkhANakiriyA pucchA, gojassa jIvassa AraMbhiyA ki0 tassa apaJcakkhANakiriyA siya kajati siya noka0 jassa puNa apacakkhANakiriyA kA tassa AraMbhiyA kiriyA NiyamA ka0, evaM micchAdaMsaNavattiyAevi samaM, evaM pAriggahiyAvi tihiM ucarillAhiM samaM saMcAretabA, jassa mAyAvattiyA ki0 tassa uvarillAo doSi siya kati siya no kaaMti, jassa uvarillAo do kaaMti tassa mAyAvattiyA NiyamA kajati, jassa apacaksANaki0 ka0 tassa micchAdasaNavaciyA kiriyA siya kajjati siya no kajati, jassa puNa micchAdasaNavattiyA ki0 tassa apaJcakkhANakiriyA NiyamA kaati / neraiyassa AilliyAto cattAri paroppara niyamA kAti, jassa etAo cattAri kati tassa micchAdasaNavattiyA ki0 bhaiJjati, jassa puNa micchAdasaNavattiyA kiriyA kajati tassa etAto catvAri niyamA kati, evaM jAva thaNiyakumArassa, puDhavikAiyassa jAva cauridiyassa paMcavi paropparaM niyamA kajaMti, SelecteoTenTara dIpa anukrama [529] // 446 // atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkana-sthAne puna: ekA skhalanA dRzyate- (sUtra 283) sthAne (sUtra 284) dvi-vArAn mudritaM ~896~ Page #898 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [284] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [284] paMciMdiyatiriksajoNiyassa AtilliyAto tipiNavi paropparaM niyamA kajaMti, jassa eyAo kajati tassa uvarilliyA doSiNa bhaijaMti, jassa uvarillAto doNi karjati tassa etAto tiNNivi NiyamA kajaMti, jassa apaJcakkhANakiriyA tassa micchAdasaNavaciyA siya kajati siya no ka0, jassa puNa micchAdasaNavattiyA kiriyA kA tassa apaJcakkhANakiriyA niyamA ka0, maNUsassa jahA jIvassa, vANamaMtarajoisiyavemANiyassa jahA nerayassa, samayaNaM bhaMte ! jIvassa AraMbhiyA ki0kataM samayaM pAriggahiyA ki001, evaM ete jassa jaM samayaM jaM desaM jaM padeseNa ya catvAri daMDagA NeyavA, jahA neraiyANaM tahA sabadevANaM netavaM jAba vemANiyANaM (sUtra 284) 'kaiNaM bhNte|' ityAdi, ArambhaH-pRthivyAdhupamaIH, uktaM ca-"saMraMbho saMkappo paritAvakaro bhave smaarNbho| AraMbho uddavato suddhanayANaM tu sabesi // 1 // " [saMrambhaH saMkalpaH paritApakriyA bhavet samArambhaH / Arambha upadravakA zuddhanayAnAM tu sarveSAM (mtN)||1||] ArambhaH prayojanaM-kAraNaM yasyAH sA ArambhikI, 'pariggahiya'tti parigraho-dharmopakaraNavarjavastukhIkAraH dharmopakaraNamUrchA ca parigraha eva pArigrahikI parigraheNa nirvRttA vA pArigrAhikI, 'mAyAvattiyA' iti mAyA-anArjavamupalakSaNatvAt krodhAderapi parigrahaH mAyA pratyayaH-kAraNaM yasyAH sA mAyApratyayA 'apacakkhANakiriyA' iti apratyAkhyAnaM-manAgapi viratipariNAmAbhAvastadeva kriyA apratyA- khyAnakriyA, 'micchAdasaNavattiyA' iti mithyAdarzanaM pratyayo-heturyasyAH sA mithyAdarzanapratyayA, etAsAM kriyANAM attestereoccerserseatta dIpa anukrama [529] atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkana-sthAne puna: ekA skhalanA dRzyate- (sUtraM 283) sthAne (sUtraM 284) dvi-vArAn mudritaM ~897~ Page #899 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [284] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [284] prajJApanA-nAmadhye yasya yA sambhavati tasya tAM nirUpayati-'AraMbhiyA NaM bhaMte !' ityAdi, 'annayarassavi pamattasaMjayassa' iti kriyA atrApizabdo bhinnakramaH pramattasaMyatasthApyanyatarasya-ekatarasya kasyacit pramAde sati kAyaduSprayogabhAvataH pRthi- pade kiya.vRttI. yAderupamaIsambhavAt , apizabdo'nyepAmadhastanaguNasthAnavartinAM niyamapradarzanArthaH, pramattasaMyatasyApyArambhikI kriyA yANAM saha bhavati kiM punaH zeSANAM dezaviratiprabhRtInAmiti 1, evamuttaratrApi yathAyogamapizabdabhAvanA kartavyA, pArina-INbhAvaH sU. // 447 // hikI saMyatAsaMyatasyApi dezaviratasthApItyarthaH, tasyApi parigrahadhAraNAt , mAyApratyayA apramattasaMyatasyApi, kathamiti cet , ucyate, pravacanoDAhapracchAdanArtha vallIkaraNasamuddezAdiSu, apratyAkhyAnakriyA anyatarasyApyapratyAkhyAninaH, anyataradapi-na kizcidapItyarthaH yo na pratyAkhyAti tasyeti bhAvaH, mithyAdarzanakriyA anyatarasyApi sUtro-18 kkimekamapyakSaramarocayamAnasvetyarthaH mizyAdRSTebhavati / etA eva kriyAzcaturvizatidaNDakakrameNa nirUpayati-'nerahayANaM bhaMte' ityAdi sugama / sampratyAsAM kriyANAM parasparamavinAbhAvaM cintayati-tadyathA-yasthArambhikI kriyA tasya pArimahikI syAdbhavati sthAna bhavati, pramattasaMyatasya na bhavati zeSasya bhavatItyarthaH, tathA yasyArambhikI kriyA tasya mAyApratyayA niyamAdbhavati, yasya mAyApratyayA tasyArambhikI kriyA syAdbhavati sthAna bhavati, 'aprama 447 // saMyatasya na bhavati zeSasya bhavatItyarthaH, tathA yaskhArambhikI kriyA tasyApratyAkhyAnakriyA sthAdbhavati sthAna bhavati, pramattasaMyatasya dezaviratasya ca na bhavati, zeSasya aviratasamyagdRSTyAderbhavatIti bhAvaH, yasya punarapratyAkhyAna dIpa anukrama [529] eesececre Facraccisesences atra mUla-saMpAdane sUtra-kramAMkana-sthAne puna: ekA skhalanA dRzyate- (sUtra 283) sthAne (sUtraM 284) dvi-vArAn mudritaM ~898~ Page #900 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------ mUlaM [284] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [284] kriyA tasyArambhikI niyamAt, apratyAkhyAnino'vazyamArambhasambhavAt , evaM mithyAdarzanapratyayayApi sahAvinAbhAvo bhAvanIyaH, tathAhi-yasthArambhikI kriyA tasya mithyAdarzanapratyayA syAdbhavati sthAna bhavati, mithyAdRSTe - vati zeSasya na bhavatItyarthaH, yasya tu mithyAdarzanakriyA tasya niyamAdArambhikI, mithyAdRSTeraviratatvenAvazyamArambha-11 sambhavAt , tadevamArambhikI kriyA pArivAhikyAdibhizcatasRbhiruparitanIbhiH kriyAbhiH saha parasparamavinAbhAvena cintitA, evaM pArivAhikI tisRbhirmAyApratyayA dvAbhyAmapratyAkhyAnakriyA ekayA mithyAdarzanapratyayayA cintanIyA, tathA cAha-evaM pAriggahiyAvi tihiM uparillAhiM samaM saMcAreyavA' ityAdi sugama, bhAvanAyAH supratItatvAt / amumevArtha caturvizatidaNDakakrameNa nirUpayati-'neraiyassa AilAto cattAri' ityAdi, nairayikAyu-1 karpato'pyaviratasamyagdRSTiguNasthAnakaM yAvanna parataH tato nairayikANAmAdyAzcatastraH kriyAH parasparamavinAbhAvinyaH, mithyAdarzanakriyAM prati syAdvAdaH, tamevAha-'jassa eyAo cattAri' ityAdi, mithyAraSTermidhyAdarzanakriyA bhavati zeSasya na bhavatIti bhAvaH, yasa punarmithyAdarzanakriyA tasyAdyAzcatasro niyamAt, mithyAdarzane satyArambhikyAdI-1 nAmavazyaMbhAvAt , evaM tAvadvaktavyaM yAvatsvanitakumArasya / pRthivyAdInAM caturindriyaparyavasAnAnAM paJca kriyAH parasparamavinAbhAvinyo vaktavyAH, pRthivyAdInAM mithyAdarzanakriyAyA apyavazyaMbhAvAt , tiryapaJcendriyasyAyAstisraH parasparamavinAbhUtA dezaviratiM yAvadAsAmavazyaMbhAvAt , uttarAbhyAM tu dvAbhyAM sthAdvAdaH, tameva darzayati-'jassa dIpa anukrama [529] Reacticeaeoes ForParmanasambuonm ~899~ Page #901 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [284] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 22 kriyA yade hiMsA prajJApanA bA: malayavRttI. prata sUtrAMka [284] // 448 // eyAo kajaMti' ityAdi, dezaviratasya na bhavataH zeSasya bhavata iti bhAvaH, yasya punaH uparitanyau / kriye tassAyAstisro niyamAdbhavanti, uparitanyo hi kriye apratyAkhyAnakriyA mithyAdarzanapratyayA ca, tatrAprayANyAnakriyA aviratasamyagdRSTiM yAvat mithyAdarzanakriyA mithyAdRSTeH AdyAzcatasro dezaviratiM yAvat ata uparitanyorbhAve' hetuH bandha|vazyamAdyAnAM tisRNAM bhAvaH, samprati apratyAkhyAnakriyayA mithyAdarzanakriyAyAstiryakrapaJcendriyasya parasparamavinAbhAvaM cintayati-'jassa apacakkhANakiriyA' ityAdi bhAvitaM, manuSye yathA jIvapade tathA vaktavyaM, vyantara- 285-286 jyotiSphavaimAnikAnAM yathA nairayikasya, evameSa eko daNDakaH, 'evameva jaM samayaM NaM bhaMte ! jIvasse'tyAdiko |dvitIyaH, 'ja desaNNa'mityAdikaH tRtIyaH, 'jaM paesapaNa'mityAdikazcaturthaH / atha paTa kAyAH prANAtipAtakriyA-18 hetava eva bhavanti kiMvA tadviramaNahetavo'pIti pRcchati asthi NaM bhaMte ! jIvANaM pANAtivAyaveramaNe kajati ?, hatA! asthi, kamhi NaM bhaMte ! jIvANaM pANAtipAtaveramaNe ka0 1, go! chasu jIvanikAesu, asthi NaM bhaMte ! neraiyANaM pANAtivAtaveramaNe ka0, go0 no iNaDhe samaDe, evaM jAva 448 // vemANiyANaM, gavaraM maNUsANaM jahA jIvANaM, evaM musAvAeNaM jAva mAyAmoseNaM, jIvassa ya bhaNUsassa ya, sesANaM no tiNaDhe samaDhe, NavaraM adinAdANe gahaNadhAraNijjesu dabesu, mehuNe rUvesu vA rUvasahagaesu vA davesu, sesANaM savesu davesu, asthi NaM bhaMte ! jIvANaM micchAdasaNasallaveramaNe kajati , hatA! asthi, kamhiNa bhaMte ! jIvANaM micchAdasaNasaveramaNe dIpa anukrama [529] ~900~ Page #902 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [285-287] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [285-287] 28 dIpa anukrama [531-533] eesesee kajati ?, go! savadatvesu, evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, NavaraM egidiyavimalediyANa no tiNaDhe samahe (sU0285) pANAtipAtavirae NaM bhaMte ! jIve kai kammapagaDIto baMdhati !, mo0! sattavihabaMdhae vA aTThavihabaMdhae vA chabihabaMdhae vA egavihabaMdhae cA abaMdhae vA, evaM maNUsevi bhANito, pANAtipAtavirayA Na bhaMte ! jIvA kati kammapagaDIto baMdhati', go0! savevi tAra hojA sattavihabaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya 1 ahavA sattavihabaM0 egavihavaM ahavihabaMdhage ya 2 ahavA sattavihavaM. egavihavaM. aTTavihabaMdhagA ya 3 ahavA sattaviha0 egavihabaM0 chapihadhage ya 4, ahavA. sattavihava0 egavi0 chabihabaMdhagA ya 5 ahavA sattaviha0 egavihavaM0 abaMdhae ya 6 ahavA sacavihavaM0 egaviharSa0 abaMdhagA ya7 ahavA sattavi0 egavi0 aDhavidharvadhage ya chabihabaMdhae ya 1 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavihavaM ahavihabaMdhae ya chavibaMdhagA ya 2 ahavA sattavihavaM0 egavi0 advavihavaMdhagA ya chavihabaMdhae ya 3 ahavA sattavihadhagA ya egavihabaMdhagA ya aTTavihabaMdhagA ya chabihabaMdhagA ya 4 ahavA sattavihavaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya aTTavihabaMdhae ya abaMdhae ya 1 ahavA sattaviharSa0 egaviharSa0 aTThavihabaMdhae ya abaMdhagA ya 2 ahavA sattavihavaM0 egavi0 aDhavihabaMdhagA ya abaMdhae ya 3 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya aTTavihabaMdhagA ya abaMdhagA ya 4, ahavA sattavihavaMdhagA ya egavihavaMdhagA ya chavihavaMdhage ya abaMdhae ya 1 ahavA sattaviharSa0 egavihabaMdhagA ya chabihabaMdhae ya abaMdhagA ya 2, ahavA sattavihavaMdhagA ya egavi0 chaviha0 abaMdhae ya 3 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavi0 chaviharU abaMdhagA ya 4 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavi0 aGkavihabaMdhage ya chabihabaMdhae ya abaMdhae ya 1 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavi0 aDhavihabaMdhae ya chabihabaMdhae.ya aba seseselselcere ~901~ Page #903 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [285-287] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [285-287] prajJApanAyA: malayavRttI. 3929 22kriyApade hiMsAdiviramaNe tuH bandhazca sU. 285-286 // 449 // dhagA ya 2 ahavA sattavihabaMdhagA ya egaviha. avihabaMdhae ya chavihabaMdhagA ya abaMdhae ya 3 ahavA sattavihabaMdhagA ya egaviha0 aDhavidhabaMdhae ya chabihabaMdhagA ye abaMdhagA ya4, ahavA sacavi0 emavi0 aTThavi0 chabihabaMdhage ya abaMdhae ya 5, ahavA sattavihabaMdhagA ya egavi0 aTThaviha0 chabihabaMdhage ya abaMdhagA ya 6, ahavA sattavi0 egaviha0 aTThavi0 chavihabaMdhagA ya abaMdhae ya 7 ahavA sattavihabaMdhagA ya ega. aDavi0 chavihavaM. abaMdhagA ya 8 evaM ete aTThabhaMgA, sabvevi miliyA sattAvIsaM bhaMgA bhavaMti, evaM maNsANavi ete ceva sattAvIsaM bhaMgA bhANitabA, evaM musAvAyavirayassa jAva mAyAmosavirayassa jIvassa ya maNUsassa ya, micchAdasaNasallavirae NaM bhaMte ! jIve kati kammapagaDIto paMdhati , go! sattavihabaMdhae vA aDhavihabaMdhae vA chabihabaMdhae vA egavi0 abaMdhae vA, micchAdasaNasallavirae NaM bhaMte ! neraie kati kammapagaDIto baMdhati', go0 sattavihavaMdhae vA aDhavi0 jAva paMciMdiyatirikkhajoNiya0, maNase jahA jIve, vANamaMtarajor3asitavemANite jahA neraite, micchAdasaNasallavirayA NaM bhaMte ! jIvA kati kammapagaDIto baMdhati ?, go0 te ceva sattAvIsaM bhaMgA bhANitavA, micchAdasaNasallavirayA bhaMte ! neraDyA kati kammapagaDIto baMdhati, go! savevi tAva hoja sattavihabaMdhagA ahavA sattavihabaMdhagA ya ahavihabaMdhage ya ahavA sacavibaMdhagA ya aDhavi0 evaM jAva vemANiyA, NavaraM maNUsANaM jahA jIvANaM / (sUtra 286) pANAtivAyavirayassa bhaMte ! jIvassa kiMAraMbhiyA kiriyA kajjati jAva micchAdasaNavattiyA kiriyA kajati ?, go! pANAtivAyavirayassa jIvassa AraMbhiyA kiriyA siya kajati siya no kAti, pANAtivAyavirayassa NaM bhaMte jIvassa pariggahiyA kiriyA kajati , go! No iNa samaDhe, pANAtivAya dIpa anukrama [531-533] Scene V 449 // ~902~ Page #904 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [285-287] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [285-287] dIpa anukrama [531-533] virayassa NaM bhaMte ! jIvassa mAyAvattiyA kiriyA kajjati ?, go0! siya kanjati siya no kajjati, pANAtipAtavirayassa NaM bhaMte ! jIvassa apacakkhANavattiyA kiriyA kajjati ?, go0! No iNaDhe samaDhe, micchAdasaNavattiyAe pucchA, go! No iNaDhe samahe, evaM pANAtipAtavirayassa maNUsassavi, evaM jAva mAyAmosavirayassa jIvassa maNUsassa ya, micchAdasaNasahAvirayassaNaM bhaMte! jIvassa kiM AraMbhiyA kiriyA ka. jAba micchAdasaNavatiyA ki0 ka..,go! micchAdasaNasallaviratassa jIvassa AraMbhiyA ki0 siya ka. siya noka0, evaM jAva apaJcakkhANakiriyA, micchAdasaNavattiyA naka, micchAdasaNasallavirayassa Na bhaMte ! nerajhyassa kiM AraMbhiyA kiriyA ka0 jAva micchAdasaNavaciyA ki0 ka01, go ! AraMbhiyA ki0 ka0 jAva apaJcakkhANakiriyAvi ka0, micchAdasaNavattiyA kiriyA no ka0, evaM jAba thaNiyakumArassa, micchAdasaNasallavirayassa NaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiyassa evameva pucchA, go! AraMbhiyA ki0 ka. jAva mAyAvattiyA ki0 ka0, apacakkhANaki0 siya kasiya noka0, micchAdasaNavattiyA ki0 no kamaNasassa jahA jIvassa / vANamaMtarajoisiyavemA0 jahA nerahayassa / etAsi NaM maMte ! AraMbhiyANaM jAva micchAdasaNavattiyANa ya katare 2 hiMto appA vA 41, go0 savatthovAo micchAdasaNavattiyAo kiriyAo, apacakkhANakiriyAo vise0, | pariggahiyAto vise0, AraMbhiyAto kiriyAto vise0, mAyAvattiyAto visesAhiyAto (sUtra 287 ) / / paNNavaNAe bAvIsatimaM payaM samattaM // 22 // ~903~ Page #905 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 285 -287] dIpa anukrama [531 -533] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 450 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-], uddezaka: [-], mUlaM [ 285-287] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [22], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. 'atthi NaM maMte !' ityAdi, sarvatra kriyate karmakarttariprayogaH tato bhavatIti draSTavyaH prANAtipAtAdiviramaNaviSayAzca SaT kAyAdayaH prAgeva bhAvitA iti na bhUyo bhAvyante, viratizca prANAtipAtAdInAM mAyAmRSAparyantAnAM jIvapade manuSyapade vaktavyA, zeSeSu sthAneSu nAyamarthaH samartha iti vaktavyaM teSAM bhavapratyayataH sarvaviratyasambhavAt, mithyAdarzana viramaNaviSayacintAyAM sarvadravyeSyiti upalakSaNametat sarvaparyAyeSvapi, anyathA ekasmin dravye paryAye vA midhyAtvabhAve mithyAdarzanaviramaNAsambhavAt, 'sUtroktasyaikasyApyarocanAdakSarasya bhavati naraH / mithyAdRSTiH sUtraM hi naH pramANaM jinAbhihitam // 1 // " iti vacanAt, mithyAdarzanazalyaviramaNaM ca ekendriyavikalendriyavarjeSu sthAneSu, zeSeSu ekendriyAdiSu na bhavati, kasmAditi cet, ucyate, pRthivyAdiSu 'ubhayAbhAvo puDhavAisu' [ pratipadyamAnapratipannAbhAvaH pRthivyAdiSu ] iti vacanAt, dvIndriyAdInAM tu yadyapi karaNAparyAptAvasthAyAM keSAMcit sAsAdanasamyaktvaM bhavati tathApi tat mithyAtvAbhimukhAnAM tatpratikUlAnAmatasteSAmapi mithyAdarzanazalyaviramaNapratiSedhaH, Aha ca- 'atthi gaM bhaMte ! jIvANaM micchAdaMsaNasalayeramaNe kajjaha' ityAdi, athavA prANAtipAta viratasya karmabandho bhavati kiM vA neti cet, ucyate, bhavatyapi na bhavatyapi, tathA ca etadeva praznasUtrapUrva| kamAha - 'pANAivAvavirae NaM maMte ! jIve' ityAdi sugamaM, bahuvacane praznasUtraM sugamaM, nirvacanasUtre sarve'pi tAbadraveyuH saptavidhabandhakAzca ekavidhabandhakAzca, iha pramattApramattApUrvakaraNAnivRtta vAdara samparAyAH saptavidhabandhakAH Eucation International For Pernal Use On ~904~ 22 kriyA pade viratAnAM kriyAbhAvaH sU. 287 // 450 // Page #906 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 285 -287] dIpa anukrama [531 -533] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-], padaM [22], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Ja Eucation intention uddezaka: [-], mUlaM [ 285-287] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH pramattA apramattAzcAyurvandhakAle'STavidhabandhakAH, AyuSo'pi bandhanAt, Ayurvandhazca kAdAcitka iti kadAcitsavathA na labhyate'pi pramattAzcApramattAzca sadaiva bahutvena labhyante, apUrvakaraNA anivRttivAdarAzca kadAcinna bhavantyapi, virahasyApi teSAmAgame pratipAdanAt ekavidhabandhakA upazAntamohakSINamohasayogikevalinaH, tatra upazAntimohAH kSINamohAzca kadAcillabhyante kadAcinna labhyante teSAmantarasyApi sambhavAt, sayogikevalinastu sadA prApyante'nyAnyabhAvena teSAmavyavacchedAt tataH saptavidhabandhakA ekavidhabandhakAzcAvasthitA ityaSTavidhavandhakAdyabhAve eko bhaGgaH, athavA saptavidhabandhakA ekavidhabandhakAzca bahava eko'STavidhabandhaka iti dvitIyaH, aSTavi dhavandhakAnAM bahutve tRtIyaH, SaDUbidhabandhakA api kadAcilabhyante kadAcinna, utkarSataH SaNmAsavirahabhAvAt, yadApi labhyante tadApi jaghanyapade eko dvau vA utkarSapade'STottaraM zataM tato'STavidhabandhakapadAbhAve paDUvidhabandhakapadenApi dvau bhaGgau, abandhakA ayogikevalinaste'pi kadAcidavApyante kadAcinna, teSAmapyutkarSataH paNmAsaviraha bhAvAt, | yadA'pyavApyante tadApi jaghanyapade eko dvau vA utkarSato'STAdhikaM zataM, tato'STavidhabandhakapadAbhAve'bandhakapadenApi dvau bhaGgo, tadevameka Ayo bhaGga ekakasaMyoge ca paDiti sapta bhaGgAH, idAnIM dviksaMyoge bhaGgA darzyante, tatra saptavidhabandhakA ekavidhavandhakAzcAvasthitAH, ubhayeSAmapi sadA bahutvena labhyamAnatvAt tato'STavidhabandhakapade pavidhabandhakapade ca pratyekamekavacanamiti eko bhaGgaH, aSTavidhabandhakapade ekavacanaM padvidhabandhakapade bahuvacanaM iti For Parts Only ~905~ Page #907 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [285-287] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [285-287] prajJApanAyA: malayavRttI // 45 // avesercene dIpa anukrama [531-533] dvitIyaH, etau dvau bhAvaSTavidhavandhakapadaspaikavacanena labdhau, etAveva dvau bhaGgo bahuvacaneneti catvAraH, evameva 22 kriyAcatvAro bhaGgAH aSTavidhavandhakAbandhakapadAbhyAm , evameva catvAraH SaDvidhavandhakAbandhakapadAbhyAmiti, sarvasaGkhyayApade viradvikasaMyoge dvAdaza bhanAH, trayANAmaSTavidhavandhakaSavidhavandhakAbandhakarUpANAM padAnAM saMyoge pratyekamekavacanavadava- tAnA kicanAbhyAmaSTI bhaGgAH, sarvasaGkalanayA saptaviMzatirbhazAH, atrApara Aha-nanu viratasya kathaM bandho, na hi piratiSa-18 SINyAbhAvaH dhaheturbhavati, yadi punarviratirapi bandhahetuH syAt tato nirmokSaprasaGgaH, upAyAbhAvAt , ucyate, na hi viratiba-18 sU. 287 ndhahetuH, kintu viratasya ye kapAyayogAste bandhakAraNaM, tathAhi-sAmAyikacchedopasthApanaparihAravizuddhikeSvapi / saMyameSu kapAyAH saMjvalanarUpA udayaprAptAH santi yogAzca, tato viratasyApi devAyuSkAdInAM zubhaprakRtInAM tatpratyayo vandhaH, yathA ca prANAtipAtaviratasya saptaviMzatirbhakA uktAH tathA mRSAvAdaviratasya yAvat mAyAmRpAviratasya, mithyAdarzanazalyaviratamadhikRtya sUtramAha-'micchAdasaNasallavirae NaM bhaMte!' ityAdi sugama, navaraM saptavidhabandhakatvamaevidhavandhakatvaM SavidhabandhakatvamekavidhamandhakatvamavandhakatvaM ca, mithyAdarzanazalyavirateraviratasamyagdRSTerArabhyAyogikevalinaM yAvadbhAvAt , nairayikAdicaturvizatidaNDakacintAyAM manuSyavarjeSu zeSeSu sarveSvapi sthAneSu saptavidhava-IN // 45 // ndhakatvaM aSTavidhavandhakatvaM vA, na paDUvidhavandhakatyAdi, zreNipratipattyasambhavAt , manuSyapade ca yathA jIvapade tathA vaktavyaM, manuSyeSu sarvabhAvasambhavAt , bahuvacanenaitadviSayaM sUtramAha-'micchAdasaNasalavirayA NaM bhaMte! jIvA' ityAdi, ~906~ Page #908 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [285-287] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [285-287] atemeseResomerakara dIpa anukrama [531-533] atrApi ta evaM pUrvoktAH saptaviMzatirbhaGgAH, nairayikapade bhaGgatrikaM, tatra sarve'pi tAvadbhaveyuH sasavidhavandhakA ityeko bhaktaH, ayaM ca yadeko'pyaSTavidhavandhako na labhyate tadA bhavati, yadA punareko'STavidhavandhako labhyate tadA'yaM dvitI-17 yo bhaGgaH saptavidhavandhakAcASTavidhavandhakazca, yadA punaraSTavidhavandhakA api vahayo labhyante tadA tRtIyaH saptavidha-11 |vandhakAcASTavidhabandhakAca, evaM bhAtrikaM tAvad vAcyaM yAyadvaimAnikasUtraM, navaraM manuSyapade saptaviMzatirbhakakA yathA jIvapade iti / athArambhikyAdInAM kriyANAM madhye kA kriyA prANAtipAtaviratasyeti cintayati-pANAvAyavi-1 rayassa paM bhaMte / ' ityAdi, ArambhikI kriyA sthAdbhavati sthAnna bhavati, pramattasaMyatasya bhavati zeSasya na bhavatIti bhAvaH, pAriprahikI niSedhyA, sarvathA parigrahAnnivRttatvAt , anyathA samyakprANAtipAtaviratyanupapatteH, maayaaprtyyaa| sthAdbhavati sthAna bhavati, apramattasthApi hi kadAcit pravacanamAlinyarakSaNArtha bhavati, zeSakAlaM tu na bhavati, apra-16 tyAkhyAnakriyA mithyAdarzanapratyayA ca sarvathA niSidhyate, tadbhAve prANAtipAtaviratyayogAt, prANAtipAtaviratezvara ve pade, tadyathA-jIvo manuSyazca, tatra yathA sAmAnyato jIvamadhikRtyokaM tathA manuSyamadhikRtya vaktavyaM, tathA cAha-evaM pANAivAyavirayassa maNUsassavi' iti, evaM tAvadvAcyaM yAvanmAyAmRSAviratasya jIvasya manuSyasya ca. mithyAdarzanazalyaviratamadhikRtya sUtra 'micchAdasaNasallavirayassa NaM bhaMte / jIvassa' ityAdi, ArambhikI sthAdbhavati sthAnna bhavati, pramattasaMyatAntasya bhavati zeSasya na bhavatIti bhAvArthaH, pArigrahikI dezaviratiM yAvadbhavati, parato ~907~ Page #909 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [22], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [285-287] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [285-287] prajJApanAyA malayavRttI. // 45 // secever na bhavati, mAyApratyayA'pyanivRttavAdarasamparAyaM yAvadbhAvinI parato na bhavati, apratyAkhyAnakriyA'pi aviratasamyagdRSTiM yAvanna parataH, tata etA api kriyA adhikRtya 'siya kajai siba no kajaI' iti vaktavyaM, tathA cAha'evaM jAva apacakkhANakiriyA' iti, mithyAdarzanapratyayA punarniSedhyA, mithyAdarzanaviratasya tasyA asambhavAt, caturvizatidaNDakacintAyAM nairayikAdInAM stanitakumAraparyantAnAM catasraH kriyA vaktavyAH, mithyAdarzanapratyayA niSedhyA, tiryapaJcendriyasthAcAstisraH kriyA niyamato vaktavyAH, apratyAkhyAnakriyA bhAjyA, dezaviratasya na bhavati zeSasya bhavatItyarthaH, mithyAdarzanapratyayA niSedhyA, manuSyasya yathA sAmAnyato jIvasya, vyantarAdInAM yathA nairavikasya / sampratyAsAmevArambhikyAdInAM kriyANAM parasparamalpabahuttvamAha-'eesiNaM bhaMte / ityAdi, sarvastokA mithyAdarzanapratyayA kriyA, mithyAdRSTInAmeva bhAvAt , tato'pratyAkhyAnakriyA vizeSAdhikA, aviratasamyagdRSTInAM mithyAraSTInAM ca bhAvAt , tAbhyo'pi pArivAhikyo vizeSAdhikAH, dezaviratAnAM pUrveSAM ca bhAvAt , Arambhikyo vizeSAdhikAH, pramattasaMyatAnA pUrveSAM ca bhAvAt , tAbhyo'pi mAyApratyayA vizeSAdhikAH, apramattasaMyatAnAmapi bhAvAt // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM dvAviMzatitamaM kriyApadaM samAptam // 22 // 22kriyApadaM viratAnAmAra| mbhikyAdiH kriyANAmalpavahutvaM sU. dIpa anukrama [531-533] // 452 // SARERatunintamatara atra pada (22) "kriyA" parisamAptam ~908~ Page #910 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [288-289] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: atha trayoviMzatitamaM karmaprakRtipadaM // 23 // sUtrAMka [288-289] gAthA tadevamuktaM dvAviMzatitamaM padaM, samprati trayoviMzatitamamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade nArakAdigatipariNAmena pariNatAnAM jIvAnAM prANAtipAtAdikriyAvizeSazcintitaH, samprati punaH karmabandhAdipariNAmavizeSazcintyate-tatra ceyamadhikAradvAragAthA- . kati pagaDI 1 kaha baMdhati 2 kaihivi ThANehiM baMdhae jIvo / kati vaideha ya payaDI 4 aNubhAvo kaivihI kassa 5 // 1 // kati NaM bhaMte ! kammapagaDIo paNNatAo, go! aTTha kammapagaDIo paNNacAo, taM0-NANAvaraNija 15saNAvaraNijaM 2 vedaNija 3 mohaNijaM 4 AuyaM 5 nAma 6 goyaM 7 aMtarAiyaM 8, neraiyANaM bhaMte ! kai kammapagaDIo paM01, go0| evaM ceva, evaM jAva vemANiyANaM ||1(suutr 288) kahaNaM mate / jIve aTTa kammapagaDIto baMdhati , go0| nANAvaraNijjassa kammassa udaeNaM darisaNAvaraNijja kammaM Niyacchati, saNAvaraNiassa kammarasa udaeNaM dasaNamohaNijja kammaM Niyacchati, daMsaNamohaNijassa kammassa udaeNaM micchatvaM niyacchati, micchatteNaM udieNaM go0! evaM khalu jIvo aTTha kammapagaDIto baMdhati, kahaSNaM bhaMte ! neraie aTTha kammapagaDIo baMdhati ?, go0| evaM ceka, evaM jAva vemANite / kahaNaM bhaMte ! jIvA aTTha kammapagaDIto baMdhaMti, go0 evaM ceca jAva vemANiyA / / 2 (sUtra 289) dIpa anukrama [534-536] Purasurare.org atha pada (23) "karmaprakRti" Arabdhama atha (23) karmaprakRti-pade uddezakaH (1) ArabdhaH, atra (23) karmaprakRti-pade prathame uddezake adhikAra: (1, 2) ArabdhaH, ~909~ Page #911 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [288-289] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: meroeA prata sUtrAMka [288-289] prajJApanAyA: malayavRttI. // 45 // gAthA 'kai pagaDI' ityAdi, kati prakRtayo bhavantItyAdi prathamo'dhikAraH, tathA kathaM-kena prakAreNa tAH prakRtIba- 23karmapramAtIti dvitIyaH, katibhiH sthAnabaMdhAtIti tRtIyaH, kati prakRtIvedayate iti caturthaH, kasya karmaNaH katividho'nubhAgaH paJcamaH / tatra prathamAdhikAranirUpaNArthamAha-'kati NaM bhaMte ! kammapayaDIo paNNattAoM' iti, nanUktameva prakRtikriyApade kati karmaprakRtaya iti tataH kimarthamiha prakRtisaGkhyArthaH praznaH / , ucyate, vizeSapratipAdanArthaH, sa cAyaM ndhazca sU. vizeSa:-pUrva jJAnAvaraNIyAdi karma bajhan katimiH kriyAbhiyujyate ityukta, kriyAzca prANAtipAtahetavaH, prANAti-11 |288-289 pAtazca bAyaM jJAnAvaraNIyAdikarmavandhakAraNaM, karmavandhaH kArya, iha tu jJAnAvaraNIyAdikarma evAntaraM karmabandhakA-18 zaraNaM pratipAdyamiti, bhagavanirvacanamAha-gautama ! aSTau karmaprakRtayaH prajJaptAH, etA eva nAmagrAhaM darzayati'jJAnAvaraNIyaM darzanAvaraNIya' ityAdi, jJAyate-paricchidyate vastvaneneti jJAnaM-sAmAnyavizeSAtmake vastuni vizeSagrahaNAtmako bodhaH, Aniyate-AcchAdhate amenetyAvaraNIyaM 'kRddhahula'miti vacanAt karaNe'nIyapratyayaH, jJAnasyAvaraNIyaM jJAnAvaraNIya, dRzyate'neneti darzana-sAmAnyavizeSAtmake vastuni sAmAnyagrahaNAtmako bodhaH, / uktaM ca-"jaM sAmannaggahaNaM bhAvANaM neya kaTu AgAraM / avisesiUNa atye dasaNamii vucae samae ||1||"RIshaa yat sAmAnyagrahaNaM bhAvAnAM naiva kRtvA''kAram / arthAnavizeSya darzanamityucyate samaye // 1 // ] tasyAvaraNIya darzanAvaraNIyaM, tathA vedyate-AhAdAdirUpeNa yadanubhUyate tadvedanIyaM, atra karmaNyanIyaH, yadyapi ca sarva karma vedhate dIpa anukrama [534-536] wirelunurary.org ~910~ Page #912 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 288 -289] + gAthA dIpa anukrama [534 -536] "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) padaM [23], dAraM [-], ----------- uddezakaH [1]. mUlaM [ 288-289] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH - tathApi paGkajAdizabdavat vedanIyazabdasya rUDhiviSayatvAt sAtAsAtarUpameva karma vedanIyamityucyate, na zeSaM, tathA mohayati - sadasadvivekavikalaM karoti AtmAnamiti mohanIyaM, atra bahulavacanAt karttaryyanIyaH, tathA etiAgacchati pratibandhakatAM khakRtakarmabaddhanarakAdikugaterniSkramitumanaso jantorityAyuH, athavA A samantAdetigacchati bhavAda bhavAntarasaGkrAntau vipAkodayamityAyuH, ubhayatrApyauNAdika uspratyayaH, tathA nAmayati - gatyAdiparyAyAnubhavanaM prati pravaNayati jIvamiti nAma, tathA grUyate - zabdyate uccAvacaiH zabdairyat tad gotraM - uccanIcakulotpattilakSaNaH paryAyavizeSaH tadvipAkavedyaM karmApi gotraM, kArye kAraNopacArAt, yadvA karmaNo'pAdAnavivakSA gUyate - zacyate uccAvacaiH zabdairAtmA yasmAt karmaNaH udayAd gotraM, tathA jIvaM dAnAdikaM cAntarA vyavadhAnApAdanAya eti gacchatyantarAyaM, jIvasya dAnAdi karttumudyatasya vighAtakRd bhavatItyarthaH, atrAha - nanvityaM jJAnAvaraNIyAdyupanyAse kiJcidasti prayojanamuta yathAkathaJcideva pravRttiriti ?, astIti brUmaH, kiM taditi cet, ucyate, iha jJAnaM darzanaM ca jIvasya khatattvabhUtaM, tadabhAve jIvatvasyaivAbhAvAt cetanAlakSaNo hi jIvastataH sa kathaM jJAnadarzanAbhAve bhavet ?, jJAnadarzanayorapi ca madhye pradhAnaM jJAnaM, tadvazAdeva sakalazAstrAdiviSaya vicArasantatipravRtteH, apica - sarvA api labghayo jIvasya sAkAropayogopayuktasyopajAyante, na darzanopayogopayuktasya, 'sadhAo laddhIo sAgarovauttassa no aNAgArovaogovauttasse' [ sarvA labdhayaH sAkAropayogopayuktasya nAnAkAropayogopayuktasya ] Eaton International For Park Use Only ~911~ Page #913 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [288-289] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [288-289] prajJApanAyA:malayavRttau. // 454 // gAthA ti vacanaprAmANyAt , anyatra-yasmin samaye sakalakarmavinirmuktakharUpo jIvaH sampadyate tasmin samaye jJAnopa pazAnA23karmaprayogopayukta eva na darzanopayukto, darzanopayogasya dvitIyasamaye bhAvAt , tato jJAnaM pradhAnaM, tadAvArakaM ca jJAnAvara-|| | kRtipade. zaNIyaM karma tatastatprathamamuktaM, tatastadanantaraM darzanAvaraNIyaM jJAnopayogAcyutasya darzanopayoge'vasthAnAt , ete ca jJAna-18| darzanAvaraNIye khavipAkamupadarzayato yathAyogamavazyaM sukhaduHkharUpavedanIyakarmavipAkodayanimitte bhavataH, tathAhi- ndhazca sU. jJAnAvaraNamupacayotkarSamadhirUDhaM viSAkato'nubhavan sUkSma 2 taravastuvicArAsamarthamAtmAnaM jAnAnaH khidyate bhUri- 288-282 lokaH, jJAnAvaraNakarmakSayopazamapATayopetazca sUkSmasUkSmatarANi vastUni nijaprajJayA bhindAno bahujanAtizAyinamA-N tmAnaM pazyan sukhaM vedayate, tathA'tiniviDadarzanAvaraNavipAkodaye jAtpandhAdiranubhavati duHkhamadbhutaM, danAcaraNaka-1|| makSayopazamapaTiSTatAparikaritazca spaSTacakSurAdyupeto yathAvad vastUni pazyan vedayate pramodam, tata etadathepratipattya] darzanAvaraNIyAnantaraM vedanIyagrahaNaM, vedanIyaM ca sukhaduHkhe janayatsabhISTAnabhISTaviSayasambandhAt ,abhISTAnabhISTaviSayasa-11 mbandhe cAvazyaM saMsAriNAM rAgadveSau tau ca mohanIyahetukautata etadarthapratipattyartha vedanIyAnantaraM mohanIyagrahaNaM, moha-11 nIyamUDhAtha jantayo barArambhaparigrahAdyAsaktA narakAdyAyuSkamAvananti tato mohanIyAnantaramAyuSkagrahaNaM, barakA- 454 // dyAyuSkodaye cAvazyaM narakagatyAdIni nAmAnyudayamAyAnti tata AyuSkAnantaraM nAmagrahaNaM, nAmakarmAdaye ca niy-1|| mAduccanIcAnyataragotrakarmavipAkodayena bhavitavyamato nAmagrahaNAnantaraM gotragrahaNaM, gotrodaye. cocaHkulotpannasya dIpa anukrama [534-536] ~912~ Page #914 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [288-289] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sUtrAMka [288-289] Sece gAthA eeeeeeeeee prAyo dAnalAbhAntarAyAdikSayopazamo bhavati, rAjaprabhRtInAM prAcuryeNa dAnalAbhAdidarzanAt , nIcaiHkulotpannasya haiN| dAnalAbhAntarAyAyudayo'ntyajAtInAM tathAdarzanAta, tata etadarthapratipattyartha gotrAnantaramantarAyagrahaNaM / tadevamuktaM prathama dvAram , adhunA kathaM vanAtIti dvitIyadvArapratipAdanArthamAha-kahaNNaM bhNte|' ityAdi, kathaM-kena prakAreNa Namiti vAkyAlaGkAre jIvo'STau prakRtInAti ?, bhagavAnAha-gautama ! jJAnAvaraNIyasya karmaNa udayena darzanAvaraNIya karma nirgacchati-nizcayena gacchati, viziSTodyApanamAsAdayati, kimuktaM bhavati ?-jAnAvaraNIyamutkarSaprAsamudayena anubhavan darzanAvaraNIyamudayena vedayate, dRzyante hi khalu zUnyavAdiprabhRtayaH kuvAdinaH kujJAnavAsitAntaHkaraNA viparItaM pazyanta iti, darzanAvaraNIyasya ca karmaNa udayena darzanamohanIya karma nirgacchati, vipAkAvasthodayena pratipadyate iti bhAvaH, tasya darzanamohanIyasya karmaNa udayena mithyAtvaM nirgacchati, atattvaM tatvamadhyavasthati tattvaM cAtattvamiti bhAvaH, tata evaM mithyAtvodayena jIvo'STau prakRtIbaMdhAti, khaluzabdaH prAyovRttidarzanArthaH, prAyastAvadevamanyathA samyagdRSTirapi kazcidaSTau prakRtInAti, kevalaM kazcit na banAtyapi vathA sUkSmasamparAyAdiriti sa prakAro noktaH, eSa cAtra tAtparyAthaiH-pUrvakarmapariNAmasAmarthyAt uttarakarmaNaH sambhavo, yathA bIjAdarapatranA-18 lAdInAM, uktaM ca-"jIvapariNAmaheuM kammattA puggalA pariNamaMti / puggalakammanimittaM jIvovi taheca pariNamai // 1 // " iti [ jIvapariNAmahetoH pudgalAH karmatayA pariNamanti / karmapudgalahetorjIvo'pi tathaiva pariNamati | dIpa anukrama [534-536] 2299999900 ~913~ Page #915 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 288 -289] + gAthA dIpa anukrama [534 -536] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) padaM [23], dAraM [-], ----------- uddezakaH [1]. mUlaM [ 288-289] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanAyA mala // 1 // ] uktamevArthe caturviMzatidaNDakakrameNa nirUpayati- 'kahaNNaM bhaMte! neraie' ityAdi sugamaM tadevamukta ekatvena daNDakaH, samprati bahutvenAha- 'kahaNNaM bhaMte ! neraiyA' ityAdi pAThasiddhaM / uktaM dvitIyadvAramapi, adhunA ya0 vRttI. 4 katibhiH sthAnairvabhAtIti tRtIyadvAramabhidhitsurAha // 455 // Educator Inte jIve NaM bhaMte ! NANAvaraNijaM kammaM katihi ThANehiM baMdhati 1, go0 ! dohiM ThANehiM, taM0 - rAgeNa ya doseNa ya, rAge duvihe paM0 [saM0 - mAyA ya lobhe ya, dose duvidhe paM0 [saM0 kohe ya mANe ya, icetehiM cauhiM ThANehiM viritovAhiehiM evaM khalu jIve gANAvaraNijaM kammaM baMdhati, evaM neratite jAva bemANite, jIvA NaM maMte ! NANAvaraNijjaM kammaM katihiM ThANehiM baMdhaMti ?, go0 / dohiM ThANehiM evaM caiva, evaM neraiyA jAva vaimANiyA, evaM daMsaNAvaraNijaM jAva aMtarAijaM, evaM ete emapohattiyA soLasa daMDagA // 3 (sUtraM 290 ) 'jIve NaM bhaMte!' ityAdi praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha dvAbhyAM sthAnAbhyAM ta eva sthAne nAmagrAhamAha - tadyathArAgeNa dveSeNa ca, atha ko'sau rAgaH ko vA dveSa iti 1, ucyate, prItilakSaNo rAgo'prItyAtmako dveSaH, etau ca prItyaprItyAtmako rAgadveSI nAtyantaM krodhAdibhyo vyatiricyete, kintu teSvevAntarbhavataH sa cAntarbhAvo nayabhedAdvicitra iti vineyajanAnugrahAya pradarzyate, tatra saGgraho manyate - krodho'prItyAtmakaH pratIta eva, mAno'pi paraguNAsahanAtmakatvAdaprItyAtmakaH, tato'prItyAtmakatvAdetau dvAvapi dveSaH, lobho'bhiSvaGgAtmakatvAt prItirUpaH suprasiddho, atra (23) karmaprakRti-pade prathame uddezake adhikAraH (3) ArabdhaH, For Pasta Use Only ~914~ 23 karmapra kRtipade sthAnAni sU. 190 // 455|| wor Page #916 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [290] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [290] mAyAmapi paravaJcanAtmikA kiJcidabhilaSan prayukte abhilASazca prItikhabhAva iti sA'pi prItyAtmikA, tata etau mAyAlobhI prItyAtmakatvAt rAgaH, uktaM ca-"kohaM mANaM cApIijAito bei saMgaho dosaM / mAyAe lobheNa ya sa pIisAmaNNato rAgaM // 1 // " atra uttarArddhasyAkSarayojanA-mAyayA lobhena saha prItijAtisAmAnyAt sa mAnaprItijAtibhAvAt dvAvapi mAyAlobhau sa saGgraho rAgamAcaSTe iti / vyavahAraH punate-mAyA khalu paropaghAtAya prayujyate paropaghAtapariNAmazca dveSa iti mAyAyA api dveSe'ntarbhAvaH, yA tu nyAyopAdAnenArthe mUrchA sa paropapAtarahitaH zuddho loma iti rAgaH, evaM cedamasya matena vastu vyavasthitaM-krodhamAnamAyA dvepo logo rAga iti, aahaa| ca-mAyapi dosamicchai vavahAro jaM parovaghAyAya / nAyovAyANe ciya mucchA lobhetti to rAgo // 1 // " RjusUtraH punarAha-krodho niyamAdaprItyAtmakaH, tataH sa paropaghAtAtmakatvAt dveSaH, ye tu mAnamAyAlobhAste dvidhA'pi sambhavanti-prItyAtmakA aprItyAtmakAca, tathAhi-mAnaH svAhaGkAropayogakAle prItyAtmakaH svaguNava| humAnabhAvAt , paraguNadveSopayogavelAyAmaprItyAtmako mAtsaryAdibhAvAt, mAyA'pi paravaJcanopayogapravRttau paropaghAtarUpatvAt aprItyAtmikA paragatadravyopAdAnacintAyAM tvabhiSvanAtmakatvAt prItirUpA, lobho'pi kSatriyAdInAM paricintyamAnaH prItyaprItyAtmakaH supratItaH, tathAhi-kSatriyA evaM manyante paraviSayApahAro'smAkaM nyAyo 'vIra-3 bhogyA vasundharA' iti nyAyAt, tato yadA paraviSayApahArAya teSAmatyarthamabhiyogastadA'sau aprItyAtmakaH, paropa-15 dIpa aeaasaradasesaore8929 anukrama [537] ~ 915~ Page #917 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [290] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 23karmapra prata sUtrAMka [290] prajJApanA- ghAtahetutvAt , yadA tu paraviSayajighRkSopayogastadA so'bhiSvAtmakatvAt prItyAtmakaH, tata evaM mAnamAyAlomA / yAH mala- ubhayarUpA api saMvedyante, yadA ca prItyupayogo na tadA'prItyupayogaH, yadA cAprItyupayogo na tadA prItyupayogaH, puSavAmaH kRtipade ekasmin samaye upayogadvayAbhAvAt , tatto mAnamAyAlobhAH prItyupayogakAle rAgo'prItyupayogakAle deSA, // 45 // ca-"ujusuyamayaM koho doso sesANamayamaNegaMto / rAgotti ya dosoti ya pariNAma vaseNa u biseso // 1 // sU,290 mANo rAgotti mao sAhaMkArovaogakAlaMmi / so ceva hoi doso paraguNadosovayogami // 2 // mAyAlomA cevaM parovaghAovaogato dosro / mucchovaogakAle rAgo'bhissaMgaliMgotti // 3 // " zabdAdayastrayaH punarevamAhuHiha hAdeva kaSAyo-krodho lobhazca, ye tu mAnamAye te koSalobhayorantarbhavataH, tathAhi-mAne mAyAyAM ca ye paropaghAtahetavo'dhyavasAyAste krodho'prItyAtmakatvAt ye tu khaguNotkarSaparadravyamUrchAtmakAste lobho'bhiSvanarUpatvAlU lobho'pi ca lokaprasiddho dvidhA-paropaghAtAtmako mUtmikatha, tatra paropaghAtAtmako yathA kSatriyANAM parAyAIS pahAre, mUcchotmako nyAyopAtte nijadravye, tatra yaH paropaghAtAtmakaH sa krodho bhavati, krodhazca sarvo'pi yAyokakha-1 rUpo dveSoprItyAtmakatvAt , kevalastu mUrchAtmako'dhyavasAyo lobhaH saca rAgaH, tathA coktam-"saddAimaya mANe 456 // KImAyAe va saguNovarAgA ya 1 ucaogo loho ciya jatosa tattheva uvrddho||1|| sesaMsA koho ciya saparokSA-1 yamaiotti to doso / tallakSaNo ya lobho aha mucchA kevalo rAgo // 2 // " iti, tatra saGgahanayamatenAha-18 dIpa rarararararararadesese anukrama [537] ~916~ Page #918 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [290] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [290] rAge duvihe paNNatte' ityAdi sugama, bhAvitatvAt , upasaMhAramAha-ikhetehiM cauhi ThANehiM' ityAdi, evaM khalu | isetairanantarokezcaturbhiH sthAnaH, kathaMbhUtairityAha-vIryopagRhItarjIvavIryopasthApitarityarthaH, jJAnAvaraNIyaM karma jIvo vanAti, amumevAeM caturvizatidaNDakakrameNa cintayati-'evaM neraie jAva vemANie' sugama, navaramevaM sUtrapAThaH 'nerahae NaM bhaMte ! nANAvaraNija kammaM kahahiM ThANehiM baMdhaI' ityAdi / tadevamekatvena cintA kRtA, samprati bahutvena hAtAM kurvanAha-'jIvANaM bhaMte / ityAdi sugama, yathA ca jJAnAvaraNIyamekatvavahatvAbhyAM daNDakadvayena cintitaM tathA|4|| darzanAvaraNIyAdInyapi cintanIyAni, sarvasaGkhyayA poDaza dnnddkaaH| tadevamuktaM tRtIyaM dvAram , samprati kati prakRtIdayate iti caturtha dvAramabhidhitsurAhajIve NaM bhaMte / NANAvaraNija kammaM vedeti, go! atthemaie vedeti atyemaie no beecha, meraie NaM bhNte| NANAvaraNi kammaM vedeti, go| niyamA vedeti, evaM jAva vemANite, gavaraM mAse jahA jIve / jIvA gaM maite / NAzAvaraNija kammaM cedeti, go. vedeti evaM ceva, evaM jAva bemANiyA, evaM jahA bhANAvaraNiaMtahA daMsaNAvaraNijaM mohaNijaM aMtarAiyaM ca, veyaNijjAunAmagotAI evaM ceva, navaraM mANasevi niyamA vedeti, evaM ete egacapohattiyA solasa daMDagA // 4 (satra 291) 'jIve NaM bhaMte !' ityAdi, astyekakaH kazcit yo vedayate'styekakaH kazcit yo na vedayate akSINaghAtikarmA veda-IS dIpa anukrama [537] Raccessocceae SAREairabiAnand a uranmarg atra (23) karmaprakRti-pade prathame uddezake adhikAra: (4) ArabdhaH, ~917~ Page #919 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [291] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [291 dIpa prajJApanA-rAyate kSINapAtikarmA tu na vedayate iti bhAvaH, amumevArtha caturvizatidaNDakakrameNa cintayati-'neraie gaMbhaMte 23karmaprayAH mala-1 ityAdi sugama, manuSyaM muktvA zeSeSu sarveSvapi sthAneSu niyamAvedayate iti vaktavyaM, sarveSAmakSINaghAtikarmatvAt, kRtipade yavRttI. manuSye yathA jIvapade'bhihitaM tathA'bhidhAtavyaM, kSINaghAtikarmaNo'pi manuSyasya labhyamAnatvAt , evameSa ekatvena daNDaka uktaH, evaM bahutvenApi vaktavyaH, yathA ca jJAnAvaraNIyamekatvapRthaktvAbhyAM bhAvitaM evaM darzanAvaraNIyamoha-18 bhAvI sU. // 457 // nIyAntarAyANyapi bhAvanIyAni, vedanIyAyurnAmagotrANi tu jIvapade bhajanIyAni, yataH-siddhA na vedayante zeSA 291-292 vedayante iti, zeSAstu nairayikAdayo manuSyA api ca niyamAvedayante, AsaMsAracaramasamayamavazyamamISAmudayasambhavAt, sarvasajhAyA cAsminnapyadhikAre ekatvapRthaktvAbhyAM poDaza daNDakA bhavanti / gataM caturthedvAram, idAnIM tu anubhAvaH kasya karmaNaH katividha iti paJcamadvAramabhidhitsurAha NANAvaraNijjassa NaM bhaMte ! kammassa jIveNaM baddhassa puTThassa baddhaphAsapuTThassa saMciyassa ciyassa uvaciyassa AvAgapacassa vivAgapatssa phalapattassa udayapattassa jIveNaM kayarasa jIveNaM nivattiyassa jIveNaM pariNAmiyassa sayaM vA udiPNassa pareNa vA udIriyassa tadubhaeNa vA udIrijamANassa gati pappa Thiti pappa bhavaM pappa poggalapariNAmaM papa kati zakayA vidhe aNubhAve paNNate, goNANAvaraNijassa NaM kammassa jIveNaM baddhassa jAva poggalapariNAma papa dasaviSe aNubhAve paM0, taM0-sotAvaraNe soyaviNNANAvaraNe necAvaraNe necaviNNANAvaraNe pANAvaraNe ghANaviNNANAvaraNe rasAvaraNe rasa anukrama [538] eese SARELatun international atra (23) karmaprakRti-pade prathame uddezake adhikAraH (5) ArabdhaH, ~918~ Page #920 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [292] dIpa anukrama [539 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [1], dAraM [-], mUlaM [292] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Ecatur International viSNANAvaraNe phAsAvaraNe phAsaviSNANAvaraNe, jaM vedeti poggalaM vA poggale vA pomgalapariNAmaM vA vIsasA vA poggalANaM pariNAmaM tersi vA udaraNaM jANiyAM Na jANati jANiukAme Na yANati jANitAvi na yANati ucchannaNANI yAvi bhavati NANAvaraNijjassa kaMmmassa udaeNaM, esa NaM goyamA ! NANAvaraNijje kamme esa NaM goyamA ! NANAvaraNiassa kammassa jIveNaM baddhassa jAba poggalapariNAmaM pappa dasavidhe aNubhAve paM0 / darisaNAvaraNijjassa NaM bhaMte! kammassa jIveNaM baddhassa jAva pomgalapariNAmaM pappa katividhe aNubhAve paM0 1, go0 ! darisaNAvaraNiassa kammasta jIveNaM baddhassa jAva poggalapariNAmaM pappa Navavidhe aNubhASe paM0 taM0vidA giddA 2 payalA payalA 2 thINaddhI cakkhudaMsaNAvaraNe acakkhudaMsaNAvaraNe ohidaMsaNAvaraNe kevaladaMsaNAvaraNe, jaM vedeti poggalaM vA poggale vA poggalapariNAmaM vA bIsasA vA pongalANaM pariNAmaM tersi vA udaraNaM pAsiyamaM vA Na pAsati pAsiukAmevi Na pAsati pAsitA viNa pAsati, ucchannadaMsaNI yAci bhavati darisaNAvaraNiassa kammassa udaeNaM, esa NaM go0 ! darisaNAvaraNio kamme esa 'gaM goyamA ! darisaNAvaraNijassa kammassa jIveNaM baddhassa jAva poggalapariNAmaM pappa Navavidhe aNubhAve paNNatte, sAyAveyaNijjassa NaM bhaMte ! kammassa jIveNaM baddhassa jAba poggalapariNAmaM pappa katividhe aNubhAve paM0 1, go0 ! sAtAveda* Nijjassa NaM kammassa jIveNaM baddhassa jAva aTTavidhe aNubhAve paM0 taM0- maNuNNA sahA 1 maNuSNA ruvA 2 maNuSNA gaMdhA 3 maNuSNA rasA 4 majuSNA phAsA 5 maNosuhatA 6 vayasuyA 7 kAyasuhatA 8 jaM vedeti poragalaM vA poggale vA porApariNAmaM vA vIsasA vA poggalANaM pariNAmaM tersi vA udaraNaM sAtAvedaNijjaM kammaM vedeti, esa NaM go0 ! sAyAveya For Park Use Only ------------- ~919~ Page #921 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: S prajJApanA prata sUtrAMka yA malayavRttI. // 45 // 23 karmaprakRtipade karmAnubhAvaH sU. 292 [292] dIpa mije kamme esa 4 gau0 ! sAsAyaNijassa jAva ahavice aNubhAva paM0 / asAtAveyaNijassa meM bhaMte ! kammassa jIveSa baheva pucchA, uparaM ca, navaraM amaNuSNA sadA jAva kAyaduhayA esa gaM go.1 asAyAveyaNije kamme esa paM. gI.asAtAvedaNijassa jAna aDhavidhe aNubhAve paM0 / mohaNijjassa paM bhaMte ! kammassa jIveNaM baddhassa jAva kativiSe aNubhAve paM01, mo0| mohaNiassa kammassa jIveSaM baddhassa jAva paMcavidhe aNubhAve paM0,0-sammattavecaNije miccharaveNije sammAmicchattaveyaNije kasAyaveyaNije nokasAyaveyaNije jaM vedeti poggalaM vA poggale vA poggalaparijAma vA bIsasA vA poggalANa pariNAma tesi vA udaeNaM mohaNijja kammaM veera vA esaNaM goyamA mohaNijassa kamma ssa jAba paMcavidhe aNubhAve paM0 / bAussa gaM maMte ! kammassa jIveNaM taheva pucchA, go0 Aupassa NaM kammassa jIveNaM baddhassa jAva paDabihe aNubhAva paM0 saM0-nerahamAute tiriyAune maNuyAue devAue, jaM vedeti pogmalaM vA pogmale kA ponmalapariNAma yAvIsasA vA poggalANaM pariNAma tesiMvA udaeNaM jAuyaM kammaM vedeti vA esaNaM go ! Aue kamme esagaM go0 Aukammassa jAba caubihe aNubhAve pnnnnte| muhaNAmassaNaM bhaMte ! kammassa jIveNaM puruchA, mo0! suhaNAmassa kammassa jIverNa ghauddasaviSe aNubhAva paM020-iTThA sadA 1 iTArUvAra iTTA gaMdhA 3 iTArasA 4 iTTA phAsA 55hAgatI 6TThA ThitI he lAvaNNe 8 iTTA jasokicI 9 iTTe uTThANakammabalabIriyapurisakAraparakame 10 ihassarayA 11kaMvassasthA 12 piyassarayA 13 maNuSNassarayA 14 jaM vedeti poggalaM vA poggale vA poggalapariNAmaM vA bIsasA vA pomgalA pariNAma tesi yA udaeNaM mubhaNAma karma veeda esa gaM go! suhanAmakamme esa gaM go. subhaNAmassa kammassa jAba anukrama [539] o880882008 R458 // ~920~ Page #922 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] paudasaviSe anumAce paM0, duhamAmassa meM bhaMte! pucchA, go0 evaM ceva, gavara abhiTThA sahA jAva hINassarayA dINastaramA atassarapA jaM vedeti sesa te ceca jAva caupasaviSe aNubhAve paNNace / uccAgotassa NaM maMte ! kammassa jIveNaM pucchA, mo0! uccAyovassa kammassa jIveNaM baddhassa jAva avihe azubhAve 0 ta0-jAtivisiTTayA 1 kulavisiTTayA 2 balavisiTThayA 3 rukhavi04 tavavi.5 suyavi06 lAmavi07issariyavi08 vedeti poggalaM vA poggale vA poggalapariNAma vA vIsasA vA poggalANaM pariNAma tersi vA udaeNaM jAva aDhavidhe aNumAve paM0, NIyAgoyassa paM bhaMte! pucchA, go! evaM ceca, NavaraM jAtivihINayA jAva issariyavihINayA jaM vedeti pummalaM vA poggale vA poggalapariNAma vA vIsasA vA poggalANaM pariNAma tesiM vA udaeNaM jAva avidhe aNubhAve paNNate, aMtarAyassa zaM bhaMte ! kammassa jIveNaM pucchA, go.! aMtarAiyassa kammassa jIveNaM baddhassa jAva paMcavidhe aNubhAve paM0, 0-dANaMtarAe lAbhatarAe bhogatarAe uvabhogatarAe bIriyaMtarAe, jaM vedeti poggala jAva vIsasA vA0 tesiM vA udaeNaM aMtarAiyaM kammaM vedeti, esa gaM go. aMtarAie kamme, esa gaM go.! jAva paMcavidhe aNubhAve paM0 (sUtra 292) // paNNavaNAe tevIsatitamassa payassa paDhamo uddeso 23-1 // 'nANAvaraNijassagaM bhaMte ! ityAdi, jJAnAvaraNIyakha gamiti vAkyAlakAre bhadanta ! jIvena baddhasya-rAga-12 dveSapariNAmavazataH karmarUpatayA pariNamitasya spRSTasya-AtmapradezaiH saha saMzleSamupagatasya 'baddhaphAsapuhasse ti puna-11 dIpa anukrama [539] RecccccesceTA ~921 ~ Page #923 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] prajJApacAyA mala- bAvRttI. // 45 // rapi gADhataraM baddhasthAtIva sparzana spRSTasya ca, kimuktaM bhavati ?-AveSTanapariveSTanarUpatayA'tIva sopacayaM gADhataraM23karmapraca baddhaspeti, 'saJcitasya' AvAdhAkAlAtikrameNottarakAlavedanayogyatayA niSiktasya 'citasya' uttarottarasthiti kRtipade pradezahAnyA rasavRyA'vasthApitasya 'upacitasya' samAnajAtIyaprakRtyantaradalikasameNopacayaM nItakha 'ApAkaprA- kamonumAsasya' ISatpAkAbhimukhIbhUtasya 'vipAkaprAptasya' viziSTapAphamupagatasya ata eva 'phalaprAsasa' phalaM dAtumabhimukhIbhU- vasU. 292 tasya tataH sAmagrIvazAdudayaprAptasya, ete cApAkaprApsatvAdayaH karmadharmAH yathA Amraphalasya, tathAhi-AmraphalaM prathamata ISatpAkAbhimukhaM bhavati, tato viziSTaM pAkamupAgataM tadanantaraM tRptipramodAdi phalaM dAtumucitaM tataH sAmagrIvazA-II dupabhogaprAsaM bhavati, evaM karmApIti, tat punarjIvana kathaM baddhamityata Aha-jIveNa kayassa' jIvena karmavandhanabaddheneti gamyate 'kRtasya' niSpAditasya jIvo chupayogakhabhAvastato'sau rAgAdipariNato bhavati, na zeSo, rAgAdipariNatazca san karma karoti, sA ca rAgAdipariNatiH karmavandhanavaddhasya bhavati, na tadviyoge, anyathA muktAnA-1 mapyavItarAgatvaprasaktaH, tataH karmabandhanabaddhena satA jIvena kRtasyeti draSTavyaM, uktaM ca-'jIvastu karmabandhanabaddho vIrasya bhagavataH kartA / santatyA'nAyaM ca tadiSTaM karmAtmanaH krtuH||1||" iti, tathA jIvena nivartitasya, iha 459 // bandhasamaye jIvaH prathamato'viziSTAn karmavargaNAntaHpAtinaH pudgalAn gRhNan anAbhogikena vIryeNa tasminneva bandhasa-II maye jJAnAvaraNIvAditayA vyavasthApayatyAhAramiva rasAdisaptadhAturUpatayA yaca jJAnAvaraNIyAditayA vyavasthApana dIpa anukrama [539] ~922~ Page #924 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] tannirvartanamityucyate, tathA jIvena pariNAmitasya-vizeSapratyayaH pradveSanihavAdibhistaM tamuttarottaraM pariNAma prApitasya, khayaM vA vipAkaprAptatayA paranirapekSamudIrNasya-udayaprAptasya pareNa vA udIritasya-udayamupanItasya tadubhayena-khapararUpeNobhayena udIryamANasya-udayamupanIyamAnasya gati prApya kiJciddhi karma kAzcid gati prApya tIbrA-11 |nubhAvaM bhavati, yathA narakagati prApyAsAtavedanIya, asAtodayo hi yathA nArakANAM tItro bhavati na tathA tiryagAdInAmiti, tathA sthiti prApya sarvotkRSTAmiti zeSaH, sarvotkRSTa hi sthitimupagatamazubhaM karma tItrAnubhAvaM bhavati, yathA mithyAtvaM bhavaM prApya, iha kimapi karma kazcidbhavamAzritya skhavipAkadarzanasamartha yathA nidrA manuSyabhavaM tirya-18 bhayaM vA prApya tato bhavaM prApyetyuktaM, etAvatA kila svata udayasya kAraNAni darzitAni, karma hi tAM tAM gatiM sthitiM bhavaM vA prApya khayamudayamAgacchatIti, samprati parata udayamAha-pudgalaM kASThaleSNukhazAdilakSaNaM prApya, tathAhipareNa kSisaM kASThaleSTukhahAdikamAsAdya bhavatyasAtavedanIyakrodhAdInAmudayaH, tathA pudgalapariNAma prApya-iha kiJciskarma kamapi pudgalamAzritya vipAkamAyAti, yathA'bhyavahatasyAhArasthAjIrNatvapariNAmamAzritya asAtavedanIyaM jJAnAvaraNIyaM surApAnamiti, tataH pudgalapariNAma prApyetyuktaM, katividho'nubhAvaH prajJapta ityeSa praznaH, atra nirvacanaMdazavidho'nubhAvaH prajJaptaH, tadeva dazavidhamanubhAvaM darzayati-'soyAvaraNe' ityAdi, iha zrotrazabdena zrotrendriyaviSayaH kSayopazamaH parigRkhate 'soyaviNNANAvaraNe' iti zrotravijJAnazabdena zrotrendriyopayogo, yattu niryacyupakaraNalakSaNaM dIpa anukrama [539] ~923~ Page #925 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [292] dIpa anukrama [539 ] padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [292] uddezaka: [1], dAraM [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education International prajJApanA yAH mala // 460 // dravyendriyaM tadaGgopAGganAmakarmanirvatyai na jJAnAvaraNaviSaya iti na zrotrazabdena gRmate, evaM netrAvaraNe ityAdyapi bhAvanIyaM tacaikendriyANAM rasanatrANacakSuH zrotraviSayANAM labdhyupayogAnAM prAya AvaraNaM, prAyograhaNaM ca bakulAya0 vRttau 4 divyavacchedArtha, vakulAdInAM hi yathAyogaM paJcAnAmapIndriyANAM labdhyupayogAH phalato'spaSTA upalakSyante, Aga14 me'pi ca procyante - "paMciMdiyovi baulo naroba paMciMdiovaogAo / tahavi na bhaNNai paMciMdiotti daviM diyAbhAvA // 1 // " tathA "jaha muhamaM bhAviMdiyanANaM dabiMdiyAvarohevi / davasuyAbhAvaMmivi bhAvasurya patthivAINaM // 2 // " iti [ paJcendriyo'pi bakulo nara iva paJcendriyopayogAt / tathApi na bhaNyate paJcendriya iti dravyendri yAbhAvAt // 1 // yathA sUkSmaM mAvendriyajJAnaM dravyendriyAvarodhe'pi / dravyazrutAbhAve'pi bhAvazrutaM pArthivAdInAM // 2 // ] tataH prAya ityuktaM, dvIndriyANAM prANacakSuH zrotrendriyaviSayANAM labdhyupayogAnAM trIndriyANAM cakSuHzrotraviSayANAM caturindriyANAM zrotrendriyalabdhyupayogAvaraNaM sarveSAmapi sparzanendriyalabdhyupayogAvaraNaM kuSThAdivyAdhibhirupahRtadehasya draSTavyaM paJcendriyANAmapi jAtyandhAdInAM pazcAdvA andhavadhirIbhUtAnAM cakSurAdIndriyalabdhyupayogAvaraNaM bhAvanIyaM kathamevamindriyANAM labdhyupayogAvaraNamiti cet, ucyate, svayamudIrNasya pareNa vA udIritasya jJAnAvaraNIyakarmaNa udayena, tathA cAha- 'jaM veei' iti, yadvedayate pareNa kSiptaM kASThaleSTukhaGgAdilakSaNaM pudgalaM tenAbhiyAtajananasamarthena 'puggale vA' iti yAvadvahUn pudgalAn kASThAdilakSaNAn pareNa kSisAn vedayate, tairabhighAtajananasa For Parts Only ------------- ~924~ 23 karmaprakRtipade karmAnubhAvaH sU. 292 // 460 // Page #926 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [292] dIpa anukrama [539 ] padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [292] uddezaka: [1], dAraM [-], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internation maryaiH, 'pudgalaSariNAmaM vA' iti yaM vA pudgalapariNAmamabhyavahatAhArapariNAmarUpaM pAnIyarasAdikamatiduHkhajanakaM vedayate tena vA jJAnapariNatyupahananAt tathA-- 'bIsasA vA poggalANaM pariNAma miti vivasayA yaH pudgalAnAM pariNAmaH zItoSNAtapAdirUpastaM vedayate yadA tadA tenendriyopaghAtajananadvAreNa jJAnapariNatAlupahatAyAM jJAtavyamevaindriyakamapi saGkastu na jAnAti, jJAnapariNaterupahatatvAt, ayaM sApekSa udaya ukto, nirapekSasa tu viSaye sUtramidam-- 'tesiM vA udapaNaM 'ti teSAM vA jJAnAvaraNIya karmapudgalAnAM vipAkaprAptAnAmudayena jJAtavyaM na jAnAti 'jANiukAmeci na yANa' iti jJAnapariNAmena pariNaMtumicchannapi jJAnapariNatyupaghAtAnna jAnAti, 'jANittAvi na yANai' iti, prAk jJAtvA'pi pazcAnna jAnIte, teSAmeva jJAnAvaraNIyakarmapudgalAnAmudayAt, 'ucchannanANI yAvi bhavai' ityAdi, jJAnAvaraNIyakha karmaNa udayena jIva ucchannajJAnyapi bhavati, ucchannaM ca tad jJAnaM ca ucchannajJAnaM tadasyAstIti ucchannajJAnI, sarvadhanAdipAThAbhyupagamAdin, yAvatzaktipracchAditajJAnyapi bhavatItyarthaH, 'esa NaM goyamA ! NANAvaraNijye kamme' ityAdyupasaMhAravAkyaM kaNThyaM, 'daMsaNAvaraNijassa NaM bhaMte!' ityAdi praznasUtraM pUrvavat, nirvacanamAha-gautama ! navavidhaH prajJaptaH, tadeva navavidhatvaM darzayati- 'nidrA' ityAdi, nidrAzabdArthama vakSyAmo, bhAvArthastvayam - "suhapaDivohA niddA duhapaDibohA ya niddaniddA ya / payalA hoi Thiyassa u payalapayalA va cakamato // 1 // thINagiddhI puNa aikiliTThakammANuveyaNe hoi / mahaNiddA diNaciMtiyavAvArapasAhaNI For Pale Onl ------------- ~925~ Page #927 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] 292 dIpa prajJApanA- pAyaM ||2||"[sukhprtibodhaa nidrA duHkhapratibodhA ca nidrAnidrA ca / pracalA bhavati sthitasya tu pracalApracalA ca 23karmaNayA mala- camataH // 1 // styAnarddhiH punaratisaMkliSTakarmANuvedane bhavati / mahAnidrA dinacintitavyApAraprasAdhanI prAyaH kRtipade yavRttI.RImammy 18 // 2 // ] cakSurdarzanAvaraNaM-cakSuHsAmAnyopayogAvaraNaM, evaM zeSeSvapi bhAvanIyaM, 'jaM veyaI' ityAdi, yaM vedayate pud- krmaanubhaa||46|| galaM mRduzayanAdikaM 'puggale vA' iti yAn pudalAn bahUn mRduzayanIyAdIn vedayate pudgalapariNAmaM mAhipadadhyAdya- vaH sU. bhyavahRtAhArapariNAmamityarthaH, 'vIsasA poggalANa pariNAma miti varSAkhabhrasambhRtanabhorUpaM dhArAmbunipAtarUpaM vA yaM vedayate tena nidrAyudayApekSayA darzanapariNatyupaghAte etAvatA parata uktaH, samprati khata udayamAha-'tesiM vaa| udaeNaM'ti teSAM vA darzanAvaraNIyakarmapudgalAnAmudayena pariNativighAtena draSTavyaM na pazyati, tathA kazcit darzanapariNAmena pariNantumicchannapi jAtyandhatvAdinA darzanapariNatyupaghAtAnna pazyati, prAya dRSTvApi pazcAnna pazyati, darzanA| varaNIyakarmapudgalAnAmudayAt , kiMbahunA ?, darzanAvaraNIyasya karmaNa udayena jIva ucchannadarzanyapi yAvacchatipracchAditadarzanyapi bhavati, 'esa NaM goyamA ! darisaNAvaraNije kamme' ityAdhupasaMhAravAkyaM / 'sAyAveyaNijassa NaM bhaMte! kammassa' ityAdi praznasUtraM prAgvat , nirvacanamAha-gautama ! aSTavidho'nubhAvaH prajJaptaH, aSTavidhatvameva darzayati // 46 // 'maNunnA sahA' ityAdi, manojJAH zandA AgantukA veNuvINAdisambandhinaH, anye AtmIyA ityAhustadayuktaM, A-18 tmIyazabdAnAM vAsukhenetyanenaiva gRhItatvAt , manojJA rasA-ikSurasaprabhRtayaH, manojJA gandhA:-kapUrAdisambandhinaH, anukrama [539] ~926~ Page #928 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] manojJAni rUpANi-khagatakhastrIgatacitrAdigatAni manojJAH sparzA-haMsatUlyAdigatA 'maNosuhayA' iti manasi sukhAra yaskhAsau manaHsukhastasya bhAvo manaHsukhatA, sukhitaM mana ityarthaH, vAci sukhaM yasyAsI vAkasukhastasya bhAvo vAk-| sukhatA, sarveSAM zrotramanaHpralhAdakAriNI vAgiti tAtparyArthaH, kAye sukhaM yasyAsau kAyasukhastadbhAvaH kAyasukhatA, sukhitaH kAya ityarthaH, ete cASTI padArthAH sAtAvedanIyaskhodayena prANinAmupatiSThante tata ukto'STavidhaH sAtavedanIyasyAnubhAvaH, parataH sAtAvedanIyasyodayamupadarzayati-jaM veei puggala'mityAdi, yavedayate pudgalaM skcndnaadi| yAn vedayate pudgalAn bahUn srakcandanAdIn yaM vA vedayate pudgalapariNAma dezakAlavayo'vasthAnurUpAhArapariNAma, 'vIsasA vA puggalANa pariNAma visrasayA vA yaM pudgalAnAM pariNAmaM kAle'bhilaSitaM zItoSNAdivedanApratIkAra-1 rUpaM, tena manasaH samAdhAnasampAdanAt sAtavedanIyaM karmAnubhavati, sAtavedanIyakarmaphalaM sAtaM vedayate ityarthaH, uktaH parata udayaH, samprati khata udayamAha-'tesiM vA udaeNaMti teSAM yA sAtavedanIyakarmapudgalAnAmudayena manojJazabdAdivya tirekeNApi kadAcit sukhaM vedayate, yathA nairayikAstIrthakarajanmAdikAle 'esa NaM goyamA / ' ityAdhupasaMhAravAkyaM, 'asAyAveyaNijassa NaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM sugama, nirvacanaM pUrvavat, tathA cAha-'taheca pucchA uttaraM ca' navaramityAdinA pUrvasUtrAdasya vizeSamupadarzayati, 'amaNuNNA sahA' ityAdi, amanojJAH zabdAH-kharoSTrAzvAdisa|mbandhina AgantukA amanojJA rasAH-khasyApratibhAsino duHkhajanakAH amanojJA gandhA-gomahipAdimRtakaDevarA dIpa anukrama [539] ~ 927~ Page #929 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] dIpa prajJApanA digandhA amanojJAni rUpANi-khagatakhastrIgatAdIni amanojJAH sparzA:-karkazAdayaH, 'maNoduhiyA' iti duHkhitaM |23krmpryaa| mala- |mana iti 'vaiduhiyA' iti abhavyA vAk iti bhAvArthaH, 'kAyaduhiyA' iti kAye duHkhaM yasyAsI kAyaduHkha- kRtipade yavRttI. jhAvaH kAyaduHkhitA duHkhitakAya ityarthaH, "jaM veeI' ityAdi, yaM vedayate pudgalaM-viSazastrakaNTakAdi 'puggale vA karmAnubhA || iti yAn vA purlAn bahUn viSazastrakaNTakAdIn vedayate pudgalapariNAmamapathyAhAralakSaNaM, visrasayA yA vaM vedyte| vaH sU. // 46 // lApudgalapariNAma akAle'namilaSitaM zItoSNAdipariNAma, tena manaso'samAdhAnasampAdanAt , asAtavedanIyaM karmAnubha-II 292 vati, asAtavedanIyakarmaphalamasAtaM vedayate iti bhAvaH, etena parata udaya uktA, samprati khata udayamAha-'tesiM vA IS udaeNaM'ti teSAM vA asAtavedanIyakarmapudgalAnAmudayenAsAtaM vedayate, 'esa NaM goyamA ! ityAdhupasaMhAravAkyaM mohaNijassa gaM bhaMte / ityAdi praznasUtraM prAgvat, nirvacanaM paJcavidhojnubhAkaH prajJaptaH, tadeva paJcavidhatvaM darzayati'samyaktyavedanIya'mityAdi, samyaktvarUpeNa yadveyaM tatsamyaktvavedanIyaM, evaM zeSapadeSyapi zabdArthoM bhASanIyaH, bhAvArthastvayaM-yadiha vedhamAnaM prazamAdipariNAmaM karoti tatsamyaktvavedanIya, yatpunaradevAdibuddhihetustanmithyAtva-11 vedanIyaM, mitrapariNAmahetuH samyagmibhyAtvavedanIyaM, krodhAdipariNAmakAraNaM kaSAyavedanIya hAsyAdipariNAmakAraNaM nokapAyavedanIyaM, 'jaM veei puggala'mityAdi, yaM vedayate pudgalaviSayaM pratimAdikaM pudgalAn vA yAn vedayate pAna || pratimAdIn vA pudgalapariNAma dezAdhanurUpAhArapariNAma karmapudgalavizeSopAdAnasamartha bhavati, AhArapariNAma-11 anukrama [539] ~928~ Page #930 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 42020 prata sUtrAMka [292] dIpa vizeSAdapi kadAcitkarmapudalavizeSo, yathA mAjhyaupacyAthAhArapariNAmAt jJAnAvaraNIyakarmapuralAnAM prativiziSTaH kSayopazamaH, uktaM ca-"udayakhabakhaovasamovasamAvi va jaMca muNo mnniyaa| varSa khetaM kAlaM bhAvaM ca mavaM ca saMpappa // 1 // " pisrasayA kA yaM putalAnAM pariNAma anavikArAdikaM yadarzanAdeva viveka upajAyate, "AyuH zarajalayarapratima narANAM, sampattayaH kusumitachamasAratulyAH / khopabhogasarazA viSayopamogAH, saGkalpamAtraramaNIyamidaM hi sarvam // 1 // " ilAdi, anyaM vA prazamAdipariNAmanivandhanaM vedayate tatsAmarthyAt mohanIvaM samyakvavedanIyAdikaM vedayate, samyaktvavedanIyAdikarmaphalaM prazamAdi vedayate iti bhAvaH, etAvatA parata udaya ukta, samprati khatastamAha-'tesi vA udaeNaM ti teSAM ca samyaktvavedanIvAdikarmapudgalAmAmudayena prazamAdi vedayate, 'es| ' ityAdhupasaMhAravAkyaM / 'Aussa maMte ! ityAdi, praznasUtraM prAmvat , nirvacanaM caturvidho'nubhAvaH prajJAsaH, tadeva caturvidhatvaM darzayatti-'nerajhyAue' ityAdi sugama, 'jaM veera pumgalaM vA' ityAdi, vaM vedayate pudgalaM zastrAdikamAyurapavartanasamartha bahUn pudalAn zakhAdirUpAn yAn vedayate yaM vA pudgalapariNAma viSAnnAdipariNAmarUpaM vilasayA vA yaM pudgalapariNAmaM zItAdikamevAyurapavartanakSamaM, tenopayujyamAnabhaSAvupo'pavartamAt, nArakAdhAyuHkarma vedayate, etAvatA parata udayo'mihitA, sata udayakha sUtramidaM-tersi vA udaeNati teSAM vA nArakAdhAyuHpudgalAnAmudayena nArakA 1 udayacayakSayopazamopazamA api ca karmaNo yadbhaNitAH / dravyaM kSetra kAlaM bhAvaM bhavaM ca saMprApya / / 1 / / anukrama [539] ~929~ Page #931 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] panA- cAyurvedayate 'esa Na'mityAyupasaMhAravAkyaM / nAmakarma dvidhA-zubhanAmakarma azubhanAmakarma ca, tatra zubhanAmakarmAdhi- 23karmaprayA: mala kRtya sUtramAha-'subhanAmakammassa NaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM prAgvat ,nirvacanaM caturdazavidho'nubhAvaH prajJaptaH, tadeva kRtipade ya0 vRttI. ca caturdazavidhatvaM darzayati-'iTA sahA' ityAdi, ete zabdAdaya AtmIyA eva parigRhyante, nAmakarmavipAkasya cinty-krmaanubhaa||43|| mAnatvAt , tatra vAditrAdyutpAditA ityeke, tadayuktaM, teSAmanyakarmodayaniSpAdyatvAt , iSTA gatimattavAraNAdhanukA|riNI zivikAdyArohaNatazcetyeke, iSTA sthitiH sahajA siMhAsanAdau cAnye, iSTa lAvaNyaM-chAyAvizeSalakSaNaM kuGkumAdya- 292 nulepanajamityapare iSTA yazaHkIrtiH yazasA yuktA kIrtiH2, yazaHkIyozcAyaM vizeSaH-'dAnapuNyakRtA kIrtiH, parAkramakRtaM yazaH' 'iTTe uTThANakammavalavIriyapurisakkAraparakameM' iti utthAnaM-dehaceSTAvizeSaH krm-aarecnbhrmnnaadi| balaM-zArIrasAmarthyavizeSaH vIrya-jIvaprabhavaH sa eva puruSakAraH-abhimAnavizeSaH sa eva niSpAditakhaviSayaH parA-1 kamaH iSTavaratA-ballabhakharatA, tatra iSTAH zabdA iti sAmAnyoktAviyaM vizeSoktistadanyabahutamatyApekSA'vagantavyA, 'kAMtakharate'ti kAntaH-kamanIyaH sAmAnyato'bhilaSaNIya ityarthaH, kAntaH kharo yasya sa tathA tadbhAvaH kAntakharatA, 'priyakharate ti priyo-bhUyo'bhilapaNIyaH priyaH kharo yasya sa tathA tadbhAvaH priyakharatA, 'maNuNNassaratA' iti upa-15 karatabhAvo'pi khAlambanaprItijanako manojJaH sa kharo yasya sa manojJakharastadbhAyo manojJakharatA, 'jaM veei' ityAdi, ye vedayate pudgalaM vINAvarNakagandhatAmbUlapaTTazivikAsiMhAsanakuGkumadAnarAjayogagulikAdilakSaNaM, tathA ca vINAdisaM dIpa anukrama [539] // 46 // rava ~930~ Page #932 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] mbandhAd bhavantISTAH zabdAdaya iti paribhAvanIyametatsUkSmadhiyA mArgapraharSamanaso'nusAriNyA, 'puggale vA' iti yato bahUn pudgalAn veNuvINAdikAn vedayate yaM pudgalapariNAmaM bAyoSadhyAhArapariNAmaM visrasayA yA yaM pudgalAnAM pariNAma-zubhajaladAdikaM tathA connatAn kajalasamaprabhAn meghAnavalokya gAyanti mattayuvatayo relukAniSTakharAnityAdi, tatprabhAvAt zubhanAmakarma vedayate, zubhanAmakarmaphalamiSTakharatAdikamanubhavatIti bhAvaH, etAvatA parata uktaH, idAnI khatastamAha-'tesi vA udaeNaM'ti teSAM vA zubhAnAM karmapudgalAnAmudayena iSTazabdAdikaM vedayate, 'esa'NaM go | | ityAdhupasaMhAravAkyaM, 'duhanAmassa NaM bhaMte ! ityAdi praznasUtraM prAgvat , nirvacanasUtraM prAguktArthaparItyena bhAvanIyaM,18 gotraM dvidhA-ucairgo nIcairgotraM ca, tatrothairgotraviSayaM sUtramAha-'uccAgoyassa NaM bhaMte !' ityAdi praznasUtra prAgvata,8 nirvacanamaSTavidho'nubhAvaHprajJaptaH, tadevASTavidhatvaM darzayati-jAivisiTTayA' ityAdi, jAtyAdayaH supratItAH, zabdArtha-18 stvevam-jAtyA viziSTo jAtiviziSTastadbhAvo jAtiviziSTatA ityAdi ja veei puggalaM vA' ityAdi yaM vedayate pudgalaMgara vAghadravyAdilakSaNaM, tathAhi-dravyasambandhAdrAjAdiviziSTapuruSasamparigrahAdvA nIcajAtikulotpanno'pi jAtyA disa[mpanna iva janasya mAnya upajAyate, balaviziSTatA'pi mallAnAmiva lakuTibhramaNavazAt rUpaviziSTatA prativiziSTatAdR-IN |gvanAlaGkArasambandhAt tapoviziSTatA girikUTyAcArohaNenAtApanAM kurvataH zrutaviziSTatA manojJabhUdezasambandhAt khAdhyAyaM kurvataH lAbhaviziSTatA prativiziSTaralAdiyogAt aizvaryaviziSTatA dhanakanakAdisambandhAditi, 'puggale vAga dIpa anukrama [539] secene For P OW ~931~ Page #933 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: | uddezaH1 prata sUtrAMka [292] dIpa prajJApanA-18| iti yAn bahUn pudgalAn vedayate pudgalapariNAma-divyaphalAdyAhArapariNAmarUpaM vinasayA vA yaM pudgalAnAM pariNAma-18|23karmaprayA: mala- akasmAdabhihitajaladAgamasaMvAdAdilakSaNaM tatprabhAvAduccairgotraM vedayate-uccairgotrakarmaphalaM jAtiviziSTatvAdikaM vedayate, kRtipade yavRttI. etena parata udaya uktaH, samprati khatastamAha-'tersi vA udaeNaM' teSAM vA uccairgotrakarmapudgalAnAM udayena jAtiviziSTatvAdikaM bhavati, 'esa NaM goyamA' ityAdyupasaMhAravAkyaM, 'nIyAgoyassa NaM bhaMte / ityAdi praznasUtraM prAgvat, sU. 292 // 46 // NnirvacanamazTavidho'nubhAvaH, tamevASTavidhamanubhAvaM darzayati-'jAivihINayA' ityAdi, supratItaM, 'jaM veei puggala'mi ti yaM vedayate pudgalaM nIcakarmAsevanarUpaMnIcapuruSasambandhalakSaNaM vA, tathAhi-uttamajAtisampanno'pi uttamakulotpannoN'pi yadi nIcaiHkarmayazAt yathA (adhama) jIvikArUpamAsevate cANDAlI vA gacchati tadA bhavati cANDAlAdiriva janasya ninyaH, balahInatA sukhazayanIyAdisambandhataH rUpavihInatA kutsitavastrAdisambandhAt tapovihInatA pArthaIS sthAdisaMsargAt zrutavihInatA vikathAparasAdhvAbhAsAdisaMsargAt lAbhavihInatA deshkaalaanucitkukryaannkusmprktH| aizvaryavihInatA kugrahakukalatrAdisamparkata iti 'puggale' iti yAn bahUn pudgalAn vedayate yaM vA pudgalapariNAma vRntAkIphalAdyAhArapariNAmarUpaM, vRntAkIphalaM mabhyavahRtaM kaNDratyutpAdanena rUpavihInatAmApAdayatItyAdi, vishr-180464|| sayA vA pudgalAnAM pariNAma abhihitajaladAgamavisaMvAdalakSaNaM vedayate, tatprabhAvAt nIcaiHkarma vedayate, nIcaiHkarma-| [phalaM jAtyAdivihInatArUpaM vedayate ityarthaH, etAvatA parata udaya uktaH, samprati khata udayamAha-'tesiM vA udae anukrama [539] Ser ~932 ~ Page #934 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [292] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [292] 'ti teSAM vA-nIcairgotrakarmapudgalAnAmudayena jAsAdivihInatAmanubhavati, 'esa NaM goyamA!' ityAdhupasaMhAravAkyaM, | aMtarAyassa NaM bhaMte !" ityAdi praznasUtraM prAgvat , nirvacanaM paJcavidho'nubhAvaH prajJaptaH, tadeva paJcavidhatvaM darzayati-dA-1 1 gaMtarAe' ityAdi, dAnasyAntarAyo-vighnaH dAnAntarAyaH, evaM sarvatra bhAvanIyaM, tatra dAnAntarAyo dAnAntarAyasya karma-18 NaH phalaM lAbhAntarAyAdayo lAbhAntarAyAdikarmaNAmiti 'jaM veei puggalaM vA' ityAdi, yaM vedayate pudgalaM tathAvidha-18 viziSTaratnAdilakSaNaM, tathAhi-prativiziSTaratnAdisambandhAt dRzyate tadvipaye eva dAnAntarAyodayaH, sandhicchedanAyu pakaraNasambandhAllAbhAntarAyakarmodayaH prativiziSTAhArasambandhAdana(rthasambandhAdvA lobhato bhogAntarAyodayaH evaIN mupabhogAntarAyakarmodayo'pi bhAvanIyaH, tathA lakuTAdiabhighAtAdvIryAntarAyakarmodaya iti, 'puggale yA' bahUn | tathAvidhAn yAna pudgalAn vedayate yaM vA pudgalapariNAmaM tathAvidhAhArauSadhyAdipariNAmarUpaM, tathAhi-dRzyate tathAvidhAhArISadhapariNAmAdvIyaryAntarAyakarmodayaH mantrApasiktavAsAdigandhapudgalapariNAmAt bhAgAntarAyAdayo yathA subandhusacivasya, visrasayA yA yaM pudgalAnAM pariNAmaM citraM zItAdilakSaNaM, tathAhi-razyante vakhAdikaM dAtukAmA api zItAdi nipatantamAlokya dAnAntarAyAdayAt tasyAdAtAra iti tatprabhAvAt , epa parata udaya uktaH, khatasta-IN mAhU-tersi vA udaeNaM ti teSAM vA-antarAyakarmapudgalAnAmudayena antarAyakarmaphalaMdAnAntarAyAdikaM vedayate-'esa NamityAdyupasaMhAravAkyam / iti zrImalayagiriviracitAyAMpratrayAviMzatitamasya karmaprakRtipadasya prathamAddezakaH // 1 // dIpa anukrama [539] 929899 ~933~ Page #935 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [293] dIpa anukrama [ 540 ] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. // 465|| "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [ 293] uddezaka: [2], ...AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. vyAkhyAtaH prathamodezakaH, idAnIM dvitIyo vyAkhyeyaH, tasya cAyamabhisambandhaH, ihAnantaroddezake jJAnAvaraNIyAdInAmanubhAva uktaH, iha tu teSAmeva jJAnAvaraNIyAdInAmuttaraprakRtivibhAga ucyate, tatra vizeSaparijJAnArthaM bhUyo'pi mUlaprakRtiviSayaM praznanirvacanasUtramAha Eucation Internation kati NaM bhaMte! kammapagaDIo paNNattAo, go0 ! aTTha kammapagaDIo paM0 taM0 NANAvaraNijaM jAva aMtarAiyaM, NANAvaraNijne NaM bhaMte! kamme katividhe paM0 1, go0 ! paMcavidhe paM0 taM0-AbhiNivohiyanANAvaraNije jAya kevalanANAMvaraNije, daMsaNAvaraNi NaM bhaMte / kamme katividhe paM0 1, go0 ! du0 paM0 saM0 - nidApaMcae ya daMsaNacaukae ya, nidAe~caNaM bhaMte! katividhe paM0 1, go0 1 paMcavihe paM0 taM nihA jAva ciNaddhI, daMsaNacaukae NaM pucchA, go0 ! cauvidhaM paM0 taM0 - cakkhudaMsaNAvaraNije jAba kevalaM saNAvaraNije, beyaNio NaM bhaMte! kamme katividhe paM0 1, go0 duvihe paM0 [saM0 - sAmAveyaNije ya asAvAveyaNio ya, sAtAveyaNije NaM bhaMte! kamme pucchA, go0 ! aTTavidhe paM0, 0 maNuNNA sA jAba kAyasuhayA, asAyAvedaNije NaM bhaMte ! kamme katividhe paM0 1, go0 aTThavidhe paM0 taM aNNA sahA jAva kAyaduhayA, mohaNije NaM bhaMte ! kamme katividhe paM0 1, go0 ! du0 paM0 taM0 - daMsaNa mohaNije ya caritamohaNijje ya, daMsaNamohaNije NaM bhaMte! kamme katividhe paM0 1, go0 // tivihe paM0 taM0 sammattavedaNije micchattaveyaNi je sammAmicchattaveyaNije, caritamohaNije NaM bhaMte ! kamme katividhe paM0 1, go0 ! duvidhe paM0 taM0 - kasAyave 0 atha (23) karmaprakRti-pade uddezakaH (2) ArabdhaH For Penal Use On ~934~ 23 karmaprakRtipade 2. uddezaH sU. 293 | // 465|| Page #936 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 020129202 prata sUtrAMka [293] nokasAyaveda0, kasAyavedaNije NaM bhaMte ! katividhe paM01, go. solasa vidhe paM0, taM-aNatANubaMdhI kohe arNatANubaMdhI mANe a0 mAyA a0 lome, apaJcakkhANe kohe evaM mANe mAyA lobhe, paJcakkhANAvaraNe kohe evaM mANe mAyA lobhe, saMjalaNakohe evaM mANe mAyA lome, nokasAyaveyaNije NaM bhaMte ! kamme katividhe paM0 1, go0 ! Navavihe paM0, 0itthIveyaveyaNije purisave0 napuMsagave hAse ratI aratI bhae soge duguMchA, Aue NaM bhaMte ! kamme katividhe paM01, go0! cauvidhe paM0,0- neraiyAue jAva devAue, NAme gaM bhaMte ! kamme katividhe paM01, go0 ! bAyAlIsativihe paNNace, taM0-gatinAme 1 jAtinAme 2 sarIranAme 3 sarIrovaMganAme 4 sarIrabaMdhaNanAme 5 sarIrasaMghayaNanAme 6 saMghAyaNanAme 7 saMThANanAme 8 vaNaNAme 9 gaMdhaNAme 10 rasaNAme 11 phAsaNAme 12 agurulaghunAme 13 uvadhAyaNAme 14 parAmAyaNAme 15 ANupuSiNAme 16 ussAsaNAme 17 AyavaNAme 18 ujaoyaNAme 19 vihAyagatiNAme 20 tasanAme 21 thAvaraNAme 22 suhumanAme 23 bAdaraNAme 24 pajjataNAme 25 apajasaNAme 26 sAhAraNasarIraNAme 27 patteyasarIraNAme 28 thiraNAme 29 athiraNAme 30 sumagAme 31 asubhaNAme 32 subhagagAme 33 dumagaNAme 34 mUsaranAme 35 dUsaranAme 36 AdejanAme 37 aNAdejanAme 38 jasokicigAme 39 ajaso kiriNAme 40 jimmANaNA0 41 titthagaraNA0 42 / gatinAme NaM maMte ! kamme kativihe paM0 1, go! caubihe paM0, 0-niraya tiriya0 maNu0 devamatiNAme, jAtigAme NaM bhaMte ! kamme pucchA, go! paMca050 ta0 egidiyajAtiNAme jAva paMciMdiyajAtiNA0, sarIranAme NaM bhaMte! kamme katividhe paM01, gorIpaMca00,0-orAliyasarIranAme jAva kammagasarIraNAme, sarIro dIpa anukrama [540] 2000 munasurary.org ~935~ Page #937 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 9 prajJApanA yA:malayavRttI. prata sUtrAMka [293] 23karmapra kRtipade M2 uddezaH sU. 293 // 466 // dIpa anukrama [540] vaMganAmeNaM bhaMte ! kati vidhe 501, go!tividhe paM0 ta0-orAliyasarIrovaMgaNAme veubiyasarIrovaMga AhAragasarIrova0sarIkhaMdhaNanAmeNa bhaMte! kativihe paNNate, go.! paMcavidhe paM0 saM0-orAliyasarIrabaMdhaNaNAme jAva kammagasarIrabaMdhaNanAme, sarIrasaMghAyaNAme gaM bhaMte ! kati01, go0! paMcavidhe paM0, taM0-orAliyasarIrasaMghAyanAme jAva kammagasarIrasaMghAyanAme, saMghayaNanAme gaM bhaMte ! katividhe paM0, go0! chavihe paM0, taM-vairosabhanArAyasaMghayaNanAme usahanArAyasaM0 nArAyasaMgha0 addhanArAyasaM0 kIliyAsaMgha0 chevaTThasaMghayaNanAme, saMThANanAme NaM bhaMte ! katividhe paM01, go0! chabihe paM0, taM0-samacauraMsasaMThANanAme niggohaparimaMDalasaMThA sAisaM0 dhAmaNasaM0 khuasaM0 iMDasaMThANanAme, vaNNanAme Na bhaMte ! kamme kati vidhe paM01, go0! paMcavidhe paM0,0-kAlavaNNanAme jAva sukillavaNNanAme, gaMdhanAme NaM bhaMte ! kamme pucchA, mo0! du0 50, taM0-surabhigaMdhanAme durabhigaMdhanAme, rasanAme the pucchA, go0! paMcavidhe paM0, taka-tittarasanAme jAva mahurarasanAme, phAsanAme NaM pucchA, go0! aTTavihe paM0, taM0-kakkhaDaphAsanAme jAva lahuyaphAsanAme, agurulahuyanAme egAgAre paM0, uvadhAyanAme egAgAre 50, parAghAtanAme egAgAre paM0, ANupuviNAme caubihe paM0, 0-neraiyaANupuSINAme jAva devANupurINAme, ussAsanAme egAgAre 50, sesANi savANi egAgArAI paNNAcAI jAva titthagaranAme, NavaraM vihAyagatinAme duvidhe paM0 saM0-pasasthavihAyagainAme apasatthavihAyagatinAme ya / goe NaM bhaMte ! kamme kAvihe paM01, go0 duvihe paM0, taM0-uccAgoe ya nIyAgoe ya, ucAgoe NaM bhaMte / kaividhe paM0, go0 aDhavidhe paM0, 0-jAinisiyA jAva issariyavisiyA, evaM nIyAgoevi, NavaraM jAtivihINatA 999990928 // 466 // ~ 936~ Page #938 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [293] jAva issariyavihINayA / aMtarAe NaM bhaMte ! kamme katividhe paM01, go.! paMcavidhe paM0 ta0-dANaMtarAie jAva vIriyaMtarAie / (sUtra 293) 'kai NaM bhaMte !' ityAdi pUrvavat , samprati 'yathoddezaM [tathA] nirdeza' iti nyAyAt jJAnAvaraNIyottaraprakRtiviSayaM / sUtramAha-'nANAvaraNije NaM bhaMte !' ityAdi, iha AbhinibodhikAdi ityAdizabdArtha upayogapade vakSyate, vinabhAvanA tviyam-AbhinivodhikajJAnasyAvaraNIyaM AbhinibodhikajJAnAvaraNIyaM, evaM zrutajJAnAvaraNIyamityAdipvapi bhAvanIyaM / darzanAvaraNIyottaraprakRtIrAha-'darisaNAvaraNijje NaM bhaMte !' ityAdi, 'drA kutsAyAM' niyataM draati-| kutsitatvamavispaSTatvaM gacchati caitanyaM yasyAM khApAvasthAyAM sA nidrA, yadivA 'nai khapne' nidrANaM nidrA, nakhacchoTikAmAtreNa yasyAM prabodha upajAyate sA khApAvasthA nidrA, tadvipAkavedyA karmaprakRtirapi nidrA kAraNe kAryopacA-1 rAt , 'nihAnidda'tti nidrAto'tizAyinI nidrAnidrA, zAkapArthivAdidarzanAt 'mayUrajyasakAdaya' iti madhyamapadalo-11 pI samAsaH, tasyAM hi caitanyasyAtyantamasphuTIbhUtatvAt bahubhirgholanAprakAraiH prabodho bhavati, tataH sukhaprabodhahetunidrAto'syA atizAyinItvaM, tadvipAkavedyA karmaprakRtirapi nidrAnidrA upacArAt, tathA upaviSTa Urdhvasthito vA pracalayati-ghUrNayati yasyAM khApAvasthAyAM sA pracalA, tadvipAkavedyA karmaprakRtirapi pracalA, 'payalApayalA' iti / pracalAto'tizAyinI pracalApracalA, pUrvavat madhyamapadalopI samAsaH, sA hi cakramaNAdikamapi kurSata udayamadhi dIpa anukrama [540] ~937~ Page #939 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [293] dIpa prajJApanA- gacchati, tataH sthAnasthitakhatRprabhavapracalopakSayA tasyA atizAyinItvaM, 'thINaddhI' iti styAnA-piNDIbhUtA|karmaprayAH mala-18RddhiH-AtmazaktirUpA yasyAM khApAvasthAyAM sA styAnarddhiH, tadbhAve hi prathamasaMhananasya kezavAIvalasadRzI za- kRtipade ya. vRttI. zaktirupajAyate, tathA ca zrUyate pravacane-kacit pradeze ko'pi prAptaH kSullakaH styAnarddhinidrAsahito dviradena divA uddezaH // 467 // khalIkRtaH, tatastasmin dvirade baddhAbhinivezo rajanyAM styAnadhryudaye pravartamAnaH samutthAya taddantamuzalamutpAThya khopA- sU. 293 zrayadvAri ca prakSipya punaH prasuptavAnityAdi, tathA cakSuSA darzanaM cakSurdarzanaM tasyAvaraNIyaM cakSurdarzanAvaraNIyaM acakSu-IN pA-cakSurvajazeSendriyamanobhirdarzanamacakSurdarzanaM tasyAvaraNIyamacakSurdarzanAvaraNIya avadhireva darzanamavadhidarzanaM taskhAvaraNIyamavadhidarzanAvaraNIyaM kevalameva darzanaM kevaladarzanaM tasyAvaraNIyaM kevaladarzanAvaraNIyaM, iha nidrApaJcakaM prApsAyA darzanalabdherupaghAtakRd darzanAvaraNacatuSTayaM tu mUlata eva darzanalabdhimupahanti, Aha ca gandhahastI-"nidrAdayaH samadhigatAyA darzanalabdherupaghAte vartante, darzanAvaraNacatuSTayaM tadudgamoccheditvAt samUlapAtaM hanti darzanala-18 bdhi"miti, vedanIyaM dvidhA-sAtavedanIyamasAtavedanIyaM ca, sAtarUpeNa yadyate tatsAtavedanIya, tdvipriitmsaatve-18|| danIyaM, kimuktaM bhavati ?-yasyodayAt zArIraM mAnasaM ca sukhaM vedayate tatsAtavedanIya, yasodayAt punaH zarIre 467|| manasi ca duHkhamanubhavati tadasAtavedanIyaM, ekaikamaSTavidha, manojJAmanojazabdAdiviSayabhedAta, mohanIyaM dvidhAdarzanamohanIyaM cAritramohanIyaM ca, darzana-samyaktvaM tanmohayatIti darzanamohanIyaM, cAritraM-pAvadyetarayoganivRttipra anukrama [540] ~938~ Page #940 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [293] dIpa anukrama [ 540 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [ 293] uddezaka: [2], dAraM [-], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internation vRttigamyaM zubhAtmapariNAmarUpaM tanmohayatIti cAritramohanIyaM cazabdau khagatAnekabhedasucakau darzana mohanIyaM trividhaM tadyathA samyaktvavedanIyaM midhyAtvavedanIyaM mizravedanIyaM tatra jinapraNItatattvazraddhAnAtmakena samyaktvarUpeNa yadvedyate tatsamyaktvavedanIyaM yatpunarjina praNItatattvA zraddhAnAtmakena midhyAtvarUpeNa vaidyate tanmithyAtvavedanIyaM, yattu mizrarUpeNa - jinapraNItatastreSu na zraddhAnaM nApi nindetyevaMlakSaNena vedyate tanmizravedanIyaM, Aha-samyaktva vedanIyaM kathaM darzanamohanIyaM ?, na hi taddarzanaM mohayati, tasya prazamAdipariNAmahetutvAt, ucyate, iha samyaktvavedanIyaM mithyAtvaprakRtiH, tato'ticArasambhavAt aupazamika kSAyikadarzana mohanAcedaM darzanamohanIyamityucyate, cAritramohanIyaM dvividhaM - kaSAyavedanIyaM nokapAyavedanIyaM ca tatra yatkrobAdikavAyarUpeNa vedyate tatkaSAyavedanIyaM yatpunaH strIvedAdinokapAyarUpeNa vedyate tannokaSAyavedanIyaM, cazabdau svagatAnekabhedasUcakau, tatra kaSAyavedanIyaM SoDazavidhaM krodhamAnamAyAThobhAnAM pratyekamanantAnubandhyapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNasaavalana rUpatvAt, tatrAnantaM saMsAramanubabhantI yevaMzIlA anantAnubandhinaH uktaM ca - "anantAnyanuvanti yato janmAni bhUtaye / tato'nantAnubandhAkhyA, krodhAdyeSu niyojitA // 1 // eSAM saMyojanA iti dvitIyamapi nAma, tatrAyamanvarthaH -- saMyujyante samba dhyante'nantasaGkhyairbhaverjantavo vaiste saMyojanAH, uktaM ca- 'saMyojayanti yannaramanantasaGkhyairbhavaiH kapAyAste / saMyojanatA'nantAnuvandhitA vAdhyatasteSAm // 1 // " sarve pratyAkhyAnaM dezapratyAkhyAnaM ca yeSAmudaye na labhyate te bhavantyapratyA For Pernal Use On ------------- ~939~ Page #941 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: kRtipade prata sUtrAMka [293] prajJApanA- khyAnAH, sarvaniSedhavacano'yaM naJ, uktaM ca-'khalpamapi notsaheyeSAM, pratyAkhyAnamihodayAt / apratyAkhyAnasaMjJA 23karmaprayA: mala- to, dvitIyeSu nivezitA // 1 // " tathA pratyAkhyAna-sarvaviratirUpamAtriyate yaiste pratyAkhyAnAvaraNAH, Aha caya0 vRttI. "sarvasAvadhaviratiH, pratyAkhyAnamudAhRtam / tadAvaraNasaMjJA'tastRtIyeSu nivezitA // 1 // " tathA parISahopasarganipAte 2 uddezaH // 46 // |sati cAritriNamapi sam-ISat jvalayantIti sajvalanAH, uktaM ca-"saMjvalayanti yati yatsaMvijhaM sarvapApavirata-1 sU. 293 18 mapi / tasmAt sajvalanA ityaprazamakarA nirudhyante // 1 // " anyatrApyuktam-"zabdAdIn viSayAn prApya, sajvala-18 yanti yato muhuH / tataH sakhyalanAhAna, caturthAnAmihocyate // 1 // " svarUpaM ca pazcAnapA'mIpAmidaM jalareNupuDhavipacayarAIsariso caubiho koho / tiNisalayAkaTTaDiyaselatthaMbhovamo mANo // 1 // mAyAvalehIgomutti| miDhasiMgaghaNavaMsamUlasamA / loho halihakhaMjaNakaddamakimirAgasArityo // 2 // pakkhacaummAsavaccharajAvajjIvANugAmiNo kamaso / devanaratiriyanArayagaisAhaNaheyavo bhaNiyA // 3 // " [jalareNupRthvIparvatarAjIsadRzazcaturvidhaH krodhaH / tinizalatAkASThAsthizailastambhopamo maanH||1|| mAyAvalekhikAmeNDhazRGgadhanavaMzamUlasamA / lobho haridrAkhaJjanakardamakRmirAgasadRzaH // 2 // pakSacaturmAsavatsarayAvajIvAnugAminaH krmshH| devanaratiryagnarakagatisA- 468 // dhanahetabo bhaNitAH // 3 // ] 'itthIvee' iti vedyate iti vedaH striyA vedaH strIvedaH, khiyAH pumAMsaM pratyabhilASa ityarthaH, tadvipAkavedyaM karmApi strIvedaH, puruSasya vedaH puruSavedaH, puruSasya striyaM pratyabhilASa ityarthaH, tadvipAkavedyaM ka dIpa anukrama [540] ~940~ Page #942 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [293] mApi puruSavedaH, napuMsakasya vedo napuMsakavedaH, napuMsakasya striyaM puruSaM ca pratyabhilASa ityarthaH, tadvipAkavedyaM karmApi napuMsakavedaH, tathA yadudayAt sanimittamanimittaM vA hasati sma hAsayate vA tat hAsyamohanIyaM, yadudayAdbAthAbhyantareSu vastuSu pramodamAdhatte tat ratimohanIyaM, yadudayavazAt punarvAhyAbhyantareSu vastuSu aprItiM karoti tadaratimohanIyaM, yadudayAt priyaviprayogAdau sorastADamAkrandati paridevate bhUpIThe ca luThati dIrgha ca niHzvasiti tat zokamohanIyaM, yadudayavazAt sanimittamanimittaM vA tathArUpasvasaGkalpato bibheti tadbhayamohanIyaM, yadudayavazAt punaH zubhamazubhaM vA vastu jugupsate tat jugupsAmohanIyaM, jugupsAjanakaM mohanIyaM jugupsAmohanIyaM, evaM sarvapadedhvapi vigraho bhAvanIyaH, nokaSAyatA cAmISAM hAsyAdInAM kaSAyasahacAritvAt , kaiH kaSAyaiH sahacAriteti cet, ucyate, AdyaiAdazabhiH, tathAhi-nAyeSu dvAdazakaSAyeSu kSINeSu hAsyAdInAmavasthAnasambhavastadanantarameva teSAmapi kSapaNAya pravRttiH, athavA pate prAdurbhavanto'vazyaM kaSAyAdInuddIpayanti tataH kaSAyasahacAriNaH, evaM nozabdaH sAha|carye draSTavyaH, kaSAyaiH sahacAriNo nokapAyA iti, uktaM ca-"kapAyasahavartitvAt , kaSAyapreraNAdapi / hAsyAdina|vakasyoktA, nokaSAyakaSAyatA // 1 // " AyuHkarmasUtraM pAThasiddhaM, nAmakarma dvicatvAriMzadvidhaM, tAneva dvAcatvAriMzataM bhedAnAha-'gatinAme'tyAdi, gamyate-tathAvidhakarmasacivaiH prApyate iti gatiH-nArakatvAdiparyAyapariNatiH, sA. caturdhA, tadyathA-narakagatistiryaggatirmanuSyagatirdevagatistajanakaM nAma gatinAma, tadapi caturkI, 'narakagatinAmeM-18 dIpa anukrama [540] AREauratonintahational ~941~ Page #943 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [293] prajJApanAyA: malayavRttI. // 46 // dIpa svAdi, tathA ekendriyAdInAmekendriyatvAdirUpasamAnapariNAmalakSaNamekendriyAdizabdavyapadezabhAna yatsAmAnvaM sAkarmaprajAtistajanakaM nAma jAtinAma, idamatra tAtparya-dravyarUpamindriyamahopAGganAmendriyaposinAmasAmarthyasiddha, bhA- kRtipade varUpaM tu sparzanAdIndriyAvaraNakSayopazamasAmayAt, 'kSAyopazamikANIndriyANIti vacanAt, yatpunarekendriyAdiza- 2 uddezaH bdapravRttinivandhanaM tathArUpasamAnapariNatilakSaNaM sAmAnyaM tadananyasAdhyatvAjAtinibandhanamiti, taba jAtinAmasU. 293 paJcadhA, tadyathA-ekendriyajAtinAma yAvatpazcendriyajAtinAma, tathA zIryate iti zarIraM, tatpaJcadhA, tadyathA-audArika kriyamAhArakaM taijasaM kArmaNaM, etAni prAgeva vyAkhyAtAni, tannibandhanaM nAmApi paJcadhA, tadyathA-audArikanAma vaikriyanAma ityAdi, tatra yadudayAdaudArikazarIraprAyogyAn pudgalAnAdAya audArikazarIrarUpatayA pariNamayati pariNamathya ca jIvapradezaH saha parasparAnugamarUpatayA sambandhayati tadaudArikazarIranAma, evaM zeSazarIranAmAnyapi bhAvanIyAni, 'sarIropAGganAmeti zarIrasyAGgAnyaSTau ziraprabhRtIni, uktaM ca-'sIsamuroyarapiTThI do vAhU UruyA ya aTuMgA [zIrSamudaraM pRSThidvauM vAhU uruNI cASTAGgAni] iti, upAhAni aGgAvayavabhUtAnyaGgulyAdIni zeSANi / tatpratyakyavabhUtAnyaGgulipaparekhAdIni ajhopAGgAni aGgAni ca upAGgAni ca aGgopAGgAni ca 2 aGgopAGgAni "sthA- 469 // dAvasaGghayeya" ityekazeSaH, tannimittaM nAma zarIropAGganAma, taca tridhA, tadyathA-audArikAGgopAGganAma baiMkriyAjopA-11 anAma AhArakAGgopAGganAma, tatra yadudayavazAdaudArikazarIratvena pariNatAnAM pudgalAnAmaGgopAGgavibhAgapariNati anukrama [540] ~942~ Page #944 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [293] dIpa anukrama [ 540 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [ 293] uddezaka: [2], dAraM [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eaton International rupajAyate tadaudArikAGgopAGganAma, evaM vaikriyAhArakAGgopAGganAnI api vAcye, taijasakArmaNayostu jIvapradezasaMsthAnAnurodhitvAnnAstyaGgopAGgasambhavaH, tathA badhyate'neneti bandhanaM, yadaudArikapudgalAnAM gRhItAnAM gRhyamANAnAM ca parasparaM tejasAdipudgalairvA saha sambandhajanakaM tadbandhananAma, Aha ca mUlaTIkAkAraH- "vidyate tatkarma yannimittA vyAdisaMyogApattirAvirbhavati, yathA kASThadvayabhedaikyasya karaNe jatu kAraNa miti, taba paJcadhA, tadyathA - audArikabandhananAma vaikriyabandhananAma AhAraka bandhananAma taijasavandhananAma kArmaNabandhananAma, tatra yadudayavazAt audArikapudgalAnAM gRhItAnAM gRhyamANAnAM ca parasparaM taijasAdipudgalaizca saha sambandha upajAyate tadaudArikabandhanaM, yadudayAdvaikriyapudgalAnAM gRhItAnAM gRhyamANAnAM ca parasparaM tejasakArmaNapudgalaizca saha sambandhaH tadvaikriyabandhanaM, yadudayAdAhArakazarIrapudgalAnAM gRhItAnAM gRhyamANAnAM ca parasparaM tejasakArmaNapudgalaizca saha sambandhastadAhArakacandhanaM, yadudayAttaijasapudgalAnAM gRhItAnAM gRhyamANAnAM ca parasparaM kArmaNapudgalaizca saha sambandhastattaijasabandhananAma, | yadudayAt kArmaNapudgalAnAM gRhItAnAM gRhamANAnAM ca parasparaM sambandhastatkArmaNavandhananAma, tathA saGghAtyante - piNDIkriyante audArikAdipudgalA yena tatsaGghAtaM taca tannAma ca saGghAtanAma, tadapi paJcadhA, tadyathA - audArikasaGghAtanAma vaikriyasaGghAtanAma AhArakasaGghAtanAma taijasasaGghAtanAma kArmaNasaGghAtanAma, tatra yadudayavazAdaudArikazarI|raracanA'nukArisaGghAtarUpA jAyate tadaudArikasaGghAtanAma, evaM vaikriyAdizarIrasaGghAtanAmakhapi bhAvanIyaM, 'saMghayaNa For Park Use Only ------------- ~943~ Page #945 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 23karmapra prata sUtrAMka [293] prajJApanA nAme' iti saMhanananAma, saMhananaM-asthiracanAvizeSaH, Aha ca mUlaTIkAkAra:-"saMhananamasthiracanAvizeSaH" iti, yAH mala- tena yaH prAha sUtre zaktivizeSa eva saMhananamiti, tathA ca tadvandhaH-'sutte sattiviseso saMghayaNa miti sa bhrAntaH, kRtipadaM ya0vRttI. mUlaTIkAkAreNApi sUtrAnuyAyinA saMhananassAsthiracanAvizeSAtmakasya pratipAditatvAt , yattvekendriyANAM sevArtasaM-1 pahananamanyatroktaM tat TIkAkAreNa samAhitaM, audArikazarIratvAdupacArata idamuktaM draSTavyaM na tu tattvavRttyeti, yadi / // 47 // punaH zaktivizeSaH syAt tato devAnAM nairayikANAM ca saMhananamucyeta atha ca te sUtre sAkSAdasaMhananina uktA itkhalaM11 | utsUtraprarUpakavispanditeSu, sa cAsthiracanAvizeSa audArikazarIra eva nAnyeSu teSAmasthirahitatvAt , tatha poDhA, 1 matamidaM jinavallabhIyaM yatastato na zrImaddharibhadrasUrisUtritAyAM vRttau kazcidapyullekhaH, na pAnuktopAlambhasaMbhAvanA yataH tena jinava-| kamena vihite tadanusArinizca vivRte sUkSmArthasArdhazatake spaSTamavalokyate caturdazyAM gAthAyAM "sunte sattiviseso saMghayaNamihavinicauci sUtre, vyAkhyAne gha--tathA sUtre-Agame zaktivizeSaH saMhananamucyate, ko'bhiprAyaH varSabhanArAcAdizabdasya saMhananAbhidhAyakasya zaktivizepAbhidhAyakatayA vyAkhyAttatvAt zaktivizeSaH saMhananamAgame procyate / IzaM ca saMhananaM devanArakayorapISyata eva, tena devA varSabhanArA-18 // 47 // |casaMhananino nArakAH sevArtasaMhananina ityAgamAbhiprAyato boddhavyaM / iha tu anye'sthinicayakIlikAvirUpANAmasthAmeva racanAvizeSaH saMhanana / boddhavyaM, etathAsthinicayarUpaM saMhananamIdArikazarIra eva, nAnyeSu zeSANAmarakhyAdhabhAvAditi gaathaarthH|| vyAkhyAkAraH pnycdshyaampi| gAthAyAM sAkSepamamidadhau yathA atrAha-nanu "naratiriyANaM chappiya, havaMti vigaliMdiyANa chevaTu"miti vacanAt yo vikalendriyANAM pi baraekeeseisercedeotice dIpa anukrama [540] ~944 ~ Page #946 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [293] dIpa anukrama [ 540 ] "prajJApanA" - upAMgasUtra- 4 upAMgasUtra- 4 ( mUlaM + vRttiH) - padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita ...... Education Inman uddezakaH [2] dAraM [-], mUlaM [293] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH .............................. - pIlikAdInAM chedavRtta saMhananodayo'bhyupagataH so'sthyabhAve kathaM saMgacchate ? ityatrocyate - yo'yamasthivinyAsaprayatno'bhihito'sau balaprakapaMkhyApako'ta eva sUtre zaktivizeSaH saMhananamuktaM, anyathobhayamarkaTamahapaTTakIlikAprayatne sati gAtrasaMkocavikAzAbhAvo bhAvyeta / ataH pipIlikAdInAM kSudrasattvAnAM yadyapyasthIni na saMbhAvyante tathApi kAyavalamadhikRtya saMhananamucyate, tathAhi - loke'sthisadbhAve'pyalpavalaH puruSo'saMhanana eva vyapadizyate / tataH zaktimapekSya teSAM saMhananaM veditavyaM / athavA zaGkhAdInAM dvIndriyANAmapi dRzyante evAsthIni pipIlikAdInAM tu sUkSmatvAtkevalagamyAnIti na kazcidvirodha iti paJcasaGgrahAmiprAyaH / itIdaM SaDvidhaM saMhananamasthisaMnicayAtmakaM yadudayAdbhavati zarIre tadapi tatsaMjJitaM SaDidhaM saMhanananAmakarmeti gAthArthaH // prasArakasabhA mudrite prastAvanAkartRbhirvivecitaM ca tatra "saMhananavyAkhyAdhikAre yaduktaM - "sutte sattiviseso" tatra samayavidbhiH samAlocanIyaM samayedhvasthiracanAtmakasyaiva svIkRtatvAt, yaduktaM vivAhaprajJaptivRttI sUkSmasUkSmatarapadArthasArthavarNanodvedhAnAdikAlasaMbaddhamidhyAtvAviratakaSAyAdyantarArAtivargasvAntatryApArArjitamUlakakarmASTakama hAmalApanayanakSamanAnA| vidhayamaniyamavrAtormiyuktacAritrabhuvanApUrNagADhataraduHkhadasamarthakapAyatApabhItyAgataciraMtanamunipuGgavajIvanaca ranirbhaya krIDopazobhite siddhAntaratnAkare duSdhamArakarAkSasena kavalIyamAnamedhAyubailAnAmaidaMyugInajanAnAM pravezAya saralanavAyAdityA baddhataTaiH vibudhenArcanIyakramakajaiH zrImadabhayadevasuripAdaiH - "iha saMhananaM asthiracanAvizeSaH" / tathA caraNasaMsparzirajobhiH pavitritabhUmaNDalaiH zrImaddevabhadrasUripAdaiH trailokyadIpikAvRttAvapi tathaivAbhidhAnAt / tatpAThazcAyam - "saMhanyante saMhativizeSaM prApyante zarIrAsthyavayavAH yaistAni saMhananAni dRDhadRDhata rAdayaH shriirbNdhaaH"| manu tarhi ekendriyANAM sevArttasaMhananaM jIvAbhigamopA vibudhAnAM ca vajrarSabhanArAcaM prajJApanAdau proktamasti tatra bhavatAM kA gatiriti cet na, ekAkSANAM sudhAzinAM ca zaktimapekSyaupacArikamuktaM, tathAhi ekAkSANAmatyantAlpIyasI zaktiretadRzaktiviSaya For Parts Only ~ 945 ~ waryra Page #947 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [293] TIpa anukrama [ 540 ] prajJApanAyAH mala tha0 vRttI. // 471 // "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRttiH ) dAraM - - padaM [23], uddezakaH [2] mUlaM [ 293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......... ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internation a sevArtasaMhananasya tadadArikazarIrasaMbaMdhamAtramapekSya draSTavyaM nirjarANAmapi cakravartibhyo'pyatyantamahatI zaktiH sA ca prathamasaMhananaviSayA iti / na caitatprathaddhiH sUtre zaktivizeSaM (pa) saMhananamukta, vRttikRtA tu tadabhiprAyaH prakaTIkRtaH, tat kimarthaM bhavadbhiH samAlocanIyamucyata iti vAcyaM, maMthakRdbhistu "sute sattiviseso" ityanena sUtre zaktivizeSaM (paH) saMhananaM saMsthApitaM vRttikAreNApi tadevAtiraDIkRtaM na laupa cArikamuktaM, nanUpacAro'pi sadvastuna evaM kriyate, natvasadvastuna iti cet, satyaM param- "atasmin tadadhyavasAyaH upacAraH" iti vacanAt upacAro'pyasatyeva sadvastuno na tu sahastuni sadvastunaH / api ca sUtre zaktivizeSaH saMhananaM syAt tarhi jIvAbhigamasUtre kathaM devanArakA asaMhananAH proktAH tathA ca tadvantha:-- "suraneraiyA chaM saMghayaNANaM asaMghayaNA" iti, punaH tatraiva hetumadbhAvenoktaM- 'nevaTThI neva sirA neva hArU neva saMghayaNamaTTI 'ti / kiM ca sUtre zaktivizeSaH saMhananaM tarhi garbhajanaratirazyAmapi prathakRdabhiprAyeNa sUtre zaktivizeSaH saMhananamuktaM syAt tatha kutracidAgame nopalabhyate iti etanna svamanISikAyA vijUbhitaM kiM tutpattivinAzAdijIvanApUrNabhavAbdhinimAtsatyoddharaNapotAyamAnaiH zrImanmalayagirisUripAdaiH jIvAbhigamAyupAMgavRttiSu tathaivollekhaH kRtaH / sadyazcAyam - "asthinicayAtmakaM ca saMhananamayo'-rathyAdyabhAvAdasaMhananAni zarIrANi iyamaMtra bhAvanA-iha tattvavRttyA saMhananamasthinicayAtmakaM yattu prAgekendriyANAM sevArttasaMhananamabhyadhAyi tadaudArikazarIrasaMbaMdhamAtramapekSyaupacArikaM devA api yadanyatra prajJApanAdau varSabhanArAcasaMhananinaH ucyante te'pi gauNavRttyA, tathAhi iha yAdRzI manuSyaloke cakravartyaderviziSTavarSabhanArAcasaMhanAninaH sakalazeSamanuSyajanAsAdhAraNI zaktiH do solA battIsA sababaleNaM tu saMkalanibaddha' mityAdikA, tato'pyadhikatarA devAnAM parvatotpATanAdiviSayA zrUyate na ca zarIraparikleza iti te'pi vArSabhanArAcasaMhananinaH uktAH, na punaH paramArthataste saMdananinaH, tato nArakANAmasthyabhAvAt saMhananAbhAvaH / etena yo'pariNata bhagaktsiddhAntasAro For Parts Only ~ 946 ~ | 23 karmaprakRtipadaM // 471 // Page #948 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [293] 20209080sease dIpa bAbadUkaH siddhAntabAhulyamAtmanaH khyApayannevaM pralalApa "sutte satciviseso saMghayaNamiTinicoM"tti iti so'pAkIrNo draSTavyaH / saakssaa| datraiva sUtre'sthinidhayAtmakasya saMhananasyAbhidhAnAt / asthyabhAve saMhananapratiSedhAt iti (jIvAbhigamasU0 32) evameva trailokyadIpikAvRttAvapyuhekhitaM / tatvaM punaH kalahaMsA jAnanti" || anna naivaM vAcyaM yadutopasarjanAnupasarjanakRta eSa vizeSo yataH zrImadbhiribhadrasUripAca-18 rapi Avazyakadvattau "iha cetthambhUtAsthisaMcayopamitaH zaktivizeSaH saMhananamucyate na svasthisaMcaya eva, devAnAmasthirahitAnAmapi prathamasaMhananayuktatvAtU" iti vacanena zaktivizeSarUpasyaiva tasyAGgIkArAditi, Adau tAvat ka eSa tAvacet gaNanAM vibudheSu yo mukhyaM sUrya jyotiriGgaNamAkhyAya jyotiriGgaNameva jyotiSpatitayA vyAharet / , naiva cet kazcit kathamiva vyAkRtaM sUtre'sthinicayasya saMhananavAcyatAniSedhAya 'gutte sattiviseso' ityAvi, bhavadarzitoktAvapi asthinicayasyaiva saMhananavAcyatA spaSTaiva, yata uditaM yaha cetyAdi anyathAbhiyuktamataM tu kevalamevAsthinicarya saMhananazabdavAcyatayA'pekSitamapAkuryAt na tu zAstrasiddha saMhananaspAsthivAcyatApakSaM, tathA ca devAnAmAghasaMhananitA zaktivizeSApekSiNI ekendriyANAmantyasaMhananitaudArikazarIrasattA'pekSiNItyevaM bhavatyaupacArikI natu asthinicayasyaupacArikatvaM saMhananazabdavAcyatAyAM lezavo'pi, tato yuktamevoktaM zrImaddiSTIkAkadbhirmalayagirisUricaraNairurarIkRtya jinavallabhagaNisatkaM 'sutte sattiviseso' iti vacanaM 'ityalamutsUtraprarUpakavispanditeSu' ityevaM kumArgagamRgasiMhanAdhIyaM vacanaM, evaM ca 'sAiNA parinibbuDhe' iti vacanasya | kalyANakaparatayA vyAkhyAnaM garbhApahArasya SaSThakalyANakatayA vyaktIkRtizca tasyaiva mukhamalakurvANA zobhate na sUtrAnusAriNAM zrImaharibhadrAcAryAbhayadevasUrinyAkhyAtavIravarazrImadvardhamAnasvAmikalyANapazcakavAdinAmispalaM csuuryaa| anukrama [540] ifaltaina ~947~ Page #949 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA mala yavRttI. prata sUtrAMka [293] // 472 // 02 dIpa eecerseeeeeeeee tadyathA-vajarSabhanArAcaM RSabhanArAcaM nArAcaM arddhanArAcaM kIlikA sevAH ca, tatra varja-kIlikA RSabhaH-pari-23karmapraveSTanapaTTaH nArAcaM-ubhayato markaTavandhaH, uktaM ca-"risaho ya hoi paTTo vajaM puNa kIliyA muNeyacA / ubho kRtipada makaDavaMdho nArAyaM taM viyANAhi ||1||Rssbhshc bhavati paTTo vajaM punaH kIlikA jnyaatvyaa| ubhayato markaTabandho yastaM nArAcaM vijAnIhi // 1 // ] tatazca dvayorasnorubhayato markaTavandhanabaddhayoH paTTAkRtinA tRtIyenAsthA parive-18 Titayorupari tadasthitrayabhedi kIlikAsyaM vajranAmakamasthi yatra bhavati tadvavarSabhanArAcasaMhananaM, yatpunaH kIlikArahitaM saMhananaM tat RSabhanArAcaM, yatra tvasthanAM markaTavandha evaM kevalo bhavati tatsaMhananaM nArAcaM, yatra tvekapAna markaTabandho dvitIyapArthe ca kIlikA tadarddhanArAcasaMhananaM, yatrAsthIni kIlikAmAtrabaddhAnyeva bhavanti tatsaMhanana kIlikAkhyaM, yatra punaH parasparaparyantamAtrasaMsparzalakSaNAM sevAmAgatAni asthIni nityameva nehAbhyaGgAdirUpAM pari-1 zIlanAmAkAnti tatsevArtasaMhananaM, etannivandhanaM saMhanananAmApi SoDhA, tadyathA-varjarSabhanArAcasaMhanananAma RSabhanArAcanAma nArAcanAma arddhanArAcanAma kIlikAnAma sevArtanAma, tatra yadudayAt vajrarSabhanArAcasaMhananaM bhavati / tat varSabhanArAcasaMhanananAma, evaM zeSasaMhanananAmakhapi bhAvanIyaM. tathA saMsthAna-AkAravizeSasteSyeva gRhItasavAti- 472|| tabaddheSu audArikAdiSu pudgaleSu saMsthAnavizeSo yasya karmaNa udayAdbhavati tatsaMsthAna, etaca poDhA, tadyathA-samacatura-| saMsthAnanAma nyagrodhaparimaNDalasaMsthAnanAma sAdisaMsthAnanAma vAmanasaMsthAnanAma kubjasaMsthAnanAma huNDasaMsthAna anukrama [540] mmona ~948~ Page #950 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 920302 prata sUtrAMka [293] nAma ca, tatra yadudayAdasumatAM samacaturastrasaMsthAnamupajAyate tatsamacaturasrasaMsthAnanAma, yadudayAttu nyagrodhaparimaKNDalaM saMsthAnaM tanyagrodhaparimaNDalasaMsthAnanAma, evaM zeSANyapi vAcyAni, tathA varNyate-alakiyate shriirmneneti| varNaH, sa ca pazcaprakAraH zvetapItaraktanIlakRSNabhedAt , tannibandhanaM nAmApi paJcadhA, tadyathA-vetavarNanAma pItavarNanAma raktavarNanAma nIlavarNanAma kRSNavarNanAma, tatra yadudayAjantuzarIreSu zvetavarNaprAdurbhAvo yathA vizakaNThikAnAM tat zvetavarNanAma, evaM zeSavarNanAmAnyapi bhAvanIyAni, tathA 'gandha aIne' gandhyate-ANAyate iti gandhaH, sa dvidhA-surabhigandho durabhigandhazca, tannibandhanaM gandhanAmApi dvidhA, tadyathA-surabhigandhanAma durabhigandhanAma ca, tatra yadudayAjantuzarIreSu surabhigandha upajAyate yathA zatapatramAlatIkusumAdInAM tatsurabhigandhanAma, yadudayAd dura| bhigandhaH zarIredhUpajAyate yathA lazunAdInAM tat durabhigandhanAma, tathA 'rasa AkhAdanakhehanayoH' rakhate AkhAdyate / iti rasaH, sa paJcadhA, tiktakaTukaSAyAmlamadhurabhedAt, tannibandhana rasanAmApi paJcadhA, tadyathA-tiktanAma kaTu-1. nAma kapAyanAma amlanAma madhuranAma, tatra yadudayAt jantuzarIrapu tikto raso bhavati yathA maricAdInAM tattiktarasanAma, evaM zeSApayapi rasanAmAni bhAvanIyAni, tathA 'spRza saMsparze' spRzyate iti sparzaH, 'akartarI ti ghaJpratyayaH, sa ca karkazamRdula ghugurukhigdharUkSazItoSNabhedAdaSTaprakAraH, tanivandhanaM sparzanAMmApyaSTaprakAra, tatra yadudayAjantu-18| zarIreSu karkazaH sparzo bhavati yathA pASANavizeSAdInAM tatkarkazasparzanAma, evaM zeSANyapi sparzanAmAni bhAvanI dIpa anukrama [540] seeeeee ~949~ Page #951 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 23karmaya prata sUtrAMka [293] 2009 prajJApanA-18 yAni, tathA yadudayAt prANinAM zarIrANi na gurUNi nApi laghuni kintvagurulaghurUpANi bhavanti tadagurulaghunAma, yA:mala- tathA yadudayAt khazarIrAvayavaireva zarIrAntaH parivarddhamAnaiH pratijihAgalavRndalambakacoradantAdibhirupahanyate yadvA / kRtipadaM yavRttI khayaMkRtodvandhanabhairavaprapAtAdibhistadupaghAtanAma, yadudayAt punarojakhI darzanamAtreNa vAksauSThavena vA mhaanRpsbhaa||47|| mapi gataH sabhyAnAmapi trAsamApAdayati prativAdinazca pratibhAvighAtaM karoti tatparAghAtanAma, tathA kUrparalAGgalagomUtrikAkAreNa yathAkrama dvitricatuHsamayapramANena vigraheNa bhavAntarotpattisthAnaM gacchato jIvasyAnuzreNiniyatA gamanaparipATI AnupUrvI, tadvipAkavedyaM nAmakarmApi kAraNe kAryopacArAt AnupUrvI nAma, tacca caturkI, tadyathAnarayikAnupUrvInAma tiryagAnupUrvInAma manuSyAnupUrvInAma devAnupUrvI nAma, tathA yadudayavazAdAtmana uccAsaniHvAsalabdhirupajAyate taducchAsanAma, Aha-yadyevamucchAsaparyAptinAmnaH kopayogaH ?, ucyate, ucchAsanAna ucchAsaniHzvAsayogya pudgalagrahaNamokSaviSayA landhirupajAyate, sA ca labdhiHcchAsaparyAptimantareNa khaphalaM sAdhayati, na / khaluipukSepaNazaktimAnapi dhanugrahaNazaktimantareNa kSemumalaM, tata ucchAsaparyAptiniSpAdanArthamucchvAsaparyApsinAna upayogaH, evamanyatrApi yathAyogaM bhinnaviSayatA sUkSmadhiyA bhAvanIyA, tathA yadudayAt jantuzarIrANi khruupe-N47|| NAnuSNAnyapi uSNaprakAzalakSaNamAtapaM kurvanti tadAtapanAma, tadvipAkazca bhAnumaNDalagateSu pRthivIkAyikeSveva na yahI, pravacane'pi niSedhAt, tatroSNatvamuSNasparzanAmodayAt utkaTalohitavarNanAmodayAca prakAzakatvamiti, tathA dIpa Recededesesedese anukrama [540] e ~ 950~ Page #952 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [293] dIpa anukrama [540 ] Eticatin "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [-], mUlaM [293] uddezaka: [2], ...AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. yadudayA jantuzarIrANyanuSNaprakAzakarUpamudyotaM kurvanti yathA yatidevottaravaikriya candranakSatratAravimAnarattauSadhayastadu-dyotanAma, tathA vihAyasA gatiH - gamanaM vihAyogatiH, nanu sarvagatatvAt vihAyasastato'nyatra gatirna sambhavatIti kimartha vizeSaNaM 1, vyavacchedyAbhAvAt, satyametat, kintu yadi gatirevocyate tato nAmnaH prathamaprakRtirapi gatirastIti paunaruktatyAzaGkA syAt, atastadvyavacchedArtha vihAyasA gatiH, na tu nArakAdiparyAyapariNatirUpeti vihAyogatiH, sA dvividhA-prazastA aprazastA ca, tatra prazastA iMsagajavRpabhAdInAM aprazastA kharoSTramahiSAdInAM tadvipAkavedyaM vihAyogatinAmakarma dvidhA - prazasta vihAyogatinAma aprazastavihAyogatinAma ceti, tathA trasanti-uSNAdyabhitaptAH santo vivakSitasthAnAdudvijante gacchanti ca chAyAdyAsevanAyeM sthAnAntaramiti prasA - dvIndriyAdayastatparyAya pariNativedyaM nAmakarmApi trasanAma, tathA yadudayAduSNAdyabhitApe'pi tatsthAna parihArAsamarthAH pRthivyaptejovAyuvanaspatayaH sthAvarA jAyante tat sthAvaranAma, tathA vAdaranAma yadudayAjjIyA vAdarA bhavanti, vAdaratvaM pariNAmavizeSaH, yadvazAt pRthivyAderekaikasya jantuzarIrasya cakSuryAdyatvAbhAve'pi bahUnAM samudAye cakSuSA grahaNaM bhavati, tadviparItaM sUkSmanAma, yadudayAdvahUnAmapi samuditAnAM jantuzarIrANAM cakSurbrAjhatA na bhavati, uktaM ca zrAvakaprajJapti - mulaTIkAyAM- "sUkSmanAma yadudayAt sUkSmo bhavati, asantasUkSmo'tIndriya ityarthaH" iti, paryAtakanAma yadudayAt svayogyaparyAptinirvarttanasamartho bhavati tatparyAsinAma - AhArAdipudgalagrahaNapariNamanaheturAtmanaH zaktivizeSaH, For Parts Only ------------- ~951~ wor Page #953 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA malayavRttI. // 47 // [293] SO90090922 dIpa etaca prAgevoktamiti, tadviparItamaparyAsakanAma, tathA yadudayAt jIvaM jIvaM prati bhinnaM zarIraM tatpratyekanAma, yadu- 23karmapra| dayavazAt punaranantAnAM jIvAnAmekaM zarIraM bhavati tatsAdhAraNanAma, tathA yadudayavazAt zarIrAvayavAnAM ziro'sthi- kRtipadaM dantAnAM sthiratA bhavati tatsthiranAma, tadviparItamasthiranAma, yadudayavazAjihAdInAmavayavAnAmasthiratA bhavati tada-IN sthiranAma, tathA yadudayAnnAbheruparitanA avayavAH zubhA jAyante tat zubhanAma, yadudayavazAt nAbharadhastanA pAdAda-IN yo'vayavA azubhA bhavanti tadazubhanAma, tathAhi-zirasA spRSTastuSyati pAdena tu ruSyati, kAminyA pAdenApi spRSTaH / topamupayAti tato vyabhicAra iti cet, na, tasya paritoSasya mohanIyanivandhanatvAt , vastusthititheha cintyate | ityadoSaH, tathA yadudayavazAdanupadapi sarvasya manaHpriyo bhavati tatsubhaganAma, tadviparItaM durbhaganAma, yadudayAdupakArakRdapi janasya dveSyo bhavati, uktaM ca-"aNuvakaevi bahUNaM jo pio tassa subhgnaamudo| ubagArakArago-1 vi huna rucae dugbhagassudae // 1 // subhagudaevi hu koI kiMcI Asaja dubbhago jaivi / jAyai thosaao| jahA abhavANa titthayaro // 2 // " [anupakRte'pi bahUnAM yaH priyastasya subhaganAsa udayaH / upakArakArako'pi na rocate daurbhAgyasyodaye // 1 // subhagasyodaye'pi kazcitkaJcidAsAdya durbhago yadyapi / jAyate tadoSAt yathA'bhavyAnAM 474|| tIrthakaraH // 2 // ] tathA yadudayavazAt jIvasya svaraH zrotRNAM prItiheturupajAyate tatsusvaranAma, tadviparItaM duHkharanAma yadudayAt kharaH zrotRNAmaprItaye bhavati, tathA yadudayavazAt yaceSTate bhASate vA tatsarva lokaH pramANIkaroti ! anukrama [540] ~952 ~ Page #954 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [293] darzanasamanantarameva ca jano'bhyutthAnAdi samAcarati tadAdeyanAma, tadviparItamanAdeyaM, yadudayavazAdupapannamapi truvANo nopAdeyavacano bhavati nApyupakriyamANo'pi janastasyAbhyutthAnAdi samAcarati, tathA tapaHzauryatyAgAdinA samupArjitena yazasA kIrtanaM-saMzabdanaM yazaHkIrtiH, yadvA yazaH-sAmAnyena khyAtiH kIrtiH-guNotkIrtanarUpA prazaMsA athavA sarvadiggAminI parAkramakRtA vA sarvajanotkIrtanIyaguNatA yazaH ekadezagAminI puNyakRtA vA kIrtiH te yadudayavazAdbhavatastadyazaHkIrtinAma, yadudayavazAt madhyasthasthApi janasyAprazasyo bhavati tadayazaHkIrtinAma, tathA yadudayavazAjantuzarIreSu khakhajAtyanusAreNApratyaGgAnAM pratiniyatasthAnayatitA bhavati tannirmANanAma, taca sUtradhArakalpaM, tadabhAve hi tadbhUtakakalpairaGgopAGganAmAdibhirnivartitAnAmapi zirauraudarAdInAM sthAnavRtteraniyamaH sthAt , tathA yadudayakzAt aSTamahAprAtihAryapramukhAzcatusviMzadatizayAH prAduSyanti tattIrthakaranAma, tadevamuktAH nAmakarmaNo dvicatvAriMzadbhedAH, sampratyeteSAmeva gatyAdInAmavAntarabhedapratipAdanArthamAha-gainAme NaM bhaMte ! kamme | kaivihe paM0' ityAdi, samastamapi nigadasiddham , uktA nAmakarmaNo bhedAH, samprati gotrakarmabhedAnAha-'goe NaM bhaMte !' ityAdi, yadudayayazAduttamajAtikulabalataporUpaizcaryazrutasatkArAbhyutthAnAsanapradAnAalipagrahAdisambhavastad-1 cairgotraM, yadudayavazAt punarjJAnAdisampanno'pi nindA labhate hInajAtyAdisambhavaM ca tat nIcairgotraM, uktau gotrabhedI, samprati tayoreva bhedAnAha-'uccagoe NaM bhaMte ! kamme kaivihe paM0' ityAdi sugama, samprati antarAyabhedAnAha Seeeeeeepeech dIpa anukrama [540] 19 ~953~ Page #955 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [293] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH mala yavRttI. prata sUtrAMka [293] // 475 // dIpa | 'aMtarAe NaM bhaMte ! kamme kaivihe' ityAdi, tatra yadudayavazAt sati vibhave samAgate ca guNavati pAtre dattamama ||23karmapramahAphalamiti jAnanapi dAtuM notsahate taddAnAntarAyaM, tathA yadudayavazAhAnaguNena prasiddhAdapi dAturgahe vidyamAnama-18 kRtipadaM pi deyamarthajAtaM yAcjAkuzalo'pi guNavAnapi yAcako na labhate talAbhAntarAyaM, tathA yadudayavazAt satyapi vizi-18 TAhArAdisambhave'sati ca pratyAkhyAnapariNAme vairAgye vA kevalakArpaNyAnotsahate bhoktuM tadbhogAntarAyamevamupabhogAntarAyamapi bhAvanIyaM, navaraM bhogopabhogayorayaM vizeSaH-sakRd bhujyate iti bhogaH-AhAramAlyAdi, punaH punarbhujyate ityupabhogo-vastrAlaGkArAdi, uktaM ca-"sai bhujaitti bhogo so puNa aahaarpupphmaaiio| uvabhogo urI puNo puNa uvabhujjai vatthapilayAi // 1 // "[ sakRdbhujyate iti bhogaH sa punarAhArapuSpAdikaH / upabhogastu punaH punarupabhujyate vstrvnitaadiH||1||] tathA yadudayAt satyapi nIruji zarIre yauvanikAyAmapi vartamAno'lpaprANo bhavati yadvA balavatsapi zarIre sAdhye'pi prayojane hInasattvatayA na pravarttate tavIryAntarAyaM, ukto mUlocaraprakRtivibhAgaH, samprati uttaraprakRtInAM jaghanyotkRSTasthitipratipAdanaM cikIrSaH prathamato jJAnAvaraNIyasya paJcaprakArasthApi viSaye praznasUtramAha // 475 // NANAvaraNijassa paM bhaMte ! kammarasa kevatitaM kAlaM ThitI paM01, go! jahaNNeNaM aMtomuhurta ukoseNaM tIsaM sAgarovamakoDAkoDIto tiNi ya vAsasahassAI acAhA, acAhUNiyA kammaThitI kammanisego, nidApaMcagassa NaM maMte ! kampassa anukrama [540] sers ~954~ Page #956 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [294] kevatitaM kAlaM ThitI paM01, go! jaha0 sAgarovamassa tiSNi sattabhAgA palitobamassa asaMkhejatibhAgeNaM uNiyA, ukoseNaM tIsa sAgarovamakoDAkoDIto, tiNNi va vAsasahassAI acAhA, abAhUNiyA kammahitI kammaniseno, desaNacaukassa gaM bhaMte ! kammarasa kevaiyaM kAlaM ThitI paM01, go0! jahane0 aMto0 u0 tIsa sAgaroSamakoDAkoDIto, tiNi ya vAsasahassAI avAhA0, sAyAveyaNijassa IriyAvahiyaM baMdhagaM paDaca ajahaNNamaNukoseNaM do samayA saMparAyabaMdhagaM paDaca ja0 vArasa muhuttA, u0 paNparasa sAgarobamakoDAkoDIto, paNNarasa vAsasayAI avAvA, asAtAdaNiassa jaha sAgarovamassa tiNi sattabhAgA palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNayA u0 tIsa sAgarovamakoDAkoDIto, tiNi ya vAsasahassAI avAhA, sammattaveyaSijassa pucchA, mo0 ja0 aMto0 u0 chAvahi sAgarovamAI sAtiregAti, micchatveSaNijassa jaha. sAgarovamai palitovamassa asaMkhejatibhAgeNa UNagaM u0 satcari koDAkoDIto, satta ya cAsasahassAI avAhA, acAhUNiyA0, sammAmicchattaveyaNijassa ja. aMto0 u0 aMto0, kasAkcArasagassa ja. sAgarovamassa cattAri sattabhAgA palitovamassa asaMkhejaibhAgeNaM UNayA, ukko0 cavAlIsaM sAgaroganakoDAkoDIto, pattAlIsaM vAsasatAI acAhA jAba nisego, kohasaMjalaNe pucchA, go0! jahado mAsA uko0 pacAlIsa sAmarovamakoDAkoDIto cacAlIsaM vAsasatAI acAhA jAva nisego, mANasaMjalagAte pucchA, go! ja0mAsaM u0 jahA kohassa, mAyAsaMjalaNAte pucchA, go0! akhaM mAsaM u0 jahA kohassa, lohasaMjalaNAe pucchA, go0 a0 aMto0 u0 jahA kohassa, ithiveyassa pucchA, go0! jahaNaM sAgarovamassa divaTTa sattabhAgaM palitovamassa asaMkhejaibhAneNa anayaM 39292020302920200507 dIpa anukrama [541] ~ 955~ Page #957 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] prajJApanAyA malayavRttI. 23karmabandhapade ka6 maMsthitiH sU. 294 prata sUtrAMka [294] // 476 // ukko. paNNarasa sAgarovamakoDAkoDIto paNNArasa vAsasatAI abAhA0, purisavedassa NaM pucchA, go! jaha0 aTTha saMvaccharAti uko0 dasa sAgarovamakoDAkoDIto dasa vAsasatAI avAhA jAva Nisego, NapuMsamavedassa meM pucchA, go0! jaha0 sAgarovamassa doNi sacabhAgA palitovamassa asaMkhejaibhAgeNaM UNayA, ukoseNaM pIsaM sAgarovamakoDAkoDIto bIsa ya vAsasatAI avAhA0, hAsaratINaM pucchA go! jaha. sAgarovamassa ekaM sattabhArga palitovamassa asaMkhejatibhAgaNaM UrNa uko dasa sAgarovamakoDAkoDIo dasa vAsasatAI abAhA, aratibhayasogaduguMchANaM pucchA, go0| jaha0 sAgarovamassa doNi sattabhAgA palitobamassa asaMkhejatibhAgeNaM uNayA, uko bIsa sAgarovamakoDAkoDIto bIsaM vAsasatAI abAhA0, neraiyAuyassa NaM pucchA, go.! jaha0 dasa vAsasahassAI aMtomuhuttamabhahiyAI uko tettIsaM sAgarovamAI puvakoDItibhAgamabhahiyAti, tirikkhajoNivAuyassa pucchA, go! jaha0 aMto0 uko tiSNi palitovamAI puvakoDitibhAgamabhahiyAI, evaM maNasAuyassavi, devAuyassa jahA neraiyAuyassa Thititti, nirayagatinAmae Na pucchA go0| jaha0 sAgarovamasahassassa do sattabhAgA palitovamassa asaMkhijatibhAgeNaM UgayA, ukoseNaM vIrsa sAgarovamakoDAkoDIto vIsaM vAsasatAI avaahaa| tiriyagatinAmae jahA napuMsagavedassa, maNuyagatinAmate pucchA, ja. sAgarovamassa divarddha sattabhAgaM palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNagaM uko. paNNarasa sAgarovamakoDAkoDIto paNNarasavAsasatAI avAhA / devagatinAmae NaM pucchA, go! jaha0 sAgarovamasahassassa eNaM sacabhAga palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNayaM uko jahA purisavedassa, egidiyajAtinAmae gaM pucchA, go! jaha0 sAgarovamassa doNi sattabhAgA pali secene dIpa anukrama [541] // 476 // ~956~ Page #958 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [294] tovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNayA ukkoseNaM vIsaM sAgarovamakoDAkoDIto bIsati vAsasatAI avAhA, beiMdiyajAtinAmeNaM pucchA, go0!jahasAgarovamassa nava paNatIsatibhAgA palitovamassa asaMkhejaibhAgerNa UNayA u0 aTThArasa sAgarovamakoDAkoDIto aTThArasa ya vAsasayAI avAhA, teiMdiyajAtinAmae NaM jahaNNeNaM evaM ceva, uko aTThArasasAyarovamakoDAkoDIto aTThArasa vAsasatAI avAhA, cauridiyajAtinAmAe pucchA, go! jaha0 sAgarovamassa Nava paNatIsatibhAgA palitovamassa asaMkhejaibhAgeNaM UNayA uko0 aTThArasa sAgarovamakoDAkoDIto aTThArasa vAsasatAI abAhA, paMciMdiyajAtinAmAe pucchA, go.jaha sAgarovamassa doNNi sattabhAgA palitocamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNayA ukoseNaM vIsaM sAgarovamakoDAkoDIto bIsa ya vAsasatAI abAhA, orAliyasarIraevi evaM ceva, veuviyasarIranAmAe NaM bhaMte ! pucchA, go! jaha. sAgarovamasahassassa do sattabhAgA palitovamassa asaMkhejahabhAgeNaM UNayA, uko0 vIsaM sAgarovamakoDAkoDIo vIsaha vAsasayAI avAhA, AhAragasarIranAmae jaha. aMtosAgaroSamakoDAkoDIo uko. aMtosAgarakoDAkoDIo, teyAkammasarIranAmAe jahaNNeNaM doNNi sattabhAgA palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNayA uko bIsaM sAgarovamakoDAkoDIo vIsa ya vAsasatAI avAhA, orAliyaveubiyAhAragasarIrovaMganAmAe tiNNivi evaM ceva, sarIrabaMdhaNanAmAeSi paMcaNhavi evaM ceva, sarIrasaMghAyanAmAe paMcaNhavi jahA sarIranAmAe kammassa Thiitti, vairosabhanArAyasaMghayaNanAmAe jahA rainAmAe, usabhanArAyasaMghayaNanAmAe pucchA, go! sAgarovamassa cha paNatIsatibhAgA palitovamassa asaMkhejAbhAgeNaM UgayA, uko vArasa sAgarovamakoDAkoDIo, pArasa vAsasatAI avAhA0, nArA dIpa Caeeeeeee anukrama [541] ~957~ Page #959 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [294] dIpa anukrama [541] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 477 // padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [294] uddezaka: [2], dAraM [-], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Eaton International avaNanAmassa jaha0 sAgarovamassa satta paNatIsatibhAgA palitotramassa asaMkheja vibhAgegaM UNayA uko0 codasa sAgarovamakoDAkoDIto cauddasa vAsasatAI avAhA, addhanArAyasaMghayaNanAmassa jaha0 sAgarocamassa aTTa paNatIsattibhAgA palitobamassa asaMkhejjatibhAgegaM UNayA ukko0 solasa sAgarodamakoDAkoDIto solasa vAsasatAI avAhA0, khIliyAsaghaNe NaM pucchA, go0 ja0 sAgarovamassa nava paNatIsatibhAgA palitovamassa asaMkhejjatibhAgeNaM UgayA, ukoseNaM aTThArasa sAgarovamakoDAkoDIo aTThArasa vAsasatAI avAhA, chevaTThasaMghayaNanAmassa pucchA, go0 ! jaha0 sAgarovamassa doNi sattabhAgA pAlito massa asaM0 UNayA, ukko0 bIsaM sAgarovamako0 bIsa ya vAsasatAI avAhA, evaM jahA saMghayaNanAmA chambhaNiyA evaM saMThANAvi unmANitavA, sukillavaNNaNAmate pucchA, go0 jaha0 sAgarovamassa erga saptabhAgaM palito0 asaM0 UNagaM, uko0 dasa sAgarovamakoDAkoDIto, dasa vAsasatAI abAhA, hAlivaNNaNAmae NaM pucchA, go0 ! ja0 sAgarovamassa paMca aTThAvIsatibhAgA palitovamaMssa a0 bhA0 U0 u0 addhaterasasAgarovamakoDAkoDI, addhaterasa vAsasayAI aAhA, lohitavaNNaNAmae NaM pucchA, go0 ! jaha0 sAgarovamassa cha aTThAvIsatibhAgA palitovamassa asaM0 bhAgehiM UNayA, u0 paNNarasa sAgarovamako DAkoDIo paNNarasa vAsasyAti avAhA, nIlavaNNanAmAe pucchA, go0 ! ja0 sAgarovamassa sata aTThAvIsatibhAgA palitovamassa asaMkhejjatibhAgeNaM UNayA, uko0 addhadvArasa sAgarIvamakoDAkoDIvo addhadvArasa vAsasatAI avAhA, kAlavaNNanAmAe jahA chevaTTasaMghaya0, subhigaMdhaNAmAte pucchA, go0 ! jaha sukilavaNNanAmasta, dubhigaMdhaNAmAe jahA chevaTTasaMghayaNassa, rasANaM mahurAdINaM jahA vaNNANaM bhaNitaM vaheba parivADIte mANitaI, phAsA For Penal Use Only ------------- ~958~ Care 2020 202020202 23 karmavandhapade ka maMsthitiH sU. 294 // 477 // Page #960 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [294] dIpa anukrama [541] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [2], dAraM [-], mUlaM [294] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eat Intemation je apasatthA tesiM jahA chevaTThassa, je pasatthA tesiM jahA sukillavaNNanAmassa, agurulahunAmAte jahA chevaTThassa, evaM ubaghAtanAmAevi, parAghAyanAmAevi evaM caiva, nirayANupuddInAmAe pucchA, go0 ! jaha0 sAgarovamasahassassa do sacabhAgA palitotramassa asaMkhejjatibhAgeNaM UNayA, ukko0 bIsaM sAgarovamakoDAkoDIo, vIsaM vAsasatAI avAhA0, tiriyANupuvIe pucchA, go0 ! jaha0 sAgarovamassa do satabhAgA paritoSamassa asaMkhejjavibhAgeNaM UgayA ukkoseNaM vIsaM sAgamoDAkoDIo vIsati vAsasatAI abAdhA, maNuyANupuvInAmAe NaM pucchA, go0 ! jaha0 sAgarovamassa diva sattabhAgaM palitovamassa asaMkhejjatibhAgeNaM UNayaM, uko0 paNNarasa sAgarovamakoDAkoDIo paNNarasa vAsasatAI avAhA0, devApuDhInAmAte pucchA, go0 jaha0 sAgarovamasahassassa evaM satabhAgaM palitovamassa asaMkheatibhAgeNaM UNayaM, uko * 'dasa sAgarovamakoDAkoDIo dasa ya vAsasatAI avAhA, UsAsanAmAte pucchA, go0 ! jahA tiriyANupuDIe, AyavanAare vi evaM caiva, ujjoyanAmAevi, pasatthavihAyogatinAmAeci pucchA, go0 ! jaha0 evaM sAgarovamassa satabhAgaM u0 dasa sAgarovamakoDAkoDIo, dasa vAsasatAI avAhA0, apasatthavihAyogatinAmasta pucchA, go0 ! ja0 sAgarovamassa doNi sacabhAgA palitovamasya asaMkhejatibhAgeNaM UNayA u0 bIsaM sAgarovamakoDAkoDIo pIsa ya vAsasavAI avAhA0, tasanAmAe thAvaranAmAe ma evaM caiva sudumanAmAe pucchA, go0 jaha0 sAgaroSamassa Nava paNatIsatibhAgA palitobamassa asaMkhejatibhAgeNa UgayA, ukko0 aTThArasa sAgarovamakoDAkoDIto aTThArasa ya vAsasatAI avAhA, bAdaranAmAe jahA appasatthavihAyogatinAmassa, evaM paJjattanAmAeSi, apajatanAmAe jahA suDumanAmassa, paroyasarIra For Parts Only ~959~ Page #961 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyA:malaya0 vRttI. masthitiH sUtrAMka [294] // 478 // dIpa nAmAevi do sattabhAgA, sAhAraNasarIranAmAe jahA suhumassa, thiranAmAe ega sattabhAgaM adhiranAmAe do sumanAmAe N23 karmavaego asubhanAmAe do subhaganAmAe ego dUbhaganAmAe do sUsaranAmAe ego dUsaranAmAe do AdijanAmAe ego / aNAijanAmAe do jasokittinAmAe jaha0 aTTha muhuttA ukko0 dasa sAgarovamakoDAkoDIto dasa vAsasatAI abAhA0, ajasokittinAmAe pucchA, go0! jahA appasasthavihAyogatinAmassa, evaM NimmANanAmAevi, titthagaraNAmAe NaM sU. 294 pucchA, go0! jaha0 aMtosAgarovamakoDAkoDIo ukoseNavi aMto0 koDAkoDIo, evaM jattha ego sattabhAgo tatya ukkoseNaM dasa sAgarobamakoDAkoDIo dasa bAsasatAI abAhA0, jattha do sattabhAgA tattha uko0 vIsaM sAgarovamakoDA- koDIo vIsa ya vAsasayAMi abAhA, uccAgoyassa NaM pucchA, go0 ! jahanneNaM aTTha muhuttA u0 dasa sAgarovamakoDAkoDIo, dasa ya vAsasatAI avAhA0, NIyAgottarasa pucchA, go0! jahA appasatthavihAyogatinAmassa, aMtarAe Ne pucchA, go!jaha aMto0 uko tIsaM sAgarovamakoDAkoDIo tiSNi ya vAsasahassAI avAhA, abAhUNiyA kammahitI kmmnisego| (sUtraM 294) 'NANAvaraNijassa NaM bhaMte ! kammassa kevaiyaM kAlaM ThitI paM.' iti jJAnAvaraNIyasya matizrutApadhimanaHparyAya- // 478 // | kevalAvaraNabhedataH paJcaprakArasya karmaNo bhadanta ! kiyantaM kAlaM yAvat sthitiH prajJaptA 1, evamukta bhagavAnAhagautama ! jaghanyenAntarmuhUrta, taca sarvalaghu sUkSmasamparAyasa kSapakasya khaguNasthAnakacaramasamaye vattemAnassa veditavyaM, anukrama [541] ~960~ Page #962 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [294] dIpa anukrama [541] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [23], uddezaka: [2], mUlaM [294] dAraM [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH utkarSata triMzatsAgaropamakoTIkoTyaH, sA ca mithyAdRSTerutkRSTe saGkeze varttamAnasyAvasAtavyA, tadevaM niyatA prAguktasya praznottarasiddhiH, idama pRSTavyAkaraNaM trINi varSasahasrANi avAdhA abAdhonA karmasthitiH karmadalikaniSeka iti, kimarthamiti cet, ucyate, sthitidvaividhyapradarzanArtha, tathAhi - dvividhA sthitiH karmarUpatAvasthAnalakSaNA anubhavayo gyA ca tatra karmarUpatA'vasthAnalakSaNAM sthitimadhikRtyedamuktaM triMzatsAgaropamakoTAkoTaya iti, anubhavayogyA ca varSasahasratrayonA yataH, Aha ca- 'trINi varSasahasrANi avAdhA' kimuktaM bhavati ? - jJAnAvaraNIyaM karma utkRSTasthitikaM baddhaM sat bandhasamayAdArabhya trINi varSasahasrANi yAvat na kiJcidapi khodayato jIvasya bAdhAmutpAdayati, tAvatkAlamadhye dalikaniSekasyAbhAvAt, tata UrdhvaM hi dalikaniSekaH, tathA cAha-- abAdhonA- abAdhAkAlaparihInA anubhavayogyA karmasthitiH, kimuktaM bhavati ?-karmaniSekaH, sa caivaM prathamasthitau prabhUto dvitIyasthitau vizeSahInaH tRtIyasthitI vizeSahInaH evaM vizeSahIno vizeSahInazca tAvad vaktavyo yAvatsthiticaramasamayaH, etAvatA ca yaduktamaprAyaNIyAkhye dvitIyapUrve karmaprakRtiprAbhRte bandhavidhAne sthitibandhAdhikAre - " catvAryanuyogadvArANi, tadyathAsthitibandhasthAnaprarUpaNA avAdhAkaNDakaprarUpaNA utkRSTaniSekaprarUpaNA alpabahutvaprarUpaNA ce "ti, tatrotkRSTA'vAdhAkaNDaka prarUpaNA utkRSTaniSekaprarUpaNA ca darzitA bhavati, abAdhAkAlaparijJAnopAyazcAyaM yasya yAvatyaH sAgaropamakoTI koTyastasya tAvanti varSazatAnyavAdhA, yasya punaH sAgaropamakoTI koTyA madhye sthitistasyAyurvarjasyAntarmu Education Internation For Park Lise Only ------------- ~961~ narra Page #963 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA yavRttI. prata sUtrAMka [294] // 479 // hartamAyuSastu jaghanyato'ntarmuhUrtamavAdhA utkarSataH pUrvakoTItribhAgaH, tata ebamabAdhAkAlaM paribhASyAvAdhAviSayA-18|23karmaba|Ni sUtrANi khayaM bhAvanIyAni, nidrApaJcakaviSayaM sUtramAha-'nihApaMcagassa gaM bhaMte / ityAdi, jatra jaghanyataH sthitiH trayaH sAgaropamasya sasabhAgAH palyopamAsaGkhyeyabhAgonAH, kA'tra bhAvaneti cet, ucyate, paJcAnAM jJAnAvara-mAsthatiH NaprakRtInAM catasRNAM darzanAvaraNaprakRtInAM cakSurdarzanAvaraNAdInAM sajvalanalobhasya paJcAnAmantarAyaprakRtInAM ca jagha-IN sU. 294 nyA sthitirantarmuhUrta, sAtavedanIyasya sakaSAyikasya dvAdaza muhUrtA, itarakha tu dvau samayau, prathamasamaye bandho dvitIyasamaye vedanaM tRtIyasamaye tvakarmIbhavana miti, yazaHkIyucairgotrayoraSTau muhUrtAH, puruSavedasyASTau saMvatsarANi, sajvalanakodhasya dvau mAsI, sabalanamAnasyaiko mAsaH, sajvalanamAyAyA arddhamAsaH, zeSANAM tu prakRtInAM vA yAtrA khakIyA utkRSTA sthitistasyA utkRSTAyAH saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANAyA mithyAtvasthityA bhAge hate yaba-IN bhyate tatpalyopamAsaGkhyeyabhAgahInaM jaghanyasthitiparimANaM, tatra nidrApaJcakasyotkRSTA sthitiviMzatsAgaropamakoTI-11 koTyaH, tAsAM mithyAtvasthityA sapsatisAgaropamakoTIkoTIpramANayA bhAge hiyamANe 'zUnyaM zUnpena pAtayediti vacanAt labdhAtrayaH sAgaropamasya saptabhAgAH, te palpopamAsaGkhyeyabhAgahInAH kriyante, tato bhavati yathokaM jghny-S479|| sthitiparimANamiti, 'sAyAveyaNijassa IriyAvahiyavaMdhagaM paDuca ajahaNNamaNukoseNaM do samayA saMparAiyavaMdhagaM paDuca jahaNNeNaM cArasa muhuttA' iti prAgeva bhAvitaM, asAtAvedanIyasya jaghanyatastrayaH saptabhAgAH palyopamAsamaveya dIpa anukrama [541] For P OW ~962~ Page #964 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [294] bhAgonA nidrApaJcakavad bhAvanIyAH, tasyApyutkarSataH sthitestriMzatsAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , samyaktvavedanI-11 yasya yat jaghanyataH sthitipariNAmamantarmuha utkarSataH SaTSaSTiHsAgaropamANi sAtirekANi tavedanamadhikRtya veditavyaM na bandhamAzritya, samyaktvasamyagmidhyAtvayovandhAbhAvAt , mithyAtvapudgalA eva hi jIvena samyaktvAnuguNavizodhivalatakhidhA kriyante, tadyathA-sarvavizuddhAH arddhavizuddhAH avizuddhAzca, tatra ye sarvavizuddhAste samyaktvavedanIyavyapadezaM labhante ye'rddhavizuddhAste samyagmithyAtvavedanIyavyapadezaM avizuddhA mithyAtvavedanIyavyapadezasatoca tayorbandhasa mbhavaH, yadA tu teSAM samyaktvasamyagmithyAtvapudgalAnAM kharUpataH sthitizcintyate tadA'ntarmuhobasaptatisAgaropamakoTIkoTIpramANA veditavyA, sA ca tAyatI yathA bhavati tathA karmaprakRtiTIkAyAM samakaraNe bhAviteti tato avadhArya, mithyAtvavedanIyasya jaghanyA sthitireka sAgaropamaM palyopamAsaGkhyayabhAgonamutkarSatastaspotkRSTasthiteH sapta|tisAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , sambagmithyAtvavedanIyasya jaghanyata utkarSato vA antarmuH vedanApekSayA, pudgalAnAM tvavasthAnamutkarSataH prAgevoktaM, kaSAyadvAdazakaskhAnantAnubandhicatuSTayApratyAkhyAnacatuSTayaprasAkhyAnAvaraNacatuSTayarUpasya pratyekaM jaghanyA sthitizcatvAraH sAgaropamasaptabhAgA palyopamAsayabhAgonAH, utkarSatasteSAM sthite-1 catvAriMzatsAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt, sajvalanAnAM ca jaghanyA sthitirmAsadvayAdipramANA kSapakasa khabandhacaramasamaye'vasAtavyA, khIvedasya jaghanyA sthitiyeddhasAgaropamakha saptabhAgAH palpopamAsayayabhAgonAH kathamiti cet, dIpa anukrama [541] ~963~ Page #965 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [294] dIpa anukrama [541] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 480 // padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [294] uddezaka: [2], dAraM [-], ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Ja Education International ucyate, trairAzikakaraNavazAt, tathAhi yadi dazAnAM sAgaropamakoTIkoTInAM ekaH sAgaropamasaptabhAgo labhyate tataH paJcadazabhiH sAgaropamakoTIkoTIbhiH kiM labhyate 1, rAzitrayasthApanA - 10 / 1 / 15 / atrAntyena rAzinA paJcadazalakSaNena madhyo rAzirekalakSaNo guNyate, jAtAH paJcadazaiya, 'ekasya guNane tadeva bhavatIti vacanAt teSAmAdyena rAzinA dazakalakSaNena bhAgaharaNaM labdhA sArddhAH saptabhAgA iti 'hAsaraiaraibhayasogaduguMchANaM jahaNNukosaThiI bhANiyacA' iti hAsyaratiaratibhayazokajugupsAnAM jaghanyA utkRSTA ca sthitirvaktavyA, sA ca suprasiddhatvAnnoktA, kathaM vaktavyeti cet, ucyate, 'hAsaraINaM pucchA go0 ! jahaNNeNaM ego sAgaroSamassa sattabhAgo paliovamassa asaMkhejjabhAgeNa UNo ukko0 dasa sAgarovamakoDAkoDIo dasa vAsasayAI avAhA jAva nisego, araibhayasogaduguMchANaM pucchA, go0! jahaNeNaM sAgarovamassa doNNi sattabhAgA paThiovamassa asaMkhejjaibhAgeNa UNagA ukkoseNaM vIsaM sAgarovama phoDAkoDIo bIsasayAI avAhA jAva nisego' iti jJeyaM, tiryagAyuSi manuSyAyuSi ca trINi palyopamAni pUrvakoTitribhAgAbhyadhikAni iti yaduktaM tat pUrvakovyAyuSastiryagmanuSyAn bandhakAnadhikRtya veditavyaM anyatraitAvatyAH sthiteH pUrva koTitribhAgarUpAyA avAdhAyAzcAlabhyamAnatvAt, 'tiriyagainAmAe jahA napuMsagaveyassa' iti, jaghanyato dvau sAgaropamasya saptabhAgau patyopamAsaGkhyeyabhAgahInI, utkarSato viMzatiH sAgaropamakoTIkovya ityarthaH, manuSyagatinAni 'jahaNaNeNaM sAgaropamassa divasattabhAgaM palio massa asaMkhejjaibhAgeNa UNagaM ti atra For Pasta Use Only ------------- ~ 964~ 23 karmacandhapade kasthitiH sU. - 294 ||480 // Page #966 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [294] dIpa anukrama [541] "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) uddezaka: [2], dAraM [-], mUlaM [294] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education International - bhAvanA strIvedavad bhAvanIyA, 'divaddhasattabhAga' mityAdau tu napuMsakanirdezaH prAkRtatvAt, narakagatinAmno jaghanyataH sAgaropamasahasrasya dvau saptabhAgau, kimuktaM bhavati 1 - sAgaropamasya dvau saptabhAgI sahasreNa guNitAviti, tadutkRSTasthiterviMzatisAgaropamakoTAkoTIpramANatvAt, tadbandhasya ca sarvajaghanyasyAsaMjJipaJcendriyasya bhASAt, asaMjJipaJcendriyakarmabandhasya ca jaghanyenai kendriyajaghanya karmabandhApekSayA sahasraguNatvAt, bhAvayiSyate cAyamartho vaikriyacintAyAM, devagatinAno jaghanyataH sAgaropamasahasrasyaikaH saptabhAgaH, ekaH sAgaropamasya saptabhAgaH sahasraguNita iti bhAvaH, tasya hi utkRSTA sthitirdaza sAgaropama koTI koTayaH, tataH prAguktakaraNavazAdekaH sAgaropamasya saptabhAgo labdhaH, bandho'pi cAsya jaghanyato'saMjJipaJcendriyasyeti sahasraguNitaH, devagatinAmasUtre 'ukkoseNaM jahA purisaveyassa' iti 'dasa sAgarovamakoDIo dasavAsasayAI avAhA, abAhUNiyA kammaThiI kammanisego' iti vaktavyamiti bhAvaH, dvIndriyajAtinAmasUtre 'jahaneNaM nava paNatIsahabhAgA paliocamassa asaMkhejaibhAgeNa UNagA' iti, dvIndriyajAtinAmro yutkRSTA sthitiraSTAdaza sAgaropamakoTIkoTayaH, 'aTThArasa suDumavigalatige' tti [sUkSmA vikalendriyAzcASTAdaza ] vacanAt, tato'STAdazAnAM sAgaropamakoTIkoTInAM midhyAtvasyotkRSTayA sthityA saptatisAgaropamakoTA koTIpramANayA bhAgo hiyate, bhAgazca na pUryate, tataH zUnyaM zUnyena pAtyate, jAtA upari aSTAdaza adhastAt saptatistayora nApavarttanAlabdhA nava paJcatriMzadbhAgAste palyopamAsaGkhyeyabhAgonAH kriyante, AgataM sUtroktaM parimANamiti, evaM tricaturindriyajAtinAmasUtre For Parts Only ~965~ Page #967 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yA mala- 20vRttI. prata sUtrAMka [294] // 48 // api bhAvanIye, vaikriyazarIranAmasUtre 'jahANeNaM sAgarovamassa do sattabhAgA palioyamassa asaMkhejaibhAgeNaM UNa- 23karmabagA' iti, iha baiMkriyazarIranAmna utkRSTA viMzatiH sAgaropamakoTIkoTayaH sthitistataH prAguktakaraNavazena jaghanyasthi- ndhapade ka|ticintAyAM tasyAM dvau sAgaropamassa saptabhAgau labhyete, paraM vaikriyapaTumekendriyA vikalendriyAzca na bannanti, kintvasaM-masthitiH jJipaJcendriyAdayaH, asaMjJipaJcendriyAca jaghanyato'pi bandhaM kurvANA ekendriyabandhApekSayA sahasraguNaM kurvanti. 'paNavI- sU. 294 sA paNNAsA sayaM sahassaM ca guNakAro' [ paJcaviMzatiHpaJcAzat zataM sahasraM ca guNakAraH ] iti vacanAt, tato yo dvau sAgaropamasya saptabhAgI prAguktakaraNavazAlabdhau tau sahasreNa guNyete tataH sUtroktaM parimANaM bhavati, sAgaropamasya | dvI sahasrI saptabhAgAnAM sAgaropamasahasrasya dvau saptabhAgAviti seko'rthaH, AhArazarIranAmno jaghanyato'pyantaHsAgaropamakoTIkoTI utkarSato'pyantaHsAgaropamakoTIkoTI, navaraM jaghanyAdutkRSTaM soyaguNaM draSTavyaM, anye tvAhArakacatuSkastha jaghanyato'pyantarmuhargamicchanti, (tathA ca) tadvandhaH-"puMyeyaaTThavAsA, aTThamuhuttA jasudhagoyANaM / sAe pArasa AhAravigdhAvaraNANa kiMcUNaM // 1 // " [puMvede'STI varSANyaSTamuhUrtA yazauccagotrayoH / sAte dvAdaza varSANi AhAraka[vinAvaraNAnAM kiJcidUnaM // 1 // ] atra 'kiMcUNamiti antarmuhUrttamityarthaH, tadatra tattvaM kevalino vidanti, yathA zarI- 481 // ripaJcakarasa jaghanyata utkarSatazca sthitiparimANamuktaM tenaiva krameNa zarIrabandhanapazcakassa zarIrasaMghAtapaJcakasya ca vaktavyaM, tathA cAha-'sarIrabandhananAmAevi paMcaNhavi evaM ceva, sarIrasaMghAyaNanAmAe paMcaNhavi' iti 'baharosapanArAyasaMcaya dIpa anukrama [541] ~966~ Page #968 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [294] NanAmAe jahAhanAmAe iti, varSabhanArAcasaMhanananAmro yathA prAkratinAso mohanIyasthoktaM tathA vaktavyaM, tadyathAIST'vairosabhanArAyasaMghayaNanAmAe bhaMte ! kammassa kevaiyaM kAlaM ThitI paM01, go0 jaharU ekaM sattabhAgaM paliovamassa asaMkhejahabhAgeNa UNaM, ukko dasa sAgarovamakoDAkoDIo' iti, RSabhanArAcasUtre 'sAgarovamassa chappaNNatIsabhAgA paliovamassa asaMkhijaibhAgeNa UNagA' iti, RSabhanArAcasaMhananasa dhutkRSTA sthiti daza sAgaropamakoTIkoTayaH, tAsAM mithyAtvasthityA saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANayA bhAgo hiyate, tatra bhAgahArAsambhavAt zUnya zUnyena pAtayitvA chedyacchedakarAzyora?nApavartanAlabdhAH sAgaropamasya SaT paJcatriMzabhAgAH, tepalyopamAsaGkhyeyabhAgahInAH kriyante, evaM nArAcasaMhanananAso jaghanyasthiticintAyAM sapta paJcatriMzadbhAgAH|palyopamAsayabhA-11 gahInAH, utkRSTasthitezcaturdazasAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , arddhanArAcasaMhanananAmaH aSTau pnyctriNshdbhaagaaH6| palyopamAsayabhAgonAH, utkRSTasthiteH poDazasAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , kIlikAsaMhanananAno nava paJcatrizahAgAH | palyopamAsayeyabhAgahInAH, utkRSTasthiteraSTAdazasAgaropamakoTIkoSTIpramANatvAt paribhAvanIyAH, sevArtasaMhananasUtraM tu sugama, yathA saMhananaSaSTakasya sthitiparimANamuktaM tenaiva krameNa saMsthAnayaTakasyApi vaktavyaM, tathA 18 cAha-evaM jahA saMghayaNanAmA chanbhaNiyA evaM saMThapaNA chammANiyavA' uktavAyamartho'nyatrApi 'saMghayaNe saMThANe paDhame dasa uparimesu dugabuTTIM' iti [ saMhanane saMsthAne prathame daza uparitaneSu vikavRddhiH] jharidravarNanAmasUtre 'jaha-1 2000000002020 dIpa anukrama [541] ectseisex ~967~ Page #969 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: majJApanAyA: malayavRttI. prata sUtrAMka [294] // 48 // neNaM sAgarAvamassa paMca aTThAvIsahabhAgA paliovamassa asaMkhejahabhAgeNa UNagA' iti, hAridravarNanAno hi sAA|23karmavadvAdazasAgaropamakoTIkoTayaH, tathA coktamanyatrApi-"sukilasurabhimahurANa dasa u tahA subhagaupahaphAsANaM / / mahAparaphAsAndhapade kaaTThAijapavuhI aMbilahAliddapuvANaM // 1 // " [ zuklasurabhimadhurANAM dazaiva tathA subhagoSNasparzayoH sArdhadbayapraya | masthitiH ddhiramlahAridrapUrvANAm // 1 // ] tAsAM mithyAtvasthityA sapsatisAgaropamakoTIkoTIpramANayA bhAgo hiyate, tatra sU. 294 zUnyena zanyasya pAtanAttena uparitano rAziH sAMza iti sAmastyena caturbhAgakaraNArtha caturbhirguNyate jAtAH paJcAzat, | adhastano'pi saptatilakSaNacchedarAzicaturmirguNyate jAte dve zate azItyadhike, tato bhUyo'pi zUnyaM zanyena pAtanAla|bdhAH paJca aSTAviMzatibhAgAH | te palyopamAsaGkhyeyabhAgahInAH kriyante, AgataM sUtroktaM parimANaM, anenaiva |gaNitakrameNa lohitavarNanAno jaghanyasthitI paTa aSTAviMzatibhAgAH palyopamAsaGghayeyabhAgahInAH, utkarSatastasya sthiteH paJcadazasAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , nIlavarNanAnaH sasASTAviMzatibhAgAH palyopamAsaveyabhAgahInAH, |utkarSatastasya sthiteH sArddhasaptadazasAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , 'kAlavaNNanAmAe jahA sevaTusaMghayaNasse'ti | sevAttesaMhananasyeva jaghanyato dvau sAgaropamasya saptabhAgau palyopamAsaGkhyeyabhAgahInI utkarSato viMzatisAgaropamako- 482 // TIkoTayaH kRSNavarNanAno'pi vaktavyA iti bhAvaH, surabhigandhanAnaH zuklavarNanAma iva, 'sukilasurabhimahurANa dasa u' iti vacanAt , durabhigamdhanAno yathA sevArtasaMhananasya tathAnantaramevoktamiti na punarucyate, 'rasANaM mahurAdINaM dIpa anukrama [541] ~968~ Page #970 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [294] dIpa anukrama [541] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [2], dAraM [-], mUlaM [294] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. jahA vaNNANaM bhaNiyaM tahA parivADIe bhANiyaca' miti, rasAnAM madhurAdInAM paripATyA - krameNa tathA vaktavyaM yathA varNAnAmuktaM tathaivaM- madhurarasanAmno jaghanyA sthitirekaH sAgaropamasya saptabhAgaH patyopamA saGkhyeyabhAgahInaH, | utkarSato daza sAgaropamakoTIkoTayI daza varSazatAnyavAdhA, avAdhArahitA karmasthitiH karmadalikaniSekaH, amlarasanAmno jaghanyataH paJca sAgaropamasyASTAviMzatibhAgAH palyopamAsaGkhyeya bhAgahInAH, utkarSato'rddhatrayodazasAgaropamako- 14 TIkoTayo arddhatrayodaza zatAnyavAdhA, kaSAyarasanAmno jaghanyataH SaTra aSTAviMzatibhAgAH sAgaropamasya palyopamAsaGghayeyabhAgonAH, utkarSataH paJcadaza sAgaropamakoTIkoTayaH, paJcadaza varSazatAnyavAdhA, kaTukarasanAmro jaghanyataH sAgaropamasya saptASTAviMzatibhAgAH palyopamA saGkhyeyabhAgahInAH, utkarSataH sArddhasasadaza sAgaropamakoTI koTayaH sArddhasasadaza zatAnyabAdhA, tiktarasanAno jaghanyataH sAgaropamasya dvau saptabhAgau palyopamAsaGkhyeyabhAgahInI, utkarSato viMzatiH sAgaropamakoTIkoTayo viMzatirvarSazatAnyavAdhA abAdhAkAlahInA ca karmasthitiH karmadalikaniSeka iti, sparzA dvividhAH, tadyathA- prazastA aprazastAzca tatra prazastA mRdula pustrigdhoSNarUpAH aprazastAH karkazagururukSazIta rUpAH, prazastAnAM jaghanyataH sthitirekaH sAgaropamasya saptabhAgaH patyopamAsaGkhyeyabhAgahInaH, utkarSato daza sAgaropamakoTIkoTayo daza varSazatAnyavAdhA abAdhAkAlahInA karmasthitiH karmadalika niSekaH, aprazastAnAM jaghanyato dvau sAgaropamasya | saptabhAgau palyopamAsatyeya bhAgahInau utkarSato viMzatiH sAgaropamakoTIkoTayo viMzatirvarSazatAnyavAdhAM abAdhA For Parts Only ------------- ~969~ Page #971 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [294] // 48 // prajJApanA-18 kAlonA karmasthitiH karmadalikaniSekaH, tathA cAha-'phAsA je appasatthA tesiM jahA sevaTThassa je pasatthA tesi 23 karmabayAH mala- jahA sukillavapaNanAmassa' iti, narakAnupUrvInAmro jaghanyataH sAgaropamasahasrasya dvI saptabhAgI, dvau sAgaropamasyadhapade kaya0vRttI. saptabhAgI sahasraguNitAviti bhAvaH, bhAvanA narakagativad bhAvayitavyA, manuSyAnupUrvInAmasUtre "jahaNNaNaM sAga-masthitiH rovamassa dipahuM sattabhAgaM paliovamassa asaMkhijahabhAgeNa UNagaM'ti, tadvatkRSTasthiteH paJcadazasAgaropamakoTIkoTI-MsU. 294 pramANatvAt , uktaM cAnyatrApi-"tIsa koDAkoDI asAyaAvaraNaaMtarAyANaM / micche sayarI itthImaNudugasAyANa pannarasa ||1||"[triNsht sAgaropamakoTIkoTayo'sAtAvaraNAntarAyANAm / mithyAtve saptatiH strImanuSyadvikasAtAnAM paJcadarza // 1 // devAnupUrvInAmro'pi jaghanyataH ekaH sAgaropamasya sasabhAgaH sahasraguNitaH palyopa-IN mAsaGghayeyabhAgahInaH, utkarSato hi tatsthiteH dazasAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , tathA coktam-"puMhAsaraIucce IS subhakhagatithirAichakkadevaduge / dasa sesANaM vIsA evaiyA'vAha vAsasayA // 1 // // " [ puMvedahAsyaratyucargotrazu bhavihAyogatisthirAdiSaTUdevadvikeSu / daza zeSANAM viMzatiH etAvantyabAdhA varSazatAni // 1 // ] bandhazcAssa jaghanyato'saMjJipaJcendriyeSu iti, tathA sUkSmanAmasUtre jaghanyato nava sAgaropamasya paJcatriMzadbhAgAH palyopamAsayeyabhAgahI- 48 // nA dvIndriyajAtinAmna iva bhAvanIyA, sUkSmanAmro ghutkarSataH sthiteraSTAdazasAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , 'aTThArasa suhumavigalatige' iti vacanAt , evamaparyAsasAdhAraNanAsorapi bhAvanIyaM, kAdaraparyApta pratyekanAmnAM tu jaghanyato dIpa anukrama [541] accederaee ~970~ Page #972 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [294] dIpa do sAgaropamasa saptabhAgI palyopamAsaGkhyeyabhAgahInI, utkarSato viMzatiH sAgaropamakoTIkoTavA, tathA cAha'bAyaranAmAe jahA apasatthavihAyogainAmAe, evaM pajjattanAmAevi' ityAdi, sthirazubhasumagasukharAdeyarUpANAM paJcAnAM nAnAM jaghanyataH sthitirekaH sAgaropamasya saptabhAgaH palyopamAsaGkhyeyabhAgonaH, yaza-kIrtinAmastu jaghanya to'STau muhUrtAH, aTTa muhuttA jasucagoyANa'miti vacanAt , utkRSTA punaH SaNNAmapi daza sAgaropamakoTIkoTayaH ISI'thirAichakkadevaduge dase'ti vacanAt , asthirAzubhadurbhagaduHkharAnAdeyAyazaHkIrtinAmAM tu jaghanyato dvau sAgaropamasya saptabhAgau palyopamAsaGkhyeyabhAgahInI, utkarSato viMzatiH sAgaropamakoTIkoTayaH, evaM nirmANanAmo'pi vaktavyaM, tIrthakaranAmno jaghanyato'pyantaHsAgaropamakoTIkoTI utkarSato'pyantaHsAgarophmakoTIkoTI, nanu yadi jaghanyato'pi tIrthakaranAmro'ntaHsAgaropamakoTIkoTIpramANA sthitiH tarhi tAvatyAH sthiteH tiryagbhavabhramaNamantareNa pUrayitumazakyatvAt kiyantaM kAlaM tIrthakaranAmasatkarmApi tiyagbhavet , atha cAsAvAgame niSiddhaH, tathA coktam-"tiriesu nathi titthayaranAma saMtaMti desiyaM samae / kaha ya tirio na hohI ayarovamakoDIkoDIo // 1 // " tirvakSu nAsti tIrthakaranAma sattAyAM iti dezitaM samaye / kathaM ca tiryak na bhaviSyati ataropamakoTIkoTIkhitikatvAt ? // 1 // ] iti , tataH kathametaditi cet, ucyate, iha yantrikAcitaM tIrthakaranAmakarma tattiryaggatau sattAyAM niSiddhaM, yatpunarudarzanApavartanAsAdhyaM tadbhavedapi tiryaggatI na virodhamAskandati, tathA coktam-"jamiha / anukrama [541] 292906 ~971~ Page #973 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [294] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata prajJApanAyAmalayavRttI. NAM karma sUtrAMka [294] // 484 // 23 karmacanikAiya titthaM tiriyabhave taM nisehiyaM saMtaM / iyaraMmi natthi doso uccaTTaNavaNAsajjhe // 1 // " [yadiha nikAcitaM ndhapade etIrthanAma tiryagabhave tanniSiddhaM sattAyAm / itarasmin nAsti doSaH udvartanApavartanAsAdhye // 1 // ] iti, gotrAntarA-1|| yasUtrANi supratItAni, navaraM 'aMtarAiyassa NaM pucchA' iti, paJcaprakArasthApIti vAkyazeSaH, nirvacanamapi paJcaprakArasyApi draSTavyaM / tadevamuktaM jaghanyata utkarSatazca sAmAnyataH sarvAsAM prakRtInAM sthitiparimANaM, sAmpratamekendriyAna-18 sthitiHsU. |dhikRtya tAsAM tadabhidhitsurAha 295 egidiyA NaM bhaMte ! jIvA NANAvaraNiassa kammassa kiM baMdhati ?, go!jaha sAgarovamassa tiNNi sattabhAgA palitovamassa asaMkhejahabhAgeNaM UNayA ukkoseNaM te ceva paDipuNNe baMdhati, evaM niddApaMcagassavi, desaNacaukassavi, egidiyA NaM bhaMte ! sAtAvedaNijjassa kammassa kiM baMdhati, go!ja. sAgarovamadivaDhaM sattabhAgaM paliovamassa asaMkheatibhAgeNaM UNayaM utaM ceva paDipuNaM baMdhati, asAyaveyaNijassa jahA NANAvaraNijassa, egidiyA NaM bhaMte jIvA sammattaveyaNijassa kammarasa kiMbaMdhati ?, gotthi kiMci baMdhati, egidiyA NaM bhaMte! jIvA micchattavedaNijassa kammassa laa||484|| kiMbaMdhati , go!ja. sAgarovamaM palitovamassa asaMkheatibhAgeNaM UNaM u0 ceva paDipuSNaM baMdhati, egidiyA NaM bhaMte ! jIvA sammAmicchattaveyaNijjassa kiM baMdhaMti , go.! Natthi kiMci bandhaMti, egidiyA NaM bhaMte, jIvA kasAyavArasagassa kiMbaMdhati, goyamA ! jaha0 sAgarovamassa cattAri sattabhAge palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNate u0 dIpa anukrama [541] JMEauratani ~972 ~ Page #974 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [295 ] dIpa anukrama [542] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [2], dAraM [-], mUlaM [ 295 ] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education International te caiva paDipuNe baMdhaMti, evaM jAva kohasaMjalaNAeva jAva lobhasaMjalaNAevi, itthavedassa jahA sAtAvedaNiassa, egiMdiyA purisavedassa kammarasa jaha0 sAgarovamassa evaM sattabhAgaM palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNayaM ukko0 taM caiva paripuSNaM baMdhaMti, egiMdiyA napuMsagavedassa kammassa jaha0 sAgarovamassa do sattabhAge palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM Ugae upo0 te cena paripuSNaM baMdhaMti, hAsaratIte jahA purisavedassa, aratibhayasogaduguMchAe [uko0 te caiva paDipuNNe baMdhaMti, hAsaratIte jahA purisavedassa aratibhayasogadurguchAe ] jahA napuMsagaveyassa, neraiyAU devAU ya nirayagatinAma devagatinAma ve udiyasarI ranAma AhAragasarIranAma neraiyANupuvinAma devANupucvinAma titthagaraNAma etANi padANi Na baMdhaMti, tirikkhajoNiyAuyassa jaha0 aMto0 ukoseNaM puDhakoDI sattahiM vAsasahassehiM vAsasahassatibhAgeNa ya ahiyaM baMdhaMti, evaM maNustAussavi, tiriyagatinAmAe jahA napuMsagavedassa, maNuyagatinAmAe jahA sAtAvedaNijjassa, ergidiyanAmAe pacidiyajAtinAmAe ya jahA napuMsagavedassa, beIdiyateIdiyajAtinAmAe pucchA, jaha0 sAgarovamassa nava paNatIsatibhAge palito massa asaMkhejatibhAgeNaM UNae uko0 te cetra paDipuSNe baMdhaMti, cauridiyanAmAevi jaha0 sAgarovamassa Nava paNatIsatibhAge palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM Ugae u0 te caiva paDipuNNe baMdhanti, evaM jatthasthi jahaNNagaM do sattabhAgA tini vA cattAri yA sattabhAgA aTThAvIsatibhAgA bhavati, tattha NaM jahaNNeNaM te ceva palitotramassa asaMkhejatibhAgeNaM UNagA bhANitavA, u0 te caiva paDipuNNe baMdhaMti, tattha NaM jahaNeNaM ego vA divo vA sattabhAgo tattha jaha0 taM caitra bhANita u0 taM caiva paDipuNNaM baMdhaMti, jasokitiuccAgotANaM ja0 sAgarovamassa evaM sattabhAgaM palitotramassa For Pernal Use On ------------- ~973~ Page #975 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [295] dIpa anukrama [542 ] prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 485 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [ 295] uddezaka: [2], dAraM [-], ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. asaM0 UNaM u0 taM ceva paDipuNNaM baMdhaMti, aMtarAiyassa NaM bhaMte / pucchA, go0 ! jahA NANAvaraNijaM u0 te caiva paDipuNe baMdheti / (sUtraM 295 ) 'eiindayA NaM bhaMte ! jIvA NaM nANAvaraNijassa kammassa kiM baMdhaMti ?' ityAdi, atreyaM paribhASA - yasya yasya karmaNo yA yA utkRSTA sthitiH prAgabhihitA tasyAH 2 mithyAtvasthityA saptatisAgaro koTI koTIpramANayA bhAge hate yalabhyate tatpalyopamAsa yeyabhAgahInaM jaghanyA sthitiH, saiva palyopamA saGghayeyabhAgasahitA utkRSTeti etatparibhAvya sakalamapyekendriyagataM sUtraM svayaM parimAvanIyaM, tathApi vineyajanAnugrahAya kiJcillikhyate- jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaranavakAsAta vedanIyAntarAyapaJcakAnAM jaghanyata ekendriyANAM sthitibandhastrayaH sAgaropamasya saptabhAgAH palyopamAsayeyabhAgahInAH, utkRSTatasta eva paripUrNAstrayaH sAgaropamasya saptabhAgAH, sAtavedanIyastrI vedamanuSyagatimanuSyAnupUrSINAM jaghanyataH sArddhaH sAgaropamasya saptabhAgaH palyopamA saGkhyeyabhAgahInaH, utkarSatastu sa eva sArddhaH saptabhAgaH paripUrNaH, midhyAtvasya jaghanyata ekaM sAgaropamaM palyopamAsaGkhyeva bhAgahIna mutkarSataH tadeva paripUrNa, samyaktvavedanIyasya samyagmithyAtvavedanIyasya ca na kiJcidapi vananti na kiJcidapi vedyamAnatayA''tmapradezaiH sambandhayantIti bhAvaH, ekendriyANAM samyaktvavedamIyasya samyagmithyAtvavedanasya cAsambhavAt, yastu sAkSAdvandhaH sa samyaktvasamyagmithyAtvayorna ghaTata eveti prAgevAbhihitaM kaSAyaSoDazakasya jaghanyatazcatvAraH sAgaropamasya saptabhAgAH phlyo For Parts Only ------------- ~974~ 23 karmava ndhapade e kendriyANAM karmasthitiH sU. 295 // 485 // ra Page #976 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [295] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [295]] pamAsaGgyeyabhAgonA utkarSatasta eva paripUrNAH, puruSavedahAsyaratiprazastavihAyogatisthirAdiSaTUprathamasaMsthAnaprathamasaMhana-11 nazuklavarNasurabhigandhamadhurarasocairgotrANAM jaghanyata ekaH sAgaropamasya saptabhAgaH palyopamAsaGkhyeyabhAgahInaH utkarSataH sa eva paripUrNaH, dvitIyasaMsthAnasaMhananayoH jaghanyataH SaT pazcatriMzadbhAgAH palyopamAsakoyabhAgahInA utkarSatasta eva / paripUrNAH, tRtIyasaMsthAnasaMhananayorjaghanyataH sapta sAgaropamasya paJcatriMzadbhAgAH palyopamAsayayabhAgahInA utkarSatasta | eva paripUrNAH, lohitavarNakaSAyarasayorjaghanyataH Sada sAgaropamasyASTAviMzatibhAgAH palyopamAsaGkhyeyabhAgahInA utkapaMtasta eva paripUrNAH, hAridravarNAmlarasayorjaghanyataH paJca sAgaropamasyASTAviMzatibhAgAH phlyopmaasldheybhaaghiinaaH| utkarSatasta eSa paripUrNAH, nIlavarNakaTurasayoH sapta sAgaropamasyASTAviMzatibhAgAH palyopamAsamaveyabhAgonAH utkapatasta eva paripUrNAH, napuMsakavedabhayajugupsAzokAratitiryagaudArikadvikacaramasaMsthAnacaramasaMhananakRSNavarNatiktarasAgurulaghuparAdhAtocchAsopaghAtatrasavAdaraparyApsapratyekAsthirAzubhadurbhagaduHkharAnAdeyAyazaHkIrtisthAvarAtapodyotAzubhaviyogatinirmANandriyajAtipaJcendriyajAtitajasakArmaNAnAM jaghanyato dvau sAgaropamassa sasamAgI palyopamAsa yabhAgahInI utkarSatastAyeva paripUrNAviti, narakadvikadevadvikavaikriyacatuSTayAhArakacatuSTayatIrthakaranAnAM tvekendri-1 yANAM na bandhaH, AyuzcintAyAmapi ekendriyA devAyu rayikAyuvA na bananti, tathA bhavakhAbhAvyAta, kintu tiryagAyurmanuSyAyuka, tadapi vAnto jaghanyato'ntarmuhUrta bannanti, utkarSataH pUrvakoTipramANaM sAdhikaM, kevalamutkRSTaM ci-1|| dIpa anukrama [542] ~975~ Page #977 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [295] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [295] prajJApanA yA: malayavRttI. // 48 // M sthitiHsU. dIpa nyate ityekendriyA dvAviMzatirvarSasahasrapramANAyuSaH khAyuSazca tribhAgAvazeSe parabhavAyurvaghnantaH parigRhyante iti sapta-18|23karmacavarSasahasrANi varSasahasratribhAgottarANyadhikAni labhyante, tato bhavati tiryagAyumanuSyAyuzcintAyAM sUtroktaM ndhapadedIparimANamiti / uktamekendriyabandhakAnadhikRtya jaghanyata utkarSataca sthitiparimANaM, samprati dviindriyaandhikRty| ndriyAdItamabhiSitsurAha nAM karmabeiMdiyA NaM bhaMte ! jIvA gANAvaraNijassa kammassa kiM baMdhati ?, go.! jaha0 sAgarovamapaNavIsAte tiNi sattabhAgA 295 palitovamassa asaM UNayA u0 te ceva paDipuNNe baMdhati, evaM nidApaMcagassavi, evaM jahA egidiyANaM bhaNitaM tahA beiMdiyANavi bhANitaI, navaraM sAgarovamapaNavIsAe saha bhANitabA palitovamassa asaMkhejatibhAgeNaM UNA sesA (u0) taM ceva paDipuNaM baMdhati, jattha egidiyA na baMdhaMti tattha etevina baMdhati, beiMdiyA NaM bhaMte ! jIvA micchattaveyaNijassa kiM baMdhaMti , go01, jaha. sAgarovamapaNuvIsaM paliovamassa asaMkhejaibhAgeNa UNaya ukkoseNaM taM ceva paDipuNNaM baMdhaMti, tirikkhajoNiyAuyassa jaha0 aMto0 uko puSakoDiM uhi vAsehiM ahiyaM baMdhaMti, evaM maNuyAuyassavi, sesaM jahA egidiyANaM jAva aMtarAiyassa / teiMdiyA Ne bhaMte ! jIvA NANAvaraNijassa kiM baMdhati !, go! jaha. sAgarovamapaNNAsAe tiNNi satta- HT486 // bhAgA palitovamassa asaMkhejahabhAgeNaM UNayA u0 te ceva paDipuNNe baMdhaMti, evaM jassa jatibhAgA te tassa sAgarovamapaNNAsAe saha bhANitabA, teiMdiyA NaM bhaMte ! micchattavedaNijassa kammarasa kiMbaMdhati, go01 ja0 sAgarovamapaNNAsaM anukrama [542] ~976~ Page #978 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [296] dIpa anukrama [543] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], uddezaka: [2], mUlaM [ 296 ] ...AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [23], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internationa palitovamassA saMkheJjatibhAgeNaM UNayaM u0 taM caiva paDipuSNaM baMghaMti, tirikkhajoNiyAuyassa jaha0 aMto0 uko0 puddakorDi solasehiM rAIdiyatibhAgeNa ya ahiyaM baMdhaMti, evaM maNussAuyassavi, sesaM jahA mehaMdiyANaM jAva aMtarAiyassa / cAuriMdiyA NaM bhaMte! jIvA NANAvaraNiassa kiM baMdheti 1, go0 ! jaha0 sAgarovamasayassa tiSNi sattabhAge palitotrama - ssa asaMkhejatibhAgeNaM UNae uko0 te caiva paripuNNe baMdhaMti, evaM jassa jati bhAgA tassa sAgarovamasateNa saha bhAgitA, tirikkhajoNiyAuyassa kammassa jaha0 aMto0 u0 puDakoDiM dohiM mAsehiM ahiyaM, evaM maNussAuyassavi, sesaM jahA beiMdiyANaM, NavaraM micchattavedaNiassa jaha0 sAgarovamasataM palitokmassa asaMkheatibhAgeNaM UNayaM u0 taM caiva paripUNNaM baMdhati, sesaM jahA beiMdiyANaM jAva aMtarAiyassa / asaNNI NaM bhaMte! jIvA paMciMdiyA NANAvaraNijjassa kammassa kiM baMdhati 1, go0 jaha0 sAgarovamasahassassa tiSNi sattabhAge palitovamasmAsaMkhejati bhAgeNaM UNae uko0 te caiva paDipuNNe, evaM so ceva gamo jahA beiMdiyANaM, NavaraM sAgarovamasahasseNa samaM bhANita jassa jati bhAgati, micchattavedaNijassa jaha0 sAgarovamasahassaM palitovamAsaMkheatibhAgeNaM UNayaM u0 taM caiva paDipuNNaM, neraiyAuyassa jaha0 dasa vAsasahassAI aMtomuDuttamambhahiyAI ukoseNaM palitovamassa asaMkhejatibhAgaM putrakoDitibhAganbhahiyaM baMdhaMti, evaM tirikhajoNiyAuyassavi, NavaraM jaha0 aMto0, maNuyAuyassavi devAuyassa jahA neraiyAuyassa, asaNNI NaM bhaMte! jIvA paMcidiyanirayagatinAmAe kammassa kiM baMdhaMti ?, go0 jaha0 sAgarovamasahassassa do sattabhAge palitovamassa asaMkhejjatibhAgeNaM UNayA uko0 te caiva paDipuNNe, evaM tiriyagatitevi, maNuyagatinAmAevi evaM caiva, NavaraM jaha0 sAgaro For Partise Only ~977 ~ Page #979 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [296] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: panAmAkanavarata 23kamaMtra prajJApanAyA: malayavRttI. prata sUtrAMka [296] pade dvI. ndriyAdInAM karma // 487 // sthitiHsU. vamasahassassa divasattabhAgaM palitovamassAsaMkhejaibhAgeNa UNaM uko taM ceca paDipuNNaM baMdhaMti, evaM devagatinAmAe, navaraM te sAgarovamasahassassa ega sattabhAgaM paliovamassAsaMkhe0 Urga u0 taM ceva paDipuNNaM, veuviyasarIranAmAe pucchA, go0| ja0 sAgarojamasahassassa do sattabhAge palitovamassAsaMkhejatibhAgeNa UNe uko do paDipuNNe baMdhati, sammattasammAmicchattaAhAragasarIranAmAte titthagaranAmAe Na kiMci baMdhati, acasirdu jahA beiMdiyANa, NavaraM jassa jattiyA bhAgA tassa sA sAgarovamasahasseNa saha bhANitabA, sanvesi ANupubIe jAva aMtarAiyassa / saNNI NaM bhaMte ! jIvA paMciMdiyA NANAvaraNijjassa kammassa kiMbaMdhaMti , go! ja. aMtomu0 u0 tIsaM sA0 koDAkoDIo tiNi vAsasahassAI avAhA, saNNI NaM bhaMte ! paMciMdiyA NihApaMcagassa kiM baMdhati , go0 jaha* aMto0 sAgarovamakoTAkoDIo u0 tIsaM sAgarovamakoDAkoDIo tiNi ya vAsasahassAI avAhA, daMsaNacaukkarasa jahA gANAvaraNijjarasa, sAyAvedaNijassa jahA ohiyA ThitI bhaNitA taheva mANitavA, IriyAvahiyavaMdhayaM paDucca saMparAiyabaMdhayaM ca, asAyAveyaNijassa jahA NidApaMcagassa, sammattavedaNijassa sammAmicchattavedaNijassa jA ohiyA ThitI bhaNitA taM baMdhati, micchAvedaNijassa ja0 aMtosAgarovamakoDAkoTIo uko satcariM sAgarobamakoDAkoDIo, sattariya vAsasahassAI avAhA, kasAyapArasagassa jaha evaM ceva uko0 cacAlIsaM sAgarovamakoDAkoDIo, cattAlIsa ya vAsasayAti abAhA, kohamANamAyAlobhasaMjalaNAe yado mAsA mAso addhamAso aMtomuhato, evaM jahannagaM, ukkosaga puNa jahA kasAyabArasagassa, cauNhavi AuyANaM jA ohiyA ThitI bhaNitA taM baMdhati, AhAramasarIrassa titthagaranAmAe ya jahaNyoNaM aMtosAgarovamakoDAkoDIto u0 aMtosAgarokmakoDA Taa02020-2020020201203 295 dIpa anukrama [543] // 487 // ~978~ Page #980 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [296] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [296] koDIo, purisavedaNijassa ja. aha saMvaccharAI u0 dasa sAgarovamakoDAkoDIo dasa ya vAsasatAI abAhA, jasokiciNAmAe ucAgottassa evaM ceva, navaraM jaha* aha muhuttA, aMtarAiyassa jahA gANAvaraNijassa, sesaesu sabesu ThANesu. saMghayaNemu saMThANesu vaNNesu gaMdhesu ya jaha0 aMtosAgarobamakoDAkoDIo ukko jA jassa ohiyA ThitI bhaNitA taM baMdhati, NavaraM imaM nANataM abAhA abAhaNiyA Na bucati, evaM ANupubIte sabesi, jAva aMtarAyassa tAba bhANitavaM (sUtra 296) 'beiMdiyA NaM bhaMte ! jIvA' ityAdi, atreyaM paribhASA-yasya 2 karmaNo yA yA sthitirutkRSTA prAgabhihitA | tasyAH tasyAH mithyAtvasthityA saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANayA bhAge hate yalabhyate tatpaJcaviMzatyA guNyate guNitaM ca sat yAvadbhavati tAvatpalyopamAsaGghaveyabhAgahIna dvIndriyANAM bandhakAnAM jaghanyasthitiparimANaM tadeva paripUrNamutkRSTa sthitiparimANaM, tadyathA-jJAnAvaraNapazcakadarzanAvaraNanavakAsAtavedanIyAntarAyapazcakAnAM trayaH saagropmsy|| saptabhAgAH paJcaviMzatyA guNitAH, vastuvRttyA paJcaviMzataH sAgaropamANAM trayaH saptabhAgAH palyopamAsayayabhAgahInA jaghanyasthitibandhaparimANaM, ta eva paripUrNA utkRssttmityaadi| trIndriyavandhacintAyAM tadeva bhAgalagdhaM paJcAzatA guNyate caturindriyabandhacintAyAM zatena asaMjJipaJcendriyacintAyAM sahasreNa, Aha ca karmaprakRtisaGgrahaNikAra:-"paNa-1 vIsA pannAsA sayaM sahassaM ca gunnkaaro| kamaso vigalaasanINa"miti [paJcaviMzatiH paJcAzat zataM sahasraM ca guNa-16) ciecaci dIpa anukrama [543] Nirajastaram.org ~979~ Page #981 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [296] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: majJApanA 23karmaprakRtiparda mala. yavRttI. prata sUtrAMka [296] I488 dIpa kAraH / krameNa vikalAsaMjinAm / tataH etamusAreNa sUtraM khayaM bhigamanIyaM sugamatmAt navaraM 'sAgarokmayANavIsA- e tiNi sattabhAgA palijovamassa asaMkhejAbhAgeNaM UNagA' iti, atreyaM gaNitabhASamA-paJcaviMzataH sAgaropamA- NAM sasamirmAge hiyamANe yallabhyate tatriguNIkRtya pasyoSamAsayabhAmahInaM kriyate iti, evaM sarcatrApi yathAyo gaNitabhASanA kartavyA / saMjJipazcendriyaSamdhakasUtrezanAvaraNIyAdikarmaNAM jaghanyataH sthitibandho'ntarAdiparimArANAkSapakasa khakhabandhacaramasamaye pratipattanyA, nidrApaJcakAsAtavedanIyamithyAtvakaSAyadvAdazakAdInAM tu dhAvAdIkabandha iti teSAM jaghanyato'pyantAsAgaropamakoTIkoTIpramANaH utkRSTo mithyAraSTeH sarvasakliSTasya, naI tirthagmanuSyadevAyuSAM svasthavanyAvyatiSikhukheti / iha saMjJipaJcendriyasUtre jhAnAvaraNIyAdikarmaNAM jaghanyasthitiSandho'ntarmuda diparimANa uktaH sa kasmin svAmini labhyate iti jijJAsuH pRcchatinAmAvaNijassa paM maMte ! kammassa jahaNNAdvitIbaMdhae ke01, go0 aNNayare suhumasaMparAyate uvasAmae vA khavage vA esa goNANAvaraNijjassa kammassa jahamaThitIpaMcate, sAharite ajahaNe, evaM eeNaM abhilASeNaM mohAupapajjANaM septakammANaM mANitavaM, mohaNijassa Na maMte / kammarasa ahamaThitIbaMdhate ke,go0 agaSare vAdarasaMparAe uksAmae kA khavae vA esa Ne mo. mohaNijjassa kammassa jahaNyAThitIbaMdhate, tahatirine ajahaNNe, Auyassa bhaMte ! kammarasa jahaSNaThitIbaMdhate ke01, go.jeNaM jIve asaMkheppazApaviSTe sabamirudhe se Aune, sese sabamahatIe AyavasApA anukrama [543] // 48 // ~ 980~ Page #982 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [297] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [297]] tIse meM AuyaghaddhAra carimaphAlasamarthasi sAjahaNviyaM ThiI apajjattApajjatiyaM nivatteti, esa gaM goyamA ! Auyakamassa jahaNNaThitIbaMdhate, taparitte ajahaNNe (sUtra 297), 'nANAvaraNijassa gaM maite ! kammassa jahaNNaThiibaMdhae ke? ityAdi sugama, navaramanyattarasUkSmasaMparAya iti yaduktamasya vyAkhyAnaM kSapaka upazamako vA sUkSmasamparAyaH, iha jJAnAparaNasya bandhaH kSapakarasa upazamakasya ca jaghanyato'ntarmuhUrtapramANastato'ntarmuhUrtatvAvizeSAt upazamako vA kSapako vA ityuktam, anya(bADa)prApi kSapakApekSayA upazamakasya bandho dviguNo yeditavyo, yata Aha karmaprakRtisaGgrahaNikAra:-'khavaguvasAmamapaDivayamANo duguNo tahiM tarhi baMdhoM' [kSapakopazamakapratipatatAM dviguNasatra tatra bandhaH] iti, tato vedanIvasya sAmparAyikabandhaci-IN ntAyAM jaghanyaH sthitivandhaH kSapakasya dvAdaza muhUrtA upazamakasya caturviMzatiH, nAmagotrayorjaghanyataH kSapakassASTI muhU-N to upazamakasya SoDaza, paraM upazamakasyApi jaghanyato bandhaH zeSayandhApekSayA sarvajaghanya iti tatsUtreSvapi 'annavare puhumasaMparAe uvasAmae vA kharage vA' iti vaktavyaM, tathA ca vakSyati-'eeNaM abhilAveNaM mohAuvajjANaM sesakammANaM mANiyacaMti upasaMhArasUtre 'tavArite ajahanne' iti tadvyatirikta:-kSapakopazamakasUkSmasamparAyavyatirikto jano-18 jaghanyasthitivandhakaH, AyurvandhakasUtre 'jeNaM jIve asaMkhippaddhApaSiDhe' ityAdi, iha dvividhA jIvA:-sopakramAyuSo nirupakramAyupazca, tatra devA nairayikA asAyagharSAyuSastiryagmanuSyAH saGgyeyavarSAyuSo'pyuttamapuruSAzcakravAdayazcara dIpa anukrama [544] ~981~ Page #983 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [297] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyAH malayavRttI. prata sUtrAMka [297]] // 489 // rAmazarIriNazca nirupakramAyuSa eva, zepAstu sopakramA api nirupakramA api, uktaM ca-"devA~ neraiyA vA asaMkhavA- 23karmapra sAuyA ya tirimaNuyA / uttamapurisA ya tahA caramasarIrA ya niruvakamA // 1 // sesA saMsAratthA bhaiyA sovamA va kRtipadaM iyara vaa| sovakkamaniruvakamabheo bhaNio samAseNaM ||2||"devaa nairayikA vA asaMkhyavarpAyuSkAzca nrtiyshcH| uttamapuruSAca tathA caramazarIrAzca nirupkrmaaH||1|| zeSAH saMsArasthA bhaktAH sopakramA vetare vA / sopakramanirupakramabhedo bhaNitaH samAsena // 2 // ] tatra devA nairayikA asaGleyavarSAyupastiryagmanuSyAzca paNmAsAvazeSAyupaH pArama| vikAyurvandhakA eva, ye punatiryagmanuSyAH saMkhyeyavarSAyuSo'pi nirupakramAyupaste niyamAtribhAgAvazeSAyuSaH parabhavAyurvanti, ye tu so pakramAyuSaste syAtribhAgAvazeSAyuSavibhAgatribhAgAvazeSAyuSo yAvadasaGkepyAddhApraviSTA iti, tata Aha-jeNaM jIve' ityAdi, yo Namiti vAkyAlaGkAre jIvo'sakSepyAddhApraviSTaH tribhAgAdinA prakAreNa yA saGketuM na zakyate sA asaGkepyA sA cAsau addhA ca asaGkepyAddhA tAM praviSTaH asopyAddhApraviSTaH, ata Aha-se tasyAsakSepyAdApraviSTasya jIvasyAyuH sarvaniruddhaM upakramahetubhiratisakisIkRtaM, AyurvandhanivartanamAtra eva kAlaH tasyAsti na parato jIvanakAla iti bhAvaH, etadeva spaSTataramAha-sase sabamahaMtIe AuyabaMdhaddhAe' iha sarvamahatI 489 // AyundhAddhA aSTAkarSapramANA tasyAH zeSaH-ekAkarSapramANA tAvanmAtraM sarvaniruddhaM tasyAyuvettete iti bhAvaH, tto-1|| sopyAdApraviSTaH, sa itthaMbhUtaH tasyA-AyurvandhAddhAyAzcaramakAlasamaye-caramakAlAvasare ekAkarSapramANe, iha dIpa anukrama [544] ~ 982 ~ Page #984 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [297] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [297]] caramasamayakAlagrahaNena na paramaniruddhaH samayaH parigRhyate kintu yathoktarUpaH kAlastato hInena kAlenAyubandhasyAsa-II mbhavAt , yata uktaM prAka vyutkrAntipade "jIvA NaM bhaMte ! ThiinAmanihattAuyaM kahahiM AgarisehiM pakarei ?, gonA jaha ekeNaM ukkoseNaM ahahiM Agarisehi' iti, ekena cAkarSaNAyunivarttayati sarvajaghanyaM, yata Aha-'saghajahaniyamiti, sarvajaghanyA-sarvalakSyI sthitimiti gamyate, nivartayati vanAtIti bhAvaH, kiMviziSTAmityAha'paryAsAparyAptikA' zarIrendriyaparyAptinirvartanocchAsaparyAyanivartanasamarthI, kathametat abaseyaM yatsarvajaghanyAmapi sthiti nirvartayati jIyaH zarIrendriyaparyAsinirvartanasamA~ na tato hInatarAM iti cet, ucyate, yuktivazAtU, tapAhi-ha sarva eva dehinaH parabhavAyupavA mriyante nAnyathA, parabhavAyuSazca pandha audArike kriye AhArake yA yoge vartamAnasya na kArmaNe audArikAdimizre vA, tathA cAha mUlaTIkAkAra:-"jeNorAliyAINaM tiNhaM sarIrANaM kAyajoge vaTTamANo AuyabaMdhago, na kammae orAliyAimisse vA" iti, audArikAdikAyayogazca viziSTo bhavati zarIre ndriyaparyAptyA, na kevala zarIraparyAcyA paryAptasya, tata etatsiddhaM zarIraparyAptyA indriyaparyAtyA ca paryAptasya maraNaM nAnyatheti, sarvajaghanyAmapi sthiti niyati zarIrendriyaparyAptinivartanasamartho na tato'pi hInatarAmiti, II esa NaM goyame tyAghupasaMhAravAkyam / tadevamukto jaghanyasthitibandhakaH, sampratyutkRSTasthitibandhake pRcchati ukosakAladvitIyaM NaM bhaMte ! NANAvaraNijja kiM neraio baMdhati virikkhajoNio baMdhai tirikkhajogiNI baMdhada maNusso dIpa anukrama [544] ~ 983~ Page #985 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [298] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA:malaya.vRttI . prata sUtrAMka [298] // 49 // dIpa saMghaha massiNI baMghai devo baMdhai devI baMdhai ?, mo0! neraiovi baMdhai jApa devIvi baMdhai, kerisae Na mate ! e 23karmamaukosakAlaThiyaM NANAvaraNija kamma baMdhai 1, go0 saNI paMciMdie sabAhiM pajjacIhiM pajate sAgAre jAgare suto(to)vautte -TRI micchAdihI kaNhalese ya ukosasaMkiliGkapariNAme IsimajjhimapariNAme vA, parisae gaM go. neraie posakAladvitivaM NANAvaraNikaM karma baMdhati, kerisae the bhaMte ! tirikkhajoNie ukosakAlaThitIyaM NANAvaraNijja kammaM baMdhati, go! kammabhUmae vA kammamagapalibhAgI vA saNNI paMceMdie sabAhiM pajatIhiM pakSanae sesa taM ceva jahA neraimassa, evaM tiriksajoNiNIvi maNasevi maNUsIvi, devadevI jahA neraie, evaM AuyavANaM sattaNDaM kammANaM / unosakAlaThitIya NaM maMte / AuyaM samma ki nerahao baMdhati jAva devI 01, mo0 no neio baMdhaha, tirikkhajoNio baMdhati, notirikkhajoNiNI baMdhati, massevi baMdhati maNussIvi baMdhati, no devo baMdhaha no devI baMdhai, kerisae Na bhaMte! tirikkhajoNite ukosaThitIyaM AuyaM kammaM baMdhati', go! kammabhUmae vA kammabhUmagapalibhAgI vA saNNI paMcidie sabAhiM pajacIhiM pattae sAgAre jAgare suttovauce micchaTThiI paramakaNhalese ukosasaMkiliGapariNAme, erisae NaM go| tirikkhajoNite ukosakAladvitIyaM Aurya karma baMdhati, kerisae Na mate ! mAse ukosakAladvitIyaM bAurya kammaM baMdhati', go kammabhUmae kA kammabhUmagapalibhAgI vA jAva sutto(to)vaune sammadihI vA micchAdihI vA kaNhalese vA suphalese vA NANI vA aNNANI yA u0 saMphiliTThapariNAme kA asaMkilihapariNAme vA tappAupagavisukSamANapariNAme kA erisae NaM gomAse ukosakAladvitIyaM AuyaM kamma gaMdhati, kerisayANa maMte ! maNusI ukosakAlAhiyaM bhAra anukrama [545] 99999 rahiTalara // 49 // ~984 ~ Page #986 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], --------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [298] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [298] kammaM baMdhaha, go! kammabhUmiyA vA kammabhUmagapalibhAgI vA jAva suttovauccA sammaddiSTI sukkalesA tappAumpavisujjhamANapariNAmA, erisiyA gaM gotamA! maNUsI ukosakAlahiithaM AuyaM kammaM baMdhati, aMtarAiyaM jahA bhANAvaraNi (sUtra 298 ) // paNNavaNAe tevIsamaM parva samattaM // 23 // . 'ukosakAlaThiiyaM NaM bhaMte ! NANAvaraNija kammaM kiM neraio baMdhaI' ityAdi, sugama, nairayikasUtre 'sAgAra' iti sAkAropayuktaH, 'jAgara' iti jAgrat nArakANAmapi kiyAnapi nidrAnubhavo'sti tata uktam-'jAna'diti 'sutto(to) vautte' iti zrutopayuktaH sAbhilApajJAnopayukta iti bhaavH| tiryagyonikasUtre 'kammabhUmagapalibhAgI 'karmabhumagA:-K karmabhUmijAtAsteSAM pratibhAgaH-sAdRzyaM tadasyAstIti karmabhUmagapratibhAgI karmabhUmagasadRza ityarthaH, ko'sAviti cet, ucyate, yA karmabhUmijA tiryakatrI garbhiNI satI kenApyapahatyAkarmabhUmau muktA tasyA jAtaH karmabhUmagasadRza ityarthaH, anye tu vyAcakSate-karmabhUmaga eva yadA kenApyakarmabhUmau nIto bhavati tadA sa karmabhUmagapratibhAgI vyapadizyate iti / utkRSTasthitikAyubandhacintAyAM nairayikatiryagyonikastrIdevadevInAM pratiSedhaH, tAsAmutkRSTasthitighu narakAdiSUtpattvabhAvAt , manuSvasUtre 'sammadiTThI pA micchAdiTThI vA' iti, iha dve utkRSTe AyuSI, tadyathA-saptamanarakapRthivyAyurvabhAti tadA mithyAdRSTiH, yadA punaranuttarasurAyustadA samyagdRSTiH, 'kaNhalese vA' nArakAyurvandhakaH 'sukkalese vA' iti anuttarasurAyurvandhakaH samyagdRSTirapramattayatiH, uskRSTasaGkliSTapariNAmo nArakAyurvandhakastattrA dIpa anukrama [545] keeeeeee ~985~ Page #987 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [23], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [298] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yA: malayavRttI. yogyavizujyamAnapariNAmo'nuttarasurAyurvandhakaH, mAnuSI tu saptamanarakapRthivIyogyamAyuna badhnAti anuttarasurAyustu banAtIti tatsUtre sarva prazastaM jJeyaM, iha ativizuddha Ayurvandhameva na karotIti tatprAyogyagrahaNaM, zeSaM kaNThyam // itizrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM trayoviMzatitama karmaprakRtyAkhyaM padaM parisamAptam // Rel24karma ndhapada prata sUtrAMka [298] // 49 // atha caturviMzatitamaM karmaprakRtibandhapadaM // 24 // dIpa anukrama [545] vyAkhyAtaM prayoviMzatitamaM padaM, samprati catuvizatitamamArabhyate-tasya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade karmavadhAdirUpaH pariNAmavizeSazcintitaH, sa eva vakSyamANeSvapi caturpu padeSu kacit cintyate, tatra caturvizatitamasya | padassedamAdi sUtram kati NaM maMte ! kammapagaDIo paNNattAo, go0! aDha kammapagaDIo paNNatAo, taM0-NANAvaraNijjaM jAva aMtarAiyaM, evaM neraiyANaM jAva bemANiyANaM / jIve NaM bhaMte ! NANAvaraNijaM kammaM baMdhamANe kati kammapagaDIto baMdhaha, go01 sattavihabaMdhae vA avaviha0 chabihabaMdhate vA, neraie NaM maMte ! gANAvaraNija kammaM baMdhamANe kati kammapagaDIto baMdhati, go! sacavihabaMdhae vA avaviharU, evaM jAva vemANite, Navara maNusse jahA jIve, jIvA NaM bhaMte ! NANAvaraNija kamma // 49 // atra pada (23) "karmaprakRti" parisamAptam atha pada (24) "karmaprakRtibandha" Arabdham ~986~ Page #988 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [24], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [299] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [299] dIpa anukrama [546] RaeeC6CO baMdhamANA kati kammapagaDIo baMdhati ?, go0 saveSi tAva hoja sattavihabaMdhagA ya aGkavihabaMdhagA ya ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihavaMdhagA ya chavihabaMdhage ya ahavA sattavihabaMdhagA ya aDhavihabaMdhagA ya chavihabaMdhagA ya, NeraiyA Na maite ! NANAvaraNija karma baMdhamANA kati kammapagaDIto baMdhati ? go0 sadevi tAva hojA sattavihabaMdhagA ahavA sattaviharvadhagA ya aDhavihabaMdhage ya, ahavA sacavihabaMdhagA ya advavihabaMdhagA ya tiNi bhaMgA, evaM jAva thaNiyakumArA, puDhavikAiyA NaM pucchA, go! sattavihabaMdhagAvi aTTavihabaMdhagAvi evaM jAva vaNaphaikAiyA, vigalANaM paMcidiyatirikkhajoNiyANaM tiyabhaMgo savevi tAva hoja sattavihabaMdhagA ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihabaMdhage ya ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihabaMdhagA ya, maNasA NaM bhaMte ! NANAvaraNijjassa pucchA, go! savevi tAva hojjA sacavihavaMdhagA 1 ahayA sattavihavaMdhagA ya aDhavihabaMdhage ya 2 ahavA sattavihabaMdhagA ya aDhavihabaMdhagA ya 3 ahavA sacavihabaMdhagA ya chabihabaMdhae ya 4 ahavA sattavihabaMdhagA ya chabihabaMdhagA ya 5 ahavA sattavihabaMdhagA ya aTTavihabaMdhage ya chabihabaMdhage ya 6 ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihavaMdhage ya chabihabaMdhagA ya 7 ahavA sattavihabaMdhagA ya aDhavihavaMdhagA ya chabihabaMdhage ya 8 ahavA satcavihabaMdhagA ya aDhavihabaMdhagA ya chabihabaMdhagA ya 9 evaM ete nava bhaMgA, sesA vANamaMtarAdiyA jAva bemANitA jahA neraiyA sacavihAdibaMdhagA bhANitA sahA bhANitavA, evaM jahA NANAvaraNaM baMdhamANA jahiM bhaNitA dasaNAvaraNapi baMdhamANA tahiM jIvAdIyA egattapohucehiM bhANitatvA, beyaNijaM baMdhamANe jIve kati0, go0! sattavihabaMdhae vA aTTavihabaMdhae vA chabihabaMdhae vA egavihabaMdhae vA, evaM mAsevi, sesA nAragAdIyA sacavi0 aDhavihabaMdhagA jAva yemANite, jIvA ] AREarathinintimational ~987~ Page #989 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [299 ] dIpa anukrama [546] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. // 42 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 299] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [24], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Ja Eucation Intention bhaMte! vedaNijjaM kamma pucchA, go0 ! sabevi tAva hoA sattavihagaMdhagA ya aTTavihabaMdhagA ya egavihabaMdhayA ya chavihavaMghara ma ahavA sattavihabaMghamA ya aTThavihabaMdhagA ya emavihagaMdhagA ya chavihabaMdhanA ya abasesA, nAragAdIyA jAba vemANitA jahiM NANAvaraNaM baMdheti tahiM bhANitA, evaM maNUsA NaM bhaMte ! vedaNijaM kamme baMdhamANA kati kammapagaDIto baMdhavi 1, go0 ! savevi tAva hoU sattavihabaMghagA ya egavi0 1 ahavA satavihabaMdhagA ya egavi0 aTTavihabaMdha pa 2 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya aTThavi0 3 ahavA sattavihabaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya chavihabaMdha ya 4 ahavA savihagaMdhagA ya egaviha0 chaviha0 5 ahavA sasavihabaMdhagA ya egavi0 aTTavihabaMdhate ya chavibaMdhate ya 6 ahavA sacavihabaMdhagA ya egavihagaMdhagA ya aDavihabaMdhate ya chavidabaMghagA ya 7 ahavA sasavihabaMdhagA ya egavi0 gA va aTThavihanaM0 viSaya 8 aSA sattavihabaMdhagA ya egavi0 aTTavi0 chaviha0 9 evaM ee nava bhaMgA bhANiyA, mohaNiaM baMdhamANe jIve kati0 1, go0 jIvegiMdiyavao tiyamaMgo, jIvegiMdiyA sattavihabaMdhagAvi advavihabaMdhanAvi, jIve naM bhaMte! Au kammaM baMghamA kati kamma0 1, mo0 ! niyamA aTTha evaM nerahae jAva vaimANie evaM puhutteNavi, jammagoyaaMtarAiyaM baMghamANe jIve kati0 1, go0 ! jIvA NANAvaraNijjaM baMghamANe jAhiM baMghati tAhiM mANitavo, evaM neraiena, jAva vaimANie, evaM vibhANi // ( sUtraM 299 ) paNNavaNAe bhagavaIe cauvIsatimaM payaM samattaM // 'karaNaM bhaMte! kammapagaDIo paNNattAo' ityAdi, prAgupanyastasyAlApakatve hopannAso vizeSAbhidhAnArthaH, evamuttare For Parts Only ~988~ 24 karmaca ndhapadaM // 492 // Page #990 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [299 ] dIpa anukrama [546] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [ 299] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [24], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. vvapi padeSu bhAvanIyaM, saMprati kiM karma bazan kAni karmANi banAtIti bhanthasambandhaM cicintayiSuH prathamato jJAnAvaraNIyena saha sambandhaM cintayati- 'jIve NaM bhaMte ! NANAvaraNiyaM kammaM baMdhamANe kara kammapagaDIo baMdha' ityAdi sugamaM, navaraM saptavidhabandhaka AyurvandhakAbhAvakAle aSTavidhabandhaka Anurapi baJjan pathikandhako mohA yurvandhAbhAve, sa ca sUkSmasamparAyaH uktaM ca-- "sattavihabaMdhanA hoMti pANiNo AuvajjagANaM tu / taha muhumasaMparAyA chaviharSadhA viNidiTThA // 1 // mohAuyavajjANaM pavaDINaM te u baMdhanA maNivA // " [ saptavidhayandhakA bhavanti prANina AyurvarjAnAm / tathA sUkSmasaMparAyAH SaDidhabandhA vinirdiSTAH // 1 // mohAyurvarNAnAM prakRtInAM te tu bandhakA bhaNitAH ] iti, ekavidhabandhakastu na labhyate, ekavidhabandhakA hi upazAntakaSAyAdayaH, tathA coktam- 'ughasaMtakhIyamohA kevaliNo egavihanaMdhA / te puNadusamayadvihayassa baMdhakA na uNa saMparAyassa // " [ upazAntakSINamohAH kevalina ekavidhabandhAH / te punardvisamayasthitikasya bandhakA na punaH saMparAyasya ]na copazAntakapAyAdayo jJAnAvaraNIyaM karma babhanti tadvandhasya sUkSmasamparAyacaramasamaya eva vyavacchedAt, kintu kevalaM sAtAvedanIyamiti // etadeva nairayikAdidaNDakakrameNa cintayati- 'nerahae NaM maMte' ityAdi, iha manuSyavarjeSu zeSeSu padeSu sarveSvapi dvAveva bhaGgako draSTavyo saptavidhabandhako vA aSTavidhabandhako vA iti, na tu tRtIyaH SaDvidhabandhaka iti, teSu sUkSmasamparAyaguNasthAnAsambhavAt, manuSyapadeSu trayo'pi vaktavyAH, tatra sUkSmasamparAyatvasambhavAt tathA cAha- 'evaM jAva bemANie, navaraM For Pale Only ~989~ nirary org Page #991 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [24], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [299] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [299] prajJApanAyA:malayavRttI. // 49 // dIpa anukrama [546] maNUse jahA jIye' iti / ukta ekatvena daNDakaH, samprati bahutvenAha-'jIvA NaM bhaMte' ityAdi, iha jIvAH saptavi- 24karmabadhabandhakAH aSTavidhavandhakAzca sadaiva bahutvena labhyante, SaDUkdhibandhakastu kadAcitsarvathA na bhavati, paNmAsAn yA-1 vat utkarSatastadantarasya pratipAdanAt , yadApi labhyate tadApi jaghanyapade eko dvau vA utkarSato'STAdhikaM zataM, tatra yadaiko'pi na labhyate tadA prathamo bhagaH, yadA tveko labhyate tadA dvitIyo, bahUnAM lAbhe tu tRtIya iti, nairayikAH paDvidhabandhakA na bhavanti aSTavidhavandhakA api kAdAcitkAH, tatra yadeko'pyaSTavidhavandhako na labhyate tadA sarve'pi tAvad bhaveyuH saptavidhabandhakA iti prathamo bhagaH, yadA tveko'STavidhabandhakastadA dvitIyo yadA tu bahava|stadA tRtIya iti, etadeva bhajatrikaM dazakhapi bhavanapatiSu bhAvanIyaM, pRthivyAdiSu paJcasa saptavidhabandhakA api aSTa-IN vidhavandhakA apItyeka eva maGgo'STavighabandhakAnAmapi sadaiva teSu bahutvena labhyamAnatvAt , dvitricaturindriyatiryaka-IN paJcendriyasUtreSu bhaGgatrikaM nairayikavat , manuSyasUtre bhaGganavakamaSTavidhavandhakasya SaDDidhavandhakasya ca kadAcit sarvathApyabhAvAt , tatrASTavidhaSavidhavandhakAbhAve sarve'pi tAvad bhaveyuH saptavidhabandhakA iti prathamo bhaGgaH, saptavidhabandhakAnAM sadaiva bahutvena prApyamANatvAt , ekASTavidhavandhakabhAve dvitIyaH saptavidhavandhakAzcASTavidhabandhakazca, baddaSTavidhabaMdhaka-N // 49 // bhAve tRtIyaH saptavidhabandhakAzcASTavidhabaMdhakAzca, evamevASTavidhavandhakAbhAve SaividhavandhakapadenApyekatvabahutvAbhyAM dvau bhaGgAviti dvikasaMyoge catvAro bhaGgAH, trikasaMyoge'pyaSTavidhabandhakaSavidhavandhakapadayoH pratyekamekavacanabahuvacanA ~990~ Page #992 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [24], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [299] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [299] e neKE bhyAM catvAra iti sarvasaGkhyayA nava, vyantarajyotiSkavaimAnikA nairayikavat , yathA jJAnAvaraNIyaM cintitaM tathA darzanAvaraNIyamapi cintayitavyaM, vedanIyacintAyAM ekavidhavandhaka eva iti upazAntamohAdi, zeSaM prAgvat, manuSyapadaviSayacintAyAmapi ta evaM prAguktA nava bhaGgAH, saptavidhabandhakAnAmekavidhabandhakAnAM ca sadaiva bahutvenAyasthitatayA bhaGgAntarAsambhavAt , mohacintAyAM jIvapade pRthivyAdiSu padeSu ca pratyekaM eka eva bhaGgA-saptavidhavandhakA api aSTavidhavandhakA apIti, ubhayeSAmapi sadaiva bahutvena labhyamAnatvAt , pahavidhavandhakastu mohanIyabandhako na | bhavati, mohanIyabandho banivRttivAdarasamparAyaguNasthAnakaM yAvat, pavidhavandhakastu sUkSmasaMparAya iti, Ayurvandhakastu niyamAdaSTavidhavandhaka iti tacintAyAmekavacane bahuvacane ca sarvatrAbhAkaM, nAmagotrAntarAyasUtrANi jJAnAvaraNIyasUtravat / / iti zrImalayagirivira0 karmabandhAkhyaM catuvizatitamaM padaM samAptam // 24 // atha paJcaviMzatitamaM karmavedAkhyaM padaM // 25 // samprati paJcaviMzatitamamArabhyate, tatra cedamAdisUtramkati NaM bhaMte ! kammapagaDIo paM01, go0 aTTa kammapagaDIto paNNacAo taM0-NANAvaraNizaM jAba aMsarAiyaM evaM neraiyANaM jAva vemANiyANaM, jIve NaM bhaMte ! NANAvaraNijaM kamma baMdhamANe kati kammapagaDIto vedeti ?, goniya Ststreeseae dIpa anukrama [546] traNP se KER atra pada (24) "karmaprakRtibandha" parisamAptam atha pada (25) "karmaveda" Arabdham ~991~ Page #993 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [25], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [300] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: ece prata sUtrAMka [300]] prajJApanAyA: malayavRttI. 25karmave. depadaM // 494 // dIpa anukrama [547] mA aTTa kammapagaDIto vedeti, evaM neraie jAva vemANie, evaM puhuneNavi, evaM vedaNijjavaja jAva aMtarAiyaM / jIve gaM bhaMte ! vedaNijaM karma baMdhamANe kati kammapagaDIto vedeti !, go! sattavihavedae vA aDhavihavedae vA caubihavedae vA, evaM maNUsevi, sesA nerahayAti egaceNa puhutteNavi niyamA aTTha kammapagaDIo vedaMti jAva vemANiyA, jIvANaM maMte ! vedaNijaM kammaM baMdhamANA kati kammapagaDIto ghedeti , go01 sabevi tAva hojA aDhavihavedagA ya caubihavedagA ya? ahavA aDhavihavedagA ya cauviha0 sattavihavedge ya 2 ahavA aTTavihavedagA ba cauvi0 sattavi0 3, evaM masAvi bhANiyabA // (sUtraM 30.) paNNavaNAe bhagavaIe kammavedaNArma paNavIsavimaM parya samataM // 25 // 'kai NaM bhaMte kammapagaDIo' ityAdi gatArtha, samprati kiM karma banan kati karmaprakRtIvedayate iti cintayatijIve gaMbhaMte !' ityAdi sugama, vedanIyasUtre 'sattavihaveyae vA aTTavihaveyae(yA) vA cauvihaveyae(yA) vA iti, sasa-Pel vidhavedaka upazAntamohaH kSINamoho vA, tayormohanIyodayAbhAvAt , aSTavidhavedakA mithyArayAdayaH sUkSmasamparAyAntAH, teSAmavazyamaSTAnAmapi karmaNAmudayabhAvAt , caturvidhavedakaH sayogikevalI, tasya ghAtikarmacatuSTayodayAbhAvAt, bahuvacane saptavidhavedakAH kAdAcitkA iti bhanatrayam // iti zrImalayagiriviracitAyAM paJcaviMzatitama | karmavedAkhyaM padaM samAsam // 25 // // 494 // atra pada (25) "karmaveda" parisamAptam ~992 ~ Page #994 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 301] dIpa anukrama [548] padaM [26], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. isesesesenteen "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 301] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH can Internationa atha SaDUviMzatitamaM karmavedabandhAkhyaM padaM // 26 // - 20 adhunA paviMzatitamamArabhye, tatra cedamAdisUtram - kati NaM. bhaMte ! kammapagaDIo paNNattAo, go0 ! aTTha kammapagaDIo paNNattAo, taM0- NANA0 jAva aMtarAiyaM, evaM nerayANaM jAva vaimANiyANaM, jIve NaM bhaMte ! gANAvaraNijjaM kammaM vedemANe kati kammapagaDIo baMdhati ?, go0 ! sattavihabaMdhae vA aTThavihabaMdhae vA chavibaMdhae vA egavihabaMdhae vA, neraie NaM bhaMte! NANAvaraNijjaM kammaM vedemANe kati kamma0 baMdhati ?, go0 ! sattavihabaMdhae vA aTThavi0, evaM jAva vaimANite, evaM maNUse jahA jIve, jIvA NaM bhaMte ! NANAvaraNiOM kammaM vedemANA kati0 / kammapagaDIto baMdhaMti !, go0 ! savevi tAva hojA sattavihabaMdhagA ya aTThaviha0 1 ahavA satavibaMdhagAya aTTavihabaMdhagA ya chavibaMdhage ya 2 ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihabaMdhagA ya chavibaMdhagAya 3 aha vA sattavihabaMdhanA ya aTThacihnabaMdhagA ya egavihabaMdhae ya 4 ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihabaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya 5 ahavA sattavidhagAya aTThavi0 chavibaMdhae ya egavihabaMdhae ya 6 ahavA sattavidhagA ya aTThavi0 chabihabaMdhae ya egavidhagAya 7 ahavA sattavidhagA ya aTThavi0 chaviha0 egavihabaMdhae ya 8, ahavA sattavihabaMdhagA ya aTTha0 For Parts Only atha pada (26) "karmavedabandha" Arabdham ~993~ Page #995 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 301] dIpa anukrama [548] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 495 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 301] uddezaka: [-] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [26], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Eucation International chavi egaviha0 9, evaM ete nava bhaMgA, avasesANaM eniMdiyamaNUsavajjANaM tiyabhaMgo jAva vaimANiyANaM, egiMdiyANa satavidhagAya aTTavihavaM, maNUsANaM pucchA, go0 ! savevi tAva hoja sattavihabaMdhagA 1 ahavA sattavihagaMdhagA ya 2 ahavA sattavihabaMdhagA ya aTThavihabaMdhagA ya 3 ahavA sattavihabaMdhagA ya chavihabaMdhae ya4, evaM chavihabaMdhaeNavi samaM do gaMgA, egavihadharaNavi samaM do bhaMgA, ahavA sattavihabaMdhagA va aTThavihabaMdhae ya chavihabaMdhae ya caubhaMgo 1 ahavA sattavidhagA ya aTTavihabaMdhae ya egavihabaMdhage ya umaMgo 2, ahavA sattavihabaMdhagA ya chavibaMdha ya vibaMdha yacabhaMgo 3 ahavA sattavihabaMdhagA ya avibaMdha ya chavibaMdha va egavihabaMdhae ya maMgA aGka, evaM ete sattAvIsaM bhaMgA, evaM jahA jANAvaraNiaM tahA daMsaNAvaraNiaMpi aMtarAiyaMpi, jIve NaM bhaMte ! vedaNijaM kammaM vedemAkati kammapagaDIto baMdhati 1, go0 1 sattavihabaMdhate vA aTThavihAMghate vA chavihabaMdhae vA egavihabaMdhae vA adhae vA, evaM maNUsevi, avasesA NArayAdIyA sattaviha0 advaviha0 evaM jAva vaimANitA / jIvA NaM bhaMte / vedaNijaM kammaM vedemANA kati 0 ti 1, go0 ! sabevi tAva hojjA sattavihabaMdhagA ya aTThavihabaMdhagA ya egavihabaMdhagA ya ahavA sattavibaMdhagAya avi egavi0 chabihabaMdhage ya, ahavA sattavidhagA ya avibaMdha0 egavihabaMdha0 chavihabaMdhagA ya, abaMdhageNavi samaM do maMgA bhANitavA, ahavA sacavihabaMdhagA ya ahibaMdha egavihabaMdha * chavibaMdha ya abaMdhage ya cabhaMgo, evaM ee nava bhaMgA, egiMdiyANaM abhaMgataM, nAragAdINaM tiyabhaMgA jAva vemANiyANaM, navaraM maNUsANaM pucchA, savitAba ho sacavidhagA egavihabaMdhagA ya ahavA sattavihabaMdhanA ya egavihabaMdhagA ya chavibaMdhate ya aTTavihavaM For Parts Only ~994 ~ 2039302029 20202 26 karmavedabandhapadaM sU. 301 // 495|| Page #996 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [26], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [301] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [301] dIpa anukrama [548] dhate ya abaMdhate ya, evaM ete sattAvIsaM bhaMgA bhANitatvA, evaM jahA vedaNijjaM tahA AuyaM nAma goyaM ca bhANitaI, mohaI NizaM vedemANe jahA NANAvaraNi sahA bhANiyaI // (mUtra 301)paNNa chavIsatima parya samattam // 26 // 'kati NaM bhaMte / ityAdi gatArtha, samprati kiM karma vedayamAnaH kAH karmaprakRtIbhAtItyudayena saha bandhasya sambandha cicintayiSuridamAha-'jIve NaM bhaMte ! NANAvaraNija kammaM veemANe kai kammapagaDIo baMdhaI' ityAdi sugama, navaraM jJAnAvaraNIyaM karma vedayamAna ekavidhabandhakaH upazAntamohaH kSINamoho vA na tu sayogikevalI, tasya jJAnAvaraNIyodayAbhAvAt , bahuvacanacintAyAM SaDvidhavandhakAH sUkSmasamparAyA ekavidhavandhakA upazAntamohakSINamo hAH kAdAcitkA ekatvAdinA ca bhAjyA ityubhayeSAmapyabhAve saptavidhavandhakA api aSTavidhavandhakA apItyeko IN bhaGgo, dvayAnAmapi sadeva bahutvena labhyamAnatvAt , tataH SaDavidhavandhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM dvau bhako, evameva dvau bhaGgAveka vidhavandhakaprakSepe'pi, ubhayorapi yugapat prakSepe pUrvavaJcatvAra iti sarvasAkSayA nava, nairayikAdiSu tu padegvekendriyamanuSyavarjeSu bahuvacanacintAyAM bhaGgatrika, aSTavidhabandhakAnAM kAdAcitkatayA ekatvAdinA bhAjya-19 tayA ca labhyamAnatvAt , ekendriyeSvabhaGgaka, saptavidhabandhakA aSTavidhabandhakA apIti, ubhayeSAmapi sadA bahutvena prApyamANatvAt , manuSyeSu tu saptaviMzatirbhaGgAH, aSTavidhavandhakapaDDidhavandhakaekavidhabaMdhakAnAM kAdAcitkatayA ekavAdinA bhAjyamAnatayA labhyamAnatvAt , tatrAmIpAmabhAve saptavidhavandhakA iseko maGgaH, tato'STavidhavandhakapadapra-R semeseseseaeseseceaeededese ~995~ Page #997 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [26], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [301] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [301] prajJApanAyA:malaya.vRttI . // 496 // dIpa anukrama [548] kSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM dvau dvau, SaDvivandhakaprakSepe dvau, ekavidhabandhakaprakSepe sati sapta, tato'STavidhavandhaka- 26kameveSaDvidhavandhakapadaprakSepe catvAraH, aSTavidhavandhakaikavidhavandhakapadaprakSepe catvAraH, SaDvidhabandhakaekavidhavandhakapadapra | davandhapada kSepe'pi catvAraH, ekonaviMzatiH, tato'STavidhavandhakaSaDvighabandhakaikavidhabandhakapadAnAM yugapat prakSepe'STAviti sapta-IN viMzatiH, vedanIyasUtre ekavidhavandhakaH sayogikevalyapi, tasyApi vedanIyodayabandhasambhavAt , abandhako'yogikevalI, tasya yogAbhAvato vedanIyaM vedayamAnasyApi tadvandhAsambhavAd, vedanIyasUtre ekavacanabahuvacanacintAyAM jIvapade / nava bhakAH tatra saptavidhavandhakASTavidhavandhakaikavidhabandhakAnAM sadaiva baddatvena labhyamAnatvAt bahuvacanAtmake itarapa-1 dadvayAbhAve ekaH, tataH SaDvidhabandhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM dvau evameva dvAvekavidhavandhakapadaprakSepe catvAra ubhayapadaprakSepe iti / manuSyapade saptaviMzatiH, tatra hi saptavidhabandhakA ekavidhabandhakA ekena bahutvena sadAvasthitA itare tu trayo'pyaSTavidhabandhakAH SaDvidhavandhakAH avandhakAzca kAdAcitkA ekatyAdinA ca bhAjyAH, tatasteSAmabhAve | |saptavighabandhakA apyekavidhavandhakA apIseko bhanA, tato'STavidhavandhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM do dvau pavidhabandhakapadaprakSepe dvAvekavidhabandhakapadaprakSepe iti SaT, tathA trayANAM padAnAM trayo dvikasaMyogA ekaikasmin dvikasaMyoge ekavacanabahuvacanAbhyAM catvAra iti dvikasaMyoge dvAdaza trikasaMyoge'STAviti sarvasaGkhyayA saptaviMzatiH, evamAyunAmagotrasUtrANyapi bhAvanIyAni, mohavedanIyaM karma vedayamAno jIvaH sapsavidhabandhakoSSTavidhabandhakaH Sar3a iye ~996~ Page #998 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [26], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [301] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [301] dIpa anukrama [548] vidhavandhako vA, sUkSmasamparAyAvasthAyAmapi mohanIyavedanasambhavAt , evaM manuSyapade'pi vaktavyaM, narakAdiSu tu padeSu saptavidhavandhako'STavidhavandhako vetyevaM vaktavyaM, sUkSmasamparAyatvAbhAvataH SaDvidhabandhakatvAsambhavAt, bahuvacanacintAyAM jIvapade bhAtrikaM, tatra sUkSmasamparAyAH kAdAcitkA itare ca dvaye sadaiva bahutvena labhyante iti SaDvidhabandhakapadAbhAve saptavidhavandhakA api aSTavidhavandhakA apItyeko bhaGgaH, tataH SavidhavandhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM dvAveto bhaGgAviti, nairayikAdiSu stanitakumAraparyavasAneSu saptavidhabandhakAH sadA bahutvenAvasthitAH, aSTavidhavandhakAstu kAdAcitkA ekatvAdinA ca bhAjyA iti, aSTavidhabandhakapadAbhAve saptavighabandhakA ityeko bhaGgaH, tato'STavidhabandhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM dvAviti, pRthivyAdiSu tu paJcakhapyabhaGgaka saptavidhavandhakA api aSTavidhavandhakA apIti, ubhayeSAmapi teSu sadA bahutvena labhyamAnatvAt , dvitricaturindriyatiryapaJcendriyeSu nyantarajyotiSkavaimAnikeSu ca nairayikavat bhaGgatrikaM, manuSyeSu nava bhakAH, tatra saptavidhabandhakA ityeko bhaGgastato'STavidhabandhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM dvau dvau SaDvidhabaMdhakapadaprakSepe ekavacanabahuvacanAbhyAM catvAraH ubhayapadaprakSepe iti, tathA cAha-"mohaNijaM veemANe jahA [baMdhe] NANAvaraNija tahA bhANiyaba'miti // iti |zrImalayagiriviracitAyAM SaDviMzatitamaM vedavandhAkhyaM padaM samAptam / / anhebra awranasurary.orm atra pada (26) "karmavedabandha parisamAptam ~997~ Page #999 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [302] dIpa anukrama [549] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 497 // padaM [27], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [ 302] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internation atha saptaviMzatitamaM karmaprakRtivedavedapadaM // 27 // 699600 saMprati saptaviMzatitamamArabhyate, tatredamAdisUtram - kati NaM bhaMte ! kammapagaDIo paM0 1, go0 ! aTTha - pANA0 jAva aMtarAiyaM, evaM neraiyANaM jAva vaimANiyANaM, jIve bhaMte! NANAvaraNijjaM kammaM vedemANe kati kammapagaDIto vedeti 1, go0 ! sattavihaveyae vA aTThavihveyae vA, evaM sevi, avasesA egatevi puDuceNavi NiyamA aTTha kammapagaDIto vedeti jAva vaimANiyA, jIvA NaM bhaMte ! NANAvaraNi vedemANA kati kammapagaDIto vedeti ?, go0 ! sabeci tAba hojjA aTThavihavedagA, ahavA aDavihavedagAya satabihavedage ya ahavA avivedagA ya satavi0, evaM maNUsAvi, darisaNAvaraNijjaM aMtarAiyaM ca evaM veba bhANitavaM vedaNijjaM AuyanAmagotAtiM vedemANe kati kammapagaDIo veeti 1, go0 ! jahA baMdhagavedagassa veyaNijaM tahA bhANitavANi, jIve NaM bhaMte ! mohaNijjaM vedemANe kati kammapagaDI to vedeti 1, go0 ! niyamA aTTha kammapagaDIto vedeti, evaM neratie jAva bemANite, evaM puDuttevi ( sUtraM 302 ) / / paNNavaNAe bhagavaIe sattAvIsaimaM payaM samacaM // 27 // 'kaI NaM bhaMte!' ityAdi gatArtha, samprati kiM karma vedayamAnaH kati karmaprakRtIrvedayate ityudayasyodayena saha samba ndhaM cintayati - 'jIve NaM bhaMte ! NANAvaraNijjaM kammaM veemANe kada kammapagaDIo veera' ityAdi, tatra saptavidhatre For Penal Use Only atha pada (27) "karmaprakRtivedaveda" Arabdham ~998~ 27 karmavedavedaparda sU. 302 // 497 // Page #1000 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 302] dIpa anukrama [549] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 302] uddezaka: [-] . AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [27], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. daka upazAntamohaH kSINamoho vA tayormohanIyodayAsambhavAt zeSastu sUkSmasaMparAyAdiraSTavidhavedakaH, evaM manuSyapade'pi vAcyaM, nairayikAdayastu niyamAdaSTavidhavedakAH, bahuvacanacintAyAM jIvapade manuSyapade ca bhaGgatrikaM, tatra sarve'pi tAvad bhaveyuH aSTavidhavedakA ityeko bhaGgaH, tataH saptavidhavedakasyaikasya bhAve dvitIyo bahUnAM bhAve tRtIyaH, zeSeSu tu nairavikAdiSu padeSu abhaGgamaSTavidhavedakA iti, saptavidhavedakatvasya tatrAsambhavAt evaM darzanAvaraNIyAntarAyasUtre'pi vaktavyaM, vedanIyasUtre jIvapade manuSyapade ca pratyekamaSTavidhavedako vA saptavidhavedako vA catuvidhavedako veti vaktavyaM, zeSeSu tu nairayikAdiSu aSTavidhavedaka ityekaH, teSAmupazAntamodatyAdyavasthAsambhavAt, tatraiva vedanIyasUtre bahuvacanacintAyAM jIvapade manuSyapade ca pratyekaM bhaGgatrikaM tatrASTavidhavedakA kheleko bhaGgaH, eSa sarvathA saptavidhavedakAnAmabhAve, tataH saptavidhavedakapadaprakSeve ekavacanabahuvacanAbhyAM dvau bhaGgAviti, zeSeSu tu nairayikAdiSu sthAneSyabhaGgakaM aSTavidhavedakA iti evamAyurnAmagotrasUtrANyapi bhAvanIyAni, mohanIyaM karma vedayamAno niyamAdaSTavidhavedaka iti, jIvAdiSu paJcaviMzatI padeSvekavacanacintAyAM bahuvacanacintAyAM ca sarvatrApi abhaGgakaM aSTau karmaprakRtIrvedayate vedayante vA // iti zrImalayagiriviracitAyAM pra0 vedavedAkhyaM saptaviMzatitamaM padaM samAptam // 27 // Education Intention atra pada (27) "karmaprakRtivedaveda" parisamAptam For Parts Only ~ 999~ Page #1001 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [303 -304] + gAthA: dIpa anukrama [550 -553] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 498 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - dAra [-1, mUlaM [ 303] + gAthA: padaM [28]. uddezaka: [1], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH atha aSTaviMzatitamaM AhArapadaM // 28 // tadevamuktaM vedavedAkhyaM saptaviMzatitamaM padaM, sampratyaSTAviMzatitamamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH - ihAnantarapade | nArakAdigatisamApannAnAM karmavedanApariNAma uktaH, iha tvAhArapariNAma iti, tatra ceme saGgrahaNigAthesaccittA 1 hAraTThI 2 kevati 3 kiM vAvi 4 saGghato ceva 5 / katibhAgaM 6 sabai 7 khalu pariNAme 8 caiva boddhave // 1 // ergidiyasarI rAdI lomAhAro taheva maNabhakkhI / etesiM tu padANaM vibhAvaNA hoMti kAtavA || 2 || neraiyA NaM bhaMte! kiM / sacitAhArA tihArA mIsAhArA 1, go0 ! no sacitAhArA acittAhArA no mIsAhArA, evaM asurakumArA jAva vemANiyA, orAyisarIrA jAva maNUsA sacitAhArAvi acicAhArAvi mIsAhArAvi / neraiyA NaM maMte ! AhAraTThI 1, hantA AhAraDI, neraiyANa maMte ! kevatikAlassa AhAraTTe samuppajjati 1, go0 ! neraiyANaM duvidhe AhAre paNNatte, taM0-Abhoganidyatite ya aNAbhoganivattite ya, tattha NaM je se aNAbhoganivattite se NaM aNusamayamavirahite AhAra samuppaJjati, tattha NaM je se Abhoganivattite se NaM asaMkhijjasamatie aMtomuhuttite AhAraTTe samuppajjati, neraiyA NaM bhaMte! kimAhAramAhAreMti, go0 ! davato aNatapadesiyAtiM khecao asaMkhejapadesogADhAtiM kAlato aSNayaradviyAti bhAvao vaNNamaMtAtiM gaMdhamaMtAI rasamaMtAI phAsamaMtAI, jAI bhAvato vaNNamaMtAI AhAreti tAI kiM egavaNNAtiM AhAreti jAva kiM paMcavaNNAI Education International atha (28) AhAra pade uddezaka: (1) ArabdhaH For Pasta Lise Only atha pada (28) "AhAra" Arabdham ~1000~ 1616/3 20 28AhA rapade uhe zaH 1nArakANAmA4 hArAdi sU. 303 // 498 // Page #1002 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [303] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] A gAthA: AhAraiti ?, go01 ThANamamgaNaM pahuca egavaNAIpi AhAreMti jAva paicavaSNAIpi AhAraiti, vihANamamgaNaM paDucca kAlavaNNAIpi AhAraiti jAva sukillAIpi AhAreMti, jAtiM vaNNato kAlavaNAti AhAreti tAI ki egaguNakAlAI AhAreMti jAva dasaguNakAlAI A0 saMkhijja asaMkhijaguNakAlAI A. jAva arNataguNakAlAI A0,go0! egaguNakAlAIpi A0 jAva arNataguNakAlAIpi A0 evaM jAva mukillAI, evaM gaMdhatovi rasatovi, jAI bhAvao phAsamaMtAI tAI no egaphAsAI Aono duphAsAI Aono tiphAsAI AhAraiti cauphAsAI AhAraiti, jAva aTThaphAsAipi A0, vibhAgamaggaNaM paDucha kakkhaDAipi A0 jAva lukkhAI, jAti phAsato kakkhaDAtiM A0 tAI ki egaguNakakkhaDAI A0 jAva aNaMtaguNakakkhaDAI A01, go0! egaguNakakkhaDAIpi A0 jAva aNaMtaguNakakkhaDAIpi A0, evaM ahavi phAsA mANitabA, jAba aNataguNalukkhAipi A0, jAti bhaMte ! arNataguNalukkhAI A0 tAI kiM puTThAI A0 apuTThAI A01, go! puDhAI A0 no apuDhAI A0, jahA bhAsuddesae jAva NiyamA chaddisi A0, osaNaM kAraNaM paDaca vaNNao kAlanIlAtiM gaMdhao dabhigaMdhAti rasao tittarasakaDDayAI phAsao kakkhaDaguruyasIyalukkhAI tesiM porANe vaNNaguNe gaMdhaguNe rasaguNe phAsaguNe vipariNAmaittA paripIlaittA parisADaittA parividdhaMsadattA aNNe apuve vaNNaguNe gaMdhaguNe rasaguNe phAsaguNe uppAitA AyasarIrakhenogADhe poggale sabappaNayAe AhAraM AhAraiti / neraiyA NaM bhaMte ! sabao AhArati sabao pariNAmaMti sabao UsasaMti sabao nIsasaMti abhikkhaNaM AhAraiti abhikkhaNaM pariNAmaMti abhikkhaNaM UsasaMti abhikkhaNaM nIsasaMti Ahaca AhAraiti Ahacca pariNAmeti Ahaca UsasaMti Ahaca nIsasaMti , haMtA! go| NerahayA saba dIpa anukrama [550-553] Cocotnese ~ 1001 ~ Page #1003 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303 Mor prajJApanAyA:malaya0 vRttI. 28AhArapade udde| zaH1asurAdInAmAhArAdi sU. 304 -304 // 499 // to AhAraiti evaM taM ceva jAva Ahacca nii| neraiyA NaM bhaMte ! poggale AhAracAte giNhati te NaM tesiM poggalANaM seyAlaMsi katibhAgaM AhAreti katibhAgaM AsAeMti ?, go! asaMkhejatibhAgaM A0 aNaMtabhAgaM assAeMti, nerajhyA NaM bhaMte ! je poggale AhAracAte giNhaMti te kiM satve AhAreMti no save AhAraiti?, go. te satve aparisesae AhAraiti / neraiyA NaM bhaMte je poggalA AhArattAe giNhaMti te NaM tesiM poggalA kIsattAe bhujo 2 pariNAmeti !, go0! sotidiyattAte jAva phArsidiyacAte aNihattAle akaMtattAe aNyiAhattAe amaNuNNacAe amaNAmattAte aNicchiyacAte abhijjhittAe ahatvAte no uddhacAe dukkhacAte no suhattAte etesi bhujjo2 pariNamaMti (sUtraM 303) asurakumArA NaM bhaMte ! AhAraTThI!, haMtA ! AhAraTTI, evaM jahA neraiyANaM tahA asurakumArANavi bhANitavaM, jAba tesiM bhuJjo 2 pariNamaMti, tattha gaMje se Abhoganivacite se NaM jahaNNeNaM cautthabhattassa ukkoseNaM sAtiregavAsasahassassa AhAraTTe samuppajada, osaNaM kAraNaM paduca vaNNato hAlihasukillAtiM gaMdhato sumbhigaMdhAti rasato aMbilamahurAti phAsao mauyalahuyanijhuNhArti, tersi porANe vaNNaguNe jAva phAsidiyacAte jAva maNAmatAte icchiyacAte bhijjhiyacAte uddhRttAte no ahattAe suhacAe no duhattAe etesi bhujao 2 pariNamaMti, sesaM jahA nerahayANa, evaM jAba thaNiyakumArANaM, gavaraM Abhoganivattite ukoseNaM divasapuhuttassa AhAraTTe samuppajati (sUtraM 304) . gAthA: CSEASESee R499 // dIpa anukrama [550-553] 'sacittAhAraTThI' ityAdi prathamo'dhikAraH sacicapadopalakSitaH, sa caivam-'neraiyA NaM bhaMte! kiM sacicAhArA ~ 1002~ Page #1004 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [303 -304] + gAthA: dIpa anukrama [550 -553] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, padaM [28], uddezaka: [1], mUlaM [ 303 304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH acittAhArA ityAdi 1, dvitIya AhArArthina iti 2, tRtIyaH 'kevaiya'tti kiyatA kAlena AhArArthaH samutpadyate ityAdirUpaH 3, caturthaH kimAhAramAhArayantItipadopalakSitaH 4 paJcamaH sarvata itipadopalakSitaH, sa caivam'neraiyA NaM sabato pariNAmaMtI'tyAdi 5 cevazabdaH samuccaye, 'kaibhAgaM'ti gRhItAnAM pudgalAnAM katibhAgamAhArayantItyevamAdiH SaSTho'dhikAraH 6, 'tathA save' iti yAn pudgalAn AhAratayA gRhNanti tAn kiM sarvAn aparizeSAn AhArayanti utAsarvAn ityevamupalakSitaH saptamo'dhikAraH 7, tathA'STamo'dhikAraH pariNAmaH- pariNAmarUpo boddhavyaH sa caivam 'neraiyA NaM bhaMte! je poggale AhArattAe geNhaMti te NaM tesiM puggalA kIsattAe bhujjo 2 pariNAmaMtI' tyAdirUpaH 8, navamo'rthAdhikAraH ekendriyAdIni zarIrANi sa caivam- 'neraiyA NaM bhaMte / kiM egiMdiyasarIrAI AhAraiti jAna paMciMdiyasarIrAI AhAraiti ? 9, dazamo'dhikAro lomAhAro-lomAhAravatavyatArUpaH ekAdazI manobhakSitavaktavyatArUpaH 11, 'eesiM tu' ityAdi, eteSAM sAmAnyato'nantaramuddiSTAnAM padAnAM - arthAdhikArANAM vibhAvanA-vistarataH prakAzanA nAma bhavati karttavyatA, sUtrakAravacanametat / pratijJAtametra nirvAhavitukA- hai mo 'yathoddezaM nirdeza' iti nyAyAt prathamAdhikAraM vibhAvayati - 'neraiyA NaM bhaMte!' ityAdi, nairadhikA bhadanta kiM sacittAhArAH -- sacittamAhArayantIti sacitAhArAH, eyamacittAhArA mizrAhArA ityapi bhAvanIyaM bhagavAnAha - 'gautame 'tyAdi, iha vaikriyazarIriNo vaikriyazarIraparipoSayogyAn pudgalAnAhArayanti, te cAcittA evaM sambhavanti na 10, Eaton International For Parts Only ~1003~ Page #1005 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] | rapade udde zaH1asu gAthA: prajJApanA- jIvaparigRhItA ityacittAhArAna sacittAhArA nApi mizrAhArAH, evamasurakumArAdayaH stanitakumAraparyavasAnA bhava-18 28AhAyA mala napatayo vyantarA jyotiSkA vaimAnikAca veditavyAH, audArikazarIriNaH punaraudArikazarIraparipoSayogyAn pudgalA-18 ya.vRttI . nAhArayanti, te ca pRthivIkAyikAdipariNAmapariNatA iti sacittAhArA acittAhArA mizrAhArAzca ghaTante, tathA raadiinaa||50 cAha-orAliyasarIrA jAva maNUsA' ityAdi, audArikazarIriNaH pRthivIkAyikebhya Arabhya yAvanmanuSyAH, ki|| kA muktaM bhavati ?-pRthivyaptejovAyuvanaspatirUpA ekendriyA dvitricatuHpaJcendriyA manuSyAca ete pratyekaM sacittAhArA mAhArAdi apyacittAhArA api mizrAhArA api vktvyaaH| uktaH prathamAdhikAraH, samprati dvitIyAdInaSTamaparyantAn saptAdhi |kArAn caturviMzatidaNDakakrameNa yugapadabhidhitsuH prathamato nairayikANAmabhidadhAti-'neraiyA 'mityAdi, nairayikA INamiti vAkyAlaGkAre, bhadanta ! AhArArthinaH, kAkA'bhidhAnataH praznArthatvAvagatiH, bhagavAnAha-haMte'tyAdi, ha-1 ntetyanumatI anumatametat, gautama ! AhArArthino nairayikA iti, yadi AhArArthinastato bhadanta ! nairayikA gamiti pUrvavat 'kevaikAlassa'tti prAkRtatvAt tRtIyArthe SaSThI, kiyatA kAlena AhArArtha:-AhAralakSaNaM prayojanaM AhArAbhilASa itiyAvat samutpadyate ?, bhagavAnAha-'gautama ! ityAdi, nairayikANAM dvividho-dviprakAraH AhAraH, // 50 // tadyathA-Abhoganirttito'nAbhoganivartitazca, tatra AbhoganamAbhogaH-AlocanamabhisandhirityarthaH Abhogena nirvarjitaH-utpAdita Abhoganivartita AhArayAmItIcchApUrva nirmApita itiyAvat , tadviparIto'nAbhoganivartitaH, dIpa anukrama [550-553] ~ 1004 ~ Page #1006 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] gAthA: AhArayAmIti viziSTecchAmantareNa yo niSpAdhate prAbTrakAle pracurataramUtrAdyabhivyaGgyazItapudgalAdyAhAravat so'nAbhoganirvartita iti bhAvaH, 'tattha NamityAdi, tatra-anAbhogAbhoganivarNitayormadhye yo'sAvanAbhoganivartita AhAraH 'se Namiti pUrvavat 'anusamayaM pratisamaya samaye 2 ityarthaH, iha ca dIrghakAlopabhogyasyAhArasyaikavAramapi grahaNe tAvantaM kAlamanusamayaM bhavati, tata AbhavaparyantaM sAtatyagrahaNapratipAdanArthamAha-avirahita AhArArthaH samutpadyate, athavA satatapravRtte AhArArthe'pAntarAle cukkaskhalitanyAyena yena kathaJcit virahabhAve'pi loke tadagaNanayA lAanusamayamiti vyavahAraH pravarttate tato'pAntarAle virahAbhAvapratipAdanArthamavirahita ityuktaM, anusamayamavirahito nAmoganirmita AhArArthaH samutpadyamAnaH ojaAhArAdinA prakAreNAvaseyaH, 'tattha Na'mityAdi, tatra-AbhogAnAbhoganivartitayormadhye yo'sAvAbhoganirvartitaH AhArArthaH so'saGkhayeyasAmayikaH-asaGkhyayaiH samayairnirtitaH, yaccA|saGkhyeyasamayanirvartitaM tajjaghanyapade'pyantarmuhartikaM bhavati na hInamata AntarmuhUrtika AhArArthaH samutpadyate, kimuktaM bhavati ?,-antarmuhUrta kAlaM yAvat pravartate na parato, nairayikANAM hi yo'sAvAhArayAmItyabhilASaH sa parigRhItA hAradravyapariNAmena yajanitamatitIvrataraM duHkhaM tadbhAvAdantarmuhU nivarttate tata AntarmuhUrtiko nairayikANAmAhArArthaH, vAnaraiyA NamityAdi, nairayikA Namiti pUrvavat kiMkharUpamAhAramAhArayanti ?, bhagavAn dravyAdibhedatastamAhAraya ntIti nirUpayitukAma Aha-'goyame tyAdi, gautama! dravyato-dravyakharUpaparyAlocanAyAM anantaprAdezikAni dIpa anukrama [550-553] For P OW Alanditurary.orm ~ 1005~ Page #1007 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [303 -304] + gAthA: dIpa anukrama [550 -553] "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) padaM [28], uddezaka: [1], dAraM [-1, mUlaM [ 303 304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH - prajJApanA // 501 // dravyANi, anyathA grahaNAsambhavAt, na hi saGkhyAtapradezAtmakA asaGkhyAtapradezAtmakA vA skandhA jIvasya grahaNayoyAH mala-gyA bhavanti, kSetrato'saGkhyeyapradezAvagADhAni kAlato'nyatarasthitikAni, jaghanyasthitikAni madhyamasthitikAni uya0vRttau . tkRSTasthitikAni ceti bhAvArthaH, sthitiriti cAhArayogya skandhapariNAmatyenAvasthAnamavaseyaM, bhAvato varNavanti gaMdhavanti rasavanti sparzavanti ca pratiparamANyekaikavarNagandharasasparzabhAvAt, 'jAI bhAvato vaNNamaMtAI' ityAdi praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha - 'go0 ! ThANamaggaNaM paDube' tyAdi, tiSThanti vizeSA asminniti sthAnaM - - - sAmAnya mekavarNe dvivarNa trivarNamityAdirUpaM tasya mArgaNaM-anveSaNaM tatpratItya sAmAnya cintAmAzrityeti bhAvArtha:, ekavarNAnyapi dvivarNAdInyapi ityAdi sugamaM, navaraM teSAmanantaprAdezikAnAM skandhAnAmekavarNatvaM dvivarNatvamityAdi vyavahAranayamatApekSayA, nizcayanayamatApekSayA tvanantaprAdezika skandho'NIyAnapi paJcavarNa eva pratipattavyaH, 'vihANamaggaNaM pahuce tyAdi, viviktam- itaravyavacchinnaM dhAnaM-poSaNaM svarUpasya yat tadvidhAnaM - vizeSaH kRSNo nIla ityAdipratiniyato varNAdivizeSa itiyAvat tasya mArgaNaM pratItya tAni kAlavarNAnyapi AhArayantItyAdi sugamaM, navarametadapi vyavahArataH pratipattavyaM, nizcayataH punaravazyaM tAni paJcavarNAnyeva, 'jAI baSNao kAlavaNNA iMpI' tyAdi sugamaM, yAvad 'anantaguNasukilAiMpi AhAraiti' evaM gaMdharasasparzaviSayANyapi sUtrANi bhAvanIyAni, 'jAI bhaMte! anaMtaguNalukkhAI' ityAdi, yAni bhadanta ! anantaguNarUkSANi upalakSaNametat ekaguNakAlAdInyapi AhArayantIti, tAni ca madanta ! For Penal Use On ~1006~ 28 AhA rapade uhe zaH 1 asu rAdInAmAhArAdi sU. 304 // 501 // Page #1008 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [303 -304] + gAthA: dIpa anukrama [550 -553] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) dAraM [-1, padaM [28], uddezaka: [1], mUlaM [ 303 304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 12, kiM spRSTAni - AtmapradezaviSayANyAhArayanti uttAspRSTAni 1, bhagavAnAha - spRSTAni no aspRSTAni 'jahA bhAmuddesae vA jAva niyamA chaddisiM ti ata UrdhvaM yathA bhASodezake prAk sUtramabhihitaM tathAtrApi draSTavyaM tatra tAvat yAtrat 'niyamA chahisiM'ti padaM, tathaivam 'jAI puTThAI' AhA 'tAI bhaMte! kiM ogADhAI AhA0 aNogADhAI AhAraiti go0 ! ogADhAI AhAraiti No ayogAdAI AhAreMti, jAI bhaMte! ogADhAI AhAraiti tAI kiM anaMtarogADhAI A0 paraMparogADhAI AhAraiti 1, go0 ! aNaMtarogADhAI jA0 no paraMparogADhAI A0, jAI bhaMte! aNaMtarogADhAI A0 tAI bhaMte! kiM aNUI AhAreMti bAdarAI A0 1, go0 1 aNUIpi A0 vAdarAIpi AhA0, jAI bhaMte! aNUIpi AhAreti vAdarAIpi A0 tAI kiM uhaM A0 ahe AhA* tiriyaM AhAreti ?, go0! upi A0 addevi A0 tiriyaMpi AhAraiti, jAI bhaMte! uDUMSi A0 ahevi AhA0 tiriyaMpi AhAreti tAI kiM Adi A0 majjhe A0 pajjavasANe A01, go0 ! Adipi AhAreMti majjhevi A0 pajavasANevi AhAreMti jAI bhaMte! AIpi AhArati majjheSi AhAraiti pajjavasANevi AhAraiti tAI bhaMte! kiM savisae AhAreMti avisae A0 1, go0 savisae A0 no avisae A0 jAI bhaMte! savisae A* tAI kiM ANupuvIe AhArenti aNANupuvIra A01, go0 ! ANupuvIe A0 no aNANupuSIe A0 jAI bhaMte! ANupurvi A0 tAI kiM tidisiM AhAreti caudisiM AhA * paMcadisiM AhAraiti uddisiM AhAraiti 1, go0 ! niyamA chaddisiM A0,' asya vyAkhyA - dahAtmapra dezaiH saMsparzanamAtmapradezAvagADhakSetrAdvahirapi Education Internation For Park Use Only ~1007~ ayu Page #1009 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303 prajJApanA- yAmala1.vRttI . -304] 502 // gAthA: sambhavati tataH praznayati-'jAI bhaMte' ityAdi, yAni bhadanta ! spRSTAnyAhArayanti tAni kiM avagADhAni-Atma-28AhApradezaiH saha ekakSetrAyasthAyIni uta anavagADhAni-AtmapradezAvagAhakSetrAdvahiravasthitAni ?, bhagavAnAha-gau- rapade uddetama ! avagADhAnyAhArayanti nAnavagADhAni, yAni bhadantAvagADhAnyAhArayanti tAni bhadanta ! kimanantarAvagADhAni, zaH1asukimuktaM bhavati ?-yeSvAtmapradezeSu yAnyavyavadhAnenAvagADhAni tairAtmapradezastAnyevAhArayanti uta paramparAvagADhA-ITH ni-ekadvitrayAdyAtmapradezavyavahitAni, bhagavAnAha-gautama! anantarAvagADhAni AhArayanti no paramparAvagA | mahArAdi sU. 304 DhAni, yAni bhadantAnantarAvagADhAnyAhArayanti tAni kimaNUni-stokAnyAhArayanti uta bAdarANi-prabhUtapradezopacitAni ?, bhagavAnAha-gautama ! aNUnyapyAhArayanti bAdarANyapyAhArayanti, ihANutvavAdaratve teSAmevAhArayogyAnAM skandhAnAM pradezastokatvabAhulyApekSayA veditavye iti, yAni bhadanta ! aNunyapyAhArayanti tAni bhadanta | kimUrva-UrdhvapradezasthitAnyAhArayanti adhastiyagvA, iha UrdhvAdhastiyaktvaM yApati kSetre nairayiko'vagADhaH tAvatyeva kSetre tadapekSayA paribhAvanIyaM, bhagavAnAha'-gautama! UrdhvamapyAhArayanti-UrdhvapradezAvagADhAnyAyAhArayanti evama-18 dho'pi tiryagapi, yAni bhadanta ! UrdhvamapyAhArayanti adho'pyAhArayanti tiryagapyAhArayanti tAni kimAdAvAhA- 502 // | rayanti madhye AhArayanti paryavasAne AhArayanti, ayamatrAbhiprAyaH-nairayikA hi anantapradezikAni dravyANyantarmuhUce kAlaM yAvat upabhogocitAni gRhNanti, tataH saMzayaH kimupabhogocitasya kAlasyAntarmuhurtapramANasthAdI-prathamasamaye 02929929202 dIpa anukrama [550-553] ~1008~ Page #1010 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] gAthA: AhArayanti uta madhye-madhyeSu samayeSu AhozcitparyavasAne-paryavasAnasamaye?, bhagavAnAha-gautama ! AdAvapi madhye'pi paryavasAne'pyAhArayanti, kimuktaM bhavati ?-upabhogocitasya kAlasyAntarmuhUrtapramANasyAdimadhyAvasAneSu samayeSvAhArayantIti, yAni bhadanta ! AdAvapi madhye'pi paryavasAne'pyAhArayanti tAni bhadanta ! kiM khaviSayANikhocitAhArayogyAni AhArayanti uta aviSayANi-khocitAhArAyogyAnyAhArayanti ?, bhagavAnAha-gautama ! khaviSayANyAhArayanti no aviSayANyAhArayanti, yAni bhadanta ! khaviSayANyAhArayanti tAni bhadanta ! kimAnupUrvyA AhArayanti anAnupUrvyA ?, AnupUrvInAma yathAsannaM tadviparItA anAnupUrvI, bhagavAnAha-gautama ! AnupUA, sUtre AzA dvitIyA tRtIyArthe veditavyA prAkRtatvAt , yathA AcArAne 'agaNiM ca puTThA' ityatra, AhArayanti no anAnupUryA, UrdhvamadhastiryagvA yathAsannaM nAtikramyAhArayantIti bhAvaH, yAni bhadanta ! AnupUrvyA AhArayanti tAni ki 'tidisiM'ti tisro dizaH samAhRtAkhidik tasmin vyavasthitAnyAhArayanti caturdizi paJcadizi padizi vA, iha lokaniSkuTaparyante jaghanyapade tridigavyavasthitameva prApyate na dvidigvyavasthitamekadigvyavasthitaM vA atastridiza Arabhya praznaH kRtaH, bhagavAnAha---gautama ! niyamAt SaDdizi vyavasthitAnyAhArayanti, nairayikA hi trasanADyA madhye vyavasthitAH, tatra cAvazyaM SaDdisaMbhava iti, 'osaNNakAraNaM paDuce'tyAdi, osannazabdo bAhulyavAcI, yathA|| 'osannaM devA sAyAveyaNaM vedayantI'tyatra, osannakAraNaM-bAhulyakAraNaM pratItya, kiM tadvAhulyakAraNamiti cet, 13 enTaraTaOCIEideo.co dIpa anukrama [550-553] ~ 1009~ Page #1011 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] gAthA: prajJApanA- 18 ucyate, azubhAnubhAva eva, tathApi prAyo mithyAdRSTayaH kRSNAdInyAhArayanti na tu bhaviSyattIrthakarAdayaH tata osa- 28AhAyA: mala- netyuktaM, varNataH kAlanIlAni gandhato durabhigandhAni, rasatastitakaTukAni sparzataH karkazaguruzItarUkSANi ityAdi, rapade uddeya. vRttI. tepAmAhAryamANAnAM pudgalAnAM 'purANAn' agretanAn varNaguNAn gandhaguNAn rasaguNAn sparzaguNAn 'vipariNA- zaH1asu maittA parivIlaittA parisADaittA parividdhaMsaittA' etAni catvAryapi padAni ekArthikAni vinAzArthapratipAdakAni raadiinaa||50|| nAnAdezajavineyAnugrahArthamupAtAni, vinAzya kimityAha-anyAn apUrvAn varNaguNAn gandhaguNAn rasaguNAn mAhArAdi sparzaguNAn utpAdya AtmazarIrakSetrAvagADhAn pudgalAn 'sabappaNayA' sarvAtmanA savairevAtmapradezairAhAramAhArarUpAnsU . 304 AhArayanti, 'neraiyA NaM bhaMte ! ityAdi praznasUtra sugama, 'neraiyA NaM bhaMte! je poggalA' ityAdi, nairayikA NamitipUrvavat, bhadanta ! yAn pudgalAn AhAratayA gRhanti nairayikAH teSAM gRhItAnAM pudgalAnAM 'sekAlaMsi' eNyatkAle grahaNakAlottarakAlamityarthaH 'kaibhAgaM'ti katithaM bhAgamAhArayanti-AhAratayopabhuJjate !, tathA 'katibhAgaM' katithaM |bhAgamAhAryamANapudgalAnAmAkhAdaM gRhNanti, nahi sarve pudgalA AhAryamANA AkhAdamAyAntIti pRthaka praznA, bhagavA-| nAha-gautama ! asamaveyaM bhAgamAhArayanti, anye tu gavAdiprathamabRhadagrAsagrahaNa iva parizaTanti, AhAryamANAnAM || pudgalAnAmanantabhAgamAkhAdayanti, zeSAstvanAsAditA eva zarIrapariNAmamApadyante iti, 'neraiyA NaM bhaMte!' ityAdi, 503 // nairayikAH Namiti pUrvavat yAn yugalAn AhAratayA gRhanti, iha grahaNaM viziSTamavaseyaM, tato ye ujjhitazeSAH dIpa anukrama [550-553] ~ 1010~ Page #1012 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] gAthA: kevalA AhArapariNAmayogyA evAvatiSThante te'trAhAratayA gRhyamANAH pRSTA draSTavyAH, anyathA nirvacanasUtramapekSya pUrvAparavirodhaprasako, na ca bhagavadvacane virodhasambhAvanA'pyasti, tata idameva vyAkhyAnaM samyaka, ata evaMvidhapUrvA|paravirodhAzaGkAbyudAsAthai pUrvasaribhiH kAlikasUtrasyAnuyogaH kRtaH, uktaM ca- "jaM jaha sutte bhaNiyaM taheva taM jA viyAlaNA nasthi / kiM kAliyANujogo divo diTippahANehiM ? ||1||"[ydythaa sUtre bhaNitaM tathaiva tad yadi |vicAraNA nAsti / kiM kAlikAnuyogo raSTipradhAnaidRSTaH / // 1 // ] tAn kiM sarvAn AhArayanti uta nosarvAna sabaikadezabhUtAn', bhagavAnAha-tAn sarvAn-aparizeSAnAhArayanti, ujjhitazeSANAmeva kevalAnAmAhArapariNAmayo-K | gyAnAM gRhItatvAt , 'neraiyA 'mityAdi, nairayikAH NamitipUrvavat yAn pudralAn AhAratayA gRhNanti te pudgalAH Namiti pUrvavat te teSAM nerayikANAM kIhaktayA-kiMkharUpatayA bhUyo bhUyaH pariNamante', bhagavAnAha-gautama! zrotrendriyatayA yAvatkaraNAt cakSurindriyatayA mANendriyatayA jiddhendriyatayeti parigrahaH, sparzanendriyatayA, indriyarUpatayApi pariNamamAnAna zubharUpAH kintvekAntAzubharUpAH, yata Aha-'aNihattAte' ityAdi, iSTA-manasA icchAviSayIkRtAH, yathA zobhanamidaM jAtaM yaditthamime pariNatA iti, tadviparItA anizAstadbhAvastatvA tayA, iha kiJcit | paramArthataH zubhamapi kepAzcidaniSTaM bhavati yathA makSikANAM candanakarpUrAdi tava Aha-'akaMtacAe' na kAntAHkamanIyA akAntA atyantAzubhava pitatvAt , ata evApriyatayA na priyA adhiyAH, darzamApAtakAle'pi na priya dIpa anukrama [550-553] Tastracelecterseer ~ 1011~ Page #1013 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] prajJApanAyAH malayavRttI. // 504 // + gAthA: dvimAtmanyutpAdayantIti bhAvaH, tadbhAvo'priyatA tayA, 'asubhattAe' iti na zubhA azubhA azubhavarNagandharasasparzAtma-18 28AhA. katvAt tadbhAvastattA tayA, 'amaNunnattAe' iti na manojJA amanojJAH, vipAkakAle duHkhajanakatayA na manaHpralhAda- rapade uddehetava iti bhAvaH, tadbhAvastattA tayA, 'amaNAmattAe' bhojyatayA manaH AmuvantIti manApAH, prAkRtatvAca pakArasyazaH1asumakAratve maNAma iti sUtre nirdezaH, na manApA amanapA, na jAtucidapi bhojyatayA jantUnAM manApIbhavantIti |rAdInAbhAvastadbhAvastattA tayA, ata eva 'aNicchiyattAe' iti anIpsitatayA bhojyatayA khAditamISTA IpsitA na Ipsi- mAhAsAda tA anIpsitAstadAyastattA tayA, 'abhijjhiyattAe' abhiyAnamabhidhyA, abhilASa ityarthaH, abhidhyA sajAtA ecci sU. 304 ti abhidhyitAstArakAdidarzanAditapratyayaH tadbhAvastattA tayA, kimuktaM bhavati ?-ye gRhItA AhAratayA pudgalA na te tRptihetavo'bhUvanniti na punarabhilapaNIyatvena pariNamante, tathA 'ahattAe' iti adhastayA, gurupariNAmatayeti bhAvaH, no UrvatayA-laghupariNAmatayA, ata eva duHkhatayA gurupariNAmapariNatatvAt , na sukhatayA laghupariNAmapariNatatvAbhAvAt , te pudgalAsteSAM nairayikANAM bhUyo bhUyaH pariNamante / etAnyeva AhArArthina ityAdIni sapsa dvArANi asurakumArAdiSu bhavanapatipu cicintayipuridamAha-'jahA neraiyANa mityAdi, yathA nairayikANAM tathA asurakumArANAmapi IVI||504 // bhANitavyaM, yAvat 'tesi bhujo 2 pariNamantIti paryantapadaM, tatra nairayikasUtrAdasya sUtrasya vizeSamupadarzayati-'tattha NaM je se' ityAdi, evaM copadarzitaM sUtraM na mandamatInAM yathAsthitaM pratItimAgacchati tatastadanugrahAya sUtramupadazyate dIpa anukrama [550-553] ~ 1012~ Page #1014 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] gAthA: 'asurakumArANaM bhaMte ! AhAraTThI, haMtA AhAraTThI, asurakumArA gaM bhaMte! kevaikAlassa AhAraTTe samuSpajjaI', atra saptamyartha SaSThI, kiyati kAle atikrAnte sati bhUya AhArArthaH samutpadyate ityarthaH, 'asurakumArA NaM duvihe AhAre 0 taMjahA-Abhoganivattie aNAbhoganivattie ya, tattha NaM je se aNAbhoganiSattie se NaM aNusamayamavirahie AhAraTTe samuSpajjA, tattha NaM je se Abhoganivattie se NaM jahaNNeNaM cautthabhattassa ukkoseNaM sAiregassa vAsasahassalassa AhAraTTe samupajjada' tatra 'cautthabhattasseti' saptamyarthe SaSThI, caturthabhakte AgamikIyaM saMjJA, ekasmin divase'ti kAnte ityarthaH, bhUyo jaghanyenAhArArthaH samutpadyate, etaca dazavarSasahasrAyuSAM pratipattavyamutkarSataH sAtireke-abhyadhika varSasahasre'tikrAnte, etacca sAgaropamAyuSAmavaseyaM, 'asurakumArANaM bhaMte ! kimAhAramAhArayanti', go0 dadhato'NaMtappaesiyAI kheto asaMkhejapaesogADhAI kAlao annayarahiiyAI bhAvao vaNNamaMtAI gaMdhamaMtAI rsmNtaaii| phAsamaMtAI jAba niyamA chaddisiM AhoreMti, osannaM kAraNaM paDucca vaNNao hAliddasukilAI, gaMdhao surabhigaMdhAI, rasao aMbilamahurAI phAsao mauyalahuniDuNhAI, tersi porANe vaNNaguNe gaMdhaguNe rasaguNe phAsaguNe jAva icchiyattAe abhijjhiyattAe uddhattAe no ahattAe sukhattAe no duhattAe ya tesiM bhujo 2 pariNamaMti', yathA cAsurakumArANAM sUtramuktaM tathA nAgakumArAdInAmapi stanitakumAraparyavasAnAnAM vaktavyaM, navaramAbhoganivarttitAhArArthacintAyAmutkarSAbhidhAnAvasare 'ukkoseNaM divasaputtassa AhAraTTe samuppajaI' iti vaktavyaM, etaca palyopamAsayeyabhAgAyuSAM dIpa anukrama [550-553] ~ 1013~ Page #1015 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [303-304] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [303-304] 28AhAzarapade udde byAdInAmAhArAdisU.305 gAthA: prajJApanA-8 tadadhikAyuSAM cAvaseyaM, zeSaM tathaiva, tathA cAha,-'evaM jAva thaNiyakumArANa'mityAdi / samprati pRthivIkAyikAnA- yAH mala-1 matAn saptAdhikArAn cintayitukAma Aha-. yavRttI. puDhavikAiyA NaM bhaMte ! AhAraTThI ?, hatA! AhAraTThI, puDhavikAiyANaM bhaMte ! kevatikAlassa AhAraDhe samuppajati ?, go.! // 505 // aNusamayamavirahite AhArave samuppajjA, puDhavikAiyA NaM bhaMte! kimAhAramAhAreMti, evaM jahA neraiyANa jAva tAI katidisi AhAreti !, go0 ! nivAghAteNaM chaddisi vAghAyaM paDucca siya tidisi siya caudisi siya paMcadirsi, navaraM osanna kAraNaM na bhaNNati, caNNao kAlanIlalohitahAliddasukillAtiM gaMdhato sunbhigaMdhadubhigaMdhAti rasato tittarasakaDuyarasakasAyarasaaMbilamahurAI phAsato kakkhaDaphAsamauyaguruyalahuyasItauNhaNiddhalukkhAtiM tersi porANe vaNaguNe sesaM jahA neraiyANaM jAva Ahacha nIsasaMti, puDavikAiyA NaM bhaMte ! je poggale AhAracAte giNhaMti tesiM bhaMte ! poggalANaM sevAlaMsi katibhAgaM AhAreMti katibhAgaM AsAeMti ? go! asaMkhejatibhAgaM AhArati arNatabhAgaM AsAeMti, puDha vikAiyA NaM bhaMte ! je poggale AhAracAte giNhaMti te kiM save AhArati nosave AhAreMti jaheba neraiyA taheva, puDhavikAiyA NaM bhaMte ! je poggale AhAracAte giNhaMti te NaM tesi pugmalA kIsacAe bhujo 2 pariNamaMti, gophAsiMdiyavemAyacAte bhujo 2 pariNamaMti, evaM jAva vnnphikaaiyaa| (sUtram 305) 'puDhavikAiyA NaM bhaMte !' ityAdi sabai pUrvavad bhAvanIyaM, navaraM 'nibAdhAeNaM chadisimityAdi, vyAghAto nAma dIpa anukrama [550 // 5051 -553] ~ 1014~ Page #1016 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], --------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [305] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [305]] dIpa anukrama [554] Seriecessereerasara alokAkAzena pratiskhalanaM, vyAghAtasyAbhAvo nirvyAghAtaM 'zabde yathAvadavyayaM pUrvapadArthe nityamavyayIbhAva' ityavyayIbhAvaH 'tena vA tRtIyAyA' iti vikalpena amvidhAnAt pakSe'trAmabhAvaH, niyamAdavazyatayA paDdizi vyavasthitAni, SaDbhyo digbhya AgatAni dravyANyAhArayantIti bhAvaH, vyAghAtaM punaH pratItya lokaniSkuTAdau syAtU-kadAcitridizi-tisRbhyo digbhya AgatAni kadAciccaturdigbhyaH kadAcitpaJcadigbhyaH, kAtra bhAvaneti cet, ucyate, iha lokaniSkuTe paryantAdhastyapratarAnevakoNAvasthito yadA pRthivIkAyiko vartate tadA tasyAdhastAdalokena vyAptatvAt adhodikpudgalAbhAvaH, AgneyakoNAvasthitatvAt pUrvadikpudgalAbhAvo dakSiNadipudgalAbhAvazca, evamadhaHpUrvadakSiNarUpANAM tisRNAM dizAmalokena dhyApanAt tA apAsya yA pariziSTA UccoM aparA uttarA ca digavyAhatA vartate tata AgatAn pugalAn AhArayati, yadA punaH sa eva pRthivIkAyikA pazcimAM dizaM amuJcan parttate tadA parvadigabhyadhikA jAtA dve ca dizau dakSiNAdhastyarUpe alokena vyAhate iti sa caturdigAgatAn pudalAnAhArayati.IN yadA punarUrva dvitIyAdiprataragatapazcimadizamavalambya tiSThati tadA adhastyApi digabhyadhikA labhyate kevaladakSi-18 vANakA paryantavartinI alokena vyAhateti paJcadigAgatAn pudgalAnAhArayatIti, zeSaM sUtraM samastamapi pUrvavad bhaNanIyaM, yastu vizeSastamupadarzayati-navaraM 'ussapaNakAraNeNaM Na havaI' ityAdi sugamaM, 'phAsiMdiyavemAyacAe' iti viSamA mAtrA vimAtrA tasyA bhAvo vimAtratA tayA iSTAniSTanAnAbhedatayeti bhAvo, na tu nArakANAmekAntAzubhatayA ~1015~ Page #1017 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], --------------- uddezaka: [1], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [305] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [305]] prajJApanA- yA mala- yavRttI. sarANAM ca zubhatayeyeti, evaM 'jAva vaNassaikAiyANati yathA pRthivIkAyikAnA sUtramuktameSamaplejovAyuvanaspatInA-28AhAmapi bhaNanIyaM, sarveSAmapi sakalalokavyApitayA vizeSAbhAvAt / rapade ur3e 306 ||506 // dIpa anukrama [554] beIdiyA Na bhaMte ! AhAraTThI, hatA! AhAraTThI, beiMdiyANa mate kevatikAlassa AhAraTTe samuppajati ,jahA neraiyANaM, navaraM tattha gaMje se Amoganivattite seNaM asaMkhijjasamaie aMtomuhuttie vemAyAe AhArahe samuppajati, sesaM jahA puDhavikAiyANa, jAva Ahatha nIsasaMti, navaraM niyamA chaddisiM, beIdiyANa maMte ! * pucchA, go0! je poggale AhAracAte gipahaMti te tesi puggalANaM siyAlaMsi katibhAgaM AhArati katibhAgaM AsAeMti , evaM jahA neraiyANaM, beIdiyArNa bhaMte ! je poggalA AhArattAe giNhaMti te kiM save AhAreMti No so AhAraiti, go01 beIdiyANaM duvidhe AhAre paM0,0lomAhAre ya pakkhevAhAre ya, je poggale lomAhAracAe giNhaMti te sacce aparisese AhAraiti, je poggale pakkhevAhArattAe geNhaMti tesimasaMkhejatibhAgamAhAreMti aNegAI ca NaM bhAgasahassAI aphAsAijamANANaM aNAsAijamANANaM viddhasamAgacchaMti, etesiNaM bhaMte poggalANaM aNAsAijamANANaM aphAsAijamANANa ya kayare 2 hito appA vA 4, go0| savatthovA poggalA aNAsAijamANA aphAsAijamANA arNataguNA, beiMdiyANaM bhaMte ! je poggalA AhArattAte pucchA, go!. jibhidiya0 kAsiMdiyavemAyattAe tesiM bhuo 2 pariNamaMti, evaM jAva cauridiyA, pavaraM gAI ca NaM bhAgasahassAI aNApAilamANAI aNAsAijamANAI aphAsAijamANAI viddhaMsamAgacchaMti, etesi gaM bhaMte ! poggalANaM aNApAilamANA 506 // ~10164 Page #1018 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [306] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [306] dIpa anukrama [555] NaM aNAsAijamANANaM aphAsAijamANANa ya kayarera hito appA vA 41, go0- savayovA poggalA aNApAijamANA aNAsAijamANA arNataguNA aphAsAijamANA aNaMtaguNA, teiMdiyANa maMte ! je poggalA pucchA, go0 te NaM poggalA pANidiya jimbhidiya0 phArsidiyavemAyattAe tesiM bhujo2 pariNamaMti, cauridiyArNa cakkhidiya pANidiya jibhidiya. phAsidiyavemAyacAe tersi mujo 2 pariNamaMti, sesaM jahA teIdiyANa, paMciMdiyatirikkhajoNiyA jahA teIdiyANa, Navara tattha gaMje se Amoganivatite se jahaNNeNaM aMtomuhattassa uko chahabhattassa AhAraTTe samupajati, paMciMdiyatirikkhajoNi-. 'yANa maMte je poggalA AhA0 pucchA, go0 sotidiya0cakkhidiyavyANidiya0jimmiviyaphAsiMdiyavemAyacAe bhujo:2 : pariNamaMti, maNasA evaM ceva, navaraM Abhoganivacite jaha* aMtomuttassa ukko0 ahamamattassa AhAraTTe samuppajavi vANamaMtarA jahA nAgakumArA, evaM jotisiyAci, gavara Abhoganivattite jaha0 divasaputtassa u0 divasAhattassa- AhAraDe samuppaJjai, evaM cemANiyAvi, navaraM Abhoganivattie ja0divasapuhuttassa u0 tettIsAe vAsasahassANaM AhAraTTe samuSpajati, sesaM jahA asurakumArANaM jAva etesi bhujo 2 pariNamaMti, sohamme Abhoganivatite ja.divasapahucassa uko. doNhaM vAsasahassANaM AhArahe sa0, IsANeNa pucchA, go0 ja0 divasaputtama sAtiregassa u0 sAtirega dohaM vAsasahassANaM, saNakumArANaM pucchA, go0 ja0 doNhaM vAsasahassANaM u0 sattahaM vAsasahassANaM, mAhiMde pucchA, go0! jahaneNaM doI vAsasahassANaM sAtiregANaM uko sacaNhaM vAsasahassANaM sAtiregANaM, bhaloe pucchA, go. ja. sattavhaM vAsasahassANaM u0 dasavha vAsasaha, laMtaeNaM pucchA, mo0 ja0 dasahaM vAsasaha u0 caudasaNhaM vAsasaha, mahAsu 299-sahakakakakakakakaka ~ 1017~ Page #1019 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [306] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [306] ajJApanAyA:malayavRttI. 30 // 507 // dIpa anukrama [555] Receneseperselesesesese ke Na pucchA go!ja. caudasaha vAsasa0 uko sattarasaNDaM vAsasaha, sahassAre pucchA, go! jaha0 sattarasahaM 28AhAvAsasa0 u0 aTThArasaNDaM vAsasaha, ANae NaM pucchA, go0 ja0 aTThArasaNDaM vAsasaha u0 egaNavIsAe vAsasahassA- rapade uddeNaM, pANae NaM pucchA, go0 ja0 egaNavIsAe vAsa0 u0 vIsAe vAsasahassANaM, AraNe NaM pucchA, go! ja0 vI zaH 1sU. sAe vAsasaha uko ekavIsAe vAsasaha, acue NaM pucchA go.ja. ekapIsAe vAsasaha uko0 bASIsAe vA0, hiDimahiDimageviagANaM pucchA, go0 ja0 bAvIsAe vA0 uko0 tevIsAe vA0,evaM savattha sahassANi bhANiyavANi, jAva sambaI, hidvimamajhimagANaM pucchA, go! ja. tevIsAe u0 cauvIsAe, hehimaubarimANaM pucchA, go.! ja. cauvIsAe u0 paNavIsAe, majjhimahehimANaM pucchA, go0 ja0 paNNavIsAe uko chavIsAe, majjhimamajjhimANa pucchA, go0 ! ja0 chavIsAe u0 sattAvIsAe, majjhimauvarimANaM pucchA, go! jasattAvIsAe u0 aTThAvIsAe, ubarimahehimANaM pucchA, go0 ja0 aTThAvIsAe u0 egaNatIsAe, uvarimamajjhimANaM pucchA, go0 ja0 egaNatIsAe u0 vIsAe, uvarimauparimANaM pucchA, go. ja.tIsAe u0 egatIsAe, vijayavejayaMtajayaMtaaparAjiyANa pucchA, go0 ! ja* egatIsAe uko0 tetIsAe, sabar3hagasiddhadevANaM pucchA, go.! ajahaNNamaNukoseNaM tettIsAe vAsasahassAgaM AhAraTTe samuSpajati (sUtra 306) // 507 // 'beiMdiyA NaM bhaMte !' ityAdi sugama, navaraM 'lomAhAre pakkhevAhAre' iti lomabhirAhAro lomAhAraH prakSipya-1, ~ 1018~ Page #1020 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 306 ] dIpa anukrama [555] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [1], dAraM [-], mUlaM [ 306 ] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [28], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. te'rthAt mukhe iti prakSepaH sa cAsAbAhArazca prakSepAhAraH, tatra yaH khalvoghato varSAdiSu pudgalapravezo mUtrAdigamyaH sa lomAhAraH, kAvalikastu prakSepAMhAraH, tatra yAn pudgalAn lomAhAratayA gRhNAti tAn sarvAn - aparizeSAnAhAraya|nti, teSAM tathA 2 svabhAvatvAt, yAn pudgalAn prakSepAhAratayA gRhNanti teSAmasoyatamaM bhAgamAhArayanti, anekAni punarbhAgasahasrANi - bahavo'saGkhyeyA bhAgA iti aspRzyamAnAnAmanAkhAdyamAnAnAM vidhvaMsamAgacchanti, kimutaM bhavati ? - bahUni dravyANyantarbahizca aspRSTAnyevAnAkhAditAnyeva ca vidhvaMsamAyAnti, navaraM yathAyogaM kecidatisthaulyataH kecidatisaukSmyata iti, sampratyaspRzyamAnAnAmanAkhAdyamAnAnAM ca paraspara malpabahutvamabhidhitsurAha - 'eesi NaM bhaMte ! puggalANaM aNAsAijyamANANa' mityAdi, iha ekaikasmin sparzayogye bhAge'nantatamo bhAga AkhAdyo bhavati, tato ye'nAkhAdyamAnAH pudgalAste stokA eva, aspRzyamAnapudgalApekSayA teSAmanantabhAgavarttitvAt, aspRzyamAnAstu pudgalA anantaguNAH, 'jigbhidiyaphAsiMdiyavemAyattAe' iti vimAtrA'trApi prAgvad bhAvanIyA, 'evaM jAva cauriMdiyA' evaM - dvIndriyoktaprakAreNa sUtraM tAvad vaktavyaM yAvacaturindriyAH- caturindriyagataM sUtraM, prAyaH samAnavaktavyatvAt, yastu vizeSaH sa upadarzyate- 'navara' mityAdi, yAn pudgalAn prakSepAhAratayA gRhNanti teSAM pudgalAnAmekamasaGkhyeyatamaM bhAgamAhArayanti anekAni punarbhAgasahasrANi saGkhyAtItA asaGkhyeyabhAgA ityarthaH anAghrAyamANAni aspRzyamANAni anAkhAdyamAnAni vidhvaMsamAgacchanti, tAni ca yathAyogamatisthaulyato'tisaukSmyatazca vedita Education Internation For Pernal Use On ~ 1019~ Page #1021 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [306] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: AhA prata sUtrAMka [306] zaH 1sU. dIpa anukrama [555] prajJApanA- DAvyAni, atraivAlpabahutvamAha-eesi NaM bhaMte ! ityAdi, iha ekaikasmin bhAge sparzayogye'nantamo bhAgaH AkhA- yAmala- dayogyo bhavati, tasyApyanantamo bhAga AghANayogyaH, tato yathoktamalpabahutvaM bhavati, zeSaM sarvaM sugama, pazcendriyaba. vRsau. sUtre-'jahaNaNeNaM aMtomuhuttasseti SaSTyAH saptamyarthatvAdantarmuhUteM gate sati bhUya AhArArthaH samutpadyate, utkarSataH SaSThabhakte'tikrAnte, etaba devakurUttarakurutiryapaJcendriyApekSayA draSTavyaM, manuSyasUtre 'ukoseNaM aTThamabhacasse'ti // 50 // utkarSato'STamabhakte'tikrAnte, etaya tAkheva devakurUttarakuruSu draSTavyaM, vyantarasUtre nAgakumArasUtravat , jyotiSakasUtramapi tathaiva, yastu vizeSastamupadarzayati'-navaraM jahaNNeNa vi divasapuhuttassa ukkoseNavi divasapuhuttassa'tti, jyoti-18 kA hi jaghanyato'pi palyopamASTabhAgapramANAyuSastatasteSAM jaghanyapade'pyutkRSTapade'pi divasapRthaktve'tikAnte bhUya AhArArthaH samutpadyate, palyopamASTabhAgAyuSAM ca kharUpata eva divasapRthaktvAtikame bhUya AhArArthaH samutpadyate, vaimAnikasUtre 'navaramAbhoganivattie jahaNeNaM divasapuTusassa' iti, etatpalyopamAdyAyuSAmabaseyaM, 'ukoseNaM te. tIsAe vAsasahassANaM'ti etadanuttarasurANAmavaseyaM, iha yasya yAvanti sAgarophmANi sthitistasya tAvatsu varSasahaseSvatikrAnteSu bhUya AhArArthaH samutpadyate, tato'muM nyAyamAzritya saudharmazAnAdidevalokeSu jaghanyata utkarSataca sthitiparimANaM paribhAvya vaimAnikasatraM sakalamapi khayaM vijJeyamiti / sampratyekendriyazarIrAdInAmadhikAramabhidhitsurAha| nerahayANaM bhaMte ! kiM egidiyasarIrAI AhAraiti jAva pazcidiyasarIrAI AhAraiti', go0 ! pUrabhAvapaNNavaNaM paddhaJca emi N508 ~ 1020~ Page #1022 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [307] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [307]] dIpa anukrama [556] ceaeratiseokaraser diyasarIrAIpi AhAreMti jAva paMciMdiya0, paDupaNNabhAvaSaNNavaNaM paDucca niyamA paMcidiyasarIrAtiM A0, evaM jAva thapiyakumArA, puDhavikAiyANa pucchA, go0 ! puvabhAvapaNNavarNa paDucca evaM ceva, paDuppaNNabhAvapaNavaNaM paDDucca niyamA enidiyasarIrAti, beiMdiyA pupamAvapaNNavaNaM paDacca evaM peva, pacappaNNabhAvapaNNavaNa pa0niyamA beiMdiyANa sarIrAti A0, evaM jAva cariMdiyA tAva pavabhAvapaNNavarNa paDucca, evaM pahappaNNabhAvapaNNavarNa paddhaca niyamA jassa jati. IdiyAI taIdiyAI sarIrAI AhAreti sesa jahA nerajhyA, jAca vemANitA, neraiyA paM.bhaMte / kiM lomAhArA pakkhevAhArA!, go. lomAhArA / no pakkhevAhArA, evaM egidiyA sabadevA ya bhANitadhA, beIdi0 jAva maNasA lobhAhArAvi pakkhevAhArAvi (sUtra 307) 'neraiyA NaM bhaMte!' ityAdi praznasUtra sugama, nirvacanasUtramAha-'goyame tyAdi, pUrva:-atIto bhAvaH pUrvabhAvaH tasya prajJApanA-prarUpaNA tAM pratItya ekendriyazarIrANyapi yAvatkaraNAt dvitricaturindrikzarIraparigrahaH, paJcendriyazarIrANyapyAhArayanti, iyamatra bhAvanA-yadA teSAmAhAryamANAnAM pudgalAnAmatIto bhAvaH paribhAvyate tadA te kecit kadAcit ekendriyazarIratayA pariNatA AsIran kadAcit dvIndriyazarIratayA kadAcit trIndriyazarIratayA kadAcicaturindriyazarIratayA kadAcit paJcendriyazarIratayA, tato yadi pUrvabhAvaM idAnImadhyAropya vivakSyate tadA nairayikA ekendriyazarIrANyapi yAvatpazcendriyazarIrANyapyAhArayantIti bhavati, paTuppannabhAvapaNNavaNaM paDuce'tyAdi, pratyutpanno-vArttamAnikaH sa cAsI bhAvazca pratyutpannabhAvastasya prajJApanA tAM pratItya niyamAda-avazyatayA paJcendriyazarIrANyAhAraya ~ 1021~ Page #1023 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], --------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [307] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [307]] prajJApanAyA malayavRttI. // 509 // dIpa anukrama [556] lalalalalalala nti, kathamiti cet, ucyate, iha pratyutpannabhAvaprajJApanAM karoti nayaH RjusUtro na zeSA naigamAdayaH, RjusUtrazca 28AhA|kriyamANaM kRtaM abhyavahiyamANamabhyavahRtaM pariNamyamANaM pariNatamabhyupagacchati, abhyavAhiyamANAca pudgalAste ucya- rapade uddente ye khazarIratayA pariNamyamAnA varcante, abhyavahiyamANaM cAbhyavahRtaM pariNamyamAnaM ca pariNatamiti tanmatena kha- zaH1sU. zarIramevAbhyavahiyate khazarIraM ca teSAM paJcendriyazarIraM paJcandriyazarIratvAt teSAmata uktaM niyamAt paJcendriyazarI 307 rANyAhArayantIti, evamasurakumArAdayaH stanitakumAraparyavasAnA bhavanapatayo vaktavyAH, pRthivIkAyikasUtre pratyutpanabhAvaprarUpaNAcintAyAM niyamAdekendriyazarIrANyAhArayantIti vaktavyaM, teSAmekendriyatayA tatzarIrANAmekendriyaza-1 rIratvAt, evaM dvIndriyasUtre niyamAt vIndriyazarIrANyAhArayantIti vaktavyaM, trIndriyasUtre niyamAt trIndriyazarIrA|Ni, caturindriyasUtre niyamAt caturindriyazarIrANi, tiryapaJcendriyA manuSyA vyantarajyotiSkavaimAnikAzca nairavikavad vaktavyA, tathA cAha-'puDhavikAiyANaM pucchA' ityAdi / adhunA lomAhArAdhikAraM vibhAvayipuridamAha-neraiyA Na'mityAdi sugama, navaraM nairayikANAM prakSepAhAro na bhavati, vaikriyazarIrANAM tathA khabhAvatvAt, lomAhAro'pi paryAptAnAmavaseyo nAparyAsAnAmiti, 'evaM egidiyA' ityAdi, evaM-nairayikoktaprakAreNa ekendriyAH--13 |thivyaptejovAyuvanaspatayaH sarve devAzca-asurakumArAdayo yAbadvaimAnikA bhaNitavyAH, tatraikendriyANAM prakSepAhArAbhAvo mukhAbhAvAt, asurakumArAdInAM caikriyazarIratayA tathA khabhAvAt, dvitricaturindriyAstiryapazcendriyA ~1022~ Page #1024 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 307] dIpa anukrama [556] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [1], dAraM [-], mUlaM [ 307] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [28], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. manuSyAzca lomAhArA api vaktavyAH prakSepAhArA api, ubhayarUpasyApyAhArasya teSAM sambhavAt, caramamarthA|dhikAramabhidhitsurAha-- neraiyANaM maMte / kiM jayAhArA maNabhakkhI ?, go0 ! oyAhArA No maNabhakkhI, evaM sahe orAliyasarIrAvi, devA sabevi jAva vaimANiyA oyAhArAvi maNabhakkhIvi, tattha NaM je te bhaNabhakkhI devA tesi NaM icchAmaNe samuppajjati icchAmo NaM maNakkhaNaM karittate, tate NaM tehiM devehiM evaM maNasIkate samANe khippAmeva je poggalA iTThA kaMtA jAva maNAmA te tesiMmaNabhakkhattAe pariNamaMti, se jahA nAmae sIyA pomgalA sIyaM pappa sIyaM caiva ativRtittANaM citi, usiNA vA poggalA usiNaM pappa usiNaM caiva aivadattANaM citi, evAmeva tehiM devehiM maNabhakkhIkae samANe se icchAmaNe khippAmeva aveti ( sU 308) AhArapayassa paDhamo uddeso samato 23-1 / / 'nerayA NaM bhaMte / " ityAdi, oja - utpattideze AhArayogyapudgalasamUhaH, oja AhAro yeSAM te ojaAhArAH, manasA bhakSayantItyevaMzIlA manomakSiNaH, tatra nairayikA ojaAhArA bhavanti, aparyAptAvasthAyAmojasa evAhArasya sambhavAt manobhakSiNastvete na bhavanti, manobhakSaNalakSaNo bAhAraH sa ucyate ye tathAvidhazaktivazAt manasA khazarIrapuSTijanakAH pudgalA abhyavahiyante, yadabhyavaharaNAnantaraM tRtipUrvaH paramasantoSa upajAyate, na caitannairayikANAmasti, pratikUlakarmodayavazataH tathArUpazaktyabhAvAt, 'evaM sace orAliyasarIrAvi' iti, evaM nairathi - For Parts Only ~1023~ yor Page #1025 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [308] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [308] dIpa anukrama [557] prajJApanA- koktama prakAreNa audArika zarIriNo'pi sarve pRthivIkAyikAdayo manuSyaparyavasAnA vaktavyAH, tadyathA-'puDhavikA-18AhAyAH mala iyA NaM bhaMte ! kiM oyAhArA manabhakkhI ?, goyamA ! oyAhArA no maNabhakkhI'sAdi, 'devA' ityAdi devAH yAva- rapade uheyavRttI. dvaimAnikA ojAhArA api manobhakSiNo'pi vaktavyAH, tadyathA-asurakumArA NaM bhaMte ! kiM oyAhArA mano- zaH1sU. // 510 // bhakkhI, go oyAhArAvi maNabhakkhIvi, jAva vemANiyANaM pucchA, go.1 oyAhArAvi mnnbhkkhiivi|smprti manobhakSitvaM devAnAM yathA bhavati tathopadarzayati-tattha NamityAdi, tatra-teSu saMsAriSu jIveSu madhye, Namiti cAkyAlakAre ye manobhakSiNo devAsteSAM Namiti vAkyAlakAre manaH prastAvAdAhAraviSayaM samutpadyate, kenolekhena ityata Aha-icchAmaH--abhilaSAmo Namiti vAkyAlaGkAre, manobhakSaNamiti-manasA bhakSaNaM manobhakSaNaM kalumiti, tata evaM taimanasi kRte-vyavasthApite manobhakSaNe sati tathAvidhazubhakarmodayavazAt kSiprameva tatkAlameti bhAvaH, ye iSTAH kAntAH priMyA manojJA manApA pudgalAH eteSAM vyAkhyAnaM prAgvat teSAM devAnAM manobhakSatayA pariNamante, kathamityatraiva dRSTAntamAha-se jahAnAmae sezabdo'yazabdArthaH, sa cAtra vAkyopanyAse, yathA nAmeti vivakSitAH zItAH pudgalAH zItaM-zItayonikaM prANinaM prApya zItatvamevAtitrajya-atizayena gatvA tiSThanti, kimuktaM bhavati / / vizeSataH zItIbhUya zItayonikasya prANinaH sukhitvAyopakalpanta iti, uSNA vA pudgalA ussnnN-ussnnyonikN| prApya uSNameva-uSNatvamevAtitrajya-atizayena gatvA tiSThanti, vizeSataH kharUpalAbhasampattyA tassa sukhitvAyopa ~ 1024 ~ Page #1026 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [1], -------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [308] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [308] dIpa anukrama [557] / tiSThanta iti bhAvaH, 'evameva' anenaiva prakAreNa tairdevaiH prAguktarItyA manobhakSaNe kRte sati sa teSAM devAnAmicchAma nA-AhAraviSayecchApradhAna manaH kSipramevApaiti-tRptibhAvAnivarttate iti bhAvaH, iyamatra bhAvanA-yathA zItapudgalAH zItayonikasya prANinaH sukhitvAyopakalpyante uSNapudgalA vA uSNayonikasa tathA devairapi manasA'bhyavahiyamANAH pudgalAsteSAM tRptaye paramasantoSAya copakalpante, tata AhAraviSayAbhilApanivRttirbhavatIti, atra ca ojaAhArAdivibhAgapratipAdikA imAH sUtrakRtAGganiyuktigAthA:-"sarIreNoyAhAro tayAya phAseNa lomaahaaro| pakkhevAhAro puNa kAvalio hoi nAyavo // 1 // oyAhArA jIvA sadhe apajattayA munneythaa| pajjatagA va lome pakkheve hoti. bhaiyavA // 1 // egidiyadevANaM neraiyANaM ca natthi pakkhevo / sesANaM jIvANaM saMsAratthANa pakkhevo // 2 // lomAhArA egidiyA u neraivasuragaNA ceva / sesANaM AhAro lome pakkhevao ceva // 3 // oyAhArA maNabhakkhiNo ya sacevi suragaNA hoti / sesA havaMti jIvA lome pakhevao ceva // 4 // " [zarIreNIjaAhAraH tvacA spa-R rzana romAhAraH / prakSepAhAraH pumaH kApaliko bhavati jnyaatvyH||1|| ojaAhArA jIvAH sarve'paryApsakA jJAtavyAH paryAsAzca romAhAre prakSepe bhavanti bhktvyaaH||2|| ekendriyadevAnAM nairayikANAM ca nAsti prakSepAhAraH / zeSANAM jIvAnAM saMsArasthAnAM prkssepH||3||romaahaaraa ekendriyAstu nairavikasuragaNAzcaiva / zeSANAmAhAro romabhiH prakSepeNaiva ||4||(suu0171-172-273) ojaAhArA manobhakSiNazca sarve'pi suragaNA bhavanti / zeSA bhavanti jIvA romabhiH ~ 1025~ Page #1027 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 308] dIpa anukrama [557] padaM [28], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. prajJApanA yAH mala- 8 ya0 vRttI. hai // 511 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [ 308 ] uddezaka: [1], dAraM [-], ..AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prakSepatazcaiva // 5 // ] atha ka AhAra AbhoganirvarttitaH ko vA'nAbhoganirvarttita iti cet, ucyate, devAnAmAbhoga- 428 AhAnirvarttitaH ojaAhAraH sa cAparyAptAvasthAyAM, lomAhAro'pyanAbhoga nirvarttitaH, sa ca paryAptAvasthAyAM Abhoganirvarttirapade ur3eto manobhakSaNalakSaNaH, sa ca paryAptAvasthAyAM devAnAmeva na zeSANAM sarveSAmapyanAbhoganirvarttita AhAro'paryAptAvasthAyAM zaH 1 lomAhAraH paryAptAvasthAyAM, nairayikavarjAnAM lomAhAro, nairayikANAM tu lomAhAra Abhoganirvarttito'pi, dvIndriyAdInAM manuSyaparyavasAnAnAM yaH prakSepAhAraH sa Abhoganirvarttita eveti / zrImalayagirivira0 prajJApanATIkAyA~ AhArapadasya prathamoddezakaH parisamAptaH // Education Internation vyAkhyAta AhArapadasya prathamoddezakaH, samprati dvitIyo vyAkhyeyaH, tatra cAdAviyamadhikArasaGgrahagAthA - AhAra 1 bhaviya 2 saNNI 3 lesA 4 diTThI 5 ya saMjata 6 kasAe 7 / NANe 8 jogu 9 vaoge 10 vede 11 ya sarIra 12 pacI 13 // 1 // 'AhAre' tyAdi, prathamaM sAmAnyata AhArAdhikAraH, dvitIyo bhavyAdhikAro-bhavyavizeSitAhArAdhikAraH, evaM tRtIyaH saMjJayadhikAraH, caturtho ThezyAdhikAraH paJcamo dRSTyadhikAraH SaSThaH saMyatAdhikAraH saptamaH kaSAyAdhikAraH aSTamo jJAnAdhikAraH navamo yogAdhikAraH dazama upayogAdhikAraH ekAdazo vedAdhikAraH dvAdazaH zarIrAdhikAraH trayodazaH atra (28) AhAra pade uddezaka (2) ArabdhaH, ------------- For Parts Only ~1026~ // 511 // Page #1028 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], ------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [1,2], ------ ----- mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] eraeeserseas gAthA paryAptyadhikAraH, iha bhanyAdigrahaNena tatpratipakSabhUtA abhavyAdayo'pi sUcitA draSTavyAH, tathaivAne vakSyamANatvAd, tatra prathamaM sAmAnyata AhArAdhikAraM vibhAvayiSuridamAha jIveNaM bhaMte ! kiM AhArae aNAhArae, go! siya AhArae siya aNAhArae, evaM neraie jAva asurakumAre jAva vemANie, siddhe NaM bhaMte / kiM AhArae aNAhArae , go! no AhArae aNAhArae, jIvA gaM bhaMte / kiM AhArayA aNAhArayA, go! AhArayAvi aNAhArayAvi, neraiyANaM! pucchA, go.! savevi tAva hojA AhArayA 1 ahavA AhAragA ya aNAhArae ya 2 ahavA AhAragA ya aNAhAragA ya 3, evaM jAva omANiyA, NavaraM egidiyA jahA jIvA, siddhANaM pucchA, go0 no AhAramA aNAhAragA / dAraM 1 // bhavasiddhie NaM bhaMte! jIve kiM AhArate aNAhArate, go0 siya AhArate siya aNAhArae, evaM jAva vemANie, bhavasiddhiyA gaM bhaMte / jIyA ki AhAragA aNA01, go! jIvegidiyavajjo tiyabhaMgo, abhavasiddhievi evaM ceba, nobhavasiddhienoabhavasiddhie Na maMte ! jIve ki AhArae aNAhArae, go0| No AhArae aNAhArae, evaM siddhevi, nobhavasiddhiyanoabhavasiddhiyA paM bhaMte / jIvA kiM AhAragA aNAhAragA, go0 no bAhAragA aNAhAragA, evaM siddhAvi, dAraM 2 / saNNI NaM bhaMte! jIve kiM AhArae aNAhArae, go| siya Akasiya aNA0, evaM jAna vemANie, gavaraM egidiyavigaliMdiyA no pucchinnati, saNNI NaM bhaMte ! jIvA ki AhAramA aNAhAramA, mo.! jIvAio tiyabhaMgo jAva vemANiyA, asaNI bhaMte ! jIve kiM dIpa anukrama [558 809200000 | atra (28) AhAra-pade prathame uddezake dvAram (1, 2, 3) 'AhArakatvaM', 'bhavasiddhika', saMjI Arabdham ~ 1027~ Page #1029 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 309 ] gAthA dIpa anukrama [558 -561] padaM [28], --------------- uddezakaH [2], mUlaM [ 309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 512 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [1-3], an Internation AhArae aNAhArae ?, go0 ! siya A0 siya aNA0 evaM raie jAva vANamaMtare, joisiyavemANiyA Na pucchijjati, asaSNI NaM bhaMte ! jIvA kiM A0 aNA0 1, go0 ! AhAragAvi aNAhAragAvi ego bhaMgo, asaNNI NaM bhaMte ! NeraDyA ki AhArayA aNA0 1, go0 ! AhAragA vA 1 aNAhAragA vA 2 ahavA AhArae ya aNAhArae ya 3 AhArae ya aNAhArayA ya 4 ahavA AhAragA ya aNAhArae ya 5 ahavA AhAragA ya aNAhAragA ya 6 evaM ete chanbhaMgA evaM jAva thaNiyakumArA, egidiesa abhaMgataM, beiMdiya jAva paMciMdiyatirikkhajoNiesu tiyabhaMgo, maNUsavANamaMtaresu chanbhaMgA, nosaNNInoasaNNI NaM bhaMte! jIve kiM A0 aNA0 1, go0 ! siya AhArae siya aNAhArae ya, evaM maNUsevi, siddhe aNAhArate, puDuceNaM nosaNNInoasaNNI jIvA AhAragAvi aNAhAragAvi, maNUsesu tiyabhaMgo, siddhA aNAhAragA / dAraM 3 (sUtraM 309) 'jINaM te!' ityAdi praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha - 'gautama' tyAdi, gautama ! syAt - kadAcidAhArakaH kadAcidanAhArakaH, kathamiti cet ?, ucyate, vigrahagatau kevalisamudghAte zailezyAvasthAyAM siddhatve cAnAhArakaH, zeSAkhavasthAkhAhArakaH, uktaM ca- "viggahagaimAvanA kevaliNo samohayA ajogI y| siddhA ya aNAhArA sesA AhAragA jIvA // 1 // " [vigrahagatyApannAH samavahatAH kevalino'yoginazca / siddhAzcAnAhArakAH zeSA AhArakA jIvAH // 1 // ] tadevaM sAmAnyato jIvacintAM kRtvedAnIM nairavikAdicaturviMzatidaNDakakrameNAhArakAnAhArakacintAM karoti- 'nera For Parts Only ~1028~ 28AhA rapade udde zaH 2 sU. 309 // 512 // Page #1030 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [1-3], ------ ----- mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] ie NaM bhaMte! kiM AhArae' ityAdi sugama, tadevaM sAmAnyato jIvapade nairayikAdiSu caikavacanena AhArakAnAhArakatvacintA kRtA, samprati bahuvacanena tAM cikIrSurAha-'jIvANaM bhaMte !' ityAdi praznasUtraM sugama, bhagavAnAha-gautama! AhArakA api anAhArakA api, sadaiva bahuvacanaviziSTA ubhaye'pi labhyante iti bhAvaH, tathAhi-vigrahagativyatikarakeNa zeSakAlaM sarve'pi saMsAriNo jIvA AhArakAH, vigrahagatistu kacit kadAcit kasyacittu bhavatIti sarvakAla mapi labhyamAnA sA pratiniyatAnAmeva labhyate tata AhArakeSu bahuvacanaM, anAhArakA api siddhAH sadaiva labhyante, te cAbhavyebhyo'nantaguNAH, anyaca-sarvakAlamekekasya nigodasya pratisamayamasaGghayabhAgo vigrahagatyApanno labhyate, tato'nAhArapheSvapi bahuvacanaM, nairayikasUtre sarve'pi tAvadbhaveyurAhArakAH1, kimuktaM bhavati?-kadAcinnerayikAH sarve'-16 pyAhArakA eva bhavanti, na tveko'pyanAhArakA, kathamiti cet , ucyate, upapAtavirahAt, tathAhi-nairayikANAmupapAtabiraho dvAdaza muhartAH, etAvati cAntare pUrvotpannavigrahagatyApannA api AhArakA jAtAH, anyastvanutpadyamAna-18 tvAt anAhArako na sambhavatIti, athavA AhArakA anAhArakAzca 2 AhArakapade bahuvacanaM anAhArakapade ekavaca-18 namiti bhAvaH, kathameSa bhako ghaTAmiyatIti cet, ucyate, iha narakeSu jantuH kadAcideka utpadyate kadAciTThI kadAcit jayazcatvAro yAvatsaGkhyAtA asaGkhyAtA vA, tatra yadA eka utpadyate so'pi ca vigrahagatyApanno'pi bhavati anye ca pUrvotpannatayA AhArakA abhavan tadA eSa bhaGgo labhyate, tRtIyabhaGgamAha-ahavA AhAragA ya aNAhAragA ya 3, 2032002020200000 gAthA dIpa anukrama [558 -561] ~1029~ Page #1031 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [1-3], ------ ------ mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] prajJApanA- yAH mala- ya.vRttI. // 51 // gAthA atrobhayatrApi bahuvacanaM, eSa ca bhaGgo yadA bahavo vigrahagatyotpadyante tadA draSTavyaH, zepabhaGgakAstu na sambhavanti, 28AhAAhArakapadasya nairayikANAM sarvadaiva bahuvacanaviSayatayA labhyamAnatvAt , evamasurakumArAdiSu stanitakumAraparyavasAneSu rapade uddevIndriyAdiSu ca vaimAnikaparyanteSu pratyekaM bhajatrikaM bhAvanIyaM, upapAtavirahabhAvataHprathamabhaGgasya ekAdisaJjayatayotpatteHzaH2 sU. zeSasya ca bhaGgadyasya sarvatrApi labhyamAnatvAt , ekendriyeSu punaH pRthivyaptejovAyuvanaspatirUpeSu pratyekameSa evaiko 309 bhaGgaH AhArakAH anAhArakA api, pRthivyaptejovAyupu pratyekaM pratisamayamasaGkhyAtAnAM vanaspatiSu pratisamayamanantAnAM vigrahagatyotpadyamAnAnAM labhyamAnatayA anAhArakapade'pi sadaiva teSu bahuvacanasambhavAt , tathA cAha-evaM jAva mANiyA navaraM egidiyA jahA jIvA' iti, evaM-nairayikoktabhaGgaprakAreNa zeSA apyasurakumArAdayastAvadvaktavyA yAvadvaimAnikAH, navaramekendriyAH pRthivyaptejovAyuvanaspatirUpAH pratyekaM yathA ubhayatrApi bahuvacane jIvA uktAstathA vaktavyAH, siddheSveka eva bhaGgo'nAhAraka iti, sakalazarIraprahANatasteSAmAhArAsambhavAt bahUnAM ca sadA bhAvAt iti, gataM prathamaM dvAraM // dvitIyaM bhavyadvAramabhidhitsurAha-'bhavasiddhie NaM bhaMte !' ityAdi, bharaiH saGkhyAtarasaGkhyAtairanantairvA | siddhiyasyAsI bhavasiddhiko bhavyaH, sa kadAcidAhArakaH kadAcidanAhArakaH, vigrahagatyAdyavasthAyAM anAhArakaH zeSa-IMInaam kAlaM tvAhArakaH, evaM caturviMzatidaNDake'pi pratyekaM vAcyaM, tathA cAha-evaM jAva vemANie' atra ca siddhaviSaya sUtra na vaktavyaM, mokSapadaprAsatayA tasya bhavasiddhikatvAyogAt, atraiva bahuvacanenAhArakAnAhArakatvacintAM cikIrSurAha dIpa recedeseseserseas anukrama [558 -561] ~ 1030~ Page #1032 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: 2], ------------- dAraM [1-3], ----- ------ mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] gAthA ISbhavasiddhiyA NaM bhaMte !' ityAdi, atrApyAhArakadvAra iva jIvapade ekendriyeSu ca pratyekamubhayatra bahuvacanenaika eva bhaGgo, yathA AhArakA api anAhArakA api, zeSeSu nairayikAdiSu sthAneSu bhaGgatrikaM, kadAcitkevalA AhArakA eva na skheko'pyanAhArakaH, athavA kadAcidAhArakA eko'nAhArakaH, athavA AhArakA api anAhArakA api ubhayatrApi bahuvacanaM, tathA cAha-'jIvagidiyavajo tiyabhaMgoM' iti, yathA ca bhavasiddhike ekasmin bahuSu cAhArakAnAhA-18 rakatvacintA kRtA tathA abhavasiddhike'pi karttavyA, ubhayatrApyekavacane bahuvacane ca bhaGgasaGkhyAyAH sarvatrApi samAnatvAt , tathA cAha-'abhavasiddhie evaM ceya' abhavasiddhike'pi bhavasiddhika iva ekavacane bahuvacane ca vaktavyamiti, yastu na bhavasiddhiko nApyabhavasiddhikaH sa siddhaH, sa hi bhavasiddhiko na bhavati, bhavAtItatvAt , abhavasiddhikastu rUDhayA yaH siddhigamanayogyo na bhavati sa ucyate, tato'bhavasiddhiko'pi na bhavati, siddhiprAptatvAta, tathA ca sati | nobhavasiddhikanoabhavasiddhikatvacintAyAM ve eva pade, tadyathA-jIvapadaM siddhipadaM ca, ubhayatrApyekavacane eka eva | bhaGgo'nAhAraka iti, bahuvacane'pyeka evAnAhArakA iti / saMjJidvAre-'sannI gaM bhaMte' ityAdi prazcasUtra sugama, nirvacanasUtramAha-'goyame'tyAdi, vigrahagatAvanAhArakaH zeSakAlamAhArakA, nanu saMjJI samanaska ucyate, vigrahagatI / |ca mano nAsti tataH kathaM saMjJI sannanAhArako labhyate / , ucyate, iha vigrahagatyApanno'pi saMghyAyuSkavedanAt saMjI| vyavahiyate, yathA nArakAyuSkavedanAnArakatato na kazciddoSaH, 'evaM'mityAdi, evamupadarzitena prakAreNa tAvad vaktavyaM dIpa anukrama [558 -561] ~1031~ Page #1033 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [1-3], ----- ----- mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] prajJApanA- yA: malaya.vRttI. // 514 // gAthA yAvadvaimAniko-vaimAnikasUtraM, navaramekendriyA vikalendriyA na praSTavyAH, kimuktaM bhavati ?-tadviSaya sUtraM sarvathA na 28AhAvaktavyaM, teSAmamanaskatayA saMjJitvAyogAt, bahuvacanacintAyAM jIvapade nairayikAdipadeSu ca pratyekaM sarvatra bhanatrayaM, rapade uddetadyathA-sarve'pi tAbad bhaveyurAhArakAH 1 athavA AhArakAzca anAhArakazca 2 athayA AhArakAca anAhArakAcazaH2 sU. kA3, tathA cAha-'jIvAtIto tiyabhaMgo jAva cemANiyA' iti, tatra sAmAnyato jIvapade prathamabhaGgaH sakalalokApe kSayA saMjJitvenotpAtavirahAbhAvAt dvitIyabhaGga ekasmin saMjini vigrahagatyApanne tRtIyabhaGgo bahuSu saMjJiSu vigrahagatyApanneSa. evaM nairayikAdipadepyapi bhaGgabhASanA kAryA, 'asaNNI NaM bhaMte / ' ityAdi, atrApi vigrahagatAvanAhArakaH zeSakAlamAhArakaH, 'evaM jAva yANamaMtare' iti evaM-sAmAnyato jIvapada iva caturviMzatidaNDakakrameNa tAvat vaktaMvyaM yAvadvAnamantaro-bAnamaMtaraviSayaM sUtra, atha nairayikA bhavanapatayo vAnamantarAzca kathamasaMjJino yenAsaMjJisUtre | te'pi paThyante iti , ucyate, iha nairayikA bhavanapatayo vyantarAzcAsaMjJibhyo'pi utpadyante saMjJibhyo'pi, asaMjJi-14 bhyazca utpadyamAnA asaMjJina iti vyavahiyante saMjJibhya utpadyamAnAH saMjJinaH, tato'saMjJisUtre'pi te uktaprakAreNa8 paThyante, jyotiSkavaimAnikAstu saMjibhya pavotpadyante nAsaMjibhya iti asaMjJitvavyavahArAbhAvAdiha te na ptthynte,4514|| tathA cAha-'joisiyavamANiyA na pucchiti' kimuktaM bhavati?-tadviSayaM sUtraM na vaktavyaM, teSAmasaMjJitvAbhAvAditi, bahuvacanacintAyAM sAmAnyato jIvapade eka eva bhaGgaH, tadyathA-AhArakA api anAhArakA api, pratisamayameke dIpa anukrama [558 -561] ~1032~ Page #1034 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 309 ] gAthA dIpa anukrama [558 -561] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [1-3], padaM [28], uddezaka: [2], mUlaM [ 309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH kendriyANAmanantAnAM vigrahagatyApannAnAmata evAnAhArakANAM sadaiva labhyamAnatayA anAhArakapade'pi sarvadA bahuvaca nabhAvAt, nairayikapade SaT bhaGgAH, tatra prathamo bhaGga AhArakA iti, ayaM ca bhaGgo yadA'nyo'saMjJinArakaH utpadyamAno vigrahagatyApanno na labhyate pUrvotpannAstvasaMjJinaH sarve'pyAhArakA jAtAstadA labhyate, dvitIyo'nAhArakA iti eSa yadA pUrvotpanno'saMjJI nAraka eko'pi na vidyate utpadyamAnAstu vigrahagatyApannA bahavo labhyante tadA vijJeyaH, tRtIya AhArakazca anAhArakazca, dvitve'pi prAkRte bahuvacanamiti bahuvacanacintAyAmeSo'pi bhaGgaH samIcIna ityupanyastaH, tatra yadA cirakAlotpanna eko'saMjJI nArako vidyate adhunotpadyamAno'pi vigrahagatyApanna ekastadA'yaM bhaGgaH, caturthaH AhArakazca anAhArakAca eSa cirakAlotpanne ekasminnasaMjJini nArake vidyamAne adhunotpayamAneSu asaMjJiSu vigrahagatyApanneSu draSTavyaH, paJcamaH - AhArakAzca anAhArakazca, ayaM cirakAlotpanneSu bahuSu asaMjJiSu nArakeSu satsu adhunotpadyamAne vigrahagatyApanne ekasminnasaMjJini vijJeyaH, SaSTha AhArakAzca anAhArakAca, epa bahuSu cirakAlotpanneSUtpadyamAneSu cAsaMjJiSu veditavyaH, 'evamete chanbhaMgA' evamupadarzitaprakAreNa ete SaT bhaMgAH, tadyathA- AhArakapadasya kevalasya bahuvacanenaikaH 1, anAhArakapadasya kevalasya bahuvacanena dvitIyaH 2, AhArakapadasthAnAhArakapadasya ca yugapat pratyekamekavacanena tRtIyaH 3, AhArakapadasyaikavacanena anAhArakapadasya bahuvacanena caturthaH 4, AhArakapadasya bahuvacanena anAhArakapadasyaikavacanena paJcamaH 5, ubhayatrApi bahuvacanena SaSThaH 6, zeSAstu bhaGgA na Education International For Penal Use Only ~ 1033~ org Page #1035 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [1-3], ------ ------ mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] yA mala gAthA prajJAnA-18 sambhavanti, bahuvacanacintAyAH prakrAntatvAt , ete ca SaTra bhaGgA asurakumArAdiSvapi stanitakumAraparyavasAneSu vedi tavyAH, tathA cAha-evaM jAva thaNiyakumArA' 'pagidiesu abhaMgaya'miti ekendriyeSu pRthivyaptejovAyuvanaspatirUpe- pade uddevamaGgakaM-bhaGgakAbhAva eka eva bhaGga ityarthaH, sa cAya-AhArakA api anAhArakA api, tatrAhArakA bahavaH zaH2 sa. // 515 // suprasiddhAH, anAhArakA api pratisamaya pRthivyaptejovAyavaH pratyekamasaGkhyayAH pratisamayaM banaspatayo'nantAH sarvakAlaM labhyante iti te'pi bahavaH siddhAH, dvIndriyatrIndriyacaturindriyatiryapaJcendriyeSu pratyekaM bhaGgatrika, tadyathAAhArakA athavA AhArakAzca anAhArakazca athavA AhArakAzca anAhArakAca, tatra dvIndriyAn prati bhAvanA-15) yadA dvIndriya eko'pi vigrahagatyApanno na labhyate tadA pUrvotpannAH sarve'pyAhArakA iti prathamo bhaGgaH, yadA punareko vigrahagatyApanastadA pUrva sarve'pyAhArakA utpadyamAnastveko'nAhAraka iti, yadA tUtpadyamAnA api bahavo la-N bhyante tadA tRtIyaH, evaM trIndriyacaturindriyatiryapaJcendriyeSvapi bhAvanA kartavyA, manuSyavyantareSu SaT bhaGgAH, te ca nairayikeSviva bhAvanIyAH, tathA cAha-'beIdiya jAva paMciMdiyatirikkhajoNipasu tivamaMgo, maNUsayANamaMtaresu chnbh-18|| gA' iti, nosaMjJInoasaMjJI ca kevalI siddhazca tato nosaMjJinoasaMjJitvacintAyAM trINi padAni, tadyathA-jIvapadaM / // 515 // manuSyapadaM siddhapadaM ca, tatra jIvapade sUtramAha-'nosaNNInoasaNNI NaM bhaMte ! jIve ityAdi, syAt-kadAcidAhA-19 rakaH kevalinaH samudghAtAdyavasthAvirahe AhArakaH (katvAt ), svAt-kadAcidanAhArakaH, samudUdhAtAvasthAyAM ayo dIpa anukrama [558 -561] ~ 1034 ~ Page #1036 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], -------------- dAraM [1-3], ------ ----- mUlaM [309] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [309] gAthA gitvAvasthAyAM siddhAvasthAyAM vA bhAvanIyaM, 'siddhe aNAhArae' iti siddhe-siddhaviSaye sUtre 'aNAhArae' iti vaktavyaM, 'puhutteNa'ti pRthaktvena bahutvena cintAyAmiti prakramaH, 'AhAragAvi aNAhAragAvi' tatrAhArakA api bahUnAM kevalinAM samudghAtAdyavasthArahitAnAM sadaiva labhyamAnatvAt , anAhArakA api siddhAnAM sadaiva bhAvAtteSAM cAnAhArakatvAditi, 'maNussesu tiyabhaMgo' iti manuSyaviSayaM bhajatrika, tadyathA-AhArakA eSa bhako yadA na ko'pi kevalI samudghAtAcavasthAgato bhavati, athavA AhArakAca anAhArakaca eSa bhA ekasmin kevalini | samudghAtAdyavasthAgate sati labhyate, athavA AhArakAzca anAhArakAca epa bahupu kevalisamudghAtAdyavasthAgateSu satsu veditavyaH / lezyAdvAre sAmAnyataH salezyasUtramAhasalese NaM mate ! jIve kiM AhArae aNAhArae', go.siya AhArae siya aNAhArae, evaM jAya vemANite, salesA NaM maMte ! jIvA kiM AhAragA aNAhAragA, go0! jIvegidiyavajjo tiyabhaMgo, evaM kaNhalesAvi nIlalesAyi kAulesAvi jIvegidiyavao tiyabhaMgo, teulesAe puDhaviAuvaNassaikAiyANa chambhaMgA, sesANaM jIvAdio tiyabhaMgo jesi asthi teulesA, pamhalesAe sukalesAe ya jIvAdio tibhaMgo, alesA jIvA maNussA siddhA ya emaceNavi puhutteNavi no AhAragA aNAhAragA, dAraM 4 | sammadiTThINaM bhaMte ! jIvA kiM AhA0 aNA01, gosiya bAhA0siya aNA, beIdiyA teiMdiyA cariMdiyA chambhaMgA, siddhA aNAhAramA, avasesANaM tiyabhaMgo, micchAdiTThIsu jIvegidiyavajjo tiya-. dIpa KeecccccessercelsdAhara anukrama [558 -561] atra (28) AhAra-pade prathame uddezake dvArANi (4, 5, 6, 7) 'lezyA', 'dRSTi:', 'saMyata', 'kaSAya' ArabdhAni ~1035~ Page #1037 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [4-7], -------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] 28AhA. rapade uddezaH2sU. 310 // 516 // RECE dIpa anukrama [562-565] prajJApanA- bhaMgo, sammAmicchAdiTThI NaM bhaMte ! kiM AhA. aNA0, go! AhArate no aNA0, evaM egidiyavigalidiyavarja yAH mala jAva vemANite, evaM prahatteNavi / dAraM 5 / saMjae NaM bhaMte ! jIve kiM AhA0 aNA, go0! siya AhArae siya ya. vRttI. aNAhArae, evaM maNUsevi, purANaM tiyabhaMgo / asaMjate pucchA, siya AhArae siya aNAhArae, puhutteNaM jIvegiMdiyavao tiyabhaMgo / saMjatAsaMjate gaM jIve0 paMciMdiyatirikkhajoNite mAse ya3ete egaNaci puhuneNavi AhAragA no aNA0, nosaMjatenoasaMjatenosaMjatAsaMjate jIve siddhe ya ete egatteNa pohatteNavi no AhA0 aNA0, dAraM 6 / sakasAI NaM bhaMte ! jIve kiM AhArae aNA, go.1 siya A0 siya aNAhArate, evaM jAva bemANitA, puhuneNaM jIvegidiyavajjo tiyamaMgo, kohakasAIsu jIvAdIsu evaM ceva, navaraM devesu chanbhaMgA, mANakasAIsu mAyAkasAIsu ya devaneraiesu chambhaMgA, abasesANaM jIvegiMdiyavajjo tiyabhaMgo, lohakasAIsu neraiesu chambhaMgA, avasesesu jIvegidiyavajo tiyabhaMgo, akasAI jahA No. saNNINoasaNNI, dAraM 7||(suutrN 310) 'salese NaM bhaMte ! jIve ityAdi, idaM sAmAnyato jIvasUtramiva bhASanIya, atrApi siddhasUtraM na vaktavyaM, siddhAnAmaleIN zyatvAt , bahuvacanacintAyAM jIvapade ekendriyeSu ca pRthivyAdiSu pratyekameka eva bhaGgastadyathA-AhArakA api anAhArakA api, ubhayeSAmapi sadA bahutvena labhyamAnatvAt , zeSeSu tu nairayikAdiSu padeSu tu pratyekaM bhaGgatrika, tadyathA-sarve'pi tAvadbhaveyurAhArakAH 1, athavA AhArakAca anAhArakazca 2, athavA AhArakAtha anAhArakAca| Researceaeeeeeraceae // 516 // ~10364 Page #1038 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [4-7], --------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] 3, amISAM ca bhAvanA prAgvat , tathA cAha-'jIvegiMdiyavajo tiyabhaMgoM' iti, 'eva'mityAdi, evaM yathA sAmAnyataH pasalezyasUtramuktaM tathA kRSNalezyAviSayamapi nIlalezyAviSayamapi kApotalezyAviSayamapi sUtraM vaktavyaM, sarvatra sAmAnyato jIvapade ekendriyeSu ca pratyekamamaGgakaM, zeSapakSe bhaGgatrikaM, tejolezyAviSayamapi sUtramekatve prAgvat , bahutve pRthivyavanaspasiSu SaT bhaGgAH, teSu kathaM tejolezyAsambhava iti cet ?, ucyate, bhavanapativyantarajyotiSka-1 saudharmezAnadevAnAM tejolezyAvatAM tatrotpAdabhAvAt, uktaM cAsyA eva bhagavatyAH prajJApanAyANauM-'jeNetesu bhavaNa-18 vaivANamaMtarajoisiyasohammIsANayA devA uvavajaMti teNaM teulessA lambhaI" iti, te SaT bhaGgA ime-sarve AhArakAH 1 athavA sarve anAhArakAH 2 athavA AhArakazcAnAhArakazca 3 athavA AhArakazca anAhArakAca 4 atha-IN vA AhArakAca anAhArakazca 5 athavA AhArakAcAnAhArakAca 6, zeSANAM jIvapadAdArabhya sarvatrApi bhaGgatrika, tathA cAha-'teulessAe puDhaviAuvaNassaikAiyANaM chambhaMgA, sesANaM jIvAIo tiyabhaMgoM' iti, Aha-ki sarveSAmavizeSeNa jIvapadAdArabhya bhaGgatrikamuta keSAMcidata Aha-jesiM atthi teulesA' iti, yeSAmasti tejolezyA teSAmeva bhaGgatrikaM vaktavyaM, na zeSANAM, etena kimAveditaM bhavati ?,-nairayikaviparya tejovAyuviSayaM dvitricaturi| 1 zrIharibhadrasUrivaravihitA prajJApanApradezavyAkhyArUpaiveyaM natvanyA kAcicUrNiH, asti ca satrAya pAThaH samayaH, spaSTaM ca zrAvakadharmapacAzakavRttau aupapAtikAdyAnAmupAGgAnAM cUrNyabhAva iti pratipAdanam / 5202929202952021-22000 dIpa anukrama [562-565] ~ 1037~ Page #1039 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [310] dIpa anukrama [562 -565] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) mUlaM [310] padaM [28], uddezakaH [2], -----dAraM [4-7], -------------- muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH // 517 // prajJApanA- 8 ndriyaviSayaM ca tejolezyAsUtraM na vaktavyamiti, tathA padmalezyA zulalezyA ca yeSAM sambhavati tadviSayaM tayoH sUtraM yAH - 8 vaktavyaM tatra padmalezyA zuklalezyA ca tiryakpaJcendriyeSu manuSyeSu vaimAnikeSu ca labhyate na zeSeSviti tayoH pratyekaM ya0 vRttau 1 catvAri padAni tadyathA - sAmAnyato jIvapadaM tiryakpaJcendriyapadaM manuSyapadaM vaimAnikapadaM ca sarvatrApyekavacanacistAyAM syAdAhArakaH syAdanAhAraka iti bhaGgaH, bahuvacanacintAyAM bhaGgatrikaM tadyathA - sarve'pi tAvad bhaveyurAhAraOM kAH 1 athavA AhArakAzca anAhArakazca 2 athavA AhArakAzcAnAhArakAca 3, tathA cAha- 'pamhalesAe sukalesAe jIvAio tiyabhaMgo' tti, alezyA - lezyAtItAste cAyogikevalinaH siddhArtha, tato'tra trINi padAni, tadyathAsAmAnyato jIvapadaM manuSyAH siddhAzca, sarvatrApyekavacanena bahuvacanena cAnAhArakA eva vaktavyAH, etadevAha - 'a| lessA jIvA maNussA siddhA ya egateNavi puhutteNavi no AhAragA aNAhAragA' iti, gataM lezyAdvAram / samprati samyagdRSTidvAram - samyagdRSTicehI pazamikasamyaktvena sAkhAdanasamyaktvena kSAyopazamikasamyaktvena vedakasamyaktvena kSAyikasamyaktvena vA pratipattavyaH, sAmAnyata upAdAnAt tathaivAgre bhaGgacintAyA api kariSyamANatvAt, tatraupazamikasamyagdRSTyAdayaH supratItAH, vedakasamyagdRSTiH punaH kSAyikasamyaktvamutpAdayan caramaprAsamanubhavannavaseyaH, ekatve sarveSvapi jIvAdipadeSu pratyekameSa bhaGgaH syAdAhArakaH svAdanAhAraka iti, navaramaMtra pRthivyAdiviSayaM sUtraM na vaktavyaM, teSAM samyagdRSTitvAyogAt, 'ubhayAbhAvo puDhavAiesa' [ ubhayAbhAvaH pRthvyAdiSu ] iti vacanAd, bahuvacana Education Intentiona For Penal Use Only ~1038~ 28AhArapade udde zaH 2 su.. 310 | // 517 // Page #1040 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [4-7], -------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] dIpa anukrama [562-565] viSayaM sUtraM, sAmAnyato jIvapade AhArakA api anAhArakA api ityeSa eva bhaGgaH, ubhayeSAmapi sadA samyagdRSTI-II nAM bahutvena labhyamAnatvAt, nairayikabhavanapatitiryapaJcendriyamanuSyavyantarajyotiSkavaimAnikeSu pratyekaM bhAtrika, tadyathA-kadAcitsarve'pyAhArakA eva 1 kadAcidAhArakA ekazcAnAhArakA 2, kadAcidAhArakAca anAhArakAca 3, dvitricaturindriyeSu punaH SaD bhannAH, te ca prAgvad bhAvanIyAH, dvIndriyAdInAM ca samyagdRSTitvamapayoMsAvasthAsambhavi-11 sAkhAdanasamyaktvApekSayA draSTavyaM, siddhAstvanAhArakAH, eteSAM kSAyikasamyaktvayuktatvAt , tathA cAha-beiMdiyatediyacauridiesu chanbhaMgA, siddhA aNAhAragA, avasesANaM tiyabhaMgoM' mithyAdRSTiSvapi ekavacane sarvatra sthAdAhArakaH syAdanAhAraka iti vaktavyaM, bahuvacane jIvapade pRthivyAdipadeSu ca pratyekamAhArakA api anAhArakA apIti, ubhayeSAmapi sarvadaiva teSu bahutvena labhyamAnatvena, zeSeSu tu sarveSu sthAneSu bhaGgatrikaM, siddhasUtraM cAtra na vaktavyaM, siddhAnAM mithyAtvApagamAt, etadevAha-'micchAdiTThIsu jIvegidiyavajjo tiyabhaMgo, sammAmicchadihINaM bhaMte ! jIve' ityAdi praznasUtraM sugama, bhagavAnAha-gautama ! AhArako no anAhArakaH, kasyAditi cet, ucyate, iha saMsAriNAmanAhArakatvaM vigrahagatI, na ca samyagmithyASTitvaM vigrahagatAvavApyate, kAlakaraNAyogAt, 'sammAmiccho na kuNai kAlaM' [samyagmithyA na karoti kAlaM] iti vacanAt , tataH samyagmidhyAdRSTervigrahagatvabhAvato'nAhArakatvAbhAvaH, evaM caturviMzatidaNDakakrameNa sarvatrApi vaktavyaM, navaramekendriyavikalendriyA na vaktavyAH, teSAM samyagmithyAdRSTitvA ~ 1039~ Page #1041 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [4-7], -------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] 310 dIpa anukrama [562-565] prajJApanA sambhavAt , evaM bahuvacane'pi vaktavyaM, tadyathA-'sammAmicchahiTThI NaM bhaMte ! jIvA kiM AhAragA aNAhAragA ?, 28AhAyAH mala- go! AhAragA no aNAhAragA, sammAmicchaTTiI NaM bhaMte ! neraiyA ki A0 aNA0, go! AhAragAnorakapade uya.vRttI. aNAhAragA, evamegiMdiyavigaliMdiyavajA jAva vemANiyA' iti / gataM dRSTidvAraM, samprati saMyatadvAraM-saMyatatvaM ca dezaH // 51 // manuSyANAmeva, tatra dve pade, tadyathA-jIvapadaM manuSyapadaM ca, tatrajIvapade sUtramAha-'saMjae NaM bhaMte ! jI' ityaadi| gatyAdisugama, navaramanAhArakatvaM kevalisamudghAtAvasthAyAmayogitvAvasthAyAM ca veditavyaM, zeSakAlamAhArakatvaM, 'evaM maNU-18 pvAhAraka vAdiHsU. seviti evaM manuSyaviSaye sUtraM vaktavyaM, tadyathA-'saMjae NaM bhaMte ! maNUse kiM AhArae aNAhArae ?, gosiyA AhArae siya aNAhArae' bhAvanA'nantaramevoktA, 'puhutteNaM tiyabhaMgo'tti pRthaktvena-bahuvacanena jIvapade manuSyapade ca pratyekaM bhaGgatrikaM, tathaivaM-sarve'pi tAvadbhaveyurAhArakAH, eSa bhano yadA na ko'pi kevalI samudghAtamayogitvaM vA pratipanno bhavati tadA veditavyaH, athavA AhArakAzcAnAhArakazca, eSa ekasmin kevalini samavahate zailezI vA 1 gate prApyate, athavA AhArakAzcAnAhArakAca, eSa bahuSu kevaliSu samayahateSu zailezIgateSu vA labhyate / asaMyatasUtre // 518 // ekavacane sarvatra sthAdAhArakaH syAdanAhAraka iti vaktavyaM, bahuvacane jIvapade pRthivyAdiSu ca padeSu pratyekamAhArakA KA api anAhArakA api ityeSa bhaGgaH, zeSeSu tu nairayikAdiSu sthAneSu pratyekaM bhaGgatrikaM, saMyatAsaMyatA-dezaviratAH, te ca tiryakrapaJcendriyA manuSyA vA na zeSAH, zeSANAM khabhAvata eva dezaviratipariNAmAbhAvAd, evaM caiteSAM trINi padA For P OW ~ 1040~ Page #1042 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], .. -- uddezaka: 2], ------------- dAraM [4-7], -------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] dIpa anukrama [562-565] ni, tadyathA-sAmAnyato jIvapadaM tiryakrapaJcendriyapadaM manuSyapadaM ca, eteSu triSvapi sthAneSu ekavacane bahuvacane ca / AhArakA bhavanti, bhavAntaragatau kevalisamudghAtAdyavasthAsu ca dezaviratipariNAmAbhAvAt , nosaMyatonoasaMyatonosaMyatAsaMyataH, tacintAyAM ve pade, tadyathA-jIvapadaM siddhapadaM ca, ubhayatrApyekavacane bahuvacane cAnAhArakatvameva vaktavyaM, na tvAhArakatvaM, siddhAnAmanAhArakatvAt / gata saMyatadvAraM, kaSAyadvAraM-'sakasAI NaM bhaMte ! jIve' ityAdi, ekavacanaviSayaM sUtraM sugama, bahuvacane 'jIvegidiyavajjo tiyabhaMgo'tti jIvapade pRthivyAdiSu ca paJcasu padeSu pratyeka AhArakA api anAhArakA api vaktavyaM, ubhayeSAmapi sakaSAyANAM sadaiva teSu sthAneSu bahutvena labhyamAnatvAt , |zeSeSu tu sthAneSu bhAtrikaM, 'kohakasAI evaM ceca'tti krodhakaSAyyapi evameva-sAmAnyataH sakaSAyavadavaseyaH, tatrA-2 pi jIvapade pRthivyAdipadeSu cAbhaGgaka, zepeSu tu sthAneSu bhaGgatrikamiti bhAvaH, kiM sarveSvapi zeSeSu sthAneSu bhaGgatrika?, netyAha-'navaraM 'devesu chanbhaMgA' devA hi khabhAvata eva lobhabahulA bhavanti na krodhAdibahulAH, tataH krodhakaSAyiNa ekAdayo'pi labhyante iti SaD bhaGgAH, tadyathA-kadAcit sarve'pyAhArakA eva krodhakaSAyiNaH, ekasyApi vigrahagatyApannasyAlabhyamAnatvAt 1, kadAcit-sarve'pyanAhArakAH2, ekasyApi krodhakapAyiNaHsata AhArakasyAprApyamAnatvAt , krodhodayo hi mAnAyudayavivikta evaMha vivakSyate na mAnAyudayasahito'pi, tena krodhakaSAyiNaH sataH kadA-1 cidAhArakasya sarvathA'pyabhAvaH, tathA kadAcideka AhAraka eko'nAhArakaH 3 kadAcideka AhArako bahavo'nAhA ~1041~ Page #1043 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [4-7], -------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] secemeter dIpa anukrama [562-565] prajJApanA rakAH 4, kadAcidrahava AhArakA eko'nAhArakaH 5, kadAcihaca AhArakAH bahavazcAnAhArakA iti 6, mAnakaSAyA mala- yasUtraM mAyAkapAyasUtraM caikavacane prAgvat , bahuvacane vizeSamAha-mANakasAIsu' ityAdi, mAnakaSAyiSu mAyAkaSA- rakapade - yavRttI. yiSu bahuvacanena cintyamAneSu deveSu nairayikeSu ca pratyeka SaD majhAH, nairayikA hi bhavakhabhAvataH krodhabahulA devAstu | dezaH 2 lobhabahulAstato devAnAM nairayikANAM ca mAnakaSAyo mAyAkaSAyazca pravirala iti prAguktaprakAreNa SaT bhaGgAH, jIva- gtyaadi||519|| pade pRthivyAdipadeSu ca pratyekamabhaGgakamAhArakANAmanAhArakANAM ca mAnakaSAyiNAM mAyAkaSAyiNAM ca pratyeka sadaiva pvAhArakateSu 2 sthAneSu bahutvena labhyamAnatvAt , zeSeSu tu sthAneSu bhaGgatrikaM, lobhakapAyasUtramapyekavacane tathaiva, bahuvacane vize- vAdisU. pamAha-'lobhakasAIsu' ityAdi, lobhakaSAyiSu nairapikeSu SaT bhakAsteSAM lobhakaSAyasvAlpatvAt , zeSeSu tu jIvaike 310 ndriyavarjepu sthAneSvapi bhAtrika, deveSvapi bhAtrikamiti bhAvaH, teSAM lobhabahulatayA SaDbhanayasambhavAt , jIve vekendriyeSu ca prAgvadeSa evaM bharA. AhArakA apyanAhArakA api iti, 'akasAI jahA nosapaNINoasaNI'ti | akapAviNo yathA nosaMjino'saMjina uktAstathA vaktavyAH, kimuktaM bhavati -akapAyiNo'pi manuSyAH siddhAtha, manuSyA upazAntakaSAyAdayo beditavyAH, anyeSAM sakapAyitvAta. tata eteSAmapi trINi padAni, tadyathA-sAmA-IMItem lAnyato jIvapadaM manuSyapadaM siddhapadaMca, tatra sAmAnyato jIvapade manuSyapade ca pratyekamekavacane sthAdAhArakA sAdapAnAhAraka iti vaktavyaM, siddhapade tvanAhAraka eveti, bahuvacane jIvapade AhArakA api anAhArakA apIti, kevari ~ 1042~ Page #1044 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [4-7], -------------- mUlaM [310] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [310]] eeeccces dIpa anukrama [562-565] nAmAhArakANAM siddhAnAmanAhArakANAM sadaiva bahutvena labhyamAnatvAt , manuSyapade bhaRtrikaM, sarve'pi tAvad bhaveyurAhArakAH1 athavA AhArakAcAnAhArakazca 2 athavA AhArakAcAnAhArakAca 3 bhAvanA ca prAgevAnekazaH kRtA, siddhapade tvanAhAraka eva / gataM kaSAyadvAraM, samprati jJAnadvAram , tatra pANI jahA sammadiTTI, AbhiNiyohiyaNANI suyaNANI ya beIdiyateiMdiyacauridiesu chambhaMgA, avasesesu jIvAdio tiyabhaMgo jesiM asthi, ohiNANI paMciMdiyatirikkhajoNiyA AhAragANo aNAhAragA, abasesesu jIvAdio tiyarbhago jesiM asthi ohinANaM, maNapajavanANI jIvA maNUsA ya egaNavi puhutteNavi AhANo aNAhAragA, kevalanANI jahA nosaNNInoasaNNI, dAraM 71 aNNANI matiaNANI suyaaNNANI jIvemiMdiyavajjo tiyabhaMgo, vibhaMganANI paMciMdiyatirikkhajoNiyA maNUsA ya AhAragANo aNA0, avasesesu jIvAdiyo tiyabhaMgo, dAraM 8 / sajogIsu jIveniMdiyavajo tiyabhaMgo, maNajogI vaijogI jahA sammAmicchadiTThI, navaraM pahajogo vigaliMdiyANavi, kAyajogIsu jIvegidiyavajo tiyabhaMgo, ajogI jIvamaNUsasiddhA aNAhAragA, dAraM 9 / sAgArANAgArovaunesu jIvegidiyavajo tiyabhaMgo, siddhA aNAhAragA, dAraM 10 / savede jIvegiMdiyavo tiyabhaMgo, isthivedapurisavedesujIvAdio tiyabhaMgo, napuMsagavedae ya jIvergidiyavajjo tiyabhaMgo, avedae jahA kevalanANI, dAraM 11 // sasarIrI jIvegidiyavaso tiyamaMgo, orAliyasarIrI jIvamasesu tiyabhaMgo, avasesA AhAragA no aNAhAragA jesiM asthi orAliyasarIraM, gheuviyasarIrI AhAragasarIrI ya | atra (28) AhAra-pade prathame uddezake dvArANi (8, 9, 10, 11, 12, 13 ) 'jJAna', 'yogaH', 'upayoga, 'veda', zarIraM,' paryApti:' ArabdhAni ~1043~ Page #1045 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566 -571] prajJApanA bAH mala ya0 vRttI. // 520 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [28], mUlaM [311] uddezaka: [2], GT [C-83], -------------- muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH AhAragA no aNA0 jesi atthi, teyakammasarIrI jIvegiMdiyavajjo tiyabhaMgo, asarIrI jIvA siddhA ya no AhAragA aNA0 dAraM 12, AhArapaattIe pajate sarIrapattIe patte iMdiyapaJjattIe pajate ANApANapattIe paJjatae bhAsAmaNapajattIe pajjacate etAsu paMcasuvi pattI jIvesu maNUsesu ya tiyabhaMgo, avasesA AhAragA no aNAhAragA, bhAsAmaNapatI paMciMdiyANaM avasesANaM natthi, AhArapajjatI apaattae jo AhArae aNA0, egateNavi puhuroNavi, sarIrapattI apajattae siya AhArae siya aNAhArae, uvariDiyAsu causu apajatIsu neraiyadevamaNusesu changaMgA, avasesANaM jIvegiMdiyavaoo tiyabhaMgo, bhAsAmaNapaattarasu jIvesu paMciMdiyati rikkhajogiesu ya tiyabhaMgo, neraiyadevamaNusu chanbhaMgA, savapadesu egattapohaNaM jIvAdiyA daMDagA pucchAe mANitavA jassa jaM atthi tassa taM pucchiJjati jassa jaM Natthi tassa taM na pucchati jAva mAsAmaNapajacI apajattarasu neraiyadevamathuesa cha bhaMgA, sesesu tiyabhaMgo ( sU 311 ) AhArapayassa bitio uddeso samatto // aTThAvIsahamaM payaM samataM // 28 // 'nANI jahA sammaddiTThi'tti jJAnI yathA prAk samyagradRSTiruktastathA vaktavyaH, tadyathA-nANI NaM bhaMte ! jIve kiM AhArae aNAhArae ?, go0 / siya AhArae siya aNAhArae, nANI NaM bhaMte! neraie ki AhArae aNAhArae ?, go0 ! siya A0 siya aNAhArae, evaM ergidiyavajjaM jAva bemANie, nANI NaM bhaMte / jIvA kiM AhAragA aNAhAragA?, go0 ! AhAragAvi aNAhAragAvi, nANI NaM bhaMte ! neraiyA ki AhAragA aNAhAragA 1, go0 ! saccevi tAya Eaton International For Parts Only ~ 1044~ 28AhArakapade u dezaH 2 gatyAdisvAhArakakhAdiHsU. 311 // 520 // Page #1046 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [8-13], -------------- mUlaM [311] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566-571] hoja AhAragA 1, ahavA AhAragA ya aNAhArage ya 2 ahavA AhAragA ya aNAhAragA ya 3, evaM jAva thaNiyaku-1 mArA, beiMdiyANaM pucchA, go0 savevi tAva hoja AhAragA ya 1 ahavA aNAhAragA ya 2 ahavA AhArae ya aNAhArae ya 3, ahavA AhArage ya aNAhAragA ye 4, ahavA AhAragA ya. aNAhArage ya 5, ahavA AhAragA [ya aNAhAragA ya 6, evaM teiMdiyacauridiyAvi bhANitacA, avasesA jAba bemANiyA jahA neraiyA, siddhANaM pucchA, go ! aNAhAragA ya' iti, AbhinivodhikajJAnisUtre zrutajJAnisUtre caikavacane prAgvadavaseyaM, bahuvacane dvitricaturindriyeSu SaD bhaGgAH, avazeSeSu tu jIvAdipu sthAneSu ekendriyavarjeSu bhaGgatrika, tacaivam-'AbhiniyohiyanANNI NaM bhaMte ! jIvA kiM AhAragA aNAhAragA', go! sadhevi tAva hoja AhAragA 1 ahavA AhAragA ya aNAhApArage ya 2 ahayA AhAragAya aNAhAragA ya 3 ityAdi, tathA cAha-AbhiNiyohiyanANI suyanANI ya beIdiyateI diyacauridiesu chambhaMgA, avasesesu jIvAio tiyabhaMgo, jesiM asthi' iti sugama, navaraM 'jesiM asthi' yeSAM jIvAnAmAbhinivodhikajJAnazrutajJAne stasteSu bhAtrikaM vaktavyaM, na zeSeSu pRthivyAdiviti, avadhijJAnasUtramekavacane tathaiva, bahuvacanacintAyAM paJcendriyatiryagyonikA AhArakA eva na tvanAhArakAH, kasmAditi cet, ucyate, iha paJcendriyatiracAmanAhArakatvaM vigrahagatI, na ca tadAnIM teSAM guNapratyayato'vadhisambhavo, guNAnAmevAsambhavAt , nApyapratipatitAvadhirdevo manuSyo vA tiryarutpadyate, tato'vadhijJAninaH sataH pazcendriyatirazco'nAhArakatvAyogaH, zeSeSu tu sthAneSyekendriya ~1045~ Page #1047 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [8-13], -------------- mUlaM [311] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566-571] vikalendriyavarjeSu pratyekaM bhaGgatrikaM, tadevAha-ohinANI NaM paMciMdiyatirikkhajoNiyA AhAragA avasesesu jIvAio 28aahaamjnyaapnaayaa| mala tiyabhaMgo jesiM asthi ohiNANa'miti, manaHparyAyajJAnaM manuSyANAmeva, tato dve pade, tadyathA-jIvapadaM manuSyapadaM cArakapade jayavRttI. ubhayatrApi caikavacane bahuvacane ca manaHparyAyajJAnina AhArakA eva vaktavyAH, na tvanAhArakAH, vigrahagatyAdyavasthAyAM dazaH2 manaHparyAyajJAnAsambhavAt , kevalajJAnI yathA prAya nosaMjJInoasaMjJI uktastathA vaktavyaH, kimuktaM bhavati |-kevljnyaan-181 gtyaadi||52|| cintAyAmapi trINi padAni, tadyathA-sAmAnyato jIvapadaM manuSyapadaM siddhapadaM ca, tatra sAmAnyato jIvapade manuSya pvAhAraka tvAdiHsU. pade caikavacane svAdAhArakA svAdanAhAraka iti vaktavyaM, siddhapade tvanAhAraka iti, bahuvacane sAmAnyato jIvapade ATM AhArakA api anAhArakA api, manuSyapade bhAtrikaM, tacca prAgevopadarzitaM, siddhapade tvanAhArakA api / ajJAnisUtra matyajJAnisUtraM zrutAjJAnisUtra ekavacane prAgiva, bahuvacanacintAyAM jIvapade ekendriyeSu ca pRthivyAdiSu pratyekamAhA|rakA anAhArakA api iti vaktavyaM, zeSeSu tu bhaGgatrikaM, vibhaGgajJAnisUtramapyekavacane tathaiva, bahuvacanacintAyAM paJce|ndriyatiyegyonikA manuSyAcAhArakA eva vaktavyAH, na tvanAhArakAH, vibhaGgajJAnasahitasya vigrahagayA tiyepazcandrirAyeSu manuSyeSu cotpattyasambhavAt , avazeSeSu sthAneSu ekendriyaSikalendriyavarjeSu pratyekaM bhaGgatrikaM / gataM jJAnadvAraM, sammati // 21 // IS yogadvAra-tatra sAmAnyataH sayogisUtramekavacane tathaiva, bahuvacane jIvaekendriyapadAni varjayitvA zeSeSu sthAneSu mAtrika, jIvapade pRthivyAdipadeSu ca punaH pratyekamAhArakA api anAhArakA apIti bhanA, ubhayeSAmapi sadeva teSu ~10464 Page #1048 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [8-13], -------------- mUlaM [311] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566-571] sthAneSu bahutvena labhyamAnatvAt 'maNajogI vaijogI jahA sammAmicchaddihI yatti manoyogino vAgyoginava yathA / prAk samyagmithyAdRSTaya uktAstathA vaktavyAH, ekavacane bahuvacane cAhArakA eva vaktavyA na tvanAhArakA iti bhAvaH, navaraM 'vaijogo vigaliMdiyANavi'tti navaramiti-samyagmidhyAdRSTisUtrAdatrAyaM vizeSaH, samyagmicyAdRSTitvaM vikalendriyANAM nAstIti tatsUtraM tatra nokaM, vAgyogaH punarvikalendriyANAmapyastIti tatsUtramapi vAgyoge vaktavyaM, tabaivam-'maNajogI NaM bhaMte ! jIve kiM AhArae aNAhArae ?, go! AhArae no aNAhArae, evaM egidiyavigaliMdiyayaja jAca vemANie, evaM puDutteNavi, vaijogINaM bhaMte ! kiM AhA aNA0 1, go! AhArae no aNAhArae, evaM egidiyavajaM jAva vemANie, evaM puhatteNavitti, kAyayogisUtramapyekavacane bahuvacane ca sAmAnyataH sayogisUtramiva, ayogino manuSyAH siddhAzca, tenAtra trINi padAni, tadyathA-jIvapadaM manuSyapadaM siddhapadaM ca, triSvapi sthAnepyekavacane bahuvacane cAnAhArakatvameva / gataM yogadvAraM, adhunopayogadvAramAha-tatra sAkAropayogasUtre anAkAropayogasUtre ca pratyekamekavacane sarvatra svAdAhArakaH syAdanAhAraka iti vaktavyaM, siddhapade tvanAhAraka iti, bahuvacane / jIvapade pRthivyAdipadeSu cAhArakA api anAhArakA api iti bhaGgaH, zeSeSu bhaGgatrikaM, siddhAstvanAhArakA iti, sUtrollekhastvayam-'sAgArovautte Na bhaMte ! jIve kiM AhArae aNAhArae ?, go.! siya AhArae siya annaahaare| ityAdi / gataM upayogadvAraM, vedadvAre sAmAnyataH savedasUtramekavacane svAdAhArakaH syAdanAhAraka iti, bahuvacane jIva umarasetatotretserotocce 26LaCaeoe ~1047~ Page #1049 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [8-13], -------------- mUlaM [311] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [311] prajJApanA yAH malayavRttI. ||52cyaa dezaH 2 dIpa anukrama [566-571] padamekendriyAMzca varjayitvA zeSeSu sthAneSu bhaGgatrika, jIvapade ekendriyeSu ca punaH pratyekamabhanakaM, AhArakA anAhA-18 nAhAra28AhA|rakA apIti, khIvedasUtraM puruSavedasUtraM ca ekavacane tathaiva, navaramatra nairayikaikendriyavikalendriyA na vaktavyAH , teSAM rakapade unapuMsakatvAt , bahuvacane jIvAdiSu padeSu pratyekaM bhaGgatrikaM, napuMsakavede'pi sUtramekavacane tathaiva, navaramatra bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikA na vaktavyAsteSAmanapuMsakatvAd , bahuvacane jIvaikendriyavarjepu bhaGgatrika, jIvapade ekendriya gatyAdipadeSu ca pRthivyAdipu punarabhakaM prAguktakharUpamiti, avedo yathA kevalI tathA ekavacane bahuvacane ca vaktavyaH, vAhArakajIvapade manuSyapade ca ekavacane syAdAhArakaH syAdanAhAraka iti, bahuvacane jIvapade AhArakA api anAhArakA / tvAdisU. 311 | api, manuSyeSu bhaGgatrikaM, siddhatve'nAhArakA iti vaktavyamiti bhAvaH / gataM vedadvAraM, zarIradvAre sAmAnyataH zarIrasUtre sarvatraikavacane syAdAhArakaH syAdanAhAraka iti, bahuvacane jIvaekendriyavarjeSu zeSeSu sthAneSu pratyekaM bhaGgatrika, jIvapade pRthivyAdipadeSu ca pratyekamabhaGgakaM prAguktamiti, audArikazarIrasUtramekavacane tathaiva, navaramatra nairayikabhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikA na vaktavyAsteSAmaudArikazarIrAbhAvAt , bahuvacane jIvapade manuSyapadeSu ca pratyekaM bhAtrikaM, tadyathA-sarve'pi tAvadbhaveyurAhArakAH, eSa bhako yadAna ko'pi kevalI samudghAtagato'yogI vA, athavA A ||52thaa hArakAthAnAhArakazca, eSa ekasmin kevalini samudghAtagate ayogini vA sati prApyate, athavA AhArakAcAnAhArakAca, eSa bhako bahuSu kevalisamughAtagateSu ayogiSu vA satsu vedayitavyaH, zeSAstvekendriyahIndriyatrIndriya ~1048~ Page #1050 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566 -571] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [28], mUlaM [311] uddezaka: [2], dAraM [8-13], ----- muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH caturindriyatiryakpaJcendriyA AhArakA eva vaktavyAH, na tvanAhArakAH, vigrahagatyuttIrNAnAmevaudA rikazarIrasambhavAtU, vaikriya AhArakazarIriNazca sarve'pyekavacane bahuvacane cAhArakA eva na tvanAhArakAH, navaraM yeSAM vaikriyamAhArakaM vA sambhavati ta eva vaktavyA nAnye, tatra vaikriyaM nairadhikabhavanapativAyukAyikatiryakpaJcendriyamanuSyavyantarajyotiSkavaimAnikeSu AhArakaM manuSyaSveva, sUtrolekhazcAyaM - 'veuciyasarIrI NaM bhaMte ! jIve kiM AhArae aNAhArae 1, goyamA ! A0 No aNA0, veuciyasarIre NaM bhaMte ! Neraie ki AhArae aNAhArae ?, go0 ! A0 no aNA0' 4 ityAdi, taijasakArmaNazarIrisUtre caikavacane sarvatra syAdAhArakaH syAdanAhAraka iti, bahuvacane jIvaikendriyavarjeSu zeSeSu 4 sthAneSu bhaGgatrikaM, jIvapade ekendriyeSu ca punarabhaGgakaM, azarIriNaH- siddhAstena tatra dve eva pade, tadyathA-jIvAH siddhAzca tatra ekavacane bahuvacane cobhayatrApyanAhArakA eva / gataM zarIradvAraM samprati paryAptidvAram - tatrAgame paryAtayaH paJca, bhASAmanaH paryAptyorekatvena vicakSaNAt tathA cAhArakaparyAptyA paryAse zarIraparyAtyA paryAse indriyaparyAtyA paryApte prANApAnaparyAyA paryApte bhASAmanaH paryAptyA paryApte cintyamAne, atraiva sarvasaGkalanAmAha-- etAsu paJcasvapi paryAptiSu samarthitAsu cintyamAnAkhiti zeSaH pratyekamekavacane jIvapade manuSyapade ca syAdAhArakaH syAdanAhAraka iti, zeSeSu tu sthAneSu AhAraka iti, bahuvacane 'jIvesu maNussesu ya tiyabhaMgo'tti jIvapade manuSyapade ca bhaGgatrikaM vaktavyaM tacaudArikazarIrisUtramiva bhAvanIyaM, avazeSAH sarve'pyAhArakA vaktavyAH, navaraM bhASAmanaH paryAsiH For Parata Lise Only ~ 1049~ Page #1051 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [8-13], -------------- mUlaM [311] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566-571] prajJApanA paJcendriyANAmeveti tatsUtre ekendriyavikalendriyA na vaktavyAH, kintu zeSAH, etadevAha-'bhAsAmaNapajattI paMciMdi-28AhAyA: mala- yANaM avasesANaM natthi' iti, AhAraparyAptyaparyAsakasUtre ekavacane sarvatrApyanAhArako vaktavyo, no AhArakaH, rakapade uyavRttI. AhAraparyAptyA'paryApso vigrahagatAveca labhyate, upapAtakSetraM prAptasya prathamasamaya evAhAraparyAptyA paryAsatvabhAvAd deza 2 EN gatyAdianyathA tasmin samaye AhArakatvAnupapatteH, bahuvacane tvanAhArakA iti, zarIraparyAptyaparyAptasUtre ekavacane sarvatra // 52 // svAdAhArakaH syAdanAhAraka iti, tatra vigrahagatAvanAhAraka upapAtakSetraprAptastu zarIrapayoptiparisamApti yAvadAhAraka pvAhArakaiti, evamindriyaparyAptyaparyAptasUtre prANApAnaparyAptyaparyAptasUtre bhASAmanaHparyAptyaparyAptasUtre ca pratyeka ekavacane svAdAhArakaH syAdanAhAraka iti vaktavyaM, bahuvacane 'uvariliyAsu' ityAdi, uparitanISu zarIrAparyAptiprabhRtiSu catasRSu aparyAptidhu cintyamAnAsu pratyeka nairayikadevamanuSyeSu SaD bhaGgA vaktavyAH, tadyathA-kadAcitsarve'pyanAhArakA eva 1 kadAcitsarve'pyAhArakA eva 2 kadAcideka AhAraka eko'nAhArakaH 3 kadAcideka AhArako bahavo'nAhArakAH kadAcidahava AhArakAH ekazcAnAhArakaH 5 kadAcidvahava AhArakA bahabazvAnAhArakAH 6, avazeSANAM nairayikadevama nuSyanyatiriktAnAM jIvekendriyavarjAnAM mAtrika vaktavyaM, tadyathA-sarve'pi tAvadbhaveyuH AhArakAH1 athavA AhA- 522 // zarakAva anAhArakazca 2 athavA AhArakAthAnAhArakAdha 3, jIvapade ekendriyapadeSu ca punaH zarIrapayotyapayosasUtre indriyapayotyapayopsasUtre prANApAnaparyAptyaparyAptasUtre ca pratyekamabhaGgaka AhArakA api anAhArakA api, umyessaampi| ~1050~ Page #1052 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [28], -------------- uddezaka: [2], ------------- dAraM [8-13], -------------- mUlaM [311] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566-571] ca sadA bahutvena labhyamAnatvAt , bhASAmanaHparyAptyaparyAptakAstvekendriyavikalendriyA na bhavanti, kintu paJcendriyA eva, yeSAM hi bhASAmanaHparyAptisambhavo'sti ta eva tatparyApyaparyAsakAH procyante, na zeSA iti, tatastatsUtre bahuvacane jIvapade paJcendriyatiryagyonikapade ca bhaGgatrikaM, paJcendriyatiryaJco hi sammUrchimAH sadaiva bahayo labhyante, tato yAvadadyApyanyo vigrahagatyApannaH paJcendriyatiryag na labhyate tAvadeSa bhaGgaH-sarve'pi tAvad bhaveyurAhArakA iti 1, ekasmin tasmin vigrahagatyApanne labhyamAne dvitIyo bhaGgaH-AhArakAzcAnAhArakazceti 2, yadA tu vigrahagatyApannA api bahavo labhyante tadA tRtIyo bhaGgA-AhArakAcAnAhArakAzceti 3, jIvapade'pi bhaGgatrikaM etadapekSayA pratyeyaM, nairayikadevamanuSyeSu pratyekaM paDU bhaGgAH, te ca prAgevoktAH, iha bhavyapadAdArabhya prAya ekatvena badutvena ca vaiviktyena sUtrANi jIvAdidaNDakakrameNa noktAni tato mA bhUnmandamatInAM sammoha iti tadviSayamatidezamAha-'sadhapaesu egace sAdi, ete jIvAdayo daNDakAH sarvapadeSu-sarveSvapi padeSu ekatvena badutvena ca pRcchayA uplkssnnmetnnivNcnen| maNitavyAH, kiM sarvatrApyavizeSeNa karttavyAH 1, netsAha-'jasse sAdi, yasya yadasti tasya tatpRcchayate-tadviSayaM sUtraM bhaNyate, yasya punaH yannAsti na tasya tatpraSTavyaM-na tadviSayaM tasya sUtraM vaktavyamiti bhAvaH, kiyaDUraM yAvadevaM kartavyamiti zaGkAyAM caramadaNDakavaktavyatAmupadizati-'jAva bhAsAmaNapajjatIe apajjattapasu' ityAdi, bhAvitAthai, ihA|dhikRtArthabhAvanArthamimAH pUrvAcAryapratipAditA gAthA:-"siddhegiMdiyasahiyA jahiM tu jIvA abhaMgayaM tattha / siddhe tateracticersersesecesters ~1051~ Page #1053 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [311] dIpa anukrama [566-571] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 524 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) padaM [28], mUlaM [311] uddezaka: [2], GT [C-83], -------------- muni dIparatnasAgareNa saMkalita ..........AgamasUtra [15] upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH giMdiyavajjehiM hoi jIvehiM tiyabhaMgo // 1 // asaNNIsu ya neraiya devamaNue hoti chanbhaMgA / puDhavidagata rugaNesu ya bhaMgA teulesAe // 2 // kohe mANe mAyA chaSbhaMgA suragaNesu satresuM / mANe mAyA lobhe NeraiehiMpi chanbhaMgA // // 3 // AbhiNitrohiyanANe suyanANe khalu taheva sammatte / chabbhaMgA khalu niyamA triyatiyaca uridie bhave // 4 // uvarilApajattI causu NeraiyadevamaNupasuM / umbhaMgA khalu niyamA vaje paDhamA u apajatI // 5 // saNNI visuddhalesA saMjaya hili tisu ya nANesu / zrIpurisANa ya vedevi chanbhaMga aveya tiyabhaMgo // 6 // sammAmicchAmaNavahamaNanANe bAlapaMDiyavidhI / jAhArasarIraMmi ya niyamA AhArayA hoti // 7 // ohiMmi vibhaMgaMmi ya niyamA AhArayA u nAyavA / paMciMdiyA tiricchA maNuyA puNa hoti vibhaMge // 8 // orAlasarIraM mi ya pajjatINaM ca paMcasu tadeva / tiyabhaMgo jiyamaNue hoMti AhAragA sesA // 9 // Nobhavaabhaviya lesA ajogiNo tahaya hoMti asarIrI / paDhamAe apajattIeN te u niyamA aNAhArA // 10 // sannAsannaviuttA aveya akasAiNo ya kevali - No / tiyabhaMga ekkavayaNe siddhA'NAhArayA hoti // 11 // " etAzca sarvA api gAthA uktArthapratipAdakatvAd bhAvitArthA iti na bhUyo bhAvyante granthagauravabhayAt, navaraM, 'ekatrayaNe siddhANAhArayA hoti' iti 'ekavayaNe' ityatra tRtIyArthe saptamI ekavacanena ekArtheneti bhAvaH, sarvatra siddhA anAhArakA bhavantIti vijJeyam / iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAya AhArapadasya dvitIya uddezakaH parisamAsaH // 2 // samAsamaSTAviMzatitamamAhArAkhyaM padam // 28 // 4 atra pada (28) "AhAra" parisamAptam For Paren ~1052~ 28AhA rapade udde zaH 2 sU. 311 // 524 // Page #1054 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: atha ekonatriMzattamaM upayogAkhyaM padaM // 29 // prata sUtrAMka [312] tadevamuktamaSTAviMzatitamamAhArAkhyaM padaM, sAmpratamekonatriMzattamamArabhyate-asya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade gatipariNAmavizeSa AhArapariNAma uktaH, iha tu jJAnapariNAmavizeSaH upayogaH pratipAdyate, tatra cedamAdisUtram kAvihe gaM bhaMte / uvaoge paM01, goduvihe uvaoge paM0,0-sAgArovaoge ya aNAgArovaoge ya, sAgArovaoge NaM bhaMte ! katividhe paM01, go.! aTTavihe paM0, taM0-AbhiNibohiyanANasAgArobaoge suyaNANasAmArovaoge ohiNANasA0 maNapajjavanANasA0 kevalanANasA0matiaNNANasA0 suyaaNNANasA0vibhaMgaNANasA0 aNAgArobaoge NaM bhaMte! kativihe paM01, go. caubihe paM0, 0-capakhurdasaNaaNAgArovaoge acakkhudaMsaNaaNA0 ohidasaNaaNAgA. kevaladasaNaaNAgArovaoge y| evaM jIvANa, neraiyANa bhaMte! katividhe uvaoge paM01, go0 duvidhe uvaoge paM0,0-- sAgArovaoge ya aNAgArovaoge ya, neraiyANaM bhaMte ! sAgArovaoge kAbihe paM01, go.! chabihe paM0, 0-matiNANasAgArovaoge suyaNANasA0 ohiNANasA0 matiaNNANasA0 suyaaNNANa vibhaMgaNANasA0, neraiyA NaM bhaMte ! aNAgArovaoge kAvihe paM0 ta01, go! tivihe paM0-cakkhudaMsaNa acakkhudasaNa ohidasaNaaNA0, evaM jAva thaNiyakumArANaM / puDhavikAiyANaM pucchA, golA du0 uvaoge paMta--sAgAro0 aNAgAroba0, puDhavi0 sAgArovaoge katividhe paM01, goka RSASSRS208232220288 dIpa anukrama [572] FOON atha pada (29) "upayoga" Arabdham ~1053~ Page #1055 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 29 upa prajJApanAyA malayavRttI. prata sUtrAMka yogapade satra 312 // 525 // [312] du050, 0-matiaNNANa suyA, puDhavikA0 aNAgArobaoge katividhe paM01, mo0! ege acakkhudasaNaaNAgArovaoge paM0, evaM jAva vaNapphaikAiyANaM / beiMdigANaM pucchA, go0! duvidhe uvaoge paM0,0-sAgArobaoge aNAmArovaoge ya, beiMdiyANaM bhaMte ! sAgArovaoge katividhe paM01, go0 caubihe paM0,0-AbhiNi suya0 matiaNNANa sutaaNNANasA0, beiMdiyANaM aNA0 kai050, go0! ege acakhurdasaNa aNAgArovaoge, evaM teiMdiyANavi, cauridiyANavi evaM ceva, navaraM aNAgArobaoge duvidhe paM00-cakkhudaMsaNaaNA0 acakkhudasaNaaNA0 / paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM jahA neraiyANaM / maNussANaM jahA ohie uvaoge bhaNitaM taheva bhANita / vANamaMtarajotisiyavemANiyANaM bhaMte 10 jahA meraiyANaM / jIvA NaM bhaMte ! kiM sAgArovauttA aNAgArovauttA, go! sAgArovaucAvi aNA0, se keNaDeNaM bhaMte / evaM budhai jIvA sAgArovaucAvi aNA0, go0 jeNaM jIvA AbhiNicohiyaNANa suya0ohimaNa kevala0mahaaNANasuyaaNNANavibhaMgaNANovauttAte NaM jIvA sAgArovauttA, jeNaM jIvA cakkhudaMsaNaacakkhudasaNa ohidasaNakevaladasaNovauttA te NaM jIrA aNAgArovauttA, se teNadveNaM go! evaM vucaha--jIvA sAgArovauttAci aNAgAro0, neraiyA gaM bhaMte / kiM sAgArovauttA aNA01, mo0 neraiyA sAMgArovauttAvi aNAgA0, se keNaTeNaM bhaMte ! evaM cucati', go0 je neraiyA AbhiNiyohiyaNANa saya ohi matiaNNANasuya0 vibhaMganANovauttA te Na neraiyA sAgA0, je Na neraiyA cakkhudasaNaacakhurdasaNaohi0 te Na neraiyA aNAgArovauttA, se teNadveNaM go evaM bu0 jAva sAgArovauttAvi aNAgArobauttAci, evaM jAva thnniykumaaraa| puDhavikAiyANaM pucchA, go0 taheva jAca jeNaM puDhavi0 matiaNNANasuyaa dIpa anukrama [572] eseeeeee 1525 // OMasaya92929 ~10544 Page #1056 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [312] Seceseises Proeceaeeeeee NNANovauttA te NaM puDhavi0 sAgAroba0, je NaM puDhavi. acakkhudaMsaNovauttA te NaM puDha0 aNAgArovauttA, se teNaDeNaM go! evaM bu0 jAva vaNaphaikAiyA / beiMdiyANaM bhaMte ! aTThasahiyA taheva pucchA, go0! jAva je gaM beiMdiyA AmiNibohiya0suyaNANamatiaNNANasuyaaNNANovautcA te gaM beiMdiyA sAgArovauttA, je NaM iMdiyA acakkhudaMsaNovauttA teNaM aNAgA0, se teNadveNaM, go! evaM bu0 evaM jAva cauridiyA, gavaraM cakkhudaMsaNaM amahiyaM cauridiyANaMti, paMciMdiyatirikkhajoNiyA jahA neraiyA, maNUsA jahA jIvA, vANamaMtarajotisiyavemANiyA jahA nerahayA (sUtra 312) paNNavaNAe bhagavaIe egoNatIsaimaM uvaogaparya samattaM // 29 // 'kaivihe NaM bhaMte ! ubaoge paM.' katividhaH-katiprakAraH, sUtre ekAro mAgadhabhASAlakSaNavazAt , Namiti vAkyAlatI, bhadanta !-paramakalyANayogin ! 'upayogaH' upayojanamupayogaH bhAve ghan, yadvA upayujyate-vastupa-10 ricchedaM prati vyApAryate jIvo'nenetyupayogaH-puMnAmni gha' iti karaNe dhapratyayo bodharUpo jIvasya tattvabhUto vyApAraH prajJaptaH-pratipAditaH1, bhagavAnAha-'goyame tyAdi, AkAra:-pratiniyato'rthagrahaNapariNAmaH, 'AgAro a |viseso' iti vacanAt , saha AkAreNa vartata iti sAkAraH sa cAsAvupayogaca sAkAropayogaH, kimuktaM bhavati ?-11 sacetane acetane vA vastuni upayuAna AtmA yadA saparyAyameva vastu paricchinatti tadA sa upayogaH sAkAra ucyate iti, sa ca kAlataH chamasthAnAmantarmuhU kAlaM kevalinAmekasAmayikA, tathA na vidyate yathoktarUpa AkAro dIpa anukrama [572] ~1055~ Page #1057 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [312] dIpa anukrama [572] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. ||526 // padaM [29], Education intemational "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-], yatra so'nAkAraH sa cAsAbupayogazca anAkAropayogaH, yastu vastunaH sAmAnyarUpatayA paricchedaH so'nAkAropa| yogaH skandhAvAropayogavadityarthaH, asAvapi sthAnAmAntarmuhUrtikaH paramanAkAropayogakAlAt sAkAropayogakAlaH saGkhyeyaguNaH pratipattavyaH, paryAyaparicchedakatayA cirakAlalaganAta, chadmasthAnAM tathAkhAbhAnyAt, kevalinAM vanAkAro'pyupayoga ekasAmayikaH cazabdau svagatAnekabhedasUcakau, tatra sAkAropayogabhedAnabhidhitsuridamAha'sAgArovaoge NaM bhaMte / ' iti, arthAbhimukho niyataH --- pratiniyatasvarUpo bodho - bodhavizeSo abhinibodhaH a|bhinibodha eva AbhinibodhikaM, abhinibodhazabdasya vinayAdipAThAbhyupagamAt 'vinayAdibhya' ityanena khArthe ikaN pratyayaH, 'ativarttante khArthe pratyayakAH prakRtiliGgavacanAnI 'tivacanAdatra napuMsakatA, yathA vinaya eva vainayikamityatra, athavA abhinibudhyate'smAdasminveti abhinibodhaH- tadAvaraNakarmakSayopazamastena nirvRttamAbhinivodhikaM tatha tajjJAnaM ca AbhinivodhikajJAnaM, sa ca indriyamanonimitto yogyadezAvasthitavastuviSayaH sphuTapratibhAso bodhavi 6 zeSa ityarthaH, sa cAsau sAkAropayogazca AbhiniSodhikajJAnasAkAropayogaH, evaM sarvatrApi samAsaH karttavyaH tathA zravaNaM zrutaM vAcyavAcakabhAvapurassarIkAreNa zabdasaMspRSTArthagrahaNaheturupalabdhivizeSaH, evamAkAraM vastu ghaTazabdavAcyaM jaladhAraNAdyarthakriyAsamarthamityAdirUpatayA pradhAnIkRtaH samAnapariNAmaH zabdArthaparyAlocanAnusArI indriyamanonimito'vagamavizeSa ityarthaH zrutaM ca tat jJAnaM ca zrutajJAnaM, tato bhUyaH sAkAropayogazabdena vizeSaNasamAsaH, tathA'vaza For Fans Only mUlaM [ 312] ~1056~ 29 upa yogapade sUtraM 312 // 526 // Page #1058 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [312] do'dhaHzabdArthaH, aba-adho vistRtaM vastu dhIyate-paricchidyate'nenetyavadhiH, yadvA avadhiH-maryAdA rUpiSveva dravyeSu paricchedakatayA pravRttirUpA tadupalakSitaM jJAnamapyavadhiH, avadhizcAsau jJAnaM cAvadhijJAnaM, tathA pariH-sarvato, bhAve ayanaM avaH, 'tudAdibhyo'nakA vityadhikAre 'akitI ce'tyakArapratyayaH, avanaM gamanamiti paryAyAH, pari | avaH paryavaH, manasi manaso vA paryavaH manaHparyayaH, sarvatastatpariccheda ityarthaH, pAThAntaraM paryaya iti, tatra paryayaNaM paryayaH, bhAve'lpratyayaH, manasi manaso vA paryayaH manaHparyayaH, sarvatastatpariccheda ityarthaH, sa cAsau jJAnaM ca manaHpayevajJAna manaHparyayajJAnaM vA, adhayA manaHparyAyeti pAThAntaraM, tatra manAMsi paryeti-sarvAtmanA paricchinatti manaHpayAyaM, 'karmaNo'Na' manaHparyAyaM ca tat jJAnaM ca manaHparyAyajJAnaM, yadivA manasaH paryAyAH manaHparyAyAH, poyA dharmA bAjhavastvAlocanaprakArA ityanantaraM, teSu teSAM vA sambandhi jJAnaM manaHparyAyajJAnaM, idaM cArddhatRtIyadvIpasamudrAntarvartisaMjJimanogatadragyAlambanaM, tathA kevalaM-ekaM matyAdijJAnanirapekSatvAt , 'naTuMmi u chAumathie nANe [[naTe tu chAnasthike jJAne] iti vacanAt zuddhaM pA kevalaM tadAvaraNamalakalaGkavigamAt sakalaM yA kevalaM prathamata evAzeSatadAvaraNavigamataH sampUrNotpatteH asAdhAraNa vA kevalamananyasarazatvAt anantaM vA kevalaM jJeyAnantatvAt , kevalaM ca tat jJAnaM ca kevalajJAnaM, tathA matizrutAvadhaya eva yadA mithyAtvakaluSitA bhavanti tadA yathAkramaM matyajJAnazrutAjJAnavibhaGgajJAnavyapadezAlabhante, uktaM ca-"AdyatrayamajJAnamapi bhavati mithyAtvasaMyukta"miti, 'vibhaGga' iti | censernetseekerse dIpa anukrama [572] ~1057~ Page #1059 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA: malaya0 vRttI. // 527 // [312] [viparIto bhaGgaH-paricchittiprakAro yasya tat vibha, taca tat jJAnaM ca vibhaGgajJAna, sarvatrApi ca sAkAropayogazabdena 29 upavizeSaNasamAsaH / anAkAropayogabhedAnabhidhitsurAha-'aNAgArovaoge NaM bhaMte / ityAdi, tatra cakSupA-cakSurindriyeNa darzanaM-rUpasAmAnyagrahaNalakSaNaM cakSurdarzanaM taca tat anAkAropayogaH cakSurdarzanAnAkAropayogaH, acakSuSAcakSurvazeSendriyamanobhirdarzanaM-khakhaviSaye sAmAnyagrahaNamacakSurdarzanaM, tato'nAkAropayogazabdena vizeSaNasamAsaH, evamuttaratrApi, avadhireva darzanaM-sAmAnyagrahaNamavadhidarzanaM, kevalameva sakalajagadUbhAvisamastavastusAmAnyaparicchedarUpaM / darzanaM kevaladarzanaM, atha manaHparyAyadarzanamapi kasmAnna bhavati yena paJcamo'nAkAropayogo na bhavatIti cet ?, ucyate, manaHparyAyaviSayaM hi jJAnaM manasaH paryAyAne viviktAna gRhRdupajAyate, paryAyAzca vizeSAH, vizeSAlambanaM ca jJAna jJAnamena darzanamiti manaHparyAyadarzanAbhAvastadabhAvAca paJcamAnAkAropayogAsambhava iti / evaM jIvANa'mityAdi, evaM nirvizeSaNopayogavat jIvAnAmapyupayogo dvividhaH prajJapto bhaNitavyaH, tatrApi sAkAropayogo'STavidho'nAkAropayogazcaturvidhaH, etaduktaM bhavati-yathA prAk jIvapadarahitamupayogasUtraM sAmAnyata uktaM tathA jIvapadasahitamapi bhaNitavyaM, tadyathA-'jIvANaM bhaMte ! katividhe upaoge paM01.go01 daviSe uvaoge paM0, tN-saagaarovog| // 527 // ya aNAgArovaoge ya, jIvANaM bhaMte | sAgArovaoge katividhe paM01.go.! adravidhe paM0 ta0' ityAdi, tadevaM sAmAnyato jIvAnAmupayogazcintitaH, samprati caturviMzatidaNDakakrameNa nairayikAdInAM cintayannAha-niraiyANaM kajana0000000 dIpa anukrama [572] ~1058~ Page #1060 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [312] dIpa bhNte|' ityAdi, nairayikA hi dvividhA bhavanti-samyagdRSTayo mithyAdRSTayazca, avadhirapi teSAM bhavapratyayo'vazyamupajAyate, bhavapratyayo nArakadevAnA' (tattvA0 a01 sU022) miti vacanAt , tatra samyagdRSTInAM matijJAnazrutajJAnAvadhi| jJAnAni mithyAdRSTInAM matyajJAnazrutAjJAnavibhaGgajJAnAnIti sAmAnyato nairayikANAM SaDvidhaH sAkAropayogaH, anA-M kAropayogastrividhastadyathA-cakSurdarzanaM acakSurdarzanamavadhidarzanaM ca, eSa ca trividho'pyanAkAropayogaH samyagdRzAM / mithyAdRzAM cAvizeSeNa pratipattavyaH, ubhayeSAmapyavadhidarzanasya sUtre pratipAditatvAt , evamasurakumArAdInAM stanitakumAraparyavasAnAnAM bhavanapatInAmapyavaseyaM, pRthivIkAyikAnAM sAkAropayogo dvividhastadyathA-masyajJAnaM zrutAjJAnaM ca, anAkAropayoga eko'cakSurdarzanarUpaH, zeSopayogAnAM tepAmasambhavAt , samyagdarzanAdilabdhivikalatvAta, evamasejovAyuvanaspatInAmapi veditavyaM, dvIndriyANAM sAkAropayogazcaturvidhaH, tadyathA-matijJAnaM zrutajJAnaM matyajJAnaM zrutA-18 jJAnaM, tatrAparyAptAvasthAyAM keSAMcit sAsAdanabhAvamAsAdayatAM mavijJAnazrutajJAne zeSANAM tu matyajJAnazrutAjJAne, anA-191 kAropayogastveko'cakSurdarzanarUpaH, zeSopayogANAM teSAmasambhavAt, evaM trIndriyANAmapi, caturindriyANAmapyevaM, navaramanAkAropayogo dvividhaH cakSurdarzanamacakSurdarzanaM ca, paJcendriyatirazvAM sAkAropayogaH SaDvidhastadyathA-matijJAnaM zrutajJAnamavadhijJAnaM matyajJAnaM zrutAjJAnaM vibhaGgajJAnaM, anAkAropayogavividhastadyathA-cakSurdarzanaM acakSurdarzanaM avadhidazenaM ca, avadhidvikasyApi keSuciceSu sambhavAt , manuSyANAM yathAsambhavamaSTAvapi sAkAropayogAzcatvAro'pyanAkAro anukrama [572] ~ 1059~ Page #1061 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [29], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [312] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 3.pazya cApadaM sU. prata sUtrAMka yAH malayavRttI. // 52 // payogAH, manuSyeSu sarvajJAnadarzanalabdhisambhavAt , vyantarajyotiSkabaimAnikA yathA nairayikAH, tadevaM sAmAnyatazcaturvizatidaNDakakrameNa ca jIvAnAM upayogazcintitaH, samprati mandamatispaSTAvabodhAya jIvA eva tattadupayogopayuktAH sAmAnyatazcaturviMzatidaNDakakrameNa cintyante-'jIvA NaM bhaMte !' ityAdi sugamam / iti zrImalayagiriviracitAyAM0 ekonatriMzattamamupayogAkhyaM padaM samApta // 29 // [312] asvem peeeeeeeeee atha triMzattamaM pazyattAkhyaM padaM // 30 // dIpa anukrama [572] tadevamuktamekonatriMzattamaM padaM, samprati triMzattamamArabhyate, assa cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade jJAnapariNAmavizeSa upayogo'bhihitaH, ihApi jJAnapariNAmavizeSe upayoge pazyattA cintyate iti, tatra cedamAdisUtram kativihANaM maMte ! pAsaNayA paNNatA?, go duvihA pAsaNayA paM00-sAgArapAsaNayA aNAgArapAsaNayA, sAgArapAsaNayA Na maMte ! kaivihA paM01, go! chabihA paNNatA, taM0-suyaNANapA0 ohiNANapA0 maNapajjavaNANapA0 kevalaNANapA. suyaaNNANasAgArapA0vibhaMgaNANasAgArapAsaNayA, aNAgArapAsaNayANaM bhaMte ! kaividhA0, go0! tivihA 50,0 528 // atra pada (29) "upayoga" parisamAptam atha pada (30) "pazyatA" Arabdham ~10604 Page #1062 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [30], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [313] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [313] seeeeeeeeeeeeeeeea cakkhudasaNaaNAgArapA0 ohidaMsaNaaNA0 kevaladaMsaNaaNA0, evaM jIvANapi, neraiyANaM bhaMte ! katividhA pAsaNayA paNNacA, go! duvihA paM0, taM0-sAgArapAsaNayA0 aNAgA0, nerahayANaM bhaMte ! sAgArapA0 kAvihA paM01, go0| caubihA paM0,0-suyaNANapA0ohiNANapA0 suaaNNANapA0vibhaMgaNANa, neraiyANaM bhaMte ! aNAgArapA0 kativihA paM01, go0 duvihA, taM-cakkhudaMsaNa ohida, evaM jAba thaNiyakumArA / puDhavikAiyANaM bhaMte! kativihA pAsaNayA paM01, go0! egA sAgArapA0, puDhavikAiyANaM bhaMte ! sAgArapAsaNayA kativihA paM01, go0| egA suyaanANasAgA. rapA050, evaM jAva vaNaphaikAiyANaM / beiMdiyANaM maMte ! kativihA pAsaNayA paM01, go0! egA sAgArapAsaNayA paM0, beiMdiyANa bhaMte ! sAgArapA0 kAvihA paM01, go0 du0paM0 20-suyaNANasAgArapA0 suyaaNNANasAgArapA0, evaM teIdiyANavi, caridiyANe pucchA, go0| du0paM0, 0-sAgArapA0 aNAgArapA0, sAgArapAsaNayA jahA beiMdiyANaM, cauridiyANaM bhaMte ! aNAgAraMpA0 kAvihA paM01, go0! egA cakkhudaMsaNa. aNAgArapA0 50, masANaM jahA jIvANaM, sesA jahA neraiyA jAva vemANiyANaM / jIvANaM bhaMte ! kiM sAgArapassI aNAgArapassI, go.! jIvA sAgArapassIvi aNAgArapassIvi, se keNaTeNaM bhaMte! evaM yu0 jIvA sAgAra0 aNAgAra01, go0 jeNaM jIvA sutaNANI ohiNANI maNapajjaya0 kevala suaaNNANI vibhaMganANI te NaM jIvA sAgArapassI, jeNaM jIvA cakkhudaMsaNI ohidaMsaNI kevaladasaNI te NaM jIvA aNAgArapassI, se eteNadveNaM goyamA! evaM cu0-jIvA sAgArapassIvi aNAgA0, neraiyA gaM bhaMte ! ki sAgArapassI aNAgA0, go0! evaM ceva, navaraM sAgArapAsaNayAe maNapajjavanANI kevalanANI na bucati, seeeeeeecEASEA dIpa anukrama [573] ~10614 Page #1063 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [313] dIpa anukrama [573] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 529 // padaM [30], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 313] uddezaka: [-], . AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Educator International aNAgArapAsaNayAe kevaladaMsaNaM natthi, evaM jAva dhaNiyakumArA / puDhavikAiyANaM pucchA, go0 ! puDhavikAiyA sAgArapassI No aNAgArapassI, se keNadveNaM maMte ! evaM bu0 go0 ! puDhavikAiyANaM egA suyaaNNANasAgArapAsaNayA paM0, se te0 go0 !, evaM jAva vaNassatikAiyANaM, beiMdiyANaM pucchA, go0! sAgArapassI No aNA0, se keNadveNaM maMte / evaM bruccati ?, go0 ! bediyANaM duvidyA sAgArapAsaNayA paM0 taM0- suyaNANasAgArapA0 suaaNNANasAgArapA0, se eeNaDeNaM go0 ! evaM 0 evaM teiMdiyANavi, cauriMdiyANaM pucchA, go0 ! cauraMdiyA sAgArapassIvi aNAgArapassIvi, se keNTeNaM0 1, go0 ! je NaM cauraMdiyA suyaNANI suyaannANI te NaM cauriMdiyA sAgArapassI, jeNaM cauriMdiyA cakkhudaMsaNI te gaM cariMdiyA aNAgArapassI se eeNadveNaM go0 ! evaM bu0, maNUsA jahA jIvA, avasesA jahA neraiyA jAva mANiyA (sU 313 ) 'katividhA NaM bhaMte' ityAdi, katividhA -- katiprakArA, Namiti vAkyAlaGkAre, bhadanta ! 'pAsaNaya'tti 'dRzira prekSaNe' pazyatIti 'sati vAnitA viti atRpratyayaH karttaryanadAdezaH, 'pAmAdhmAsthAmnAdANudRzya rttizrautikRbudhibuzadasadaH pivajighradhamatiSThamanayacchapazyarcchaSTakRdhizIyasIda' miti dRzeH pazyAdezaH, pazyato bhAvaH pazyattA, 'bhAve tatvalA' viti tatpratyayaH, 'AdApU' saiva pAsaNayetyucyate, eSa ca pAsaNayAzabdo rUDhivazAt sAkArAnAkAravodhapratipAdakaH upayogazabdavat tathA copayogaviSaye praznottarasUtre ime - 'kaivihe NaM maMte / uvaooge paNNatte 1, goyamA / For Parts Only ~1062~ 30 pazya tapadaM s. 313 // 529 // arra Page #1064 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [30], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [313] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [313] ISI duvihe paNNate, taM0-'sAgArovaoge ya aNAgArovaoge ya' pazyattAviSaye'pi praznottarasUtre ime-'kaivihA NaM bhaMte ! pAsaNayA~ paNNattA, go0! duvihA0,0-sAgArapAsaNayA aNAgArapAsaNayA' iti, nanu tulye sAkArAnAkArabha-18 datve ko'nayoH prativizeSo yena pRthagucyate ?, ucyate, sAkArAnAkAramedagatAvAntarabhedasaJjayArUpaH, tathAhi-paJca jJAnAni trINyajJAnAnIpaSTavidhaH sAkAra upayogaH, sAkArapazyattA tu SavidhA, matijJAnamatyajJAnayoH pazyattayoH anabhyupagamAt , kasmAditi cet , ucyate, iha pazyattA nAma pazyato bhAva ucyate, pazyato mAvazca 'zir prekSaNe' iti vacanAt , prekSaNamiha rUDhivazAt sAkArapazyattAyAM cintyamAnAyAM pradIrghakAlaM anAkArapazyattAyAM cintyamAnA-18 yAM prakaSTaM parisphuTarUpamIkSaNamavaseyaM, tathA ca sati yena jJAnena traikAlikaH paricchedo bhavati tadeva jJAnaM pradIrghakA IST laviSayatvAt sAkArapazyattAzabdavAcyaM na zeSa, matijJAnamatyajJAne tu utpannAvinaSTAgrAhake sAmpratakAlaviSaye, tathA hAca matijJAnamadhikRtyAnyatroktam-"jamavaggahAdirUvaMpaJcuppannavatthugAhagaM loe / iMdiyamaNonimittaM ca tamAmini-II bodhigaM baiMti // 1 // " [ yadavagrahAdirUpaM pratyutpannavastuprAhakaM loke / indriyamanonimittaM ca tadAbhiniyodhikaM juSate / M // 1 // ] tat dve api sAkArapazyattA zabdavAcye na bhavataH, zrutajJAnAdIni tu trikAlaviSayANi, tayAhi-zrutajJAnena atItA api bhAvA jJAyante anAgatA api, uktaM ca-"ja puNa tikAlavisarya AgamagaMthAnusAri vinANaM 11 diyamaNonimicaM suyanANaM taM jiNA beti ||1||"[yt punakhikAlaviSayaM AgamananyAnusAri vijJAnam / in-i skarararararararararara dIpa anukrama [573] AREauratoninternational ~10634 Page #1065 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [313] dIpa anukrama [573] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 530 // padaM [30], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 313] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH yamanonimittaM zrutajJAnaM tat jinA bruvate // 1 // ] avadhijJAnamapi saGkhyAtItA utsarpiNyavasarpiNIH atItAH paricchinatti bhAvinIzca manaHparyAyajJAnamapi palyopamAsaGkhyeyabhAgamatItaM jAnAti bhAvinaM ca, kevalaM sakalakAlaviSayaM supratItaM zrutAjJAnavibhaGgajJAne api trikAlaviSaye, tAbhyAmapi yathAyogamatItAnAgatabhAvaparicchedAt, tataH jJAnAni sAkArapazyattAzabdavAcyAni, upayogastu yatrAkAro yathoditasvarUpaH parisphurati sa bodhoM varttamAnakAlaviSayo vA yadi bhavati trikAliko vA tatra sarvatrApi pravarttata iti sAkAropayogo'STavidhaH / tathA cakSurdarzanamacakSurdarzana| mavadhidarzanaM kevaladarzanamiti caturvidho'nAkAropayogaH, anAkArapazyattA tu trividhA, acakSurdarzanasthAnAkArapazyatAzabdavAcyatvAbhAvAt kasmAditi cet, ucyate, uktamiha pUrvamanAkA rapazyattAyAM cintyamAnAyAM prakRSTaM parisphuTarUpamIkSaNamatraseyamiti, tatrAcakSurdarzane parisphuTarUpamIkSaNaM na vidyate, na hi cakSuSeva zeSendriyamanobhiH parisphuTamIkSate pramAtA, tato'cakSurdarzanasthAnAkArapazyattAzabdavAcyatvAbhAvAt trividhA'nAkArapazyattA, tadevaM sAkArabhede'nAkArabhede ca pratyekamavAntarabhede vaicitryabhAvAnmahAnupayoga pazyattayoH prativizeSaH, enameva prativizeSaM pratipipAdayiSuH prathamataH sAkArAnAkArabhedau tatastadgatAvAntarabhedAn pratipAdayati- 'go0 ! duvihA paM0 taMjahAsAgArapAsaNayA aNAgArapAsaNyAnya, sAgArapAsaNayA NaM bhaMte! kativihA paM0' ityAdi bhAvitArtham / tadevaM sAmAnyato jIvapada vizeSaNarahitA pazyattoktA, sAmprataM tAmeva jIvapadavizeSitAmabhidhitsurAha - 'evaM jIvANaMpi' evaM Education Internation For Pale Only ~ 1064~ 30 pazyatapadaM s. 313 // 530 // Page #1066 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [30], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [313] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [313] pUrvoktena prakAreNa jIvAnAmapi-jIvapadavizeSaNasahitApi pazyattA vaktavyA, sA caivam-'jIvANaM bhaMte ! katividhAna pAsaNayA paM01, go01 duvihA paM0, taMjahA-sAgArapAsaNayA aNAgArapAsaNayA ya, jIvANaM bhaMte ! sAgArapAsaNayA kativihA paM0' ityAdi, tadevaM jIvAnAmapi sAmAnyata uktA, samprati caturviMzatidaNDakakrameNa vadati-neraiyANaM | bhiMte ! ityAdi, sugamatvAt upayogapade prAyo bhAvitatvAt anantaroktabhAvanAnusAreNa khayaM paribhAvanIyaM, tadevaM sA mAnyato vizeSatazca jIvAnAM pazyattoktA, samprati jIvAneva pazyacAviziSTAn cicintayiSurAha-'jIvA NaM bhaMte ! kiM sAgArapassI' ityAdi, jIvAH-jIvanayuktAH prANadhAriNa ityarthaH, Namiti vAkyAlakAre kimiti prazne sAkArapazyattA vidyate yeSAM te sAkArapazyattinaH, prAkRtatvAt sAkArapassI ityuktaM, 'maNapajjavanANI kevalanANI na vuccaI" ityAdi, nairayikANAM cAritrapratipatterabhAvato manaHparyavajJAnakevalajJAnakevaladarzanAnAmabhAvAt // iha kila chanmasthAnAM sAkAro'nAkAracopayogaH krameNopajAyamAno ghaTate, sakarmakatvAt , sakarmakANAM hyanyatarasyopayogasya belAyAmanyatarasya karmaNA''vRtatvAnna ghaTate evopayoga iti, kevalI tu ghAticatuSTayakSayAd bhavati, tataH saMzayaH-kiMkSINajJAnAvaraNadarzanAvaraNatvAt yasminneva samaye ratnaprabhAdikaM jAnAti tasminneva samaye pazyati uta jIvakhAbhAvyAt kramaNeti ?, tataH pRcchatikevalI NaM bhaMte / imaM rayaNappa puDhaSi AgArehiM hetUhi uvamAhiM didvaitehiM vaNNehiM saMThANehiM pamANehiM paDhIyArehi jaM samaya dIpa anukrama [573] IMAGES SAREauratonintentiational ~1065~ Page #1067 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [314] dIpa anukrama [574] prajJApanA yA mala ya0 vRsau. // 531 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 314] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [30], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internation jANati taM samartha pAsa jaM samayaM pAsaha taM samayaM jANai ?, go0 ! no tiNache samaTThe se keNadvegaM bhaMte! evaM buvati kevalI imaM rayaNappa puDhavi AgArehiM0 jaM samayaM jANati no taM samayaM pAsati jaM samayaM pA0 no taM samayaM jA0 1, go0 ! sAgAre se gANe bhavati aNAgAre se daMsaNe bhavati, se teNadveNaM jAva go taM samayaM jANAti evaM jAba ahe sattarma / evaM sohama jAva ayaM gevijagavibhANA aNuttaravimANA, IsIpanbhAraM puDhavIM, paramANuM poggalaM dupadesiyaM khaMghaM jAva aNatapadesiya khaMdhaM, kevalI NaM bhaMte ! imaM rayaNappabhaM puDhaviM aNAgArehiM aheturhi aNuvamAhiM aditehiM avaNNehiM asaMThANehiM apamANehiM apaDoyArehiM pAsati na jANati 1, haMtA ! go0 1 kevalI NaM imaM rayaNappamaM puDhaviM agAgArehiM jAva pAsati na jANati, se keNadveNaM bhaMte ! evaM vR0 kevalI imaM rayaNappabhaM puDhaviM aNAgArehiM jAva pAsati Na jANati, go0 1 aNagAre se daMsaNe bhavati sAgAre se nANe bhavati, se te0 go0 ! evaM buccai kevalI NaM imaM rayaNappabhraM puDharvi aNAgArehiMjAba pAsati Na jANati, evaM jAva IsippabhAraM puDhaviM paramANuM poggalaM aNatapadesiyaM khaMdhaM pAsati na jANati // ( sU 314 ) pAsaNayAparyaM samataM / / 30 / / 'kevalI NaM bhaMte!' ityAdi, kevalaM jJAnaM darzanaM cAsyAstIti kevalI Namiti vAkyAlaGkRtI bhadanta ! - paramakalyANayogin ! 'mAM' pratyakSata upalabhyamAnAM ratnaprabhAbhiyAM pRthivIM 'AgArehiM' ti AkArabhedA yathA iyaM rajaprabhA - pRthivI trikANDA kharakANDapaGkakANDa apkANDabhedAt, kharakANDamapi SoDazabhedaM, tadyathA - prathamaM yojanasahasramAnaM For Parts Only ~1066~ 30 pazyatApadaM AkArA dijJAnadarzanapRtha ktvaM sU. 314 1531 // Page #1068 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [30], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [314] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [314] ratnakANDaM tadanantaraM yojanasahasrapramANameva vajrakANDaM tasyApyadho yojanasahastramAnaM vaidUryakANDamityAdi, 'heUhiM'ti hetavaH--upapattayaH, tAthemAH-kena kAraNena ratnaprabhetyabhidhIyate ?, ucyate, yasmAdasyAH ranamayaM kANDaM tasmAt ratnaprabhA, ratnAni prabhA-kharUpaM yasyAH sA ratnAmeti vyutpatteriti, 'ubamAhi' iti upamAmiH, 'mAGga mAne' asmAdupapUrvAt upamitaM upamA 'upasargAdAta' ityapratyayaH, tAzcaivaM-rataprabhAyAM ratnaprabhAdIni kANDAni varNavibhAgena kIdRzAni, parAgendusadRzAni ityAdi, 'diTTatehiM ti dRSTaH antaH-paricchedo vivakSitasAdhyasAdhanayoH sambandhasAvinAbhAvarUpasya pramANena yatra te dRSTAntAstairyathA ghaTaH svagatairdhammaiH pRthubunodarAyAkArAdirUpairanugataH paradharmebhyazca paTAdigatebhyo vyatirikta upalabhyate iti paTAdibhyaH pRthak vastvantaraM tathaiveSA'pi ratnaprabhA khagatabhedairanuSaktA zarkarAprabhAdibhedebhyazca vyatirikteti tAbhyaH pRthaka vasvantaramisAdi. 'vaNNehiM ti zuklAdivarNavimAgena teSAmeva utkaSoM-18 pakasakyeyAsaMkhyeyAnantaguNavibhAgena ca, varNagrahaNamupalakSaNaM tena gandharasasparzavibhAgena ceti draSTavyaM, 'saMThANehiti yAni tasyAM ratnaprabhAyAM bhavananArakAdInAM saMsthAnAni, tadyathA-'te NaM bhavaNA bAhiM vahA aMto cauraMsA ahe pukkh-13|| rakaNNiyAsaMThANasaMThiyA' tathA 'te gaM narayA, aMto baTTA cAhiM cauraMsA ahe khurappasaMThANasaMThiyA' ityAdi, tathA |'pamANehiMti pramANAni, 'ahe'tyAdi parimANAni, yathA 'asIuttarajoyaNasayasahassavAilA rajuppamANamattA AyAmavikhaMbheNa'mityAdi, 'paDoyArehiMti prati-sarvataH sAmastyena avatIryate-vyApyate yete pratyavatArAH, te caatr| 3882920022Saa dIpa anukrama [574] reert SAREarathrINMind ~1067~ Page #1069 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [30], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [314] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [314] prajJApanAyA mala- ya. vRttI. // 532 // tvaM sU. dIpa ghanodadhyAdivalayA baditavyAH, te hi sarvAsu dikSu vidikSu cemAM ratnaprabhA parikSipya vyavasthitAstaiH, 'jaM samaya' miti 30pazya'kAlAdhvanoLasAvityadhikaraNabhAve'pi dvitIyA, tato'yamarthaH-yasmin samaye jAnAti-AkArAdiviziSTa pari- ttApadaM chinatti 'taM samayaMti tasmin samaye pazyati-kevaladarzanaviSayIkaroti ?, bhagavAnAha-gautama! nAyamarthaH samartho, AkArAnAyamartho yuktyupapanna iti bhAvaH, tattvamajAnAnaH pRcchati-se keNaTeNaM bhaMte ! ityAdi, 'se' iti athazabdArthe atha vijJAnadakenArthena-kAraNena bhadanta ! evaM-pUrvoktena prakAreNocyate, tameva prakAraM darzayati-'kevalI Na'mityAdi, bhagavAnAha zanapRthagautame'tyAdi, asthAyaM bhAvArthaH-iha jJAnena paricchindan jAnAtItyucyate, darzanena paricchindana pazyatIti, jJAnaM INI 314 ca 'se' tasya bhagavataH sAkAramanyathA jJAnatvAyogAt, vizeSAnabhigRNhAno hi bodho jJAnaM, 'savizeSaM punarjJAna miti vacanAt , darzanamanAkAraM 'nirvizeSaM vizeSANAM, graho darzanamucyate' iti vacanAt , tatra jJAnaM ca darzanaM ca jIvasya khaNDazo nopajAyate, yathA katipayeSu pradezeSu jJAnaM katipayeSu pradezeSu darzanaM, tathAkhAbhAvyAt, kintu yadA jJAna tadA sAmastyena jJAnameva yadA darzanaM tadA sAmastyena darzanameva, jJAnadarzane ca sAkArAnAkAratayA paraspara viruddhe,8 chAyAtapayorivetaretarAbhAvanAntarIyakatvAt , tato yasmin samaye jAnAti tasmin samaye na pazyati, yasmin samaye 8 | // 532 // pazyati tasmin samaye na jAnAti, etadevAha-'se eeNadveNaM' ityAdi, etena yadavAdId vAdI siddhsendivaakro| | yathA-'kevalI bhagavAn yugapat jAnAti pazyati ceti, tadapyapAstamavagantavyaM, anena sUtreNa sAkSAt yuktipUrva anukrama [574] ~1068~ Page #1070 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [314] dIpa anukrama [574] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-] padaM [30], mUlaM [ 314] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH jJAnadarzanopayogasya kramazo vyavasthApitatvAt evaM zarkarAprabhAvAlukAprabhASakaprabhA dhUma prabhAtamaH prabhAtamastamaH prabhAsaudharmezAnasanatkumAramAhendrabrahmalokalAntakazukra sahasrArAntaprANatAraNAcyutakalpagraiveyakavimAnAnuttaravimAneSatprAgbhArAbhidhapRthivIparamANupudgaladvipradezika skandhayAvadanantapradezikaskandhaviSayANyapi sUtrANi bhAvanIyAni, nanu yadi jJAnadarzane sAkArAnAkAratayA pRthamevaM vyavasthApitaviSaye tata idamAyAtaM yadA bhagavAn kevalI ratnaprabhAdikamAkArAdyabhAvena paricchinatti tadA sa pazyatItyevaM vaktavyo na jAnAtIti, satyametat tathA cAha- 'kevalI NaM bhaMte ! imaM rayaNappabhaM puDhaviM aNAgArehiM aheUhiM' ityAdi, prAyo bhASitatvAt sugamaM // iti zrImalayagiriviracitAyAM 0 triMzattamaM padaM samAsaM // 30 // atha ekatriMzattamaM saMjJApariNAmapadaM // 31 // DAGE tadevamuktaM pazyattA''khyaM triMzattamaM padaM, sAmpratamekatriMzattamamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH - ihAnantarapade jJAnapariNAmavizeSaH pratipAditaH, iha tu pariNAmasAmyAd gatipariNAmavizeSa eva saMjJApariNAmaH pratipAdyate, tatra cedamAdisUtram atra pada (30) "pazyatA" parisamAptam For Park Lise Only Cror atha pada (31) "saMjJI / saMjJApariNAma" Arabdham ***asya adhyayanasya Agama-gAthA (mUla - 8) darzita-nAma "saMjJI" asti, kiMtu atra vRttigata nAma " saMjJApariNAma" iti dRzyate ~1069~ Page #1071 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) waa zl - lcllaayy tthaa [315] -576] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 533 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [31], uddezaka: [-] mUlaM [ 315] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education Internation jIvA NaM bhaMte ! kiM saNNI asaNNI nosaNNInoasaNNI 1, go0 / jIvA saNNIvi asaNNIvi nosaNNInoasaNNIvi / neraiyANaM pucchA, go0 ! neraiyA saNNIvi asaNNIvi no nosaNNInoasaNNI, evaM asurakumArA jAva dhaNiyakumArA, DhavikAyANaM pucchA, go0 ! no saNNI asaNNI, no nosaNNInoasaNNI, evaM beIdiyateiMdiyacauriMdiyAvi, maNUsA jahA jIvA, paMcidiyatirikkha joNiyA vANamaMtarA ya jahA neraiyA, jotisiyavemANiyA saNNI no asaNNI no nosaNNInoasaNNI, siddhANaM pucchA, go0 ! no suNNI no asaNNI nosaNinoasaNNI, neraiyatiriyamaNuyA ya vaNaparagasurA isaNIsaNI va / vigaliMdiyA asaNNI jotisavemANiyA saNNI // 1 // (sUtraM 315) paNNavaNAe saNNIparyaM samattaM // 31 // 'jIvA NaM bhaMte! kiM saNNI' ityAdi, saMjJAnaM saMjJA- 'upasargAdAta' ityapratyayaH bhUtabhavadbhAvibhAvasvabhAvaparyAlocanaM sA vidyate yeSAM te saMjJinaH, viziSTasmaraNAdirUpamanovijJAnabhAja ityarthaH yathoktamanovijJAnavikalA asaMjJinaH, teca ekendriya vikalendriyasammUrcchimapaJcendriyA veditavyAH, athavA saMjJAyate samyak paricchiyate pUrvopalabdho varttamAno bhAvI ca padArthoM yayA sA saMjJA, bhidAdipAThAbhyupagamAt karaNe ghaJ, viziSTA manovRttirityarthaH, sA vidyate yeSAM te saMjJinaH samanaskA ityarthaH, tadviparItA asaMjJino'manaskA ityarthaH, te caikendriyAdaya evAnantaroditAH pratipattavyAH, ekendriyANAM prAyaH sarvathA manovRtterabhAvAt, dvIndriyAdInAM tu viziSTamanovRtterabhAvaH, te hi dvIndriyAdayo vArttamAnikamevArtha zabdAdikaM zabdAdirUpatayA saMvidanti, na bhUtaM bhAvinaM ceti, kevalI siddhayobhayapratiSedhaviM For Parts Only ~1070~ 31 saMjJApadaM sU. 315 ||533 // wor Page #1072 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) waa zl - lcllaayy tthaa [315] -576] "prajJApanA" upAMgasUtra- 4 (mUlaM + vRtti:) padaM [31], uddezaka: [-] dAraM [-], mUlaM [ 315] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH - payaH, kevalI hi yadyapi manodravyasambandhabhAk tathApi na tairasI bhUtabhavadbhAvibhAvasvabhAvaparyAlocanaM karoti, kintu kSINasakalajJAnadarzanAvaraNatvAt paryAlocanamantareNaiva kevalajJAnena kevaladarzanena ca sAkSAtsamastaM jAnAti pazyati ca, tato na saMjJI nApyasaMjJI, sakalakAlakalAkalApavyavacchinnasa mastadravyaparyAyaprapaJca sAkSAtkaraNapravaNajJAnasamanvitatvAt, siddho'pi na saMjJI, dravyamanaso'pyabhAvAt nApyasaMjJI sarvajJatvAt, tadevaM sAmAnyato jIvapade saMjJino'saMjJino nosaMjJinoasaMjJinazca labhyante iti, bhagavAn tathaiva pratisamAdhAnamAha - 'gautame' tyAdi, jIvAH saMjJino'pi nairayikAdInAM saMjJinAM bhASAda, asaMjJino'pi pRthivyAdInAmasaMjJinAM bhAvAt, nosaMjJinoasaMjJino'pi siddha kevalinAM nosaMjJinoasaMjJinAmapi bhAvAt / etAneva caturviMzatidaNDakakrameNa cintayati- 'neraiyA Na'mityAdi, iha ye nairayikAH saMjJibhya utpadyante te saMjJino vyavapriyante itare tvasaMjJinaH, na ca nairayikANAM kevalibhAvo ghaTate, cAritrapratipatterabhAvAt tata uktaM nairayikAH saMjJino'pyasaMjJino'pi, no nosaMjJinonoasaMjJinaH, evamasurakumArAdayo'pi stanitakumAraparyavasAnA bhavanapatayo vaktavyAH teSAmapyasaMjJino'pyutpAdAt kevalitvAbhAvAca, 'maNUsA jahA jIva'ti manuSyAH prAk yathA jIvA uktAstathA vaktavyAH, saMjJino'pi asaMjJino'pi nosaMjJinoasaMjJino'pi vaktavyA iti bhAvaH tatra ye garbhavyutkrAntAste saMjJinaH sammUcchimA asaMjJinaH kevalino nosaMjJinoasaMjJinaH, 'paJcendiyatirikkhajoNiyavANamaMtarA jahA neraiyA' iti, paJcendriyatiryagyonikA vyantarAzca yathA nairayikA uktAstathA vaktavyAH, Education Interation For PanalPrata Use Only ~ 1071~ Page #1073 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [31], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [315] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [315] |31saMjJA padaM . prajJApanA- yA vRttI. // 53 // 315 saMjJino'pi asaMjJino'pi no nosaMjJinoasaMjJinaH vaktavyA iti bhAvaH, tatra paJcendriyatiryagyonikAH sammUchimAH asaMjJinaH garbhavyutkrAntAH saMjJinaH, vyantarA asaMjJibhya utpannA asaMjinaH saMjJibhya utpannAH saMjinaH, ubhaye'pi cAritrapratipatterabhAvAt no nosaMjhinoasaMjJinaH, jyotiSkavaimAnikAH saMjina eva, no asaMjinaH, asaMjJibhya utpAdAbhAvAt , no nosaMjJinoasaMjJinazcAritrapratipatterabhAvAt , siddhAstu prAguktayuktito no saMjhino nApyasaMjJinaH| kintu nosaMjJinoasaMjinaH, atraiva sukhapratipattaye saGgrahaNigAthAmAha-'neraiya' ityAdi, nairayikAH 'tiriya'tti tiryapaJcendriyA manuSyA vanacarA-vyantarA asurAdayaH-samastA bhavanapatayaH pratyekaM saMjJino'saMjJinazca vaktavyAH, eta|cAnantarameva bhAvitaM, vikalendriyA-ekadvitricaturindriyA asaMjJino jyotiSkavaimAnikAH saMjina iti // iti zrImalayagiriviracitAyAM pra0 ekatriMzattamaM padaM samAsam // 31 // gAthA dIpa anukrama [575-576] atha dvAtriMzattamaM saMyamayogAkhyaM padaM // 32 // 534 // tadevamuktamekatriMzattamaM padaM, adhunA dvAtriMzattamaM padamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade saMjJipariNA SARERatunintamatural | atra pada (31) "saMjJI" parisamAptam atha pada (32) "saMyata" Arabdham ~1072~ Page #1074 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [32], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [316] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [316] gAthA ma uktaH, iha tu cAritrapariNAmavizeSaH saMyamaH pratipAdyate, saMyamo nAma niravadyetarayogapravRttinivRttirUpaH, tatra cedamAdisUtram jIvANaM maMte / kiM saMjayA asaMjayA saMjayA 2 nosaMjayAnoasaMjayAnosaMjayAsaMjayA, go. jIvA saMjayAvi1 asaMjayAvi2 saMjayAsaMjayAvi3 nosaMjayAnoasaMjayAnosaMjayAsaMjayAvi 4, neraiyA Na bhate! pucchA, go0 neraiyA no saMjayA asaMjayA nosaMjayAsaMjayA no nosaMjayanoasaMjayanosaMjayAsaMjayA, evaM jAba cauridi, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, gopiMcidiyatirikkhajoNitA no saMjatA asaMjatAvi saMjatAsaMjatAvi no nosaMjatanoasaMjatanosaMjatAsaMjatAvi, maNussANaM pucchA, go! maNsA saMjatAvi asaMjatAbi saMjatAsaMjatAvi no nosaMjatanoasaMjatanosaMjatAsaMjatA, vANamaMtarajotisiyavemANiyA jahA neraiyA, siddhA NaM pucchA, go! siddhA no saMjatA 1 no asaMjatA 2 no saMjatAsaMjatA 3 nosaMjatanoasaMjatanosaMjatAsaMjatA 4 // gAhA "saMjayaasaMjaya mIsagA ya jIvA taheva maNuyA ya / saMjatarahiyA tiriyA sesA assaMjatA hoti // 1 // " (sUtra 316 ) // saMjayapayaM samattaM // 32 // 'jIvA NaM bhaMte' ityAdi, saMyacchanti sma-sarvasAvadyayogebhyaH samyaguparamanti sma arthAt niravadyayogeSu cAritra|pariNAmasphAtihetuSu vartante sma iti saMyatAH 'gatyarthanityAkarmakAditi kartari ktapratyayaH, hiNsaadipaapsthaannivRttaa| ityarthaH, tadviparItA asaMyatAH, hiMsAdInAM dezato nivRttAH saMyatAsaMyatAH, tritayapratiSedhaviSayAH siddhAH, kathamiti 392908282920209080000 dIpa anukrama [577-578] Taurasurary.com ~ 1073~ Page #1075 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [32], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [316] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [316] prajJApanA- yAH malaya. vRttI. // 535 // gAthA cet, ucyate, uktamiha saMyamo nAma niravadyetarayogapravRttinivRttirUpaH, tataH saMyatAdiparyAyo yogAzrayaH, siddhAzca saMyamabhagavanto yogAtItAH zarIramanaso'bhAvAdatatritayapratiSedhaviSayAH, evaM ca sAmAnyato jIvapade catuSTayamapi ghaTate, padaM sU. tathA cAha-'goyame'sAdi, gautama ! jIvAH saMyatA api sAdhUnAM saMyatatvAt , asaMyatA api nairayikAdInAmasaMyatavAt , saMyatAsaMyatA api paJcendriyatirazcAM manuSyANAM ca dezataH saMyamasya bhAvAt, nosNytnoasNytnosNytaasNytaa| api siddhAnAM trayasyApi pratiSedhAt , caturviMzatidaNDakasUtrANi sugamAni, atraivaM saGgrahaNigAthAmAha-saMyate tyAdi, saMyatA asaMyatA mizrakAzva-saMyatAsaMyatA jIvAstathaiva manuSyAzca, kimuktaM bhavati ?-jIvapade manuSyapade ca etAni trINyapi padAni ghaTante, natu na ghaTante ityevaMparametat sUtra, anyathA jIvapade tritayapratiSedharUpaM caturthamapi padaM ghaTata eva, yathoktaM prAk, tathA saMyatarahitA upalakSaNametat tritayapratiSedharahitAzca tiryaJcaH-tiryapaJcendriyAH, Aha-kathaM saMyatapadarahitAstiryakapaJcendriyAH, yAvatA teSAmapi saMyatatvamupapadyate eca. tathAhi-saMyatatvaM nAma nira- vidyetarayogapravRttinivRttyAtmakaM, te ca niravadyetarayogeSu pravRttinivRttI tirathAmapi sambhavataH, yatazcaramakAle'pi catu vidhasyApyAhArastha pratyAkhyAnaM kRtvA zubhepu yogeSu vartamAnA dRzyante, anyaca siddhAnte tatra tatra pradeze mahAnatAnyAyArAtmanyAropayantaH zrUyante, uktaM ca-"tiriyANaM cArittaM nivAritaM taha ya aha puNo tesiM / subai bahuyANaM ciya maha-1|| 535 // bayArovaNaM samae // 1 // " [tirazcAM cAritraM nivAritaM tathA ca punasteSAM zrUyate'tha mahAvatAropaNaM bahUnAM smy||1||]] dIpa anukrama [577-578] ~1074~ Page #1076 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [32], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [316] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [316] gAthA tadetadayuktaM, samyagvastutattvAparijJAnAt , saMyatatvamiha niravadyetarayogapravRttinivRttirUpamAntaracAritrapariNAmAnuSakta-11 mavagantavyaM, na zeSa, na ca teSAM kRtacaturvidhAhArapratyAkhyAnAnAmapi mahApratAnyAropayatAM bhavapratyayAdeva caraNapari-11 NAma upajAyate, sa khacintyacintAmaNikarape manuSyabhava eva, yadi paraM karmakSayopazamAdbhavati, nAnyathA, apta evAlAyamatidulemo gIyate bhagavadbhiH, atha kathamavasIyate na tirazca tathA ceSTamAnAnAmapyAntarazcAritrapariNAmaH 1, ucyate.18 kevalajJAnAdhazravaNAt , yadi hi tirazcAmapi caraNapariNAmassambhavet tat kacit kadAcit kasyacidutkarSato bhAva-18 to manaHpayoyajJAnaM kevalajJAnaM vA zrayeta, tayozcAritrapariNAmanibandhanatvAt, na ca zrUyate, tasmAdavasIyata-na teSAM / | cAritrapariNAmaH, uktaM ca-"na mahatvayasambhAvevi caraNapariNAmasaMbhavo tesiM / na bahuguNANapi jao kevalasaMmUha18|| pariNAmo ||1||"[n mahAnatasadbhAve'pi cAritrapariNAmasaMbhavasteSAm / na bahuguNAnAmapi yataH kevalasaMbhUtipa riNAmaH // 1 // ] tadbhAvAbhAvAt saMyamapadarahitAH, zeSAH saMsArasthA asaMyatA-asaMyatapadasahiMtA bhavanti, na zeSapadasahitAH // iti zrImalayagirivira prajJA saMyamapadaM dvAtriMzattamaM samAsam // 32 // dIpa anukrama [577-578] cusedeo atra pada (32) "saMyata" parisamAptam ~ 1075~ Page #1077 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [317] + gAthA dIpa anukrama [579 -580 ] prajJApanA yAH mala ya0 vRttI. // 536 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [33], uddezaka: [-] --------------- mUlaM [ 317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH atha trayastriMzattamaM jJAnapariNAmAkhyaM padaM // 33 // tadevamuktaM dvAtriMzasamaM padaM, samprati trayastriMzattamamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH - ihAnantarapade cAritrapari NAmavizeSaH saMyamaH pratipAditaH, iha tu jJAnapariNAmavizeSaH khalvavadhiH pratipAdyate, ityanena sambandhenAyAtasyAsyAvidhiviSayamadhikAradvAramAha bhedavisayasaMThANe ambhitarabAhire ya desohI / ohissa ya khayabuddhI paDivAI caiva apaDivAI // 1 // kaivihA NaM bhaMte! ohI paNNattA 1, go0 ! duvihA ohI padmattA, taM0- bhavapaJcaiyA ya khaovasamiyA ya, donhaM bhavapacaiyA, taM0--devANaya neraiyANa ya, donhaM khaovasamiyA, taM0 maNUsANaM paMcidiyatirikkhajoNiyANa ya (sUtraM 317 ) 'bheyavisayetyAdi, avadheH - avadhijJAnasya prAganirUpitazabdArthasya prathamaM bhedo vaktavyaH, tato viSaya stadanantaraM saMsthAnaM-avadhinA dyotitasya kSetrasya yastaprAdirUpa AkAravizeSaH so'vadhinibandhana ityavadheH saMsthAnatvena vyapadizyate, tathA dvividho'vadhirvaktavyaH, tadyathA-abhyantaro vAcazca tatra yo'vadhiH sarvAsu dikSu svadyotyaM kSetraM prakAzayati avadhimatA ca saha sAtatyena tataH khadyotyaM kSetraM sambaddhaM so'bhyantarAvadhiH, etadviparIto vAhyAvadhiH, sa ca dvidhA, Education Internation For Parts Use Only 33 ava dhipadaM sU. 317 ~ 1076~ // 536 // atha pada (33) "avadhiH" Arabdham ***atra mUla-saMpAdane adhyayanasya (padasya) nAmakaraNe kiJcit skhalanA saMbhAvyate- "avadhi" sthAne "jJAnapariNAma" iti mudritaM Page #1078 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [33], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [317] gAthA tadyathA-antagato madhyagatazca, athAntagata iti kaH zabdArthaH 1, ucyate, iha pUrvAcAryapradarzitamarthatrayaM anteAtmapradezAnAM paryante gataH-sthito'ntagataH, kA'tra bhAvaneti cet , ucyate, ihAvadhirutpadyamAnaH ko'pi sparddhakarUpatayotpadyate, sparddhakaM ca nAmAvadhijJAnaprabhAyA gavAkSajAlAdidvAravinirgatapradIpaprabhAyA iva pratiniyato vicchedavizepaH, tathA cAha jinabhadragaNikSamAzramaNaH khopajJabhASyaTIkAyAM-"sparddhakamavadhivicchedavizeSa" iti, tAni ca ekajIvasthAsaGghayeyAni saMkhyeyAni ca bhavanti, yata uktaM mUlAvazyakaprathamapIThikAyAm-'phaDAya asaMkhejA saMkhijjA yAvi egajIvassa' iti, [spardhakAnyasaMkhyeyAni saMkhyeyAni cApi ekajIvasya ] tAni ca vicitrarUpANi kAnicitparyantavartiSvAtmapradezeSUtpadyante, tatrApi kAnicitpurataH kAnicitpRSThataH kAnicidadhobhAge kAniciduparitanabhAge kAnicinmadhyavartipyAtmapradezeSyevaM yo'vadhirupajAyate sa AtmanaH paryante sthita itikRtvA antagata ityabhidhIyate, taireva paryantavatimirAtmapradezaiH sAkSAdavabodhAt', athavA audArikazarIrasthAnte gataH-sthito'ntagataH, audArikazarIrama|dhikRtya kadAcidekayA dizopalambhAt , idamapi sparddhakarUpamavadhijJAnaM, athavA sarveSAmapyAtmapradezAnAM kSayopazamabhAve'pi audArikazarIrasyAnte kayAcidekayA dizA yazAdupalabhyate so'pyantagataH, Aha-yadi sarveSAmapyAtmapradezAnAM kSayopazamastataH sarvataH kiM na pazyati !, ucyate, ekadizaiva kSayopazamasambhavAt , vicitro hi dezAdyapekSayA karmaNAM kSayopazamaH, tataH sarveSAmapyAtmapradezAnAmitthaMbhUta eva khasAmagrIvazAt kSayopazamaH saMvRtto yadaudArika dIpa anukrama [579-580] ~1077~ Page #1079 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [317]] // 537 // gAthA prajJApanAzarIramapekSya kayAcidvivakSitayA ekayA dizA pazyatIti, tathA coktaM nandhadhyayanacUrNI-orAliyasarIraMte ThiyaM bhavagayati egahu~, taM vA appappaesaphaDagAvahi egadisovalaMbhAo aMtagayamohinANaM bhannai, ahavA sabappaesesu vi-IIdhipadaMsa. yavRttI. suddhasuvi orAliyasarIragateNa egadisi pAsaNA gayaMti aMtagayaMti bhaNNaI' iti, eSa dvitIyaH, tRtIyaH punarayaM-ega- 317 digbhAvinA tenAvadhinA yadudyotitaM kSetraM tasyAnte varttate avadhiravadhijJAnavatastadante vartamAnatvAt , tato'nte |ekadiggatasyAvadhiviSayasya paryante gataH-sthito'ntagata iti, antagatazcAvadhiH tridhA, tadyathA-purato'ntagataH IS pRSThato'ntagataH pArthato'ntagataH, tatra yathA kazcitpuruSo hastagRhItayA dIpikayA purataH premANayA purata eva pazya-18 ti, nAnyatra, evaM yenAvadhinA tathAvidhakSayopazamabhAvataH purata eva sajayeyAnyasaveyAni yA yojanAni pazyati nAnyatra so'vadhiH purato'ntagata ityabhidhIyate, tathA sa eva puruSo yathA pRSThato hastena priyamANayA dIpikayA pRSThata eva pazyatyevaM yenAvadhinA pRSThata eva sajaveyAnyasAdheyAni vA yojanAni pazyati sa pRSThato'ntagato, yena tu pAzcata ekato dvAbhyAM vA saGkhyeyAnyasayeyAni vA yojanAni pazyati sa pArthato'ntagata iti, uktaM ca nandhadhyayanacUrNo -"puratoUtagaeNaM purato ceva saMkhejANi vA asaMkhejANivA joyaNAI jANai pAsai, maggato'tagaeNaM ohinANeNaM 537 // rAmaggato ceva' ityAdi, madhyagata ityatrApi tridhA vyAkhyAnaM, iha madhya prasiddhaM daNDAdimadhyavat , tatrAtmapradezAnAM madhyemadhyavAMtayAtmapradezeSu gataH-sthito madhyagataH, ayaM ca sparddhakarUpaH sarvadigupalammakAraNaM, madhyavattinAmAtmaprada raeaasapacasasaram dIpa anukrama [579-580] urala ~ 1078~ Page #1080 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [317] gAthA ececeeseseesesepeeces zAnAmavadhi baseyaH, athavA sarveSAmapyAtmapradezAnAM kSayopazamabhAve'pi audArikazarIramadhyabhAgenopalabdhiH sa madhye gato madhyagataH, uktaM ca nandyadhyayanacUNIM-"orAliyasarIramajjhe phahagavisuddhIo sahAyappaesapisuddhIo vA sabadisovalaMbhattaNao majjhagatotti bhaNNaI' iti, athavA tenAvadhinA yadudyotitaM kSetraM sarvAsu dikSu tasya madhye-madhyabhAge sthito madhyagataH, avadhijJAninastadudyotitakSetramadhyavartitvAt, Aha ca naMdicUrNikadeva-"ahavA uvaladdhikhettassa avahipuriso majhagatotti ato vA majjhagato ohI bhaNNai' iti, iha vyAkhyAnatraye'pi yadA'vadhinA yotitaM kSetramavadhimatA sambaddhaM bhavati tadA so'bhyantarAvadhirmataH, sarvadigupalabdhikSetramadhyavarttitvAt , evaM ceha na grAmo'bhyantarAvadhAvasyAntarbhAvAt , yadA tu tadudyotitaM kSetramapAntarAle vyavacchinnatvAdavadhimatA sambaddhaM na bhavati tadA bAyo'vadhiH eSa ceha prAyaH, prastutatvAt , tathA 'desohI' iti dezAvadhirvaktavyaH, upalakSaNametat , prtipkssbhuutH| [sabovadhidha, atha kiMkharUpo dezAvadhiH kiMkharUpo yA sarvAvadhiriti cet, ucyate, idAvadhivividho bhavati, tadya thA-sarvajaghanyo madhyamaH sarvotkRSTazca, tatra yaH sarvajaghanyaH sa dravyato'nantAni taijasabhASApAntarAlavartIni dravyANi | tritojalAsayabhAgaM kSetraM kAlato'tItamanAgataM cAvalikAyA asaGkhyeyabhAgaM, ihAvadhiH kSetraM kAlaM ca kharUpataH18 sAkSAnna jAnAti, tayoramUrtatvAt , avadhezca rUpiviSayatvAt 'rUpiSvavaghe (tattvA-a01sU028) riti vacanAt, iha kSetrakAladarzanamupacArato veditavyaM, kimuktaM bhavati ?-etAvati kSetre kAle ca yAni dravyANi tAni jAnAtIti, dIpa anukrama [579-580] ~ 1079~ Page #1081 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [317] gAthA dIpa anukrama [579 -580 ] prajJApanAyA malaya0 vRttau. // 538 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [33], uddezaka: [-] --------------- mUlaM [ 317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH bhAvato'nantAn paryAyAn jAnAti, pratidravyaM jaghanyapade'pi caturNAM rUparasagandhasparzarUpANAM paryAyANAmavagamAt, 'do pajjave duguNie sacajaNe u picchae ( ohI ) / 'te u vannAIyA cauro' [ dvau paryavau dviguNitau sarvajaghanyo tu prekSate'vadhiH / te tu varNAdikAzcatvAraH ] iti vacanAt dravyANAM cAnantatvAt, ata UrdhvaM tu pradezavRddhyA samayavRddhyA paryAyavRddhyA ca pravarddhamAno'vadhirmadhyamo veditavyaH, sa ca tAvat yAvatsarvotkRSTaH paramAvadhirna bhavati, sarvotkRSTaH paramAvadhirdravyataH sarvANi rUpidravyANi jAnAti, kSetrato'loke lokamAtrANi khaNDAni, kAlato'tItAnAgatAzvAsaGkhyA utsapiNyavasarpiNIrbhAvato'nantAn paryAyAn pratidravyaM saGkhyeyAnAmasaGkhyeyAnAM ca paryAyANAmavagamAt, 'egaM davaM pecchaM saMdhamaNuM vA sa pajjave tassa / ukkosamasaMkhije saMkhejje pecchae koI // 1 // [ ekaM dravyaM prekSamANaH skandhamaNuM vA sa tasya paryavAn / utkRSTataH saMkhyeyAn asaMkhyeyAn prekSate kazcit // 1 // ] iti vacanAt, tatra sarvajaghanyo madhyamazca dezAvadhiH, sarvotkRSTastu paramAvadhiH sarvAvadhiH / tathA'vadheH kSayavRddhI vaktavye, kimuktaM bhavati / - hIyamAnakaH pravarddhamAnakazcAvadhirvaktavya iti, tatra tathAvidhasAmadhyabhAvataH pUrvAvasthAto hAnimupagacchan hIyamAnakaH, uktaM ca - "hIyamANayaM pucAvatthAto aho'ho hassamANaM'ti, barddhamAnako bahubahutarendhanaprakSepAdibhirvarddhamAnajvAlAkalApa iva pUrvAvasthAto yathAyogaM prazastaprazastatarAdhyavasAya bhAvato'bhivarddhamAnaH, tathA pratipAtI apratipAtI cazabdasyAnuktArthasamuccAyakatvAdAnugAmiko'nAnugAmikazca vaktavyaH, tatra pratipatanazIlaH pratipAtI-ya utpannaH san kSayopaza Education Internationa For Park Use Only ~ 1080 ~ 13 ana dhipadaM sU. 317 // 538 // Page #1082 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [33], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [317] gAthA mAnurUpaM kiyatkAlaM sthitvA pradIpa iva sAmastyena vidhvaMsamupayAti, atha hIyamAnakapratipAtinoH kA prativizeSaH, ucyate, hIyamAnakaH pUrvAvasthAto'dho'dho hAnimupagacchannabhidhIyate pratipAtI tu nirmUlamekakAlaM dhaMsamupagacchanniti, tathA na pratipAtI apratipAtI, yatkevalajJAnAdvA maraNAdArato vA na bhraMzamupayAtItyarthaH, tathA gacchantaM puruSa A-samantAdanugacchatItyevaMzIlamAnugAmi AnugAmyeyAnugAmikA, khArthe kaH pratyayaH, athavA anugamaH prayojanaM yasya sa AnugAmikaH, locanavat gacchantamanugacchati so'vadhirAnugAmika iti bhAvaH, tathA na AnugAmiko'nAnugAmikaH, zRGkhalApratibaddhadIpa iya yo gacchantaM puruSa nAnugacchatIti bhAvaH // tadevamadhikArapratipAdanAya dvAragAthopanyatA, samprati 'yathoddezaM nirdeza' iti nyAyAt prathamato bhedapratipAdanArthamAha-kaivihANaM bhaMte !' ityAdi, kati vidho bhadanta ! avadhiH prajJAsaH, sUtre khItvanirdezaH prAkRtatvAt , bhagavAnAha-gautama ! dvividho'vadhiH prajJasaH, tadyaNthA-'bhavapacaiyA ya khaobasamiyA ya' bhavapratyayakaH kSAyopazamikazca, tatra bhavanti karmavazavartinaH prANino'sminniti bhavo-nArakAdijanma, 'punAnI'ti adhikaraNe ghapratyayaH, bhava eva pratyayaH-kAraNaM yasya sa bhavapratyayaH, pratyayazabdaceha kAraNaparyAyaH, varttate ca pratyayazabdaH kAraNatve "pratyayaH zapathajJAnahetuvizvAsanizcaye" iti, sa eva khArthikakapratyayavidhAnAt bhavapratyayakaH, tathA'vadhijJAnAvaraNIyasya karmaNa udayAvalikApraviSTasyAMzasya vedanena yo'pgmH| sa kSayo'nudayAvasthasya vipAkodayaviSkambhaNamupazamaH kSayazca upazamazca kSayopazamI tAbhyAM nivRttaH kSAyopazamikaH, dIpa anukrama [579-580] enTaraTalabriTa ~ 1081~ Page #1083 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [33], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [317] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [317]] yA: mala // 53 // gAthA cazabdI khagatAnekabhedasUcakau, tatra tu yo yeSAM bhavati taM teSAmupadarzayati-'doNha'mityAdi, dvayorjIvasamUhayorbhava |33 avapratyayakA, tadyathA-devAnAM ca nArakANAM ca, devA bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikabhedAcaturvidhAH, nArakA ratnapra- dhipadaM. bhAdipRthivIbhedAt sasavidhAH, cazabdo pratyekaM khagatAnekabhedasUcakI, te cAnekadA viSayasaMsthAnacintAyAmane khayameva sUtrakRtevopadarzayiSyante, Aha-nanvavadhijJAnaM kSAyopazamike bhAve vartate nArakAdibhavastvaudayike tatkathaM devAdInAmavadhijJAnaM bhavapratyayamiti vyapadizyate !, naiSa doSo, yatastadapi paramArthataH kSAyopazamikameva, kevalaM sa kSayopazamo devanArakabhaveSvavazyaMbhAvI pakSiNAM gaganagamanalabdhiriva tato bhavapratyayamiti vyapadizyate, Aha ca nandha-IN dhyayanacUrNikRt-"naNu ohI khaovasamio ceva nAragAdibhavo se udaie bhAve tao kahaM bhavapacaio bhaSaNai , | ucyate, so'vi khaovasamio ceva, kiMtu so khaoksamo devanAragamavesa apassaM bhavai, ko diTTato -pkkhiinn| AgAsagamaNe ca, tamobhavapacaio bhaNNaitti, tathA dvayoH kSAyopazamikastadyathA-manuSyANAM ca paJcendriyatiyegyonijAtAnAM ca, atrApi cazabdI pratyeka khagatAnekabhedasUcakI, manuSyANAM tiryakrapaJcendriyatirazcAM cAvadhijJAnaM nAvazyaMbhAvi tataH sAmAnye'pi kSAyopazamikatve bhavapratyayAdidaM bhidyate, paramArthataH punaH sakalamapyavadhijJAna kSAyopazamikameveti / tadevamukto bhedaH, samprati viSayapratipAdanArthamAha // 53 // neraiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM khe ohiNA jANaMti pAsaMti, go ! jaha0 agAuyaM uko0 catvAri gAuyAI ohiNA dIpa anukrama [579-580] ~ 1082 ~ Page #1084 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [318] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [318] raesercederaceae jANati pAsaMti, rayaNapyabhApuDhavineraiyA NaM bhaMte ! kevatiyaM khettaM ohiNA jANati pAsaMti?, go0 ja0 aduvAI gAuyAI uko cattAri gAuyAI0, sakkarappabhApuDhavineraiyA jaha* tiSNi gA0 uko0 adbhuTThAI gAu0, vAluyappabhApuDhavinerAyA ja0 addhAilAI gAu0 u0 tiNi gAuyAI ohiNA jANaMti pAsaMti, paMkappabhAmuDavineraiyA ja0 doNNi gAu0 u0 adbhAijAI gA0 ohiNA jA0 pA0, dhUmappabhApu0 nera0 jaha0 divaddhaMgA ukko do gAu0 ohiNA jA0 pA0, tamApu0 ne0 ja0 gAuyaM u0 divaI gAuyaM ohiNA jA0yA0, adhesattamAe pucchA, mo0| jaha0 arbu gAuyaM u0 gAuyaM ohiNA jA0 pA0 / asurakumArA NaM bhaMte ! ohiyA kevaiyaM kheta jA. pA.1, go0 ja0 paNavIsaM joaNAI uko0 asaMkhele dIvasamudde ohiNA jA0 pA0, nAgakumArA NaM ja. paNavIsaM joaNAI u0 saMkheje dIvasamudde ohiNA jA0 pA0, evaM jAva thaNiyakumArA / paMciMdiyatirikkhajoNiyA NaM bhaMte ! kevaiyaM khetaM ohiNA ANati pAsaMti , go0 ja0 aMgulassa asaMkheatibhAgaM u0 asaMkheje dIvasamade, masANaM bhaMte ! ohiNA kevatitaM kheca jA0 pA0, go.! ja0 aMgulassa asaMkhejjatibhAgaM uko0 asaMkhejjAI aloe loyappamANamecAI khaMDAI ohiNA jA0 pA0 / vANamaMtarA jahA nAgakumArA, joisiyA NaM maMte ! kevatitaM khettaM o0 jA0 pA01, go0 ja0 saMkheje dIvasamudde ukoseNavi saMkheje dIvasamudde, sohammagadevANaM bhaMte ! keva0 khettaM o0 jA0 pA0, go0 ja0 aMgulassa asaMkhejatibhAgaM ukko0 ahe jAva imIse rayaNappabhAe hiDille caramaMte tiriyaM jAva asaMkhije dIvasamudde uDDu jAva sagAI vimANAI ohiNA jANaMti pAsaMti, evaM IsANagadevAvi, saNakumAradevAvi evaM ceca, navaraM jAva ahe doccAe sakarappabhAe puDhavIe braTaseeeee dIpa anukrama [581] ~ 1083~ Page #1085 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [318] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 318 prata sUtrAMka [318] prajJApanA- hihile caramaMte, evaM mAhiMdadevAvi, baMbhaloyalaMtagadevA taccAe puDhavIe hiDille caramaMte, mahAsukkasahassAragadevA cautthIe 13 abayA:mar3ha- paMkappabhAe puDhacIe hehile caramaMte, ANayapANayaAraNacuyadevA ahe jAva paMcamAe dhUmappabhAe hehille caramaMte, heDimama dhipa yavRttI. jjhimagevejjagadevA adhe jAva chahAra tamAe puDhavIe hehile jAva caramaMte, uvarimagavijjagadevA gaM bhaMte ! kevatiyaM khatta ohiNA jA0 pA0, go0 ja0 aMgulassa asaMkhejjatibhAgaM u0 adhe sattamAe he. ca0 tiriyaM jAva asaMkheje dIvasamudde 1540 // ur3e jAva sayAI vimANAI o0 jA0 pA0, aNucarovavAiyadevA NaM bhaMte ! ke khetaM o0 jA0 pA01, go ! saMbhinaM loganAli o0 jA0 pA0 (sUtraM 318) 'neraiyA Na'mityAdi sugama, navaraM jaghanyenArddhagabyUtamiti saptamapRthivyAM jaghanyapadamapekSya, utkarSatazcatvAri | gabyUtAni ralaprabhAyAmutkRSTapadamAzritya, adhunA pratipRthivIviSayaM cintayannAha-'rayaNappabhe'tyAdi, sugama, jaghanya| padotkRSTapadaviSayasavAhike ime gAthe-"aha 1-3 // tinni 2-3 addhAiyAI 3-2 // doSiNa 4-2 ya divaTTha-1| ||5-1 // megaM ca 6-1 addhaM ca gAu 7-0 // kamaso jahannato rynnmaaiisuN||1|| cattAri gAuyAI 1-4 aDu hAI 2-3 // tigAjyaM 3-3 ceva / adbhAijA 4-2 // doNi 5-2 ya divh-6-1|| megaM 7-1 ca naraeK // 54 // // 2 // " bhavanapativyantarANAM jaghanyapade yAni paJcaviMzatiyojanAni tAni yeSAM sarvajaghanyaM dazavarSasahasrapramANamA! yusteSAM draSTavyAni, na zeSANAM, Aha ca bhASyakRt-'paNavIsajoyaNAI dasavAsasahassiyA ThiI jesimiti, manuSya-TRA dIpa anukrama [581] bararararara ~ 1084 ~ Page #1086 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [318] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [318] IIcintAyAmutkRSTapade yAnyaloke lokapramANamAtrANi khaNDAni asaGkhyeyAni tAni paramAvadhimapekSya draSTavyAni, tasyai vaitAvadviSayasambhavAt , etatsAmarthyamAtramupavayete, yadyetAvati kSetre draSTavyaM bhavati tarhi pazyati yAvatA tanna vidyate / aloke rUpidravyANAmasambhavAt , rUpidravyaviSayazcAvadhiH, kevalamayaM vizeSo-yAvadadyApi paripUrNa lokaM pazyati tAvadiha skandhAneva pazyati, yadA punaraloke'pi prasaramavadhiradhirohati tadA yathA yathA'bhivRddhimAsAdayati tathA tathA loke sUkSmAn sUkSmatarAn skandhAna pazyati yAvadante paramANumapi, uktaM ca-"sAmasthamettamuttaM daTThavaM jaha haveja pecchejA / na u taM tatthatthi jao so rUvinibaMdhaNo bhaNio // 1 // vaTuMto puNa bAhiM logatthaM ceva pAsaI dacha / suhumayaraM suhumayaraM paramohI jAva paramANuM // 2 // " [ sAmarthyamAtramuktaM draSTavyaM yadi bhavet prekSeta natu tattatrAsti yataH sa rUpinibandhano bhaNitaH // 1 ||vdhemaanH punarvahilokasthameva pazyati dravyaM / sUkSmataraM suukssmtrN| paramAvadhiryAvat paramANu // 2 // ] itthaMbhUtaparamAvadhikalitazca niyamAdantarmuhurtena kevalAlokalakSmImAliGgati, yata ukta-"paramohInANavi kevalamaMtomuhuttametteNaM" [ paramAvadhijJAnavidaH kevalamantarmuhurttamAtreNa ] iti, vaimAnikAnAM yajaghanyapade aGgulAsayayabhAgapramANaM kSetraM uktaM tatra para Aha-nanvaGgulAsaGkhayeyabhAgamAtrakSetraparimito'vadhiH sarvajaghanyo bhavati, sarvajaghanyazcAvadhistiryagmanuSyeSveva na zepeSu, yata Aha bhASyakRt khakRtaTIkAyAm-"utkRSTo manuSyeSveva nAnyeSu, manuSyatiryagyoniSveva jaghanyo nAnyeSu, zeSANAM madhyama eveti" tatkathamiha sarvajaghanya uktaH 1, dIpa anukrama [581] ~ 1085~ Page #1087 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [318] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [318] prajJApanA- yAH malayA vRttI. // 54 // dIpa anukrama [581] ucyate, saudharmAdidevAnAM pArabhaviko'pyupapAtakAle'vadhiH sambhavati, sa ca kadAcitsavejaghanyo'pi, upapAtAna- 33 avantaraM tu tadbhavajaH, tato na kazcidoSaH, Aha ca duSpamAndhakAranimagnajinapravacanapradIpo jinabhadragaNikSamAzramaNaH- dhipadaM sU. "mANiyANamaMgulabhAgamasaMkhaM jahaNNao hoi / uvavAe parabhavio tambhavajo hoi to pacchA // 1 // " uhuMjAva // 319-320 sagAI vimANAIti Urdhva yAvat khakIyAni vimAnAni, khakIyavimAnastUpadhvajAdikaM yAvadityarthaH, 'sNbhinN| loganAliM'ti paripUrNa caturdazarajvAtmikA loknaaddiimiti.| saMsthAnadvAramAhaneraiyANaM bhaMte ! ohI kiMsaMThie paM0 1, go0! tappAgArasaMThie paM0, asurakumArANaM pucchA, go0! pallagasaMThite, evaM jAva thaNiyakumArANaM, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go0! NANAsaMThANasaM0, evaM maNUsANaci, vANamaMtarANaM pucchA, go! paDahagasaM0, jotisivANaM pucchA, go0! jhalDarisaMThANasaM050, sohammagadevANaM pucchA, go01 uDamuyaMgAgArasaMThie paM0, evaM jAva anuyadevANaM, gevejjagadevANaM pUcchA, go! puSphacaMgerisaMThie paM0, aNucarovavAiyANaM pucchA, go! javanAliyAsaMThite ohI, pN0| (mUtraM 319) neraiyANaM bhaMte / ohissa kiM aMto0 bAhiM0, go0| aMto no bAhi, evaM jAva thapiyakumArA, paMcidiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go0 no aMto bAhi, maNasANaM pucchA, go| aMtIvi bAhipi, vANamaMtarajoisiyavemANiyANaM jahA nerayANaM / neraiyANaM bhaMte / kiM desohI sabohI, godesohI // 54 // no sabohI, evaM Apa thaNiyakumArA, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go01 desohI no sabohI, masANaM pucchA, ~ 1086~ Page #1088 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [319-319R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [319319R] seeincase dIpa anukrama [582-583] go0! desohIpi sabohIvi, vANamaMtarajodasiyavemANiyANaM jahA nerahayANaM / neraiyANaM bhaMte ! ohI kiM ANugAmite aNANugAmite baDDamANate hIyamANae paDivAI appaDivAI avahie aNavahie , mo0! ANugAmie no aNANugAmie no badmANate no hIyamANae no paDivAI appaDivAI avahie no aNavahie, evaM jAva dhaNiyakumArANa, paMciMdiyatikhikhajoNiyANaM pucchA, go! ANugAmitevi jAva aNavahiepi, evaM maprasANavi, vANamaMtarajotisiyavemANiyANaM jahA nerahayANa (sUtra 319) // paNNavaNAe ohipadaM samattaM // 33 // 'naraiyANa'mityAdi, 'tappAgArasaMThie'tti tapro nAma kASThasamudAyavizeSo yo nadIpravAheNa plAvyamAno dUrA-1 dAnIyate sa cAyatakhyatrazca bhavati, tadAkArasaMsthito'vadhinArakANAM, asurakumArAdInAM sarveSAmapi bhavanapatInAM pallakasaMsthAnasaMsthitaH, pallako nAma lATadeze dhAnyAdhAravizeSaH, sa corbAdha Ayata upari ca kizcitsahitaH, paJcandriyatiryagyonikAnAM manuSyANAM ca nAnAsaMsthAnasaMsthito, yathA svayambhUramaNodadhI matsyAH, api ca tatra matsyAnAM valayAkAraM saMsthAnaM niSiddhaM tiryagmanuSyAvadhestu tadapi bhavati, uktaM ca-"nANAgAro tiriyamaNuesu macchA sayaMbhUramaNeva / tattha valayaM nisiddhaM tassa puNa tayaMpi hojAhi // 1 // " vyantarANAM parahasaMsthAnasaMsthitaH, paTaha Ato- yavizeSaH, sa ca kizcidAyata uparyadhazca samapramANaH, jyotipkadevAnAM jhalarIsaMsthAnasaMsthitaH, jhallarI-cauvanaddhavistIrNavalayAkArA AtocavizeSarUpA dezavizeSa prasiddhA, saudharmadevAdInAmacyutadevaparyantAnAM mRdaGgasaMsthAnasaMsthitaH, 39292902039302030202030 mUla-saMpAdane atra sUtra-kramAMkane mudraNa-doSAt (sUtraM 319) iti '319' krama dvivArAn mudritaM ~1087~ Page #1089 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [319-319R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [319319R] prajJApanAyA: malayavRttI. // 54 // dIpa anukrama [582-583] mRdaGgo vAdyavizeSaH, sa cAdhastAt vistIrNa upari ca tanukaH supratItaH, aveyakadevAnAM prathitapuSpasazikhAkarUpaca-18 33 avamerIsaMsthAnasaMsthitaH, anuttaropapAtikadevAnAM kanyAcolakAparaparyAyajavanAlakasaMsthAnasaMsthitaH, tathA ca taprAkArA-18 | dhipadaM sU. dInAM vyAkhyAnamidaM bhASyakRdAha-"tappeNa samAgAro tappAgAro sa cAyayattaMso / uddhAyato u pallo uriM ca sa kiMci sakhitto // 1 // nacAyato samoviya paDaho heTTovari paIto so| cammANavaNaddhavicchinnavalayarUvA u jhalla|riyA // 2 // uddhAyao muiMgo hevA ruMdo tahovari tnnuo| pupphasihAvaliraiyA caMgerI pupphacaMgerI // 3 // javanAlaotti bhaNNAda umbha sirakaMcuo kumaariie||" iti, anena ca saMsthAnapratipAdanenedamAveditaM draSTavyaM, bhavanapativyanta-II rANAmUrva prabhUto'vadhivaimAnikAnAmadhaH jyotiSkanArakANAM tiryak vicitro naratirazcAM, Aha ca-"bhavaNavaivaNayarANaM urkha bahugo aho ya sesANaM / nAragajoisiyANaM tiriya orAlio citto||1||" tathA nairayikabhavanapativyantarajyotipkavaimAnikAH tathAbhavakhAbhAbyAdavadhemadhyavarttino na punarvahiH, kimuktaM bhavati -sarvataHprakAzikhasambaddhAvadhayo bhavanti, na tu sparddhakAvadhayo vicchinnAvadhayo vA, tiryapaJcendriyAstvavadherantana vidyante, kintu bahiH, atrApyeSa bhAvArtha:-tiryapaJcendriyAstathAbhavakhAbhAvyAt spardhakAvadhayo vicchinnApAntarAlasarvataHprakAzyavadhiyo vA bhavanti, sparddhakAdyavadhayo veti bhAvaH, dezAvadhisarvAvadhicintAyAM manuSyavarjAH sarve'pi dezAvadhayaH, manuSyAstu dezAvadhayo'pi bhavanti sarvAvadhayo'pi, paramAvadherapi teSAM sambhavAt / AnugAmikAdicintAyAM nairayikabhavanapati 202082020009983 // 54 // ~ 1088~ Page #1090 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [33], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], --------------- mUlaM [319-319R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [319319R] rararara vyantarajyotiSkavaimAnikA AnugAmikApratipAtyavasthitAvadhayo natvanAnugAmikavarddhamAnahIyamAnapratipAtyanavasthitAvadhayastathAbhavakhAbhAvyAt , tiryapaJcendriyamanuSyANAM tvaSTadhA'vadhiriti // iti zrImalayagiri0 prajJApanATI-1 kAyAM trayastriMzattamamavadhyAkhyaM padaM samAsam // 33 // atha caturviMzattamaM pravIcArapariNAmAkhyaM padaM // 3 // tadevamuktaM trayastriMzattamaM padaM, samprati catustriMzattamamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade jJAnapariNAmavizeSo'vadhiruktaH, atra tu pariNAmasAmyAvedapariNAmavizeSaH pravIcAraH pratipAdyate iti, tatra ca sakalavaktavyatopasaGghAhike ise dve gAthe aNaMtaragayAhAre 1, AhAre bhoyaNAiya 2 / poggalA neva jANaMti 3, ajjhavasANA 4 ya AhiyA // 1 // sammattassAhigame 5 tatto pariyAraNA 6 ya boddhadyA / kAe phAse rUbe sadde ya maNe ya appabaI // 2 // neraiyA NaM bhaMte ! aNaMtarAhArA tato nivataNA tato pariyAiNayA tato pariNAmayA tato pariyAraNayA tao pacchA viuvaNayA, haMtA! go0! neraiyANaM aNaMtarAhArA tato nivattaNayA tato pariyAdiNayA vato pariNAmayA tao pariyAraNayA tao pacchA viuvaNayA, asurakumArA gaM maMte ! aNaMtarAhArA tato nizvattaNayA tato pariyAiNayA tato pariNAmayA tato viuvaNayA tao pacchA birahaTAna dIpa anukrama [582-583] ri Receet- atra pada (33) "avadhi:" parisamAptam atha pada (34) "pravicAraNA" Arabdham ~ 1089~ Page #1091 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [320] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [320 prjnyaapnaayaa| malayavRttI. // 54 // gAthA: pariyAraNayA, haMtA! go! asurakumArA aNaMtarAhArA tato nibattaNayA jAva tato pacchA pariyA0, evaM jAva thaNiya- M34 parikumArA, puDhavikAiyA NaM bhaite ! aNaMtarAhArA tato nivattagayA tato pariyAiNayA tato pariNAmayA tato pariyA0 tato- cAraNApadaM viu0, hatA! gotaM ceva jAva pariyAraNayA no cevaNaM viuvaNayA, evaM jAba cauridiyA, navaraM vAukAiyA paM- sU. 320 ciMdiyatirikkhajoNiyA manasA ya jahA nerajhyA, vANamaMtarajoisiyanemANiyA jahA asurakumArA (sUtraM 320) 'aNaMtarAgayAhAre'ityAdi, prathamamanantarAgatAhArako nairayikAdirbaktavyaH, tadanantaraM 'AhAre bhoyaNAiya' iti AhArAbhogatA AdizabdAdAhArAnAbhogatA ca vaktavyA, yathA 'nerayikANaM bhaMte ! AhAre kiM Abhoganipattie SH aNAbhoganibattie' ityAdi, tathA 'poggalA neva jANaMti' iti, nairayikA AhAratayA gRhItAn pudgalAnnava jAnantItyAdi catuvizatidaNDakakrameNa vaktavyaM, 'ajjhavasANA ya Ahiyatti tadanantaraM nairayikAdInAM krameNAdhyavasAnAni, sUtre puMliGganirdezaH prAkRtatvAt , caH pUrvApekSayA samuccaye, AkhyAtAni, tadanantaraM 'sammattassa ahigame' iti, samyaktvasyAdhigamo nerayikAdicaturvizatidaNDakakrameNa cintanIyaH, 'tatto pariyAraNA ya boddhavA' iti tataHsamyaktvAdhigamapratipAdanAdUrdhva paricAraNA vaktavyatayA boddhavyA, kasmin viSaye ityAha-kAye spaze rUpa zandA manasi ca, tataH kAyapravIcArAdInAmalpabadutvaM, bhAvapradhAno'yaM nirdeza:-alpabahutvaM vaktavyaM / samprati 'yodazaM ni-18 hAdeza' iti prathamato'nantarAgatAhAravaktavyatAmabhidhitsuridamAha-'naraiyA NaM bhaMte !' ityAdi, nairayikAH, Namiti | dIpa anukrama [584-586] 543 // ~ 1090~ Page #1092 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [320] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [320] eaeses gAthA: vAkyAlaGkAre, bhadanta !-paramakalyANayogin ! paramasukhayogin ! vA anantaraM-upapAtakSetraprApsisamayameva AhAparayantItyanantarAgatAhArAH, 'tato nizcattaNayA' iti tataH-anantarAhAragrahaNAdArabhya krameNa zarIraspeti gamyate ni-11 varttanA-niSpattirbhavati, 'tato pariyAiNayA' iti tataH-zarIraniSpatterArabhya paryAdAnaM yathAyogamaGgapratyakailomApahArAdinA samantataH pudgalAdAnaM 'tato pariNAmaNayA' iti tataH pudgalAdAnAdanantaraM teSAM pudgalAnAM pariNAmanaindriyAdirUpatayA pariNatyApAdanaM 'tato pariyAraNayA' iti tataH-indriyAdirUpatayA pariNatyApAdanAdUrva paricAraNA-yathAyogaM zabdAdiviSayopabhogaH, tataH pazcAt vikurvaNA-vaikriyalagdhivazAt vikriyA nAnArUpA 1, evamukta bhagavAnAha-'haMtA! goyame'tyAdi, hantetyabhyanujJArtha, hatA! gautama ! nairayikA anantarAhArA ityAdi, tadevaM yathA nairayikANAmanantarAhArAdivaktavyatoktA tathA asurakumArAdInAmapi stanitakumAraparyavasAnAnAM vaktavyA, navaraM | teSAM pUrva vikurvaNaM pazcAt paricAraNA, te hi viziSTazabdAdhupabhogavAmchAyAM pUrvamiSTaM vaikriya rUpaM kurvanti pazcAt zabdAdhupabhogamityeSa niyamaH, zeSAstu zabdAdhupabhogasampattI satyAM harSavazAt viziSTatarazabdAdhupabhogavAnchAtaH | anyato vA kutazcitkAraNAt vikurvate, tatasteSAM pUrva pravIcAraNA pazcAdvikurvaNeti, pRthivIkAyaviSaye praznasUtraM tathaiva | uttarasUtre tAvad vaktavyaM yAvat paricAraNA, teSAmapi sparzIpabhogasambhavAt , 'no ceva NaM viucaNaya'tti na caiva teSAM| | virvaNA yAcyA, vaikriyalabdherasambhavAt , 'eca'mityAdi, evaM-pRthivIkAyikavat apkAyAdayo vAtakAyavajoMstA dIpa anukrama [584-586] ~ 1091~ Page #1093 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [320] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [320] gAthA: prajJApanA- IvadadhyetavyA yAvacaturindriyAH, sarveSAmapi vaikriyalabdherasambhavena sUtrasya samAnatvAt , vAtakAyAn prati vizeSamabhi-1 34 pariyA:mala- dhitsuH samAnagamatvAt paJcendriyatiryagmanuSyANAmapi bAtakAyaiH sahAtidezamAha-'navara'mityAdi, 'jahA neraiyA' cAraNApadaM ya.vRttI . iti yathA nairayikAstathA vaktavyAH, kimuktaM bhavati ?-'nairapikavat vikurvaNA'pyeteSAM vaktavyA, vaikriylbdhismbh||54|| vAt , sA ca pravIcAraNAyAH pazcAditi, 'vANamaMtarajoisanemANiyA jahA asurakumArA' iti asurakumArANAmiva vyantarAdInAmapi pUrva vikurvaNA pazcAt paricAraNA vaktavyeti bhAvaH, suragaNAnAM sarveSAmapi tapAkhAbhAbyAt, ukta ca mUlaTIkAyAm-"purva viuccaNA khalu pacchA pariyAraNA suragaNANaM / sesANa puSapariyAraNA u pacchA viubaNayA // 1 // " iti // samprati AhAraviSayamAbhoga cicintayiSuridamAha neraiyA gaM bhaMte ! AhAre kiM Abhoganivacite aNAbhogani01, go! Abhoganivattievi aNA, evaM asurakumArANaM jAva vemANiyANaM, NavaraM egidiyANa noAbhoganivattie aNAbhoganivattie / neraiyA NaM bhaMte! je poggale AhArattAe giNDaMti te kiM jANaMti pA0 AhAreMti udAhu na yAti na pAsaM0 AhAraiti', gona yANati na pAsaMti AhAraiti, evaM jAva veIdiyA, cauridiyANaM pucchA, go0 ! asthegatiyA na yANati pAsaMti AhA0 atthegaiyA na yAti na II // 544 // pAsaMti AhA0, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go! atthe0 jA0 pA0 AhA01 atthe0 jAna pA0 AhA0. atthena yANaMti pAsaMti AhA03 atthena jAna pA0 A04, evaM jAva maNussANavi, vANamaMtarajoisiyA jahA -18|| dIpa anukrama [584-586] ~1092~ Page #1094 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [321] dIpa anukrama [587] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [ 321] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [34], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education Internation neraiyA, vaimANiyANaM pucchA, go0 ! atthe0 jA0 pA0 A0, asthe0 na jA0 na pA0 A0, se keNadveNaM maMte ! evaM bu0 vemANiyA atthe 0 jA 0 pA0 A0 atthe0 na jA0 na pA0 A01, go0 ! bemANiyA duvihA paM0 taM0- mAImicchadiTThiuvavannagA ya amAthisammaddiTTiuva, evaM jahA iMdiyauddesae paDhame maNitaM tahA bhANita jAva se eeNaDe NaM go0 ! evaM buccati, neraiyA NaM bhaMte kevatiyA ajjhavasANA paM0 1, go0 ! asaMkhejA ajjhavasANA, te NaM bhaMte! kiM yasatthA apasasthA 1, go0 1 pasatthAvi apa0 evaM jAva vaimANiyANaM / neraiyA paNaM maMte / kiM sammattAbhigamI micchattAbhigamI sammAmicchattAbhigamI 1, go0 sammattAbhigamIvi bhicchatAbhigamIvi sammAmicchattAbhigamIvi, evaM jAva bemANiyAvi, navaraM egiMdiyavigaliMdiyA No sammattAbhigamI micchattAbhigamI no sammAmicchattAbhigamI (sUtraM 321 ) 'neraiyANa' mityAdi, Abhoganirvarttito yadA manaHpraNidhAnapUrvamAhAraM gRhanti, zeSakAlamanAbhoga nirvarttitaH, sa ca lomAhAro'vasAtavyaH, evaM zeSANAmapi jIvAnAmAbhoganirvarttito'nA bhoganirvarttitazcAhAro bhAvanIyaH, navaramekendriyANAmatistokApaTumanodravyalabdhisampannatvAt paTutara Abhogo nopajAyate iti teSAM sarvadA'nAbhoganirvarttita evAhAro na punaH kadAcidapyAbhoga nirvarttitaH / adhunA AhAryamANapudgalaviSaye jJAnadarzane cintayati - 'neraiyA NaM bhaMte' ityAdi, nairayikA Namiti vAkyAlaGkAre bhadanta ! yAn pudgalAn AhAratayA gRhNanti tAn kiM jAnanti pazyanti uta neti ?, bhagavAnAha -- gautama ! na jAnantyavadhijJAnena, lomAhAratayA teSAmatisUkSmatvena nArakA For Penal Use On ~ 1093~ Page #1095 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321] dIpa prajJApanA- sAvadheraviSayatvAt , na ca pazyanti cakSurindriyaviSayAbhAvAt , dvIndriyA na jAnanti, mithyAjJAnatayA teSAM samyak / 34 pariyA:mala- parijJAnAbhAvAt , dvIndriyANAM hi matyajJAnaM tadapi cAspaSTamataH prakSepAhAramapi na te khayaM gRhyamANamapi samyak jA- cAraNApadaM yavRttI. nanti cakSurindriyAbhAvAt na ca pazyanti, evaM trIndriyA api jJAnadarzanavikalA bhAvanIyAH, caturindriyAH 'atthegaha- sU. 321 // 545 // yatti santyekake ye khayaM gRhyamANamapyAhAraM prakSeparUpamapi na jAnanti, mithyAjJAnitvAt , teSAmapi hi dvIndriyANA-18 miva matyajJAnaM tadapi cAvispaSTamiti, cakSuSA punaH pazyanti cakSurindriyasadbhAvAt , tathAhi-pazyanti makSikAdayo / guDAdikamiti evamAhArayanti, tathA santyekake caturindriyA ye na jAnanti, mithyAjJAnitvAt, na pazyanti ca andha-8 kArAdinA cakSurdarzanasya byAhatatvAt anAbhogasambhavAdvA, tiryapaJcendriyatirazcAM caturbhaGgI prakSepAhAraM lomAhAra |cAdhikRtya bhAvanIyA, tatra prakSepAhAramadhikRtyaivaM bhAvanA-santyekake tiryapaJcendriyA ye prakSepamAhAraM jAnanti, samyagjJAnitayA teSAM yathAvasthitaparijJAnAt , pazyanti cakSurindriyabhAvAt evamAhArayanti 1, tathA santyekake ye| jAnanti pUrvavat na ca pazyanti cakSurdarzanasthAndhakArAdinA anAbhogena ca vyAhatatvAt 2, tathA santyekake ye na jAnanti mithyAjJAnitayA samyakaparijJAnAbhAvAt pazyanti punazcakSurindriyopayogAt 3 tathA santyekake ye na jAnakAnti mithyAjJAnitvAnna ca pazyanti pUrvavat evamAhArayanti 4 lomAhArApekSayA tvevaM bhAvanA-santyekake tiyekapaJce 5451 // ndriyA ye lomAhAramapi jAnanti, viziSTAvadhijJAnaparikalitatvAt , pazyanti tathAvidhakSayopazamabhAvata indriyapA-18 anukrama [587] ~1094~ Page #1096 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321] dIpa TavasyAtivizuddhatvAt evamAhArayanti 1 tathA santyekake ye na jAnanti pUrvavat na tu pazyanti tathAvidhaspendriyapA-15 TavasthAbhAvAt 2 tathA santyekake ye na jAnanti pazyanti punastadviSayendriyapATavasya bhAvAt 3 tathA santyekake ye na jAnanti mithyAjJAnisyAt avadhivikalatvAt avadhiviSayAtItatvAdvA, na ca pazyanti tathArUpapATavAbhAvAt 18iti, evaM manuSyANAmapi lomAhAraprakSepAhArau pratIsa caturbhajhI bhAvanIyA, 'vANamaMtarajoisiyA jahA neraiyA iti, nairayikAvadhiriva vyantarajyotiSkAvadhirapi manobhakSitve'pyAhArapudgalAnAmaviSayatvAt , 'vemANiyANaM puccha'ti, vaimAnikAnAM pRthak sUtraM vaktavyaM, 'vemANiyA NaM bhaMte!' je poggale AhArattAe geNhaMti te kiM jANaMti pAsaMti AhAreMti udAhu na jANaMti na pAsaMti AhAraiti' iti, bhagavAnAha-'goyame'tyAdi, mAyA pUrvabhavakRtA vidyate yeSAM te mAyino, mAyayA hi yayA tayA vA bAdararUpakRtayA kaluSakarmaprAdurbhAvaH, kaluSe ca karmaNyudayamAgate bhavaprakA tyayAdapyupajAyamAno'vadhirnAtisamIcIno bhavati, ete ca samyagdazo na veditavyAH, tathA mithyA-viparyastA dRSTiH|jinapraNItavastutattvapratipattiryeSAM te mithyAdRSTayaH, mAyinazca mizyAdRSTayazca mAyimidhyAdRSTayaste ca te upapannAzca mAyimithyAdRSTa-yupapannAsta eva khArthikakapratyayavidhAnAt mAyimithyAdRSTayupapannakAste coparitanoparitanauveyakaparyavasAnA vijJeyAH, teSAM yathAyogamavazyaM mithyASTitvasya mAyitvasya ca bhAvAt, tadviparItA amAyisamyagdRSTayupapanakAH, te cAnuttaravimAnavAsinaH, tepAmavazyaM samyagdRSTitvaM, pUrvAnantarabhave nitarAM pratanukrodhamAnamAyAlobhatvasyo anukrama [587] SAVdhana ~ 1095~ Page #1097 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321] dIpa prajJApanA- zAntakaSAyatvasya ca bhAvAt , Aha ca mUlaTIkAkAra:-"vemANiyA mAyimicchaTTiIuvavaSNagA jAva uvarimagevejjA, 34 pariyAH mala- amAvisammadihiuvavannagA anuttarasurA eva gRhyante" iti, 'evaM jahe'sAdi, evamuktena prakAreNa prAk yathA indri- cAraNApadaM ba0vRttI. yasatke prathamoddezake bhaNitaM tathA bhaNitavyaM, tacca tAvas yAvat sarvAntimaM se eeNaDeNa'mityAdinA nigamanapAkyaM, sU. 321 // 546 // tacaivam-'tattha NaM je te mAyimicchaDiTiuvacannagA teNaM na jANaMti na pAsaMti AhAreMti, tatva NaM je te amAyi-18 | sammaddihiuvavaSNagA te NaM duvihA papaNattA, taMjahA-aNaMtarovavaNNagA ya paraMparovavaNNagA ya, tattha NaM je te aNaMtarovavaSNagA te Na Na yANati na pAsaMti AhArati, tattha NaM jete paraMparovaSaNNagA teNaM duvihA paM0,0-pajattagA ya apajjattagA ya, tattha gaMje te apajattagA te NaM na jANaMti na pAsaMti AhAreMti, tattha NaM je te pajattagA te duvihA paM0,taM.-uvauttA ya aNuvauttA ya, tattha NaM je te aNuvauttA te NaM Na yANaMti na pAsaMti AhAreMti, tattha Na je te ucauttA te NaM jANaMti pAsaMti AhAreMti, se eeNaTheNaM goyamA ! evaM vucati-atthegaiyA na jANaMti na pAsaMti AhArati atthegaiyA jANaMti pAsaMti AhAreMti ?" iti, asthAyamarthaH-tatra ye te mAyimithyAdRSTa-yupapannakA NuparitanoparitanaveyakaparyavasAnA ityarthaH te manobhakSyAhArayogyAn pudgalAn na jAnanti avadhijJAnena, tadavadhesteSA- H546 // maviSayatvAt , na pazyanti cakSuSA, tathAvidhapATavAbhAvAt , ye'pyamAyisamyagdRSTayupapannakA anuttaravimAnavAsina ityarthaH, te dvidhA-anantaropapannakA paramparopapannakAca, prathamasamayotpannA aprathamasamayotpannAzcetyarthaH, atra ye te aasass890888 anukrama [587] ~1096~ Page #1098 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka anantaropapannakAte na jAnanti na pazyanti, prathamasamayotpannatayA'vadhijJAnopayogasya cakSurindriyasya cAbhAvAt, N|kintyevameSAhArayanti, tatra ye te paramparopapannakAste dvividhAH, tadyathA-paryAsA aparyAptAzca, tatra ye te aparyAptaIS kAste na jAnanti na ca pazyanti, paryAptInAmasampUrNatvenAvadhyAdhupayogAbhAvAt , ye'pi paryAptAste'pi dvividhAH, tadyathA-upayuktA anupayuktAzca, tatra ye te upayuktAste jAnanti, avadhAnavazato yathAzakti niyamena jJAnasya skhaviSayaparicchedAya pravRttisambhavAt , pazyanti cakSuSA indriyapATavasya teSAmativiziSTatvAt , ye tvanupayuktAste na jAnanti na ca pazyanti anupayuktatvAdeva, upayuktA api kathaM manobhakSyAhArayogyAn pudgalAn jAnate iti cet, ucyate, ihAvazyakaprathamapIThikAyAmavadhijJAnAdhikAre'bhihitam-"saMkheja kammada loe thoUNaya paliyaM" asthAyamarthaHkArmaNazarIradravyANi pazyan kSetrato lokasya saGkhyeyAn bhAgAn pazyati kAlataH stokonaM palyopamaM yAvat , anuttarAstu sampUrNI lokanADI pazyanti, 'saMbhinna loganAliM pAsaMti anuttarA devA' iti vacanAt , tataste manobhakSyAhArayogyAnapi pudgalAn jAnanti, Aha ca mUlaTIkAkAra:-'te jAnanti pazyanti AhArayanti ca, vizuddhatvAdavadherindriyaviSayasya cAtivizuddhatvAt pazyantyapi" iti, atra indriyaviSayasyeti-indriyapATavaskhetibhAvaH, upasaMhAravAkyaM pratItaM / adhyavasAyacintAyAM pratyekaM nairayikAdInAmasaGkhyayAnyadhyavasAnAni pratisamayaM prAyo'nyAnyAdhyavasAnabhAsavAt / samyaktvAyadhigamacintAM kurvannAha-'neraiyA Na'mityAdi, nairayikAH Namiti pUrvavat bhadanta ! kiM samyaktvA eatiseekerseases [321] dIpa anukrama [587] ~1097~ Page #1099 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyAH malayavRttI. [321-327] // 547|| dIpa anukrama [587-593] dhigAminaH-samyaktvaprAptivantaH, evaM mithyAtvAdhigAminaH samyagmithyAtvAdhigAminazca ?, bhagavAnAha-gautama 34 pari sammetyAdi sugama, trividhAyA api prApseryathAyoga sambhavAt , 'evaM jAve'tyAdi, evaM-nairayikagatenAbhilApaprakAreNa cAraNAnirantaraM tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikAH, navaramekendriyANAM vikalendriyANAM keSAMcit sAsAdanasamyaktvamapi labhyatepadaM sU. tathApi te mithyAtvAbhimukhA iti sadapi tanna vivakSitaM / samprati paricAraNAM pratipipAdayipuridamAha- IN322-323 devA NaM bhaMte ! ki sadevIyA sapariyArA sadevIyA apariyArA adevIyA sapariyArA adevIyA apariyArA ?, go! atthegatiyA devA sadevIyA sapariyArA atthegatiyA devA adevIyA sapariyArA atthe0 devA adeviyA aparicArA no ceya gaM devA sadevIyA aparicArA, se keNadveNaM bhaMte ! evaM vucati-atthe0 devA sadevIyA saparicArA taM ceva jAva no ceva NaM devA sadevIyA apa01, gobhavaNapativANamaMtarajotisasohammIsANesu kappesu devA saMdevIyA sapariyArA, sarNakumAramAhiMdabhalopalaMtagamahAsukkasahassAraANayapANayaAraNacuesu kappesu devA adevIyA saparicArA gevejaaNusarovavAiyA devA adevIyA apariyAragA, no cevaNaM devA sadevIyA aparicArA, se teNadveNaM go! evaM bu0 atthe0 devA sadevIyA saparicArA taM ceva no ceva NaM devA sadeSIyA apariyArA (sUtra 322) kativihA NaM bhaMte ! pariyAraNA paM01, go0! paMcavihA pariyAraNA paM0,0-kAyapariyAraNA phAsapariyAraNA rUvapa0 sahapari0maNapa0, se keNaDhaNaM bhaMte ! evaM cu0 | // 547 // paMcavihA pari050, ta0-kAyapa0 jAva maNapa01, go! bhavaNavaivANamaMtarajoisasohammIsANesu kappesu devA kAyapari0 ~ 1098~ Page #1100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-], ------------ dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321-327] dIpa anukrama [587-593] sarNakumAramAhidesu kappesu devA phAsapari0 bhalopalaMtagesu devA rUbapariyA0 mahAmukkasahassArasu devA saddapa0 ANayapANayaAraNa emu kappesu devA maNapa0, gevejaaNuttarovavAiyA devA apariyAragA, se teNadveNaM mo0 ceva Ava maNapariyAragA, tattha NaM je te kAyapariyAragA devA tesiNaM icchAmaNe samuppajati-icchAmo NaM accharAMhiM saddhiM kAyapariyAraM karecae, tae NaM tehiM devehiM evaM maNasIkae samANe khippAmeva tAo accharAo orAlAtiM siMgArAI maNuNNAI maNoharAI maNoramAI uttarakheuviyarUvAI viuti viuvittA tesiM devANaM aMtiyaM pAumbhavaMti, sate NaM te devA tAhi accharAhiM saddhiM kAyapariyAraNaM kareMti (sUtraM 323) se jahANAmae sIyA poggalA sItaM pappa sIyaM ceva ativatitANaM ciTThati, usiNA vA poggalA usiNaM pappa usiNaM ceva ativaticANaM cidvaMti, evameva tehiM devehiM tAhi accharAhiM saddhiM kAyapariyAraNa kate samANe se icchAmaNe khippAmeva aveti (sUtraM 324) asthibhaMte ! tesiM devANaM sukapoggalA', hatA! asthi, te gaM bhaMte ! tAsiM accharANa kIsacAte zuo 2 pariNamaMti', go! sotiMdiyattAte cakkhuiMdi0pANidiya0 rasidiya0 phAsidiyacAte ihattAte kaMtatAte maNumacAte maNAmacAte subhagattAte sohaggarUvajovaNaguNalAvanacAe te tAsiM bhujo 2 pariNamaMti (sUtra 325) tattha Na je te phAsapariyAragA devA tesi gaM icchAmaNe samuppajjati, evaM jaheba kAyapariyAragA taheva niravasesaM bhaannitii| tattha ke te lavapariyAragA devA tesiNaM icchAmaNe samuppajati icchAmo NaM accharAhiM saddhiM rUvapariyAraNaM karevate, te Na tehiM devehiM evaM maNasIkate samANe taheba jAva uttarakheuvidhAta lavAI viuvaMti viuvicA jeNAmeva te devA teNAmeva uvAgacchati uvAgacchicA tesiM devANaM adarasAmate ThicA vAI urAlAI jAva maNoramAI uttara ~ 1099~ Page #1101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanAyA:'malayavRttI [321-327] 548 // dIpa anukrama [587-593] Sersecccccesesereverseceneces veThabitAI rUvAI uvadaMsemANIto 2 ciTThati, tate NaM te devA tAhiM accharAhiM saddhiM rUvapariyAraNaM kareMti, sesa taM va 34 pravIjAva bhujo 2 pariNamanti / tattha Na je te sahapariyAragA devA tesi NaM icchAmaNe samuppaati-icchAmo NaM accharAhiM saddhiM cArapadaMsU. sadapariyAraNaM karettae, tate NaM tehiM devehiM evaM maNasIkae samANe taheva jAva uttaraveubiyAti rUvAti viuti viuvittA 323-327 jeNAmeva te devA teNAmeva uvAgacchaMti 2 nAtesiM devANaM asAmaMte ThicA aNuttarAI uccAvayAI sadAI samudIremANIto 2 ciTThati, tate gaM te devA tAhiM accharAhiM saddhiM saddapariyAraNaM kareMti sesaM taM ceva jAva bhujo 2 prinnmNti| tattha Na je te maNapariyAragA devA tesiM icchAmaNe samuppaati, icchAmo NaM accharAhiM saddhi maNapariyAraNaM karettate, tate gaM tehiM devehi evaM maNasIkae samANe khippAmeva tAo accharAo tattha gayAo caiva samANIo aNuttarAtiM uccAvayAti maNAI saMpahAremANIto 2 citi. tate NaM te devA tAhi agcharAhiM saddhi maNapariyAraNaM kareMti, sesaM niravasesaM taM ceka jAca bhujo 2 pa0(sUtra 326 ) etesi NaM bhaMte / devANaM kAyapariyAragANaM jAva maNapariyAragANaM apariyAragANa ya kayare0 appA vA 41, go! sabatyovA devA apariyAragA maNapariyAragA saMkhe0 saddapariyAragA asaMkhe0 rUvapa0 asaM0 phAsapa0 asaM0 kAyapa0 asaM0 // (sUtra 327) paNNavaNAe pariyAraNAparya samattaM // 34 // // 548 // 'devANamityAdi, sugama, navaraM bhavanapativyantarajyotiSkasaudharmezAnakalpeSu devA sadevIkAH, devInAM tatrotpAdAt,18 ata eva saparicArAH-paricAraNAsahitAH, devInAM tatparigrahe yathAyogaM bhAvataH kAyapravIcArabhAvAt , sanatkumAramAhe ~1100~ Page #1102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [321 -327] dIpa anukrama [587 -593] padaM [34], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-], mUlaM [321-327] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH ndrayornazalo kalAntakayormahAzukrasahasrArayorAnatAdicaturSu kalpeSu devA adevIkAH, tatra devInAmutpAdAbhAvAt, atha ca | saparicArAH - paricAraNAsahitAH, saudharmezAnagata devIbhiH saha yathAkramaM sparzarUpazabda manaHpravI cArabhAvAt, graiveyakAnusaropapAtino devA adevIkAH, devInAM tatrotpAdAbhAvAt aparicArAH - apravIcArAH, atyantamandapuruSavedodayatayA manasApi pravIcArAsambhavAt na punaste devAH sadevIkA aparIcArAH, tathAbhavakhAbhAvyAt, 'se eeNa' mityAdi nigamanavAkyaM / devAH sadevIkAH saMparicArA ityuktaM, tatra paricAraNAmeva jijJAsuH pRcchati - 'kaivihA NamityAdi, sugamaM, bhagavAnAha - 'gautametyAdi gatArtha, navaraM 'kAyaparicAragA' iti kAyena zarIreNa manuSya strIpuMsAnAmiva paricAro-maithunopasevanaM yeSAM te kAyaparicArakAH, kimuktaM bhavati 1-bhavanapatyAdaya IzAnadevaloka devaparyantAH saGkiSTodaya puruSavedakarmaprabhAvato manuSyavat maithunasukhapratIyamAnAH sarvAGgINaM kAyaklezajaM saMsparzasukhamavApya prItimAsAdayanti nAnyatheti, sanatkumAramAhendrayoH kalpayordevAH sparzaparicArakAH, sparzena - stanabhujorujaghana / digAtrasaMsparzena paricAraH - pravIcAro yeSAM te tathA, te hi yadA pravIcAramabhilaSanti tadA pravIcArAbhilASukatayA pratyAsannabhUtAnAM devInAM stanAdyavayavAn saMspRzanti, tAvanmAtreNaiva teSAM kAyapravIcArAdanantaguNaM sukhaM vedopazAnticopajAyate, brahmalokalAntakayoH kalpayordevA 'rUpaparicArakA' rUpeNa rUpamA pradarzanena paricAro-maithunopasevanaM yeSAM te tathA, te hi surasundarINAM manobhavarAjAsthAnIyaM divyamunmAdajanakaM rUpamupalabhya kAyapravIcArAdanantaguNaM suratasukhamAsAdayanti tAvanmAtreNaivopazAntavedA Education Internation For Parts Only ~ 1101 ~ Page #1103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka estorseen |34 pravIcArapadaM s. 323-327 [321-327] dIpa anukrama [587-593] prajJApanA-INupajAyante, mahAzukrasahasrAreSu kalpeSu devAH 'zabdaparicArakAH' zabdena-zabdabhAtrazravaNena paricAro yeSAM se tathA, te yA: mala- hi icchAviSayIkRtadevIsatkagItahasitasavikArabhASitanUpurAdidhyanizravaNamAtrata eva kAyapravIcArAdanantaguNasukhaM yavRttI. Nupamuate tAvanmAtreNaiva teSAM veda upazAntimeti, AnataprANatAraNAcyuteSu kalpeSu devA 'manaHparicArakAH' mnsaa||54|| manobhavavikAropabRMhitaparasparoccAvacamanaHsaGkalpena paricAro maithunopasevanaM yeSAM te tathA, te hi parasparodhAvacamanaH SsaGkalpamAtreNeva kAyapravIcArAdanantaguNaM sukhamavAmuSanti, tRsAzca tAvanmAtreNaivopajAyante, aveyakAnuttaropapAtadevA 'aparicArakA' na vidyate paricAro-maithunopasevanaM manasA'pi yeSAM te tathA, teSAM pratanumohodayatayA prazamasukhAMtInatvAt , yadyecaM kathaM na te jamacAriNaH, ucyate, cAritrapariNAmAbhAvAt , 'se teNaTeNa mityAdi nigamanavAkyaM, tatra ye kAyaparicArakA devAsteSAM kAyapravicAraM vibhAvaviparidamAha-tattha 'mityAdi. tatra-teSu kAyaparicArakAdiSu deveSu madhye ye te pUrvamuktAH kAyaparicArakA bhavanapativyantarajyotiSkasaudharmazAnadevAsteSAM Namiti pUrvabat icchAmanaH-kAyaparicArecchApradhAnaM manaH samutpadyate, kenolekhena samutpadyate -icchAmaH-abhilapAmaH Namiti pUrvavat apsaromiH sADhe kAyaparicAraM kartumiti, 'tae NamityAdi, tatastairdevairevamuktena prakAreNa kAyaparicAre manasi kRte sati kSiprameva-zIghrameva tA apsarasaH khaskhopabhogyadevAbhiprAyamavetya paricArAbhilASukatayA ucaravaikriyANi rUpANi vikurvantIti sambandhaH, kathaMbhUtAnIsata Aha-udArANi-sphArANi tu hInAvayavAni tAni api // 49 // ~1102~ Page #1104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321-327] dIpa anukrama [587-593] |'zRGgArANi' zRGgAro-vibhUSaNAdibhirmaNDanaM sa vidyate yeSAM tAni zRGgArANi, abhrAdibhya' isvAdi apratyayaH, vibhUSaNAdikRtodArakArANItyarthaH, tAni ca kadAcit kasyacidamanojJAni bhaveyuH ata Aha-'manojJAni' khakhopabhogyadevamanoviSayabhAvapezalAni, tAni lezato'pi sambhAvyante tata Aha-'manoharANi khakhopabhogyasya devasya mano | haranti-AtmavazaM nayantIti manoharANi, lihAditvAdac', taca manoharatvaM prathamasamApAtamAtrabhASyapi bhavati tata Aha-'manoramANi' manaH khakhopabhogyadevasambandhi ramayanti-krIDayanti pratikSaNamuttarottarAnurAgasampRktaM janayamtIti manoramANi, tAni itthaMbhUtAni uttaravaikriyANi rUpANi vikurvitvA teSAM devAnAmantika-samIpaM prAdurbhavanti, 'tate Na'mityAdi, tataH Namiti pUrvavat , te devAstAbhirapsarobhiH sArddha kAyaparicAraNa-manuSya iva manuSyastrIbhiH sarvAGgINakAyaklezapUrvaka maithunopasevanaM kurvanti, evameva teSAM vedopazAntibhAvAt / tathA cAmumevArtha dRSTAntena draDhayati-se jahANAmae' ityAdi se' iti athazabdArthaH, sa cAtra vAkyopanyAse, yathA nAma 'te' vivakSitAH zItAH pudalAH zItaM-zItayonikaM prANinaM prApya 'zItameva' zItatvamevAtitrajya-atizayena gatvA tiSThanti, kimuktaM bhavati ?-vizeSataH zItIbhUtasa zItayonikasya prANinaH sukhitvAyopakalpante, uSNA vA pugalA uSNayonikaM prA|NinaM prApya 'uSNameva' uSNatvamevAtitrajya-atizayena gatvA tiSThanti, vizeSataH svarUpalAbhasampatyA tasya sukhi-18 vAyopatiSThante iti bhAvaH, 'evameva' anenaiva prakAreNa tairdevastAbhirapsarobhiH sAI yathoktarUpe kAyaparicAraNe kRte| ~1103~ Page #1105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [321 -327] dIpa anukrama [587 -593] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 550 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH) - uddezaka: [-], dAra [-], mUlaM [321-327] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [34], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. sati icchAmanaH kAmaviSayecchApradhAnaM manaH kSipramevAtitRptibhAvAt zItIbhavati, iyamatra bhAvanA-yathA zItapudgalAH zItayonikasya prANinaH saMsparze zItatvaM vizeSataH AsAdayantastasya sukhitvAyopakalpante uSNapudgalA vA uSNayonikasya prANinaH saMsparze uSNatvamatiprabhUtamAsAdayantaH sukhAya ghaTante tathA devIzarIrapudgalA devazarIramavApya devazarIrapudgalA api devIzarIramavApya parasparaM tadguNatAM bhajamAnAH parasparaM sukhitvAyopakalpante tatastRtirupajAyate tRptibhAvAccAbhilASanivRttirbhavatIti / iha manuSyastrINAM manuSyapuruSopabhoge zukrapudgalasaGkramataH sukhamupajAyamAnaM labdhaM tatkiM devInAmapyupabhogya devasatka zukrapudgalasaGkramataH sukhamupajAyate Ahozvidanyatheti saMzayAno devAnAM zukrapudgalAstitvaM pRcchati - 'asthi Na' mityAdi, astItinipAto'tra baddharthe, Namiti pUrvavat bhadanta / teSAM devAnAM zukrapudUlAH yatsamparkato devInAM sukhamupajAyate ?, 'haMtA ! asthi' bhagavAnAha - gautama / santi, kevalaM te vaikriyazarIrAntargatA iti na garbhAdhAnahetavaH, 'te NaM bhaMte / ' ityAdi, te zukrapudgalAH, Namiti pUrvavat bhadanta / tAsAmapsarasAM kIdRkkharUpatayA 'bhUyo 2' yadA 2 kSaranti tadA 2 ityarthaH pariNamanti 1, bhagavAnAha - 'goyame' tyAdi, zrotrendri yarUpatayA yAvatsparzanendriyatayA, te'pi kadAcidaniSTatayA pariNamantaH sambhAvyeran tata Aha-iSTatayA, iSTamapi kicitkharUpato'kAntaM bhavati, yathA zUkarAdInAmiSTamapi viSThAdi, tata Aha- 'kAntatathA' kamanIyatayA, kAntamapi kiJcinmanaH spRhaNIyaM na bhavati tata Aha- 'manojJatayA' atispRhaNIyatayA, tadapyatispRhaNIyatvaM kadAcidA For Penal Use On ~1104~ 34 pravI cArapadaM s. 323-327 ||550 // Page #1106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], -------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] (15) prata blaTavArarabrahara 92520399 sUtrAMka [321-327] pAtakAlamAtrabhAvi sambhAvyate tata Aha-'manaApatayA' mana Amuvanti-manasi sadA ramante iti manApAstadrAvastattA tayA, manasA sadA spRhaNIyatayeti bhAvaH, karamAditi cet, ata Aha-subhagatayA' 'nimittakAraNahetuSu sarvAsAM vibhaktInAM prAyo darzana miti nyAyAt atra hetau tRtIyA, tato'yamarthaH-yataH subhagatayA-sarvajanapriyatayA pariNamanti tata ucyate iSTatayA kAntatayetyAdi, subhagatayA pariNamanamapi kathamiti cet, ata Aha-'sohaggarUvajoSaNaguNalAvannattAe' iti, atra prAkRtatayA guNazabdasya lAvaNyazabdAt pUrva nipAtaH paramArthatastu parato draSTavyaH, tato'yamarthaH-saubhAgyAya-saubhAgyahetave rUpayauvanalAvaNyarUpA guNA yasya tatsaubhAgyarUpayauvanalAvaNyaguNaM tadbhAvasattA tayA, tatra rUpa-saundaryavatI AkRtiyauvanaM-paramastaruNimA lAvaNyaM-atizAyI manobhavavikAradetuH pariNativizeSaH, yataH saubhAgyaheturUpAdiguNanibandhanatayA pariNamanti tataH subhagatayA pariNamaMtItyucyate, evaM te zukrapudgalAstAsAmapsarasAM bhUyo bhUyaH pariNamanti / tadevaM kAyaparicAra uktaH, samprati sparzaparicAraM vibhAvayiSurAha-tatya Na'mityAdi, tatra-teSu paricArakAdiSu madhye Namiti pUrvavat ye te sparzaparicArakA devAsteSAM Namiti pUrvavat evami|cchAmanaH-sparzaparicAraviSayecchApradhAnaM manaH samutpadyate, 'evaM jahe-'tyAdi, evaM-uktena prakAreNa yathaivAnantaraM prAk kAyaparicArakA uktAH tathaiva sparzaparicArakeSvapi niravazeSa bhaNitavyaM, tacaivam-'icchAmo NaM accharAhiM saddhiM phAsapariyAraM karettae, taeNaM tehiM devehiM evaM maNasIkae samANe khippAmeva tAo accharAo urAlAI jAva viuvicA dIpa anukrama [587-593] *993 wwwjandiarary.om ~1105~ Page #1107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM -], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA- yaa| malaya. vRttI. 1551 [321-327] dIpa anukrama [587-593] tesiM devANaM aMtiyaM pAuSbhavati, tae NaM te devA accharAhiM saddhiM phAsapariyAraM kareMti" sparzaparicAraNa badanacumbanasta- 34 pravInamaInabAhuupagRhanajaghanoruprabhRtigAtrasaMsparzarUpaM, 'se jahAnAmae sIyA puggalA sIyaM pappa sIyaM ceva ativaicANaM cArapadaM sU. ciTThati usiNA vA poggalA usiNaM pappa usiNaM ceva aivaittANaM ciTaMti evameva tehiM devehiM tAhiM accharAhi 323-327 sarddhi phAsapariyAraNe kae samANe icchAmaNe khippAmeva avei,' assa sapAtanikA vyAkhyA prAgvat , 'atyi NaM bhaMte / tesiM devANaM sukapoggalA , hatA! asthi, te paM bhaMte ! tAsiM accharANaM kIsattAe bhujo 2 pariNamaMti', goyamA sotidiyattAe jAva phAsiMdiyattAe itRttAe kaMtattAe jAva bhujo 2 pariNamaMti' asyApi sapAtanikA byAkhyA prAgvat, navaramasmin sparzapravIcAre zukrapudgalasaGkamo dinyapramAvAdavaseyaH,evaM rUpaparicArAdAvapi bhAvanIyaM, tadevamuktAH sparzaparicArakAH, samprati rUpaparicAraNAM vibhAvayiSurAha-'tattha NamityAdi, sugamaM tAvat yAvat vikurvitvA jeNAmeva'tti yatraya devaloke vimAne pradeze ca te devAH santi tatraiva sthAne tA apsarasa upAgacchanti, upAgamya ca teSAM devAnAM 'adUrasAmaMte' iti adUrasamIpe sthitvA tAni pUrva vikurcitAni udArANi yAvaduttaravaikriyANi rUpANi upadarzayantyastiSThanti, tataste devAstAbhirapsarobhiH sArddha rUpaparicArAM-parasparaM sabilAsaghaSTivikSepAGgapratyaGganirIkSaNa IN // 55 // nijanijAnurAgapradarzanapaTiSTaceSTAprakaTanAdirUpAM kurvanti, 'sesaM taM ceya'tti zeSa se jahA nAmae' ityAdi tadeva yAvat 'bhujo 2 pariNamantIti vAkyam , tadevaM bhAvitA rUpaparicAraNA, samprati zabdaparicAraNAM bhAvapitukAma ~1106~ Page #1108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 321 -327] dIpa anukrama [587 -593] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAra [-], uddezaka: [-], mUlaM [321-327] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [34], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Aha- 'tattha Na' mityAdi kaNThyaM, navaramadUrasamIpe sthitvA anuttarAn -- sarvamanaH pralhAdajanakatayA ananya sahazAn uccAvacAn - prabala 2taramanmathoddIpakasabhyAsabhyarUpAn zabdAn, sUtre napuMsaka nirdezaH prAkRtatvAt, samudIrayantyastiSThanti, zeSaM tathaiva, 'evaM tattha Na'mityAdi, manaHparicArakasUtramapi tathaiva yAvanmanaH paricAre manasi kRte sati kSiprameva tA apsarasastatra gatA eva saudharmezAnadevalokAntargatakhakha vimAnasthitA eva santyo'nuttarANi - paramasantoSajanakatayA ananyasadRzAni uccAvacAni - kAmAnuSaktasabhyAsabhyarUpANi manAMsi pracArayantyastiSThanti, iha 'tatyagayA caiva samANIo' iti vadatA devyaH sahasrAraM yAvad gacchanti na parata ityAveditaM draSTavyaM tathA cAha samrahaNimUlaTIkAkAro haribhadrasUriH- " sanatkumArAdidevAnAM ratAbhilASe sati devyaH satyaparigRhItAH sahasrAraM yAvadU gacchantI"ti, tathA sa eva pradezAntare Aha-- "iha sohamme kappe tAsiM devINaM paliomamAugaM tAo taddevANaM ceSa davaMti, jAsiM puNa palio mAI samayAhiyA ThiI dusamayatisamayasaMkhejjAsaMkhejjasamayAhiyA jAva dasapaliyA sohammagadevIo tAo saNakumArANaM gacchati, evaM dasapalioSari jAsiM samayAhiyA ThiI jAna vIsaM paliyA tAo baMbhalogadevANaM gacchati, evaM bIsapaliovari jArsi samayAhiyA TiI jAva tIsaM paliyA tAo mahAsukadevANaM gaccheti, evaM tIsaM paliovari jAsiM samayAhiyA ThiI jAba cattAlIsaM paliyA tAo ANayadevANaM tattha |ThiyA ceva jhANAvalaMgaNaM hoMti, evaM cattAlIsaM paliovari jArsi samayAhiyA ThiI jAba paMcAsa paliyA tAo Eucatur Internation For Parts Only ~ 1107~ wor Page #1109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321-327] kerseera dIpa anukrama [587-593] prajJApanA-18 AraNadevANaM tattha ThiyAo ceva jhANAvalaMbaNaM hoMti" tathA "IsANe jAsiM devINaM paliovamamahiyamAuyaM tAo 34 pravIyAH mala- taddevANaM ceva hoMti,jAsiM puNa ahiyapaliovamAI samayAhiyA ThiI dusamayatisamayasaMkhejjAsaMkhejjasamayAhiyA jAna cArapadaM sU. yavRttI. paNNarasapaliyA tAo mAhiMdadevANaM gacchaMti, evaM pannarasapaliovari samayAhiyA ThiI jAya paNavIsaM paliyA tAo323-327 laMtagadevANaM, jAsiM puNa paNavIsapaliovari samayAhiyA ThiI jAva paMcatIsaM paliyA tAo sahassAradevANaM, jAsi ||55thaa lApaNa paMcatIsapaliovari samayAhiyA ThiI jAva paNayAlIsaM tAo pANayadevANaM tattha ThiyAo ceSa jhANAvalaMvarNa / hoti, jAsiM puNa paNayAlIsaM paliovari samayAhiyA ThiI jAva paNapannapaliyA tAo acuyadevANaM tatva tthiyaao| ceca jhANAvalaMbaNaM havaMti" iti, 'tae Na'mityAdi, tato Namiti pUrvavat, te devAH tAbhirapsarobhiH sArdU mana:paricAraNaM-suratAnubandhi parasparaM sabhyAsabhyamanaHsaGkalpakaraNarUpaM kurvanti, 'sesa'mityAdi, zeSaM se jahA nAmae sIyA poggalA' ityAdi niravazeSa tAvad vaktavyaM yAvat 'bhujo 2 pariNamantIti sarvAntima vAkyaM, vyAkhyA cAsya prAgvat , tata UrdhvaM tu veyakAdayo manasA'pi yoSito na prArthayanti, pratanuvedodayatvAt , yathottaraM caite'nantaguNasukhamAjaH, tathAhi-kAyaprayIcArebhyo'nantaguNasukhAH sparzaparicArakAstebhyo'pyanantaguNasukhAH ruuppricaar-IMIn552|| kAstebhyo'pi anantaguNasukhAH zabdaparicArakAstebhyo'pyanantaguNasukhA manaHparicArakAstebhyo'pi apricaarkaaH| anntgunnsukhaaH| sAmpratameteSAmeva parasparamalpabahutvamabhidhitsurAha-eesi NamityAdi, sarvastokA devA aparicA Reserverse Researee ~1108~ Page #1110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [34], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [321-327] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [321-327] seasesesesesesearee rakAH, te hi yeyakAnuttaropapAtinaste ca sarvasaGkhyayA kSetrapalyopamAsayeyabhAgavarttinamaHpradezarAzipramANA iti, tebhyo'pi manaHparicArakA devAH saGkhyeyaguNAH, teSAmAnatAdikalpacatuSTayavarttitvAt , tadvartinAM ca pUrvadevApekSayA soyaguNakSetrapalyopamAsaGkhyeyabhAgagatAkAzapradezarAzipramANatvAt , tebhyaH zabdaparicArakA asaGkhyaguNAH, te hi mahAzukrasahasrArakalpavAsinaH, te ca ghanIkRtalokasya ekaprAdezikyAH zreNerasaGkhyeyatame bhAge yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANAH, tebhyo'pi rUpaparicArakA devA asaGkhyevaguNAH, te hi brahmalokalAntakakalpanivAsinaH, te ca pUrvadevA-| nadhikRtyAsaGkhyeyaguNazreNyasaGkhyeyabhAgagatanabhaHpradezarAzipramANAH, tebhyo'pi sparzaparicArakA devA asaGkhyeyaguNAH, teSAM / / sanatkumAramAhendrakalpavartitvAt tadvarttinAM ca brahmalokalAntakadevAnapekSyAsayayaguNazreNyasabeyabhAgavAkAzapradezaparimANatayA'dhItatvAt , tebhyaH kAyaparicArakA devA asaGkhyeyaguNAH, bhavanapatyAdInAmIzAnAntAnAM sarveSAM kAya-13 paricArakatvAt , teSAM sarvasaGkhyayA pratarAsaGkhyeyabhAgavartinabhaHpradezarAzipramANatvAt iti // iti zrImalayagirivira019 prajJA0 caturviMzattama padaM samAsam / / COCO20. liTarasaTaTAsecre dIpa anukrama [587-593] atra pada (34) "pravicAraNA" parisamAptam ~1109~ Page #1111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [328] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [328] 35vedanA padaM sU. 328 gAthA; prajJApanA atha paJcatriMzattamaM vedanAkhyaM padaM // 35 // yA: malayavRttI. pattA. tadevamuktaM caturviMzattamaM padaM, samprati paJcatriMzattamamArabhyate, asva cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade vedapariNAma- // 53 // vizeSaH pravIcAraH pratipAditaH, atra tu gatipariNAmavizeSA vedanA pratipAdyate, tatra AdI sakalavaktavyatAsaGgrahapare 18| ime dve gAye sItA va dabasarIrA sAtA taha vedaNA bhavati dukkhA / abhuvagamovakamiyA nidAya aNidAya nAyavA // 1 // sAyamasAyaM so suhaM ca dukkhaM adukkhamamuhaM ca / mANasarahiyaM vigaliMdiyA u sesA duvihameva // 2 // kaivihA NaM bhaMte ! vedaNA paM01, go. tivihA vedaNA paM0, taM0-sItA usiNA sItosiNA, neraiyA Na bhaMte ! ki sItaM vedaNaM vedeti usiNaM ve0 ve. sItosiNaM ve0 cedeMti ?, go0 sItapi vedaNaM vedeti usipi ve ve0 no sItosiNaM ve ve0, keI ekekapuDhavIe vedaNAo bhaNaMti, rayaNappabhApuDhavineraiyANaM bhaMte ! pucchA, go.! no sItaM vedaNaM ve usiNaM . ve0 no sItosiNaM ve. ve0, evaM jAva vAluyappabhApuDhavinerajhyA, paMkaSpabhApuDhavinerayANaM pucchA, go0! sItaMpi ve00 usiNapi ve0 ve0, no sItosiNaM pe00,te pahuyatarAgA je usiNaM vedaNaM vedaMti, te thovatarAgA je sItaM vedaNaM ve0, dhUmapabhAe evaM ceva duvihA, navaraM te bahutarAgA je sItaM ve00te thovatarAgAje usiNaM ve0 padeMti, tamAe ya tamatamAe ya sIyaM ve0 0 nI ececeaecse dIpa anukrama [594-596] TAyara // 55 // atha pada (35) "vedanA" Arabdham ~1110~ Page #1112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [328] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [328] gAthA: usiNaM ve00, no sItosiNaM ve vedeti, asurakumArANaM pucchA, go! sItapi ve ve0 usiNaMpi celve sItosINapi ve00, evaM jAva vemANiyA / kativihA NaM bhaMte ! vedaNA paM01, go! caubihA cedaNA paM0 taM0-dabato khettato kAlato bhAvato, neraiyA NaM bhaMte ! kiM dabato vedaNaM vegave. jAva kiM bhAvato be001, go! dabaovi ve0vejAva bhAvaovi ve be0, evaM jAva vemaanniyaa| katividA NaM bhaMte ! vedaNA paM01, go0! tivihA vedaNA, paM0, taM0-sArIrA mANasA sArIramANasA, nerahayA NaM bhaMte / kiM sArIraM ve ve0 mANasaM veyaNaM ve sArIramANasaM ve be01, go0 sArIrapi ve0 ve0 mANasaMpi ve0 ve0 sArIramANasapi ve00, evaM jAva vemANiyA, navaraM egidiyavigaliMdiyA sArIraM ce0 veno mANasaM ve ve0no sArIramANasaM ve00| kaivihA NaM bhaMte ! veyaNA paM01, go01tivihA veyaNA paM0, 0sAtA asAtA sAtAsAtA, neraiyA Ne bhaMte / kiM sAyaM cedaNaM vedaMti asAtaM ve sAyAsAyaM 0 01, goyamA ! tivihaMpi be0 ve0, evaM sabajIvA jAva vemANiyA / katividA gaM bhaMte ! vedaNA paM01, gotivihA paM0, taM0-dukkhA suhA adukkhasuhA, neraiyA NaM bhaMte / kiM dukkhaM vedaNaM ve0ke0 pucchA, go. dukkhapi deve0 suhepi ve0 ve aduksamasuiMpi ve0 0 evaM jAva vemaanniyaa| (sUtra 328) 'sIyA ya dadhe'tyAdi, vedanA prathamataH zItA cazabdAduSNA zItoSNA ca vaktanyA, tadanantaraM dravyakSetrakAlabhAvairvedanA vaktavyA, tataH zArIrI upalakSaNAnmAnasI ca vedanA vAcyA, tataH sAtA tathA duHkhA vedanA sabhedA vaktavya haTaSCE raSKSEReacefacticeneselect RECE dIpa anukrama [594-596] ~1111~ Page #1113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [328] gAthA: dIpa anukrama [594 -596] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 554 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [-1, mUlaM [328] + gAthA: padaM [35], uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 35vedanApadaM sU. tayA jJAtavyA bhavati, tadanantaramAbhyupagamikI aupakramikI ca vedanA vaktavyatayA jJAtavyA, tato'pyanantaraM nidA cAnidA ceti, sAtasukhAdInAM vizeSamAbhyupagabhikyAdizabdAnAmarthaM tvame vakSyAmaH, sAtAdivedanAM adhikRtya yo | vizeSo vakSyate tatsaGgrAhikA dvitIyA gAthA- ' sAyama sAya' mityAdi, sarve saMsAriNaH sAtAmasAtAM cazabdAt sAtA- 4 228 sAtAM ca vedanAM vedayante, tathA mukhAM duHkhAM aduHkhAmukhAM ca, tathA vikalendriyA - ekadvitricaturindriyAH tuzabdasyAdhikArArthasaMsUcanArthatvAdasaMjJipaJcendriyAzca mAnasarahitAM - manovikalAM vedanAM vedayante, zeSAstu dvividhAmeva zarIramanonibandhanAM zArIrI mAnasIM tadubhayasamudbhavAM ceti bhAvaH, nidA'nidAdigatastu vizeSo na saGgRhIto, vicitratvAt sUtragateH / tatra 'yathoddezaM nirdeza' iti nyAyAt prathamataH zItAdivedanAH pratipAdanArthamAha - 'kahavihA NaM maMte !" ityAdi, zItA-zIta pudgalasamparkasamutthA, evamuSNA, yA ca avayavabhedena zItoSNapuGgalasamparkataH zItA uSNA ca sA zItoSNA, enAmeva trividhAM vedanAM nairayikAdicaturviMzatidaNDakakrameNa cintayati- 'neraiyA Na'mityAdi, tatrAdyAsu tisRSu pRthivIpUSNAM vedanAM vedayante, te hi zItAH ye narakAvAsAzca tadAzrayabhUtAH sarvato jagaprasiddhakhAdirAGgArAtirikta bahupratApoSNapudgalasambhUtAH, caturthyAM tu paGkaprabhAbhidhAnAyAM pRthivyAM kecinairathikA uSNavedanAM kecica zItavedanAmanubhavanti, tatratyanarakAvAsAnAM zItoSNabhedato dvidhA bhedAt, kevalaM ye uSNavedanAM vedayante te prabhUtatarAH, prabhUteSu narakAvAsepUSNavedanAsadbhAvAt, itare zItavedanAmanubhavantaH stokAH, stokatareSu nara Etication Internation For Parts Only ~ 1112 ~ // 554 // wor Page #1114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [328] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [328] gAthA: kAvAseSu zItavedanAsambhavAt , dhUmaprabhAyAmapi pRthivyAM kecit zItavedanAkAH keciduSNavedanAkAH, navaraM zItaveda-13 nAkAH prabhUtatarAH, prabhUteSu narakAvAseSu zItavedanAsambhavAt , stokA uSNavedanAH, katipayeSveva narakAvAsepUSNaveda-12 ISI nAbhAvAt , adhastanyostu dvayoH pRthivyoH zItavedanAmeva nairayikA anubhavanti, tatratsanairayikANAM sarveSAmuSNayoni-1 I|katvAt , narakAvAsAnAM tvanupamahimAnuSaktatvAt , etAvatsUtraM cirantaneSvanipratipattyA zrUyate, kecidAcAryAH puna-|| ratadviSayamadhikamapi sUtraM paThanti, tatastanmataM Aha-'kera ekekIe puDhavIe yaNaM bhaNaMti' iti kecidAcAryA ekakasAM pRthivyAM pramanirvacanarUpatayA vedanA bhaNaMti, yathA bhaNanti tathopadarzayanti-'rayaNappabhe'tyAdi sugama, tadevaM / nirayikANAM cintitA zItAdivedanA, sampatyasurakumArANAM to cicintayipuridamAha-'asurakumArANaM pucchA asurakumArANAM zItAdivedanAviSaye pRcchAsUtraM ca vaktavyaM, 'asurakumArA NaM bhNte| kiM sIyaM vedaNaM yeyaMti usiNaM yaNaM veyaMti sIosiNaM veyaNaM veyaMti ?, iti bhagavAnAha-'goyame tyAdi, zItAmapi vedanAM vedayante, yadA zItalajalasampUrNahadAdiSu nimajanAdikaM vidadhati, uSNAmapi vedanAM vedayaMte yadA ko'pi maharddhikastajAtIyo'nyajA-1 tIyo yA kopavazAt virUpatayA dRSTyA'valokamAnaH zarIre santApamutpAdayati, yathA prathamotpannaH IzAnendro pali18|JcArAjadhAnIvAstavyAnAmasurakumArANAmutpAditavAn , anyathA vA tathAvidhoSNapudgalasampRktAoSNavedanAmanubhavaAnto beditavyAH, yadA tvavayavabhedena zItapudgalasamparka uSNapudgalasamparkazyopajAyate tadA zItoSNAM vedanA vedayante, dIpa anukrama [594-596] ~1113~ Page #1115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [328] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [328] gAthA: prajJApanA- nanu upayogaH krameNa jIvAnAM bhavati, tathAkhAbhASyAt , kathamatra zItoSNavedanAnubhavo yugapat prakhyApyate iti?,IM |35vedanApAH mala-INucyate, ihApi vedanAnubhavaH krameNaiva, tathAjIvakhAbhAcyAt, kepalaM zItoSNavedanAhetupudgalasamparko yugpdupjaayt| yavRttI. iti sUkSmamAzusaJcAriNamupayogakramamanapekSya yathaiva te vedayamAnA yugapadabhimanyante tathaiva pratipAditamiti na kadhi-18 328 zeSaH, sAmAnyataH sUtrasya pravRttatvAt , 'evaM jAva vemANiya'tti evaM-asuroktena prakAreNa yAvad vaimAnikAstAvat | // 555 // sUtraM vaktavyaM, tacaivam-'puDhaSikAiyA NaM bhaMte ! kiM sIyaM veyaNaM veyaMti usiNaM ve sIosiNaM veyaNaM veyaMti KI go! sIyaMpi ye ve0 usiNaMpi be0ve. sItosiNaMpi ve veyaMti' ityAdi, tatra pRthivIkAyikAdayo manuSyaparya-11 vasAnAH zItavedanAM himAdiprapAte'bhivedayamAnA veditavyAH uSNavedanAmajhyAdisamparke zItoSNavedanAmavayavazaH zItoSNapudalasambandhe iti, vyantarajyotiSkavaimAnikAstvasurakumAravat bhaavniiyaaH| uktA zItAdibhedAt trividhA vedanA, samprati tAmeva vedanA prakArAntareNAbhidhitsuH praznanirvacanasUtre Aha-'kAvihA NaM bhaMte' ityAdi, iha kA vedanA dravyakSetrakAlabhAvasAmagrIvazAdutpadyate, sarvasyApi vastuno dravyAdisAmagrIvazAdutpadyamAnatvAt , tatra yadA-1 syaiva vedanA pudgaladravyasambandhamadhikRtya cintyate tadA dravyavedanA, dravyato vedanA dravyavedanA, nArakAdhupapAtakSetrama- 11555 // dhikRtya cintyamAnA kSetravedanA, nArakAdibhavakAlasambandhena vivakSyamANA kAlavedanA, vedanIyakarmodayAdupajAyamA-14 18natvena paribhAvyamAnA bhAvavedanA, etAmeva caturvidhAM vedanAM caturvizatidaNDakakrameNa cintayati-niraiyA NaM bhaMte ! dIpa anukrama [594-596] AREauratonintimational ~1114~ Page #1116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [328] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [328] gAthA: kiM dadhato veyaNaM vedaMti' ityAdi, sakalamapi sugm| prakArAntareNa vedanAMpi pratipipAdayiSuH praznanirvacanasUtre Aha-'kaivihA NaM bhaMte !' ityAdi, zarIre bhavA zArIrI manasi bhavA mAnasI tadubhayabhavA zArIramAnasI, zArIrI 1ca mAnasI ca zArIramAnasI, 'puMSatkarmadhAraya' iti puMvadbhAvaH, etAmeya caturviMzatidaNDakakrameNa cintayati-'nera-19 iyA NaM bhaMte ! kiM sArIraM veyaNaM vedeti' ityAdi, tatra yadA parasparodIraNataH paramAdhArmikodIraNato vA kSetrAnubhAvito vA zarIre pIDAmanubhavanti tadA zArIrI vedanAM vedayante, yadA tu kevalaM manasi duHkhaM paribhAvayanti pAzcAtya yA bhavamAtmIyaM duSkarmakAriNamanusRtya pazcAttApamatIva kurvate tadA mAnasIM vedanAM vedayanse, yadA tu zarIre manasi coktaprakAreNa yugapat pIDAM anubhavanti tadA zArIramAnasI, ihApi vedanAnubhAvaH krameNeva kevalaM vivakSitatAvatkAlamadhye zarIre ca pIDAmanubhavanti manasi ca etAvantaM kAlaM ekaM vivakSitvA yugapaccharIramanaHpIDAnubhavaH pratipAdita ityadoSaH, 'evaM jAva vemANiyA' ityAdi, evaM-nairayikoktena prakAreNa sUtraM tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikAH, navaramekendriyaSikalendriyAH zArIrI vedanA vedayante na mAnasI, teSAM manaso'bhAvAt , tatastadanusAreNa tadviSayaM sUtra vaktavyaM / prakArAntareNa vedanAmabhidhitsuHpraznanirvacanasUtre Aha-'kaivihA NaM bhaMte / ' ityAdi, tatra sAtA-sukharUpA asAtA-duHkharUpA sAtAsAtA-sukhaduHkhAtmikA, etAmeva nairayikAdicaturviMzatidaNDakakrameNa cintyti|'neriyaa NamityAdi, tatra tIrthakarajanmAdikAle sAtavedanAM vedayante, zeSakAlamasAtavedanAM vedayante, yadA tu puurvs-18|| dIpa anukrama [594-596] ~1115~ Page #1117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [328] gAthA: dIpa anukrama [594 -596] prajJApanAbAH malaya0 vRttI. 1144511 "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRtti:) dAraM [-], mUlaM [328] + gAthA: padaM [35], uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH kRtiko devo dAnavo vA vacanAmRtaiH siJcati tadA manasi sAtaM zarIre tu kSetrAnubhAvato'sAtaM yadivA manasyeva taharzanataH tadvacanazravaNatazca sAtaM pazcAttApAnubhavanatastvasAtamiti tadA sAtAsAtavedanAmanubhavanti, atrApi tAvantaM vivakSitakAlamekaM vivakSitvA sAtAsAtAnubhavo yugapat pratipAditaH, paramArthatastu krameNaiva ca veditavya iti, 'eva'mityAdi, evaM nairayikoktaprakAreNa sarve jIvAstAvadvaktavyA yAvadvaimAnikAH, tatra pRthivyAdayo yAvannAdyApyupadravaH sannipatati tAvat sAta vedanAM vedayante upadravasampAte tvasAtayedanAmavayavabhedenopadrava sampAtabhAve sAtAsAta vedanAM, vyantarajyotiSkavaimAnikA devAH sukhamanubhavantaH sAtavedanAM cyavanAdikAle tvasAta vedanAM paravibhUtidarzanato mAtsaryAnubhave svavalabhadevIpariSvaGgAdyanubhave ca yugapajjAyamAne sAtAsAta vedanAM vedayante iti / bhUyaH prakArAntareNa etAmeva pratipAdayan praznanirvacanasUtre Aha- 'kaivihA NaM bhaMte!' ityAdi, yA vedanA naikAntena duHkhA bhaNituM zakyate sukhasyApi bhAvAt nApi sukhA duHkhasyApi bhAvAt sA aduHkhasukhA sukhaduHkhAtmikA ityarthaH, atha sAtAsAtayoH sukhaduHkhayozca parasparaM kaH prativizeSaH ?, ucyate, ye krameNodayaprAsavedanIya karmapudgalAnubhavataH sAtAsAte te sAtAsAta ucyate, ye punaH parodIryamANavedanArUpe sAtAsAte te sukhaduHkhe iti etAmeva caturviMzatidaNDaka krameNa cintayati- 'neraiyA Na' mityAdi || vedanAmeva prakArAntareNa cintayannAha - kattivihA NaM bhaMte ! vedaNA paM0 1, go0 ! duvihA veyaNA paM0 taM0-ambhovagamiyA ya unakamiyA ya, neraiyA NaM bhaMte ! Ja Eucation International For Parts Only ~ 1116 ~ 35vedanApadaM sU. 329 // 556 // Page #1118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [329] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [329] anmovagamiyaM vedaNaM ve0 de0 uvakabhiyaM vedaNaM 001.go.! no abbhovagamiyaM ve030 uvakamiyaM ve0 ve0,evaM jAva cauriMdiyA, paMcidiyatirikkhajoNiyA mAsA ya duvihaMpi ve0 ve0, vANamaMtarajotisiyavemANiyA jahA neraiyA (matra 329) 'kativihA NaM bhaMte !' ityAdi, tatrAbhyupagamikI nAma yA khayamabhyupagamyate, yathA sAdhubhiH kezoluJcanAtApanAdibhiH zarIrapIDA, abhyupagamena-khayamaGgIkAreNa nivRttA AbhyupagamikIti vyutpatteH, upakramaNamupakramaH-khayameva samIpe bhavanamudIraNAkaraNena vA samIpAnayanaM tena nivRttA aupakramikI, khayamudIrNasya udIraNAkaraNena vA udayama-18 panItasya vedanIyakarmaNo vipAkAnubhavanena nivRttA ityarthaH, tatra paJcendriyatiryaJco manuSyAca dvividhAmapi ghedanA vedayante, samyagrazAM pazcendriyatirAM manuSyANAM ca karmakSapaNArthamAbhyupagamikyA api vedanAyAH sambhavAt , zeSAstvIpakramikImeva vedanAM vedayante nAbhyupagamikI, pRthivyasejovAyuvanaspatidvitricaturindriyANAM manovikalatayA vivekAbhAvatastathApratipatterabhAvAt, nArakabhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikAnAM ca tathAbhavakhAbhAbyAditi, etadeva |sUtrakRt pratipAdayati-'neraiyA NaM bhaMte ! ityAdi sugama / punaH prakArAntareNa vedanAmevAbhidhitsurAha kativihA NaM bhaMte ! vedaNA paM01, go ! duvihA vedanA paM0, taM0-nidAya aNidAya, nerahayA Na bhate ! ki nidAyaM beyarNa bedayaMte aNidAyaM 0 01, go0 nidAyapi ve00 aNidAyapi vedaNaM ve0,se keNa TeNaM maMte ! evaM bu0-nerahayA nidAna yapi anidAyapi ve0ke01, go! neraiyA duvihA paM0,0-saNNIbhUyA ya asaNNIbhUyA ya, tattha NaM je te saNNibhUyA dIpa anukrama [597] ~1117~ Page #1119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [330] dIpa anukrama [598] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 557 // Etication "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [330] uddezaka: [-] dAraM [-] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [35], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. te NaM nidAyapi ve0 de0, tattha NaM je te asaNNIbhUtA te NaM aNidArya vedaNaM ve0, se teNadvegaM0 1, go0 ! evaM neraDyA nidApi veSaNaM ve0 aNidAyapi 0 ve0, evaM jAva thaNiyakumArA, puDhavikAiyANaM pucchA, go0 no nidAyaM ve0 ve0 aNidAya ve0 de0 sekeNaNaM bhaMte ! evaM0 puDhavIkAiyA no nidArya ve0 ve0 anidArya ve0 0 1, go0 puDhavikAiyA save asaNNI asaNabhUyaM aNidAyaM ve0 de0, se teNaTTeNaM go0 ! evaM0 puDhavikAiyA no nidArtha ve0 de0, aNidAyaM ve0 ve0, evaM jAva caLariMdiyA, paMcidiyatirikkhajoNiyA maNUsA vANamaMtarA jahA neraiyA, joisiyANaM pucchA, go0 ! nidApi veyaNaM ve0 de0 aNidApi veyaNaM veda0, se keNadveNaM bhaMte! evaM bu0--joisiyA nidAyapi0 aNidAyaMpi veyaNaM vedeMti 1, go0 ! joisiyA duvihA paM0 taM0-mAimicchaddiTTiubavaNNamA va amAisammadddviI ubavaNNagA ya, tattha NaM je te mAimicchadivivaNNamA te NaM aNidAyaM veyaNaM veyaMti, tattha NaM je te amAIsammadiTThIu0 te NaM nidArtha ve0 ve0, se eteNadveNaM go0 ! evaM. joisiyA duvihaMpi vedaNaM ve0, evaM vaimANiyAvi // (sUtraM 330 ) / paNNavaNAe veyaNApayaM samattaM // 35 // 'katividhA NaM bhaMte !' ityAdi, nidA ca anidA ca, tatra nitarAM nizcitaM vA samyak dIyate cittamasyAmiti nidA, bahulAdhikArAd 'upasargAdAta' ilaidhikaraNe ghaJa, sAmAnyena cittavatI samyagvivekabatI vA ityarthaH, itarA tvanidA-cittavikalA samyagvivekavikalA vA, etAmeva caturviMzatidaNDakakrameNa pratipAdayati- 'neraiyA Na'mityAdi, | dvividhA hi nairavikAH saMjJibhUtA asaMjJibhUtAzca tatra ye te saMjJibhya utpannAste saMjJibhUtAH ye tvasaMjJibhyaste'saM For Parts Only ~1118~ 35vedanApadaM sU. 329 // 557 // [onary org Page #1120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [330] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [330]] dIpa anukrama [598] jJibhUtAH, asaMjJinazca pAzcAtyaM na kimapi janmAntarakRtaM zubhamazubhaM vairAdikaM vA smaranti, smaraNaM hi tatra pravarttate / yattIneNAbhisandhinA kRtaM bhavati, na cAsaMjJibhave pAzcAse teSAM tIbrAbhisandhirAsIt, manovikalatvAt , tato yAmapi kAJcidvedanAM nairayikA vedayante tAmanidAM, pAzcAtyabhavAnubhUtiviSayasmaraNapaTucittAsambhavAt , saMjJibhUtAstu sarva pAzcAtyamanusmarantIti te nidA vedanAM cedayante iti, evamasurakumArAdayaH stanitakumAraparyavasAnA bhavanapatayo vaktavyAH, teSAmapi saMjJibhyo'saMjJibhyazcotpAdasambhavAt , pRthivyaptejovAyuvanaspatidvitricaturindriyAH sammUJchimA iti manovikalatvAt anidAmeva vedanAM vedayante, paMciMdiyatirikkhajoNiyA maNUsA vANamaMtarA jahA neraiyA' iti, paJcendriyatiryagyonikA manuSyA vyantarAzca yathA nairayikAstathA vaktavyA iti zeSaH, nidAmapi vedanAM vedayante anidAmapi vedanAM vedayante iti vaktavyA ityarthaH, kasmAditi cet, ucyate, iha paJcendriyatiryagyonikA manuSyAzca dvidhA bhavanti, tadyathA-sammUchimA garbhavyutkrAntikAzca, tatra ye te sammUchimAste manovikalatvAdanidAM vedanAM vedayante, ye tu garbhavyutkAntAste samanaskA iti nidAM vedanAmanubhavanti, vyantarAstu saMjJibhyo'pi utpadyante asaMjJibhyo'pi tataste'pi nairayikavat nidAM cAnidAM ca vedanAM vedayamAnA bhAvanIyAH, 'joisiyA Na'mityAdi, jyotiSkAstu saMjJibhya eyotpadyante, tatasteSu na nairayikoktena prakAreNa nidAnide vedane sambhAvanIye, kintu prakArAntareNa, tatastameva prakAraM bubhutsuH praznasutramAha-'se keNaTeNaM bhaMte !' ityAdi sugama, bhagavAnAha-goyameM'tyAdi, jyotiSkA hi T urmurary on ~1119~ Page #1121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [35], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [330] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [330]] prajJApanA- yAH mala- yavRttI. dvividhAH-mAyimithyAdRSTayupapannakAH amAyisamyagdRSTayupapanna kAca, tatra mAyAnirtitaM yatkarma mithyAtvAdikaM tada- vedanA pi mAyA, kArya kAraNopacArAt , mAyA vidyate yeSAM te mAyinaH, ata eSa mithyAtvodayAt mizyA-viparyastA dRSTi:- padaM sU. vastutattvapratipattiryeSAM te mithyAdRSTayo mAyinazca te mithyAdRSTayazca mAyimithyAraSTrayaste ca te upapannakAca mAyimi-18| 329 thyAdRSTa-dhupapannakAH tadviparItA amAyisamyagdRSTathupapannakAH, tatra yete mAyimithyAdRSTayupapannakAste'pi mithyASTitvA-18 deva vratayirAdhanAto'jJAnatapovazAdvA vayamevaMvidhA utpannA iti na jAnate, tataH samyagayathAvasthitaparijJAnAmAvAdanidA vedanAM vedayamAnAste veditavyAH, ye tvamAyisamyagraeSupapannAste samyagdRSTitvAt yathAvasthitaM svarUpaM jAnanti, tato yAM kAJcana vedanAM vedayante tAM sarvAmapi nidAmiti, 'evaM ceva vemANiyAvi' iti evaM-jyotiSphoktena prakAreNa naimAnikA api nidAmanidAM ca vedanAM vedayamAnA veditavyAH, teSAmapi mithyASTisamyagdRSTibhedato dvividhatvAt // iti zrImalayagiriviracitAyAM prajJApanATIkAyAM vedanAkhyaM paJcatriMzattamaM padaM samAptaM // 35 // dIpa anukrama [598] raaestatist // 558 harara Hetauntiarary.org atra pada (35) "vedanA parisamAptam ~1120~ Page #1122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], .......---- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-1, --------- -- mUlaM [330...] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: atha SaTtriMzattamaM samudghAtAkhyaM padaM // 36 // prata sUtrAMka [330...] gAthA tadevaM vyAkhyAtaM paJcatriMzattamaM padaM, samprati patriMzattamamArabhyate, tasya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarapade gatipariNAmavizepo vedanA pratipAditA, ihApi gatipariNAmavizeSa eva samudghAtazcintyate, tatra samudghAtavaktavyatAviSaye iyamAdau saGgrahaNigAthAveyaNakasAyamaraNe veuviyateyae ya AhAre / kevalie ceva mave jIvamaNussANa satteva // 1 // 'veyaNe tyAdi, iha samudUghAtAH sapta bhayanti, tadyathA-'yaNakasAyamaraNe' iti, vedanaM kapAyAzca maraNaM ca vedanakaSAyamaraNaM samAhAro dvandvastasmin viSaye trayaH samudghAtA bhavanti, tadyathA-vedanAsamudUpAtaH kaSAyasamudghAto maraNasamudghAtaca, 'beuviya'tti vaikriyaviSayazcaturthaH samudghAtaH, tejasaH paJcamaH samudghAtaH, SaSTha AhAra itiAhArakazarIraviSayaH, saptamaH kevalikaH-kevaliSu bhavati, 'jIvamaNussANa sattevatti sAmAnyato jIvacintAyAM manuSyadvAracintAyAM saptaiva-saptaparimANAH samudghAtA vaktavyAH, na nyUnAH, sasAnAmapi tatra sambhavAt , 'sattevatti evakAro'tra parimANe, vartate ca parimANe ekzabdaH, yadAha zAkaTAyananyAsakRt-'evo'vadhAraNapRthaktvaparimANe-18 dIpa anukrama [599] atha pada (36) "samudghAta: Arabdham ~1121~ Page #1123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-1, ----------- -- mUlaM [330...] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [330...] sU.330 gAthA prajJApanA- pyi'ti, zeSadvAracintAyAM tu yathAsambhava vAcyAH, te cAre khayameva sUtrakRtA'bhidhAsyante ityeSa saGgrahaNigAthAsaGke- 36 samuyAH mala-sapA pArthaH / atha samudghAta iti kaH zabdArthaH, ucyate, samityekIbhAve utprAvalye, ekIbhAvena prAbalyena pAtaH samu- dghAtapadaM ya. vRttI . |ghAtaH, kena saha ekIbhAvagamanamiti cet , ucyate, arthAdvedanAdibhiH, tathAhi-yadA''tmA vedanAdisamudghAta | gato bhavati tadA vedanAghanubhavajJAnapariNata eva bhavati, nAnyajJAnapariNataH, prAbalyena kathaM ghAta iti cet, ucyate, iha vedanAdisamudghAtapariNato bahUn vedanIyAdikarmapradezAn kAlAntarAnubhavayogyAnudIraNAkaraNenAkRSyoda-1 yAvalikAyAM prakSipyAnubhUya ca nirjarayati, Atmapradezaissaha saGkliSTAn sAtayatIti bhAvaH, 'puvakayakammasADaNaM tu nijarA [pUrvakRtakarmazATanaM tu nirjarA ] iti vacanAt, tathAhi-vedanAsamudghAto'sadvedyakamozrayaH, kapAyasamudpAtaH kaSAyAkhyacAritramohanIyakarmAzrayaH, mAraNAntikasamudghAtaH antarmuhUrtazeSAyuHkarmAzrayaH, vaikurvikataijasAhAra-18 kasamudghAtA yathAkramaM vaikriyazarIrataijasazarIrAhArakazarIranAmakarmAzrayAH, kevalisamudghAtaH sadasadvedhazubhAzubhanAmocanIcegA~trakarmAzrayaH, tatra vedanAsamudghAtagata AtmA asAtavedanIyakarmapadgalaparizAtaM karoti, tathAhivedanApIDito jIvaH khapradezAnanantAnantakarmaskandhaveSTitAn zarIrAdahirapi vikSipati, taizca pradezaivedanajaTharAdiranyA-II // 55 // |Ni karNaskandhAdyapAntarAlAni cApUryAyAmato vistaratazca zarIramAtra kSetramabhivyApyAntarmuhUrta yAvadavatiSThate, tasmizvAntarmuhUrte prabhUtAsAtAvedanIyakarmapudgalaparizAtaM karoti, kaSAyasamudghAtasamuddhataH kaSAyAkhyacAritramohanIyakarma-15 dIpa anukrama [599] JAMEauratonial Hinduranorm ~1122~ Page #1124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [330...] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [330...] gAthA pudalaparizAtaM vidhatte, tathAhi-kaSAyodayasamAkulo jIvaH pradezAn bahirvikSipati, taiH pradezairvadanodarAdirANi karNaskandhAdhantarAlAni cApUryAyAmato vistaratazca dehamAnaM kSetramabhivyApya vartate, tathAbhUtazca prabhUtAn kaSAyakarmapudgalAn / parizAtayati, evaM maraNasamudghAtagata AyuHkarmapudgalAn parizAtayati, navaraM maraNasamudghAtagato vikSiptakhapradezo padanodarAdirantrANi skandhAdyapAntarAlAni cApUrya viSkambhavAhalyAbhyAM khazarIrapramANamAyAmataH khazarIrAtirekato jaghanyato'nulAsayeyabhAgaM utkarSato'satyeyAni yojanAnyekadizi kSetramabhivyApya vartata iti vaktavyaM, vaikriyasamuddhA-19 tagataH punarjIvaH khapradezAn zarIrAdahiniSkAzya zarIraviSkambhavAhalyamAnamAyAmataH saGkhayeyayojanapramANaM daNDa nisRjati, nisRjya ca yathAsthUlAn vaikriyazarIranAmakarmapudgalAn prAgvat zAtayati, tathA coktam-'gheuSiyasamugdhAeNaM samohaNai saMmohaNitA saMkhijjAI joyaNAI daMDaM nisiraha, nisirittA ahAbAyare puggale parisADeI'iti, evaM taijasAhArasamudghAtAvapi bhAvanIyo, navaraM tejasasamudghAtastejolezyAvinirgamakAle tejasanAmakarmapudgalaparizAtahetuH, AhArakasamudghAtagatastvAhArazarIranAmakarmapudgalAn parizAtayatIti, kevalisamudghAtagataH kevalI sadasavedyAdikamapudga-100 laparizAtaM karoti, sa ca yathA kurute tathA vineyajanAnugrahAya bhAvyate iti, kevalisamudghAto'STasAmayikaH, taM ca | kurvan kevalI prathamasamaye bAhalyataH khazarIrapramANamUrdhvamadhazca lokAntaparyantaM AtmapradezAnAM daNDamAracayati, dvitIyasamaye pUrvAparaM dakSiNottaraM vA kapATaM tRtIye manyAnaM caturthe'vakAzAntarANAM pUraNaM paJcame'vakAzAntarANAM saMhAra dIpa anukrama [599] aonmarary.om ~1123~ Page #1125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], -------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [330...] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: samU prata sUtrAMka [330...] gAthA prajJApanA paSTe mathaH saptame kapATasya aSTame khazarIrastho bhavati, vakSyati ca-"paDhame samaye daMDaM kareI, bIe kavADaM krei"||25 yA mala- ityAdi, tatra daNDasamayAt prAk yA palyopamAsaGkhyeyabhAgamAtrA vedanIyanAmagotrANAM sthitirAsIt tasyA buddhayA ghAtapadaM yavRttI. asaGkhyeyabhAgAH kriyante, tato daNDasamaye daNDaM kurvan asaGkhyeyAn bhAgAna hanti, eko'saGkhyeyo bhAgo'vatiSThate, yazca prAkarmatrayasyApi rasastasyApyanantA bhAgAH kriyante, tatastasmin daNDasamaye asAtavedanIya1prathamavarjasaMsthAna 6 // 56 // ISsaMhananapazcakA 11 prazastavarNAdicatuSTayo 15 paghAtA 16 prazastavihAyogati 17 duHkhara 18 durbhagA 19 sthirA 20paryAptakA 21 zubhA 22 nAdeyA 23 yazaH kIrti 24 nIcairgotrarUpANAM 25 paJcaviMzatiprakRtInAmanantAna bhAgAn hanti, eko'nantabhAgo'vaziSyate, tasminneva ca samaye sAtavedanIya 1 devagati 2 manuSyagati 3 devAMnupUrvI 4 manuSyAnapUrvI 5 pathendriyajAti 6 zarIrapaJcako 11 pAGgatraya 14 prathamasaMsthAna 15 saMhanana 16 prazastava-10 rNAdicatuSTayA 20 gurulaghu 21 parAghAto22cchAsa 13 prazastavihAyogati 24 trasa 25 bAdara 26 paryApta 27 pratyekAtapo 29 dyota 30 sthira 31 zubha 32 subhaga 33 sukharA 34 deya 35 yazaHkIrti 36 nirmANa 37 tIrthakaro|37 cairgotrarUpANA 39 mekonacatvAriMzataH prakRtInAmanubhAgo'prazastaprakRtyanubhAgamadhyapravezanenopahanyate, samudghA // 56 // tamAhAtmyametat , takha coddharitasya sthiterasaGkhyeyabhAgasyAnubhAgasa cAnantabhAgasya punaryathAkramaM asaGkhayeyA anantAzca bhAgAH kriyante, tato dvitIye kapATasamaye sthiterasaGkhyeyAn bhAgAn hanti, eko'vaziSyate, anubhAgasya cAnantAn dIpa anukrama [599] ~1124 ~ Page #1126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-1, ----------- --- mUlaM [330...] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [330...] gAthA bhAgAn hanti ekaM muJcati, atrApyaprazastaprakRtyanubhAgamadhyapravezanena prazastaprakRtyanubhAgaghAto draSTavyaH, punarapyetatsamaye'vaziSTasya sthiterasaGkhyeyabhAgasyAnubhAgasya cAnantatamabhAgasya punarbuddhyA yathAkramamasaGkhyayA anantAzca bhAgAH kriyante, tatastRtIye samaye sthiterasalyayAn bhAgAn hanti, eka muzcati, anubhAgasya cAnantAn bhAgAn hanti, ekamanantabhAgaM muJcati, atrApi prazastaprakRtyanubhAgaghAtoprazastaprakRtyanubhAgamadhyapravezanenAvaseyaH, tataH punarapi hai tRtIyasamayAvaziSTasya sthiterasaGghayabhAgasthAnubhAgasya cAnantatamabhAgasya budhdhyA yathAkramamasaGkhyayA anantAzca bhAgAH kriyante, tatazcaturthasamaye sthiterasaGkhyeyAn bhAgAn hanti, ekastiSThati, anubhAgasyApyanantAn bhAgAn hantyeko'vaziSyate, prazastaprakRtyanubhAgaghAtazca pUrvavadavaseyaH, evaM ca sthitighAtAdi karvatayatarthasamaye khapradezApUritasamastalokasya bhagavataH kevalino vedanIyAdikamaMtrayasthitirAyuSaH saGghayeyaguNA jAtA, anubhAgastvadyApyanantaguNaH, catuthesamayAvaziSTasya ca sthiterasaGkhyayabhAgasthAnubhAgasya cAnantatamabhAgasya bhUyo'pi buddhayA yathAkramaM soyA anantAzca bhAgAH kriyante, tato'vakAzAntarasaMhArasamaye sthiteH saGkhyayabhAgAn hanti, ekaM saGkhyeyabhArga zeSIkaroti, anubhAgasyAnantAn bhAgAn hanti ekaM muJcati, evameteSu paJcasu daNDAdisamayeSu pratyekaM sAmayikaM kaNDakamutkIrNa,N samaye 2 sthitikaNDakAnubhAgakaNDakaghAtanAt, ataH paraM SaSThasamayAdArabhya sthitikaNDakamanubhAgakaNDaka cAntamuhartena kAlena vinAzayati, prayatnamandIbhAvAt , SaSThAdiSu ca samayeSu kaNDakasya pratisamayamekaikaM zakalaM tAbadu Seerleeonieeeeeee dIpa anukrama [599] ~ 1125~ Page #1127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-1, ------------- dAraM [-1, -------------- mUlaM [330...] + gAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [330...] eeee gAthA prajJApanA kirati yAvadantarmuharcacaramasamaye sakalamapi tatkaNDakamutkIrNaM bhavati, evamAntamaurtikAni sthitikaNDakAnya-18|36 samuyA: mala ISInubhAgakaNDakAni ca pAtayan tAvadveditavyaH yAvat sayogyavasthAcaramasamayaH, sarvANyapi cAmUni sthityanubhAga- pAtapada yAvRttI. kaNDakAnyasabeyAnyavagantavyAnIti kRtaM prasanena, prakRtaM prastumaH / tatra saMgrahaNigAyoktamaya spaSTayan prathamataH samud-18 INsU. 321 ghAtasayAviSayaM praznasUtramAha kati gaM bhNte| samupAyA paM01, go0 satta samugdhAyA paM0, taM0-vedaNAsamugdhAte 1 kasAyasammugdhAte 2 mAraNaMtiyasamu0 3 veudhiyasa04 teyAsa05 AhArasa06 kevalisamugghAte 7 // vedaNAsamugdhAe NaM bhaMte! katisamaie paM01, go.! asaMkhejasamaie aMtomucite paM0, evaM jAva AhArasamugdhAte, kevalisamugdhAe NaM bhaMte ! katisamaie paM01, mo0! aTThasamaie paM0 / neraiyANaM bhaMte ! kati sAmugdhAyA paM01, mo0 cattAri samugdhAyA paM0, taM0-vedaNAsamugyAe kasAyasa. mAraNaMtiyasa beuviyasa0, asurakamArANaM maMte ! kati samugdhAyA paM01, go01 paMca samugdhAyA paM0, taM0-vedaNAsa kasAyasa. mAraNaMtiyasabeubiyasa0 teyAsa mugyAe, evaM jAva caNiyakumArANaM, puDhacikAiyANa bhaMte / kati samugdhAyA paM0, go01 tiSNi samupAyA paM0, taM0-vedaNAsa kasAyasa0 mAraNaMtiyasa0, evaM jAva cauridiyANa, navaraM vAukA // 56 // iyANaM catvAri samupAyA paM0, taM0-vedaNAsa kasAyasa. mAraNaMtiyasa veuviyasa0, paciMdiyatirikkhajoNiyANaM jAva bemANiyANaM bhaMte ! kati samagghAyA paM01, go0I paMca samupAyA paM0, 0-yaNAsa kasAyasa mAraNaMtiyasa0 dIpa anukrama [599] seeeeeee ~ 1126~ Page #1128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [331] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [331] beuziyasa0 teyAsa, navaraM maNUsANaM sattavihe sambagghAe paM0, taM0-vedaNAsa kasAyasa0 mAraNaMtiyasa0 veu0 teyA0 / AhAra0 kevalisamugdhAte (sUtraM 331) 'kA 'mityAdi, kati-kiMparimANA Namiti vAkyalakAre 'bhadante'ti bhagavato varddhamAnakhAmina bhAmatraNaM, IS bhadantatvaM ca bhagavataH paramakalyANayogitvAt , yadivA bhavAnteti draSTavyaM, sakalasaMsAraparyantavarttitvAt , athavA || bhayAnta ! ihaparalokAdibhedabhinnasaptaprakArabhayavinAzakatvAt , samudghAtAH-uktazabdArthAH prajJaptAH, bhagavAnAhaISI'goyame tyAdi, gautama! sapta samudghAtAH prajJaptAH, tadyathA-vedanAsamudghAta ityAdi, vedanAyAH samudghAto bedanA-19 samudghAtaH, evaM yAvadAhArakasamudghAta iti, 'kevalisamuddhAta' iti kevalinaH samudghAtaH kevalisamudghAtaH samprati kaH samudghAtaH kiyantaM kAlaM yAvadbhavatItyetannirUpaNArthamAha-veyaNe'tyAdi, sugama, navaraM 'jA'tyAdi, evamuktaprakAreNAbhilApenAntarmuhUrtapramANatayA ca samudghA tAH krameNa tAvadvAghyAH yAvadAhArakasamudrAtaH, ete parapyAthA AntarmurtikAH, kevalisamudghAtastvaSTasAmayikA, sacAnantarameva bhAvitaH, etAneSa samuSAtAn caturviMzatidaNDakakrameNa cicintayiSurAha-'nerayANa'mityAdi, nairayikANAmAghAzcatvAraH, teSAM tejolabdhyAhAkArakalabdhikevalitvAbhAvataH zeSasamudUdhAtatrayAsambhavAt, asurakumArAdInAM dazAnAmapi bhavanapatInAM tejolezyAlapAdhibhAvAt AghAH paJca samudghAtAH, pRthivIkAyikAkAyikataijaskAyikavanaspatikAyikadvitricaturindriyA dIpa anukrama [600] Soorasoernsoorcedegaodesnoos HONarary.org ~1127~ Page #1129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [331] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApamA 1939.992 36 samudghAtapadaM thA: mala sU.121 yavRttI. prata sUtrAMka [331] 332 M62 // dIpa eeeeeeee NAmAdyAkhayaH, teSAM vaikriyAdilabdhyabhAvataH uttareSAM caturNAmapi samudghAtAnAmasambhavAt , vAyukAyikAnAmA- | yAzcatvArasteSAM caikriyalabdhisambhavena vaikriyasamudghAtasthApi sambhavAt, paJcendriyatiryagyonikAnAmAcAH paJca, kecitteSAM tejolabdharapi bhAvAt , manuSyANAM sapsa, manuSyeSu sarvasambhavAt , vyantarajyotiSkavaimAnikAnAmAdyAH |paJca, paikriyatejolabdhibhAvAda, uttarau tu dvau na sambhavataH, AhArakalabdhikevalitvAyogAt / / samprati caturviMzatidaNDakamadhikRtya ekaikasya jIvasya kati vedanAdayaH samudghAtA atItAH kati bhAvina iti cicintayiSurAha egamegassa NaM bhaMte! neraiyassa kevaiyA vedaNAsamugdhAyA atItA-1, go0! aNatA, kevaiyA purekkhaDA, go ! kassai asthi kassaha nasthi, jassasthi tassa jahaNNeNaM eko vA do vA tiNi vA ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhemA vA aNaMtA vA, evamamurakumArassavi niraMtaraM jAva vemANiyassa, evaM jAva teyagasamugdhAte, evamete paMca cauvIsA daMDagA / egamegassa gaM bhaMte ! neraiyassa kevaiyA AhArasamugdhAyA atItA, kassai asthi kassai nasthi, jassa asthi tassa jaha0 eko vA do vA uko tiNNi, kevaiyA purekkhaDA, kassai asthi kassai natthi, jassatthi jaha0 eko vA do vA tiNNi vA uko cattAri, evaM niraMtaraM jAva vemANiyassa, navaraM maNUsassa atItAvi purekkhaDAvi jahA neraiyassa purekkhaDA, egamegassa NaM bhaMte! neradayassa kevatiyA kevalisamugdhAyA atItA?, go0 natthi, kevaiyA purekkhaDA, go! kassaha anukrama [600] // 562 // Santauratoninind manasaram.org ~1128~ Page #1130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [332] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: 29202892 prata sUtrAMka [332] kaTaraseeeeeeeeserceae asthi kassai natthi, jassasthi eko, evaM jAva vemANiyassa, navaraM maNasassa atItA kassai asthi kassai natthi, jassasthi eko, evaM purekkhaDAvi (sUtraM 332) 'egamegassa NaM bhNte|' ityAdi, ekaikasya sUtre makAro'lAkSaNikaH, bhadanta ! nairayikasya sakalamatItaM kAlamadhikRtya 'kevaiya'tti kiyanto vedanAsamudhAtA atItA-atikrAntAH?, bhagavAnAha-gautama! anantAH, nArakAdi sthAnAnAmanantazaH prAsatvAde kekazci nArakAdisthAnaprAptikAle prAyo'nekazo vedanAsamupAtAnAM bhAvAt, etaSa MbAhulyApekSayocyate, bahavo hi jIvA anantakAlamasaMvyavahArarAzerudRttA vartante, tatastadapekSayA ekekasya nerayika| sthAnantA atItA vedanAsamupAtA upapadyante, ye tu stokakAlamasaMvyavahArarAzerukRttAsteSAM yathAsambhavaM smyeyaa| asaGgayeyA vA pratipattavyAH, kevalaM te katipaye iti na vivakSitAH, 'kevaiyA pureksaDa'tti idaM sUtraM pAThasUcAmAtra, sUtrapAThastvevam-'egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa kevaiyA veyaNAsamugdhAyA purekkhaDA'? iti, sugama, navaraM pureagre kRtAH-tatpariNAmaprApsiyogyatayA vyavasthApitAH, sAmarthyAt tatkartRjIveneti gamyate, puraskRtA-anAgatakAlabhAvina iti tAtparyArthaH, atra bhagavAnAha-kasyApi santi kasyApi na santi, yasyApi santi tasyApi jaghanyata eko dvau vA trayo vA, utkarSataH saGkhyayA vA asaGkhyeyA vA anantA vA, iyamatra bhAvanA-yo nAma vivakSitapraznasamayAnantaraM bedanAsamupAtamantareNaiva narakAdudRttyAnantaramanuSyabhave vedanAsamudghAtamaprApta eva setsyati dIpa anukrama [601] 2029202929292029 ~1129~ Page #1131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [332] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka sU. 332 [332] dIpa prajJApanA tasya purato bedanAsamudghAta eko'pi nAsti, yastu vivakSitapraznasamayAnantaramAyuHzeSe kiyatkAlaM narakabhaye sthitvA 36 samuyA mala- tadanantaraM manuSyabhavamAgatya setsyati tasya ekAdisambhavaH, saGkhyAtakAlasaMsArAvasthAyinaH saGkhyAtA asaGkhyAtakAla- dghAtapadaM yavRttI. saMsArAvasthAyino'sayAtAH anantakAlasaMsArAvasthAyino'nantAH, 'evaM mityAdi, evaM nairayikoktaprakAreNAsuraku mArasthApi yAvat stanitakumArakha vAcyaM, tatazcaturviMzatidaNDakakrameNa nirantaraM tAvadvAcyaM yAvadvaimAnikasya, kimukt| // 563 IN bhavati?-sarveSvapi asurakumArAdiSu sthAneSu atItA bedanAsamudghAtA anantA vAcyAH, puraskRtAstu kasyApi santi / kasyApi na santi, yasyApi santi tasyApi jaghanyata eko dvau vA trayo vA utkarSataH saGkhyA asaGkhyayA anantA vA iti vAcyAH, bhAvanApi pUrvoktAnusAreNa khayaM paribhAvanIyA, evaM caturvizatidaNDakakrameNa kaSAyasamudghAto 5 mAraNAntikasamudghAto vaikriyasamudghAtastaijasasamudghAtazca pratyekaM, tata eva paJca caturviMzatidaNDakasUtrANi bhavanti, | tathA cAha-evaM jAva teyagasamugdhAe' ityAdi, evaM vedanAsamudghAtaprakAreNa zeSasamudghAteSvapi pratyekaM tAnadvaktavyaM / yAvatjasasamudghAtaH, zeSaM sugamaM, 'egamegassa 'mityAdi, ekaikasya bhadanta ! nairayikasya pAzcAtyaM sakalamatItaM kAlamapekSya kiyanta AhArakasamudghAtA atItAH1, bhagavAnAha-gautama! kasyApi 'atthi'tti astIti nipAtaH | // 56 // sarvaliGgavacano, yadAha zAkaTAyananyAsakRt-"mastIti nipAtaH sarvaliGgavacanevi"ti, tato'yamarthaH-kasyApi atItA mAhArakasamudghAtAH santi kasyApi na santi, yena pUrva mAnuSyaM prApya tathAvidhasAmanyabhAvatazcaturdazI anukrama [601] ~1130~ Page #1132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [332] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [332] 222880000 pUrvANi nAdhItAni, caturdazapUrvAdhigame vA AhArakalabdhyabhAvataH tathAvidhaprayojanAbhAvato cA AhArakazarIraM nA kRtaM tasya na santIti, yaskhApi santi tasyApi jaghanyataH eko vA dvau vA utkarSatastu trayo, na tu catvAraH, catuHkRtvaH kRtAhArakazarIrasya narakagamanAbhAvAt , Aha ca mUlaTIkAkAraH-"AhArasamugghAyA ukkoseNaM tinni, taduvari niyamA naragaM na gacchada jassa catvAri bhavanti" iti, puraskRtA api kasyApi santi kasyApi na santi, tatra yo mAnuSyaM prApya tathAvidhasAmanyabhAvatacaturdazapUrvAdhigamamAhArakasamupAtaM cAntareNa setsyati tasya na santi, zeSasya tu yathAsambhavaM jaghanyata eko dvau vA trayo vA utkarSatazcatvAraH, tata UrdhvamavazyaM gatyantarAsaMkrameNAhAraka-18 samudrAtamantareNa ca siddhigamanabhAvAt, 'eca'mityAdi, evaM nairayikoktena prakAreNa caturviMzatidaNDakakrameNa nira-IS ntaraM tAvad vAcyaM yAvadvaimAnikasya sUtra, navaraM manuSyasyAtItA api puraskRtA api yathA nairayikasya puraskRtAstathA vAcyAH, atItA api catvAraH puraskRtA api catvAra utkarpato vAcyA ityarthaH, sUtrapAThavam-'egamegassa NaM maNUsassa bhaMte ! kevaiyA AhArasamugdhAyA atItA ?, goyamA! kassai asthi kassada nasthi, jassa asthi jahaneNaM| eko vA do vA tinnipA ukoseNaM catvAri, kevaiyA purekkhaDA, goyamA! kassaha asthi kassada nasthi, jassa asthi jahanneNaM eko vA do bA tini vA ukkoseNaM cacAri' atra bhAvanA-iha yazcaturthayelamAhArakazarIraM karoti Msa niyamAt tadbhava eva muktimAsAdayati, na gatyantaraM, kathametadavasIyate iti cet, ucyate, sUtrapaurvAparyaparyA dIpa anukrama [601] 0 ~ 1131~ Page #1133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [332] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka ba0vRttI. sU.332 [332] locanAt , tathAhi-yadi caturthavelamapyAhArakazarIraM kRtvA gatyantaraM saMkrAmeta tato nairayikAdAvanyatarasyAM gatau ||36 samu. prajJApanAyAH mala IN utkarSatamatvAro'pyAhArakasya samudghAtA uccarana, na cocyante. tato'vasIyate-catarthavelamAhArakazarIraM kRtvA dghAtapadaM niyamAt tadbhava eva mukto bhavati, na gatyantaragAmI, tatra yaH prAgAhArakazarIraM kadAcanApi na kRtavAn tasyA tIta AhArakasamudghAto nAsti, tatastadapekSayoktaM 'kassai nasthiti, yasyApi santi so'pi yadi puurvmekbaarmaa||56|| hArakazarIraM kRtavAn tasyaiko'tIta AhArakasya samudghAtaH dvau vArau kRtavato dvau trIn vArAn kRtavatastrayo| yacaturthavelamAhArakazarIraM kRtvA AhArakasamudghAtAcaturthAtpratinivRtto varttate na cAdyApi manujabhavaM vijahAti / tasya catvAraH, puraskRtA api samudUdhAtAH kasyApi santi kasyApi na santi, tatra yazcaturthavelamAhArakazarIraM kRtvA / AhArakasamudghAtAt pratinivRtto yadivA pUrvamakRtAhArakazarIro'pyathavA ekavArakRtAhArakazarIro'pi yadivA dvikRtvaH kRtAhArakazarIro'pi yadivA vikRtvaH kRtAhArakazarIro'pi tathAvidhasAmadhyabhAvAt uttarakAlamAhArakaISIzarIramakaveva muktimavApsyati tasya puraskRtA AhArakasamudghAtA na santi, yasyApi santi tasyApi jaghanyata eko vA dvau vA prayo vA utkarSatazcatvAraH, tatra ekAdisambhavaH pUrvoktabhAvanAnusAreNa khayaM bhAvanIyaH, yastu pUrvakAla-IAusam mekavAramapi AhArakazarIraM na kRtavAn atha cottarakAlaM tathAvidhasAmagrIbhAvato yAvatsambhavamAhArakazarIrako tasya catvAro na zeSasya / samprati kevalisamupAtaviSayaM daNDakasUtramAha-'egamegassa NamityAdi, ekaikasa dIpa anukrama [601] SARERatininematural ~1132~ Page #1134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [332] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [332] Sectrsesesesesesenterseksees bhadanta ! nairayikasya niravadhikamatIta kAlamadhikRtya kiyantaH kevalisamudghAtA atItAH?, bhagavAnAha-'natyi'tti nAstyatIta eko'pi kevalisamudghAtaH, kevalisamudghAtAnantaraM ghantarmuhUrtena niyamato jIvAH paramapadamAvate, tato yadyabhaviSyatkevalisamudghAtastahi narakameva nAgamiSyad, atha ca samprati narakagAmino varttante tasmAnAstyekasyApyatItaH kevalisamudghAtaH, 'kevaiyA purekkhaDa'tti kiyantaH puraskRtAH kevalisamudghAtA iti praznaH, bhagavAnAha'gotamA! kassai asthi kassai natyi'tti, iha kevalisamudghAta ekasya prANina AkAlameka eva bhavati, na dvitrAH, tato'stIti nipAto'tra ekavacanAnto veditavyaH, tatazcAyamarthaH kasyApi kevalisamudghAtaH puraskRto'sti, yo dIrghatareNApi kAlena muktipadaprAtyayasare viSamasthitikarmA iti, kasyApi nAsti, yo muktipadamavAptumayogyo yogyo | vA kevalisamudghAtamantareNaiva muktipadaM gantA, tathA ca vakSyati-"agaMtUNa samugdhAyamaNaMtA kevalIjiNA / jarama-18 raNavippamukA, siddhiM varagaI gayA // 1 // " [agatvA samudghAtamanantAH kevalino jinAH / jarAmaraNavipramuktAH siddhiM varagatiM gtaaH||1||] iti, iha astIti nipAtaH sarvaliGgavacana ityaviditasiddhAntasya bahutvAzaGkApi kasyacit syAt tatastadapanodArthamAha-'jassa atthi' eko yasyAsti puraskRtaH kevalisamudrAtastasya eko, bhUyaH saMsArAbhAvAt, 'evaM jAva cemANiyassa'tti evaM-nairayikagatAbhilApaprakAreNa caturvizatidaNDakakramamanusRtya tAvad/% vaktavyaM yAvadvaimAnikasya sUtraM, taccedam-'egamegassa NaM bhaMte ! vemANiyassa kevaiyA kevalisamugdhAyA atItA ?, dIpa anukrama [601] SARERatininistrational ~1133~ Page #1135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [332] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka Cated [332] dIpa prajJApanA-18|goyamA! natthi, kevaiyA purekkhaDA ?, goyamA kassai asthi kassai natyi, jassatthi eko' iti, tatraiva vize-8 yAH mala- pamAha-'navara'misyAdi, navaramayaM vizeSaH-manuSyasya kevalisamudghAtasya cintAyAmatItaH kasyApyasti ksyaapi| dghAtapadaM ya0vRttI. nAstIti vaktavyaH, tatra yaH kevalisamudghAtAt pratinivRtto vartate na cAdyApi muktipadamavAnoti tasyAstyatItaH sU.332 // 51 // kevalisamupAtaH, te ca sarvasaJjayayA utkarSapade zatapRthaktvapramANA veditavyAH, kasyApi nAsti atItaH kevalisamuddhAto, yo na samudUghAtaM gatavAn , te ca sarvasaGkhyayA asoyA draSTavyAH, zatapRthaktvavyatirekeNAnyeSAM sarveSAmapyasamprAptakevalisamupAtatvAt , atrApyastIti nipAtasya sarvaliGgavacanatvAt , 'kassai asthi kassai natthiA ityuktI bahutvAzakA syAt tatastadanyavacchedArthamAha-yasya manuSyasvAtItaH kevalisamudghAtastasya niyamAdeko na dvitrAH, ekenaiva samudghAtena prAyaH samastaghAtikarmaNAM nirmUlakASaMkaSitatvAt , 'evaM purekkhaDAviti evaM bhatItagatena prakAreNa puraskRtA api kevalisamudghAtA vAcyAH, te caivam-'kassai asthi kassai natthi, jassasthi ekko iti, atra bhAvanA pUrvoktAnusAreNa khayaM bhAvanIyA // tadevamatItamanAgataM ca kAlamadhikRtya ekaikasya nairayikAdervedanAdisamupAtacintA kRtA, samprati nairayikAdeH pratyekaM samudAyarUpasya tacintAM cikIrSurAha N565 // nerahayANaM bhaMte ! kevaiyA vedaNAsamugdhAyA atItA', go.! arNatA, kevaiyA purekkhaDA, go. 1 aNaMtA, evaM jAva bemANiyANaM, evaM jAva teyagasamagyAe, evaM etevi paMca caudhIsadaMDagA, neraiyANaM ! bhaMte ! kevaiyA mAhAragasamagmAyA anukrama [601] ~1134 ~ Page #1136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], .............-- uddezaka: [-].------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [332-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [332R] 82892222200 atItA, go0! asaMkhejjA, kevaiyA pu0, go! asaMkhejA, evaM jAva cemANiyANaM, navaraM vaNassaikAiyANa masANa ya imaM NANata-vaNassaikAiyANaM bhaMte! kevaDyA AhArasamugdhAyA aIyA ?, go0! aNaMtA, maNasANaM bhne| kevaiyA AhArasamugdhAyA aIyA , go.! siya saMkhejA siya asaM0, evaM purekkhddaavi| neraiyANaM bhaMte ! kevaiyA kevalisamugghAyA atItA?, goNasthi, kevaiyA purekkhaDA, go0 asaMkhejA, evaM jAva bemANiyANaM, navaraM baNassaimasesu ima nANa-vaNassaikAiyANaM bhaMte! kevaiyA kevalisamugdhAyA atItA, go0 Natthi, kevaiyA pure01, go! aNaMtA, maNUsANaM bhaMte / kevaiyA phevalisa atItA, go! siya asthi siya natthi, jai atthi jaddaNNeNaM eko vA do vA tiNi vA, ukoseNaM satapuhutaM, kevati. purekkhaDA, siya saMkhejA siya asaM0 (sUtraM 332) . 'neraiyANa'mityAdi, nairayikANAM vivakSitapraznasamayabhAvinAM sarveSAM samudAyena bhadanta ! kiyanto vedanAsamudghAtA atItAH 1, bhagavAnAha-gautama! anantAH, bahanAmanantakAlasaMvyavahArarAzerudattatvAt, kiyantaH puraskRtAH, atrApi praznasUtrapAThaH paripUrNa evaM draSTavyaH-'neraiyANaM bhaMte! kevaiyA veyaNAsamugghAyA purekkhaDA' iti, bhagavAnAha-gItamA anantA, bahUnAmanantakAlabhAvisaMsArAvasthAnabhAvAt , evaM caturvizatidaNDakakrameNa tAvad vaktavya yAbaDhamAnikAnAM, yathA ca vedanAsamudapAtazcatavizatidaNDakakrameNa cintitaH tathA kapAyamaraNakriyatejasa-1 samudrAtA api cintanIyAH, tathA cAha-evaM-jAva tethagasamugdhAe' evaM ca sati etAnyapi bahutvaviSayANi paJca dIpa anukrama [602] ma.95 PRO d asaram.org mUla-saMpAdane atra sUtra-kramAMkane mudraNa-doSAt (sUtra 332) iti (sUtra 332)' krama dvivArAn mudritaM ~1135~ Page #1137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [332R] dIpa anukrama [602] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. // 566 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [ 332-R] padaM [ 36 ]. uddezaka: [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH 36 samu sAmAnyenAtItAH samu. sU. 332 caturviMzatidaNDakasUtrANi bhavanti, etadevAha - 'evameaivi ya paMca cauccIsadaMDagA' iti, AhArakasamudghAtacintAM kurvannAha - 'neraiyANa' mityAdi, atra praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha - gautama / asaGkhyeyAH, iyamatra bhAvanA - 4 dyAtapade iha nairayikAH sarvadA'pi praznasamayabhAvinaH sarvasaGkhyayA'pyasaGkhyeyAH, teSAmapi madhye katipayAH saGkhyAtItAH kRta pUrvAhArakasamudghAtAstato'saGkhyeyA eva teSAmatItAhArasamudghAtA ghaTante, nAnantA nApi saGkhyeyAH, evaM puraskRtA api bhAvanIyAH evaM caturviMzatidaNDakakrameNa tAvadvAcyaM yAvadvaimAnikAnAM, Aha ca - ' evaM jAva vaimANiyANaM' | atraiva yo vizeSastaM didarzayipurAha - 'navara' mityAdi, navaraM vanaspatikAyikacintAyAM manuSyacintAyAM ca nairayikApekSayA nAnAtvamavaseyaM, tadeva nAnAtvamAha - 'vaNapphaikAiyANa' mityAdi, atra praznasUtraM sugamaM, bhagavAnAha - gautama ! anantAH, anantAnAmadhigata caturdaza pUrvANAM kRtAhAraka samudghAtAnAM pramAdavazataH upacitasaMsArANAM vanaspatiSu bhAvAt, puraskRtA anantAH, anantAnAM vanaspatikAyAduddhRtya caturdazapUrvAdhigamapurassaraM kRtAhArakasamudghAtAnAM bhAvisiddhigamanabhAvAt 'maNussANaM bhaMte!' ityAdi, atrApi praznasUtraM pratItaM, bhagavAnAha - gautama ! syAditi nipAto'nekAntadyotI, | tato'yamarthaH- kadAcit saGkhyeyAH kadAcidasaGkhyeyAH, kathamiti cet, ucyate, iha sammUcchima garbhavyutkrAntasamudAyacintAyA~ utkRSTapade manuSyA aGgulamAtrakSetre yAvAn pradezarAzistasya yatprathamaM vargamUlaM tat tRtIya vargamUlena guNitaM sat yAvatpramANaM bhavati etAvat pradezapramANAni khaNDAni ghanIkRtasya lokasya ekaprAdezikyAM zreNI yAvanti bhavanti Jan Eucation International For Penal Use On ~ 1136~ / / 566 / / waryra Page #1138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], .............-- uddezaka: [-].------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [332-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [332R] etAvatpramANA ekahInAH, te cAtIva zeSanArakAdijIvarAzyapekSayA stokAH, tatrApi ye pUrvabhaveSu kRtAhArakazarIrAste || katipayAH, te ca kadAcit vivakSitapraznasamaye saGkhyayAH kadAcidasayeyAH, tata uktam-'siya saMkhejA siya asaM-18 khejA'iti, anAgate'pi kAle vivakSitapraznasamayamAvinA madhye katisakyA evAhArakazarIramArapsyanti te'pi kadA-19 cit sasyeyAH kadAcidasoyAH, tata Aha-evaM purekkhaDAvitti evaM atItagatena prakAreNa vanaspatikAyikAnAM manuSyANAM ca puraskRtA api AhArakasamudghAtA veditavyAH,te caivam-'vaNapphaikAiyANaM bhaMte ! kevaiyA AhAragasamugghAyA purekkhaDA, go0 aNaMtA, maNussANaM bhaMte ! kevaDyA AhAragasamugdhAyA purekkhaDA, go0 siya saMkhejjA siya asaMkhejjA'iti,kevalisamudghAtaviSayaM praznasUtramAha-neraiyANaM bhaMte " ityAdi sugama,bhagavAnAha-gautama !na santi kecanAtItA nairayikANAM kevalisamudghAtAH, kRtakevalisamudghAtAnAM nArakAdigamanAsambhavAt , kiyantaH puraskRtA iti prazaH, bhagavAnAha-gautama ! asajhayeyAH, sarvadA vivakSitaprazcasamayabhAvinAM madhye'saGkhyAtAnAM bhAvikevalisamudghAtatvAt , tathA kevalavedasopalabdheH, evaM caturviMzatidaNDakakrameNa nirantaraM tApad vAcyaM yAvad vaimAnikAnAM sUtraM, tathA cAha-evaM jAva vemANiyANaM' atraiva vizeSamAha-'navara'mityAdi, navaraM-vanaspatikAyikeSu manuSyeSu cedaM vakSyamANalakSaNaM nAnAtvaM, tadevAha-vaNapphaikAiyANa'mityAdi, atra praznasUtraM supratItaM, uttarasUtre nirvacana-anantAH, anantAnAM bhAvikevalisamudaghAtAnAM tatra bhAvAt, 'maNussANamityAdi, atrApi praznasUtraM sugama, bhagavAnAha CREAcce dIpa anukrama [602] Sunauranorm ~1137~ Page #1139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [332R] dIpa anukrama [602] prajJApanAyA mala ya0 vRttI. // 567 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], padaM [ 36 ]. uddezaka: [-], mUlaM [332-R] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Education T gautama ! syAt santi svAnna santi, kimuktaM bhavati ? - yadA praznasamaye samudghAtAnnivRttAH prApyante tadAH santi, zeSakAlaM na santi tatra 'jai asthi'tti yadi praznasamaye kRtakevalisamudghAtA manuSyatvamanubhavantaH prApyante tadA jaghanyata eko dvau trayo vA utkarSataH zatapRthaktvaM etAvatAmekakAlamutkRSTapade kevalinAM kevalisamudghAtAsAdanAt 'kevaiyA purekkhaDa 'ti kiyanto manuSyANAM kevalisamudghAtAH puraskRtAH 1, bhagavAnAha - syAt saGkhyeyAH syAdasaGkhyeyA, manuSyA hi sammUcchimA garbhavyutkrAntAzca sarvasamuditA utkRSTapade prAguktapramANAstatrApi vivakSitapraznasamayabhAvinAM madhye kadAcitkevalisamudghAtAH saGkhyeyAH, bahUnAmabhavyAnAM bhAvAt, kadAcidasaGgameyAH, bahUnAM | bhAvikevalisamudghAtAnAM bhAvAt / samprati ekaikasya nairayikatvAdibhAveSu varttamAnasya pratyekaM kati vedanAsamudghAtA atItAH kati bhAvina iti nirUpayitukAma Ai egamegassa NaM bhaMte 1 neraiyassa neraiyatte kevaiyA vedaNAsa0 atItA 1, go0 ! anaMtA, kevaiyA purekkhaDA ?, go0 ! kassai asthi kassaha natthi, jassa asthi jaha0 eko vA do vA tiSNi vA, ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhejjA vA anaMtA bA, evaM asurakumArate jAva vemANiyate / egamegassa NaM bhaMte / asurakumArassa neraiyatte kevaiyA vedaNAsamugdhAyA avItA ?, go0 ! atA, kevayA pu0 1, go0 ! kasaha asthi kassati natthi, jassatthi tassa siya saM0 siya a0 siya anaMtA, egamegassa NaM bhaMte / asurakumArassa asurakumAratte kevaiyA vedaNAsamugdhAyA atItA 1, go0 ! aNaMtA, kevayA pu0 1, For Par Lise Only ~ 1138~ 26 samu dyAtapadaM svaparasthA ne vedanA samu. sU. 333 // 567 // Page #1140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [333] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [333] yo kassai asthi kassai natthi, jassatthi jahaeko vA do vA tiNi cA u0 saMkhe0 asaMkhe0 arNatA vA, evaM nAmakumAracevi jAva yemANiyace, evaM jahA0veyaNAsamugdhAteNaM asurakumAre neraiyAdivemANiyapajjavasANesu bhaNito tahA nAgakumArAdiyA avasesesu sahANesu parahANesu bhANitavA jAva vemANiyassa vemANiyace, evamete caubIsA cauDIsaM daMDagA bhavaMti / (sUtraM 333) / 'egamegassa NamityAdi, ekaikasya bhadanta / nairayikasya sakalamatItaM kAlamaSadhIkRtya tadA tadA nairapikatve vRttasya sataH sarvasaGkhyayA kiyantaH vedanAsamudghAtA atItA, bhagavAnAha-gautama! anantAH, narakasthAnasthAnantazaH prAsatvAdekakasmiMzca narakabhave jaghanyapade'pi saGkhyeyAnAM vedanAsamughAtAnAM bhAvAt , 'kevaiyA purekkhaDa'tti kiyanto bhadanta ! ekakasya narayikasthAsaMsAramokSamanAgataM kAlamavadhIkRtya nairayikatve bhAvinaH sataH sarvesayayA puraskRtA vedanAsamudghAtAH, bhagavAnAha-gautama! kassai atthi'ityAdi, tatra ya AsannamRtyurvedanAsamudadhAtamaprApyAntikamaraNena narakAdunRtya setsyati tasya nAsti nairayikatve bhAvI eko'pi puraskRto vedanAsamudghAta, zeSasya ta.santi, tasyApi jaghanyata eko dvau vA trayo vA, etacca kSINazeSAyuSAM tadbhavajAnAmanantaraM setsthatAM draSTavyaM, na bhUyo narakepUrapatsyamAnAnAM, bhUyo narakeputpattI jaghanyapade'pi soyAnAM prApyamANatvAt , yadAha mUlaTIkAkAra:IRI"narakeSu jaghanyasthitiSatpannasya niyamataH soyA eva vedanAsamudghAtA bhavanti, vedanAsamudUdhAtapracuratvAkArakA 9293008092023 cord dIpa anukrama [603] -e SAREnatiniminational ~1139~ Page #1141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [333] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: dghAtapada prata sUtrAMka [333] 335 majJApanA NA"miti, utkarSataH saMlayeyA asaGkhyeyA vA anantA vA, tatra sakRt narakeSu jaghanyasthitiyUtpatsyamAnasa soyA 18 26 samuyAH mala- anekazo dIrghasthitiSu asakRdvA utpatsyamAnasya asoyAH anantazaH utpatsyamAnasya anantAH, 'eva'mityAdi, evaMya. vRttI . nirayikagatenAbhilApaprakAreNAsurakumAratvena tadanantaraM caturviMzatidaNDaka krameNa nirantaraM tAvadvAcyaM yAvadvaimAnikatve, svaparasthA ne vedanA' // 5680 tacaivam-'egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa asurakumArAo kevaiyA veyaNAsamugghAyA atItA?, go. anaMtA, samu.sU. kevaiyA purekkhaDA?, go ! kassai atthi kassai natthi, jassa asthi jahanneNaM ekko vA do vA tinni vA ukko seNaM sojjA vA asojA vA aNaMtA vA' tatrAtItasUtre'nantazo'surakumAratvasya prApsatvAdupapadyate tadbhAvamApathAnasyAnantA atItA vedanAsamudUdhAtAH, puraskRtacintAyAM yo'nantarabhavena narakAdadatto mAnuSyaM prApya setsyati prAso vA paramparayA sakRdasurakumArabhavaM na vedanAsamudghAtaM gamiSyati tasya nAstyeko'pi puraskRto asurakumAratve vedanAsamudra ghAtaH, yastu sakRdasurakumAratvaM prAptaH san sakRdeva vedanAsamudghAtaM gantA tasya jaghanyata eko do yA trayo vA, zeSasya | saGkhyayAnvArAn asurakumAratvaM yAsyataH sAyayA asaGkhyeyAn vArAn asoyA anantAna vArAn anantAH, evaM caturvi|| zatidaNDakakrameNa nAgakumAratvAdiSu sthAneSu nirantaraM sUtrapAThastAvada vaktanyo yAbadvaimAnikatvaviSayaM sUtraM, 'egamegassa | // 568 // Na' mityAdi, ekekasya bhdnt| asurakumArasya pUrva nerayikatvena vRttasya sataH sakalamatItaM kAlamapekSya sarvesavayayA ki-II || yanto vedanAsamudadhAtA atItAH1, bhagavAnAha-gautama ! anantA atItAH,anantazo nairayikatvasya prAptatvAt , eka eatestroeseseceaesesenterciseaks dIpa anukrama [603] ~1140~ Page #1142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [333] dIpa anukrama [603] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-], mUlaM [333] uddezaka: [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. kasmi~zca nairayikasya bhave jaghanyapade'pi saGkhyeyAnAM vedanAsamudghAtAnAM bhAvAt kiyantaH puraskRtAH 1, syAt santi syAnna santi, kasyacitsanti kasyacinna santi iti bhAvaH, atrApIyaM bhAvanA - yo'surakumArabhavAdudRtto na narakaM yAsyati kintvanantaraM paramparayA vA manujabhavaM prApyaM setsyati tasya nairayikatvAvasthAbhAvinaH puraskRtA vedanAsamudghAtA na santi nairayikatvAvasthAyA evAsambhavAt, yastu tadbhavAdUrdhvaM pAramparyeNa narakaM gamiSyati tasya santi, tatrApi kasyacitsaGkhyeyAH kasyacidasaGkhyeyAH kasyacidanantAH, tatra yaH sakRjaghanyasthitiSu madhye samutpatsyate tasya jaghanyapade'pi saGkhyAH, sarvajaghanyasthitAvapi narakeSu saGkhyeyAnAM vedanAsamudghAtAnAM bhAvAt vedanAbahulatvAnnArakANAM, asakRd jaghanyasthitiSu dIrghasthitiSu sakRdasakRdvA gamane asaGkhyeyAH, anantazo narakagamane anantAH, tathA ekaikasya bhadanta / asurakumArasyAsurakumAratve sthitasya sataH sakalamatItakAlamadhikRtya kiyanto vedanAsamudghAtA atItAH 1, bhagavAnAha - gautama / anantAH, pUrvamapyanantazastadbhAvasya prAptatvAt pratibhavaM ca vedanAsamudghAtasya prAyo bhAvAt, puraskRta cintAyAM kasyacit santi kasyacinna santi, yasya praznasamayAdUrdhvamasurakumAratve'pi varttamAnasya na bhAvI vedanAsamudghAto nApi tata uddhRtya bhUyo'pyasurakkumAratvaM prApsyati tasya na santi, yastu sakRt prApsyati tasya jadhanyapade eko dvau vA trayo vA utkarSataH saGkhyA asaGkhyeyA anantA vA saGkhyeyAn vArAn utpatsyamAnasya saGkhyeyAH asaGkhyeyAn vArAn asaGkhyeyAH anantAn vArAn anantAH, evaM caturviMzatidaNDakakrameNa nAga For Parts Only ~ 1141~ hary Page #1143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [333] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- yAH mala- yavRttI. prata rihara 36 samaghAtapade svaparasthAne kaSAyasa mu.sU.2 sUtrAMka [333] // 569 // kumAratvAdiSu khasthAneSvasurakumArasya nirantaraM tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikatve, tathA cAha-evaM nAgakumAracevi' ityAdi, tadevamasurakumArANAM vedanAsamudaghAtazcintitaH, samprati nAgakumArAdiSvatidezamAha-evaM'mityAdi, upadarzitA- milApena yathA caturviMzatidaNDakakrameNa asuro nairayikAdiSu vaimAnikaparyavasAneSu bhaNitastathA nAgakumArAdayo'vazepeSu samasteSu khasthAnaparasthAneSu bhaNitavyA yAvadvaimAnikasya vaimAnikatve,evaM caitAni nairayikacaturvizatidaNDakasUtrAdIni vaimAnikacaturviMzatidaNDakasUtraparyavasAnAni caturviMzatiH sUtrANi bhavanti, tadevaM caturvizatyA caturviMzatidaNDaka- sUtrairvedanAsamudghAtazcintitaH, samprati caturviMzasyaiva caturvizatidaNDakasUtraH kaSAyasamudghAtaM cicintayipuridamAhaegamegassa NaM maMte ! neraiyassa neraiyace kevaiyA kasAyasamugdhAyA atItA?, go! arNatA, kevaiyA pu01, go.ka asthi kA nasthi, jassatthi eguttariyAte jAca aNatA / egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa asurakumAratte kevaiyA kasAyasamugdhAyA avItA, goyamA ! arNatA, kevaiyA pu01, go! kassati asthi kassati natthi, jassasthi siya saMkhejA siya asaMkhejA siya aNantA, evaM jAva neraiyassa thaNiyakumArane, puDhavikAiyatte egucariyAe netaI, evaM jAca maNuyace, vANarmatarate jahA asurakumArate, joisiyatte atItA.agaMtA, purekkhaDA kassati asthi kassati nasthi, jassasthi siya asaMkhejA siya arNatA, evaM vemANiyattevi siya asaMkhejjA siya arNatA, asurakumArassa neraiyatte atItA aNetA, purekkhaDA kassati asthi kassati nasthi, jassatthi siya saMkhejA sipa asaMkhejA siya aNaMtA, asurakumArassa asuraka dIpa eeeeseaeccessersers anukrama [603] // 56 // ~1142~ Page #1144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [334] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [334] secesTaranaTAra mArane atItA aNaMtA purekkhaDA egucariyA, evaM nAgakumArate jAva niraMtaraM vemANiyatte jahA neraiyassa maNitaM taheva mANitavaM, evaM jAva dhaNiyakumArassavi vemANiyatte, navaraM sabesi sahANe eguttariyAe parahANe jaheba asurakumArassa, puDhabikAiyassa neraiyace jAva thaNiyakumAratte atItA arNatA, purekkhaDA kassati asthi kassati nasthi, jassasthi siya saMkhejA siya asaMkhejA siya aNaMtA, puDhavikAiyassa puDhavikAiyace jAva maNUsate atItA arNatA pure0 ka asthi ka. natthi jassa asthi eguttariyA, vANamaMtarace jahA Neraiyatte, jotisiyavemANiyace atItA aNaMtA, purekkhaDA kassai asthi kassai natthi, jassa asthi siya asaMkhejA siya aNaMtA, evaM jAva maNUsattevi neyavaM, vANamaMtarajoisiyavemANiyA jahA asurakumArA, gavaraM sahANe eguttariyAe mANitave jAva vemANiyassa vemANiyatte, evaM ete cauhIsaM caughIsA daMDagA, (sUtraM334) 'egamegassa NamityAdi, tatra nairayikasya nairayikatvaviSayaM praznasUtraM sugama, puraskRtacintAyAM tu kasyacit santi 18 kasyacinna santi, tatra yaH kSINazeSAyuH praznasamaye bhavaparyante vartamAnaH kaSAyasamughAtamaprApta eva narakabhavAdura tyAnantaraM pAramparyeNa vA setsyati na bhUyo narakavAsagAmI tassa na santi puraskRtA nairayikatve kaSAyasamudghAtAH, zeSasya tu santi, tasyApi jaghanyata eko dvau vA trayo vA, te ca kSINAyu zeSANAM tadbhAvabhAjAmavaseyAH, utkarSataH soyA asaGkhyeyA vAanantA vA, tatra soyavarSAyuHzeSANAM saGkhyayAH asoyavarSAyuHzeSANAmasoyAH, yadivA sakRt jaghanyasthitI utpatsyamAnAnAM soyAH asakRt jaghanyasthitI sakRdasakadIsthitAvutpatsvamAnAnAmasa dIpa anukrama [604] ISMomiaranmarg ~1143~ Page #1145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [334] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: panA- yAH mala ya.vRttI. prata sUtrAMka [334] - // 570 // dIpa yeyAH anantaza utpatsyamAnAnAmanantAH, tathA nairayikasyevAsurakumAratvaviSaye'tItasUtraM, tathaiva puraskRtasUtre 'kassai8|36 samuatti kassaha nasthitti yo narakAdadatto'sarakamAratvaM na prApsyati tasya na santi puraskRtA asurakumAratvaviSayAHdghAtapade kaSAyasamudghAtAH, yastu prApsyati tasya santi, te ca jaghanyapade sabaveyA jaghanyasthitAvapyasurakumArANAM soyAnAM svaparasthAkaSAyasamudghAtAnAM bhAvAt , lobhAdikapAyabahulatvAt teSAM, utkRSTapade'salayeyA anantA vA, tatra sakRdIrghasthi-ne kapAyasa tAvasakRjaghanyasthitiSu vA utpatsyamAnAnAmasaGkhayeyAH, anantaza utpatsyamAnAnAmanantAH, evaM nerayikasya nAgaku Mmu.sU.334 mAratvAdiSu sthAneSu nirantaraM tAvadvaktavyaM yAvat stanitakumAratve, tathA cAha-evaM jAve'tyAdi, pRthivIkAyikatve'tItasUtraM tathaiva, puraskRtacintAyAM tu kasyacit santi kasyacinna santi, tatra yo narakAduhRtto na pRthivIkAyabhavaM gamI tasya na santi, yo'pi gantA tasyApi jaghanyapade eko dvau vA trayo vA utkarSataH soyA asoyaa| vA anantA ghA, te caivaM-tiryapaJcendriyabhavAnmanuSyabhavAddevabhavAdvA kapAyasamudghAtasamuddhataH san ya ekavAraM pRthibIkAyikeSu gantA tasya eko dvau vArI gantudvauM trIn vArAn prayaH saGkhyeyAn vArAn sakyA asoyAn vArAn / asoyA anantAn vArAn anantAH, tathA cAha-'puDhavikAiyatte eguttariyAe neya'ti tathA 'evaM tAva mnnuustte|| iti evaM pRthivIkAyikagatenAbhilApaprakAreNa tAvad vaktavyaM yAvanmanuSyatve, tacaivam-'egamegassa paM bhNte| neraiyassa AukAiyatte kevaiyA kasAyasamugdhAyA aIyA ?, goyamA! arNatA, kevaiyA purekkhaDA, golA kassai anukrama [604] celect 570 // JMEaurat jaanasaram.org ~1144 ~ Page #1146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [334] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [334] atthi kassai natthi, jassasthi jaharaNeNaM eko vA do vA tinni vA ukoseNaM sakhejA vA asojjA vA aNaMtA vA' evaM yAvanmanuSyasUtraM, tatrApkAyAdivanaspatiparyantasUtrabhAvanA pRthivIkAyasUtravat , dvIndriyasUtre puraskRtacisantAyAM jaghanyena eko dvau vA trayo veti sakRt jaghanyasthitikaM vIndriyabhavaM prAmukAmaya, sakyeyAn vArAn prAptu|| kAmasya saGkhyA asakveyAnasaGkhyeyA anantAn anantAH, evaM trIndriyacaturindriyasUtre api bhAvanIye, tiryak-18 paJcendriyamanuSyasUtraviSayA tvevaM bhAvanA-sakRtpaJcendriyabhavaM prApsukAmasya khabhAvata evAlpakaSAyasya jaghanyata eko ho prayo vA zeSasya saGgyeyAn vArAn tiryapaJcendriyabhavaM prAptukAmasya saGkhyayA asaGkhayeyAn vArAn asoyA anantAn vArAn anantAH, manuSyasUtre tu puraskRtaviSayA bhAvanaivaM-yo narakabhavAduddatvo'lpakaSAyaH san manuSyabhavaM prApya kaSAyasamupAtamaprApta evaM siddhipuraM gantA takha na santi, zeSasya santi, tathApi eka dvI zrIna vArAn | kaSAyasamudghAtAna prApya setsthata eko dvI trayo vA sahayeyAn bhavAn yadivA ekasminnapi bhave saGkhyeyAn kapAya|samudghAtAn gantuH saGkhyayA asaGkhyeyAn bhavAn prAptukAmasyAsaGkhyeyAH anantAn anantAH, 'vANamaMtaratte jahA asura| kumAratte' prAguktaM, kimuktaM bhavati-puraskRtacintAyAM evaM vaktavyaM-'jassatdhi siya sakhejjA siya asojjA | siya aNaMtA vA' iti na tvekocarikA vaktavyAH, vyantarANAmapyasurakumArANAmiva japa yasthitAvapi sakyeyAnAM kAyasamudghAtAnAM labhyamAnatvAt , asaGkhyeyAnantabhAvanApyasurakumAravat , 'joisiyace' ityAdi, jyotiSka erararasecaceete dIpa anukrama [604] AJulturary.com ~1145~ Page #1147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [334] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [334] majJApanA- satve'tItA anantA vaktavyAH, puraskRtAstu kasyApi santi kasyApi na santi, etadapi prAgvadU bhAvanIyaM, yasyApi 36 samuyA: mala- santi tasyApi kasyacidasoyAH kasyacidanantAH, na tu syAt saGkhyeyA iti vaktavyaM, kuta iti cet 1, ucyate, ghAtapade yA vRttI. jyotiSkANAM jaghanyapade'pyasaGkhyeyakAlAyuSkatayA jaghanyato'pi asaGkhoyAnAM kaSAyasamudghAtAnAM labhyamAnatvAt , svaparathAanantazastatra jigamiSUNAmanantAH, evaM vaimAnikatve'pi puraskRtacintAyAM svAdasaGkhyeyAH svAdanantA iti vaktavyaM, INne kaSAyasa // 571 // bhAvanA prAgvat / tadevaM nairayikasya khasthAne parasthAne ca kaSAyasamudghAtAzcintitAH, sampratyasurakumAresu tAn / mu.sU.114 cicintayiSurAha-egamegassa 'mityAdi, ekaikasya asurakumArasya nairayikatve kaSAyasamudghAtA atItAanantA, bhAvinaH kasyacitsanti kaskhacinna santi, tatra yo'surakumArabhavAdutto narakaM na yAsyati tasya na santi, yastu yAsyati tasya santi, tasyApi jaghanyataH saJbeyAH, jaghanyasthitAvapi soyAnAM kaSAyasamudghAtAnAM narakeSu bhAvAt, utkarSato'soyA anantA thA, tatra jaghanyasthitiSyasakRddIsthitiSu sakRdasakRdvA jigamiporasaGgharayA anantazo jigamiporanantAH, asurakumArasvAsurakumAratve atItA anantAH, 'purekkhaDA eguttariyA' ityAdi, puraskRtAstu kasyApi santi kasyApi na santi, tatra yo'surakumArabhave paryantavIM na ca kaSAyasamudayAtaM yAtA nApi tatra prabhraSTo // 571 / / bhUyo'surakumArabhavaM labdhA kintvanantaraM pAramparyeNa vA setsyati tasya santi, zeSasya tu na santi, yasyApi santi tasyApi / jaghanyata eko dvau vA trayo vA utkarSataH soyA asaGkhyeyA anantA vA, tatra ekAdayaH kSINAyuHzeSANAM tadbhava dIpa anukrama [604] SAMEmirathim For P OW NEasnamom ~1146~ Page #1148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [334] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [334] bhAjAM bhUyastatraivAnutpatsyamAnAnAmavagantavyAH, soyAdayo nairayikatve iva bhAvanIyAH, 'eva'mityAdi, evaMuktena prakAreNa nAgakumAratve tata UI caturvizatidaNDakakrameNa nirantaraM yAvadvaimAnikatve-vaimAnikatvaviSayaM sUtra, yathA nairayikasya bhaNitaM tathaiva bhaNitavyaM, kimuktaM bhavati?-nAgakumAratvAdiSu stanitakumAraparyavasAneSu puraskRtacintAyAM 'kassai atdhi kassai natthi, jassa asthi siya saMkhejA siya asaMkhejjA siya aNaMtA' pRthivIkAyikavAdiSu manuSyatvaparyavasAneSu 'jassa asthi jahanneNaM eko vA do vA tinni vA ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhejjA vA arNatA pA' vyantaratve 'jassa asthi siya saMkhejA siya asaMkhejjA siya aNatA' jyotiSkatve 'jassa asthi siyA asaMkhejA siya aNaMtA' vaimAnikatve'pyevameveti vaktavyamiti, 'evaM jAve'tyAdi, evaM-uktena prakAreNa asurakumA-11 hAvanAgakumArasya yAvat stanitakumArasya pratyekaM yAvada vaimAnikatve-vaimAnikatvaviSayaM sUtraM tAvadvaktavyaM, atraiva vizeSa-11 mAha-navaraM sarveSAM nAgakumArAdInAM stanitakumAraparyavasAnAnAM svasthAne niyamataH puraskRtA ekotarikAH, parasthAne yathaivAsurakumArasya tathaiva vaktavyAH, 'puDhavikAiyassa neraiyatte' ityAdi, pRthivIkAyikasya nairayikatve yAvat stani|takumAratve atItA anantAH, atra bhAvanA prAgina, puraskRtAH kasyApi santi kasyApi na santi, tatra yaH pRthivI kAyabhavAdudRtto narakeSvasurakumAreSu yAvat stanitakumAreSu na gamiSyati kintu manuSyabhavaM prApya siddhiM gantA takha 18na santi, zeSasya tu santi, yasyApi santi tasyApi jaghanyataH sakayeyAH, jaghanyasthitAvapi narakAdipu sngkhyyaanaa| dIpa anukrama [604] SAREitiatini Manmurary.au ~1147~ Page #1149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [334] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanAyA malayavRttI prata sUtrAMka [334] // 572 // seaeeeeeeeeee kaSAyasamudaghAtAnA bhAvAt , utkarSato'soyA anantA bA, te ca prAgvadU bhAvayitavyAH, pRthivIkAyikatve yAra- samumanuSyatve'tItAste tathaiva, bhAvina ekottarikayA vaktavyAH, te caivam-'kassai asthi kassai natthi. jassa asthi daghAtapade jahaNaNaM eko vA do vA tiSiNa vA ukkoseNaM saMkhejjA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA te ca nairayikasya pRthivIkA- khaparasthA|yikatva iva bhAvanIyAH, 'yANamaMtarate jahA neraiyatte' iti vyantaratve yathA nairayikatve tathA baktavyaM, kimuktaM bhava- na kaSAyasa ni?-ekotarikA na vaktavyAH, kintu 'siya saMkhejA siya asaMkhejjA siya aNaMtA' iti vaktavyaM, 'joisiya' sU. 124 ityAdi, jyotiSkatve vaimAnikatve cAtItAstathaiva, puraskRtA yadi santi tato jaghanyapade asaGkhyeyAH utkRssttpde| anantAH, evamapkAyikasya yAvanmanuSyatve netavyaM, vyantarajyotiSkavaimAnikAnAM yathA asurakumArasya, navaraM puraskRtacintAyAM sarva svasthAne ekotarikayA vaktavyaM, parasthAne yathA asurakumArasya sUtra, sUtraparyantaM darzayati-jAva mANiyassa vemANiyatte' iti yAvadvaimAnikasya vaimAnikatve-vaimAnikatvaviSayaM sUtra, evamete kapAyasamudghAtagatAzcaturviMzatiH-caturviMzatisaGkhyAzcaturviMzatidaNDakAH bhaNitavyAH 24 / tadeva muktazcaturviMzatyA caturviMzatidaNDaka-M sUtraH kaSAyasamudrAtaH, samprati caturvizatyaiva caturviMzatidaNDakasUtrAraNAntikasamudrAtamAha // 572 // mAraNatiyasamugghAto sahANevi parahANevi eguttariyAe neyaho jAva vaimANiyassa vemANiyatte, evamete cauvIsaM cauvIsadaMDagA bhANiyavA veuviyasamugghAto jahA kasAyasa0 tahA niravaseso bhANitabo, navaraM jassa nasthi tassa dIpa anukrama [604] A mitaram.org ~1148~ Page #1150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [335] dIpa anukrama [605] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] uddezaka: [-] mUlaM [ 335] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education t (vubati, etthavi cauvIsaM cauvIsA daMDagA mANiyadvA / teyagasamu0 jahA mAraNaMtiyasa0, navaraM jassatthi, evaM etevi bI cavIsA daMDagA bhANitavA / egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa neraiyatte kevaiyA AhArasamugdhAyA atItA 1, go0 ! Natthi, kevaiyA pu0 1, go0 ! Natthi evaM jAva vaimANiya te, navaraM maNUsatte atItA kassai asthi kassaha natthi, jassatdhi jaha0 eko vA do vA u0 tini, kevaiyA pu0 1, go0 ! kassati atthi ka0 natthi, jassatthi jaha0 eko vA do vA tiNNi vA u0 cattAri, evaM savajIvANaM maNussANaM bhANiyavaM mapsassa maNUsate atItA kassavi asthi kassati natthi, jassatthi jaha0 eko vA do vA tiNNi vA u0 cattAri, evaM purekkhaDAvi, evamete cauvIsaM cauvIsA daMDagA jAva vaimANivatte / egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa neraiyace ke0 kevalisamugyAyA atItA 1, go0 ! Natthi, kevaiyA purekkhaDA 1, go0 ! natthi, evaM jAva vemANiyate, NavaraM maNUsatte atItA natthi, purekkhaDA ka0 asthi ka0 natthi, jassatthi iko, maNUsassa maNUsate atIvA kassa ti asthi ka0 natthi, jassatthi eko, evaM purekkhaDAvi, evamete caubIsaM cauDIsA daMDagA ( sU 335 ) 'mAraNaMtie 'ti mAraNAntikasamudghAtaH puraskRta cintAyAM svasthAne parasthAne vA ekottarikayA netavyo yAvadvai - | mAnikasya vaimAnikatve -- vaimAnikatvaviSayaM sUtraM tacaivam -- egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa nerayatte kevaiyA mArapaMtiyasamugdhAyA atItA 1, goyamA ! anaMtA, kevaiyA purekkhaDA 1, goyamA ! kassara asthi kassara natthi, For Parts Only ~ 1149~ rryp Page #1151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [335] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [335] // 573 // dIpa anukrama [605] jassatthi jahanneNaM eko vA do yA tiSiNa vA ukkoseNaM saMkhejjA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA' tatra yo mAraNA- 36 prajJApanAyA: mala- |ntikasamudghAtamantareNa kAlaM kRtvA narakAdudvRttaH anantaraM pAramparyeNa vA manuSyabhavaM prApya setsyati na bhUyo naraka- ghAtapade ya.vRttI . gAmI tasya na santi puraskRtA mAraNAntikasamudghAtAH, yaH punastadbhave vartamAnI mAraNAntikasamudghAtena kAlaM kRtvA nArakAde narakAduvRttaH setsyati tassaikaH puraskRto mAraNAntikasamudghAto, yaH punabhUyo'pi narakamAgatya sarvasaGkhyayA dvau mAra- nArakatvANAntikasamudghAto gantA tasya dvI, evaM triprabhRtayo'pi bhAvanIyAH, saGghayeyAn vArAn narakamAgantuH sabeyAH asa-dImAraNAyeyAnvArAn asaGkhyeyAH anantAn vArAn anantAH, evamasurakumAratve AlApako vAcyaH, navaramatraivaM bhAvanAyo nara KntikAdyAH kAdutto manuSyabhavaM prApya setsyati yadivA tasmin bhave mAraNAntikasamudghAtamagatvA mRtyumAsAdya tato'jyabhave siddhi gantA tasyaiva na santi, zeSasya tvekAdibhAvanA prAgiva, vyantarajyotiSkavaimAnikeSu yathA nairayikasya, (yathA nairayikasya) narayikAdiSu caturviMzatisthAneSu cintA kRtA tathA'surakumArAdInAM vaimAnikaparyavasAnAnAM caturvizatidaNDakakrameNa | kartavyA, tadevamanyAnyapi caturviMzatirdaNDakasUtrANi bhavanti, tathA cAha-evaM ee cauvIsa caucIsA daMDagA bhANiyabA' iti, ukto mAraNAntikasamudaghAtazcatavizatyA caturvizatidaNDakasUtraH, sAmpratametAvatsavabAkereva sUtre kriyasamudghAtaM vivakSurAha-veuvie' ityAdi, vaikriyasamudghAto yathA kapAyasamupAtaHprA pratipAditaH tathA niravizeSo bhaNitavyaH, kevalaM yasya vaikriyasamudghAto nAsti vaikriyalabdherevAsambhavAt tasya nocyate, zeSasya ucyate, sa | // 573 // JMEauratanAR. ~1150~ Page #1152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM [-], ---- --------- mUlaM [335] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [335] dIpa anukrama [605] zirSa-'egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa neraiyatte kevaiyA veuSiyasamugghAyA atItA ?, go ! aNaMtA, kevaiyA pure-1| kkhaDA, go.! kassai atthi kassai natthi, jassa asthi jahaNNeNaM eko vA do vA tiNNi vA ukoseNaM siya saMkhejA vA siya asaMkhejA vA siya arNatA yaa| egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa asurakumAratte kevaiyA veudhiya-1 samugghAyA atItA', go0 aNaMtA, kevaiyA purekkhaDA ?, go.! kassai asthi kassai natthi, jassasthi siya saMkhijjA siya asaMkhijjA siya aNaMtA vA, evaM neraiyassa jAva thaNiyakumAratte / egamegassa NaM bhaMte ! neriyss| puDhavikAiyatte kevaiyA veuviyasamugdhAyA atItA, gonatthi, kevaiyA purekkhaDA ?, go! natthi, evaM jAva teuvAiyatte, egamegassa NaM bhaMte ! neradayassa bAukAiyatte kevaiyA veuciyasamugghAyA atItA, go018 |aNaMtA, kevaiyA purekkhaDA, go0 ! kassai asthi kassai nasthi, jassatthi jahaNNeNaM eko vA do vA tiNNi vA ukko saMkhejA vA asaM0 aNaMtA vA, vaNassaikAiyatte jAva cauridiyace jahA puDhavikAiyatte, tirikkhapaM|ciMdiyatte maNusatte jahA bAukAiyatte, vANamaMtarajoisiyavemANiyattesu jahA asurakumAratte' iha yatra vaikriyasamu ghAtasambhavastatra bhAvanA kaSAyasamudghAtavad bhAvanIyA, anyatra tu pratiSedhaH supratIto, vaikriyaladhirevAsambhavAta, yathA ca nairayikasya caturvizatidaNDakakrameNa sUtramupadarzitamevamasurakumArAdInAmapi caturvizatidaNDakakrameNa pratyekaM / sUtramavagantavyaM, navaramasurakumArAdiSu skhanitakumAraparyavasAneSu vyantarAdiSu ca parasparaM svasthAne ekotarikA para aoratadaeopagacasae80saree ~ 1151~ Page #1153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [335] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [335]] dIpa anukrama [605] prajJApanA | sthAne sahayAdayo vaktavyAH, vAyukAyikatiryapaJcendriyamanuSyeSu tu parasparaM svasthAne parasthAne vA ekotarikAH, yAmala- | zeSaM tathaiva, eSametAnyapi caturviMzatizcaturvizatidaNDakasUtrANi bhavanti, tathA cAha-'evamete cauSIsaM cauvIsagA ya. vRttI. daMDagA bhANitavA' evaM-upadarzitena prakAreNa atrApi-baikriyasamudghAtaviSaye'pi caturvizatiH-caturviMzatisaGkhyAH 'cauvIsA' iti caturvizatiH-caturviMzatisthAnaparimANA daMDakA-daNDakasUtrANi bhnnitnyaaH| samprati taijssmudghaat||574|| dI mAraNAmitidezata Aha-'teyage'syAdi, taijasasamuddhAto yathA mAraNAntikasamudghAtastathA vaktavyaH, kimuktaM bhavati ?-11 ntikAdyAH khasthAne parasthAne ca ekotarikayA sa vaktavya iti, navaraM yasya nAsti-na sambhavati taijasasamudghAtastasya na vaktavyaH, tatra nairayikapRthivyaptejovAyuvanaspatidvitricaturindriyeSu na sambhavatIti na vaktavyaH, zeSeSu tu vaktavyaH, sa caivam'egamegassa NaM maMte ! neraiyassa neraiyatte kevaiyA teusamugghAyA atItA ?, go| nasthi, kevaiyA purekkhaDA, go0 ! natthi, egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa asurakumAratte kevaiyA teyagasamugdhAyA atItA ?, go.! arNatA, kevaiyA purekkhaDA ?, go.! kassai asthi kassada natthi, jassatthi jahanneNaM eko vA do vA tiNi vA ukko-|| seNaM saMkhejjA vA asaMkhejjA vA aNaMtA vA' ityAdi sUtroktaM vizeSamupajIvya svayaM paribhAvanIyaM, atrApi sUtrasaGkhyAmAha-evaM'mityAdi, evaM-mAraNAntikasamudghAtagatena kvacit sarvathA niSedharUpeNa ca prakAreNa ete'pi-taijasasamudghAtagatA api caturvizatiH caturvizatikA-daNDakA bhnnitvyaaH| sampratyAhArakasamupAtaM cintayannAha-'egame aeroesesec taeeeeeeeeeeeee 574 // SARERatunintennational ~1152~ Page #1154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM - -------------- mUlaM [335] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [335] dIpa anukrama [605] asootra0000000000000002 gassa Na'mityAdi, iha sarveSvapi sthAneSu manuSyatvacintAyAmatItA jaghanyata eko dvau vA utkarSatastrayazca, puraskRtA jaghanyata eko vA dvau vA trayo vA utkarSatazcatvAraH, zeSeSu sthAneSu atItAH puraskRtAzca pratiSeddhavyAH, manuSyasya | manuSyatvacintAyAmatItAH puraskRtAzca jaghanyata eko vA dvau vA trayo vA utkarSatazcatvAraH, atrArthe ca kAraNaM prAge boktaM, atrApi sUtrasaGkhyAmAha-evaM'mityAdi, evam-upadarzitena prakAreNa ete AhArakasamudghAtaviSayAzcaturvizatipasaGkhyAkAH daNDakA vaktavyAH, kiyaraM yAvadityAha-yAvadvaimAnikasya vaimAnikatve-vaimAnikatvaviSayaM sUtraM. tacevam-'egamegassa bhaMte ! vemANiyassa vemANiyatte kevaiyA AhAragasamugdhAyA atItA ?, go01 natthi, kevayA purekkhaDA, go. nasthi' iti / adhunA kevalisamudghAtamabhidhitsurAha-egamegassa NaM bhaMte' ityAdi, atrApyayaM tAtparyArtha:-sarveSvapi sthAneSu manuSyatvacintAvyatirekeNAtItAH puraskRtAca pratiSeddhavyAH, manuSyavarjeSu / manuSyatvacintAyAmatItAH pratiSeddhavyAH, puraskRtastu kasyApyasti kasyApi nAsti, yasyApyasti tasyApyeka eveti vaktavyaH, manuSyasya manuSyatvacintAyAmatItaH kasyApi asti kasyApi nAsti, yasyApyasti tasyApyeka eva, etaca praznasamaye kevalisamudghAtAduttIrNa kevalinamadhikRtya, puraskRto'pi kasyApi asti kasyApi nAsti, yasyApyasti tasyApyeka iti vaktavyaM, atrApi sUtrasaGkhyAmAha-evaM'mityAdi evam-upadarzitena prakAreNa ete kevalisamudghAtaviSayAzcaturvizatizcaturviMzatisaGkhyAkA daNDakA bhavanti, tadevaM sarvasaGkhyayA ekatvaviSayANAM caturviMzatidaNDakasUtrANAma etestsestate Santaratana ~1153~ Page #1155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [336 ] dIpa anukrama [606] prajJApanAyAH mala 0 vRttI. // 575 // padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [ 336 ] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH SaSTyadhikaM zataM jAtaM etAvatsaGkhyAkAnyeva bahutvaviSayANyapi sUtrANi bhavanti, tAnyupadidarzayiSurAha-neraiyANaM bhaMte ! neraiyatte0 ke0 vedaNAsa0 atItA 1, go0 ! anaMtA, ke 0 pure0 1, go0 ! agaMtA, evaM jAva vaimANiyatte, evaM savajIvANaM bhANita jAba vemANiyANaM vemANiyatte, evaM jAtra teyagasa0, gavaraM uvaujiUNa neyaha jassatthi veuciyateyagA / neraiyANaM bhaMte ! neraiyace kevatitA AhAragasa0 atItA 1, go0 ! natthi, kevatitA pu0 1, go0 1 Natthi evaM jAva vemANiyatte, NavaraM maNUsate atItA asaM0 purekkhaDA asaMkhejA evaM jAva bemANiyANaM, NavaraM vaNassaikAiyANaM maNUsate atItA anaMtA purekkhaDA anaMtA, maNUsANaM maNUsate atItA siya saMkhejA siya asaMkhejA, evaM purekkhaDAvi, sesA sabai jahA neraiyA, evaM ete caDavIsaM cauvIsA daMDagA / neraiyANaM maMte ! neraiyatte keva0 kevalisamugdhAyA atIvA ?, go0 1 nasthi, ke0 pu0 1, go0 natthi, evaM jAva vemANiyatte, NavaraM maNUsate atItA Natthi, pure0 asaMkhejA, evaM jAva vaimANiyA, navaraM vaNassaikAiyANaM maNUsatte atItA natthi, pu0 aNaMtA, maNUsANaM maNUsate atItA siya atthi siya Natthi, jaha atthi jaha0 eko vA do tiSNi vA ukko0 satapuDutaM, kevaiyA pure0 1, go0 ! siya saMkhejA siya asaMkhejA, evaM ete caubIsaM cauDIsA daMDagA sabai pucchAe bhANitavA jAva vemANiyANaM vemANiyate (sUtraM 336) 'neraiyANa' mityAdi, nairayikANAM vivakSitapraznasamaya bhAvinAM sarveSAM bhadanta ! pUrva. sakalamatI kAlamavadhIkRtya Ecation Internationa For Parts Only ~ 1154 ~ 36 samudghAtaparda nArakAdInAM nArakatvAdI samuddhA tAH sU. 336 // 575 // Page #1156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [336] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: se prata sUtrAMka [336] dIpa anukrama [606] ma yathAsambhavaM nairayikatve vRttAnAM satAM samudAyena sarvasaGkhyayA kiyanto ghedanAsamudghAtA atItAH 1, bhagavAnAha gautama ! anantAH, bahUnAmanantakAlamasaMvyavahArarAzerudvRttatvAt , kiyantaH puraskRtAH 1, etacca sUtraM sUcAmAtra, paripUrNastu pATha evaM-'neraiyANaM bhaMte ! neraiyatte kevaiyA veyaNAsamughAyA purekkhaDA ?' iti bhagavAnAha-gautama / anantAH, bahUnAmanantazo bhUyo'pi narakeSvAgamanasambhavAt , 'evaM'mityAdi, evamuktena prakAreNAsurakumAratvAdiSu / sthAneSu krameNa tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikatve-vaimAnikatvaviSayaM sUtraM, tacedaM-'neraiyANaM bhaMte ! vemANiyatte keva-N iyA veyaNAsamugghAyA atItA ?, go! aNaMtA, kevaiyA purekkhaDA ?, go ! aNaMtA' iti, atra atItA anantAH supratItAH, sarvasAMvyavahArikajIyaH prAyo'nantazo vaimAnikatvasya prAptatvAt , puraskRtAsvanantAH, praznasamaya-| bhAvinAM nairayikANAM madhye bahubhiranantazo vaimAnikatvasya prApsyamAnatvAt , evamapAntarAlayatidhvapi asurakumAra-IM tvAdiSu sthAneSu bhAvanA bhAvanIyA, yathA ca nairayikANAM nairayikatvAdiSu caturvizatidaNDakakrameNAtItAH puraskRtAzca vedanAsamudghAtA bhaNitA evaM sarvajIvAnAmasurakumArAdInAM bhaNitavyAH, kiyaDUraM yAvadityAha-yAvadvaimA-1 |nikAnAM vaimAnikatye-vaimAnikatva viSayAH, te caivaM-vemANiyANaM bhaMte ! vemANiyatte kevajhyA beyaNAsamugghAyA atItA ?, go! aNaMtA, kevaiyA pure01, go.! aNaMtA' iti, evaM kaSAyamaraNavaikriyataijasasamudghAtA api | narayikAdInAM vaimAnikaparyavasAnAnAM sarveSu nairayikatvAdiSu sthAneSu caturviMzatidaNDakakrameNa vaktavyAH, tathA cAha ~1155~ Page #1157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [336 ] dIpa anukrama [606] prajJApanA yA mala ya0 vRttI. // 576 // padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. Education to "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [ 336 ] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH - 'evaM jAve' tyAdi, evaM - vedanAsamudghAtagatena prakAreNa kaSAyAdisamudghAtA api tAvadvaktavyAH yAvattaijasasamudghAtaH, kimavizeSeNa vaktavyAH 1, netyAha- 'navara 'mityAdi, navaramupayujya upayogaM kRtvA sarva sUtraM buddhyA netavyaM kimuktaM bhavati ? - ye yatra samudghAtA ghaTante te tatrAtItAH puraskRtAzcAnantA vaktavyAH, zeSeSu ca sthAneSu pratiSeddhavyAH, etadeva vaiviktyenAha - 'jassa atthI' tyAdi, yasya jIvarAzenairayikAderasurakumArAdezva santi vaikriyataijasasamudghAtA se tasya vaktavyAH, zeSeSu pRthivyAdiSu sthAneSu pratiSeddhavyA iti sAmarthyalabhyaM, kaSAyamAraNAntikasamudghAtAH punaH sarvatrApi vedanAsamudghAtavadvizeSeNAtItAH puraskRtAzcAnantA vaktavyAH, na tu kvApi niSeddhavyAH / samprati AhArasamu|dghAtaviSayaM sUtramAha- 'neraiyANa' mityAdi, AhArakasamudghAto bAhArakalabdhau satyAmAhA rakazarIraprArambhakAle bhavati, nAnyathA, AhArakalabdhizcopajAyate catuIzapUrvAdhigame, teSAM caturddazAnAM pUrvANAmadhigamo manuSyatvAvasthAya na zeSAyAmavasthAyAmiti manuSyatvavarjAsu zeSAsvavasthAsvatItAnAM puraskRtAnAM cAhArakasamudghAtAnAM pratiSedhaH, manuvyatvAvasthAyAmapi pUrvamatItA asaGkhyeyAH, prazvasamayabhAvinAM nArakANAM madhye bahUnAmasaGkhoyAnAM nArakANAM pUrva tadA 2 manuSyatvamavApya adhigatacatuddezapUrvANAM pratyekaM sakRd dviH trirvA kRtAhArakasamudghAtatvAt, puraskRtA api asaGkhyeyAH, praznasamayabhAvinAM nArakANAM madhye bahubhirasaGkhyeyairnArikairnara kAdudRsyAnantaryeNa pAramparyeNa vA tadA tadA manuSyatvAvAptau caturddaza pUrvANyadhItya pratyekamAhArakasamudyAtAnAmekazo dviH trizcaturvA kariSyamANatvAt, 'evaM jAva For Parts Only ~ 1156 ~ 36 samudUdhAtapadaM nArakAdI nAM nArakatyAdausa muddhAtAH sU. 336 // 576 // janayar Page #1158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [336] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [336] dIpa anukrama [606] vemANiyANa miti nairayikANAM caturviMzatidaNDakakrameNa cintA kRtA evamasurakumAradiInAmapi pratyeka caturvizatidaNDakakrameNa tAvadvaktavyA yAvadvaimAnikAnAM, kevalaM yatrAsti vizeSastaM darzayati-'navara'mityAdi, navaraM vanaspatikAyikAnAM manuSyatvacintAyAmatItAH puraskRtAzca pratyekamanantA vaktavyAH, anantAnAM pUrvamadhigatacaturdazapUrvANAM yathAyogamekazo| dviAtri kRtAhArakasamudghAtAnAMvanaspatiSvavasthAnAt anantarameva vanaspatikAyAduvRtyAnantaryeNa pAramparyeNa vA mAnupatyamavApya yathAyogameko dviH tricaturvA''hArakasamudghAtAnAM nirvayiSyamANatvAt , manuSyANAM manuSyatvAvasthAyA-18 matItAH puraskRtAzca syAtsaGgyeyAH syAdasaGkhyeyAH,kathamiti cet ,ucyate, te hi praznasamayabhAvinaH utkarSapade'pi sarvastokAra, zreNyasaGkhyeyabhAgagatapradezarAzipramANatvAt , tato vivakSitapraznasamayabhAvinAM madhye kadAcidasadheyAH-yathAyoga pratyekamekazI dviH trizcaturvA kRtakariSyamANAhArakasamudghAtAH prApyante, upasaMhAramAha-eva'mityAdi, evamuktena prakAreNa ete AhArakasamudghAtaviSayAzcaturviMzatizcaturvizatisaGkhyAkA daNDakA vaktavyAH, samprati kevalisamudghAtaM cintayati-'neraiyANa mityAdi, kevalisamudghAto'pi manuSyatvAvasthAyAM bhavati, na zeSAkhavasthAsu, na ca kRtakevalisamudghAtaH saMsAraM paryaTati, kevalisamudghAtAnantaramantarmuhUttainAvazyaM niHzreyasapadAdhigamAt, tato nArakANAM manuSyatvavarjAsu zeSAkhavasthAkhatItAH puraskRtAzca kevalisamudghAtAH pratiSeddhavyAH, manuSyatvAvasthAyAmapyatItAH pratiSevyAH, kRtakevalisamudghAtAnAM narake gamanAbhAvAt , bhAvinazca bhaviSyanti, praznasamayabhAvinAM madhye bahUnAmasaGkhye ~1157~ Page #1159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [336] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [336] dIpa anukrama [606] prajJApanA yAnAM nArakANAM muktipadagamanayogyatvAt , tataH puraskRtA asaGgyeyA ityuktaM, 'eva'mityAdi, yathA nairayikANAM36 samuyA: mala- IM kevalisamudyAtacintA kRtA evamasurakumArAdInAmapi kartavyA, sA ca tAvat yAvat vaimAnikAnAM, atraiva vizeyavRttI. 8SamAha-'navara'mityAdi, navaraM vanaspatikAyikAnAM manuSyatvAvasthAcintAyAmatItAH pratiddhanyAH, kRtakevalisamu nArakApaghAtAnAM saMsArAbhAvAt, puraskRtAstvanantA vAcyAH, praznasamayabhAvinAM vanaspatikAyikAnAM madhye bahUnAmana-18 dInAM naa||577|| ntAnAM vanaspatikAyikAnAM vanaspatikAyAdutyAnantayeNa pAramparyeNa vA kRtakevalisamudghAtAnA setsyamAnatvAt, rakatvAdI samudghAmanuSyANAM manuSyatvAvasthAcintAyAmatItAH kadAcitsanti kadAcinna santi, kRtakevalisamudghAtAnAM siddhatvabhAvAda tAH sU. zAnyeSAM cAdyApi kevalisamudghAtApratipatteH, yadApi santi tadA'pi jaghanyata eko dvau vA trayo vA utkarSataH zatapathaktvaM, puraskRtAH syAtsoyAH svAdasaGkhyeyAH, praznasamayabhAvinAM manuSyANAM madhye kadAcitsavayeyAnAM kadAcida-18 saGkhyeyAnAM yathAyogamAnantaryeNa pAramparyeNa kRtakevalisamudghAtAnAM setsyamAnatvAt , sUtrasarvasaGkhyAmAha-evamukkena / prakAreNa ete keyalisamudghAtaviSayAzcaturvizatizcaturviMzatidaNDakAH te ca sarve'pi pRcchAyAM-pRcchApurassaraM bhaNitavyAH kiyaDUraM yAvadityAha-vaimAnikAnAM vaimAnikatvaviSayaM sUtraM, tacedaM-'bemANiyANaM bhaMte ! bemANiyatte kevaiyA keva-IN lisamugghAyA atItA ?, go. nasthi, ke.pu.1, go! natthi' iti // vadevamuktA nairayikAdiSu vaimAnikaparyava-IN sAneSyekatvaviziSTeSu bahutvaviziSTeSu ca bhUtabhAvivedanAdisamudghAtasambhavAsambhavapurassaraM saGkhyApramANaprarUpaNA, sampra-N 1 1577 // Panditurary.com ~11584 Page #1160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] PresecxARA ti tena tena samudghAtena yAvat kevalisamudghAtena samuddhatAnAmasamuddhatAnAM ca parasparamalpabahutvamabhidhitsurAha etesiNaM bhaMte ! jIvANaM cedaNAsamugdhAteNaM kasAyasa0 mAraNatiya beuviyasa0 teyasa. AhAragasa0 kevalisa0 samohayANaM asamohayANa ya kayarera hito a0 ba0 tu.vi0, go0! sabathovA jIvA AhAragasa mugdhAeNaM samohayA kevalisamugdhAeNaM saMmohatA saMkhe0 teyagasamugghAeNaM samohayA asaM0 beubiyasamugghAeNaM samo0 asaM0 mAraNaMtiyasamu. samo0 aNaMtaguNA kasAyasa0 sa0 asaMvedaNAsa visesAhiyA asaMmohayA asaMkhijaguNA (sUtra 337) etesiNaM bhaMte ! neraiyANaM vedaNAsamugghAeNaM kasAyasa0 mAraNaMtiyasa beubiyasa samohayANaM asamohayANa ya katarezahito appA vA 4, go! sabatthovA neraiyA mAraNaMtiyasamugdhAteNaM samohayA veubviyasamugdhAvaNaM samohayA asaM0 kasAyasamugyAeNaM samohatA saMkhe0 vedaNAsamugdhA samo0 saMkhe0 asamohayA sNkhe0| etesi NaM maMte ! asurakumArANaM vedaNAsamugdhAteNaM kasAyasa0 mAraNaMtiyasa0 beuviyasa0 teyagasa0 samohatANaM asamohatANa ya kayarezahito appA vA 41, go! sabathovA asurakumArA teyagasamugdhAeNaM samohayA mAraNaMtiyasa0 sa0 asaM0 vedaNAsa0 sa0 asaM0 kasAyasamu0 sa0 saM0 veubiyasamu0 sa0 saMkhe0 asamohayA asaMkhejaguNA evaM jAva thaNiyakumArA / eesi NaM bhaMte ! puDhavikAiyANaM vedaNAsa031, go! savatthovA puTavikAiyA mAraNatiyasamugdhAeNaM samohayA kasAyasamugdhAeNaM samohayA saM0 vedaNAsamu0 sa0 visesAhiyA asamohayA asaM0, evaM jAva vaNassaikAiyA, gavaraM sabatyovA bAukAiyA veuciyasamugdhAeNaM samohayA mAraNaMtiyasamu. samo0 asaMkhejaguNA kasAyasamugdhA0 sa0saM0 vedaNAsa0 sa0 visesAhiyA asamo dIpa anukrama Secoeae easelese.actrserse [607 -608] 20090878000 marary au ~1159~ Page #1161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] prajJApanAyA:malaya.vRttI. 337-338 kaTae dIpa hayA asaMkhejaguNA / beiMdiyANaM bhaMte ! bedaNAsamugghAeNaM kasAyasa. mAraNaMtiyasa0 samohayANaM asamohayANa ya katare- 36 samu2 hito appA vA 41, go! sabathovA beiMdiyA mAraNatiyasamugdhAeNaM samohayA vedaNAsamugdhAteNaM samohayA asaMkhe0 dghAtapadaM kasAyasa0 samo0 asaMkhe0 asamohayA saMkhe0, evaM jAva cAridiyA / paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM bhaMte ! vedaNAsa samudAtAsamo0 kasAyasamugdhAteNaM mAraNaMtiyasa0 veubiyasa0 teyAsamu0 samohayANaM asaMmohayANa ya ktre|hiNto appA vA nAmalpaba41, go! sabathovA paMcidiyatiri0 teyAsamu0 samohayA veu0 samu0 samo0 asaM0 mAraNaMtiyasa0 samo0 asaM0 | hutvaM sU. vedaNAsa samo. asaM0 kasAyasa0 samo0 saMkhe0 asamavahatA saMkhe / maNussANaM bhaMte / vedaNAsamupAteNaM samohayANaM kasAyasamu0 mAraNaMtiyasa0 veubiyasa. tethagasa AhAragasamugdhAeNaM kevalisa0 samohayANaM asamohayANa ya kayare 2hiMto appA vA 41, go0! sabathovA maNussA AhAragasa samohayA kevalisa0 sa0 saMkhe0 teyagasa0 samo0 saMkhe0 ceubiyasa samo0 saMkhe0 mAraNaMtiyasa samo0 asaM0 vedaNAsa0 sa0 asaM kasAyasa0 sa0 saMkhe0 asamohayA asaM01181 vANamaMtarajoisiyavemANiyANaM jahA asurakumArANaM (mUtra 338) 'eesi Na'mityAdi, eteSAM-yathAyogaM prAk samavahatAsamayahatatvena nirUpitAnAM bhadanta ! sAmAnyato jIvAnAM vedanAsamaghAtena yAvat kevalisamudghAtena samavahatAnAmasamavahatAnAM ca madhye katare katarebhyo'lpAH katare katare-II bhyo bahukAH-saGkhyeyAsakyeyAdiguNatayA prabhUtAH katare katarestulyA:-samasayAkAH, atrArthe sUtre vibhaktipariNAmaH khayaM yojanIyaH, katare katarebhyo vizeSAdhikAH-manAgadhikAH, vAzabdAH sarve'pi vikalpArthAH, bhagavAnAha-gautama! ebsTaTaTaTaTaTa anukrama [607 -608] ~1160~ Page #1162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] sarvastokA jIvA AhArakasamudghAtena samuddhatAH, AhArakazarIriNo hi kadAcidiha loke SaNmAsAna yAvanna bhavantyapi, yadApi bhavanti tadApi jaghanyata eko dvau trayo vA utkarSataH sahasrapRthaktvaM, kevalamAhAkasamudghAta AhArakazarIraprArambhakAle na zeSakAlaM tataH stokA eSa yugapadAhArakasamudghAtAH prApyante iti sarvastokA AhArakasamudaghotana samuddhatAH, tebhyaH kevalisamudghAtena samuddhatAH saGkhyeyaguNAH,teSAmekakAlaM zatapRthaktvena prApyamANatvAt, yadyapyAhArakazarIriNaH sattayA samakAlaM eko dvau vA trayo vA utkarSataH sahasrapRthaktvamAnAH prApyante tathApyA(pistokAnAmA)hArakasamudghAtasambhavAt ekakAlamatistokAH prApyante iti na tebhyaH kevalisamudghAtasamuddhatAnAM saGkhyeyaguNatvavirodhaH, kevalisamudghAtasamuddhatebhyaH taijasasamudghAtena samavahatAH asaGkhyaguNAH, paJcendriyatiryagyonikAnAM manuSyANAM devAnAmapi ca taijasasamudUghAtasambhavAt , tebhyo'pi vaikriyasamudghAtena samudghatAH asaGkhyeyaguNAH, nArakavAtakAyikAnAmapi vaikriyasamudghAtasambhavAt , vAtakAyikAzca vaikriyalabdhimantona stokAH, kintu devebhyopyasoyaguNAH, kathametaditi cet, ucyate, iha bAdaraparyAptavAyukAyikAH sthalacarapaJcendriyebhyo'soyaguNAH, mahAdaNDake tathA paThitatvAt , sthalacarapaJcendriyAzca devebhyo'pyasoyaguNAH, tato yadyapi bAdaraparyAptavAyukAyi kAnAM soyabhAgamAtrasya vaikiyalabdhisambhavo, yata uktam-"tiNhaM tAva rAsINaM gheuSiyaladdhI ceva natthi, pAyaparapajattANapi saMkhejjaibhAgamettANaM"ti, tathApi saGkhyeyabhAgamAtrA vaikriyalabdhimanto devebhyo'pyasaGkhyeyaguNA bhavanti, dIpa 20393029290sass90000 anukrama [607 -608] Panduranorm ~1161 Page #1163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337 -338] tato nairayikANAM vAyukAyikAnAM ca vaikriyasamudghAtasambhavAdupapadyante taijasasamudghAtasamuddhatebhyo vaikiyasamudghAtena / prajJApanA 36 samuyA malasamuddhatAH asaGkhyayaguNAH, tebhyo'pi mAraNAntikasamudghAtena samuddhatA anantaguNAH, kathaM ?, ucyate, iha nigoda- dghAtapadaM yAvRttI. jIvAnAmanantAnAmasoyo bhAgaH sadA vigrahagatI vartamAnaH prApyate, te ca prAyo mAraNAntikasamudghAtasamuddhatA iti pUrvebhyo'nantaguNAH, tebhyo'pi kaSAyasamudghAtasamuddhatA asaGkhyeyaguNAH, nigodajIvAnAmeyAnantAnAM vigrahaga-1 naamlpn||579|| tyApannebhyo'saGkhyeyaguNAnAM kaSAyasamudghAtasamuddhatAnAM sadA prApyamANatvAt , tebhyo'pi vedanAsamudghAtena samuddhatA | hutvaM sU. vizeSAdhikAH,teSAmeva nigodajIvAnAmanantAnAM kapAyasamudghAtasamuddhatebhyo manAk vizeSAdhikAnAM sadA vedanAsamu-337-338 dghAtena samudghatatayA'vApyamAnatvAt , tebhyo'pi ekenApi samudghAtenAsamuddhatA asaGkhyeyaguNAH,vedanAkaSAyamaraNasamudghAtasamudUghatebhyo nigodajIvAnAmevAsaGkhyayaguNAnAmasamavahatAnAM sadA labhyamAnatvAt |smprtyetdevaalpbhutvN jIvavizeSeSu nairayikAdiSu caturvizatidaNDakakrameNa yathAyogaM cicintayiSurAha-'neraiyANa mityAdi praznasUtraM, bhaga-18 vAnAha-sarvastokA nairayikA mAraNAntikasamudghAtena samuddhatAH, mAraNAntiko hi samudghAto maraNakAle bhavati, maraNaM ca zeSajIvannArakarAzyapekSayA'titokAnAM, na ca sarveSAM niyamANAnAmavizeSeNa mAraNAntikasamudghAtaH, kintu katipayAnAM, 'samohayAvi marati asamohayAvi maraMtIti vacanAt , ataH sarvastokA mAraNAntikasamudghAta18 samuddhatAH, tebhyo'pi vaikriyasamupAtena samuddhatAH asaGkhyeyaguNAH, saptakhapi pRthivISu pratyekaM bahUnAM parasparavedano Decemedeceaeeeesesesese dIpa anukrama [607 aeeeeeee.se -608] SAREaratunana INomurary.org ~1162~ Page #1164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] Recenesences dIraNAya nirantaramuttaravaikriyasamArambhasambhavAt , tebhyo'pi kapAyasamudghAtena samuddhatAH saGkhyeyaguNAH, kRtottarabaikriyANAmakRtottaravaikriyANAM ca sarvasaGkhyayottaravaikriyArambhakebhyo'saGkhyeyaguNAnAM kaSAyasamudghAtasamuddhatatvena prApyamANatvAt , tebhyo'pi vedanAsamudghAtena samuddhatAH saGkhyeyaguNAH, yathAyoga kSetrajaparamAdhArmikodIritaparasparodI-. |ritavedanAbhiH prAyo bahUnAM sadA samuddhatatvena prApyamANatvAt , tebhyo'pye kenApi samudghAtenAsamavahatAH saGkhyeyaguNAH, vedanAsamudghAtamantareNApyatibahUnAM sAmAnyato vedanAmanubhavatAM sambhavAt / sampratyasurakumArANAmalpabahutvamAha-eesi Na'mityAdipraznasUtraM sugama, bhagavAnAha-gautama ! sarvastokAH asurakumArAstaijasasamudghAtena samuddhatAH, taijaso hi samudghAto mahati kopAveze kvacit kadAcitkeSAJcidbhavati, tatastena samudUdhAtena smuddhtaaH| sarvastokAH, tebhyo mAraNAntikasamudghAtena samuddhatAH asaGkhyeyaguNAH, tebhyo vedanAsamudghAtena samuddhatAH asaGkhayeyaguNAH, parasparaM yuddhAdI bahUnAMvedanAsamughAtena samudghatAnAM prApyamANatvAt , tebhyo'pi kapAyasamudhAtena samu. ddhatAH saGkhayeyaguNAH, yena tena vA kAraNena bahUnAM kaSAyasamudghAtagamanasambhavAt , tebhyo'pi vaikriyasamughAtena 4|samuddhatAH saGkhyeyaguNAH, paricAraNAyanekanimittamativahanAmuttarakriyakaraNArambhasambhavAt, tebhyo'pyasamavahatA| asoyaguNAH, bahUnAmuttamajAtInAM sukhasAgarAyagADhAnAM pUrvoktebhyo'sahayaguNAnAM kenApi samudghAtenAsamavahatAnAM sadA labhyamAnatvAt, 'eva'mityAdi, yathA asurakumArANAmalpabahutvamuktamevaM sarveSAM bhavanapatInAM draSTavya ra co203020908092002020 dIpa anukrama [607 -608] murary.org ~1163~ Page #1165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] yAmalaya. vRttI. 1580 // dIpa yAvat stanitakumArANAmiti / samprati pRthivIkAyikagatamalpabahutvamAha-'eesi Na'mityAdi, atra kaSAyasamu 36 samughAtasamadatAMnAM vedanAsamudrAtasamuddhatAnAM ca sajayeyaguNatve asamavahatAnAM cAsoyaguNatve bhAvanA svayaM bhAva- dhAtapada nIyA. sagamatvAta, 'eva'mityAdi, pRthivIkAyikagatena prakAreNAlpacahatvaM tAvadvaktavyaM yAvadvanaspatikAyikA: samudAtAvAyukAyikAn prati vizeSamamidhitsurAha-'navara'mityAdi, navaraM vAtakAyikAnAmalpabahutvacintAyAmevaM vaktavyaM-nAmapatra hutvaM sU. manokA vAtakAyikA vaikriyasamudaghAtena samuddhatAH, bAdarapayopsasamayabhAgasya vaikriyalabdheH sambhavAt , tebhyo'pi1330-310 |mAraNAntikasamudghAtena samuddhatA asoyaguNAH, paryAptAparyAsasUkSmavAdarabhedabhinnAnAM sarveSAmapi pAtakAyikAnAM maraNasamadaghAtasambhavAt , tebhyo'pi kaSAyasamudghAtena samuddhatAH sahayaguNAH, tebhyo'pi vedanAsamudUghAtena samuddhatA vizeSAdhikAH, tebhyo'samavahatA asaGkhyeyaguNAH, sakalasamudghAtagataghAtakAyikApekSayA khabhAvasthAnAM vAtakAyikAnAM khabhAvata evAsaGkhyeyaguNatayA prApyamANatvAt / hIndriyasUtre sarvastokAH dvIndriyA mAraNAntikasamudghAtena samuddhatAH, pratiniyatAnAmeva praznasamaye maraNasadbhAvAt , tebhyo vedanAsamudghAtena samuddhatA asaGkhyeyaguNAH, zItAtapAdisamparkato'tiprabhUtAnAM vedanAsamudghAtabhAvAt , tebhyaH kaSAyasamudghAtena samuddhatA asaGkhyeyaguNAH, atipra- 580 // bhUtatarANAM lobhAdikaSAyasamudghAtabhAvAt , tebhyo'pyasamavahatAH saGgyeyaguNAH, 'eva'mityAdi, evaM dvIndriyagatena / prakAreNa tApad vaktavyaM yAvaccaturindriyAH / tiryakrapaJcendriyasUtre sarvastokAstaijasasamudghAtena samuddhatAH, katipayAnA anukrama [607 -608] ~ 1164~ Page #1166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] e rsekace | meva tejolandhibhAvAt , tebhyo vedanAsamudghAtenAsamaSahatAH asaGkhyeyaguNAH, tebhyo'pi vaikriyasamudUghAtena smvhtaaH| & asaGkhyeyaguNAH, prabhUtAnAM vaikriyalabdherbhAvAt , tebhyo'pi mAraNAntikasamudghAtena samavahatA asaGkhyeyaguNAH, sammUchimajalacarasthalacarakhacarANAmapi sarveSAM vaikriyalabdhirahitAnAM pratyekaM pUrvoktabhyo'saddhayeyaguNAnAM keSAzcit garbhajAnAmapi vaikriyalandhirahitAnAM caikiyalabdhimatAM ca maraNasamudghAtasambhavAt , tebhyo'pi vedanAsamudghAtena samuddhatAH asaGkhyeyaguNAH, mriyamANajIvarAzyapekSayA api amriyamANAnAmasoyaguNAnAM vedanAsamudrAtabhAvAt, tebhyaH kapAyasamudghAtena samuddhatAH saGgyeyaguNAH, tebhyo'pyasamavahatAH saGkhyeyaguNAH, atra bhAvanA prAgiva / manuSyasUtre sarvastokA AhArakasamudghAtena samuddhatAH, atistokAnAmekakAlamAhArakazarIraprArambhasaMbhavAt , tebhyaH kevalisamu ghAtena samuddhatAH saGghayeyaguNAH, zatapRthaktvasaGkhyayA prApyamANatvAt , tebhyastaijasasamudghAtena samavahatAH saGghaye| yaguNAH, zatasahasrasaGghayayA teSAM prApyamANatvAt , tebhyo'pi vaikiyasamudghAtena samuddhatAH saGkhyeyaguNAH, koTIsaGkhyayA labhyamAnatvAt , tebhyo'pi mAraNAntikasamudghAtena samavahatA asoyaguNAH, sammUchimamanuSyANAmapi tadbhAvAt , teSAM cAsazaveyatvAt , tebhyo'pi vedanAsamudghAtena samuddhatA asalayeyaguNAH, mriyamANarAzyapekSayA asoyaguNAnAmaniyamANAnAM tadbhAvasambhavAt , tebhyaH kapAyasamudghAtena samuddhatAH sahayaguNAH, prabhUtatayA teSAM prApyamANatvAt, tebhyo'pyasamavahatA asaGkhayeyaguNAH, sammachimamanuSyANAmalpakaSAyANAmutkaTakapAyibhyo'saGkhyeyaguNAnAM sadA Secececessestaeoeseseseseeees dIpa anukrama sercercelect [607 -608] S umionary.om ~1165~ Page #1167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [337-338] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [337-338] prjnyaapnaayaa| malayavRttI. 36 samudghAtaparda svaparasthAne kaSAyasa. sU. // 581 // dIpa labhyamAnatvAt / vyantarajyotipkavaimAnikA yathA asurakumArAstathA vaktavyAH / tadevamuktaM samuddhatAsamuddhataviSayamalpabahutvaM, adhunA kaSAyasamudghAtagatAM vizeSavaktavyatAmabhidhitsurAhakati NaM bhaMte ! kasAyasamugdhAyA paNattA ?, go0! cattAri kasAyasamumghAyA paM0 taM-kohasamugdhAte mANasa0 mAyAsa0 lohasa0, neraiyANaM bhaMte ! katikasAyasamugdhAyA paM01, go! cattAri kasAyasamugdhAtA paM0 evaM jAva vemANiyANaM, egamegassa gaM bhaMte ! neraiyassa kevatitA kohasamugdhAtA atItA, go! aNaMtA, kevatitA pure01, go0! kassai asthi kassai natthi, jassatthi jahaNNeNaM eko vA do vA tiNi vA uko saMkhejA vA asaMkhejA vA aNatA vA, evaM jAva vemANiyassa, evaM jAva lobhasamugdhAte ete cattAri daMDagA / neraiyANaM bhaMte ! kevaiyA kohasamu0 atItA, go.! aNaMtA, ke0 pu.1, mo0! aNaMtA, evaM jAna cemANiyANaM, evaM jAva lobhasamugyAe, evaM eevi catvAri dNddgaa| egamegassa NaM maMte ! neraiyassa neraiyace kevaiyA kohasa0 atItA, go ! aNaMtA, evaM jahA vedaNAsamugdhAto bhaNito tahA kohasamugghAtovi niravasesa jAva bemANiyatte, mANasamugdhAe mAyAsamugdhAtevi niravasesaM jahA mAraNatiyasamugdhAte lohasamugghAto jahA kasAyasamugdhAto navaraM sabajIvA asurAdineraiesu mohakasAeNaM eguttariyAte netabA / neraiiyANaM bhaMte ! neraiyatte kevaiyA kohasamu0 atItA, go0 arNatA, ke0 pu.1, go0 arNatA, evaM jAva vemANiyatte, evaM saTTANaparahANesu savattha bhANiyabA, sabajIvANaM cacArivi samundhAyA jAva lobhasAmugdhAto jAva vemANiyANaM vemANiyatte (sUtra 339) anukrama [607 // 58 // -608] ~ 1166~ Page #1168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] 'kai NamityAdi, idaM sAmAnyataH kaSAyasamudghAtaviSayaM caturviMzatidaNDakakramagataM ca sUtraM supratItaM, sampratyeka| kasya nairayikAdezcaturviMzatidaNDakakrameNa vaimAnikaparyavasAnasya tadvaktavyatAmAha-'egamegassa NaM bhaMte !' ityAdi, | atrAtItasUtraM supratItaM, puraskRtasUtre 'kassai asthi kassai natthiti yo narakabhavaprAnte vartamAnaH khabhAvata evAlpakapAyaH kaSAyasamudghAtamantareNa kAlaM kRtvA narakAduvRtto manuSyabhavaM prApya kapAyasamudghAtamagata evaM | setsyati tasya nAsti puraskRta eko'pi kaSAyasamudghAto, yasyApi santi tasyApi jaghanyata eko dvau trayo vA, te ca prAguktakharUpasya sakRtkaSAyasamudghAtagAmino veditavyAH, utkarSataH saGkhyeyA asaGkhayeyA anantA vA, tatra saGkhyeyaM / / kAlaM saMsArAvasthAyinaH saGgyeyAH asAveyaM kAlamasaddhayeyAH anantakAlamanantAH, evamasurakumArAdikrameNa tAvad / vAcyaM yAvadvaimAnikasya, 'eva'mityAdi, evaM-caturviMzatidaNDakakrameNa mAnAdikaSAyasamudghAtasamuddhatAstAvadvaktavyAH yAvallobhasamudghAtaH, evamate catvAraH catuvizatidaNDakA bhavanti, ete caikaikanarayikAdiviSayA uktAH, sampratyetAneva catuzcaturviMzatidaNDakAn sakalanArakAdiviSayAnAha-'neraiyANa'mityAdi, atItasUtraM supratItaM, puraskRtA anantAH, prazcasamayabhAvinAM nArakANAM madhye bahUnAmanantakAlamavasthAyitvAt , evaM-nairayikoktena prakAreNa tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikAnAM / yathA caiSaH krodhasamudghAtazcaturviMzatidaNDakakrameNoktaH evaM mAnAdisamudghAtA api tAvad vakta|vyA yAvalobhasamudUpAtaH / evamete'pi sakalanArakAdiviSayAzcatvArazcaturSizatidaNDakA bhavanti, sAmpratamekekasya | 20302030203092000 dIpa anukrama [609] 0 0 Mainmarary.org ~1167~ Page #1169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339]] aee 10 sU. dIpa anukrama [609] prajJApanA- nirayikAdenairayikAdiSu bhAveSu vartamAnasya kati krodhasamudghAtA atItAH kati bhAvina iti nirUpayitukAma Aha-1|36 samuyA: mala- 'egamegassa NamityAdi, ekaikasya bhadanta ! nairayikasya vivakSitapraznasamayakAlAt pUrva sakalamatItaM kAlamavadhI- dghAtapadaM yavRttI. kRtya tadA tadA'sya nairayikatvaM prAptasya sataH sarvasajJavayA kiyantaH krodhasamudghAtA atItAH, bhagavAnAha-gautama svaparasthA ne kssaay||582|| anantAH, narakagateranantazaH prApsatvAt , ekaikasmiMzca narakabhaye jaghanyapade'pi saGkhyayAnAM krodhasamudghAtAnAM bhAvAt , 'evaM jahe'tyAdi, evamupadarzitena prakAreNa yathA vedanAsamudghAtaH prAga bhaNitaH tathA krodhasamudghAto'pi bhaNitavyaH, kathaM bhaNitavya ityAha-niravazeSa, kriyAvizeSaNametat, sAmasyenetyarthaH, kiyaraM yAvat bhaNitavyamityAhayAbada vaimAnikatve, paimAnikasya vaimAnikatva ityAlApakaM yAvadityarthaH, sa caivaM-'kevaiyA purekkhaDA ?, goyamA ! kassai asthi kassai natthi, jassasthi jahaNaNaM eko vA do yA tiSiNa vA ukoseNaM saMkhejA vA asaMkhejA vA aNaMtA vA, evamasurakumAratte jAva vemANiyatte,''egamegassa NaM bhaMte ! asurakumArassa neraiyatte kevaiyA kohasamugghAyA aIyA?, go.! aNaMtA, kevaiyA purekkhaDA, go! kassai asthi kassai natthi, jassatthi tassa siy| saMkhejjA siya asaM0 siya aNaMtA, egamegassa NaM bhaMte! asurakumArassa asurakumAratte kevaiyA kohasamugghAyA ||5.naa atItA, go.! arNatA, keva. pure01, go.! ka. asthi ka.nasthi, jassasthi jaha0 eko vA do vA tiNNi vA ukko saMkhejA vA asaMkhejA vA arNatA vA, evaM nAgakumAratte jAva vemANiyatte, evaM jahA asurakumAresu nera-11 202929202 ~11684 Page #1170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] dIpa anukrama [609] Reeeeeeeeeeeee |iyA bemANiyapajavasANesu bhaNiyA tahA NAgakumArAdiyA saTTANaparahANesu bhaNiyacA jAva vemANiyatte' iti. NIasvArtha:-kiyanto bhadanta ! ekaikasya nArakasyAsaMsAramokSamanantaM kAlaM maryAdIkRtya nairayikatve bhAvinaH sataH sarva saGkhyayA puraskRtAH krodhasamudghAtAH 1, bhagavAnAha-'kassai asthi' ityAdi, AsannamaraNaH krodhasamudghAtamanA-N sAdyAtyantikamaraNena narakAdattaH setsyati tasya nAsti nerayikatvabhAvina eko'pi puraskRtaH krodhasamudghAtaH, zepa-15 sya tu santi, yasyApi santi tasyApi jaghanyata eko dvau trayo vA, etaca kSINazeSAyuSAM tadbhavasthAnAM bhUyo narakeSu / u(pvanotpadyamAnAnAM veditavyaM, bhUyo narake pUtpattI hi jaghanyapade'pi sahayeyAH prApyante, nairayikANAM krodhasamudaghA-1 |tapracuratvAt, utkarSataH soyA vA asahayeyA vA anantA vA, tatra sakRnnarakeSu jaghanyasthitikeSatpatsyamAnasya | sakveyA anekazo yadivA dIpasthitikepu sakRdapi utpatsyamAnasyAsasyayAH anantaza utpatsyamAnasthAnantAH, 'eca'mityAdi, evaM-nairayikoktaprakAreNAsurakumAratve tadanantaraM caturvizatidaNDakakrameNa tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikatva-18 viSaya sUtraM, tathaiva-'egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa cemANiyatte kevaiyA kohasamugghAyA aIyA?, go.! aNaMtA, | kevaiyA pure01, go.! kassai asthi ka natthi, jassasthi jahaeko vA do yA tiNi vA uko saMkhejA vA asaM0 aNaMtA vA, atrApyayaM bhAvArtha:-atItacintAyAmanantAH, anantazo vaimAnikatvasya prAptatvAt, puraskRtacintAyAM yo'nantarabhave narakAdutto mAnuSatvamavApya setsyati prApso vA paramparayA sakRdvaimAnikabhayaM na krodhasa-1 ~1169~ Page #1171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [339] dIpa anukrama [609] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 339] uddezaka: [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. // 583 // prajJApanAmudghA gantA tasyaiko'pi puraskRtaH krodhasamudghAto vaimAnikatve na vidyate, yastvasakRdvaimAnikatvaM prAptaH san sakRyA mala deva ko samudghAtaM yAtA tasya jaghanyata eko dvau vA trayo vA zeSasya saGkhyAtAn vArAn vaimAnikatvaM prApsyataH ya0 vRttau . saGkhyeyAH asadheyAn vArAn asaGkhyeyAH anantAn vArAn anantAH, 'egamegassa NamityAdi praznasUtraM sugamaM, 'go0 ! anaMtA' iti, anantazo nairayikatvaM prAptasya, ekaikasmiMzca nairayikabhave jaghanyapade'pi saGkhyeyAnAM krodhasamudUdhAtAnAM bhAvAt puraskRtAH kasyacitsanti kasyacinna santi, kimuktaM bhavati ! -- yo'surakumArabhavAdudvRtto na narakaM yAsyati kintvanantaraM paramparayA vA manuSyabhavamavApya setsyati tasya nairayikAvasthAbhAvinaH puraskRtAH krodhasamudghAtA na santi nairayikatvAvasthAyA evAsambhavAt yastu tadbhavAdUrdhvaM pAramparyeNa narakagAmI tasya santi, | tasyApi kasyacit saGkhyeyAH kasyacidasaGkhyeyAH kasyacidanantAH, tatra yaH sakRjjaghanyasthittikeSu narakamadhyeSu samutpatsyate tasya jaghanyapade'pi saGkhyeyAH dazavarSasahasrapramANAyAmapi sthitau saGkhyeyAnAM krodhasamudghAtAnAM bhAvAt, krodhabahulatvAnnArakANAM asakRt dIrghasthitiSu sakRdvA gamane'saGkhyeyAH anantazo narakagamane'nantAH, tathA ekaikasya bhadanta ! asurakumArasya asurakumAratve sthitasya sataH sakalamatItakAlamadhikRtya kiyantaH krodhasamudghAtA atItAH ?, bhagavAnAha - anantAH anantazo'surakumArabhAvasya prAptatvAt pratibhavaM ca krodhasamudghAtasya prAyo bhAvAt, puraskRtacintAyAM kasyApi santi kasyApi na santi yasya praznakA lAdUrdhvaM asurakumAratve'pi varttamAnasya na bhAvI Eucation Inten For Penal Use Only ~ 1170~ 36 samu dhAtapadaM svaparasthAna kaSAyasa0 sU. 339 / / 583 // www.nary.org Page #1172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM -1, -------------- mUlaM [339] (15) prata sUtrAMka [339] EReaesesentestatuencise krodhasamudghAto nApi tata uddhRtto bhUyo'pyasurakumAratyai yAtA tasya na santi, yastu sakRdasurakumAratvamAgAmI tsy| jaghanyapade eko vA dvau vA trayo vA utkarSataH saGkhyayA asaGkhyayA anantA vA, saGkhyeyAn vArAn AgAminaH | saGkhyayA asaGkhyeyAn vArAn asaGghayayAH anantAna vArAn anantAH, evaM caturvizatidaNDakakrameNa nAgakumAratvAdiSu | sthAneSu asurakumArasya nirantaraM tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikatye, tathA cAha-evaM nAgakumAratte'vI'tyAdi, tadevamasu-18 rakumAreSu krodhasamudghAtazcintitaH, samprati nAgakumArAdiSyatidezamAha-'eca'mityAdi, evamuktenAbhilApagatena prakAreNa yathA caturvizatidaNDakakrameNa asurakumAro nairayikAdiSu vaimAnikaparyavasAneSu bhaNitaH tathA nAgakumArAhAdayaH samasteSu khasthAnaparasthAneSu bhaNitavyAH yApadvaimAnikasya vaimAnikatve AlApakA, evametAni nairavikacaturvi-IR zatidaNDakAdisUtrANi vaimAnikacaturviMzatidaNDakaparyavasAnAni caturvizatiH sUtrANi veditavyAni / tadevaM caturviMzatidaNDakasUtraH krodhasamudghAtazcintitaH, samprati caturvizatyaiva caturviMzatidaNDakasUtrAnasamudghAtaM mAyAsamudghAtaM cAbhidhitsuratidezamAha-mANasamugghAe mAyAsamugghAe niravasesaM jahA mAraNaMtiyasamugdhAe' iti, yathA prAka mAraNAntikasamudghAte'bhihitaM sUtraM tathA mAnasamudAte mAyAsamudghAte ca niravazeSamabhidhAtavyaM, tacaivaMjAegamegassaNaM bhaMte ! neraiyassa neraiyatte kevaiyA mANasamugdhAyA aIyA, goyamA ! aNaMtA, kevaiyA pure kkhaDA 1, go. kassaha asthi kassada natthi, jassa atthi jahanneNaM eko vA do vA tiNNi vA ukkoseNaM saMkhe Feat ersecretativestaweimeroe dIpa anukrama [609] pra.98N Alinainrayon da ~1171~ Page #1173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339]] yA: malayavRttI ||584 // 3 dIpa anukrama [609] yAvA asaMkhevA kAmarNatA bA, elmasurakulArace jAva vegApiphte, gmegstte| jamurakumArasa merA- samavatte kepazyA mANasamugdhAyA atItA, goSamA! varSatA, kevaDyA reskhaDA,gokassai jatyi kassaghAtaparda nadhi, jassatthi jahanne eko vA do vA tinni vA uko saMkhebA vA asaMkhejA kA asA cA, evaM nAmakamA- svaparasthAtejAva vemANivatte, evaM jahA asurakumAre mezyA vemANiyapajjavasANesu bhaNiyA tahA nAmakumArAhamA savANAna kaSAyarANesa bhANiyabA jAva mANimassa vemANiyatte' asthAvamadhe:-atItepu sUtreSu sarvatrApyanantavaM supratItaM. nairavi- .. kavAdisthAnAni pratyekamanantazaH prAptatvAt , puraskRtacintAyAM khevaM nairavikasa naravikatve bhAvanA-vo nairvikH| 339 praznakAlAya mAnasamudayAtamantareNa kAlaM kRtvA narakAduhRtto'nansaraM pAramparvaNa vA manuSyabhavamavApya setsyati na bhayo narakamAgantA tasa na santi puraskRtA mAnasamudUdhAtAH, yaH punastadraye varcamAno bhUyo vA narakamAgatvakaM vAraM mAnasamudghAtaM gatyA kAlakarapena narakAduttaH setsvati tasyaikaH puraskRto mAmasamudghAtaH, evameva kasyApi dvI kasyApi trayaH sakyeyAn vArAn narakamAgantuH sadyayAH asAveyAn yArAn asakyevAH anantAn vArAn anantAH, |narayikasyaivAsurakumAratve puraskRtacintAyAmiyaM bhAvanA-yo narakAdudRtto asurakumAratvaM na yAsyati tasya na santi // 584 // puraskRtA mAnasamudghAtAH, yastvekaM vAraM gantA tassa eko dvau dhyAdayo vA saGghabeyAn vArAn gantuH saGkhyayAH asayeyAn vArAn asaddhayeyAH anantAn vArAn anantA, evaM tAvad bhaNanIyaM yAvat tiryapaJcendriyatve puraskRta 05-20 ~1172~ Page #1174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] dIpa anukrama [609] cintA, manuSyacintAyAM caivaM bhAvanA-vo narakAduhRtto manuSyabhavaM prApya mAnasamudghAtamagatvA setsyati tasya nAsyeko'pi puraskRto mAnasamudghAto, yastu manuSyatvaM gataH sanneka vAraM mAnasamudghAtaM gantA tasyaiko'parasa dvAvanyasya vyAdayaH saGkhyeyAna vArAn gantuH saGkhyeyAH asalayeyAn vArAn asaGkhyayAH anantAn vArAn anantAH, vyantarajyotiSkavaimAnikatveSu bhAvanA yathA asurakumAratve yathA ca nairayikasya nairayikatvAdiSu caturviMzatisthAneSu bhAvanA |kRtA tathA asurakumArAdInAmapi vaimAnikaparyavasAnAnAM caturvizatidaNDakakrameNa kartavyA, yathA ca mAnasamughAtasya caturviMzatiH sUtrANi caturviMzatidaNDakakrameNoktAni tathA mAyAsamudghAtasyApi caturvizatisUtrANi caturvizatidaNDakakrameNa vaktavyAni, tulyagamakatvAt , adhunA lobhasamudghAtamatidezata Aha-'lobhasamugghAto jahA kasAyasamugdhAto, navaraM sabajIyA asurAI neraiesu lobhakasAeNaM eguttariyAe netabA' iti, yathA prAk kapAyasamudghAta uktastathA lobhakapAyo'pi vaktavyaH, navaraM tatrAsurakumArAdInAM nairayikatve puraskRtacintAyAM syAt saGkhyeyAH syAdasaGkhyayA syAdanantA ityuktaM atra tu sarve jIvA asurakumArAdayo nairayikeSu puraskRtacintAyAM cintyamAnA ekotarikayA jJAtavyAH, ekottarasya bhAva ekotarikA 'dvandvacurAdibhyo vupriti caurAderAkRtigaNatayA bubhiti, eko, dvau traya ityAdirUpA tayA, ekottaratayA ityarthaH, narayikANAM niratizayaduHkhavedanAbhibhUtatayA nityamudvignAnAM prAyo NIlobhasamudghAtAsambhavAt , sUtrAlApakazcaivam-'egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa neraiyatte keva0 lobhasamu0 atItA ?, CREAKorlarkeeeeeeeee neuraryom ~1173~ Page #1175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prajJApanA- prata sUtrAMka [339]] ya0vRttau. // 585 // dIpa anukrama [609] go ! aNaMtA, ke0 pu.1, go! kaslai asthi kassai natthi, jassa asthi emo vA do vA tiSiNa yA ukkosaNaM 36 samusaMkhejjA vA asaM0. anaMtA vA, egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa asurakumAratte keva0 lobhasa. atItA, godaghAtaparda arNatA, ke0 pu.?, go! ka. atdhi ka natthi, jassasthi siya saMkhejA siya asaM0 siya aNaMtA, evaM jAva svaparasthAneraiyassa thaNiyakumArate, egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa puDhavikAiyatte ke0 lobhasa0 atItA ?, go! arNatA, ne kaSAyake. pure01, go0! ka. asthi ka.nasthi, jassa asthi jaha0 eko vA do vA tiSNi cA uko saMkhe. asaM. sa. sU. aNaMtA vA, evaM jAva maNUsatte, vANamaMtaratte jahA asurakumAratte, egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa joisiyatte ke / lobhasa0 atItA, go! aNaMtA, kevaiyA pure01, go! kassai asthi kassai natthi jassasthi jahaeko vA do vA tiNNi vA ukkoseNaM siya saMkhejA siya asaMkhejA siya aNaMtA, evaM jAva vemANiyatte'pi bhANiyacaM, egamegassa NaM bhaMte ! asurakumArassa neraiyatte ke0 lobhasa atItA ?, go ! aNaMtA, kevaiyA pure01, go! kassai asthi kassai natthi, jassasthi jaha0 eko vA do vA tiSiNa vA ukko.saM. asaM0 aNaMtA vA, egamegassa NaM bhaMte / asurakumArassa asurakumArase ke. lobhasa0 atItA, go.! aNaMtA, ke0 pu.1, go! kA a.ka. natthi, jassatthi jaha0 eko vA do vA tiNNi vA ukko0 saM0 asaM0 arNatA vA, egamegassa Ne bhaMte ! // 585] asurakumArassa nAgakumAratte pucchA, go! aNaMtA, ke0 pu.1, go. ka. asthi kassada nasthi, jassasthi siya Selana 83 Saintairatumhalana ~1174 ~ Page #1176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] dIpa anukrama [609] saM0 siya asaM0 siya aNaMtA, evaM jAva thaNiyakumArate / puDhadhikAiyatte jAva vemANiyatte jahA neraiyassa bhaNitaM taheva bhANiyacaM, evaM jAva baNiyakumArassa vemaanniytte| egamegassaNaM bhaMte ! puDhavikAiyassa neraiyatte keva0 lobhasa atItA ?, go0 arNatA, kevai pu0, go!ka. asthi ka. nasthi, jassasthi jaha. eko vA do| vA tinni vA uko saMkhejjA vA asaM0 aNaM0, puDhavi0 asurakumAratte atItA aNaMtA, keva. pu.1, go.! kassAi asthi ka. nasthi, jassa asthi siya saMsiya asaM0siya aNaMtA, evaM jAva thaNiyakumAratte, puDhavikAi-1 yatte atItA aNaMtA, purekkhaDA kassai asthi ka. nattha, jassatthi jaha* ekko vA do vA tipiNa vA ukko 0 asaM0 aNaMtAbA, evaM jAba maNUsatte, vANamaMtarace jahA asurakumAratte, joisiyatte vemANiyatte atItA aNaMtA, purakkha0 ka. asthi ka0 nasthi, jassasthi siya saMkhe0 siya asaM0 siya arNatA, evaM jAva maNUsassa mANiyatte, vANamaMtarassa jahA asurakumArassa evaM joisiyavemANiyANapi' asthAyamartha:-nairayikasya nairayikatve 1. atItA lobhasamudUpAtA anantAH, anantazo nairayikatvasya prAptatvAt , puraskRtacintAyoM kakhacit santi kasya cinna santi, tatra yaH praznasamayAvalobhasamudghAtamaprApta eva narakabhavAdudRttyAnantaraM pAramparyaNa vA setsyati na ca / bhUyo narakamAgAmI na cAgato'pi lobhasamudghAtaM gantA tasya naiko'pi puraskRto lobhasamudrAtaH, zeSasya tu bhAvI, tasyApi kasyacidekaH kasyacit dvau kasyacit trayaH, etaca praznasamayAdUrddhamapi tadbhavabhAjAM sannarakabhavagAminAM EetEE murary.au ~1175~ Page #1177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] prajJApanAyA: malayavRttI. 186 // dIpa anukrama [609] yA veditavyaM, utkarSataH saGkhyevA vA asoyA vA anantA vA, tatra saJjayavAn vArAn narakamavamAgAminaH saGkhyayAH 36 samuasakveyAn vArAn asazyayAH anantAn vArAn anantAH, tathA nairayikatvasyAsurakumAratvaviSaye'tItasUtraM tavaiSapAtapadaM bhAvanIyaM, puraskRtasUtre 'kassaha asthi ka. patthi'tti yo narakabhavAdudRtto nAmarakumAratvaM prApsyati tasya na sansa- svaparasthAsurakumAratvaviSayAH puraskRtAH lobhasamudghAtAH, vastu prApsyati tasya santi, te ca jaghanyapade sajJayeyAH, jaghanya-18 ne kapAyasthitAvapyasurakumArANAM saGkhyeyAnAM lobhasamudghAtAnAM bhAvAt , lobhabahulatvAt teSAM, utkRSTapade'saGkhyeyA anantA 339 vA, tatra sakadIrghasthitAvasakRjaghanyasthitiSu dI sthitiSu vA utpatsyamAnAnAmavaseyaM, anantaza utpatsyamAnAnAmanantAH, evaM nairayikasya nAgakumAratvAdiSu sthAneSu nirantaraM tAvadvaktavyaM yAvatstanitakumAratve, tathA cAha-evaM jAca yaNiyakumAratte' pRthivIkAyikatve'tItasUtraM tathaiva, puraskRtacintAyAM tu kasyApi santi kasyApi na santi, tatra nara-16 kAdutto yo na pRthivIkAyikatvaM prApsyati takha na santi, yo'pi gantA tasya jaghanyapade eko dvau vA trayo vA 8 utkarSataH saGkhyA asaGkhyeyA anantA vA, te caivam-tiryapaJcendriyabhavAt manuSyabhavAdvA lobhasamudghAtena samuddhataH san ya ekaM vAraM pRthivIM gantA tassa eko dvau vArau gantudvauM trIn vArAn gantustrayaH saGkhyeyAn vArAn saGkhyeyAH // 586 // asoyAn vArAn asAveyAH anantAn bArAn anantAH, 'evaM jAya maNasatte' iti evaM-pRthivIkAyikagatenA-IN milApaprakAreNa tAyadvaktavyaM yAvanmanuSyatve, tathaivaM-'egamegassa NaM bhaMte ! neraiyassa AukAiyatte' ityAdi, yAva 8290 ~1176~ Page #1178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] II manuSyasUtra, tatrApkAyikAdivanaspatiparyantasUtrabhAvanA pRthivIkAyasUtravat, dvIndriyasUtre puraskRtacintAyAM jagha zAnyena eko dvau vA prayo veti etat sakRt dvIndriyabhavaM prAmukAmakha veditavyaM, utkarSeNa saGkhyayA asoyA anaNntA vA, tatra saGkhyeyAn vArAn dvIndriyabhavaM prApmukAmasya saGkhyayA asaGkhyeyAn vArAn asaGkhyeyAH anantAn vArAn anantAH, evaM trIndriyacaturindriyasUtre api bhAvanIye, tirvapaJcendriyasUtraviSayA vevaM bhAvanA-sakRt paJcendriyabhavaM gantukAmasya khabhAvata evAlpalobhasya jaghanyataH eko dvau trayo vA, zeSasya tUtkarSataH saGkhyeyAn vArAn tiryapaJcendriyabhavaM gantuH saGkhyayAH asAveyAn vArAn asaGkhyeyAH anantAn vArAn anantAH, manuSyasUtre tu puraskRtaviSayA |bhAvanA mUlata evaM-yo narakabhavAdutto'lpalobhakaSAyaH san manuSyabhavaM prApya lobhasamuddhAtamamatvA siddhipuraM yAsyati / tasya na santi puraskRtA lobhasamudghAtAH, zeSasya tu santi, yasya santi tasyApi jaghanyata eko dvau vA yo bA, te ca eka dvItrIn vA lobhasamudghAtAn prApya setsyato veditavyAH, saGkhyayAdayaH prAgvadU bhAvanIyAH, 'vANamaMta-IN ratve jahA asurakumArA' iti yathA nerayikasyAsurakumAratve puraskRtaviSaye sUtramuktaM tathA vyantareSvapi vaktavyaM, kimuktaM bhavati ?-puraskRtacintAyAmevaM vaktavyaM-'kassai asthi ka. natthi, jassa asthi siya saMkhejjA siya asaM0 siya aNaMtA' iti, natvekotarikA vaktavyA, vyantarANAmapyasurakumArANAmiva jaghanyasthitAvapi saGkhyeyAnAM lobhasamudaghAtAnAM bhAvAt , 'joisiyatte' ityAdi, jyotipkatve atItA anantAH, anantazo jyotiSkatvasya prApta Sarasad2 dIpa anukrama [609] esesesesesesesese 0201292 Baitaram.org ~ 1177~ Page #1179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: yA mala prata sUtrAMka [339]] dIpa anukrama [609] prajJApanA- tvAt , puraskRtAH kasyApi santi kasyApi na santi, etat prAgvad bhAvanIyaM, yasyApi santi tasyApi kasyacida | saddhyeyAH kasyacidanantAH, na tu jAtucit sahayayAH, jyotiSkANAM jaghanyaSade'pyasavayeyavarSAyuSkatayA jaghanyato- ghAtaparda ya. vRttI. pyasaGkhayeyAnAM lobhasamudghAtAnAM bhAvAt , lobhabahulatvAttajAteH, evaM vaimAnikatve'pi puraskRtacintAyAM vaktavyaM svapara stha 1587 tadevaM khasthAne parasthAne ca lobhasamudghAtazcintitaH, sampratyasurakumArasya taM cicintayipuridamAha-'egamegassa Na'-INne kAya milAdi, ekaikasya asurakumArasya nairayikatve lobhasamudghAtA atItA anantAH, nairayikatvasthAnantazaH prAptatvAta. sa. sU. puraskRtAH kasyacit santi kasyacinna santi, tatra yo'surakumArabhavAdudRtto na narakaM yAtA nApi sakRd gato'pi 339 lobhasamudghAtaM gantA tasya na santi, yastu yAsyati tasya jaghanyata eko dvau trayo vA utkarpataH saGkhyeyA asngkhyeyaa| anantAH, tatra sakRnnarakagAminaH ekAdayo nairayikANAmiSTadravyasaMyogAbhAvataH prAyo lobhasamudghAtasthAsambhavAt, uktaM ca mUlaTIkAyAm-"neraiyANaM lobhasamugghAyA thovA ceMba bhavanti, tesimiTTadavasaMjogAbhAvAto egAdisaM bhava" iti, soyAn vArAn narakaM gantuH sahabeyAH asaGkhyayAn vArAn asavayeyA anantAn vArAn anantAH, || asurakumArasthAsurakumAratve atItA anantAH supratItAH, puraskRtAH kasyApi santi kasyApi na santi, tatra yo'-1 587 // surakumArabhave paryantavartI na ca lobhasamudghAtaM yAtA nApi tata udRtto bhUyo'pyasurakumAratvaM yAtA kintvanantaraM pAramparyeNa vA setsyati tasya na santi, yasya tu santi tasyApi jaghanyata eko dvau vA trayo vA utkarSataH saGkhyA SAREaratinda Nisaram.org ~1178~ Page #1180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM - -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] dIpa anukrama [609] | asahayayA anantAH, tatra ekAdayaH kSINAyuHzeSANAM tadbhavabhAjAM bhUyastathaivAnutpadyamAnAnAmavagantavyAH, soyAdayo nairayikasyeva bhAvanIyAH, asurakumArasya nAgakumAratve'tItAH prAgvat, puraskRtAH kasyApi santi kasyApi / na santi, tatra yo'surakumArabhavAdutto na nAgakumArabhavaM gantA tasya na santi, zeSasya tu santi, yasyApi santi | tasyApi syAt saGkhayeyAH syAdasayeyAH syAdanantAH, tatra sakRnnAgakumArabhavaM prApnukAmasya saGkhyayAH, jaghanyasthitAvipi sazayAnAM lobhasamudaghAtAnAM bhAvAt ,asakveyAna vArAn prAptukAmasya asahayeyAH anantAna vArAn anantAH,ISM evaM yAvat stanitakumAratve, pRthivIkAyikatve yAvadvaimAnikatve yathA narayikasya bhaNitaM tathaiva bhaNitavyaM, evamasurakumAraspeva nAgakumArAderapi tAvadvaktavyaM yAvatstanitakumArasya vaimAnikatve-vaimAnikatvaviSayaM sUtraM, tathaivaM-'ega-1 magarasa NaM bhaMte ! thaNiyakumArasya vemANiyatte kevaiyA lobhasamugghAyA asItA?' ityAdi, evaM 'egamegassa gaM| bhaMta ! puDhavikAiyassa neraiyatte' ityAyapi sUtra pUrvoktabhAvanAnusAreNa khayaM bhAvanIyaM, tadevaM nairayikAderekatvavi-18 payAH krodhAdisamudghAtAH pratyeka caviMzatyA catavizatidaNDakasUtravicintitAH, samprati tAneva narayikAdibahu-18 tvaviSayAn cicintayipuridamAha-neraiyANaM bhaMte' ityAdi, narayikANAM bhadanta ! narayikatve kiyantaH krodhasamu|ghAtA atItAH ?, bhagavAnAha-gautama ! anantAH, anantazo nairayikatvasya sarvajIvaiH prAptatvAt , kiyantaH puraskRtAH 1, gautama ! anantAH, praznasamayabhAvinAM madhye bahUnAmanantazo nairayikatvaM prAptukAmatvAt 'eva'mityAdi, JAMEauratona Sarasurary.com ~1179~ Page #1181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [339] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [339] prajJApanAyAH mala- ya. vRttI . // 588 // dIpa anukrama [609] S9928920022893 evaM-nairayikagatenAbhilApaprakAreNa caturvizatyA caturviMzatidaNDakasUtranirantaraM tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikasya vaimAni- 36 katve-vaimAnikaviSayaM sUtraM, tacaivaM-'vemANiyANaM bhaMte ! vemANiyatte kevaiyA kohasamugdhAyA atItA ?, go0 ghAtapade arNatA, kevaiyA purekkhaDA ?, go.! aNaMtA' bhAvanA prAgvat, yathA ca krodhasamudghAtAH sarveSu jIveSu khasthAne krodhAdiparasthAne cAtItAH puraskRtAzcAnantatvenAbhihitAH tathA mAnAdisamudghAtA api vAcyAH, tathA cAha-'eva'mi-samuddhAtAtyAdi, evaM-krodhasamudghAtagatena prakAreNa catvAro'pi samudghAtAH sarvatrApi svasthAnaparasthAneSu vAcyAH, yAvalobha-MdyalpabahutvaM samudghAto vaimAnikatvaSiSaya ukto bhavati, sa caivaM-'vemANiyANaM bhaMte ! yemANiyatte kevaiyA lobhasamugdhAyA sU. 340 atItA ?, go! aNaMtA, kevaiyA purekkhaDA?, go! aNaMtA' sugamaM / tadevaM nairayikAdibahutvaviSayA api krodhAdisamudghAtAH pratyekaM caturvizatyA caturvizatidaNDakasUtrazcintitAH,samprati krodhAdisamudghAtaiH zeSasamudghAtaizca samavahatAnAmasamavahatAnAM ca parasparamalpabahutvamabhighitsuH prathamataH sAmAnyato jIvaviSayaM tAvadAhaetesi pa maMte ! jIvANaM kohasamugdhAteNaM mANasamugdhAteNaM mAyAsamundhAteNaM lobhasamugdhAteNa ya samohayANaM akasAyasamugyAteNaM samohayANaM asamohayANa ya kayare2hito appA vA 41, go! savvatthovA jIvA akasAyasamugdhAeNaM samo0, // 588 // mANasamugdhAeNaM samohayA aNata0, kohasa0 samo. visesAhiyA mAyAsamugyAeNaM sa0 vise0 lobhasamu0 sa0 vi0 asamohayA saMkhejaguNA, etesiNaM bhaMte ! neraiyANaM kohasa0 mANasamAyAsa lobhasa samohayANaM asabhohayANa ya 2992929 ~1180~ Page #1182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [340] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [340] dIpa anukrama [610] kayarezahito appA vA 41, go.! sabathovA neraiyA lobhasamugghAeNaM samohayA mAyAsa0sa0 saMkhena. mANasa0 sa0 saMkhe0 kohasa0 saMkhe. asamohayA saMkhe0, asurakumArANaM pucchA, go0! savatthovA asurakumArANaM kohasa0 samo0 mANasamugdhAeNaM sa0 saMkhe0 mAyAsa0 sa0 saM0 lobhasa samo0 saMkhe0 asamohayA saMkhejaguNA, evaM sabadevA jAva vemANiyA, puDhavikAiyANaM pucchA, go! sabathoyA puDhavikAiyA mANasamugdhAeNaM samohayA kohasamu0 sa0 vise0 mAyAsamu0 sa0 vise0 lobhasa0 sa0 vise0 asamo0 saMkhe, evaM jAva paMcidiyatirikkhajoNiyA, maNussA jahA jIvA, NavaraM mANasamu0 sa0 asaM0 (sUtraM 340) 'eesi NamityAdi, eteSAM bhadanta ! jIvAnAM krodhasamudghAtena mAnasamudghAtena mAyAsamudghAtena lobhasamudghAtena ca samavahatAnAM 'akaSAyeNe ti kaSAyacyatirekeNa zeSeNa samudghAtena samabahatAnAmasamavahatAnAM ca katare katarebhyaH alpA vA bahavo yA 'arthavazAdvibhaktipariNAma iti nyAyAt paJcamyAH sthAne tRtIyApariNAmanAtu kataraH kataraistulyA vA, tathA katarebhyo vizeSAdhikAH, evaM gautamena pRSTe bhagavAnAha-gautama ! sarvastokA jIvA akaSAyasamudghAtena-kapAyavyatiriktena zeSavedanAdisamudghAtapaTkena samavahatAH,kaSAyavyatiriktasamudghAtasamuddhatA hi kvacit kadAcit kecideva pratiniyatA labhyante, te cotkarSapade'pi kaSAyasamudghAtasamavahatApekSayA anantabhAge vartante, tataH stokAH, tebhyo mAnasamudghAtasamavahatA anantaguNAH, anantAnAM vanaspatijIvAnAM pUrvabhavasaM SINomurary.org ~1181~ Page #1183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [340] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [340]] dIpa anukrama [610] prajJApanA- skArAnuvRttito mAnasamudghAte vartamAnAnAM prApyamANatvAt, tebhyaH krodhasamudghAtena samayahatA vizeSAdhikAH,36 samayA: mala-13 mAnApekSayA krodhinAM pracuratvAt , tebhyo mAyAsamudghAtena samavahatA vizeSAdhikAH, krodhyapekSayA mAyAvinA ghAtapade ya0 vRttI. pracuratvAt , tebhyo'pi lobhasamudghAtena samavahatA vizeSAdhikAH, mAyAvibhyo lobhavatAmatiprabhUtatvAt , tebhyo-18 krodhaadi||589|| |'pi kenApyasamavahatA saGkhyeyaguNAH, catasRSvapi gatiSu pratyekaM samaSahatebhyo'samavahatAnAM sadA sahayaguNatayA 8 samudAtAprApyamANatvAt , siddhAstvekendriyApekSayAnantabhAgavarttina iti te santo'pi na vivakSitAH, etadevAlpabahutvaMyalpabahutvaM caturviMzatidaNDakakrameNa cintayannAha-eesi Na'mityAdi sugama, navaraM sarvastokA nairayikA lobhasamupAtena / sU. 340 samavahatA iti, nairayikANAmiSTadravyasaMyogAbhAvAt prAyo lobhasamudghAtastAvannopapadyate, yeSAmapi ca keSAzcidbhavati te katipayA iti zeSasamudghAtasamavahatApekSayA sarvastokAH, asurakumAraviSayAlpabahutvacintAyAM sarvastokAH krodhasamudghAtasamuddhatA iti, devA hi khabhAvato lobhavahulAstato'lpatarA mAnAdimantaH tato'pi kadAcitkatipaye krodha-N vanta iti zeSasamudghAtasamavahatApekSayA sarvastokAH, evaM sacadevA jAya vemANiyA' iti evaM-asurakumAragatenA|lpabahutvaprakAreNa sarve devA nAgakumArAdayastAyadvaktavyAH yAvadvaimAnikAH, pRthivIkAyikacintAyAM sAmAnyato jIvapade isa bhAvanA bhAvanIyA, samAnatvAt , 'evaM jAye'tyAdi, evaM-pRthivIkAyikokkena prakAreNa tAvadvaktavyaM / 582 // yAvat tiryakrapaJcendriyAH, manuSyA yathA jIvAH, navaramakaSAyasamudghAtasamavahatApekSayA mAnasamudughAtena smyhtaa| rararararararararara ~1182~ Page #1184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [341] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [341] karaeseseaeesecememederage. dIpa anukrama | asamaveyaguNA vaktavyAH / samprati kati chAnasthikAH samudghAtA iti nirUpaNArthamAha kaha bhaMte ! chAumasthiyA samugdhAyA paM01,go0!cha chAumatthiyA sa.paM0, taM0-vedaNAsa kasAyasa. mAraNaMtiyasaveuviyasa0 teyAsa0 AhAragasamugdhAte, neraiyANaM bhaMte ! kati chAumasthiyA sa0paM01, go! cacAri chAumatthiyA sa0paM0,0-vedaNAsa kasAyasa0 mAraNaMtiyasa beuviyasa0, asurakumArANaM pucchA, go0 paMca chAu0 samu0 paM0, taMvedaNAsamu kasAyasamu0 mAraNaMtiyasabeuviyasa0 teyagasamu0, egidiyavigaliMdiyANaM pucchA, go.! tiNNi chAu0 samu050,0-vedaNAsamu0kasAyasa0 mAraNatiyasa0, gavaraM vAukAiyANa cacAri sa. paM0, taM0-vedaNAsa kasAyasa0 mAraNaMtiyasa beuviyasa0, paMciMdiyatirikkhajoNiyANaM pucchA, go01 paMca0 sa0pa0, taM0-veda.NAsa kasAyasa0 mAraNaM tiyasa beubiyasa0 teyagasa0, maNasANaM kati 'chAumasthiyA samu0501, go.1cha chAumatthiyA sa0pa0, taM0-vedaNAsa kasAyasa0 mAraNatiyasa beuviyasa teyagasa AhAragasa0 (mUtra 341) 'kaiNaM bhaMte !' ityAdi sugama, atha kati keSAM chAnasthikAH samudghAtA iti caturviMzatidaNDakakrameNa nirUpa-1 yati-nerahayANa'mityAdi, narayikANAmAdyAzcatvAro vedanAdisamudghAtA, teSAM tejolabdhyAhArakalabdhyabhAvata|stejasasamudhAtAhArakasamudghAtAsambhavAt , asurakumArAdInAM sarveSAmapi devAnAmAhArakasamudghAtavajoH zeSAH paJca samudghAtAH, teSAM tejolandhisambhavAt taijasasamudghAtasyApi sambhavAt, yastvAhArakasamudghAtaH sa teSAM na / 02029820393020200 Panditurary.com ~1183~ Page #1185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [341] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [341] prajJApanAyA mala- yavRttI. // 590 dIpa anukrama sambhavati, caturdazapUrvAdhigamAbhAvato bhavapratyayAca teSAmAhArakalabdhyabhAvAt , vAyukAyavarjekendriyavikalendriyANAmAdyA vedanAkaSAyamaraNalakSaNAstrayaH samudghAtAH, teSAM vaikriyAhArakatejolabdhyabhAvatastatsamudghAtAsambhavAt , ghAtapadaM vAyukAyikAnAM pUrve trayo kriyasamudghAtasahitAzcatvAraH samudghAtAH, teSAM bAdaraparyApsAnAM vaikriyalabdhisambhavato chAnasthi| vaikriyasamudghAtasyApi sambhavAt , paJcendriyatiryagyonikAnAmAhArakasamudghAtavarjAH zeSAH paJca chAnasthikAH smu-| kAH samu yAtAH, yastvAhArakasamudUdhAtaH sa teSAM na sambhavati, caturdazapUrvAdhigamAbhAvatastepAmAhArakalabdhyasambhavAt , dAtAH sU. manuSyANAM paDapi, manuSyeSu sarvabhAvasambhavAt / tadevaM yati yeSAM chAmasthikAH samudghAtAstati teSAM nirUpitAH, 341samusamprati yasmin samudghAte vartamAno yAvat kSetraM samudghAtavazatastaistaiH pudgalaiyApnoti tadetannirUpayati ddhAtapudga lapUraNAdi jIve NaM bhaMte ! vedaNAsamugyAeNaM samohate samohaNittA je poggale nicchubhati tehi NaM bhaMte / poggalahi kevaite khece / sU.342 aNNe kevatite khete phuDe, go sarIrappamANamece vikkhaMbhavAhalleNaM niyamA chadisi evatite khete aphuNNaNe evatite khete phuDe, se gaM bhaMte ! khitte kevatikAlassa apphuDe keva0 phuDe ?, go! egasamaieNa vA dusamaieNa vA tisamaieNa vA viggaheNaM evatikAlassa aphuNNe evaiyakAlassa phuDe, te NaM maMte ! poggale kevatikAlassa nicchubhati ,go0! jahaNyo] // 590 // aMtomuhuttassa ukko vi0 aMto, te NaM bhaMte ! poggalA nicchUDhA samANA jAti tattha pANAtiM bhUyAtiM jIvAti sacArti abhihaNati vati leseMti saMghAeMti saMghaTuMti paritAu~ti kilAmeMti uddati tehito paM bhaMte ! se jIve katikirie, Santaratana Handiturary.com ~1184 ~ Page #1186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] ecent 80292909 dIpa anukrama [612] totoerestsecence go. siya tikirie siya caukirie siya paMcakirie, te NaM bhaMte ! jIvA tAto jIvAo katikiriyA, go! siya tikiriyA siya caukiriyA siya paMcakiriyA, se NaM bhaMte ! jIve te ya jIvA aNNesiM jIvANaM paraMparAdhAeNaM katikiriyA, go| siphiriyAvi caukiriyAvi paMcakiriyAvi, neraie NaM bhaMte ! vedaNAsamugdhAeNaM samohate, evaM jaheva jIve, Navara neraiyAbhilAyo, evaM niravasesaM jAva vemANite / evaM kasAyasamugghAtoSi bhANitayo / jIve NaM bhaMte ! mAraNatiyasamugdhAteNaM samohaNai samohaNittA je poggale Nicchubhati tehi NaM bhaMte ! poggalehiM kevatite khette apphuNNe kevatite khette phUDe , go0! sarIrappamANamece vikkhaMbhavAhalleNaM AyAmeNaM jahaNNeNaM aMgulassa asaMkhejatibhAgaM ukkoseNaM asaMkhejAti joyaNAti egadisi evatite khette aphuNNe evatie khette phuDe, se NaM bhaMte / khete phevatikAlassa aphuNNe kevatikAlassa phuDe, go0| egasamaieNa yA dusamaieNa vA tisamaharaNa vA causamaieNa vA vigraheNaM evatikAlassa aphuNNe evatikAlassa phuDe, sesaM taM ceva jAca paMcaki0, evaM neraievi, NavaraM AyAmeNaM jahaNeNaM sAiregaM joyaNasahassaM uko0 asaMkhejjAti joaNAti, egadisi eva tite khene asphuNNe evatite khice phuDe, viggaheNaM egasamaieNavA dusamaieNa vA tisamaieNa vA causamatieNa vA bhannati, sesaM taM ceva jAva paMcakiriyAvi, asurakumArassa jahA jIvapade, Navara viggaho tisamaio jahA neraiyassa, sesaM taM ceva jahA asurakumAre, evaM jAva vemANite, gavaraM egidiye jahA jIve niravasesaM (sUtraM 342) 'jIve NaM bhaMte ! ityAdi, jIyo Namiti vAkyAlaGkAre-vedanAsamudghAte vartamAnaH tasmin samavahato bhavati 00ae ~1185~ Page #1187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 342 ] dIpa anukrama [612] prajJApanA yA mala ya0vRttI. // 591 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) uddezaka: [-], dAraM [-] mUlaM [ 342] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. samavahatya ca yAn pudgalAn vedanAyogyAn khazarIrAntargatAn 'nicchubhai' iti vikSipati AtmavizliSTAn karotItyarthaH, 'tehi Na' miti taiH pudgalaiH kiyat kSetramApUrNa, ApUrNatvamapAntarAle kiyadAkAzapradezAsaMsparzane'pi vyavahArata ucyate tata Aha-kiyat kSetraM spRSTa-pratipradezApUraNena vyAptaM, evaM gautamena prazne kRte sati bhagavAnAha - 'sarIre 'tyAdi niyamAt niyamena chahisiM'ti paddha dizo yatrApUraNe sparzane vA padika tathathA bhavati evaM viSkambhato- vistareNa bAhalyataH - piNDataH zarIrapramANamAtraM yAvatpramANaH khazarIrasya viSkambho yAvatpramANaM ca bAhalyaM etAvanmAtramApUrNa spRSTaM ceti vAkyazeSaH, tadeva nigamanadvAreNAha - 'evaie khette aphuNNe evaie khette phuDe' iti, iha vedanAsamudghAto vedanAtizayAt, vedanAtizayazca lokaniSkuTeSu jIvAnAM na bhavati, nirupadravasthA - navarttitvAt teSAM, kintu trasanADhyA antaH, tatra parodIraNasambhavAt, tatra ca padikasambhava iti niyamAcchadizimityuktaM, anyathA 'siya tidisiM siya caudisiM siya paMcadisi' mityAdyudhyeta, atha khazarIrapramANaviSkambhavAhalyameva kSetramApUrNa spRSTaM ca vigrahagato jIvasya gatimadhikRtya kiyaddUraM yAvadbhavati kiyantaM ca kAlamityetannirUpaNArthamAha- 'se NaM bhaMte !' ityAdi, napuMsakatve puMstvaM prAkRtatvAt tat -- anantaroktapramANaM Namiti prAgvat bhadanta ! kSetraM kAlassa iti prAkRtatvAt tRtIyArthe SaSThI kiyatA kAlena pUrNa kiyatA kAlena spRSTaM, kimuktaM bhavati ?-kiyantaM kAlaM yAvat khazarIrapramANaviSkambhavAhalyaM kSetraM nirantaraM vigrahagatI jIvasya gatimadhikRtyApUrNa spRSTaM ca Ja Eucation International For Penal Use On ~1186~ 36 samu dudhAtapade samudrAtapudgalapUraNAdi su 342 // 591 // Page #1188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: sese prata sUtrAMka [342] se dIpa anukrama [612] labhyate iti ?, bhagavAnAha-gautama ! ekasamayena vA dvisamayena vA trisamayena vA vigraheNa, kimuktaM bhavati ?ekasamayena vA dvisamayena vA trisamayena vA vigraheNa yAvanmAnaM kSetraM vyApyate iyaDUraM yAvat khazarIrapramANaviSka-15 mbhavAhalyaM kSetraM vedanAjananayogyaiH pudgalairApUrNa-bhRtaM jIvasya gatimadhikRtyAvApyate, tata etadgatamutkarSatakhisAmayikena vigraheNa yAvanmAtraM kSetramabhivyApyate etAvadAtmavizliSTarvedanAjananayogyaiH pudgalairApUrNa labhyate, iha | | catuHsAmayikaH paJcasAmayikazca vigraho yadyapi sambhavati tathApi ghedanAsamudghAtaH prAyaH parodIritavedanAvazata upajAyate, parodIritA ca vedanA trasanADyAM vyavasthitasya na bahiH, sanADIvyavasthitasya ca vigraha utkarSato'pi |trisAmayika iti utkarSato'pi trisAmayikena vigraheNetyuktaM, na catuHsAmayikena paJcasAmayikena ceti, upasaM-IS hAravAkyamAha-'evaiyakAlassa aphuNNe evaiyakAlassa phuDe' etAvatA utkarSato'pi trisamayapramANenetyarthaH kAlenApUrNametAvatA kAlena spRSTaM, kimuktaM bhavati ?-vigrahagatAbutkarSataH trIn samayAn yAvat tribhizca smyyo|| vanmAnaM vyApyate iyantI sImAmabhicyApya svazarIrapramANaviSkambhavAhalyaM kSetra vedanAjananayogyaiH pudgalerApUrNa bhRtaM Ica jIvasya gatimadhikRtya vyApyate, athavA 'kevaiya kAlassa'tti pamveva vyAkhyeyA, tataH svazarIrapramANaviSkambha-I vAhalyaM kSetra vedanAjananayogyaH pudalarApUrNa bhRtaM ca jIvasya vigrahagatimadhikRtya kiyataH kAlasya sambandhi, kiyantaM | kAlaM yAvadavApyate ityarthaH, bhagavAnAha-ekasamayena dvisamayena trisamayena vA vigraheNApUrNa spRSTaM ca labhyate iti || Benecesesesee ~1187~ Page #1189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] dIpa anukrama [612] prajJApanA- vAkyazeSaH, tata etAvatA utkarSataH trisamayapramANasya kAlasya sambandhi yathoktapramANaM kSetraM vedanAjananayogyaH 36 samu puralairApUrNametAvatA kAlasya sambandhi spRSTamiti / samprati yAvantaM kAlaM vedanAjananayogyAn pudgalAn vikSipatidhAtapade ya. vRttI. tAvatkAlapramANaM pratipAdanArthamAha-'te NaM bhaMte !' ityAdi, tAn vedanAjananayogyAn pudgalAn Namiti vAkyAla- samuddhAtakAre bhadanta !-paramakalyANayogin paramasukhayogin vA pudgalAna kiyataH kAlasya sambandhino vikSipati ?, kiya-11 pudglpuur||19|| INNAdi s. kAlaM vedanAjananayogyAna vikSipatIti bhAvaH, bhagavAnAha-jaghanyenApyantarmuhartasya sambandhina utkarSato'pyantarmu 342 kAhartasya, kevalaM manAka bRhattarasya sambandhinaH vikSipati, kimuktaM bhavati ?-ye pudgalA jaghanyata utkarSatazcAntarmuhUrta || yAvat vedanAjananasamarthAH tAn tathA 2 vedanAtaH san khazarIragatAn khazarIrAbahirAtmapradezebhyo'pi vizliSTAna vikSipati, yathA'tyantadAhajvarapIDitaH san sUkSmapudgalAn , pratyakSasiddhaM caitaditi, 'te NaM bhaMte ! ityAdi, te miti pUrvavat bhadanta ! pudgalA vikSiptAH santaH zarIrasambaddhA asambaddhA vA 'jAI tatthe' tyAdi prAkRtatvAt puMstvespi napuMsakatA yAn tatra vedanAsamudghAtagatapuruSasaMspRSTe kSetre prANAn-dvitricaturindriyAn zaGkhakITikAmakSikAdIn / bhUtAna-vanaspatIn jIvAna-paJcendriyAn gRhagodhikAsapodIn sattvAn-zeSapRthivIkAyikAdIn abhinanti-abhiINImukhamAgacchanto pranti vartayanti-AvartapatitAn kurvanti lezayanti-manAka spRzanti salAtayanti-parasparaM tAna savAtamApannAn kurvanti saTTayanti-atIva saGghAtavizeSamApAditAn kurvanti paritApayanti-pIDayanti klamaya ~1188~ Page #1190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: -, ------------- dAraM - -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] dIpa anukrama [612] |nti-mUrchApannAn kurvanti apadrAvayanti-jIvitAt vyaparopayanti, tebhyaH pudgalebhyaH teSAM prANAdInAM viSaye bhada-18 nta ! saH-adhikRto vedanAsamudghAtagato jIvaH katikriyaH prajJaptaH, bhagavAnAha-gautama ! 'siya tikirie' iti, syAtzabdaH kathaJcitparyAyaH, kathaJcit kadAcit kAMzcica jIvAnadhikRtyetyarthaH trikriyaH, kimuktaM bhavati ?-ydaa| na keSAJcit sarvathA paritApanaM jIvitAd vyaparopaNaM vA karoti tadA sarvathA trikriya eva, yadApi keSAzcitpari-IN tApaM maraNaM vA''pAdayati tadApi yeSAM nAbAdhAmutpAdayati tadapekSayA trikriyaH, 'siya caukirie' iti keSA|zcitparitApakaraNe tadapekSayA catuSkriya iti, keSAzcidapadrAvaNe tadapekSayA paJcakriya iti, samprati tamevAdhikRtaM vedanAsamudghAtagataM jIvamadhikRtya teSAM vedanAsamudghAtagatapuruSapudgalaspRSTAnAM jIvAnAM kriyA nirUpayati-te NaM bhaMte !' ityAdi, te-vedanAsamudghAtagatapudgalaspRSTA Namiti pUrvavat bhadanta ! jIvAstato-vedanAsamupAtaparigatAn jIvAn atra 'sthAniyapaH karmAdhArayoH' iti sthAninaM yapamadhikRtya paJcamIyaM, ayamarthaH-taM vedanAsamughAtaparigataM jIvamadhikRtya katikriyAH prajJaptAH ?, bhagavAnAha-gautama ! svAtrikriyAH yadA na kAzcittasyAbAdhAmApAdayituM prabhaviSNavaH, sthAcatuSkriyA yadA taM paritApayanti, dRzyante zarIreNa spRzyamAnAH paritApayanto vRzcikAdayaH, syAt paJcakriyAH ye taM jIvitAdapi vyaparopayanti, siddhAzca pratyakSataH zarIreNa spRzyamAnA jIvitAcyAvayantaH sadiya iti, samprati tena vedanAsamudghAtagatena jIvena vyApAdyamAnairjIvarye'nye jIvA vyApAdyante ve cAnyairjI-18 ~1189~ Page #1191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] prajJApanAyA:malaya. vRttI. // 59 // dIpa anukrama [612] Dotaracele vApAdyamAnA bedanAsamudghAtagatena jIvena vyApAdyante tAnadhikRtya tasya vedanAsamudghAtaparigatasya teSAM ca / |36 samusamudghAtagatajIvasambandhipudgalaspRSTAnAM jIvAnAM kriyAnirUpaNArthamAha-se NaM bhaMte ! jIve te ya jIvA' ityAdi, ghAtapade sa:-adhikRto vedanAsamudghAtagato jIvaH te ca vedanAsamudghAtaparigatajIvasambandhipudgalaspRSTAH anyeSAM jIvAnAmu samuddhAtapadarzitena prakAreNa yaH paramparAghAtastena paramparAghAtena katikriyAH prajJasAH1, bhagavAnAha-gautama ! syAt tri- pudgalapUra NAdi sU. kriya ityAdi pUrvaSat bhAvayitavyaH, enameva vedanAsamudghAtamuktena prakAreNa nairayikAdiSu caturvizatisthAneSu cinta 342 yannAha-'neraie NaM bhaMte' ityAdi, evaM-uktena prakAreNa yathaiva prAk sAmAnyato jIvo vedanAsamudghAtamadhikRtya cintitaH tathA nairayiko'pi cintayitavyaH, navaraM jIvAbhilApasthAne nairayikAmilApaH kartavyo, yathA 'neradae the| bhiMte ! veyaNAsamugghAeNaM samohae samohaNittA je poggale nicchubhaI' ityAdi, 'evaM niravasesaM jAva vemaannie| iti evaM-nairayikoktena prakAreNa zeSeSvapi sthAneSu khakhAmilApapUrvakaM niravazeSa tAvadvaktavyaM yAvadvaimAnikAHvaimAnikAbhilApaH / tadevamukto vedanAsamudghAtaH, samprati kaSAyasamudghAtaM samAnavaktavyatvAdatidezato'bhidhitsurAha-evaM kasAyasamugghAo'vi bhANiyoM' iti, evaM-vedanAsamudghAtagatena prakAreNa sAmAnyato jIvapade catuvizatidaNDakakrameNa ca kaSAyasamudghAto'pi vaktavyaH, sa caivam-'jIve gaMbhaMte ! kasAyasamugdhAeNaM samohae samo-| haNittA je poggale nicchubhaI' yAn pudgalAn zarIrAntargatAn kaSAyasamudghAtavazasamutthaprayatnavizeSataH khazarIrAdU 59 // ~ 1190~ Page #1192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] dIpa anukrama [612] elesedesceceeseeeeee bahirAtmapradezebhyo'pi vizliSTAn karoti, 'tehi NaM bhaMte ! poggalehi kevaie khette apphuNNe kevaie khitte phuDe, go01 sarIrappamANamette vikkhaMbhavAhaleNaM niyamA chahisi evaie khette aphuNNe evaie khette phuDe' kaSAyasamughAto hi prathamaM udbhavati sajIvAnAM, teSAmeva tIvratarAdhyavasAyasambhavAdU, ekendriyANAM tu pUrvabhavAnuvRttitaH, prasajIvAtha prasanAkhyAM na tato bahiH, prasanAkhyAM ca vyavasthitaH khazarIrapramANaM viSkambhavAhalyaM kSetramAtmavizliSTai pudgalaiH bhRtaM paddadiktvamavazyamupapadyate iti 'niyamA chaddisimityuktam, 'ecaie khette aphuNNe evaie khette phuDe' ityAdi sarva samAnaM / samprati maraNasamudghAtamabhidhitsurAha-'jIveNaM bhaMte ! mAraNaMtiyasamugghAeNa'mityAdi, iti / pUrvavat, bhadanta ! kazcinmAraNAntikasamudghAtena samavahataH samavahatya ca yAn pudgalAn taijasAdizarIrAntargatAn I'nicchubhaI' iti vikSipati, Atmapradezebhyo vizliSTAn karoti terbhadanta ! pudgalaiH kiyat kSetramApUrNa kiyat kSetra bhRtam, bhagavAnAha-gautama 1 viSkambhavAilyataH zarIrapramANamAyAmato jaghanyataH khazarIrAtirekAmulAsamadheyabhAgamAtraM yadA tAvanmAtre kSetre utpadyate utkarSato'sahayayAni yojanAni etacca yadA tAvati kSetre anyathA vA draSTavyam, ekadizi-ekasyAM dizi na tu vidizi khabhAvato jIvapradezAnAM dizi gamanasambhavAt , etAvat kSetramApUrNametAvat |kSetraM spRSTaM, jaghanyataH utkarpato vA Atmapradezairapi etAvat kSetrasya pUraNasambhavAt , samprati vigrahagatimadhikRtyA| pUraNaviSayaM sparzanaviSayaM ca kAlapramANamAha-se bhaMte !' ityAdi, tat utkarSeNAyAmato'nantaroktapramANaM bhada-1 R amurary on ~1191~ Page #1193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] prajJApanAyA: malayavRttI. // 594 // dIpa anukrama [612] nta ! kSetraM vigrahagatimadhikRtya 'kevaiyakAlassati tRtIyAthai paThyA bhAvAt kiyatA kAlenApUrNa kiyatA kAlena 8/36 samuspRSTaM, kimuktaM bhavati -vigrahagatimadhikRtya kiyatA kAlenotkarSato'sakveyayojanapramANaM kSetramAyAmataH pudgalai- ghAtapade rApUrNa spRSTaM bhavatIti, bhagavAnAha-gautama ! ekasamayena vA dvisamayena vA trisamayena vA catuHsamayena vA vina- samuddhAta| heNApUrNa spRSTaM, iha paJcasAmayiko'pi vigrahaH sambhavati paraM sa kAdAcitka eva iti na vivakSitaH, iyamatra pudgalapUrabhAvanA-utkRSTapade AyAmato'sayeyayojanapramANaM kSetra vigrahagatimadhikRtyotkarSataH caturbhiH samayairApUrNa spRSTaM vaa| NAdi sU. 342 bhavatIti, atha kathaM catuHsAmayikaH paJcasAmayiko vA vigrahaH sambhavati ?, ucyate, trasanAcyA bahiradhastanabhAgAduparitane bhAge yadvoparitanabhAgAdadhastane bhAge samutpadyamAno jIyo vidizo vA dizi dizo vA vidizi yadotpadyate tadA ekena samayena trasanADI pravizati dvitIyenopari adho vA gamanaM tRtIyena bahiniHsaraNaM caturthena dizi utpattidezaprAptiH, ayaM catu:sAmayiko vigrahaH, evaM paJcasAmayikastu prasanAcyA bahirepa vidizo vidizi utpattI labhyate, tadyathA-prathamasamaye asanAcyA bahireva vidizo dizi gamanaM dvitIye trasanAcyA madhye pravezaH tRtIye uparyadho vA gamanaM caturthe bahinissaraNaM paJcame vidizyutpattidezagamanamiti, upasaMhAramAha-'evaiyakAlassa apphuNNe evaiyakAlassa phuDe' iti etAyatA kAlenApUrNametAvatA kAlena spRSTamiti, 'sesaM taM ceva jAva paMcakirie' iti ata UrdU zeSaM tadeva sUtra-'te NaM bhaMte ! puggalA nicchUDhA samANA jAI tattha pANAI ityAdi yAvat // 594 // ~1192~ Page #1194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] keeeeeeeee dIpa anukrama [612] paMcakiriyA' iti padaM, tadevaM sAmAnyato jIvapade mAraNAntikasamudghAtazcintitaH, samprati enameva caturviMzati-IS daNDakakrameNa cintayan prathamato nairayikAtidezamAha-eva mityAdi, evaM-sAmAnyato jIvapada iva nairayike'pi vaktavyaM, navaramayaM vizeSaH-sAmAnyato jIvapade kSetramAyAmato jaghanyenAGgulAsaGkhyeyabhAgamAtramuktaM iha tu jaghanyataH sAtirekaM yojanasahasraM, kimatra kAraNamiti cet ?, ucyate, iha nairayikAH narakAduvRttAH khabhAvata eva pnycendriy-19|| tiryakSu madhye utpadyante manuSyeSu vA nAnyatra, sarvajaghanyacintA cAtra kriyate, tato yadA pAtAlakalazasamIpavartI | narayikaH pAtAlakalazamadhye dvitIye tRtIya vA tribhAge matsthatayotpadyate tadA pAtAlakalazaThikarikAyA yojanasahasramAnatvAt yathoktaM jaghanyamAnaM nAto'pi nyUnataraM kathaMcaneti, utkarSato'saGkhyayAni yojanAni, tAni saptama-| pRthivIgatanArakApekSayA bhAvanIyAni, atraivopasaMhAramAha-'egadisiM evaie' ityAdi, ekasyAM dizi jaghanyata utkarSatazca etAvat-anantaroktapramANaM kSetramApUrNametAvat kSetraM spRSTaM, vigrahagatimadhikRtya vizeSamAha-viggahe'sAdi, vigraheNApUrNa spRSTaM vA vaktavyamekasAmayikena dvisAmayikena trisAmayikena vA, nanvetat sAmAnyato jIvapade'pyuktaM tatko'tra vizeSastata Aha-'navaraM causamaieNa vA Na bhannaI' iti navaramatra sAmAnyajIvapada iva catuHsAmayikeneti na bhaNyate, nairayikANAmutkarpato'pi vigrahasya trisAmayikatvAt , te ca trayaH samayA evaM bhavanti-iha kazcinnerayiko vAyavyAM dizi vartamAno bharatakSetre pUrvasyAM dizi tiryapaJcendriyatayA manuSyatayA ~1193~ Page #1195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 342 ] dIpa anukrama [612] padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 342] uddezaka: [-], . AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yAH mala // 595|| votpitsuH prathamasamaye UrddhamAgacchati dvitIyasamaye vAyavyA dizaH pazcimadizaM tRtIye tataH pUrvadizamiti, evamasurakumArAdiSvapi yathAyogaM trisamayavigrahabhAvanA kAryA, 'sesaM taM caiva jApa paMcakiriyAvi' iti zeSaM sUtraM tadeva ya0 vRttau. 1 vedanAsamudghAtagataM, 'te NaM bhaMte! poggalA kevaiyA kAlarasa nicchubhaMti ?, go0 ! jahantreNavi aMto0 ukko0 aMtomuhuttasse' tyAdi tAvadvaktavyaM yAvadantimaM padaM paMcakiriyAbi' iti, asurakumAraviSaye atidezamAha - 'asuraku mArassa jahA jIvapade' iti yathA sAmAnyato jIvapade'bhihitaM tathA asurakumArasyApyabhidhAtavyaM etAvatA kimuktaM bhavati ? - yathA jIvapade AyAmataH kSetraM jaghanyato'GgulAsatyeya bhAgamAtraM utkarSato'saGkhyeyAni yojanAni tathA'trApi vaktavyaM, kathaM jaghanyato'GguchAsaGkhyeyabhAgamAtramiti cet, ucyate, ihAsurakumArAya IzAna devaparyantAH 4 pRthivyambuvanaspatiSvapyutpadyante, tato yadA ko'pyasurakumAraH saGkiSTAdhyavasAyI svakuNDalArthakadeze pRthivIkAyikatvenotpitsurmaraNasamudghAtamAdadhAti tadA jaghanyenAyAmataH kSetramaGgulAyeya bhAgapramANamavApyate iti yathA jIvapade ityuktaM, tato'trApi vigrahagatizcatuHsAmayikI prApnoti tata Aha- navaraM vigrahavisAmayiko yathA nairavikasya, zeSaM sUtraM tadeva yat sAmAnyato jIvapade, nAgakumArAdiSvatidezamAha - 'jahA asurakumAre' ityAdi, yathA asurakumAre'bhihitamevaM nAgakumArAdiSu tAvad vaktavyaM yAvadvaimAnikaviSayaM sUtraM, navaramekendriye pRthivyAdirUpe yathA jIve sAmAnyato jIvapade tathA niravazeSaM vaktavyaM kimuktaM bhavati 1-yathA jIvapade catuHsAmayiko'pi vigraha Education Intentational For Palata Use Only ~ 1194 ~ 36 samu dghAtapadaM samuddhAta pudgalapUra NAdi sa. 342 ||595|| Page #1196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [342] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [342] etrselese z dIpa anukrama [612] ukta tathA pRthivyAdiSvapi paJcasu sthAneSu vaktavyaH / zeSaM tathaiveti, tadevamukto mAraNAntikasamudghAtaH, sAmprataM kriyasanupAtamabhidhitsurAhabIce NaM bhaMte ! ubiyasAmugyAeNaM samohate samohaNicA ve puggale nicchumati tehi NaM bhave! poggalehiM kevatite khece aNNe kevatie khice puDe, go! sarIrappamANamece vikkhaMbhavAhalleNaM AyAmeNaM jaha* aMgulassa saMkhejatibhAgaM uko sakhiAtiM joaNAti egadisi vidisi vA evaie khitte aphuNe evatite khece phuDe, se NaM bhaMte ! kevatikAhassa asaNe phevatikAkassa phuDe, go! egasamaieNa vA dusamaieNa vA tisamaieNa vA viggaheNaM evatikAlassa baje vatikAlassa pho, sesa taM va jAva paMcakiriyAvi, evaM neradaevi, mavaraM AyAmeNaM jaha0 aMgulassa asaMkheatimAgaM uko0 maMkhibAI joaNAI egadisi, evatite khette, kevatikAlassa, taM ceva jahA jIvapade, evaM jahA neraipassa hA asuraGgamArasa, navaraM egadisi vidisiM vA, evaM jAba yaSiyakumArassa, bAukAiyassa jahA jIvapade, NavaraM emadisiM ciMdiyatirikkhajoSiyassa niravasesaM jahA neradayassa, maNasavANamaMtarajoisiyavemANiyassa niravasersa jahA asurakramArassa / jIve Na maMte ! teyagasamundhAepaM samohate samohaNicA je poggale nicchubbhati tehi gaM bhaMte ! poggalehi becavite bece Agne mecadae sire, evaM jaddeSa deubite samugdhAte taheva, navaraM AyAmeNaM jaha0 aMgulassa asaMkhejavimAna sesaM ceva evaMjAba mANiyalsa, pAvara paMbiMdiyavirikkhajoNiyassa egadisi evavite khece apuNNe evaikhica -Ettatree ma.100 Munmuranorm ~1195~ Page #1197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [343] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: brAma WI prata sUtrAMka [343] prajJApanAyA: malapa.vRttI Saamangaorae39 dIpa anukrama [613] ssa phuDe / jIve NaM bhaMte ! AhAragasamugyAteNaM samohate samohaNivA je poggale nicchubbhati tehi NaM bhaMte ! poggalehi 26 samukevaie khitte aphuSNe kevaie khette phuDe 1, go0! sarIrappamANamette vikkhaMbhavAhalleNaM AyAmeNaM jahaNNeNaM aMgulassa asaM- dghAtapadaM khejatibhAgaM uko saMkhejAI joyaNAI egadisiM, evatite khette egasamatieNa vA dusama0 tisama0 viggaheNaM evatikA samuddhAtalassa aphuSNe evatikAlassa phuDe, te NaM bhaMte ! poggalA kevatikAlassa nicchumati ?, go0! jaha0 aMto* uko0 pudgalaspaaMtomuhuttassa, te gaM bhaMte ! poggalA nicchUDhA samANA jAti tattha pANAtiM bhUyAti jIvAti sacArti abhihaNaMti jAva zAdi sU. uhaveti, te Na maMte ! jIve katikirie ?, go0! siya tiki0 siya cau0 siya paMcakirie, te NaM bhaMte ! jIvAo 343 katikiriyA ?, goevaM ceva, seNaM maMte ! te ya jIvA aNNesi jIvANaM paraMparAghAteNaM katikiriyA, go! tikiriyAvi caukiriyAvi paMcaki0, evaM mAsevi (sUtra 343) 'jIve NaM bhaMte / veucie' ityAdi prAgvat , navaramAyAmata utkarSataH satyayAni yojanAni, etaca vAyukAyika-1 varjanairayikAdyapekSayA draSTavyaM, te hi vaikriyasamudghAtamArabhamANAstathAvidhaprayatnavizeSabhAvataH saGkhyeyAnyeva yojanA-M nyutkarSato'pyAtmapradezAnAM daNDamAracayanti, nAsaGkhyeyAni yojanAni, vAyukAyikAstu jaghanyato vA utkarSato vA // 596 // aGgulAsaGkhyeyabhAgaM, tAvatpramANaM cotkarSato daNDamAracayantastAvati pradeze tejasAdizarIrapudgalAn Atmapradezebhyo vikSipanti, tatastaiH puThUlairbhUtaM kSetramAyAmata utkarSato'pi saGkhyeyAnyeva yojanAnyavApyante, etacaivaM kSetrapramANaM ~1196~ Page #1198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [343] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [343] serveeeeeeeeee dIpa anukrama [613] kevalaM vaikriyasamudghAtasamudbhava prayatnamadhikRtyoktaM, yadA tu ko'pi vaikriyasamupAtamadhirUDho maraNamupazliSTaH katha-15 mapyutkRSTadezena trisAmAyikena vigraheNotpattidezamabhigacchati tadA saGkhyAtItAnyapi yojanAni yAvadAyAmakSetrama-15 vaseyaM, tAvatpramANa kSetrApUraNaM maraNasamudghAtaprayatnasamudbhavamiti sadapi na vivakSitaM, 'ekadisi vidisi vA' iti, tat jaghanyata utkarSato vA yathoktapramANamAyAmakSetramekasyAM dizi vidizi vA draSTavyaM, tatra nairavikANAM paJcendriyatirazcAM / vAyukAyikAnAM ca niyamAdekadizi, nairayikA hi paravazA alparddhayazca tiryakpaJcendriyAvAlparddhaya evaM vAyukAyikA viziSTacetanAvikalAstatasteSAM vaikriyasamudghAtamArabhamANAnAM yadi paraM tathAkhAbhAvyAdevAtmapradezadaNDavinirgamastebhyazcAtmapradezebhyo vizliSya pugalAnAM ca svabhAvato'nuzreNigamanaM na tu vizreNitaH tato dizyeva nairayikatirya-18 paJcendriyavAyukAyikAnAmAyAmataH kSetraM draSTavyaM, natu vidizi, ye tu bhavanapativyantarajyotiSkavaimAnikA manupyAzca te khecchAcAriNo viziSTalabdhisampannAzca bhavanti tataste kadAcitprayatnavizeSato vidizyapyAtmapradezAnAM padaNDaM vikSipantastatra tebhya AtmapradezebhyaH pudgalAn vikSipantIti teSAmekasyAM dizi vidizi vA pratyetavyaM / vaikiyasamudghAtagatazca ko'pi kAlamapi karoti vigraheNa cotpattidezamabhisarpati tato vigrahagatimadhikRtya kAlanirUpaNArthamAha-se NaM bhaMte !' ityAdi, tat bhadanta ! kSetraM vigrahagatimadhikRtyotpatcidezaM yAvat 'kevaikAlassa'tti tRtIyArthe paSThI kiyatA kAlenApUrNa kiyatA kAlena spRSTaM ?, bhagavAnAha-gautama! ekasAmayikena vA dvisAma ~ 1197~ Page #1199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [343] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [343] prajJApanAyA mala- ya.vRttI. // 597 // dIpa anukrama [613] yikena vA trisAmayikena kA vigrahaNa ApUrNa spRSTamiti gamyate, kimuktaM bhavati ?-vigrahagatimadhikRtya maraNada-M36 samu. zAdArabhya utpatidezaM yAvat kSetrasyApUraNamutkarSataH tribhiH samayairavApyate na caturthenApi samayena, vaikriyasamudghAta- ghAtaparda gato hi vAyukAyiko'pi prAyanasanAdhyAmevotpadyate, sanAkhyAM ca vigraha utkarSato'pi trisAmayika iti, upa-II samubAtasaMhAramAha-'evaikAlassa' ityAdi sugama, 'sesa te cevetyAdi ata Urddha zeSa sUtraM tadeva-yatnAka vedanAsamudghAte pudgalaspauktaM, taba tAvat yAvadantimapada paMcakiriyAvi' iti, evaM 'neraieNavi' ityAdi sUtraM tu svayaM bhAvanIyaM, yastA zodi kA digavidigapekSayA vizeSaH sa prAgeva darzitaH / samprati taijasasamudghAtamabhidhitsurAha-'jIve bhate! teygsmu-| 343 pApaNa mityAdi, sugama, navaramayaM tejasasamudghAtamaturdevanikAyatiryakpaJcendriyamanuSyANAM sambhavati na zeSANAM, te ca mahAprayatbavanta iti teSAM tejasasamudghAtamAramamANAnAM jaghanyato'pi kSetramAyAmato'GgulAsaGkhyeyabhAgapramANaM bhavati, na tu sAyeyabhAgamAnaM, utkarSataH soyayojanapramANaM, taba jaghanyata utkarSato pA yathoktapramANa kSetra tiryapaJcendriyavarjAmAmekasyAM dizi vidizi vA vaktavyaM, tiryakpazcendriyANAM tu dizyeva, atra yuktiH prAguktaivAnusa vyA, tathA cAha-evaM jahA beuviyasamugdhAe' ityAdi / tadevamuktastaijasasamudghAtaH, sAmpratamAhArakasamudghAtaM pratipipAdayiSurAha-'jIveNaM mNte| ityAdi, etaca sUtraM tejasasamudghAtavadbhAvanIyaM, navaramayamAhArakasamudghAto manuSyANAM tatrApyadhItacaturdazapUrvANaM satrApi keSAJcideSAhArakalabdhimatAM na zeSANAM, te cAhArakasamundhAtamArabha ~1198~ Page #1200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [343] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: JOUR prata sUtrAMka [343] dIpa anukrama [613] mANA jaghanyata utkarSaso vA yathoktapramANamAyAmatA kSetramAtmapradezavizliSTeH pudgalairApUrayantyekasyAM dizi, nArA vidizi, vidizi tu prayatnAntaravizeSAdAtmapradezadaNDavikSepaH pudgalairApUraNaM ca, na ca te prayatnAntaramAramate prayojanA-181 SbhAvAt gambhIratvAceti, mAhArakasamudghAptagato'pi ca ko'pi kAlaM karoti vigraheNa cotpadyate vigrahavotkarSata-11 khisAmayika iti 'egadisiM evaie khece phuDe' tathA 'egasamaieNa vA dusamaieNa vA' ityAdhuktaM, tathA manuSyANARI mebApamAhArakasamuddhAta iti caturvizatidaNDakacintopakrame 'evaM maNUsevi' ityuktaM, assAyamarthaH-evaM sAmA nyato jISapade iva manuSye'pi-manuSyacintAyAmapi sUtraM vaktavyaM, jIvapade manuSyAnevAdhikRsa sUtrasya prapattatvAd, anyeSAmAhArakasamupAsAsammavAt // tadevaM SaNNAmapi DAmasthikAnAM samudghAtAnAmArambhe jaghanyataH utkarSato vA yAnalAmANaM kSetramAtmavizviSTaH pudgalaipayAyomamaudArikAdizarIrAdyantargatarApUritaM bhavati tAvatpramANamAveditaM, sampra ti kevalisamuddhAtavidhI yathAkharUpaiH pulAvatpramASasa kSetrasyApUraNamupajAyate tathAkharUpaiH pudralekhAvatmApaNasa kSetrasyApUraNamanidhitsurAha aSamArassa meM bho!bhAviyappaNo kevalisamagvAteNaM samohayassa je caramA nijarApoggalA suTumA Na te poggalA paM01 samagAuso 1, sabalogaMpiya phusittANaM citi ?, haMtA ! go.1 aNagArassa bhAviyappaNo kevalisamugdhAeNaM samohamassa je paramA nijarApoggalA suhamA te poggalA paM0 samaNAuso, sabalogapiya gaM phusisANaM ciTThati / chau ~1199~ Page #1201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [344] dIpa anukrama [614] prajJApanA yA mala ba0 vRcau. // 598 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 344] uddezaka: [-] ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. matthe NaM bhaMte ! maNUse tesiM NijarApoggalANaM kiMci vaNNaM vaNNaM gaMdheNaM gaMdhaM raseNa vA rasaM phAseNa vA phArsa jAgati pAsati 1, go0 ! No iNaTTe samaTThe se keNaNaM bhaMte ! evaM vRccati chaumatthe NaM maNUse tersi giarApoggalANaM No kiMci vaNaM 2 gaMdheNaM 2 raseNaM 2 phAseNaM 2 No jANati pAsati 1, go0 ! ayaNNaM jaMbUddIce dIve saGghadIvasamuddANaM savabhaMtarAe sabakhuTTAe baTTe tellApyasaMThANasaMThite vaTTe rahacakavAlasaMThANasaMThie baTTe pukkharakaNNiyAsaMThANasaMThie baTTe paDipuNNacaMdasaMThA* saMThie evaM joaNasayasahassaM AyAmavikkhaMbheNaM tiSNi jopaNa sayasa hassAiM solasa sahassAI doSNi sattAvIse joyaNasate tiNi ya kose aTThAvIsaM ca dhaNusataM terasa ya aMgulAI arddhagulaM ca kiMcivisesAhite parikkheveNaM paM0, deve NaM mahite jAva mahAsokkhe evaM mahaM savilevaNaM gaMdhasamuggataM mahAya taM abadAleti taM mahaM egaM savilevaNaM gaMdhasamuggataM abadAlahattA iNAmeva kaTTu kevalakappaM jaMbuddIvaM dIvaM tirhi accharANivAtehiM tisattakhutto aNupariyaTTittANaM havamAgacchejA, se nU go0 ! se kevalakappe jaMbuddIve dIve tehiM ghANapoggalehiM phuDe 1, haMtA ! phuDe, chaumatthe NaM gotamA ! maNUse tesiM ghANamgalANaM kiMci vaNeNaM vaNNaM gaMdheNaM gaMdha raseNaM rasaM phAseNaM phArsa jANati pAsati 1, bhagavaM / no iNaTTe samaTTe, se eeNaNaM goyamA ! evaM bucara - chamatthe NaM maNUse tersi nijarApoggalANaM no kiMci vaNNeNaM vaNNaM gaMdheNaM gaMvaM raseNaM rasaM phAseNaM phAsaM jANati pAsati, suhumANaM te poggalA paM0 samaNAuso !, sabalogaMpiya NaM phusittANaM cidvaMti (sUtraM 344 ) 'aNagArassa NaM bhaMte !' ityAdi, iha kevalisamudghAtaH kevalino bhavati, na chadmasthasya, kevalI nizcayanayamate For Penal Use On ~ 1200~ 16 samu dvAtaparva kevalisa2 muddhAtani> jerApuGgala sUkSmatA sU. 144 // 598 // Page #1202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344] dIpa anukrama [614] nAnagAro na gRhastho nApi pAkhaNDI, sa ca niyamAd bhAvitAtmA viziSTazubhAdhyavasAyakalitatvAt , anyathA keva-| |litvAnupapatteH, tata uktamanagArakha bhAvitAtmana iti, kevalisamudghAtena-uktakharUpeNa samavahatasya ye caramAH-caramasamayabhAvinazcaturthasamayamAvina ityarthaH, taireva sakalalokApUraNAt ,'nirjarApudgalA' iti nirjarAguNayogAt nirjarA:-nirjIrNA ityarthaH te ca te pudgalAzceti vizeSaNasamAsaH, kimuktaM bhavati ?-ye lokApUraNasamaye pudgalA Atmapra-8 dezebhyo vizliSTAH parityaktakarmatvapariNAmA iti, 'suhumA NaM te puragalA' iti Namiti nizcaye niyatametat sUkSmAHcakSurAdIndriyapathamatikAntAste pudgalAH prajJaptAH bhagavadbhiheM zramaNa he AyuSman !, gautamakRtaM bhagavataH sambodhanametat , tathA Namiti nizcitametat sarvalokamapi te pudgalAH spRSTA Namiti vAkyAlaGkAre tiSThanti ? iti gautamena prazne kRte bhagavAnAha-haMtA goyamA' ityAdi, hanteti prItI, yadAha zAkaTAyana:-'hanteti sampradAnaprItiviSAdAdi-18 viti, prItizcAtra yathAvasthitakharUpapratipAdakatvAt praznasUtrasya sAmmatyalakSaNA beditavyA, na tu harSarUpA, kSINa| mohatvena bhagavato harSaviSAdAtItatvAt sAmmatyameva khyApayati, yaduktaM gautamena tadevAnuvadati-'aNagArasse'tyAdi bhAvitArtha / sUkSmAH pudgalA ityuktaM, tacca sUkSmatvamApekSikamapi bhavati yathA badarAdInAmAmalakAdyapekSayA, tatazcakSurAdIndriyagocarAtikAntarUpaM tatpratipipAdayiSuridamAha-'chaumatthe NaM bhaMte !' ityAdi, chamastho bhadanta ! manuSyaH tepAM-anantaroddiSTAnAM nirjarApudgalAnAM kiJciditi prathamataH sAmAnyena prayuktaM jAnAti pazyatIti sambadhyate, haTAeelesedesesegescene REauratondna ~ 1201~ Page #1203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344] dIpa anukrama [614] prajJApanA- etadeva vizeSato vyAcaSTe-'varNena' varNagrAhakeNa cakSurindriyeNa varNyate-yathAvasthitaM vastukharUpaM nirNIyate aneneti / 36 samuyA mala- varNa iti vyutpatteH varNa-kRSNAdirUpaM 'gandhena' gandhagrAhakeNa nAsikendriyeNa 'gandha AmANe 'curAdibhyo Nic ghAtaparda 4. vRttI. gandhyate-AtrAyate zumo'zumo vA gandho'neneti gandha iti vyutpAdanAt gandhaM zubhamazubhaM vA 'rasena' rasagrAha- kevlisM99|| keNa rasanendriyeNa rakhate-AkhAdyate'neneti zabdArthatvAt rasaM-tiktAdirUpaM, 'sparzana' sparzagrAhakeNa sparzanendri- muddhAtani yeNa spRzyate karkazAdirUpaH paricchedyavastugataH sparzo'neneti sparza iti vyutpAdanAt 'sparza' karkazAdirUpa sarjarApunalaIS jAnAti pazyatIti, magapAnAha-gItamA nAyamarthaH samarthaH upapanna ityarthaH, punItamaH praznayati-se keNa-II sUkSmatA TeNaM bhaMte ityAdi, uttAnArtha, bhagavAnAha-gautama ! 'ayaNa mityAdi, ayaM-pratyakSata upalabhyamAnA, Namiti sU. 144 I] vAphyAlAre, maSTayojanostiyA rakhamayyA jamnyA upalakSito dvIpo jambUdvIpo dvIpaH, 'sarvAbhyantaraka' iti sarve | dhAmamyantaro madhyavartI sarvAbhyantaraH sarvAbhyantara eva sarvAbhyantaraka: "jAtI vA khArthe ka" iti prAkRtalakSaNavazAt / khArthe kapralayA, keSAM sarveSAmabhyantara ityAha-sarvadvIpasamudrANAM, tathAhi-sarve-azeSA dvIpasamudrA jambUdvIpAdArabhyAgamAmihitena krameNa dviguNadviguNavistArA vyavasthitAH tato bhavati dvIpasamudrANAmeva jambUdvIpo'bhyantara, tathA 'sabasuhAma iti sarvemyo dvIpasamudrebhyaH kSullako-ikhaH sarvakSalakA, tathAhi-sarve lavaNAdayaH samudrAH sabai capAtakIkhaNDAdayo bIyAH masAjambUdvIpAdAramya pravacanokena krameNa dviguNadviguNacakravAlavitatAH tataH zeSa ~ 1202 ~ Page #1204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344] dIpa anukrama [614] dIpasamudrApekSayA'yaM sarSalaghuriti, tathA mRtto-varnulo, yatastailApUpasaMsthAnasaMsthitaH, tailena hi pakko'pUpaH prAyaHparipUrNavRtto mavati na ghRtapakka iti tailavizeSaNaM, tasyeva saMsthAnasaMsthitaH, tathA vRtto jambUdvIpo dvIpo yato rathaca vAlasaMsthAnasaMsthitaH, rathasya-rathAGgasya cakrasya cakravAlaM-maNDalaM tasyeva yat saMsthAnaM tena saMsthitaH, evaM sUtroktamanyadapi padayaM bhASanIyaM, AyAmavikkhaMbheNaM ti AyAmazca viSkambhazceti samAhAro dvandvaH tena AyAmena viSkambhena pratyekamekaM yojanazatasahasamityarthaH paridhiparimANAnayanagaNitaM ca jambUdvIpaprajJaptyAdAvaneko bhAvitamiti tato-IRT R'vadhAyeM deveNamityAdi, devazca Namiti vAkyAlaGkAre 'maharddhika' iti mahatI RddhiH-vimAnaparivArAdikA yasyA sI mAlikA 'bhAva mahAsokkhe' iti yAvatazabdakaraNAt 'mahajjuie mahAbale mahAyase' iti draSTavyaM, tatra mahatI| tim pArIrAmaraNaviSayA yasya sa mahAdhutiH, mahalaM-zArIraHprANo yasya sa mahAbalaH, mahat yazaH-khyAtiyastha isa mahAyazAH, tathA mahat-prabhUtaM saukhyaM yasya prabhUtasadvecakarmodayabhAvAditi mahAsaukhyaH, kacit-'mahesakkheM' iti pAThaH, tatra mahAn Iza-varaM ityAkhyA-zabdaprathA yaskha loke sa mahezAkhyA, athavA IzanamIzo, bhAve pazprasayA, aizcaryamityarthaH, Iza aizva iti pacanAt, tata IzaM-aizvaryamAtmanaH khyAti-antarbhUtaNyarthatayA khyApapati prakAzayati tathA parivArAdisphItyA varcate iti IzAkhyaH mahAMzvAsAvIzAyaba mahezAkhyA, anyatra 'mahAsakse' iti vA pAThaH, tatraivaM vRddhavyAkhyA-bAzugamanAdadha-manaH akSANi-indriyANi svakhaviSayavyApakatvAta , akSa Santaratana ourasurary.com ~1203~ Page #1205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344] mukhAtani dIpa anukrama [614] prajJApanA- zabdo hi prAyeNAzuG vyAsAvityaskha dhAtorniSpAdyate, azvazcAkSANi ca azvAkSANi, mahAnti-sphItimanti azvAyAH mala kSANi yasyAsI mahAvAkSaH, sphItamanAH sphUrtimaccakSurAdIndriyazcetyarthaH, ekaM mahAntaM-atigurukamanyathA tokatayAghAtaparda ba0vRttI. tadgatairgandhapudgalaiH sakalasya jambUdvIpasya vyAptamazakyatvAta, 'savilevaNa miti saha viziSTa atisUkSmaraMdhrANAmapi kevalisasthaganAt lepanaM lepo-jatvAdikRtaM pidhAnamupari vartate yena sa tathA taM, viziSTalepapradAnAbhAve hi bahavaH sUkSmaranirgandhapudgalA nirgacchanti tata udghATanavelAyAM teSAM stokIbhAvena sakalajambUdvIpApUraNaM nopapadyate, 'gaMdhasamuggaya'ti rApudralagandhadravyairativiziSTaiH paripUrNa bhRtaH samudko gandhasamudkastaM 'abadAleitti avadAlayati utpATayatItyarthaH, 'iNAme-181 sUkSmatA sU.344 'ti evamevetyarthaH 'kebalakappati kevalaM kevalajJAnaM tatkalpaM paripUrNatayA tatsadRzaM paripUrNamityarthaH, jambUdvIpaM 8 dvIpaM tribhiH apsaronipAto nAma-cappuTikA tatastisRbhiH cappuTikAbhiriti draSTavyaM, cappuTikAzca kAlopalakSaNaM, tato'yamarthaH-yAvatA kAlena tistrazcappuTikAH pUryante tAvatkAlamadhye iti, trisaptakRtvaH-ekaviMzativArAn atiparivartya-sAmastyena paribhramya havaM' zIghramAgacchet-samAgacchet 'se nUrNa ityAdi, sezabdo magadhadezaprasiyA | athazabdArthe, athazabdasya cArthoM vAkyopanyAsAdayaH, ukta ca-'atha prkriyaaprshnaanntrymngglaadhikaarvaakyopnyaa-M||600|| seSu' tatrAya vAkyopanyAse, tadbhAvanA ca evaM-uktastAvat vivakSitArthapratipacihetodRSTAntasya pIThikAvandhaH, samprati vivakSitArthapratipattihetudRSTAntavAkyamupanyasya te, nUnaM nizcitaM, gautama ! sa kevalakalpo jambUdvIpastairga secesestetstatestate ~ 1204 ~ Page #1206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka Taseemeses [344 347]] gAthA: ndhasamudkAdvinirgataiH prANapudgalaiH-gandhapudgalaiH spRSTo-vyAptaH, kAkA cedaM sUtramadhIyate tataHprazno'vagamyate, athavA praznAthaH sezabdastato'jasA praznayatIti, gautama ! Aha-haMta ! spRSTo gandhapudgalAnAM sarvato'gisarpaNazIlatvAt , punarapi bhagavAnAha-'chaumatthe Na'mityAdi sugamam , eSa cAtra bhAvArthaH-yathA te sakalajambUdvIpavyApino gandhapugalAH sUkSmatvAt na chamasthAnAM cakSurAdIndriyagamyAstathA sakalalokavyApino nirjarApudgalA apIti, upasaMhAramAha'esuhumANa'ti etAvatsUkSmAH atha yanimittaM kevalI samudghAtamArabhate tatpipRcchipuridaM prazvasUtramAha kamhA bhaMte ! kevalI samugdhAya gacchati ?, go. kevalissa cacAri kammaMsA akkhINA avediyA aNijiNNA bhavati. ta0-vedaNijje Aue nAme goe, sababahuppaese se vedaNijje kamme havati sabatthove Aue kamme habai, visamaM samaM kareti baMdhaNehiM ThitIhi ya, visamasamIkaraNayAe baMdhaNe hiM ThitIhi ya evaM khalu kebalI samohaNati, evaM khalu samugdhAya gacchati, soviNaM bhaMte ! kevalI samohagaMti sabevi gaM bhaMte ! kevalI samugyAtaM gacchati', go0! No iNahe samaDe, "jassAueNa tullAti, baMdhaNehiM ThitIhi ya / bhavovaggaha kammAI, samupAtaM se Na gacchati // 1 // agaMtUrNa samugdhAtaM, aNaMtA kevalI jiNA / jaramaraNavippamukA, siddhiM varagatiM gatA // 2 // (sUtraM 345) katisamatie NaM bhaMte ! AujIkaraNe paM01, go! asaMkhejasamatie aMtomuhuttie AujIkaraNe paM0 (sUtra 346) katisamatie NaM bhaMte ! kevalisamugdhAe paM01, go0! aTThasamatite paM0,0-paDhame samae daMDaM kareti bIe samae kavADaM kareti tatie samae maMthaM enTara dIpa anukrama [614-619] anditurary.com ~ 1205~ Page #1207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka prajJApanA 36 samuH [344 yA: malayavRttI. esese dghAtapade vilisa 347] // 30 // AvarjI gAthA: kareti causthe samae loga pUreti paMcame samae loya paDisAharati chaDhe samae ma paDisAharati sattamae samae kavADaM paDisAharati aTThame samae dera paDisAharati, daMDaM paDisAharetA tao pacchA sarIratthe bhavati / se NaM bhaMtetahA samupAyagate ki maNajoga muMjati bahajogaM jhuMjati kAyajogaM jujati ?, go0 no maNajogaM jujati no bahajogaM jujati kAyajoga mujati, kAyajogeNaM bhaMte 1 jujamANe kiM orAliyakAyajoga jujati orAliyamIsAsarIrakAyajo0 kiM keudhi- muddhAtamayasarIrakAyayoga veuSiyamIsAsarIrakAyajogakiM AhAragasarIrakA. AhAragamIsAsarIrakA0 kiM kammagasarIrakA01, | yojana go0 orAliyasarIrakAyajogapi jujati orAliyamIsAsarIrakAyajogapi jhuMjada, no peudhiyasarIrakA no veuviyamIsA0 no pAhArasarIrakA0 no AhAragamIsAsa0 kammagasarIrakAyajogapi juMjati, paDhamaTThamesu samaesu orAliyasarIra NkaraNa kevakAyajogaM guMjati viliyamasattamesu samaesu orAliyamIsAsarIrakAyajogaM jujati, tatiyacautthapaMcamesu samapasu kamma lisamugasarIrakAyajogaM juMjati (sUtra 347) bAtA sU. 345-346 347 'kamhA NamityAdi, kasmAt kAraNAt Namiti vAkyAlaGkAre bhadanta ! 'kevalI' kevalajJAnopetaH samudghAta | | gacchati-bhArabhate, kRtakRtsatvAt kila tasyeti bhAvaH, bhagavAnAha-'goyame'tyAdi, gautama ! kevalinazcatvAraH 'kamA K601 // zAH' karmamedAH 'pakSINA' kSayamanupagatA., kuta ityAha-aveditAH, atra 'nimittakAraNahetupu sarvAsAM vibhaktInAM prAyo darzana miti nyAyAt hetau prathamA, tato'yamarthaH-yato'veditAH tato'kSINAH, karmaNAM hi kSayo niyamataH dIpa anukrama [614-619] 860909 ~ 1206~ Page #1208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344 braTaseseseseseseseocm / 347]] pradezato vipAkato yA vedanAd bhavati, 'savaM ca paesatayA bhujai kammamaNubhAvato bhaiya' [ sarvaca pradezatayA / bhujyate karmAnubhAvato bhaktaM ] mityAdi vacanAt , te catvAraH karmAzA api aveditA ato'kSINAH, etadeva paryAyeNa byAcaSTe-'anirjIrNAH' sAmastyenAtmapradezebhyo'parizAritAH bhavanti' tiSThanti, tAneva nAmagrAhamabhidhitsu-18 rAha-taMjahe'tyAdi sugama, tatra yadA 'se' tasya kevalinaH sarvabahupradezaM vedanIyamupalakSaNametat nAmagotre ca tathA sarvastokapradezamAyuHkarma tadA sa 'baMdhaNehiM Thiihinti vadhyate-bhavacArakAt vinirgacchan pratibadhyate yaiste bandhanAH, 'karaNAdhAre' iti karaNe'naTpratyayaH, athavA badhyante-AtmapradezaiH saha lolIbhAvena saMzliSTAH kriyante yogavazAt ye te bandhanAH 'kRddhahula miti vacanAt karmaNi anadra, ubhayatrApi karmaparamANavo vAcyAH, sthitayo-vedanAkAlAH, tathA coktaM bhASyakRtA-"visamaM sa karei samaM samohao baMdhaNehi Thiie ya / kammadavAI baMdhaNArti | kAlo ThiI tesiM // 1 // " [viSamaM sa karoti samaM samavahato bandhanaiH sthityA ca / karmadravyANi bandhanAni kAlaH sthitisteSAm // 1 // ] tatazca taivandhanaiH sthitibhizca viSamaM sat vedanIyAdikaM samudghAtavidhinA samamAyuSA saha karoti, sa evaM khalu kevalI bandhanaiH sthitibhizca viSamasya sato vedanIyAdikasya karmaNaH 'samIkaraNayAe' iti / atra tApratyayaH svArthikaH, tato'yamarthaH-samakaraNAya, 'samohanaha' iti samavahanti-samudghAtAya prayatate, evaM khalu samudghAtaM gacchati, uktaM ca-"AyuSi samApyamAne zeSANAM karmaNAM ca yadi smaaptiH| na syAt sthitivaiSa gAthA: dIpa anukrama [614-619] pra.101 IN antaram.org ~1207~ Page #1209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 344 347] + gAthA: dIpa anukrama [614 -619] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [36], ----------- uddezakaH [-], dAraM [-1, mUlaM [ 344 347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanA yA malaya0vRtI ||602 // Educator myAt gacchati sa tataH samudghAtam // 1 // sthityA ca bandhanena ca samIkriyArthaM hi karmaNAM teSAm / antarmuhUrtta - 2 zeSe tadAyuSi samujjighAMsati saH // 2 // nanu prabhUtasthitikasya vedanIyAderAyuSA saha samIkaraNArtha samudghAtaH 9 mArabhate iti yaduktaM tannopapannaM kRtanAzAdidoSaprasaGgAt, tathAhi - prabhUtakAlopabhogyasya vedanIyAderAsta evApagamasambhavAt kRtanAzaH, vedanIyAdivaca kRtasyApi karmakSayasya punarnAzasambhavAnmokSe'pyanAzvAsaprasaGgaH, tadasat, kRtanAzAdidoSAprasaGgAt, tathAhi - iha yathA pratidivasa setikAparibhogena varSazatopabhogyasya kalpitasyAhArasya bhasmakavyAdhinA tatsAmarthyAt stokadivasairniHzeSataH paribhogAnna kRtanAzopagamaH tathA kamrmmaNo'pi vedanIyAdeH tathAvidhazubhAdhyavasAyAnubandhAdupakrameNa sAkalyato bhogAnna kRtanAzarUpadoSaprasaGgaH, dvividho hi karmmaNo'nubhavaH-pradezato vipAkataztha, tatra pradezataH sakalamapi karmAnubhUyate, na tadasti kiJcit karma yatpradezato'pyananubhUrta sat kSayamupayAti, tataH kathaM kRtanAzadoSApattiH 1, vipAkatastu kiJcidanubhUyate kiJcinna, anyathA mokSAbhAvaprasaGgAt, tathAhi--yadi vipAkAnubhUtita eva sarva karma kSapaNIyamiti niyamaH tasaGkhyAteSu bhaveSu tathAvidhavicitrAdhyavasAyavizeSairyannarakagatyAdikaM karmopArjitaM tasya naikasmin manuSyAdAveva bhave'nubhavaH, svasvabhavanivadhanatvAt tathAvidhavipAkAnubhaksya, krameNa ca khakhabhavAnugamanena vedane nArakAdibhaveSu cAritrAbhAvena prabhUtatarakarmasantAnopacayAt tasyApi khakhabhavAnugamanenAnubhavopagamAt kuto mokSaH 1, tasmAt sarve karma vipAkato bhAjyaM For Parts Only ~ 1208~ 36 samu dyAtapade kevalisa muddhAtapra| yojanaM AvarjIkaraNaM keva lisamu dvAtaH su. 345-346 347 ||502 // jayor Page #1210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 344 347] + gAthA: dIpa anukrama [614 -619] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [ 36 ], dAraM [-1, ----------- uddezakaH [-], mUlaM [ 344 347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] " prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH Educator | pradezato'vazyamanubhavanIyamiti pratipattavyaM, evaM ca na kazciddoSaH nanvevamapi dIrghakAlabhogyatathA tadvedanIyAdikaM karmopacitaM atha ca pariNAmavizeSAdupakrameNArAdeva tadanubhavati tataH kathaM na kRtanAzadoSApattiH ?, tadapyasamyak, bandhakAle tathAvidhAdhyavasAyavazAdAdAvupakramayogyasyaiva tena bandhanAt apica-jinakcanaprAmANyAdapi vedanIyAdikarmaNAmupakramo mantavyaH, yadAha bhASyakRt - "udaya kRtrayakkhaovasamovasamA jaM ca kammuSo bhaNiyA / davAI paMcagaM para juttamuvakamaNamettoSi // 1 // " [ udayakSayakSayopazamopazamA yasmAca karmaNo bhaNitAH / dravyAdipaJcakaM prati yuktamupakramaNamito'pi // 1 // ] na caivaM mokSopakramahetuH kazcidasti yena tatrAnAzvAsaprasaGgaH, yathA ca na mokSopakramahetuH kazcidasti tathA'ntimasUtre bhAvayiSyate, tato yaduktaM 'vedanIyAdivaca kRtasyApi karmakSayasse' yAdi na tatsamyagupapannamiti sthitaM, apara Aha-nanu yadA vedanIyAdikamatiprabhUtaM sarvastokaM cAyustadA samadhikavedanIyAdisamudghAtArtha samudghAtamArabhatAM vedanIyAdeH sopakramatvAt yadA tvadhikamAyuH sarvastokaM ca vedanIyAdikaM tadA kA vArttA 1, na khalvAyuSaH samadhikasya samudghAtAya samudghAtaH kalpyate, caramazarIriNAmAyuSo nirupakramatvAt 'caramasarIrA ya freemeaa' iti vacanAt, tadayuktaM, evaMvidhabhAvasya kadAcanApyabhAvAt, tathAhi sarvadeva vedanIyAdyevAyuSaH sakAzAdadhikasthitikaM bhavati, na tu kadAcidapi vedanIyAderAyuH, athaivaMvidho niyamaH kuto labhyate 1, ucyate, pariNAmakhAbhAnyAt, tathAhi-- itthaMbhUta evAtmanaH pariNAmo yenAsyAyurvedanIyAdeH samaM bhavati For Pale Only ~1209~ antrary orp Page #1211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka 36 samudghAtapade [344 kevalisa 347] gAthA: prajJApanA-18nyUnaM vA na tu kadAcanApyadhikaM, yathaitasyaivAyuSaH khalvadhruvabandhaH, tathAhi-jJAnAvaraNAdIni karmANi AyurvajAni yAM: mala- saptApi sadaiva badhyante, Ayustu pratiniyata eva kAle khabhavatribhAgAdizeSarUpe, tatra caivaMvidhavaicitryaniyame na kha- yavRttI. bhAvAhate'paraH kazcidasti heturevamihApi svabhAvavizeSa eva niyAmako draSTavyaH, Aha ca bhASyakRt-"asamaThiINaM niyamo ko thevaM AuyaM na sesaMti / pariNAmasahAyAo aduvabaMdhovi tasseva // 1 // " [ asamasthitiSu ko niy||603|| mA-stokamAyuHna zeSANi / pariNAmasvabhAvAt abhuvavandho'pi tasyaiva // 1 // ] atha vizeSaparijJAnAya gautamo bhagavantaM pRcchati-savevi 'mityAdi, Namiti nizcaye sarve'pi khalu kevalinaH samavamanti-samudghAtAya praya tante, prayavAnantaraM ca sarve'pi khalu kevalinaH samudghAtaM gacchanti, iti gautamena prazne kRte sati bhagavAnnirvacanaNmAha-'goyame syAdi, gautama ! nAyamarthaH samarthaH-nAyamarthaH upapannaH, kimuktaM bhavati -sarve'pi kevalinaH samu dghAtAya na prayatante nApi samudghAtaM gacchanti, kintu yeSAmAyuSaH samadhikaM vedanIyAdikaM, yasya punaH khabhAvata evAyuSA saha samasthitikAni vedanIyAdIni karmANi so'kRtasamudghAta eva tAni kSapayitvA sidhyati, tathA cAha-'jasse'tyAdi, yasya kevalina AyuSA saha bhave-manuSyabhave upa-samIpena gRkhate-avaSTabhyate yaistAni bhavopanahANi tAni ca tAni karmANi ca bhavopagrAhakarmANi-vedanIyanAmagotrANi bandhanaiH-pradezaH sthitimizca tulyAni-samAni bhavanti sa samupAtaM na gacchati, akRtasamudghAta eva tAni kSapayitvA sa siddhisaudhamadhyAste iti muddhAtaprayojana AvarjIkaraNaM keva| lisamuddhAtaH sU. 345-346 347 MIn6.3 // dIpa anukrama [614-619] ~1210~ Page #1212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka:-1, ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344 347]] gAthA: INIbhAvaH, uktaM ca-"jassa u tulaM bhavai ya kammacaurpha sabhAvato jo ya / so akayasamugdhAo sijhara jugavaM khaye-IN UNaM // 1 // " [yasya tu tulyaM bhavati tu karmacatuSkaM khabhAvato yazca (smkrmaa)| so'kRtasamudghAtaH sidhyati yugapat kSapayitvA // 1 // ] athAyaM kadAcitko bhAva uta bAhulyabhAvaH, tata Aha-'agaMtUNa samugyAya'mityAdi, agatvA samudghAtaM-kevalisamudUghAtaM 'siddhiM caramagati gatA iti sambandhaH, kiyatsaGkhyAkA ityAha-anantAHanantasaGkhyAkAH 'kevalinaH' kevalajJAnadarzanopetAH, anena ye navAnAmAtmaguNAnAmatsantocchedo mokSa iti pratipanAste'pAstA draSTavyAH, jJAnasya nirupacaritAtmasvabhAvatvAt, takha ca vinAzAyogAd, anyathA''tmana evAbhAvApatteH, naM cAtmano niranvayo vinAzaH, sataH sarvathA vinAzAyogAt, 'nAsato vidyate bhAvo, nAbhAvo vidyate sata' iti | nyAyAt , tathA jinA-jitarAgAdizatravaH, anena gozAlakamatApAkaraNamAha, te hi muktipadamadhyAsInamapi na tattva-13 to vItarAgamapi manyante, 'avAptamuktipadA api tIrthanikAradarzanAdihAgacchantIti vacanAt, tatvato vItarAgasya ISIca parAbhavabuddherihAgamanasa cAsambhavAt, punaH kathaMbhUtA ityAha-'jarAmaraNavipramuktA' jarA ca maraNaM ca jarAmaraNa? tAbhyAM vipramuktA jarAmaraNavipramukkAH, jarAmaraNagrahaNamupalakSaNaM tena samastarogazokAdisAMsArikalezavimuktA iti draSTanyaM, etena ekAntato mokSasaukhyasyopAdeyatAmAha, anyasyaivaMvidhakharUpasya sthAnasyAsambhavAt, nahi saMsAre prakasukhaprAptamapi sthAnamevaMvidhamasti, sarvasyApi maraNaparyavasAnatvAt , sedhanaM siddhiH-azeSakarmAzApagamenAtmanaH ContaceaeemarambAra dIpa anukrama [614-619] SAREaratinila H arary.orm ~1211~ Page #1213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRttiH ) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344 347] pradhAnamaH yojana gAthA: prajJApanA- kharUpe'kvAnatA varA-sarvagatImAmuttamA gamyate iti gatiragatistAM varagatirUpAmityarthaH gatAH-prAptAH, 16 samuyAH mala- sarvo'pi kevalI kevalisamudghAtaM gaccham prathamata AvarjIkaraNamupagacchati, tathA ca kevalisamudghAtaprakriyAM vima- ghAtapade ya0 vRttI.NipuH samupAtazabdathyAkhyAnapurassaramAha bhAgyakAra:-"talyAuthaaMsasAhiyakammasamugghAyaNaM smaadhaao| kevlis||10|| gaMtumaNA purva AujIkaraNaM uve // 1 // " [tatrAyuraMzAdhikakarmasamudghAtanaM samudghAtaH / taM gantumanAH pUrvamApharjIkaraNamupayAti // 1 // ] athAvarjIkaraNamiti kA zabdArthaH / , ucyate, AvarjamamAvarja:-AsmAnaM prati mokSa-1 AvarjIsvAbhimukhIkaraNaM Atmano mokSaM pratyupayojanamitti tAtparyAyaH, athavA Apaya'te-abhimukhIkriyate mokSo'neneti karaNa kevamAvarja-zumamanovAkAyApAravizeSaH, ukaM ca-AvavaNamuvamogo kAvAro kA' iti, tata ubhayatrApi ataspa lisamutasa karaNamiti vivakSAyAM zivapratyayaH AvarjIkaraNa, amare AvarjitakaraNamisAe, tavAyaM zabdArtha-Avarjito dAtaH sU. nAka amimukhIkRtA, tasAca loke vakArU 'Avarjito'yaM mathA, sammukhIkRta' ityarthaH, tatathA tathAbhanyatvenAvarjita- 35-346 347 kha-mokAmanaM pratyabhimukhItaka kAraNaM-kriyA zubhayogavyApAraNaM AvarjitakaraNaM, apare 'AujjiyAkaraNa miti kA paThanti, tatraivaM zabdasaMskAramAcakSate-AyojikAkaraNamiti, jayaM cAtrAnvayArtha:-mAGa maryAdAyAM A-maryAdavA N604 // baliralA. yojana-gubhAnAM yogAnAM vyApAraNabhAyojikA, bhAye kun, tasyAH karaNamAyojikAkAraNe, anve AussiyapharaNa miti yuvate, tatrANyayamanvartha:-Avazyakena-avazyaMbhAvana karaNamAyakakaraNaM, tathAhi-samaH / dIpa anukrama [614-619] For P OW jaanasuramom ~ 1212~ Page #1214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], --------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [344-347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [344 347]] ghAta kecitkurvanti kecidha na kurvanti idaM tvAvazyAkaraNa sarve'pi kevarimaH kurvantIti, sampraNAssaikApIkaraNasya kAlamamANanirUpaNArtha praznanirvacanasUtre Aha-pAisamaie pamitmadi supama, AvarjIkaraNAnantaraM cAvyavadhAnenaH kAvalisamudghAttamArabhate, sa ca katisAmayikA ityAvahAvA tatsamyanirUpaNArthamAha-'phasAmaie pmilaadi| sugama, tatrA vakhin samaye yaskaroti tadarzayatti--taMjahA-paDhame samae' ityAdi, padamapi sugama, prAgeka vyAkhyAtatvAta navaramevaM bhASAoM-yayA''vitabhiH samayaiH RmevAtmapradezAnAM vicAraNaM tathaiva pratilomaM ameNa saMkSaNa[miti, uktaM tadanyatrApi-"uhuMjaho ya logatanAmiNaM so sadehavikrama / patame samarthamidaM karega vikmi| ARIya kavAI // 1 // tazyasamayaMmi maMcaM cautthae lomapUraNaM kunnaa| paDilomaM sAharaNaM kAuM to doSa devatvoM // 2 // "S A[ardhvamazya lokAntagAminaM sa khadehaviSkambham / prathame samaye daNDaM karoti dvitIye ca kapATam // 1 // tRtIye manyAnaM caturthe lokapUraNaM karoti / pratilomaM saMharaNaM kRtvA tato bhavati dehasthaH // 2 // ] asiMca samudghAte | kriyamANe sati ko yogo vyApriyate tamabhidhitsurAha-se NaM bhaMte ! ityAdi, tatra manoyogaM vAgyoga vA na vyApArayati, prayojanAbhAvAt , Aha ca dharmasAramUlaTIkAyAM haribhadrasUri:-"manovacasI tadAna vyApAravati, prayojanAbhAvAt" kAyayoga punaryuAna audArikakAyayogamaudArikamizrakAyayogaM kArmaNakAyayoga kA yunakti, na||| zeSaM labdhyupajIvanAbhAvena zeSasya kAyayogasyAsambhavAt , tatra prathame aSTame ca samaye kevalamaudArikamepa zarIraM vyA-IN gAthA: dIpa anukrama [614-619] ~ 1213~ Page #1215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 344 347] + gAthA: dIpa anukrama [614 -619] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) padaM [ 36 ], dAraM [-1, uddezakaH [-], mUlaM [ 344 347] + gAthA: muni dIparatnasAgareNa saMkalita ... ... AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH prajJApanAyAH mala ya0 vRttI. // 1605|| priyate ityAdArikakAyayogaH, dvitIye SaSThe saptame ca samaye kArmaNazarIrasyApi vyApriyamANatvAt audArika mizrakAyayogaH, tRtIyacaturthapaJcameSu tu samayeSu kevalameva kArmaNazarIravyApAra bhAgiti kArmaNakAyayogaH, Aha ca bhASya8 kRt - "na kira samugdhAtagato maNavaijogappayoyaNaM kuNai / orAliyajogaM puNa juMjai paDhamaTThame samae // 1 // ubhayavAvArAo tammIsaM bIyachaTTasattamae / ticautthapaMcame kammagaM tu tammattacedvAo // 2 // " atraiva vizeSapari jJAnAyAha- se NaM bhaMte! tahA samugdhAtagate sijhati bujjhati muJcati parinivAti saGghadukkhANaM aMta kareti 1, go0 no iNaDe samaDe, se NaM tato paDiniyati paDiniyatittA tato pacchA maNajogaMpi juMjati bajogaMpi jujai kAyajogaMvi juMjati, maNajogaM juMjamANe kiM sacamaNajogaM juMjati mosamaNajogaM juMjati sathAmosamaNajogaM juMjati asaccAmosamaNajogaM juMjati 1, go0 ! sacamaNajo0 no mosamaNajo0 no saccAmosamaNajogaM juMjati asaccAmosamaNajogaM juMjati, patijogaM juMjamANe kiM saccava jogaM juMjati mosavaijogaM juM0 saJcAmosavaddajogaM asaccAmosavaijo0 1, go0 ! saccavatijo0 no mosabahajo0 no saccAmosavatijo0 asaccAmosavaijogaMpi juMjati, kAyajogaM juMjamANe Agaccheja vA gaccheja vA cidveja vA nisIeja vA tuyahea vA ulaMghejja vA paraMSeja vA paDihAriyaM pIDhaphalagasejjAsaMdhAragaM pacappiNejjA / ( sUtraM 348 ) 'se NaM bhaMte!' ityAdi, sa bhadanta / kevalI tathA daNDakapATAdikrameNa samudghAtaM gataH san siddhyati - Education International For Par Use Only ~ 1214 ~ 36 samu dghAtapadaM kRtasamudvAtasya yogAH sU. 348 // 605 // arra Page #1216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [348] dIpa anukrama [620] "prajJApanA" upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) uddezaka: [-] dAraM [-] mUlaM [ 348 ] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. - niSThitArtho bhavati ?, sa ca 'varttamAnasAmIpye varttamAnavadveti vacanAt setsyannapi vyavahArata ucyate tata Ahabudhyate-avagacchati kevalajJAnena yathA'haM nizcayato niSThitArtho bhaviSyAmi niHzeSakarmAzApagamataH tata Ahamucyate'zeSakarmAzairiti gamyate, sujyamAnazca karmANuvedanAparitAparahito bhavati tata Aha-parinirvAti sAmastyena zItIbhavati, samastametadekena paryAyeNa spaSTayati - sarvaduHkhAnAmantaM karotIti, bhagavAnAha - gautama ! nAyamarthaH samarthI - nAyamarthaH saGgato yaH samudghAtaM gataH sarvaduHkhAnAmantaM karotIti, yoganirodhasyAdyApyakRtatvAt, sayogasya ca vakSyamANayuktyA siddhyabhAvAditi bhAvaH, tataH kiM karotItyata Aha- 'se Na'mityAdi, saHadhikRtasamudghAtagataH Namiti vAkyAlaGkAre tataH samudghAtAt pratinivarttate, pratinivartya ca tataH --- pratinivarttanAt pazcAdanantaraM manoyogamapi vAgyogamapi kAyayogamapi yunakti-vyApArayati yataH sa bhagavAn bhavadhAraNIyakarmasu nAmagotravedanIyeSvacintyamAhAtmyasamudghAtavazataH prabhUteSvAyuSA saha samIkRteSvapyantarmuhUrtta - bhAviparamapadatvatastasmin kAle yadyanuttaropapAtikAdinA devena manasA pRcchayate tarhi vyAkaraNAya manaHpudgalAn gRhItvA manoyogaM yunakti, tamapi satyamasatyAmRSArUpaM yA, manuSyAdinA pRSTaH sannapRSTo vA kAryavazato vAkpudgalAn gRhItvA vAgyogaM tamapi satyamasatyAmRSA thA, na zeSAn vAgmanasoryogAn, kSINarAgAditvAt, | AgamanAdau caudArikAdikAyayogaM, tathAhi --bhagavAn kAryavazataH kutazcit sthAnAt vivakSite sthAne Agacchet, For Pale On ~ 1215~ Page #1217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [348] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: yavRttI. prata sUtrAMka [348] prajJApanAyadivA kApi gacchet , athavA tiSThet-aIsthAnena vAvatiSThet niSIdevA tathAviSazramApagamAya tvamvata vA 36 samuyAH mala-kuryAt , athakA vivakSite sthAne tathAvidhasampAtimasattvAkulo bhUmimavalokya tatparihArAya janturakSAnimittamula- dghAtaparda canaM pralacanaM vA kuryAt , tatra sahajAt pAdaSikSepAnmanAyadhikataraH pAdavikSepaH ullavanaM sa evAtikkiTaHpralapana, kRtasamu yadivA prAtihArika pIThaphalakazayyAsaMstArakaM prayappayet, yasmAdAnItaM tasmai samarpayet , iha bhagavatA AryazyAmena dvAtasya // 606 // prAtihArikapIThaphalakAdIko pravaryamevoktaM tato'vasIyate niyamAdantarmuhUrtAvazeSAyuSka evApA karamAdikanAra- yogA bhate, prabhUtAvazeSAyuSkA, anyAyA brahaNasyApi sambhavAcadapyupAdIyeta, etena yadAhureke-'jaghanyato'ntarmuha zeSe | samudghAtamAramate utkarSataH pasu mAseSu zepeviti tadapArataM draSTavyaM, padasu mAseSu kadAcidapAntarAle varSAkAlasambhavAt tanimittaM pIThaphalakAdInAmAdAnamabhyupapota, na ca tatsUtrasammatamiti tatprarUpaNamutsUtramavaseyaM, etyosUtraM Avazyake'pi samudghAtAnantaramavyavadhAnena zailezvabhidhAnAt, (yattaH) tatsUtraM 'daNDakavADe maMthaMtare ya sAhAraNA sriirthe| bhAsAjoganirohe selesI sijhamA ceva // 1 // yadi punaskapataH paNmAsarUpamapAntarAlaM bhavetata dabamikIyeta, na cokaM, tasmAdeva ayuktametaditi, tayA cAha bhASyakAra:--"kammalahuyAe~ samao mijamuhu- 06 // cAbasesao kAlo / anne jahannamevaM chammAsukosamicchati // 1 // tato'naMtarakhelesIkvaNo jaMca pADihArINaM / / cappaNameva sue iharA mahaNaMpi hojAhi // 2" atra kamaladhutAnimicaM samudghAtasya smyH-aksro| dIpa anukrama [620] birATaweets AREauratoninternational ~12164 Page #1218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [348] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: eeee prata sUtrAMka [348] bhinnamuhavizeSakAlA, zeSa sugama, tadevamantarmuhartakAlaM yathAyoga yogatrayavyApArabhAcha kevalI bhUtvA tadanantarama-R tyantAprakampaM lezyAtItaM paramanirjarAkAraNaM dhyAnaM pratipitsuravazyaM yoganirodhAyopakramate, yoge sati yathoktarUpassa dhyAnassAsambhavAt , tathAhi-yogapariNAmo lezyA, tadanthayavyatirekAnuvidhAnAt, tato yAvadyogastAvadavazyaMbhAvinI lezyeti na lezyAtItadhyAnasambhavaH, apica-yAvadyogatAvatkarmavandho'pi, 'jogA payaDipaesaM ThiiaNubhAgaM kasAyao kuNaI' iti vacanAt, kevalaM sa karmavandhaH kevalayoganimittatvAt samayatrayAvasthAyI, tathAhi-prathamasamaye karma badhyate, dvitIyasamaye vedyate, tRtIye tu samaye tatkarmAkarmIbhavati, tatra yadyapi samayadvayarUpasthitikAni karmANi kriyante, pUrvANi 2 karmANi pralayamupagacchanti, tathApi samaye samaye santatyA karmAdAne / pravarttamAne sati na mokSaH syAd, atha cAvazyaM mokSaM gantavyaM tasmAt kurute sa yoganirodhamiti, uktaM ca-"sa tato yoganirodhaM karoti lezyAnirodhamabhikAjan / samayasthitiM ca bandhaM yoganimittaM sa nirrutsuH||1|| smye| 18 samaye karmAdAne sati santatenaM mokSaH syAt / yadyapi hi vimucyante sthitikSayAt pUrvakarmANi ||2||naakrmnno hi vIrya yogadravyeNa bhavati jIvasya / tasyAvasthAnena tu siddhaH samayasthitervandhaH // 3 // " atra bandhasya samayamAtrasthitikatA bandhasamayamatiricya beditavyA, bhASyamapyenaM pUrvokta sakalamapi prameyaM puSNAti, tathA ca tadvato granthaH"viNivittasamuraghAo tiSiNavi joge jiNo puNjijaa| sacamasacAmosaM ca so maNaM taha IjogaM // 1 // orA dIpa anukrama [620] Resercedeseee REautam M umurary.com ~1217~ Page #1219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], ------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], ------------- mUlaM [348] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [348] 36 samu: ghAtaparda yoganiro dhaH sU. 349 creeeeeeector: prajJApanA- liyakAyayogaM gamaNAI pADihAriyANaM vaa| pacappaNaM karejA joganirohaM tao kuNai // 2 // kinna sayogo sijjhai yAH mala-18sa baMdhaheutti jaM sajogo'yaM / na samei paramasukaM sa nijarAkAraNaM paramaM // 3 // " ata evAhaya0 vRttI. se Na bhaMte ! tahA sajogI sijjhati jAva aMtaM kareti !, go0 no iNaDhe samahe, se NaM puvameva sapiNassa pNciNdiypjjt||607|| yassa.jahaSNajogissa heDA asaMkhejaguNaparihINaM paDhama maNajogaM niraMbhati, tato aNaMtara iMdiyapajattagassa jahaNNajogissa heDA asaMkhijaguNaparihINaM dozcaM vatijogaM niraMbhati, tato aNaMtaraM ca NaM suhumassa paNagajIvassa apajattayassa jahaSNajogissa hevA asaMkhenaguNaparihINaM tacaM kAyajogaM niraMbhati, se gaM eteNa uvAeNaM-paDhama maNajogaM niraMbhati maNajogaM nimaMbhittA vatijogaM nirubhati vayajogaM nirubhittA kAyajogaM niraMbhai kAyajogaM nilaMbhittA joganiroha kareti joganirohaM karetA ajogataM pAuNati ajogayaM pAuNicA isi hassaryacakkharucAraNadvAe asaMkhejasamaiyaM aMtomuhuttiyaM selesi paDivajjai, puSaraiyaguNaseDhIyaM ca NaM kamma, tIse selesimadAe asaMkhejjAhi~ guNaseDhIhi asaMkheje kammakhaMdhe khavayati khavaittA vedaNijjAuNAmagotne icete catvAri kammase jugarva khaveti, jugavaM khavettA orAliyateyAkammagAI sabAhiM viSpajahaNNAhiM viSpajahati, vippajahitA unjuseDhIpaDivaNNo aphusamANagatIe egasamaeNaM aviggaheNaM uDe gaMtA sAgArovautte sijjhAi bujhAi tattha siddho bhavati, te NaM tattha siddhA bhavaMti asarIrA jIvaghaNA desaNaNANovaucA NiDiyaTThA NIrayA jirepaNA vitimirA risuddhA sAsayamaNAgayarddha kAlaM ciTThati, se keNadveNaM bhaMte / evaM bucada te NaM dIpa erestsee anukrama [620] // 607 // ~ 1218~ Page #1220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [349] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [349] secticeaeseseseare gAthA tattha siddhA bhavaMti asarIrA jIpaghaNA desaNaNANovauttA niTThiyaTThA nIrayA nirayaNA vitibhirA visuddhA sAsayamaNAgayadaM kAlaM ciTThati !, go0 ! se jahANAmae bIyANaM aggidaDDANaM puNaravi aMkuruSpacI Na bhavati, evAmeva siddhANavi kammabIemu daDDesu puNaravi jammuppattINa bhavati, se teNadveNaM gotamA! evaM bu0 teNaM tattha siddhA bhavaMti asarIrA jIvaghaNA dasaNaNANovauttA NiTThiyahA NIrayA NireyaNA vitimirA vimuddhA sAsayamaNAgataddhaM kAlaM ciTThatitti |-'nicchinnysbdukkhaa jAijarAmaraNapaMdhaNavimukkA / sAsayamabAbAhaM ciTThati suhI suha pattA // 1 // (sUtra 349) iti paNNavaNAe bhagavatIe samugdhAyapayaM chattIsatima parya samattaM // 36 // [pratyakSaraM gaNanayA anuSTupachaMdasA mAnamidam- 7787] // 'se NaM bhaMte ! tahA sajogI sijjhaI' ityAdi, sugama. yoganirodhaM kurvan prathama manoyoga niruNaddhi, taba paryA-1 samAtrasaMz2ipaJcendriyasya prathamasamaye yAvanti manodravyANi yAvanmAtrazca tadvyApAraH tasmAdasaGkhyeyaguNahInaM manoyoga pratisamayaM nirugdhAno'saGgyeyaiH samayaiH sAkalyena niruNaddhi, uktaMca-pajattamettasaNNissa jattiyAI jahapaNajogissa / hoti maNodacAI tabAvAro ya jammatto // 1 // tadasaMkhaguNavihINaM samae samae niruMbhamANo so| maNasI sabanirohaM kareasaMkhejasamaehi // 2 // " etadevAha-'se NaM bhaMte ! ityAdi, saH--adhikRtakevalI yoganirodha cikIrSan pUrvameva saMjinaH paryAptasya jaghanyayoginaH satkasya manoyogakheti gamyate'dhastAt asavayaguNapArahAna samaye 2 nirandhAno'sahayayaiH samayaiH sAkalyeneti gamyate prathama manoyoga niruNaddhi, 'tato'naMtaraM cA 40Estoersersekseeeeeeeee dIpa anukrama [621 -622] Stotre- ma.102 ~ 1219~ Page #1221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [349] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [349] prajJApanA- yavRttI mAmala // 608 // gAthA mityAdi, tasmAt manoyoganirodhAdanantaraM cazabdo vAkyasamucaye Namiti vAkyAlaGkAre dvIndriyasya paryAsasya 36 samu. jaghanyayoginaH satkasya vAgayogasyeti gamyate'dhastAt vAgyogaM asaGkhyeyaguNaparihInaM samaye samaye nirundhAno- ghAtaparda saGkhyeyaiH samayaiH sAkalyeneti gamyate dvitIyaM vAgyogaM niruNaddhi, Aha ca bhASyakRt-"pajjattamittabiMdiya jaha yoganiropaNavaijogapajavA je u / tadasaMkhaguNavihINaM samaye samaye nirNbhNto|| 1 // savaijogarohaM saMkhAIehiM kuNada dhaH sU. 349 samaehi"'tato'NaMtaraM ca Na'mityAdi, tato vAgyogAdanantaraM ca NaM prAgvat sUkSmasya panakajIvasya aparyAptakasya | prathamasamayotpannasyeti bhAvArthaH jaghanyayoginaH-salpivIryasya panakajIvasya yaH kAyayogastasyAdhastAdasaGkhyeyagu-N NahInaM kAyayoga samaya samaye nirundhan asoyaiH samayaiH samastamapIti gamyate tRtIyaM kAyayogaM niruNaddhi, tI ca kAyayoga nirandhAnaH sUkSmaniyamapratipAti dhyAnamadhirohati, tatsAmarthyAJca vadanodarAdividharapUraNena sakuci-IN tadehatribhAgavartipradezo bhavati, tathA cAha bhASyakRt-"tatto ya suhumapaNagassa paDhamasamayovavaNNassa ||jo kira jahaNNajogI tadasaMkhejaguNahINamekeke / samaehiM ruMbhamANo dehatibhAgaM ca muMcato // 1 // raMbhai sa kAyajogaM |saMkhAIehiM ceva samaehiM' kAyayoganirodhakAlAntare carame antarmuhUrte vedanIyAditrayasya pratyekaM sthitiH srvaapv-IS608|| nayA apavAyogyavasthAsamAnA kriyate guNazreNikramaviracitapradezA, tadyathA-prathamasthitI stokAH pradezAH,18 dvitIyasyAM sthitI tato'saGkhyeyaguNAH, tRtIyasyAM tato'pyasaGkhyeyaguNAH, evaM tAvadvAcyaM yAvaJcaramA sthitiH, sthA dIpa anukrama [621 -622] ~1220~ Page #1222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [349] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [349] 000 000 000nee gAthA panA, etAH prathama- 000000000000 samayagRhItadalikanirttitA guNazreNayaH, evaM pratisamayagRhItadalika|nivartitAH karmatra- .. .. .. yasya pratyekamasaGkhayeyA draSTavyAH antarmuhUrtasamayAnAmasaGkhyAtatvAt , AyuSastu sthitiya-. . . thAvaddhavAvatiSThate, sA ca guNazreNikramaviparItakramadalikaracanA, sthApanA ceyam- ayaM ca sarvo'pi manoyogAdinirodho mandamatisukhAvabodhArthamAcAryeNa sthUradRSTyA pratipAditaH, yadi punaH sUkSmadRSTayA tatkharUpajijJAsA bhavati tadA paJcasaGgrahaTIkA nibhAlanIyA, tasyAmatinipuNaM prapaJcena tasyAbhidhAnAdU, iha ca granthagauravabhayAnAsmAbhirabhihitaH, 'se 'mityAdi, so'dhikRtaH kevalI Namiti pUrvavat etenAnantaroditenopAyena-upAyaprakAreNa, zeSa sugama, yAvadayogatAM 'pAuNai'tti prApnoti, ayogtaapraaptybhimukho| bhavati iti bhAvArthaH, ayogatAM ca prApya-ayogatAprAptyabhimukho bhUtvA 'Irsi'ti stoka kAlaM zailezI pratipadyate iti sambandhaH, kiyatA kAlena viziSTAM ityata Aha-ikhapaJcAkSarocAraNAddhayA, kimuktaM bhavati ?-nAtidrutaM nAtivilambitaM kintu madhyamena prakAreNa yAvatA kAlena GaJaNanama ityevaMrUpANi pazcAkSarANi uccAryante tAvatA kAlena viziSTAmiti, etAvAn kAlaH kiMsamayapramANa iti nirUpaNArthamAha-asaGkhyeyasAmayikA-asaGkhyeyasamayapramANAM, yacAsayeyasamayapramANaM taca jaghanyato'pyantarmuhUrtapramANaM tata eSA'pyantarmuhUrtapramANeti khyApanAyAha dIpa anukrama [621 -622] nainamuramom ~ 1221 ~ Page #1223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [349] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: II prata sUtrAMka [349] gAthA prajJApanA-18'AntarmuhartikI zailezI miti, zIlaM-cAritraM taha nizcayataH sarvasaMbararUpaM tad grAhya, tasyaiva sarvottamatvAt , tasyezaH 36 samuyAH mala-18 zIlezaH tasya yA'vasthA sA zailezI tAM pratipadyate, tadAnIM ca dhyAnaM dhyAyati vyavacchinnakriyamapratipAti, uktadghAtaparda yavRttI. ca-"sIlaM va samAhANaM nicchayao sabasaMvaro so ya / tasseso sIleso selesI hoi tadavatthA ||1||hsskkh- yoganiro rAI majjheNa jeNa kAleNa paMca bhaNaMti / acchai selesigato tattiyamittaM tao kAlaM // 2 // taNurohAraMbhAo // 609 // dhaH sU. jhAyaha suhumakiriyAniyahi so / vocchinnakiriyamappaDibAI selesikAlaMmi // 3 // " na kevalaM zailezI pratipadyate 349 pUrvaracitaguNazreNIkaM ca vedanIyAdikaM karma anubhavitumiti zeSaH, pratipadyate ca tatpUrva kAyayoganirodhagate gharame'ntamuharne racitA guNazreNayaH-prAganirdiSTavarUpA yasya tattathA, tataH kiM karotItyata Aha-tIse selesiaddhAe' ityAdi, tasyAM zailezyaddhAyAM vartamAno'saGkhyeyAbhirguNazreNIbhiH pUrvanirvatitAbhiH prApitA ye karmatrayasya pRthak prati-IN samayamasamaveyAH karmaskandhAstAn 'kSapayan' vipAkataH pradezato vA vedanena nirjarayan carame samaye vedanIyamAyurnAma |gotramityetAn caturaH 'karmAzAn' karmabhedAn yugapat kSapayati, yugapaJca kSapayitvA tato'nantarasamaye audArikataijasakArmaNarUpANi trINi zarIrANi 'sabAhiM vippajahaNAhiM' iti sabairviprahAnaiH, sUtre strItvaM prAkRtatvAt, viprajahAti, kimuktaM bhavati ?-yathA prAk dezatastyaktavAn tathA na tyajati, kintu saH prakAraiH parityajatIti, uktaM ca-"orAliyAi cayaha sabAhiM viSpajahaNAhiM jaM bhaNiyaM / nissesa tahA na jahA desaJcAraNa so puSiM // 1 // " dIpa anukrama saradAraesesence [621 -622] SAREauratonintamatkind ~ 1222 ~ Page #1224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [ 349 ] + gAthA dIpa anukrama [621 -622] "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) mUlaM [ 349 ] uddezaka: [-] dAraM [-] .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. parityajya ca tasminneva samaye kozabandhavimokSalakSaNasahakArisamutthakha bhAvavizeSAderaNDaphalamiva bhagavAnapi karmasambandhavimokSaNasahakArisamutthakha bhAvavizeSAdUrddha lokAnte gatveti sambandhaH, uktaM ca- " eraNDaphalaM ca jahA baMdhacchederiyaM duyaM jAti / taha kammabaMdhaNachedaNerito jAti siddhovi // 1 // " kathaM gacchatItyata Aha- 'avigraheNa ' vigrahasyAbhAvo'vigrahaH tena ekena samayenAspRzan, samayAntarapradezAntarAsparzanenetyarthaH, RjuzreNiM ca pratipannaH, etaduktaM bhavati yAvatkhAkAzapradezeSvihAvagADhastAvata eva pradezAnUrdhvamRjuzreNyA'vagAhamAno vivakSitAcca samayAdanyat samayAntaramaspRzan gatvA, tathA coktamAvazyakacUrNI- "jattie jIvo'vagADho tAvaiyAe ogAhaNAe u ujjugaM gacchati na vaMkaM, biiyaM ca samayaM na phusai" iti bhASyakAro'pyAha - "riuseTiM paDivanno samayapaesaMtaraM aphusamANo / egasamapaNa sijjhai aha sAgArova utto so // 1 // " itthamUrdhvaM gatvA kimityAha - sAkAropayuktaH san siddhyati niSThitArtho bhavati, sarvA hi labdhayaH sAkAropayogopayuktasya upajAyate nAnAkAropayuktasya, siddhirapyeSA sarvandhyuttamA labdhiriti sAkAropayogopayuktasyopajAyate, Aha ca - "sabAo laddhIo jaM sAgArovaogalAbhAo / teNeha siddhiladdhI uppajai taduvauttassa // 1 // " tadanantaraM tu krameNopayogapravRttiH / tadevaM yathA kevalI siddho bhavati tathA pratipAditamidAnIM siddhA yathAkharUpAstatrAvatiSThante tathA pratipAdayati - te NaM tattha siddhA bhavatItyAdi, te-anantaroktakramasambhUtA Namiti vAkyAlaGkAre taMtra - lokAnte siddhA bhavanti, aza For Parts Only ~1223 ~ Page #1225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) prata sUtrAMka [349] + gAthA dIpa anukrama [621 -622] prajJApanAyA mala ya0 vRttau. // 610 // "prajJApanA" - upAMgasUtra - 4 ( mUlaM + vRttiH ) dAraM [-] mUlaM [ 349] uddezaka: [-], .. AgamasUtra [15], upAMga sUtra [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRttiH padaM [ 36 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. rIrAH - audArikAdizarIravipramuktAH teSAM siddhatvaprathamasamaye eva sarvAtmanA tyaktatvAt, jIvadhanA- nicitIbhUtajIvapradezarUpAH, sUkSmakriyA'pratipAtidhyAnapratipattikAle eva tatsAmarthyato vadanodarAdivivarANAmApUritatvAt, darzanajJAnopayuktA jIvakhAbhAyyAt, niSThitArthAH kRtakRtyatvAt, nIrajaso vadhyamAna karmAbhAvAt nirejanAH kampakriyAnimittavirahAt, vitimirAH karmatimivAsanApagamAt, vizuddhAstrividha samyagdarzanAdimArgapratipattyA atyantazuddhIbhUtatvAt te cetthaMbhUtAstatra gatAstiSThanti zAzvataM yathA bhavatyevaM 'anAgatArddha' anAgatA - bhAvinI addhA samastA yatra so'nAgatAddhaH taM kAlaM yAvat, atraiva mandamativibodhAyAkSepaparihArAvAha- 'se keNaTuNaM bhaMte !" ityAdi sugamaM, navaraM 'kammabIesu' ti karmmarUpANi bIjAni - janmanaH kAraNAni karmabIjAni teSu dagdheSu - nirmUlakArSakaSiteSu punarapi - bhUyo janmana utpattirna bhavati, kAraNamantareNa kAryAsambhavAt, atha tAnyeva karmANi bhUyaH kasmAnna bhavanti ?, ucyate, rAgAdInAmabhAvAt rAgAdayo vAyuHprabhRtInAM karmaNAM kAraNaM, na ca te teSAM santi, prAgeva kSINamohAvasthAyAM kSINatvAt na ca te'pi kSINA api bhUyaH prAduSyanti, sahakArikAraNAbhAvAt, rAgAdInAM dyutpattau pariNAmikAraNamAtmA sahakArikAraNaM rAgAdivedanIyaM karma, na cobhayakAraNajanyaM kAryame katarasvApyabhAve bhavati, anyathA tasyAkAraNatvaprasaGgAt na ca siddhAnAM rAgAdivedanIyaM karmAsti, tasya prAgeva zukladhyAnAgninA bhasmIkRtatvAt na ca vAcyamatrApi sa eva prasaGgaH, yathA tadapi rAgAdivedanIyaM karma bhUyaH kasmAnna For Park Lise Only ~1224 ~ 36 samu ghAtapadaM yoganirodhaH sU. 349 // 6.10 // Page #1226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM [-], -------------- mUlaM [349] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [15], upAMga sUtra - [4] "prajJApanA" mUlaM evaM malayagiri-praNIta vRtti: prata sUtrAMka [349] gAthA | bhavatIti !, tatkAraNasya saklezasthAbhAvAt , rAgAdivedanIyAnAM hi karmaNAmutpattI rAgAdipariNatirUpaH saGklezaH, 'jaM veyai se baMdhaI' iti, na ca rAgAdivedanIyakarmavinirmuktasya tathAbhUtaM saGklezotthAnamasti, tatastadabhAvAdrAgAdivedanIyakAbhAvaH, tadabhAvAca bhUyo rAgAdInAmabhAvaH, tathA ca rAgAdInAmeva punarutpatticintAyAM dharmasana-IN haNyAmuktam-"khINA ya te na hoMtI puNaravi sahakArikAraNAbhAvA / nahi hoi saMkileso tehiM viuttss| jIvassa // 1 // tayabhAvA na ya baMdho tappAuggassa hoi kammassa / tadabhAve tadabhAvo sabaddhaM ceva vinneo // 2 // " iti, tato rAgAdInAmabhAvAdAyuHprabhRtInAM karmaNAM punarutpAdAbhAvastadabhAvAca na bhUyo janmotpattiH, ata evo|ktamanyatrApi-"dagdhe vIje yathA'tyantaM, prAdurbhavati nAGkaraH / karmabIje tathA dagdhe, na rohati bhavAGkaraH // 1 // " | upasaMhAramAha-'se eeNadveNa mityAdi, etadeva siddhasvarUpaM paramamaGgalabhUtaM zAkhassa ziSyapraziSyAdivaMzagatatvenA| vyavacchittirbhUyAdityantamaGgalatvenopasaMhAravyAjata Aha-nicchipaNe tyAdi, nistIrNa sarvaduHkhaM yaiste tathA, sakala| sAMsArikaduHkhapAragatA ityarthaH, kuta ityAha-jAtijarAmaraNavandhanaviSamuktAH' jAtizca jarA ca maraNaM ca bandha-| nAni ca-jJAnAvaraNIyAdIni karmANi tairvipramuktAH, atra hetI prathamA, yato jAtijarAmaraNabandhanavipramuktAH tato |nistIrNasarvaduHkhAH, te itthaMbhUtAH paramakhAsthyarUpaM 'zAzvataM' zazvadbhAvi 'avyAvA,' bAdhArahitaM, rAgAdayo hina |tadvAdhituM prabhaviSNayo na ca teSAM te santItsanantarameva bhAvitaM, sukhaM prAptAH, ata eva sukhinaH santastiSThanti // / dIpa anukrama esesesentineseseseeeees 020202030202002020209002012 [621 -622] atra pada (36) "samudghAta:" parisamAptam ~ 1225~ Page #1227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Agama (15) "prajJApanA" - upAMgasUtra-4 (mUlaM+vRtti:) padaM [36], -------------- uddezaka: [-], ------------- dAraM - -------------- mUlaM [349] prata prajJApanAyA: malayavRttI. sUtrAMka [349] namata nayabhaGgakalitaM pramANabahulaM vizuddhasadbodham / jinavacanamanyatIrthikakumatinirAsaikadurlalitam // 1 // jayati haribhadrasUriSTIkAkRdvivRtaviSamabhAvArthaH / yadvacanavazAdahamapi jAto lezena vivRtikaraH // 2 // kRtvA prajJA-1 | panATIkAM puNyaM yadavApa malayagiriranagham / tena samasto'pi jano labhatAM jinavacanasadbodham // 3 // " 36 samuyoganiro 11 // 349 gAthA iti zrImanmalayagiriciracitAyAM prajJApanATIkAyAM patriMzattamaM padaM samarthitam // prajJApanATIkA samAptA granthAnaM 16000 dIpa anukrama // 11 // [621 -622] AmEaintimilia munizrI dIparatnasAgareNa puna: saMpAdita: (AgamasUtra 15) "prajJApanA" parisamApta: ~1226~ Page #1228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ namo namo nimmaladaMsaNassa pUjya AnaMda-kSamA-lalita-suzIla-sudharmasAgara gurubhyo namaH 15 pUjya AgamodhdhAraka AcArya zrI sAgarAnaMdasUrIzvareNa saMzodhita: sNpaaditshc| "prajJApanA (upAMga)sUtra" [mUlaM evaM malayagiri-praNita vRttiH] / (kiMcit vaiziSThyaM samarpitena saha) muni dIparatnasAgareNa puna: saMkalita: "prajJApanA" mUlaM evaM vRtti:" nAmeNa / parisamApta: Remember it's a Net Publications of 'jain_e_library's' ~12274