Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ yogazAstram "prathA vibhAga prathara-ditIyoM prakAzo] Jain Education Intemational
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ paramArhatakumArapAlabhUpAlapratibodhaka | AcAryabhagavacchahimacandrassarI carapraNItaM svaoNpajavRtti vibhUSitaM OM yogazAstrama prathamo vibhAgaH prathama-ditIyau prakAzau] saMpAdakaH munirAjazrI bhuvanavinayAntavAsI muni jambUvijayaH prakAzaka:- jaina sAhitya vikAsa maNDalAdhyakSaH zreSDI zrI amRtalAla kAlIdAsa dozI muMbaI.56 Jain International For Private & Personal use only www brary.org
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ yogazAstra ke praNetA kalikAla sarvajJa zrI hemacaMdra sUrijI mahArAja aura paramArhata gUrjarezvara kumArapAla bhUpAla zrI hemacaMdrasUrIzvarajI mahArAjano janma : vikrama saMvat 1145 kArtika zukla pUrNimA, zanivAra svargavAsa : vikrama saMvat 1229 - Jain Educationimurtional For Private Personal use only
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUjyapAda saMghasthavira AcArya bhagavAna zrI vijayasidvisUrIzvarajI mahArAjanA paTTAlaMkAra pU. pA. A. ma. zrI vijayameghasUrIzvarajI mahArAjanA ziSya pUjya gurudeva munirAja zrI bhuvanavijayajI mahArAja. janma :- vi. saM. 1951 zrAvaNa vadi 5, zanivAra, mAMDala dIkSA :- vi. saM. 1988 jeTha vadi 6, zukravAra, amadAbAda svargavAsa :- vi. saM. 2015 mahA sudi 8, somavAra, zaMkhezvarajI tIrtha. calientes
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ jisakI aMtima icchA aisa prakAzanase Aja pUrNa ho rahI hai / vaha dharmAnurAgI zeTha zrI amRtalAla kAlIdAsa dozI janma tA. 14-10-1894 . svargavAsa tA. 7-1-1977 Elicationkiternatiaries
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ sanja MODELLLLLLLLLLLLLLLLLLLA GULFULL paramAItakumArapAlabhUpAlaprArthanayA kalikAlasarvajJazrIhemacandrAcAryapraNItaM svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamo vibhAgaH [prathama-dvitIyau prakAzau ] sampAdakaH pUjyapAdAcAryamahArAjazrImadvijayasiddhisUrIzvarapaTTAlaGkArapUjyapAdAcAryamahArAjazrImadvijayameghanarIzvaraziSyapUjyapAdamunirAjazrIbhuvanavijayAntevAsI muni jambUvijayaH sahAyakaH-muni dharmacandravijayaH prakAzakaH-jainasAhityavikAsamaNDalasyAdhyakSaH zreSThI amRtalAla kAlIdAsa dozI-muMbaI RAVULYHUNU Ga
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ 83155 granthAnukramaH svopajJa vRttivibhUSita yiishmu granthAnukramaH OxoxoxoxxOR.XXKOKSoKO prakAzakaHzrI jaina sAhitya vikAsa maMDala 112, svAmI vivekAnaMda roDa iralA, vilepArale (vesTa) muMbai 400056 ( India) prastAvanA (gujarAtI) 1-25 prAkathana , 26purovacanam (saMskRta prastAvanA) 27-44 zuddhipatrakam 45-47 sampAdanopayukta granthamUciH saMketavivaraNaM ca 47-49 viSayAnukramaH 50-52 yogazAstram (prathamo vibhAgaH) 1-424 rUpyakA: mudraka:kAMtilAla DI. zAha bharata prinTarI dANApITha pAchaLa, taLAva pAlItANA (gujarAta) 0xKXXXOXO vi. saM. 2033, * vIra ni. saM. 2503 * isvI sana 1977, * prathamaM saMskaraNam pratayaH 750 Jain Education Intent M w .jainelibrary.org
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ // || Jain Education Inte / / zrI-zakhezvara-pArzvanAthAya namaH / dvi-trAHAnaH zrI jaina sAhitya vikAsa maMDaLanA sthApaka zeTha zrI amRtalAla kALIdAsa dozI AjathI lagabhaga 20 varSa pUrve jAmanagaramAM pUjyapAda gurudeva munirAja zrI bhuvanavijayajI mahArAjanA sapa mAM AvyA, tyArathI atyArasudhI temanA uttarAttara gADha sapa` mAre rahyo che. anekavidha zAstrapravRttimAM teo mane preraka athavA sahAyaka rahyA che. A varSo daramyAna temanA aneka virala ane viziSTa guNAnA mane anubhava thayo che. dharma premI, zraddhALu, udAra ane zAsrabhakta tA tee hatA ja, te uparAMta moTA udyogapati heAvA chatAM teo atyaMta jJAnapipAsu hatA. jyAM jyAMthI jJAna prApta thAya tyAM tyAMthI vinA sAce atyaMta namratAthI jJAna meLavavA mATe te khUba Atura ane prayatnazIla hatA. vidvAnA ane jJAnagoSTI temane atyaMta priya hatI. vividha viSayanA zAstromAM temane rasa tA hatA ja temAM pazu maMtra, ceAga ane dhyAnanA viSayamAM nahi paNa e viSayamAM ativizALa vAMcana karIne zAstronA gUDhArthane urdulavA teo temanI sAthe vAtacItAmAM tathA patravyavahAramAM temane ghaNo ja rasa hatA, eTaluM ja rAta-visa khUba prayatna karatA hatA. je || 2 ||
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa kRttivibhuussitN pANaTIgE anekavAra jovA maLatuM hatuM. temanI A utkaTa sAdhanAnuM phaLa temanA pitAnA lakhelAM ciMtanAtmaka prathAmAM tathA temaNe taiyAra karAvelA graMthamAM amuka aMze jovA maLe che. yoga tathA maMtra Adi viSenuM temanuM ciMtana, manana ane saMzodhanakArya e aitihAsika vastu che. eka udyogapatinA jIvanamAM AvI jJAnajhaMkhanA ane sAdhanA jovA maLe e bahu virala ghaTanA che. chelI avasthAmAM, zvAsa levAmAM paNa jyAre temane ghaNI muzkelI paDatI hatI tyAre paNa A viSayamAM temanI keTalI rUci ane tanmayatA hatI te temanA pitAnA hAthe vistArathI lakhelA tA. rara-12-76 ne mArA uparanA patramAMnA nIcenA lakhANathI paNa samajI zakAya che. "ogazAstra, dvAdazAra nayacakra, sUrimaMtraka95 samuracaya, zrAddhapratikramaNa-prabodhaTIkA A sadhaLA pate nahi tyAM sudhI mAre iva A LiyuM choDaze nahi, e patI gayA pachI eka samaya vadhAre thaze nahi. ApanI jema mane puSkaLa ciMtA che." A patra lakhyA pachI soLamA divase ja temane svargavAsa thayo hato. jIvanabhara zrutajJAnanI je upAsanA karI hatI tenuM madhura phaLa temanA samAdhimaya maraNamAM joI zakAya che. zrI jaina sAhitya vikAsa maMDaLa dvArA je viziSTa rIte zrutajJAnanI gaMgA vahAvavI temaNe zarU karI che te zrutajJAnanI gaMgAne pravAha deva-gurukRpAe satata vaheto rahe tathA uttarottara vizALa thato rahe e ja prabhunA caraNamAM prArthanA. vikrama saMvata 2033 pUjyapAda guru deva munirAja zrI phAgaNa suda 10 bhuvanavijayAntavAsI mADakA (jallA-banAsakAMThA) muni jaMbUvijaya. divA: rANA; Jain Education Intem w ww.jainelibrary.org
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ ne cha varapArzvanAthA nama: II || zrI vAsupUjyaafmane nama: | AcArya mahArAja zrImadvijayasiddhisUrIzvarajIpAdapadamebhyo namaH / AcAryamahArAja zrImadvijayameghamarIzvarajIpAdapadmabhyo namaH / sadgurudevamunirAjazrI bhuvanavijayajIpAdapadmabhyo namaH / >> stA 1 nA paramakRpALu arihaMta paramAtmA tathA sadRgurudevanI anaMtakRpAthI kalikAlasarvajJa AcArya bhagavAna zrI hemacaMdrasUrIzvarajI mahArAja praNIta tathA pajJa vivaraNa vibhUSita vegazAstranA bAra prakAza pikI prathama be prakAzane banele prathama vibhAga cagapremI jagata samakSa raju karatAM ane atyaMta AnaMdane anubhava thAya che. aneka aneka muni mahAtmAe yegazAstra kaMThastha kare che, vyAkhyAnamAM paNa vyApaka rIte A graMthanuM vAMcana thAya che. A rIte yogazAstrane jena saMdhamAM ghaNo ja ghaNo pracAra che. pUjyapAda prAtaHsmaraNIya paramopakArI guru deva munirAjazrI bhuvanavijayajI mahArAja ke jeo mArA pitAzrI paNa che. teone gazAstra upara atyaMta prema hato. mArI dIkSAnA prAraMbhamAM ja mane yegazAstra teozrI taraphathI maLyuM hatuM. A ja graMthanuM saMzodhana Jain Education Intem For Private & Personal use only w.jainelibrary.org
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopjnykRttivibhuussit yogazAstram prastAvanA 2 | ane saMpAdana karavAne amUlya avasara mane prApta thaye e mAre mana ghaNuM AnaMdanI vAta che. jaina sAhitya vikAsa maMDaLanA prANurUpa zeTha amRtalAla kALIdAsa dezIe A avasara ApyuM te mATe temane dhanyavAda dhaTe che. samagra jagatamAM vividha vijJAnika zodha ghaNI ja thaI che ane thaI rahI che. bhautika sagavaDo mATe sAdhana-sAmagrI ane saMpattine vipula pramANamAM vadhAro thayo che, chatAM paNa samagra jagata bhinna bhinna rIte apAra azAMtine anubhava karI rahyuM che. A azAMtithI bacavA mATe ane chUTavA mATe manuSya aneka rIte mathAmaNuM karI rahyA che ane cAre bAvanuM yeganuM rahasya samajavA mATe doDadhAma karI rahyA che. ga ane dhyAnanI sAdhanAthI jIvanamAM kharekhara sAcI zAMti maLI zake che.' AvI vAta sAMbhaLIne paNa, vizvanA aneka deze yoga ane dhyAna Adi tarapha atyAre dhaNuM AkarSAyA che. lokamAnasamAM yoga ane dhyAna Adi tarapha ghaNuM" ja AkarSaNa atyAre ubhuM thayuM che. paraMtu vegane sAco artha ka, ega mATe adhikArI koNa, ganI sAdhanA kayAMthI zarU karavI, ItyAdi evI atyaMta mahatvanI vAta che ke jenI moTA bhAganA manuSyone kharekhara spaSTa kalpanA ja hetI nathI. pariNAme bheganA rahasya sudhI pahoMcyA sivAya ja yoga ane dhyAna Adi zabdanI AjubAju ja athavA te yuganI cheDI thoDI prakriyAonI AjubAju ja moTA bhAganA manuSyo. pradakSiNA pharyA kare che. A daSTie vicAratAM, rogazAstra vega viSe uttamottama graMtha che. bhinna bhinna bhUmikAnA jIvo mATe yogasAdhanA paNa bhinna bhinna prakAranI hovI ja joIe. yegazAstramAM bhinna bhinna bhUmikAne anulakSIne aneka aneka rIte gasAdhanA varNavI che.
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10: che athavA jIvanapa AtmAnuM paramAtmA sAthe 1mekSa sAthe-milana karI Ape tenuM nAma yoga. AvA yogamAM Atmonnati ane paramazAMti paNa hoya ja, jIvanamAM unnati mATe ane sanmArge prayANa karavA mATe aneka aneka saguNonI jarUra paDe che. kharekhara vicArIe te, A badhA saddaguNo paNa yogane ja bhAga che-oganuM ja aMga che. A daSTie vividha bhUmikAnA jIvo mATe vividha saddaguNo ane sAdhanAne lakSyamAM rAkhIne zrI hemacaMdrasUrijI mahArAje yuga viSe addabhuta koTine A graMtha racelo che. nyAyI jIvana, mAtA-pitAnI bhakti Adi 35 mArgAnusArI guNa, jJAna-darzana-cAritranI sAdhanA, ahiMsA satya Adi te, AtmA ane jagatanA svarUpanuM ciMtana, vividha bhAvanAo, vividha dhAraNAo, maMtra upAsanA, dhyAna, AtmAnubhUti Adi aneka saguNe ane sAdhanAone yuganA aMga rUpe ja yegazAstramAM samAvI lIdhAM che. 1 "adhyAtma 1 bhAvanA 2 dhyAnaM 3 samatA 4 vRttisaMkSaya: 5 / mokSeNa yojanAd yoga eSa zreSTho yathottaram // 31 // " -haribhadrasUri viracita gabiMdu samaSa [afkhanIja dhAtuYTa 2277) tathA munira zone rika] A rIte, dhAtu samAdhi tathA vega (saMga) A baMne arthomAM vaparAya che. maharSi pataMjalie cittavRttiniSa: [-2] ema pAtaMjala yugadarzanamAM jaNAvatAM, "samAdhi arthavALA puna dhAtuthI "ga" zabdane artha varNavyuM che. bIjA (ajena) graMthakAre saMya koLafmatyA[vArama-vmAmanoH A pramANe vega arthavALA yugU dhAtu uparathI "ga" zabdano artha varNavyuM che. zrI haribhadrasUri mahArAje paNa malena nanAduM thona: ema kahIne saMgane arthavALA puna dhAtune thoLa zabdamAM svIkAryo che. zrI hemacaMdrasUri mahArAje, tughaDakanImA janatA ja kAna kiraNa 2-26] ema kahIne, tema ja samagra vegazAstramAM je rIte bheganuM varNana karyuM che te jotAM, baMne arthone samanvaya siddha karyo che. Jain Education Intel
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopjnyvRtta. vibhUSitaM yogazAstram || 4 || dood gujarezvara mahArAjA kumArapALa yoganA atyaMta premI ane upAsaka hatA. yoga viSenAM ghaNAM zAstra sAMbhaLyA pachI, yAganuM kharekharuM rahasya samajAvavA mATe temaNe potAnA gurumahArAja zrI hemaca*drasUrijI mahArAjane karelI prArthanAmAMthI A yogazAsranI racanAnA udbhava thayo che. AjathI lagabhaga 800 varSa pUrve thayelA, yogazAstranA praNetA kalikAlasarvajJa zrI hemaca MdrasUrIzvarajI mahArAja tathA jemanI vinatithI yAgazAstranI racanA karavAmAM AvI che te guja rezvara mahArAjAdhirAja kumArapALanuM vanaciratra ghaNu' ja prasiddha che. eTale te viSe vizeSa vistAra na karatAM, baMne mahApuruSonuM vana ahIM saMkSepamAM ja ApavAmAM Ave che. AcArya bhagavAna zrI hemacaMdrasUrijI mahArAjanuM saMkSepamAM vanavRttAMta A pramANe che-- dhaMdhukA nagaramAM vikrama saMvat 1145 kArtika sudi pUnama zanivAre mADhava*zIya cAciga zeThanI pAhinI nAme dharma patnInI kukSithI ciMtAmaNinA svapnathI sUcita putraratna rUpe teozrI janmyA hatA. cagadeva temanuM nAma rAkhavAmAM AvyuM hatuM, prabhu mahAvIra paramAtmAnI pATe kATika gaNumAM daza pUrvadhara bhagavAna A` vajrasvAmIthI zarU thayelI vajrazAkhAmAM caMdragaccha (kula) mAM zrI yoAbhadrasUrinA ziSya zrI pradyumnasUrinA ziSya zrI gusenasUrinA ziSya zrI devacaMdrasUri mahArAja pAse mAtra pAMca varSoMnI vaye vikrama savat 1150 mAdha suda 14 zanivAre teozrIe dIkSA lIdhI hatI. te samaye gurumahArAje temanu sAmacadra nAma rAkheluM hatuM. te pachI mahAjJAnI ane mahAprabhAvI teozrIne vikrama saMvat 1166 vaizAkha sudi trIje gurumahArAje AcArya padavI ApI hatI ane temanuM hemacadrasUri nAma rAkhyuM hatuM. agAdha jJAnathI 'kalikAlasarvajJa' tarIke te prasiddha thayelA hatA ane vividhayoga sAdhanAthI teo mahAyogIzvara banyA hatA. vividha viSayaka aneka aneka zAstrAnuM sarjena karIne, aneka mahArAjAone pratibAdha karIne, vizvamAM ahiMsAdhanA pracAra karIne, samagra dezamAMthI sAta vyasanAnu nivAraNu karIne, A rIte aneka aneka upakArA karIne chevaTe vikrama savaMta 1229 mAM yAgavidhithI prANAnA tyAga karIne teozrI svargavAsI thayA hatA. 200000002 any noddo-000 prastAvanA // 4 //
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ parama AhaMta mahArAjA kumArapALanuM saMkSepamAM jIvanavRttAMta A pramANe che- siddhapura pAse dadhisthalImAM caulukayavaMzIya tribhuvanapAla rAjAnI kamIravI nAme dharmapatnInI kukSithI vikrama saMvata 1148 mAM mahArAjA kumArapALane janma thayuM hatuM. yuvAvasthAmAM aNahilapurapattana (pATaNa) mAM teo zrI hemacaMdrasUrimahArAjanA samAgamamAM AvyA hatA ane temanA dharmopadezathI khUba prabhAvita thayA hatA. vikrama saMvata 1199 mAgazara vadi 4 ravivAre aNuhilapurapattana (pATaNu) mAM temane rAjyAbhiSeka thayo hate. pachI digavijaya karIne teo 18 dezanA mahArAjA banyA hatA. zrI hemacaMdrasUrijI mahArAjanA samAgama ane sadupadezathI teo parama Ahata (parama jaina zrAvaka) thayA hatA. guru zrI hemacaMdrasUri mahArAja pAse vikrama saMvata 1216 mAM temaNe samyaktvamUla bAra vatAne svIkAra karyo hato. temaNe gAme gAma jinamadira baMdhAvIne pRthvIne jinAyatanamaMDita karIne, jinapratimAonI pratiSThA karIne, aneka rIte vizvamAM ahiMsAdharmane amArine pracAra karIne, prajAmAMthI sAte ya vyasane nirmULa karIne svajIvanane ane prajAne paNa dharmavAsita karI dIdhI hatI. itihAsamAM temanuM nAma suvarNAkSare aMkita thayeluM che. chevaTe temane vikrama saMvata 1230 mAM svargavAsa thayo hato. have yogazAstra viSe saMkSepamAM vicArIzuM yegazAstra saMskRtabhASAmAM lagabhaga badhA anuSNupa chaMdamAM padya rUpe racAyeluM che. tenA 12 prakAza che. temAM anukrame leka 56, 115, 156, 136, 273, 8, 28, 81, 16, 24, 61, ane pa3 ane chelle be zArdUlavikrIDita vRta evI rIte le che eTale ekaMdara yogazAstranA 1008 zloke che. A zloke upara temaNe ja 12000 kaloka pramANa pattavRttinI racanA karelI che. ttimAM lokonA vivara uparAMta, te te prasaMge aneka kathAo paNa temaNe padyamAM racelI che. A kathAonA aneka kaleke triSTizalAkA purUSa caritramAM paNa temaNe lIdhA che. Fol Private & Personal Use Only Jain Education Inter Ww.jainelibrary.org
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ prastAvanA svopjnykRttivibhuussitN yogazAstram 'triSaSTizalAkApuruSacaritranI racanA thazAstranI racanA pachI thayelI che. kyA kyA ple ke triSaSTizalAkApuruSacaritramAM kyAM kyAM maLe che e vAta ame te te sthaLe TippaNamAM jaNAvI che. zrI hemacaMdrasUri mahArAje pattavRttimAM bhinna bhinna prasaMge stutidvArvizikA, vItarAgastotra, siddhahemazabdAnuzAsana, abhidhAna ciMtAmaNi Adi svaracita graMthamAMthI, pUrva uiracita Agama vRttio prakaraNo Adi aneka aneka zAstramAMthI, tathA paradarzananA upaniSada, pAtaMjala yogasUtra, manusmRti, kauTilIya arthazAstra, zAbarabhASya, pramANa samuracaya, pramANuvArtika Adi aneka graMthomAMthI vipula pramANamAM avataraNo ApelAM che. 1 triSaSTizalAkA purUSa caritranA dazamA parvanA ane prazastimAM zrI hemacaMdrasUri mahArAja jaNAve che ke - pUrva pUrvajasiddharAjanRpaterbhaktispRzo yAJayA sAGgaM vyAkaraNaM suvRttisugama cakrurbhavantaH purA / maddhetoratha yogazAstramamalaM lokAya ca yAzraya-chando-'laGkRti-nAmasaGgrahamukhAnyanyAni zAstrANyapi // 18 // lokopakArakaraNe svayameva yUyaM sajjA: stha yadyapi tathApyahamarthaye'daH / mAragjanasya paribodhakRte zalAkApuMsAM prakAzayata vRttamapi triSaSTeH // 19 // tasyoparodhAditi hemacandrAcAryaH zalAkApuruSetivRttam / dharmopadezaikaphalapradhAna nyabIvizaJcArAgirAM prapaJce // 20 //
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSaya varNana prathama prakAzanA prAraMbhamAM, mahAgIzvara bhagavAna mahAvIra paramAtmAne namaskAra karIne, caMDakauzikanA jIvanacaritra dvArA bhagavAna mahAvIranA samatAyeganuM ane saMgamadevanI kathA dvArA bhagavAna mahAvIranA karuNAganuM varNana karIne pachI zAstronA AdhAre, paraMparAnA AdhAre tathA svAnubhavanA AdhAre yegazAstra racavAnI pratijJA karI che. te pachI mahAcamatkAraka gajanya labdhio tathA bharatacAvata, marU devAmAtA, daDhaprahArI ane cilAtIputranI vistRta kathAo dvArA yoganuM mAhAtmya varNavIne yuganI vyAkhyA karI che ane yoganAM mukhya aMge jJAna-darzana-cAritranuM vistArathI varNana karyuM che. A prasaMgamAM jIva-ajIva Adi sAta ta, mati Adi paMcavijJAna, samyagadarzana, 1 ahiMsA, 2 satya, 3 asteya (acaurya), 4 brahmacarya tathA 5 aparigraha A sAdhuonAM pAMca mahAvate arthAta mUla guNarUpa cAritranuM tathA tenI bhAvanAonuM vistArathI varNana che. te pachI pAMca samiti ane traNa guptirUpa aSTa pravacana mAtAnuM arthAt uttara guNarUpa cAritranuM varNana che. A prasaMgamAM bhikSAnA 42 deze vistArathI varNavelA che. yega jevI mahAna vastu prApta karavA mATe pahelAM te uttama mAnava banavuM joIe--.ganA adhikArI banavuM joIe. yoganA adhikArI banavA mATe kayA mahattvanA guNa meLavavA joIe, e prasaMgamAM prathama prakAzanA aMtamAM 35 mArgAnusArI guNonuM khUba suMdara vivecana che. dezavirata gRhasthAe-zrAvake e samyakatvamUlaka bAra vate svIkAravAnAM hoya che eTale bIjA prakAzamAM zrAvakanAM 12 vratane paricaya ApatAM pahelAM, samyaktvanuM svarUpa samajAvatAM mithyAtvanuM svarUpa paNa samajAvyuM che. sadeva sAthe kudeva, suguru sAthe kuguru Jain Education Inter w jainelibrary.org
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopksskutivibhuussitN ane sudharma sAthe kudharmanAM lakSaNe darzAvyAM che, jethI sudeva gurU ane sudharmane oLakhI, tenA upara zraddhA karI samyakatvane svIkAra karI zakAya, samyaktvanAM 5 cihane, 5 bhUSaNe tathA tyajavAnAM 5 dUSaNe samajAvyA che. te pachI bAra vate paikI pAMca aNuvratA samajAvyAM che. prastAvanA | 8 | samanavatAM, hiMsA tyajavA mATe vika jaNAvatI vistRta mAhiMsA kara 8 || - 1 lA aNuvrata (ahiMsA) nuM svarUpa samajAvatAM, hiMsA tyajavA mATe vividha prakArane upadeza Apyo che tethI mAMsAhArI hiMsAnI nikA karI che. hiMsA karanAra sRbhUma ane brahmadatta cavartIne narakamAM javuM paDayuM te jaNAvatI viratRta kathAo ApI che. kula kamathI paNa cAlI AvelI hiMsAne tyajanAra kAlasaukarika kasAInA putra sulasanI prazaMsAtmaka kathA vistArathI ApI che. hisI karanArane IMdriyadamana, deva ane gurUnI upAsanA, dAna, adhyayana, tapa vagere sarva guNe nirarthaka jaNAvyA che. zAstrAne nAme karAtI lhaso tathA AvI hiMsAnA uttejaka ane upadezaka zAstro racanAranI niMdA karI che. zikArIo dvArA karAtI hiMsA, laukika zrAddhAdimAM thatI hiMsA, devane bheTa dharavAnA ane yajJamAM havana karavAnA bahAne tathA vina-zAMti mATe karAtI hiMsA, vagere sarva prakAranI hiMsA varjanIya jaNAvI che. tathA ahiMsAnI stuti karIne tenAthI prApta thatAM aneka zubha phale varNavelAM che. 2 jA aNuvrata (satya) nuM svarUpa samajAvatAM, asatyanAM azubha phale A loka ane paralokamAM kevI rIte bhegavavAM paDe che, te upara zubha phala viSe kAlakAcAryanI ane azubha phala viSe vasurAjanI kathA ApI che. satya hovA chatAM je parapIDAkAraka hoya te kharekhara satya ja na kahevAya A prasaMgamAM, parapIDAkArI satya belanAra ane ati durgatimAM janAra kauzika tApasanI kathA ApI che tathA asatya bolanAranI niMdA ane satya bolanAranI stuti karavAmAM AvI che. 3 jA aNuvrata (acaurya) nuM svarUpa samajavatAM apekSAe hiMsA karatAM paNa corImAM adhika doSa batAvyo che. corI karanAra maMDika cera ane corIne tyajanAra rauhiNeya cAranI kamasara azubha-zubha phaLa darzAvanArI kathA jaNAvI che. Jain Education Intern jainelibrary.org
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 2 // Jain Education Intem words 4 thA aNuvrata (svArasa`tA. ane paradAragamavirama) nuM svarUpa samajAvatAM, maithunathI thatAM aneka nukasAnA tathA strIonA, vezyAonA, paradAragamananA tathA parastrIramaNu karavAnI abhilASAnA paNa aneka aneka doSo varNavyA che. te sabadhamAM rAvaNanI ane parastrInA tyAga karanAra sudarzana zeThanI kathA vistArathI ApI che. nArIe paNa parapuruSamAM Asakrita tyajavI te sabaMdhI upadeza, ApelA che tathA brahmacArI manuSyane devA ane iMdro paNa pUje che e jaNAvIne brahmacarya pAlanathI A leAka ane paraleAkamAM maLatAM aneka aneka zreSTha phaLA darzAvyAM che. 5 mA aNuvrata (parigrahaparimANu) nu svarUpa samajAvatAM, parigrahanA aneka deSA batAvyA che. te saMbadhamAM sagaracakravartI, kuMbhakarNa', tilaka zeTha ane naMdarAjAnI kathA varNavIne parigraha tyajanAra saMtASI rAjaputra abhayakumAranI kathA ApIne saMtASanI praza'sA karI che. trIjA prakAzamAM zrAvakanAM 3 guNuvratAnuM tathA 4 zikSAtratAnu vistArathI varNana che. 1 lAditriramaNu guNuvrata pachI khIjA bhogapabhAgaviramaNa guNavratanuM ghaNA vistArathI nirUpaNa che, vavA yogya vastumAM madirApAnanA tyAganA aneka prakAre upadeza ApyA che. mAMsAhAranA doSo darzAvI tenA AhAranA niSedha karyo che. devapUjA tathA pitRpUjA nimitte mAMsAhArane vidheya varNavatA tathA 'mAMsAhAramAM kAi doSa nathI' ema kahetA khIjA zAsrakAranA matAntaratu' khaMDana karyuM che. mAMkhaNu, madha tathA pAMca prakAranAM urduzkara leAnuM bhakSaNu, anaMtakAya tathA ajJAta phalanu bhakSaN, rAtribhojana, kAcA gArasathI mizrita dila tathA 'tumizra kla-kula Adi abhakSya vastuonu bhakSaNa yajavA upadeza ApyA che. 3 jA anarthada viramaNu nAmanA guNuvratanuM svarUpa samajAvatAM, Araudra nAmanA duSNanane tyajavA, pApApadeza ane vividha prakAranA pramAdane pariharavA samajAveluM che. tyAra pachI cAra zikSAvratAmAM 1 lA sAmAyika zikSAvratanuM svarUpa tathA vidhi jaNAvIne tenAthI thatI ka nirA tathA e saMbadhamAM cadrAvata sakanI kathA varNavelI che. 3 o o | w.jainelibrary.org
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopjnyvRtti vibhUSitaM em || | || Jain Education Inter 2 jA dezAvakAAzaka zikSAvratanuM svarUpa varNavIne pauSadha nAmanA 3 jA zikSAvratanu svarUpa tathA vidhi samajAvIne culanIpitAnI kathA ApelI che. 4 thA atithisa vibhAga zikSAvratanu svarUpa vividha rIte vistArathI samajAvIne supAtradAna viSayamAM sa'gamakanI kathA kahelI che. zrAvakanAM bAreya vratAnA aticArA vistArathI samajAvatAM, paMdara prakAranAM karmAdAnanA vepAra-dhadegdhAnA tyAga karavA mATe upadeza Apyo che. mahAzrAvakanI vyAkhyA samajAvatAM, potAnu zubha dravya vAvavAnAM sAta kSetrA (1 jinabiMba, 2 jinama Mdira, 3 jinAgama, 4 sAdhu, pa sAdhvI, 6 zrAvaka, cha zrAvikA) ne vistArathI samajAvyAM che. prAsaMgika digambara matanI mAnyatAnuM khaMDana karIne strIone paNa saMyama tathA mekSamAM adhikAra che e vAta siddha karI che. mahAzrAvakanI dinacaryAmAM, caityapUjA ane jinavaMdananI vidhi samajAvI che. utkRSTa caityavaMdana prasaMge, IriyAvahI' Adi, 'namAttha', ' arihaMta ceIyANu'' lAgalsa,' 'pukharavaradIvaDyuM,' 'siddhANuM buddhANu',' 'jaya vIyarAya,' Adi prAkRta sUtronA artha vistArathI samajAvyA che. gurUvaMdana vidhi tathA madhyAhana ane saMdhyAnI pUjA varNavIne pratikramaNunI vidhi darzAvatAM, vaMdanaka sUtronA a, guruvaMdananA 32 doSA, ziSyanA prazna ane gurUnA uttarA, gurUnI 73 AzAtanA, pratikramaNanI vyAkhyA, kAyAtsavidhi, kAyotsargImAM tyajavAnA 21 dASA tathA pratyAkhyAnAnu vistRta svarUpa samajAvyu che. tyAra pachI rAtrikRtya samajAvatAM strInAM aMgAnI vairAgyAtmaka tAttvika vicAraNA prasaMge, sthUlabhadranI ane vratapAlananI dRDhatA viSe kAmadeva zrAvakanI kathA ApI che. avazya karavA lAyaka uttama manerathA varNavIne zrAvakanI 11 pratimAnuM svarUpa khatAvyuM che. chevaTe samAdhimaraNu mATe karavAnI vidhi tathA te prasaMge Anada zrAvakanI kathA ApI che. trIjA prakAzanA aMtamAM zrAvaka dharmAMnuM pAlana karanArA jIvA kevI uttama gati pAme che tathA kevA uttarAttara vikAsa prApta kare che, te jaNAvyu che. cAthA prakAzamAM, yoganAM mukhya aMga jJAna-darzana-cAritranuM AdhyAtmika dRSTie abheda (nizcaya) nayanI dRSTie nirUpaNa karatAM AtmAnuM jJAna-darzana-cAritra sAthe akaya varNavIne, AtmajJAnathI ja meAkSanI prApti thAya che e rIte AtmajJAnanI stuti karIne, AtmajJAnanI prApti mATe avazya karavA lAyaka kAyaya ane iMdriyayane varNavatAM vistArathI krodhAdi cAra kaSAya tathA iMdriyAnu prastAvanA // 10 || #
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ | R | Jain Education Inte svarUpa varNavIne, 'iMdriyA upara vijaya meLavavA mATe mana:zuddhi atyaMta jarUrI che, kAraNake manaHzuddhi vinA game teTalAM tapa Adi karavAmAM Ave tA paNu te meAkSarUpI phaLa ApI zakatAM nathI ema vaLyuM che. mananI zuddhi mATe lezyAzuddhi jarUrI che te jaNAvatAM lezyAonuM svarUpa vistArathI samajAvyu che. manaHzuddhi mATe rAga-dveSa upara vijaya meLavavA atyaMta jarUrI che e samajAvatAM, rAgadveSanuM bhayaMkara svarUpa samajAvyu che. rAga-dveSa upara vijaya meLavavA mATe samatA (samabhAva) atyaMta jarurI che e jaNAvIne samatAnA prabhAva vahubyA che. samatA prApta karavA mATe mamatA dUra karavI joie, te mATe anitya, azaraNu Adi bAra bhAvanAonu` (anuprekSAnuM) vistArathI svarUpa varNavatAM, te prasaMge cAra gatinAM du:khA, karmAMnA AzravA, AzravAne rokavAnA upAyA, bAra prakAranA tapa, daza prakAranA yatidharma tathA cauda rAjaleAkanuM svarUpa ghaNA vistArathI samajAvyu che. khAra bhAvanAo dvArA samatA prApta karIne mekSanA kAraNabhUta AtmajJAnanI prApti mATe yogIee dhyAnanA prArabha karavA joIe ema jaNAvIne dhyAnasiddhi mATe atyaMta jarUrI maitrI Adi cAra bhAvanA vistArathI varNavI che. A rIte dhyAna mATe paddhatisara bhUmikA racIne, te mATe jarUrI aneka yogAsanAnu" varNana cothA prakAzananA aMtamAM Apelu che. maharSi patajalie, sakSepamAM darzAvelAM yoganAM AThe aMgA 1 yama, 2 niyama, 3 Asana, 4 prANAyAma, 5 pratyAhAra, dhAraNA, 7 dhyAna, 8 samAdhi paikI prathama traNa aMgA yama-niyama-AsanAnu varNana paNa A cAra prakAzamAM vistArathI, sUkSmatAthI, tathA vizadatAthI AvI jAya che. pAMcamA prakAzamAM zrI hemacaMdrAcArye, jainazAstra pramANe mAkSa mATe prANAyAma Avazyaka nathI chatAM dehanA Arogya tathA kAlajJAna Adi mATe prANAyAma upayogI che temaja patajali Adi yAgAcAryAe dhyAnasiddhi mATe Asanajaya pachI prANAyAmanA svIkAra karyAM che, ema jaNAvIne prANAyAmanu ghaNuA ghaNA vistArathI varNana karyuM che, || 12 ||
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopjnyvRtti. vibhUSitaM yogazAstram // 32 // Jain Education Inter prANAyAmanuM svarUpa, prANAyAmanA 1 recaka, 2 pUraka, 3 kubhaka A traNa bhedo, anya cAnA mate 1 recaka, 2 pUraka, 3 kuMbhaka, 4 pratyAhAra, 5 zAMta, rR uttara, 7 adhara ema sAta bheda, 1 prANu, 2 apAna, 3 samAna, 4 udyAna, 5 vyAna A pAMca vAyunAM sthAna, varNa, kriyA, a tathA khIja A pAMca vAtAne varNavIne prANAyAma dvArA pAMca vAyunA jyanI vidhi ane pAMca vAyunA yathI thatA deRsArAgya, vividha bhayaMkara vyAdhionA paNa nAza tathA khIjA aneka AzcaryakAraka lAbhA varNavyA che. prANa Adi vAyunA jayanA jeNe abhyAsa karyo che tevA yAgIe mananI sthiratA mATe zarIranA te te bhAgAmAM vAyunI dhAraNA kema karavI tenI vidhi tathA dhAraNAnA kle vigatavAra varNavelAM che. ' vAyunA 1 cAra 2 gati ane 3 sthitinA jJAna dvArA kAla (mRtyu) jJAna, AyuSyajJAna tathA zubhAzubha phaLanA jJAnanuM varNana karatAM, vAyunA svarupane jANavA mATe kayA kayA ma`DalamAM vAyunI gati, sakrama tathA vizrAMti chetathA 1 IMDA 2 piMgalA 3 suSumgrA A traNa nADIomAM kai nADImAM vAyu cAle che te jANavuM jarUrI che ema jaNAvyuM che. vAyunAM 1 pArthiva, 2 vANu, 3 vAyavya, 4 Agneya A cAra maDalAnAM svarUpanu' tathA temAM cAlatA anukrame 1 puradara, 2 vaSNu, 3 pavana ane 4 dahana A cAra vAyuonA va, sparzI tathA pramANunuM (la"bA'nuM) vistArathI varNana che. kayA kayA kAryomAM kayA kayA vAyunu* vahana jarurI che e jaNAvyuM che. kAryanA Ara bha karatI vakhate tathA kA viSe prazna karatI vakhate zarIramAM je vAyu vahetA haiAya te AdhAre sthUla tathA sUkSma phaLanuM vana karelu che. 1 IDA, 2 piMgatA, 3 suSumhA A vividha rIte vistArathI varNana che. traNa nADIonA svarUpanu' tathA te te nADIemAM saMcAra karatA vAyunA vividha la zarIranI te te nADIomAM bhinna bhinna samaya sudhI saMcaratA vAyunA jJAnadvArA, zarIramAM thatA bhinna bhinna anubhavA ane pheraphArA dvArA, svapna-zatruna-upazruti praznalagnakuMDalIyaMtra tathA vidyA dvArA ema aneka aneka rIte krAla (mRtyu) ne jANavAnA upAyo prastAvanA // 2 //
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ R | batAvyA che. bhinna bhinna rIte zarIramAM saMcaratA vAyunA jJAnadhArA tathA bIjA paNa aneka upAya dvArA jaya-parAjaya-vita-lAbhahAni-vRSTi-avRSTi.putraprApti-putrIprApti-utpAta-vigraha Adi aneka vAte jANavAnI rIta varNavI che. nADI parivartana-nADIzuddhinuM varNana karIne nADI dvArA pavana upara vijaya meLavIne vegI parakAya praveza sudhInI zakti prApta karI zake che ema ghaTe jaNAvyuM che. cha prakAzamAM, parakAyA pravezane mAtra AzcaryakAraka, du:sAdhya tathA (mekSanA abhilASI mATe) apAramArthika jaNAvIne, prANAyAma (dhyAnasiddhi dvArA) mokSa prApti mATe upayogI nathI ema jaNAvyuM che. te pachI yoganA pAMcamAM aMga rUpe pataMjalie varNavelA pratyAhAranI upayogitA svIkArIne pratyAhAranuM svarUpa jaNAvIne dhyAnasiddhi mATe bheganA chaThThA aMga dharaNAnuM svarUpa tathA phaLa darzAvyuM che. sAtamAM prakAzamAM, dhyAna karanAre arvazya jANavAnI vAtamAM, dhyAna karanAranI gyatAnuM vistArathI varNana che. te pachI yuganA sAtamAM aMga dhyAnanuM svarUpa varNavatAM 1 piMDastha, 2 padastha, 3 rUpastha, 4 rUpAtIta ema cAra prakAre dhyeyane varNavIne 1 pArthivI, 2 neyI, 3 vAyavI, 4 vANI, 5 tatrabhU A pAMca dhAraNa dvArA piMDastha dhyAna kevI rIte siddha karavuM ane siddha thayelA piMDastha dhyAnanuM kevuM laukika tathA lekerara phaLa prApta thAya che te jaNAvyuM che. AThamA prakAzamAM padastha dayeyanuM lakSaNa jaNAvIne aneka aneka prakAre padamayI devatA (maMtrarAja ma, paMcaparameSThi namaskAra mahAmaMtra Adi aneka aneka maMtrapa)nA dhyAnanI vistArathI vidhi tathA vividha phaLe varNavyAM che, navamA prakAzamAM rUpastha yeyane samajAvatAM samavasaraNa sthita, aSTa mahAprAtihAryathI suzobhita, tejomaya arihaMta paramAtmAnuM tathA AMkhone manane) atyaMta AnaMda ApatI jinezvara bhagavAnanI pratimAnuM rUpastha dhyAna karavAnI rIta tathA phaLa batAvyuM che. tathA azubhadhyAne kevuM bhayaMkara ahita kare che te jaNAvyuM che. Jain Education Intel ww.jainelibrary.org
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ erturvRtta. vibhUSitaM yogazAstram || I || Jain Education Inter dezamAM prakAzamAM rUpAtIta dhyeyanuM svarUpa varNavatAM, siddha paramAtmAnuM dhyAna tathA dhyAnasAdhanA karatAM sAdhaka krame krame kevI bhUmikA jIvanamAM siddha kare che te batAvyuM che. te pachI prakArAMtare dharmadhyAnane varNavatAM, 1 AjJAvicaya, 2 pAyavicaya, 3 vipAkavicaya, 4 saMsthAnavicaya A cAra prakAranA dharmadhyAnanuM vistArathI svarUpa tathA laukikra-leAkeAttara phaLa varNavyAM che. agiyAramA prakAzamAM, zukladhyAna, tenA adhikArI tathA tenA cAra bheddenuM vistArathI svarUpa varNavIne amanaskapaNuM ane ayogipaNuM hAvA chatAM paNa kevalajJAnIne dhyAna kevI rIte hoya che te jaNAvyuM che. zukaladhyAnanA phaLane varNavatAM, cAra ghAti karmA, tenA kSayathI tIrthaMkara bhagavAnane pragaTa thatA cetrIza atizaya, sAmAnya kevalajJAnI, kailisamuddhAtano krama, tenuM phaLa, zailezIkaraNa (yoganA AThamA aMga samAdhinI prApti), cAra aghAti karmAMnA kSaya karIne mekSanI prApti, eka samaye RjuzreNithI urdhvamAM leAkAnta gamana, sidghaparamAtmAnuM anaMta sukhamaya svarUpa A badhI vAtA vistArathI varNavI che. zrutasamudra tathA gurUmukhathI jANelA tattvanu' 11 prakAzAmAM varNana karIne bAramA prakAzamAM, zrI hemacadrasUri mahArAje svasa'vedanathI anubhavelA anubhavasiddha tattvanuM varNana karyuM che. yogAbhyAsa karatAM kramazaH anubhavAtAM 1 vikSipta, 2 yAtAyAta, 3 zliSTa tathA 4 sulIna A cAra prakAranAM cittanu' svarUpa vizad rIte vavIne, nirAlaMbanabhAva, samarasabhAva tathA paramaAnaMdanI prApti kevI rIte thAya te jaNAvyuM che. samarasabhAvanI prApti mATe bahirAtmA, aMtarAtmA, paramAtmAnuM svarUpa samajAvIne AtmajJAna ane AtmadhyAnathI AtmA paramAtmA bane che tema jaNAvyuM che. gurUnI upAsanA karanAra prazamaguNavAna zuddhacittavALA ziSyane gurUkRpAthI AtmajJAnanI prApti ghaNI saraLa rIte thAya che te varNavIne, sAdhake AtmAbhyAsamAM ramaNatA keLavIne cittane sahajabhAve kevI rIte sthira karavuM, parama tattvamAM laya tathA unmanIbhAva kaeNvI rIte prApta thAya, iMdriyajaya tathA maneAvijaya sahajabhAve DevI rIte thAya, A badhI vAtA vistArathI varNavI che. prastAvanA || 24 || ww.jainelibrary.org
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ kharekhara tatvajJAnathI amanakapaNuM pragaTa thayA pachI yogIne layadazAmAM kevI sthitine tathA kevA addabhuta ane apUrva parama AnaMdane anubhava thAya che te varNavIne, unmanIbhAvanI prApti mATe zrI saddagurUdevanI upAsanAnI AvazyakatA jaNAvIne, unmanIbhAvanA (amanaskatAnA) upAyarUpa AtmaprasattinuM varNana karyuM che. A pramANe bAramA prakAzamAM, anubhavasiddha aneka aneka vAte varNavIne yogIzvara zrI hemacaMdrasUri mahArAje graMthanA prAraMbhamAM karelI pratijJA pUrNa karIne yogazAstra graMthanI samApti karatAM, caulukyavaMzIya, anyagazAstranA jJAtA tathA yogaupAsanAnA premI mahArAjA kumArapALanI prArthanAthI temaNe yuganA upaniSad rUpa, adhyAtmaupaniSad nAmanA pattavRtti sahita A yogazAstra graMthanI racanA karI che, A vAta suMdara rIte jaNAvI che. tulanA A rIte megazAstra ane vRttimAM jaina Agama graMthenuM ghaNuM ghaNuM rahasya te samAyeluM che ja. te uparAMta, pUrvanA anekavidha yogazAstranuM ane anekavidha gaprakriyAnuM paNa rahasya samAyeluM che. pAtaMjala yugadarzanamAM varNavelA ganAM ATha aMgene paNa samanvaya gazAzvattimAM te te sthaLe batAvyuM che. upara jaNAveluM 12 prakAzanA viSayanuM saMkSipta varNana jevAthI paNuM A vAtane khyAla Avaze. graMthanA vibhAge A graMthanA prathama vibhAgamAM 1-2 prakAza, dvitIya vibhAgamAM 3-4 prakAza tathA tRtIya vibhAgamAM 5-12 prakAza prakAzita karavAnI bhAvanA che. te paikI 1-2 prakAza A prathama vibhAgamAM prakAzita karavAmAM Ave che, Jain Education in
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ prastAvanA svopakSavRttivibhUSita bogazAcam prathama prakAzamAM mArgonusArI guNonA varNanamAM, yAkinImahattarAsanuM zrI haribhadrasUriviracita dharmabiMdu graMthanI tathA zrI municaMdrasUriviracita tenI TIkAnI spaSTa chAyA che. yegazAstra prathama prakAzanA 47 thI 56 blekA tathA tenI vRttine dharmabiMdu tathA tenI municaMdrasUriviracita TIkAra sAthe sarakhAva dharmabindu prathama adhyAya sAthe tulanA / so'yamanuSThAtRbhedAd dvividhaH-gRhasthadharmo yatidharmazceti / tatra ca gRhasthadharmo'pi dvividhaH-sAmAnyato vizeSatazceti / tatra sAmAnyato gRhasthadharmaH-kulakramAgatamanindyaM vibhavAdyapekSayA nyAyato'nuSThAnamiti, nyAyopAttaM hi vittamubhayalokahitAyeti, anabhizaGkanIyatayA paribhogAd vidhinA tIrthagamanAceti, ahitAyaivAnyaditi, tadanapAyitve'pi matsyAdigalAdivadvipAkadAruNatvAt iti nyAya eva hyAptyupaniSat pareti samayavida iti, tato hi niyamataH pratibandhakakarmavigama iti, satyasminnAyatyAmarthasiddhiriti, ato'yathA'pi pravRttau pAkSiko'rthalAmo niHsaMzayastvanartha iti 1 / 1 "sAdhvI khalu anekAntajayapatAkAyAH kRtirAcAryaharibhadrasyAcAryaharibhadreNa pA" [siddhahema bRhadatti 2-2-87] A zabdothI zrI haribhadrasUri mahArAjanA graMtha tarapha zrI hemacaMdrasUri mahArAjane ke utkaTa Adara hato te jaNAI Ave che. 2 TakA ghaNI vistRta hevAthI vAcakoe TIkA kaMtha ja joI le. Jain Education Intel A w.jainelibrary.org
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 17 // u tathA - samAna kulazIlA diciragotrajairvaivAdyamanyatra bahuviruddhebhya iti 2 / tathA - dRSTAdRSTavAdhAmItatA iti 3 / tathA - ziSTacaritaprazaMsana miti 4 / tathA-ariSaDvargatyAgenAviruddhArthapratipanyendriyajaya iti 5 / tathA - upaplutasthAnatyAga iti 6 / tathA - svayogyasyAsszrayaNamiti 7 / tathA - pradhAnasAdhuparigraha iti 8 / tathA - sthAne gRhakaraNamiti / atiprakaTAtiguptamasthAnamanucitaprAtivezyaM ceti / lakSaNopeta gRhavAsa iti / nimittaparIkSeta / tathA aneka nirgamAdivarjana miti 9 / tathA - vibhavAdyanurUpa veSo viruddhatyAgeneti 10 / tathA - Ayocito vyaya iti 11 / tathA - prasiddhadezAcArapAlanamiti 12 / 11 20 11
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRtti vibhUSitaM. pogazAkham prastAvanA // 18 // tathA-garhiteSu mADhamapravRttiriti 13 / tathA-sarveSvavarNavAdatyAgo vizeSato rAjAdiSviti 14 / / tathA-asadAcArairasaMsarga iti / saMsargaH sadAcArairiti 15 / tathA-mAtA-pitRpUjeti / anudvejanIyA pravRttiriti 16 / tathA-bhartavyabharaNamiti / tasya yathocitaM viniyoga iti / tatprayojaneSu baddhalakSateti / apAyaparirakSo dyoga iti / garthe jJAnasvagauravarakSe iti 17 / tathA-devAtithidInapratipattiriti / tadaucityAvAdhanamuttama nidarzaneneti 18 / tathA-sAtmyataH kAlabhojanamiti 19 / tathA-laulyatyAga iti 20 / tathA-ajIrNe abhojanamiti 21 / tathA-balApAye pratikriyeti 22 / tathA-adezakAlacaryAparihAra iti 23 /
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 19 // tathA - yathocitalokayAtreti / hIneSu dInakrama iti 24 / tathA - atisaGgavarjanamiti 25 / tathA - vRttasthajJAnavRddhaseveti 26 / tathA - parasparAnupaghAtenAnyo'nyAnubaddha trivargapratipattiriti / anyatarabAdhAsaMbhave mUlAbAdheti 27 / tathA - balAbalApekSaNamiti 28 / tathA - anubandhe prayatnaiti 29 / tathA - kAlocitApekSeti 30 / tathA - pratyahaM dharmazravaNamiti 31 / tathA - sarvAnabhiniveza iti 32 / tathA - guNapakSapAtiteti 33 / tathA - UhApohAdiyoga iti 34 / --dharma hiMdu prathama adhyAya. kalakalakaGOOOOOOOOOO // 19 //
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa ttivibhuussitN yogazAstram prastAvanA 20 che. trIjA prakAzanI vRttimAM zrI haribhadrasUri viracita lalitavistarAnI paNa spaSTa chAyA patharAyelI che. A vibhAgamAM prAcIna graMthAMtare sAthe sarakhAvavA lAyaka che te sthaLane ame TippaNamAM nirdeza karelo che. pachInA vibhAgamAM paNa yathAyoga tulanA sUcavavAmAM Avaze. gazAstra pachI racAyelA paNa aneka graMthomAM yogazAstrane AdhAra levAmAM Avyo che. upAdhyAya zrI mAnavijayajI racita dharmasaMgrahanI pattavRttimAM vegazAstra ane vRttinA ghaNA ja pATho akSarazaH saMgRhIta karavAmAM AvyA che. TipaNemAM tene paNa aneka sthaLe ame ullekha karelo che. vRttisahita yogazAstranuM saMzodhana ane saMpAdana ghaNAM varSo pUrve kAzIvALA tarIke prasiddha sva. zrI vijayadharma surijI mahArAjanI dekharekha nIce thayeluM hatuM. cothA prakAzanA ra2 mA zloka sudhI (pRSTha 792 sudhI) kalakattAnI Asiatic Society of Bengal taraphathI Bibliothera Indica mAM IsvI sana 1907, 1909, 1910 tathA te pachInA varSamAM lagabhaga basa baso (100) pAnAnA cAra Fasciculus mAM thayeluM prakAzana amArA jovAmAM AvyuM che. te pachInuM prakAzana tyAM saMpUrNa thayuM hoya, tema jaNAtuM nathI A Asiatic Society of Bengal kalakattAnuM prakAzana te atyAre jovAmAM paNa bhAgye ja Ave che. te pachI tenuM saMpUrNa prakAzana bhAvanagaranI jainadharma prasAraka sabhA taraphathI vikrama saMvata 1982 mAM thayeluM che. hamaNAM hamaNAM A prati paNa durlabha thaI che.' 1. vi. saM. 2025 (I. sane 1969) mAM prakAzita thayelA yogazAstranA (50 7) A. zrI hemasAgarasarita gurjaranuvAdanI prastAvanAmAM sva. paM. lAlacaMdabhAI bhagavAnadAsa gAMdhI jaNAve che ke - - "mArA smaraNa pramANe 50 varSo pahelAM kalakattAeziyATIka sosAyaTI opha beMgAla taraphathI biblikA InDikAmAM I. sa. 1907thI 1921 nA gALAmAM A gazAstra vRtti sAthe prakAzita thayuM hatuM tyAre sapAdaka sadgata zrI vijayadharmasUrijIe vizuddha saMpAdana
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 21 // Jain Education Inte khaMbhAtanA zrI zAMtinAtha tADapatrIya jaina jJAnabhaDAramAM yogazAstranI be prAcIna pratie maLI AvI che ke jenA kramAMka 160 tathA 161 che. kramAMka 160 nI prati vikrama saMvat 1251 mAM lakhAyelI che. kramAMka 161 nI prati vikrama saMvat 1303 AsapAsa lakhAyelI lAge che. A baMne prationI anukrame zAM, tathA huM. evI saMjJA ame ahIM rAkhI che. A banne pratione yeAganA atyaMta premI zeTha amRtalAla kALIdAse khabhAtanA bhaMDAramAMthI meLavIne tenAM pAThAMtarI noMdhAvI rAkhelAM hatAM. ane tenuM saMpAdanakAryAM ghaNAM varSo pUrva" temaNe mane soMpeluM hatuM. prAraMbhamAM A baMnne tADapatrI prati amArA pAse hatI, paNa pachI khabhAtanA zrI zAMtinAtha jaina jJAnabhaMDAranA kAryavAhaka banne prati pAchI magAvI lIdhI. eTale prathama prakAzanuM sapAdana te banne prationA pADAne barAbara tapAsIne karavAmAM AvyuM che. paraMtu khIjA prakAzanu sapAdana tA pUrva nAMdhI rAkhelA pAThAMtarIne AdhAre ja karavAmAM Avyu che. keTalIka vAra evu paNa bane che ke pAThAMtarA nAMdhavA ja rahI gayAM heAya che athavA tA barAbara nAMdhAyAM hAtA nathI eTale sapAdana samaye hastalikhita pratie jovAnA ghaNIvAra prasaMgA upasthita thAya che ane tyAre anekavAra viziSTa pATA temAMthI maLa paNuM Ave che. atyAre amArA pAse e prati na heAvAthI pAThAMtarInI jUnI nAMdhane AdhAre ja A soMpAdana karyuM che. mATe tenI 27 prati ekatra karI hatI. sa. 1973 mAM temanA amarelI cAturmAsamAM temAMnI keTalIka prati pAThAMtarI meLavavA me joi hatI. e prakAzana pUrNa thayuM. jANavAmAM nathI, tema chatAM temanA ziSya sadgata zrI vijayabhaktisUrijInA sadupadezathI thayelI Arthika sahAya dvArA bhAvanagaranI jainadharma prasAraka sabhAe I. sa. 1926, vi. saM. 1982 mAM vivaraNa sahita yogazAstra pratAkAre prakAzita karela che.'' // 22 ||
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopjnyvRtti vibhUSitaM yogazAstram || 12 || Jain Education Inter eTale khAsa karIne khIjA prakAzathI zarU thatAM TippaNAmAM jayAM jayAM pAThAMtarAmAM mu. sAthe ja ghauM ke hU~ nA ame nirdeza karyo che. tyAM cAM ke huM pratinA pATha bhedanI kAi nAMdha nathI eTalAja tenA artha che ane AvI noMdha na heAvAthI ja te rIte ame nirdeza karyo che. tevA sthaLAe zAM. tathA kuM, pratimAM mudrita karatAM kadAca judA pATha hAvA chatAM paNa e pAThabheda nAMdhavAnA ja pramAdathI rahI gayA haiAya e paNa banavA joga che. esiyATika sAsAyaTI Aph be gAla taraphathI thayelA prakAzanamAM ja, lU, ga, gha, du, caM, che vagere sarkatAthI keTaleka sthaLa pAThAMtarA paNa ApelAM che. evA pA| tathA pAThAMtarIne ame paNa--, la, TM, vagere ullekhathI TippaNAmAM jaNAvyA che. jue pR 2, 3, 7, 8, 34 vagere. A ja, va, na vagere prati kaI che ane kayAMnI che vagere khAkhatamAM ame kazuM jANutA nathI, kAraNa ke A prAddhana apUrNa hAvAthI prationA paricaya Adi kaMIpaNa jovAmAM AvatuM nathI. ame tA mAtra te te pratinA pAThano upayega A prakAzanane AdhAre karI lIdhA che. eTale pratinA sakatAnA paricaya A pramANe che-- taM--zrI zAMtinAtha tADapatrIya jaina jJAnabhaMDAra (kha'bhAtanI) prati, kramAMka 160 - 161 33 33 "3 . mu0--esiyATika seAsAyaTI, eka beMgAla (kalakattA) tathA jainadharmAM prasAraka sabhA (bhAvanagara) taraphathI prakAzita mudrita AvRtti. namu0--jainadharma prasAraka sabhA mudrita pratimAM chapAyelA pATha namuTo,, ApeluM. pAThAMtara. "3 .. prastAvanA // 22 // w.jainelibrary.org
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 23 // Jain Education Inter kaumux.--jainadharmI prasAraka sabhA mudrita saMpAdanamAM chapAyeleA sa'zAdhita pATha. imu0--esiATIka sAsAyaTI opha begAla taraphathI mudrita pustakamAM chapAyelA pATha. ('rAyala esiATIka seAsAyaTI' evA nAmanA khyAla hAvAthI ttenu. saMketa bhUlathI rakhAyA che. ) esiyATika sAsAyaTI A begAla tathA jainadharma prasAraka sabhA (bhAvanagara) taraphathI prakAzita thayelA yogazAstranA saMzodhanamAM ghaNA ja parizrama uThAvavAmAM AvelA che, tA paNa khabhAtathI maLelI baMne tADapalikhita prAcIna pratinA upayoga ghaNA ja sArthaka thayo che. atyaMta suMdara ane mahattvanA aneka aneka pAThA A baMne hastalikhita pratimAMthI amane maLyA che. zAM.--prati zrI hemacaMdrasUri mahArAjanA svargavAsa pachI 22 mA varSa tathA mahArAjA kumArapAlanA svargavAsa pachI 21 mA varSe vikrama saMvat 1251 bhImadeva (bIjA) nA rAjyamAM darzAvatInA (DabhAI) nA zrImAlI zrAvaka devadhare lakhAvelI ane vaTapadrakanA pa vAranA hAthe lakhAyelI che. A badhuM jaNAvatI vistRta prazasti ame saMskRta prastAvanAmAM ApI che. vRttisahita yeAgazAstranI A tADapatrIya prati atyAre khaMbhAtanA zrI zAMtinAtha jaina jJAnabhaMDAramAM vidyamAna che. a. prati paNa khabhAtanA zrI zAMtinAtha jaina jJAnabhaDAranI tADapatrIya prati che. A rUM. prati pallIvAla vaMzanA rAhaDa, sahadaiva tathA jayadevanA kuTube lakhAvelI che. pratinA aMte lekhana saMvatnI noMdha jovAmAM AvI nathI, chatAM A ja kuTuMbe vikrama saMvat 1303 mAM lakhAvelI AcArAMga sUNinI tADapatrIya prati khaMbhAtanA zrI zAMtinAtha jaina jJAnabhaMDAramAM che. U. prati tathA AcArAMga- cUNinI tADapatrIya prati khabhAtanA zrI zAMtinAtha jaina jJAnabhaMDAramAM che. saM. prati tathA AcArAMga sUSTi khanemAM eka ja prakAranI prazasti che. eTale vuM. prati paNa vikrama saMvat 1303 AsapAsa (zrI hemacadrasUri mahArAjanA svargavAsa pachI lagabhaga 75 varSa") lakhAyelI lAge che. vrUM. pratinI vistRta prazasti pazu saMskRta prastAvanAmAM ame ApI che. For Private & Personal Ulse Only * // 22 || ww.jainelibrary.org
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana prastAvanA | 2 | vibhUSitaM yogazAstram zuddhi patraka prapha jovAmAM amArA anavadhAna AdithI mudragumAM rahI gayelI je je azuddhio amArA dhyAnamAM AvI che te dUra karavA viSayAnukrama pachI zuddhipatraka paNa ame ApyuM che. tene avazya upayoga karI levA vAcane amArI khAsa vijJapti che. dhanyavAda. yogazAstra (chattisahita) nA punaH saMzodhana pUrvaka prakAzana mATe zeTha amRtalAla kALIdAsa dezIe upara jaNAvelI bane tADapatrIya pratio khaMbhAtathI maMgAvIne tenA pAThAMtare noMdhAvI rAkhelAM hatA e ame pahelA jaNAvI gayA chIe. temanI preraNA tathA protsAhanathI A svapattavRtti sahita yogazAstra saMpAdananuM kArya cAlI rahyuM che. zeTha amRtalAla kALIdAsa dozI udyogapati hovA chatAM zAstronA khUba vyAsaMgI che. maMtra ane yoganA (dhyAnAdinA) te teo atipremI che. A mATe temaNe jaina sAhitya vikAsa maMDaLa nAmanI saMsthAnI sthApanA paNa karI che. A saMsthAe vipula dravyavyaya karIne taddana judI bhAta pADatAM aneka pustake Aja sudhI chapAvyAM che ke je ghaNAM lopayogI puravAra thayAM che. AmAM keTalAMka temanAM pitAnA saMpAdane che te bIjA anekamAM temanI dekharekha ke preraNA te hoya ja che. vRddha vaye, nirbaLa zarIra ane mAMdagInA bichAne paNa temanuM ciMtana ane lakhavA-lakhAvavAnI pravRtti cAlyA karatI hoya che. temanuM AvuM virala vyaktitva mane ghaNu ja kAryomAM preraka tathA utsAhavardhaka rahyuM che. te mATe teo anekazaH dhanyavAdanA adhikArI che. Www.jainelibrary.org Jain Education Inte :
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ | 29 . muni zrI dharmacaMdravijayajI AnA pravacana Adi aneka kAryomAM aneka aneka rIte atyaMta sahAyaka thayA che, tethI te paNa dhanyavAdanA adhikArI che. pAlitANA bharata prinTarInA mAlika kAMtibhAI devasIbhAI zAhe dhIrajathI AnA mudraNamAM ghaNI ghaNI anukuLatA karI ApI che. tethI te paNa dhanyavAdanA adhikArI che. yogazAstrane keTaleka bIjo bhAga paNa bharata prinTarImAM chApavA mATe mekalele che. deva guru kRpAe pattavRttisahita yogazAstrane bIjo tathA trIjo bhAga paNa sAMgopAMga saMpAdita thaIne zIdhra prakAzita thAya e mATe prabhune Raa prArthanA karavA pUrvaka sadgurudeva ane paramAtmAnI kRpAthI ja taiyAra thayelA A prathama bhAgane anaMta upakArI paramAtmA zrI zaMkhezvara pArzvanAtha prabhunA hasta kamaLamAM graMthAtmaka puSparUpe samarpita karIne ane e rIte prabhupUjA karIne Aje dhanyatA anubhavuM chuM. vikrama saMvat 2032 vaizAkha sudi 13 zrI zaMkhezvarajI tIrtha li0. pUjayapAda AcArya mahArAja zrImadvijaya siddhisUrIzvarapaTTAlaMkAra pUjyapA AcArya mahArAja zrImadvijaya meghasUrIzvaraziSya pUjayapAda gurudeva munirAja zrI bhuvanavijayAtevAsI muni ja bUvijaya. Jain Education Intel 2 ww.jainelibrary.org
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ svIpakSa prAka-kathana prastAvanA // ra6 . vibhUSita kAraka || 26 che. prastuta saMpAdanamAM be bahumUlya tADapatrIeno ame upayoga karyo che, tene saraLatAthI upayoga karI zakAya, teTalA mATe banne tADapatrIone lAMbA samaya sudhI amArI pAse rahevA devAmAM zrI zAMtinAtha bhaMDAra (khaMbhAta) nA vahIvaTa kartA mahAzaya zrI bAbubhAI chaganalAla zroke (urphe bAbukAkA) dhIraja dAkhavIne khUba ja mahAnubhAvatA batAvI che; AthI temanI jJAnabhaktinI anumodanA karIne temane savizeSa dhanyavAda ApIe chIe, amAruM savistAra prApha-kathanayogazA bhAga trIjAmAM Avaze, eTale ahIM tADapatrInI prato viSe AbhAra mAnI viramIe chIe. amRtalAla kAlIdAsa dozI pramukha, che. sA. vi. maMDaLa-muMbaI Jain Education Inter
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ // zrI zaMkhezvarapArzvanAthAya namaH // // zrI vAsupUjyasvAmine namaH // AcAryamahArAjazrImadvijayasiddhimurIzvarapAdapadmabhyo namaH / AcAryamahArAjazrImadvijayameghasUrIzvarapAdapamebhyo namaH / sadgurudevamunirAjazrobhuvanavijayajIpAdapadmebhyo namaH / purovacanam paramakRpAloH paramAtmanaH sadgurudevAnAM ca kRpayA, paramAhatazrIkumArapAlabhUpAlasya prArthanayA kalikAlasarvajJairyogIzvaraiH zrIhemacandrAcAryaviracitasya svopanavRttisahitasya dvAdazaprakAzAtmakasya yogazAstrasya prathamadvitIyaprakAzAzmakaH prathamo vibhAgo yogarasikAnAM purataH prAcInahastalikhitAdarzAdivividhasAmaggyanusAreNa saMzodhya sampAdya ca upanyasyate / dvitIye vibhAge tRtIya-catu prakAzI, tRtIyavibhAge tu sarvAnapyavaziSTAn prakAzAn prakAzayituM samIhAmahe / // 27 // Jain Education Intel For Private & Personal use only A ww.jainelibrary.org
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram // 28 // Jain Education Inter 4 'yogAdeva abhyudaya - niHzreyasasiddhistrividhatApopazAntizca' iti yogopAsanArasikena dRSTavividhayogazAstreNa kumArapAla bhUpAlena samyagyogarahasya jijJAsayA prArthitairyogIzvaraiH zrI hemacandrasUribhirdvAdazabhiH prakAzaiH prathamabhUmikAta Arabhya caramabhUmikAparyantaM sarvayogAGgaprakAzakam adhyAtmopaniSadrUpaM yogazAstrAkhyaM mahAzAstraM praNItam / ativistRtamasya vivaraNamapi tatrabhavadbhistaireva viracitam / 46 " yogazcittavRttinirodhaH " iti [ pAtaJjalayogadarzane 112 ] maharSiH pataJjaliH' / "saMyogaM yogamityAhujIvAtma-paramAtmanoH " iti cAnye / mokSeNa yojanAd yogaH " iti [ yogabindau ] zrI haribhadrasUrayaH / " caturvarge'graNIrmokSo yogastasya ca kAraNam / jJAna - zraddhAna- cAritrarUpaM ratnatrayaM ca saH // 15 // iti || " " samAdhimeva ca maharSayo yogaM vyapadizanti / yadAhuH yogiyAjJavalkyAH samAdhiH samatAvasthA jIvAtmaparamAtmanoH / saMyogo yoga ityukto jIvAtmaparamAtmanoH // iti // ata eva skandhAdiSu - yat samatvaM dvayoratra jIvAtmaparamAtmanoH / samastasarvasaMkalpaH samAdhirabhidhIyate // 1 // paramAtmAtmanoryo'yamavibhAgaH parantapa / sa eva tu paro yogaH samAsAt kathitastava // 2 // ityAdiSu vAkyeSu yoga- samAdhyoH samAnalakSaNatvena nirdezaH saMgacchate " iti svAmibalarAmalikhitAyAM yogabhASyabhUmikAyAm // prastAvanA / / 28 / / .
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ yogazAstre ] zrI hemacandrasUrayaH / sarvametadavirodhi paramArthataH / " yama-niyamA-''sana-prANAyAma-pratyAhAradhAraNA-dhyAna-samAdhayo'STAvaGgAni" [ pAtaJjalayogadarzane 2229 ] iti pataJjalyabhimatasyApi jJAna-darzanacAritreSu yathAyogamantarbhAvo'smin granthe yogazAstre tatra tatra vihitaH zAstrakRtA / jaina-bauddha-vaidikazAstrebhyaH prabhUtAni vacAsyapi vRttau tatra tatroddhRtAni / zAstrakRtAM zrI hemacandramaripAdAnAM jIvanavRttaM prabhAvakacaritra-kumArapAlamahAkAvyAdigrantheSu prabandheSu ca siddhaM cedam / iha tu atisaMkSepeNa kizcidevAbhidhIyate-gurjaradeze dhaMdhUkAnagare vikramasaMvat 1145 varSe kArtikyAM pUrNimAyAM zanivAsare moDhAnvayasya cAcigazreSThinaH pAhinInAmnyA dharmapalyAH kRkSito jAtA ime mahApuruSAH / caMgadeva iti teSAM mAtA-pitRkRtaM nAma / pazcavarSadezIyA eveme bAlyavayasi zrIpradyumnasUriziSyANAM zrIdevacandrasUvirANAmantike saMvat 1150 varSe mAghazuklacaturdazyAM zanivAsare pravajyAM gRhItavantaH, tadA ca gurubhiH somacandra iti nAma pradattam / vividhazAstrapAradRzvabhyo'pratimaprAtabhAvagyo yugapradhAnebhya ebhyo gurubhiH saMvat 1166 varSe vaizAkhazuklatRtIyAdine AcAryapadaM pradattam , hemacandra iti ca nAma dattam , tata: prabhRti tenaiva nAmnA te prasiddhAH / vyAkaraNa-kAvyA-'laGkAra-koSa-tarkA-'dhyAtmAdiviSayakA aneke vizvaprasiddhA granthAstairviracitAH, rAjAnaH pratiyodhitAH, kumArapAlabhUpatidvArA apUrvamahiMsA Jain Education Intel w ww.jainelibrary.org
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ prastAvanA svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dharmapravartanaM vihitam , saMghatIrthayAtrA-prabhupratiSThAdIni anekAni dharmakAryANi vihitAni / evamanekAni svaparopakArINi kAryANi vidhAya ante ca yogavidhinA prANAn vihAya saMvat 1229 varSe svardhAmAlaMcakrurAcAryabhagavantaH zrIhemacandramaripAdAH / __kumArapAlanRpatestvidaM jIvanavRttaM saMkSepataH-[siddhapurataH krozadvaye, aNahilapugpattanAttu krozASTake sthitAyAM] dadhisthalyA ('dethalI' grAme) tribhuvanapAlAbhidhasya rAjJaH kazmIradevyabhidhAyA rAjyAH kukSitaH vikramasaMvat 1149 madhye kumArapAlasya janma / vi. saM. 1199 varSe mArgazIrSakRSNacaturthyAM ravivAsare ' aNahilapura 'pattane rAjyAbhiSekaH / tato digvijayena aSTAdazadezAdhipatitvam / guruzrIhemacandrasUrINAM paricayAt sadupadezAcca saddharmAvAptiH / vi. saM. 1216 varSe saGghasamakSaM zrIhemacandramarINAM sannidhau samyaktvamUladvAdazavratasvIkAraH / paramAItairebhivividhaiH prakArairapUrvamahiMsAdharmapravartanam-amAripravartanaM svarAjye pararAjyeSu ca vihitam / adbhutAni jinAyatanAni nirmApitAni, jinapratimAH pratiSThApitAH, saGghapatIbhUya saGghana saha tIrthayAtrA vihitA, saptApi vyasanAni svadezAnirvAsitAni, ityAdIni vividhAni adbhutAni dharmakRtyAni vidhAya vi. saM 1230 varSe svarga jagmuH maharSikalpAH zrIkumArapAlamahIpAlAH / cetazcamatkRtividhAyakametadIyaM puNyacaritraM vistarataH kumArapAlamahAkAvyAdigranthebhyo'vaseyam / Jain Education Intel For Private & Personal use only
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 31 // Jain Education Inte malakara prAyaH samagramapi yogazAstramanuSTup chandobhirnibaddham / dvAdazasu prakAzeSu yathAkramaM 56, 115, 156, 136, 273, 8, 28, 81, 16, 24, 61, 55 zlokAH / sarve'pi sambhUya 1009 zlokAH / ' dvAtriMzatAmakSarANAmekaH zlokaH' iti gaNanayA 12000 zlokaparimitA prAdhAnyena gadyanitraddhA asya svopajJA vRttiH / vRttau tattatprasaGgAnurUpAH padyanibaddhA bahvayaH kathA api tatra tatra santi / kathAgatA bahavaH zlokAH svaracite triSaSTizalAkA puruSacaritre'pi gRhItA granthakRtA, AgamAdizAstrANAM prabhUtAnAM ca prAcInagranthAnAM dohanamatra granthakatA vihitam, AcAryazrIharibhadrasUriprabhRtiviracitAnAM granthAnAmapi mahatI chAyA tatra tatra prasaGge dRzyate etaca yathAsambhavaM TippaNeSu sUcitamasmAbhiH / yogazAstrasya viSaya vistareNa viSayAnukrame draSTavyaH / saMkSepatastu dvAdazAnAmapi prakAzAnAmayaM viSaya:prathame prakAze maGgalapUrvakaM stutigarbhitamahAvIracaritaM yogasya svarUpaM phalaM mAhAtmyaM ca varNitaM sadRSTAntam / tataH samyagjJAna-darzana- cAritrasvarUpaM sarvaviraticAritre ca mUlottaraguNasvarUpaM pradarzitam | mArgAnusAriNo guNAnAM vistareNa varNanamante vihitam / dvitIyeprakAze samyaktva - midhyAtvayoH svarUpaM paJcANuvratasvarUpaM ca savistaraM prAsaGgikakathAsahitaM varNitam / // 31 //
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram prastAvanA // 32 // // 32 // ___tRtIye prakAze trayANAM guNavratAnAM caturNA zikSAvratAnAM ca prAsaGgikakathAbhiH saha svarUpaM darzitam / guNavrateSu bhogopabhogaviramaNavrate bhakSyAbhakSyAdisvarUpaM sayuktikaM pradarzitam / dvAdazAnAM vratAnAmaticArA vistareNa varNitAH / bhogopabhogavratAticAraprasaGge pazcadaza karmAdAnAni pradarzitAni / mahAzrAvakasvarUpaM saptakSetrIsvarUpaM zrAvakANAM dinacaryAvarNanaprasaGge 'IpithikI-namutthuNaM 'prabhRtistrANAmarthaH guruvandana-devavandana-gurvAzAtanAkAyotsarga-pratyAkhyAna-zrAddhapratimA-samAdhimaraNAdInAM svarUpamityAdayo'neke viSayA savistaraM vivecitAH / caturthe prakAze Atmano ratnatrayeNa sahaikyam , AtmajJAnasya mokSopAyatvam , AtmajJAnAvAptaye kaSAyaindriyajayasya Avazyakatvam , indriyajayArtha manovijayasya AvazyakatvAd manaHzuddharupAyaH, rAga-dveSasvarUpam , taJjayopAyaH, dvAdazabhAvanAsvarUpaM, dhyAnasiddhayai maivyAdibhAvanAnAM svarUpaM yogAsanAnAM ca svarUpamityAdi varNitam / __pazcame prakAze prANAyAmasvarUpam , prANAyAmabhedAH, tatphalam , dhyAna-dhAraNA-bhaumAdimaNDala-vAyuprabhRtisvarUpam , vividhaprakAraiH kAla( mRtyu )jJAnopAyAH, parakAyapravezavidyA ityAdi varNitam / ___SaSThe prakAze parapurapravezasya duHsAdhatvamapAramArthikatvaM ca, prANAyAmasya dhyAnasiddhAvanupayogitvam , cittasthairyopAya:, pratyAhArasvarUpamityAghabhihitam / Jain Education Inte : w ww.jainelibrary.org
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 33 // Jain Education Int saptame prakAze dhyeya svarUpam, viNDasthadhyAna siddhaye AgneyyAdidhAraNAsvarUpam, piNDasthadhyeya mAhAtmyamityAdi varNitam / aSTame prakAze padasthadhyeya lakSaNa - phale, padamayyA devatAyAH svarUpam, mantrarAjadhyAnaphalam, namaskAramahAmantraprabhAva ityAdyanekadhA padasthadhyAnasvarUpa - phalavarNanam / navame prakAze rUpasthadhyeyadvaividhyaM taddhayAnaphalAdi ca varNitam / dazame prakAze rupAtIta dhyeya svarUpam, AjJA vicayAdidharmadhyAnabhedAnAM svarUpam, cetyAdi varNitam / AtmasaMvedya sukha svarUpaM ekAdaze prakAze zukladhyAna-ghAtikarma - tIrthakarAtizayAdisvarUpaM varNitam / dvAdaze prakAze anubhavasiddhayogasvarUpam, unmanI bhAvasvarUpam, ityAdi varNayitvA grantharacanAhetupradarzana purassaraM granthasamAptirAcAryairvihitA / etatsampAdanAdhArabhUtA sAmagrI zAstravizArade jainAcAryai: zrImadvijayadhamasUribhiH bahubhyo varSebhyaH prAkU vividhAn hastalikhitAnAdarzAn // 33 //
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 34 // saMcit asya savRttikasya yogazAstrasya saMzodhanaM sampAdanaM ca svIyacchAtrANAM sahakAreNa vihitam, tacca caturthaprakAzasya dvAviMzatitamazlokaparyantaM 'kalikAtA ' nagare vidyamAnayA Asiatic Society of Bengal ityanayA saMsthayA Bibeiotheca indica madhye IsavIyeSu 1907 1909, 1910, 1911 (?) varSeSu [ pR. 792 paryantameva ] prakAzitam / avaziSTastu granthastathA saMsthayA prakAzito na dRSTo na vA zruto'smAbhiH / kintu zrImadvijayadharmasUriziSyANAM zrImadvijayabhaktimUrINAmupadezena sampUrNo'pyayaM grantho vi0 saM0 1982 varSe bhAvanagarasthayA jainadharmaprasAra kasabhayA prakAzitaH asyaiva ca bAhulyena pracAraH / kalikAtA - bhAvanagara prakAzita pustake saMzodhakaiH saMzodhanAya kRte'pi mahati parizrame, santi khalu tAhazani anekAni sthalAni yatra pAThazuddhirapekSyate / ato'sya granthasya punaH saMzodhanAya prakAzanAya ca jainasAhitya vikAsa maNDalasyAdhyakSai: ' zreSThizrI amRtalAla kAlIdAsa ' ityebhirmahodayaiH khambhAta nagare zrI zAntinAthajainajJAnabhANDAgAre vidyamAnaM tAlapatropari likhitamatiprAcIna mAdarzadvayamadhigatam, tairniyuktena kenacit paNDitena ca tatratyAH pAThabhedA likhitAH, prAdhAnyena etAn pAThabhedAnavalambyaivAsmAbhiH saMzodhitaH sampAditazcAyaM granthaH / etat tAlapatropari likhitamAdarzadvayamasmAbhirapi dRSTaM prathamaprakAza paryantaM parizIlitaM ca / 000000003 prastAvanA // 34 //
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ 35 / / Jain Education Inte kalikAtA mudrite granthe ka kha ga gha Ga ca ityAdi saMketa bahavaH pAThabhedA ullikhitAH, ka. kha. ityAdisaMketaiH hastalikhitAdarzA vivakSitA iti tu vayaM na jAnImaH, tathApi te pAThabhedA api asmAbhirasmin granthe ka. kha. ityAdisaMketaireva TippaNeSu nirdizaH, dRzyatAM pR0 2, 3, 7, 8, 34 ityAdi / yatra tu asmAbhirmUle svIkRtaH pAThaH ka. kha. Adipratibhirapi samarthitastatra vinA pAThabhedaM ' - ka. kha. ' ityAdyeva TippaNeSu likhitam dRzyatAM pR. 3 Ti. 2, pR. 5 Ti. 1 ityAdi / " khambhAta nagare zrI zAntinAthajainajJAnAbhANDAgAre tAlapatropari likhitaM pratidvayaM vartate, tatra ekasya zAM. iti saMjJA'smAbhirvihitA, aparasya tu khaM iti saMjJA vihitA / tatra zAM. pratiH vi. saM. 1251 varSe [ zrI hemacandrasUrIzvagaNAM svargavAsAt 21 varSeSu gateSu ] likhitA / khaM pratau tu lekhanasaMvatsara nirdezo yadyapi na dRzyate tathApi vi.saM. 1303 Asanne kasmizcid varSe sA lekhitA iti pratIyate, yataH khambhAtanagare zrI zAntinAtha - jainajJAnabhANDAgAra eva vidyamAnAyAm AcArAGgacUrNaH pratau khaM pratau ca ekarUpaiva prazastirdRzyate, ato yaiH khaM. pratirlekhitA taireva AcArAGgacUrNerapi pratilekhitA, AcArAGgacUrNaH pratau vi. saM. 1303 iti lekhana saMvatsarollekho dRzyate, ato yogazAstrasya khaM pratirapi vi. saM. 1303 Asane varSe likhitetyanumIyate / anayoH zAM. khaM. pratyoH svarUpamIdRzaM vartate - 29200000000000000 // 35 //
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana prastAvanA vRtti vibhUSitaM gogazAkham zA. pratiparicayaH-kramAGkaH 160, patra 1-393, AyAma-vyAsau 30"42 iMca, lekhanavarSa vikramasaMvat 1251 / antabhAgaH " iti paramAhata-zrI-kumArapAlabhUpAlazuzraSite AcArya-zrI-hemacandraviracite adhyAtmopaniSanAmni saMjAtapaTTabandhe zrIyogazAstre svopajJaM dvAdazaprakAzavivaraNam // cha // ||ch // grantha zloka 12000 / saMpUrNa yogazAstra vivaraNamiti // cha / maMgalaM mahAzrIH // cha / bhRGgINAmiva pakSapAtalalitailIlAgRhaM suzriyAM succhAyAM vitato'tivismayakaraH zrImAlavaMzo'styasau / udyatparvamanohare kSitidharaprAptapratiSThodaye yatra cchatraparaMparA nanu parA dRzyanta evAnizam // 1 // AsIdvaMze varaguNagaNe tatra muktAnukArI kAntyullAsainirupamatamaH sAdhuvRttAnusArI / zuddhadhyAnopacitasukRto devapUjAdiniSThaH zreSThI zreSThaH sunayavinayaiH sAbhadevo gariSThaH // 2 // pAsilAkhyaH sutastasmAdatyadbhutasuvaibhavAt / sumanovargamukhyo'bhUjayanta iva vAsavAt // 3 // agaNyapuNyalAvaNyA tasya pUnAvinAmikA / sIteva rAmacandrasya jAtA patnI pativratA // 4 // JainEducation Intra W ww.jainelibrary.org
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 37 // to sarvadeva-sAmAkhyau tatkulavyomamaMDanam / jajJAte jJAnamAhAtmyau candrArkAviva vizrutau // 5 // etayoH sohiNirbhagnI bhanakandarpazAsanA / jinazAsanadharA jajJe sajjJAnAmbhojadIrghikA // 6 // zreSThinaH sarvadevasya pAvanAgaH suto'jani / lakSmIkukSibhavA zAntA tasya thAmiNirAtmajA // 7 // jAte sadharmacAriNyau dharmakarmAtikarmaThe / sAbhAkasya sadA bhakte vIrI-vayajasaMjJite // 8 // vIrIkAyAH sute jAte jAtizlAdhye zamAnvite / sItA-jAsyau jinAdhIzadharmArAdhanatatpare // 9 // satputrastatra sItAyA AsadevAmidho'bhavat / tato bhUtau sutAvAbhU-zobhanadevanAmakau // 10 // abhUtAM nandanau jAsyAstuvUTaDi-yazodharau / jiMdA-yazaHkumArAkhyau babhUvatustayoH sutau // 11 // vayajAkhyA tu tatpatnI paJcA'mRta sutottamAn / kuMtIva pANDavAn pANDuyazaHzubhitabhUtalAn // 12 // teSAmAmraprasAdAkhya Ayo devadharastataH / rAmadevastatazcAMDU-yazodhavalasaMjJitau // 13 // pazcApyadbhutadharmakarmaniratAH pazcApi puNyAzcitAH pazcApyugrabhavaprapaJcavimukhAH pazcApi satyapriyAH / ete paJcamahAvratekarucayaH pazcApi zuddhAzayAH / prApuH paJcajanaughamaulitilakAH pazcApi kIrti parAm // 14 // abhUdAnaprasAdasya sajanI varagehinI / jJAnavijJAnayoH pAtraM tannaH sohaDastayoH // 15 // // 37 / / Jain Education Intel Www.jainelibrary.org
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa prastAvanA vRtti vibhUSitaM bogazAkham jAyA devadharasyAsIt zreSThinaH zreSThatAnidheH / sAMtUkAyAH sutA mAiH zamakairavakaumudI // 16 // AbhaDo narasiMhazca jajJire sUnavastayoH / jagaddevAkhya-lAkhAka-cAhaDAH zrutazAlinaH // 17 // AdyA priyamatInAmA saMjAtA tadanu kumaradevIti / ladhvI tvavihavadevI vadhUTikA tasya vinayayutA // 18 // bhAryA'bhUdrAmadevasya padamI naMdanAstvamI / zaMvo vayarasiMhazca puNyazca jayantaH sutAH // 19 / / anyacca yena jigye. jagad devagurubhaktyA'khilaM bhRzam / jagadevasya tasyAsId daivAd glAnikAraNam // 20 // itazcatubhiH sambandhaH jJAtvA yena laghIyasA'pi sahasA svasyAntakAlaM kSaNAdAnAyya vratinaH svayaM tadakhilaM kRtvA'ntyakRtyaM sphuTam / tyaktvA snehamazeSamAtmavadanenoccArya dharmavyayaM jigye mohamahAmahIpatiratiprAjyaprabhAvo'pyasau // 21 // AghAlyAdapi yena pUrNavidhinA bhaktyA'ciMtaH zrIjinastAtparyAdatisevitAH suguravo'bhyastaM ca zAstraM param / AtmIyairvinayAdibhirvaraguNairAcandrakAlaM kalau candrAMzUjjvalakAntakIrtiratulA svalpardinairajitA // 22 // zrI yogazAstravRtterdevadhareNAtmaputrasahitena / nissaMgacittamunivat sAvadyAraMbharahitena / // 23 // Jain Education Inte : Milw.jainelibrary.org
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ H39 // sAdhujanajanitatopaM nirdoSa pustakAvarametat / tasyAtmasutasya jagadevasya zreyase'lekhi // 24 // yad doSairakalaMkitaM guNagaNeyuktaM manohAribhinityAbhyAsavazena nivRtikaraM divyoktasAdhukriyam / zrIbhUpAlakumArapAlasahita zrI hemacandraprabhoH karmavyAdhividhAdhakaM vijayatAM tad yogazAstraM sadA // 25 // sUryAcandramasau yAvad dyotayataH bhuvaM rucA / azrAntaM pustakaM tAvat kovidairvAcyatAmidam // 26 // cha / OM // svasti zrIvikramanRpateH saMvat 1251 varSe kArtika sudi 12 zukre revatinakSatre siddhayoge mahArAjazrI-bhImadevavijayirAjye avanivanitAprazastakastUrikAtilakAyamAnalATadezAlaMkAriNi sakalajanamanohAriNi vividhadhArmikavirAjamAne darbhavatIsthAne zrImAlavaMzIya zre0 sAbhAnaMdanena jagadAnaMdanena nirmalatamasamyaktvadhareNa zre0 devadhareNa sakaladharmakarmAvahitena Tha0 AbhaDa-narasiMhAdisatasahitena nijaputrajagadevazreyonimittaM zrIvaTapadrakapuraprasiddhaprabuddha paM0 kezavasuta paM0 vosarihastenAzeSavizeSajJacetazcamatkArakArIdamapratimapratApazrIjinazAsanaprabhAvakazrIkumArapAlabhUpAlavidhApitasya zrIhemacandrasUriracitasya zrI yogazAstrasya vRttipustakaM likhitamiti / maGgalaM mahAzrIH / zubhaM bhavatu lekhakapAThakavAca[ kA ]nAmiti // cha // * // cha / " khaM. pratiparicayaH-kramAGkaH 161, patra 1-323, AyAma-vyAsau 29"42" iMca, lekhana varSa 1303 samIpakAle JainEducation Intel For Private & Personal use only a lww.jainelibrary.org
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ prastAvanA svopakSavRttivibhUSita yogazAkham // 40 // antabhAga:"astIha zreSThaparvapracayaparicitaH mAjhdAptapratiSThaH sacchAyazcAruvarNaH sakalasaralatAlaMkRtaH zastavRttaH / pallIvAlAkhyavaMzo jagati suviditastatra mukteva sAdhuH sAdhuvrAtapraNantA varahuDiriti satkhyAtimAn nemaDo'bhUt // 1 // tasyoccaistanayA vizuddhavinayAstatrAdimo rAhaDo jajJe'taH sahadeva ityabhidhayA labdhaprasiddhirjane / utpanno jayadeva ityavahitasvAntaH sudharme tatastatrAdyasya sadA priyA priyatamA lakSmIH tathA nAikiH // 2 // AdyAyA jinacandra ityunudinaM saddharmakarmodyataH putrazvAhiNisaMjJitA sahacarI tasya tvamI sUnavaH / jyeSTho'bhUt kila devacaMdra iti yo dravyaM vyayitvA nijaM sacIrtheSu zivAya saMghapatirityAkhyAM sudhIlabdhavAn // 3 // nAmaMdharAkhyo'tha mahAdharAkhyo'to vIradhavalAbhidha-bhImadevau / __putrI tathA dhAhiNinAmikA'bhUt sarve'pi jainAMhisaroja gAH // 4 // zrI devabhadragaNipAdasaroruhAlebhaktyA''namadvijayacandramunIzvarasya / ___ devendrasarisuguroH padapadmamUle tatrAntimau jagRhaturyatitAM zivotkau // 5 // nAikestu sutA jAtAstatra jyeSTho dhanezvaraH / khetUnAmnI priyA tasya arisiMhAdayaH sutAH // 6 // Jain Education Intel Mw.jainelibrary.org
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 41 // Jain Education Inte 000000000000 sthala kalakala dvaitIyakaH susAdhuzrutavacana sudhAsvAdanAtRptacittaH zrImajjainendravimba - pravarajinagRha - prollasatpustakAdau / saptakSetryAM prabhUtavyayitanijadhano lAhaDo nAmato'bhUt lakSmazrIrityabhikhyA sucaritasahitA tasya bhAryA sadAryA ||7|| abhayakumArAbhikhyastRtIyo'jani nandanaH / yo dadhe mAnasaM dharmazraddhAsaMbandhavandhuram // 8 // dharme sahAyA sahadevasAdhoH saubhAgyadevIti babhUva jAyA / putrau ca khedAbhigha - gosalAkhyau prabhAvako zrIjinazAsanasya // 9 // kiMca kRtvA guNasaMghakelibhavanaM zrIsaMghamuccaistarAM zrIzatruMjaya - raivataprabhRtiSu prakhyAtatIrtheSu ca / nyAyopArjitamarthasArthanivahaM svIyaM vyayitvA bhRzaM lemAte sucirAya saMghapatirityAkhyAM sphuTAM bhUtale // 10 // Adyasya jajJe kila vadevI nAmnA kalatraM suvivekapAtram / tathA sutA jeDa - hemacandra kumArapAlA bhigha- pAsadevAH // 11 // 12 // abhavad gosalasAdhorguNadevIti vallabhA / nandano haricandrAkhyo dematIti ca putrikA // jayadevasya tu gRhiNI jAlhaNadevIti saMjJitA jajJe / putrastu vIradevo devakumAraca hAlUca // 13 // 11 // 41 // w.jainelibrary.org
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti prastAvanA // 42 // vibhUSitaM pogazAkham // 42 // zubhazIlazIlanaparA abhavaMsteSAmimAH sadharmiNyaH / vijayasirI-devasirI harasiNisaMjJA yathAsaMkhyam // 14 // evaM kuTuMbasamudaya ujjvalavRSavihitavAsanApracayaH / suguroH guNagaNasuguroH zuzrAva sudezanAmevam // 15 // dAna-zIla-tapo-bhAvabhedAddharmazcaturvidhaH / zrayaNIyaH sadA bhavyairbhAvyabhadrapadapradaH // 16 // viSayajasukhamicchorgehinaH kvAsti zIlaM ? karaNavazagatasya syAttapo vA'pi kIdRk ? / anavaratamadabhrArambhiNo bhAvanA kiM ? tadiha niyatamekaM dAnamevAsya dharmaH // 17 // jJAnA-'bhayo-pagrahadAnabhedAttacca tridhA sarvavido vadanti / tatrApi nirvANapathaikadIpaM sajjJAnadAnaM pravaraM vadanti // 18 // kAlAnubhAvAnmatimAnyatazca taccAdhunA pustakamantareNa / na syAdataH pustakalekhanaM hi zrAddhasya yuktaM nitarAM vidhAtum // 19 // evaM nizamya samyak tatazca nijabhujasamarjitadhanena / zrIyogazAstravRtteH pustakaM lekhayAmAsa // 20 // yAvad vyomasarovare vilasato vizvopakArecchayA sannakSatrasitAmbujaughakalite zrIrAjahaMsAviha / ajJAnaprasarAndhakAravidhure vizve pradIpopamastAvannandatu pustako'yamanizaM vAvacyamAno budhaiH / / 21 // Jain Education Inte For Private & Personal use only W ww.jainelibrary.org
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ sar3aketavivaraNam zAM0-khaMbhAtanagare zrIzAntinAthatAlapatrIyajainajJAnabhANDAgAre vidyamAnA pratiH khaM0- , mu0-Asiatic Society of Bengal, Calcutta ityanayA saMsthayA bhAvanagarasthayA jainadharmaprasArakasamayA ca prakAzitA mudritA AvRttiH jaimu0-jainadharmaprasArakasabhAprakAzitamudritagranthasthaH pAThaH jaimupA0 hai . sthaM pAThAntaram jaimusaM0 sthaH saMzodhitaH pAThaH romu0-Asiatic Society of Bengal, Calcutta ityanayA saMsthayA prakAzite mudrite granthe vidyamAnaH paatthH| deva-gurukRpayA avaziSTAnapi prakAzAn saMzodhya zIghra prakAzayituM samIhAmahe / aNahilapurapattane'pi santi zuddhAH 'prAcInAH tAlapatropari likhitA yogazAstrasyAdarzAH, agretanAnA prakAzAnAM saMzodhane teSAmapi yathAsambhavamupayogaM kartuM samIhAmahe / zuddhipatrakamupayujyaiva grantho'yamadhyetavya iti prArthyate / 1, pR0 129 paM0 8 ityatra etadgranthamudraNAnantaraM pattanasthe saMghavIpADAjainajJAnabhANDAgAre vidyamAnAyAM tAlapatrIpari likhitAyAmekasyAM prAcInapratau ' manoguptyaiSaNAdAneryAbhiH' iti zuddhapATho labdhaH / Jain Education Intel P w .jainelibrary.org
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRti vibhUSitaM yogazAstram / / 44 / / Jain Education Inte dhanyavAdA deva - gurupUjanaM ca dupayogasya granthasya punaH saMzodhanaM sampAdanaM cAvazyakamiti matvA etat puNyakArya jainasAhityavikAsamaNDalAdhyakSaiH vividhazAstropAsanArasikairudAracaritaiH zreSTizrI ' amRtalAla kAlIdAsa ' mahodayaiH mahyaM pradattamiti teSAM zrutabhaktirbhUyo bhUyo dhanyavAdamarhati / vinItairmunirAja zrI dharmacandra vijayairasmin kArye vividhaiH prakArairmahat sAhAyakamanuSThitamiti tebhyo bhUyo bhUyo dhanyavAdAn virAmi / asya mahAgranthasyaitat sampAdanakAryamanantopakAriNAM paramapUjyAnAM pitRcaraNAnAM sadgurudevAnAM ca munirAja - zrI bhuvanavijayajImahArAjAnAM paramakRpayA sAhAyyenaiva ca sampannamiti anantazo gurucaraNeSu praNipAtaM vidhAya paramakRpAloH paramAtmanaH zrIzaGkhazvarapArzvanAtha prabhoH karakamalayoH puSparUpamenaM granthaM nidhAya anantazaH praNipAta - pUrvakamadya zrIpArzvanAthaprabhu janmakalyANakadine cArupatIrtham prabhupArzvanAthajanmakalyANakadinam ( mArgazIrSa kRSNadazamI ) vikrama saMvat 2033 zrIzvapArzva mahayAmyetena kusumena / pUjyapAdAcArya mahArAjazrImadvijayasiddhimUrIzvarapaTTAlaMkArapUjyapAdAcArya mahArAjazrImadvijaya meghasUrIzvara ziSyapUjyapAdagurudevamunirAja zrIbhuvana vijayAntevAsI muni jambUvijayaH prastAvanA // 44 //
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ zuddhipatrakam pR0 paM0 zuddhaH pAThaH pR0 paM0 zuddhaH pAThaH pR0 paM0 zuddhaH pAThaH / / 3 7 punaryogagarbhA 38 3 jvara-zvAsA-ruci / 81 12 kulA [ni tanna hi] // 40 // 9 bhaktikomala 40 13 "zca prabhUtaM ,, 14 manyato(mito) bAhuH 41 4 kecida bIja , 12 satvaraM 87 8 brAhmI 1 syArtha granthaM ca 9 dhIrA 88 4 bhrAtRn 43 11 'labdhirmanodravya 12 1 vyomevA 92 7 godhenoH , 12 vA bharata , 8 yadyapi 18 4 dakSiNalokAdha 481 dhvajA: .97 1 kupyAmyaha 28 3 nabho-bhUgata 49 10 "kulizA-'Gkuza: 116 9 nupapatteH / sarva 32 8 bhedopacAraH / 50 3 timro lekhA mUle 119 5 kAmAzca . 51 3 vRttamuttuGga , 10 'sayA-'ratya 59 6 kanyebhAzvAdi 119 10 'numata-kAritairiti , 13 'mityarthaH / " , 7 svAmI | 121 8 manoguptyaiSaNAdAne bhi:4 etadgranthamudraNAnantaraM zuddho'yaM pAThaH pattanasthe saMghavIpADAjainabhANDAgAre vidyamAnAyAM tAlapatropari likhitAyAM pratau labdhaH / Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 46 // Jain Education Inter VICODIFICHEI00 pR0 paM0 131 99 23 135 39 4 hiMsAmeseNa 8 10 zuddhaH pAThaH 6 zuddha " mahuraM - kRpaNA - basti nirjantukhasa - sthAvara' 'nyAya' 7 140 5 144 11 149 12 gama-nidhAnA 150 8 dhUrta-viTa 151 1 janaka, 152 9 kurvanniti pR0 paM0 158 11 vikrAnta' 162 7 guravacca 167 2 169 1 33 19 189 zuddhaH pAThaH 182 12 3 dRzyatAM pR0 179 184 11 dharmasaM0 185 191 194 sAlakSaNya - vailakSaNyAbhyAM paumo " [ sthAnAGge navamasthAne ] 9 'phalaka-saMstArA' 10 'kriyate, yathA 13 tasvArthabhA 3 bhagavadvacanA hojA 6 akusalA u pR0 pa0 zuddhaH pAThaH 4 paJcatvamiti 197 199 5 teSvapi 4 kRtavIryo 208 212 10 bANenaikenaikakAlaM 219 2 iva 225 13 patirasyA 229 8 zUrpaNakhAnu 233 7 tatraika: 22 11 pranaSTau 268 4 sRSTAH ' 290 1 baMbhaNa-bhrUNaMtagA 295 2 saputra-pautrasya 297 10 pUrNairguNaiH prastAvanA // 46 // w.jainelibrary.org
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 47 // 320 1 'bhUdraudro 347 9 kuddhA " 11 nagno 338 9 mAMsavina 377 1 sudarzano'pyucaiH 392 7 upadeza , 11 vinamAmagandhi 381 11 vyabuddhayata | 339 3 mAMsavinatvaM 385 10 sadgatau svaM 404 11 kRTvaM 343 8 paradAraprasale,tasya dArAH, 386 3 parityAjyA: 419 10 pravrAjyoM sampAdanopayuktagranthasUciH saMketavivaraNaM ca / anekArthasaMgrahaH Ava0 ma0 (mala0)=AvazyakasUtrasya malayagirIyA vRtti: abhi0 ci0 =abhidhAnacintAmaNiH Ava0 hA0 (hAri0) , hAribhadro vRttiH abhi0 ci0 vR0=" svopAvRttiH uttarA0-uttarAdhyayanasUtram abhi0 cintA. svo= " upadeza-upadezamAlA dharmadAsagaNiviracitA ayogavya-ayogavyavacchedadvAtriMzikA odhani0 opaniyuktiH Ava0 dhUmAvazyakacUNiH odhaniyuktivRttiH droNAcAryakRtA Ava0ni0AvazyakaniyuktiH * kalpasU-kalpasUtram // 47 // Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRttivibhUSitaM prastAvanA // 48 // yogazAstram // 48 // kAmazAstram kAmazAstrasya jayamaGgalA TIkA kau0 a0 kauTilIyam arthazAstram gA=gAthA khaTi0=khaM. pratisthaM TippaNam cauppanna cauppannamahApurisacariyaM tattvArtha-tattvArthasUtram tattvArthamA tattvArtha sUtrabhASyam tattvArtha rAjakatattvArtha rAjavArtikam tattvArtha si-tattvArtha sUtrasya siddhasenIyA vRttiH tiloyapa0 tiloyapaNNattI triSaSTiH triSaSTizalAkApuruSacaritam dazavai0 dazavakAlikasUtram daza0 hA0-dazavaikAlikasUtrasya hAribhadrI vRttiH .. dharmabi0 dharmabinduH / dharmabinduTIkA dharmasaM0-dharmasaMgrahaNI zrIharibhadrasUriviracitA dharmasaM0 10-dharmasaMgrahasya svopajJA vRttiH dhyAnaza dhyAnazatakam nandIsUtram nATayazA0 nATyazAstram . nATyazA0 a0-nATayazAstrasya adhyAyaH nizIthabhAdhyam nyAyamaM0 nyAyamaJjarI jayantabhaTTaracitA paMcama paJcasUtram paJcasaMgrahasya svopajJA vRttiH paJcAzakavRttiH abhaya devasariviracitA pAkSikasUtram Jain Education Inten l inelibrary.org
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ H49 // piNDani=piNDaniyuktiH pR0-pRSTham / paM-paktiH / pramANavA0pramANavAtikam (bauddhagranthaH) pramANasamu0-pramANasamuccayaH (bauddhagranthaH) pravacanasA pravacanasAroddhAraH " vR= , vRttiH prazama-prazamaratiprakaraNam bR0 bhA0-bRhatkalpasUtrabhASyam bhaktA0 bhaktAmarastotram bhagavatIsUtram manusmR0 manusmRti: mahAvIra0-mahAvIracariya mI0 zlo0 vA0 mImAMsAzlokavArtikam mUlazuddhipra=mUlazuddhiprakaraNam yo yogazAstram yo0 vR0 yogazAstrasya svopajJA vRttiH vi0 bhAva-vizeSAvazyakabhASyam vizeSAva= " vI0 sto0-vItarAgastotram vItarAga sto= " vya0 bhA0vyavahArabhASyam zakrastavaH siddhasenAcAryapraNItaH zAbarabhA0 zAbarabhASyam (mImAMsAdarzanasya) zrA0 pra0 zrAvakaprajJaptiprakaraNam SaTkhaMDAgamadhavalA TIkA sAMkhyakArikAyA yuktidIpikA vRtti: si siddhahemazabdAnuzAsanam si0 la% laghuvRttiH haimadhA-haimadhAtupAThaH kakakakakakakakakakakakakakakakakaka 13 Jain Education Int e l viww.jainelibrary.org.
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitasya yogazAstrasya viSayAnukramaH / viSayaH pRSTham svopajJa vRttivibhUSita gogazAlam viSayAnu kramaH // 50 // 91-92 97-104 105 pRSTham viSayaH prathamaH prakAzaH pR0 1-160 / yogaprabhAvopari marudeSAdRSTAntaH yogamAhAtmyopari dRDhaprahArikathA yogagarbhitA bhagavato mahAvIrasya stutiH 3 yogazraddhAvardhanopari cilAtIputrakathA bhagavato mahAvIrasya samadRSTi-karuNAdRSTi yogastuti: tallakSaNaM ca ratnatrayam garbhitaM caritam 4-11 samyagjJAnasvarUpam caNDakauzikakathAnakam 12-16 jIvAdisaptatatvasvarUpam saMgamakadevakRtopasargAdivarNanam 17-31 matyAdipaJcajJAnasvarUpam yogazAstrasya prastAvaH samyagdarzanalakSaNaM tatsvarUpaM ca yogamAhAtmyam 32-34 samyacAritrasvarUpam yogaphalaprAptau sanatkumAraca kricaritam 34-39 mahAvratarUpamUlaguNasvarUpam labdhisvarUpam 39-46 yogamAhAtmyopari bharatacakrikathA''di mahAvratAnAM bhAvanAH 'nAthacaritagarbhA 46-91 uttaraguNarUpacAritrasvarUpam 107-113 113-114 114-116 116 . 116-120 121-127 18 Jain Education Intel ?? w ww.jainelibrary.org
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ 83153 128-140 140-144 144-160 161-424 kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakar3a viSayaH paJcasamitisvarUpam dvicatvAriMzadbhi kSAdoSAzca guptitrayasvarUpam dharmAdhikAribhAvakalakSaNam (mArgAnusAriguNavarNanam ) dvitIyaH prakAza: dvAdazavratanAmAni samyaktvasvarUpaM tadubhedAzca mithyAtvasvarUpaM tabhedAca sudevalakSaNam kudevalakSaNam sugurulakSaNam kugurulakSaNam saddharmalakSaNam apauruSeyavacananirAsaH asaddharmalakSaNam 262-164 viSayaH kudevAdInAM pratikSepaH 178 samyaktvaliGgapaJcakam samyaktvabhUSaNapazvakam 184-186 samyaktvadUSaNapazcakam 186-190 aNuvratasvarUpaM tadbhaGgAma 191-194 hiMsAtyAgopadezaH 194-200 hiMsAkartunindA 200-202 hiMsopari subhuma-brahmadattayoH kathA 202-251 punahiMsAkartunindA kulakamAgatahiMsAtyAge darAGkadevacaritra garbhitA kAlasaukarikaputrakathA 252-264 hiMsAkarturdamAdayo nirarthakAH 264 hiMsakazAstranirUpaNam 564-266 hiMsAzAstropadezakanindA 267-269 zrAddhIyahiMsAprarUpaNam 270 272 ahiMsrasya stuti: phalaM ca 169-172 172-173 173-174 174-175 175-177 277 273 Jain Education Intel ww.jainelibrary.org
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ pRSTham viSayAnukramaH svopakSa vRttivibhUSitaM yogazAstram viSayaH viSayaH ahiMsAphalam / 274-275 / striyAH doSA: 335-337 satyavratasvarUpam dhezyAdoSAH 338-340 asatyasya phalaM tabhedAca 278-279 paradAragamanadoSAH 340-343 asatyasyaihikAmuSmikaphalam 279-280 parastrIramaNecchAyAmapi doSAstadupari satyAsatyaviSaye kAlikArya vasurAjakathA 280-288 rAvaNakathA 344-366 parastrIviratasudarzanakathA 366-381 parapIDAkAri satyamapi tyAjyam , tadupari kauzikakathA 289 maithunAsaktastrIpuMsayorupadezaH phalaM ca 382 brahmacarya syobhayalokaphalaM kAmarAgabhasatyavAdinindA satyavAdistutizca 290-293 tyAgopadezazca 383-387 acaurya vratasvarUpam 293-294 parigrahasvarUpam hiMsAto'pi cauryasya bahudoSatvam 294-295 387-389 parigrahadoSA: 389-394 cauye maNDikasyAcauye ca rauhiNeyasya kathA 296-328 parigrahopari sagara-kucikarNa-tilaka nandakathAnakAni caurya nivRttasya phlam 329-330 brahmavratasvarUpam saMtoSopari abhayakumArakathA 403-420 maithunadoSA: 331-334 / saMtoSastuti: 421-424 Jain Education Intel For Private & Personal use only
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ zrI jaina sAhitya vikAsa maMDaLanA sthApaka ane tenA prANa samAna zeThazrI amRtalAla kALIdAsa dozInA jIvanakALa daramyAna ja A prakAzita thate graMtha-gazAstrane prathama vibhAga-saMpUrNa paNe chapAI gayA hatA. prastAvanA Adi paNa chapAI gayAM hatAM. prakAzanavidhi ja khAsa bAkI rahI hatI. te vidhi thAya te pUrve ja teozrIne svargavAsa thaye hevAthI teozrI tarapha kRtajJatArUpe je. sA. vi. saM. taraphathI temanI jIvanajharamara ahIM saMkSepamAM raju karavAmAM Ave che.] zeTha zrI amRtalAla kAlIdAsa dezInI jIvana jharamara | UMcA himAlayanI veta girikaMdarAo vacce AvelA keI sarovaranI kalpanA karo ane tenAM nirmaLa jhIlamala thatAM pANInAM taraMgomAM taratAM bAla-sUryanAM [Rising-Sun] nAM teja kiraze ja. aMtarapaTa para tenuM je vimaLa ane bhavya dazya aMkita thAya tenA jevuM zrI amRtalAla kAlIdAsa dozInuM bAhya ane AMtara vyaktitva hatuM. saumya prasanna ane ojasvI. sapramANa UMcI dehayaSTi, ekavaDuM zarIra, sphaTika ke saMgemaramaranA Arasa jevo sapheda vAna, jhagArA mAratuM vizALa lalATa, UMDANane tAgatI jhINI pANIdAra AMkhe, vyakti, vastu ane vicAranI gaMdhane dUrathI ja pArakhI Jain Education Inte For Private & Personal use only
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopjnyvRzi vibhUSitaM yogazAsam // 4 // Jain Education Inter letAM evA paheALAM nasakArAM, prabhAvaka lAMbA kAna ane malapatA hoTha, sapheda dhAtiyu ane sapheda paheraNa paherI ughADA mAthe beThA hoya tA dUrathI jonArane pahelI najare amRtalAlabhAi kAI RSi jaNAya. TaTTAra beThA hAya ane duniyAne visarI peAtAnA svAdhyAyamAM layalIna hAya ane temanI sAthe vAtA karatAM ke temanA sAnnidhyamAM maunapaNe besatAM jANe gaMgAsnAnanA AhlAdaka rAmAMca anubhavAya, sa'skAra, siMcana zrI amRtalAlabhAInA janma vi. sa, 1950 mAM zaradapUname thayA hatA. dinAMka 14 mI okaTobara 1894 divasa ravivAra, pitAnuM nAma zrI kAlidAsa vIrajI deAzI mAtAnuM nAma saMtAkakhAi. temanu mULa vatana saurASTramAM jAmanagara pAsenu' meADA gAma, zrI kAlidAsabhAInI Arthika sthiti sAmAnya. paraMtu temanA saskAravaibhava zeA samRddha hatA. vizALa kuTubanI javAbadArI saphaLatAthI UpADatA saMsAranA aneka taDakA-chAMyaDAmAMthI te pasAra thayelA. jevA karUNALu hatA tevA ja te udAracitta hatA ane apakArI upara paNa premabhAve upakAra karatA hatA. peAtAnA abhyAsa jhAjhA na hatA paraMtu ucca zikSaNanuM mahattva temane te jamAnAmAM samajAyu' hatu, ane peAtAnA panAtA putrane Agraha karIne koleja sudhInu' ucca zikSaNa apAvyuM hatuM. peAtAnu' kartavyaniSTha ane kaTha jIvana, sahanazIlatA ane dhIraja, sAdAI ane karakasara, umadA ane ucca bhAvanAo, sArA-mAThA prasaMgeAmAM paNa sadAya hasatA rahevAnA svabhAva, ajANyAe pratye paNa niHsvAtha doucanada jIvana jharamara || 11 || w.jainelibrary.org
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ || * || Jain Education Inter acador prema, khIjAnu' kaMIka bhalu karI chUTavAnI tamannA. haiye satata paramAtmAnuM smaraNu, paramAtmA pratye dRDha zraddhA, dhama pratye anurAga vagere sa*skAra ane guNeAnI asara zrI amRtalAlabhAInA jIvanamAM bAlyavayathI ja paDI. pitAnA jIvananA UMDA prabhAvanA lIdhe, ugatI javAnImAM ja teozrI mAja-zaiAkhathI virakta banyA. sAdAIne jIvananA zaNagAra mAnyA. kAlejamAM bhaNutA hatA tyAM sudhI temane pitAnA prema, preraNA ane prAtsAhana maLyAM. pitAnI samyak keLavaNIthI temanu aMtara ane khAdya vyaktitva suMdara Ite khIlatuM gayu. pitAnA prema ane vizvAsane temaNe pitAnI hayAtImAM ja tapAvyA. ema kahI zakAya ke nyAtamAMthI jyAta prakaTe tema eka udAtta jIvanamAMthI bIjI' tevuM ja udAtta jIvana jhagamagI UThayu', abhyAsa meTrIka sudhInA vyAvahArika abhyAsa temaNe jAmanagaramAM karyAM hatA. ane bI. e. sudhInA ucca abhyAsa junAgaDhamAM karyo. je jamAnAmAM keLavaNI pratye leAkAne eche. rasa ane ruci hatAM temaja ucca abhyAsa karavA e sAhasa gaNAtu, te jamAnAmAM 1918 mAM te khI, e. thayA. saskRta ane phileAseAphI-tattvajJAnanA gaMbhIra viSayA lai bI. e. nI DIgrI meLavI hatI, amRtalAlabhAI saphaLa ane yazasvI jaina prAcIna sAhitya sa'zeAdhaka anI zaMkA tenAM bIja temaNe khI, e. thavA mATe pasada karelA A be viSayAmAM joI zakAya che, norance) // 1 // ww.jainelibrary.org
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ jIvana jharamara rivibhuussitN pogazAstram javAbadArI ane siddhinA sopAna bI. e. thaIne vRddha pitAno je haLavo karavA jhaMkhatA amRtalAlabhAInI IcchA phaLI nahi. e saubhAgya joIne u9lAsa anubhavavA kAlIdAsabhAI tyAre na hatA. bI. e. ne chellA varasane abhyAsa pUro thAya te pahelAM ja temanA pitA A phAnI duniyA choDI cAlyA gayA hatA. pitAnA avasAnathI moTA kuTuMbanA bharaNapoSaNanI javAbadArIne bhAra ugatI yuvAna uMmaramAM ja temanA upara AvI paDaze. "karmarekhA baliyasI'- kamarekhA baLavAna che ema samajIne temaNe A pavitra javAbadArI upADI lIdhI. 1918mAM snAtaka banyA bAda turata te muMbaI AvyA ane pitAnI vizAzrImALI jaina jJAtinA zeTha zrI ladhubhAI dAmajI dozInI "peInTa menyuphekacarIMga kaMpanI nI nokarImAM joDAyA. vijJAnanA snAtaka na hovA chatAM raMga ane rasAyaNa kSetramAM abhyAsa ane kAma kAma karavAnI sUjha, kAma pratyenI cIvaTa ane cokasAI, vaphAdArI ane prAmANikatA, capaLatA ane kaThora parizrama vagere temanA guNothI AkarSAIne "bI, zivacaMda jeThAlAla enDa ku. e temane bhAgIdAra thavA sAmethI nimaMtraNa ApyuM. ane 1924mAM dhaMdhAmAM bhAgIdAra banyA. 1928mAM videzanI ela. holIDe enDa kuM.nI sola ejansI lIdhI. bhAratamAM pratinidhitva karatI A kaMpanInA DIrekaTarane maLavA temaNe 1934mAM iMglenDa, phrAnsa, holenDa, svITjhalenDa ane jarmanInI paNa mulAkAta lIdhI. vratadhArI zrAvakane chAje tevI rIte temaNe A videzanI saphara kheDI. 1934mAM videzanI dharatI para jainatvane TakAvI rAkhavAnI koI ja sAnakaLatA na hatI. AthI amRtalAlabhAI videzanA cAra-cha mAsanA rokANa daramyAna mAtra dudha ane phaLa para ja rahyA. jevA zuddha jaina bhAratamAM hatA tevA ja zuddha jaina videzamAM paNa rahyA. Jain Education Inter w jainelibrary.org
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ || 7 || cococcu Jain Education Inter videzathI pAchA pharyo bAda gheADA samayamAM temaNe 'bI. zIvacaMda jeThAlAla enDa kuM.' nuM klevara dharamULathI badalI nAkhyu. A kaMpanI pachI ' bI. zIvaca'da amRtalAla enDa kuAM,' anI. 'amRtalAla enDa kuAM, lI,' rAkhyu. samayAMtare tenuM nAma badalIne 1941 mAM temaNe dhaMdhAmAM haraNaphALa bharI, peAtAnA dhaMdhAnI vadhatI javAbadArImAM temaNe pAtAnA bhatrIjA zrI je. ema. dezIne sahabhAgI banAvyA ane A kAkA-bhatrIjA' nI joDIe peAtAnA vikasatA jatA vyavasAyane vizvavyavasAyanI kSitije mUkI dIdhA. 1954 mAM temaNe 'amara-DAI-kema lImITeDa' nAmanuM vizALa audyogika sa'kula UbhuM karyuM. DAya-sTaph ane ra'ga-rasAyaNanA kSetramAM Aja amara-DAya-kema' pahelI harALanu' nAma banI cUkayu che. sAmAjika siddhi audyogika kSetranA jevI ja cazasvI ane jhaLahaLatI saphaLatA ane pratiSThA temaNe sAmAjika ane sAhityika kSetrAe paNa prApta karI che, mAtra paisA raLavAmAM ja temaNe peAtAnA jIvananI itizrI nahAtI mAnI.. dhadhAnA praznomAM ja te gu'thAyelA naheAtA rahyA. jainadharma ane jainasamAjanA praznomAM paNa emaNe sakriya rasa lIdhA hatA. 1952 mAM jaina zvetAmbara konpharansa vividha pravRttiothI dhamadhamatI hatI, samAja ane rASTramAM tyAre tenu' niNuM yAtmaka sthAna hatuM. tenA avAja AdezAtmaka banI rahetA hatA. AvI gauravavatI konpharansanA suvajaya'tI adhivezananuM adhyakSapada temaNe ceAbhALyu` hatu` ane cAreya phirakAonI pratinidhitvavALI sasthA 15 || 7 ||
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa. kuttivibhuussitN nArA || 8 || jIvana jharamara te 18 || bhArata jaina mahAmaMDaLa" nA 1966 nA 31 mA adhivezanamAM temanA adhyakSapade "bhagavAna mahAvIra svAmIne 2500 me nirvANa mahatsava" akhila vizva dharaNe ujavavAno atihAsika TharAva thaye hate. bhAratabharanA jaina derAsaronI mArgadarzaka pratiSThita saMsthA "zeTha ANaMdajI kalyANajI peDhI" nA varasa sudhI tUTI rahyA hatA. A peDhInuM baMdhAraNa ghaDavAmAM temaNe mahattvano bhAga bhajavyo che. A baMdhAraNa taiyAra karavAmAM temaNe cha mAsa sudhI gaMbhIra ane gahana prayatna karyo hate.. A ane AvI bIjI nAnI moTI saMsthAomAM temaNe Apela sakriya sevAomAM temanA eka viziSTa vyaktitvano paricaya thAya che. konpharansa ane bhArata jaina mahAmaMDaLanA adhivezananA adhyakSapadethI ApelA pravacana, amadAvAda AcArya mahArAja zrI amRtasUrinI nizrAmAM yojAyela 'karma grantha" prakAzana samAroha prasaMge Apela tathA tevA samayecita anya pravacano Aja paNa eTalA ja mananIya ane preraka che. A pravacane darzAve che ke amRtalAlabhAI kuzaLa vaktA ja na hatA, suspaSTapaNe pitAnA maMtavyo rajI karanArA, nirbhaya tatvaciMtaka 5Nu hatA. vivekapUrNa dAnapravAha amRtalAlabhAInA vyaktitvanuM AgavuM tarI AvatuM jIvana lakSaNa che-jAgrata viveka, vivekathI bolatA, vivekathI vartatA, vivekathI UThatA. temanA jIvananAM dareka sopAnamAM vivekanI parimala maheke che. AthI ja temaNe nAmanA moha vinA viza leka-kalyANunA hetu mATe ja dAna karyA.. Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ || 12 || Jain Education Inter wood0000 1942 mAM temaNe peAtAnA pUjya pitAzrInI puNyasmRtimAM pAlitANAmAM taLeTI pAsenA Agamama'diramAM "zrI siddhacakra gaNadhara ma`dira' nuM nirmANa karAvyuM. A maMgaLa prasaMge brahmacaya vratanA aMgIkAra karyo. pitAnuM yatkiMcit RNa cukavavA rUA. 80 hajAranI mAtabara rakamanA tyAre sazrcaya karyAM. amRtalAlabhAinuM samagra jIvana jotAM temanuM A maMdiranuM navanirmANu ghaNu ja sUcaka jaNAya che. amRtalAlabhAie "zrI siddhacakra gaNadhara madira" adhAvI peAtAnI AtmabhAvanAnA magaLa darzana karAvyAM che, siddhacakra eTale ceAganu' Alekhana ane gaNadhara bhagavatA eTale zrutajJAnanAM pratIka. amRtalAlabhAInA jIvananI chellI cAlIzImAM yAga ane zrutajJAnanI je utkRSTa sAdhanA jovA maLe che tenu' A madira kadAca prathama prakaTIkaraNa jaNAya che. ucca keLavaNI peAte lIdhI hatI ane te mATe pAte veThelAM duHkhAmAMthI jIvanapATha zIkhIne temaNe jAma nagaramAM kAlIdAsa vIrajI dezI cerITIjha TrasTa" nI sthApanA karI nabaLA varganA paNa lAyaka vidyArthI paisAnA abhAve keLavaNIthI vaMcita na rahe-tevI samasa vedanAmAMthI A TrasTa ane bIjA TrasTonI sthApanA karI hatI. ane A dvArA jaina temaja jainetara kAipaNa garIba vidyArthIne sahAya apAya che, amRtalAlabhAInA lagna 1912 mAM zeThazrI devacaMda mULaca'da sutarIyAnI suputrI mULIbena sAthe thayAM hatAM. temanAM A prasanna dAMpatyathI temane cAra sa'tAna thayAM. traNa putrA (1) rasikabhAI (2) caMdrakAMtabhAI (3) arUNubhAi ane eka putrI jyeAnAbena, temanuM dAMpatyajIvana 62 varSI rahyuM dharmapatnI mULIbenanu... jAmanagaramAM tA. 24-2-74 nA avasAna thayu tyAre temanI puNyasmRtimAM temaNe jAmanagaramAM "annapUrNA samiti" saMsthA 0000000 00000 // 2 // w.jainelibrary.org
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ jIvana jharamara svopkssvRttivibhuussitN jo rAtri || 20 || UbhI karI. strI eTale annapUrNA. A kalpanAne temaNe A samitimAM sAkAra karI ane rUA. 50,000) nuM dAna karyuM. A samitie rAhatanA bhAve anAja vagerenuM 15 mAsa vitaraNa karyuM ane moMghavArImAM hiMsAI rahelA seMkaDo kuTuMbane rAhata pahoMcADI. e ja pramANe dozI parivAre jAmanagaramAM dezI kAlIdAsa vIrajI A enDa sAyansa kolejanI sthApanA mATe rU. 2,50,000 nuM dAna ApyuM. have bhAratIya vidyA bhavanane rUA. 10 lAkhanuM dAna ane jamIna maLyA eTale temaNe mahilA kolejanI sthApanA karI che ane amRtalAlabhAInA zikSaNanA kSetre maLelA umadA phALAne lakSamAM laIne temanuM nAma joDIne "amRtalAla kALIdAsa dozI mahilA keleja" nAma ApyuM che. zaikSaNika kSetra uparAMta dukALa, rela vagere kudaratI AphatanA samaye paNa temaNe lakhe rUpiyAnA dAna karyA che. A saMskAramUrti pAsethI preraNA meLavIne dozI parivAra, dezI grupa opha kaMpanIjha ane dezI grupa opha sTasa A traNeya taraphathI dharma, samAja, zikSaNa, sAhitya, mAnavatA ane rASTrane dAna maLatAM ja rahyAM che. sAhitya sAdhanA jaina sAhityanuM UMDuM adhyayana e jANe emanI pUrvabhavanI adhurI rahelI IcchA hatI. e IcchA pUtinA prayatnomAMthI "jaina sAhitya vikAsa maMDaLa" nAmanI saMsthAne janma thayo che. 1948 mAM amRtalAlabhAIe pite A saMsthAne janma Apyo. A temanuM ekameva mAnasa saMtAna che. tenA uchera ane saMvardhana mATe temaNe eka mamatAbharyA pitAthI paNa savizeSa kALajI lIdhI hatI. Jain Education Intel ww.jainelibrary.org
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ + 2 . svAdhyAya e temane hadaya dhabakAra hatA. te saMzodhana e temane rakta saMcAra. tatvajJAnanAM graMthanuM temanuM vAMcana vizALa hatuM. temanI kalpanAmAM eka citra satata ramatuM hatuM ke jaina prAcIna sAhityanuM saMzodhana karI karAvIne te graMthanuM kalAtmaka prakAzana karAvavuM. jaina sAhitya vikAsa maMDaLa dvArA temaNe potAnI kalpanAne sAkAra karavA vyavasAyamAMthI phAjala paDatAM samayamAM jJAnayajJa prajavalita karyo. ane 1964mAM to vyavasAyamAMthI saMpUrNa nivRtti laIne jIvananA aMtima zvAsa sudhI A jJAnayajJane akhaMDa ane satata jhaLahaLate rAkhyo. - 1948 mAM saMsthAnI sthApanA karI tyAre te amRtalAlabhAI vyavasAyanI anekavidha pravRttio sAthe saMkaLAyelA hatA, chatAMya sva-saMsthApita saMsthAnA vikAsa mATe sakriya rasa lIdho. sau prathama temaNe A saMsthAnA upakrame "paMca pratikramaNa sUtra" aMge vizada saMzodhana kArya upADayuM. Avazyaka kriyAnA A upagI graMthane paripUrNa ane sAMgopAMga banAvavA mATe saMkhyAbaMdha zAaJthe vasAvyA. daseka jeTalAM jJAnabhaMDAranI mulAkAta lIdhI. pUjaya zramaNa bhagavaMte khAsa karIne pUjya paMnyAsa pravara zrI bhadrakavijayajI mahArAja, pUjya paMnyAsa zrI dhuraMdharavijayajI mahArAja sAthe temaja vidvAna ane paMDita sAthe su-dIdha patravyavahAra karyo. A aMge jarUrI kharca kazAya saMkoca vagara karyo, eTaluM ja nahi prastuta pustakanuM saMzodhana jema jema AgaLa tema-tema tene joyuM, tapAsyuM. pharI pharIne tapAsyuM ane pUjaya vidvAna zramanI mAnyatA meLavIne tene vadhatuM gayuM jAheramAM mUkayuM. // | Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ lIna - svopana. kRttivibhuussitN maMDaLano A prathama graMtha eTale zrI pratikramaNabhUva prabodha TIkA lagabhaga be hajAra pAnAmAM traNa bhAgamAM prakaTa thayela. A graMtha pahelI ja najare sarvatra kAdara pAmyo. Aje te A "prabodha-TIkA dhArmika zikSake temaja pratikramaNa sUtranA abhyAsIo mATe AdhAra graMtha banI cUkela che. yogAnuyoga paNa ke ! ! ! amRtalAlabhAIe sau prathama saMzodhana ane prakAzana "paMca pratikramaNa sUtra para karyuM-karAvyuM ane temanA hastakanuM cheTaluM saMzodhita prakAzana paNa A ja sUtra pa2 thayuM. A prakAzana te "zrAddha pratikramaNa sUtra" prabodha TIkAnI trIjI AvRtti. temAM prathamanI be AvRtti karatAM anekavidha mananIya saMzodhana Ameja thayuM che. jIvananI saMdhyAe te mAMdagInA bichAnethI nAdurasta tabiyate paNa te vAMcatA, vicAratA ane saMzodhana mATe pharI ne karatA-karAvatA rahyA. temanI tIvra jhaMkhanA-kAmanA hatI ke- -zrAddha pratikramaNa sUtra-prabaMdha TIkA -sUrimaMtra kapa samuccaya-bhAga bIjo ane -ogazAstra prathama-dvitIya prakAzanuM A traNeya prakAzana pitAnI hayAtImAM thAya paNa vidhAtAne kaMIka bIjuM ja maMjura hatuM !!! Jain Education Inter For Private & Personal use only w.jainelibrary.org
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ # ET || Jain Education Inte A traNeyamAMthI pramAdha TIkAnI trIjI AvRttinA prathama bhAga tA te sAdyaMta joI tapAsI gayA che. bAkInA be bhAga tathA e prakAzanA have sasthA mAraphata bahAra paDaze. zAdhana kA ma'DaLanAM upakrame temaNe sa'zASita paccIsathI paNa vadhu thaiAnu' samAjane pradAna karyuM che. A graMthA saMskRta, prAkRta, hindI, gujarAtI ane aMgrejI ema vividha bhASAmAM prakaTa thayA che. namaskAra maMtra, uvasaggahara zvetra, legasa sUtranA upara pramAdha TIkAmAM mAhitI pUchaNAvaTa thaI hatI chatAM te sUtreA upara temanu adhyayana ane ciMtana cAlu rahyA ane matra tathA taMtranI draSTie zeAdhana karIne vadhAre vizada ane gahana graMtha rUpe A sUtreA upara svataMtra prakAzanA pragaTa thayA. jaina ceAganA temanA abhyAsanA phaLa svarUpe cAgasAra, ceAgapradIpa, sAmyazataka, samatAzataka, dhyAnavicAra pragaTa thayA. taduparAMta RSima'DaLa stavana, ane sUrimaMtra kalpa samuccaya bhAga-1, A viSayeAnA jJAtAo mATe mAhitIpU graMthA khanI rahyA che. sUtrAnA abhyAsa karatA temanA gahana artho pragaTa karavA mATe matra tathA taMtranA abhyAsa jarUrI anyA eTale A viSayAmAM temaNe UMDu adhyayana karyu. chevaTanA varSAmAM anAsaktibhAva keLavAtA gayA eTale temanu* adhyayana vizeSa karIne dhyAna" nA viSaya upara vadhAre kendrita thatu gayu, || 6 || ww.jainelibrary.org
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vibhUSitaM yogazAstram || 64 || amRtalAlabhAI svabhAve vaijJAnika hatA. sAcA vaijJAnikane kayAreya peAtAnA eka saMzeAdhanathI tRpti thatI vRtti- nathI. peAtAnA ja saMzAdhananuM te vadhune vadhu gahana ane vizada sa MzAdhana karatA ja rahe che. amRtalAlabhAI upara jaNAvyA mujakha lAgasa sUtra upara eka sa MzAdhita graMtha ApI ja cUkayA hatA, chatAMya jIvananAM 'tima vaseAmAM paNa te A sUtranA gUDhAne zeAdhatA hatA. e ja pramANe 'laghuzAMti' nuM thoDuMka sa MzeAdhana paNa te proAdha TIkAmAM ApI cUkayA hatA, chatAMya tenuM virATa ane gahana sazeAdhana karatA rahyA hatA. A legasa sUtranA gUDhAnI hastaprata taiyAra che ane ghaNA vidvAna zramaNeAnI tene mAnyatA paNa varI che. nAnI zAMtinu.... sa'zAMdhana hajI temanI DAyarImAM ane phAileAmAM che. jyAre zrI arihaMta ceIyANuM sUtranA gUDhArtha nI phAIla taiyAra che. virala samanvaya vistRta vaTavRkSa jevA unnata dhIra ane gaMbhIra A vaDIlanI chatrachAyA nIce vizALa kuTuMba AnaMda kallAla karatuM hatuM. darekanA kSema kuzaLanI tee ciMtA karatA hatA. bIjAnI uNapA-bhUleA mApha karavAmAM tee udAra dila hatA. temanI vatsalatA, jJAnageASTi ane vineAdamaya vANI sArAye parivArane mATe cira-smaraNIya raheze. temanA jIvanamAM sAdAI, saraLatA, saMyama ane cittaprasannatA sahaja guNA hatA. temanA dehanA mUlyavAna zaNagAra ja sAdAI hatI, temanA caherApara sadAya saumyatA ane prasannatA jovA maLatI. zrI ane sarasvatInA vidvattA ane vineAda vRttinA, zrIma'tAI ane sAdAIneA, bhautika siddhio ane nirabhimAnatAne temanAM jIvanamAM 2929292929292929 Jain Education Intent 90990290000000 jIvana jharamara || 3 || w.jainelibrary.org
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ | ja ||. virala samanvaya hato. tyAga karIne bhogave e siddhAMta temaNe caritArtha karyo hato. puSasama sukomaLa temanuM hadaya hatuM. teo keInuM duHkha joI zakatA nahI. madada mATe Ave tene khAlI hAthe javA daI zakatA nahI. pitAnAthI zakaya badhuM karI chUTe nahi tyAM sudhI temane zAMti thatI nahi. AvI rIte sneha saMbaMdhathI temanI sAthe saMkaLAyela aneka vyaktio viSe kadI jANI zakAze nahi! - AtmasAdhanA gata janmanI kaI utkRSTa IcchA pUrI karavAne AvyA hoya tema samagra jIvana temaNe jJAnanI ArAdhanAmAM vitAvyuM che. vidyArthI jIvanamAM saMskRta, gujarAtI ane aMgrejI sAhityane UMDo abhyAsa, vyavasAyamAM raMga ane rasAyaNanA upayoga viSe TekanIkala jJAna, dhArmika ane sAmAjika kSetre temanI samakSa AvelA praznomAM temaNe darzAvela samAdhAna baLa ciMtana ane adhyayana prerita udAra daSTikoNa ane uttarAkaLamAM jinadharmanuM tatvaciMtana Ama temanA sArAya jIvanane AvarI letI dIrdha jJAnaupAsanA daSTie paDe che. temanI jJAnanI pipAsAe sUtronA gUDhArtho kheLavAmAM tRpti zodhI-saMzodhana, svAdhyAya, manana ane UMDA ciMtanamAMthI temane AtmaznaraNArUpe na prakAza lAdhate. ajANatAM paNa virAdhanA na thAya te mATe teo jAgrata rahetA ane pitAne sujhI AvelA gUDhArthe | la || Jain Education Inte wjainelibrary.org
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ tv rivibhuussit ronA jIvana jharamara mATe zAstramAM AdhAra zodhavA athAka prayatna karatA tathA aneka vidvAna ane sAdhu bhagavaMto sAthe talapazI carcA karatA. AvA maMthanamAMthI je jJAnarUpI amRta maLe teno sarvane lAbha ApavAnA zubha uddezathI tenuM prakAzana karatAM ane tene AcaraNamAM mukavA mATe paNa prayatnazIla rahetA. sAmAyika ane pratikramaNa dhyAna ane kAussagna temanA mATe phakta vidhio na hatI paNa kama khapAvavAnA ane AdhyAtmika vikAsa mATenA amegha sAdhano hatA. Herpes- jevA rogamAM thatI tIvra pIDA ane Emplesyma thavAthI phephasAM jaDa thaI jatAM dehane prANavAyu na maLavAthI kevA kaSTo thAya che te anubhavI ja samajI zake. zarIrathI alaga AtmabhAve pitAne bhALIne A pIDAe temanA mATe pIDA nahotI rahI. "gadvArA pitAnI zuddhi thaI rahI che ema te vicAre te pIDA thAya che paNa eno anubhava thato nathI ke prabhu pAsethI kaMIka pAmI rahyo chuM tema rogI anubhave che. sukha ke dukha dvArA ApaNuM bhaluM ja thaI rahyuM che e daDha vizvAsa e ja bhakti che." A temanA zabdomAM temanA anubhavano niceDa che. jJAnanI ArAdhanA ane dehanA kaSTonuM samabhAve vedana e temanI AdhyAtmika sAdhanAnAM sopAna banI rahyAM. tenA phaLasvarUpe Akhare pragaTa thayuM dharmazravaNa karatAM karatAM pUrNa sabhAna avasthAmAM samAdhi mRtyu. Jain Education Inter For Private & Personal use only w ww.jainelibrary.org
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ || 67 || Jain Education Inte 0000000000 samAdhimaraNa 7 mI jAnyuArI 1977 ne zukravAranA savAre 6 vAge hRdayaroganA sakhata humalA thayA. turata DaoNkaTara AvyA. sAravAra ApavAmAM AvI 6-45 vAge kAMIka svastha thayA ane DaoNkaTara paNa te have bhayamukta che evu AzvAsana pAmIne ghare gayA, AvI rahelA aMtakALane teo pArakhI gayA hatA eTale temaNe khAkI rahelA zeSa kALamAM dehanA kaSTothI nile*pa rahIne cIra-vidyAya levAnI taiyArI zarU karI. mujhAtA dIpaka theDI paLA mATe jhaLahaLI rahyo. badhA kuTu'bIjanAne temaNe lAvyA ane yAda karIne khamAvyA. sAgavazAt sAdhvIjI mahArAjanA lAbha malyA. temane vaMdana karyu. temanI pAse mAMgalika sAMbhaLyu. ane vrata paccakhANu karyA, jinapUjA ane jJAnapUjA karI ane dharmAMzravaNu zarU karyuM. navakAramaMtra, uvasaggahara, sa Mtikara' ane bhaktAmara pUrA thayA eTale temaNe laghuzAMti zarU karavAnuM kahyuM. temAM gAnArathI visarAI gayelI khIjI gAthAnI paMktine pazu peAte yAda karI ApI. viSAdamaya paLeA pasAra thatI gaI ane zAMtinI chellI gAthAnI pahelI pakti "sa maMgala mAMgalyama....." sAMbhaLIne temaNe 7-45 vAge sadAyane mATe AMkha sI'cI dIdhI. gheADI paLeA mATe temanA caherA para kAi aneAkhA ane divya prakAza relAI rahyo. // 67 || www.jainlibrary.org
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ jIvana zaramara svopajJa ttivibhuussitN yogazAstram I 68 che. amRtalAlabhAI pUrNa khIlelAM lAla gulAba jevuM sugaMdhI ane suMdara jIvana jIvyA ane mRtyune paNa dhanyAtidhanya banAvI gayA. prastuta pustakanuM prakAzana Aja temano puNyavata saMsparza pAmyA vinA prakaTa thAya che tethI haiye viSAdanI gherI lAgaNI ghUMTAya che. A sAthe ja temanA jIvananI chellI tIcchA Aja moDe moDe paNa sAkAra bane che tethI alpAtia95 AnaMda paNa thAya che. A sivAyanAM amRtalAlabhAInA bIjA adhUrAM saMzodhano banatI tvarAe prakAzita karavAM mATe zAsana devatAo amane baLa ane buddhi Ape tevI prArthanA saha. pramukha, jaina sAhitya vikAsa maMDaLa ila brIja, pAla, muMbaI. Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ // zrIRSabhadevasvAmine namaH // // zrIzaMkhezvarapArzvanAthAya namaH // // zrIsadgurudevebhyo namaH // paramAItakumArapAlabhUpAlapratibodhaka-kalikAlasarvajJa-zrIhemacandrAcAryapraNItaM svopanavRttivibhUSitaM yogshaastrm| prathamaH prakAzaH // ahaM // praNamya siddhAdbhutayogasampade zrIvIranAthAya vimuktizAline / svayogazAstrArthavizeSanirNayo bhavyAvabodhAya mayA vidhAsyate // 1 // Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH ___ tasya cAyamAdizlokaHnamo durvArarAgAdivairivAranivAriNe / arhate yoginAthAya mahAvIrAya tAyine // 1 // ___atra 'mahAvIrAya' iti vizeSyapadam / vizeSeNa Irayati kSipati karmANIti vIraH, " vidArayati yat karma tapasA ca virAjate / tapovIryeNa yuktazca tasmAd vIra iti smRtaH // " [ ] iti lakSaNAd niruktAdvA vIraH / mahAMzcAsAvitaravIrApekSayA vIrazca mahAvIraH / idaM ca janmamahotsavasamaye 'tanuzarIro'yaM kathaM jalaprAgbhArabhAraM soDhA' iti zakrazaGkAzaGkasamuddharaNAya bhagavatA vAmacaraNAGguSThanipIDitasumeruzikharaprakampamAnamahItalollasitasaritpatikSobhazaGkitabrahmANDamANDodaradarzanaprayuktAvadhijJAnajJAtaprabhAvAtizayavismitena vAstoSpatinA nAma nirmame ' mahAvIro'yam' iti / tat punaranAdibhavaprarUDhaprauDhakarmasamunmUlanabalena yathArthIkRtaM bhgvtaa| vardhamAna iti tu nAma mAtarapitarAbhyAM kRtam / zramaNo devArya iti ca janapadena / tasmai nama iti sambandhaH / zeSANi vizeSaNAni / taistu sadbhatArthapratipAdanaparaizcatvAro bhagavadatizayAH prakAzyante / tatra pUrvArdhanApAyApagamAti 1 indreNa // 2 apanayana-kha0 ||3kRtN ca bhagavatA-mu0 kh0||4degnnaani spaSTAnIti-khaM0 // Jain Education Int For Private & Personal use only Hi:
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ zayaH, apAyabhUtA hi rAgAdayaH, tadapagamena bhagavataH svarUpalAbhaH 1 / 'arhate' ityanena ca sakalasurAsuramanujajanitapUjAprakarSavAcinA pUjAtizayaH 2 / 'yoginAthAya' ityanena tu jJAnAtizayaH, yogino'vadhijinAdayaH, teSAM nAtho vimalakevalabalAvalokitalokAlokasvabhAvo bhagavAneva 3 / 'tAyine' ityanena tu vacanAtizayaH 4 / tAyI sakalasurAsuramanujatirazcAM pAlakaH / pAlakatvaM ca sakalabhuvanAbhayadAnasamarthasarvabhASApariNAmidharmadezanAdvAreNa bhagavata eva / pAlakatvamAtraM tu svApatyAdeAghAdInAmapi sambhavati / tadevaM caturatizayapratipAdanadvAreNa bhagavato mahAvIrasya pAramArthikI stutirabhihiteti // 1 // punaryogagarbhI stutimAha- . pannage ca surendre ca kauzike pAdasaMspRzi / nirvizeSamanaskAya zrIvIrasvAmine namaH // 2 // panagasya kauzikatvaM pUrvabhavabhUtakauzikagotratvena 'budhyasva kauzika' iti bhagavatA tathaiva bhASitatvena ca, surendrasya tu kauzikatvaM kauzikAbhidhAnAt / pAdasparzazca pannagasya dazanabuddhayA surendrasya ca bhaktyatizayena / nirvizeSamanaskatvaM ca bhagavato dveSa-rAgavizeSarahitatvena mAdhyasthyAta / / 1 samagrabhASA-mu0 // 2-kha0 ga0 / bhavasthitA-mu0 // Jain Education shal |
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 4 // Jain Education Inte sampradAyagabhyazcAyamarthastathAhi-- zrIvIraH prANatasvargapuSpottara vimAnataH / pUrvajanmArjitorjasvitIrtha nAmakarmakaH ||1|| jJAnatrayapavitrAtmA siddhArthanRpavezmani / trizalAkukSau sarasyAM rAjahaMsa ivAgamat ||2|| yugmam / siMho gajo vRSaH sAbhiSekazrIH srak zazI raviH / mahAdhvajaH pUrNakumbhaH padmasaraH saritpatiH ||3|| vimAnaM ratnapuJjazca nirdhUmAgniriti kramAt / devI caturdaza svapnApazyattatra garbhage ||4|| trailokyodyotakRd devadAnavAsanakampakRt / api nArakajantUnAM kSaNadattasukhAsikam ||5 // prabhuH sukhasukhenaiva janma prApa zubhe dine / tatkAlaM dikkumAryazca sUtikarmANi cakrire // 6 // [ yugmam ] atha janmAbhiSekAya kRtvotsaGge jagatprabhum / merumUrdhni sudharmendraH siMhAsanamazizriyat // 7 // iyantaM vArisambhAraM kathaM svAmI sahiSyate ? / ityAzazaGke zakreNa bhAktakomalacetasA ||8|| tadAzaGkAnirAsAya lIlayA paramezvaraH / meruzailaM vAmapAdAGguSThAgreNa nyapIDayat // 9 // zirAMsi meroranamannamaskartumiva prabhum / tadantikamivAyAtumacalaMzca kulAcalAH ||10|| atucchamucchalanti sma snAtraM kartumivArNavAH / vivepe satvaraM tatra narttanAbhimukheva bhUH // 11 // 1 sArdhazlokaH triSaSTi0 10 / 2 / 30-31 // 2 isa Arabhya ||35|| paryantamaSTAviMzatiH zlokAH samAnaprAyAH triSaSTi0 10 / 2 / 60-87 // prathama: prakAzaH // 4 // 5 10 .
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ kimetaditi sazcintyAvadhijJAnaprayogataH / lIlAyitaM bhagavato vidAzcakre viDojasA // 12 // svAminnananyasAmAnya sAmAnyo mAdRzo janaH / vidAGkarotu mAhAtmyaM kathaGkAraM tavedRzam // 13 // tanmithyAduSkRtaM bhUyAcintitaM yanmayA'nyathA / itIndreNa buvANena praNeme paramezvaraH // 14 // sAnandaM vAditAtoyaM cakre zarkarjagadguroH / tIrthagandhodakaiH puNyairabhiSekamahotsavaH // 15 // abhiSekajalaM tattu surAsuranaroragAH / vavandire muhuH sarvAGgINaM ca paricikSipuH // 16 // prabhusnAtrajalAlIDhA vandanIyA mRdapyabhUt / gurUNAM kila saMsargAd gauravaM syAllaghorapi // 17 // nivezyezAnazakrAGke saudharmendro'pyatha prabhum / snapayitvAcayitvA'tha kRtvA''rAtrikamastavIt // 18 // namo'hate bhagavate svayambuddhAya vedhase / tIrthaGkarAyAdikRte puruSeSattamAya te // 19 // namo lokapradIpAya lokapradyotakAriNe / lokottamAya lokAdhIzAya lokahitAya te // 20 // namaste puruSavarapuNDarIkAya zambhave / puruSasiMhAya puruSaikagandhadvipAya te // 21 // cakSurdAyAbhayadAya bodhidAyAdhvadAyine / dharmadAya dharmadeSTre namaH zaraNadAya te // 22 / / dharmasArathaye dharmanetre dharmaMkacakriNe / vyAvRttacchadmane samyagjJAnadarzanadhAriNe // 23 // jinAya te jApakAya tIrNAya tArakAya ca / vimuktAya mocakAya namo buddhAya bodhine // 24 // 1-ka. kha. ga. / snapayitvArcayitvArAtrikaM kRtveti tussttuve-mu0|| 2 tulanArtha dRzyatAM 'namutthuNaM' sUtram / / Jain Education Inte 2 . For Private & Personal use only wiw.jainelibrary.org
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 6 // Jain Education Int sarvvajJAya namastubhyaM svAmine sarvadarzine / sarvAtizayapAtrA kamaSTakanidine || 25 || tubhyaM kSetrAya pAtrAya tIrthAya paramAtmane / syAdvAdavAdine vItarAgAya munaye namaH ||26|| pUjyAnAmapi pUjyAya mahadbhyo'pi mahIyase / AcAryANAmAcAryAya jyeSThAnAM jyAyase namaH ||27|| namo vizvabhuve tubhyaM yoginAthAya yogine / pAvanAya pavitrAyAnuttarAyottarAya ca // 28 // yogAcAryA samprakSAlanAya pravarAya ca / agryAya vAcaspataye maGgalyAya namo'stu te // 29 // tamaHparastAduditAyaikavIrAya bhaasvte| OM bhUrbhuvaHsvaritivAkUstavanIyAya te namaH ||30|| namaH sarvvajanInAya sarvvArthAyAmRtAya ca / uditabrahmacaryAyAptAya pAragatAya te ||31|| namaste dakSiNIyAya nirvikArAya tAyine / vajraRSabhanArAcavapuSe tattvadRzvane // 32 // 3 1 tulanArtha dRzyatAM siddhasenAcAryapraNItaH zakrastavaH [ namaskArasvAdhyAye saMskRtavibhAge pR0 302 ] // 2 agrAya - zAM. khaM triSaSTi0 10 / 2 / 81 // 3 namaH purastA - mu0 / tulanA "" yaH parAtmA paraM jyotiH paramaH parameSThinAm / AdityavarNaM tamasaH parastAdAmananti yam // " vI0 sto0 1 / 1 / " tvAmAmananti munayaH paramaM pumAMsamAdityavarNamamalaM tamasaH parastAt / " -bhaktA0 23 / / 4 dhIrAya - khaM. // prathamaH prakAza: // 6 // 5 10 .
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ namaH kAlatrayajJAya jinendrAya svayambhuve / jJAnabalavIryatejaHzaktyaizvaryamayAya te // 33 // AdipuMse namastubhyaM namaste prmesstthine| namastubhyaM mahezAya jyotistattvAya te namaH // 34 // tubhyaM siddhArtharAjendrakulakSIrodadhIndave / mahAvIrAya dhIrAya trijagatsvAmine namaH // 35 // iti stutvA namaskRtya gRhItvA paramezvaram / AnIya tatkSaNaM mAturpayAmAsa vAsavaH // 36 // svavaMzavRddhikaraNAd yathArtha pitarau tadA / nAmadheyaM vidadhaturvarddhamAna iti prabhoH // 37 // so'haMpUcikayA bhaktaiH sevyamAnaH suraasuraiH| dRzA pIyUSavarSiNyA siJcanniva vasundharAm // 38|| aSTottarasahasreNa lakSaNairupalakSitaH / nisargeNa guNairvRddho vayasA vavRdhe kramAt // 39 // rAjaputraiH savayobhiH samaM niHsImavikramaH / vayo'nurUpakrIDAbhiH kadAcit krIDituM yayau // 40 // tadA jJAtvAvadhijJAnAnmadhyesurasabhaM hriH| dhIrA anu mahAvIramiti vIramavarNayat // 41 // kSobhayiSyAmi taM vIrameSo'hamiti mtsrii| AjagAmAmaraH ko'pi yatra krIDannabhUdvibhuH // 42 // kurvatyAmalakIkrIDAM rAjaputraiH saha prabho / so'vaveSTaviTapinaM bhujagIbhUya mAyayA // 43 // tatkAlaM rAjaputreSu vitrasteSu dizo dizi / smitvA rajjumivotkSipya taM cikSepa kSitau vibhuH // 44 // 1 ita ArabhyASTAdaza zlokAH samAnaprAyAH triSaSTi0 10 / 2 / 101-118 // 2 vIrA-ka. kh.|| 3-kh.| dhIra mu.|| 4'viveSTa' -kha. // . Jain Education a l
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram || 2 11 Jain Education Inten savrIDAH krIDituM tatra kumArAH punarAyayuH / kumArIbhUya so'pyAgAt sarvve'pyAruruhustarum // 45 // pAdapAgraM kumArebhyaH prApa prathamataH prabhuH / yadvA kiyadamuSyedaM yo lokAgraM gamiSyati ||46 || zuzubhe bhagavAMstatra meruzRGga ivAryamA / lambamAnA babhruH zAkhAsvanye zAkhAmRgA iva // 47 // jigye bhagavatA tatra kRtazcAsIdayaM paNaH / jayedya iha sa dhanyAn pRSTamAruhya vAhayet // 48 // AruhyAvAhayadvAhAniva vIraH kumArakAn / Aruroha surasyApi pRSThaM praSTho mahaujasAm ||49|| tataH karAlaM vetAlarUpamAdhAya duSTadhIH / bhUdharAnapyadharayan prAkhdho vardhituM suraH // 50 // vaktre pAtAlakalpe'sya jihvayA takSakAyitam / piGgaistuGge ziraH zaile kezairdAvAnalAyitam // 51 // tasyAtidAruNe daMSTre abhUtAM krakacAkRtI / jAjvalyamAne aGgArazakaTyAviva locane // 52 // ghoNArandhre mahAghore mahIdharaguhe iva / bhRkuTIbhaGgure bhIme mahoragyAviva bhutrau // 53 // vyaraMsId vardhanAnAsau yAvattAvanmahaujasA / Ahatya muSTinA pRSThe svAminA vAmanIkRtaH // 54 // evaM ca bhagavaddhairyaM sAkSAtkRtyendravarNitam / prabhuM natvAtmarUpeNa nijaM dhAma jagAma saH // 55 // mAtApitRbhyAmanyedyuH prArabdhe'dhyApanotsave / AH sarvvajJasya ziSyatvamitIndrastamupAsthita // 56 // 1 bhagavadvIrya sAkSAt kRtvendra ka. kha. Ga. / / 2 ardhatRtIyA zlokAH samAnAH triSaSTi0 10 / 2 / 120-122 // 3 pAsthitaH - sarvatra pAThaH / 0pAsthita jaimusaM0, triSaSTi0 10 / 2 / 120 / / prathama: prakAzaH // 8 // 5 10 w.jainelibrary.org
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ upAdhyAyAsane tasmin vaasvenopveshitH| praNamya prArthitaH svAmI zabdapArAyaNaM jagau // 57 // idaM bhagavatendrAya proktaM zabdAnuzAsanam / upAdhyAyena tacchrutvA lokeSvaindramitIritam // 58 // mAtApitroranurodhAdaSTAviMzativatsarIm / kathaJcid gRhavAse'sthAt pravrajyotkaNThitaH prabhuH // 59 // atha pUrNAyuSoH pitrod'vbhuuymupeyussoH| IhAJcakre parivrajyAM nirIho rAjyasampadaH // 6 // bhagavan mA kSate kSAraM kSepsIriti sagadgadam / bhrAtroktvA jyAyasA nandivarddhanenoparodhitaH // 61 // bhAvato yatirevAtha nAnAbharaNabhUSitaH / kAyotsarga zrayazcitrazAlikAyAmavasthitaH // 62 / / essnniiypraasukaanpaanvRttirmhaamnaaH| varSamekaM kathamapi bhagavAnatyavAhayat // 63 // tIrtha pravartayetyabhyarthito lokAntikAmaraiH / yathAkAmInamarthinyo dAnaM dAtuM pracakrame // 6 // dvaitIyIkena varSeNa vinirmAyAnRNAM bhuvam / aujjhadrAjyazriyaM svAmI manyamAnastRNAya tAm // 65 // savvairdevanikAyaizca kRtaniSkramaNotsavaH / sahasravAhyAmAruhya zivI candraprabhAbhidhAm // 66 // jJAtakhaNDavane gatvA sarvasAvadhavajanAt / pravrajyAmagrahIdahazcaturthaprahare prabhuH // 67 // // 9 // 1 yatirevA khaM. // 2 zlokadvayaM trisssstti010|2|168-169 // 3 yathAkAmitama-triSaSTiH 10 / 2 / 169 // 4 daitIyana shaaN.| dvitIyakena khN.|| . Jain Education in T ww.jainelibrary.org
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ prathamaH prakAza: svopajJavRttivibhUSitaM gegazAstram // 10 // jaganmanogatAn bhAvAn prakAzayadatha prabhoH / jJAnaM turIyaM saMjajJe manaHparyayasaMjJakam // 68 // tatazca gatvA sandhyAyAM kAragrAmasannidhau / girIndra iva niSkampaH kAyotsarga vyadhAdvibhuH // 69 / / gopAlenAtha yAminyAM niSkAraNakRtakrudhA / upadrotuM samAreme bhagavAnAtmavairiNA // 70 // athendreNAvadhijJAnAjjajJe prabhumupadravan / sa duHzIlo mahAzailamAkhuzcikhaniSanniva // 71 // kalyANIbhaktirAgAca zakraH prabhupadAntikam / naSTo matkuNanAzaM ca sa gopahatakaH kvacit // 72 // tataH pradakSiNIkRtya trimUrnA praNipatya ca / iti vijJapayAJcakre prabhuH prAcInabahiSA // 73 // bhaviSyati dvAdazAbdAnyupasargaparamparA / tAM niSedhitumicchAmi bhagavan pAripAzcikaH // 4 // samAdhi pArayitvendraM bhagavAnucivAniti / nApekSAzcakrire'rhantaH parasAhAyakaM kvacit // 75 // tato jagadguruH zItalezyaH zItamayUkhavat / tapastejodurAloko'dhipatistejasAmiva // 76 / / 1 kurmAra -jaimusN| tu0-"aNNayA ya bhayavaM paribbhamanto patto kammAragAmaMtiyaM / "-cauppanna pR0 274 / / 2 zlokatrayaM triSaSTi0 10 / 3 / 27-29 // 3 tattAM nirodbhumicchAmi-zAM. / tattAM niSedbhumicchAmi-khaM. // 4 nava zlokAH triSaSTi0 10 / 3 / 37-45 / tulanA-tie NaM samaNe bhagavaM mahAvIre aNagAre jAe IriyAsamie bhAsAsamie esaNAsamie AdANabhaMDabhattanikvevaNAsamie uccArapAsavaNakhelajallasaMghANapAriTThAvaNiyAsamie maNasamie vayasamie kAyasamie maNagute vayagutte kAyagutte gutte gutidie guttabaMbhayArI akohe amANe amAe Jain Education Intel dow.jainelibrary.org
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ zauNDIryavAn gaja iva sumeruriva nizcalaH / sarvasparzAn sahiSNuzca yathaiva hi vasundharA // 77 // ambhodhiriva gambhIro mRgendra iva nirbhyH| mithyAdRzAM durAlokaH suhuto havyavADiva // 7 // khaGgizRGgamivaikAkI jAtasthAmA mahokSavat / guptendriyaH kUrma ivAhirivaikAntadattadRk / / 79 / / niraanaH zaGkha iva jAtarUpaH suvarNavat / vipramuktaH khaga iva jIva ivAskhaladgatiH // 8 // alohe saMte pasaMte upasaMte parinivuDe aNAsave amame akiMcaNe chinnagaMthe niruvaleve, kaMsapAI iva mukkatoe 1, saMkhe iva niraMjaNe 2, jIve Iva appaDihayagaI 3, gagaNamiva nirAlaMbaNe 4, bAU iva appaDibaddhe 5. sArayasalilaM ba suddhahiyae 6, pukkharapattaM va niruvaleve 7, kumme iva gutidie 8, khaggivisANaM va egajAe 9, vihaga iva vippamukke 10, bhAraMDapakkhI iva appamatte 11, kuMjare iva soMDIre 12, vasaho iva jAyathAme 13, sIho iva durise 14, maMdare iva nikkaMpe 15, sAgaro iva gaMbhIre 16, caMdo iva somalese 17, sUro iva dittatee 18, jaccakaNagaM va jAyarUve 19, vasuMdharA iva savvaphAsavisahe 20, suhuyahuyAsaNo iva teyasA jalaMte 21 // natthi NaM tassa bhagavaMtassa katthA paDibaMdhe / se a paDibaMdhe caubdhihe pannatte, taM jahA-davyao khittao kAlao bhaavo|...|| 118 // se NaM bhagavaM vAsApAsavajjaM aTU gimhahemaMtie mAse gAme egarAie nagare paMcarAie vAsIcaMdaNasamANakappe samatiNamaNileDhukaMcaNe samadukkhasuhe ihalogaparalogaappaDibaddhe jIthiyamaraNe a niravakaMkhI saMsArapAragAmI kammatattunigghAyaNaTAe abbhuddhie evaM ca NaM viharai // 119 // " kalpasU0 / / Jain Education Intel For Private Personal Use Only ilww.jainelibrary.org
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 12 // Jain Education Inte vyAmevAnAzrayo bhAruNDapakSIvApramadvaraH / ambhojinIdalamivopalepaparivajjitaH // 81 // zatrau mitre tRNe straiNe svarNe'zmani maNau mRdi / ihAmutra sukhe duHkhe bhave mokSe samAzayaH // 82 // niSkAraNaikakAruNyaparAyaNamanastayA / majjad bhavodadhau mugdhamuddidhIrSuridaM jagat ||83 // prabhuH prabhaJjana vA pratibaddho'bdhimekhalAm / nAnAgrAmapurAraNyAM vijahAra vasundharAm // 84 // deza dakSiNacAvAlamavApya prabhuranyadA / zvetavIM nagarIM gacchannityUce gopadArakaiH ||85 // devAryAMyamRjuH panthAH zvetavImupatiSThate / kintvantare'sya kanakakhalAkhyastApasAzramaH ||86|| sa hi dRgviSasarpeNAdhiSThito varttate'dhunA / vAyumAtraikasaJcAro'pracAraH pakSiNAmapi // 87|| vihAya tadamuM mArga vakreNApyamunA vraja / suvarNenApi kiM tena karNacchedo bhavedyataH ||88 || taM cAhiM prabhurajJAsId yadasau pUrvajanmani / kSapakaH pAraNakArthaM vihatu vasateragAt ||89 || gacchatA tena maNDUkI pAdapAtAdvirAdhitA / AlocanArthametasya darzitA kSullakena sA // 90 // so'tha pratyuta maNDUkIrdarzayan lokamAritAH / Uce kSullaM mayA kSudra kimetA api mAritAH // 91 // 1 0zrayaH zazvat bhAruNDa iSa tatparaH -zAM / tu0 pR0 10 Ti0 4 / 'bhAraNDa ivApramatto vyomeva ca nirAzrayaH / " triSaSTi0 10 / 3 / 42 / 2 zvetamba - mu0 / evamagre'pi // 3 ita Arabhya // 139 // lokaparyantaM sarva caNDakauzikakathAnakaM samAnaM triSaSTi0 10 / 3 / 225-279 / / "L 6600010 prathamaH prakAzaH zloka 2 // 12 // 5 10
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ tUSNIko'bhUttataH kSullo'masta caiva vizuddhadhIH / mahAnubhAvo yadasau sAyamAlocayiSyati // 12 // Avazyake'pyanAlocya yAvadeSa niSedivAn / kSullako'cintayattAvadvismRtA'sya virAdhanA // 93 / / asmArayacca tAM bhekImAlocayasi kiM nahi / kSapako'pi krudhotthAya kSullaM hanmIti dhAvitaH // 94 // kopAndhazca tataH stambhe pratiphalya vyapadyata / virAdhitazrAmaNyo'sau jyotiSkedapadyata // 15 // sa cyutvA kanakakhale sahasrArddhatapasvinAm / patyuH kulapateH patnyAH putro'bhUt kauzikAhvayaH / / 16 / / tatra kauzikagotratvAdAsananye'pi kauzikAH / atyantakopanatvAca sa khyAtazcaNDakauzikaH // 97 // zrAddhadevAtithitvaM ca tasmin kulapatau gate / asau kulapatistatra tApasAnAmajAyata // 98 // mUrcchayA vanakhaNDasya so'ntardhAmyannaharnizam / adAt kasyApi nAdAtuM puSpaM mUlaM phalaM dalam // 99 / / vizIrNamapi yo'gRhNAdvane tatra phalAdikam / utpAThya parazuM yaSTiM loSTuM vA taM jaghAna saH // 10 // phalAdyalabhamAnAstu sIdantaste tpsvinH| patite laguDe kAkA iva jagmurdizo dizama // 10 // anyedyuH kaNTikAhetoH kauzike bahirIyuSi / abhAkSurmakSu rAjanyAH zvetavyA etya tadvanam // 102 // atha vyAvartamAnasya gopAstasya nyavIvidan / pazya pazya vanaM kaizcid bhajyate bhajyate tava // 103 / / jAjvalyamAnaH krodhena haviSeva hutAzanaH / akuNThadhAramudyamya kuThAraM so'bhyadhAvata // 104 // 1 liissttN-mu.|| i a ___JainEducation Ind w ww.jainelibrary.org
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 14 // Jain Education Inter rAjaputrAstato nezuH zyenAdiva zakuntayaH / skhalitvA ca papAtAyaM yamatravatra ivAvaTe || 105 || patataH patitastasya sammukhaH parazuH zitaH / ziro dvidhA kRtaM tena hI vipAkaH kukarmaNAm || 106 || sa vipadya vanetraiva caNDoshirdRgviSo'bhavat / krodhastItrAnubandho hi saha yAti bhavAntare // 107 // avazyaM caiSa bodhAI iti buddhayA jagadguruH / AtmapIDAmagaNayannRjunaiva pathA yayau // 108 // abhavatpadasazcArasuSamIbhUtavAlukam / udapAnAvahatkulyaM zuSkajarjarapAdapam // 109 // jIrNaparNacayAstIrNa kIrNa valmIkaparvvataiH / sthalIbhRtoTajaM jIrNAraNyaM nyavizata prabhuH // 110 // tatra cAtha jagannAtho yakSamaNDapikAntare / tasthau pratimayA nAsAprAntavizrAntalocanaH // 111 // tato dRSTiviSaH sarpaH sadapa bhramituM bahiH / billA bhirasarajjihvA kAlarAtrimukhAdiva // 112 // bhraman so'nuvanaM reNusaMkrAmadbhogalekhayA / svAjJAlekhAmiva likhanIkSAJcakre jagadgurum // 113 // atra mAM kimavijJAya kimavajJAya ko'pyasau / AH praviSTo nirAzaGkaM niSkampaH zaGkuvat sthitaH // 114 // tadenaM bhasmasAdadya karomIti vicintayan / AdhmAyamAnaH kopena phaTATopaM cakAra saH // 115 // jvAlAmAlA mudvamantyA nirdahantyA latAdrumAn / bhagavantaM dRzA'pazyat sphAraphUtkAradAruNaH // 116 // dRSTijvAlAstatastasya jvalantyo bhagavattanau / vinipeturdurAlokA ulkA iva divo girau // 117 // prathama: prakAzaH loka 2 // 14 // 5 10
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ prabho mahAprabhAvADhathe prabhavanti sma naiva tAH / mahAnapi marunmeruM ki kampayitumIzvaraH // 118 // dArudAhaM na dagdho'sAvadyApIti krudhA jvalan / darza darza dinakara gajvAlAH so'macata punaH // 119 // sampannAsu prabhau vAridhArAprAyAsu tAsvapi / dadaMza dandazUko'sau niHzUkaH pAdapaGkaje // 120 // dRSTvA dRSTvA'pacakrAma svaviSodrekadurmadaH / yat patan madviSAkrAnto mRdnIyAdeSa mAmapi // 121 // dazato'pyasakRttasya na viSaM prAbhavat prbhau| gokSIradhArAdhavalaM kevalaM raktamakSarat // 122 // tatazca purataH sthitvA kimetaditi cintayan / vIkSAJcake jagannAthaM vIkSApannaH sa pannagaH // 123 // tato nirUpya rUpaM tadanurUpaM jagadguroH / kAntasaumyatayA makSu vidhyAte tadvilocane // 124 // upasannaM ca taM jJAtvA babhASe bhagavAniti / caNDakauzika budhyastra budhyasva nanu mA muhaH // 125 // zrutvA tad bhagavadvAkyamUhApohaM vitanvataH / pannagasya samutpede smaraNaM pUrvajanmanAm // 126 / / sa triH pradakSiNIkRtya tatazca paramezvaram / niSkaSAyaH sumanasA'nazanaM pratyapadyata // 127 / / kRtAnazanakarmANa niSkarmANaM mahoragam / prazamApanamajJAsIdanvajJAsIcca taM prabhuH // 128 // kutrApyanyatra mA yAsId dRSTi, viSabhISaNA / iti tuNDaM bile kSiptvA papau sa samatAmRtam / / 129 // 1 prabhormahAprabhASasya-khaM. mu. triSaSTi0 10 / 3 / 258 // 2 kaantisau-mu.|| 3 svamanasA-khaM. triSaSTi0 10 / 3 / 267 / / Jain Education in Tww.jainelibrary.org
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 16 // Jain Education Inte 3 tasthau tathaiva tatraiva svAmI tadanukampayA / pareSAmupakArAya mahatAM hi pravRttayaH || 130 // bhagavantaM tathA dRSTvA vismayasmeralocanAH / gopAlA vatsapAlAzca tatropasasRpRrhRtam // 132 // vRkSAntare tirobhUya yatheSTaM grAbalodubhiH / praNijaghnuranighnAste pannagasya mahAtmanaH || 132|| tathApyavicalantaM taM vIkSya vizrambhabhAjinaH / yaSTibhirghaTTayAmAsurnikaTIbhUya tattanum // 133 // AkhyaJ janAnAM tad gopAstatastatrAgamaJ janAH / vavandire mahAvIra mamahaMzca mahoragam // 134 // ghRtavikrayakAriNyo gacchantyastena vartmanA / nAgaM haiyaGgavInenAmrakSayan paspRzuzca tam // 135 // Agatya ghRtagandhena tIkSNatuNDAH pipIlikAH / cakrire titauprAya mahestasya kalevaram // 136 // matkarmaNAM kiyadetadityAtmAnaM vibodhayan / vedanAmadhisehe tAM duHsahAM so'hipuGgavaH || 137|| varAkyo mA sma pIlyanta svalpasArAH pipIlikAH / ityacIcaladaGgaM na manAgapi mahoragaH // 138 // siktaH kRpAsudhAvRSTyA dRSTyA bhagavatoragaH / pakSAnte paJcatAM prApya sahasrAradivaM yayau // 139 // vidadhati vidhidhopasargavAdhAM phaNibhRti dRSTiviSe harau tu bhaktim / iti tulyamanaskatA zazaMse caramajinasya jagattrayaikabandhoH // 140 // 2 // 2 pratijaghnu - jaimunaM0 // 1 leSTubhiH - zAM. triSaSTi0 10 / 3 / 272 / / 3 te gopA -mu0 // 4 " cAlanI titau " iti abhidhAnacintAmaNau 4 / 84 // prathama: prakAza: zloka 2 // 16 // 5 10 .
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ prakArAntareNa punaryogagarbhAmeva stutimAha - kRtAparAdhe'pi jane kRpAmantharatArayoH / ISadabASpAyorbhadraM zrIvIrajinanetrayoH / / 3 // vihitavipriye'pi jane saGgamakAdau kRpayA manthare Ipannate tAre kanInike yayoH, IpadvASpazcakSurjalam , sa ca karuNAkRta eva, tena ATTai kline bhagavato netre, tayorbhadra miti saamrthyaannmskaarprtiitiH| tathAhi anugrAmamanupuraM vihagna vibhuranyadA / dRDhabhUmimanuprApa bahumlecchakulAkulAm // 1 // peDhAlagrAmaM nikaSA peDhAlArAmamantarA / kRtASTamatapaHkarmA polAsaM caityamAvizat // 2 // jantUparodharahitamadhiSThAya zilAtalam / AjAnulambitabhujo darAvanatavigrahaH // 3 // sthirIkRtAntaHkaraNo ninimeSavilocanaH / tasthau tatraikarAtrikyA mahApratimayA prabhuH // 4 // tadA zakraH sudharmAyAM sabhAyAM parivAritaH / sahazcaturazItyA sAmAnikadivaukasAm // 5 // 1 ita Arabhya sarvamapi saMgamakakRtaparISahasambaddhaM mahAvIracaritaM samAnaprAyaM trisssstti010| 4 / 160-280 / tu-Ava0 cU0 pR0 301-314 / Ava0 hA0 pR0 216-220 / Ava0 ma0 pR0 288-293 // 2 tu0-"teNaM kAleNaM teNaM samapaNaM sakke devide devarAyA dAhiNaDDhalogAhibaI sohamme kappe sohammasie Jain Education Inter a w.jainelibrary.org
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 18 // trayastriMzatrAyastriMzaH parSadbhistisRmistathA / caturbhirlokapAlaizca saMkhyAtItaH prakIrNakaiH // 6 // pratyekaM caturazItyA sahasrairaGgarakSakaiH / dRDhAbaddhaparikaraiH kakupsu catasRSvapi // 7 // senAdhipatibhiH senAparivItaizca saptabhiH / devadevIgaNairAbhiyogyaiH kilbiSikAdibhiH // 8 // tUryatrayAdibhiH kAlaM vinodairativAyan / goptA dakSiNalAkAdha zakraH siMhAsane sthitaH // 9 // prathamaH prakAzaH zloka // 18 // vimANe suhammAe sabhAe sakkaMsi sIhAsaNaMsi, se NaM tattha battIsAe vimANavAsasayasAhassINaM caurAsIe sAmANiasAhassINaM, tAyattIsAe tAyattIsagANaM, cauNhaM logapAlANaM, aTuNDaM aggamahisINaM, saparivArANaM, tiNhaM parisANaM, sattaNhaM aNIyANaM, sattaNhaM aNIyAhibaINaM, cauNhaM caurAsIe AyarakkhadevasAhassINaM, annesiM ca bahUNaM sohammakappavAsINaM vemANiyANaM devANaM devINa ya AhevaccaM...kAremANe pAlemANe mahayAhayanadRgIyavAiyatItalatAlatuDiyaghaNamuiMgapaDupaDahavAiyaraveNaM divyAI bhogabhogAI bhuMjamANe viharai // 13 // imaM ca NaM kevalakappaM jaMbuddIva dIvaM viuleNaM ohiNA AbhoemANe 2 viharai / ...... tattha NaM samaNaM bhagavaM mahAvIraM...pAsai / pAsittA......suriMde sIhAsaNAo abbhuThei / abbhudvittA pAyapIDhAo. paJcoruhai / paJcoruhittA...pAuyAo omuai / omuittA egasADiaM uttarAsaMga karei / karittA aMjalimauliaggahatthe titthayarAbhimuhe sattaTu payAI aNugacchai / sattaTu payAI aNugacchittA vAmaM jANuM aMcei / aMcittA dAhiNaM jANuM dharaNialaMsi sAhaTu tikkhutto muddhANaM dharaNialaMsi niveseha / nivesittA...aMjali kaTu evaM bayAsI // 1 // namutthu NaM arihaMtANaM bhagavaMtANa... ||15||"-klpsuu0|| 1 tUryatrayaM nATyam / " gItanRtyavAyatraya nATaya tauryatrikaM ca tat |"-abhi0 ci0 2 / 193 / / 2'zakrasiMhAsane' iti pATho'tra sambhAvyate, dRzyatAM pR0 18 paM0 5 / triSaSTiH 10 / 4 / 168 // 15 Jain Education Inter HTw.jainelibrary.org
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ avadhijJAnato jJAtvA bhagavantaM tathAsthitam / utthAya pAduke tyaktvottarAsaGgaM vidhAya ca // 10 // jAnvasavyaM bhuvi nyasya savyaM ca nyaJcya kiJcana / zakrastavenAvandiSTa bhRtalanyastamastakaH // 11 // samunthAya ca sarvAGgodazcadromAJcakaJcukaH / zacIpatiruvAcedamuddizya sakalAM sabhAm // 12 // bhoH bhoH sarve'pi saudharmavAsinastridazottamAH / zRNuta zrImahAvIrasvAmino mahimAdbhutam // 13 // dadhAnaH paJca samitIrguptitrayapavitritaH / krodha-mAna-mAyA-lobhAnabhibhUto nirAzravaH // 14 // dravye kSetre ca kAle ca bhAve cApratibaddhadhIH / rukSekapudgalanyastanayano dhyAnamAsthitaH // 15 // amarairasurairyakSa rkssobhirurgainraiH| trailokyenApi zakyeta dhyAnAccAlayituM na hi // 16 // ityAkarNya vacaH zAkaM zakrasAmAnikaH suraH / lalATapaTTaghaTitabhrakuTIbhaGgabhISaNaH // 17 // kampamAnAdharaH kopAlohitAyitalocanaH / abhavyo gADhamithyAtvasaGgaH saGgamako'vadat // 18 // matyaH zramaNamAtro'yaM yadevaM deva vrnnyte| svacchandaM sadasadvAde prabhutvaM tatra kAraNam // 19 // devairapi na cAlyo'yaM dhyAnAdityudbhaTaM prabho / kathaM dhAyeMta hRdaye dhRtaM vA procyate katham // 20 // ruddhAntarikSaH zikharairmUla rUdvarasAtalaH / yaiH kilodasyate doSNA sumerloTalIlayA // 21 // 1'bhruuku-kh.| bhRku-mu0|| 2 prabhoH -zAM. mu. // 3 dhRte-mu.|| Jain Education Intel For Private & Personal use only C ww.jainelibrary.org
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSitaM gogazAstram prathamaH prakAza: zloka 3 // 20 // sakulAcalamedinyAH plAvanavyaktavaibhavaH / yeSAmeSo'pi gaNDUSasukaro makarAkaraH // 22 // apyekabhujadaNDena prcnnddaashchtrliilyaa| uddharanti mahAnekabhUdharAM ye vasundharAm // 23 // teSAmasamaRddhInAM surANAmamitaujasAm / icchAsampannasiddhInAM martyamAtraH kiyAnayam // 24 // eSo'haM cAlayiSyAmi taM dhyAnAdityudIrya sH| kareNa bhUmimAhatyodasthAdAsthAnamaNDapAt // 25 // arhantaH parasAhAyyAttapaH kurvantyakhaNDitam / mA jJAsIditi durbuddhiH zakreNa sa upekSitaH // 26 // tato vegAnilotpAtapatApatadhanAdhanaH / raudrAkRtirdurAloko bhayApasaradapsarAH // 27 // vikaTorasthalAghAtapuaitagrahamaNDalaH / sa pApastatra gatavAn yatrAsIt paramezvaraH // 28 // niSkAraNajagadvandhuM nirAbAdhaM tathAsthitam / zrIvIraM pazyatastasya matsaro vavRdhe'dhikam // 29 // gIrvANapAMsanaH pAMsuvRSTiM duSTo'taniSTa sH| akANDapaTitAriSTAmupariSTAjjagatprabhoH // 30 // vidhurvidhuntudeneva durdineneva bhAskaraH / pidadhe pAMsupUreNa sarvAGgINaM jagatprabhuH // 31 // samantato'pi pUrNAni tathA srotAMsi pAMsubhiH / yathA samabhavat svAmI nizvAsocchvAsavajjitaH // 32 // tilamAtramapi dhyAnAnna cacAla jagadguruH / kulAcalacalati kiM gajaiH pariNatairapi // 33 // 1 " gaNDUSaMkarazca makarAkaraH" triSaSTiH 10 / 4 / 181 // 2 pracaNDa chatra-jaimusaM, triSaSTiH 10 / / / 182 // 3 mahAne-khaM. // 4pAMzubhiH-zAM. mu. // Jain Education Inter For Private & Personal use only Paww.jainelibrary.org
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 21 / / Jain Education Inte apanIya tataH pAMsuM vajratuNDAH pipIlikAH / sa samutpAdayAmAsa prabhoH sarvAGgapIlikAH ||34|| prAvizankato'GgeSu svairaM niryayuranyataH / vidhyantyastIkSNatuNDAH sUcyo nivasaneviva ||35|| nirbhAgyasyeva vAJchA moghIbhUtAsu tAsvapi / sa daMzAn racayAmAsa nA'kRtyAnto durAtmanAm ||36|| teSAmekaprahAreNa raktairgokSIrasodaraiH / kSaradbhirabhavannAthaH sanirjhara ivAdrirAT ||37|| tairapyakSobhyamANe'tha jagannAthe sa durmatiH / cakre pracaNDatuNDAyA durnivArA ghRtelikAH ||38|| zarIre paramezasya nimagnamukhamaNDalAH / tatastAH samalakSyanta romAlIvat sahotthitAH // 39 // tato'pyavicalaccitte yogacitte jagadgurau / sa mahAvRzvikAMzcakre dhyAnavrazcananizcayI ||40|| pralayAgnisphuliGgAbhAstaptatomaradAruNaiH / te'bhindan bhagavaddehaM lAGgUlAGkuTakaNTakaiH // 41 // tairapyanAkule nAthe kUTasaGkalpasaGkulaH / so'nalpAn kalpayAmAsa nakulAn dazanAkulAn ||42 // khikhIti rasamAnAste daMSTrAbhirbhagavattanum / khaNDakhaNDaitroTayanto mAMsakhaNDAnyapAtayan ||43|| tairapyakRtakRtyo'sau yamadordaNDadAruNAn / atyutkaTaphaTATopAn kopAt prAyukta pannagAn ||44|| AziraH pAdamApIDaya mahAvIraM mahoragAH / aveSTayan mahAvRkSaM kapikacchUlatA iva // 45 // 1 pAMzuM - zAM. mu. // 3 yogavitte - triSaSTi0 // 2 romANIva saho-khaM. mu. / " romAlIva sahotthitA "- triSaSTi0 10 / 4 / 198 / / 5 10 / / 21 / / ww.jainelibrary.org
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zloka 3 // 22 // // 22 // prajahaste tathA tatra sphuTanti sma phaTA ythaa| tathA dazanti sma yathA'bhajyanta dazanA api // 46 // udvAntagaraleSveSu lambamAneSu rajjuvat / sa vajradazanAnAzu mUSakAnudapIpadat // 47 // svAmyaGgaM khanakAzcakhnunakhairdantaimurakhaiH khraiH| momUtryamANAstatraiva kSate kSAraM nicikSipuH / 48 // teSvapyakiJcidbhUteSu bhUtIbhUta iva krudhA / uddaNDadantamusalaM hastirUpaM sasarja saH // 49 // so'dhAvat pAdapAtena medinIM namayanniva / uDUnyudastahastena nabhastatroTayanniva // 50 // karAgreNa gRhItvA ca durvAreNa sa vAraNaH / dUramullAlayAmAsa bhagavantaM nabhastale // 51 // vizIrya kaNazo gacchatvasAviti duraashyaa| dantAvunnamya sa vyomnaH patantaM sma pratIcchati // 52 // patitaM dantaghAtena vidhyati sma muhurmuhuH / vakSaso vajrakaThinAt samuttasthuH sphuliGgakAH // 53 // na zazAka varAko'sau kattuM kizcidapi dvipaH / yAvat tAvat surazcakre kariNI vairiNImiva // 54 // akhaNDazuNDadantAbhyAM bhagavantaM bibheda saa| svairaM zarIranIreNa viSeNeva siSeca ca // 55 // kareNo reNusAdbhUte tasyAH sAre surAdhamaH / pizAcarUpamakaronmakarotkaTadaMSTrakam // 56 // jvAlAjAlAkulaM vyAttavyAyataM vktrkottrm| abhavad bhISaNaM tasya vahnikuNDamiva jvalat / / 57 // 1 prajaghnu-khaM. mu. // 2 durAzayaH- mu. trisssstti010| 4 / 211 / / 2 jvAlAmAlAkulavyAttavyAyataM-khaM. / jvAlAjAlAkulaM vyAttaM vyAyataM- mu0|| 10 Jain Education Inten! For Private & Personal use only Poldjainelibrary.org
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 23 // Jain Education Inter toraNastambhAviva prottammitau bhujau / abhUcca tasya jaGghoru tuGgaM tAladrumopamam // 58 // sa sATTahAsaH phekurvan sphUrjjatkilakilAkhaH / kRttivAsAH kartikAbhRd bhagavantamupAdravat ||59 || tasminnapi hi vidhyAte kSINatailapradIpavat / vyAghrarUpaM kudhAghAtaH zIghra cakre sa nirghRNaH ||60 || atha pucchacchaTAcchoTaiH pATayanniva medinIm / vRtkArapratizabdaizva rodasI rodayanniva // 61 // daMSTrAbhirvasArAbhirnakharaiH zUlasodaraiH / avyayaM vyApipartti sma vyAghro bhuvanabharttari ||62 // tatra vicchAyatAM prApte davadagdha iva drume / siddhArtharAjatrizalAdevyo rUpaM vyadhatta saH ||63 || kimetad bhavatA tAta prakrAntamatiduSkaram / pravrajyAM muJca mAsmAkaM prArthanAmavajIgaNaH || 64 || vRddhAvazaraNAvAvAM tyaktavAn nandivarddhanaH / trAyasveti svarairhInadInairvyalapatAM ca tau // 65 // yugmam / tatastayorvilA pairapyaliptamanasi prabhau / AvAsitaM durAcAraH skandhAvAramakalpayat // 66 // tatrAnAsAdya padaM sUda sAdara odane / cullIpade prabhoH pAdau kRtvA sthAlImakalpayat // 67 // tatkAlaM jvAlitastena jajvAla jvalano'dhikam / pAdamUle jagadbharcugireriva davAnalaH ||68|| tasyApi prabhoH svarNasyeva na zrIrahIyata / tataH surAdhamacakre pakvaNaM dAruNakvaNam ||69 || 1 kartRkA - romu / katrikA - jaimu. triSaSTi0 10 / 4 / 218 / / 2 phUtkAra - khaM. // 4 tAvat khaM. // 5 'nadainyairvya0- khaM. // 6 kSaNa :- khaM. // 3 rodasI - mu. 5 10 / / 23 / / ww.jainelibrary.org.
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram / / 24 / / Jain Education Inta raise prabhoH kaNThe karNayorbhujadaNDayoH / jaGghayozca kSudrapakSipaJjarANi vyalambayat // 70 // khagaizcaJcanakhAghAtaistathA dadre prabhostanuH / yathAcchidrazatAkIrNA tatpaaranibhA'bhavat // 71 // tatrApyasAratAM prApte pakvaNe pakvapatravat / utpAditamahotpAtaM khakhAtamajIjanat ||72 || antarikSe mahAvRkSAMstRNotkSepaM samutkSipan / vikSipan pAMsuvikSepaM dikSu ca grAvakarkarAn // 73 // sarvvato rodasIgarbha bhastrApUraM ca pUrayan / utpATayotpATrya vAto'sau bhagavantamapAtayat // 74 // yugmam | tenApi kharavAtenApUrNakAmo vinirmame / ghusa kulakalaGko'sau drAk kalaGkalikAnilam ||75 || bhUbhRto'pi bhramayitumalaGkamaNavikramaH / bhramayAmAsa cakrasthamRtpiNDamiva sa prabhum ||16|| bhramyamANo'rNavAvartteneva tena nabhasvatA / tadekatAno na dhyAnaM manAgapi jahA~ prabhuH // 77 // vajrasAramaskosyaM bahudhA'pi kadarthitaH / na kSobhyate kathamahaM bhagnAsUryAmi tAM sabhAm // 78|| tadasya prANanAzena dhyAnaM nazyati nAnyathA / cintayitveti cakre sa kAlacakraM surAdhamaH // 79 // 1 pAMzu - zAM mu. // 2 " tAhe kharaghAyaM viubbai jeNa sakkA maMdaraM pi cAleDaM, na puNa sAmI vicala, teNa uppADettA uppADettA pADei / pacchA kalaMkaliyavAyaM viubbara, jeNa jahA cakkAindrago tahA bhamADijjai nadiAvatto vA / jAhe pavaM na sakkA tAhe kAlacakkaM viuvvati / " - Ava0 hAri0 pR. 217B | Ava0 0 pR0 305 / Ava 0 ma0 pR0 290 / "pacchA kalaMka liyAvAyaM viraur, teNa vi cakkAviddho vya salilAyattanivaDio va bhAmio jiNo dehametteNa, na uNa cittAsaraNaM / " mahAvIra0 pR0 228 B || prathama: prakAzaH zloka 3 // 24 // 5 10 15
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 25 // ahvAya tadayobhArasahasraghaTitaM tataH / uddadhAra suraH zailaM kailAsamiva rAvaNaH // 8 // pRthivIM sampuTIkatuM kRtaM manye puTAntaram / utpatya kAlacakraM sa pracikSepopari prabhoH // 81 // . jvAlAjAlairucchalagirdizaH sarvAH karAlayat / tat papAta jagadbhatArvAnala ivANave / / 82 // kulakSitidharakSodakSamasyAsya prabhAvataH / mamajjAjAnu bhagavAnantarvasumatItalam // 83 // evaM bhUte'pi bhagavAnazocadidamasya yat / titArayiSavo vizvaM vayaM saMsArakAraNam / / 84 // kAlacakrahato'pyeSa prapede paJcatAM na yat / agocarastadakhANAmupAyaH ka ihAparaH // 85 / / anukUlairupasargaH kSubhyedyadi kathaJcana / iti buddhayA vimAnasthaH sa puro'sthAduvAca ca // 86 // maharSe tava tuSTo'smi satvena tapasaujasA / prANAnapekSabhAvenArabdhanirvahaNena ca // 87|| paryAptaM tapasAnena zarIraklezakAriNA / brUhi yAcasva mA kArSIH zaGkAM yacchAmi kiM tava // 88|| icchAmAtreNa pUryyante yatra nityaM mnorthaaH| kimanenaiva dehena tvAM svarga prApayAmi tam / / 89 // anAdibhavasaMrUDhakarmanirmokSalakSaNam / ekAntaparamAnandaM mokSaM vA tvAM nayAmi kim // 10 // azeSamaNDalAdhIzamaulilAlitazAsanam / athavA'traiva yacchAmi sAmrAjyaM prAjyamRddhibhiH // 11 // // 25 // 1 sampuTI kartu-zAM. khaM. // 2 utppaat-mu.|| 3 evmbhuuto'pi-mu.|| A Jain Education Internet jainelibrary.org
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH3 / / 26 // itthaM pralobhanAvAkyairakSomyamanasi prabhau / aprAptaprativAk pApaH punarevamacintayat // 12 // mopIkRtamanenaitanmama zaktivijRmbhitam / tadidAnImamoghaM syAd yadyekaM kAmazAsanam // 93 / yataH kAmAstrabhUtAbhiH kAminImiH kaTAkSitAH / dRSTA mahApumAMso'pi lumpantaH puruSavratam // 14 // iti nizcitya cittena nirdideza surAGganAH / tadvibhramasahAyAn SaT prAyukta sa RtUnapi // 15 // kRtaprastAvanA mattakokilAkalakUjitaH / kandarpanATakanaTI vasantazrIrazobhata / / 96 / / mukhavAsaM sajjayantI vikasannIpareNumiH / sairandhrIva digvadhUnAM grISmalakSmIrajRmbhata // 97 // rAjyAbhiSeke kAmasya maGgalyatilakAniva / sarvAGgaM ketakavyAjAt kurvatI prAvRDAbabhau // 98 // sahasranayanIbhUya navanIlotpalacchalAt / svasampadamivoddAmAM pazyantI zuzubhe zarat // 99 // jayaprazasti kAmasya shvetaakssrshodraiH| hemantazrIlilekheva pratyoH kundakuDmalaiH // 10 // gaNikevopajIvantI hemanta-surabhI samam / kundaizca sinduvAraizca zizirazrIracIyata // 101 // evamujjRmbhamANeSu sarvartuSu samantataH / mInadhvajapatAkinyaH prAdurAsan surAGganAH // 102 // saGgItamavigItAGgathaH puro bhagavatastataH / tAH pracakramire jaitraM mantrAstramiva mAnmatham // 10 // Jain Education Intem v.jainelibrary.org
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 27 // tatrAdhisUtritalayaM gAndhAragrAmavandhuram / kAbhizcidudagIyanta jAtayaH zuddha-vesarAH // 104 // 1 tatrASina-zAM. khaM. triSaSTiH 10 / / / 266 / ttraatisuu-kh.|| 2 "kAlasya kriyayA mAnaM tAla:, sAmyaM punarlaya: / drutaM vilambitaM mdhym..........|2|206 // ......layo vratAdiH, bAdhAdInAmanyonyaM samatvamiti yAvat / tAlavizeSastu layo'nyaH / " abhi. ci. vR0| "trilayaM nAma druto madhyo vilambitazceti / " -nATyazA0 a0 34 // 3 tatra svarA:-SaDjazca RSabhazcaiva gAndhAro madhyamastathA / paJcamo dhaivatazcaiva saptamo'tha niSAdavAn // 22 // ......atha [o] grAmau SaDjagrAmo madhyamagrAmazceti / -nATyazA0 a028|| 4 grAmasundaram-ca. // "jAtIridAnI vakSyAmaH-............................ pAijI caivArSabhI caiva dhaivatI saniSAdinI / SaDjodIcyayatI caiva tathA vai SaDz2akaizikI // 12 // SaDjamadhyA tathA caiva SaDjagrAmasamAzrayA / ata UvaM pravakSyAmi madhyamagrAmasaMzrayA: // 43 // gAndhArI madhyamA caiva gAndhArodIcyavA tathA / paJcamI raktagAndhArI tathA gAndhArapaJcamI / 44|| madhyamodIcyavA caiva nandayantI tathaiva c| kAravI ca vijJeyA tathAndhrI kaizikI tathA // 4 // etAsAmaSTAdazAnAM sapta svraajyaaH| tacca dvividhA:-zuddhA: vikRtAzca / tatra zuddhAH...anyUnasvarA: svraaNshgrhnyaasaa:| eSAmanyatamena dvAbhyAM bahubhirvApi lakSaNavikriyAmupagatA nyAsavarja vikRtasaMjJA bhavanti / zuddhA vikRtAzcaiva hi samavAyAjjAtayastu jAyante / tA eva zuddhavikRtA bhavanti caikAdazAnyAstu // 46 / / -nATyazA0 a0 28 // // 27 // Jain Education Intem E v.jainelibrary.org
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 28 // Jain Education Intern kramavyutkramagaistAnairvyaktairvyaJjanadhAtubhiH / pravINAvAdayadvINAM kAcit sakalaniSkalAm ||105 || sphuTattakAradhoGkAraprakArairmeghanisvanAn / kAzcicca vAdayAmAsurmRdaGgAMstrividhAnapi // 106 // nabho bhUgatacArIkaM vicitrakaraNodbhaTam / dRSTibhAvairnavanavaiH kAcidapyananRtuH // 107 // / 1 tatra mUrchanA saMzritAstAnAzcaturazItiH / .... dvividhA tAnakriyA tantryAm-pravezo nigrahazca / tatra pravezo nAmadharasvaraprakarSanAduttaramArdavAcca / nigrahazcAsaMsparzaH / " - nATayazA0 a0 28 // 2 vistAra: karaNazca syAdAviddho vyaJjanastathA / catvAro dhAtavo jJeyAzcAdyantakaraNAzrayAH ||52 // iti darzavidhaH prayojyo vINAyAM vyaJjako dhAtuH // 71 // nATayazA0 a0 29 / / 3 " nimeSAH paJca vijJeyA gItakAle kalAntaram / tataH kalAkAlakRto laya ityabhisaMjJitaH // 3 // yo layAstu vijJeyA druta - madhya - vilambitAH / yastatra tu layo madhyastatpramANakalA smRtA ||4|| " ---nATayazA0 a0 29 // 4 kAzcittu khaM. // 5 mRdaGgo murajaH so'GkayAliGgayUrdhvaka iti tridhA / 2 / 207 / ... sa mRdaGgaH tridhA triprakAra: aGko'syAstIti aGkI, utsaGgasthatvAt / AliGgo'syAstIti AliGgI, AliGgaya vAdanAt / Urdhva kRtya ekena mukhena vAdanAt UrdhvaM kAyati UrdhvakaH AbhogikAkhyaH / " abhi0 ci0 pR0 // 6 " ekapAdapracAro yaH sa cArItyabhidhIyate / dvipAdakramaNaM yattu karaNaM nAma tad bhavet ||3|| samapAdA... matallI ceti SoDaza / etA bhaumyaH smRtAcAryaH zrRNutA''kAzikIH punaH // 10 // atikAntA... bhramarI ceti SoDaza / AkAzikyaH smRtA hotA lakSaNaM ca nibodhata // 13 // " - nATyazA0 a0 10 // prathama : prakAza: zloka 3 // 28 // 5 10 15 jainelibrary.org
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ dRDhAGgahArA-bhinayaiH sadyakhuTitakaJcukA / banatI zlathadhammillaM dormUlaM kApyadIdRzat // 108 // daNDapAdAminayanacchalAt kApi muhurmuhuH / cArugorocanAgauramUrUmUlamadarzayat // 109 // zlathacaNDAtakagranthidRDhIkaraNalIlayA / kApi prAkAzayadvApIsanAbhiM nAbhimaNDalam // 110 // 7 " ataH paraM pravakSyAmi dRSTInAmiha lakSaNam // 37 // kAntA..........madirA tathA / SaTtriMzad dRSTayo |taa nAmato'bhihitA mayA // 42 // " -nATyazA0 a0 8 // 8 " bhASAnidAnIM vyAkhyAsyAma:-.........tatrASTau bhAvAH sthaayinH||| prayastriMzad vyabhicAriNaH / aSTau sAttvikA iti tribhedaaH|" -nATayazA0 a0 7 // 1 sthirahastAdayo dvAtriMzadaGgahArA vistareNa nATyazAstre caturthe'dhyAye varNitAH, abhinayAnAM vividhA bhedaprabhedA aSTame navame cAdhyAye varNitAH santi // 2 badhnantI-khaM. trissdhi010| 4 / 270 / / 3 daNDapAdA AkAzikI cArI / asyA: svarUpam" nRpuraM caraNaM kRtvA purataH saMprasArayet / kSiptamASiddhakaraNaM daNDapAdA tu sA smRtA ||43||"-naattyshaa0 a0 10 / daNDapAdaM maNDalam / asya svarUpaM nATyazAstre ekAdaze'dhyAye [zlo0 16-18] vilokanIyam / 4 // varakhyardhArukAMzukam / cnnddaatkshclnkH|" abhi. ci03| 338 // 5 mnnddlshbdskhilinggH|| 15 Jain Education in For.Private & Personal use only ww.jainelibrary.org
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza zlokaH3 vyapadizyebhadantAkhyahastakAbhinayaM muhuH / gADhamaGgapariSvaGgasaMjJAM kAciJca nirmame // 111 // saJcArayantyantarIyaM nIvIniviDanacchalAt / nitambabimbaphalakaM kAcidAvirabhAvayat // 112 // aGgabhaGgApadezena vakSaH pInonnatastanam / suciraM rocayAmAsa kAcid ruciralocanA // 113 // yadi tvaM vItarAgo'si rAga tannastanopi kim / zarIranirapekSazceddatse vakSo'pi kiM na naH // 114 // dayAluryadi vAsi tvaM tadAnI viSamAyudhAt / akANDAkRSTakodaNDAdasmAnna vAyase katham // 115 / / upekSase kautukena yadi naH premlaalsaaH| kizcinmAtraM hi tadyuktaM maraNAntaM na yujyate // 116 // svAmin kaThinatAM muzca pUrayAsmanmanorathAn / prArthanAvimukho mA bhUH kAzcidityUcire ciram / / 117 // evaM gItA-''todya-nRttairvikArairAGgikairapi / cAdubhizca surastrINAM na cukSobha jagatprabhuH // 118 // evaM rAtrau vyatItAyAM tato viharataH prabhoH / nirAhArasya SaNmAsAn surAdhama upAdravat // 119 // bhaTTAraka suravaM tiSTha svairaM bhrama gato'smyaham / SaNmAsAnte bruvannevaM khinnaH saGgamako'gamat // 120 // 1 gajadantaH karAbhinayaH / asya svarUpam"kUparAsaMcito hastau yadAstAM sarpazIrSakau / gajadanta: sa tu karaH karma cAsya nibodhata // 147 / / eSa ca vadhUvarANAmudrAhe cAtibhArayogena / stambhagrahaNe ca tathA zalazilotpATane ceSa ||18||"-naattyshaa0 a0 9 // 2 yantyuttarIyaM-khaM. triSaSTi0 10 / 4 / 274 // Jain Education Inte23 alww.jainelibrary.org
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ karmaNevaMvidhanAyaM kva varAko brajiSyati / na zakyate tArayitumasmAbhirapi tArakaiH // 121 // evaM bhagavatazcintAM tanvatastatra gacchati / dRzAvabhUtAM kRpayodvASpe mantharatArake // 122 // 3 / / evaM devatAM namaskRtya muktimArga yogamabhidhitsustacchAstraM prastauti zrutAmbhodheradhigamya sampradAyAca sadguroH / svasamvedanatazcApi yogazAstraM viracyate // 4 // iha nAnirNItasya yogasya pada-vAkyaprabandhena zAstraviracanA kartumuciteti yogasya bihetuko nirNayaH khyApyate zAstrato gurupAramparyyAt svAnubhavAcca / taM trividhamapi krameNAha zrutAmbhodheH sakAzAdadhigamya nirNIya, yogamiti zeSaH / tathA gurupAramparyyAt / tathA svasamvedanAt / evaM tridhA yogaM nizcitya tacchAkhaM viracyate / etadeva nivvahaNe vakSyati " yA zAstrAt sugurormukhAdanubhavAcAjJAyi kiJcit kvacit yogasyopaniSad vivekipariSaJcatazcamatkAriNI / zrIcaulukyakumArapAlanRpateratyarthamabhyarthanAdAcAryeNa nivezitA pathi girAM zrIhemacandreNa sA // 1 // 4 // 1 yogazAstrasyAnte'yaM zlokaH // Jain Education a l |
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM prathamaH prakAza: zlokaH 4-5 yogazAstram yogasyaiva mAhAtmyamAhayogaH sarvavipadallIvitAne parazuH zitaH / amUlamantratantraM ca kArmaNaM nirvRtizriyaH // 5 // sarvA vipada AdhyAtmikA-''dhibhautikA-'dhidaivikalakSaNAH, tAzvAtivitatatvAvallIrUpAH, tAsAM vitAnaH samUhaH, tatra tIkSNaH parazuryoga ityanarthaparihAro yogasya phalam / uttraarddhnaarthpraaptiH| mokSalakSmyAH paramapuruSArtharUpAyA mUla-mantra-tantraparihAreNa kArmaNaM saMvananaM yogaH / kArmaNaM hi mUla-mantra-tatravidhIyate / yogastu mUlAdirahita eva mokSalakSmIvazIkaraNaheturiti // 5 // 1 "yadyapyekaM duHkhaM tathApi nimittAnAmadhyAtmA-'dhibhUtA-'dhidaivalakSaNAnAM bhedAdasya bhedopacAra....AdhyAtmikaM hi dvividhaM zArIraM mAnasaM ca / zArIraM tAvad vAta-pitta-praleSmaNAM vaiSamyanimittam / mAnasaM kAma-krodha-lobha-mohaviSAda-bhayeA -'sayA'ratyavizeSadarzananimittam / AdhibhautikaM ca manuSya-pazu-mRga-pakSi-sarIsRpa-sthAvaranimittam / Adhidaivika zItoSNavAtavarSAzanyavazyAyAvezanimittam |"-saaNkhykaarikaayukti pR05|| 2 "kArmaNaM mUlakarmAtha saMvananaM vshkriyaa| 6 / 134 / ...... mUlairoSadhAdibhivaMzIkaraNaM mUlakarma / samantAd banyate sevyate vA'nena saMvananam / vaze karaNaM vazakriyA, vazIkaraNamityarthaH !" abhi0 cintA0 svo0 // " mUlAnAM vA vanaspatyavayava vizeSANAM karma mUlakarma |"-pnycaashkvR0 13 / 19 // Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ kAraNocchedamantareNa na vipallakSaNasya kAryasyocchedaH zakyakriya iti vipatkAraNapApanirdhAtahetutvaM yogasyAha bhUyAMso'pi hi pApmAnaH pralayaM yAnti yogataH / caNDavAtAda ghanaghanA ghanAghanaghaTA iva // 6 // bahanyapi pApAni yogAta pralayamupayAnti pracaNDavAtoddhatA atighanA meghaghaTA iva // 6 // syAdetat-ekajanmopArjitaM pApaM yogaH kSiNuyAdapi, anekabhavaparamparopAttapApasya tu nirmUlanaM yogAdasambhAvanIyamityAha kSiNoti yogaH pApAni cirakAlAjitAnyapi / pracitAni yathaidhAMsi kSaNAdevAzuzukSaNiH // 7 // ___ yathA cirakAlamIlitAnyapIndhanAni kSaNamAtrapracito'pyakRzaH kRzAnurbhasmasAt kroti| evaM yogaH kSaNamAtreNaiva cirasaJcitapApasaMkSayakSamo bhavatIti // 7 // yogasya phalAntaramAhakaphaviSuNmalAmarzasauSadhimaharddhayaH / sambhinnazrotolabdhizca yauga tANDavaDamvaram // 8 // 10pi kRshH-jaimupaa.|| Jain Education Intem Nw.jainelibrary.org
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yaahaamu prathamaH prakAzaH zlo06-7-8 // 34 // - maharddhizabdaH pratyekarmabhisambadhyate / kaphaH zleSmA / viguDuccAraH purIpamiti yAvat / malaH karNa-dantanAsikA-nayana-jihvodbhavaH zarIrasambhavazca / AmarzI hastAdinA sprshH| sarve viNa-mUtra-keza-nakhAdaya uktA anuktAzca auSadhayo yogaprabhAvAnmaharddhayo bhavanti / athavA maharddhayo vibhinnA evaannutvaadyH| tathA zrotAMsIndriyANi saMbhinnAni saGgatAni ekaikazaH sarva viSayaiH, teSAM labdhiH, yogasyedaM yaugaM tANDavaDambaraM vilasitam / tathAhi yogamAhAtmyAdyoginAM kaphavindavaH / sanatkumArAdekhi jAyante sarvaruchidaH // 1 // sanatkumAro hi purA caturthazcakravartyabhUt / pakhaNDapRthivIbhoktA nagare hastinApure // 2 // kadAcica sudharmAyAM sabhAyAM jAtavismayaH / rUpaM tasyApratirUpaM varNayAmAsa vAsavaH // 3 // rAjJaH sanatkumArasya kuruvaMzaziromaNeH / yadrUpaM na tadanyatra deveSu manujeSu vA // 4 // 10mapi smb0--mu.|| 2 dRzyatAM tattvArtharAja0 3 / 36 // 3 prabhavA0 khaM. // 4 srotAMsI0 khN.|| -kha. ga. ca. DambaraM darzitam-mu. // 6 vividhAnAM yogajanya labdhInAM svarUpaM jijJAsubhirdraSTavyA granthA:triSaSTiH 1 / 1 / 843-880 / ssttkhNddaagmdhvlaa09|4| tiloyapa04 / 968-1091 / tattvArthabhA0 10 / 7 / tttvaarthraaj03| 36 / Ava0 mala0 pR0 78-81 / Ava0 hAri0 pR.47-48 / Ava0 cU0 pR068-71| vizeSAva. gA. 782-797 / pravacanasA gA0 1492-1508 // 7 asya sanatkumAracaritrasya prAyaH sarve'pi lokA: samAnAH trissssttiH4|7| 343-401 // Jain Education Inte w ww.jainelibrary.org
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ iti prazaMsAM rUpasyAzraddadhAnAvubhau surau| vijayo vaijayantazca pRthivyAmavateratuH // 5 // tatastau viprarUpeNa rUpAnveSaNahetave / prAsAdadvAri nRpatestasthatubhaHsthasannidhau // 6 // AsIt sanatkumAro'pi tadA prArabdhamajanaH / muktaniHzeSanepathyaH sarvAGgAbhyaGgamudvahan // 7 // dvArasthau dvArapAlena dvijAtI to niveditau / nyAyavartI cakravartI tadAnImapyavIvizat // 8 // sanatkumAramAlokya vismysmermaansau| dhUnayAmAmatuAliM cintayAmAsatuzca tau // 9 // / lalATapaTTaH prystaassttmiirjnijaanikH| netre karNAntavizrAnte jitanIlotpalatviSI // 10 // dantacchadau parAbhUtapakvavimbIphalacchavI / nirastazuktiko karNo kaNTho'yaM pAJcajanyajit // 11 // karirAjakarAkAratiraskArakarau bhujau / svarNazailazilAlakSmIviluNTAkamuraHsthalam // 12 // madhyabhAgo mRgaaraatikishorodrsodrH| kimanyadasya sarvAGgalakSmIrvAcAM na gocaraH // 13 // aho ko'pyasya lAvaNyasaritpUro nirargalaH / yenAbhyaGgaM na jAnImo jyotsnayoDuprabhAmiva // 14 // yathendro varNayAmAsa tathedaM bhAti nAnyathA / mithyA na khalu bhASante mahAtmAnaH kadAcana // 15 // kiMnimittamihAyAtau bhavantau dvijasattamau / itthaM sanatkumAreNa pRSTau tAvevamUcatuH // 16 // lokottaracamatkArakArakaM scraacre| bhuvane bhavato rUpaM narazArdUla gIyate // 17 // 1 murastha -romu.|| Jain Education in For Povate & Personal Use Only 2 ww.jainelibrary.org
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlo06-7-8 dUrato'pi tadAkarNya taraGgitakulUhalau / vilokayitumAyAtAvAvAmavanivAsava // 18 // varNyamAnaM yathA loke zuzruve'smAbhiradbhutam / rUpaM nRpa tato'pyetat savizeSa nirIkSyate // 19 // Uce sanatkumAro'pi smitavisphuritAdharaH / iyaM hi kiyatI kAntiraGge'bhyaGgataraGgite / 20 // ito bhUtvA pratIkSethAM kSaNamAtraM dvijottmau| yAvannivaya'te'smAbhireSa majjanakakSaNaH // 21 // vicitraracitAkalpaM bharibhUSaNabhUSitam / rUpaM punanirIkSethAM saratnamiva kAzcanam // 22 // tato'vanipatiH snAtvA klpitaaklpbhuussnnH| sADambaraH sado'dhyAstA'mbararatnamivAmbaram // 23 // anujJAtau tato vipro purobhUya mahIpateH / nidadhyatuzca tadrUpaM viSaNNau dadhyatuzca tau // 24 // kva tadrUpaM kva sA kAntiH kva tallAvaNyamapyagAt / kSaNenApyasya mAnAM kSaNikaM sarvameva hi // 25 // nRpaH provAca tau kasmAd dRSTvA mAM muditau purA / kasmAdakasmAdadhunA viSAdamalinAnanau // 26 // tatastAvUcaturiMdaM sudhAmadhurayA giraa| mahAbhAga surAvAvAM saudharmasvargavAsinI // 27 // madhyesurasabhaM zakrazcakre tvadrUpavarNanam / azraddadhAnau tad draSTuM martyamUrtyA''gatAviha // 28 // zakreNa varNitaM yAdRk tAdRgeva purekSitam / rUpaM nRpa tavedAnImanyAdRzamajAyata // 29 // 1 yaavnnivrtyte-mu.|| 20racanAkalyaM-triSaSTi0 4 / 7 / 361 // 3 -kha. ga. triSaSTi0 4 / 7 / 368 / tAdRzaM vpuriikssitm-mu.|| Jain Education Intel a w.jainelibrary.org
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ adhunA vyAdhibhirayaM kaantis+svtskraiH| dehaH samantAdAkrAnto niHzvAsairiva darpaNaH // 30 // yathArthamabhidhAyeti draaktirohityostyoH| vicchAyaM svaM nRpo'pazyaddhimagrastamiva drumam // 31 // acintayacca dhigidaM sadA gadapadaM vapuH / mudhaiva mugdhAH kurvanti tanmUchau~ tucchabuddhayaH // 32 // zarIramantarutpannairvyAdhibhivividhairidam / dIryate dAruNairdAru dArukITagaNairiva // 33 // bahiH kathaJcidyadyetat prarocyeta tathApi hi| naiyagrodhaM phalamiva madhye kRmikulAkulam // 34 // rujA lumpati kAyasya tatkAlaM ruupsmpdm| mahAsarovarasyeva vArizevAlavallarI // 35 // zarIraM zranthate nAzA, rUpaM yAti na pApadhIH / jarA sphurati na jJAnaM, dhik svarUpaM zarIriNAm // 36 // rUpaM lavaNimA kAntiH zarIraM draviNAnyapi / saMsAre taralaM sarva kuzAgrajalabinduvat // 37 // adyazvIna vinAzasya zarIrasya zarIriNAm / sakAmanirjarAsAraM tapa eva mahat phalam // 38 // iti sAtavairAgyabhAvanaH pRthiviiptiH| pravrajyAM svayamAditsuH sutaM rAjye nyatrIvizat / / 39 / / gatvodyAne savinayaM vinayandharasaritaH / sarvasAvadhaviratipradhAnaM so'grahIttapaH // 40 // mahAvratadharasyAsya dadhAnasyottarAn guNAn / grAmAd grAma viharataH samataikAgracetasaH // 41 // gADhAnurAgabandhena sarva prakRtimaNDalam / pRSThato'gAt karikulaM mahAyUthapateriva // 42 // - yugmam / 10sevAla0 zAM. mu.|| 2 lathate-mu. khasaM. / shrthte-trisssstti0-4|| 7 // 37 // . | // 37 // Jain Education Lonal 10 ,
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram 11 34 11 Jain Education Int niSkaSAyamudAsInaM nirmamaM niSparigraham / taM paryupAsya SaNmAsAn kathaJcit tannyavartata ||43|| yathAvidhyAttabhikSAbhirakAlApathyabhojanaiH / vyAdhayo'sya vavRdhire sampUrNeauhaderiva ||44 || kacchra -zoSa jvara zvAsA'rucikukSyakSivedanAH / saptAdhisehe puNyAtmA sapta varSazatAni saH // 45 // duHsahAn sahamAnasya tasyAzeSaparISahAn / upeyanirapekSasya samapadyanta labdhayaH || 46 || atrAntare surapatiH samuddizya divaukasaH / hRdi jAtacamatkAra kAretyasya varNanam ||47 // cakravarttizriyaM tyaktvA prajvalattRNapUlavat / aho sanatkumAro'yaM tapyate dustapaM tapaH // 48 // tapomAhAtmyalabdhAsu sarvvAsvapi hi labdhiSu / zarIranirapekSo'yaM svarogAnna cikitsati // 49 // adhAnau tadvAkyaM vaidyarUpadharau surau / vijayo vijayantazca tatsamIpamupeyatuH ||50 // Ucatuzva mahAbhAga ki rogaiH paritAmyasi / vaidyAvAvAM cikitsAvo vizvaM svaireva bheSajaiH // 51 // yadi tvamanujAnAsi rogagrastazarIrakaH / tadadvAya nigRhNIvo rogAnupacitAMstava ||52|| tataH sanatkumAro'pi pratyRce bhocikitsakau / dvividhA dehinAM rogA dravyato bhAvato'pi ca // 53 // krodhamAnamAyAlobhA bhAvarogAH zarIriNAm / janmAntarasahasrAnugAmino'nantaduHkhadAH ||54|| 1 triSaSTi0 4 / 7 / 386 / upAyani0 - mu. / " tathopAye pravRttastvaM kriyAsamabhihArataH / yathA'nicchannu peyasya parAM zriyamazizriyaH // 2 zarIra ke zAM. / 3 bho ciki0 -khaM / tau ciki0 ka ca // vItarAgasto0 3 / 14 / prathamaH prakAza: zloka : 8 / / 38 / / 5 10 w
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 39 / / Jain Education Inte tAMzcikitsitumIzau cedyuvAM tarhi cikitsatam / atho cikitsatho dravyarogAMstad bata pazyatam ||55 || tato'GgulIM galatvAmAzINa svakaphavipruSA / liptvA zulvaM raseneva drAk suvarNIcakAra saH || 56|| tatastAmaGgulIM svarNazalAkAmiva bhAsvatIm / Alokya pAdayostasya petatuH procatuzva tau // 57 // nirUpayipU rUpaM yau tvAmAyAtapUrvviNau / tAveva tridazAvAvAM sampratyapi samAgatau // 58 // fearfour vyAdhivAghAM soDhA tapasyati / sanatkumAro bhagavA nitIndrastvAmavarNayat ||59 // AvAbhyAM tadihAgatya pratyakSeNa parIkSitam / ityuditvA ca natvA ca tridazau tau tirohitau // 60 // etannidarzanamAtraM kaphalabdheH pradarzitam / labdhyantarakathA noktA granthagauravabhIrubhiH ||61 || yoginAM yogamAhAtmyAt purISamapi kalpate / rogiNAM roganAzAya kumudAmodazAli ca // 62|| malaH kila samAmnAto dvividhaH sarvvadehinAm / karNanetrAdijanmaiko dvitIyastu vapurbhavaH ||63|| yoginAM yogasampattimAhAtmyAd dvividho'pi saH / kastUrikAparimalo rogahA sarvvarogiNAm ||64|| yoginAM kAyasaMsparzaH siJcanniva sudhArasaiH / kSiNoti tatkSaNaM sarvAnAmayAnAmayA vinAm ||65 // nakhAH kezAradAzcAnyadapi yogizarIragam / bhajate bheSajIbhAvamiti savvauSadhiH smRtA // 66 // 1 galatvAmAM - mu. triSaSTi0 4 / 7 / 397 / / 2 zarIrakam - khaM. // 10 // 39 //
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 40 // Jain Education Inta tathAhi tIrthanAthAnAM yogabhRccakravarttinAm / dehAsthizakalastomaH sarvvasvargeSu pUjyate ||67| kiJca, meghamuktamapi vAri yadaGgasaGgamAtrAd nadIvApyAdigatamapi sarvvarogaharaM bhavati / tathA vipamUcchitA api yadIyAGgasaGgivAtasparzAdeva nirviSIbhavanti, viSasaMpRktamapyannaM yanmukha praviSTamaviSaM bhavati, mahAviSavyAdhivAdhitA api yadvacaH zravaNamAtrAd yaddarzanAcca vItavikArA bhavanti, eSa sarvo'pi sarvaiASadhiprakAraH / ete kaphAdayo maharddhirUpAH / athavA maharddhayo vibhinnA eva / vikriyAlandhayo'nekadhA, aNutva - mahatva - laghutva - gurutva - prApti - prAkAmyezitva - vazitvA - pratighAtitvA - 'ntarddhAna- kAmarUpitvAdibhedAt / aNutvamaNuzarIravikaraNam, yena visacchidramapi pravizati tatra ca cakravarttibhogAnapi bhuGkte / mahavaM merorapi mahattarazarIrakaraNasAmarthyam / laghutvaM vAyorapi laghutarazarIratA / gurutvaM vajrAdapi gurutarazarIratayA indrAdibhirapi prakRSTabalairduHsahatA | prAptirbhUmisthasya aGgulyagreNa meruparvvatAgra- prabhAkarAdisparzasAmarthyam / prAkAmyamapsu bhUmAvivA'pravizato gamanazaktiH, tathA aviva bhUmAnmaJjananimajjane / IzitvaM trailokyasya prabhutA tIrthakara - tridazezvaraRddhivikaraNam / vazitvaM sarvajIvavazIkaraNalabdhiH / apratighAtitvaM adrimadhye'pi niHsaGgagamanam / antarddhAnamadRzyarUpatA / kAmarUpitvaM yugapadeva nAnAkArarUpavikaraNazaktiH / ityevamAdayo maharddhayaH / 1 nirviSA bha0 - mu. 2 dRzyatAM tatrArtha rAja0 3 | 36 || zabdato'rthatazraprabhRtaM sAmyamatra tattvArtharAja vArtikena [3 | 36 ] saha vartate / tasvArthamA0 10 / 7 / / 3 0zarIritA- zAM // 4 'viva pravi0 - mu. // 5rUpatvaM - khaM. // prathama: prakAzaH zlokaH 8 // 40 // 5 10
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 41 // Jain Education Inte athavA prakRSTazrutAvaraNavIryAntarAyakSayopazamAvirbhUtAsAdhAraNamahAprajJaddhilAbhA anadhItadvAdazAGgacaturdazapUrvA api santo yamartha caturddazapUrbI nirUpayati tasmin vicArakRcchre'pyarthe'tinipuNaprajJAH prAjJazramaNAH / anye'dhItadazapUrthyA rohiNI - prajJaptyAdimahAvidyAdibhiraGguSTaprasenikAdimiralpavidyAbhizcopanatAnAM bhUyasInAmRddhInAmavazagA vidyAvegadhAraNAt vidyAdharazramaNAH / kecid - bIja koSTha - padAnusAribuddhivizeSardviyuktAH / sukRSTasumatIkRte kSetre kSityudakAdyanekakAraNavizeSApekSaM cIjamanupahataM yathAneka bIjakoTIpradaM bhavati tathaiva jJAnAvaraNAdikSayopazamAtizayapratilambhAdekArthabIjazravaNe sati anekArthavIjAnAM pratipattAro bIjabuddhayaH / koSThAgArikasthApitAnAmasaGkIrNAnAmavinaSTAnAM bhUyasAM dhAnyabIjAnAM yathA koSThe'vasthAnaM tathA paropadezAdavadhAritAnAM zrautAnAmarthagranthabIjAnAM bhUyasA manusmaraNamantareNAvinaSTAnAmavasthAnAt koSThabuddhayaH / padAnusAriNo'nusrotaH padAnusAriNaH pratisrotaH padAnusAriNa ubhayapadAnusAriNazca / 1 anadhItaikAdazAMga - zAM / dRzyatAM tattvArtharAja0 3 | 36 || 2 kAbhiralpavidyAdibhizco - mu. / " vidhAnuvAdam / tatra aGguSThaprasenAdInAmalpavidyAnAM sapta zatAni rohiNyAdInAM mahAvidyAnAM paJca zatAni / " tattvArtharAja0 1 | 20 | " paNhAvAgaraNesu NaM aduttaraM pasiNasayaM... taM jahA aMgurupasiNAI bAhupasiNAI ahAgapariNAI ...... | ". nandI0 55 || 3 dhAraNA vi -zAM // 40ssttvsumtii0-mu| dRzyatAM tasvArtharAja0 3 | 36 | " dAtraM lavitraM tanmuSTau ghaNTo matyaM samIkRtau / [3 / 556 ]... 'mata' zabda: sAmyaparyAyaH matasya karaNaM matyam ... asamasya samIkaraNaM tatra / " - abhi0 cintA0 svo0 // 11 10 // 41 // w.jainelibrary.org
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram / / 42 / / Jain Education Inter voodoos tatrAdipadasyArthaM granthaM ca parata upazrutya A antyapadAdarthagrantha vicAraNA samartha paTutaramatayo'nusrotaH padAnusAribuddhayaH / antyapadasyArthaM granthaM ca parata upazrutya tataH prAtikUlyenAdipadAdA arthagranthavicAra paTavaH pratisrotaH padAnusAribuddhayaH / madhyapadasyArthaM granthaM ca parakIyopadezAdadhigamyAdyantAvadhiparicchinnapadasamUhapratiniyatArthagranthoda dhisamuttaraNa samarthAsAdhAraNAtizayapaTuvijJAnaniyatA ubhayapadAnusAribuddhayaH / bIjabuddhirekapadArthAvagamAdanekArthAnAmavagantA, padAnusArI tvekapadAvagamAt padAntarANAmavaganteti vizeSaH / tathA manovAkkAyabalinaH / tatra prakRSTajJAnAvaraNavIryAntarAyakSayopazamavizeSeNa vastRddhRtyAntarmuhUrtena sakala todadhyavagAhanAvadAtamanaso manobalinaH / antarmuhUrtena sakalazruta vastUccAraNa samarthA vAgbalinaH / athavA padavAkyAlaGkAro - petAM vAcamucairuccArayanto'virahitavAkkramA hInakaNThA vAgbalinaH / vIryAntarAyakSayopazamAvirbhUtA sAdhAraNakA yabalatvAt pratimayAvatiSThamAnAH zramaklamavirahitA varSamAtrapratimAdharA bAhubaliprabhRtayaH kAyabalinaH / tathA kSIramadhusarpiramRtAsraviNaH / yeSAM pAtrapatitaM kadannamapi kSIramadhusappiramRtarasavIryavipAkaM jAyate vacanaM vA zArIramAnasaduHkhaprAptAnAM dehinAM kSIrAdivat santarpakaM bhavati te kSIrAsraviNo madhvAsraviNaH sarpirAsraviNo'mRtAsraviNazca / 2 dRzyatAM tattvArtharAja0 3 | 36 || 3 zraviNo- zAM. // 4 vacanaM ca khaM / 1 zrota:- mu.| evamagre'pi sarvatra / 5 0vi0 - khaM / evamagre'pi // prathamaH prakAza: zloka 8 // 42 // 5 10 jainelibrary.org
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ kecidakSINaddhiyuktAH, te ca dvividhA akSINamahAnasA akSINamahAlayAzca / yeSAmasAdhAraNAntarAyakSayopazamAdalpamAtramapi pAtrapatitamannaM gautamAdInAmiva bahubhyo dIyamAnamapi na kSIyate te'kssiinnmhaansaaH| akSINamahAlayarddhiprAptAzca yatra parimitabhUpradeze'vatiSThante tatrAsaMkhyAtA api devAstiryaJco manuSyAzca saparivArAH parasparabAdhA rahitAstIrthakaraparSadIva sukhamAsate / iti prajJAzramaNAdiSu mahAprajJAdayo maharddhayo drshitaaH| sarvendriyANAM viSayAn gRhNAtyekamapIndriyam / yatprabhAvena sambhinnasrotolabdhistu sA matA // 1 // 8 // tathA cAraNAzIviSAvadhimanaHparyAyasampadaH / yogakalpadrumasyaitA vikAsikusumazriyaH // 9 // atizayacaraNAccAraNA atizayagamanAdityarthaH, tatsampat tllbdhirityrthH| aashiivisslbdhirnigrhaanugrhsaamrthym| avadhijJAnalabdhimUrtadravyaviSayaM jJAnam / manaHparyAyajJAnalobdharmanodravyapratyakSIkaraNazaktiH / etA labdhayo yogakalpavRkSasya kusumabhUtAH / phalaM tu kevalajJAnaM mokSo vA / bharata-marudevyudAharaNAbhyAM vkssyte| tathAhi 1 dRzyatAM tttvaarthraaj03| 36 / / 20zravaNAo-zAM. khaM. // 3 shroto0-mu.|| Jain Education nal Ivww.jainelibrary.org
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstrama // 44 // prathamaH prakAzaH zlokaH 9 // 44 // dvividhAzcAraNA jJeyA jvaa-vidyotthshktitH| tatrAdyA rucakadvIpaM yAntyekotpAtalIlayA // 1 // valanto rucakadvIpAdekenotpatanena te / nandIzvare samAyAnti dvitIyena yato gatAH // 2 // te cordhvagatyAmekena samutpatanakarmaNA / gacchanti pANDakavanaM meruzailaziraHsthitam // 3 // tato'pi valitA ekotpAtenAyAnti nandanam / utpAtena dvitIyena prathamopAtabhUmikAm // 4 // vidyAcAraNAstu gacchantyekenotpAtakarmaNA / mAnuSottaramanyena dvIpaM nandIzvarAhvayam // 5 // tasmAdAyAnti caikenotpAtenotpatitA yataH / yAntyAyAntyUrddhamArge'pi tiryagyAnakrameNa te // 6 // anye'pi bahubhedAzcAraNA bhavanti / tadyathA AkAzagAminaH paryAvasthAniSaNNAH kAyotsargazarIrA vA pAdokSepanikSepakramAdvinA vyomacAriNaH / kecitu jala-jaGghA-phala-puSpa-patra-zreNya-gnizikhA-dhUma-nIhArA-'vazyAya-meghavAridhArA-markaTakatantu-jyotIrazmi-pavanAdyAlambanagatipariNAmakuzalAH / jalamupetya vApI-nimnagA-samudrAdiSvapkAyikajIvAnavirAdhayanto jale bhUmAviva pAdotkSepanikSepakuzalA jlcaarnnaaH| bhuva upari cataraGagulapramite AkAze jaGghAnikSepokSepanipuNA jaGghAcAraNAH / nAnAdrumaphalAnyupAdAya phalAzrayaprANya virodhena phalatale pAdotkSepanikSepakuzalAH phala 1 Ava0 mala0 pR. 78-79 / vizeSAva. gA0 782-786 // 2 tulyaprAyA: pralokAH triSaSTiH 1 / 1 / 875879 // 3 paanndduk-mu.|| 4 dRzyatAM tiloyp04|1033-1047 / SaTUkhaMDAgamadhavalA0 9 / 4, 1, 17 / tatvArtharAjaH 3 // 36 // Jain Education Inter H ainelibrary.org
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 45 / / Jain Education Inter cAraNAH / nAnAdrumalatA- gulma- puSpANyupAdAya puSpasUkSmajIvAnavirAdhayantaH kusumataladalAvalambanAsaGgagatayaH puSpacAraNAH / nAnAvRkSagulmavIrullatA vitAna nAnApravAlataruNapallavAlambanena parNasUkSmajIvAna virAdhayantazcaraNotkSepanikSepapaTavaH patracAraNAH / caturyojanazatocchritasya niSadhasya nIlasya cAdreSTaGkacchinnAM zreNimupAdAyoparyyadho vA pAdapUrvakamuttaraNAvataraNa nipuNAH zreNicAraNAH / agnizikhAmupAdAya tejaH kAyikAna virAdhayantaH svayamadahyamAnAH pAdavihAra nipuNA agnizikhAcAraNAH / dhUmavattaM tirazrInAmUrddhagAM vA AlambyAskhalitagamanAskandino dhUmacAraNAH / nIhAramavaSTabhyAkAkipIDAmajanayanto gatimasaGgAmanuvAnA nIhAracAraNAH / avazyAyamAzritya tadAzrayajIvAnuparodhena yAnto'vazyAyacAraNAH / nabhovartmani pratitajaladharapaTalapaTAstaraNe jIvAnupaghAticaGkramaNaprabhavo meghacAraNAH / prAvRSeNyAdijaladharAdervinirgatavAridhArAbalambanena prANipIDAmantareNa yAnto vAridhArAcAraNAH / kubjavRkSAntarAlabhAvinabhaH pradezeSu kubjavRkSAdisambaddhamarkaTakatantvAlambanapAdoddharaNanikSepAvadAtA markaTakatantUna cchindanto yAnto markaTaka tantucAraNAH / candrArka grahanakSatrAdyanyatamajyotIrazmisambandhena bhuvIva pAdavihArakuzalAH jyotI razmicAraNAH / pavaneSvaneka digmukheonmukheSu pratilomAnulomavRttiSu tatpradezAvalImupAdAya gatimaskhalitacaraNa vinyAsAmAskandanto vAyucAraNAH / tapazcaraNamAhAtmyAd guNAditarato'pi vA / AzIviSAH samarthAH syurnigrahe'nugrahe'pi ca // 1 // dravyANi mUrttimantyeva viSayo yasya sarvataH / naiyatyarahitaM jJAnaM tat syAdavadhilakSaNam // 2 // 1 "nasaGga0-- mu. // 20 vartiSu - mu. // 12 5 10 // 45 // jainelibrary.org
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM prathamaH prakAza: zlokaH 10 // 46 // yogazAstram syAnmanaHparyayo jJAnaM manuSyakSetravartinAm / prANinAM samanaskAnAM manodravyaprakAzakam // 3 // Rjuzca vipulazceti syAnmanaHparyayo dvidhA / vizuddhayapratipAtAbhyAM vipulastu viziSyate // 4 // 9 // kevalajJAnalakSaNaphalopadarzanena yogameva stautiaho yogasya mAhAtmyaM prAjyaM sAmrAjyamuhahan / avApa kevalajJAnaM bharato bharatAdhipaH / / 10 // aho ityAzcarye, prAjyaM puSkalaM sAmrAjyaM cakravartitvamudvahanneva, na punastyaktarAjyasampat , bharatAdhipaH ssttkhnnddbhrtkssetrsvaamii| tathAhi etasyAmavasarpiNyAmekAntasuSamArake / sAgaropamakoTInAM catuSkoTimite gate // 1 // sAgaropamakoTInAM tisRbhiH koTinirmite / arake suSamAnAmni dvitIye'pi gate sati // 2 // tadvikoTIkoTimite suSamaduHSamArake / palyASTamAMzazeSe'ntardakSiNArdhasya bhArate // 3 // saptAbhUvan kulakarA ime vimalavAhanaH / cakSuSmAMzca yazasvI cAbhicandro'tha prasenajit // 4 // marudevazca nAbhizca tatra nAbhegRhiNyabhUt / marudeveti sacchIlapavitritajagattrayA // 5 // tRtIyArasya zeSeSu pUrvalakSeSu sNkhyyaa| caturazItI sArdhASTamAse varSaye'pi ca // 6 // 1 dvitIye vigate khaM. // 2 kottaakotti-mu.|| 10 Jain Education Intera For Private & Personal use only O jainelibrary.org
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 47 // tasyAzca kukSau sarvArthavimAnAdavatIrNavAn / caturdazamahAsvamasUcitaH prathamo jinaH // 7 // nAbhezca marudevyAzca tadA samyagajAnatoH / svamArthamindrAH sarve'pi vyAcakruH pramadonmadAH // 8 // tataH sukhena jAtasya zubhe'ti paramezituH / SaTpaJcAzad dikkumAryaH sUtikarma pracakrire // 9 // merumUrdhni vibhuM nItvA kRtvotsaGge divaspatiH / tIrthodakairamyapiJcat svaM ca harSAzruvAribhiH // 10 // vAsavena tato mAturarpitasya jgdguroH| dhAtrIkarmANi sarvANi vidadhurvibudhastriyaH // 11 // nirIkSya RSabhAkAraM lakSmogai dakSiNe prbhoH| cakratuH pitarau nAma RSabheti pramodataH // 12 // amandaM dadadAnandaM sudhArazmiriva prbhuH| tridazaitridazAhArapoSito vavRdhe kramAt // 13 // anyedyuryusadAmIza upaasitumupaagtH| acintayadbhagavato vaMzaH ke iva kalpyatAm // 14 // avagatya tadAkUtamavadhijJAnato vibhuH| tatkarekSulatAM lAtuM karIva karamakSipat // 15 // tAM samarpya jagabhartuH praNamya ca biDaujasA / ikSvAkuriti vaMzasya tadA nAma pratiSThitam // 16 // bAlyaM kalyamivollaGghaya mdhyndinmivaarymaa| vibhurvibhaktAvayavaM dvitIyaM zizriye vyH||17|| yauvane'pi mRdU raktau kmlodrsodrau| uSNAvakamprAvasvedI pAdau samatalau prabhoH // 18 // 1 tridazAhArayogena possito-mu.|| 2 ka ih-mu.|| 3 ita Arabhya 63 paryantAH prAyaH sarve'pi zlokAH samAnaprAyAH triSaSTiH 1 / 2 / 685-730 / / 10 // 17 // Jain Education in soww.jainelibrary.org
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ stropajJa'vRtti vibhUSitaM yogazAstram 11 22 11 Jain Education Inter natArtticchedanAyeva prapade cakramIzituH / sadAsthita zrIkareNoriva dAmAGkuzadhvajAH ||19|| svAminaH pAdayorlakSmIlIlA sadanayoriva / zaGkhakumbhau tale pANai svastikatha virejire // 20 // mAMsalo vartulastuGgo bhujaGgamaphaNopamaH / aGguSThaH svAmino vatsa iva zrIvatsalAJchitaH ||21|| prabhornivAtaniSkampasnigdhadIpazikhopamAH / nIndhrA Rjavo'Ggulyo dalAnIva padAbjayoH // 22 // nandyAvartA jagadbhartuH pAdAGgulitaleSvabhAn / yadvimbAni kSitau dharmmapratiSThAhetutAM yayuH ||23|| yavAH parvasvaGgulInAmadho vApIbhirAbabhuH / uptA iva jagallakSmIvivAhAya jagatprabhoH ||24|| kandaH pAdAmbujasyeva pANirvRttAyataH pRthuH / aGguSThAGguliphaNinAM phaNAmaNinibhA nakhAH ||25|| hemAravindamukulakarNikA golakazriyam / gUDhau gulphau vitenAte nitAntaM svAmipAdayoH || 26 // prabhoH pAdAvuparyAnupUrvyA kUrmmavadunnatau / aprakAzasirau snigdhacchavI lomavivarjitau // 27 // antarmanAsthipizitapuSkale kramavarcale / eNIjaGghAviDambinyau jagauya jagatpateH // 28 // jAnunI svAmino'dhAtAM vartule mAMsapUrite / tUlapUrNapidhAnAntaH kSiptadarpaNarUpatAm ||29|| UrU ca mRdula snigdhAvAnupUrvyeNa pIvarau / vibharAzcakratuH prauDhakadalI stambhavibhramam ||30|| 1 prapede khaM. mu.|" pAdAgraM prapadam " abhi0 ci0 3 / 281 // 2 vakSa - zAM. / " kroDoro hRdayasthAnaM vakSo vatso bhujAntaram / " abhi0 ci0 3 | 266 // 3 nirdhAta-khaM. mu. // 4 mpA sni- mu. // prathama: prakAzaH zloka: 10 // 48 // 5 10 wjainelibrary.org
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ svAminaH kuarasyeva muSkI gUDhau smsthitii| atigUDhaM ca puMzcihanaM kulInasyeva vAjinaH // 31 // taccAsiramanimnoccamahUsvAdIrghamazlatham / saralaM mRdu nirloma vartulaM surabhIndriyam // 32 // zItapradakSiNAvarttazabdayuktaikadhArakam / abIbhatsAvarttAkArakozasthaM piJjaraM tathA // 33 // AyatA mAMsalA sthUlA vizAlA kaThinA kttiH| madhyabhAgastanutvena kulizodarasodaraH // 34 // nAbhirvabhAra gambhIrA saridAvartavibhramam / kukSI snigdhau mAMsavantau komalau saralau samau // 35 // adhAd vakSaHsthalaM svarNazilApRthulamunnatam / zrIvatsaratnapIThAjhaM zrIlIlAvedikAzriyam // 36 // dRDhapInonnatau skandhau kakudmankakudopamau / alparomonnate kakSe gandhasvedamalojjhite // 37 // pInau pANiphaNacchatrau bhujAvAjAnulambinau / caJcalAyA niyamane nAgapAzAviva zriyaH / 38 // navAmrapallavAtAmratalau niSkarmakarkazau / asvedanAvapacchidrAvRSNau pANI jagatpateH // 39 // daNDa-cakra-dhanu-matsya-zrIvatsa-kulizAGkuzaiH / dhvajA-'nja-cAmara-cchatra-zaGkha-kumbhA-'bdhi-mandaraiH // 40 // makara-rSabha-siMhA-'zva-ratha-svastika-diggajaiH / prAsAda-toraNa-dvIpaiH pANI pAdAvivAGkitau // 41 // aGguSThAGagulayaH zoNAH saralAH zoNapANijoH / prarohA iva kalpadroH prAntamANikyapuSpitAH // 42 // // 49 // 1.phaNi mu.| 'phaNA --triSaSTiH 1 / 2 / / 706 // 20lambitau-khaM. mu.|| 3 nisskmprkrkshau-khN.|| 13 For Private & Personal use only Jain Education Intel O w.jainelibrary.org
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH 10 yavAH spaSTamazIbhanta svAmino''GguSThaparvasu / yazovaraturaGgasya puSTivaiziSTyahetavaH // 43 // agulImUrdhasu vibhoH srvsmpttishNsinH| dadhuH pradakSiNAvartA dakSiNAvartazaGkhatAm // 44 // kRcchrAduddharaNIyAni jaganti trINyapItyabhAn / saMkhyAlekhA iva tisro mUle karAbjayoH // 45 / / vartulo'natidIrghazca lekhAtrayapavitritaH / gambhIradhvanirAdhatte kaNThaH kambuviDambanAm // 46 // vimalaM vartulaM kAntitaraGgi vadanaM vibhoH / pIyUSadIdhitirivAparo lAJchanavarjitaH // 47 // masRNau mAMsalau snigdhau kapolaphalako prabhoH / darpaNAviva sauvarNoM vAglakSmyoH sahavAsayoH // 48 // antarAvartasubhagau kI skandhAntalambinau / prabhormukhaprabhAsindhutIrasthe zuktike iva // 49 // oSThau bimbopamau dantA dvAtriMzat kundasodarAH / kramasphArA kramottuGgavaMzA nAzA mahezitaH // 50 // ahasvadIrgha cibukaM mAMsalaM vartulaM mRdu / mecakaM bahulaM snigdhaM komalaM zmazru tAyinaH // 51 / / prtygrklpvittpiprvaalaarunnkomlaa| prabhojihvA'natisthUlA dvAdazAGgAgamArthasaH // 52 // antarA kRSNadhavale prAntarakte vilocane / nIlasphaTikazoNAzmamaNinyAsamaye iva // 53 // te ca karNAntavizrAnte kjjlshyaampkssmnnii| vikasvare tAmarase nilInAlikule iva // 54 // vibharAJcakraturbhattu: zyAmale kuTile dhruvau / dRSTipuSkariNItIrasamudbhinnalatAzriyam // 55 // 10 lambitau-vaM. mu. // skandhAvalambi nau-triSaSTi0 1 / 2 / 717 // 2 vipulaM-khaM. // Jain Education Intel Paw.jainelibrary.org
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ 5 vizAlaM mAMsalaM vRttaM masRNaM kaThinaM samam / bhAlasthalaM jagadbharkharaSTamIsomasodaram // 56 // bhuvanasvAmino maulirAnupUrvyA samunnataH / dadhAvadhomukhIbhUtacchatrasabrahmacAritAm / / 57 // maulicchatre mahezasya jagadIzatvazaMsini / vRttamuttUGgamuSNISa zizriye kalazazriyam // 58 // kezAzcakAzire mUrdhni prabhaubhramaramecakAH / kuJcitAH komalAH snigdhAH kAlinyA iva vIcayaH // 9 // gorocanAgarbhagaurI snigdhasvacchA tvagAvabhau / svarNadravavilipteva tanau trijagadIzituH // 60 // mRdUni bhramarazyAmAnyadvitIyodgamAni ca / bisatantutanIyAMsi lomAni svAminastanau // 61 // utphullakumudAmodaH zvAso visnetarat palam / gokSIradhArAdhavalaM rudhiraM ca jagatpateH / / 62 // ityasAdhAraNa nAlakSaNairlakSitaH prbhuH| ratnai ratnAkara iva sevyaH kasyeva nAbhavat // 63 / / anyeyuH krIDayA krIDad baalbhaavaanuruupyaa| mitho mithunakaM kiJcit tale tAlataroragAt // 64 // tadaiva daivaduryogAt tanmadhyAnnaramUrddhani / taDiddaNDa ivairaNDe'patat tAlaphalaM mahat // 65 // prahataH kAkatAlIyanyAyenA''zveva mamaNi / vipanno dArakastatra prathamenApamRtyunA // 66 // kAladharma gate tasmiMstadvitIyA nitmbinii| yUthabhraSTA kuraGgIva kiMkartavyajaDA'bhavat // 67 // 1 triSaSTiH 1 / 2 / 661-662 // 2 ksyeh-mu.|| 3 ita: prabhRti 66 paryantaM samAnAH zlokAH triSaSTiH 1 / 2 / 735-737 // 4 triSaSTi0 1 / 2 / 744 // Jain Education Intel w ww.jainelibrary.org
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH 10 // 52 // akANDamudgarAghAteneva tenApamRtyunA / babhUvurmUcchitAnIva mithunAnyaparANyapi // 68 // tAni tAmagrataH kRtvA nArI puruSavajitAm / kiMkartavyavimUDhAni zrInAbherupaninthire // 69 // eSA vRSabhanAthasya dharmapatnI bhavatviti / pratijagrAha tAM nAbhirnetrakairavakaumudIm // 70 // anyadA tu vibhorudyatprAgbhogaphalakarmaNaH / AgAdindro vivAhArtha vRndArakagaNAnvitaH // 71 / / tataH svarNamayastambhabhrAjiSNumaNiputrikam / anekanirgamadvAramakAdhurmaNDapaM surAH // 72 / / zvetadivyAMzukollocacchalena gaganasthayA / gaGgayevAzritaH so'bhUd bhUrizobhAdidRkSayA // 73 // toraNAni caturdikSu santAnatarupallavaiH / tatrAbhUvana dhanUMSIva saJjitAni manobhuvA // 4 // catasro ratnakalazazreNayo'bhraMlihAyakAH / paryaSThApyanta devIbhinidhAnAni rateriva // 75 // vavRdhurmaNDapadvAre celaknopaM payomucaH / cakre madhye surIbhirbhUH paGkilA yakSakaImaiH // 7 // 1 samAnaH sArdhapralokaH triSaSTiH / / 2 / 755-756 // 2 rabhyudyoga-ka. ch.|| 3 devadevIgaNA-khaM. // 4 bhRt tasya zobhA-khaM. | " bhRt ttkautukdikssyaa"-trisssstti01|2|781 / / 5 " "toraNAni prtidishN..."trissssttiH|1|2| 775 // 6 kha. ga. triSaSTiH 1 / 2 / 783 / 0 hAgragA: mu.|| 7 paryasthA mu0| paryaSThA - trisssstti01| 2 / 783 / "sthA-seni-sedha-sica-saJjAM dvitve'pi" -si02|3| 40 // 8 celI takSepaM mu. / atra 'celaknopaM zAM. khaM. pAThaH, ayameva ca sAdhu: "knRyaiG zabdondanayo:" [ haimadhA0 802] iti Jain Education Intel w.jainelibrary.org
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAdyamAneSu tUryeSu gIyamAne ca maGgale / avAdayannagAyaMca pratizabdai digaGganAH / / 77 / / sumaGgalA-sunandAbhyAM kumArIbhyAmakArayat / vAsavaH paramezasya pANigrahamahotsavam / 78 / / tataH sumaGgalAdevI devaiH prakRtamaGgalA / apatye bharatabAmyau yugmarUpe ajIjanat // 79 // trailokyajanitAnandA sunandA supuve yugam / subAhuM bAhubalinaM sundarIM cAtisundarIm / / 80 // punarekonapaJcAzat puMyugAni sumaGgalA / asta balino mUrttAn dvairUpyeNeva mArutAn / / 81 / / anyeyuranyAya iti pUtkAroddhatabAhubhiH / nAbhirvyajJapi sambhUya sarvaimithunakairidam / / 82 // timro hakAramakAradhikkArAkhyAH sunItayaH / na gaNyante'dhunA puMbhiH kurvadbhirasamaasam / / 83 // tataH kulakaro'pyUce trAtAsmAdasamaasAt / eSa vo vRSabhaH svAmI tadvartadhvaM tadAjJayA // 84 // tadA kulakarAjJAtaH kattu rAjyasthiti sphuTAm / prabhu natrayamayo mithunAnyevamanvazAt // 85 / / rAjA bhavati mryaadaavytikrmnirodhkH| tasyocAsanadAnenA'bhiSekaH kriyate jalaiH // 86 // dhAtorNyantasyAtra prayogaH / " atti-rI-ThalI-hI-yiknU-kSmAyyAtAM puH [si04|2|21] / yvo: pvayavyaJjane luk [si04 / 4 / 121 ] / celArthAt knope: [si05|4|58] celArthAda vyApyAt parAt vanopayatestulyakartRkArthAd ghRSTimAne gamye dhAto: sambandhe Nam vA syAt / celaknopaM vRSTo meghaH |"-si. l0|| 1 sphuTaM-khaM. // 10 Jain Education Inter Lainelibrary.org
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSita yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH 10 AkaNyaM vacanaM bhartaste sarve yugmammiNaH / tacchikSayA yayuH patrapuTaijalajighRkSayA // 87 // tadA cAsanakampenAvadhijJAnaprayogataH / vijJAtabhagavadrAjyasamayaH zakra Ayayau // 88 // ratnasiMhAsane'dhyAsya vAsavaH paramezvaram / sAmrAjye'bhiSiSecAlazcakre ca mukuTAdibhiH / / 89 / / itazcAmbhojinIpatrapuTairaJjalidhAritaiH / nijaM mana iva svacchamAninye mithunarjalam // 90 // udayAdrimivArkeNa mukuTenopazobhitam / atyntvimlairvsyomev zaradambudaiH / / 11 / / haMsairiva zaratkAlaM snycrcaarucaamraiH| kRtAbhiSekaM nAbheyaM dadRzustAni vismayAt / / 92 // [yugmam ] naitadyuktaM prabhomUni kSeptumevaM vimarzibhiH / vinItaimithunairvAri nidadhe pAdapadmayoH // 93 // yojanAnyatha vistIrNI nava dvAdaza cAyatAm / vinItAkhyAM purI kartuM zrIdamuktvA hariyayau // 14 // so'pi ratnamayoM bhUmermANikyamukuTopamAm / vyadhAt dviSAmayodhyeti tAmayodhyAparAbhidhAm / / 95 / / tAM ca nirmAya nirmAyaH pUrayAmAsa yakSarAT / akSayyaratna-basana-dhana-dhAnyanirantaram / / 96 // vavendranIlavaiDUryaharmyakirmIrarazmibhiH / bhitti vinApi khe tatra citrakarma viracyate // 97 / / 1 zrIdaM muktvA -zAM. // 2 itaH prabhRti 105 paryantaM samAnA:zlokAH trisssstti01|2|913-923 // 3 ita: 97 zlokAt paraM yadyapi"tatroccaiH kAzcanaizcaityai maruzaGgazirAMsya bhi / patrAlambanalIleSa dhvajavyAjAdU bitanyate // " Jain Education Inte G w.jainelibrary.org
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 55 / / Jain Education I tadIpramANikya kapizIrSaparamparAH / ayatnAdarzatAM yAnti ciraM khecarayoSitAm ||8|| tasyAM gRhAGgaNabhuvi svastikanyastamauktikaiH / svairaM karkarakakrIDAM kurute bAlikAjanaH // 99 // tatrodyAnoccavRkSAgraprasvalyamAnAnyaharnizam / khecarINAM vimAnAni kSaNaM yAnti kulAyatAm // 100 // tatra dRSTvA'TTaharmyeSu ratnarAzIn samucchritAn / tadavakarakUTo'yaM tate rohaNAcalaH // 101 // jalakeliratastrINAM truTitairamauktikaiH / tAmraparNIzriyaM tatra dadhate gRhadIrghikAH || 102 // tatrebhyAH santi te yeSAM kasyApyekatamasya saH / vyavahartuM gato manye vaNikputro dhanAdhipaH || 103 || ityenistan: zlokaH khaM. madhye " kAJcanairhayairmeru " iti svalpapAThabhedena triSaSTizalAkA puruSacaritre ca vartate / tathApi asya zlokasya samAptau 98 ityaGko khaM. madhye nAsti, " tadvapre..." iti zlokAt paratastu 98 ityaGko dRzyate // 1 paramparA / ayatnAdarzatAM yAti -khaM. // 2 itaH 99 zlokAdanantaraM khaM. madhye " tatra caityeSu nirdagdhadhUpadhUmalatAstathA / adhisvamuktinizreNizreNizriyamazizriyan // zrAvastatra caityeSu kriyamANo yathAkSaNam / dhatte ghaNTATaNatkAraH pApozcATanamantratAm // " iti zlokayamadhikaM dRzyate, kintu tataH paraM zlokAGkau na staH " tasyAM gRhAGgaNa... " iti zlokAt paratastu 99 ityaGko dRzyate // 10 // 55 //
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zloka: 10 // 56 // naktamindudRSadbhittimandirasyandivAribhiH / prazAntapAMsavo rathyAH kriyante tatra sarvataH // 10 // vApIkUpasarolakSaiH sudhAsodaravAribhiH / nAgalokaM navasudhAkuNDaM parivabhUva sA // 105 / / nagarI tAmalakurvannarendro vRSabhadhvajaH / apatyAni nijAnIva prajAzciramapAlayat // 16 // tata utpAdayAmAsa lokAnugrahakAmyayA / ekaikazI viMzatidhA paJca zilpAni nAbhibhUH // 107 // rAjyasthitinimittaM cA'grahId gAsturagAn gajAn / sAmAdhupAyasAgaM ca nItirItimadarzayat // 108 / / dvAsaptatikalAkANDaM bharataM cAdhyajIgapat / bharato'pi nijAna bhrAtRstanayAnitarAnapi // 109 / / nAbheyo bAhubalinaM bhidymaanaanynekshH| lakSagAni ca hastyazvastrIpuMsAnAmajijJapat // 110 // aSTAdaza lipIAmyA apasavyena pANinA / darzayAmAsa savyena sundaryA gaNitaM punaH // 111 // varNavyavasthA racayan nyAyamArga pravartayan / tryazItiM pUrvalakSANi nAbhibhUratyavAhayat / / 112 / / prabhuH smarakRtAvAse madhumAse sameyupi / agAdanyedhurudhAne parivArAnurodhataH // 113 // guadbhiH phullamAkandamakarandonmadAlibhiH / madhulakSmIbabhUva svAgatikIva jagatprabhoH // 114 // 1 pAMzavo-khaM. mu.|| 2 etatsthAne // 106||-shaaN. / itaH param 107 ityAdikrameNa lokAGkAH zAM. pratau santi // 3 etatsthAne // 110 // -khN.| itaH param 191 ityAdikrameNa zlokAGkAH khaM. pratau santi // 4 "dakSiNena" -khaMTi. // 5 "vAmena" -khaMTi. // 6 // 15 // ' paryantaM samAnaprAyaM trisssstti01|26 984-188 // Jain Education Inten RAJainelibrary.org
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUrvaraGga ivArabdhe paJcamoccAribhiH pikaiH| adarzayallatAlAsyaM malayAnilalAsakaH // 115 // pratizAkhaM vilagnAbhiH puSpocayakutUhalAt / strIbhistatrAbhavan vRkSAH saJjAtasvIphalA iva // 116 // puSpavAsagRhAsInaH puSpAbharaNabhUSitaH / puSpagendukahasto'bhAd madhurmUrta iva prabhuH // 117 // tatra khelAyamAneSu nirbharaM bharatAdiSu / dadhyo svAmI kimIdRkSA krIDA dogundugeSvapi // 118 // jajJe'thAvadhinA svAmI svaHsukhAnyuttarottaram / anuttarasvargasukha bhuktapUrva svayaM ca tat // 119 // bhUyo'pyacintayadidaM vigalanmohabandhanaH / dhigeSa viSayAkrAnto vetti nAtmahitaM janaH // 120 // aho saMsArakUpe'smin jIvAH kurvanti karmabhiH / araghaTTaghaTInyAyenaihireyAhirAM kriyAm // 121 // ityAsInmanasA yAvadvibhubhavaparAGamakhaH / tAvallaukAntikA devA eyaH sArasvatAdayaH // 122 // baddhairaalibhimUni kRtAnyamukuTA iva / praNamya te vyajJapayan svAmistIthaM pravarttaya // 123 // gateSu teSu bhagavAnudyAnAnandanAbhidhAt / vyAvRtya gatvA nagarImAjuhAvAvanIpatIn // 124 // 1 triSaSTiH 1 / 2 / 1008 // 2 triSaSTiH 1 / 2 / 986 // 3 triSaSTiH 1 / 2 / 1017 / tatra dolaay-k.|| 4"cintayAmAsa" -khaMTi, ||5dogundge-mu.|| 6 ita: prabhRti pralokatrayaM samAnaprAyaM trisssstti01|2|10181020 / / 7" mayUravyaMsaketyAdaya:" [siddhhem03|1| 116] anena sUtreNa nipaatH|" khaTi. // 8 taavllokaa-mu.|| 9"AjagmuH" khaMTi. // Jain Education Inte
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram / / 58 / / Jain Education Inter rAjye'bhyaSiJcad bharataM jyeSThaputraM tato vibhuH / bAhubalyAdiputrANAM vibhajya viSayAn dadau // 125 // sAMvatsarikadAnena tato'tarSIttathA bhuvam / dehIti dInavAk pazcAt kazvidAsIdyathA nahi // 126 // athAsanaprakampena sarve'pyabhyetya vAsavAH / abhiSekaM prabhozcakrurgireriva payomucaH || 127 // maalyaanggr| gairdevezanyastai vasitaviSTapaiH / svayazobhirivA'zobhi paritaH paramezvaraH || 128|| vicitrairacito vastrai ratnaklaptaizca bhUSaNaiH / vibhurvabhAse sandhyA adhiNyairiva marutpathaH // 129 // divi dundubhinAdaM ca kArayAmAsa vAsavaH / jagato dadadAnandamasammAntamivAtmani // 130 // surAsuranarodvAhyAmAroha cchivikAM vibhuH / UrdhvalokagatermArga jagato darzayanniva // 131 // evaM sadevairdevezaiva niSkramaNotsavaH / yaM pazyadbhirnijadRzAM nairnimeSyaM kRtArthitam // 132 // siddhArthakodyAne mumoca paramezvaraH / kusumAbharaNAdIni kaSAyAniva sarvataH // 133 // caturbhirmuSTibhiH kezAnudadhAra jagadguruH / jighRkSuH paJcamIM muSTi vAsaveneti yAcitaH // 134 // devAMsayoH strarNarucotAnItA'tizobhate / kezavalluryyasAvAstAmiti tAM svAmyadhArayat / / 135|| pratIcchatazca saudharmAdhipateH sicayAJcale / svAmikezA dadhurdavarNAntaraguNazriyam // 136 // 1 dInavAkyazca kazciH - mu. // 2 devadundubhi0 - khaM0 // 3 0rvAcAtItA - mu. | " vAtAnItA vibhAtyeSA tadAstAM kezavallarI / " triSaSTi0 1 / 3 / 70 // prathamaH prakAzaH zloka : 10 // 58 // 5 10 .
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ kSIrodadhau sudharmezaH kezAn kSiptyAnyupetya ca / raGgAcArya ibArakSat tumulaM muSTisaMjJayA // 137 // sarva sAvA pratyAkhyAmIti cAritramucakaiH / mokSAdhano sthamivAdhyAruroha jgtptiH||138|| sarvataH sarvajantUnAM manodravyANi darzayat / jajJe jJAnaM prabhosturya' manaHparyayasaMjJakam // 139 / / rAjJAM sahasrAzcatvAro'nuyAntastaM nijaprabhum / vratamAda dire bhaktyA kulInAnAM kramo hyasau // 140 // tataH sarveSapIndreSu gateSu svaM svamAlayam / vyavaharat tairvRtaH svAmI yUthanAtha iva dvipaiH // 14 // lokarbhikSAsvarUpA bhikSArtha bhramataH prabhoH / aDhauki kanyebhAzvAdi dhigArjavamapi kvacit // 142 // nyAyyAmaprApnuvan bhikSAM sahamAnaH parISahAn / adInamAnasaH svAmI maunavratamupAzritaH // 143 // zramaNAnAM sahasrestaizcatubhirapi nAbhibhUH / kSudhA muce ko vA sattvavAn bhagavAniva // 14 // vane mUlaphalAhArA jajJire te tu taapsaaH| bhavATavIpathajuSo dhik tAn mokSapathacyutAn // 145 // atha kaccha-mahAkacchaputrAvAjJAgatau kvacit / Iyaturnami-vinamI svAminaM pratimAsthitam // 146 // praNamya tau vijJapayAmbabhUvaturiti prabhum / Avayo paraH svAmI svAmin rAjyaprado bhava // 147 // na kizcidUce bhagavAMstadA tau sevakAvapi / nirmamA hi na lipyante kasyApyahikacintayA // 148 // 1 triSaSTi0 1 / 3 / 72 / / 2 triSaSTi0 1 / 3 / 74 ||3-kh. ga. c.| sasattvo bhg'-mu.|| 4 triSaSTi0 1 / 3 / 144 // 5 trisssstti01|3| 139 // / 10 Jain Education Intel w ww.jainelibrary.org
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSitaM prathamaH prakAza: zlokaH 10 yogazAstram to kRSTAsI siSevAte svAminaM pAripAzviko / aharnizaM merugiri sUryAcandramasAviva // 149 // atha tau dharaNendreNa prabhuM vanditumeyuSA / kau yuvAmiha ko heturityuktAvevamUcatuH // 150 // bhRtyAvAvAmasI bhartI kvacidapyAdideza ca / rAjyaM vibhajya sarveSAM svaputrANAmadatta ca // 151 // api pradattasarvasvo dAtAsau rAjyamAvayoH / asti nAstIti kA cintA ? kAryA seveva sevakaiH // 152 // yAceyAM bharataM svAmI nirmamo niSparigrahaH / kimadya dadyAditi tau tenoktAvityavocatAm // 153 // vizvasvAminamApyAma kurvaH svAmyantaraM nahi / kalpapAdapamAsAdya kaH karIraM niSevate // 154 // AvAM yAcAvahe nAnyaM vihAya paramezvaram / payomucaM vimucyAnyaM yAcate cAtako'pi kim // 155 // svastyastu bharatAdibhyaH kiM tvaasmdvicintyaa| svAmino'smAd yad bhavati tad bhavatvapareNa kim / / 156 // taduktimudito'vAdIdathedaM pannagezvaraH / pAtAlapatireSo'smi svAmino'syaiva kiGkaraH // 157 // sevyaH svAmyayameveti pratijJA sAdhu sAdhu vaH / svAmisevAphalaM vidyAdharaizvaryaM dadAmi tat // 158 // svAmisevAptamevaitad budhyethAM hanta mA'nyathA / sambodhyeti dadau vidyAH prajJaptIpramukhAstayoH // 159 // IyatustadanujJAtau pazcAzadyojanIpRthum / tau vaitAbyAdrimutsedhe paJcaviMzatiyojanam // 160 // 1 triSaSTi0 1 / 3 / 143 // 2 idaM pralokadvayaM triSaSTi0 1 / 3 / 151-152 // 3 ita: zlokacatuSTayaM triSaSTi. 1 / 3 / 151-154 // 4 trisssstti01|3| 169 / naanythaa-mu.|| Jain Education Inter A w.jainelibrary.org
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 61 // dazayojanavistAradakSiNazreNimadhyagAH / tatra vidyAbalAccakre namiH paJcAzataM purIH // 161 // dazayojanavistArottarazreNyA nyabIvizat / vidyAdharapatiH paSTiM purANi vinamiH punaH // 162 // cakrAte cakravatitvaM ciraM vidyAdhareSu tau| tAdRzaH svAmisevAyAH kiM nAma syAdarAsadam // 163 // varpa maunI nirAhAro viharan bhagavAnapi / puraM gajapuraM nAma prayayau pAraNecchayA // 16 // tadA ca somayazasaH zreyAMsaH svamamaikSata / 'meruM zyAma sudhAkumbhaiH kSAlayitvojjvalaM vyadhAm // 165 / / subuddhizreSThinA'pyakSi gosahasraM vezcyutam / zreyAMsenA''hitaM tatra tato'sau bhAsuro'bhavat // 166 // adarzi somayazasA rAjaiko bahumiH paraiH / ruddhaH samantAcchyAMsasAhAyyAjayamIyivAn // 167 // trayaste sadasi svagnAnanyonyasya nyabIvidan / te nirNayamajAnantaH svaM svaM sthAnaM punaryayuH // 168 // prAdurbhAvayitumiva tadA svasvapnanirNayam / zreyAMsasya yayau vezma mikSArthI bhagavAnapi // 169 // bhagavantaM samAyAntaM zazAGkamiva saagrH| Alokya zreyasAM pAtraM zreyAMsaH zizriye mudam // 170 // UhApohaM vitanvAnaH zreyAMsaH svAmidarzanAt / avApa jAtismaraNaM pUrvanaSTanidhAnavat // 17 // cakrabhRd vajranAbho'sau prAgbhave'syA'smi saarthiH| anuprabajitazcAmuM tadetyAdi viveda saH // 172 / / 1 -kha. ga. ca. / ciraaduu-mu.|| 2 vydhaat-mu.|| 3 itaH sArdha pralokatrayaM samAnaprAyaM trisssstti01|3| 246-249 // 4 tto'rko'pytibhaasurH|| -khaM. triSaSTiH 1 / 3 / 246 // 5 rAIko-triSaSTiH // 10 Jain Education Inter For Private & Personal use only ainelibrary.org
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzA zloka: 10 // 62 // tato vijJAtanirdoSabhikSAdAnavidhiH sudhIH / svAmine prAsukAyAtekSurasaM mudito dadau // 173 // bhUyAnapi rasaH pANipAtre bhagavato mamau / zreyAMsasya tu hRdaye mamurnahi mudastadA // 174 // styAno nu stambhito nvAsId vyomni lagnazikho rasaH / aalau svAmino'cintyaprabhAvAH prabhavaH khalu // 175 / / tato bhagavatA tena rasenAkAri pAraNam / surAsuranRNAM netraiH punastadarzanAmRtaiH // 176 // kurvadbhirdundubhidhvAnaM devaidivi ghanairiva / vRSTayo ratnapuSpANAM cakrire vArivRSTivat // 177 / / atha takSazilAM svAmI yayau bAhubaleH purIm / bAhyodyAne prapede ca pratimAmaikarAtrikIm // 178 // prabhAte pAvayiSyAmi svaM lokaM svAmidarzanAt / itIcchato bAhubaleH sAbhUnmAsopamA nizA // 179 // sa prAtaH prayayau yAvat tAvat svAmyanyato'gamat / taccAsvAmikamudyAnaM vyomevAcandramaikSata // 18 // manoratho vilIno me hRdi bIjamivoSare / hA dhika pramadvaro'smIti bahvAtmAnaM nininda saH // 181 // yatrAsthAtAM prabhoH pAdau ratnastatrApabhirvyadhAt / dharmacakra sahasrAraM sahasrAMzumivAparam // 182 // vividhAbhigrahaH svAmI mlecchadezeSvadharmasu / vijahAra yathAryeSu samabhAvA hi yoginaH // 183 / / tadA prabhRtyanAryANAmapi pApaikakarmaNAm / dharmAstikyadhiyA jajJe dRDhAnuSThAnaceSTitam // 184 // evaM viharamANastu sahasra zaradAM gate / puraM purimatAlAkhyamAjagAma jagadguruH // 185 / / 1 ita Arabhya zlokatrayaM samAnaM triSaSTiH 1 / 3 / 293-295 // 2 mek-mu.|| Jain Education Intern ainelibrary.org
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 3 // tatpUrvottaradigbhAge kAnane zakaTAnane / vaTasyAdho'STamabhaktenA'sthAt pratimayA prabhuH // 18 // Aruhya kSapakazreNimapUrvakaraNakramAt / zukladhyAnAntaraM zuddhamadhyAsIdajjagatpatiH // 187 // tatazca ghAtikarmANi vyalIyanta ghanA iva / svAminaH kevalajJAnaravirA virvabhUva ca // 188 // vimAnAnyatisammardAd ghaTTayantaH parasparam / eyurindrAzcatuHSaSTiH samaM devagaNaistadA // 189 // trailokyabhartuH samavasaraNasthAnabhUtalam / amRjan vAyukumArAH svayaM mArjitamAninaH // 19 // gandhAmbuvRSTibhirmeghakumArAH siSicuH kSitim / sugandhibASpaiH sorikSaptadhUpAvaiSyataH prabhoH // 191 / / puSpopahAramRtavo jAnudaghnaM vyadhurbhuvi / apyeSyatpUjyasaMsargaH pUjAyai khalu jAyate // 192 / / snigdhadhUmazikhAstomavAsitavyomamaNDalAH / cakrudhUpaghaTIstatra tatra vahnikumArakAH // 193 // indracApazatAlIDhamiva naanaamnnitvissaa| tataH samavasaraNaM cakre zakrAdibhiH suraiH // 194 // rajatasvarNamANikyavaprAstatra trayo bbhuH| bhuvanAdhipatijyotivaimAnikasuraiH kRtAH // 195 / / asau svargamasau mokSaM gacchatyadhveti dehinAm / zaMsantya iva valgantyaH patAkAsteSu rejire // 196 / / vidyAdharyo ratnamayyo vopari ckaashire| kRtapravezaniSkAsA vimAnAzaGkayA suraiH // 197 // 1 dhyAsIdat jaga-zAM. / 'dhyAsIcca jaga -mu.|'dhyaasiistrijg -khaM. // 2 Iyu-khaM. // 3 sArdhazloka: triSaSTiH 1 / 3 / 422-423 // 4 nisskaashaa-mu.|| Jain Education in ww.jainelibrary.org
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram // 64 // Jain Education Inter mANikyakapizIrSANi mugdhAmaravadhUjanaiH / Alokyanta ciraM harSAdratnatADaGkazaGkayA // 198 // prativapraM ca catvAri gopurANi babhAsire / caturvidhasya dharmasya krIDAvAtAyanA iva // 199 // cakre samavasaraNAntare'zokataruH suraiH / kozatrayodayo ratnatrayodayamivoddizan // 200 // tasyAH pUrvadigbhAge ratnasiMhAsanaM surAH / sapAdapIThaM vidadhuH sAraM svargazriyAmiva || 201 || pravizya pUrvadvAreNa natvA tIrthaM tamacchide | svAmI siMhAsanaM bheje pUrvAMcalamivAryamA // 202 // ratnasiMhAsanasthAni divanyAsvapi tatkSaNam / bhagavatprativimbAni trINi devA vicakrire // 203 // varAkIkRtara| kendumaNDalaM paramezituH / trailokyasvAmitAcihnamiva cchatratrayaM babhau // 204 // bhagavAneka evAyaM svAmItyUrdhvakRto bhujaH / indreNeva prabhora reje ratnamayo dhvajaH || 205 // cakAze kevalajJAnacakravarttitvasUcakam / atyadbhutaprabhAcakraM dharmacakraM prabhoH puraH || 206 || rejurjAhnavIvIcIsodare cArucAmare | haMsA vivAnudhAvantau svAmino mukhapaGkajam ||207|| AvirbabhUvAnuvapustadA bhAmaNDalaM vibhoH / khadyotapotavad yasya puro mArttaNDamaNDalam // 208 // 2 SaSTi0 1 / 3 / 451 / / 3 sArdhaH zlokaH triSaSTi0 1 / 3 / 461-462 / / 6 vAbhidhAvantau khaM. // 5 triSaSTi0 1 / 3 / 456 // 1 triSaSTi0 1 / 3 / 440 // 4 triSaSTi0 1 / 3 / 467 // prathama: prakAza: zloka : 10 // 64 // 5 10 jainelibrary.org
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratidhvAnaizcatasro'pi dizo mukharayan bhRzam / ambhoda iva gambhIro divi dadhvAna dundubhiH // 209 // adhovRntAH sumanaso viSvagvavRSire suraiH| zAntIbhUte jane tyaktAnyastrANIva manobhuvA // 210 // pazcatriMzadatizayAnvitayA bhagavAn girA / trailokyAnugrahAyAtha prArebhe dharmadezanAm // 211 // bhagavatkevalajJAnotsavaM cArA acIkathan / bharatasya tadA cakraratnamapyudapadyata // 212 / / utpanna kevalastAta itazcakramito'bhyagAt / Adau karomi kasyA miti dadhyau kSaNaM nRpaH // 213 // kva vizvAbhayadastAtaH kva cakraM prANighAtakam / vimRzyeti svAmipUjAhetoH svAnAdideza saH // 214 // sUnoH parIpahodantaduHkhAzrUtpannadRgrujam / marudevAmathopetya natvA cAsau vyajijJapat // 215 / / AdizaH sarvadApIdaM yanme sUnustapAtyaye / padmakhaNDa iva mRduH sahate vArividravam // 216 // himarI himasampAtapariklezavazAM dazAm / araNye mAlatIstamba iva yAti nirantaram / / 217 // uSNa vuSNakiraNakiraNaratidAruNaiH / santApaM cAnubhavati stamberama ivAdhikam // 218 // tadevaM sarvakAlepu vanavAsI niraashryH| pRthagjana ivaikAkI vatso me duHkhabhAjanam // 219 // trailokyasvAmitAbhAjaH svasanostasya samprati / pazya sampadamityuktvArohayAmAsa tAM gaje // 220 // 1 zlokadvayaM triSaSTiH 1 / 3 / 514-515 // 2 zlokacatuSTayaM triSaSTi0 1 / 3 / 499-502 // 3 zlokapaJcakaM trisssstti01|3| 518-122 // 17 Jain Education Inter P w.jainelibrary.org
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zloka: 10 suvrnnvjrmaannikybhuussnnaisturgairgjaiH| pattimiH syandanaimUrtazrImayaiH so'calattataH // 221 // sainyairbhuussnnbhaaHpuakRtjnggmtornnaiH| gacchan dUrAdapi nRpo'pazyadratnadhvajaM puraH // 222 // marudevAmathAvAdId bharataH parato hyadaH / prabhoH samavasaraNaM devi devairvinirmitam // 223 // ayaM jayajayArAvatumulatridivaukasAm / zrUyate tAtapAdAntasevotsavamupeyuSAm / / 224 // mAlavakaizikImukhyagrAmarAgapavitritA / karNAmRtamiyaM vANI svAmino dezanAkRtiH // 225 // mayUra-sArasa-krauJca-haMsAdyaiH svasvarAdhikA / AkarNyate dattakaNaH svAmino gIH savismayam // 226 / / tAtasya toyadasyeva dhvanAvA yojanAdiha / zrute mano balAkeva balavadevi dhAvati // 227 // trailokyabhartRgambhIrAM vANI saMsAratAraNIm / nivAtadIpanispandA marudevA mudA'bhRNot // 228 // zRNvantyAstAM giraM devyA marudevyA vyalIyata / AnandAzrupayaHpUraiH paGkavat paTalaM dRzoH // 229 // sA'pazyattIrthakallakSmI tasyA'tizayazAlinIm / tasyAstadarzanAnandasthairyAt karma vyazIryata // 230 // bhagavadarzanAnandayogasthairyamupeyuSI / kevalajJAnamamlAnamAsasAda tadaiva sA // 231 / / kariskandhAdhirUDhaiva prAptAyuHkarmasaGkSayA / antakRtkevalitvena nirvANaM marudevyagAt // 232 // 1 purto-mu.||2 pAdAnte sevo-mu.| paadaabjsevo-trisssstti01|3| 522 // 3 tAriNIm / nirvaat-mu.|| Jain Education Inten jainelibrary.org
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 67 // etasyAmavasapiNyAM siddho'sau prathamastataH / kSIrAbdhau tadvapuH kSiptvA cakre mokSotsavaH suraiH // 233 // tato vijJAtatanmokSo harSa-zugbhyAM samaM nRpaH / abhracchAyA-'rkatApAbhyAM zaratkAla ivAnaze // 234 // santyajya rAjyacihnAni padAtiH spricchdH| tataH samavasaraNaM praviveza vishaamptiH||235|| catubhirdevanikAyaiH svAmI privRtstdaa| dadRze bharatezena dRkacakoranizAkaraH // 236 // trizca pradakSiNIkRtya bhagavantaM praNamya c| mUrdhni baddhAaliH stotumiti cakrI pracakrame // 237 // jayAkhilajagannAtha jaya vizvAbhayaprada / jaya prathamatIrtheza jaya saMsAratAraNa // 238 // adyaavsrpinniilokpdmaakrdivaakr| tvayi dRSTe prabhAtaM me pranaSTatamaso'bhavat // 239 // bhavyajIvamanovArinirmalIkArakarmaNi / vANI jayati te nAtha katakakSodasodarA // 240 // teSAM dUre na lokAgraM kAruNyakSIrasAgara / samArohanti ye nAtha tvacchAsanamahAratham // 241 // lokAgrato'pi saMsAramagrimaM deva manmahe / niSkAraNajagabandhuryatra sAkSAtcamIkSyase // 242 // tvadarzanamahAnandasyandaniSpandalocanaiH / svAmin mokSasukhAsvAdaH saMsAre'pyanubhUyate // 243 // rAgadveSakaSAyAdha ruddhaM jagadarAtibhiH / idamudveSTyate nAtha tvayevAbhayasatriNA // 244 / / svayaM jJApayase tacaM mArga darzayasi svayam / svayaM ca trAyase vizvaM tvatto nAthAmi nAtha kim // 245 // 1 zlokASTakaM tulyaprAyaM triSaSTiH 1 / 3 / 530-538 // zlokacatuSTayaM triSaSTi0 1 / 3 / 539-542 // Jain Education Intel P w.jainelibrary.org
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 68 // Jain Education Inter iti stutvA jagannAthaM mahInAthaziromaNiH / dezanAvAkUsudhAM pUrNakarNAJjalipuTaM papa // 246 // tadA RSabhasenAdIn bhagavAnRSabhadhvajaH / dIkSayAmAsa caturo'zItiM ca gaNabhRdvarAn // 247 // adIkSayattato brAhmIM bharatasya ca nandanAn / zatAni paJca naptRRMzca zatAni sapta nAbhibhUH || 248 // sAdhavaH puNDarIkAyAH sAdhyo brAhRmyAdayo'bhavan / zreyAMsAdyAH zrAvakAca zrAvikA H sundarImukhAH // 249 // evaM caturvidhaH saGghaH sthApitaH svAminA tadA / tataH prabhRti saGghasya tathaiveyaM vyavasthitiH || 250 || svAmyatha bhavyabodhAyAnyato'gAt saparicchadaH / taM natvA bharatAdhIzo'pyayodhyAM nagarIM yayau // 259 // tatra nAbhyaGgabhUvaMzaratnAkara nizAkaraH / yathAvidhi jugoponvIM' nyAyo vigrahavAniva // 252 || 4 catuHSaSTiH sahasrANi babhruvastasya vallabhAH / anucaryaH zriyo yAsAM jajJire rUpasampadA || 253 || tasminnarddhAsanAsIne vAsavasya divaukasaH / dvayorbhedamajAnantaH petuH praNatisaMzaye // 254 // prArabdhadigjayaH pUrvaM pUrvasyAM bhAnumAniva / so'gAjitAnyatejobhistejobhirdyotayan jagat || 255|| utkSiptArgha mitrodvIcihasta vinyasta vidrumaiH / gaGgAsambhedasubhagaM sa prApat pUrvasAgaram ||256|| 1 vRSabha - mu. // 2 caturazItiM gaNadharAn svayam // - mu. khaM. // 3 triSaSTi0 1 / 3 / 655 // 4 patasthAne khaM pratAvIdRzaH zlokaH "catuHSaSTiM sahasrAn sa putrI rAjJAmupAyata / anucaryaH zriyo yAsAM navoDhAnAM samAgaman || 256 || " prathama : prakAza: zloka: 10 11 24 11 5 10 jainelibrary.org
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAgadhatIrthakumAraM devaM manasikRtya ca / prapede'STamabhaktaM so'rthasiddherimAdimam // 257 / / yAdAMsi trAsayannAzu rathenA'sahyaraMhasA / jaladhi mandareNeva jagAhe sa mahAbhujaH // 258 // rathanAbhyudaye toye sthitvA dvAdazayojanIm / bANa datamiva preSInAmAGakaM mAgadhAya sH||259|| atha mAgadhatIrthasya patirnipatite shre| cukopa vikaTATopabhRkuTIbhaGgabhISaNam // 260 // zare mantrAkSarANIva tasya naamaakssraannysau| dRSTvA nAgakumAro'bhUnitAntaM zAntamAnasaH // 261 // - prathamazcakravaryeSa utpanna iti cintayan / upatasthe sa bharataM vijayo mUrtimAniva // 262 // naracUDAmaNeragre nijaM cUDAmaNi phnnii| cirAjitaM teja ivopAnayattaccharaM ca saH // 263 // tavAhaM pUrvadikapAlaH kiGkaraH karavANi kim / iti vijJapayana rAjJA so'nujajJe mahaujasA // 26 // jayastambhamivAropya tatra taM mAgadhAdhipam / pUrvanIranidhestIrAnnaradevo nyavarttata // 265 // urvImanurvI kurvANazvalayanacalAnapi / caturaGgabalenAtha prapede dakSiNodadhim / / 266 // 1 trisssstti01|4| 84 / zAM. khaM. pratyorayaM saMpUrNa: praloko nAsti / idamatra dhyeyam-agre varadAmatIrthapatipramAsatIrthapatyorvijayaprasaGge'STamatapodhidhAnollekho nAsti, ato'tra mAgadhatIrthapativijayaprasane kevale tavarNanamatiriktamiva matvA saMkSepadhiyA vA granthakRtaya praloko'yamAdau viracayya pazcAdanAdRtaH syAdityapi sambhAvyate // 2 bhrkuttii-khN.|| Jain Education Inten jainelibrary.org
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 70 // Jain Education Interi elA- lavaGga-lavalI - kakolabaddale taTe / sainyAnyAvAsayAmAsa sa dorvIrya purandaraH || 267 // tejasA sa durAloko dvitIya iva bhAskaraH / mahAvAhaM mahAbAhurAruroha mahAratham || 268 // taraGgairiva raGgadbhistatastuGgaisturaGgamaiH / rathanAbhyudayaM toyaM lala sa mahodadheH // 269 // varadAmAbhimukhaM ca sajjIkRtazarAsanaH / dhanurvedoGkAramiva jyAnirghoSaM tatAna saH // 270 // sauvarNakarNatADaGkapadmanA tulA spRzam / kAJcanaM sandadhe vANamAkarNAkRSTakArmuke // 271 // varadAmAkhyatIrthazamabhi zrIbharatastataH / mumoca namucidveSisthAmA nAmAGkitaM zaram // 272 // varadAmapatirvANaM prekSya ca pratigRhya ca / bharataM pratyupAyajJa upAyanamupAnayat || 273 // Uce ca bharatAdhIza dhanyo'smi yadihAgamaH / nAthena bhavatA nAtha sanAtho'hamataH param || 274 || tatastamAtmasAt kRtvA kRtyavid bharatezvaraH / prati pratIcImacalaccalayanacalAM balaiH // 275 // aparArNamAsAdya prabhAsAbhimukhaM zaram / jAjvalyamAnaM bharatastaDiddaNDamitrAkSipat // 276 // daNDaM prayaccha kurvAjJAM jijIviSasi cet sukham / ityakSarANi tadbANe prabhAsapatiraikSata || 277|| prAjyAni praguNIkRtya prAbhRtAnyadbhutAni saH / cacAla zaramAdAya prasAdayitumArSabhim || 278 || 1 triSaSTi0 1 / 4 / 157 // 2 bharatAdhIzaM - mu. // 3 nacalAna - khaM. // 4 " bharatezvaram" - khaMTi0 // prathama: prakAzaH loka: 10 // 70 // 5 10 ainelibrary.org
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 71 // hArAn nIhArahariNAnAjahArAtihAriNaH / cirakAlArjitAnAtmayazorAzInivAkhilAn // 279 // yeSAmagre dRSatkalpo ramAramaNahunmaNiH / tAMstAn vizrANayAmAsa maNInnaraziromaNeH / / 280 // kaTakAni kaTIsUtraM cUDAmaNimuromaNim / niSkAdi cAparyadrAjJe mUttaM teja iva svakam / / 281 // iti prasAditastenAcchadmanA bhaktisamanA / bharato'gAnadI sindhumuttaradvAradehalIm / / 282 // nikaSA sindhubhavanaM nidadhe ziviraM nRpH| sindhudevI samuddizya vidadhe cASTamaM tapaH // 283 // sindhuzvAsanakampena jJAtvA cakriNamAgatam / upetyopAyanairdivyairAnacaM pRthivIpatim // 284 // tAmurIkRtasevAM ca visRjya kRtapAraNaH / aSTAhikotsavaM tasyA vidadhe vasudhAdhavaH / / 285 // so'tha cakrAnugo gacchan kakubhottarapUrvayA / bharatArdhadvayAghATaM vaitADhyAdrimavApa ca // 28 // nitamve dakSiNe tasya vinyastazivirastataH / adhivetALyakumAraM nRpatividadhe'STamam // 287 // 1 itaH paraM khaM pratau ime trayaH zlokA adhikAH santi" akAle tArakAcakraM kurvanta: krsiikraiH| bhadrebhAn bhadrakAmaH so'Dhaukayad bharatezituH // 282 // uccaiHzravaHkulAnucvairvAjino'tyarkavAjinaH / paGkajAmodaniHzvAsAn jitazvAsAnupAdita // 283 // prakvaNakiGkiNIjAlavAcAlitanabhastalAn / rathAn vizrANayAmAsa ghezmabhUtAna jayazriyaH // 28 // " 2 triSaSTi0 1 / 4 / 210 // 3 vidadhe-khaM. // 4 assttaahniko-mu.|| 5 degdhipa:-khaM. ka. ch.|| 10 Jain Education Intel Amr.jainelibrary.org
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAkham prathamaH prakAza: zlokaH 10 // 72 // // 72 / / vijJAyAvadhinA so'pi divyaistaistairupAyanaiH / upatasthe mahIpAlaM sevAM ca pratyapadyata // 28 // taM visRjya nRpazcakre'STamabhaktAntapAraNam / aSTAhikotsavaM tasya vidadhe ca yathAvidhi // 289 // guhAM tamisrAmabhitastamisrAririva tviSA / jagAma tadadUre ca skandhAvAraM nyadhAnnRpaH // 290 // kRtamAlAmaraM tatra sa uddizyASTamaM vyadhAt / so'pi jJAtvAsanakampAdAna!petya bhUpatim // 291 // visRjya tamapi mApaH kRtvA cASTamapAraNam / vidadhe'STAhikAM tasya mahotsavapuraHsaram // 292 // suSeNo bharatAdezAt sindhumuttIrya carmaNA / tarasA sAdhayAmAsa dakSiNaM sindhuniSkuTam / / 293 // karaM tatratyamlecchAnAmAdAya svecchayAtha saH / uttIrya carmaNA sindhumAyayau bharatezvaram // 29 // vaitADhye tamisrAM vajrakapATapihitAM guhAm / udghATayitumAdikSat suSeNamRSabhAtmajaH // 295 // suSeNo'pi prabhorAjJAM zeSAvan mUrdhni dhArayan / pradeze'gAt tamisrAyA guhAyA adavIyasi // 296 // tadadhiSThAtRdevaM ca kRtamAlamanusmaran / tasthau pauSadhazAlAyAmaSTamena vizuddhadhIH // 297 / / snAtvA cASTamabhaktAnte bAhyAbhyantarazaucabhRt / paryadhAcchucivastrANi vividhAbharaNAni ca // 298 // 1 aSTAhniko -mu.|| 2 samuddizyA-khaM. // 3 0ssttaahnikaaN-pu.|| 4 ttrtyN-khN.| tatastya-zAM. mu.|| 5 kSat tatastAmRSabhAtmajaH-zAM0 / kSat tatastamRSabhAtmajaH-kha. c.|| Jain Education Inter For-Private &Personal use Only Mjainelibrary.org
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 73 // Jain Education Inter I homakuNDopame dhUpa jvaladagnike / dhUpamuSTIH kSipan svArthasAdhanIrAhutIriva || 299 || tataH sthAnAdasau tasyA guhAyA dvAramabhyagAt / kozadvAraM tadAyukta ivodghATayituM tvarI // 300 // dRSTamAtra tatpATayugalaM praNanAma ca / netAramiva tadantaH pravezaH syAt kuto'nyathA // 301 || guhAdvAre tato'STASTamaGgalAlekhapUrvakam / so'STAhikAmahimAnaM cakre svamahimocitam ||302|| daNDaratnaM vajrasAraM sarvazatruvinAzanam / atha senApatirvacaM vajrapANirivAdade ||303 || padAni katicit so'pasRtya vakra iva grahaH / daNDaratnena jhaTiti kapATau triratADayat // 304|| pakSAvivAdrervajreNa daNDaratnena tADitau / tattaDiti kurvANo vizliSTau tau babhUvatuH || 305|| tadguhAdvAravat sadyaH savikAsamukho bhRzam / suSeNo bharatAyedaM gatvA natvA vyajijJapat // 306 // abhUt tvatprabhAveNa guhAdvAramapArgalam / yaterniHzreyasadvAraM tapasevA'tibhUyasA ||307 || maghavairAvaNamivAdhirUDho gandhavAraNam / tatkAlaM bharatAdhIzo guhAdvAramupAyayau // 308 // andhakArApahArAya maNiratnaM nyadhAnnRpaH / dakSiNe kumbhinaH kumbhe pUrvAdrAviva bhAskaram ||309 || tato'nugacamUcakrazcakramArgAnugo guhAm / praviveza vizAmIzo meghamadhyamivAryamA // 310 // gomUtrikAkrameNAnuyojanAntaM tamazchide / pArzvayoH kAkiNIratnenA likhanmaNDalAni saH // 311 // 1 lekhyapU zAM. khaM. // 2STAhUnikA0 mu. // 19 10 // 73 // jainelibrary.org
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza zlokaH 10 // 74 // // 74 // dIgairekonapaJcAzanmaNDalaiH kaakinniikRtaiH| mArtaNDamaNDaloyotaistadvAhinyo'vahan sukham // 312 // bhUpo'thApazyadunmagnanimagne nimnage yayoH / ekatronmajati grAvA'nyasyAM majatyalAbvapi // 313 // atidustaratAbhAjorapi sAraNilIlayA / tayornadyoranavadyAM padyAM vyadhita varddhakiH // 31 // padyayA te samuttIrya tadguhAkuharAnnRpaH / niragacchanmahAmeghamaNDalAdiva bhAskaraH // 315 / / bharato bharatakSetrottarakhaNDaM praviSTavAn / ayudhyata tato mlecchanivairiva vAsavaH // 316 // jitA rAjJA mahecchena mlecchAH pratijayecchavaH / upAsAzcakrire meghamukhAn svakuladevatAH // 31 // musalAkAradhArAbhirArAdAsAradAruNam / te prAvartanta saMvarta iva viSvak pravarSitum // 318 // carmaratnamadhastene rAjJA dvAdazayojanIm / tadvadUrdhva chatraratnaM madhye ca nidadhe camaH // 319 // maNiratnamurudhvAntadhvaMsAya vasudhAdhipaH / pUrvAcala ivAdityaM chatradaNDe nyayojayat // 320 // taradaNDa ivArAjat tadratnadvayasampuTam / tatastadAdi loke'bhUd brahmANDamiti kalpanA // 321 // pUrvANe bApitAn zAlInaparANe ca pavitramAn / pratyAvAsaM gRhapatirbhojanArthamapUrayat // 322 // varSa varSa ca niviNNairUce meghkumaarkaiH| kirAtAzcakravatryepa na sAdhyo'smAdRzAmiti // 323 // 9 -kha. ga. ca. mheshen-mu.|| 2"taradaNDamivArAjat" triSaSTiH 1 / 4 / 432 / bhaNDazabdaH " puMklIbaliGgaH" iti abhidhAnacintAmaNi svopajJavRttau // 38 // 3 shaampi-mu.|| Jain Education Inter! djainelibrary.org
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 75 // Jain Education Int bhacchAsta girA mlecchAH zaraNaM bharataM yayuH / agninA kila dagdhAnAmagnireva mahauSadham // 324 // tatazvAjayyamajayat sindhoruttaraniSkuTam / svAmyAdezena senAnIH saMsAramiva yogavit || 325|| kaizcit prayANakairgacchan gajendra iva lIlayA / nitambaM dakSiNaM kSudra himAdreH prApa bhUpatiH ||326|| uddizya kSudrahimavatkumAraM tatra cArSabhiH / cakre'STamaM kAryasiddhestapo maGgalamAdimam // 327|| gatvASTamAnte himavatparvataM triratADayat / sATopo rathazIrSeNa zIrSaNyaH pRthivIbhujAm || 328|| bharatezastataH kSudra himavad girimUrddhani / dvAsaptarti yojanAni nAmAGkaM vANamakSipat // 329 // p mAlokya himavatkumAro'pyetya satvaram / bharatAjJAM svazirasA zirastrANamivAgrahIt // 330 // gatvA RSabhakUTAdrimRSabhasvAmibhUstataH / jaghAna rathazIrSeNa trirdanteneva dantirAT ||331|| avasarpiNyAM tRtIyAraprAnte bharato'smyaham / cakrIti varNAn kAkiNyA tatpUrvakaTake'likhat ||332|| tato vyAvRtya sadvRttaH skandhAvAraM nijaM yayau / cakArASTamabhaktAntapAraNaM ca mahIpatiH ||333 // tatazca kSudra himavatkumArasya narezvaraH / aSTAhikotsavaM cakre'nurUpaM cakrisampadaH || 334 || tato nivavRte cakravartI cakrapathAnugaH / sindhugaGgAntaraM kurvan saGkaTaM vipulairbalaiH ||335|| 1 triSaSTi0 1 / 4 / 462 / 2 triSaSTi0 1 / 4 / 464 / / 3 triSaSTi0 1 / 4 / 466 || 40bhyetya kha. cha. // 5 triSaSTi0 6 zlokatrayaM triSaSTi0 1 / 4 / 479-481 // 7 kAkaNyA - zAM. khaM. // / 8 nte pAraNaM khaM. // 1 / 4 / 477 / / 10 / / 75 / /
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ prathamaH svopakSa vRttivibhUSitaM yogazAstram // 76 // zloka: 10 // 76 // nitambamuttaramatha vaitADhyAdreravApa saH / tatra svasthaparIvAraH skandhAvAraM nyadhatta ca // 336 // tato namivinamyAkhyau vidyAdharapatI prati / Adideza vizAmIzo mArgaNaM daNDamArgaNam // 337 // vaitAThyazRGgAduttIrya kupitau daNDayAcanAt / Ajagmaturyuyutsa tau vidyAdharabalAvRtau // 338 // kurvan maNivimAnaircA bahusUryamayImiva / prajvaladbhiH praharaNaistaDinmAlAmayImiva // 339 // uddAmadundubhidhvAnaimaghaghoSamayImiva / vidyAdharavalaM vyomanyapazyad bharatastataH // 340 // daNDArthin daNDamasmattastvaM gRhNAsIti bhASiNau / AhavAyAhvayetAM tau vidyAdRptau mahIpatim // 341 // atha tAbhyAM sasainyAbhyAM pratyekaM yugapacca sH| yuyudhe vividhairyudvaiyuddhAyA' yajayazriyaH // 342 // yudhA dvAdazavArSikyA vidyAdharapatI jitau / prAalI praNipatyevaM bharatAdhIzamUcatuH // 343 // raverupari ki tejo vAyorupari ko javI / mokSasyopari ki saukhyaM kazca zUrastavopari // 344 // RSabho bhagavAn sAkSAdadya dRSTastvamArSabhe / ajJAnAd yodhito'smAbhiH kulasvAmin sahasva tat // 345 / / kirITa iba no mUrdhni maNDanaM tava zAsanam / kozo vapurapatyAni sarvamanyacca tAvakam // 346 // bhaktigarbhamiti procya bharatezAya dattavAna / vinamro vinamirnArIratna ratnoccayaM namiH // 347 // 1 susthapa0 khaM. // 2 vaarN-mu.|| 3 ta saH -khN.|| 4 zlokasaptakaM triSaSTiH 1 / 4 / 506-512 // Jain Education Intern jainelibrary.org
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ tato rAjJA visRSTau tau rAjyAnyAropya sUnuSu / viraktAvRSabhezAMhimUle jagRhaturbatam // 348 // tato'pi calitavatazcakraratnasya pRSThataH / gacchannAsAdayAmAsa rAjA mandAkinItaTam // 349 / / uttaraM niSkuTaM gAGgaM suSeNo'pyabhiSeNayan / tarasA sAdhayAmAsa kimasAdhyaM mahAtmanAm // 350 // rAjApyaSTamabhaktena gaGgAdevImasAdhayat / Anarca bharataM sApi devatAharupAyanaiH // 351 // tato gaGgAnadIkUle kamalAmodamAlini / vAsAgAra ivovAsa vasumatyekavAsavaH // 352 // bharataM rUpalAvaNyakiGkarIkRtamanmatham / tatrAvalokya gaGgApi prApa kSobhamayoM dazAm // 353 // virAjamAnA sarvAGga muktAmayavibhUSaNaiH / vadanendoranugataistAraistArAgaNairiva // 354 // vastrANi kadalIgarbhatvaksagarbhANi bibhrtii| svapravAhapayAMsIva tadpapariNAmataH // 355 / / romAJcakaJcukodazcatkucasphuTitakaJcukA / sadyastaraGgitApAGgA gaGgA bharatamabhyagAt // 356 // [tribhirvizeSakam ] premagadgadavAdinyA gADhamabhyarthya pArthivaH / riraMsamAnayA ninye tayA nijaniketanam // 357 // bhuAno vividhAn bhogAMstayA saha mahIpatiH / ekAhamiva varSANAM sahasraM so'tyavAhayat // 358 / / guhAM khaNDaprapAtAkhyAmakhaNDitaparAkramaH / tataH sthAnAnnRpaH prApa karaTIva vanAdvanam // 359 / / 1 sArdhazlokaH trisssstti01|4| 536-537 // 2 mahaujasAM-khaM0 // 3 zlokaSaTkaM trisssstti01|4|542-547 // 4 trisssstti01|4| 549 / / Jain Education Internat For Private & Personal use only nelibrary.org
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yiilaamu // 78 // prathamaH prakAzaH zlokaH 10 // 78 // kRtamAlakavattatra nATyamAlamasAdhayat / aSTamena nRpastadvattasya cASTAhikA vyadhAt // 360 // suSeNodghATitadvArakapATAM tAM guhAM nRpaH / prAvizadakSiNaM tasyA dvAramujjaghaTe svayam // 361 // niryayau tadguhAmadhyAt kesarIva narezvaraH / skandhAvAraM ca nidadhe gAGge rodhasi pazcime // 362 / / navApi nidhayo nAgakumArAdhiSThitAstadA / gaGgAkUlamanuprAptaM rAjAnamupatasthire // 363 // ityUcuste vayaM gaGgAmukhamAgadhavAsinaH / AgatAstvAM mahAbhAga bhavadbhAgyavaMzIkRtAH // 364 // yathAkAmamavizrAntamupabhukSva prayaccha ca / api kSIyeta pAtho'bdhau na tu kSIyAmahe vayam // 365 // sahasranavabhiryakSaiH kiGkarairiva tAvakaiH / ApUryamANAH satataM cakrASTakapratiSThitAH // 366 // dvAdazayojanAyAmA nvyojnvistRtaaH| bhUmadhye saJcariSyAmo deva tvatpAripAcikAH // 367 // [yugmam / ] senApatiH suSeNo'pi gaGgAdakSiNaniSkuTam / mahAvanaM mahAvAyurivonmUlya samAyayau // 368 // samAsahasraiH SaSTyaivaM jitvA paTkhaNDamedinIm / cakramArgAnugo'yodhyAM jagAma jagatIpatiH // 369 // tato dvAdazabhiva(rAgatyAgatya pArthivaiH / pracakre cakravarttitvAbhiSeko bharatezituH // 370 // 10TAinikAM-mu. // 2 triSaSTi0 1 / / / 567 // 3 keshriiv-mu.|| 4 vidadhe-khaM. // 5 pralokadvayaM triSaSTi0 1 / 4 / 583-584 // Jain Education Internet O w.jainelibrary.org
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhrAtUnanAgatAn jJAtvA tasminnapi mahotsave / teSAmekaikazo dUtAn prAhiNod bharatezvaraH // 371 // rAjyAni cet samIhadhve sevadhve bharataM tataH / dUtarityuditAH sarve'pyAlocyaivA'vadannidam // 372 / / vibhajya rAjyaM dattaM nastAtena bharatasya ca / saMsevyamAno bharato'dhikaM kiM naH kariSyati // 373 // samApatantaM kiM kAle kAlaM praskhalayiSyati / kiM jarArAkSasI dehagrAhiNI nigrahISyati / 374 // bAdhAvidhAyinaH kiM vA vyAdhivyAdhAna haniSyati / yathottaraM barddhamAnAM tRSNAM vA dalayiSyati // 375 // 5 1 ita: paraM paJca zlokA mu. madhye evaM santikurSatA svakuTumbasya sArAM ca dadRze kRzAm / sundarI cAsthibhUtAM ca cukopa bharatezvaraH / / 371 / / Uce prAharikAn kiM re madgehe nAsti bhojanam / yadevamIdRzI jAtA asthicarmamayI katham / / 372 / / svAmin vijayayAtrAbhUttava tAvatprabhRtyapi / AcAmAmlAnyavizrAntamakArSIt sundarI yataH // 373 / / atrAntare ca bhagavAn vihRtya vasudhAtale / bhagavAn samavAsArSIdaSTApadagirau tataH // 374 // zrutvA ca bharatAdhIzaH svAmivandanahetave / AgAt taddezanAM zrutvA vrataM jagrAha sundarI // 375 // " idaM tu dhyeyam-bharatasya cakravartitvAbhiSekAnantaraM triSaSTizalAkApuruSacarite [1 / 4 / 730-797 ] mahatA vistareNedaM sundarIdIkSAvarNanamasti, tathApi atra bharatantrakricaritasya saMkSiptatvAdeteSAM paJcAnAM zlokAnAM kvacit kiJcidazuddhatvAca ime zlokA atiriktA iva bhAnti / Adau kathaJcid racayitvA pazcAd granthakRtaiyAnAstA ityapi sambhAvyate // 2 zlokASTakaM triSaSTi0 1 / 4 / 800-807 / / // 79 // Jain Education in
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram 11 20 11 Jain Education Interna GOOOOOOOOOOO IdRk sevAphalaM dAtuM na ced bharata IzvaraH / manuSyabhAve sAmAnye tarhi kaH kena sevyatAm ||376|| prAjyarAjyo'pya santoSAdasmadrAjyaM jighRkSati / sthAmnA cet tadvayamapi tasya tAtasya sUnavaH ||377|| avijJapayya tAtaM tu sodaryeNAgrajanmanA / dUta tvatsvAminA yoddhuM na vayaM protsahAmahe ||378|| te dUtAnabhidhAyaivamRSabhasvAminaM yayuH / natvA bharatasandiSTaM tacca sarvvaM vyajijJapan || 379 // amlAna kevalAdarzasaMkrAntAzeSaviSTapaH / kRpAvAn bhagavAnAdinAtho'pItyAdideza tAn || 380 // anekayonisampAtAnantabAdhAnibandhanam / abhimAnaphalaiveyaM rAjyazrIH sApi nazvarI || 381 // kizca yA svaHsukhaistRSNA nAtruTyat prAgbhaveSu vaH / sA'GgArakArakasyeva martyabhogaiH kathaM truTe ||382|| aGgArakArakaH kazcidAdAya payaso dRtim / jagAma kartumaGgArAnaraNye rINavAriNi // 383|| so'GgArAnalasantApAd madhyAhnAtapapoSitAt / udbhUtayA tRSA''krAntaH sarvvaM itipayaH papau // 384 // | tenApyacchinnatRSNaH san suptaH svapne gRhaM gataH / AlU - kalasa-nandAnAmudakAnyabhito'pyapAt // 385 || tajjalairapyazAntAyAM tRSNAyAmagnitailavat / vApIkUpataDAgAni pAyaM pAyamazoSayat ||386 // tathaiva tRSito'thApAt saritaH saritAM patIn / na tu tasya tRSA'truTyannArakasyeva vedanA || 387|| 1 tatsvarUpaM ca // 2 triSaSTi0 1 / 4 / 827 / / 3 itaH prabhRti trayodaza zlokAH triSaSTi0 1 / 4 / 834846 // 4 sA vina0 khaM. // 5 jalapAtrabhedAnAmimAni nAmAni // 5 6 kalaza - mu. // prathamaH prakAza: zlokaH 10 // 80 // 5 10 ainelibrary.org
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 8 // marukUpe tato yAtaH kuzapUlaM sa rjjubhiH| baddhA cikSepa payase kimAtaH kurute na hi // 388 / / dUrAmbutvena kUpasya madhye'pi galitAmbukam / nizcotya pUlaM dramakaH snehapotamivApibat // 389 // na cchinnA yArNavAdyaistRT chedyA pUlAmbhasA na saa| tadvadvaH svaHsukhAcchinnA cheyA rAjyazriyA kimu // 390 // amandAnandaniHsyandinirvANaprAptikAraNam / vatsAH saMyamarAjyaM tadyujyate vo vivekinAm / / 391 // tatkAlotpannavairAgyavegA bhagavadantike / te'STAnavatirapyAzu pravrajyAM jagRhustataH // 392 // aho dhairyamaho satvamaho vairAgyadhIriti / cintayantastatsvarUpaM dUtA rAjJe vyajijJapan // 393 / / 1 snehaprota-khaM. mu.|| 2 itaH paraM zAM. khaM. pratyoravidyamAnA nadha pralokA mu. madhye itthamupalabhyante" tat zrutvA bharatasteSAM rAjyAni jagRhe svayam / lAbhAdvivardhito lobhI rAjadharmo hyasau sadA // 399 / / atha vijJapayAmAsa senAnIrbharatezvaram / na cakra cakrazAlAyAM vizatyadyApi na: prabho // 400 / svAmin digvijaye kazcidAjJAbAhyo nRpaH kvacit / dhivartate Dola iva gharaTTe bhramati prabho // 40 // A jJAtaM bharato'vAdIllokottaraparAkramaH / asmabandhurmahAbAhureko bAhubalibalI / 402 / / ekato garuDazcaiko'nyato'pyahikulAni ca / mRgAri[]ko yat kuryAnmRgakulA [ ni tannahi ? ]...||403 // ekataH saMhatAH sarve devadAnavamAnavAH / tathAnyato bAhubali: pratimallo na vidyate // 40 // ekatazcakrazAlAyAM cakraM na pravizatyadaH / necchatyAjJAmanyato [mito] bAhuH saMkaTe patito'smyaham // 10 // kiMvA bAhubali: so'yamAjJAM kasyApi manyate / sahate nAma paryANaM kesarI kiM kadAcana // 406 // Jain Education Inter w ww.jainelibrary.org
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH 10 // 82 // vaimAtreyaM kanIyAMsamatha bAhubaliM prati / dUtaM takSazilApu- preSayAmAsa pArthivaH // 394 // zailazRGge siMhamivottuGgasiMhAsane sthitam / natvA bAhubaliM dUto yuktisyUtamavocata // 395 // tvamekaH zlAghyase yasya jyeSTho bhrAtA jagajjayI / paTUkhaNDabharatAdhIzo lokottaraparAkramaH // 396 // tvadbhAtuzcakravartitvAbhiSeke ke mhiibhujH| maGgalyopAyanakarAH karadIya nAyayuH // 397 // sUryodaya ivAmbhojakhaNDasya bhrtodyH| zriye tavaiva kintvasyAbhiSeke na tvamAgamaH // 398 // tataH kumAra bhavato'samAgamanakAraNam / jJAtuM rAjJA nayajJenA''jJApito'hamihAgamam // 399 // nA''gA yadyArjavenApi tatra ko'pi janaH punH| tavAvinItatAM brUte yacchidrAnveSiNaH khalAH // 400 // pizunAnAM pravezaM tadyatnAd gopAyituM tava / AgantuM yujyate tatra kA pA svAmyupAsane // 401 // bhrAteti yadi nirbhIko nAgAstadapi nocitam / AjJAsArA na gRhyante jJAteyena mahIbhujaH // 402 / / ayaskAntairivAyAMsi devadAnavamAnavAH / kRSTAstejobhiradhunA hyekaM bharatamanvaguH // 403 // yamardAsanadAnena vAsavo'pi sakhIyati / sevAmAtreNa taM hantAnukUlayasi kiM nahi // 404 // evaM vimRzatastasya senAnIrjagade badaH / svAmistaba(stava ba)lasyAgre trailokyaM ca tRNAyate // 407 // " kvacidazuddhA ime zlokA Adau kathaJcid racayitvA pazcAd granthakAreNaiva nirAkRtA iti sambhAvyate / / 1 gopyituN-mu.|| 2 ekAdaza pralokA: triSaSTi0 1 / 5 / 111-121 // Jain Education Inter M ainelibrary.org
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 83 // vIramAnitayA yadvA rAjAnamavamanyase / tvaM hi tasmin sasainyo'pi samudre saktumuSTivat // 405 // lakSAzcaturazItistadgajAH shkrebhsnnibhaaH| sahyAH kenAbhisarpantaH paddhatA iba jaGgamAH // 406 / / tAvato'zvAn rathAMzvAsya viSvak plAvayato mahIm / kallolAniva kalpAntodadheH kaH skhalayiSyati / / 407 / / tasya SaNNavatigrAmakoTibhartuH padAtayaH / koTyaH SaNNavatiH siMhA iva trAsAya kasya na // 408 // ekaH suSeNasenAnIrdaNDapANiH samApatan / kRtAnta iva kiM zakyaH soDhuM devAsurairapi // 409 // amoghaM bibhratazcakraM cakriNo bharatasya tu / sUryasyeva tamastomaH stokikaiva trilokyapi // 410 // tejasA vayasA jyeSTho nRpazreSThaH sa sarvathA / rAjyajIvitakAmena sevyo bAhubale tvayA // 411 // atha bAhubalirbAhubalApAstajagabalaH / Uce bhrUbhaGgabhRddhIradhvAno'rNava ivAparaH // 412 // yuktaM yaduktaM bhavatA lobhanaM kSobhaNaM vacaH / dUtA khalu yathAvasthasvAmivAcikavAcinaH // 413 // suraasurnrendraayo na tAto na ca vikrmH| zlAghAheturme bharataH kIrttito dUta nUtanaH // 414 // karadIbhUya bhUpAlA nAgacchantu kathaM nu tam / dRzyate nanvasau yasya bhrAtA bAhubalirbalI // 415 // Avayornanu mArtaNDa-paGkaruTkhaNDayoriva / kiM na syAd vyavahitayorapi prItiH parasparam / / 416 / / sadA manasi tiSThAmastasya bhrAturaho vayam / gatvA kimatiricyeta prItinaisargikI hi naH // 417 // 1-jaimupA. / na taatottmvikrm:-mu.|| Jain Education in alww.jainelibrary.org
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ svIpajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH 10 // 84 // ArjavAnAgatAH satyaM kauTilyaM bharatena kim / vimRzyakAriNaH santo dRyante kiM khaloktimiH // 418 // eka evAvayoH svAmI bhagavAnAditIrthakRt / tasmin vijayini svAmI kathaGkAraM mamAparaH // 419 / / bhrAtAmyabhIH sa cAjJeza AjJApayatu yadyalam / jJAtisnehena, kiM vajra vajreNa na vidAryate // 420 // surAsuranaropAstyA prIto'stveSa mayAsya kim / mArga eva kSamaH stambe sthaH sajo'pi bhajyate // 421 // tAtabhakto mahendrazcejjyeSThaM taM tAtanandanam / AsayatyAsanasyArddha sa kiM tenApi dRpyati // 422 // te'nye tasmin samudre ye sasainyAH saktumuSTivat / tejobhirduHsaho'haM tu hanta syAM vaDavAnalaH // 423 // pattayo'zvA rathA nAgAH senAnIrbharato'pi ca / mayi sarve pralIyantAM tejAMsIvArkatejasi // 4246 . yAhi dUta sa evaitu rAjyajIvitakAmyayA / tAtadattAMzatuSTena mayaivopaikSi tasya bhUH // 425 // dRtenAgatya vijJapte yathArthe tena tatkSaNam / yuyutsu hubalinA bharato'thAbhyaSeNayat // 426 // chAdayan medinI sainyairghanartuA~ dhaneriva / mahAbAhustato bAhubalirbharatamabhyagAt // 427 // ubhayorapi vAhinyormahAsubhaTayAdasoH / anyo'nyAsphAlitAsromiH sampheTo'bhUd bhayAnakaH // 428 // tatsainikAnAmanyo'nyaM kuntAkunti zarAzari / AmantritazrAddhadevaH prAvarttata raNakSaNaH // 429 // paryasyAzeSasainyAni tUlAnIva mahAbalaH / abhyetya bharataM bAhubalirevamavocata // 430 // 1 naagt:-khN.|| 2 pralokaSaTkaM triSaSTi0 1 / 5 / 145-149, 154 // Jain Education Inter For Private & Personal use only Oww.jainelibrary.org
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ hastyazvapattighAtena kiM mudhA paapdaayinaa| yadyalaM tatvamekAkI yuddhayasvaikAkinA mayA // 431 // ekAGgAji pratijJAya dvAbhyAmapi nivAritAH / sainikA ubhaye'pyasthuH pazyantaH sAkSiNo yathA // 432 // tato dRgyuddha Arabdhe nirnimeSavilocanau / devairapi nRdevau tau devAviti vitarkitau // 433 // bharate nirjite tatra sabhyIbhUtAmaraM tayoH / vAgyuddhamabhavat pakSapratipakSaparigrahAt // 434 // tatrApi hInavAditvaM bharate samupeyuSi / bhUbhujau bhujayuddhena yuyudhAte mahAbhujau // 435 // bharato lambamAno'tha bAhau bAhubaleH sthire / zAkhAmRgo mahAzAkhizAkhAyAmiva vIkSitaH // 436 // bharatasya mahAbAhorapi baahubliblii| ekena vAhunA bAhuM latAnAmamanAmayat // 437 // prArabdhe muSTiyuddhe'tha peturbharatamuSTayaH / bAhubalau samudrormighAtA iva taTAcale // 438 // Ahato bAhubalinA vajrakalpena muSTinA / papAta bharataH pRthvyAM svasainyAzrujalaiH saha // 439 // mUrdhvAnte bharato bAhubaliM daNDena darpataH / tADayAmAsa dantIva tiryagdantena parvatam // 440 // daNDena bAhubalinA nihato bharatastataH / bhUmyAmAjAnumagno'sthAnikhAta iva kIlakaH // 441 // kimeSa cakravartIti bharataH kRtasaMzayaH / yAvat saMsmRtavAMzcakraM tAvadAgAt kare'sya tat // 442 // bhUmeniHsRtya kopena mahatA bharatezvaraH / cikSepa prajvalaccakraM kRtahAhAvaM balaiH // 443 // 1 saakssiibhuutaa-mu.|| // 85 // Jain Education Intent jainelibrary.org
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSitaM prathamaH prakAzaH zlokaH 10 yogazAstram taccakraM pArzvato bAhubaleontvA nyavartata / devatAni hi zastrANi svagotre prabhavanti na // 444 // akSatraM prekSya tad bAhubaliH kopAruNekSaNaH / sacakraM cUrNayAmyenamiti muSTimudakSipat // 445 // asAviva kaSAyaidhigahaM bhraatRvdhodytH| vijitya karaNagrAmaM kaSAyAneva hanmi tat // 446 // iti sabhAtasaMvegastadA tenaiva muSTinA / kezAnutpATayAmAsa sAmAyikamathAdade // 447 // sAdhu sAdhdhiti sAnandaM vyAharantaH suraasuraaH| upariSTAd bAhubaleH puSpavRSTiM vitenire // 448 // 'gatvA bhagavataH pArthe jJAnAtizayazAlinAm / kanIyasAM sodarANAM vidhAsye vandanA katham // 449 // utpanna kevalajJAnastattAM yAsyAmi parSadam ' / iti tatraiva maunena so'sthAt pratimayA kRtI // 450 // [ yugmam ] bharatastaM tathA dRSTvA vicArya svaM kukarma ca / babhUva nyazcitagrIvo vivikSuriva medinIm // 451 // zAntaM rasa mUrtamiva bhrAtaraM praNanAma ca / netrayorazrubhiH koSNaiH kopazeSamivotsRjan // 452 // praNaman bharatastasyA'dhikopAstividhitsayA / nakhAdazeSu saMkrAntyA nAnArUpa ivAbhavat // 453 // sunandAnandanamuneguNastavanapUrvikAm / svanindAmityathAkArSIt svApavAdagadauSadhIm // 454 // dhanyastvaM tatyaje yena rAjyaM mdnukmpyaa| pApo'haM yadasantuSTo durmadastvAmupAdravam // 455 / / 1 taan-mu.|| 2 triSaSTi0 1 / 5 / 741 // 3 ekAdaza zlokAH triSaSTiH 1 / 5 / 743-756 / / 4 zAntarasaM-mu. // 5 darzAnusaM0-khaM / PHw.jainelibrary.org Jain Education Intel I
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 87 // svazakti ye na jAnanti ye cAnyAyaM prakurvate / jIyante ye ca lobhena teSAmasmi dhurandharaH // 456 // rAjyaM bhavataro/jaM ye na jAnanti te'dhamAH / tebhyo'pyahaM viziSyeya tadamuJcan vidannapi // 457 / / tvameva putrastAtasya ystaatpthmnvgaaH| putro'hamapi tasya syAM ced bhavAmi bhavAdRzaH / 458 / / viSAdapaGkamutsArya pazcAttApajalairiti / tatputraM somayazasaM tadrAjye sa nyavI vizat // 459 // tadAdi somavaMzo'bhUcchAkhAzatasamAkulaH / tattatpuruSaratnAnAmekamutpattikAraNam // 460 // tato bAhubaliM natvA bharataH spricchdH| purImayodhyAmagamat svArAjyazrIsahodarAm // 461 // dustapaM tapyamAno'tha tapo bAhubalirmuniH / varSamekaM vyatIyAya saha prAgjanmakarmabhiH // 462 // tatazvAmUDhalakSyeNa svAminA nAbhisUnunA / brAhmI ca sundarI cAnujJAte tatpArzvamIyatuH // 463 // Ucatuzca 'mahAsattva samasvarNAzmanastava / na yuktaM tyaktasaGgasya kariskandhAdhirohaNama // 464 // evambhUtasya te hanta kathaM jJAnaM prarohati / adhaHsthitakarISAgneH pAdapasyeva pallavaH // 465 // Atmanaiva vicArya tvamuttitIpubhavodadhim / hastino'smAdavatara taraNDAdAyasAdiva' // 466 / / 1 viziSye yattada-mu. khN.|| 2 svarA-zAM. mu.| zvarA-khaM / parantu 'svArAjya' iti pAThaH samIcIno bhAti, svargarAjyam ' iti ca tsyaarthH| triSaSTizalAkApuruSacarite prathame parvaNi paJcame sarge'pi ayameva zloka: [756 ] vartate, tatrApi 'svArAjya' ityeva paatthH|| // 87 Jain Education anal For Private & Personal use only |
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram 11 22 11 Jain Education Inter tato'sau cintayAmAsa kutastyo hastisaGgamaH / pAdapArohamArUDhavallIkavapuSo mama // 467 // tyajenmudrAM samudro'pi caleyuracalA api / ime tu bhagavacchiSye bhASete na mRSA kvacit ||468 || AjJAtamathavA'styeSa mAna eva mataGgajaH / sa eva me jJAnaphalaM babhaJja vinayadrumam ||469 || 'kathaM kanIyaso AtUn vande' dhigiti cintitam / tapasA jyAyasAM teSAM mithyAduSkRtamastu me // 470 // surAsuranamasyasya gatvA bhagavato'ntike / vande kaniSThAnapi tAMstacchiSyaparamANuvat ||471 // acalat pAdamutpATya yAvattAvadasau muniH / avApa kevalajJAnaM dvAraM nirvANavezmanaH || 472 || kamalakavadvizvaM kalayan kevalazriyA / samIpe svAmino'dhyAsta sadaH kevalabhAsvatAm / 473 // bharato'pi mahAratnaizcaturddazabhirAzritaH / catuHSaSTisahasrAntaH puro navanidhIzvaraH || 474 // dharmArthakAmAn sAmrAjyasampadvalle: phalopamAn / parasparAvirodhena yathAkAlamasevata // 475 // anyadA viharan svAmI jagAmASTApadAcalam / bharato'pi yayau tatra svAmipAdAn vivandiSuH // 476 // surAsurAcyaM samavasaraNasthaM jagatpatim / sa triH pradakSiNIkRtya namaskRtyeti tuSTuve // 477 // vizvAsamiva mUrttisthaM sadvRttamiva piNDitam / prasAdabhitra niHzeSajagatAmekataH sthitam ||478 || jJAnarAzimivAdhyakSaM puNyasyeva samuccayam / sarvalokasya sarvasvamivaikatra samAhRtam ||479 // vapuHsthaM saMyamamivopakAramiva rUpiNam / zIlamiva pAdacAri kSamAmiva vapuSmatIm ||480 || prathama: prakAzaH zloka : 10 11 26 11 5 10 ww.jainelibrary.org
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 89 // rahasyamiva mokSasya vizvavIryamivaikagam / siddhayupAyamivAvandhyaM kauzalyamiva kevalam // 481 // maitrImiva mUrtimatI sadehAM karuNAmiva / muditAmiva piNDasthAmupekSAmiva rUpiNIm // 482 // tapaH-prazama-sajajJAnayogamekamivAhRtam / sAkSAdvainayikamiva siddhi sAdhAraNImiva // 483 // vyApakaM hRdayamiva sarvAsAM zrutasampadAm / namaH-svasti-svadhA-svAhA-vaSaDarthamivApRthak // 484 // vizuddhadharmanirmANaprakarSamiva kevalam / samastatapasA piNDIbhUtaM phalamivAkhilam // 485 // parabhAgamivAzeSaguNarAzeranazvaram / upannamiva nirvighnaM zreyo niHzreyasazriyaH // 486 // prabhAvasyaikadhAmeva mokSasya pratimAmiva / kulavezmeva vidyAnAM phalaM sarvAziSAmiva // 487 // AryavaryacaritrANAmAtmadarzamivAmalam / kUTasthaM prazamamiva jagato dattadarzanam // 488 / / duHkhazAnteriva dvAraM brahmacaryamivojjvalam / puNyarupanataM jIvalokasyevaikajIvitam // 489 // mRtyuvyAghramukhAdetadAkraSTumakhilaM jagat / bAhuM prasAritamiva nirvANena kRpAlunA // 490 // jJAnamandarasaMkSubdhajJeyAmbhodheH samutthitam / aparaM pIyUSamiva dehabhAjAmamRtyave // 491 / / vizvAbhayapradAnena samAzvAsitaviSTapam / zaraNaM tvAM prapanno'smi prasIda paramezvara // 492 // tatra ca trijagannAthamRSabhasvAminaM tataH / ekAgramanasopAsAJcakre cakradharazviram // 493 / / athAdrau tatra sAdhUnAM sahasrardazamivRtaH / dIkSAkAlAd gate pUrvalakSe mokSaM yayau prabhuH // 494 // 1 vizvadhairya0 -khN.|| 23 1 Jain Education Intel .jainelibrary.org
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH 10 // 9 // tadA nirvANamahimA cakre zakrAdimiH suraiH / astokazokaH zakreNa bharatezo'pyabodhyata // 495 // cakre'tha bharato ratnamayamaSTApadopari / siMhaniSadyAprAsAdamaSTApadamivAparam // 496 // tatra ca svAmino mAna-varNa-saMsthAnazobhitam / ratnopalamayaM vimbaM sthApayAmAsa cakrabhRt // 497 // svaamishisstttryovishibhaavitiirthkRtaampi| yathAvanmAna-saMsthAna-varNembiAnyastrayat // 498 // bhrAtRNAM navanavaterapi tatra mahAtmanAm / racayAmAsa ratnAzmastUpAnanupamAn nRpaH // 499 // punaretya nijAM rAjadhAnI rAjaziromaNiH / yathAvadrAjyamaziSat prajArakSaNadIkSitaH // 500 // sa karmabhirbhAgaphalaiH preryamANo nirantaram / bubhuje vividhAn bhogAn sAkSAdiva divaspatiH // 501 // nepathyakarma nirmAtumaparedhuragAdasau / madhye zuddhAntanArINAM tArANAmiva candramAH // 502 / / tatra sarvAGgavinyastaratnAbharaNavimvitaiH / strIjanaiyugapat premNA paribdha ivAbhavat // 503 / / pazyannasau svamAdarze'pazyat srastAGgulIyakAm / aGguliM galitajyotsnAM divA zazikalAmiva / 504 // tataH probhinnanirvedAt pratyaGgojjhitabhUSaNam / svamapazyad gatazrIkaM zIrNaparNamiva drumam / 505 // 1 pramozcakre surAsuraiH-ga. c.| cakre zaraiH surAsuraiH-zAM. khaM. // 2 tato'sau vidadhe ratna -khaM. kha. c.|| 3 trayoviMza-khaM. mu. "Din / 7 / 1 / 147 / zana-za-viMzatibhyaH syantebhyo mAnArthebhya: SaSThayarthe Din syAt ! ......vizino bhavanendrA / " -si. la0 // 4 svakarma-khaM. // 5 zlokapaJcakatulanA-triSaSTi0 1 / 6 / 732-737 // Jain Education Inter B w.jainelibrary.org
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 91 // Jain Education Inte acintayacca ghigaho vapuSo bhUSaNAdibhiH / zrIrAhAyaiva kuDyasya pustAdyairiva karmmabhiH ||506 || antaH kinnasya viSTAdyairmalaiH srotobhavairbahiH / cintyamAnaM kimapyasya zarIrasya na zobhanam ||507 || idaM zarIraM karpUra kastUrIprabhRtInyapi / dUSayatyeva pAthodapayAM parabhUriva ||508 || virajya viSayebhyo yestepe mokSaphalaM tapaH / taireva phalametasya jagRhe taccavedibhiH ||509 || iti cintayatastasya zukra dhyAnamupeyuSaH / utpede kevalajJAnamaho yogasya jRmbhitam ||510 | rajoharaNamukhyAni municihnAni tatkSaNAt / vinIta upanIyAsmai namazcakre divaspatiH // 511 // tadrAjye'kRta tatputramAdityayazasaM tadA / yadAdyAdityavaMzo'yamadyApyasti mahIbhujAm ||512 ||10|| syAnmatam - yuktaM bharatasya pUrvajanmArjitayogasamRddhibalakSavitAzubhakarmaNaH karmalezakSapaNAya yogaprabhAvavarNanam / yastu janmAntareSu alabdharatnatrayo'ta evAkSapitakarmA mAnuSatvamAtramapyaprAptavAn sa kathamanantakAlapracitazubhAzubhakarmanirmUlanamanubhavet / tatrAha -- pUrvamaprAptadharmApi paramAnandananditA / yogaprabhAvataH prApa marudevA paraM padam ||11 // marudevA hi svAminI AsaMsAraM trasatvamAtramapi nAnubhUtavatI, kiM punarmAnuSatvam, tathApi yogabala samiddhena zukladhyAnAgninA cirasaJcitAni karmendhanAni bhasmasAt kRtavatI / yadAha 5 10 // 91 //
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH 12 // 92 // "jaha egA marudevA accataM thAvarA siddhaa|" [ Ava0 ni0 1036 ] marudevAcaritaM coktaprAyam // 11 // nanu janmAntare'pi akRtakrUrakarmaNAM marudevAdInAM yogabalena yuktaH karmakSayaH, ye tvatyantakrUrakarmANasteSu yogaH kuNThatAmapyAsAdayet / ityAha __brhm-strii-bhruunn-goghaatpaatkaannrkaatitheH| __dRDhaprahAriprabhRteryogo hastAvalambanam // 12 // brahmaNo brAhmaNasya, striyA vanitAyAH, bhrUNasya garbhasya garbhiNyAzca, gordhenoH, teSAM ghAtaH, sa eva pAtakam , tasmAt / thadyapi samadarzinAM brAhmaNAbrAhmaNayoH strIpuruSayobhrUNAbhrUNayorgavAgavorghAte'vizeSeNa pApabandhaH / yadAha " savvo na hisiyanvo jaha mahipAlo tahA udypaalo| na ya abhayadANavaiNA jaNovamANeNa hoyavvaM // " [ upadeza0 463 ] / tathApi lokaprasiddhayanurodhena brahmatyAdyuktam / ye hi laukikAH sarvasyA hiMsAyAH pApaphalaM na manyante te'pi brahmAdighAtakasya mahApApIyastAM manyanta eveti / narakAtithedRDhaprahAriprabhRteryogo hastAvalambanam , 1 " evaM badamabaddhaM AesANaM bhavaMti paMca syaa|" iti pUrvArdham / " yathaikA marudevA atyantaM sthAvarA siddhaa|" chAyA / 2" so na hiMsitavyo yathA mahIpAlastathA udakapAlaH / na ca abhayadAnavatinA janopamAnena bhavitavyam |"-chaayaa // Jain Education Inter
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ tenaiva bhavena mokSagamanAt / prabhRtigrahaNAdanye'pi pApakAriNo viditajinavacanAstata eva prAptayogasampado narakaprAptiyogyAni karmANi nirmUlya paramasampadamAsAditavanto drssttvyaaH| yadAha " kUrA vi sahAveNaM visayavisavasANugA vi hoUNa / bhAviyajiNavayaNamaNA tailokasuhAvahA hoti // 1 // " [ ] iti / tathAhikasmiMzcinnagare kazcidAsId dvijaatirudbhttH| prajAsu kartumanyAyAn prAvarttata sa pApadhIH // 1 // ArakSapuruSaireSa tato nirvAsitaH purAt / vyAdhahastamiva zyenazcaurapallI jagAma ca // 2 // nRzaMsacaritastaistairAtmanastulya ityasau / caurasenAdhipatinA putratvenAnvamanyata // 3 // caurasenApatau tasminnavasAnamupeyuSi / tatputra iti tatsthAne sa babhUva mahAbhujaH // 4 // niSkRpaM praharatyeSa sarveSAM prANinAM yataH / tato dRDhaprahArIti nAmnA nijagade janaiH // 5 // anyedhurvizvakuTTAkaluNTAkabhaTapeTakaiH / sa kuzasthalanAmAnaM grAma luNTayituM yayau // 6 // brAhmaNo devazameti tatra dAridryavidrutaH / avakezI phalamiva kSIrAnaM yAcito'rbhakaiH // 7 // paryaTya sakale grAme kvApi kvApi sa tandulAn / kvApi kvApi payo'bhyarthya paramAnnamapIpacat // 8 // 1 "krUrA api svabhAvena viSaya viSavazAnugA api bhuutvaa| bhAvitajinavacanamanasaH trailokyasukhAvahA bhavanti // " chAyA / / 2 houunnN-mu.|| 3 telukkasuhAvahA hoti-mu.|| Jain Education Inter O w.jainelibrary.org
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 9 // prathamaH prakAzaH zlokaH 12 // 94 // nadyAM snAtuM yayAveSa yAvattAvat tadokasi / te krUrataskarAH peturdaivaM durbalaghAtakam // 9 // teSAmekatamo dasyurapazyattasya pAyasam / kSudhAturaH preta iva tadAdAya palAyitaH // 10 // AcchidyamAne tasmiMstu pAyase jIvitavyavat / krandanti DimmarUpANi gatvA pitaramUcire // 11 // vyAttAnanAnAmasmAkaM dasyuvRndena pAyasam / jaDU prasAritadRzAmanileneva kajjalam // 12 // tadAkarNya vaco vipraH kSipraM dIpaH krudagninA / yamadUta ibAdAya pariSaM paryadhAvata // 13 // sa roSarAkSasAvezAt samutpAditadobalaH / hantuM pravavRte dasyUn pariSeNa pazUniva // 14 // tenAvakaravat sAkSAt kSipyamANAnavekSya tAn / vitrasyatastiraskurvan dadhAve taskarezvaraH // 15 // tasyAbhidhAvato daivAd gativighnavidhAyinI / niroddhaM durgatimiva mArge gaurantare'bhavat // 16 // karAlakaravAlaikaprahAreNa varAkikAm / jaghAna nRjaghanyastA caNDAla iva nighRNaH // 17 // tasyAbhyApatato roradvijAteH sa ziro bhuvi / panasadroH phalamivApAtayat khaDgayaSTinA // 18 // AH pApa niSkapa kRtaM kimetaditi vaadinii| velAmAsavatI taM cAbhyagAd dvijakuTumbinI // 19 // tasyA vRka iva cchAgyA guviNyAH so'tidaarunnH| kuSmANDadAramudaraM dArayitvA dvidhA'karot // 20 // 1 jIvitavya ivAcchidyamAne tasmistu paayse-khN.|| 2 tsyaapi-mu.|| 3 baalaa-mu.|| Jain Education Inter14 For Private & Personal use only Jw.jainelibrary.org
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 95 / / Jain Education Inte tato jarAyumadhyasthaM tasyA garbha dvidhAkRtam / sa sphurantaM niraikSiSTa latAyA iva pallavam ||21|| tathA sampazyamAnasya tasya vihvalacetasaH / kRpA gatakRpasyApi jajJe valkamivAzmanaH ||22|| tato hA tAta tAteti hA mAtarmAtarityapi / vilapantaH samAjagmustatkAlaM dvijabAlakAH ||23|| nagnAn bhugnAnatikSAmAn zyAmAnatimalena ca / dRSTvA dRDhaprahArI tAn sAnutApamacintayat ||24|| hA ghnatA nirghRNena daridrau dampatI mayA / amI bAlA hatAstoyazoSe jIvanti kiM jhaSAH ||25|| krUreNa karmaNAnena neSyamANasya durgatim / adhabhItasya me kaH syAdupAyaH zaraNaM cakaH ||26|| saciva vairAgya vegabhAgasau / enogadAgadaGkArAn sAdhUnudyAna aikSata ||27|| natvovAcetyahaM pApo bhASyamANo'pi pApmane / paGkilaH spRzyamAno'pi paGkilIkurute param ||28|| yeSAmekamapi narakAyaiva tAnyaham / brahma- strI-bhrUNa- goghAtapAtakAnyakRpo vyadhAm ||29|| mAmIdRzamapi trAtuM sAdhavo yUyamarhatha / meghAnAM varSatAM sthAnamasthAnaM vA na kizcana ||30| atha te sAdhavastasmai yatidharmamupAdizan / so'tha cchatramivoSNArttaH pApabhIrustamAdade ||31|| na bhoye tatra yatrA smariSyAmyasya pApmanaH / kariSye sarvathA kSAntiM so'grahIdityabhigraha ||32|| 1 digdhAnati - zAM. gha Ga. cha. // 2 pApmA - zAM. mu. // 3 'taramapi - mu. // 4 boSNAluH -- khaM. mu. // 10 // 95 //
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH 12 // 96 // pUrvAvaskandite tasminneva grAme kuzasthale / karmakSayaM cikIrSuH sa vijahAra mahAmanAH // 33 // sa evAyaM kRtacchA pApaH pApIyasAmaho / ityatayaMta lokena sa mahAtmA divAnizam // 34 // go-bhrUNa-dvijaghAtyeSa iti lokena jlptaa| vizan gRheSu bhikSArtha zveva loSTairakuTyata // 35 // smAryamANastu tatpApaM prativAsaramapyasau / zAntasvAnto na bhuGkte sma, kiMvA sattvasya duSkaram // 36 // kvacit prAtaH kvacinmadhyaMdine sAyamapi kvacita / smAryamANaH sa tatpApaM kutrApyati na bhuktavAn // 37 // loSTubhiryaSTibhiH paaNsuvRssttibhirmussttibhirjnaaH| yajaghnuH so'dhisehe tat samyak caivamabhAvayat // 38 // Atman yAdRk kRtaM karma tAdRzaM phalamApnuhi / yAdRkSamupyate bIjaM phalaM tAdRkSamApyate // 39 // yadamI niranukrozamAkrozAn mayi tanvate / ayatnenaiva siddhA tanmameyaM karmanirjarA // 40 // mayyAkrozAH pramodAya yathaiSAM me tathaiva hi / yat prItyA sahamAnasya karmakSayavidhAyinaH // 41 // yanmAM bhartsayatAmeSAM sukhamutpadyate'dya tat / utpadyatAM bhave hanta durlabhaH sukhasaGgamaH // 42 // amI madIyaM duSkarmagranthiM paruSabhASitaiH / kSArairiva cikitsanto nitAntasuhRdo mama // 43 // kurvantu tADanaM hanta mamaite yadidaM kila / svarNasyevAgnisaMtApo malinatvamapohati // 44 // 1 cchadma-zAM. // 2'mANaH sa ttpaa-mu.|| 3 leSTu0-khaM. // 4 nitaantN-mu.|| Jain Education Intel Sr.jainelibrary.org
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 97 / / Jain Education Inter kan durgatigupte svaM prakSipati tatra yaH / kathaM kuSNAmyahaM tasmai prahArAnapi kurvate // 45 // matpApAni vyapohanti nijapuNyavyayena ye / kathaGkAramivaitebhyo'paraH paramabAndhavaH ||46 // dhandhAdi harSAya, yanme saMsAramocanam / tadevAnantasaMsArahetureSAM dunoti mAm ||47|| kecit pareSAM toSAya tyajantyarthAn vapUMSyapi / eSAM prItidamAkroza- hananAdi kiyan mama ||48 || tarjito'haM hato nA'smi, hato vA nAsmi mAritaH / mArito vA na me dharmo'pahRto bAndhavairiva // 49 // AkrozavAgadhikSepo bandhanaM hananaM mRtiH / sAM zreyo'rthinA sarva zreyo hi bahuvighnakam ||50|| evaM bhAvayatA tena garhatA svaM ca duSkRtam / nirdagdhaH sarvataH karmmarAziH kakSa ivAgninA // 51 // amlAnaM kevalajJAnamatha lebhe sa durlabham / ayogikevaliguNasthAnastho mokSamApa ca // 52 // yogaprabhAveNa dRDhaprahArI yathaiSa muktvA narakA tithitvam / padaM prapede paramaM tathAnyo'pyasaMzayAnaH prayateta yoge // 53 // // 12 // punarudAharaNAntareNa yogazraddhAmeva varddhayati tatkAlakRtaduSkarmakarmaThasya durAtmanaH / gotre cilAtIputrasya yogAya spRhayenna kaH || 13 | mu. // 1 - kha ca / sudurlabham 5 10 / / 97 / / jainelibrary.org
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram / / 98 / / Jain Education Inter tatkAlaM tatkSaNaM kRtaM yad duSkarmma strIvadhalakSaNaM tena karmmaThaH karmmazUrastasya durAtmana iti pApakaraNa kAlApekSam, cilAtIputrAbhidhAnasya gotre durgatipAtarakSakAya yogAya ko na spRhayet ? sarva eva spRhayedityarthaH / tathAhi kSitipratiSThe nagare yajJadevo'bhavad dvijaH / nininda paNDitammanyaH sa sadA jinazAsanam // | 1 || asahiSNuzca tAM nindAM jigISuH ko'pi cellakaH / guruNA vAryamANo'pi taM vAdArthamavIvadat ||2|| IdRzI ca pratijJA'bhUd vAdAdhiSThitayostayoH / yena yo jeSyate tasya ziSyatvaM sa kariSyati ||3|| AnIto nigrahasthAnaM buddhikauzalazAlinA / vivadan vAdinA tena yajJadevaH parAjitaH ||4|| cellako jitakAzI tu yajJadevadvijanmanA / tadA pUrvapratijJAtAM parivrajyAmajigrahat // 5 // tataH zAsanadevyaivaM yajJadevo vyabodhyata / cAritraM pratipanno'si jJAna - zraddhAnavAn bhava ||6|| taM tataH prabhRtyeSa yathAvat pAlayannapi / nininda vastrAGgamalaM, prAkUsaMskAro hi dustyajaH ||7|| azAmyan jJAtayo'pyasya saMsargeNa mahAtmanaH / prAvRSeNyAbhrasamparkeNA himAMzorivAMzavaH ||8|| asya pANigRhItI tu nitAntamanurAgiNI / ujjhAJcakAra no rAgaM nIlIrakteva zATikA ||9|| arat messtviti sA tasmai pAraNe kArmmaNaM dadau / satyaM raktA viraktAzca mArayantyeva yoSitaH ||10|| 1 jitakAsI - zAM. khaM. // prathama : prakAzaH zloka 13 11 82 11 5 10 jainelibrary.org
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ kSIyamANaH kRSNapakSeNeva kArmaNakarmaNA / sa munInduryayau svarga maNDalaM taraNeriva // 11 // tasyAvasAnAt sAtanirvedA sApi gehinI / pravrajyAmagrahIdekaM mAnuSyakataroH phalam // 12 // anAlocyava sA pApaM pativyasanasambhavam / kAlaM kRtvA divaM prApa, duSprApaM tapasA hi kim // 13 // yajJadevasya jIvo'tha cyutvA rAjagRhe pure / dhanasArthapatezceTyAzcilAtyAstanayo'bhavat // 14 // cilAtyAH putra ityeSa cilAtIputrasaMjJayA / AhUyate sma lokena, nAma nAnyat prakalpitam // 15 // yajJadevapriyAjIvazcyutvA'nusutapaJcakam / bhadrAyA dhanabhAryAyAH susumeti sutA'bhavat // 16 // dhano niyojayAmAsa cilAtItanayaM ca tam / susumAyAH svaduhituH bAlagrAhakakarmaNi // 17 // lokeSvAgAMsi cakre'sau zreSThyabhaiSIca rAjataH / svAmI bhRtyAparAdhena yataH syAddaNDabhAjanam // 18 // mantravit taM dhanazreSTho sadopadravakAriNam / gRhAnirvAsayAmAsa dAseraM dandazUkavat // 19 // so'tha siMhaguhAM caurapallI vallIM mahAgasAm / yayau priyAgAH prItirhi tulyavyasana-zIlayoH // 20 // sa nRzaMso nRzaMsena dasyuvRndena saGgataH / vAyunevAgnirabhavaddAruNo'pyatidAruNaH // 21 // tataH siMhaguhAdhIze caurasenApatau mRte / caurasenApatiH so'bhUttadarthamiva nirmitaH // 22 // yauvanaM suMsumApyAptA rUpAdiguNazAlinI / kalAkalApapUrNA'bhUt khecarIva mahIcarI // 23 // 1 mu. madhye atra agre ca sarvatra 'susumA' iti paatthH|| Jain Education Intel M w.jainelibrary.org
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 10 // prathamaH prakAzaH zlokaH 13 // 10 // 5 cailAteyo'nyadoce svAnasti rAjagRhe pure| zreSThI dhano'nantadhano duhitA cAsya susumA // 24 // taskarAstatra gacchAmo dhanaM vaH, suMsumA tu me| iti vyavasthAmAsthAya so'gAd dhanagRhaM nizi // 25 // prayojya svApanI vidyA kIrtayitvA svamAgatam / sa dhanaM grAhayAmAsa, susumAM svayamagrahIt / / 26 // . suptAzeSaparIvAraH sUnumiH paJcabhiH samam / apasRtya dhanastasthau nayo nayavatAM hyasau // 27 // jIvagrAhaM gRhItvA ca hRdayena sa susumAm / cailAteyaH palAyiSTa salotrairdasyubhiH saha / / 28 // AhUyArakSapuruSAn dhanazreSThItyabhASata / caurApahRtavittaM vaH, pratyAnayata susumAm // 29 // tato dhanaH sahArakSaiH putraizcAyudhapANibhiH / purogasvamanaHsparddhayeva tvaritamanvagAt / / 30 // jalaM sthalaM latA vRkSAnanyadapyakhilaM pathi / pItonmatto haimamiva so'pazyat susumAmayam // 31 // itaH pItamito bhuktamitaH sthitamito gatam / evaM vadadbhiH padikaiH sa dasyUnikaSA yayau // 32 // hata hateti gRhNIta gRhNIteti ca bhASiNaH / malimlucAnAmamilanArakSapuruSAstataH // 33 // dizo dizi praNezuste vittaM tyktvaa'nytskraaH| susumAM sa tu nAmuzcacauro vyAghro mRgImiva // 34 // ArakSapuruSAste tu tadvittaM prApya puSkalam / vyAvartanta kRtArthoM hi sarvaH syaadnythaamtiH||35|| 1 dhnH-khN.|| 2 tataH pIta-zAM. // - Jain Education Inter Viainelibrary.org
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 10 / / udvahan susumAmaMse latAmiva mataGgajaH / praviveza mahAraNyaM cilAtItanayastataH // 36 // sUnubhiH paJcabhiH pazcAnanairiva dhano'nvagAt / kaSTuM putrIM mukhAisyo rAhorindukalAmiva // 37 // dhane sa savidhIbhUte mA bhavatvasya mA mama / susumeti ghiyA tasyAH ziraHkamalamacchinat // 38 // AkRSTakaravAlo'sau hastavinyastamastakaH / tadA yamapurIdvArakSetrapAla ivAbabhau // 39 // suMsumAyAH kabandhasyAntike sthitvA rudan dhanaH / vArIva bASpapUreNa nayanAlibhirdadau // 40 // tasyAH kabandhamutsRjya vyAvRttaH sasuto dhnH| zalyitaH zokazalyena mahATavyAmathApatat // 41 // lalATantapatapanatejastApabhayAdiva / viSvak saGkucitacchAyo madhyAhnazca tato'bhavat / / 42 // zoka-zrama-sudhA-tRSNA-madhyAhAtapavatibhiH / dhanaH sutAzca pazcAgnisAdhakA iva tepire // 43 // na jalaM na phalaM nAnyaddadRzurjIvanauSadham / mRtyave pratyutApazyaMste hiMsrazvApadAn pathi // 44 // AtmanastanayAnAM ca tAM pazyan viSamAM dazAm / dhanazreSThI pathyatucche gacchannevamacintayat // 45 // mama sarvasvanAzo'bhUt putrI prANapriyA'mRta / mRtyukoTi vayaM prAptA dhigaho daivajRmbhitam // 46 // na yat puruSakAreNa sAdhyaM dhIsampadA na c| tadekaM daivameveha balibhyo balavattaram // 47 // // 101 // 1 kraSTuM-khaM // 2 iti-khN.|| 3 yA mRtaa-mu.|| Jain Education Internal For Private & Personal use only Jainelibrary.org
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 102 // prathamaH prakAzaH zloka: 13 // 10 // prasAdyate na dAnena vinayena na gRhyate / sevayA''vaya'te naiva keyaM duHsAdhatA vidheH // 48 // vibudhairbodhyate naiva balavadbhina rudhyate / na sAdhyate tapasyadbhiH pratimallo'stu ko vidheH||49|| aho daivaM mitramiva kadAcidanukampate / kadAcit paripanthIva niHzavaM praNihanti ca // 50 // vidhiH piteva sarvatra kadAcit parirakSati / kadAcit pIDayatyeva dAyAda iva durdamaH // 51 // vidhirnayati mArgeNAmArgasthamapi karhicit / kadAcinmArgagamapi vimArgeNa pravartayet // 52 // Anayedapi dUrasthaM karasthamapi nAzayet / mAyendrajAlatulyasya vicitrA gatayo vidheH // 53 // anukUle vidhau puMsAM viSamapyamRtAyate / viparIte punastatrAmRtameva viSAyate // 54 // sa evaM cintayanneva prApa rAjagRhaM puram / sazokaH suMsumApucyA vidadhe caurdhvadehikam // 55 // vairAgyAd vratamAdAya zrIvIrasvAmino'ntike / dustapaM sa tapastepe pUrNAyuzca divaM yayau // 56 cailAteyo'pyanurAgAt susumAyA muhurmuhuH / mukhaM pazyannavijJAtazramo yAmyAM dizaM yayau // 57 // sarvasantApaharaNaM chAyAvRkSamivAdhvani / sAdhumekaM dadarzAsau kAyotsargajuSaM puraH // 58 // sa svena karmaNA tena kinycidvignmaansH| tamuvAca samAkhyAhi dharma saMkSepato mama // 59 / / anyathA kadalIlAvaM laviSyAmi zirastava / anenaiva kRpANena suMsumAyA iva kSaNAt // 60 // 1 duHsaadhytaa-mu.|| 2 durmadaH-kha. c.|| Jain Education Inter ainelibrary.org
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 10 // sa jJAnAnmunirajJAsId bodhivIjamihAhitam / avazyaM yAsyati sphAti palvale zAlibIjavat / / 61 // kAryaH samyagupazamo vivekaH saMvaro'pi ca / ityuktvA cAraNamuniH sa pakSIva khamudyayau // 2 // padAni mantravat tAni praavrtytsttH| jajJe cilAtIputrasya tadarthollekha IdRzaH // 63 // krodhAdInAM kapAyANAM kuryAdupazamaM sudhiiH| hahA tairahamAkrAntazcandanaH pannagariva // 6 // cikitsAmyadya tadimAn mahArogAnivAtmanaH / kSamA-mRdutva-RjutA-santoSaparamauSadhaiH // 65 // dhana-dhAnya-hiraNyAdisarvasvatyAgalakSaNam / vivekamekaM kurvIta bIjaM jJAnamahAtaroH // 66 // tadidaM susumAzIrSa kRpANaM ca karasthitam / sarvasvabhUtaM muzcAmi ketanaM pApasampadaH // 67 // saMvarazcAkSa-manasAM viSayebhyo nivarttanam / sa mayA pratipanno'dya saMyamazrIziromaNiH // 6 // padArtha bhAvayannevaM sa ruddhasakalendriyaH / samAdhimadhigamyAbhUnmanomAtraikacetanaH // 69 // tato'sya visragandhAsRkchaTAkavacitaM vapuH / kITikAbhiH zatacchidraM cakre dAru ghuNairiva // 70 // pipIlikopasarge'pi sa stambha iva nizcalaH / sAhiorAtrayugmena jagAma tridazAlayam // 71 // yadAha // 103 // 1 saMruddha-mu. khaM. // Jain Education anal
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttivibhUSitaM yogazAstram // 10 // prathamaH prakAza: zlokaH 13 // 10 // "jo tihi paehi dhammaM samabhigao saMjamaM samArUDho / 'uvasama-vivea-saMvara' cilAiputtaM namasAmi // 1 // ahisariyA pAehiM soNiyagaMdheNa jassa kiiddiio| khAyaMti uttamaMgaM taM dukarakArayaM vaMde // 2 // dhIro cilAiputto muiMgalIyAhiM cAlaNivva ko| so tahavi khajjamANo paDivanno uttama aDheM // 3 // aDDhAijjehiM rAidiehi pattaM cilAiputteNa / devidAmarabhavaNaM accharagaNasaMkulaM smmaM // 4 // " / [Ava0ni0 872-875] caritrairApannaH zvapaca iva dhikkArapadavIm , cilaatiiputro'saavdhinrkmaastritgtiH| samAlambyaivaM yaM tridivasadanAtithyamagamat , sa evAyaM yogaH sakalasukhamUlaM vijayate // 72 // 13 // 1 "yatribhiH padaiH dharma samabhigataH, saMyama samArUDhaH / 'upazama-viveka-saMbara' cilAtIputraM namasyAmi // abhisRtAH pAdAbhyAM zoNitagandhena yasya kI TikAH / khAdanti uttamAGgaM taM duSkarakArakaM vande // dhIracilAtIputraH kITikAbhicAlanIva kRtaH / sa tathApi khAdyamAna: pratipanna uttamamartham // ardhatRtIyai rAtridivaH prAptaM cilAtIputreNa / devendrAmarabhavanamapsarogaNasaMkulaM ramyam // " -chAyA // 2 "smm"-aav0ni0| 3 samabhirUdo-zAM. // 4 'vivey-mu.|| 5 mugngglii-mu.|| 6 cAliNIva -khaM // 7 jo-zAM. mu.|| 8 deveMdA-khaM. // Jain Education Inten . ainelibrary.org
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 10 // punareva yogameva stauti tasyAjananirevAstu nRpshormoghjnmnH| aviddhakarNo yo yoga ityakSarazalAkayA // 14 // na jananamajananiH, "no'niH zApe" [ siddhahema0 5 / 3 / 127 ] ityniH| astu bhUyAt / nA cAsau pazuzca nRpazuH, tasya nRpazoH pazuprAyapuruSasya, moghajanmana iti niSphalajananasya, yaH kim ? yo'viddha karNaH, kayA ? akSarazalAkayA, akSarANyeva zalAkA karNavedhajananI akSarazalAkA / kenollekhena yAnyakSarANi ? ata al Aha-yoga iti, yoga ityakSaralakSaNazalAkayA yo'viddhakarNaH lohAdimayazalAkAviddhakarNo'pi / tasya nRpazorvaramajananiyuktA, na punarviDambanAprAyaM jananamiti // 14 // punarapi pUrvArdhena yogaM stutvA uttarArdhena tatsvarUpamAha caturvarge'graNIrmokSo yogastasya ca kAraNam / jJAna-zraddhAna-cAritrarUpaM ratnatrayaM ca saH // 15 // caturvargo'rtha-kAma-dharma-mokSalakSaNaH, tasminnagraNIH pradhAnaM mokssH| arthoM hi arjana-rakSaNa-nAza-vyayahetukaduHkhAnu1 ata eva aah-mu.|| // 10 // 27 Jain Education Intel
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 106 // Jain Education Inter SaGgadUSitatvAnna caturvarge'graNIrbhavati / kAmastu sukhAnuSaGgalezAd yadyapyarthAdutkRSyate tathApi virasAvasAnatvAd durgatisAdhanatvAcca nAgraNIH / dharmastu aihikA - ''muSmika sukhasAdhanatvena artha- kAmAbhyAM yadyapyutkRSyate tathApi kanakanigaDarUpapuNyakarmabandhananibandhanatvAdbhavabhramaNaheturiti nAgraNIH / mokSastu puNya-pApakSaya lakSaNo na klezabahulo na vA viSasampRktAnnavadApAtaramaNIyaH pariNAmaduHkhadAyI na vA aihikA ''muSmikaphalAzaMsAdoSadUSita iti bhavati paramAnandamayazcatuvarge'graNIH / tasya ca kAraNaM sAdhakatamaM karaNaM yogaH / tasya kiM rUpamityAha - ratnatrayam, marakatAdivyavacchedenAha-- jJAna- zraddhAna- cAritrarUpamiti // 15 // ratnatraye prathamaM jJAnasvarUpamAha - yathAvasthitatattvAnAM saMkSepAda vistareNa vA / arsaatdhastatrAhuH samyagjJAnaM manISiNaH || 16 || sthitAni naya-pramANa pratiSThitasvarUpANi yAni taccAni jIvA 'jIvA ''srava-saMvara- nirjarA-bandha-mokSalakSaNAni teSAM yo'vabodhastat samyagjJAnam / sa cAvabodhaH kSayopazamavizeSAt kasyacit saMkSepeNa karmakSayAt kasyacidvistareNa / tathAhi -- 1 greNI: ya:- mu. // 2 tamakaraNaM - zAM. // 3 zrava - mu. khaM / evamagre'pi // prathamaH prakAza: zloka : 16 // 106 // 5 10 jainelibrary.org
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 107 // Jain Education jIvA 'jIvAvAsravazca saMvaro nirjarA tathA / bandho mokSazceti sapta tattvAnyAhurmanISiNaH // 1 // tatra jIvA dvidhA jJeyA mukta saMsAribhedataH / anAdinidhanAH sarve jJAna- darzanalakSaNAH ||2|| muktA ekasvabhAvAH syurjanmAdiklezavarjitAH / anantadarzana - jJAna - vIryA ''nandamayAzca te ||3|| saMsAriNo dvidhA jIvAH sthAvaratrasabhedataH / dvitaye'pi dvidhA paryAptA - paryAptavizeSataH // 4 // paryAptayastu SaDimAH paryAptatvanibandhanam / AhAro vapurakSANi prANA bhASA mano'pi ca // 5 // syurekAkSa vikalAkSa- paJcAkSANAM zarIriNAm / catasraH paJca SaDU vApi paryAptayo yathAkramam ||6|| ekAkSAH sthAvarA bhUmyapU- tejo vAyu-mahIruhaH / teSAM tu pUrve catvAraH syuH sUkSmA bAdarA api ||7|| pratyekAH sAdhAraNA dviprakArA mahIruhaH / tatra pUrve bAdarAH syuruttare sUkSma- bAdarAH ||8|| sA dvitricatuSpaJcendriyatvena caturvidhAH / tatra paJcendriyA dvedhA saMjJino'saMjJino'pi ca // 9 // zikSopadezAlApAn ye jAnate te'tra saMjJinaH / saMpravRttamanaH prANAstebhyo'nye svarasaMjJinaH // 10 // 1 ita Arabhya sarve'pi 65 zlokAH [58 tamaM zlokaM vihAya ] viSaSTizalAkApuruSacarite caturthe parvaNi caturthe sarge [ zlo0 223-286 ] akSarazaH samAnaprAyAH santiH // 2 ita Arabhya ekAdaza zlokAH samAnaprAyAH triSaSTi0 1 / 1 / 158-168 / / 3 prANo - triSaSTi0 1 / 1 / 59, 4 / 4 / 227 // 4 SaT cApi - triSaSTi0 4 / 4 / 228 / / 10 1180011
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstrama 1180211 Jain Education Inter 00000002920202929 sparzanaM rasanaM ghrANaM cakSuH zrotramitIndriyam / tasya sparzo raso gandho rUpaM zabdazca gocaraH ||11|| dvIndriyAH kRmayaH zaGkhA gaNDUpadA jalaukasaH / kapardAH zuktikAdyAzca vividhAkRtayo matAH || 12 || yUkA - matkuNa - matkoTa- likSAdyAstrIndriyA matAH / pataGga - makSikA-bhRGga-daMzAdyAzcaturindriyAH || 13 || tiryagyonibhavAH zeSA jala - sthala- khacAriNaH / nArakA mAnavA devAH sarve paJcendriyA matAH || 14 || mano-bhASA-kAyabalatrayamindriyapazcakam / AyurucchravAsaniHzvAsamiti prANA daza smRtAH ||15|| sarvajIveSu dehAyurucchvAsA indriyANi ca / vikalAsaMjJinAM bhASA pUrNAnAM saMjJinAM manaH ||16|| upapAdabhavA daiva-nArakA garbhajAH punaH / jarAyu-potA- 'NDabhavAH, zeSAH sammUrcchanodbhavAH // 17 // sammUrcchino nArakAzca jIvAH pApA napuMsakAH / devAH strI-puMsavedAH syurvedatrayajuSaH pare ||18|| sarve jIvA vyavahAryavyavahAritayA dvidhA / sUkSmanigodA evAntyAste'nye'pi vyavahAriNaH ||19|| sacittaH saMvRtaH zItastadanyo mizrito'pi vA / vibhedairAntarairbhinno navadhA yoniraGginAm ||20|| pratyekaM sapta lakSANi pRthvI-vAryagni vAyuSu / pratyekA'nantakAyeSu kramAddaza caturdaza ||21|| 1 - ka. kha. cha. / devA - mu. // 2 kha ga ca / devAstu strIpuMvedA:- mu. // 3 - kha. ga. cha. / stebhyo'nye vyavahAriNa:- mu. triSaSTi0 4 / 4 / 241 / 'te' sUkSmanigodA: 'anye' tadvyatiriktA api vyavahAriNa ityarthaH / tathA ca avyavahAriNaH sUkSmanigodA eva, vyavahAriNastu sUkSmanigodAstaditare ca sarve'pi jIvA iti bhAvaH // prathama : prakAzaH zloka : 16 // 108 // 5 10 jainelibrary.org
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1109 // SaT punarvikalAkSeSu manuSyeSu caturdaza / syuzcatasrazcatasrazca zvAbhra-tiryak-sureSu tu // 22 // evaM lakSANi yoniinaamshiitishcturuttraa| sarvajJopajJamuktAni sarveSAmapi janminAm // 23 // ekAkSA bAdarAH sUkSmAH pazcAkSAH saMjyasaMjJinaH / syuddhi-tri-caturakSAzca paryAptA itare'pi ca // 24 / / etAni jIvasthAnAni jinoktAni caturdaza / mArgaNA api tAvantyo jJeyAstA nAmato yathA // 25 // gtii-ndriy-vpu-yog-ved-jnyaan-krudaadyH| saMyamA-''hAra-dRga-lezyA-bhavya-samyaktva saMjhinaH // 26 // mithyAdRSTiH sAsvAdana-samyagmithyAdRzAvapi / aviratasamyagadRSTivistAvirato'pi ca // 27 // pramattazcApramattazca nivRttivAdarastataH / anivRttibAdarazvAtha sUkSmasaMparAyakaH // 28 // tataH prazAntamohazca kSINamohazca yogavAn / ayogavAniti guNasthAnAni syuzcaturdaza // 29 // mithyAdRSTibhavenmithyAdarzanasyodaye sati / guNasthAnatvametasya bhadrakatvAdyapekSayA // 30 // mithyAtvasyAnudaye'nantAnubandhyudaye sati / sAsvAdanaH samyagdRSTiH syAdutkarSAt SaDAvalIH // 31 // samyaktvamithyAtvayogAnmuhUrta mizradarzanaH / aviratasamyagdRSTirapratyAkhyAnakodaye // 32 // viratAviratastu syAt pratyAkhyAnodaye sati / pramattasaMyataH prAptasaMyamo yaH pramAdyati // 33 // 1 zvabhra-mu. / zvAbhrA nArakA ityarthaH / shvdhi-trisssstti04|4|244|| 2'kAyayoga-zAM. triSaSTiH / / 4 / 248 // 3 krudhAdayaH-khaM. trisssstti04|4|248|| Jain Education Intel G r .jainelibrary.org
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ prathamaH svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 110 // prakAzaH zlokaH 16 // 110 // so'pramattasaMyato yaH saMyamI na pramAdyati / ubhAvapi parAvRtyA syAtAmAntarmuhartikau // 34 // karmaNAM sthitighAtAdInapUrvAn kurute ytH| tasmAdapUrvakaraNaH kSapakaH zamakazca saH // 35 // yad bAdarakaSAyANAM praviSTAnAmimaM mithaH / pariNAmA nivartante nivRttibAdaro'pi tat // 36 // pariNAmA nivartante mitho yatra na yatnataH / anivRttibAdaraH syAt kSapakaH zamakazca saH // 37 // lobhAbhidhaH samparAyaH sUkSmaH kiTTIkRto ytH| sa sUkSmasamparAyaH syAt kSapakaH zamako'pi ca // 38 // athopazAntamohaH syAnmohasyopazame sati / mohasya tu kSaye jAte kSINamohaM pracakSate // 39 // sayogikevalI ghAtikSayAdutpannakevalaH / yogAnAM tu kSaye jAte sa evAyogikevalI // 40 // iti jIvatatvam / ajIvAH syurdhrmaa-dhrm-vihaayH-kaal-pudglaaH| jIvena saha pazcApi dravyANyete niveditAH // 41 // tatra kAlaM vinA sarve prdeshprcyaatmkaaH| vinA jIvamacidrUpA akarizca te matAH // 42 // kAlaM vinA'stikAyAH syuramUrtAH pudgalaM vinA / utpAda-vigama-dhrauvyAtmAnaH sarve'pi te punaH // 43 // pudgalAH syuH sparza-rasa-gandha-varNasvarUpiNaH / te'Nu-skandhatayA dvedhA tatrA'baddhAH kilANavaH // 44 // 1 sUkSma kiTTI-triSaSTi0 4 / 4 / 260 // 2 iti-zAM. khaM. pratyoAsti // 3 tulanArtha tattvArthasUtrasya paJcamo'dhyAyo drssttvyH| prazama0 zlo0 207-218 // Jain Education Inte ! For Private & Personal use only How.jainelibrary.org
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 111 // baddhAH skandhA bandha-zabda-saumya-sthaulyA-''kRtispRzaH / andhakArA-''tapo-ddyota-bheda-cchAyAtmakA api // 45 // karma-kAya-mano-bhASA-ceSTito-cchvAsadAyinaH / sukha-duHkha-jIvitavya-mRtyUpagrahakAriNaH // 46 // pratyekamekadravyANi dhamAdhamrmI namo'pi ca / amUrttAni niSkriyANi sthirANyapi ca sarvadA // 47 // ekajIvaparimANasaMkhyAtItapradezako / lokAkAzamabhivyApya dharmAdharmI vyavasthitau // 48 // svayaM gantuM pravRtteSu jIvAjIveSu sarvataH / sahakArI bhaveddharmaH pAnIyamiva yAdasAm // 49 // jIvAnAM pudgalAnAM ca prapannAnAM svayaM sthitim / adharmaH sahakAryeSa yathA cchAyA'dhvayAyinAm // 50 // sarvagaM svapratiSThaM syAdAkAzamavakAzadama / lokAloko sthitaM vyApya tadanantapradezabhAk // 51 // lokAkAzapradezasthA bhinnAH kAlANavastu ye| bhAvAnAM parivattoya mukhyaH kAlaH sa ucyate // 52 // jyotiHzAstre yasya mAnamucyate samayAdikam / sa vyAvahArikaH kAlaH kAlavedibhirAmataH // 53 / / nava-jIrNAdirUpeNa yadamI bhuvanodare / padArthAH parivartante tat kAlasyaiva ceSTitam // 54 // 1 gandha-zabda-mu. triSaSTiH 4 / 4 / 267 / " sparza-rasa-gandha-varNavantaH pudglaaH| zabda-bandha-saumya-sthaulyasaMsthAna-bheda-tamazchAyA-ss-tapodyotavantazca / " -tattvArtha 5 / 23-24 / prazama0 216 // 2 "karmazarIramanobhASAviceSTitocchvAsaduHkhasukhadAH syuH| jIvitamaraNopagrahakarAzca saMsAriNaH skandhAH // 217 / / "-prazama0 // 3 kAryeSu-kha. ga. jaimu.|| // 11 // Jain Education a l |
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram / / 112 / / Jain Education Int varttamAnA atItatvaM bhAvino varttamAnatAm / padArthAH pratipadyante kAlakrIDA viDambitAH // 55 // jIvatvam / 3 2 mano-vacana-kAyAnAM yat syAt karma sa AsravaH / zubhaH zubhasya hetuH syAdazubhastvazubhasya saH // 56 // H / sarveSAmAtravANAM yo rodhahetuH sa saMvaraH / karmaNAM bhavahetUnAM jaraNAdiha nirjarA ||57|| iti saMvanirjare / vakSyante bhAvanAsvevAstrava-saMvara- nirjarAH / tannAtra vistareNoktAH punaruktatva bhIrubhiH ||58 // sakaSAyatayA jIvaH karmmayogyAMstu pudgalAn / yadAdatte sa bandhaH syAjIvAsvAtantryakAraNam ||59|| prakRti-sthityanubhAva-pradezA vidhayo'sya tu / prakRtistu svabhAvaH syAt jJAnAvRtyAdiraSTadhA // 60 // jJAna- dRSTAvRtI vedyaM mohanIyA''yuSI api / nAma - gotrA -'ntarAyAzca mUlaprakRtayo matAH ||6 1 || 1 iti - nAsti zAM. khaM. // " prakRtisthityanubhAvapra dezAstadvidhayaH / " - tatvArtha 2 triSaSTi0 4 / 4 / 278 / 8 / 4 // 3 sya ca - mu. triSaSTi0 // 4 bhAga - mu. // prathama: prakAza: zloka : 16 // 112 // 5 10
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 113 // Jain Education Inter nikarSotkarSataH kAlaniyamaH karmmaNAM sthitiH / anubhAvo vipAkaH syAt pradezoM'zaprakalpanam ||62|| mithyAdRSTiravirati -pramAdau ca krudAdayaH / yogena saha paJcate vijJeyA bandhahetavaH ||63|| itibandhavam / bhAve bandhanAM ghAtikarmakSayodbhave / kevale sati mokSaH syAccheSANAM karmmaNAM kSaye ||64 || surAsura-narendrANAM yat sukhaM bhuvanatraye / sa syAdanantabhAgo'pi na mokSasukhasampadaH ||65 || svasvabhAvajamatyakSaM yadasmin zAzvataM sukham / caturvargAgraNItvena tena mokSaH prakIrtitaH // 66 // iti mokSataccam / 5 mati-zrutA-'vadhi-manaHparyAyAH kevalaM tathA / amIbhiH sAnvayairbhedairjJAnaM paJcavidhaM matam ||67 || avagrahAdibhirbhinnaM bahvAdyairitarairapi / indriyA'nindriyabhavaM matijJAnamudIritam ||68 // vistRtaM bahudhA pUrvairaGgopAGgaiH prakIrNakaiH / syAcchandalAJchitaM jJeyaM zrutajJAnamanekadhA // 69 // deva-nairayikANAM syAdavadhirbhavasambhavaH / SaDUvikalpastu zeSANAM kSayopazamalakSaNaH // 70 // 1 niSkarSo - triSaSTi0 4 / 4 / 283 / nikRSTaM jaghanyam, nikarSato jaghanyata ityarthaH // 2 anubhAgo - mu. // 3 kudhAdayaH - triSaSTi0 4 / 4 / 284 // 4 iti - nAsti zAM. khaM. // 5 SaT zlokAH triSaSTi0 1 / 3 / 576-581 / / 29 10 // 113 // jainelibrary.org
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ prathamaH svopajJavRttivibhUSitaM prakAzaH zloka: 17 // 11 // yogazAstram Rjurvipula ityevaM syAnmanaHparyayo dvidhA / vizuddhathapratipAtAbhyAM tadvizeSo'vagamyatAm // 71 // azeSadravyaparyAyaviSayaM vizvalocanam / anantamekamatyakSaM kevalajJAnamucyate // 72 // evaM ca paJcabhi naititatyasamuccayaH / apavargaheturatnatrayasyAdyAGgabhAgbhavet // 73 // bhavaviTapisamUlonmUlane mattadantI, jaDimatimiranAze paminIprANanAthaH / nayanamaparametad vizvatattvaprakAze, karaNahariNabandhe vAgurA jJAnameva / / 74 // 16 // dvitIyaM ratnamAha rucirjinoktatattveSu samyaksaddhAnamucyate / jAyate tannisargeNa guroradhigamena vA / / 17 / / jinokta tatveSu jIvAdiSUktasvarUpeSu yA rucistat zraddhAnam / na hi jJAnamityeva ruci vinA phalasiddhiH / zAkA-'nnAdisvarUpavedinA'pi rucirahitena na sauhityalakSaNaM phalamavApyate / zrutajJAnavato'pyaGgAramardakAderabhavyasya dUrabhavyasya vA jinoktatatveSu rucirahitasya na vivakSitaM phalamupazrUyate / tasya cotpAde dvayI gatiH-nisargo'dhigamazca / nisargaH svabhAvo gurUpadezAdinirapekSaH, sa samyakazraddhAnakAraNam / tathAhi 1 triSaSTiH 1 / 3 / 582 // 2 kSaH smyk-mu.|| Jain Education Intel Por Private & Personal Use Only w.jainelibrary.org
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 115 / / Jain Education Inten 1 anAdyanantasaMsArAvarttavartiSu dehiSu / jJAna - dRSTyA vRti- vedanIyA -'ntarAyakarmmaNAm // 1 // sAgaropamakoTInAM koTayastriMzat parA sthitiH / viMzatirgotra nAmnozca mohanIyasya saptatiH ||2|| tato girisaridyAvagholanAnyAyataH svayam / ekAbdhikoTikoTyUnA pratyekaM kSIyate sthitiH ||3|| zeSAdhikoTikoTyantaH sthitau sakalajanminaH / yathApravRttikaraNAd granthidezaM samiyUrati || 4 || rAgadveSaparINAmo durbhedo granthirucyate / durucchedo dRDhataraH kASThAdevi sarvadA ||5|| granthidezaM tu saMprAptA rAgAdipreritAH punaH / utkRSTavandhayogyAH syucaturgatijuSo'pi te ||6|| teSAM madhye tu ye bhavyA bhAvibhadrA zarIriNaH / AviSkRtya paraM vIryamapUrvakaraNe kRte ||7|| atikrAmanti sahasA taM granthi duratikramam / atikrAntamahAdhvAno ghaTTabhUmimivAdhvagAH ||8|| athAnivRttikaraNAdantarakaraNe kRte / mithyAtvaM viralIkuryurvedanIyaM yadagrataH ||9|| AntarmuhUrttikaM samyagdarzanaM prApnuvanti yat / nisargahetukamidaM samyakuzraddhAnamucyate ||10|| gurUpadezamAlambya sarveSAmapi dehinAm / yattu samyakazraddhAnaM tat syAdadhigamajaM param // 11 // yama- prazamajIvAturbIjaM jJAna - caritrayoH / hetustapaH zrutAdInAM saddarzanamudIritam ||12|| 1 zlokapaJcakaM triSaSTi0 1 / 3 / 583-587 // 2 vRtivedhAbhidhA - zAM. ka. cha. / " "vRtivedyAntarAyAbhidhakarmaNAm " - triSaSTi0 1 / 3 / 583 || 3 yantaH pratyekaM khaM // 4 zlokapaJcakaM triSaSTi0 1 / 3 / 591-595 / / 10 ||115 || w.jainelibrary.org
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 116 // prathamaH prakAzaH zloka: 19 zlAghyaM hi caraNa-jJAnaviyuktamapi darzanam / na punarjJAna-cAritre mithyAtvaviSadUSite // 13 // jJAna-cAritrahIno'pi zrUyate zreNikaH kila / samyagdarzanamAhAtmyAt tIrthakRcaM prapatsyate // 14 // adhRtacaraNa-bodhAH prANino yatprabhAvAdasamasukhanidhAnaM mokSamAsAdayanti / bhavajalanidhipotaM duHkhakAntAradAvaM yata tadiha samyagdarzanaM ratnamekam // 15 // // 17 // tRtIyaM ratnamAha sarvasAvadyayogAnAM tyAgazcAritramiSyate / kIrttitaM tadahiMsAdivratabhedena paJcadhA // 18 // sarve na tu katipaye ye sAvadyayogAH sapApavyApArAsteSAM tyAgo jJAna-zraddhAnapUrvakaM parihAraH sa samyakcAritram, jJAna-darzanavinAkRtasya cAritrasya samyakacAritratvAnupapatteH sarvagrahaNaM dezacAritravyavacchedArthama / idaM ca cAritraM mUlottaraguNabhedena dvividham / kIrtitamityAdinA mUlaguNarUpaM caaritrmaah| pazcadheti vratabhedena, na tu svarUpataH // 18 // mUlaguNAneva kIrtayati ahiMsA-sUnRtA-steya-brahmacaryA-'parigrahAH / paJcabhiH paJcabhiryuktA bhAvanAbhirvimuktaye // 19 // . 1 trisssstti01|3|617|| 2 trisssstti01|3|618 // Jain Education Interna For Private & Personal use only Mainelibrary.org
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 117 // Jain Education Inter ahiMsAdayazca paJcApi pratyekaM paJca vidhabhAvanAbhyarhitAH santaH svakAryajananaM prati apratibaddhasAmarthya bhavantIti paJcabhirityAdyuktam // 19 // prathamaM mUlaguNamAha 1 na yat pramAdayogena jIvitavyaparopaNam / sAnAM sthAvarANAM ca tadahiMsAvataM matam ||20|| pramAdo'jJAna-saMzaya-viparyaya-rAga-dveSa-smRtibhraMza-yogaduSpraNidhAna - dharmAnAdarabhedAdaSTavidhaH / tadyogAt trasAnAM sthAvarANAM ca jIvAnAM prANavyaparopaNaM hiMsA / tanniSedhAdahiMsA prathamaM vratam ||20| dvitIyamAha - priyaM pathyaM vacastathyaM sUnRtatratamucyate / tat tathyamapi no tathyamapriyaM cA'hitaM ca yat // 21 // tathyaM vaco'mRSArUpamucyamAnaM sUnRtavratamucyate / kiM viziSTaM tathyam ? priyaM pathyaM ca tatra priyaM yat zrutamAtraM prINayati, pathyaM yadAyatau hitam / nanu tathyamevaikaM vizeSaNamastu satyavratAdhikArAt, priya-pathyayostu ko'dhikAraH ? 1 triSaSTi0 1 / 3 / 619 / / 2 triSaSTi0 1 / 3 / 620 // 30 10 // 117 // jainelibrary.org
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM prathamaH prakAzaH zloka: 22 // 118 // yogazAstram / / 11 / / ata Aha-tata tathyamapIti. vyavahArApekSayA tathyamapi yadapriyaM yathA cauraM prati 'caurastvama' kuSThina prati 'kuSThI tvam' iti tadapriyatvAnna tathyam / tathyamapyahitaM yathA mRgayubhiH pRSTasyAraNye mRgAn dRSTavato 'mayA mRgA dRSTAH' iti, tajjantughAtahetutvAnna tathyam // 21 // tRtIyamAha anAdAnamadattasyAsteyavratamudIritam / bAhyAH prANA nRNAmoM haratA taM hatA hi te // 22 // vittasvAminA adattasya vittasya yadanAdAnaM tadasteyavratam / tacca svAmi-jIva-tIrthakara-gurvadattabhedena ctuvidhm| tatra svAmyadattaM tRNopala-kASThAdikaM tatsvAminA yadadattam / jIvAdattaM yat svAminA dattamapi jIvenAdattam , yathA pravrajyApariNAmavikalo mAtA-pitRbhyAM putrAdigurubhyo dIyate / tIrthakarAdattaM yat tIrthakaraiH pratiSiddhamAdhAkarmikAdi gRhyate / gurvadattaM nAma svAminA dattamAdhAkammikAdidoSarahitaM gurunananujJApya yad gRhyate / nanvahiMsAparikaratvaM sarvatratAnAma , adattAdAne tu keva hiMsA yenAhiMsAparikaratvaM syAta? ityuktama-bAhyAH prANA ityaadi| yadi steyasya prANaharaNaM svarUpaM mRgyate tadA tadastyeva // 22 // 1 triSaSTiH 1 / 3 / 621 // 2 tulanA-dharmasaM0 vR03| 42 / / Jain Education Intel Paw.jainelibrary.org
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 119 // caturthamAha divyaudArikakAmANAM kRtA-'numata-kAritaiH / / manovAkvAyatastyAgo brahmASTAdazadhA matam // 23 // divi bhavA divyAH, te ca vaikriyazarIrasambhavAH, audArikAzca audArikatiryag-manuSyadehaprabhavAH, te ca te kAmyanta iti kAmAca, teSAM tyAgo'brahmaniSedhAtmakaM brahmacaryavratam / taccASTAdazadhA-manasA abrahma na karomi, na kArayAmi, kurvantamapi paraM nAnumanye, evaM vacasA kAyena ceti divye brahmaNi nava bhedaaH| evamaudArikepItyaSTAdaza / yadAha "divyAt kAmaratisukhAt trividhaM trividhena viratiriti navakam / / audArikAdapi tathA, tad brahmASTAdazavikalpam // " [prazama0 177] iti / kRtA-'numata-kAritairiti manovAkAyata iti ca madhye kRtatvAt pUrvottareSvapi mahAgrateSu sambandhanIyam // 23 // 1 triSaSTi0 1 / 3 / 622 // 2 'kaamaanaaN-mu.| "kavargakasvaravati / 2 / 3 / 76 / pUrvapadasthAd rAdeH parasya kavargavati ekasvaravati cottarapade sati uttarapadAntasya nAgamasya syAdeca no 'Na' syAt |......svrgkaaminnau...... ......... / " -si0 l|| 3 mti-mu.|| 4 sNgbhvaaH-khN.|| 5 kaamaastessaaN-khN.|| 6 mti-mu.|| // 119 // Jain Education Inti al For Private & Personal use only Alww.jainelibrary.org
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ paJcamamAha svopajJavRttivibhUSitaM gogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH 24 // 120 // // 120 // sarvabhAveSu mUrchAyAstyAgaH syAdaparigrahaH / yadasatsvapi jAyeta mUrcchayA cittaviplavaH // 24 // sarvabhAveSu dravya-kSetra kAla-bhAvarUpeSu yo mUrchAyA garddhasya tyAgo na tu dravyAdityAgamAtraM so'parigrahavratam / nanu parigrahatyAgo'parigrahavrataM syAt, kiM mUrchAtyAmalakSaNena tallakSaNena ? ata Aha-yadasatsvapIti / yasmAdasatsvapyavidyamAneSvapi dravya-kSetra-kAla-bhAveSu mUrcchayA cittaviplavaH syAt / cittaviplavaH prazamasaukhyaviparyAsaH / asatyapi dhane dhanagarddhavato rAjagRhanagaradramakasyeva cittasaMklezo durgatipAtanibandhanaM bhavati / satyapi vA dravya-kSetrakAla-bhAvalakSaNe sAmagrIvizeSa tRSNAkRSNAhinirupadravamanasAM prazamasukhaprAptyA cittviplvaabhaavH| ata eva dharmopakaraNadhAriNAM yatInAM zarIre upakaraNe ca nirmamatvAnAmaparigrahatvam / yadAha " yadvatturagaH satsvapyAbharaNavibhUSaNeSvanabhiSaktaH / tadvadupagrahavAnapi na saGgamupayAti nigrnthH||" [prazama0 141] 1 paJcamamevAha-khaM. // 2 triSaSTi0 1 / 3 / 623 / tulanA-tasvArtha0 7 // 12 // 3 gaaddhrthsy-mu.| gArddhasya -khN.|| 4 tallakSaNena-zAM. khaM. pratyo sti // 5 tulanA-dharmasaM0 vR03|44|| 6 na. -khN.|| 7 "prItyA" dharmasaM0 vR0| 8 saktaH-zAM. khN.|| Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 12 // yathA ca dharmopakaraNavatAmapi mUrchArahitAnAM munInAM na parigrahagrahitvadoSastathA vatinInAmapi gurUpadiSTadharmopakaraNadhAriNInAM ratnatrayavatInAm , tena tAsAM dharmopakaraNaparigrahamAtreNa mokSApavAdaH pralApamAtram // 24 // 'paJcabhiH paJcabhiryuktA bhAvanAbhivimuktaye' ityuktaM tat prastauti bhAvanAbhirbhAvitAni paJcabhiH paJcabhiH kramAt / __ mahAvratAni no kasya sAdhayantyavyayaM padam // 25 // bhAvyante vAsyante guNavizeSamAropyante mahAvratAni yakAbhistA bhAvanAH // 25 // prathamavratasya bhAvanA Aha manoguptye(ptyai)SaNAdAneryAbhiH samitibhiH sadA / dRSTAnna-pAnagrahaNenAhiMsAM bhAvayet sudhIH // 26 // manoguptirvakSyamANalakSaNA, tayetyekA bhAvanA / eSaNA vizuddhapiNDagrahaNalakSaNA, tasyAM yA smitiH| 'AdAna'grahaNena nikSepa upalakSyate, tena pIThAdeohaNe sthApane ca yA samitiH / IraNamIryA gamanam , tatra yA smitiH| 1 parigrahitvadoSa-dharmasaM0 vR0 3 / 44 // 2 yo0 2 // 19 // 3 paJcamahAvratabhASanAsvarUpamakSarazastulyaprAyaM dharmasaM0 vR03| 45 / tulanA-tattvArtha si07||3|| 4 atha prthm-mu.|| 5 piitthaadin-khN.|| // 12 // Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSita yogazAstram // 122 / / prathamaH prakAzaH zloka: 27 // 122 // AbhireSaNAdAneryAsamitibhiH / dRSTayoranna-pAnayograhaNenopalakSaNatvAt tadgrAsenAhiMsAM bhAvayediti sambandhaH / iha ca gupti-samitInAM mahAvatabhAvanAtvena gatArthAnAmapi 'athavA paJcasamitI'tyAdigranthena punarutkIrtanaM gupti-samitInAmuttaraguNatvajJApanArtham / yadAha " piMDassa jA visohI samiIo bhAvaNA tavo duviho / paDimA abhiggaho vi a uttaraguNa mo viANAhi // " [nizIthabhA0 6534 ] iha ca manogupterbhAvanAtvaM hiMsAyAM manovyApArasya prAdhAnyAt / zrUyate hi prasannacandrarAjarminoguptyA'bhAvitAhiMsAvato hiMsAmakurvannapi saptamanarakapRthvIyogyaM karma nirmame / eSaNAdAneryAsamitayastu ahiMsAyAM nitarAmupakAriNya iti yuktaM bhAvanAtvam / dRSTAnna-pAnagrahaNaM ca saMsaktAna-pAnaparihAreNAhisAvratopakArAyeti pazcamI bhAvanA // 26 // dvitIyavratasya bhAvanA Aha hAsya-lobha-bhaya-krodhapratyAkhyAnairnirantaram / Alocya bhASaNenApi bhAvayet sUnRtavratam // 27 // hasan hi mithyA brUyAt , lobhaparavazazcArthAkAGkSayA, bhayAtaH prANAdirakSaNecchayA, kruddhaH krodhataralitamanaska1 yo0 1 // 34 // 2 ciya uttaraguNamo vihaannaahi-mu.|| Jain Education Intel O w.jainelibrary.org
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ tayA mithyA vyAditi hAsyAdipratyAkhyAnAni catasro bhaavnaaH| Alocya bhASaNaM samyagajJAnapUrvakaM paryAlocya 'mRSA mA bhUta' iti mohatiraskAradvAreNa bhASaNaM paJcamI bhAvanA / mohasya ca mRSAvAdahetutvaM pratItameva / yadAha " rAgAdvA dveSAdvA mohAdvA vAkyamucyate hyanRtam / " [ ] iti // 27 // tRtIyavratasya bhAvanA Aha AlocyAvagrahayAcyA-bhIkSNAvagrahayAcanam / etAvanmAtramevaitadityavagrahadhAraNam // 28 // samAnadhArmikebhyazca tathAvagrahayAcanam / anujJApitapAnA-unnAzanamasteyabhAvanAH // 29 // -yugmam / Alocya manasA vicintyAvagrahaM yAceta / devendra-rAja-gRhapati-zayyAtara-sAdharmikabhedAddhi pnycaavgrhaa| atra ca pUrvaH pUrvo bAdhya uttara uttaro bAdhakaH / tatra devendrAvagraho yathA saudharmAdhipaterdakSiNalokArdham , IzAnAdhipateruttaralokArdhama / rAjA cakravartI. tasyAvagraho bhAratAdivarSam / gRhapatirmaNDalAdipatiH, tasyAvagrahastanmaNDalAdi / 1 tRtIyavratabhAvanAnAM tulanA-tasvArtha si0 7 // 3 // 2 'nnddlaadhipti-mu.|| // 123 // Jain Education in M ww.jainelibrary.org
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH 29 // 12 // // 12 // zayyAtaro vasatisvAmI, tadavagraho vasatireva / sAdharmikAH sAdhavaH, teSAmavagrahaH zayyAtarapradattaM gRhaadi| etAnavagrahAn jJAtvA yathAyathamavagrahaM yAceta / asvAmiyAcane hi parasparavirodhena akANDadhATanAdaya aihikA doSAH, paraloke'pi adattaparibhogajanitaM pApaM karma / iti prathamA bhaavnaa| sakRddatte'pyavagrahe svAminA abhIkSNaM bhUyo bhUyo'vagrahayAcanaM kAryam , pUrvalabdhe'vagrahe glAnAdyavasthAmUtrapurIpotsarga-pAtra-kara-caraNaprakSAlanasthAnAni dAtRcittapIDAparihArArtha yAcanIyAni iti dvitIyA bhaavnaa| etAvanmAtrameva etAvatparimANamevaitat kSetrAdi mamopayogi nAdhikamiti avagrahasya dhAraNaM vyavasthApanam / evamavagrahadhAraNe hi tadabhyantaravartinImUrdhvasthAnAdikriyAmAsevamAno na dAturuparodhakArI bhavati / yAckAla evAvagrahAnavadhAraNe vipariNatirapi dAtuzcetasi syAdAtmano'pi cAdattaparibhogajanitakarmavandhaH syAditi tRtIyA bhAvanA / dharma carantIti dhArmikAH, samAnAstulyAH pratipannaikazAsanAH sAdhavaH, tebhyaH pUrvaparigRhItakSetrebhyo'vagraho yAcyaH, tadanujJAnAddhi tatrAsitavyam , anyathA steyaM syAditi caturthI bhAvanA / anujJApite anujJayA svIkRte ye pAnA-'nne tayorazanam , sUtroktena hi vidhinA prAsukameSaNIyaM kalpanIyaM ca pAnA-'nnaM labdhamAnIyAlocanApUrva gurave nivedyAnujJAto guruNA maNDalyAmekako vA'znIyAt / upalakSaNametat yat kizcidaudhikaupagrahikabhedamupakaraNaM dharmasAdhanaM tat sarva guruNA'nujJAtaM paribhoktavyam / evaM vidadhAno nAtikrAmatyasteyavratamiti paJcamI bhAvanA // 28-29 / / 1 pApakarma-mu. dharmasaM0 vR0|| 2'vasthAsu mUtra'-iti tatvArthasUtrasya [7 / 3] siddhasenagaNiviracitAyAM vRttau dharmasaMgrahavRttau [3 / 45] ca pAThaH // 3 pUrvagRhIta.-khaM. dharmasaM0 vR0| Jain Education Inten Jainelibrary.org
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 125 // caturthavratabhAvanA Aha strI-SaNDha-pazumadvezmA-'sana-kuDyAntarojjhanAt / sarAgastrIkathAtyAgAt prAgratasmRtivarjanAt // 30 // strIramyAGgekSaNa-svAGgasaMskAraparivarjanAt / / praNItA-'tyazanatyAgAd brahmacaryaM tu bhAvayet // 31 // -yugmm| striyo deva-mAnuSabhedAd dvividhAH, etAzca scittaaH| acittAstu pusta-lepya-citrakarmAdinirmitAH / SaNDAstutIyavedodayavartino mahAmohakarmANaH strii-puNssevnaabhirtaaH| pazavastiryagayonijAH / tatra go-mahiSI-vaDavA-vAleyIajA-'vikAdayaH sambhAvyamAnamaithunAH / ebhyaH kRtadvandvebhyo matuH, strI-paNDha-pazumatI ca te vezmA-''sane ca, vezma vasatiH, AsanaM saMstArakodi, kuDyAntaraM yatrAntarasthe'pi kuDyAdau dampatyormohanAdizabdaH zrUyate, brahmacaryabhaGgabhayAdeSAmujjhanaM tyAgaH / iti prathamA bhaavnaa| sarAgasya mohodayavato yA strIbhiH kathA strINAM vA kathA, sarAgAzca tAH striyazca, tAbhistAsAM vA kathA, tasyAstyAgaH / rAgAnubandhinI hi deza-jAti-kula-nepathya-bhASA-gati-vibhrame-gita-hAsyalIlA-kaTAkSa-praNaya-kalaha-zRGgArarasAnuviddhA kathA vAtyeva cittodadheravazyaM vikSobhamAdadhAtIti dvitIyA bhAvanA / 1 caturthavratabhAvanAnAM tulanA tattvArtha si07|3|| 2 vAleyI raasbhii|| // 125 // Jain Education Intem For Private & Personal use only lainelibrary.org
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopanavRttivibhUSitaM yogazAstram // 126 / / prathamaH prakAza zlokaH 31 // 126 // prAk pravrajyAbrahmacaryAt pUrva gRhasthAvasthAyAM yadrataM strImiH saha nidhuvanaM tasya smRtistasyA varjanam, prAgratasmaraNendhanAddhi kAmAgniH sandhukSyate / iti tRtIyA bhAvanA / strINAmavivekijanApekSayA yAni ramyANi spRhaNIyAnyaGgAni mukha-nayana-stana-jaghanAdIni, teSAmIkSaNamapUrva vismayarasanirbharatayA visphAritAkSasya vilokanam / IkSaNamAtraM tu rAga-dveSarahitasyAduSTameva / yadAha___ "azakyaM rUpamadraSTuM cakSurgocaramAgatam / rAgadveSau tu yau tatra tau budhaH parivarjayet // " [ ] ityAdi / tathA svasyAtmano'GgaM zarIraM tasya saMskAraH snAna-vilepana-dhUpana-nakha-danta-kezasammArjanAdiH, strIramyAGgekSaNaM ca svAGgasaMskArazca, tayoH parivarjanAt / strIramyAGgekSaNataralitavilocano hi dIpazikhAyAM zalabha iva vinAzamupayAti / azucizarIrasaMskAramUDho hi tattadutkalikAmayairvikalpairvRthAtmAnamAyAsayatIti caturthI bhaavnaa| praNIto vRSyaH snigdhamadhurAdirasaH, atyazanamapraNItasyApi rUkSabhekSasyA''kaNThamudarapUraNam , tyostyaagH| nirantaravRSyasnigdharasaprINito hi pradhAnadhAtuparipoSeNa vedodayAdabrahmA'pi seveta / atyazanasya tu na kevalaM brahmakSatikAritvAd varjanaM zarIrapIDAkArivAdapi / yadAha" addhamasaNassa savvaMjaNassa kujjA davassa do bhaage| vAupaviyAraNaTThA chabbhAyaM UNagaM kujjA // " [piMDani0650] 1 sandhukSate-tattvArtha0 si0 7 // 3 // 2 tulnaa-aacaa02| 15 / 3 vRssymdhursnigdhrsprnniito-mu.|| 4 sya na -zAM. ||5"ardhmshnsy savyaJjanasya kuryAd dravasya dvau bhAgau / vAyupravicAraNArtha SaSThaM bhAgam UnakaM kuryAt ||"-chaayaa / Jain Education Inter For Private & Personal use only W w.jainelibrary.org
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ / .127 / iti paJcamI bhAvanA / evaM navavidhabrahmacaryaguptisaMgraheNa brahmacaryavratasya paJca bhAvanAH // 30 // 31 // pazcamavratasya bhAvanA Ahasparze rase ca gandhe ca rUpe zabde ca hAriNi / paJcasvitIndriyArtheSu gADhaM gAddharthasya varjanam // 32 // eteSvevAmanojJeSu sarvathA dveSavarjanam / AkiJcanyavratasyaivaM bhAvanAH paJca kIrtitAH // 33 // -yugmam / sparzAdiSu manohAriSu viSayeSu yad gADhaM gAddharbhasyAbhiSvaGgasya varjanam / sparzAdiSvevAmanojJeSvindriyapratikUleSu yo dveSo'prItilakSaNastasya varjanam / gAryavAn hi manojJe viSaye'bhiSvaGgavAnamanojJAna viSayAn vidveSTi, madhyasthasya tu mUrchArahitasya na kvacit prItiraprItirvA, rAgAnA(na)ntarIyakatayA ca dveSasyopAdAnam / kiJcana bAhyA-'bhyantaraparigraharUpaM nAsyAstItyakiJcanaH, tadbhAva AkizcanyamaparigrahatA / AkizcanyaM ca tadvataM ca, tasyaitAH paJca bhAvanAH // 32 // // 33 // // 127|| 1 gArddhasyA-khaM0 // 2 rAgAnantarIya-dharmasaM0 0 / 'rAganAntarIya' ityapi pATho'tra bhavet // 3 kiMcanaM-zAM. khaM. // Jain Education Intel For Private & Personal use only
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM ahaamu // 128 // prathamaH prakAza zloka: 35 // 128 // mUlaguNarUpaM cAritramamidhAyottaraguNarUpaM tadAha__ athavA paJcasamiti-guptitrayapavitritam / caritraM samyakcAritramityAhurmunipuGgavAH // 34 // samitiriti pazcAnAM ceSTAnAM tAntrikI saMjJA / athavA saM samyak prazastA arhatpravacanAnusAreNa itiH ceSTA samitiH, pazcAnAM samitInAM samAhAraH paJcasamiti / guptirAtmasaMrakSaNaM mumukSoryoganigraha ityarthaH / guptInAM trayaM guptitrayam / paJcasamiti ca guptitrayaM ca. tAbhyAM pavitritaM yaccaritraM yatInAM ceSTA sA samyakacAritramucyate / samyakUpravRttilakSaNA samitiH, pravRtti-nivRttilakSaNA guptirityanayovizeSaH // 34 // atha samitIguptIzca nAmata Aha IryA-bhASai-SaNA-''dAna-nikSepotsargasaMjJakAH / paJcAhuH samitIstisro guptIstriyoganigrahAt // 35 // IryAsamitirbhApAsamitireSaNAsamitirAdAna-nikSepasamitirutsargasamitirityetAH paJca samitIbruvate tiirthkraaH| 1 tulanA-tattvArtha si0 9 / 4-5 / dharmasaM0 vR03|47 / tttvaarthraaj09| 4-5 / pravacanasA vR0 156 / / 2 'rAtmanaH sNrkssnnN-mu.|| 3 saMjJikAH -mu.|| Jain Education Intem indiainelibrary.org
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 129 / / Jain Education Inte trisaMkhyA yogAtriyogA mano- vAkU - kAyavyApArAH teSAM nigraho nirodhaH pravacanavidhinA mArgavyavasthApanamunmArganivAraNaM ca / nigrahAditi hetau paJcamI, tena manoguptirvacanaguptiH kAyaguptiriti tisro gupte ||35|| IryAlakSaNamAha lokAtivAhite mArge cumbite bhAsvadaMzubhiH / janturakSArtha mAlokya gatirIryA matA satAm // 36 // sa-sthAvarajantujAtA bhayadAnadIkSitasya munerAvazyake prayojane gacchato janturakSAnimittaM svazarIrarakSAnimittaM ca pAdAgrAdArabhya yugamAtrakSetraM yAvat nirIkSya IraNamIryA gatiH, tasyAM samitirIryAsamitiH / yadAhu:'purao jugamAyAe pehamANo mahiM care / vajrjjato bIya-hariyAI pANe ya daga maTTiyaM // 1 // 46 1 " purata: ' agrato 'yugamAtrayA ' zarIrapramANayA zakaToddhisaMsthitayA, dRSTyeti vAkyazeSaH, prekSamANaH ' prakarSeNa pazyan 'maha' bhuvaM ' caret' yAyAt / ......' varjayan ' pariharan ' bIja haritAni ' ityanenAnekabhedasya banaspateH parihAramAha / tathA ' prANino' dvIndriyAdIn tathA 'udakam' apkAyaM ' mRttikAM ca pRthivIkAyam cazabdAt tejovAyu parigrahaH |...uktH saMyamavirAdhanAparihAraH, adhunA tvAtma-saMyamavirAdhanAparihAramAha - ovAyamiti sUtram / vyAkhyA- 'avapAtaM ' gartAdirUpaM viSamaM ' nimnonnataM ' sthANum ' UrdhvakASThaM ' vijalaM' vigatajalaM kardamaM 'parivarjayet' patat sarva pariharet / tathA 'saMkrameNa' jala-gartAparihArAya pASANa-kASTharacitena na gacchet Atma-saMyama 33 5 10 // 129 // ww.jainelibrary.org
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstrama // 130 // prathamaH prakAzaH zlokaH 36 // 130 // ovAyaM visamaM thANuM vijjalaM parivajjae / saMkameNa na gacchejjA vijjamANe parakame // 2 // " [dazavai0 5 / 1 // 3-4] gatizca mArge bhavati, tasya vizeSaNaM 'lokAtivAhite', lokerativAhite atyantakSuNNe, cumbite spRSTe AdityakiraNaiH / prathamavizeSaNena parairvirAdhite mArge gacchato yateH SaDjIvanikAyavirAdhanA na bhavati, unmArgeNa na gantavyamiti cAha / tathAvidhe'pi mArge rAtrau gacchataH sampAtimasatcavirAdhanA bhavediti tatparihArArtha dvitIyavizeSaNam / evaMvidhopayogavatazca gacchato muneH kathaMcit prANivadhe'pi prANivadhapApaM na bhavati / yadAha " uccAliyammi pAe iriyAsamiyassa saMkamaTThAe / vAvajjeja kuliMgI marija taM jogamAsajja // 1 // virAdhanAsaMbhavAt / apavAdamAha-vidyamAne parAkrame anyamArga ityarthaH / asati tu tasmin prayojanamAzritya yatanayA gacchediti sUtrArtha: / " iti dazakAlikasUtrasya haribhadrasUriviracitAyAM vRttau / / 1 tulnaa-tttvaarthraaj07|13| pravacanasA. vR0 pR0 156 / " uccAlite utpATite pAde sati IryAsamitasya sAdho: saMkramArthamRtpATite pAde ityatra sambandhaH / vyApadyeta saMghaTTana-paritApanaH, kaH ? kuliGgI...dvondriyAdiH, sa paritApyeta utpATite pAde sati, mriyate cAsau kuliGgI taM vyApAdanayogamAsAdya prApya / na ca tasya tannimitto baMdha: sUkSmo'pi dezita: samaye siddhAnte / kiM kAraNam ? yato'navadyo'sau sAdhustena vyApAdanaprayogeNa vyApAdanavyApAreNa, katham ? sarvabhAvena sarvAtmanA manovAkAyakarmabhiranavadyo'sau yasmAt tasmAnna sUkSmo'pi bandhastasyeti / " iti oghaniyukteoNAcAryaviracitAyAM vRttau // 2 tajjoga -zAM. khN.|| Jain Education in w ww.jainelibrary.org
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 13 // na ya tassa tanimitto baMdho suhumo vi desio samae / aNavajjo u paogeNa savvabhAveNa so jamhA // 2 // " [opani0 gA0 748-749] / tathA"jiadu va maradu va jIvo ajadAcArasa nicchao hiMsA / payadassa Natthi baMdho hiMsAmetteNa samidassa // " [ pravacana0 3 / 17 ] // 36 // bhASAsamitimAha avadyatyAgataH sarvajanInaM mitabhASaNam / priyA vAcaMyamAnAM sA bhASAsamitirucyate // 37 // avadyAni bhASAdoSA vAkyazuddhathadhyayanapratipAditAH dhUrta-kAmuka-kravyAda-caura-cArvAkAdibhASitAni ca, teSAM nirdambhatayA tyAgaH, tataH sarvajanInaM sarvajanebhyo hitam, mitaM svalpamapyatibahuprayojanasAdhakaM tacca tad bhASaNaM ca / yadAha" mahuraM niuNaM thovaM kajjAvaDiyaM agbviymtucchN| pubdhi maisaMkaliyaM bhaNaMti jaM dhammasaMjuttaM // " [upadeza0 80] 1 uvogenn-shaaN.| tu0-pravacanasA0 vR0 pR0 156 // 2 dazavakAlikasUtrasya saptamamadhyayanam / tulanApravacanasA0 vR0 pR0 156 // 3 // madhuraM nipuNaM stokaM kAryApatitamagarvitamatuccham / pUrva matisaMkalitaM bhaNanti yad dharmasaMyuktam // " -chAyA // 4 puvvaM -zAM. // // 13 // Jain Education anal w ww.jainelibrary.org
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH 38 // 132 / / // 132 // evaMvidhaM yad bhASaNaM sA bhaassaasmitiH| bhASAyAM samyagitirbhASAsamitiH / sA ca priyA abhimatA vAcaMyamAnAM munInAm / yadAhu:"jA ya sacA na vattavvA sacAmosA ya jA musaa| jA ya buddhehiM NAiNNA Na taM bhAseja paNNavaM ||"[dsh iti // 37 // eSaNAsamitimAha dvicatvAriMzatA bhikSAdoSainityamadRSitam / muniryadannamAdatte saiSaNAsamitirmatA // 38 // dvAbhyAmadhikA catvAriMzat dvicatvAriMzad mikSAdoSA udgamotpAdaneSaNAlakSaNAH / tatrodgamadoSA gRhasthaprabhavAH SoDaza, tadyathA____ AhAkammuddesiya pUIkamme a mIsajAe a / ThavaNA pAhuDiyAe pAoyara kIya pAmicce // 1 // 1 " yA ca satyA padArthamanokRtya 'abaktavyA' anuccAraNIyA sAyadyatvena 'amutra sthitA pallI' iti kauzikabhASAvat / satyAmRSA vA yathA 'daza dArakA jAtAH' ityaadilkssnnaa| mRSA ca sampUrNava / cazabdasya vyavahitaH sambandhaH, yA ca 'buddhaiH tIrthakaragaNadharairanAcaritA asatyAmRSA AmantraNyAjJApanyAdilakSaNA avidhipUrvakaM svarAdinA prakAreNa / ' nainA bhASeta ' netthaMbhUtAM vAcaM samudAharet prajJAvAn buddhimAna sAdhuriti suutraarthH|" dazavai0 haa0|| 2 puuiakmme-khN.| 3 paaoar-khN|| Jain Education Intel Wrjainelibrary.org
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ 5 pariaTTie amihaDe ubhiNNe mAlohaDe ia / acchijje aNisaTThe ajjhoyarae a solasame // 2 // [piNDani0 gA0 92-93 ] 'AdhAya' vikalpya, yati manasi kRtvA sacittasyAcittIkaraNamacittasya nA pAko niruktAdAdhAkarma // 1 // uddezaH sAdhvartha saGkalpaH, sa prayojanamasya auddezikam, yat pUrvakRtamodana-modakakSodAdi tat sAdhUddezena dadhyAdinA guDapAkena ca saMskuto bhavati // 2 // AdhAkammikAvayavasammizraM zuddhamapi yattat pUtikarma zucidravyamivAzucidravyasammizram // 3 // yadAtmArtha sAdhvartha cAdita eva mizraM pacyate tanmizram // 4 // sAdhuyAcitasya kSIrAdeH pRthakkRtya svabhAjane sthApanaM sthApanA // 5 // kAlAntarabhAvino vivAhAdeH 'idAnIM sannihitAH sAdhavaH santi, teSAmapyupayoge bhavatu' iti buddhyA idAnImeva karaNaM samayaparibhASayA prAbhRtikA, sanikRSTasya vivAhAdeH kAlAntare sAdhusamAgamanaM saJcintyotkarSaNaM vA // 6 // yadandhakAravyavasthitasya dravyasya vahi-pradIpa-maNyAdinA bhityapanayanena vA bahiniSkAsya dranyadhAraNena vA prakaTakaraNaM tat prAduSkaraNam // 7 // yat sAdhvartha mUlyena krIyate tat krItam // 8 // 1 aNisiDe-zAM. mu.|| 34 // 133 // Jain Education Inte w ww.jainelibrary.org
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 134 // Jain Education Int yat sAdhyarthamannAdi udyatakaM gRhItvA dIyate tat prAmityakam ||9|| svadravyamarpayitvA paradravyaM tatsadRzaM gRhItvA yaddIyate tat parivartitam ||10|| gRha-grAmAdeH sAdhvarthaM yadAnItaM tadabhyAhRtam // 11 // kutupAdisthasya ghRtAderdAnArthaM yat mRttikAdyapanayanaM tadudbhinnam ||12|| yaduparibhUmikAtaH zikyAderbhUmigRhAdvA AkRSya sAdhubhyo dAnaM tanmAlApahRtam ||13|| yadAcchidya parakIyaM haThAd gRhItvA svAmI prabhucauro vA dadAti tadAcchedyam ||14|| yad goSThIbhaktAdi sarvairadattamananumataM vA ekaH kazcit sAdhubhyo dadAti tadanisRSTam ||15|| svArthamadhizrayaNe sati sAdhusamAgamazravaNAttadarthaM punaryo dhAnyAvApaH so'bhyavapUrakaH || 16 // utpAdanAdoSA api SoDaza, te ca sAdhuprabhavAH / tadyathA - 44 'dhAI dui nimitte AjIva vaNIvage timicchA ya / kohe mANe mAyA lobhe a havaMti dasa ee // | 1 || puvviMpacchA saMthava vijjA maMte a cuNNa joe a / uppAyaNAi dosA solasame mUlakamme a ||2|| [ piNDani0 408 - 409 ] 1 dhAnyAdivApaH - mu. // 2 dUI - mu. // 400200000000 prathamaH prakAza. zloka 38 // 134 // 5 10
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 135 // Jain Education Int bAlasya kSIra-majjana- maNDana- krIDanA 'GkAropaNakarmakAriNyaH paJca dhAtrayaH / etAsAM karma bhikSArthaM kurvato piNDaH ||1|| mithaH sandezakathanaM dUtItvam, tat kurvato bhikSArthaM dUtIpiNDaH || 2 || atItAnAgata- vartamAnakAleSu lAbhAlAbhAdikathanaM nimittam / tad bhikSArthaM kurvato nimitta piNDaH ||3|| jAti-kula-gaNa-karma-zilpAdipradhAnebhya AtmanastattadguNatvAropaNaM bhikSArthamAjIva piNDaH || 4 || zramaNa-brAhmaNa kRpaNA 'tithi-zvAnAdibhaktAnAM purataH piNDArthamAtmAnaM tattadbhaktaM darzayato banIpakapiNDaH // 5 // vamana virecana bastikarmAdi kArayato vaidya - bhaiSajyAdi sUcayato vA piNDArthaM cikitsA piNDaH // 6 // vidyA- tapaHprabhAvajJApanaM rAjapUjAdikhyApanaM krodhaphaladarzanaM vA bhikSArthaM kurvataH krodhapiNDaH ||7|| labdhi - prazaMsottAnasya pareNotsAhitasyAvamatasya vA gRhasthAbhimAnamutpAdayato mAnapiNDaH ||8|| nAnAveSa-bhASAparivarttanaM bhikSArtha kurvato mAyApiNDaH // 9 // atilobhAd bhikSArthaM bahu paryaTato lobhapiNDaH ||10|| pUrvasaMstavaM jananI-janakAdidvAreNa pazcAtsaMstavaM zvazrUzvazurAdidvAreNAtma-paravayo'nurUpaM sambandhaM bhikSArthaM ghaTayataH pUrva-pazcAtsaMstavapiNDaH // 11 // 1 kSapaNA' mu. // 2 'zAkyAdi zAM. // 3 'virekavasti' zAM. khaM. // 4 paricayAnurUpaM vayaM ca paravayaM nAuM saMbaMdha tayaNuruvaM / mama mAyA parisiyA sasA ya dhUyA va nattAI || 486 // " 66 mu. / - piNDani0 // Aya 5 10 // 135 // ww.jainelibrary.org
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 136 // prathamaH prakAzaH zlokaH 38 // 136 // vidyAM mantraM cUrNa yogaM ca bhikSArtha prayudhAnasya catvAro vidyAdipiNDAHmantrajapa-homAdisAdhyA strIdevatAdhiSThAnA vA vidyA // 12 // pAThamAtraprasiddhaH puruSAdhiSThAno vA mantraH // 13 // cUrNAni nayanAanAdIni antardAnAdiphalAni // 14 // pAdapralepAdayaH saubhAgya-daurbhAgyakarA yogAH // 15 // garbhastambha-garbhAdhAna-prasava-snapanaka-mUla-rakSAbandhanAdi bhikSArtha kurvato mUlakamapiNDaH // 16 // gRhi-sAdhUbhayaprabhavA eSaNAdoSA daza / tadyathA"saMkiya makkhiya nikkhitta pihiya sAhariadAyagommIse / apariNaya litta chaDDiya esaNadosA dasa hvNti||" - [piNDani0 520] AdhAkarmakAdizaGkAkaluSito yadanAdyAdatte tacchaGkitam / yaM ca doSaM zaGkate tamApadyate // 1 // pRthivyudaka-vanaspatibhiH sacittairacittairapi madhvAdimirgahitairAzliSTaM yadanAdi tanprakSitam // 2 // pRthivyudaka-tejo-vAyu-vanaspatiSu traseSu ca yadanAdhacittamapi sthApitaM tanikSiptam // 3 // sacittena phalAdinA sthagitaM pihitam // 4 // 1 'tti -zAM. khN.| 2'daaygu-mu.| Jain Education Inte Fiww.jainelibrary.org
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 137 // 5 dAnabhAjanasthamayogyaM sacitteSu pRthivyAdiSu nikSipya tena bhAjanena dadataH saMhRtam // 5 // bAla-vRddha-paNDaka-vepamAna-jvaritA-'ndha-mattonmatta-cchinnakaracaraNa-nigaDita-pAdukArUDha-kaNDaka-preSaka-bharjaka-karttakaloThaka-cIkhaka-piJjaka-dalaka-vyAloDaka-bhojaka-paTakAyavirAdhakA dAnatvena pratiSiddhA yA ca strI velAmAsavatI gRhItavAlA bAlavatsA vA ebhyo annAdi grahItuM sAdhone kalpate // 6 // deyadravyaM khaNDAdi sacittena dhAnyakaNAdinA mizraM dadata unmizram // 7 // deyadravyaM mizramacittatvenApariNamadapariNatam // 8 // vasAdinA saMsRSTena hastena pAtreNa vA dadato'nnAdi liptam // 9 // ghRtAdi cchaIyan yaddadAti tat charditam , chadyamAne ghRtAdau tatrasthasyAgantukasya vA sarvasya jantormadhubinddAharaNena virAdhanAsambhavAt // 10 // tadevamudgamotpAdanaiSaNAdoSAH saMhatA dvicatvAriMzad bhavanti, te ca mikSAdoSAH, tairadUSitamannamazana-khAdya svAdyabhedam , upalakSaNatvAt pAnaM sauvIrAdi, tathA rajoharaNa-mukhavastra-colapaTTa-pAtrAdiH sthavirakalpikayogyazcaturdazavidho jinakalpikayogyazca dvAdazavidha audhika upadhiH, AryikAyogyazca paJcaviMzatividhaH, aupagrahikazca zayyA-pITha-phalakacarma-daNDAdirupalakSaNAdeva prigRhyte| na hyaudhikarajoharaNAdyantareNa aupagrahikapITha-phalakAdyantareNa ca varSAsu hemantagrISmayorapi jalakaNikAkulAyAmanUpabhUmau mahAvratasaMrakSaNaM kartuM kSamam / etadoSavizuddhamannAdi yanmunirAdatte sA eSaNa // 137 // Jain Education Internal 35 minelibrary.org
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH38 // 138 / / 138| meSaNA yathAgamamannAderanveSaNam / atra " ipo'nicchAyAm " [ si. 5 / 3 / 112 ] iti striyAmanaH / tasyAM ca samitirepaNAsamitiH / iyaM gaveSaNArUpA essnnaa| grAsaiSaNApyanayopalakSyate / tasyAM ca paJca doSAH, tadyathA-saMyojanA 1 pramANAtiriktatA 2 aGgAro 3 dhUmaH 4 kAraNAbhAvazca 5 / ___tatra rasalobhAd dravyasya maNDakAdevyAntareNa khaNDa-ghRtAdinA vasatebahirantarvA yojanaM saMyojanA // 1 // dhRti-bala-saMyamayogA yAvatA na sIdanti tadAhArapramANam / adhikAhArastu vamanAya mRtyave vyAdhaye ceti taM pariharediti pramANAtiriktatA doSaH // 2 // svAdvannaM taddAtAraM vA prazaMsan yad bhuGkte sa rAgAgninA caritrendhanasyAGgArIkaraNAdagAro doSaH // 3 // nindana punazcAritrendhanaM dahan dhUmakaraNAd dhUmo doSaH // 4 // kSudvedanAyA asahanam , kSAmasya ca vaiyAvRtyAkaraNam , IryAsamiteravizuddhiH, prekSopekSAdeH saMyamasya cApAlanam , kSudAturasya prabalAgnyudayAt prANaprahANazaGkA, Arta-raudraparihAreNa dharmadhyAnasthirIkaraNaM ceti bhojanakAraNAni / tadabhAve bhuJAnasya kAraNAbhAvo doSaH // 5 // yadAha1 yojanA -khN| 2 'vRttyA zAM. mu.| Jain Education Intem ainelibrary.org
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 13 // " utpaadnodgmpnn-dhuumaa-'nggaarprmaann-kaarnntH| saMyojanAcca piNDaM shodhytaamessnnaasmitiH||"[ ]iti / 38 / / AdAnanikSepasamitimAha AsanAdIni saMvIkSya pratilikhya ca yatnataH / gRhNIyAnnikSipeDhA yat sA''dAnasamitiH smRtA // 39 // AsanaM viSTaraH, AdizabdAd vastra-pAtra-phalaka-daNDAdeH parigrahaH / tAnyAsanAdIni saMvIkSya cakSuSA, pratilikhya rajoharaNAdinA, yatnata ityupayogapUrvakam , anyathA samyakpratilekhanA na syAt / yadAha" paDilehaNaM kuNato miho kahaM kuNai jaNavayakahaM vaa| deha va paJcakkhANaM vAei sayaM paDicchai vA // 1 // puDhavI-AukAe-teU-bAU-vaNassai-tasANaM / paDilehaNApamatto chaNhaM pi virAhago bhaNio ||2||"[oghni0 273-4] _ yad gRhNIyAdAdadIta nikSipet sthApayet saMvIkSita-pratilikhitabhUmau sA AdAnanikSepasamitiH / bhImo bhImasena iti nyAyAdAdAnasamitiH // 39 // 1dgamaiSaNA zAM. mu.| 2"pratilekhanAM kurvan mitha: kathAM karoti janapadakathAM vA / dadAti vA pratyAkhyAnaM vAsayati svayaM pratIcchati vaa|| pRthivyapakAya-tejo-vAyu-vanaspati-prasAnAm / pratilekhanApramattaH SaNNAmapi virAdhako bhnnit:||"-chaayaa| 3 nyAyAJcAdAna khN.| // 139 // * Jain Education 4
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti prathamaH prakAzaH zloka:41 // 10 // vibhUSitaM yogazAkham // 14 // utsargasamitimAha kapha-mUtra-malaprAyaM nirjantujagatItale / yatnAdyadutsRjet sAdhuH sotsargasamitirbhavet // 40 // ___ kaphaH zleSmA mukha-nAsikasaJcArI, mUtraM prazravaNam , malo viSTA, prAyagrahaNAdanyadapi pariSThApanAyogya vakha-pAtrabhakta pAnAdi gRhyate / nirjantusrasthAvarajanturahitA svayaM ca nirjanturyA jagatI tasyAstalaM sthaNDilamityarthaH / tatra yatnAdupayogapUrvakaM yadutsRjet sAdhuH sotsargasamitiH // 40 // atha guptInAmavasaraH, tatra manoguptimAha vimuktakalpanAjAlaM samatve supratiSThitam / AtmArAmaM manastajjJairmanoguptirudAhRtA // 41 // iha manoguptistridhA-Arta-raudradhyAnAnubandhikalpanAjAlaviyogaH prthmaa| zAstrAnusAriNI paralokasAdhikA dharmadhyAnAnubandhinI mAdhyasthyapariNatidvitIyA / kuzalA-kuzalamanovRttinirodhena yoganirodhAvasthAbhAvinyAtmArAmatA tRtIyA / tA etAstisro'pi vizeSaNatrayeNAha-vimuktakalpanAjAlamiti, samatve supratiSThitamiti, AtmArAmamiti ca / evaM vidhaM mano manoguptiH // 41 // 1'nAsikA mu.|| Jain Education Inter! For Private & Personal use only jainelibrary.org
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1128211 Jain Education Inter 10002 vAggutimAha saMjJAdiparihAreNa yanmaunasyAvalambanam / vAgvRtteH saMvRtirvA yA sA vAgguptirihocyate || 12 || saMjJA mukha-nayana- bhrUvikArAGgulyAcchoTanAdikA arthasUcikAzreSTAH, AdizabdA lloSTakSepordhvo bhAva- kAsita huGkRtAdIni gRhyante / saMjJAdInAM yaH parihArastena yanmaunamabhASaNaM tasyAvalambanamabhigrahaH / saMjJAdinA hi prayojanAni sUcayato maunaM niSphalamevetyekA vAgguptiH / vAcana - pracchana- pRSTavyAkaraNAdiSu lokA-''gamA virodhena mukhavastrikAcchAditaarrer bhASamANasyApi vAgvRtteH saMvRtirvAgviniyantraNaM dvitIyA vAgguptiH / AbhyAM bhedAbhyAM vAggupteH sarvathA vAgnirodhaH samyagbhASaNaM ca rUpaM pratipAditaM bhavati, bhASAsamitau tu samyagvAkUpravRttireveti vAggupti-bhASAsamitSobhedaH / yadAhuH - " samio niyamA gutto gutto samiyattaNammi bhayaNijjo / kusalavaimuIraMto jaM vaigutto vi samio vi / / " [ bRhatkalpabhA0 4451, nizIthabhA0 37] // 42 // atha kAya guptiH / sA ca dvidhA - ceSTAnivRttilakSaNA, yathAsUtraM ceSTAniyamalakSaNA ca / tatrAdyAmAda 1 ca svarUpaM - mu. pravacanasA0 pR. 167 // 3 5 10 // 141 // jainelibrary.org
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 142 // Jain Education Inter upasargaprasaGge'pi kAyotsargajuSo muneH / sthirIbhAvaH zarIrasya kAya guptirnigadyate ||43|| upasargAdeva mAnuSa - tiryakkRtA upadravAH upalakSaNatvAt kSutpipAsAdayaH parISahA api gRhyante teSAM prasaGgaH sannipAtaH, apizabdA tadabhAve'pi muneH sAdhoH, kAyaH zarIram, tasyotsargasyAgastatra nirapekSatAlakSaNaH, taM juSate, tasya kAyotsargajuSo yaH sthirIbhAvo nizcalatA yoganirodhaM kurvataH sarvathA zarIraceSTAparihAro vA yaH sA kAyaguptiH ||43|| dvitIyAmAha - zayanA-''sana-nikSepA''dAna- caGkramaNeSu yaH / sthAne ca ceSTAniyamaH kAya guptistu sA'parA ||44|| zayanamAgamokto nidrAkAlaH, sa ca rAtrAveva na divA, anyatra glAnA - 'dhvazrAnta vRddhAde: / tatrApi prathamayatikrAnte gurUnApRcchatha pramANayuktAyAM vasatau saMvIkSya pramRjya ca bhUmi saMhatyAstIrya ca saMstaraNapaTTakadvaya mUrdhvamadha kArya sapAdaM mukhavastrikA - rajoharaNAbhyAM pramRjyAnujJApitasaMstAra kAvasthAnaH paThitapaJcanamaskAra-sAmAyikasUtraH kRtavAmabAhUpadhAna AkuJcitajAnukaH kukkuTIvad viyati prasAritajaGgho vA pramArjitakSoNItalanyastacaraNo vA bhUyaH 1 sthAneSu ceSTA mu. dharmasaM0 3 / 47 // 2 starakA zAM. // prathamaH prakAza: zloka 44 // 142 // 5 10 w.jainelibrary.org
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 13 // saGkocasamaye pramArjitasandezakaH udvartanakAle ca mukhavatrikApramRSTakAyo nAtyantatIvranidraH zayIta / pramANayuktA tu vasatihastatrayapramite bhRpradeze pratyekaM sabhAjanAnAM sAdhUnAM yatrAvasthAnaM sakalAvakAzapUgNaM ca syAt / AsanamupavezanaM tadyatra pradeze cikIrSitaM taM cakSaSA nirIkSya pramRjya ca rajoDaNena bahiniSadyAmAstIryopavizeta , upaviSTo'pyAkuzcana-prasAraNAdi tathaiva kurvIta, varSAdiSu ca vRSIpIThAdiSaktayaiva sAmAcAryopavizet / nikSepA-''dAne ca daNDAdyupakaraNaviSaye, te api pratyavekSya pramRjya ca vidheye / cakramaNaM gamanam , tadapyAvazyakaprayojanavataH sAdhoH purastAyugamAtrapradezasannivezitadRSTerapramattasya sa-sthAvarabhUtAni saMrakSato'tvasyA padanyAsamAcarataH prazastam / stha lakSaNamavaSTambhAdi ca pratyavekSita-pramArjitapradezaviSayam / eteSu ceSTAniyamaH svacchandaceSTAparihAro yaH sA aparA dvitIyA kAyaguptiriti // 44 // etAsAmAgamaprasiddha mAtRtvamupadarzayati etAzcAritragAtrasya jananAt paripAlanAt / saMzodhanAcca sAdhUnAM mAtaro'STau prakIrtitAH // 45 // etAH samiti-guptayaH zAstre'STau mAtara iti prsiddhaaH| mAtRtve hetUnAha-sAdhUnAM sambandhi cAritrameva gAtramaGgaM tasya jananAdabhUtasya prAdurbhAvanAt , janitasya ca cAritragAtrasya paripAlanAt sarvopadravanivAraNena poSaNena ca vRddhinayanAt, cAritragAtrasyaivAticAramalinasya sataH saMzodhanAnnirmalIkaraNAditi // 45 // // 143 / / Jain Education Anal X ww.jainelibrary.org
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vibhUSitaM yogazAstram // 14 // prathamaH prakAzaH zlokaH 47 // 14 // cAritraM vyAkhyAyopasaMharati sarvAtmanA yatIndrANAmetaccAritramIritam / yatidharmAnuraktAnAM dezataH syAdagAriNAm // 46 // dvidhA cAritraM sarva-dezabhedAt / sarvAtmanA cAstriM sarvasAvadyayogaviratilakSaNam / yatIndrANAmanagArizreSThAnAmetad mUlaguNottaraguNasvarUpamIritam , dhAtUnAmanekArthatvAt pratipAditam / dezacAritraM tu keSAmityAha-agAriNAM gRhasthAnAM dezata ekadezaviratilakSaNam / kiM viziSTAnAmagAriNAm ? yatidharmAnuraktAnAm , yatidharme sarva viraticAritrarUpe'nuraktAnAM saMhananAdidoSAdakurvatAmapi prItimatAm / yadAha-"sarvaviratilAlasaH khalu dezaviratipariNAmaH" [ ] / yatidharmAnurAgarahitAnAM tu gRhasthAnAM dezaviratirapi na samyagiti // 46 / / dezataH syAdagAriNAmityuktam / tatra yAdRzo gRhastho dharmAdhikArI tAdRzamupadarzayituM tathAhItyanena prastAvanAmAha / tathAhotyupadarzane nipAtasamudAyaH / nyAyasampannavibhavaH ziSTAcAraprazaMsakaH / kula-zIlasamaiH sArddha, kRtoddAho'nyagotrajaiH // 47 // 1 tulanA-dharmabi0 1 / 3-56 / dharmasaM0 pR0 3-11 // Jain Education Inter v.jainelibrary.org
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 14 // pApabhIruH prasiddhaM ca dezAcAra samAcaran / avarNavAdI na kvApi rAjAdiSu vizeSataH // 48 // anativyaktagupte ca sthAne suprAtivezmike / anekanirgamadvAravivarjitaniketanaH // 49 / / kRtasaGgaH sadAcArairmAtApitrozca pUjakaH / tyajannupaplutaM sthAnamapravRttazca garhite // 50 // vyayamAyocitaM kurvan veSaM vittaanusaartH| aSTabhirdhIguNairyuktaH zRNvAno dharmamanvaham // 51 / / ajIrNe bhojanatyAgI kAle bhoktA ca sAtmyataH / anyonyApratibandhena trivargamapi sAdhayan // 52 / / yathAvadatithau sAdhau dIne ca pratipattikRt / sadA'nabhiniviSTazca pakSapAtI guNeSu ca // 53 // // 14 // Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRti vibhUSitaM yogazAkhama / / 146 / / Jain Education Inter adezA - SaroyozcaryA tyajan jAnan balA-balam / vRttasthajJAnavRddhAnAM pUjakaH poSyapoSakaH || 54|| dIrghadarzI vizeSajJaH kRtajJo lokavallabhaH / salajjaH sadayaH saumyaH paropakRtikarmaThaH || 55 // antaraGgAriSaDvargaparihAraparAyaNaH / vazIkRtendriyagrAmo gRhidharmAya kalpate || 56 || dazabhiH kulakam / svAmidroha-mizradroha-vizvasitavazccana cauryAdigarhyArthopArjana parihAreNArthopArjanopAyabhUtaH svasvavarNAnurUpaH sadAbAro nyAyaH, tena sampanna utpanno vibhavaH sampad yasya sa tathA / nyAyasampanno hi vibhava ihalokahitAya, azaGkanIyatayA svazarIreNa tatphalabhogAd mitra-svajanAdau saMvibhAgakaraNAcca / yadAha - 66 ] 'sarvvatra yo dhIrAH svakarmabalagarvitAH / kukarmanihatAtmAnaH pApAH sarvatra zaGkitAH // " [ paralokahitAya ca satpAtreSu viniyogAddInAdau kRpayA vitaraNAcca / anyAyopAttastu lokadvaye'pyahitAyaiva, 1 svakarmani khaM. // zooooooo prathama: prakAzaH zloka : 47-56 // 146 // 5 10 w.jainelibrary.org
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 17 // ihaloke hi lokaviruddhakAriNo vadha-bandhAdayo doSAH, paraloke nrkaadigmnaadyH| yadyapi kasyacit pApAnuvandhipuNyakarmavazAdahalaukikI vipanna dRzyate tathApyAyatyAmavazyambhAvinyeva / yadAha" pApenavArthagagAndhaH phalamAmoti yat kvacit / baDizAmiSavat tat tamavinAzya na jIryati // " [ ] nyAya evaM ca paramArthato'rthopArjanopAyopaniSat / " nipAnamiva maNDakAH saraH puurnnmivaannddjaaH| zubhakarmANamAyAnti vivazAH srvsmpdH||" [ ] vibhavavatvaM ca gArhasthye pradhAna kAraNamityAdau nyAyasampavibhava ityuktam // tathA ziSTAcAraprazaMsakaH / ziSyante sma ziSTA vRttastha-jJAnavRddhasevopalandhavizuddhazikSAH puruSavizeSAH, teSAmAcAradharitam / yathA "lokApavAdamIrutvaM dInAbhyuddharaNAdaraH / kRtajJatA sudAkSiNyaM sadAcAraH prkiirtitH||" [ yogavi0 126] ityAdi / tasya prazaMsakaH / yathA " vipAcaiH stheyaM padamanuvidheyaM ca mahatAM priyA nyAyyA vRttirmalinamasubhaGge'pyasukaram / asanto nAmyAH suhRdapi na yAcyastanudhanaH satAM kenoddiSTaM viSamamasidhArAvratamidam // " [ ] 2 // tathA kulaM pitR-pitAmahAdipUrvapuruSavaMzaH, zIlaM maya-mAMsa-nizAbhojanAdiparihArarUpaH samAcAraH, tAbhyAM samA1 eva paramA' mu.| // 147 // Jain Education nal
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti prathamaH prakAza: zlokaH vibhUSitaM yogazAstram // 148 // // 18 // stulyAH samakula-zIlA ityarthaH / gotraM nAma tathAvidhaikapuruSaprabhavo vaMzaH, tatra jAtA gotrajAH, tebhyo'nye'nyagotrajAH, taiH sArdha kRtodvAho vihitvivaahH| agnidevAdisAkSikaM pANigrahaNaM vivAhaH / sa ca loke'STavidhaH / tatrAlaGkRtya kanyAdAnaM brAhmo vivAhaH 1 / vibhavaviniyogena kanyAdAnaM prAjApatyaH 2 / gomithunadAnapUrvakamArSaH 3 / yatra yajJArthamRtvijaH kanyApradAnameva dakSiNA sa daivaH 4 / ete dhA vivAhAzcatvAraH / mAtuH piturvandhUnAM cAprAmANyAt parasparAnurAgeNa mithaH samavAyA gAndharvaH 5 / paNabandhena kanyApradAnamAsuraH 6 / prasahya kanyAgrahaNAd rAkSasaH 7 / supta-pramattakanyAgrahaNAt paizAcaH 8 / ete catvAro'pyadhAH / yadi vadhU-varayoH parasparaM rucirasti tadA adhA api dhAH / zuddhakalatralAbhaphalo vivaahH| tatphalaM ca vadhUrakSaNamAcarataH sujAtasutasantatiranupahatA cittanivRtigRhakRtyasuvihitatvamAbhijAtyAcAravizuddhatvaM devA-'tithi-bAndhavasatkArAnavadyatvaM ceti| vadhUrakSaNopAyAstvete -gRhakarmaviniyogaH parimito'rthasaMyogo'svAtantryaM sadA ca mAtRtulyastrIlokAvarodhanamiti 3 // pApAni dRSTA-'dRSTApAyakAraNAni karmANi, tebhyo bhIruH / tatra dRSTApAyakAraNAni caurya-pAradArikatva-bUtaramaNAdIni ihaloke'pi sakalalokaprasiddhaviDambanAsthAnAni / adRSTApAyakAraNAni madya-mAMsasevanAdIni zAstranirUpitanarakAdiyAtanAphalAni 4 // 1 bighAhaH / azuddhabhAryAdiyogena naraka eva / tatphalaM vadhUrakSaNa mu.| tulanA-dharmabinduTIkA 1 // 12 // 2 'nirvRtti shaaN.| 'nivRtti mu.|| 3'kara' shaaN.|| 4 karazAM . khaM // 5 krkhN.|| Jain Education Inter For Private & Personal use only jainelibrary.org
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 14 // prasiddhaH tathAvidhAparaziSTasammatatayA dUraM rUDhimAgataH, dezAcAge bhojanA-''cchAdanAdicitrakriyAtmakaH sakalamaNDalavyavahAraH, taM samyagAcaran , tadAcArAtilaGghane hi taddezavAsijanatayA virodhasambhAvanAdakalyANalAbhaH syAt 5 // ___avarNo'zlAghA, taM vadatItyevaMzIlo'varNavAdI na kvApi jaghanyottamamadhyamabhedeSu jantuSu / parAvarNavAdo hi bahudoSaH / yadAha "paraparibhavaparivAdAdAtmotkarSAcca badhyate karma / nIcairgotraM pratibhavamanekabhavakoTidurmocam // " [prazama0 100] tadevaM sakalajanagocaro'pyavarNavAdo na zreyAn / kiM punA rAjA-amAtya-purohitAdiSu bahujanamAnyeSu / rAjAdyavarNavAdAddhi vitta-prANanAzanAdirapi doSaH syAt 6 // tathA anekaM bahu yannirgamadvAram upalakSaNatvAttadeva ca pravezadvAraM tena vivajjitaM niketanaM yasya sa tathA / bahuSu hi nirgama-pravezadvAreSvanupalakSyamANanirgama-pravezAnAM duSTalokAnAmApAte strI-draviNAdiviplavaH syAt / atra cAnekadvAratAyAH pratiSedhena vidhirAkSipyate / tataH pratiniyatadvArasurakSitagRho gRhasthaH syAditi lbhyte| tathAvidhamapi niketanaM sthAna evaM nivezayituM yuktaM nAsthAne / sthAnaM tu zalyAdidoSarahitaM bahalA-pravAla-kuzastamba-prazastavarNa-gandhamRttikAsusvAdujalodgama nidhAnAdimacca / sthAnaguNa-doSaparijJAnaM ca zakuna-svamopazrutiprabhRtinimittAdivalena / sthAnameva vizinaSTi-ativyaktamatiprakaTamatiguptamatipracchannam , taniSedhAdanativyaktaguptam , tatra ativyakte hyasannihitagRhAntaratayA dvAraM upalakSaNatvAdeva ca-zAM. / 'dvAraM tadeva ca-kha // // 149 // Jain Education Intem ainelibrary.org
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAzaH zlokaH 47-56 // 15 // 150 // paripAvato nirAvaraNatayA caurAdayo'bhibhaveyuH / atigupte ca sarvato gRhAntarairniruddhatvAnna svazobhA labhate, pradIpanakAgrupadraveSu ca duHkhanirgama-pravezaM gRhaM bhvti| punaH kathaMbhUte sthAne ? suprAtivezmike zobhanAH zIlAdisampannAH prAtivezmikA yatra / kuzIlaprAtivezmikatve hi tadAlApazravaNa-tazceSTAdarzanAdivazAt svataH saguNasyApi guNahAniH syAt / duSprAtivezmikAstvete zAstrapratiSiddhAH "khariyA tirikvjonnii-taalaayr-smnn-maahnn-susaannaa| vagguria-vAha-gummizra-hariesa-puliMda-macchaMdhA // " [ oghani0 767 ] 7 // tathA kRtaH saGgo yena sa kRtasaGgaH san zobhana AcAra ihaparalokahitA pravRttiryeSAM te sadAcArAstaiH, na tu kitava-dhUrta viTa-bhaTTa-bhaNDa-naTAdibhiH, tatsaGge hi sadapi zIlaM vilIyeta / yadAha "yadi satsaGganirato bhaviSyasi bhaviSyasi / athAsajjanagoSThISu patiSyasi patiSyasi // " " saGgaH sarvAtmanA tyAjyaH sa cet tyaktuM na zakyate / sa sadbhiH saha kartavyaH santaH saGgasya bheSajam / / " [ ] iti ca 8 // "khariya tti yakSarikA yatrAste tadanAyatanam / tathA tiryagayonayazca yatra tadapyanAyatanam / tAlAyarA cAraNAH, te yatra tadanAyatanam / zramaNA: zAkyAdayaH te yatra tadanAyatanam / tathA brAhmaNA yatra tadanAyatanam / tathA vAgurikA vyAdhA:, gulmikA gottipAlA haripasA puliMdA matsyabandhAzca yatra tadanAyatanamiti / pateSu cAnAyataneSu kSaNamapi na gantavyam / "-oghani0 vR0|| 2 ihalokahitA-khaM. // Jain Education Inter Mov.jainelibrary.org
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA mAtA jananI, pitA janakaH tayoH pUjakatrisandhyaM praNAmakaraNena paralokahitAnuSThAnaniyojanena sakalavyApAreSu tadAjJayA pravRtyA varNa-gandhAdipradhAnasya puSpa-phalAdivastuna upaDhaukanena tadbhoge bhogena cAnnAdInAmanyatra tadanucitAditi / mAtA ca pitA ca mAtApitarau, "A dvandve" [ si0 3 / 2 / 39 ] ityAtvaM mAtuzcAbhyarhinatvAt pUrvanipAtaH / yanmanuH"upAdhyAyA dazAcArya AcAryANAM zataM pitA / sahasraM tu piturmAtA gauraveNAtiricyate / / " [manusmR0 22145 ] 9 // tathA tyajan pariharan upaplutaM svacakra-paracakravirodhAd durbhikSa-mArIti-janavirodhAdezvAsvasthIbhUtaM yat sthAna grAma-nagarAdi / atyajyamAne hi tasmin dharmA-'rtha-kAmAnAM pUrvArjitAnAM vinAzena navAnAM cAnupArjanenobhayalokabhraMza eva syAt 10 // ___ tathA garhitaM deza-jAti kulApekSayA ninditaM karma, ttraaprvRttH| dezagarhitaM yathA-sauvIreSu kRSikarma, lATeSu madyasandhAnam / jAtyapekSayA yathA-brAhmaNasya surApANaM tila-lavaNAdivikrayazca / kulApekSayA yathA-caulukyAnAM madyapAnam / gahitakarmakAriNo hi zeSamapi dharmya karmopahAsAya bhavati 11 / / tathA vyayo bharttavyabharaNa-svabhoga-devatA-'tithipUjanAdiprayojane drvyviniyogH| AyaH kRSi-pAzupAlya vANijyasevAdijanito dravyalAbhaH, tasyocitamanurUpaM vyayaM kurvan / yadAha 1 janapadavi khN.|| Jain Education hal
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopanavRttivibhUSita yogazAbama // 152 / / prakAzaH zlokaH 47-56 // 15 // "lAbhociadANe lAbhociabhoge lAbhociyaparivAre lAbhocianihikare siyaa|" [paJcasU0 2] Ayocitazca vyayazcaturbhAgAditayA kaishciducyte| yadAha"pAdamAyAnnidhiM kuryAt pAdaM vittAya khaTTayeta / dharmopabhogayoH pAdaM pAdaM bhrtvypossnne||" kecittvAH" AyAdarddha niyuJjIta dharma samadhikaM ttH| zeSeNa zeSa kurvIta yatnatastucchamaihikama // "[ ] AyAnucito hi vyayo roga iva zarIraM kRzIkRtya vibhavasAramakhilavyavahArAsamartha puruSa kurvIta / uktaM ca" Aya-vyayamanAlocya yastu vaizravaNAyate / acireNaiva kAlena so'tra vai zravaNAyate // " [ ] 12 // tathA veSo vstraalngkrnnaadibhogH| vittaM vibhavaH, upalakSaNAd vayo-'vasthA-deza kAla-jAtyAdigrahaH / tadanusAreNa tadAnurUpyeNa kurvaniti sambadhyate / vibhavAdyananusAreNa vepaM kurvato janopahasanIyatA-tucchatvA-'nyAyasambhAvanAdayo doSAH / athavA vyayamAyocitaM kurvanneva veSaM vittAnusAreNa kurvannevetyaparo'rthaH / yo hi satyapyAye kArpaNyAd vyayaM na karoti satyapi vitte kucelatvAdidharmA bhavati sa lokagarhito dharme'pyanadhikArIti 13 / / tathA assttmirdhiigunnyuktH| dhiyo buddherguNAH zuzrUSAdayaH / te tvamI1 vai zramaNAyate mu.| dhrmbindu[1|11]ttiikaayaampi vai zravaNAyate' iti pAThaH / dharmasaGgrahavRttau [ pR0 7] tu " yastu vaizramaNAyate / acireNaiva kAlena so'tra vai zramaNAyate / " iti pAThaH // Jain Education Intern R w.janeibrary.org
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 153 / / Jain Education Inter 44 'zuzrUSA zravaNaM caiva grahaNaM dhAraNaM tathA / Uho'poho'rthavijJAnaM tacajJAnaM ca dhIguNAH " [ ] tatra zuzrUSA zrotumicchA | zravaNamAkarNanam / grahaNaM zAstrArthIpAdAnam / dhAraNamavismaraNam / Uho vijJAtamarthamavamyAnyeSu tathAvidheSu vyAptyA vitarkaNam / apoha ukti-yuktibhyAM viruddhAdarthAd hiMsAdikAt pratyapAyasambhAvanayA vyAvarttanam / athavA UhaH sAmAnyajJAnam, apoho vizeSajJAnam / arthavijJAnamUhApohayogAd moha - sandeha - viparyAsavyudAsena jJAnam / tavajJAnagRhApohavijJAnavizuddham ' idamitthameva ' iti nizcayaH / zuzrUSAdibhirhi upAhitaprajJAprakarSaH pumAna kadAcidakalyANamAproti / ete ca buddhiguNA yathAsambhavaM draSTavyAH 14 / / tathA vAstAcchIlyena dharmamabhyudaya - niHzreyasahetuM zRNvan anvahaM pratidinam dharmazravaNaparo hi mana:khedApanodAdikamAnoti / yadAha " klAntama pojjhati khedaM taptaM nirvAti budhyate mUDham / sthiratAmeti vyAkulamupayuktasubhASitaM cetaH // " [ ] pratyahaM dharmazravaNaM cottarottaraguNaprattipattisAdhanatvAt pradhAnamiti zravaNamAtrAd buddhiguNAdasya bhedaH 15 || tathA ajIrNe ajaraNe pUrvabhojanasya athavA ajIrNe paripAkamanAgate pUrvabhojane navaM bhojanaM tyajatItyevaMzIlaH / ajIrNabhojane hi sarvarogamUlasyAjIrNasya vRddhireva kRtA bhavati / yadAha " ajIrNaprabhavA rogAH " [ ajIrNa ca liGgato jJAtavyam / yadAha ] iti / ku 1 10 / / 153 / /
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram 1154 // prathamaH prakAzaH zlokaH // 154 // " mala yAtayogindho viDbhedo gAtragauravamarucyam / avizuddhazcodgAraH paDajIrNavyaktiliGgAni // " [ ]16 // ___ tathA kAle bubhukSAsamaye bhoktA annAdyupajIvakaH / bhokteti sAdhau tRn , tena laulyaparihAreNa yathAgnibalaM mitaM bhuJjIta / atiriktabhojanaM hi vamana-virecana-maraNAdinA na sAdhu bhavati, yo hi mitaM bhuGkte sa bahu bhuGkte / akSudhitena hyamRtamapi bhuktaM bhavati viSam / tathA kSukAlAtikramAdannadveSo dehasAdazca bhavati, vidhyAte'gnau ki nAmendhanaM kuryAditi / "pAnA-''hArAdayo yasya viruddhAH prakRterapi / sukhitvAyAvakalpante tat sAtmyamiti gIyate // "[ ] evaMlakSaNAt sAtmyAt / Ajanma sAtmyena bhuktaM viSamapi pathyaM bhavati / paramasAtmyamapi pathyaM seveta, na punaH sAtmyaprAptamapyapathyam / sarva balavataH pathyamiti matvA na kAlakUTaM khAdet / suzikSito'pi viSatantrajJo niyata eva kadAcidviSAt 17 // ___tathA trivargoM dharmArthakAmAH / tatra yato'bhyudaya-niHzreyasasiddhiH sa dhrmH| yataH sarvaprayojanasiddhiH so'rthaH / yata AbhimAnikarasAnuviddhA sarvendriyaprItiH sa kaamH| tato'nyonyasya parasparaM yo'pratibandho'nupaghAtastena trivargamapi, na tvekaikam , sAdhayan / yadAha___ "yasya trivargazUnyAni dinAnyAyAnti yAnti ca ! sa lohakArabhanava zvasammapi na jIvati // "[ ] 1 vyakta' mu.|| 2 ysyaaviruddhaa:-mu.|| 10 Jain Education Inter ww.jainelibrary.org
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ tatra dharmA 'rthayorupaghAtena tAdAtvikaviSayasukhalubdho vanagaja iva ko nAma na bhavatyAspadamApadAm / na ca tasya dhanaM dharmaH zarIraM vA yasya kaame'tyntaasktiH| dharma-kAmAtikramAddhanamupArjitaM pare'nubhavanti, svayaM tu paraM pApasya bhAjanam , siMha iva sindhuravadhAt / artha-kAmAtikrameNa ca dharmasevA yatInAmeva dharmo na gRhasthAnAm / na ca dharmavAdhayA'rtha-kAmau seveta / bIjabhojinaH kuTumbina iva nAstyadhArmikasyAyatyAM kimapi kalyANam / sa khalu sukhI yo'mutrasukhAvirodhena ihalokasukhamanubhavati / evamarthabAdhayA dharma-kAmau sevamAnasya RNAdhikatvam / kAmabAdhayA dharmA-'rthI sevamAnasya gArhasthyAbhAvaH syAt / evaM ca tAdAtvika-mUlahara-kadaryeSu dharmA-'rtha-kAmAnAmanyonyabAdhA sulbhaiv| tathAhi-yaH kimapyasazcityotpannamarthamapavyeti sa tAdAtvikaH / yaH pitR-paitAmahamarthamanyAyena bhakSayati sa mUlaharaH / yo mRtyA-''tmapIDAbhyAmartha saJcinoti, na tu kvacidapi vyayate, sa kadaryaH / tatra tAdAtvika-mUlaharayosrthabhraMzena dharma-kAmayovinAzAnnAsti kalyANam / kadaryasya tvarthasaMgraho rAja-dAyAda-taskarANAM nidhirna tu dharmakAmayohaturiti / ____ anena ca trivargabAdhA gRhasthasya kartumanuciteti pratipAditam / yadA tu daivavazAd bAdhA sambhavati, tadottarottarabAdhAyAM pUrvasya pUrvasya bAdhA rakSaNIyA / tathAhi-kAmavAdhAyAM dharmA'rthayorbAdhA rakSaNIyA, tayoH satoH 1 paro'nubhavati khN.|| 2'pyasaMnityotpanna zAM. // pyasaMcintyotpanna mu.| dharmasaMgrahavRttAvapi [pR0 10] 'asaMcitya' ityeva pAThaH // // 155 // Jain Education Intel |
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH // 156 // // 156 // kAmasya sukarotpAdatvAt / kAmA-'rthayostu bAdhAyAM dharmo rakSaNIyaH, dhrmmuultvaadrth-kaamyoH| uktaM ca "dharmazcennAvasIdeta kapAlenApi jiivtH| ADhyo'smItyavagantavyaM dharmavittA hi sAdhavaH // " [ ] 18 // tathA na vidyate satatapravRttAtivizadaikAkArAnuSThAnatayA tithyAdidinavibhAgo yasya so'tithiH| yathoktam"tithiparvotsavAH sarve tyaktA yena mahAtmanA / atithiM taM vijAnIyAcchepamabhyAgataM viduH||" [ ] sAdhuH ziSTAcArarataH skllokaavigiitH| dIno "dIca kSaye " [ haimadhA0 1244 ] iti vacanAt kssiinnskldhrmaa-'rth-kaamaaraadhnshktiH| teSu pratipattikRta, prtipttirupcaaro'nn-paanaadiruupH| katham ? yathAvat , aucityAnatikrameNa / yadAha " aucityamekamekatra guNAnAM koTirekataH / viSAyate guNagrAma aucityaparivarjitaH // "[ ] 19 // tathA anbhinivisstto'bhiniveshrhitH| abhinivezazca nItipathamanAgatasyApi parAbhibhavapariNAmena kaarysyaarmbhH| sa ca nIcAnAM bhavati / yadAha "darpaH zramayati nIcAniSphalanayaviguNaduSkarArambhaiH / srotovilomataraNavyasanimirAyasyate matsyaiH // "[ ] anabhiniviSTanvaM ca kAdAcitkaM zAThyAnIcAnAmapi sambhavatyata Aha-sadeti 20 // tathA guNeSu saujanyaudArya dAkSiNya-sthairya-priyapUrvaprathamAbhibhASaNAdiSu sva-parayorupakArakAraNeSvAtmadharmeSu pksspaatii| 1 jIvita: shaaN.|| 2 tithyAdivibhAgo khaM. / / Jain Education Inter 4 ww.jainelibrary.org
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 157|| pakSapAtastu guNabahumAna-tatprazaMsA-sAhAyyakaraNAdinA anukUlA prvRttiH| guNapakSapAtino hi jIvA abandhyapuNyabIjaniSekeNehAmutra ca guNagrAmasampadamArohanti 21 / / ___tathA pratiSiddho dezo'dezaH, pratiSiddhaH kAlo'kolaH, tayoradezAkAlayozcaryA caraNam , tAM tyajan pariharan , adezakAlacArI hi caurAdibhyo'vazyamupadravamAnoti 22 / / tathA Anan vidan balaM zaktiM svasya parasya vA dravya-kSetra-kAla-bhAvakRtaM sAmarthyam / abalamapi tathaiva / balAbalaparijJAne hi sarvaH saphala ArambhaH, anyathA tu vipryyH| yadAha" sthAne zamavatAM zaktyA vyAyAme vRddhiraGginAm / ayathAvalamArambho nidAnaM kssysmpdH||" [ ] iti 23 / / tathA vRttamanAcAraparihAraH samyagAcAraparipAlanaM ca, tatra tiSThantIti vRttasthAH / jJAnaM heyopAdeyavastuvinizcayaH, tena vRddhA mahAntaH / vRttasthAzca te jJAnavRddhAzca, teSAM puujkH| pUjA ca sevA-'alyAsanA'bhyutthAnAdilakSaNA / vRttasthajJAnavanto hi pUjyamAnA niyamAt kalpatarava iva sadupadezAdiphalaiH phalanti 24 // tathA poSyA avazyabharttavyA mAtR-pita-gRhiNyapatyAdayaH, tAn yoga-kSemakaraNena poSayatIti poSakaH 25 // tathA dIrghakAlabhAvitvAdIrghamarthamanarthaM ca pazyati paryAlocayatItyevaMzIlo dIrghadarzI 26 // 1 'stu bahumAna' khaM. mu.|| 2 kalpataruriva khN.|| // 157|| Jain Education Inter For Private & Personal use only T ww.jainelibrary.org
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram prathamaH prakAza: zlokaH // 158|| / / 158 // tathA vastvavastunoH kRtyA-'kRtyayoH sva-parayovizeSamantaraM jAnAti nizcinotIti vizeSajJaH, avizeSajJo hi puruSaH pazo tiricyate / athavA vizeSamAtmana eva guNa-doSAdhirohalakSaNaM jAnAtIti vizeSajJaH / yadAha "pratyahaM pratyavekSeta narazcaritamAtmanaH / kiM nu me pazubhistulyaM kiM nu satpuruSairiti // "[ ] 27 / / __tathA kRtaM paropakRtaM jAnAti na ninute kRtajJaH, evaM hi tasya kuzalalAbho yadupakArakAriNo bahu manyate, kRtaghnasya tu niSkRtireva nAsti / yadAha-" kRtaghne nAsti niSkRtiH" [ ] iti 28 // tathA lokAnAM viziSTajanAnAM vinayAdiguNevallabhaH priyH| ko hi guNavataH prati prIto na bhavati / yastu na lokavallabhaH sa na kevalamAtmAnaM svasya dharmAnuSThAnamapi parairdUSayan pareSAM bodhilAbhabhraMzaheturbhavati 29 // tathA lajjA vaiyAtyAbhAvaH, saha lajjayA salajjaH / lajjAvAn hi prANaprahANe'pi na pratijJAtamapajahAti / yadAha " lajjAM guNaughajananI jananImivAryAmatyantazuddhahRdayAmanuvartamAnAH / tejasvinaH sukhamamUnapi santyajanti satyasthitivyasanino na punaH pratijJAm // "[ ] 30 // tathA saha dayayA duHkhitajantuduHkhatrANAmilApeNa vartata iti sadayaH / " dharmasya dayA mUlam " [prazama0 168] iti hyAmananti / tadavazyaM dayAM kurvIta / yadAha"prANA yathAtmano'bhISTA bhUtAnAmapi te tathA / Atmaupamyena bhUtAnAM dayAM kurvIta mAnavaH // " [ ] 31 // Jain Education Inter For Private & Personal use only Nisww.jainelibrary.org
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 159 // tathA saumyo'krUrAkAraH, krUro hi lokasyodvegakAraNam 32 // tathA paropakRtau paropakAre karmaThaH karmazUraH karmaNi ghaTate, " tatra ghaTate karmaNaSThaH " [si. 7 / 1 / 137] iti ThaH, paropakAraparo hi pumAn sarvasya netrAmRtAJjanam 33 / / / tathA antaraGgazvAsAvariSaDvargazca antaraGgAriSaDvargastasya parihAro'nAsevanaM tatra parAyaNastatparaH / tatrA'yuktitaH prayuktAH kAma-krodha-lobha-mAna-mada-harSAH ziSTagRhasthAnAmantaraGgo'riSaDvargaH / tatra paraparigRhItAmvanUDhAsu vA strISu durabhisandhiH kAmaH / parasthAtmano vA apAyamavicArya kopakaraNaM krodhH| dAnAheSu svadhanApradAnaM niSkAraNaM paradhanagrahaNaM ca lobhaH / darabhinivezAroho yuktoktAgrahaNaM vA mAnaH / kula balaizvarya-rUpa-vidyAdibhirahaGkArakaraNa parapradharSanibandhanaM vA mdH| ninimittaM paraduHkhotpAdanena svasya dyUta-pAparddhavAdyanarthasaMzrayeNa vA manaHpramodo harSaH / eteSAM ca parihAryatvamapAyahetutvAt / yadAha " dANDakyo nAma bhojaH kAmAd brAhmaNakanyAmabhimanyamAnaH sabandhu-rASTro vinanAza karAlazca vaidehaH 1 / krodhAjanamejayo brAhmaNeSu vikrAntastAlajaGghazca bhRguSu 2 / lobhAdailazcAturvarNyamatyAhArayamANaH sauvIrazcAjabinduH 3 / mAnAdrAvaNaH paradArAnaprayacchan duryodhanI rAjyAdazaM ca / madAd dambhodbhavo bhUtAvamAnI haihayathArjunaH 5 / harSAd bAtApiragastyamabhyAsAdayan vRSNisaGghazca dvaipAyanam 6 / " [ko0 a0 1 / 6] iti 34 / / 1 pragharSaNani khN.|| 2'mabhyAhA zAM. khaM. mu.|| 3 'matyAsAdayan iti kauTilIye'rthazAstre paatthH|| AI 10 Jain Education in |
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajhavRttivibhUSitaM yiihaam // 16 // tathA vazIkRtaH svacchandatAM tyAjita indriyagAmo hRSIkasamUho yena sa tathA / atyantAsaktiparihAreNa sparzanAdIndriyavikAranirodhakaH / indriyajayo hi puruSANAM paramasampade bhavati / yadAha "ApadAM kathitaH panthA indriyaannaamsNymH| tajayaH sampadAM mArgoM yeneSTaM tena gamyatAm // 1 // indriyANyeva tat sarva yat svarga-narakAvubhau / nigRhIta-visRSTAni svargAya narakAya ca / 2 // " [ ] sarvathendriyanirodhastu yatInAmeva dharmaH, iha tu zrAvakadharmocitagRhasthasvarUpamevAdhikRtamityevamuktam 35 // evaMvidhaguNasamagro manuSyo gRhidharmAya kalpate adhikRto bhavatIti 56 // prathamaH prakAzaH zlokaH 47-56 // 16 // OLLORRRRRRRALLELAS 6 iti paramArhata-zrIkumArapAlabhUpAlazuzrUSite AcAryazrIhemacandraviracite'dhyAtmopaniSannAmni 7 sAtapaTTabandhe dvAdazaprakAze zrIyogazAstre svopajhaM prathamaprakAzavivaraNam / vvvvvvvvvv kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakaka: Jain Education Inter For Private & Personal use only ww.jainelibrary.org
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ dvitIyaH prakAzaH 'gRhidharmAya kalpate' ityuktam , gRhidharmazca zrAvakadharmaH, sa ca samyaktvamUlAni dvAdaza vratAni, tAnyevAha samyaktvamUlAni paJcANuvratAni guNAtrayaH / zikSApadAni catvAri vratAni gRhamedhinAm // 1 // samyaktvaM mUlaM kAraNaM yeSAM tAni samyaktvamUlAni / aNUni mahAvratApekSayA laghUni, vratAni ahiMsAdIni pazca, etAni mUlaguNAH / guNAtraya uttaraguNarUpAH, te ca guNavatAni digvatAdIni triinni| zikSaNaM zikSA abhyAsaH. zikSAyai padAni sthAnAni catvAri sAmAyikAdIni pratidivasAbhyasanIyAni, tata eva guNavatebhyo bhedaH / guNavratAni hi prAyo yAvajIvikAni / evaM dvAdaza vratAni gRhamedhinAM zrAvakANAm // 1 // 'samyaktvamUlAni ' ityuktaM tatra samyaktvaM vibhajati // 16 // 1 yo0 1 / 56 // 41 Jain Education Inter For Private & Personal use only 24ww.jainelibrary.org
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSita y+n haamu // 16 // dvitIyaH prakAza: zlokaH2 // 16 // yA deve devatAbuddhigurau ca gurutAmatiH / dharme ca dharmadhIH zuddhA samyaktvamidamucyate // 2 // yA deve gurau dharme ca vakSyamANalakSaNe devatva-gurutva-dharmatvabuddhiH 'ayameva devo gururdharmaH' iti nizcayapUrvA ruciH, zraddhAnamiti yAvat , zuddhA ajJAna-saMzaya-viparyAsanirAkaraNena nirmalA sA samyaktvam / yadyapi 'rucirjinoktatatveSu' iti yati-zrAvakANAM sAdhAraNaM samyaktvalakSaNamuktam tathApi gRhasthAnAM deva-guru-dharmeSu pUjyatvopAsyatvA-'nuSTheyatvalakSaNopayogavazAd deva-guru-dharmatattvapratipattilakSaNaM samyaktvaM punarabhihitam / nanu tattvArtharucilakSaNe samyaktve deva-guru-dharmANAM kva tatve'ntarbhAvaH? ucyate-devA guruvazca jIvatatve, dhamaH zubhAzrave saMvare cAntarbhavati / samyaktvaM ca tridhA-aupazamikaM kSAyopazamikaM kSAyikaM ca / tatropazamo bhasmacchannAgnivat mithyAtvamohanIyasyAnantAnubandhinAM ca krodha-mAna-mAyA-lobhAnAmanudayAvasthA / upazamaH prayojanaM pravartakamasya aupazamikam , rAccAnAdimithyAdRSTeH karaNatrayapUrvakamAntamAhurtikaM caturgatigatasyApi jantorbhavatItyuktaprAyam , yad vA upazamazreNyArUDhasya bhavati / yadAha 1 yo01|| 17 // 2 gavada shaaN.|| 3 yo0v01|17|| 4 sya upazAntamohaguNasthAnake bhavati khaM. // 10 Jain Education Int For Private & Personal use only
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 163|| " uvasAmagaseDhigayassa hoi uasAmi tu sammataM / jo vA akayatipuMjo akhaviamiccho lahai sammaM // " [vR0 bhA0 118 ] kSayo mithyAtvamohanIyasyAnantAnubandhinAM ca uditAnAM dezato nirmUlanAzaH, anuditAnAM copazamaH, kSayeNa yukta upazamaH kSayopazamaH, sa prayojanamasya kSAyopazamikam / tacca satkarmavedanAdvedakamapyucyate / aupazamikaM tu stkrmvednaarhitmityaupshmik-kssaayopshmikyorbhedH| yadAha "veei saMtakamma khaoksamiesa nANabhAvaM so| uvasaMtakasAo uNa veeDa na saMtakammaM pi||" [vi. bhA0 1290 ] etasya ca sthitiH paTpaSTiH sAgaropamANi sAdhikAni / yadAha "do vAre vijayAisa gayassa tiNNa'ncue ahava taaii| ___ airegaM narabhaviyaM nANAjIvANa savvaddhaM // " [vi. bhA0 434 ] kSayo mithyAtvamohanIyasyAnantAnubandhinAM ca nirmuulnaashH| kSayaH prayojanamasya kSAyikam , tacca sAdyanantam / atra cAntarazlokAHmUlaM bodhiQmasyaitad dvAraM puNyapurasya ca / pIThaM nirvANaharmyasya nidhAnaM sarvasampadAm // 1 // guNAnAmeka AdhAro ratnAnAmiva sAgaraH / pAtraM cAritravittasya samyaktvaM zlAdhyate na kaiH||2|| // 163 / / Jain Education Intel |vww.jainelibrary.org
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM dvitIyaH prakAza: zlokaH3 // 16 // yogazAstram // 16 // avatiSTheta nAjJAnaM jantau samyaktvavAsite / pracArastamasaH kIdRg bhuvane bhAnubhAsite // 3 // tiryagnarakayoAre dRDhA samyaktvamargalA / deva-mAnava-nirvANasukhadvAraikakuJcikA // 4 // bhavedvaimAniko'vazyaM jantuH smyktvvaasitH| yadi nodvAntasamyaktvo baddhAyurvApi no purA // 5 // antarmuhartamapi yaH samupAsya jantuH samyaktvaratnamamalaM vijahAti sdyH| bambhramyate bhavapathe suciraM na so'pi, tad bibhratazvirataraM kimudIrayAmaH // 6 // iti // 2 // vipakSanAne sati vivakSitaM sujJAnaM bhavatIti samyaktvavipakSaM mithyAtvamAha adeve devabuddhiryA gurudhIragurau ca yA / adharme dharmabuddhizca mithyAtvaM tadviparyayAt // 3 // adevo'gururadharmazca vakSyamANalakSaNaH, tatra devatva-gurutva-dharmatvapratipattilakSaNaM mithyAtvam , tasya lakSaNaM tadviparyayAditi, tasya samyaktvasya viparyayaH, tasmAddhetoH, samyaktvaviparyayarUpatvAdityarthaH / tathA ca idamapi saMgRhItaM deve'devatvasya gurAvagurutvasya dharme'dharmatvasya pratipattiriti / mithyAtvaM ca paJcadhA-AbhigrahikamanAbhigrahikamAbhinivezikaM sAMzayikamanAbhogikaM ca / tatrAbhigrahikaM pAkhaNDinAM svasvazAstraniyantritavivekAlokAnAM parapakSapratikSepadakSANAM bhavati // 1 // Jain Education Inter T ww.jainelibrary.org
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1188411 Jain Education Inter kiMtu prAkRta lokAnAM ' sarve devA vandanIyA na nindanIyAH; evaM sarve guravaH sarve dharmAH' iti 2 | AbhinivezikaM jAnato'pi yathAsthitaM vastu durabhinivezalezaviplAvitadhiyo jamAlevi bhavati 3 | sAMzayikaM devagurudharmeSu 'ayamayaM vA' iti saMzayAnasya bhavati 4 | anAbhogikaM vicArazUnyasyai kendriyAdeva vizeSavijJAnavikalasya bhavati 5 / yadAha - " abhiggaai aNabhiggahaM ca ta abhiNivesiaM caiva / saMsaiamaNAbhogaM micchataM paMcahA hor3a || " [ paJcasaM0 186 ] atrAntarazlokA : 1" abhigRhItamana bhigRhItaM ca AbhinivezikaM caiva sAMzayikamanAbhogaM mithyAtvaM paJcadhA bhavati iti padAni / padArthastu abhi Abhimukhyena tattvabuddhayA gRhItaM yathA bhauta - bhAgavata - bauddhAdibhiH / na abhigRhItamana bhigRhItaM yathA eka-dvi-zi- caturindrayairbhadrakaizca / abhiniveze bhavamAbhinivezikamaddatprarUpita padArtha proddalanaM goSThAmA hilasyeva / saMzaye bhavaM sAMzayika jIvAdipadArtheSveka dezAzraddhAnam - atha sarvajJaprarUpitaM na veti / AbhoganamAbhogaH nAbhoga anAbhogaH, AgamasyA paryAloco'jJAnameva zreya iti bhAvaH / prathamamakAraH samuccaye, dvitIyacakAro 'nuktasUcakaH 'tesaTTA tini sayA ityAdi, athavA ' jAvaiyA vayaNapahA ' ityAdi / evakAro'vadhAraNe, bandhahetutve paJcaiva nAbhyadhikAni zeSA vizeSAstadantargatA eva draSTavyA iti gAthArthaH / " iti paJcasaMgrahasvopajJavRttau // 2 ggaddiyaM - ka. paJcasaMgrahe ca // 3 a - zAM khaM / " i cea cia va avadhAraNe " si0 8 / 2 / 184 / 42 10 // 165 // 15
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH4 // 166 // // 166 // mithyAtvaM paramo rogo mithyAtvaM paramaM tmH| mithyAtvaM paramaH zatrumithyAtvaM paramaM viSam // 1 // janmanyekatra duHkhAya rogo dhvAntaM ripurviSam / api janmasahasreSu mithyAtvamacikitsitam // 2 // mithyAtvenAlIDhacittA nitAntaM tatvAtatvaM jAnate naiva jIvAH / ki jAtyandhAH kutracidvastujAte ramyA 'ramyavyaktimAsAdayeyuH // 3 // devAdeva-gurvaguru-dharmAdharmeSu lakSayitavyeSu devalakSaNamAha sarvajJo jitarAgAdidoSastrailokyapUjitaH / yathAsthitArthavAdI ca devo'rhan paramezvaraH // 4 // devasya devatve caturo'tizayAnAcakSate vicakSaNAH tadyathA-jJAnAtizayaH 1, apAyApagamAtizayaH 2, pUjAtizayaH 3, vAgatizayazca 4 / tatra sarvajJa ityanena sakalajIvAjIvAditatvajJatayA jnyaanaatishymaah| na tu yathAhurvizRGkhalavAdinaH pare" sarva pazyatu vA mA vA tatvamiSTaM tu pazyatu / kITasaMkhyAparijJAnaM tasya naH kvopayujyate // [pramANavA0 1 / 33] dUraM pazyatu vA mA vA tattvamiSTaM tu pazyatu / pramANaM dUradarzI cedeta gRdhrAnupAsmahe // " [pramANavA0 1 // 35] iti / 1 cettana kha. / cedetAn mu.|| Jain Education Intl For Private & Personal use only J
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||1.67 / / Jain Education Inter na hi vivakSitasyaikasyApISTasyArthasya jJAnamazeSArthajJAnamantareNa bhavati / sarve hi bhAvA bhAvAntaraiH sAdhAraNAsAdhAraNarUpA ityazeSajJatAmantareNa sAlakSaNya - vailakSaNyAbhyAM naiko'pi jJAto bhavati / yadAhu: "eko bhAvaH sarvathA yena dRSTaH sarve bhAvAstattvatastena dRSTAH / sarve bhAvAH sarvathA yena dRSTA eko bhAvastattvatastena dRSTaH || 1 || " jitarAgAdidoSa ityanenApAyApagamAtizayamAha / tatredaM sarvajanapratItam, yathA- santi rAgadveSAdayaH / te ca doSAH, tairAtmano dUSaNAt / te ca jitA: pratipakSasevAdibhirbhagavateti jitarAgAdidoSa ityuktam / sadA rAgAdirahita eva kazcit puruSavizeSo'stIti tu vArtAmAtram / ajitarAgAdevAsmadAdivanna devatvamiti / trailokyapUjita ityanena pUjAtizayamAha / katipayapratAritamugdhabuddhipUjAyAM hi na devatvaM syAt / yadA tu calitAsanaiH surAsurairnAnAdezabhASAvyavahAravisaMsthulairmanuSyaiH parasparaniruddhavairaiH sakhyamupAgataistiryagbhizca samavasaraNa bhUmibhipatadbhirahamahamikayA sevA alipUjA - guNastotra - dharmadezanAmRtarasAsvAdAdibhiH pUjyate bhagavAn tadA devatvamiti / yathAsthitArthavAdItyanena vAgatizayaH / yathAsthitaM sadbhUtamarthaM vadatItyevaMzIlo yathAsthitArthavAdI, yadAcakSmahi stutau" apakSapAtena parIkSamANA dvayaM dvayasyApratimaM pratImaH / yathAsthitArthaprathanaM tavaitadasthAna nirbandharasaM pareSAm ||" [ ayoga0 22 ] 1-ka. va. / SajJAnamantareNa mu. // 2 sevanAdi' mu. // 3 stIti vArtA zAM. khaM. // 5 10 // 167 //
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttivibhUSitaM yoga zAstram // 168 / / dvitIyaH prakAza: zlokaH 5 // 168 // yathA vA"kSipyeta vA'nyaH sadRzI kriyeta vA tavAMDipIThe luThanaM surezituH / idaM yathAvasthitavastudezanaM paraiH kathaGkAramapAkariSyate // " [ ayoga0 12 ] deva iti lakSyapadam / dIvyate stUyate iti devH| sa ca sAmarthyAdarhana paramezvaraH, nAnyaH // 4 // caturatizayavato devasya dhyAnopAsana-zaraNagamana-zAsanapratipattIH sAdhikSepamupadizati dhyAtavyo'yamupAsyo'yamayaM zaraNamiSyatAm / / asyaiva pratipattavyaM zAsanaM cetanAsti cet // 5 // ayaM devo dhyAtavyaH piNDastha-padastha-rUpastha-rUpAtItarUpatayA zreNikeneva / zreNiko hi varNa-pramANa-saMsthAnasaMhanana-catustriMzadatizayAdiyoginaM bhagavantaM zrImahAvIramanudhyAtavAn / tadanubhAvAca tadvarNa pramANa-saMsthAna-saMhananA-'tizayayuktaH padmanAbhastIrthakaro bhaviSyati / yadAcakSmahi "taha tammaeNa maNasA vIrajiNo jhAio tae puci / jaha tAriso ciya tumaM ahesi hI jogamAhappaM // "[ ] Agamazca1 vAcyaH khN.|| 2 tathA tanmayena manasA dhIrajino dhyAtastvayA pUrvam / yathA tAdRza eva tvamAsI:, hI yogamAhAtmyam / / Jain Education Intel
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 169 // " jassIlasamAyAro arihA titthaMkaro mahAvIro / tassIlasamAyAro hohi hu arihA mahApaumo / " [ ] upAsyaH sevA-'alibandhAdinA ayameva devH| duSkRtagardA-sukRtAnumodanApUrvakamayameva devo bhavabhayArtibhedI zaraNamiSyatAma / asyaivoktalakSaNasya devasya zAsanamAjJA pratipattavyaM svIkaraNIyam / zAsanAntarANi hi niratizayapuruSapraNetakANi na pratipattiyogyAni / cetanA'sti cedityadhikSepaH, cetanAvata eva pratyupadezasya saphalatvAt / acetana tu prati viphala upadezaprayAsaH / yadAha " aruNyaruditaM kRtaM zavazarIramurtitaM zvapucchamavanAmitaM badhirakarNajApaH kRtaH / sthale kamalaropaNaM sucirampare varSaNaM tadandhamukhamaNDanaM yadabudhe jane bhASitam // " [ ] // 5 // adevalakSaNamAha ye strI-zastrA-'kSasUtrAdirAgAdyakalaGkitAH / nigrahA-'nugrahaparAste devAH syuna muktaye // 6 // strI kAminI, zastraM zUlAdi, akSasUtraM japamAlA, tAnyAdau yeSAM nATyA-'TTahAsAdInAM te strI-zastrA-'kSasUtrAdayaH, 1 yacchIlasamAcAro'haMstIrthaGkaro mhaaviirH| tacchIlasamAcAro bhaviSyati khalu arhan mhaapdmH|| 2 maNDanA zAM. khN.|| // 169 // Jain Education Inter For Private & Personal use only P ww.jainelibrary.org
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopAvRttivibhUSitaM dvitIyaH prakAza: zlokaH7 // 17 // yogazAstram // 17 // rAga AdiryeSAM te rAgAdayaH, AdizabdAd dveSa-mohaparigrahaH, rAgAdInAmaGkAzcihnAni, strI-zastrA-'kSasUtrAdayazca te rAgAyaGkAzca, taiH kalaGkitA dUSitAH / tatra strI rAgacihnam , zakhaM dveSacihnam , akSamUtraM mohacihnam / vItarAgo hi nAGganAsaGgabhAg bhavati / vItadveSo vA kathaM zastraM bibhRyAt / gatamoho vA kathaM vismRticihnaM japamAlAM parigRhNIyAt / raag-dvess-mohai| savedoSAH saMgRhItAH, tanmUlatvAt sarvadoSANAm / nigraho vadhabandhAdiH, anugraho varapradAnAdiH, tau parau prakRSTau yeSAM te tthaa| nigrahAnugrahAvapi raagdvessyoshcine| ye evaM vidhAste devA na bhavanti muktaye iti muktinimittam / devatvamAtraM tu krIDanAdikAriNAM preta-pizAcAdInAmiva na vAryate // 6 // muktinimittatvAbhAvameva vyanakti naattyaa-'tttthaas-snggiitaadyupplvvisNsthulaaH| lambhayeyuH padaM zAntaM prapannAn prANinaH katham ? // 7 // iha sakalasAMsArikopaplavarahitaM zAntaM padaM mukti-kaivalyAdizabdAbhidheyamastItyatra nAsti viprtipttiH| tat tAdRzaM zAntaM padaM nATyA-aTTahAsa-saGgItAdivisaMsthulAH svayamupahatavRttayaH kathamAzritajanAn prApayeyuH / na hyeraNDataruH kalpatarulIlAmudvahati / tatazca rAga-dveSa-mohadoSavivarjito jina eko devo muktaye netare dossduussitaaH| atrAntarazlokAH 1 kAraNaM khN.|| 2-3 vizaMsthulAH zAM. khN.|| Jain Education in J
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 172 // Jain Education Inte na sarvvajJA na nIrAgAH zaGkara brahma - viSNavaH / prAkRtebhyo manuSyebhyo'pyasamaJjasavRttitaH // 1 // strIsaGgaH kAmamAcaSTe dveSaM cAyudhasaMgrahaH / vyAmohaM cAkSasUtrAdirazaucaM ca kamaNDaluH ||2|| gaurI rudrasya, sAvitrI brahmaNaH, zrIrmuradviSaH / zacIndrasya, rakhe ratnAdevI, dakSAtmajA vidhoH ||3|| tArA bRhaspateH svAhA vanezvatobhuvo ratiH / dhUmorNA zrAddhadevasya dArA evaM divaukasAm ||4|| sarveSAM zastrasambandhaH sarveSAM mohajRmbhitam / tadevaM devasandoho na devapadavIM spRzet ||5|| buddhasyApi na devatvaM mohAcchranyAbhidhAyinaH / pramANasiddhe zUnyatve zUnyavAdakathA vRthA ||6|| pramANasyaiva saccena, na pramANavivarjitA / zUnyasiddhiH parasyApi na svapakSasthitiH katham ||7|| sarvathA sarvabhAveSu kSaNikatve pratizrute / phalena saha sambandhaH sAdhakasya kathaM bhavet ||8|| svadhako hetuH kathaM kSaNikavAdinaH / smRtizca pratyabhijJA ca vyavahArakarI katham ||9|| nipatya dadatovyAghrAH svakArya kRmisaGkulam / deyA deyavimUDhasya dayA buddhasya kIdRzI // 10 // svajanmakAla evAtmajananyudaradAriNaH / mAMsopadezadAtuzca kathaM zauddhodanerdayA || 11 // yo jJAnaM prakRterdharmaM bhASate sma nirarthakam / nirguNo niSkriyo mUDhaH sa devaH kapilaH katham ||12|| 1 pratyabhijJAtavya ka. / / 100000000000000000 dooooo 5 10 // 171 //
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yoga zAstrama // 172 / / dvitIyaH prakAza: zlokaH8 // 172 / / AryA vinaayk-sknd-smiirnnpurssraaH| nigadyante kathaM devAH sarvadoSaniketanam // 13 // yA pazuYthamaznAti svaputraM ca vRSasyati / zRGgAdibhirdhnatI jantUn sA vandyA'stu kathaM nu gauH // 14 // payaHpradAnasAmarthyAdvandyA cenmahiSI na kim ? / vizeSo dRzyate nAsyAM mahiSIto manAgapi // 15 // sthAnaM tIrtharSi-devAnAM sarveSAmapi gauryadi / vikrIyate duhyate ca hanyate ca kathaM tataH // 16 // musalodukhale cullI dehalI pippalo jalam / nimbo'rkazcApiH yaiH proktA devAstaiH ke'tra varjitAH / / 17 / / vItarAgastotre'pyuktamasmAbhiH" kRtArthA jaTharopasthaduHsthitairapi daivataiH / bhavAdRzAniha nuvate dahA devAstikAH pre||" [6 / 8] // 7 // gurulakSaNamAha mahAvratadharA dhIrA bhaikSamAtropajIvinaH / sAmAyikasthA dharmopadezakA guravo matAH // 8 // mahAvratAni ahiMsAdIni, tAni dharantIti mahAvratadharAH / mahAvratadhAritva evArya hetuH dhIrA iti, dhairya hyApatsvapyavaiklavyama, tadyogAddhi akhaNDitamahAvratadharA bhavanti / mUlaguNadhAritvamuktvA uttaraguNadhAritvamAha 1 nAsyA zAM. kha // 2 'lUkhale khN.|| Jain Education Intel Howw.jainelibrary.org
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 173 // bhaikSamApropajIvina iti / bhikSANAM samUho bhaikSamanna-pAna-dharmopakaraNarUpam , tanmAtramevopajIvanti lokAd na punardhanadhAnya-hiraNya graam-ngraadi| ___mUlaguNottaraguNadhAraNakAraNabhUtaguNavacamAha-sAmAyikasthA iti / samo rAgadveSavikala AtmA, samasya Ayo viziSTajJAnAdiguNalAbhaH samAyaH, sa eva sAmAyikam , vinayAditvAdikaN, tatra tiSThantIti sAmAyikasthAH / sAmAyikastho hi mUlaguNottaraguNabhedabhinnaM cAstriM pAlayituM kssmH| etad yatimAtrasAdhAraNaM lakSaNam / gurostu asAdhAraNaM lakSaNam-dharmopadezakA iti / dharma saMvaranirjarArUpaM yati-zrAvakasambandhibhedabhinnaM vA upadizantIti dharmopadezakAH / yaduktamasmAbhirabhidhAnacintAmaNau [1177] " gururdharmopadezakaH" iti| gRNanti sadbhUtaM zAstrArthamiti guravaH / / 8 // agurulakSaNamAha sarvAbhilASiNaH sarvabhojinaH saparigrahAH / abrahmacAriNo mithyopadezA guravo na tu // 9 // sarvamupadezyasambandhi strI-dhana-dhAnya-hiraNya-kSetra-vAstu-catuSpadAdhabhilaSantItyevaMzIlAH srvaabhilaassinnH| tathA bhRtaM khN.|| 2 // vAca ikaNa / vinayAdibhyaH / " si. 7 / 2 / 168-169 // // 173 // Jain Education Intel |.
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAkham dvitIyaH prakAza zlokaH // 17 // // 17 // sarva madhu-mAMsA-'nantakAyAdi bhuata ityevaMzIlAH srvbhojinH| saha parigraheNa putra-kalatrAdinA vartante saparigrahAH / ata evAbrahmacAriNaH, abrahmaNo mahAdoSatAM kathayitumabrahmacAriNa iti pRthgupnyaasH| agurutve asAdhAraNaM kAraNamAha-mithyopadezA iti| mithyA vitatha AptopajJopadezarahitatvAdupadezo dharmadezanaM yeSAM te tthaa| na tu, naiva evaMvidhA gurava iti // 9 // nanu dharmopadezadAyitvaM cedasti tadAstu gurutvam , kiM niSparigrahitvAdiguNagaveSaNena ? ityAha parigrahArambhamanAstArayeyuH kathaM parAn ? / . svayaM daridro na paramIzvarIkarttamIzvaraH // 10 // parigrahaH cyAdiH, Arambho jantuhiMsAnibandhanaM sarvAbhilASitva-sarvabhojitvAdiH, tAbhyAM manA bhavAbdhau bruDitAH kathaM parAnupadezyAn bhavAmbhodhestArayeyustAraNasamarthAH syuH ? sAdhakaM dRSTAntamAha-svayanityAdi spaSTam // 10 // dharmalakSaNamAha durgatiprapatatprANidhAraNAddharma ucyate / saMyamAdirdazavidhaH sarvajJokto vimuktaye // 11 // 1 madhamadhumAMsA mu.||2 atrAGko nAsti zAM. / punarapi 9 aGkaH khN.| ato'gre zAM. kha. pratyoreko'GkaH sarvatra nyUna iti dhyeyam // Jain Education Inte !
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 17 // durgatau naraka-tiryagalakSaNAyAM prapatanto ye prANinasteSAM dhAraNAddhetorddharma ucyate / dharmazabdArtho'yam / idameva ca lakSaNaM dharmasya / dhatte vA nara-sura-mokSasthAneSu jantUniti niruktAd dharmaH / yadAha "durgatiprasRtAn jantUn yasmAddhArayate tataH / dhatte caitAn zubhe sthAne tasmAddharma iti smRtaH // 1 // "[ ] sa tu vakSyamANaiH saMyamAdibhirbhadairdazadhA / sarvajJoktatvAdvimuktaye bhavati / devatAntarapraNItastvasarvajJavaktRkatvAna pramANam // 11 // nanu sarvajJoktatvAbhAve'pyapauruSeyavacanopajJasya dharmasya prAmANikatvamastu / yadAha26 : "codanA hi bhUtaM bhavantaM bhaviSyantaM sUkSma sthUlaM vyavahitaM viprakRSTamevaMjAtIyakamarthamavagamayituM zaknoti, nAnyat kiJcanendriyam " [ zAbaramA0 1 / 1 / 2] iti / codanA ca apauruSeyatvena puruSagatAnAM doSANAmapravezAt pramANameva / yadAha "zabde doSodbhavastAvadvaktradhIna iti sthitam / tadabhAvaH kvacit tAvad guNavadvaktRkatvataH // 1 // [ mI0 zlo0 vA0 1 / 1 / 2 / 62] tadguNairapakRSTAnAM zabde saMkrAntyasambhavAt / yadA vakturabhAvena na syurdopA nirAzrayAH // 2 // [ mI0 zlo0 vA0 1 / 1 / 2 / 63] 1-2 nodanA zAM. khN|| // 17 // Jain Education Intel For Private & Personal use only
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ eatujJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram 1186811 Jain Education Inter kizca - ityAha doSAH santi na santIti pauruSeyeSu yujyate / vede karturabhAvAcca doSAzaGkaiva nAsti naH ||3|| " [ 1 apauruSeyaM vacanamasambhavi bhavedyadi / na pramANaM bhavedvAcAM hyAptAdhInA pramANatA ||12|| puruSeNa kRtaM pauruSeyam, tatpratiSedhAdapauruSeyam / ucyate sthAna-karaNAbhighAtapUrvakaM puruSeNa pratipAdyate iti vacanam / tadidaM paraspara viruddham - apauruSeyaM vacanaM ceti / tadevAha - asambhavi / na hyasti sambhavo vacanasya zrasareNorivAkAze / na cAmUrttasya sato'pyadarzanamiti vaktuM yuktaM pramANAbhAvAt / abhivyaJjakavazAcchanda zravaNameva pramANamiti cet, na, tasya janyatve'pyupapatteH / abhivyaGgyatve pratyuta doSasambhavaH / ekazabdAbhivyaktyarthaM sthAnakaraNAbhighAte zabdAntarANAmapi taddezAnAmabhivyaktiprasaGgaH / na ca pratiniyatavyaJjakavyaGgyatA zabdAnAM bhavati, vyaGgAntareSu tadadarzanAt / tathA ca 1 "vyaMgyatvena zAM. // 2 taddezyAnA' mu. // dvitIya: prakAzaH zloka 12 // 176 // 5 10
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 177 // Jain Education Intert " gRhe daghi draSTumAhito gRhamedhinA / apUpAnapi taddezAn prakAzayati dIpakaH || 1 || [ nyAyamaM0 pR0 195 ] tadevaM vacanasyApauruSeyatA na sambhavati / athApyaprAmANika hevA kabalAdAkAzAdivacchandasyA pauruSeyatA yadi bhavet tathApi prAmANyaM na sambhavati / hi yasmAdAptavaktRtvena vAcAM prAmANyaM nAnyathA / yataH -- 64 'zabde guNodbhavastAvadvaktradhIna iti sthitam / tadabhAvaH kvacittAvadoSavadvaktukatvataH // 1 // taddoSairapakRSTAnAM zabde saMkrAntyasambhavAt / yadvA vakturabhAvena guNA na syurnirAzrayAH // 2 // " [ kizva - ] 46 'guNAH santi na santIti pauruSeyeSu yujyate / vede karttarabhAvAcca guNAzaGkeva nAsti naH // 3 // " [ ]12 // evaM H tAvadapauruSeyavacanAbhihitasyAsambhavAdinA abhAvamabhidhAyA sarvajJapuruSavaktukasya dharmasyAprAmANikatvamAhamidhyAdRSTibhirAmnAto hiMsAdyaiH kaluSIkRtaH / dharma iti vitto'pi bhavabhramaNakAraNam // 13 // mithyAdRSTibhirhari-hara-hiraNyagarbha kapila-buddhAdibhirAmnAta AtmopajJatayA pratipAditaH / yattadornityAbhisambandhAd 2 hiryasmA0 khaM. // 1 mAnIto - iti nyAyamaJjaryA pAThaH // 45 5 10 // 177 // ww.jainelibrary.org
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 14 // 178 // // 178|| yo mithyAdRSTibhirAmnAtaH sa dharmatvena mugdhabuddhInAM prasiddho'pi bhavabhramaNakAraNamadharma evetyarthaH / kuta ityAha hiMsAdyaiH kaluSIkRta iti / mithyAdRSTipraNItA hyAgamA hiMsAdidoSadUpitAH // 13 // idAnImadevAgurvadharmANAM sAkSepaM pratikSepamAha sarAgo'pi hi devazced gururabrahmacAryapi / kRpAhIno'pi dharmaH syAt kaSTaM naSTaM hahA jagat // 14 // rAgagrahaNamupalakSaNaM dveSa-mohayoH / abrahmacAritvamupalakSaNaM prANAtipAtAdInAm / kRpAhInatvamupalakSaNaM mUlottaraguNahInatvasya / cecchabdaH pratyekamabhisambadhyate / AkSe prakaTayati-kaSTamiti khede, naSTaM jagat , deva-guru dharmazUnyatvena vinaSTaM durgatigamanAt / hahA nipAtaH khedAtizayasUcakaH / yadAha "gagI devo dosI devo mAmi sunnapi devo, majje dhammo maMse dhammo jIvahiMsAi dhammo / rattA mattA kantAsattA je gurU te vi pujjA, hA hA kaTuM naTTho loo aTTamaTTa kuNaMto // " [ ] // 14 // tadevamadevAgurvadharmaparihAreNa deva-guru-dharmapratipattilakSaNaM samyaktvaM suvyavasthitam / tacca zubhAtmapariNAmarUpamammadAdInAmapratyakSaM kevalaM liGgailakSyate, tAnyevAha 1 'kAraNaM dharma shaaN.|| 2 rAgI devo dvaSo devaH sakhe zUnyamapi devaH, madye dharmo mAMse dharmo jIvahiMsAyAM dharmaH / raktA mattAH kAntAsatA ye guravaste'pi pUjyAH, hA hA kaSTa naSTo loka ArtamAtaM kurvan / Jain Education in Fil
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ zama-saMvega-nidA-anukampA-'stikyalakSaNeH / lakSaNaiH paJcabhiH samyak samyaktvamupalakSyate // 15 / / pazcamirlakSaNaliGgaH pararathaM parokSamapi samyaktvaM samyagupalakSyate / liGgAni tu zama-saMvega-nidA-'nukampA''stikyasvarUpANi / zamaH prazamaH krUrANAmanantAnuvandhinAM kaSAyANAmanudayaH / sa ca prakRtyA vA kaSAyapariNateH kaduphalAvalokanAdvA bhavati / yadAha ra kammANaM nAUNaM vA vivAgamasuhaM ti / avaraddhe vi na kuppai uvasamao savvakAlaM pi ||1||"[shraa0pr055, dharmasaM0 80] 1 tulanA-dharmasaM0 vR0 pR042|| 2 // paIe" ityAdayaH paJca AryA umAsvAtiviracitatvena prasiddha zrAvakajJaptiprakaraNe, haribhadramariviracite dharmasaMgrahaNyAdau copalabhyante / tatra zrAvakajJaptiprakaraNasya haribhadrasUriviracitaM vyAkhyAnamitthamupalabhyate " payaIi va kamANaM viyANi vA vivAgamasuI ti / avarakhe viNa kuppada upasamao savyakAlaMpi // 15 // prakRtyA vA samyaktvANuvedakajIvasvabhAvena ghA, karmaNAM kaSAyanibandhanAnAM vijJAya vA vipAkamazubhamiti / tathA hi-kaSAyAviSTo'ntarmuhUrtena yat karma badhnAti tadanekAbhi: sAgaropamakoTAkoTIbhirapi duHkhena vedayatItyazubho vipAkaH / etajjJAtvA kim ! aparAddhe'pi na kupyati, aparAbhyata iti aparAddhaH pratikUlakArI, tasminnapi kopaM na // 179 // Jain Education Int a l |
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zloka: 15 // 18 // // 18 // ___ anye tu krodhakaNDU-viSayatRSNopazamaH zama ityAhuH / adhigatasamyagdarzano hi sAdhUpAsanAvAn kathaM krodhakaNDyA viSayatRSNayA ca taralIkriyeta ? nanu krodha-kaNDUviSayatRSNopazamazcecchamastahi kRSNa-zreNikAdInAM sAparAdhe niraparAdhe'pi ca pare krodhavatAM viSayatRSNAtaralitamanasAM ca kathaM zamaH ? tadabhAve ca samyaktvaM na gamyeta / naivam / gacchatyupazamata: upazamena hetunA sarvakAlamapi yAvat samyaktvapariNAma iti // 55|| tathA naravibudhezvarasaukhyaM cakraghartIndrasaukhyamityarthaH asvAbhAvikatvAt karmajanitatvAt sAvasAnatvAcca duHkhameva bhAvataH paramArthato manyamAna: saMvegata: saMvegena hetunA na mokSaM svAbhAvikajIvarUpamakarmajamaparyavasAnaM muktvA kizcit prArthayate'bhilaSatIti // 56 // nAraka-tiyaG-narA-'marabhaveSu sarveSveva nirvedato nidena kAraNena vasati duHkham / kiMviziSTaH sana ! akRtaparalokamArga', akRtasadanuSThAna ityarthaH / ayaM hi jIvaloke paralokAnuSThAnamantareNa sarvamevAsAraM manyate / mamatvaviSavegarahito'pi, tathAhi-ayaM prakRtyA nirmamatva eva bhavati viditatattvatvAditi 157 / / tathA dRSTavA prANiniyahaM jIvasaMghAta, kva' bhIme bhayAnake bhavasAgare saMsArasamudre, duHkhAta zArIramAnasaHkhairabhibhUtamityarthaH, avizeSataH sAmAnyenAtmIyetara vicaaraabhaavenetyrthH| anukampAM dayAM vidhApi dravyato bhAvatazca, dravyata: prAsukapiNDAdidAnena, bhAvato mArgayojanayA, sAmarthyata: sarvazaktyanurUpaM karotIti // 58 // manyate pratipadyate tadeva satyaM ni:zavaM zaGkArahitaM yajjina: prajJaptaM yat tIrthakare: pratipAdita, zubhapariNAma: san saaklyenaanntroditsmstgunnaanvitH| sarva samastaM manyate, na tu kizcid manyate kizcid neti, bhagavatyavizvAsAyogAt / punarapi sa eva vishissyte| kiMviziSTaH, san ? kAMkSAdivizrotasikArahitaH, kAMkSA anyonyadarzanagrAha ityucyate, AdizabdAdU vicikitsAparigrahaH, visrotasikA tu saMyamazasya maGgIkRtyAdhyavasAyasalilasya vizrotogamana miti // 19 // 1 taralI kriyate zAM. // 2 nAvagamyate iti naivam-khaM / Jain Education Inter ww.jainelibrary.org
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ 'liGgini samyaktve sati liGgairavazyaM bhAvyam' iti nAyaM niyamaH / dRzyate hi dhUmarahito'pyayaskAragRheSu vahiH, bhasmacchannasya vA vahunena dhUmalezo'pIti / ayaM tu niyamaH-suparIkSite liGge sati liGgI bhavatyeva / yadAha"liGga liGgI bhavatyeva liGginyevetarat punaH / niyamasya viparyAse sambandho liGgaliGginoH // " [pramANasamu0 ] sajvalanakaSAyodayAdvA kRSNAdInAM krodhakaNDU-viSayatRSNe / sajvalanA api kecana kaSAyAstIvratayA anantAnubandhisadRzavipAkavanta iti sarvamavadAtam / saMvego mokSAbhilASaH / samyagdRSTihi narendra-surendrANAM viSayasukhAni duHkhAnuSaGgAd duHkhatayA manyamAno mokSasurakhameva sukhatvena manyate abhilapati ca / yadAha " nara-vibahesarasokkhaM dakkhaM citra bhAvao a mnnto| saMvegao na mokkha monUNaM kiMci patthei / / " [ zrA0 pra0 56, dharmasaM0 809] nivedo bhavavairAgyam / samyagdarzanI hi duHkhadaurgatyagahane bhavakArAgAre karmadaNDapAzikaistathA tathA kadaryamAnaH pratikartumakSamo mamatvarahitazca duHkhena niviSNo bhavati / yadAha 1 bauddhAcAryadiGnAgaviracitasya pramANasamuccayasya dvitIyAt svArthAnumAnaparicchedAt kArikeyaM samudadhRtA / / 2 dRzyatAM pR0 179 di0 1 // // 18 // Jain Education Intem B w.jainelibrary.org
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 182 / / Jain Education Intern " nAraya- tiriya - narA-marabhavesu niveyao vasaI dukkhaM / akayaparaloyamaggo mamattavisavegarahio ya // " [ zrA0 pra0 57, dharmasaM0 810 ] anye tu saMvega-nirvedayorarthaviparyayamAhuH - saMvego bhavavirAgaH, nirvedo mokSAbhilASa iti / - anukampA duHkhiteSu apakSapAtena duHkhaprahANecchA / pakSapAtena tu karuNA svaputrAdau vyAdhyAdInAmapyastyeva / sA cAnukampA dravyato bhAvatazca bhavati, dravyataH satyAM zaktau duHkhapratIkAreNa, bhAvata ArdrahRdayatvena / yadAha'daTUhUNa pANinivahaM bhIme bhavasAyarammi dukkhattaM / 44 avisesa oNukaMpaM duhAva sAmatthao kuNai / / " [ zrA0 pra0 58, dharmasaM0 811 ] astIti matirasyetyAstikaH, tasya bhAvaH karma vA Astikyam / tasvAntarazravaNe'pi jinoktatasvaviSaye nirAkAGkSA pratipattiH / Astikyena hi jIvadharmatayA apratyakSaM samyaktvaM lakSyate / tadvAn hi Astika ityucyate / 66 'mannai tameva sacca nIsaMkaM jaM jiNehi pannattaM / suhapariNAmo sammaM kaMkhAivisuttiArahio || " [ zra0 pra0 59, dharmasaM0 812] 1 dRzyatAM pR0 179 Ti0 1 / / 2 vyAghrAdI mu. // 4 kha ga gha Tha / duvihA vi-zAM. khaM, mu. // yAM pR0 179 Ti0 1 // 5 dRzyatAM pR0 179 Ti0 1 // dvitIya: prakAza: zloka : 15 // 182 // 5 10
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 183 / / anye tu zamAdIni liGgAnyanyathA vyAcakSate-suparIkSitapravaktapravAcyapravacanatacAbhinivezAd mithyAbhinivezopazamaH zamaH / sa samyagdarzanasya lakSaNam / yo hyatatvaM vihAyAtmanA tavaM pratipannaH sa lakSyate samyagdarzanavAniti / saMvego bhayam , jinapravacanAnusAriNo hi narakeSu zArIraM mAnasaM ca zItoSNAdijanitaM ca saMkliSTAsurodIritaM ca parasparodIritaM ca, tiryakSu bhArAropaNAdhanekavidhaM,manujeSu dAridya-daurbhAgyAdi ca duHkhamavalokayatastadbhIrutayA tatprazamopAyabhUtaM dharmamanutiSThato lakSyate vidyate'sya samyagdarzanamiti / nirvedo viSayeSvanabhiSaGgaH, yathA 'ihaloka evaM prANinAM durantakAmabhogAbhiSaGgo'nekopadravaphalaH, paraloke'pyatikaTukanaraka-tiryag-manuSyajanmaphalapradaH, ato na kiJcidanena, ujjhitavya evAyam , ityevaMvidhanirvedenApi lakSyate'styasya samyagdarzanamiti / anukampA kRpA, yathA 'sarva eva sacAH sukhArthino duHkhaprahANArthinazca, tato naiSAmalpApi pIDA mayA kAryA' ityanayApi lakSyate'styasya samyaktvamiti / 'santi khalu jinendrapravacanopadiSTA atIndriyA jIva-paralokAdayo bhAvAH' iti pariNAma Astikyam / anenApi lakSyate samyagdarzanayukto'yamiti // 15 // samyaktvaliGgAnyuktvA bhUSaNAnyAha 1 tattvArthasUtraTIkAkRtAM siddhasenagaNinAmabhiprAya darzayati 'anye tu' ityAdinA / dRzyatAM ttvaarthsi01|2|| 2 hi nAsti khaM. // 3 'nbhissvngg:-mu.|| 4 gaabhissvnggH-mu.|| // 183 // Jain Education Intern A ww.jainelibrary.org
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 184 // Jain Education Inter sthairya prabhAvanA bhaktiH kauzalaM jinazAsane / tIrthasevA ca paJcA'sya bhUSaNAni pracakSate || 16 || asya samyaktvasya paJca bhUSaNAni / bhUSyate alakriyate yaistAni bhUSaNAni / jinazAsane jinazAsanaviSaye, etacca sarvatra sambadhyate / sthairya jinadharma prati calitacittasya parasya sthiratvApAdanaM svayaM vA paratIrthikarddhidarzane'pi jinazAsanaM prati niSprakampatA / prabhavati jainendra zAsanam, tasya prabhavataH prayojakatvaM prabhAvanA / sA cASTadhA prabhAvakabhedena / yadAha " pAvayaNI dhammakahI vAI nemittio tavassI a / vijjAsiddho a kaI adveva pabhAvagA bhaNiA || " [ vya0 bhA0 ] tatra pravacanaM dvAdazAGgaM gaNipiTakam, tadasyAstyatizayavaditi pravacanI yugapradhAnAgamaH / dharmakathA prazasyA'syAstIti dharmakathI, zikhAditvAdin / vAdi-prativAdi-sabhya-sabhApatilakSaNAyAM caturaGgAyAM sabhAyAM pratipakSanirAsa 1 tulanA dhamasaH vR0 pR0 45 // 2 pravacana dharmakathI vAdI naimittikastapasvI ca / vidyA siddhazca kaviH aSTaiva prabhAvakA bhaNitAH // 3 " zikhAdibhya in " si0 7 / 2 / 4 // dvitIya: prakAzaH zloka : 16 // 8 // 5 10
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 185 / / Jain Education Inter pUrvakaM svapakSasthApanArthamavazyaM vadatIti vAdI / nimittaM traikAlikaM lAbhA lAbhAdipratipAdakaM zAstram, tadvecyadhIte vA naimittikaH / tapo vikRSTamaSTamAdyasyAstIti tapasvI / vidyAH prajJaptyAdayaH zAsanadevatAH, tAH sAhAyake yasya sa vidyAvAn / aJjana-pAdalepa-tilaka guTikA-sakalabhUtAkarSaNa-nikarSaNa- vaikriyatvaprabhRtayaH siddhayaH, tAbhiH siddhayati sma siddhaH / kavate gadya-padyAdibhiH prabandhairvarNanAM karotIti kaviH / ete pravacanyAdayo'STau prabhavato bhagavacchAsanasya yathAyathaM deza-kAlAdyaucityena sAhAyakakaraNAt prabhAvakAH, teSAM karma prabhAvanA dvitIyaM bhUSaNam / bhaktiH pravacane vinaya- vaiyAvRttyarUpA pratipattiH / samyagdarzana - jJAna- cAritrAdiguNAdhikeSvabhyutthAnamabhiyAnaM zirasyaalikaraNaM svayamAsanaDhaukanamAsanAbhigraho vandanA paryupAsanA anugamanaM cetyaSTavidhakarmavinayanAdaSTavidha upacAra vinayaH / ortants bhAvaH karma vA vaiyAvRtyam / taccAcAryopAdhyAya - tapasvi-zikSaka-glAna-kula- gaNa- saGgha samanojJeSu dazasvanapAna-vastra-pAtra-pratizraya-pITha-phalaka saMstArAdibhirdharmmasAdhanairupagrahaH zuzrUSA bhaiSajakriyA kAntAra- viSama-durgo-pasargeSvabhyupapattizca / jinazAsanaviSaye ca kauzalaM naipuNyam / tato hi vyavahitAdirasyarthe viSayIkriyate / yathA'nAryadezavarttI ArdrakakumAraH zreNikaputreNa abhayakumAreNa kauzalAt pratibodhita iti / - tIrthaM nadyAdevi saMsArasya taraNe sukhAvatAro mArgaH / tacca dvedhA dravyatIrtha bhAvatIthaM ca / dravyatIrthaM tIrtha 1 niSkarSaNa' mu. // 2 tulanA - tasvArthabhA0 9 / 23 / / 3 tulanA - tasvArtha bhA0 9 / 24 // 4 tulanA - dharmasaM0 vR0 pR0 45 // 47 10 1182911
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zlokaH 17 // 186|| kRtAM janma-dIkSA-jJAna- nirvANasthAnam / yadAha"jammaM dikkhA nANaM titthayarANaM mahANubhAvANaM / jattha ya kira nivvANaM AgAdaM daMsaNaM hoi // " [ ] bhAvatIrtha tu caturvaNaH zramaNasaGghaH prathamagaNadharo vA / yadAha "titthaM bhante titthaM titthayare titthaM ? goyamA ! arihA tAva niyamA titthaMkare / titthaM puNa cAuvaNNe samaNasaMdhe paDhamagaNahare vA" [ bhagavatIsa0 682] / tIrthasya sevA tIrthasevA // 16 // asya samyaktvasya bhUSaNAnyuktvA dUSaNAnyAha zaGkA kAGkSA vicikitsA mithyAdRSTiprazaMsanam / tatsaMstavazca paJcApi samyaktvaM dRSayantyalam // 17 // 1 janma dIkSA jJAnaM tIrthakarANAM mahAnubhAvAnAm / yatra ca kila nirvANamAgADhaM darzanaM bhavati // 2 cturvidhH-mu.|| 3 tIrtha bhadanta ! tIrtha tIrthakarastIrtham ? gautama ! arhastAvad niyamAt tIrthaGkaraH, tIrtha punazcaturvarNaH zramaNasadhaH prathamagaNadharI baa|| 4 goamA zAM. khN.|| 5 caaucnnnne-mu.|| 6 bhagavatIsUtrasya viMzatitame uddeze sUtramIzaM svalpabhedenopalabhyate // Jain Education Intel w ww.jainelibrary.org
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 187|| ___pazcApi zaGkAdayo nirdoSamapi samyaktvaM duSyanti alamatizayena / zaGkA sandehaH, sA ca sarvaviSayA dezaviSayA ca / sarvaviSayA 'asti vA nAsti vA dharmaH' ityAdi / dezazaGkA ekaikavastudharmagocarA, yathA-'asti jIvaH, kevalaM sarvagato'sarvagato vA sapradezo'pradezo vA' iti / iyaM ca dvidhA'pi bhagavadarhatpraNItapravacane'pratyayarUpA samyaktvaM dUSayati / kevalAgamagamyA api hi padArthA asmadAdipramANaparIkSAnirapekSA AptapraNetakatvAna sandegdhaM yogyaaH| yatrApi mohavazAta kvacana saMzayo bhavati tatrApyapratihateyamargalA, yathA " kattha ya maiduballeNa tabvihAyariyavirahao vAvi / NeyagahaNataNeNa ya nANAvaraNodaeNaM ca // 1 // he udAharaNAsaMbhave asai saTaTa jaMna bujjhejaa| savvaNNumayamavitahaM tahAvi taM ciMtae maimaM // 2 // aNuvakayaparANuggahaparAyaNA jaM jiNA jagapyavarA / jiyarAga-dosa-mohA ya na'mahAvAiNo teNaM // 3 // " [ dhyAnaza0 47-48-49] 1-kha, ga, ch.| 'caneSu apratyaya mu. // 2 tattha ya-iti dhyAnazatake pAThaH, haribhadrasUriviracitA vyAkhyApi tadanusAreNa // 3 kutracid matidaurbalyena tadvidhAcAryavirahatazcApi / zeyagahanatvena ca jJAnAvaraNodayena ca // hetadAharaNAsambhadhe ca sati suSTu yadana budhyeta / sarvajJamatamadhitathaM tathApi taJcintayeda matimAn / / anupakRtaparAnugrahaparAyaNA yada jinA jgtprvraaH| jitarAgadveSamohAzca nAnyathAvAdinastena // 4 duvyaleNa shaaN.| 5 ya nAsti khN.| // 187 // Jain Education in
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 17 // 188 // // 188 // yathA vAsUtroktasyaikasyApyarocanAdakSarasya bhavati nrH| mithyAdRSTiH, sUtraM hi naH pramANa jinAbhihitam // " [ kAsA anyAnyadarzanagrahaH / sApi sarva viSayA dezaviSayA ca / sarvaviSayA sarvapAkhaNDidharmAkAsArUpA / dezakAGkSA tvekAdidarzanaviSayA, yathA sugatena bhikSaNAmaklezako dharma upadiSTaH snAnA-'nna-pAnA-''cchAdana-zayanIyAdiSu sukhAnubhavadvAreNa / yadAha " mRdvI zayyA prAtarutthAya peyA, madhye bhaktaM pAnakaM cAparANe / drAkSAkhaNDaM zarkarA cArddharAtre, mokSazcAnte zAkyasiMhena dRssttH||" [ ] iti / etadapi ghaTamAnakameva, na durApetam / tathA paribATa bhauta-brAhmaNAdayo viSayAnupabhuAnA eva paraloke'pi sukhena yujyanta iti sAdhIyAneSo'pi dharma iti / evaM ca kAsApi paramArthato bhagavadarhatpraNItAgamAnAzvAsarUpA samyaktvaM dUSayati / vicikitsA cittaviplavaH, sA ca satyapi yuktyAgamopapanne jinadharme 'asya mahatastapaHklezasya sikatAkaNakavalavaniHsvAdasyAyatyAM phalasampad bhavitrI, atha klezamAtramevedaM nirjarAphalavikalam ! iti / ubhayathA hi kriyA dRzyante saphalA aphalAzca kRSIvalAdInAmata iyamapi tathA sambhAvyate / yadAha 1 tulnaa-tsvaarthsi07| 18 / pR0 99 // 2 nAmiva iympi-mu.|| Jain Education Inter wiw.jainelibrary.org
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 189 / / Jain Education Inter 'puvvapurisA jor3a amaggacarA, ghaDa tesi phalajogo / amhe ya dhI- saMghayaNavirahao na taha tesi phalaM // [ ] iti / 3 vicikitsApi bhagadvavacanAnAzvAsarUpatvAt samyaktvasya doSaH / na ca zaGkAto neyaM bhidyate / zaGkA hi sakalA-sakalapadArthabhAktvena dravya-guNaviSayA, iyaM tu kriyAviSayaiva / yadvA vicikitsA nindA, sA ca sadAcAraniviSayA yathA asnAnena prasvedajalaklinnamalatvAd durgandhivapupa eta iti ko doSaH syAdyadi prAsukavAriNA'GgakSAlanaM kurvIranniti / iyamapi taccato bhagavaddharmmAnAzvAsarUpatvAt samyaktvadoSaH 3 / mithyA jinAgamaviparItA dRSTirdarzanaM yeSAM te mithyAdRSTayaH, teSAM prazaMsanaM prazaMsA, tacca sarvaviSayaM dezaviSayaM c| sarvaviSayaM sarvANyapi kapilAdidarzanAni yuktiyuktAnIti mAdhyasthyasArA stutiH samyaktvasya dUSaNam / yadAcakSmahi stutau 66 66 mudrAmatizerate te / sunizcitaM matsariNo janasya, na nAtha mAdhyasthyamAsthAya parIkSakA ye, maNau ca kAce ca samAnubandhAH ||" [ ayogavya0 27 ] dezaviSayaM tu 'idameva buddhavacanaM sAGkhya- kaNAdAdivacanaM vA tattvam ' iti / idaM tu vyaktameva samyaktvadUSaNam 4 / 1 purvapuruSA yathoditamArgacarA ghaTate teSAM phalayogaH / asmAsu ca ghRtisaMhananavirahato na tathA teSAM phalam // 2 amhesu dhIsaMzAM / amhesuM dhIsaM - khaM. // 3 tulanA - tatvArthasi 7 / 18 / pR0 99 // 48 10 // 189 //
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ svoSajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zlokaH 17 // 19 // taimithyAdRSTibhirekatra saMvAsAt parasparAlApAdijanitaH paricayaH saMstavaH / ekatra vAse hi tatprakriyAzravaNAt takriyAdarzanAca dRDhasamyaktvavato'pi dRSTibhedaH sambhAvyate, kimuta mandabuddhenavadharmasya iti saMstavo'pi samyaktvakSaNam 5 / evaMvidhaM ca samyaktvaM viziSTa-dravya-kSetra-kAla-bhAvasAmayyAM satyAM guroH samIpe vidhinA pratipadya zrAvako yathAvat paalyti| yadAha " samaNobAsao tattha micchattAo paDikkame / davvao bhAvao puvi sammattaM paDivajjae // 1 // na kappae se paratitthiyANaM, taheva tesi ciya devayANaM / pariggahe tANa ya cejhyANaM pahAvaNA-vaMdaNa-pUyaNAI // 2 // loyANa titthesu siNANadANaM, piMDappayANaM huNaNaM tavaM c| saMkaMti-somaggahaNAieK pabhUaloANa pavAhakicaM // 3 // " [ mUlazuddhipra0 4-6] 1 tulanA-tattvArthasi0 7 / 18 / pR0 102 // 2'buddherna nava shaaN.|| 3 zramaNopAsakastatra mithyAtvAt pratikAmati / dravyato bhAvata: pUrva samyaktvaM pratipadyate // na kalpate tasya paratIthikAnAM tathaiva teSAmeva devatAnAm / parigrahe teSAM ca caityAnAM prabhAvanAvandanapUjanAdi / lokAnAM tIrtheSu snAnadAnaM piNDadAnaM havanaM tapazca / saMkrAnti-somagrahaNAdikeSu prabhUtalokAnAM pravAhakRtyam / / 4 ipasu kh.|| Jain Education Intel
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 19 // evaM tAvat sAgaropamakoTIkoTyAM zeSAyAM kiJcidUnAyAM mithyAtvamohanIyasthitau jantuH samyaktvaM pratipadyate / sAgaropamakoTIkoTyAmapyavaziSTAyAM palyopamapRthaktvaM yadA vyatItaM bhavati tadA dezavirati pratipadyate / yadAha " sammattammi u laddhe paliyapuhutteNa sAvao hojjaa|" [vR0 bhA0 106, vi0 bhA0 1219] iti // 17|| 'samyaktvamUlAni paJcANuvratAni ' ityuktaM tatra samyaktvamabhihitam, idAnImaNuvratAnyAha viratiM sthUlahiMsAderdvividhatrividhAdinA / ahiMsAdoni paJcANuvratAni jagadurjinAH // 18 // sthUlA mithyAdRSTInAmapi hiMsAtvena prasiddhA yA hiMsA sA sthUlahiMsA, sthUlAnAM vA trasAnAM jIvAnAM hiMsA sthuulhisaa| sthUlagrahaNamupalakSaNam / tena niraparAdhasaGkalpapUrvakahiMsAnAmapi grahaNam / AdigrahaNAta sthalAnRta-steyA-'brahmacaryaparigrahANAM saMgrahaH / ebhyaH sthUla hiMsAdibhyo yA viratinivRttistAmahiMsAdIni ahiMsA-sUnRtA-'steya-brahmacaryA-parigrahAn pazcANuvratAnIti jinAstIrthakarA jagaduH pratipAditavantaH / kimavizeSeNa viratiH ? netyAha-dvividhatrividhAdinA bhaGgajAlena / dvividhaH kRta-kAritarUpastrividho manovAkAyabhedena yatra sa dvividhatrividha eko bhaGgaH / iha yo hiMsA 1 samyaktve labdhe palyapRthaktvena zrAvako bhavet // 2 hojja tti mu.| hojjeti zAM. khN.|| 3 yo.21|| // 19 // Jain Education Ini! |
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSitaM yogazAstram / / 192 / / Jain Education Inte diyo vipratipadyate sa dvividhAM kRta-kAritabhedAM trividhena manasA vacasA kAyena ceti / evaM ca bhAvanA - sthUlahiMsAM na karotyAtmanA na kArayatyanyena manasA vacasA kAyena ceti / asya cAnumatirapratiSiddhA, apatyAdiparigrahasadbhAvAt tairhiMsAdikaraNe ca tasyAnumatiprApteH, anyathA parigrahA'parigrahayoravizeSeNa pravrajitA 'pravrajitayorabhedApatteH / nanu bhagavatyAdAvagame trividhaM trividhenetyapi pratyAkhyAnamuktamagAriNaH, tacca zrutoktatvAdanavadyameva, tat kasmAnnocyate ? ucyate - tasya vizeSaviSayatvAt / tathAhi yaH kila pravivajipureva pratimA: pratipadyate putrAdisantatipAlanAya yo vA vizeSaM svayaMbhUramaNAdigatamatsyAdimAMsaM sthUlahiMsAdikaM vA kvacidavasthA vizeSe pratyAkhyAti sa eva trividhaM trividheneti karoti / ityalpaviSayatvAnnocyate / bAhulyena tu dvividhaM trividheneti / dvividhavividha Adiryasya dvividhatrividhAderbhaGgajAlasya tena / / 7 dvividhaM dvividheneti dvitIyo bhaGgaH / dvividhamiti sthUlahiMsA na karoti na kArayati / dvividheneti manasA vacasA yadvA manasA kAyena yadvA vAcA kAyeneti / tatra yadA manasA vAcA na karoti na kArayati tadA manasA abhisandhirahita eva vAcApi hiMsakamabruvanneva kAyenaiva duzceSTitAdinA asaMjJivat karoti / yadA tu 1 dvidhA kRtakAritabhedAt khaM. // 2 tulanA - dharmasaM0 vR0 pR0 55 // 3 veti zAM. // 4 tulanA - tasvArthasi0 7 / 14 / pR0 85 / / 5 dvividhadvividhAde0 khaM. // / 6 dvividhadvividheneti zAM. // 7 vacasA khaM. // dvitIya: prakAza: zloka 18 // 192 // 5 10
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 19 // manasA kAyena na karoti na kArayati tadA manasA'bhisandhirahita eva kAyena duzceSTitAdi pariharanneganAbhogAd vAcaiva 'hanmi ghAtayAmi vA' iti brUte / yadA tu vAcA kAyena na karoti na kArayati tadA manasaivAbhisandhimadhikRtya karoti kAsyati ca / anumatistu tribhirapi sarvatravAsti / evaM zeSavikalpA api bhaavniiyaaH| dvividhamekavidheneti tRtiiyH| dvividhaM karaNaM kAraNaM ca / ekavidhena manasA, yadvA vacasA, yadvA kAyena / ekavidhaM trividheneti caturthaH / ekavidhaM karaNaM yadvA kAraNaM manasA vAcA kAyena ca / ekavidhaM dvividheneti pazcamaH / ekavidhaM karaNaM yadvA kAraNam / dvividhena manasA vAcA, yadvA manasA kAyena, yadvA vAcA kAyena / ekavidhamekavidheneti SaSThaH / ekavidhaM karaNaM yadvA kAraNam / ekavidhena manasA, yadvA vAcA, yadvA kAyena / yadAha-"duvihativiheNa paDhamo duvihaM duviheNa vIyao hoi| duvihaM egaviheNaM egavihaM ceva tiviheNa / / egavihaM daviheNaM egegaviheNa chao hoi / " [Ava0ni0 1558-59] ti| ete ca bhaGgAH karaNatrikeNa yogatrikeNa ca vizeSyamANA ekonapazcAzad bhavanti / tathAhi-hiMsAM na karoti manasA 1 vAcA 2 kAyena vA 3 manasA vAcA 4 manasA kAyena 5 vAcA kAyena vA 6 manasA vAcA kAyena 1 vividhadhividhena prathamo dvividhaM vividhena dvitIyo bhavati / dvividhamekavidhena ekaSidhaM cava trividhena // ekavidhaM dvividhena pakaikavidhena SaSTho bhvti| 2 tiviheNaM khN.|| 3 vA nAsti mu.|| kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakA // 193| w ___JainEducation into ww.iainelibrary.org
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSita yogazAstram dvitIyaH prakAzA zloka: 19 // 19 // ca 7, ete karaNena sapta bhnggaaH| evaM kAraNena sapta / anumatyA sapta / tathA hiMsAM na karoti na kArayati ca manasA 1 vAcA 2 kAyena 3 manasA vAcA 4 manasA kAyena 5 vAcA kAyena vA 6 manasA vAcA kAyena ca 7 / ete karaNa-kAraNAbhyAM sapta bhnggaaH| evaM karaNA-'numatibhyAM spt| kAraNA-'numatibhyAmapi spt| karaNa-kAraNA-'numatibhirapi spt| evaM sarve mIlitA ekonapaJcAzad bhavanti / ete ca trikAlaviSayatvAt pratyAkhyAnasya kAlatrayeNa guNitAH saptacatvAriMzadadhikaM zataM bhavati / yadAha " seyAlaM bhaMgasayaM paJcakakhANammi jassa uvaladdhaM / so khalu paJcakkhANe kusalo sesA akuslaao|" [ ] trikAlaviSayatA cAtItasya nindayA. sAmpratikasya saMvaraNena, anAgatasya pratyAkhyAneneti / yadAha" ai nidAmi, paDuppannaM saMvaremi, aNAgayaM paJcakkhAmi" [pAkSikasU0 ] ti / ete ca bhaGgA ahiMsAvratamAzrityopadarzitAH pratAntareSvapi draSTavyAH // 18 // evaM sAmAnyena hiMsAdigocarA viratimupadarya pratyekaM hiMsAdiSu tAmupadidarzayiSuhiMsAyAM tAvadAha pagu-kuSThi-kuNitvAdi dRSTvA hiMsAphalaM sudhIH / nirAgastrasajantUnAM hiMsAM saGkalpatastyajet // 19 // 1 sapta saMyogA: zAM. // 2 vA zAM. // 3 bhavanti mu.||4 saptacatvAriMzaM bhaGgazataM pratyAkhyAne yasyopalabdham / sa khalu pratyAkhyAne kuzalaH zeSA akuzalAH / / Jain Education Intel W ww.jainelibrary.org
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ iha nAdRSTapApaphalAH pApAnivartanta iti pApaphalamupadarzayan hiMsAvirativratamupadizati / paGguH satyapi pAde pAdaviharaNAkSamaH, kuSThI tvagdoSI, kuNivikalapANiH, teSAM bhAvaH paGgukuSThikuNitvam / AdigrahaNAt paGgutvopalakSitamadhaHkAyavaiguNyaM kuSThitvopalakSitaM sakalarogajAtaM kuNitvopalakSitamaparikAyavaigaNyaM saMgrahyate / etahiMsAphalaM dRSTavA sudhIriti buddhimAn , sa hi zAstrabalena hiMsAyAH phalametaditi nizcitya hiMsAM tyajet / atra vidhau sptmii| keSAm ? nirAgastrasajantUnAm / nirAgaso niraparAdhAH, sA dvIndriyAdayaH, teSAm / saGkalpena saGkalpataH, AdhAditvAt tRtIyAntAt tasuH / nirAgasa iti niraparAdhajantuviSayAM hiMsAM pratyAcaSTe, sAparAdhasya tu na niyamaH / trasagrahaNenakendriyavipayAM hiMsAM niyamayituM na kSama ityAcaSTe / saGkalpata iti 'amuM jantuM mAMsAthitvena inmi' iti saGkalpapUrvaka hiMsAM varjayet / ArambhajA tu hiMsA azakyapratyAkhyAneti tatra yatanAmeva kuryAditi / atrAntarazlokAH1"saptamI-yAt yAtAm yusa, yA yAtam yAta, yAm yASa yAma / Ita IyAtAm Irana , thAsa IyAthAm Idhvam , Iya Ivahi Imahi // paJcamI-tu tAm antu, hitam ta, Aniv Ava Amam / tAm AtAm antAm , sva AthAm dhvam , aiva Abahaiv Ama haiva ||"-si0 3 / 3 / 7-8||"icchaarthe sptmiipnycmyau| vidhi-nimantraNA-''mantraNA-'dhISTa-samprazna-prArthane // " si05|4|27-28|| 2 // aadhaadibhyH| 7 / 2 / 84 / ebhya: sambhavatsyAdhantebhyastasuH syAt / / " -si0 l0|| // 19 // Jain Education Intel alww.jainelibrary.org
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ svIpajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 19 // 196 / // 196 // yeSAmekAntiko bhedaH sammato deha-dehinaH / teSAM dehavinAze'pi na hiMsA dehino bhavet // 1 // abhedaikAntavAde'pi svIkRte deha-dehinoH / dehanAze dehinAzAt paraloko'stu kasya vai // 2 // bhinnAbhinnatayA tasmAjjIve dehAt pratizrute / dehanAze bhavet pIDA yA tAM hiMsAM pracakSate // 3 // duHkhotpattirmanaHklezastatparyAyasya ca kSayaH / yasyAM syAt sA prayatnena hiMsA heyA vipazcitA // 4 // prANI pramAdataH kuryAdyat prANavyaparopaNam / sA hiMsA jagade prAjJairvIjaM saMsArabhUruhaH // 5 // zarIrI priyatAM mA vA dhruvaM hiMsA pramAdinaH / sA prANavyaparope'pi pramAdarahitasya na // 6 // jIvasya hiMsA na bhavenityasyApariNAminaH / kSaNikasya svayaM nAzAt kathaM hiMsopapadyatAm // 7 // nityAnitye tato jIve pariNAmini yujyte| hiMsA kAyaviyogena pIDAtaH pApakAraNam // 8 // kecidvadanti hantavyAH prANinaH prANighAtinaH / hiMsrasyekasya ghAte syAd rakSaNaM bhUyasA kila / 9 / / tadayuktamazeSANAM hiMsratvAt prANinAmiha / hantavyatA syAt tallAbhamicchormUlakSatiH sphuTA // 10 // ahiMsAsambhavo dharmaH sa hiMsAtaH kathaM bhavet / na toyajAni padmAni jAyante jAtavedasaH // 11 // pApaheturvadhaH pApaM kathaM chettumalaM bhavet / mRtyuhetuH kAlakUTaM jIvitAya na jAyate // 12 // saMsAramocakAstvAhurduHkhinA vadha iSyatAm / vinAze duHkhinA duHkhavinAzo jAyate kila // 13 // 1 kSiti: khN.|| 2 sphuTam-dha. ka. ch.|| For Privale & Personal Use Only Jain Education Intel Niww.jainelibrary.org
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 197 / / Jain Education Inter tadasAmprataM te hi hatA narakagAminaH / ananteSu niyojyante duHkheSu svalpaduHkhakAH ||14|| ki saukhyavatAM ghAte dharmaH syAt pApavAraNAt / itthaM vicArya heyAni vacanAni kutIrthinAm // 15 // Faraar: prAdurAtmaiva tAvannAsti kathaJcana / taM vinA kasya sA hiMsA kasya hiMsAphalaM bhavet // 16 // bhUtebhya eva caitanyaM piSTAdibhyo yathA madaH / bhUtasaMhRtinAze ca paJcatvAmati kathyate // 17 // AtmAbhAve ca tanmUlaH paraloko na yujyate / abhAve paralokasya puNyApuNyakathA vRthA || 18 || " tapAMsi yAtanAzcitrAH saMyamo bhogavaJcanA / " iti vipratipatabhyaH parebhyaH paribhASyate // 19 // svasaMvedanataH siddhaH svadehe jIva iSyatAm / ahaM duHkhI sukhI vAhamiti pratyayayogataH ||20|| ghaTaM vedyahamityatra tritayaM pratibhAsate / karmma kriyA ca karttA ca tat karttA kiM niSidhyate // 21 // zarIrameva cet kartR, na kartR tadacetanam | bhUtacaitanyayogAzceccetanaM tadasaGgatam ||22|| mayA dRSTaM zrutaM spRSTaM ghrAtamAsvAditaM smRtam / ityekakartRkA bhAvA bhUtacidvAdinaH katham ||23|| svasaMvedanataH siddhe svadehe cetanAtmani / paradehe'pi tatsiddhiranumAnena sAdhyate ||24|| buddhipUrvA kriyAM dRSTvA svadehe'nyatra tadgatiH / pramANabalataH siddhA kena nAma nivAryate ||25|| 1 'kAbhAvAt bhUtaci' mu. // 2" buddhipUrvA kriyAM dRSTvA svadehe'nyatra tadgateH / jJAyate buddhisadbhAva: sA na yeSu na teSu dhIH / / " iti tasvArtharAjavArtike uddhRtaH zlokaH // 50 5 10 / / 197 / /
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM zam / / 198 / / Jain Education Inte tat paralokinaH siddhau paraloko na durghaTaH / tathA ca puNyapApAdi sarvamevopapadyate ||26|| tapAMsi yAtanAcitrA ityAdyunmattabhASitam / sacetanasya tat kasya nopahAsAya jAyate ||27|| nirvAdho'sti tato jIvaH sthityutpAda - vyayAtmakaH / jJAtA draSTA guNI bhoktA karttA kAyapramANakaH ||28|| tadevamAtmanaH siddhau hiMsA kiM nopapadyate / tadasyAH parihAreNAhiMsA vratamudIritam ||29||19|| hiMsA niyame spaSTaM dRSTAntamAha Atmavat sarvabhUteSu sukha-duHkhe priyA-priye / cintayannAtmano'niSTAM hiMsAmanyasya nAcaret ||20|| sukhazabdena sukhasAdhanamanna-pAna - srak candanAdi gRhyate / duHkhazabdena duHkhasAdhanaM vadha - bandha-mAraNAdi / tato yathAtmani duHkhasAdhanamapriyaM tathA sarvabhUteSvapi / evaM cintayan duHkhasAdhanatvAdapriyAM parasya hiMsAM na kurvIta / sukhagrahaNaM dRSTAntArtham / yathA sukhasAdhanaM priyamevaM duHkhasAdhanamapriyamityarthaH / yadAhulaikikA api" zrUyatAM dharmasarvasvaM zrutvA caivAvadhAryatAm / " AtmanaH pratikUlAni pareSAM na samAcaret / / " [ 1 svayamevoM ka. ca. // iti // 20 // 2 duHkhasAdhanamapriyam / tathA sarvabhUteSvapi duHkhasAdhanamapriyamityarthaH / yadAhu mu. // dvitIya: prakAzaH zloka 20 // 198 // 5 10
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 199 / / Jain Education Int nanu pratiSiddhAcaraNe doSaH pratiSiddhA va sajIva viSayA hiMsA, sthAvareSu svapratiSiddhaddiseSu yatheSTaM ceSTantAM gRhasthA ityAha nirarthikAM na kurvIta jIveSu sthAvareSvapi / hiMsA mahiMsA dharmajJaH kAGkSan mokSamupAsakaH ||21|| sthAvarAH pRthivyatejo- vAyu-vanaspatayaH, teSvapi jIveSu hiMsAM na kurvIta / kiMviziSTAm 1 nirarthikAM prayojanarahitAm, zarIrakuTumba nirvAhanimittaM hi sthAvareSu hiMsA na pratiSiddhA, yA tvanarthikA zarIrakuTumbAdiprayojanahitA tAdRzIM hiMsAM na kurvIta upAsakaH zrAvakaH / kiMviziSTaH ? ahiMsA dharmajJaH, ahiMsAlakSaNaM dharma jAnAtIti ahiMsAdharmajJaH / na hi pratiSiddhavastuviSayaivA hiMsA dharmaH kintvapratiSidveSvapi sA yatanArUpA / tatazca tathAvidhaM dharma jAnan sthAvareSvapi nirarthakAM hiMsAM na vidadhIta / nanu pratiSiddhaviSayaivA hiMsAstu, kimanayA, sUkSmekSikayA ? ityAha- kAGkSan mokSam sa hi mokSAkAGkSI yativat kathaM nirarthikAM hiMsAmAcaret ? // 21 // nanu nirantarahiMsA paro'pi sarvasvaM dakSiNAM dacyA pApavizuddhiM vidadhyAt kimanena hiMsAparihAraklezena ? ityAha 1 pRthivyaptejo ga. va. cha. // " 10 / / 199 / /
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSita yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka:23 // 20 // // 20 // prANI prANitalobhena yo rAjyamapi muJcati / tadvadhotthamaghaM sarvorvIdAne'pi na zAmyati // 22 // prANI jantuH, prANitaM jIvitavyam , tasya lobhena rAjyamapi tatkAlopasthitaM pariharati / yadAha "mAryamANasya hemAdriM rAjyaM vAtha prayacchatu / tadaniSTaM parityajya jIvo jIvitumicchati // " [ ] tattathAvidhaprANitapriyaprANivadhasambhavaM pApaM sakalapRthvIdAnenApi na zAmyati / bhUdAna hi sakaladAnebhyo'myadhikamiti zrutiH // 22 // atha zlokacatuSTayena hiMsAkartunindAmAha __vane niraparAdhAnAM vAyu-toya-tRNAzinAm / nighnan mRgANAM mAMsArthI viziSyata kathaM zunaH ? // 23 // mRgANAmiti "niprebhyo naH" [ si0 2 / 2 / 15 ] iti karmatvapratiSedhAccheSe sssstthii| vane vanavAsinAM, na tu parasvIkRtabhUmivAsinAm / tathAvidhA api sAparAdhAH syurityAha-niraparAdhAnAM paradhanaharaNa-paragRhabhaGga-paramAraNAdyaparAdharahitAnAm / niraparAdhatve hetumAha-vAyutIyatRNAzinAm / na hi vAyu-toya-tRNAni paradhanAni yena tadubhakSaNAta sAparAdhatvaM syAt / mAMsArthIti atrApi mRgANAmiti sambadhyate / mRgANAM yanmAMsa tadarthayate. mRgagrahaNe Jain Education Inter Fiww.jainelibrary.org
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||20|| Jain Education Interna rssfor: prANino gRhyante / evaMvidhamRgamAMsArthI mRgavadhaparAyaNo niraparAdhamAnuSapicaNDikAmAMsalubdhAcchunaH kathaM viziSyeta caivetyarthaH ||23|| dIryamANaH kuzenApi yaH svAGge hanta dUyate / nirmantUn sa kathaM jantunantayennizitAyudhaiH ||24|| dIryamANo vidAryamANaH kuzena darbheNa apizabdAdAstAM zastreNa yaH svAGge zarIre hanteti pratibodhyAmantraNe, dUyate upatapyate / nirmantUn niraparAdhAn jantUn sa kathamantayedantaM prApayet nizitAyudhaiH kuntAdibhiH ? AtmAnusAreNApi parapIDAmAnamevaM nindyate / tathA ca mRgayAvyAvRtAn kSatriyAn prati kenaciduktam " rasAtalaM yAtu yadatra paurupaM, kva nItirepA'zarago hyadoSavAn / nihanyate yad balinAtidurbalo, hahA mahAkaSTamarAjakaM jagat // " [ nirmAtuM krUrakarmANaH kSaNikAmAtmano dhRtim / samApayanti sakalaM janmAnyasya zarIriNaH ||25|| krUraM raudraM karma hiMsAdi yeSAM te krUrakarmANo lubdhakAdayaH / AtmanaH svasya dhRtiM svAsthyalakSaNAM nirmAtu 1 kunIti ca / / 51 2 nApi durbalo . ca // ] / / 24 / / 5 10 // 201 // w.jainelibrary.org
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhRSitaM yogazAkham dvitIyaH prakAza zloka:27 // 202 / / / 202 // miti sambandhaH / dhRtaivizeSaNaM kSaNikAmiti, AjanmazAzvatikadhRtinimittaM kadAcit kiJcid viruddhamapi kriyate, kSaNikatinirmANArthaM tu samApayanti samApti nayanti janma anyasya vadhyasya zarIriNaH / ayamarthaH-paraprANimAMsajanyakSaNikanaptihetorAkAlikaM parasyAyaH samApyata iti mahadidaM vaizasama / yadAha___yo'nnAti yasya tanmAMsamubhayoH pazyatAntaram / ekasya kSaNikA tRptiH prANaranyo viyujyate // "[ ] 25 // mriyasvetyucyamAno'pi dehI bhavati duHkhitaH / / mAryamANaH praharaNairdAruNaiH sa kathaM bhavet // 26 // 'mriyasva tvam' ityucyamAno'pi na tu mAryamANo dehI janturjAyamAnamRtyuriva duHkhito bhavatIti sarvaprANipratItam / praharaNaiH kunta-tomarAdibhirmAryamANo vinAzyamAnaH sa gharAko dehI kathaM bhaveta ? paramadaHkhita eva bhave| dityrthH| maraNavacanenApi dUyamAnasya nizitaiH zastrAraNamiti mRtamAraNam , tat kathaM sakarNaH kuryAditi nindA // 26 // hiMsAphalaM dRSTAntadvAreNAha zrUyate prANighAtena rodradhyAnaparAyaNau / subhUmo brahmadattazca saptamaM narakaM gatau // 27 / / 1 nizAta: zascAraNaM mUtamAraNam shaaN.|| Jain Education Inter W ww.jainelibrary.org
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 203 // Jain Education Inte T zrUyate AkarNyate etadAgame yaduta prANighAtena hetunA subhUma brahmadazau cakravartinau saptamaM narakaM gatau / hiMsAyA narakagamanahetutvaM na raudradhyAnamantareNa bhavati, anyathA siMhavadhakatapasvino'pi narakaH syAdityuktam ' raudradhyAnaparAyaNA', hiMsAnubandhidhyAnayuktAvityarthaH / yathA tau narakaM gatau tathA kathAnakadvAreNa darzyate / tathAhivasantapuranAmA puryAmucchannavaMzakaH / AsIccyuta ivAkAzAdaziko nAma dArakaH | 1 || so'nyadA calitastasmAt sthAnAddezAntaraM prati / sArthAddhInaH paribhrAmyannagamat tApasAzramam ||2 // tamagniM tanayatvenAgrahIt kulapatirjjamaH / jamadagniriti khyAtiM sa lokeSu tato'gamat || 3 || tapyamAnastapastIkSNaM pratyakSa iva pAvakaH / tejasA duHsahenAsau paprathe pRthivItale || 4 | atrAntare mahAzrAddho nAmnA vaizvAnaraH suraH / dhanvantarizva tApasabhakto vyavadatAmiti // 5 // eka AhAtAM dharmaH pramANamitaraH punaH / tApasAnAM vivAde'smin vyadhAtAmiti nirNayam || 6 || AIteSu jaghanyo yaH prakRSTastApaseSu yaH / parIkSaNIyAvAvAbhyAM ko guNairatiricyate ? // 7 // tadAnIM mithilApura navadharmapariSkRtaH / zrImAn padmaratho nAma prasthitaH pRthivIpatiH ||8|| dIkSAM zrIvAsupUjyante grahItuM bhAvato yatiH / gacchaMcampApurIM tAbhyAM devAbhyAM dahaze pathi // 9 // 2 isa Arabhya prAyaH sarvamapi subhUmacakravartikathAnakamidaM triSaSTizalAkApuruSacarite SaSThe parvaNi samAnaprAyaM vartate 6 / 4 / 9-109 // 10 // 203 //
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 204 // vibhUSitaM yogazAstram // 20 // parIkSAkAsayA tAbhyAM pAnAne Dhaukite nRpaH / tRSitaH kSudhito'pyaujjhaddhIrAH sattvAJcalanti na // 10 // krakacairiva cakrAte krUraiH karkara-kaNTakaiH / pIDAM devau nRdevasya mRdunoH pAdapadmayoH // 11 // pAdAbhyAM prakSaradraktadhArAbhyAM tAdRze'dhvani / tUlikAtalasaJcAraM saMcere ca tathApi saH // 12 // nirmame gIta-nRttAdi tAbhyAM kSobhAya bhUpateH / tanmoghamabhavattatra divyAstramiva gotraje // 13 // tau siddhaputrarUpeNa purobhUyedasUcatuH / tavAdyApi mahAbhAga mahadAyuyuvA'si ca // 14 // svacchandaM bhukSva tad bhogAn kA dhIryadyauvane tapaH / nizIthakRtyaM kaH prAtaH kuryAdudyogavAnapi // 15 // yauvane tadatikrAnte dehadaurbalyakAraNam / gRhNIyAstvaM tapastAta dvitIyamiva bAIkam // 16 // rAjIce yadi bahvAyurbahu puNyaM bhaviSyati / jalamAnena nalinInAlaM hi parivarddhate // 17 // lolendriye yauvane hi yattapastattapo nanu / dAruNAkhe raNe yo hi zUraH zUraH sa ucyate // 18 // tasminnacalite sacAt sAdhu sAdhviti vAdinau / tau gatau tApamotkRSTaM jamadagni parIkSitum / / 19 / / nyagrodhamiva vistArijaTAsaMspRSTabhUtalam / valmIkAkIrNapAdAntaM dAntaM tau tamapazyatAm // 20 // tasya zmazrulatAjAle nIDaM nirmAya mAyayA / tadaiva devau caTakamithunIbhUya tasthatuH // 21 // 1 tRSitakSudhito zAM. // 2 'nRtyAdi mu.|| 3 puro bhUtveda khaM. // 4 nalinyaH nAlaM khaM. // Jain Education Intem C w.jainelibrary.org
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 20 // caTakazcaTakAmUce yAsyAmi himvgirau| anyAsakto naiSyasi tvamiti taM nAnvamaMsta sA // 22 // goghAtapAtakenAhaM gRhye nAyAmi cet priye / ityuktazapathaM bhUyazcaTakaM caTakA'bravIt // 23 // RSerasyainasA gRhye zapethA iti cet priya / visRjAmi tadaiva tvAM panthAnaH santu te zivAH // 24 // ityAkarNya vaca: kruddho jmdgnimunisttH| ubhAbhyAmapi hastAbhyAmubhI jagrAha pakSiNau // 25 // AcacakSe tato hanta kurvANe duSkaraM tapaH / uSNarazmAviva dhAntamAH pApaM mayi kIdRzam // 26 // atharSi caTakovAca mA kupaste mudhA tapaH / aputrasya gatirnAstItyazrauSIstvaM na kiM zrutim / / 27 // tattathA manyamAno'yaM munirevamacintayat / mamAkalanaHputrasya pravAhe mUtritaM tapaH // 28 // kSubhitaM taM parijJAya dhig bhrAntastApasairiti / jajJe dhanvantariH zrAddhaH, pratyeti pratyayAna kaH // 29 // vabhUvaturadRzyau ca tAvapi tridazau tadA / jamadagnizca samprApa puraM nemikakoSTakam // 30 // jitazatru mahIpAlaM tatra bhUyiSThakanyakam / sa prepsuH kanyakAmekAM dakSaM hara ivAgamat // 31 // kRtvAbhyutthAnamurvIzaH prAlistamabhASata / kimarthamAgatA yUyaM brUta kiM karavANyaham // 32 // kanyArthamAgato'smIti muninokte nRpo'bravIt / madhye zatasya kanyAnAM tvAM yecchati gRhANa tAm // 33 / / sa kanyAntaHpuraM gatvA jagAda nRpakanyakAH / dharmapatnI mama kAcid bhavatIbhyo bhavatviti // 34 // 1 neSyasi khaM. // 2 'gnistu khN.|| // 20 // Jain Education Intem For Private & Personal use only Www.jainelibrary.org
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSita yogazAstram // 206 // dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 206 // jaTilaH palitaH kSAmo bhikSAjIvo vadannidam / na lajjase tvamiti tAH kRtathUtkAramUcire // 35 // samIraNa madagnimunistataH / adhijyeSvAsayaSTyAbhAH kanyAH kubjIcakAra tAH // 36 / / athAGgaNe reNupuJja ramamANAM nRpAtmajAm / ekAmAlokayAmAsa reNuketyabravIca tAm // 37|| sa tasyA icchasItyuktvA mAtuliGgamadarzayat / tayA prasAritaH pANiH pANigrahaNasUcakaH // 38 // tAM muniH parijagrAha roro dhanamivorasA / sArddha gavAdimistasmai dadau ca vidhivanRpaH // 39 // sa zyAlIsnehasambandhAdekonaM kanyakAzatam / sajjIcakre tapaHzaktyA dhig mUDhAnAM tapovyayaH // 40 // nInyAzramapadaM tAM ca sa mugdhamadhurAkRtim / hariNImiva lolAkSI premNA muniravarddhayat // 41 // aGgulIbhirgaNayato dinAnyasya tapasvinaH / yauvanaM cArukandarpalIlAvanamavApa sA // 42 // sAkSIkRtajvaladagnirjamadagnimunistataH / yathAvadupayeme tAM bhUteza iva pArvatIm // 43 // RtakAle sa uve tAM calaM te sAdhayAmyaham / yathA brAhmaNamanyo dhanya utpadyate sutaH // 44 // movAca hAstinapure'nantavIryasya bhpteH| palyasti matsyasA tasya caH kSAtro'pi sAdhyatAma // 45 // brAhama sadharmacAriNyai kSAtra tajjAmaye'param / sa caraM sAdhayAmAsa putrIyamupajIvitum // 46 // sAcintayadahaM taavdbhuuvmttviimRgii| mA bhUnmAdRk suto'pIti kSAtraM carumabhakSayat // 47 // 1 sumugdha khaM. trisssstti06|4| 48 // 2 hastina khaM. mR.|| Jain Education Intel a w.jainelibrary.org
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||207 || Jain Education Int sAdAd brAhmaM caruM svatre jAtau ca tanayau tayoH / tatra rAmo reNukAyAH kRtavIryazca tatsvasuH ||48 || rAma RSi paitRke'pi saH / kSAtraM pradarzayaMstejo hutAzanamivAmbhasi ||49|| vidyAdharo'nyadA tatra koDapyAgAdatisArakI / vidyA tasyAtisArAya vismRtA kAzagAminI // 50 // rAmeNa praticarito bheSajAdyaiH sa bandhuvat / rAmAya sevamAnAya vidyAM pArazavIM dadau || 51|| madhyerravaNaM gatvA tAM ca vidyAmasAdhayat / rAmaH parazurAmo'bhUt tataH prabhRti vizrutaH // 52 // anyedyuH patimApRcchatha reNukotkaNThitA svasuH / jagAma hAstinapure premNo dUre na kizcana // || 53 || zyAlIti lAlayan lolalocanAM tatra reNukAm / anantavIryo'ramayat kAmaH kAmaM niraGkuzaH ||54 || RSipatnyA tathA rAjAshalyayeva purandaraH / anvabhUcca yathAkAmaM sambhogasukhasampadam // 55 // anantavIryAttanayo reNukAyAmajAyata / mamatAyAmivotathyasa dharmiNyAM bRhaspateH // 56 // tenApi saha putreNa reNukAmAnayanmuniH / strINAM lubdho janaH prAyo doSaM na khalu vIkSate // 57 // putrasahitAM vallImakAlaphalitAmiva / saJjatakopa: parazurAmaH parazunA'cchinat ||58|| tadbhaginyA sa vRttAnto'nantavIryasya zaMsitaH / kopamuddIpayAmAsa kRzAnumiva mArutaH // 59 // tatazvAryorvIryo'nantavIryo mahIpatiH / jamadagnyAzramaM gatvAmAkSId matta iva dvipaH ||60|| 1 paitrike zAM. khaM. // 2 'tathyaH sa khaM. pU. triSaSTi0 6 / 4 / 62 // OOOOOOO 5 10 // 207 //
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 208 / / 208 // tApasAnAM kRtatrAsaH samAdAya gavAdi saH / mandaM mandaM parikrAman kesarIva nyavartata // 61 // trasyattapasvitumulaM zrutvA jJAtvA ca tAM kathAm / kruddhaH parazurAmo'thAdhAvat sAkSAdivAntakaH // 62 // subhaTagrAmasaMgrAmakautukI jamadagmijaH / pazunA khaNDazazcake dAruvahAruNena tam // 63 // rAjye nivezayAzcakre tasya prkRtipurussaiH| kRtavIryo mahAvIryaH sa eva tu vayolaghuH // 64 // sa tu mAtRmukhAcchrutvA mRtyuvyatikaraM pituH / AdiSTAhirivAgatya jamadagnimamArayat // 65 // rAmaH pitavadhaddhI drAga gatvA hstinaapure| amArayat kRtIye ki yamasya davIyasi // 66 // jAmadagnyastatastasya rAjye nyavizata svayam / rAjyaM hi vikramAdhInaM na pramANaM kramAkramau // 17 // rAmAkrAntapurAd yajJI kRtavIryasya gurvinnii| vyAghrAghAtavanAdeNIvA'gamat tApasAzramam // 68 // kRpAdhana gRhAntaH sA nidhAya nidhAnavat / tapasvibhirgopyate sma krUrAt parazurAmataH // 69 / / caturdazamahAsvamasUcito'syAH suto'jani / gRhNan bhUmi mukhenAbhUt subhUmo nAmatastataH // 70 // kSatriyo yatra yatrAsIttatra tatrApyadIpyata / pazuH parazurAmasya kopAgniriva mUrttimAn // 71 // rAmo'gAdanyadA tatrAzrame pazuzca so'jvlt| kSatraM cAmucayadbhUma iva dhUmadhvajaM tadA // 72 / / 1 nu vayo" khaM. // 2 sukhenA mu. triSaSTiH 6 / / 78 / "dharaNimaMDalaM dADhAhi garhito samuTThio, tao subhUmo tti NAmaM kayaM" cauppanna0 pR0 165 / / Jain Education Inten For Private & Personal use only
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 209 / / Jain Education Inter kimatra kSatriyo'stIti pRSTAstena tapasvinaH / ityUcustApasIbhUtAH kSatriyA vayamAsmahe // 73 // rAmo'pyamarSAnniHkSatrAM saptakRtvo vasundharAm / nirmame nistRNAM zailataTImiva davAnalaH // 74 // kSuNNakSatriyaSTAbhI rAmaH sthAlamapUrayat / yamasya pUrNakAmasya pUrNapAtra zriyaM dadhat // 75 // rAmaH papraccha naimittAnanyedyurme kuto vadhaH / sadA vairAyamANA hi zaGkante parato mRtim // 76 // yo daMSTAH pAyasIbhUtAH siMhAsana iha sthitaH / bhokSyate mUstatastyaste vadho bhAvIti te'bruvan / 77 || rAmo'tha kArayAmAsa satrAgAramavAritam / dhuri siMhAsanaM tatrAsthApayat sthAlamagrataH // 78 // athAzrame pratidinaM lAlayadbhistapasvibhiH / ninye'GgaNadruma iva subhUmo vRddhimadbhutAm // 79 // vidyAdharo meghanAdo'nyedyurnaimittikAniti / paripapraccha padmazrIH kanyA me kasya dIyatAm ||80|| tasyA varaM varIyAMnaM subhUmaM te'pyupAdizan / dacyA kanyAM tatastasmai tasyaivAbhUt sa sevakaH // 81 // kUpabheka ivAnanyago'tha papraccha mAtaram / subhramaH kimiyAneva loko'yamadhiko'pi kim // 82 // mAtApyacI kathadatho loko'nanto hi vatsaka / makSikApadamAtraM hi lokamadhye'yamAzramaH ||83 || asmin loke'sti vikhyAtaM nagaraM hastinApuram / pitA te kRtavIryo'bhUttatra rAjA mahAbhujaH ||84|| hatvA te pitaraM rAmo rAjyaM svayamazizriyat / kSiti niHkSatriyAM cakre tiSThAmastadbhayAdiha ||85 || 1 tathAnyedyuH kuto mama / badho vairAyamANA - zAM. khaM ca Da // 2 hastinaM puram zAM. // para 10 // 209 //
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram || // 210 // Jain Education Inter tatkAlaM hAstinapure subhUmo bhaumavajjvalan / jagAma vairiNe kruddhaH kSAtraM tejo hi durddharam ||86 // tatra satre yayau siMha iva siMhAsane'vizat / daMSTrAstAH pAyasIbhUtAH subhujo bubhuje ca saH // 87 // uttiSThamAnA yuddhAya brAhmaNAstatra rakSakAH / jaghnire meghanAdena vyAghreNa hariNA iva ||88 || prasphuradaMSTrikAza darzanairadharaM dazan / tato rAmaH krudhA kAlapAzAkRSTa ivAyayau // 89 // rAmeNa mumuce roSAt subhUmAya parazvadhaH / vidhyAtastatkSaNaM tasmin sphuliGga iva vAriNi // 90 // aAbhAvAt subhUmospi daMSTrA sthAlamuda kSipat / cakrIvabhUva tat sadyaH kiM na syAt puNyasampadA // 91 // cakravaSTamaH so'tha tena cakreNa bhAsvatA / ziraH parazurAmasya paGkajacchedamacchidat // 92 // kSamAM niHkSatriyAM rAmaH saptakRtvo yathA vyaghAt / ekaviMzatikRtvastAM tathA nirbrAhmaNAmasau // 93 // kSuNNa kSitipahastyazvapadAtivyUhalohitaiH / vAhayan vAhinIrnavyAH sa prAk prAcImasAdhayat // 94 // sacchinnAne kasubhaTamuNDamaNDitabhUtalaH / dakSiNAzAM dakSiNAzApatiranya ivAjayat // 95 // bhaTAsthibhirdanturayan zukti-zaGkhairivAbhitaH / rodho nIranidheH so'tha pratIcImajayaddizam // 96 // helodghATitavaiADhyakandaraH sthAmamandaraH / mlecchAn vijetuM bharatottarakhaNDaM viveza saH ||97|| ucchalacchoNitarasacchaTAcchuritabhUtalaH / mlecchAMstatrAtha so'bhAGkSIdikSUniva mahAkarI ||18|| 1 nitrA khaM. // 2 mahAkiriH zAM. vaM. // dvitIya: prakAza: zloka 27 // 210 // 1 5 10
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 211 / Jain Education Int evaM caturdizaM bhrAmyan gharavaNakAniva / dalayan subhaTAnurvI sa paTkhaNDAmasAdhayat // 99|| ujjAsayannamatAmiti nityaraudradhyAnAnalena satataM jvaladantarAtmA / AsAdya kAlapariNAmavazena mRtyuM tAM saptamIM narakabhUmimagAt subhrUmaH // 100 // [ iti subhUmacakravartikathAnakam // ] atha brahmadattakathA sAketanagare candrAvataMsasya sutaH purA / nAmato municandro'bhUccandravanmadhurAkRtiH // 1 // nirviNNaH kAmabhogebhyo mArebhya iva bhArikaH / muneH sAgaracandrasya pArzve jagrAha sa vratam ||2|| pravrajyAM jagataH pUjyAM pAlayannayamanyadA / dezAntare vihArAya cacAla guruNA saha ||3|| sa tu bhikSAnimittena pathi grAmaM praviSTavAn / sArthAd bhraSTo'TavImATa yUthacyuta ivaiNakaH ||4|| sa tatra kSutpipAsAbhyAmAkrAnto glAnimAgataH / caturbhiH praticarito vallavairbAndhavairiva ||5|| sa teSAmupakArAya nirmame dharmadezanAm / apakAriSvapi kRpA satAM kiM nopakAriSu ||6|| 1 [ ] patadantargata: pATho nAsti zAM. khaM / mudrite dRzyate // 2 prAyaH sarvamidaM brahmadattaca krikathAnakaM triSaSTizalAkApuruSacarite navame parvaNi prathame sarge vidyate, lo02 448, 465, 485, 511, 572- 597 // 10 // 211 //
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSita yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 212 / / paa212|| pravabajuste tatpAtraM catvAraH zamazAlinaH / caturvidhasya dharmasya catasra iva mUrtayaH // 7 // vrataM te'pAlayan samyaka kintu dvau tatra cakratuH / dharme jugupsAM citrA hi cittavRttiH zarIriNAm // 8 // jagmatustapasA tau dyAM jugupsAkAriNAvapi / svargAya jAyate'vazyamapyekAhakRtaM tpH| 9 // cyutvA tato dazapure zANDilyabrAhmaNAdubhau / yugmarUpI sutau dAsyAM jayavatyAM babhUvatuH // 10 // tau kramAdyauvanaM prAptau pitrAdiSTau ca jagmatuH / rakSituM kSetramIdRg hi dAserANAM niyojanam // 11 // tayoH zayitayornaktaM niHsRtya vaTakoTarAt / ekaH kRSNAhinA daSTaH kRtAntasyeva bandhunA // 12 // tataH sarpopalambhAya dvitIyo'pi paribhraman / vairAdivAzu tenaiva daSTo duSTena bhoginA // 13 // tAvanAptapratIkArau varAko mRtyumaaptuH| yathA''yAtau tathA yAtau niSphalaM janma dhik tayoH 14 // kAliJjaragiriprasthe mRgyA yamalarUpiNau / mRgAvajaniSAtAM tau vavRdhAte sahaiva ca // 15 // prItyA saha carantau tau mRgau mRgayuNA hatau / bANanaikenaikekAlaM kAladharmamupeyatuH // 16 // tato'pi mRtagaGgAyAM rAjahaMsyA ubhAvapi / ajAyetAM sutau yugmarUpiNau pUrvajanmavat // 17 // krIDantAvekadezasthau dhRtvA jAlena jAlikaH / grIvAM bhaktvA'vadhIddharmahInAnAM hIdRzI gtiH||18|| vArANasyAM tato'bhUtAM bhRtadattAbhidhasya tau| mahAdhanasamRddhasya mAtaGgAdhipateH sutau / / 19 / / 1 kAhaH kRtaM mu.|| 2 saMDilabA zAM. khaM. // 3NAvubhau -pratiSu pAThaH // 4 bhaktyA zAM. khaM. // Jain Education Inte ww.jainelibrary.org
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 223 // Jain Education Intern : 00000000000000000000000000:00 citra-sambhUtanAmAnau tau mithaH snehazAlinau / na kadApi vyayujyetAM sambaddhau nakha- mAMsavat // 20 // vArANasyAM tadA cAbhraccha ityavanIpatiH / AsIcca sacivastasya namucirnAma vizrutaH // 21 // aparedyuH so'parAdhe mahIyasi mahIbhujA / arpito bhUtadattasya pracchannavadha hetave // 22 // tenoce namucizchannaM tvAM rakSAmi nijAtmavat / pAThayasyAtmajau me tvaM yadi bhUmigRhasthitaH ||23|| pratipannaM namucinA tanmAtaGgapatervakhaH / jano hi jIvitavyArthI tannAsti na karoti yat ||24|| fferent sa tathA'dhyApayat kalAH / reme'nuraktayA sArddha mAtaGgapatibhAryayA ||25|| jJAtvA tad bhRtadattenArebhe mArayituM sa tu / sahate kaH svadAreSu pAradArikaviplavam ||26|| jJAtvA mAtaGgaputrAbhyAM sa dUreNApasAritaH / saivAsmai dakSiNA dattA prANarakSaNalakSaNA ||27|| tato niHsRtya namucirgatavAn hastinApure / cakre sanatkumAreNa sacivavakriNA nijaH ||28|| itazca citrasambhRtau bharnavayauvanau / kuto'pi hetorAyAtau pRthivyAmAzvinAviva ||29|| at svAdu jagaturgItaM hAhA hUhUpahAsinau / vAdayAmAsaturvINAmatitumburu - nAradau ||30|| gItaprabandhAnugataiH suvyaktaiH saptabhiH svaraiH / tayorvAdayatorveNuM kiMkaranti sma kinnarAH // 31 // murajaM dhIraghoSaM tau vAdayantau ca cakratuH / gRhItamurakaMkAlA todya kRSNa viDambanAm ||32|| 1 mapi tu khaM. // 2 nam khaM. // 54 000000 10 // 293 // w.jainelibrary.org
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 214 // 1294aa zivaH zivorvazI rambhA mujhakezI tilottmaa| yannATayaM na vidAJcakrustau tadapyabhininyatuH // 33 // sarvagAndharvasarvasvamapUrva vizvakArmaNam / prakAzayadyAmetAbhyAM na jahe kasya mAnasam // 34 // tasyAM puri pravavRte kadAcinmadanotsavaH / nirIyuH pauracarcaya'statra saMgItapezalAH // 35 // carcarI niryayau tatra citra-sambhUtayorapi / jagmustatraiva tadgItAkRSTAH paurA mRgA iva // 36 // rAjJo vyajJapi kenApi mAtaGgAbhyAM purIjanaH / gItenAkRSya sarvo'yamAtmavanmalinaH kRtaH // 37 // mApenApi purAdhyakSaH sAkSepamidamAjJapi / na pravezaH pradAtavyo nagaryAmanayoH kvacit // 38 // tataH prabhRti tau vArANasyA dUreNa tasthatuH / pravRttazcaikadA tatra kaumudIparamotsavaH // 39 // rAjazAsanamulavadha lolendriyatayA ca tau| praviSTau nagarauM bhaGgo gajagaNDataTImiva // 40 // utsavaM prekSamANau tau sarvAGgINAvaguNThanau / dasyuvannagarImadhye chana channaM vicaratuH // 41 // kroSTuvat kroSTuzabdena pauragItena tau tata: / agAyatAM tAratAramalaGghayA bhavitavyatA // 42 // AkarNya karNamadhuraM tadgItaM yuvanAgaraiH / madhuvanmakSikAbhistau mAtaGgo parivAritau // 43 // 1 tamAH mu.|| 2 caJcarya khaM. // 3 'salA: zAM. khaM. // 4 cacarI khaM. // 5 vijJapi zAM. khaM. // 6 channacchannaM khN.|| Jain Education Inter
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 225 // kAvetAviti vijJAtuM lokaH kRSTAvaguNThanau / are tAveva mAtaGgAvityAkSepeNa bhASitau // 44 // nAgaraiH kuTyamAnau tau yaSTibhirlopTubhistataH / zvAnAviva gRhAt puryA natagrIvau nirIyatuH // 45 // tau sainyazazavallokairhanyamAnau pade pade / skhalatpAdau kathamapi gambhIrodyAnamIyatuH // 46 // tAvacintayatAmevaM dhiga nau durjAtidUSitam / kalAkauzala-rUpAdi payo ghAtamivAhinA // 47 // upakAro guNairAstAmapakAro'yamAvayoH / tadidaM kriyamANAyA: zAntervetAla utthitaH // 48 // kalA-lAvaNya-rUpANi syUtAni vapuSA saha / tadevAnarthasadanaM tRNavanyajyatAM kvacit // 49 // iti nizcitya tau prANaparihANaparAyaNau / mRtyu sAkSAdiva draSTuM celaturdakSiNAmabhi / / 50 // tato dUraM prayAtau tau girimekamapazyatAm / yatrArUdvairbhuvIkSyante kariNaH kiripotavat // 51 // bhRgupAtecchayA tAbhyAmArohadbhyAM mhaamuniH| dadRze parvate tasmin jaGgamo guNaparvataH // 52 // prAvRSeNyamivAmbhodaM muni giriziraHsthitam / dRSTvA praNaSTasantApaprasarau to babhUvatuH // 53 / / tau prAgduHkhamivojjhantAvAnandAzrujalacchalAt / tatpAdapadmayobhRGgAviva sadyo nipetatuH / / 54 / / samApya muninA dhyAnaM ko yuvAM kimihAgatau / iti pRSTau svavRttAntaM tAvazeSamazaMsatAm / / 55 / / 1 tAvetAviti zAM. khaM. // 2 puryA-pratiSu // 3 durjAti' kha. ga. ca. dd.|| 4 kSaNAt mu.|| 5 parihArapa mu.|| Jain Education Intel E ww.jainelibrary.org
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSita yogazAstram // 216 // dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 216 // sa Uce bhRgupAtena vapureva hi shiiryte| zIryate nAzubhaM karma janmAntarazatArjitam // 56 // tyAjyaM vapuridaM vAM ced gRNItaM vapuSaH phalam / taccApavarga-svargAdikAraNaM paramaM tapaH // 57 // ityAdidezanAvAkyasudhAni|tamAnasau / tasya pArve jagRhaturyatidharmamubhAvapi // 58 // adhIyAno krameNAtha tau gItArtho babhUvatuH / AdareNa gRhItaM hi kiM vA na syAnmanasvinAm // 59 // SaSThASTamaprabhRtibhistau tapobhiH sudustpaiH| krazayAmAsatuhaM prAktanaiH karmabhiH saha // 60 // tato viharamANau tau grAmAd grAmaM purAt puram / kadAcit pratipedAte nagaraM hastinApuram // 61 / / to tatra bahirudyAne centurdazcaraM tapaH / sambhogabhUmayo'pi syustapase zAntacetasAm / / 62 / / smbhuutmunirnyedhurmaasksspnnpaarnne| pure praviSTo bhikSArtha yatidharmo'GgavAniva // 63 / / gehAd gehaM paribhrAmyannIryAsamitipUrvakam / sa rAjamArgApatito dRSTo namucimantriNA // 64|| mAtaGgadArakaH so'yaM madvRttaM khyApayiSyati / mantrIti cintayAmAsa pApAH sarvatra zaGkitAH // 65 // yAvanmanmarma kasyApi prakAzayati na hysau| tAvanirvAsayAmyenamiti pattIna nyayukta saH // 66 // sa tADayitumArebhe tena pUrvopakAryapi / kSIrapANamivAhInAmupakAro'satAM yataH // 67 / / 1 nAzubhaM prANinAM karma-zAM. // 2 vada gRhaNIta zAM. khaM. // 3 rucirodhAne mu.|| 4 kSIrApA" shaaN.|| Jain Education Inter Siw.jainelibrary.org
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ 227 // lakuraiH kuTyamAno'sau sasyabIjamivotkaTaiH / sthAnAttato'pacakrAma tvaritaM tvaritaM muniH // 68|| amucyamAnaH kuTTAkai niryannapi munistadA / zAnto'pyakupyadApo'pi tapyante vahnitApataH // 69 / / nirjagAma mukhAttasya bASpotpIlaH samantataH / akAlopasthitAmbhoda vibhramaM vibhradambare // 70 // tejolezyollalAsAtha jvaalaapttlmaalinii| taDinmaNDalasaGkIrNAmiva dyAmabhitanvatI // 71 / / ativiSNukumAraM taM tejolezyAdharaM ttH| prasAdayitumAjagmuH paurAH sadayakautukAH // 72 / / rAjA sanatkumAro'pi jJAtvA tatra smaayyo| uttiSThati yato vahnistaddhi vidhyApayet sudhIH // 73 // natvoce taM nRpaH kiM vo yujyate bhagavannidam / candrAzmAkauzutapto'pi nAcimuJcati jAtucit // 74 // ebhiratyaparAddhaM yat kopo'yaM bhavatAmapi / kSIrAbdhermathyamAnasya kAlakUTamabhanna kim // 75 // na syAt syAJcecciraM na syAciraM cetttphle'nythaa| khalasneha iva krodhaH satAM tad bamahe'tra kim / / 7 / / tathApi nAtha nAthAmi kopaM muzcetarocitam / bhavAdRzAH samadRzo hyapakAryupakAriSu // 77|| citro'pyatrAntare jJAtvA sambhUtamunimabhyagAt / sAntvayituM bhadramiva dvipaM madhurabhASitaiH // 78 / / 1 svastitvaritaM khaM. triSaSTiH 9 / 1169 // 2 bASpo nIlaH mu. / bASpotpIDaM trisssstti09|1|71 / / 3 bhavatAmata: mu. triSaSTiH 9 / 1 / 76 // 4 syAcce na ciraM syAdhiraM khaM // 5 sambhUti khaM. // // 217 // Jain Education Intelor For Private & Personal use only ww.jainelibrary.org 55
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRti vibhUSitaM yogazAstrama / / 218 / / Jain Education Inter tasya kopa upAzAmyacitravAkyaiH zrutAnugaiH / payovAhapayaH pUrai gireriva davAnalaH // 79|| 1 1 mahAkamamuktaH zazAGka iva pArvaNaH / kSaNAdAsAdayAmAsa prasAdaM sa mahAmuniH ||80|| vanditvA kSamayitvA ca lokastasmAd nyavarttata / sambhUtacitramuninA tadudyAnamanIyata // 81 // pazcAttApaM cakratustau paryaTadbhirgRhe gRhe / AhAramAtrakakRte prApyate vyasanaM mahat ||82|| zarIraM gatvaramidaM hyAhAreNApi poSitam / kimanena zarIreNa kiM bAhAreNa yoginAm ||83 || cetasIti vinizcitya kRtasaMlekhanau purA / ubhau caturvidhAhArapratyAkhyAnaM pracakratuH ||84|| kaH parAbhUtavAn sAdhuM vasudhAM pAti mayyapi / iti jijJAsato rAjJo mantrI vyajJapi kenacit ||85|| anAti yaH so'pi pApaH kimuta hanti yaH / ityAnAyayadurvIzo dasyuvat saMyamayya tam ||86 // anyo'pi sAdhuvidhvaMsaM mA vidhAditi zuddhadhIH / taM baddhaM puramadhyena so'naiSItsAdhusannidhau ||87|| namannRpa ziroratnabhAbhirambhomayImiva / kurvannurvI' sa ubvazapuGgavAn ||88|| savyapANigRhItA svastrikA pihitAnanau / udakSiNakarau tau tamAzazaMsaturAziSA // 89 // yo vosparAdhavAn sosstu svakarmaphalabhAjanam / rAjJA sanatkumAreNetyadarzi namucistayoH // 90 // 1 tIvrakopa' khaM. ga. ca. Da. triSaSTi0 9 / 9 / 81 / / 2 midamAhA0 khaM. // 3 cetaseti khaM triSaSTi0 9 / 1 / 85 / / 4 phalabhAgasau ka. cha. // dvitIya: prakAza: loka: 27 rA 5 10
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 219 // amoci namuciH prAptaH paJcatvocitabhUmikAm / sanatkumAratastAbhyAmurago garuDAdiva // 91 // nirvAsya karmacaNDAlazcaNDAla iva pattanAt / vadhyo'pyamocyasau rAjJA mAnyaM hi guruzAsanam / / 12 / / sapatnIbhizcatuHSaSTisahasraH parivAritA / vandituM tau sunandA''gAt strIratnamatha cakriNaH // 93 // sA sambhUtamuneH pAdapadmayolulitAlakA / papAtAsyena kurvANA bhuvamindumatImiva // 94 / / tasyAzvA'lakasaMsparza sambhRtamuniranvabhUt / romAJcitazca sadyo'bhRcchalAnveSI hi manmathaH // 95|| atha sAntaHpure rAjJi tAvanujJApya jagmuSi / rAgAbhibhUtaH sambhRto nidAnamiti nirmame // 96 / / duSkarasya madIyasya yadyasti tapasaH phalam / tat strIratnapatirahaM bhUyAsaM bhAvijanmani // 97 / / citro'pyUce kAhasIdaM mokSadAta tapasaH phalam / mauliyogyena ratnena pAdapIThaM karoSi kim // 98 // mohAt kRtaM tannidAnamidAnImapi mucyatAm / mithyAduSkRtamasyA'stu mudyanti na bhavAdRzAH // 99 / / evaM nivAryamANo'pi sambhUnazcitrasAdhunA / nidAnaM nAmucadaho viSayecchA balIyasI // 100 // niyUDhAnazanau tau tu prAptAyuHkarmasaMkSayau / saudharma samajAyetAM vimAne sundare sugai // 101 / / cyutvA jIvo'tha citrasya prathamasvargalokataH / pure pusmitAlAkhye mahebhyatanayo'bhavat / / 102 // cyatvA sambhUtajIyo'pi kAmpilye brahmabhUpateH / bhAryAyAzculanIdevyAH kukSau samavatIrNavAn / / 103 // caturdazamahAsvamasUcitAgAmivaibhavaH / atha jajJe sutastasyAH prAcyA iva divAkaraH // 10 // Jain Education in Tww.jainelibrary.org
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 27 / / 220 // !220 // brahmamagna ivAnandAd brahmabhUpatirasya ca / brahmANDa vizrutAM brahmadatta ityabhidhAM vyadhAt // 105 // Sadhe sa jagannetrakumudAnAM madaM dizana | puSyan kalAkalApena kalAnidhirikhAmalaH // 106 / / vaktrANi brahmaNa iva catvAri brahmaNo'bhavana / priyamitrANi tatrekaH kaTakaH kAzibhUpatiH // 107 // kaNerudattasaMjJo'nyo hastinApuranAyakaH / dIrghazca kozalAdhIzazvampezaH puSpacUlakaH // 18 // te snehAdvarSamekaikamekaikasya puraM yutAH / paJcApyadhivasanti sma svardumA iva nandanam // 109 // brahmaNo nagare'nyeAste yathAyogamAyayuH / tatra ca krIDatAM teSAM yayau kAlaH kiyAnapi // 11 // brahmadattasya pUrNeSu varSeSu dvAdazasvatha / paralokagati bheje brahmarAjaH zirorujA // 11 / / / / kRtvauddhadehikaM brahmabhUpateH kttkaadyH| upAyA iva mUstei catvAro'mantrayamiti // 112 / / brahmadattaH zizuvidekaikastAvadatra nH| tasya prAharika iba varSe varSe'stu rakSakaH // 113 / / dIrghakhAtuM suhRdrAjyaM taiH saMyujya nyayujyata / tataH sthAnAdyathAsthAnamatha jagmustrayo'pi te // 114 // adIpabuddhirdIrgho'pi brahmaNo rAjyasampadam / ukSevA'rakSaka kSetraM svacchandaM bubhuje tataH // 115 / / niraGkuzatayA kozaM ciragUDhaM sa mUDhadhIH / sarvamanveSayAmAsa paramameva durjanaH // 116 // sa praakpricyaadntrntHpurmnrglH| saJcacArAdhipatyaM hi prAyo'dhakaraNaM nRNAm // 117|| 1 kosalA kh.|| 2 dvAdazeSyatha mu.|| Jain Education Intel Miw.jainelibrary.org
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 221 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakara ekAnte culanIdevyA so'timAtramamantrayat / vacobhirnarmanipuNairnudan smarazarairiva // 118 // AcAraM brahmasukRtaM lokaM cAvagaNayya saH / saMprasaktazculanyA'bhUd durvArANIndriyANi hi // 119 / / brahmarAje patiprema mitrasnehaM ca tAvubhau / jahatuzcUlanIdIrghAvaho sarvakaSaH smaraH // 120 // sukhaM vilasatorevaM ythaakaamiinyostyoH| bahavo vyatiyAnti sma muhUrttamiva vAsarAH // 121 / / brahmarAjasya hRdayaM dvaitIyIkamiva sthitam / ma-vyajJAsId dhanuridaM spaSTaM duzceSTitaM tayoH // 122 // sacivo'cintayaccedaM culanI strIsvabhAvataH / akAryamAcaratveSA satyo hi viralAH striyaH // 123 // sakozAntaHpuraM rAjyaM nyAse vizvAsato'rpitam / yadvidravati dIrghastadakArya nAsya kiJcana // 124 // tadasAvAcaret kizcit kumArasyApi vipriyam / poSakasyApi nAtmIyo mArjAra iva durjanaH // 125 / / vimRzyeti varadhanusaMjJaM svasutamAdizat / tattaj jJApayituM nityaM brahmadattaM ca sevitum / / 126 // vijJapte mantriputreNa vRttAnte brahmanandanaH / zanaiH prAkAzayat kopaM navodbhinna iva dvipaH // 127 // brahmadatto'sahiSNustanmAtRduzcaritaM ttH| madhye zuddhAntamagamad gRhItvA kAka-kokile // 128 // varNasaGkarato vadhyAvetAvanyamapIdRzam / nizcitaM nigrahISyAmi tatretyuccaruvAca saH // 129 / / kAko'haM tvaM pikItyAvAM nijighRkSatyasAviti / dIrgheNokte'vadaddevI mA bhaiSIlibhASitAt / 130 // 1 varadhanuHsaMjhaM zAM. // // 22 // Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAkham dvitIya: prakAzaH zloka: 27 // 222 // !!222 // ekadA bhadravazayA saha nItvA mRgadvipam / sAkSepaM tadvadevIce kumAro mArasUcakam // 131 // iti zrutvA'vadad dIrghaH sAkRtaM bAlabhASitam / tatazculanyuvAceti yadyastyevaM tato'pi kim // 132 // haMsyA'nyedhurbakaM baddhAbhyadhatta brahmasariti / anayA ramate hyeSa sahe kasyApi nedRzam / / 133 / / dIrgho'vAdIdidaM devi svaputrasya zizoH zRNu / antarubhinnaroSAgnidhUmodgAropamA giraH // 16 // varddhamAnaH kumAro'yaM tadavazyaM bhaviSyati / AvayorativighnAya kareNvoriva kesarI / / 135 / / na yAvat kavacaharaH kumAro hanta jAyate / tAvadviSadruma iva bAlo'pyunmUlyatAmasau // 136 // culanyUce kathaM rAjyadharaH putro vihanyate / tirazcyo'pi hi rakSanti putrAn praannaanivaatmnH||137|| dIrgho'bravIt putramUrtyA tava kAlo'yamAgataH / mA muhastvaM mayi sati sutAstava na durlabhAH / / 138 / / vimucyApatyavAtsalyaM zAkinIva culanyatha / ratasnehaparavazA pratizuzrAva tattathA // 139 / / sA'mantrayad vinAzyo'yaM rakSyA ca vacanIyatA / yadvadAmravaNaM sekyaM kArya ca pitRtarpaNam // 140 // ka upAyo'thavAstyeSa vivAhyo brahmasUrasau / vAsAgAramiSAt tasya kArya jatugRhaM tataH / / 141 / / gUDhapravezaniHsAre tatrodvAhAdanantaram / suSupte sasnuSe'pyasmin jvAlyo nizi hutAzanaH // 142 // ubhAbhyAM mantrayitvaivaM puSpacUlasya knykaa| vRtA vaivAhikI sarvasAmagrI copacakrame / / 143 // 1 kUTapraveza khN,|| Jain Education Intel
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 223 // tayozca krUramAkUtaM vijJAya saciyo dhanuH / iti vijJapayAmAsa dIrgharAja kRtAJjaliH // 144|| kalAvinnItikuzalaH sUnurvaradhanurmama / vahalihayuvevA'stu tvadAjJAsthadhUrvahaH // 145 / / jaradgava ivAhaM tu yAtAyAteSu niHsahaH / gatvA kvacidanuSThAnaM karomi tvadanujJayA // 146 / / kamapyanartha kurvIta mAyAvyeSa gto'nytH| AzaGkaneti taM dIpoM dhImadbhyaH ko na zaGkate // 147|| mAyAkRtAvahittho'tha dIrghaH sacivamacivAna / rAjyena tvAM vinA naH ki yAminyeva vinA vidhum // 148|| dharma satrAdinA'traiva kuru mA gAstvamanyataH / rAjyaM bhavAdRzai ti savRkSairiva kAnanam // 149 / / tato bhAgIrathItIre sadbuddhirvidadhe dhanuH / dharmasyeva mahAcchatraM pavitraM satramaNDapam / / 150 // satraM ca pAnthasArthAnAmannapAnAdinA ttH| pravAhamiva gAGgaM so'navacchinnamavAhayat // 151 // dAnamAnopakArAtaH sa pratyayitapUruSaH / cakra suraGgAM dvikozAM tato jatugRhAvadhi / / 152 / / itaH pracchannalekhena sauhArdadrumavAriNA / imaM vyatikaraM puSpacUlamajJApayaddhanuH // 153 // jJAtvA tat puSpacUlo'pi sudhIH svaduhituH pade / preSayAmAsa dAserI haMsIsthAne cakImiva // 154 // pittale ca svarNamiti pauSpacUlIti sA janaiH / lakSitA bhUSaNamaNidyotitAzA'vizat purIm // 155 / / mUrcchadgIti-dhvanatryapUryamANe nabhastale / mudA tAM culanI brahmasanunA paryaNAyayat // 156 / / 1 ghanitrya zAM. mu.|| // 223 // JainEducation InM al |
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopazavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 22 // // 224 // culanyapyakhilaM lokaM visRjya rajanImukhe / kumAraM sasnuSaM preSIjAtuSe vAsavezmani // 157 // savadhUkaH kumAro'pi visRSTAnyaparicchadaH / tatrAgAdvaradhanunA chAyayeva svayA saha // 158 // vArtAbhirmantriputreNa brahmadattasya jaagrtH| nizArddha vyaticakrAma kuto nidrA mahAtmanAm // 159 // culanyAdiSTapuruSaiH phUtkatuM namitAnanaiH / jvaleti prerita iva vAsagehe'jvalacchikhI // 160 // dhUmastomastato viSvaka pUrayAmAsa rodasIm / culanIdIrghaduSkRtyaduSkIrtiprasaropamaH // 161 // saptajihvo'pyabhRt koTijihvo jvaalaakdmbkH| tat sarva kavalIkartu bubhukSita ivAnalaH // 162 // kimetaditi saMpRSTo brahmadattena mantrimaH / saMkSepAdAcacakSe'dazculanIduSTaceSTitam // 163 / / AkraSTuM tvAmitaH sthAnAdrUpaM karikarAdiva / asti tAtena datteha suraGgA satragAminI // 164 // atra pANiprahAreNa prakAzIkRtya tatkSaNAt / yogIva vivaradvAraM taddvAraM pravizAdhunA // 165 / / AtodyapuTavat so'tha pANinA''sphoTaya bhUpuTam / suraGgayA samitro'gAd ratnarandhreNa sUtravat / / 166 // suraGgAnte dhanudhRtau turaGgAvadhyarohatAm / rAjamantrikumArau tau revantazrIviDambakau // 167 / / paJcAzayojanI krozamiva pazcamadhArayA / azvau jagmaturucchvAsI tataH pazcatvamApatuH // 168 // tatastau pAdacAreNa prANatrANaparAyaNau / jagmatunikaSA grAmaM kRcchAt koSTakanAmakam // 169 / / 1 vAsagRhe mu. // 2 suruMgA khN.|| 3 suruMgayA khaM. // 4 koSTaka' mu.|| Jain Education Inter24 N w.jainelibrary.org
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 225|| provAca brahmadatto'tha sakhe vrdhno'dhunaa| sparddhamAne ivAnyonyaM bAdhete kSuttRSA ca mAm // 170 / / kSaNamatra pratIkSasvetyuktvA taM mntrinndnH| grAmAdAkArayAmAsa nApitaM vapanecchayA // 171 / / mantriputrasya mantreNa tatraiva brhmnndnH| vapanaM kArayAmAsa cUlAmAtramadhArayat // 172 / / tathA kaSAyavastrANi pavitrANi sa dhArayan / sandhyAbhracchannabAlAMzumAlilIlAmadhArayat // 173 / / kaNThe baradhanunyastaM brahmasUtramadhatta ca / brahmaputro brahmaputrasAdRzyamudavAha ca // 174|| mantrisUbrahmadattasya vakSaH zrIvatsalAJchitam / paTTena pidadhe prAvRT payodeneva bhAskaram // 175 / / evaM veSaparAvartta brahmamaH sUtradhAravat / pAripArzvikavanmantriputro'pi vidadhe tathA // 176 / / tataH praviSTau grAme to parvaNIvendu-bhAskarau / kenApi dvijavaryeNa bhojanAya nimantritau // 177 // so'tha to bhojayAmAsa bhaktyA raajaanuruupyaa| prAyastejo'namAnena jAyante prtipttyH||178|| kumArasyAkSatAn mUni kSipantI vipragehinI / zvetavastrayugaM kanyAM copaninye'psaraHsamAm // 179 / / Uce tato vrdhnurvttorsyaa'klaapttoH| kaNThe badhnAsi kimimAM mRDhe zaNDasya gAmiva / / 180 / / tato dvijavareNoce mameyaM guNabandhurA / kanyA bandhumatI nAsyA vinA'mumaparo varaH // 181 // paTUkhaNDapRthivIpAtA pAtirasyA bhaviSyati / ityAkhyAyi nimitta nizcitaM cAyameva saH // 182 / / 1 pArSaNAbindu' mu. triSaSTiH 9 / 1 / 178 // ||225 // 57 Jain Education Inte ! T ww.jainelibrary.org
Page #303
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtivibhUSitaM yogazAstram // 226 // Jain Education Inte tairevAkhyAyi me pacchana zrIvatsalAJchanaH / bhokSyate yastava gRhe tasmai deyA svakanyakA || 183|| jajJe ca brahmadattasyodvAhaH saha tayA tadA / bhoginAmupatiSThante bhogAH kAmamacintitAH // 184 // tAmuSitvA nizAM bandhumatImAzvAsya cAnyataH / yayau kumAra ekatrAvasthAnaM sadviSAM kutaH // 185 // prAntagrAmaM prApatustau tatra cAzRNutAmidam / panthAno'dhitrahmadattaM sarve dIrgheNa rodhitAH || 186 | prasthitAtpathenAtha petatustau mahATavIm / niruddhAM zvApadaidIrghapuruSairiva dAruNaiH // 187 // tataH kumAraM tRSitaM muktvA vaTataroradhaH / vAriNe'gAd varadhanurmanastulyena raMhasA || 188 || tato varadhanuH so'yamupalakSya nyarudhyata / ruSitairdIrgha puruSaiH potripata iva zrabhiH // 189 // gRhyatAM gRhyatAmeSa vadhyatAM vadhyatAmiti / bhISaNaM bhASamANaistairjagRhai vavadhe ca saH // 190 // saMjJAmadhibrahmadattaM palAyasveti so'kRta / palAyiSTa kumAro'pi samaye khalu pauruSam // 191 // tatastasyA mahATavyA mahATavyantaraM javAt / brahmamUrAzramIvA'gAdAzramAdAzramAntaram || 192 || sa tu tatra kRtAhAro virasairarasaiH phalaiH / tRtIye divase'pazyadekaM tApasamagrataH // 193 // kutrAzramo vo bhagavanniti pRcchaMstapasvinA / sa svAzramapadaM ninye tApasA hyatithipriyAH || 194 || soyApazyat kulapatiM vavande pitRvan mudA / pramANamantaHkaraNamavijJAte'pi vastuni // 195 // 1 prAtargrAmaM su. // 2 varAhapotaH / / 3 babave - triSaSTi0 9 / 1 / 191 / / 4 pRSTasta' mu. // dvitIya: prakAza: lIka: 27 // 226 // 5 10
Page #304
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 227 // Uce kulapatirvatsa tavAtimadhurAkRteH / ko heturatrAgamane marau surataroriva // 196 / / tato mahAtmanastasya vizvasto brahmasUnijam / vRttAntamAkhyat prAyeNa gopyaM na khalu tAdRzAm // 197 // hRSTastataH kulapatiAharad gadgadAkSaram / dvidhA sthita ivAtmaiko bhrAtAI tvapiturlaghuH // 198 / / tato nijagRhaM prAptastiSTha vatsa yathAsukham / asmattapobhirvarddhasva sahaivAsmanmanorathaiH // 199 / / kurvan janahagAnandamamandaM vishvvllbhH| asau tatrAzrame tasthau prAvaTakAlo'pyupasthitaH // 200 // tatrA'sau nivasaMstena baleneva janArdanaH / zAstrANi zAstrANyastrANi sarvANyadhyApyate sma ca // 201 // varSAtyaye samAyAte sArasAlApabandhure / bandhAviva phalAdyartha pracelustApasA vanam // 202 / / sAdaraM kulapatinA vAryamANo'pyagAdvanam / taiH saha brahmadatto'pi kalabhaH kalabhairiva // 203 / / bhramannitastato'pazyad viSmUtraM tatra dantinaH / pratyagramiti so'maMsta hastI ko'pyastyadUrataH // 204 // tApasairvAryamANo'pi tataH so'nupadaM vrajan / yojanapaJcakasyAnte nAgaM nagamivaikSata // 205 / / niHzaGkha baddhaparyaGkaH kurvan garjitamUrjitam / mallo mallamivAhvAsta nRhastI mattahastinam // 206 // krudhoddhaSitasarvAGgo vyAkuJcitakaraH krii| niSkampakarNastAmrAsyaH kumAraM pratyadhAvata // 207 // ibho'bhyarNe'bhyagAdyAvat kumaarstaavdntre| uttarIya pracikSepa taM vaJcayitumarbhavat // 208 // abhrakhaNDamiva bhrazyadantarikSAt tadaMzukam / dazanAbhyAM pratIyeSa kSaNAdeSo'tyamarSaNaH // 209 / / // 227 // Jain Education Interie W ww.jainelibrary.org
Page #305
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zlokaH 27 // 228 // 1228 // evaMvidhAbhizceSTAbhiH kumArastaM mataGgajam / lIlayA khelayAmAsA''hituNDika ivoragam // 210 // sakheva brahmadattasyAtrAntare kRtaDambaraH / dhArAdharo'mbudhArAbhirupadudrAva taM gajam / 211 // tato rasitvA virasaM mRganAzaM nanAza saH / kumAro'pi bhramannadbhirdigmUDhaH prApa nimnagAm // 212 / / uttatAra kumArastAM nadI mUrttAmivApadam / dadarza ca taTe tasyAH purANaM puramudvasam / / 213 // kumAraH pravizaMstasminnapazyad vaMzajAlikAm / tatrAsi-vasunandau cotpAtaketu-vidhU iva // 214 // to gRhItvA kRpANena kumAraH shstrkautukii| ciccheda kadalIcchedaM tAM mahAvaMzajAlikAm / / 215 / / vaMzajAlAntare cAsau sphuradoSThadalaM ziraH / dadarza patitaM pRthvyAM sthalapadmamivAgrataH / / 216 / / samyak pazyannapazyacca brahmasUstatra kasyacit / valgulIkaraNasthasya kabandhaM dhUmapAyinaH // 217 / / hA vidyAsAdhanadhano nidhanaM prApito mayA / ko'pyeSo'naparAdho dhiga mAmiti svaM nininda saH // 218 / / agrataH sa yayau yAvattAvadudyAnamaikSata / suralokAdavatIrNamavanyAmiva nandanam // 219 / / sa tatra pravizannagre prAsAdaM saptabhUmikam / adRzat saptalokazrIrahasyamiva mUchitam // 220 // ArUDho'bhraMlihe tasminiSaNNAM khecarImiva / hastavinyastavadanAM nArImekAM sa aikSata // 221 / / upasRtya kumArastAM papraccha svacchayA giraa| kA tvamekAkinI kiMvA kiMvA zokasya kAraNam // 222 / / 1 adarzat zAM. mu.|| 2 ArUDhe mu.|| Jain Education Intero Hiww.jainelibrary.org
Page #306
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 229|| Jain Education In 2000202020202020202022 20200000 atha sA sAdhvasAkrAntA jagAdeti sagadgadam / mahAna vyatikaro messti brUhi kastvaM kimAgataH || 223 || brahmadatto'smi paJcAbhUpaterbrahmaNaH sutaH / iti so'cIkathadyAvanmudA sA tAvadutthitA || 224 / / AnandabANyasalilairlocanAJjalivicyutaiH / sA kurvatI pAdyamiva papAtA'muSya pAdayoH || 225|| kumArAzaraNAyA me zaraNaM tvamupAgataH / majato naurivAmbhodhau vadantIti ruroda sA ||226 || tena pRSTA ca sApyUce tvanmAtRbhrAturasmyaham / nAmnA puSpavatI puSpacUlasyAGgapateH sutA // 227 // kanyAsmi bhavate dattA vivAhadivasonmukhI / haMsIva rantumudyAne dIrghikA puline'gamam // 228|| duSTa vidyAdhareNAhaM nATyonmattAbhidhena tu / atrApahRtyA''nItAsmi rAvaNeneva jAnakI || 229 // dRSTiM soshamAno me vidyAsAdhanahetave / zUrpaNaravAsUnuriva prAvizadvaMzajAlikAm ||230| dhUmapasyordhvapAdasya tasya vidyAdya setsyati / zaktimAn siddhavidyaH sa kila mAM pariNeSyati / / 231|| tatastadvadhavRttAntaM kumAro'syai nyavedayat / harSasyopari harSo'bhUt prayAptyA vipriyacchidA // 232 // tayoratha vivAho'bhUd gAndharvo'nyonyaraktayoH / zreSTho hi kSatriyeSveSa nirmantro'pi sakAmayoH || 233 || ramamANastayA sArddhaM vicitrAlApapezalam / sa ekA mAmiva tAM triyAmAmatyavAhayat || 234|| tataH prabhAtasamaye brahmadattena zuzruve / AkAze khecarastrINAM kurarINAmiva dhvaniH ||235 || 1 - zAM // 58 5 10 / / 229 / /
Page #307
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 230 // // 230 // akasmAjAyate ko'yaM khe zabdo'nandavRSTivat / teneti pRSTA saMbhrAntA puSpavatyevamabravIt // 236 / / bhaginyau tvadviSo nATyonmattasyeme samAgate / nAmnA khaNDA vizAkhA ca vidyAdharakumArike / / 237 // tanimitaM vivAhopaskarapANI ime mudhA / anyathA cintitaM kArya daivaM ghaTayate'nyathA // 238 // apasarpa kSaNaM tAvad yAvat tvadguNakIrtanaH / labhe'hamanayorbhAvaM tvayi rAgavirAgayoH // 239 / / rAge raktAM prerayiSye patAkA tat tvamApateH / virAge calayiSyAmi zvetAM gacchestadA'nyataH // 24 // brahmadattamtato'vAdImA bhaiSIrbhIru nanvaham / brahmasUnuH kimete me tuSTe ruSTe kariSyataH // 241 / / uvAca puSpavatyevaM naitAbhyAM vacmi te bhayam / etatsambandhinaH kintu mA virautsunebhazcarAH // 242 / / tasyAzcittAnuvRtyA tu tatraivAsthAt sa ektH| atha puSpavatI zvetAM patAkA paryacIcalat // 243 / / tataH kumArastAM dRSTvA tatpradezAcchanaiH shnaiH| priyAnurodhAdagamana hi bhIstAdRzAM nRNAm // 244 / / AkAzamiva durgAhamaraNyamavagAhya sH| dinAnte'rka ivAmbhodhiM prApadekaM mahAsaraH / / 245 / / tataH pravizya tatrAsau surebha iva mAnase / snAtvA svacchandamatyacchAH sudhA iva papAvapaH // 246 / / niHsRtya brahmasUIrAttIramuttarapazcimam / latAkvaNadalisvAnaH sausnAtikamivAbhyagAt / / 247 / / tatra tena drumalatAkuJja puSpANi cinvtii| vanAdhidevatA sAkSAdiva kApyakSi sundarI // 248 / / 1 nabhravR zAM. khN.|| 2 cAla mu.|| 3 durgAha-triSaSTiH 9 / 1 / 246 / / Jain Education Inte |
Page #308
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||231 // dadhyAviti kumAro'pi janmaprabhRti vedhasaH / rUpANyabhyasyato'muSyAM sAta rUpakauzalam // 249 // sA dAsyA saha jalpantI kaTAkSaH kundsodraiH| kaNThe mAlAmivAsyantI taM pazyantyanyato yayau // 250 // pazyan kumArastAmeva prasthito yAvadanyataH / vastrabhUSaNatAmbUlabhRddAsI tAvadAyayau // 251 / / / sA vastrAdyarpayitvoce yA tvayA dadRzetra saa| satyaGkAramiva svArthasiddheH praSIdidaM tvayi // 252 / / AdiSTA cAsmi yadamuM mandire tAtamantriNaH / nayAtithyAya tathyAya sa hi vetti yathocittam // 253 // so'gAt saha tayA vezma nAgadevasya mantriNa: / amAtyo'pyabhyudasthAt tamAkRSTa iva tadguNaiH // 254 // zrIkAntayA rAjaputryA vAsAya tava vezmani / preSito'sau mahAbhAgaH sandizyati jagAma sA // 255 / / upAsyamAnaH svAmIva vividhaM tena mantriNA / kSaNadAM kSapayAmAsa kSaNamekamivaiSa tAm // 256 / / mantrI rAjakule'napIt kumAraM kSaNadAtyaye / arghAdinopatasthe'muM bAlArkamiva bhUpatiH / / 257 / / vaMzAdyapRSTavApi nRpaH kumArAya sutAM dadau / AkRtyaiva hi tat sarva vidanti nanu tadvidaH // 258|| upAyaMsta kumArastAM hastaM hastena pIDayan / anyo'nyaM saMkramayitumanurAgamivAbhitaH // 259 / / brahmadatto'nyadA krIDan rahaH papraccha tAmiti / ekasyAjJAtavaMzAdeH pitrA dattAsi me katham // 260 // zrIkAntA kAntadantAMzudhautAdharadalA'bravIt / rAjA zabaraseno'bhUd vasantapurapattane // 261 / / 1 nAgadattasya zAM. // // 23 // Jain Education Int For Private & Personal use only
Page #309
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza zloka: 27 // 232 // 232 // tatsnu, pitA rAjye niSaNNaH kruurgotribhiH| paryasto'zizriya dimAM pallIM sabalavAhanaH // 262 / / bhillAnupanamayyAtra vArvega iva vetasAn / grAmaghAtAdinA tAtaH puSNAti svaM parigraham / / 263 // jAtAsmi cAhaM tanayA taatsyaatyntvllbhaa| svAmin sampadivopAyAMzcaturastanayAnanu // 264 // sa mAmudyauvanAmRce sarve me dveSiNo nRpAH / tvayeha sthitayA vIkSya zaMsyo yaste mato varaH // 265 / / tasthuSI cakravAkIva sarastIre nirantaram / tataH prabhRti pazyAmi sarvAnekaikazo'dhvagAn // 266 // manorathAnAmagatiH svapne'pyatyantadurlabhaH / AryaputrAgato'si tvaM madbhAgyopacayAdiha // 267 / / sa pallIpatiranyedyuAmaghAtakRte yyau| kumAro'pi samaM tena kSatriyANAM kramo hyasau // 268 / / luNThyamAne tato grAme kumArasya srsttte| pAdAbjayorvaradhanuretya haMsa ivApatat // 269 / / kumArakaNThamAlambya muktakaNThaM ruroda ca / navIbhavanti duHkhAni samAte hISTadarzane // 270 / / tataH pIyUSagaNDUpairikhAlApaiH supezalaiH / AzvAsya pRSTastenoce svavRttamiti mantrimaH // 271 // vaTAdhastvAM tadA muktvA gato'haM nAtha pAthase / sudhAkuNDa mivApazyaM kizcidagre mahAsaraH // 272 / / 1 pasamayyAtra zAM. // 2 upAyAnAM zrIrivAnu caturNA tanujanmanAm |-shaaN. khaM, kha. ga. ca. / zrIvat pazcAdupAyAnAM caturNA tanujanmanAm |-c. Da. triSaSTiH 9 / 1 / 265 / / 3 saha khN.|| 4 ruroda sa:-ga, ca, Da, triSaSTi0 9 / 1 / 271 // 5 vaTe'dhastvAM -mu. triSaSTi0 9 / 1 / 273 // Jain Education Inter Rajww.jainelibrary.org
Page #310
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 233 // tubhyamambhojinIpatrapuTenAdAya vAryaham / yamadUtairivAgacchan ruddhaH saMvarmitaibheTaiH // 273 // are varadhano brUhi brahmadattaH kva vidyate / iti taiH pRcchayamAnaH sanna vegrItyahamabravam / / 274 / / taskarariva niHzaGkaM tADayamAno'tha tairaham / ityavocaM yathA brahmadatto vyAgheNa bhakSitaH / / 275 / / taM dezaM darzayetyukto mAyayetastato bhraman / tvadarzanapathe'bhyetyAkArSa saMjJAM palAyane // 276 // paribADdattaguTikAM mukhe'haM kSiptavAMstataH / tatprabhAvena niHsaMjJo mRta ityujjhito'smi taiH // 277 // ciraM gateSu teSvAsyAdAkRSya guTikAmaham / tvAM naSTArthamivAnveSTuM bhraman grAmaM kamapyagAm // 278 // tatraikaH ko'pi dadRze parivrAjakapuGgavaH / sAkSAdiva taporAzinamazcakre mayA tataH // 279 // so'vadad mAM varadhano mitramasmi dhanoraham / vasubhAgo mahAbhAgo brahmadattaH kva vartate // 280 // AcacakSe mayApyasya vizvaM vizvasya sUnRtam / sa ca me duSkathAdhUmAnAsyaH punaramyadhAt // 281 // tadA jatugRhe dagdhe dIrghaH prAtarudaivata / karaGkamekaM nirdagdhaM karaGkatritayaM na hi // 282 // suraGgAM tatra cApazyat tadante'zvapadAni ca / dhanorbuddhayA pranaSTau vAM jJAtvA tasmai cukopa saH // 283 // 1 'mabruvam-pratiSu pAThaH / manavam-triSaSTiH 9 / 1 / 275 // 2 tatraikako'pi mu.|| 3 mahAbhAga khaM. // 4 suruMgAM khaM. // 5 praNaSTau mu. triSaSTi0 9 / 1 / 284 / " nazaH za:" [si0 2 / 3 / 78 ] iti sUtreNa 'pranaSTauM' iti smyk|| 58 // 233 // Jain Education Inter ! w ww.jainelibrary.org
Page #311
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram !!234|| Jain Education Inte baddhvA yuvAM samAnetuM pratyAzaM sAdhanAni saH / askhaladgamanAnyarka mahAMsIvAdideza ca // 284 // palAyito dhanurmantrI janayitrI tu sA tava / dIrgheNa naraka iva kSiptA mAtaGgapATake ||285 || gaNDopariSTAt piTakenevA vArttayA tayA / duHkhoparyudbhavadduHkhaH kAmpIlyaM gatavAnaham || 286 // chadma likIbhUya tatra mAtaGgapATake | vezma vezmAnupravezamasthAM spaza ivAnizam ||287|| pRcchrayamAnazca lokena tatra bhramaNakAraNam / avocamiti mAtaGgayA vidyAyAH kalpa eSa me || 288 || tatraivaM bhrAmyatA maitrI mayA vizvAsabhAjanam / ajAyatA''rakSakasya mAyayA kiM na sAdhyate ||289 || anyedyustanmukhenAmbAmavocaM yat karotyasau / tvatputramitraM kauNDinyo mahAtratyabhivAdanam ||290 || dvitIye'hni svayaM gatvA jananyA bIjapUrakam / adAM saguTikaM jagdhenA'saMjJA tena sA'bhavat // 299 // mRteti tAM purAdhyakSo gatvA rAjJe vyajijJapat / rAjJA''diSTAH svapuruSAstasyAH saMskArahetave / / 292 / / tatrA''yAtA mayoktAste saMskAro'syAH kSaNe'tra cet / mahAnanartho vo rAjJazceti jagmuH svadhAma te / / 293 || ArakSaM cAvadaM tvaM cet sahAyaH sAdhayAmyaham / sarvalakSaNabhAjo'syA mantramekaM zavena tat // 294 // ArakSaH pratipede tattenaiva sahitastataH / sAthamAdAya jananIM zmazAne'gAM davIyasi / / 295 / / tator maNDalAdIni mayA nirmAya mAyayA / pUrdevInAM baliM dAtumArakSaH preSitastataH // 296 // 1 zaza-mu. // dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 234 // 5 10
Page #312
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 23 // gate tasminnahaM mAturaparAM guTikAmadAm / nidrAccheda ivojjRmbhA sodasthAjAtacetanA / / 297 / / svaM jJApayitvA rudatI nivArya sma nayAmi tAm / kacchagrAme gRhe tAtasuhRdo devazarmaNaH // 298 / / itastato bhramanneSo'nveSayaMstvAmihAgamam / diSTayA dRSTo'dhunA sAkSAtpuNyarAzirivAsi me // 299 / / tataH paraM kathaM nAtha prasthito'si sthito'si ca / teneti pRSTaH svaM vRttaM kumAro'pi nyavedayat // 30 // atha ko'pyetya tAvUce grAme dIrghabhaTAH paTam / yuSmattulyadvirUpAkSaM darzayanto vadantyadaH // 30 // IdRgnarau kimAyAtAvatretyAkarNya gAM myaa| dRSTAviha yuvAM yad vAM rucitaM kurutaM hi tat // 302 // tatastasmin gate'raNyamadhyena kalabhAviva / palAyamAnau kauzAmbI prApatustau purI kramAta // 303 // tatra sAgaradattasya zreSThino buddhilasya ca / udyAne'pazyatAM lakSapaNaM sau kukaTAhavam // 304 // utpatyotpatya nakharaiH prANAkarSAGakuTairiva / yuyudhAte tAmracUDau cazcAcaJcavi coccakaiH // 305 / / tatra sAgaradattasya jAtyaM zaktaM ca kukuTam / bhadrebhamiva mizrebho'bhAjId buddhilakukuTaH / / 306 / / tato varadhanuH smAha kathaM jAtyo'pi kukuTaH / bhagnaste sAgarA'nena pazyAmyenaM yadIcchasi // 307|| sAgarAnujJayA so'pyapazyad buddhilakukkuTam / tatpAdayorayaHsUcIryamadUtIrivaikSata // 308 // lakSayan buddhilo'pyasya lakSArddha channamiSTavAn / so'pyAkhyattaM vyatikaraM kumArasya janAntike // 309 / / 1yaddhirU mu. shaaN.|| // 23 // Jan Education Intel vww.jainelibrary.org
Page #313
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 236 / / // 236 // brahmadatto'pyayaHsUcIH kRSTvA buddhilakukkuTam / bhUyo'pi sAgarazreSThikukkuTenAbhyayojayat // 310 // asUcikaH kukuTena tena buddhilakukkuTaH / kSaNAdabhani nimnAnAM chadmabAhya kuto jayaH // 311 // hRSTaH sAgaradattastAvAropya syandanaM svakam / jayadAnaikasuhRdau ninAya nilaye nije / / 312 // svadhAmanIva taddhAmni tayornivasatostha / kimapyAkhyad varadhanoretya buddhilakiGkaraH // 313 / / tasmin gate varadhanaH kumAramidamabhyadhAta / yada buddhilena lakSAI ditsitaM me'dya pazya tat // 314 // so'darzayattato hAraM nirmalasthUlavartulaiH / kurvANaM mauktikaiH zukramaNDalasya viDambanAm / 315 // hAre baddhaM svanAmAkaM brahmamUrlekhamaikSata / AgAca vAcikamiva mUrta vatsArakhyatApasI // 316 // akSatAni tayormUrdhni kSiptvAzIrvAdapUrvakam / nItvAnyato varadhanuM kizcidAkhyAya sA yayau // 317 / / taccAkhyAtuM samArebhe mantrisUrbrahmamanave / pratilekha hArabaddhalekhasyeyamayAcata // 318 // zrIbrahmadattanAmAGko lekho'yaM prathayasva tat / ko brahmadatta iti sA mayA pRSTedamabravIt // 319 // asti zreSThisutA ratnavatI nAmeha pattane / rUpAntareNa kanyAtvaM prapanneva ratirbhuvi // 320 // bhrAtuH sAgaradattasya buddhilasya ca taddine / kukkuTAyodhane'pazyad brahmadattamima hi sA // 321 // tataHprabhRti tAmyantI kAmArtA sA na zAmyati / zaraNaM brahmadatto me sa evetyAha cAnizam // 322 // svayaM likhitvA cAnyeyulekha hAreNa saMyutam / argyatAM brahmadattasyetyuditvA sA mamApyat // 323 // 1 hArabaddhamamuM lekhaM tApasIyamayAcata khaM. // Jain Education Inte For Private & Personal use only C ww.jainelibrary.org
Page #314
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 237 // dAsahaste mayA lekhaH preSItyuktvA sthitA stii| mayApi pratilekhaM te'ppayitvA sA vyasRjyata // 324 // durimArasantApaH kumAro'pi tato dinAt / madhyAhnArkakarottaptaH karIva na sukhaM sthitaH / / 325 // kauzAmbIsvAmino'nyedyardIgheNa prahitA nraaH| naSTazalyavadaGge to tatrAnveSTuM samAyayuH // 326 // rAjAdezena kauzAmbyA pravRtte'nveSaNe tayoH / sAgaro bhUgRhe kSiptvA tau jugopa nidhAnavat // 327 // nizi tau niryiyAsantau sthamAropya saagrH| kiyantamapi panthAnaM ninAya bavale ttH||328|| tau gacchantau puro nArImudyAne samapazyatAm / astrapUrNarathArUDhAmamarImiva nandane // 329 // lagnA kimiyatI velA yukyoriti sAdaram / tayokto tau babhASAte kAvAvAM vetsi vA katham // 330 // athAbhASata sA puryAmasyAM zreSThI mahAdhanaH / dhanapravara ityAsIddhanadasyeva sodaraH // 331 // zreSThizreSThasya tasyAhamaSTAnAM tanujanmanAm / upariSTAdvivekazrIdhIguNAnAmivAbhavam // 332 / / udyauvanA'sminnudyAne yakSamArAdhayaM bahu / atyuttamavaraprAptyai strINAM nA'nyo manorathaH // 333 / / tuSTo bhaktyaiSa me yakSavaro varamimaM dadau / brahmadattazcakravartI tava bhartI bhaviSyati // 334 / / sAgara-buddhilazreSThikukkuTAjI ya eSyati / zrIvatsI sasakhA tulyarUpo jJeyaH sa tu tvayA // 335 / / madAyatanavarttinyAH prathamaste bhaviSyati / melako brahmadattena tajjAne so'si sundara // 336 / / 9 karAttaptaH khaM / karaistapta: dd.|| 2 cacale kh.|| 3 gharamidaM mu.|| // 237 // Jain Education Interior
Page #315
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSitaM yogazAstram !!238|| Jain Education Inti ehyehi mAM varanA cirAdiha / vidhyApaya payaH pUreNeva saGgena samprati // 337|| tatheti pratipadyAssyA anurAgamivA'laghum / so'dhitaSThau sthaM tAM ca gantavyaM kveti pRSTavAn ||338|| setyUce magadhapure matpitRvyo dhanAvahaH / asti zreSThayAvayorbahrIM pratipattiM sa dAsyati // 339 // taditastatra gantavyamiti ratnavatIgirA / brahmasUrmantriputreNa sUtenA'zvAnanodayat ||340 // kauzAmbIdezamukha kSaNena brahmanandanaH / krIDAsthAnaM yamasyeva prApa bhImAM mahATavIm || 341|| sukaNTakaH kaNTakaca tatra cauracamUpatI / brahmadattaM rurudhatuH zvAnAviva mahAkirim || 342 // sasain yugapat kAlarAtriputrAvivotkaTau / zarairnabhomaNDapavacchAdayAmAsatuzca tau // 343 // AttadhanvA kumAro'pi gajaizcaravarUthinIm / niSiSedheSubhirdhArAsArairdevamivAmbudaH || 344 // kumAre varSati zarAn sasainyau tau praNezatuH / danta prahAriNi harau hariNAnAM kutaH sthitiH || 345 || kumAraM mantrirevamUce zrAnto'si saGgarAt / muhUrtta svapihi svAbhistadihaiva rathe sthitaH || 346 // syandane brahmadatto'pi ratnavatyA samanvitaH / suSvApa girinitambe kariNyeva karI yuvA || 347 // vibhAtAyAM vibhAvaya prApyaikAmatha nimnagAm / tasthuH zrAntAsturaGgAzca kumArazca vyabudhyata || 348 || vibuddhastu sa nApazyatmyandane mantrinandanam / payase kiM gataH syAdityasakRd vyAjahAra tam // 349 // 1 giriNitambe khaM. // 2 karaNyeva zAM. khaM. // +0:0002005:00000000000000000000000 dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 238|| 5 10
Page #316
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 239 // so'labdhaprativAg dRSTvA sthAgraM raktapaGkilam / vilapan hA hato'smIti mUcchito nyapatad rathe // 350 // utthito labdhasaMjJaH san hAhA varadhano sakhe / kvAsIti lokavat krandan ratnavatyetyabodhi saH // 351 // vipanno jJAyate naiva sa tAvad bhavataH skhaa| tasya vAcApyamaGgalyaM nAtha kartuM na yujyate // 352 // tvatkAryAya gataH kvApi sa bhaviSyatyasaMzayam / yAnti nAthamapRSTvApi nAthakAryAya mantriNaH // 353 // sa tavopari bhaktyaiva rakSito nUnameSyati / svAmibhaktiprabhAvo hi bhRtyAnA kavacAyate // 354 // sthAne prAptAH kariSyAmo naraistasya gaveSaNama / yajyate neha ta sthAtamantakopavane vane // 355 / / tadvAcA so'nudad rathyAn prapede mgdhkssiteH| sImagrAmaM daviSThaM hi vAjinAM marutAM ca kim // 356 / / grAmezena sadasthena dRSTvA ninye svavezma saH / ajJAtA api pUjyante mahAnto mUrtidarzanAt // 357 // zokAkrAnta ivAsIti pRSTo grAmAdhipena saH / ityUce matsakhA cauraiyudhyamAno gataH kvacit / / 358 / / tasya pravRttimAneSye sItAyA iva mArutiH / ityuktvA grAmaNIH sarvAM tAM jagAhe mahATavIm // 359 // arthatya grAmaNIrUce dRSTaH ko'pi vane na hi / prahArapatitaH kintu prApta eSa zaro mayA // 360 // hato varadhanunUnamiti cintayatastataH / brahmamanoH zoka iva tamobhUrabhavannizA // 361 / / yAme turIye yAminyAstatra caurAH samApatan / te tu bhagnAH kumAreNa mAreNeva pravAsinaH // 362 / / 1 mAMgalyaM mu.|| 2 ekaH dd|| 3 karo shaaN.|| // 239 // Jain Education Intel S ww.jainelibrary.org
Page #317
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 24 // // 24 // tato'nuyAto grAmaNyA yayau rAjagRhaM RmAt / sa cAmucadratnavatIM tadvahistApasAzrame // 363 / / vizan puraM sa aikSiSTa haryavAtAyanasthite / sAkSAdiva rati-prItI kAminyau navayauvane // 364 // tAbhyAM so'bhidadhe premabhAjaM tyaktvA janaM nanu / yattadA gatavAn yuktaM tat kiM te pratyabhAsata // 365 / / vyAjahAra kumAro'pi premabhAg bata ko janaH / sa kadA ca mayA tyaktaH ko'haM ke vA yuvAmiti // 366 / / prasIdAgaccha vizrAmya nAthetyAlApaniSThayoH / prAvizad brahmadatto'pi manasIva tayorgRhe // 367 // tiSThamAne kRtasnAnA- zanAya brahmasanave / kathayAmAsatuste svAM kathAmavitathAmiti // 368 // asti vidyAdharAvAsaH kaladhautazilAmayaH / medinyAstilaka iva vaitADhyo nAma parvataH // 369 // amuSya dakSiNazreNyAM nagare zivamandire / rAjAsti jvalanazikho'lakAyAmiva guhyakaH // 370 // vidyAdharapatestasya dyutidyotitadigmukhA / priyA vidyucchikhetyasti vidyudambhomuco yathA // 371 // tayoH prANapriye nATyonmattAbhidhasutAnuje / nAmnA khaNDA vizAkhA ca putryAvAvA babhUviva // 372 // tAtaH saudhe'nyadA sakhyAgnizikhena sahAlapan / gacchato'STApadagiri gIrvANAn khe niraikSata // 373 / / tataH sa tIrthayAtrArtha calito'cAlayacca nau| suhRdaM cAgnizikha taM dharmaNeSTa hi yojayeta // 374 / / prAptA aSTApadaM tatrApazyAma maNinirmitAH / pratimAstIrthanAthAnAM mAna-varNasamanvitAH // 375 / / 1 prAptAvaSTA khN.| prAptAzcASTA trisssstti09|1| 376 // Jain Education Inte Silw.jainelibrary.org
Page #318
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 241 // snAnaM vilepanaM pUjAM viracayya yathAvidhi / tAtriH pradakSiNIkRtyA'vandAmahi samAhitAH // 376 // prAsAdAniHsRtairdRSTau raktAzokataroradhaH / cAraNazramaNau mUrtimantAviva tapaHzamau // 377 // tau praNamyopavizyAgre zuzruma zraddhayA vayam / ajJAnatimiracchedakaumudI dharmadezanAm // 378 // papracchA'gnizikhaH kaH syAt kanyayoranayoH ptiH| tAvUcaturyoM hyanayo(taraM mArayiSyati // 379 // himeneva zazI mlAno jAtastAtastayA giraa| AvAmapItyavocAva vAcA vairAgyagarbhayA // 380 // saMsArAsAratAsArA dezanAdyaiva zuzruve / tadviSAdaniSAdena kiM tAta paribhUyase / / 381 // alamasmAkamapyevaMvidhairviSayajaiH sukhaiH / pravRtte tatprabhRtyAvAM trAtuM nijasahodaram // 382 / / bhrAmyannapazyanme bhrAtA'nyadA puSpavatImasau / mAtulasya tvadIyasya puSpacUlasya kanyakAm // 383 // rUpeNAdbhutalAvaNyapRNyena hRtmaansH| tAM jahAra sa durbuddhibuddhiH karmAnusAriNI // 384 // so'sahiSNurdRzaM tasyA vidyAM sAdhayituM yayau / svayaM saMvidrate samyag bhavantastu tataH param // 385 / / tadA ca puSpavalyAkhyadAvayorbhrAtRsaGkSayam / zokaM dharmAkSaraiH zokApanoda iva cAnudat // 386 / / anyacca pusspvtyuuce'bhigmyo'ymihaagtH| brahmadatto'stu vAM bhartA nAnyathA hi munegiraH // 387 / / svIkRtaM ca tadAvAmyAM tayA ca rabhasAvazAt / patAkAJcAli dhavalA tyaktvA vA tvaM gatastataH // 388 // // 24 // Jain Education Internet For Private & Personal use only v.jainelibrary.org
Page #319
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 242 // vibhUSitaM yogazAstram // 242 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakaka yadAsmadbhAgyavaiguNyAnAgato'si na vekssitH| bhrAnvA sarvatra nirviNNe AvAmiha tadAgate // 389 // puNyairasi samAyAtaH purA puSpavatIgirA / vRto'si varayA''vAM tad gatirekastvamAvayoH // 390 // gAndharveNa vivAhena sa upAyaMsta te api / bhogI hi bhAjanaM strINAM saritAmiva sAgaraH // 391 // ramamANaH samaM tAbhyAM gnggomaabhyaamiveshvrH| tatrA'tivAhayAmAsa tAM nizAM brahmanandanaH // 392 // yAvanme rAjyalAbhaH syAt puSpavatyAH smiiptH| tAvadyutrAbhyAM sthAtavyamityuktvA vyasRjacca te // 393 // tathetyAdRtavatyau te sa lokastaJca mandiram / gandharvanagaramiva tataH sarva tirodadhe // 394 / / athAzrame ratnavatImanveSTuM brahmasUragAt / apazyastatra papraccha narameka zubhAkRtim / / 395 / / divyAmbaradharA nArI ratnAbharaNabhUSitA / kApi dRSTA mahAbhAga tvayA'tItadine'dya vA // 396 // sa Uce nAtha nAtheti rudatI hyo myekssitaa| pratyabhijJAya naSIti tapitRvyAya cArpitA // 397 / / tadvaro'sIti tenoktastatheti brahmasUrvadan / ninye tena prahRSTena tatpitRvyaniketanam // 398 // ratnavatyA pitRvyo'pi brahmadattaM vyavAyat / RddhyA mahatyA dhaninAM sarvamISatkaraM yataH // 399 / / tayA viSayasaukhyAni samaM so'nubhavannatha / mRtakArya varadhanorapareyuH pracakrame // 400 // sAkSAdiva pareteSu bhuAneSu dvijanmasu / vipraveSo varadhanustatrAgatyA'bravIditi // 401 // 1 cekSita: mu. khN.|| 2 ratnavatyAH khaM. triSaSTiH 9 / 1 / 400 / / Jain Education Inten R w.jainelibrary.org
Page #320
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 243 // mama ceojanaM dattha sAkSAd varadhanohi tat / iti zrutisudhevA'sya zrutA vAg brahmamanunA // 402 // sa taM dRSTvA prissvnggaadekiikurvnnivaatmnaa| snapayanniva harSAninAyA'ntargRhaM tataH // 43 // Uce pRSTaH kumAreNa svavRttaM so'tha yattadA / supte tvayi niruddho'haM caurairdIrghabhaTairyathA // 404 // vRkSAntarasthitenaikadasyunakena patriNA / hato'haM patitaH pRthvyA tige'dhAM ca latAntare // 405 / / gateSu teSu caureSu madhyevRkSaM tirobhavan / Atirantarjalamiva krameNa grAmamAmavam // 406 / / bhavatpravRtti grAmezAdvijJAyA'hamihA''gamam / diSTyA'pazyaM bhavantaM ca kalApIca payomucam // 407 // athoce brahmadattastamasmAbhiH sthAsyate nanu / vinA puruSakAreNa klIbairiva kiyacciram // 408|| atrAntare ca smpraaptsaamraajymkrdhvjH| madhuvanmadako yUnAM prAdurAsInmadhUtsavaH // 409 / / tadA ca rAjJo mattebhaH stambhaM bhaktvA'pazRGalaH / niryayau trAsitAzeSamayoM mRtyorivaa'nujH||41|| tato nitambamArA kAJcit kanyAM skhaladgatim / karI kareNa jagrAhA''kRSya puSkariNImiva // 411 / / tasyAM ca zaraNArthinyAM krandantyAM dInacakSuSi / jajJe hAhAravo vizvaduHkhabIjAkSaropamaH // 412 / / re mAtaGgA'si mAtaGgaH striyaM gRhanna lajase / ityuktaH sa kumAreNa tAM vimucya tamabhyagAt // 413 // 1 svaM vRttaM zAM. // 2 ADi triSaSTiH 9 / 1 / 407 / Ati: pakSivizeSaH // 3 'mApnuvam-pratiSu / 'mAnavam trisssstti09|1|407|| mAdako trisssstti09|1|410|| 5 cnnddaalH|| // 24 // Jain Education Inter ww.jainelibrary.org
Page #321
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram !!244 // Jain Education Interna utplutya dantasopAne pAdaM vinyasya helayA / Aruroha kumArastamazizrayadathA''sanam ||414|| vAkU pAdAGkuzayogena svaM yogeneva yogavit / vazIcakAra taM nAgaM kumArastarasA tataH // 415 / / sAdhu sAdhvityucyamAno janairjaya jayeti ca / kumAraH kariNaM stambhe nItvA'vannAdvazAmi ||416 || tato narendrastatrAgAt taM ca dRSTvA visiSmiye / AkRtirvikramazcAsya kasya citrIyate na vA ||417 || ko'yaM kuto vA channAtmA ki sUryo vAsavo'thavA / rAjJetyukte ratnavatyAH pitRvyastamacIkathat ||418 || tato vizAmpatiH kanyAH puNyamAnI kRtotsavaH / dakSaH kSapAkarAyeva brahmadattAya dattavAn // 419|| pariNIya sa tAstatra sukhaM tiSThannathA'nyadA / jaratyaityaikayetyUce bhramavitvAMzukAJcalam ||420|| sarastra for vaizravaNo'paraH / tasya ca zrImatirnAma sutA zrIriva vAridheH // 421|| mocitA bhavatA vyAlAd rAhorindukaleva yA / sA tvAmeva patIyantI tataH prabhRti tAmyati || 422 || yathA gajAt tvayA trAtA tathA trAyasva tAM smarAt / gRhANa pANi tvaM tasyA yathA hRdayamagrahIH ||423 || upayeme kumArastAM vividhodvAhamaGgalaiH / subuddhimantriNaH kanyAM nandAM varadhanuH punaH || 424 // paprathAte pRthivyAM tau tiSThantau tatra zaktitaH / sAbhiyogau pratasthAte tato vArANasIM prati // 425 || assyAntaM brahmadattaM brahmANamiva gauravAt / abhyetya saMmukhaM vArANasIzaH svagRhe'nayat ||426 || 1-2 vaizramaNI - zAM. // dvitIya: prakAza: zloka: 27 // 244|| 5 10 v.jainelibrary.org
Page #322
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 245 // Jain Education Internat 209:020202 kaTakaH kaTakavatIM nAma putrIM nijAM dadau / caturaGgacamUM cAsmai mUrtamiva jayazriyam ||427|| kaNerudattacampezo dhanurmantrI tathA'pare / bhagadattAdayo'pyeyurnRpAH zrutvA tadAgamam ||428|| kRtvA varadhanuM senAnyaM suSeNamivArSabhiH / dIrghaM dIrghapathe netuM pratasthe brahmanandanaH // 429 // dIrghasya dUtaH kaTakarAjametyaivamUcivAn / dIrgheNa samamAvAlyamaitrI tyaktuM na yujyate ||430|| tataH kaTaka ityUce brahmaNA sahitAH purA / sodaya iva pazcApi saJjAtAH suhRdo vayam ||431|| svarjuSo brahmaNaH putre rAjye ca trAtumarpite / dIrgheNa dhik kRtaM nAtti zAkinyapi samarpitam ||432 || brahmaNaH putrabhANDe yI dIrghamacintayan / AcacArA'tipApaM tacchvapaco'pi kimAcaret ||433 || tad gaccha zaMsa dIrghAya brahmadatto'bhyupaityasau / yuddhayasva yadi vA nazyetyuktvA dUtaM vyasarjayat ||434|| tataH prayANairacchinnaiH kAmpIlyaM brahmasUryayau / sadIrghamapyarautsIttannabhaH sArkamivAmbudaH || 435|| dIrghaH sarvAbhisAreNa raNasAraNa pattanAt / daNDAkrAnto nissarad bilAdiva mahoragaH ||436|| culayapi tadAtyantavairAgyAdAdade vratam / pArzve pUrNA pravarttinyAH kramAnnirvRtimApa ca ||437|| purogA dIrgharAjasya purogairbrahmajanmanaH / nadIyAdAMsyakUpArayAdobhiriva jamire ||438 || 1 varadhanuH khaM // 2 maitrIM khaM. // 3 - kha. ga. ca. triSaSTi0 / pazcApyabhavAma suhRdo vayam mu. // 4 dIrgheNAdhikRte triSaSTi0 9 / 1 / 433 // 5 zloko'yaM nAsti zAM. khaM. // 5 10 // 245 // jainelibrary.org
Page #323
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram !!246 // Jain Education Inte fast marSAnAmidaMSTrikA vikaTAnanaH / varAha iva dhAvitvA hantuM pravavRte parAn ||439 // brahmadattasya pAdAta rathi - sAdyAdikaM balam / paryAsyata nadIpUreNeva dIrgheNa veginA // 440 // brahmadattastataH krodhAruNAkSo yuyudhe svayam / garjatA dIrgharAjena garjan dantIva dantinA ||441 // ubhAvapi valiSTha tAvatrANyastrairnirAsatuH / kallolairiva kallolAn yugAntodbhrAntavAridhI ||442 // jJAtvA'tha sevaka ivAvasaraM prasarati / DuDhauke brahmadattasya cakraM dikcakrajitvaram ||443 // tato jahA dIrghasya tenAzu brahman / vimardoM vidyutaH ko vA godhAnidhanasAdhane ||444 // jayatAdeSa cakrIti bhASiNo mAgadhA iva / brahmadattopari surAH puSpavRSTi vitenire ||445 // pauraiH piteva mAteva devateva sa vIkSitaH / puraM viveza kAmpIlyaM sutrAmevA'marAvatIm ||446 // pUrvodUDhAH sarvato'pi patnIrAnAyayannRpaH / kurumatyabhidhAnAM ca strIratnaM pratyatiSThiSat ||447 // vibhinnastrAminodbhUtasIpanirmUlanAdasau / SaTkhaNDAM sAdhayittrovamekakhaNDAM vinirmame ||448|| saMvatsarairdvAdazabhirupetyopetya sarvataH / tasyAbhiSeko vidadhe bharatasyeva rAjabhiH || 449 // catuHSaSTisahasrAntaHpurastrI parivAritaH / sa rAjyasaukhyaM bubhuje prAktapobhUruhaH phalam ||450 // anyena saGgIte tasya dAsyA samarpitaH / svarvadhUgumphita iva vicitraH puSpagendukaH || 451|| 2 zloko'yaM nAsti zAM. khaM. // 3 ( 'svAmitodabhUta 1 ) // 1 kAmpilyaM triSaSTi0 9 / 1 / 447 / / ooooooo kakakaka: dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 246 // 5 10
Page #324
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||247|| brahmadattastu taM dRSTvA dRSTapUrvo mayedRzaH / kutrApIti vyadhAdantarUhApohaM muhurmuhuH // 452 // prAkpaJcajanmasmaraNotpattestatkAlameva ca / mUchitvA jJAtavAnetaM saudharme dRSTavAniti // 453 // sa siktazcandanAmbhobhiH svasthIbhUyetyacintayat / kathaM miliSyati sa me pUrvajanmasahodaraH // 454 // taM jJAtukAmaH zlokArddhasamasyAmevamArpayat / 'Asva dAsau mRgau haMsau mAtaGgAvamarau tathA' // 455 // arddhazlokasamamyAM me ya imAM pUrayiSyati / rAjyA? tasya dAsyAmItyasAvAghoSayat pure // 456 // zlokArddha tattu sarvo'pi kaNThasthaM nijanAmavat / paThannakArSIt pazcAddhaM na cApUriSTa kazcana // 457 / / tadA ca purimatAlAccitrajIvo mhebhysH| jAtismRteH prabajito viharanneka Ayayau // 458 // tatra kasmiMzcidudyAne prAsukasthaNDilasthitaH / zlokArddha tantu paThataH so'zrauSIdAraghaTTikAt / / 459 / / 'eSA nau SaSThikA jAtiranyonyAbhyAM viyuktayoH / ' zlokAparArddhamevaM sa sampUyaM tamapAThayat // 460|| lokAparArddha tadrAjJaH purastAdAraghaTTikaH / papATha kaH kaviriti tatpRSTastaM muni jagau // 461 / / sa pAritoSikaM tasmai vitIryotkaNThayA yyau| tatrodyAne muni draSTuM dharmadrumamivodgatam // 462 / / vanditvA taM muni tatra vASpapUrNavilocanaH / niSasAdAntike rAjA sasnehaH pUrvajanmavat // 463 // 1 -ka. kha. ca. dd.| saudharma dRSTavAnetadityajJAsInmahIpatiH mu.| mUcchitvA'budhadIvRkSaM saudharma dRSTavAnititriSaSTiH 9 / 1 / 487 // 2 meliSyati mu.|| 3 vo mu.|| viharannekadA''yayau mu.|| ||247|| Jain Education Intem W ww.jainelibrary.org
Page #325
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttivibhUSitaM dvitIyaH prakAza: zlIka: 27 ||rA . yogazAstram // 248 // AzIrvAdaM munirdatvA kRpArasamahodadhiH / anugrahArtha bhUpasya prArebhe dharmadezanAm // 464 // rAjannasAre saMsAre sAramanyanna kizcana / sAro'sti dharma evaikaH sarojamiva kardame // 465 // zarIraM yauvanaM lakSmIH svAmyaM mitrANi bandhavaH / sarvamapyaniloddhatapatAkAJcalacaJcalam // 466 // bahiraGgAn dviSo'jaiSIryyathA sAdhayituM mahIm / antaraGgAn jaya tathA mokSasAdhanahetave // 467 // gRhANa yatidharma tat pRthakkRtya tyajAparam / rAjahaMso hi gRhNAti vibhajya kSIramambhasaH // 468 // brahmadattastato'vAdId diSTyA dRSTo'si bAndhava / iyaM tavaiva rAjyazrI kSva bhogAn yathAruci / / 469 / / tapaso hi phalaM bhogAH santi te kiM tapasyasi / upakrameta ko nAma svataH siddhe prayojane // 470 // munirUce mamApyAsan dhanadasyeva smpdH| mayA tAstRNavasyaktA bhavabhramaNabhIraNA // 471 // saudharmAt kSINapuNyo'sminnAgato'si mahItale / ito'pi kSINapuNyaH san rAjan mA gA adhogatim // 472 // Arye deze kule zreSThe mAnuSyaM prApya mokSadam / sAdhayasyamunA bhogAn sudhayA pAyuzaucavat / / 473 / / svargAccyutvA kSINapuNyau bhrAntAvAvAM kuyoniSu / yathA tathA smaran rAjan kiM bAla iva muhyasi / / 474|| tenevaM bodhyamAno'pi nAbuddha vasudhAdhavaH / kutaH kRtanidAnAnAM bodhibIjasamAgamaH // 475 // tamabodhyatamaM buddhavA jagAma muniranyata: / kAlAdiSTAhinA daSTe kiyattiSThanti mAntrikAH // 476 / / ghAtikarmakSayAta prApya kevalajJAnamuttamam / bhavopagrAhikarmANi hatvA prApa paraM padam // 477 // Jain Education Inter www .jainelibrary.org
Page #326
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 249 // brahmadatto'pi saMsArasukhAnubhavalAlasaH / saptAtivAhayAmAsa zatAni zaradA kramAt // 478 // kadAcit prAparicito dvinaH kazcijjagAda tam / cakravarttin svayaM bhuGkSa yat tanme dehi bhojanam / / 479 // brahmadatto'pyavocattaM madannaM dvija durjagm / cireNa jIryamANaM tu mahonmAdAya jAyate // 480 // kadaryo'syannadAne'pi dhik tvAmiti vadan dvijaH / abhoji sakuTumbo'pi bhUbhujA bhojanaM nijam / / 481 // nizAyAmatha viprasya bIjAdiva tadodanAt / zatazAkhaH smaronmAdataruH prAdurabhRd bhRzam / / 482 / / ajJAtajananI-jAmi-snuSAvyatikaraM mithaH / pazuvat sahaputro'pi vipraH pravavRte rate // 483 / / tato virAme yAminyA dvijo gRhajanazca sH| hiyA darzayituM svAsyamanyonyamapi nA'zakat // 484 // krUreNAnena rAjJA'smi sakuTumbo viddmbitH| cintayanityamarpaNa nagarAniragAd dvijaH // 485 // darAdazvatthapatrANi kANayana zarkarAkaNaiH / tena kazcidajApAlo dadRze bhramatA bhiH||486|| marisAdhanAyA'lamasAviti vimRzya sH| taM mUlyeneva satkAreNA''dAyaivamavocata // 487 / / rAjamArga gajArUDho yaH zvetacchatracAmaraH / yAti kRSye dRzau tasya tvayA prakSipya golike // 488 / / vipravAcamajApAlaH pratipede tathaiva tAm / pazuvat pazupAlA hi na vimRzyavidhAyinaH // 489 / / so'tha kuDyAntare sthitvA samaM prakSipya golike / asphoTayad dRzau rAjJo nAjJA laGghayA vidheH khalu // 490 // so'GgarakSarajApAlaH prAptaH zyenairiva dvikaH / hanyamAnastamevAkhyadvipaM vipriyakArakam // 491 // 1-kha. ca. cha. / Aspho zAM. khaM. mu.|| 2 dvijaH zAM. / vikaiH khN.|| // 249|| Jain Education Interne For Private & Personal use only w.jainelibrary.org
Page #327
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 27 // 25 // // 25 // tacchrutvA pArthivo'vocaddhiga dhig jAtirdvijanmanAm / yatraite bhuJjate pApAstatra bhAnti bhAjanam // 492 // yaH svAmIyati dAtAraM dattaM tasmai varaM zune / na jAtu dAtumucitaM kRtanAnAM dvijanmanAm // 493 // vaJcakAnAM nRzaMsAnAM zvApadAnAM palAdinAm / sRSTiM dvijAnAM yo'kArSInnigrAhyaH prathamaM hi saH // 494 // iti jalpannanalpakrut pRthvIpatiraghAtayat / saputra-bandhu-mitraM taM vipraM mazakamuSTivat / / 495 / / dRzorandhIkRtastena hRdaye'ndhIkRtaH krudhA / viprAn so'ghAtayat sarvAn purodhaHprabhRtInapi / / 496 / / so'mAtyamAdidezaivaM netrareSAM dvijanmanAm / vizAlaM sthAlamApUrya nidhehi purato mama // 497 // raudramadhyavasAyaM taM rAjJo vijJAya mantryapi / zleSmAtakaphaleH sthAlaM pUrayitvA puro nyadhAt // 498 / / mumude brahmadatto'pi pANinA saMspRzana muhuH / viprANAM locanaiH sthAlaM sAdhu pUrNamiti bruvan / 499 // sparza strIratnarUpAyAH puSpavatyAstathA na hi / yathA''sId brahmadattasya tatsthAlasparzane ratiH // 500 // na kadAcana sa sthaalmpaasaarydgrtH| durmadI madirApAtramiva durgatikAraNam / / 501 / / vipranetradhiyA'mRdnAt zleSmAtakaphalAni sH| phalAbhimukhapApadroH sajjayanniva dohaham / / 502 / / tasyAnivartako raudrAdhyavasAyo'tyavarddhata / azubhaM vA zubhaM vA'pi sarva hi mahatAM mahat // 503 // tasyaivaM vasudhezasya raudradhyAnAnubandhinaH / pApapaGkavarAhasya yayurvarSANi SoDaza 504 // 1dhiga jAtidvijanmanAM zAM. / dhig jAtijanmanAM khaM // Jain Education Intel wwe.jainelibrary.org
Page #328
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 25 // yAteSu SoDazayuteSu samAzateSu saptasvasau kSitipatiH paripUritAyuH / hiMsAnubandhipariNAmaphalAnurUpAM tAM saptamI narakalokabhuvaM jagAma // 505 // 27 / / 1 [iti brahmadattacakravarttikathAnakam ] punarapi hiMsakAn nindati kuNirvaraM varaM paGgurazarIrI varaM pumAn / api sampUrNasarvAGgo na tu hiMsAparAyaNaH // 28 // kuNirvikalapANiH, varamiti manAgiSTe mantamavyayam , paGguH pAdavikalaH, kutsitaM zarIramazarIraM natraH kutsArthatvAt , tadvidyate yasya so'zarIrI kuSThI, vikalAGgAH kuNi-paGgu-kuSThinaH, te hi vikalAGgatvAdeva hiMsAmakurvanto manAk zreSThAH, sampUrNasarvAGgo'pi kRtaparikarabandhaM hiMsAparAyaNaH pumAnna tu zreSThaH // 28 // nanu raudradhyAnaparAyaNasya yA hiMsA sA narakahetutvAd nindyA'stu, yA tu zAntikanimittaM prAyazcittabhUtA hiMsA yA vA kulakramAyAtA matsyabandhAnAmiva sA raudradhyAnarahitattvAnna doSAyetyAha hiMsA vighnAya jAyeta vighnazAntyai kRtA'pi hi / kulAcAradhiyA'pyeSA kRtA kulavinAzanI // 29 // 1 etadantargata: pATho nAsti zAM. khaM. // ||251 // Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #329
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH30 // 25 // 252 / / raudradhyAnamantareNA'pyavivekAllobhAdvA yA zAntinimittaM kulakramAdvA hiMsA sA na kevalaM pApahetuH, pratyuta vighnazAntinimittaM kriyamANA samarAdityakathoktasya yazodharajIvasya surendradattasyeva piSTamayakukkaTavadharUpA vighnAya jAyeta kalpeta, asmatkulAcAro'yamiti buddhayA'pi kRtA hiMsA kulameva vinAzayati // 29 // __ idAnI kulakramAyAtAmapi hiMsAM pariharan pumAn prazasya evetyAha api vaMzakramAyAtAM yastu hiMsAM parityajet / sa zreSThaH sulasa iva kAlasaukarikAtmajaH // 30 // vaMzaH kulam , kulakramAyAtAmapi hiMsAM yaH pariharet saH zreSThaH prazasyatamaH, sulasa iva, tasya vizeSaNaM kAlasaukarikAtmajaH, kAlasaukariko nAma saunikaH, tasyAtmajaH putrH| yadAha " avi icchaMti ya maraNaM na ya parapIDaM kuNaMti maNasA vi / je suviiasugaipahA soariasuo jahA sulaso // "[ ] sulasakathAnakaM sampradAyagamyam / sa cAyammaharddhi magadheSvasti puraM rAjagRhAbhidham / tatra zrI vIrapAdAbjabhRGgo'bhUcchreNiko nRpaH // 1 // 1 hiMsA nAsti khN.|| Jain Education Intem T w.jainelibrary.org
Page #330
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 253 // tasya priyatame nandA-cillaNe zIlabhUSaNe / abhUtAM devakI-rohiNyAvivA''nakadundubhaH // 2 // nandAyA nandano vizvakumudAnandacandramAH / nAmnA'bhayakumAro'bhUdubhayAnvayabhUSaNaH // 3 // rAjA tasya parijJAya prakRSTaM buddhikauzalam / dadau sarvAdhikAritvaM guNA hi garimAspadam // 4 // anyadA zrImahAvIro viharan paramezvaraH / jagatpUjyaH pure tasminnAgatya samavAsarat // 5 // zrutvA svAminamAyAtaM jaGgamaM kalpapAdapam / kRtArthamAnI tatrAgAnmuditaH zreNiko nRpaH // 6 // yathAsthAnaM niSaNNeSu devAdiSu jagadguruH / prAreme duritadhvaMsadezanoM dharmadezanAm // 7 // tadA kuSThagalatkAyaH kazcidetya praNamya ca / niSasAdopatIrthezamalarka iva kuTTime // 8 // tato bhagavataH pAdau nijapUyarasena sH| niHzaGkazcandaneneva carcayAmAsa bhUyasA // 9 // tadvIkSya zreNikaH kruddho dadhyau vdhyo'ymutthitH| pApIyAn yajjagabhartayyevamAzAtanAparaH // 10 // atrAntare jinendreNa kSute provAca kuSThikaH / mriyasvetyatha jIveti zreNikena kSute sati // 11 // kSute'bhayakumAreNa jIva vA tvaM mriyasva vA / kAlasaukarikeNApi kSute mA jIva mA mRthAH // 12 // jinaM prati mriyasveti vacasA ruSito nRpaH / itaH sthAnAdutthito'sau grAhya ityAdizad bhaTAn // 13 // dezanAnte mahAvIraM natvA kuSThI samutthitaH / rurudhe zreNikabhaTeH kirAteriva sUkaraH // 14 // 1 nandAyAM mu.|| 2 guNo khN.|| 3 kupito khN.|| 4 zUkaraH mu.|| // 253 // Jain Education Inter ! For Private & Personal use only Jw.jainelibrary.org.
Page #331
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti dvitIyaH prakAza: zlokaH 30 vibhUSitaM yogazAstram // 254 // 254| sa teSAM pazyatAmeva divyarUpadharaH kSaNAt / utpapAtAmbare kurvannakabimbaviDambanAm // 15 // pattibhiH kathite rAjJA ka eSa iti vismayAt / vijJapto bhagavAnasmai devo'sAvityacIkathat // 16 // punarvijJapayAmAsa sarvajJamiti bhUpatiH / devaH kathamabhUdeSa kuSThI vA kena hetunA // 17 / / athoce bhagavAnevamasti vatseSu vizrutA / kauzAmbI nAma pUstasyAM shtaaniiko'bhvnnRpH||18|| tasyAM nagaryAmeko'bhUnnAmataH seDuko dvijaH / sImA sadA daridrANAM mUrkhANAmavadhiH paraH // 19 // garbhiNyA'bhANi so'nyedyuAhmaNyA sUtikarmaNe / bhaTTAnaya ghRtaM mahyaM sahyA na hyanyathA vyathA // 20 // so'pyUce tAM priye nAsti mama kutrApi kauzalam / yena kiJcillabhe kvApi kalAgrAhyA yadIzvarAH // 21 // uvAca sA ca taM bhaTuM gaccha sevasva pArthivam / pRthivyAM pArthivAdanyo na kazcit kalpapAdapaH // 22 // tatheti pratipadyAsau nRpaM puSpa-phalAdinA / pravRttaH sevituM vipro ratnecchuriva sAgaram / / 23 / / kadAcidatha kauzAmbI campezenA'miterbalaH / dhanatuneva medhaidyaurarudhyata samantataH // 24 // sAnIko'pi zatAnIko madhyekauzAmbi tasthivAn / pratIkSamANaH samayamantalimivoragaH // 25 / / campAdhipo'pi kAlena bahunA sannasainikaH / prAvRSi svAzrayaM yAtuM pravRtto rAjahaMsavat // 26 // tadA puSpArthamudyAne gataH seDuka aikSata / taM kSINasainyaM pratyUSe niSprabhoDumivoDapam // 27 // 1 seTuko zAM. // 2 seTuka zAM. // Jain Education Inte vilaw.jainelibrary.org
Page #332
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||25|| tUrNametya zatAnIkaM vyajijJapadasAvidam / yAti kSINavalaste'ribhagnadaMSTra ivoragaH // 28 // yadyadyottiSThase tasmai tadA grAhyaH sukhena saH / balIyAnapi khinnaH sannakhinnenAbhibhUyate / / 29 / / tadvacaH sAdhu manvAno rAjA sarvAbhisArataH / niHsasAra zarAsArasAranAsIradAruNaH // 30 // tataH pazcAdapazyanto neshushvmpeshsainikaaH| acintitataDitpAte ko vIkSitumapi kSamaH // 31 // campAdhipatirekAGgaH kAndizIkaH plaayitH| tasya hastyazvakozAdi kauzAmbIpatiragrahIt // 32 // hRSTaH praviSTaH kauzAmbI zatAnIko mahAmanAH / uvAca seDukaM vinaM brUhi tubhyaM dadAmi kim / / 33 // viprastamUce yAcidhye pRSTvA nijakuTumbinIm / paryAlocapadaM nAnyo gRhiNAM gRhiNIM vinA // 34 // bhaTTaH prahRSTo bhaTTinya tadazeSaM zazaMsa sH| cetasA cintayAmAsa sA caivaM buddhizAlinI // 35 // yadyamunA grAhayiSye nRpAd grAmAdikaM tadA / kariSyatyaparAn dArAn madAya vibhavaH khalu // 36 // dina pratyeka AlocastathA'grAsanabhojanam / dInAro dakSiNAyAM ca yAcya ityanvazAt patim // 37 // yayAce tattathA vipro rAjA'dAt tad vadanidam / karako bdhimapi prApya gRhNAtyAtmocitaM payaH // 38|| pratyahaM tattathA lebhe prApa sambhAvanAM ca sH| puMsAM rAjaprasAdo hi vitanoti mahAryatAm // 39 // rAjamAnyo'yamityeSa nityaM lokanyamantryata / yasya prasanno nRpatistasya kaH syAnna sevakaH // 40 // agre bhuktaM vAlayitvA bubhuje'neksho'pysau| pratyahaM dakSiNAlobhAddhigdhiglobho dvijanmanAm // 41 // 1 yadya, grAhayiSyAmi nRpA zAM. // 2 cAlayitvA mu. / vamayitvA triSaSTiH 10 / 9 / 92 // 3 dvigjIvitaM dvijanmanAm khN.|| // 25 // 15 w.jainelibrary.org Jain Education Intem
Page #333
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 256 / / dvitIyaH prakAza: zloka: 30 // 256 // upAcIyata vipro'sau vividhairdkssinnaadhnaiH| prAsarat putra-pautraizca pAdekhi vadrumaH // 42 // sa tu nityamajIrNAnnavamanAdUrdhvaga ssaiH / AmairabhUd dUSitatvagazvattha iva lAkSayA // 43 // kuSThI krameNa sajhajJe zIrNaghrANAM-'hi-pANikaH / tathaivA'bhukta rAjAgre so'tRpto havyavAmi // 44 // ekadA mantribhirbhUpo vijJapto deva kuSThayasau / saJcariSNuH kuSTharogo nAsya yogyamihAzanam // 45 // santyasya nIrujaH putrAstebhyaH ko'pyatra bhojyatAm / vyaGgitapratimAyAM hi sthApyate pratimAntaram // 46 // evamastviti rAjJokte'mAtyaiviprastathoditaH / svasthAne'sthApayat putraM gRhe tasthau svayaM punaH // 47 // madhumaNDakavat kSudramakSikAjAlamAlita: / putrairgRhAdapi bahiH kuTIre'kSepi sa dvijaH // 48 // bahiHsthitasya tasyAjJAM putrA api na cakrire / dArupAtre daduH kintu zunakasyeva bhojanam // 49 // jugupsamAnA vadhvo'pi taM bhojayitumAyayuH / tiSThivuvalitagrIvaM moTanotpuTanAsikAH // 50 // atha so'cintayadvipraH zrImanto'mI mayA kRtAH / ebhimukto'smyanAdRtya tIrNAmbhobhistaraNDavat // 51 // toSayanti na vAcA'pi roSayantyeva mAmamI / kuSThI ruSTo na santuSTo'bhavya ityanulApinaH // 52 // jugupsante yathaite mAM jugupsyAH syuramI api| yathA tathA kariSyAmItyAlocyAvocadAtmajAn // 53 // udvigno jIvitasyAhaM kulAcArastvasau sutAH / mumUrSubhiH kuTumbasya deyo mantrokSitaH pazuH // 54 // 1 hAsanam khaM. // 2 nyaMgita khaM, kha. ga. Da. triSaSTi0 10 / 9 / 97 // 3 'tyapalApinaH triSaSTi0 10 / 9 / 103 // 4 "stva yaM khN.|| Jain Education Inter E w.jainelibrary.org
Page #334
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||257|| pazurAnIyatAmeka ityAkarSyAnumodinaH / Aninyire te'tha pazu pazuvanmandabuddhayaH // 55 // udvyodvy' ca svAGgamannena vyAdhivartikAH / tenAcAri pazustAvadyAvat kuSThI babhUva saH // 56 / / dadau vipraH svaputrebhyastaM hatvA pazumanyadA / tadAzayamajAnanto mugdhA bubhujire ca te // 57 / / tIrthe svArthAya yAsyAmItyApRcchya tanayAna dvijaH / yayAvRddharvamukho'raNyaM zaraNyamiva cintayan // 18 // atyantavRSitaH so'TannaTavyAM payase ciram / apazyata suhRdamiva deze nAnAdrame hRdama // 59 / / nIraM tIratarusrastapatra-puSpa-phalaM dvijH| grISmamadhyandinAauzukvathitaM kvAthavat papau // 6 // so'pAdyathA yathA vAri bhUyo bhUyastRSAturaH / tathA tathA vireko'sya babhUva kRmibhiH saha / / 61 // sa nIrugAsIt katimirapyahobhiIdAmbhasA / manojJasarvAvayavo vasanteneva pAdapaH // 62 // ArogyadRSTo vavale vipraH kSipraM svavezmane / puMsAM vapurvizeSotthaH zRGgAro janmabhUmiSu // 63 / / sa pulaM pravizan paurairdadRze jAtavismayaiH / dedIpyamAno nirmuktanirmoka iva pannagaH // 64 // pauraiH pRSTaH punarjAta iSollAghaH kathaM vasi / devatArAdhanAdasmItyAcacakSe sa tu dvijaH // 65 // sa gatvA svagRhe'pazyat svaputrAn kuSThino mudA / mayA'vajJAphalaM sAdhu dattamityavadacca tAn // 66 // sutAstamevamUcuzca bhavatA tAta nighRNam / vizvasteSu kimasmAsu dviSevedamanuSThitam / / 67 / / 1 manena khN.|| 2 katithaira khaM / kvathitaira zAM. // 3tthazrRM zAM. mu.|| 4 sa nu kh.|| // 257 // Jain Education Intem aww.jainelibrary.org
Page #335
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti dvitIyaH prakAza: zlokaH30 // 258 // vibhUSitaM yaashhaam // 258 // lokairAkruzyamAno'sau rAjannAgatya te puram / AzrayajjIvikAdvAraM dvArapAlaM nirAzrayaH // 8 // tadAna vayamAyAtA dvAHstho'smaddharmadezanAm / zrotuM pracalito'muzcat taM vipraM nijakarmaNi // 69 // dvAropaviSTaH sa dvAradurgANAmagrato balim / janmAdRSTamivAmukta yatheSTaM kaSTitaH kSudhA // 7 // AkaNThaM paribhuktAnnadoSAd grISmoSmaNA ca saH / utpannayA tRSA'kAri marupAntha ivAkulaH // 71 / / tattu dvAHsthabhiyA mthAnaM tyaktvA nA'gAt prapAdiSu / asau jalacarAn jIvAn dhanyAn mene tRSAturaH // 72 // AraTana vAri vArIti sa tRSArtoM vyapadyata / ihaiva nagaradvAravApyAmajani daraH // 73 // viharanto vayaM bhUyo'pyAgamAmeha pattane / loko'smadvandanAthaM ca pracacAla sasambhramaH // 74 / / asmadAgamanodantaM zrutvA'mbhohAriNImukhAt / sa bheko'cintayadidaM kvApyevaM zrutapUrvyaham // 75 / / UhApohaM tatastasya kurvANasya muhurmuhuH / svamasmaraNavajjAtismaraNaM tatkSaNAdabhUt / / 76 // sa dadhyau dardarazcaivaM dvAre saMsthApya mAM praa| dvAHstho yaM vanditamagAta sa AgAd bhagavAniha // 7 // yathaite yAnti taM draSTuM lokA yAsyAmyahaM tathA / sarvasAdhAraNI gaGgA na hi kasyApi paitRkI // 78 // tato'smadvandanAhetorutplutyotpluya so'dhvani / AyAMste'zvakhurakSuNNo mekaH paJcatvamAptavAn // 79 // dardarAko'yamutpede devo'smdbhktibhaavitH| bhAvanA hi phalatyeva vinA'nuSThAnamapyaho // 8 // 1dvAstha khaM. // 2 pUrvAhaM khN.|| Jain Education Intel a w.jainelibrary.org
Page #336
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 259 / / Jain Education Inter PS320000 indraH sadasyuvAcedamupazreNikamArhatAH / azraddadhAnastadasau tvatparIkSArthamAgataH // 81 // gozIrSacandanenAyamAnace caraNau mama / traddRSTimohanAyA'nyat sarvaM vyadhita vaikriyam ||82|| I athoce zreNikaH svAminnamaGgalyaM prabhoH kSute / eSo'nyeSAM tu maGgalyA maGgalyAni jagAda kim ||83 || athAcacakSe bhagavAn kiM bhave'dyApi tiSThasi / zIghraM mokSaM prayAhIti mAM mriyasvetyuvAca saH ||84 || satvAM jagAda jIvati jIvataste yataH sukham / narake narazArdUla mRtasya hi gatistava ||85 || jIvan dharmaM vidhatte syAdvimAne'nuttare mRtaH / jIva mriyasva vetyevaM tenA'bhayamabhASata // 86 // jIvana pApaparo mRtvA saptamaM narakaM vrajet / kAlasaukarikastena proce mA jIva mA mRthAH || 87|| tacchrutvA zreNika natvA bhagavantaM vyajijJapat / tvayi nAthe jagannAtha kathaM me narake gatiH // 88 // bhASe bhagavAnevaM purAtvamasi bhUpate / baddhAyurnarake tena tatrAvazyaM gamiSyasi // 89 // zubhAnAmazubhAnAM vA phalaM prAgvaddhakarmaNAm / bhoktavyaM tad vayamapi nAnyathA kartumIzmahe // 90 // Adya bhAvijinacaturviMzatau tvaM bhaviSyasi / padmanAbhAbhidho rAjan khedaM mA sma kRthAstataH // 91 // zreNisasuraane kimupAyosti ko'pi saH / narakAd yena rakSye'hamandhakUpAdivAndhalaH ||12|| bhagavAn vyAjahAredaM sAdhubhyo bhaktipUrvakam / brAhmaNyA cet kapilayA bhikSAM dApayase mudA // 93 // 1 mAMga khaM. // 4 10 // 259 //
Page #337
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram !!260 // Jain Education Inter araatavara aai vimocayasi vA yadi / tadA te narakAnmokSo rAjan jAyeta nAnyathA // 94 || samyagityupadezaM sa hRdi hAramivodvahan / praNamya zrImahAvIraM cacAla svAzrayaM prati // 95 // atrAntare parIkSArthaM dardurAGkena bhUpateH / akAryaM vidadhat sAdhuH kaivartta iva darzitaH // 96 // taM dRSTvA pravacanasya mAlinyaM mA bhavatviti / nivAryAkAryyataH sAmnA svagRhaM pratyagAnnRpaH // 97|| sa devo darzayAmAsa sAdhvImudariNIM punaH / nRpaH zAsanabhaktastAM jugopa nijavezmani // 98 // pratyakSIbhUya devo'pi tamUce sAdhu sAdhu bhoH / samyaktvAccAlyase naiva parvataH svapadAdiva || 99|| nRnAtha yAdRzaM zakraH sadasi tvAmacIkathat / dRSTastAdRza evAsi mithyAvAco na tAdRzAH // 100 // divAnirmitanakSatrazreNikaM zreNikAya saH / vyazrANayat tato dvAraM golakadvitayaM tathA // 101 // yo'muM sandhyAsyate hAraM truTitaM sa mariSyati / ityudIryya tiro'dhata svamadRSTa ivAmaraH || 102 || divyaM devyai dadau hAraM cellaNAyai manoharam / golakadvitayaM tattu nandAyai nRpatirmudA // 103 // dAnasyA'syA'smi yogyeti seSyaM nandA manasvinI / AsphAlya sphoTayAmAsa stambhe tad golakadvayam // 104|| ekasmAt kuNDaladvandvaM candradvandvamivAmalam / dedIpyamAnamanyasmAt kSaumayugmaM ca niHsRtam // 105 // tAni divyAni ratnAni nandA sAnandamagrahIt / anabhravRSTivallAmo mahatAM syAdacintitaH ||106 // 1 zreNikaM ca saH ca // 2 seya zAM. // dvitIya: prakAza: zloka 30 // 260 // 5 10 ww.jainelibrary.org
Page #338
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 26 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakA rAjA yayAce kapilAM sAdhubhyaH zraddhayA'nvitA / bhikSA prayaccha nirbhikSAM tvAM kariSye dhanoccayaH // 107 / / kapiloce vidhatse mAM sarvA' svarNamayoM ydi| hinassi vA tathApyetadakRtyaM na kagemyaham // 108 // kAlasaukariko'pyUce rAjJA sUnAM vimuzca yat / dAsye'hamarthamarthasya lobhAt tvamasi saunikaH // 109 // sUnAyAM nanu ko doSo yayA jIvanti mAnavAH / tAM na jAtu tyajAmIti kAlasaukariko'vadat // 110 // sUnAvyApArameSotra kariSyati kathaM nviti / nRpaH kSiptvA'ndhakUpe tamahorAtramadhAsyat // 11 // atha vijJapayAmAsa gatvA bhagavate nRpaH / so'tyAji saunikaH sUnAmahorAtramidaM vibho // 112 // sarvajJo'bhidadhe rAjannandhakUpe'pi so'vadhIt / zatAni paJca mahiSAn svayaM nirmAya mRNmayAn // 113 / / tad gatvA zreNiko'pazyat svayamudvivije ttH| dhigaho me purA karma, nAnyathA bhagavagiraH // 114 // pazca pazca zatAnyasya mahiSAnighnato'nvaham / kAlasaukarikasyocaiH pAparAziravarddhata // 115 // ihApi rogAstasyA''san daarunnairtidaarunnaaH| paryantanarakaprApteruparyutkalitairathaiH // 116 // hA tAta hA mAtariti vyaadhivaadhaakdrthitH| vadhyamAnasUkaravat kAlasaukariko'raTat // 117 // so'nggnaa-tuulikaa-pussp-ciinnaa-kvnnit-maarjitaaH| dRSTi-tvaga-nAsikA-karNa-jihvAzUlAnyamanyata // 118 // tatastasya sutastAdRk svarUpaM sulaso'khilam / jagAda jagadAptAyA'bhayAyA'bhayadAyine // 119 / / 1 cakaiH mu.|| 2 mRnmayAna-pratiSu // 3 mAnaH zUkaravat mu.|| 4 mArjitA sugandhidravyaiH saMskRtaM dadhi / / // 261 // Jain Education Intel Ivww.jainelibrary.org
Page #339
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram !!1262|| Jain Education In rastra yaccakre tasyedRzaM phalam / satyamatyugrapApAnAM phalamatraiva labhyate // 120 // tathA'pyasya kuru prItyai viparItendriyArthatAm | amedhyagandhavidhvaMse bhavennR jalamauSadham // 121 // athaitya susastaM tu kaTutiktAnyabhojayat / apAyayadapo'tyuSNAstatra pusahodarAH // 122 // bhUyiSThaviSThayA suSThu sarvAGgINaM vyalepayat / UrvakaSTakamayyAM ca zayyAyAM paryaSupat // 123 // zrAvayAmAsa cakrIvat-kramelakaravAn kaTUn / rakSo- vetAla- kaGkAlaghorarUpANyadarzayat // 124|| taiH prItaH so'bravIt putraM cirAt svAdvadya bhojanam / zItaM vAri mRduH zayyA sugandhi ca vilepanam // 125 // zabdaH zrutisudhAni rUpANyekaM sukhaM dRzoH / bhaktenApi tvayA'smAt kiM vaJcito'smi ciraM sukhAt // 126 // tacchrutvA sulaso dadhyAvidamatraiva janmani / aho pApaphalaM ghoraM narake kiM bhaviSyati ||127|| sulase cintayatyevaM samRtvA prApa dAruNam / saptame narake sthAnamapratiSThAnasaMjJitam // 128 // kRtau durvadehiko bhANi sulasaH svajanairiti / pituH zraya padaM syAma sanAthA hi tvayA yathA // 129 // sulasastAnuvAcedaM kariSye karma na hyadaH / kiJcillebhe phalaM pitrApyatraivA'muSya karmaNaH // 130 // yathA mama priyAH prANAstathA'nyaprANinAmapi / svaprANitAya dhigaho paraprANapramAraNam // 131 // hiMsAjI vikayA jIvet kaH prekSya phalamIdRzam / maraNaikaphalaM jJAtvA kipAkakalamatti kaH // 132 // 1 bhavenna jala mu. / nRjalaM mUtram // 3 kRto pratiSu // 2 kaTutyakkA zAM. khaM. // 4 pramApaNam zAM. // dvitIya: prakAza: zloka 30 ||262|| 5 10
Page #340
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 263 // atha te svajanAH procuH pApaM prANivadhena yat / tadvibhajya grahISyAmo hiraNyamiva gotriNaH // 133 // tvamekaM mahiSaM hanyA haniSyAmo'parAn vayam / atyalpameva te pApaM bhaviSyati tato nanu // 134 // AdAya sulasaH pitryaM kuThAraM pANinA tataH / tenA''jaghne nijAM javAM marchito nipapAta ca // 135 / / labdhasaMjJastato'vAdIt sAkrandaH karuNasvaram / hA ! kuThAraprahAreNa kaThoreNArima pIDitaH // 136 // gRhaNIta bandhavo yUyaM vibhajya mama vedanAm / syAmalpavedano yena, pIDitaM pAta pAta mAm // 137 // sulasa khinnamanasaste ca prtibbhaassire| pIDA kasyApi kenApi grahItuM zakyate kimu // 138 // sulaso vyAjahAredaM yad vyathAmiyatImapi / na me grahItumIzidhve, tat kathaM narakavyathAm // 139 // kRtvA pApaM kuTumbArthe ghorAM narakavedanAm / eko'mutra sahiSye'haM, sthAsyantyatraiva bAndhavAH // 14 // hiMsA tanna kariSyAmi paitRkImapi sarvathA / pitA bhavati yadyandha: kimandhaH syAt suto'pi hi // 14 // evaM vyAharamANasya sulssyaatipiiddyaa| pratijAgaraNAyA''gAdabhayaH shrennikaatmjH||142|| parirabhya babhASe tamabhayaH sAdhu sAdhu bhoH / sarva te zrutamasmAbhiH, pramodAdvayamAgatAH // 143 / / pApAt pitryAdapakrAman kardamAdiva dUrataH / tvamekaH zlAdhyase inta pakSapAto guNeSu naH // 144 // sulasaM pezalairevamAlApaidharmavatsalaH / anumodya nijaM dhAma jagAma sa nRpAtmajaH // 145 / / 1 sAkrandakaru khaM. / sa krandan kara Da / sa krandana dAru ca // 2 paitrikI khaM, mu.|| 3 paicyA zAM. mu.|| 4 dhAma sa jagAma mu.|| // 26 // Jain Education Inter l
Page #341
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram ||264|| Jain Education 2000200000 svAnanAdRtya sulaso gRhItadvAdazavrataH / daurgatyabhIto'sthAjjainadharme rora ivezvare // 146 // kAlasarikanurivaivaM yastyajet kulabhavAmapi hiMsAm / svargasampadadavayasi tasya zreyasAmaviSayo na hi kiJcit // 147 // 30 // atha hiMsAM kurvannapi damAdibhiH puNyamarjayatyeva pApaM ca vizodhayedityAhadama deva - gurUpAstirdAnamadhyayanaM tapaH / sarvamapyetadaphalaM hiMsAM cenna parityajet // 31 // dama indriyajayaH, deva-gurUpAstirdevasevA gurusevA ca dAnaM pAtreSu dravyavizrANanam, adhyayanaM dharmazAstrAdeH paThanam, tapaH kRcchra- cAndrAyaNAdi / etaddamAdi sarvamapi na tu kiJcideva, aphalaM puNyArjana pApakSayAdiphalarahitam, cedyadi hiMsAM zAntihetuM kulakramAyAtAM vA na parityajena pariharet / evaM tAvanmAMsalubdhAnAM zAntikArthinAM kulAcAramanupAlayatAM ca yA hiMsA sA pratiSiddhA ||31|| idAnIM zAstrIyAM hiMsAM pratiSedhan zAstRnevA''kSipati vizvasto mugdhadhIrlokaH pAtyate narakAvanau / aho nRzaMselabhAndhehiMsAzAstropadezakaiH // 32 // dvitIya: prakAza: zloka 32 // 264 // 5 10
Page #342
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||265|| Jain Education Inten 509:0209992000 2020202 hiMsAzAstraM vakSyamANam, tasyopadezakA hiMsAzAstropadezakA manvAdayaH taiH kiviziSTaiH ? nRzaMse nirdayaiH / dayAvAn hi kathaM hiMsAzAstramupadizet / nRzaMsatve hetumAha - lobhAndhaiH mAMsalobhAdandhaiH svAbhAvikaviveka-vivekisaMsargacakSUrahitaiH / yadAha -- ekaM hi cakSuramalaM sahajo vivekastadvadbhireva saha saMvasatirdvitIyam / etaddvayaM bhuvi na yasya sa tato'ndhastasyApamArgacalane khalu ko'parAdhaH 1 // 1 // aho iti nirvede yato vizvasto visrabdhaH, vizvastatve heturmugdhadhIH / catubuddhirhi kRtyAkRtyaM vivecayan na pratArakavacastu vizvasiti / lokaH prAkRto janaH pAtyate kSepyate narakAvanau narakapRthvyAm ||32|| hiMsAzAstrameva yadAhurityanena prastutya nirdizati -- 66 ' yajJArthaM pazavaH sRSTAH svayameva svayaMbhuvA / yajJo'sya bhUtyai sarvasya tasmAdyajJe vadho'vadhaH ||33|| yajJArthaM yajJanimittaM svayaMbhuvA prajApatinA pazavaH sRSTA utpAditAH svayamevetyarthavAdaH / asya jagato vizvasya yajJo jyotiSTomAdiH bhRtyai, bhUtirvibhavaH, tasmAttatra yo vadhaH sa na vadho vijJeyaH, hiMsAjanyasya pApasyAnutpatterevamucyate / kathaM punaryajJe hiMsAdoSo nAsti ? ucyate-hiMsA hiMsyamAnasya mahAnavakAraH, prANaviyogena putra- dAra- dhanAdiviyo 1 stasyApi mArgacalane zAM. khaM. // 2 vizrabdhaH - zAM. mu. // 17 10 ||265 / /
Page #343
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM dvitIyaH prakAzaH zloka:35 // 266 // yogazAstram !!266 // gena vA sarvAnarthotpattairduSkRtasya vA narakAdiphalavipAkasya pratyAsatteH / yajJe tu hatAnAmupakAraH, nApakAraH narakAdiphalAnutpatteH // 33 // etadevAha auSadhyaH pazavo vRkSAstiryaJcaH pakSiNastathA / yajJArthaM nidhanaM prAptAH prApnuvantyucchritiM punaH // 34 // auSadhyo darbhAdayaH, pazavazchAgAdayaH, vRkSA yUpyAH, tiryazco gavAzvAdayaH, pakSiNaH kapialAdayaH, yajJAthai yajJanimittaM nidhanaM vinAzaM prAptAH / yadyapi keSAzcittatra nidhanaM nAsti tathApi yA ca yAvatI ca pIDA vidyata iti sA nidhanazabdena lakSyate / prApnuvanti yAnti ucchritimutkarSa devagandharvayonitvamuttarakurvAdiSu dIrghAyuSkAdi ca // 34 // yAvatyaH kAzvicchAstre coditA hiMsAstAH saMkSipya darzayati madhuparke ca yajJe ca pitRdevatakarmaNi / atraiva pazavo hiMsyA nAnyatretyabravInmanuH // 35 // madhuparkaH kriyAvizeSaH, tatra govadho vihitaH, yajJo jyotiSTomAdiH, tatra pazuvadho vihitH| pitaro daivatAni yatra karmaNyaSTakAdau tacca zrAddham , yadvA pitRNAM daivatAnAM ca karma mahAyajJAdi // 35 // 1-2 oSa khN.|| 3 yUpAH shaaN.| yUpAdayaH mu. // ... Jain Education Intel For Pate Personal Use Only ww.jainelibrary.org
Page #344
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 267|| eSvartheSu pazUn hiMsan vedatattvArthavid dvijaH / AtmAnaM ca pazRMzcaiva gamayatyuttamAM gatim // 36 // " [manusmR0 5 / 39-42 ] etAnarthAn sAdhayituM pazUna hiMsan dvija AtmAnaM pazuMzcottamA gati svargA-'pavargalakSaNAM gamayati prApayati, vedatatvArthaviditi vidaSo'dhikAritvamAha // 36 // hiMsAzAsamandha punastadupadezakAnAkSipati ye cakruH krUrakarmANaH zAstraM hiMsopadezakam / kva te yAsyanti narake nAstikebhyo'pi nAstikAH // 37 // ye manvAdayaH krUraM nighRNaM karma yeSAM te krUrakarmANaH zAstraM smRtyAdi hiMsAyA upadezakaM cakruH te hiMsAzAstrakartAraH kva narake yAsyantIti vismayaH / te cAstikAmAsA api nAstikemyo'pi nAstikAH paramanAstikA ityarthaH // 37 // uktaM cetyanena saMvAdazlokamupadarzayati "varaM varAkazcArvAko yo'sau prakaTanAstikaH / vedoktitApasacchadmacchannaM rakSo na jaiminiH // 38 // " [ ] // 267 // Jain Education in
Page #345
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka: 38 // 268 // // 268 // varamiti manAgiSTo jaiminyapekSayA, cArvAko laukAyatikaH, varAka iti dambharahitatvAdanukampyaH / tadevAha-yo'sau prakaTanAstikaH / jaiministu na varam , kutaH ? vedoktitApasacchabacchannaM rakSaH saH / vedoktireva tApasacchama tApasaveSastena channaM rakSo rAkSasaH, ayaM hi vedoktiM mukhe kRtvA sakalapANivacanAt mAyAvI rAkSasa iva / yacoktaM ' yajJArthaM pazavaH sRSTAH, iti tadvAGmAtram , nijanijakarmanirmANamAhAtmyena nAnAyoniSu jantavaH samutpadyanta iti vyalIkaH kasyacit sRssttivaadH| 'yajJo'sya bhUtyai sarvasya' iti tvarthavAdaH pakSapAtamAtram / 'vadho'vadhaH' iti tUpahAsapAtraM vacaH / yajJArtha vinihatAnAM cauSadhyAdInAM punarucchyaprAptiH zraddadhAnabhASitam , akRtasukRtAnAM yajJavadhamAtreNocchitagatiprAptyayogAta / api ca yajJahananamAtreNa yadi ucchitagatiprAptistahi mAtApitrAdInAmapi yajJe vadhaH kiM na kriyate / yadAhu: " nAhaM svargaphalopabhogatRSito nAbhyarthitastvaM mayA, santuSTastRNabhakSaNena satataM sAdho na yuktaM tava / svarga yAnti yadi tvayA vinihatA yajJe dhruvaM prANino, yajJaM kiM na karoSi mAtR-pitRbhiH putraistathA bAndhavaiH // " [ ] madhuparkAdiSu ca hiMsA zreyase nAnyoti svacchandabhASitam / ko hi vizeSo hiMsAyA ye kA zreyaskarI nAnyeti / puNyAtmAnastu sarvA'pi hiMsA na karttavyetyAhuH / yathA "savve jIvA vi icchaMti jIviuM na marijjiuM / tamhA pANivahaM ghoraM niggaMthA vajjayaMti NaM // " [ dazavai0 6 / 11] 1 reva ca tApa khN.|| 2 sadhe jIvA apIcchanti jIvituM na martum |tsmaat prANiSadhaM ghoraM nirgranthA varjayanti / Jain Education Intel For Private & Personal use only N w.jainelibrary.org
Page #346
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 269|| yattaktam 'AtmAnaM ca pazaMzcaiva gamayatyuttamA gatim ' iti tadatimahAsAhasikAdanyaH ko vaktumarhati ? / api nAma pazorahiMsrasyA'kAmanirjasyottamagatilAbhaH saMbhavet , dvijasya tu nizAtakapANikAprahArapUrva saunikasyeva nirdayasya hisataH kathamuttamagatisaMbhAvanA'pi syAt ? // 38 // etadeva vizeSAbhidhAnapUrvakamupasaMharabAha devopahAravyAjena yajJavyAjena ye'thavA / nanti jantUn gataghRNA ghorAM te yAnti durgatim // 39 // devA bhairava-caNDikAdayaH, tebhya upahAro baliH, sa eva vyAja chana, tena, mahAnavamI-mAghASTamI-caitrASTamInamasitakAdiSu devapUjAcchadmanA ye jantughAtaM kurvanti ye ca yajJavyAjena gataghRNA nirdayAste ghorAM raudrAM durgati narakAdilakSaNAM yAnti / atra devopahAravyAjeneti vizeSAbhidhAnam , yjnyvyaajenetyupsNhaarH| api ca nirAbAdhe dharmasAdhane svAdhIne sAbAdhaparAdhInadharmasAdhanaparigraho na zreyAna / yadAhaH 'arke cenmadhu vindeta kimartha parvataM vrajet ' [ ] iti // 39 // etadevAha zama-zola-dayAmUlaM hitvA dharma jagaddhitam / aho hiMsA'pi dharmAya jagade mandabuddhibhiH // 4 // // 269 // 58 Jain Education Inter For Private & Personal use only jainelibrary.org
Page #347
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIya: prakAza: zloka: 42 // 27 // // 27 // ___ zamaH kaSAyendriyajayaH, zIlaM susvabhAvatA, dayA bhUtAnukampA, etAni mUlaM kAraNaM yasya sa tathA, dharmo'bhyudaya-niHzreyasakAraNam , tam , kiMviziSTam ? jagaddhitam , hitvA upekSya, zama-zIlAdIni dharmasAdhanAnyupekSyetyarthaH, aho iti vismaye, hiMsA'pi dharmasAdhanabahirbhUtA dharmAya dharmasAdhanatvena mandabuddhimiruktA, sarvajanaprasiddhAni zamazIlAdIni dharmasAdhanAnyupekSya adharmasAdhanamapi hiMsAM dharmasAdhanatvena pratipAdayatAM pareSAM vyaktaiva mandabuddhitA // 40 // evaM tAvallobhamUlA zAntyarthA kulakramAyAtA yajJanimittA devopahArahetukA ca hiMsA pratiSiddhA / pitRnimittA avaziSyate, tAM pratiSedhituM parazAstrIyAM SaTzlokImanuvadati " haviryaccirarAtrAya yaccAnantyAya kalpate / pitRbhyo vidhivaddattaM tat pravakSyAmyazeSataH // 41 // cirarAtrazabdo dIrghakAlavacanaH, yaccAnantyAya, kenaciddhaviSA dIrghakAlA tRptirjAyate kenacidanantaiva, tadubhayaM pravakSyAmi // 41 // tilaiIhi-yavairidbhirmUla-phalena vA / dattena mAsaM prIyante vidhivat pitaro nRNAm // 42 // tilAdigrahaNaM netaraparisaMkhyAnArthamapi tUpAttAnAM phalavizeSapradarzanArtham / etavidhivadattaiH pitaro mAsaM prIyante // 42 // 1 phale khaM. // Jain Education in |
Page #348
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 27 // dvau mAsau matsyamAMsena trIn mAsAn hAriNena tu / aurabhraNAtha caturaH zAkuneneha paJca tu // 43 // matsyAH pAThInakAdyAH, hariNA mRgAH, urabhrA mepAH, zakunaya AraNyakukkaTAdyAH // 43 // SaNmAsAMzchAgamAMsena pArSateneha sapta vai / aSTAveNasya mAMsena rauraveNa navaiva tu // 4 // chAga chagalaH, pRSataiNa-ruravo mRgajAtivizeSavacanAH // 44 // dazamAsAMstu tRSyanti varAha-mahiSAmiSaiH / zaza-kUrmayomAsena mAsAnekAdazaiva tu // 45 // varAha AraNyazUkaraH // 45 // saMvatsaraM tu gavyena payasA pAyasena tu / vAdhINasasya mAMsena tRptiAdazavArSikI // 46 // " [mnusmR03|266-271] 1 aurabhrA mu.|| 2 araNyamkaraH khN.|| 3 vArdhI mu.|| / / 271 / / Jain Education Intelor O ww.jainelibrary.org
Page #349
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram !272 / / Jain Education Intem zrutAnumitayoH zrutasambandhasya balIyastvAd gavyena payasA pAyasena ca saMbandho na mAMsena prAkaraNikena, anye tu vyAkhyAnayanti - mAMsena gavyena payasA pAyasena vA / payaso vikAraH pAyasaM dadhyAdi, payaH saMskRte tvodane prasiddhiH / vArdhrINaso jaracchAgaH yasya pibato jalaM trINi spRzanti jihvA karNau ca / yadAha" tripivaM vindriyakSINaM zvetaM vRddhamajApatim / vANasaM tu taM prAhuryAjJikAH pitRkarmasu || " ] // 46 // pitRnimittaM hiMsopadezakaM zAstramanUdyaM tadupadiSTAM hiMsAM dUSayatiiti smRtyanusAreNa pitRRNAM tarpaNAya yA / mUDhervidhIyate hiMsA sA'pi durgatihetave // 47 // iti pUrvoktA yA smRtirdharmasaMhitA tasyA anusAreNAlambanena pitaraH piturvazyAH / yacchUtiH- " pitre pitAmahAya prapitAmahAya piNDaM nirvapet" [ ] iti / teSAM tarpaNAya tRptaye mUDhairavicArakairyA hiMsA vidhIyate sApi -- na kevalaM mAMsalobhAdinimittA -- durgatihetave narakAya / na hi svalpA'pi kAciddhiMsA na narakAdinibandhanam / yattu pitRtRptiprapaJcavarNanaM tanmugdhabuddhipratAraNamAtram, na hi tila - vrIhyAdibhirmatsya mAMsAdibhirvA parAsUnAM pitRRNAM tRptirutpadyate / 4 pitRnimittahiMso mu. // 5 prabandhavarNanaM zAM. // 3 vA mu. // 1 vA mu. // 2 yadAhu khaM. // [ dvitIya: prakAza: zloka 47 // 272 // 5 10 jainelibrary.org
Page #350
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1120311 Jain Education Inter yadAha 46 'mRtAnAmapi jantUnAM yadi tRptirbhavediha / nirvANasya pradIpasya snehaH saMvarddhayecchikhAm ||" [ ] iti // 47 // na kevalaM hiMsA durgatihetureva kiM tu hiMsyamAnairjantubhirvirodhanibandhanatvena svasyApi ihAmutra ca hiMsAhetutayA bhayahetu:, ahiMsrasya tu sarvajIvAbhayadAnazauNDasya na kuto'pi bhayamastItyAha yo bhUteSvabhayaM dadyAd bhUtebhyastasya no bhayam / yA vitIrya dAnaM tAgAsAdyate phalam ||48| spaSTam // 48 // evaM tAvadvisAparANAM manuSyANAM narakAdi hiMsAphalamabhihitam / surANAmapi hiMsakAnAM jugupsanIyacaritAnAM mUDhajanaprasiddhaM pUjyatvaM paridevayate kodaNDa-daNDa-cakrA-si-zUla - zaktidharAH surAH / hiMsakA api hA kaSTaM pUjyante devatAdhiyA || 49 // hA kaSTamityatizayanirveda, hiMsakA api rudraprabhRtayaH surAH prAkRtairjanaiH pUjyante vividhapRSpopahArAdibhirarcyante / te ca yathAkathaJcidabhyarNyantAM nAma, kevalaM devatAbuddhistatra virudvA ityAha- devatAdhiyA / 2 sapate khaM. // e 1 rodhanatvena khaM // 3 hiMsAsakAnAM khaM. // 10 // 273 //
Page #351
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram !!274 / / Jain Education Inte 1 hiMsakatve vizeSaNadvAreNa hetumAha -- kodaNDa- daNDa- cakrA'si zUla- zaktidharA iti / kodaNDAdidharatvAddhiMsakAH, hiMsakatvamantareNa kodaNDAdInAM dhArayitumayuktatvAt / kodaNDadharaH zaGkaraH, daNDadharo yamaH, cakrA'si viSNuH zUladharau ziva, zaktidharaH kumAraH, upalakSaNamanyeSAM zastrANAM zastradharANAM ca // 49 // evaM prapaJcato hiMsA pratiSidhya tadvipakSabhUtamahiMsAvrataM lokadvayena stauti -- mAteva sarvabhUtAnAmahiMsA hitakAriNI / ahiMsaiva hi saMsAramarAvamRtasAraNiH ||50|| ahiMsA duHkhadAvAgniprAvRSeNyaghanAvalI / bhavabhramarugArttAnAmahiMsA paramauSadhI || 51 || spaSTam / / 50 / / 51 / / ahiMsAvratasya phalamAha - 1 sAriNiH khaM. dIrghamAyuH paraM rUpamArogyaM zlAghanIyatA / ahiMsAyAH phalaM sarvaM kimanyat kAmadeva sA ||52 || kaLala dvitIya: prakAzaH zloka 52 / / 274 / / 5 10
Page #352
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||275 / / ahiMsAparo hi pareSAmAyurvarddhayannanurUpameva janmAntare dIrghAyuSTvaM labhate / tathaiva pararUpamavinAzayan prakRSTaM rUpamAmoti / tathaiva cAsvAsthyahetuM hiMsAM pariharan paramasvAsthyarUpamArogyaM labhate / sarvabhUtAbhayapradazca tebhyaH AtmanaH zlAghanIyatAmaznute / etat sarvamahiMsAyAH phalam , kiyadvA zRGgagrAhikayA vaktuM zakyate ityAha-kimanyat kAmadaiva sA, yadyat kAmayate tattasmai dadAti / upalakSaNametat , akAmitasyApi svargApavargAdeH phalasya dAnAt / atrAntare zloka :___hemAdriH parvatAnAM hariramRtabhujAM cakravartI narANAM, zItAMzuotiSAM svastaruravaniruhAM caNDarocihANAm / sindhustoyAzayAnAM jinapatirasurA-'martya-mAdhipAnAM yadvat tadvad vratAnAmadhipatipadavIM yAtyahiMsA kimanyat / / 1 / 52 / / uktamahiMsAvratam / atha sUnRtavratasyAvasaraH, tacca nAlIkaviratimantareNopapadyate, na ca tatphalamanupadaryAlIkAdvirati kArayituM zakyaH para ityalIkaphalamupadI tadviratimupadarzayati manmanatvaM kAhalatvaM mUkatvaM mukharogitAm / vIkSyAsatyaphalaM kanyAlIkAdyasatyamutsRjet // 53 // 1 "ntarazlokAH khaM. // 2 virativratamantareNo mu.|| 3 "mupadarzayati khaM / / // 27 // Jain Education in
Page #353
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zloka:54 // 276 // // 276 / / mana eva manta yatra tad manmanaM parasyApratipAdakaM vacanam , tadyogAt puruSo'pi manmanaH, tasya bhAvo manmanatvam , . 1 / kAhalamavyaktavarNa vacanam , tadyogAt puruSo'pi kAhalaH, tasya bhAvaH kAhalatvam 2 / mUko'vAk, tasya bhAvo mUkatvam 3 / mukhasya rogA upajihvAdayaH, te'sya santi mukharogI, tasya bhAvo mukharogitA 4 / etat sarvamasatyaphalaM vIkSya zAstrabalenopalabhyAsatyaM sthalAsatyamutsRjecchAvakaH / yadAha " mUkA jaDAzca vikalA vAgahInA vaagjugupsitaaH| pUtigandhamukhAzcaiva jAyante'nRtabhASiNaH // " [ ] ___ asatyaM ca kanyAlIkAdi vakSyamANam // 53 // tadevAha kanyA-go-bhUmyalIkAni nyAsApaharaNaM tathA / kUTasAkSyaM ca paJceti sthUlAsatyAnyakIrtayan // 54 // 1 kanyAlIkaM, 2 gavAlIkaM, 3 bhUmyalIkaM, 4 nyAsApaharaNaM, 5 kUTasAkSyaM ca / etAni pazca sthUlAsatyAnyakIrtayan jinaaH| tatra kanyAviSayamalIkaM kanyAlIkaM bhinnakanyAmabhinnA viparyayaM vA vadato bhavati; idaM ca sarvasya kumArAdidvipadaviSayasyAlIkasyopalakSaNam / gavAlIkamalapakSIrAM bahukSIrAM viparyayaM vA vadataH, idamapi sarvacatuSpadaviSayasyA 1 asatyaM ca // taca vakSyamANam- khaM. // 2 vA nAsti khaM. // Jain Education Inte ww.jainelibrary.org
Page #354
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 277 // lIkasyopalakSaNam / bhUmyalIkaM parasatkAmapyAtmAdisatkAM viparyayaM vA vadataH, idaM ca zeSapAdapAdyapadadravyaviSayAlIkasyopalakSaNam / atha dvipada-catuSpadA-'padagrahaNameva kaspAnna kRtam ? ucyate-kanyAdyalIkAnAM loke'tigarhitatvena rUDhatvAditi / nyasyate rakSaNAyAnyasmai samarpyata iti nyAsaH suvarNAdiH, tasyApaharaNamapalApaH, tadvacanaM sthUlamRSAvAdaH, idaM cAnenaiva vizeSeNa pUrvAlIkebhyo bhedenopAttam / kUTasAkSyaM pramANIkRtasya laJcA-matsarAdinA kUTaM vadataH ' yathAhamatra sAkSI.' asya ca parakIyapApasamarthakatvalakSaNavizeSamAzritya pUrvebhyo bhedenopnyaasH| etAni kliSTAzayasamutthatvAta sthUlAsatyAni // 54 // eteSAM sthUlAlIkatve vizeSaNadvAreNa hetumupanyasya pratiSedhamAha sarvalokaviruddhaM yadyadvizvasitaghAtakam / yadvipakSazca puNyasya na vadettadasUnRtam // 55 // sarvalokaviruddhatvAt kanyAgobhUmyalIkAni na vadet / vizvasitaghAtakatvAnyAsApalApaM na vadet / puNyasya dharmasya vipakSarUpo'dharmaH, taM hi vadan pramANIkRto vivAdibhiramyarthyate 'dharma brUyA nAdharmam ' iti, iti dharmavipakSatvAt kUTasAkSyaM na vadet / / 55 // 1 suvarNAdi khaM // 2 vadena puNyasya khN.|| 3 sUnRtaM hi (1) // 'bhyarthite khN.|| 5 dharma bayAnAdharmam- khaM. vinA // // 277 // 70 Jain Education Inter For Private & Personal use only Blw.jainelibrary.org
Page #355
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 278 // Jain Education Int asatyasya phalavizeSamupadarzayaMstatparihAramupadizati-- asatyato laghIyastvamasatyAdvacanIyatA / adhogatirasatyAcca tadasatyaM parityajet // 56 // laghIyastvaM vacanIyatA cAsatyasyaihikaM phalam, adhogatirAmuSmikam // 56 // atha bhavatu kliSTAzayapUrvasyAsatyasya niSedhaH, prAmAdikasya tu kA vArtetyAhaasatyavacanaM prAjJaH pramAdenApi no vadet / zreyAMsi yena bhajyante vAtyayeva mahAdrumAH || 57 // tai kliSTAzayapUrvakamasatyavacanam, prAmAdikamapyajJAna- saMzayAdijanitavacanaM na vadet yena prAmAdikenAsatyavacanena zreyAMsi bhaGgamupayAnti vAtyayeva mahAdrumA iti dRSTAntaH / yadAhurmaharSayaH - 64 'aiammi a kAlammi pccuppnnmnnaage| jamaGkaM tu na jANejjA evameaM ti No vae // 1 // 1 dazavaikAlikAduddhRtA svimAsu tisRSvapi gAthAsu 'kAlammi' ityasya sthAne 'aTTammI' iti pATha: zAM. kha. pratyordRzyate, ka. kha. ga. cha. Da. pratiSu tu 'addhammi' iti pAThaH / AsAM tisRNAM gAthAnAM haribhadrasUriviracitaM vyAkhyAnamevaM dRzyate - " aIyaMmi tti sUtram / atIte ca kAle tathA pratyutpanne vartamAne'nAgate ca yamarthaM na tu jAnIyAt samyageva - mayamiti, tamaGgIkRtya evametaditi na brUyAditi sUtrArthaH / ayamajJAtabhASaNapratiSedhaH // tathA aIyammitti sUtram / dvitIya: prakAza: zlokaH 57 // 278 // 10
Page #356
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 279 // aiammi a kAlammi pnycppnnnnmnnaage| jattha saMkA bhave taM tu evameaMti No vae / 2 / / ahaammi a kAlammi paccuppannamaNAgae / nissaMkiaM bhave jaM tu evameaM tu nidise // 3 // " [ dazavai0 7 / 8, 9, 10 ] etaccAsatyaM caturdA-bhUtanihavo'bhUtodbhAvanamarthAntaraM gardA c|| bhUtanihnavo yathA-nAstyAtmA, nAsti puNyaM, nAsti pApaM cetyAdi / abhUtodbhAvanaM yathA-sarvagata AtmA zyAmAkatandulamAtro vA / arthAntaraM yathA-gAmazvamabhidadhataH / gardA tu tridhA, ekA sAvadhavyApArapravartanI, yathA kSetraM kRpetyAdi / dvitIyA apriyA kANaM kANamiti vadataH / tRtIyAAkrozarUpA, yathA are bAndhakineya ityAdi / / 57 / / atipariharaNIyatvamasatyavacanasya darzayan punarapyahikAn doSAnAhaatIte ca kAle pratyutpanne'nAgatArtha yatrAthai zaGkA bhavediti tamapyarthamAzritya 'evametat' iti na yAditi sUtrArthaH / ayamapi vizeSataH zaGkitabhASaNapratiSedhaH // tathA aiyaMmi tti sUtram / atIte ca kAle pratyutpanne'nAgate niHzaGkitaM bhavet yadarthajAtaM, tuzabdAdanaSadyam , tad evametat' iti nirdizet / anye paThanti 'stokastokam' iti, tatra pari. mitayA vAcA nirdizediti suutraarthH||" iti dazavakAlikasUtrasya hAribhadryAM vRttau pR0 214-215 / / 1 evamevaM- zAM. / thevathevaM- khN.|| 2 taMDula khN.|| 3 darzayan doSAnAha zAM. // // 279 // Jain Education in pol |
Page #357
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram ||280|| Jain Education Inte asatyavacanAdvaira-viSAdA- 'pratyayAdayaH / prAduHSanti na ke doSAH kupathyAd vyAdhayo yathA // 58|| vairaM virodhaH, viSAdaH pazcAttApaH, apratyayo'vizvAsaH / AdigrahaNAd rAjAvamAnAdayo gRhyante ||18|| AmuSmikaM mRSAvAdasya phalamAha - nigodeSvatha tiryakSu tathA narakavAsiSu / utpadyante mRSAvAdaprasAdena zarIriNaH // 59 // nigodA anantakAyikA jIvAsteSu, tiryakSu gobalIvardanyAyena zeSatiryagyoniSu, narakavAsiSu nairayikeSu ||59 // idAnIM mRSAvAdaparihAre anvayavyatirekAbhyAM kAlikAcArya - vasurAjau dRSTAntAvAha - brUyAd bhiyoparodhAdvA nAsatyaM kAlikAryavat / yastu brUte sa narakaM prayAti vasurAjavat ||60|| bhiyA maraNAdibhayena, uparodhAddAkSiNyAdasatyaM na brUyAt / yastu brUte 'bhiyoparodhAdvA' ityatrApi saMbandha - nIyam / dRSTAntau saMpradAyagamyau / sa cAyam - asti bhUramaNImaulimaNisturamaNI purI / yathArthanAmA tatrAsI jitazatrurmahIpatiH || 1 || 1 nAzeSa - zAM. khaM. // dvitIya: prakAzaH zlokaH 60 // 280 // 5 10
Page #358
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 28 // rudreti nAmadheyena brAhmaNI tatra vishrutaa| datta ityabhidhAnena tasyAH putro babhUva ca // 2 // datto nitAntadantio dyata-madyapriyaH sdaa| sevitaM taM mahIpAlaM pravRtto varttanecchayA // 3 // rAjJA pradhAnIcakre'sau chAyAvat pAripAzvikaH / ArohAyopasarpantyA viSavallerapi drumaH // 4 // vibhidya prakRtIreSa rAjAnaM nivAsayat / pApAtmAnaH kapotAzca svAzrayocchedadAyinaH // 5 / / tasya rAjJo durAtmA'sau rAjye svayamupAvizat / kSudraH pAdAntadAne'pi krAmatyucchIrSakAMvadhi // 6 // pazuhiMsotkaTAn yajJAnajJo dharmadhiyA vyadhAt / dhUmairmalinayan vizvaM sa mUriva pAtakaiH / / 7 / / viharan kAlikAryAkhyazvAcAryastasya mAtulaH / tatrAjagAma bhagavAnaGgavAniva saMyamaH // 8 // tatsamIpamanApitsurdatto mithyaatvmohitH| atyartha prArthito mAtrA mAtulAbhyarNamAyayau // 9 // mattonmattapramattAbho datto'pRcchat tamudbhaTam / AcArya yadi jAnAsi yajJAnAM brahi kiM phalam // 10 // uvAca kAlikAcAryoM dharma pRcchasi tacchRNu / tat parasya na karttavyaM yadyadvipriyamAtmanaH // 11 // nanu yajJaphalaM pRcchAmIti dattodite punaH / mUrirUce na hiMsAdi bheyase kintu pApmane // 12 // punastadeva sAkSepa pRSTo dattena dudhiyaa| sasauSThavamuvAcAryoM yajJAnAM narakaH phalam // 13 // 1 pArzvakaH mu. zAM. / "parermukhapAt" si06| 4 / 29 // 2 vibheca mu. khaM. // 3 'badhe: khaM. // 4 'khya AcArya khN.|| // 28 // Jain Education Intel W ww.jainelibrary.org
Page #359
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 60 // 28 // !!282 // dattaH kruddho'bhyadhAdevamiha kaH pratyayo vada / Aryo'pyUce zvakumbhyAM tvaM pakSyase saptame'hani // 14 // dattaH kopAdadastabhrararuNIkRtalocanaH / bhratAviSTa ivovAca pratyayo'trApi ko nanu // 15 // athoce kAlikAryo'pi vakumbhIpacanAt purH| tasminnevAlathakasmAt te mukhe viSThA pravekSyati // 16 // roSAd datto jagAdedaM tava mRtyuH kutaH kdaa| na kuto'pi, svakAle dyAM yAsyAmItyavadanmuniH // 17 // amuM niruddha durbuddhimiti dattena zeSataH / AdiSTaiH kAlikAcAryoM rurudhe daNDapUruSaiH // 18 // atha dattAt samudvignAH sAmantAH pApakarmaNaH / AhvannAdyaM nRpaM tasmai dattamarpayituM kila // 19 // datto'pi zaGkitastasthau nilIno nijavezmani / kaNThIrakharakhatrasto nikuJja iva kuJjaraH // 20 // sa vismRtadino daivAdAgate saptame dine / bahirnirgantumAra! rAjamArgAnarakSayat // 21 // tatraiko mAlikaH prAtarvizan puSpakaraNDavAn / cakre vegAturo viSThAM bhItaH puSpaiH pyadhatta ca // 22 // ihAhani haniSyAmi pazuvanmunipAMsanam / cintayanniti datto'pi niryayau sAdibhirvRtaH // 23 // ekena valgatA'zvena viSThokSiptA khureNa sA / dattasya prAvizaccAsye nAsatyA yatinAM giraH // 24 // zilAsphAlitavat sadyaH zlathAGgo vimnaasttH| sa sAmantAnanApRcchaya vavale svagRhaM prati // 25 // nA'smanmantro'munA jJAta iti prkRtipuurupaiH| gRhamapravizanneva bavA daH sa gaurikha // 26 // 1 tathaiko khaM // 2 -ka kha. ga. cha. / yaminA mu.|| Jain Education Inter Ww.jainelibrary.org
Page #360
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 283 / / atha prakAzayaMstejo nijaM rAjA cirantanaH / prAdurAsIt tadAnIM sa nizAtyaya ivAryamA // 27 // so'hiH karaNDa niryAta iva dUraM jvalan krudhA / dattaM zvakumbhyAM narakakumbhyAmiva tadA'kSipat / / 28 // adhastAttApyamAnAyAM kumbhyAM zvAno'ntarA sthitAH / dattaM vidadruH paramAdhArmikA iva nArakam // 29 // nirastabhUpAlabhayoparodhaH zrIkAlikAcArya ivevmuccaiH| satyavratatrANakRtapratijJo na jAtu bhASeta mRSA manISI // 30 // [iti kAlikAcAryadattakathAnakam ] asti cediSa vikhyAtA nAnA zaktimatI prii| zaktimatyAkhyayA nadyA narmasakhyeva zobhitA // 1 // pRthvImukuTakalpAyAM tasyAM tejobhiradbhutaH / mANikyamiva pRthvIzo'bhicandro nAmato'bhavat // 2 // sUnuH sUnRtavAk tasya bsuritybhidhaantH| ajAyata mahAbuddhiH pANDorikha yudhiSThiraH // 3 // pArve kSIrakadambasya guroH parvatakaH sutaH / rAjaputro vasuichAtro nAradazvApaThaMtrayaH // 4 // saudhopari zayAneSu teSu pAThazramAnnizi / cAraNazramaNau vyomni yAntAvityUcaturmithaH / / 5 / / eSAmekatamaH svagaM gamiSyatyaparau punaH / narakaM yAsyatastaccAzrauSIta kSIrakadambakaH // 6 // tacchrutvA cintayAmAsa khinnaH kSIrakadambakaH / mayyapyadhyApake ziSyau yAsyato narakaM hahA // 7 // ebhyaH ko yAsyati svarga narakaM kau ca yAsyataH / jijJAsurityupAdhyAyastAMstrIn yugapadAhata // 8 // 1 triSaSTi0 7 / 2 / 383-450 // 2 vasucchAtro mu.|| 3 hAhA khN.|| ||283 // Jain Education nal |
Page #361
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 60 /ra8I . // 28 // yAvapUrNa samapyeSAmekaikaM piSTakukkuTam / sa Uce'mI tatra vadhyA yatra ko'pi na pazyati // 9 // vasu-parvatako tatra gatvA zUnyapradezayoH / AtmanInAM gatimiva jannatuH piSTakukuTau // 10 // mahAtmA nAradastatra vrajitvA nagarAd bahiH / sthitvA ca vijane deze dizaH prekSyetyatarkayat // 11 // gurupAderadastAvadAdiSTaM vatsa yccyaa| vadhyo'yaM kukkuTastatra yatra ko'pi na pazyati // 12 // asau pazyatyahaM pazyAmyamI pazyanti khecraaH| lokapAlAzca pazyanti pazyanti jJAnino'pi ca // 13 // nAstyeva sthAnamapi tadyatra ko'pi na pazyati / tAtparya tad gurugirAM na vadhyaH khalu kukkuTaH // 14 // gurupAdA dayAvantaH sadA hiMsAparAGmukhAH / asmatprajJAM parijJAtumetanniyatamAdizan / / 15 / / vimRzyaivamahatvaiva kukuTaM sa samAyayau / kukkuTAhanane hetuM gurorvyajJapayaJca tam // 16 // svarga yAsyatyasau tAvaditi nizcitya sasvaje / guruNA nAradaH snehAt sAdhu sAdhviti bhASiNA // 17 // vasu-parvatako pazcAdAgatyaivaM zazaMsatuH / nihato kukuTau tatra yatra ko'pi na pazyati // 18 // apazyataM yuvAmAdAvapazyan khecarAdayaH / kathaM hatau kukuTau re pApAvityazapad guruH / / 19 / / tataH khedAdapAdhyAyo dadhyau vidhyAtapAThadhIH / mudhA me'dhyApanaklezo vasu-parvatayorabhUta // 20 // gurUpadezo hi yathApAtraM pariNamediha / abhrAmbhaH sthAnabhedena muktA-lavaNatAM vrajet / / 21 / / 1 prekSya vyatarka mu.|| 2 gatyaiva khN.|| Jain Education in For Private & Personal use only Doww.jainelibrary.org
Page #362
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 28 // priyaH parvatakaH putraH putrAdapyadhiko vasuH / narakaM yAsyatastasmAd gRhavAsena ki mama // 22 // nirvedAdityupAdhyAyaH pravrajyAmagrahIttadA / tatpadaM parvato'dhyAsta vyAkhyAkSaNavicakSaNaH // 23 // bhUtvA guroH prasAdena sarvazAkhavizAradaH / nAradaH zAradAmbhodazuddhadhIH svAM bhuvaM yayau // 24 // nRpacandro'bhicandro'pi jagrAha samaye vratam / tatazcAsIdvam rAjA vAsudevasamaH zriyA // 25 // satyavAdIti sa prApa prasiddhi pRthivItale / tAM prasiddhimapi trAtuM satyameva jagAda saH // 26 // athaikadA mRgayuNA mRgAya mRgyaajussaa| cikSipe vizikho vindhyanitambe so'ntarA'skhalat // 27 // iSuskhalanahetuM sa jJAtuM tatra yayau ttH| AkAzasphaTikazilAmajJAsIt pANinA spRzan / / 28 // sa dadhyAviti manye'syAM saMkrAntaH paratavaran / bhUmicchAyeva zItAMzI dadRze hariNo mayA // 29 // pANisparza vinA neyaM sarvathA'pyupalakSyate / avazyaM tadasau yogyA vasorvasumatIpateH // 30 // raho vyajJapayadrAkSe gatvA tAM mRgayuH zilAm / hRSTo rAjA'pi jagrAha dadau cAsmai mahaddhanam // 31 // sa tayA ghaTayAmAsa cchannaM svAsanavedikAm / tacchilpino'ghAtayacca nAtmIyAH kasyacinnRpAH // 32 // tasyAM siMhAsanaM vedau cedIzasya nivezitam / satyaprabhAvAdAkAzasthitamityabudhajanaH // 33 // satyAddhi tuSTAH sAnnidhyamasya kurvanti devatAH / evamUrjasvinI tasya prasiddhiAnaze dizaH // 34 // tayA prasiddhayA rAjAno mItAstasya vazaM yayuH / satyA vA yadivA mithyA prasiddhirjayinI nRNAm // 35 // 1 -ka. ga. ch.| vazaM gatAH mu.|| 72 // 28 // Jain Education Inter M w.jainelibrary.org
Page #363
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 60 // 286 // // 286 // AgAcca nArado'nyedyustatazcaikSiSTa parvatam / vyAkhyAnayantamRgvedaM ziSyANAM zemuSIjuSAm // 36 // ajairyaSTavyamityasmin merityupadezakam / babhASe nArado bhrAtardhAntyA kimidamucyate // 37 // trivArSikANi dhAnyAni na hi jAyanta ityajAH / vyAkhyAtA guruNA'smAkaM vyasmArSIH kena hetunA // 38 // tataH parvatako'vAdIdidaM tAtena noditam / uditAH kiM tvajA meSAstathaivoktA nighaNTuSu // 39 // jagAda nArado'pyevaM zabdAnAmarthakalpanA / mukhyA gauNI ca tatreha gauNI gururacIkathat // 40 // gurudharmopadeSTaiva zrutidharmAtmikaiva ca / dvayamapyanyathAkurvanmitra mA pApamarjaya // 41 // sAkSepa parvato'jalpadajAn meSAn gurujagau / gurUpadezazabdArthollaGghanAddharmamarjasi ? // 42 // mithyAbhimAnavAco hi na syudaNDabhayAnnRNAm / svapakSasthApane tena jihvAcchedaH paNo'stu naH // 43 // pramANamubhayoratra sahAdhyAyI vasunRpaH / nAradaH pratipede tanna kSobhaH satyabhASiNAm // 44 // rahaH parvatamUce'mbA gRhakarmaratApyaham / ajAstrivArSikaM dhAnyamityaupaM bhavatpituH // 45 / / jihvAcchedaM paNe'kAryaddattidasAmpratam / avimRzya vidhAtAro bhavanti vipadAM padam // 46 // avadata parvato'pyevaM kRtaM tAvadidaM mayA / yathAtathAkRtasyAmba karaNaM na hi vidyate // 47 // sA'tha parvatakApAyapIDayA hRdi shlyitaa| vasurAjamupepAya putrArthe kriyate na kim / / 48|| 1 sAkSepaH ka. ga. ca. cha. dd.|| 2 nAradastadurIcake kha. // Jain Education Inter R ow.jainelibrary.org
Page #364
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 28 // dRSTaH kSIrakadambo'dya yadamba tvamasIkSitA / kiM karomi prayacchAmi ki cetyabhidadhe vasuH // 49 // sA'vAdIdIyatAM putrabhikSA mA mahIpate / dhanadhAnyaiH kimanyama vinA putreNa putraka / / 50 // vasurUce mama mAtaH pAlyaH pUjyazca parvataH / guruvad guruputre'pi vartitavyamiti zruteH // 51 // kasyAdya patramurikSaptaM kAlenAkAlaroSiNA / ko jighAMsurdhAtaraM me brUhi mAtaH kimAturA // 52 // ajavyAkhyAnavRttAntaM svaputrasya paNaM ca tam / tvaM pramANIkRtazvAsItyAkhyAyA'rthayate sma sA // 53 // kurvANo rakSaNaM bhrAtarajAn meSAnudIraya / prANairapyupakurvanti mahAntaH kiM punargirA // 54 // avocata vasurmAtamithyA vacmi vacaH katham / prANAtyaye'pi zaMsanti nAsatyaM satyabhASiNaH // 55 // anyadapyabhidhAtavyaM nAsatyaM paapbhiirunnaa| guruvAganyathAkAre kUTasAkSye ca kA kathA // 56 // bahukuru guroH sunuM yadvA satyavratAgraham / tayA saroSamityuktastadvaco'masta pArthivaH // 57 / / tataH pramuditA kSIrakadambagRhiNI yyau| Ajagmatuzca vidvAMso tatra nArada-parvatau // 58 // sabhAyAmamilana sabhyA mAdhyasthyaguNazAlinaH / vAdinoH sadasadvAdakSIra-nIrasitacchadAH // 59 // AkAzasphaTikazilAvedisiMhAsanaM vsuH| sabhApatiralacakre nabhastalamivoDapaH // 6 // tato nijanijavyAkhyApakSaM nArada-parvatau / kathayAmAsatU rAjJe satyaM bahIti bhASiNau // 61 // 1 kiM ve khaM. triSaSTiH 7 / 2 / 431 // 1 zruti: ca. Da. // ||287 // Jain Education in For Private & Personal use only
Page #365
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa dvitIyaH prakAza: zlokaH 60 vibhUSitaM yogazAstram // 288 / / !!288 / / vipravRddhasthoce sa vivAdastvayi tiSThate / pramANamanayoH sAkSI tvaM rodasyorivAryamA // 62 // ghaTaprabhRtidivyAni vartante hanta satyataH / satyAdvarSati parjanyaH satyAt siddhayanti devatAH / / 63 // tvayaiva satye loko'yaM sthApyate pRthivIpate / tvAmihArthe mahe kiM brUhi satyavratocitam // 64 // vaco'zrutveva tat satyaprasiddhiM svAM nirasya ca / ajAn meSAn gurukhyiAditi sAkSyaM vasurvyadhAt // 65 // asatyavacasA tasya kruddhAstatraiva devatAH / dalayAmAsurAkAzasphaTikAsanavedikAm // 66 // vasurvasumatInAthastato vasumatItale / papAta sadyo narakapAtaM prastAvayanniva // 67 // kUTasAkSyaM pradAtaste zvapacasyeva ko mukham / pazyediti vasuM nindanAradaH svAspadaM yayau // 68|| devtaabhirstyoktikupitaabhirnipaatitH| jagAma ghoraM narakaM naranAtho vasustataH // 69 // yo yaH sUnurupAvikSadrAjye tasyAparAdhinaH / prajaghnurdevatAstaM taM yAvadaSTau nipAtitAH // 7 // iti vasunRpaterasatyavAcaH phalamAkarNya jinoktividdhakarNaH / kathamapyuparodhato'pi jalpedanRtaM prANitasaMzaye'pi naiva / / 71 // 6 // [ iti nArada-parvatakathAnakam // ] sadabhyo hitaM satyamiti vyutpatyA avitathamapi parapIDAkaraM vacanamasatyamevAhitatvAditi satyamapIdRzaM na bhASetetyAha 1 ghco'shrutvaiv-mu.|| 2[ ] etadantargata: pATho nAsti zAM. khaM / / Jain Education inte For Private & Personal use only H w.jainelibrary.org
Page #366
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 289 // Jain Education Inte satyamapi bhASeta parapIDAkaraM vacaH / loke'pi zrUyate yasmAt kauziko narakaM gataH || 61|| satyamavitathaM lokarUDyA, paramArthatastu parapIDAkaratvAdasatyamevetyarthaH tanna bhASeta tadbhASaNAnnarakagamanazruteH / atrArthe laukikaM dRSTAntamAha -- loke'pi samayAntare'pi zrUyate nizamyate parapIDAkarasatyabhASaNena kauziko narakaM gata iti / kauzikastu sampradAyagamyaH sa cAyam -- AsIt satyadhanaH ko'pi kauziko nAma tApasaH / apAsya grAmasaMvAsamanugaGgamuvAsa saH // 1 // kandamUlaphalAhAro nirmamo niSparigrahaH / satyavAditayA prApa prasiddhi paramAmasau ||2|| muSitvA grAmamanyedyasyavastasya pazyataH / AzramaM nikaSA jagmurvanaM bilamivoragAH ||3|| teSAmanupadinastu grAmyAH papracchuretya tam / satyavAdyasi tad brUhi taskarAH kutra vatrajuH ||4|| dharmAbhijJa kathayAmAsa kauzikaH / ghane tarunikuje'smin dasyavaH prAvizanniti ||5|| tasyopadezAt sanna grAmINAH zastrapANayaH / vanaM pravizya nirjaghnurdasyUn vyAdhA mRgAniva // 6 // RtamapyanRtaM paravyathAkaraNenedamudIrayan vacaH paripUrya nijAyurulbaNaM narakaM kauzikatApaso yayau || 7||61 || / 2 yA prasiddhi prApa khaM // 3 bane ca Da // 73 1 paraM khaM. // 10 ||||289 //
Page #367
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram / / 290 / / Jain Education Int alpamapyasatyavacanaM pratiSedhituM mahadasatyaM vadataH paridevayate- alpAdapi mRSAvAdAdrauravAdiSu saMbhavaH / anyathA vadatAM jainIM vAcaM tvahaha kA gatiH ||62 || alpAdapyaikArthaviSayatvena stokAdapi mRSAvAdAdasatyAdrauravAdiSu raurava - mahArauravaprabhRtiSu narakAvAseSu saMbhava utpattiH, lokaprasiddhatvAdrauravagrahaNam, anyathA sarvanarakeSvityucyeta / anyathA viparItArthatayA jainIM vAcaM vadatAmatIvAsatyavAdinAM kutIrthakAnAM svayUthyAnAM ca nihnavAdInAM kA gatiH ! narakAdapyadhikA teSAM gatiH prApnotItyarthaH / ati khede, azakyapratIkArAH paridevanIyAH khalveta iti / yadAha anapAvatapanavaNamaNumavi duraMtaM / jaM miriibhavatada jiyadukkaya avasesalesavasA // 1 // surathuyaguNo va titthaMkaro vi tihuyaNaatullamallo vi / govAihiM vi bahuso kaasthio tijayapahusaMsi ||2|| 1 ahaha sakalAnyapApebhyo vitathaprajJApanamaNyapi durantam / yanmarIcibhavatadarjitaduSkRtAvazeSale zavazAt // surastutaguNo'pi tIrthaGkaro'pi tribhuvanAtulya mallo'pi / gopAdibhirapi bahuzaH kadarthitabijagatprabhutve // strI-go-brAhmaNa-bhrUNAntakA api kespi dRDhaprahAryAdayaH / bahupApA api prasiddhAH siddhAH kila tasminneva bhave // 2 pAvAhi khaM. // 3 miriI0 khaM. // 4 hu taM si khaM. atra yadi pahu taM si iti pATha: syAt tadA ' trijagatprabhustvamasi' ityartho bhavet // dvitIya: prakAza: zloka 62 // 290 // 5
Page #368
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 29 // thI-go-baMbhaNa bhUNaMtagA vi kevi iha diDhapahAgaI / bahupAvA vi pasiddhA siddhA kira tammi ceva bhave // 3 // 62 // asatyavAdino ninditvA satyavAdinaH stauti jJAna-cAritrayormUlaM satyameva vadanti ye| dhAtrI pavitrIkriyate teSAM caraNareNubhiH // 6 // jJAna-cAritrayoni-kriyayormUlaM kAraNaM yat satyaM tadeva vadanti ye, jJAna-cAritragrahaNaM 'nANa-kiriyAhiM mokkho' [vi0 bhA0 3] iti bhagavadbhASyakAravacanAnuvAdArtham / jJAnagrahaNena darzanamapyAkSipyate, darzanamantareNa jJAnasyAjJAnatvAt , mithyAdRSTihi satvAsacce vaiparItyena jAnAti, bhavahetuzca tajjJAnaM, yadRcchayA cArthanirapekSamupalabhate, na ca zAnaphalamasya / " sayasayavisesaNAo bhvheu-jicchioplNbhaao| nANaphalAbhAvAo miccha(cchA)didvissa aNNANaM // " [vi. bhA0 521] spaSTamanyat // 3 // satyavAdinAmaihikamapi prabhAvaM darzayati1 ceya vN.|| 2 labhyate zAM. mu.|| 3 bhaSahe mu. shaaN.|| 4 jahathiopalaM khaM. / 'jaicchaopalaM zAM. mu.|| // 29 // Jain Education a l
Page #369
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 64 // 29 // // 292 // alIkaM ye na bhASante satyavatamahAdhanAH / nAparAddhumalaM tebhyo bhUta-pretoragAdayaH // 64 // bhUtA bhUtopalakSitAH vyantarAH, pretAH pitaro ye svasaMbandhino manuSyAn pIDayanti, bhUta-pretagrahaNaM bhuvanapatyAdInAmupalakSaNArtham / uragAH sarpAH, AdigrahaNAd dhyAghrAdInAM parigrahaH / atrAntarazlokA:ahiMsApaya saH pAlibhUtAnyanyavratAni yat / satyabhaGgAt pAlibhaGge'nargalaM viplaveta tat // 1 // satyameva vadet prAjJaH sarvabhUtopakArakam / yadvA tiSThet samAlambya maunaM sarvArthasAdhakam // 2 // pRSTenApi na vaktavyaM vaco vairasya kAraNam / marmAvit karkazaM zaGkAspadaM hiMsramamayakam // 3 // dharmadhvaMse kriyAlope svasiddhAntArthaviplave / apRSTenApi zaktena vaktavyaM taniSedhitum // 4 // cArvAkaiH kaulikaivipraiH saugataiH pAzcagatrikaH / asatyenaiva vikramya jagadetadviDambitam // 5 // aho purajalasrotaHsodaraM tanmukhodaram / niHsaranti yato vAcaH paGkAkulajalopamAH // 6 // davAnalena jvalatA paripluSTo'pi paadpH| sAndrIbhavati loko'yaM na tu durvacanAgninA // 7 // candanaM candrikA candramaNayo mauktiksrjH| AhAdayanti na tathA yathA vAkU sUnRtA nRNAm // 8 // Jain Education Intel Howw.jainelibrary.org
Page #370
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 293 / / zikhI muNDI jaTI nagnazcIvarI yastapasyati / so'pi mithyA yadi brUte nindyaH syAdantyajAdapi // 9 // ekatrAsatyajaM pApaM pApaM niHshessmnytH| dvayostulAvidhRtayorAdyamevAtiricyate // 10 // pAradAski-dasyUnAmasti kAcit pratikriyA / asatyavAdinaH puMsaH pratIkAro na vidyate // 11 // kurvanti devA api pakSapAtaM narezvarAH zAsanamudvahanti / zAntIbhavanti jvalanAdayo yat tat satyavAcA phalamAmananti // 12 // iti dvitIyaM vratamuktam // 64 // idAnI tRtIyamasteyavratamucyate / tatrApi phalAnupadarzane na steyAnnivartata iti phalopadarzanapUrva steyanivRttimAha daurbhAgyaM preSyatAM dAsyamaGgacchedaM daridratAm / adattAttaphalaM jJAtvA sthUlasteyaM vivarjayet // 65 // daurbhAgyamudvejanIyatA, preSyatA parakarmakaratvam , dAsyamaGkapAtAdinA parAyattazarIratA, aGgacchedaH kara-caraNAdicchedaH, daridratA nirdhanatvam / etAnIhAmutra cAdattAdAnaphalAni zAstrato gurumukhAdvA jJAtvA sthUlaM caurAdivyapadezanibandhanaM steyaM vivajayecchAvakaH // 65 // sthUlasteyaparihArameva prapazcayati1 zItIbha mu.|| // 293 // Jain Education Inter Tww.jainelibrary.org
Page #371
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 68 // 29 // // 294|| patitaM vismRtaM naSTaM sthitaM sthApitamAhitam / adattaM nAdadIta svaM parakIyaM kvacit sudhIH // 66 // patitaM gacchato vAhanAderbheSTam , vismRtaM kvApi muktamiti svAminA yanna smayaMte, naSTa kvApi gatamiti svAminA yanna jJAyate, sthitaM svAmipArve yadavasthitam , sthApitaM nyAsIkRtam , AhitaM nidhIkRtam, tadevaMvidhaM parakIyaM svaM dhanamadattaM sannAdadIta kvacid dravyakSetrAdyApadyapi sudhIH prAjJaH // 66 // idAnIM steyakAriNo nindati ayaM lokaH paraloko dharmo dhairya dhRtirmatiH / muSNatA parakIyaM svaM muSitaM sarvamapyadaH // 67 // parakIyaM svaM dhanaM muSNatA apaharatA sarvamapyada etat svaM svakIyaM muSitaM svazabdasyobhayatra saMbandhAt / kiM tadityAha-ayaM lokaH, ayaM pratyakSeNopalabhyamAno lokaH, idaM janmetyarthaH, paraloko janmAntaram , dharmaH puNyam , dhairyamApatsvapyavaiklavyam , dhRtiH svAsthyam , matiH kRtyAkRtyavivekaH // 67 // atha hiMsAkAribhyo'pi steyakAriNo bahudoSatvamAha ekasyaikaM kSaNaM duHkhaM mAryamANasya jAyate / saputra-pautrasya punaryAvajIvaM hRte dhane // 6 // Jain Education Inte Miw.jainelibrary.org
Page #372
--------------------------------------------------------------------------
________________ | // 29 // ekasya na tu bahanAm , eka kSaNaM na tu bahukAlam , duHkhamasAtaM mAryamANasya hisyamAnasya / steyakAriNA tvapahRte dhane parasya saputra pautrasya, na tvekasya, yAvajjIvaM na tvekaM kSaNaM duHkhaM jAyata iti saMbandhaH // 8 // uktamapi steyaphalaM prapaJcenAha cauryapApadrumasyeha vadha-bandhAdikaM phalam / / jAyate paraloke tu phalaM narakavedanA // 69 // cauryAt pApam , tadeva drumaH, tasyeha loke phalaM vadhabandhAdikam , paraloke tu phalaM narakabhAvinI vedanA // 69 // atha kadAcit pramAdAt steyakArI nRpatibhirna nigRhyata tathApyasvAsthyalakSaNamaihikaM phalamavasthitameva ityAha divase vA rajanyAM vA svapne vA jAgare'pi vaa| sazalya iva cauryeNa naiti svAsthyaM naraH kvacit // 70 // svamaH svApaH, jAgaro nidrAyA abhAvaH, cauryeNa hetunA kvacidapi sthAne / / 70 / / na kevalaM steyakataH svAsthyAbhAva eva kinta bandhamiH parityAgo'pItyAha mitra-putra-kalatrANi bhrAtaraH pitaro'pi hi / saMsajanti kSaNamapi na mlecchairiva taskaraiH // 71 / / 1 saMsRjanti khN.|| // 29 // Jain Education Manal |
Page #373
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram / / 296 // Jain Education Inter pitA janakaH, pitRtulyAH pitaraH, pitA ca pitaratha pitaraH, na saMsajanti na milanti pApabhayAt / yadAhuH -- brahmahatyA surApANaM steyaM gurvaGganAgamaH / mahAnti pAtakAnyAhustatsaMsarga ca paJcamam // " [ 66 ] 2 rAjadaNDabhayAdvA / yadAdda " cauraatavat mantrI bhedajJaH kANakakrayI / sthAnado bhaktadacaiva cauraH saptavidhaH smRtaH // " [ taskarairiti tadeva caurya kurvantItyevaMzIlAstaskarAstaiH | 71 // 1 steyapravRttAnAM tannivRttAnAM ca doSAn guNAMzca pratyekaM dRSTAntadvAreNAha - saMbandhyapi nigRhyeta cauryAnmaNDikavannRpaiH / cauro'pi tyaktacauryaH syAt svargabhAg rauhiNeyavat // 72 // dRSTAntadvayamapi saMpradAyagamyam / sa cAyam alabdhamadhyamambhodherivAmbho bahuratnabhUH / astIha pATalIputraM nAma gauDeSu pattanam // 1 // kalAkalApanilayaH sAhasasyaikamandiram / rAjaputro mUladevastatra mUlaM ghiyAmabhUt || 2 || sa dhUrtavidyakadhavaH kRpaNA - nAthavAndhavaH / kUTaceSTAmadhuripU rUpalAvaNyamanmathaH ||3|| 1 saMsRjanti khaM. // 2 yadAhuH mu. // 3 dRSTAntamAha khaM. // 4 mambhodhi' zAM. // dvitIyaH prakAza: zloka 72 / / 296 / / 5 10
Page #374
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 297 // Jain Education Inter caure cauraH sAdhau sAdhurvakre vakra RjAvRjuH / grAmye grAmya cheke ccheko viTe viTo bhaTe bhaTaH || 4 || dyUtakAre dyUtakAro vArttike vArttikazca saH / tatkAlaM sphaTikAzmeva jagrAha pararUpatAm ||5|| citraiH kautUhalaistatra lokaM vismApayannasau / vidyAdhara va svairaM cacAra caturAgraNIH ||6|| dyUtakavyasanAsaktidoSAt pitrA'pamAnitaH / satpurazrIjayinyAmuJjayinyAM jagAma saH // 7 // gulikAyAH prayogeNa sa bhUtvA kubjavAmanaH / paurAn vismApayaMstatra kalAbhiH khyAtimAsadat ||8|| tatrAsId rUpa lAvaNya-kalA-vijJAna kauzalaiH / dattapatrA raterdevadatteti gaNikottamA ||9| 3 guNaH kalAvatAM yo yaH prakRSTA tatra tatra sA / chekAyA raJjane tasyAH praticcheko na ko'pyabhUt // 10 // mUladevastatastasyAH kSobhArthaM tadgRhAntike / prabhAte gAtumAreme pratyakSa iva tumbaruH // 11 // AkarNya devadattA'pi ko'pyeSa madhuro dhvaniH / kasyeti vismayAdAsyA'nveSayAmAsa taM bahiH || 12 || sAgatya sA deva gandharvaH ko'pi gAyati / mRsyaiva vAmanaH pUrNarguNaiH punaravAmanaH || 13|| devadattA tataH kubjAM mAdhavIM nAma ceTikAm / prajighAya tamAhnAtuM prAyo vezyAH kalApriyAH || 14 || sA gatvA taM jagAdedaM mahAbhAga kalAnidhe / devadattA svAminI me tvAmAhvAyati gauravAt ||15|| mUladevo'vadad gaccha nAgamiSyAmi kubjike / kuTTinIvazyavezyAnAM svavazo vezma ko vizet ||16|| 1 'jayanyA khaM. // 2 jjayanyAM khaM // 75 4 tumburuH khaM. // 3 vattatrA mu. // 5 10 // 297 //
Page #375
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 / / 298 // 1298 // vyAghuTantIM vinodecchuH kalAkauzalayogataH / sa AsphAlya RjUcakre tAM kubjImanjanAlavat // 17 // vapurnavamivAsAdya sAnandA sA'pi ceTikA / upetya devadattAyai taceSTitamacIkathat // 18 // devadattavareNeva devadattA'pi tena tAm / kubjAmRtakRtAM vIkSya paramaM prApa vismayam // 19 / / devadattA tato'vAdIdIdRkSamupakAriNam / nijAgulimapi cchitvA tamekacchekamAnaya // 20 // tato gatvA samabhyarthya caattubhishcturocitH| acAli vezmAbhimukhaM dhRtarAjo bhujiSyayA // 21 // tayA nirdizyamAnAvA praviveza nivezanam / tato'sau devadattAyA rAdhAyA iva mAdhavaH // 22 // taM vAmanamapi prekSya kAnti-lAvaNyazAlinam / sA manvAnA suraM channamupAvezayadAsane // 23 // mitho hRdayasaMvAdisaMlApasubhagA tataH / tayoH pravavRte goSThI tulyavaidagdhyazAlinoH // 24 // athA''gAttatra ko'pyeko vINAkAraH pravINadhIH / vINAmavIvadat tena devadattA'ti kautukAt // 25 // vallakI vAdayantaM ca vyaktagrAma-zruti-svarAm / dhUnayantI ziro devadattA'pi prazazaMsa tam // 26 // smitvA'vadanmUladevo'pyaho ujjayinIjanaH / jAnAtyatyantanipuNo guNA- guNavivecanam // 27 // sAzaGkA sA'pyuvAcavaM kimatra kssunnmstyho| cheka chekaprazaMsAyAmupahAsaM hi zaGkate // 28 // so'pyAcacakSe kiM kSuNamasti kvApi bhavAdRzAm / sagarbhA kintvasau tantrI kizca vaMzo'pi zalyavAn // 29 // 1 ujjayanI khaM. / evamagre'pi / / Jain Education Intel 6 Ho
Page #376
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 299 / / Jain Education Innal kathaM jJAyata ityuktastayA''dAya sa vallakIm / vaMzAdazmAnamAkRSya tantryAH kezamadarzayat ||30|| samAracayya tAM vINAM tataH svayamavAdayat / zrotRkarNeSu pIyUSacchaTAmiva parikSipan // 31 // devadattA'bravInnaiva sAmAnyastvaM kalAnidhe / nararUpaM prapedAnA sAkSAdasi sarasvatI ||32|| vINAkAraraNayoH praNipatyetyavocata / svAmin zikSe bhavatpArzve vINAvAdyaM prasIda me ||33|| mUladevo jagAdevaM samyag jAnAmi na hyaham / kintu jAnAmi tAn ye hi samyag jAnanti vallakIm ||34|| ke nAma te tra santIti pRSTo'sau devadattayA / avocadasti pUrvasyAM pATalIputravattanam ||35|| tasmin vikramaseno'sti kalAcAryo mahAguNaH / mUladevo'haM ca tasya sadApyAsanasevakaH || 36 || atrAntare vizvabhUtirnATiyAcAryaH samAgataH / sAkSAd bharata ityasmai kathito devadattayA ||37| mUladevo'pyevamUce satyamevAyamIdRzaH / grAhitAbhiH kalAM yuSmAdRzIbhirapi lakSyate // 38 // vizvabhUtirupakrAnte vicAre bhArate tataH / taM kharca ityavAjJAsId bAhyArthajJA hi tAdRzAH || 39 // mene ca dhUrttarAjena vidvanmAnyayamasya tat / tAmra-svarNAlaGkaraNasyevAntardarzayAmyaham ||40|| svacchandaM bharate tasya galbhamAnasya dhUrttarAT / pUrvAparavirodhAkhyaM vyAkhyAne doSamagrahIt ||41 // vizvabhUtistataH kopAda saMbaddhamabhASata / prAjJaiH pRSTA chupAdhyAyAzchAdayantyajJatAM ruSA ||42|| 1 naivaM khaM. // 5 10 // 299|| .
Page #377
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 30 // // 30 // tvamevaM nATayernATyAcArya nArISu nAnyataH / hasito mUladevena tUSNIkaH so'pyajAyata // 43 // smerAkSI devadattA'pi pazyantI vAmanaM mudA / upAdhyAyasya vailakSyamapanetumavocata // 44 // idAnImutsukA yUyamUpAdhyAyAH kssnnaantre| paribhAvyAbhidhAtavyaM prazne vijJAnazAlinAm // 45|| devadatte vayaM yAmo nATyasyAvasaro'dhunA / saJjastra tvamapItyuktvA vizvabhUtistato yayau // 46 // devadattA'pyathAdikSadAvayoH snAnahetave / aGgamardo nimidaM kazcidAhUyatAmiti / / 47|| ajalpaddhatarAjo'pi vyAhArSIrmA'Ggamardakam / subhrU yadyanujAnAsi tavAbhyaGgaM karomi tat // 48 // kimetadapi vetsIti tayoktaH pratyuvAca saH / na jAnAmi sthitaH kintu tajjJAnAmahamantike // 49 // AdezAddevadattAyAH pakvatelAnyathAyayuH / abhyaGgaM kartumArebhe sa mAyAvAmanastataH // 50 // mRdu-madhya-dRDhaM sthAnaucityAt pANiM pracArayan / aGge tasyA mUladevaH sukhamadvaitamAdadhe / / 51 / / sarvArtheSu kalAdAkSyamIdgu nAnyasya kasyacit / na sAmAnyo'yamityaMhayoH patitvA sA'bravIditi // 52 // guNairapi tvamAkhyAtaH ko'pyutkRSTaH pumAniti / mayUravyaMsakA''tmAnaM kiM gopayasi mAyayA // 53 // prasIda darzayAtmAnaM kiM mohayasi mAM muhuH / bhaktAnAmuparodhena sAkSAt syurdevatA api // 54 // AkRSya gulikAmAsyAd rUpaM tata parivartya sH| pratipede nijaM rUpaM zailapa iva tatkSaNAt // 55 / / 1 chAdayernA kha. ca, Da. // 2 mAnyata: khaM. // 3 nirNimadaH c.|| prasArayan mu.|| Jain Education in For Private & Personal use only vi
Page #378
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 301 / / anaGgamiva jAtAGgaM taM lAvaNyaikasAgaram / udvIkSya vismitA soce prasAdaH sAdhu me kRtaH // 56 / / tasyApayitvA snAnIyaM potaM prItA svpaanninaa| aGgAmyaGgaM vyaracayaddevadattA'nurAgiNI // 57 // khaliprakSAlanApUrva pissttaatksugndhibhiH| kavoSNavAridhArAbhistato dvAvapi sasnatuH / / 58 / / devadUSye devadattopanIte paryadhatta saH / sugandhyADhyAni bhojyAni bubhujAte samaM ca tau // 59 / / rahAkalArahasyAni vayasyIbhUtayostayoH / mithaH kathayatorekaH kSaNaH sukhamayo yayau // 60 // tataH sA vyAjahAvaM hRtaM me hRdayaM tvayA / guNerlokottarairnAtha prArthaye'haM tathA'pyadaH // 61 // yathA padamakArSIstvaM hRdaye mama sundara / vidadhIthAstathA nityamasminneva niketane // 6 // mUladevo'pyuvAcavaM nirdhaneSu videziSu / asmAdRzeSu yuSmAkamanubandho na yujyate // 63 // guNAnAM pakSapAtenAnurAgo nidhane'pi cet / vezyAnAmarjanAbhAvAt kulaM sIdettadA'khilam // 14 // babhASe devadattA'pi ko videzo bhavAdRzAm / sarvaH svadezo guNinAM nRNAM kesariNAmiva // 65 / / AtmAnamarthayantyarthemUrkhA hi bahireva naH / pravezaM na labhante'ntarvinA tvAM guNamandira // 66 // sarvathA pratipattavyaM tvayA subhaga mdvcH| ityukte mUladevenApyAmeti jagade vacaH // 67 / / tatazca krIDatoH snehAdvinodaivividhaistayoH / rAjadvAHstho'bravIdetyA''gaccha prekSAkSaNo'dhunA // 68 / / 1 kASIstvaM zAM. khN.|| 2'mandiraM khaM. // // 30 // Jain Education Inter 76 Mjainelibrary.org
Page #379
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zlokaH 72 // 302 // // 302 / / channaveSaM mUladevaM sA nItvA rAjavezmani / rAjJo'gre nRttamArebhe rambheva karaNojjvalam // 69 / / zakrapATahikasamaH pATaprakaTane pttuH| mUladevo'pi nipuNo'vAdayat paTahaM tataH // 70 / / rAjArajyata nattena tasyAH karaNazAlinA / prasAdaM mArgayetyuce taM ca nyAsIcakAra sA // 7 // sA mUladevasahitA jagau cAnu nanatta ca / dadau cAsyai nRpastuSTaH svAGgalagnaM vibhUSaNam // 72 / / pATalIputrarAjasya rAjadauvArikastataH / hRSTo vimalasiMhAkhya ityuvAca mahIpatim / / 73 / / ayaM hi pATalIputre mUladevasya dhImataH / kalAprakarSo'muSyA vA na tRtIyasya kasyacit // 74 / / tataH pradIyatAM deva mUladevAdanantaram / vijJAniSu ca paTTo'syai patAkA nartakISu ca / .75 / / tato rAjJA tathA datta sA'bravIdeSa me guruH| tataH prasAdamAdAsye svAminasyAbhyanujJayA / / 76 / / rAjA'pyavocat tadiyaM mahAbhAgAnumanyatAm / dhUrteo'pyavAdIghaddeva AjJApayati tat kuru / / 77 / / atrAntare dhUrtarAjo vINAM svayamavAdayat / haran manAMsi vizveSAM vizvAvasurivAparaH // 78|| tato vimalasiMhena babhASe deva khalvayam / mUladevazchannarUpo nAparasyezI kalA // 79 // vijJAnAtizayasyAsya prayoktA nAparaH kvacit / mUladevaM vinA deva sarvathA'sau sa eva tat // 8 // rAjA jagAda yadyevaM tadAho svaM pradarzaya / darzane mUladevasya ratnasyevAsmi kautukI / / 81 / / 1 nRtyamA mu. zAM. // Jain Education Inter Paw.jainelibrary.org
Page #380
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 30 // gulikA mUladevo'pi mukhAdAkRSya tatkSaNAt / vyakto'bhUt kAntimAna meghanirmukta iva candramAH // 82 / / sAdhu jJAto'si vijJAniniti sapremabhASiNA / tato vimalasiMhena dhUrttasiMhaH sa sasvaje // 83 // apatanmUladevo'pi nRdevasya padAbjayoH / rAjA'pi taM prasAdena sagauravamapUjayat / / 84 // evaM ca devadattA'pi tasminnatyanurAgiNI / pururavasyuvaMzIvA'nvabhUdviSayajaM sukham // 85 / / atiSThanmUladevo'pi na vinA dyUtadevanam / bhavitavyaM hi kenApi doSeNa guNinAmapi // 86 // yayAce devadattA'pi ghiga dyUtaM tyajyatAmiti / nAtyajanmUladevastat prakRtiH khalu dustyajA / / 87 // tasyAM nagaryAmAsIca dhanena dhanadopamaH / sArthavAho'calo nAma mUrtyA'para iva smaraH / / 88 / / Asakto devadattAyAM mUladevAgrato'pi sH| kRtasvIkaraNo bhATyA bubhuje tAM nirantaram // 89 // iyoM sa mUladevAya mahatIM vahati sma ca / anviSyati sma tacchidrANyupadravacikIrSayA // 9 // tacchakayA mUladevo'pyagAttadvezmani cchalAt / pAravazye'pyavicchinno rAgaH prAyeNa rAgiNAm / / 91 // devadattA jananyUce dhUrtatAmRgadhUrttakam / nidhanaM dyUtakAraM ca mUladevaM sute tyaja // 92 / / pratyahaM vividhaM dravyaM yacchatyasmin ramasva tat / acale nizcalaratI rambheva dhanadAtmaje // 93 // devadattA pratyuvAca mAtarekAntato yaham / dhanAnurAgiNI nAsmi kiM tvasmi guNarAgiNI // 94 // 1 nyapa pa. mu.|| 2'devo nRpadevasya sN.|| 3 vAryato zAM. // 4 dhUrtanA khN.|| 5 vividhadravyaM zAM. // For Private & Personal use only Al Jain Education Intel /
Page #381
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa* vRttivibhUSita dvitIyaH prakAzA zlokaH 72 ||30|| yogazAstram // 30 // amuSya itakArasya guNAstiSThanti kIdRzAH / iti kopAjjananyoktA devadattetyabhASata // 95 / / dhIge vadAnyo vidyAvid guNarAgI svayaM gunnii| vizeSajJaH zaraNyo'yaM nAmuM tyakSyAmi tat khalu // 96 // tatazca kuTTanI ruSTA kUTajuSTA pracakrame / uccATayituM tanayAM svairiNIM vairiNImiva // 17 // sA'dAttayA'Nite mAlye nirmAlyaM sarake payaH / ikSukhaNDe vaMzakhaNDaM zrIkhaNDe nIpakhaNDalam // 98 // sakopaM devadattoktA kuTTanI kuTilA'bravIt / mA kupaH putri yAdRkSo yakSastAdRg baliH kila // 19 // lateva kaNTakitaraM kimAlambya sthitA'syamum / sarvathA mUladevaM tat tyajA'pAtramimaM patim // 10 // avAdIdevadattavaM mAtaH kimiti muhyasi / pumAn pAtramapAtraM vA kimucyetAparIkSitaH // 10 // parIkSA kriyatAM tItyuktA sAkSepamambayA / muditA devadattaivamAdideza svaceTikAm // 102 / / yadikSau devadattAyA abhilASo'dya vidyate / preSyantAmikSavaH sArthavAhA'cala tatastvayA // 10 // tayokta: sArthavAho'pi dhanyamAnI pramodataH / zakaTAnIkSapUrNAni preSayAmAsa tatkSaNAt // 104 / / hRSTA kuTTanyuvAcaivamacalasvAmino hale / acintanIyamaudAyaM pazya cintAmaNeriva // 105 / / viSaNNA devadattoce kimambA'smi kareNukA / bhakSaNAyekSavaH kSiptA yat samUla-dalA-'grakAH // 106 / / 1 vIro zAM. // 2 kuTTinI mu. / evamagre'pi // 3 svairiNI zAM. mu.|| 4 tatprArthite khaM. // 5 zarake mu.| sarako madyavizeSaH / / Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #382
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 30 // AdizyatAM mUladevo'pyasminnarthe bhujissyyaa| viveke jJAyate mAtadvayorapi yathA'ntaram // 107 // mUladevo'pi ceTyokta ithUnAdAya paJcaSAn / mUlA-'grANi tyajan maGkSa nistatakSa vicakSaNaH // 108 / / kaThoratvena duzcarvaparvagranthIn parityajan / dvathaGgulA gaNDikAcakre pIyUSasyeva kuNDikAH // 109 / / catutina saMskRtya karpUreNAdhivAsya ca / zUlaprotA varddhamAnasaMpuTe prAhiNot sa tAH // 110 // devadattA'pi tAH prekSya babhASe zambhalImiti / dhUrtazA-'calayoH pazya svarNa-rIyaryorivAntaram // 111 // kuTTanyacintayadaho mahAmohAndhamAnasA / mRgIva mRgatRSNAmbho dhUrtameSA'nudhAvati // 112 // sa ko'pyupAyaH kriyate yena niSkAsyate purAt / atyuSNajalasekena bilAdiva mahoragaH // 113 // kuTTanI mUladevasyoccATanAyAcalaM jagau / kartavyaH kRtrimo grAmagamanopakramastvayA // 114 // grAme yAsyAmItyalIkaM sArthavAha tvamanasA / kathayerdevadattAyA vizrabdhA sA yathA bhavet // 115 // tato grAmAntaragataM zrutvA tvAM dhUrtapAMsanaH / niHzavaM devadattAyAH sa samIpamupaiSyati // 116 // devadattAntike mUladeve dIvyati nirbharam / AgaccheH sarvasAmagrathA matsaGketena sundara // 117 / / tatastathA kathamapi tvametamavamAnayeH / yathaitAM na bhajed bhRyastittirImiva tittiriH // 118 // tattathA pratipadyAtha yAsyAmi graammitysau| AkhyAya devadattAyA dravyaM datvA ca niryayau // 119 / / 1 'mupeSyati khN.|| 2 tvamena' khN.|| 3 tittiraH khaM. // // 30 // Jain Education Intem 77 .jainelibrary.org
Page #383
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 306 // yogazAstram tatastayA nirAtaGka mUladeve pravezite / AhvAsta kuTTanyacalaM kuTTAkabhaTaveSTitam // 120 / / devadattA ca sahasA pravizantaM dadarza tam / mUladevaM ca khaTvA'dho nyadhAt patrakaraNDavat // 121 // tathAsthitaM mUladevaM kuTTanyA jJApito'calaH / paryaGke kRtapayako niSasAda smitAnanaH // 122 // avocadacalastatra kurvan kaitavanATitam / devadatta vayaM zrAntAH snAsyAmaH praguNIbhava // 123 // devadattA'bravIdevaM vilakSavitathasmitA / snAnayogyAsane tarhi snAtuM pAdo'vadhAryatAm // 124 // evamutthApyamAno'pi sAdaraM devdttyaa| vizeSato'bhUt khaTavAyAmacalo nizcalAsanaH // 125 // zazAka dhartarAjo'pi sthAtuM gantuM ca no tdaa| prAyeNa vigalantyevAsvasthe manasi shktyH||126|| avocadacalo devadatte svamo mayekSitaH / paryake'smin kRtAbhyaGgaH sacelaH snAtavAnaham // 127 / / svapnaM satyApayiSyAmi tadarthamahamAgamam / satyIkRto hyayaM svamaH zubhodAya jAyate // 128 / / kuTTanyavocadAdezaH pramANaM jIvitezituH / putri kiM na zrutaM svAmI yadicchati karoti tat // 129 // devadattA'bravIdArya kimetaducitaM tava / adRSyadevadRSyeyaM tUlikA yadvinAzyate // 130 / / acalo'pyavadad bhadre kArpaNyaM kimidaM tava / zarIramapi yacchanti patyarthe tvAdRzaH striyaH // 131 // kiM te'nyAstUlikA na syuH patiryasyAH kilAJcalaH / lavaNena sa ki sIdedyasya ratnAkaraH sakhA / / 132 / / 1 yadvinazyati mu.|| Jain Education Inter 14w .jainelibrary.org
Page #384
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 307 // Jain Education I tato bhATIviyA kArito devadattayA / abhyaGgo varttanAdIni paryaGkasthita eva saH // 133 // svapyamAne tatastasminnIze khalijalAdinA / mUladevazcaNDa iva mriyate sma samantataH // 134 // AjuhAvA'calabhaTAn kuTTanI dRSTisaMjJayA / nididezA'calaM cAzu dhUrttAkarSaNakarmaNe ||135|| kopApasamAviSTo mUladevaM tato'calaH / cakarSa dhRtvA kezeSu draupadImitra kauravaH || 136 || taM covAca nayajJo'si vidvAnasi sudhIrasi / karmaNo'syAnurUpo'ya brUhi kaste'stu nigrahaH // 137 // dhanAdhInazarIreyaM vezyA tAM ced rirNsse| grAmapaTTakavad bhUridhanena na kimagrahIH // 138 // mUladevo'pi niSpandastadA mukulitekSaNaH / viphalIbhUtaphAlasyoduvAha dvIpinastulAm || 139| evaM ca cintayAmAsa sArthavAhapatistataH / na nigrAhyo mahAtmA'sau devAdevaM dazAM gataH ||40|| iti covAca mukto'dya tvamasmAdAgaso mayA / kRtajJo'syupakarttavyaM tvayA'pi samaye mama // 141 // mukto'tha tena dhUrcezo vezmato niryayau tataH / tUrNaM tUrNaM parikrAman raNAd bhagna iva dvipaH // 142 // gatvA purIparisare sanau sarasi vistRte / zaratkAla iva bheje tatkSaNAt kSAlitAmbaraH // 143 // acalasyApakartuM copakarttuM ca sa dhUrttarAT / manoratharathArUDho'calad veNAtaTaM prati || 144 || dvAdazayojanAyAmAM sa zvApadakulAkulAm / durdazAyAH priyasakhImiva prApa mahATavIm || 145 / / 1 snApya' zAM. | " jvala-vala-jhala-glA-snA-banU - vama namo'nupasargasya vA " si0 4 / 2 / 32 / / 2 kAmadraNA khaM // 3 veNNAtaTaM khaM / evamagre'pi // kaLakaLavaLA 5 10 // 307 //
Page #385
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 308 // // 308|| pArAvAramivApArAM titIrghastAM mahATavIm / sahAyaM cintayAmAsa taraNDamiva dhUrtarAT // 146 // kasmAdapyAgato'kasmAdabhrAdiva pricyutH| zambalasthagikAM bibhrata ko'pi Takko dvijastadA // 147 / / asahAya: sahAyIyaM taM vinaM kSipramAgatam / vRddho yaSTimiva prApya maladevo mudaM yayau // 148 // jagAda maladevastaM mamAraNye prapetuSaH / AtmacchAyAdvitIyasya diSTayA militavAnasi // 149 / / svacchandaM vArtayiSyAvastadAvAM dvijasattama / mArgakhedApaharaNI vidyA vArtA hi yA pathi // 150 // dUre kiyati gantavyaM sthAne jigamiSA kva te| kathyatAM bho mahAbhAga mArgamaitrI vazIkuru // 151 / / vipro'pyAkhyad gamiSyAmi pAre'raNyamavasthitam / sthAnaM vIranidhAnAkhyaM hi tvaM kutra yAsyasi // 152 // mUladevo'bravIdyAsyAmyahaM veNAtaTe pure / vipro'pyUce tadehi tvameko'dhyA dUramAvayoH // 153 / / lalATantapatapane madhyAhUne'tha samAgate / militAbhyAM ca gacchadbhyAM tAbhyAM prApi mahAsaraH // 154 / / pANi-pAda-mukhaM mUladevaH prakSAlya vAriNA / nirantaratarucchAye bhUtale samupAvizat // 155 / / sthagikAyAH samAkRSya saktUnAloDya vAriNA / eko'pi bhoktumArebhe Takko raGka iva dratam // 156 // dhUrto'pyacintayadasau nA''dI me bhojanaM dadau / atikSudhA''turo bhuGkte muktaH san khalu dAsyati // 157 // bhuktvA tatrotthite vipre bannati sthagikAmukham / dadhyau dhUrto'pi yadyadya nAdAttacchyaH pradAsyati // 158 // 1 sthatikA shaaN.|| Jain Education Inter POw.jainelibrary.org
Page #386
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||309 // Jain Education Inter tasminnadatvA bhuJjane mUladevastadAzayA / trIn vAsarAnagamayannRNAmAzA hi jIvitam // 159 // aTavIM tAM parityajya dhUrttarAjaM dvijo'vadat / svasti tubhyaM mahAbhAga yAsyAmyahamito'dhunA // 160 // tamUce mUladevo'pi tvatsAhAyyAdiyaM mayA / dvAdazayojanAyAmA krozavallaGghitA'TavI || 161 // dura gamiSyAmi mUladevAbhidho'smyaham / tatra me kathayeH kAryaM kathyatAM kiM ca nAma te // 162 || lokairnirghRNazarmeti vihitAparanAmakaH / vipro'haM saDo nAmetyuktvA Takkastato yayau // 163 // gacchatA mUladevena tato veNAtaTaM prati / dRSTaH saMvasathaH kazcidvasadAvasathaH pathi // 164 // praviSTastatra bhikSArthaM kSAmakukSirbubhukSayA / bhramannAsAdayAmAsa kulmASAn kutracid gRhe // 165 // grAmAnniSkrAmatastasyAbhimukhaH ko'pyabhUnmuniH / mAsakSapaNapuNyAtmA puNyapuJja ivAGgavAn // 166 // taM dRSTvA muditaH so'bhUdaddo me sukRtodayaH / yanmayAptamidaM pAtraM yAnapAtraM bhavodadhau // 167 // sAdhoH kulmASadAnena ratnatritayazAlinaH / unmIlatu cirAdadya madvivekataroH phalam || 168 || kulmASAn sAdhave dattvA mUladeva: papATha ca / dhanyAste khalu yeSAM syuH kulmASAH sAdhupAraNe / / 169 || at bhAvanA hRSTA babhASe vyomni devatA / arddhazlokena yAcastra bhadra kiM te pradIyatAm // 170 // prArthayAmAsa sadyastAM mUladevo'pi devatAm / gaNikA devadatte bhasahasraM rAjyamastu me // 171 // 1 sAdho khaM. // 78 ThaLaka 10 // 309|| ww.jainelibrary.org
Page #387
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram // 310 // Jain Education Inte evamastviti devyUve mUladevo'pi taM munim / vanditvA'tha grAmamadhye mikSitvA bubhuje svayam // 172 // mArga krAman krameNAsau prApa veNAtaTaM puram / suSvApa pAnthazAlAyAM nidrAsukhamavApa ca // 173 // yAminyAH pazcime yAme sa suptaH svamamaikSata / yat pUrNamaNDalazcandraH praviveza mukhe mama // 174 | aaaaaats karpaTikastadA / anyakarpaTikAnAM ca prabuddhastamacIkathat / / 175 / / teSu karpaTikeSvekaH svanamevaM vyacArayat / acireNa lapsyase tvaM sakhaNDa ghRtamaNDakam // 176 || hRSTaH karpaTikaH so'bhUdevaM bhUyAditi bruvan / jAyeta badareNApi zrRgAlasya mahotsavaH || 177 // svapnaM nAcIkathat teSAmajJAnAM dhUrttarADU nijam / mUrkhA hi darzite ratne dRSatkhaNDaM pracakSate || 178 / maNDakaM kaTiH prApa gRhAcchAdanaparvaNi / prAyeNa phalati svapno vicArasyAnusArataH // 179 // dhUrtto'pi prAtarArAme gatvA puSpoccayAdinA / aprINAnmAlikaM lokaMpUNa karmApi tAdRzAm // 180 // gRhItvA mAlikA tasmAt sa puSpANi phalAni ca / zucirbhUtvA yayau vezma svazAstra vipazcitaH // 189 // mUladevastato natvA davA puSpaphalAni ca / upAdhyAyAya tajjJAya zazaMsa svapnamAtmanaH // 182 // muditaH so'vadadvidvAn vatsa svamaphalaM tava / sumuhUrtte kathayiSyAmyadyAsmAkaM bhavAtithiH || 183 || mUladevaM snapayitvA bhojayitvA ca gauravAt / pariNAyayituM kanyAmupAdhyAya upAnayat // 184 // 1 kATika' mu.| evamagre'pi // 2 sakhaNDaM khaM / sakhaNDu zAM. // 3 gRhaschA (cchA ) dana khaM. // dvitIya: prakAza: zloka 72 // 310 // 5 10
Page #388
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 31 // vabhASe mUladevo'pi tAtA'jJAtakulasya me| kanyAM pradAsyasi kathaM vicArayasi kiM na hi // 185 / / upAdhyAyo'pyuvAcaivaM tvanyA''pi kulaM guNAH / jJAtAstat sarvathA kanyA mameyaM pariNIyatAm // 18 // tadvAcA mUladevo'pi kanyakA tAmupAyata / kAryasiddharbhaviSyantyAH prAdurbhUtamivAnanam // 187 / / madhye dinAnAM saptAnAM tvaM rAjeha bhaviSyasi / iti tasya svapnaphalamupAdhyAyo nyavedayat // 188 // hRSTastatra vasan dhUrtarAjo gatvA bahiH purAt / suSvApa campakatale saMprApte paJcame'hani // 189 / / tadA ca nagare tsminngretnmhiiptiH| atro nidhanaM prApa niSpAda iva pAdapaH // 19 // mantrokSitAH puriibhaa-'shv-cchtr-bhRnggaar-caamraaH| bhramuH prApurna rAjyAha duSprApastAdRzo janaH // 191 // tato bahiH paryaTanto nikaSA campakadrumam / apazyanmUladevaM te naradevapadocitam // 192 / / hayena heSitaM cakre gajenojitagajitama / bhRGgAreNa ca tasyA'rghazcAmarAmyAM ca vIjanam // 19 // puNDarIkaM svarNadaNDamaNDitaM tasya copri| zaradabhramivAdabhrataDiddaNDamajumbhata / / 194 // taM cAdhirohayAmAsa svaskandhe jykuarH| svAmyAptimuditailokazcakre jayajayAravaH // 195 / / puraM mahAtUryaravaiH pUryamANadigantaram / tat prAvizanmUladevo rAjarAja ibAlakAm // 196 / / uttIrNo rAjaharye'sau siMhAsanamadhiSThitaH / samantataH samAyAtaiH sAmantairabhyaSicyata // 197 / / athoce devatA vyomni devatAnAM prsaadtH| ayaM vikramarAjAkhyo rAjA jajJe kalAnidhiH // 198 / / // 31 // Jain Education Mi
Page #389
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSitaM yogazAstram // 312 / / dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 312 // vartiSyante na ye'muSya zAsane kssitishaasitH| tAnahaM nigrahISyAmi mahIbhRta ivAzaniH // 199 / / tagirA vismitaM bhItaM sarva prakRtimaNDalam / yaterivendriyagrAmaH sadA tasya vaze'bhavat // 20 // tataH sa rAjA viSayasukhAnyanubhavan vyadhAt / prItimuJjayinIzena mithaH saMvyavahArataH // 201 // tadAnI devadattA'pi mUladeva viDambanAm / tAdRkSI prekSya sAkSepA vyabravIdacalaM prati // 202 // kiM jJAtA dravyadandhi tvayA kulagRhiNyaham / mumUrSoM mUrkha madgehe vyavAhAryidIdRzam / / 203 / / tvayA'smadIyasadane nAgantavyamataH param / iti niSkAsya taM gehAt samIpe nRpateragAt // 204 // tayA ca yAcito rAjA sa varo dIyatAmiti / yathecchaM brUhi yacchAmi taM yenetyavadannRpaH // 205 / / soce mAM prati nA''jJApyo maladevaM vinA pramAna / vAraNIyo'calazcAyamAgacchan mama vezmani // 206 // evamastviti rAjJo(jo)ktvA hetu: kotreti pRSTavAn / zazaMsa mAdhavI devadattAbhrasaMjJayA tataH // 207 // jitazatrunRpaH kopAJcalitabhUlatastataH / sArthavAhaM tamAhRya sAkSepamidamabravIt / / 208 // matpurImaNDanAvetau ratnabhUtAvare tvayA / murkheNa dhanamattena grAvaNIva nirSitau / / 209 / / tato'muSyAparAdhasya prANApaharaNaM tava / daNDo'stviti narendrokte devadattA nyavAsyat // 21 // tvaM yadyapyanayA bAto'dhunA trANaM tathApi te / mUladeve samAnIte bhavedityabhyadhAnnRpaH // 211 / / 2 mUrkhavad gehe ka ch.|| Jain Education Inter Jw.jainelibrary.org
Page #390
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 313 // nRpaM natvA bahirgatvA sArthavAhaH pracakrame / naSTaratnamivAnveSTuM mUladevaM samantataH // 212 // mUladevamapazyan sa mIto nyUnatayA tayA / bhANDaM bhRtvA yayau zIghraM pArasakUlamaNDalam // 213 // dadhyau ca mUladevo'pi vinA me devdttyaa| bhojyenA'lavaNeneva prAjyarAjyazriyA'pi kim // 214 // tataH sa devadattAyA jitazatrozca bhuupteH| caturaM preSayamAsa dUtaM prAbhRtasaMyutam / / 215 / / gatvojayinyAM dUto'pi jitazatru vyajijJapat / devatAdattarAjyazrIrmUladevo vadatyadaH // 21 // yathA me devadattAyAM prema jAnItha tattathA / yadyasyai rocate vo'pi tadiyaM preSyatAmiti // 217 // tato'vadadavantIzastenedaM kiyadarthitam / rAjJA vikramarAjena bhedo rAjye'pi nAsti naH // 218 / / AkArya devadattAM ca jagAdojayinIpatiH / diSTayA jAtA'si bhadre tvaM cirAt pUrNamanorathA // 219 / / rAjA jajJe mUladevo devatAyAH prasAdataH / tvAmAnetuM ca sa preSIt pradhAnapuruSaM nijam // 220 // tatastvaM tatra gaccheti prasAdAjjitazatruNA / AdiSTA devadattA'gAdveNAtaTapuraM kramAt // 221 / / rAjA vikramarAjo'pi mahotsavapuraHsaram / svacetasIva vipule svavezmani ninAya tAm // 222 // jinA marcatastasya samyak pAlayataH prajAH / dIvyato devadattAM ca trivargo'bhUdabAdhitaH // 223 / / itazca pArasakUlAd bahvAttakeyavastukaH / AyayAvacalastatra jalapUrNa ivAmbudaH // 224 // 1 natvA tato gatvA mu. zAM. // // 313 // Jain Education Intel w ww.jainelibrary.org
Page #391
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 314 // Jain Education Inte lakSmI mahaccapizunairmaNi-mauktika vidrumaiH / bhRtvA vizAlaM sa sthAlaM mahInAthamupAsthita || 225 // acalo'yamiti kSipramupalakSitavAn nRpaH / dRSTvA prAgjanmasambandhamapi prAjJAH smaranti hi || 226 || rAjAnaM mUladevo'yamityajJAsIttu nAcalaH / AttaveSaM naTamapi sthUlaprajJA na jAnate ||227|| kutastvamiti rAjJoktaH pArasAdityuvAca saH / yayAce paJcakulaM ca bhANDAlokanakarmaNe || 228|| kautukAt svayameSyAma ityukto bhUbhujA sa tu / mahAprasAda ityUce kopaM ko vetti tAdRzAm // 229 // tataH paJcakulopeto yayau rAjA tadAzraye / maJjiSThA - paTTasUtrAdi so'pi bhANDamadarzayat // 230 // bhANDaM kimidevedaM satyaM vahIti bhRbhujA / ukta ityuktavAn zreSThI satyametAvadeva me || 231 || nRpeNa punarapyUce samyag jJAtvA nivedaya / asmadrAjye zulkacauryo yaccharIreNa nigrahaH || 232 || avocadacalo'pyevamasmAbhiH kathyate'nyathA / purato nAparasyApi svayaM devasya kiM punaH || 233 || rAjetyuvAca tarhyasya zreSThinaH satyabhASiNaH / kriyatAmarddhadAnaM ca samyagbhANDaM ca vIkSyatAm ||234|| tataH paJcakulenAMhiprahArAdvaMzavedhataH / asArabhANDamadhyasthaM sArabhANDamazaGkayata || 235 / / jAtAzaGgaistato rAjapuMbhirvibhidire kSaNAt / zulkadasyumanAMsIva bhANDasthAnAni sarvataH || 236 // tairyathA zaGkitaM bhANDavittazAThyaM tathA'bhavat / parapurAntaH pravezakAriNo hyadhikAriNaH || 237|| 1 mupasthitaH khaM / 'mupAsthitaH roma. // 3 bhANDaM vitta khaM. mu. // 2 anya veSaM khaM. // dvitIya: prakAza: zloka 72 ||314 // 5 10
Page #392
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 31 // taj jJAtvA kupito rAjA bandhayAmAsa taM kSaNAt / sAmantA api badhyante rAjAdezAd vaNika kiyAn / / 238 // tatastaM sadane nItvA choTayitvA ca bandhanam / kiM mAM pratyabhijAnAsi papraccheti mahIpatiH // 239 // acalo'pi jagAdevaM jagaduddyotakAriNam / bhAnumantaM bhavantaM ca bAlizo'pi na vetti kaH // 240 // paryAptaM cATuvacanaiH samyak ced vetsi tadvada / rAjJetyukto'calo'vocat tarhi jAnAmi na hyaham / / 241 / / devadattAmathAhUya bhUpatistamadarzayat / iSTairdeSTA kRtArthA syAmAnasiddhirhi mAninAm // 242 // devadattAmasau dRSTvA hItaH kaSTAM dazAM yayau / agrestryapabhrAjanA hi mRtyorapyadhikA nRNAm / / 243 // sA'pyUce mUladevo'yamityukto yastadA tvayA / 'evaM kuryA mamApi tvaM devAd vyasanamIyuSaH' // 244 // tadasi vyasanaM prAptaH prANasandehakAraNam / mukto'si cAryaputreNa nedRkSAH kSudraghAtinaH // 245 // tato vilakSaH sa vaNika patitvA paadyostyoH| Uce sarvAparAdhAn me titikSadhvaM tadA kRtAn // 246 / / ruSTastenAparAdhena jitazatrurmahIpatiH / pravezamujjayinyAM me yuSmadvAcA pradAsyati // 247 / / athoce mUladevo'pi mayA kSAntaM tadaiva te / yadA prasAdo vidadhe devyA zrIdevadattayA // 248 // tataH prasAdaM dabocairbhUtamekaM samarpya ca / purImujjayinIM gantuM visasarjAcalaM nRpaH // 249 / / pravezo'vantinAthena tasyAvantyAmadIyata / mUladevasya bacasA kopastanmUla evaM yat // 250 // 1 samyak tvaM vetsi mu.|| 2 'nmanaHsiddhi mu. shaaN.|| 3 sA tUce khaM. // // 315 // Jain Education in For Private & Personal use only A ww.jainelibrary.org
Page #393
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM dvitIyaH prakAzaH zlokaH 72 // 316 // yogazAstram // 316 // anyecurduHkhavidhurAH prajAkAryadhurandharam / militvA vaNijo mUladevamevaM vyajijJapan // 251 // jAgratyapi prajAkhAtuM tvayi deva divAnizam / amuSyatedaM nagaraM paritaH parimoSibhiH // 252 // kolA iva ciraM caurAH pure'smin mandirANi naH / pratikSapaM khanantyuccainarikSA rakSituM kSamAH // 253 / / adRzyamAnAH kenApi kRtasiddhAsanA iva / bhrAmyanti caurAH svairaM no gRheSu svagRheSviva // 254 // acirAnnigrahISyAmi taskarAnayazaskarAn / mUladevo'bhidhAyaivaM vaNijo visasarja tAn // 255 // AdikSanagarAdhyakSaM sAkSepaM kSamApatistataH / anviSya taskarAn sarvAn gRhANa nigRhANa ca // 256 / / athovAca purAdhyakSaH svAminneko'sti tskrH| asau na zakyate dhattuM dRSTanaSTaH pizAcavat // 257 // jAtAmarSastato rAjA mahaujA niryayau nishi| nIlAmbaraprAvaraNo nIlAmbara ivAparaH // 258 // sthAneSu zaGkAsthAneSu babhrAma sthAmadhAma saH / dasyuM kamapi nApazyadaheH padamivAmbhasi // 259 // sa sarva nagaraM bhrAntaH zrAntaH sudhvApa kutracit / khaNDadevakule zailaguhAyAmiva kesarI // 260 // nizAcara ivAkasmAnizAcaraNadAruNaH / taskarAgresarastatropAsaranmaNDikAbhidhaH // 261 / / ko'treti vyAharannumalimlucapatistataH / ruSTaH suptamiva vyAlaM padA nRpamaghaTTayat // 262 / / ceSTAM sthAnaM ca cittaM ca jijJAsustasya bhuuptiH| Uce karpaTiko'smIti kva kva niSNA na tAdRzAH // 263 // 1 nirAtakAH pure kha. / vibho caurA: pure ga. ca. // 2 anvikSa zAM.' 3 dRSTaH naSTaH khaM. 4 vittaM zAM. mu.|| R w Jain Education Intel .jainelibrary.org
Page #394
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 317 // ehi karpaTikAdya tvAmadaridrIkaromyaham / ityUce taskaro bhUpaM madAndhAnAM dhigajJatAm // 264 // tamanvacAlIt so'rthecchuH pattivat pRthiviiptiH| mamarda gardabhasyApi pAdau kAryAjjanArdanaH // 265 // ajAnAnaH sa rAjAnaM pArve mRtyumivaatmnH| jagAma dhAma kasyApi zreSThinaH zreSThasampadaH / / 266 // tatra khAtraM khanitreNa pAtayitvA sa vezmanaH / jagrAha sAradraviNaM rAhuH kuNDAt sudhAmiva // 267 ajJo rAjJA samastaM tadvAhayAmAsa tskrH| udaraM mardayAmAsa zAkinyeva sa mUDhadhIH // 26 // tamunmUlayituM mUlAnmUladeva uvAha tat / dhUta hi kAraNopAttamArdavAH kAryarAkSasAH // 269 // jIrNodyAnaM tato gatvA guhAmudghATya so'vizat / ninAya tatra bhUpaM ca cchagaNAgepitAlivat // 270 / / AsInnAgakumArIva kumArI tatra ttsvsaa| navayauvanalAvaNyapuNyAvayavazAlinI // 271 / / kSAlayA'syA'titheH pAdAvityAdiSTA svbndhunaa| sopakUpaM tato bhUpamupAvezayadAsane // 272 / / prakSAlayantI tatpAdakamale kamalekSaNA / anubhUya mRdusparza taM sarvAGgamurdakSata // 273 // aho ko'pyeSa kandarpaH sAkSAditi savismayA / sAnurAgA sAnukampA sA'bravIditi bhUpatim // 274|| pAdaprakSAlanavyAjAt kUpe'sminnapare narAH / apAtyanta mahAbhAga taskarANAM kutaH kRpA // 275 / / kSepasyAmi neha kUpe tvAM tvatprabhAvavazIkRtA / mahatAmanubhAvo hi vazIkaraNamadbhutam // 27 // 1 darzayAmAsa mu.|| 2 janAH ca. dd.|| // 317|| Jain Education Intem For Private & Personal use only Gwwjainelibrary.org
Page #395
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram ||318 // Jain Education Int tato maduparodhena sundarApasara drutam / dvayorapyanyathA nAtha kuzalaM na bhaviSyati ||277|| vimRzyAtha mahInAtha nirjagAma drutaM tataH / dhImanto hi dhiyA nanti dvipaH satyapi vikrame ||278 || gate nRpe tu vyAhAri tathA gacchatyasAviti / svakSUNarakSaNArthaM hi prapaJca dhImatAmayam // 279 // kRSTakaGkA sijihvAlo vetAla iva dAruNaH / anubhUpAlamuttAlo dadhAve maNDikastataH // 280 // taM samAsannamAlokya bhUpatirdhI bRhaspatiH / canvarottambhitagrAvastambhenA'ntarito'bhavat ||281 / / kopAnnayanazvAsa sa evaiSa pumAniti / kaGkAsinA dRSatstambhaM cchitvA'gAdvAma maNDikaH // 282 // yayau svaM dhAma rAjA'pi hRSTavauropalambhataH / prAptaH saukhyAya jAyeta doSakArI na kasya vA // 283 // rAjA prAtastato rAjapATikAvyAjato bahiH / dasyuM vizvamanodasyustaM nirUpayituM yayau || 2.84 | atha vastrANadvAre kurvANaM nakAratAm / padvairveSTitajaGghoraM kiJcidudghATitAnanam || 285 / / taskaraM maskara topetaM chadmazlathAkRtim / dRSTvopAlakSayat kSmApaH kSapAdRSTAnumAnataH ( yugmam ) ||286 // gatvA haye mahInAtho'bhijJAnAni nivedayan / puruSAn preSayAmAsa tasyA''kAraNahetave // 287|| nahataH sa pumAnnUnaM tadvijRmbhitamityasau / AhRto'maMsta caurA hi mahArAjikavedinaH || 288|| so'gAttato rAjakule rAjJA''sthata mahAsane / mahAprasAdaM kurvanti nItijJA hi jighAMsavaH ||289 // taM bhUpatirabhASiSTa prasAdasukhayA girA / svasvasA dIyatAM mahyaM dAtavyA eva kanyakAH / / 290 / / 1 damukhayA zAM mu. // 2 kA zAM. mu. | Private & Personal Use Only dvitIya: prakAzaH zlokaH 72 // 318|| 5 10 15brary.org
Page #396
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 319 // dRSTapUrvI svasAraM me nAparo nirgaatttH| ayaM sa eva rAjeti nizcikye maNDiko hRdi // 291 / / gRhyatAM matsvasA deva devakIyaiva sA kila / madIyamanyadapyevamavocata sa pArthivam / / 292 / / tadAnImapyupAyaMsta rUpAtizayazAlinIm / tasya svasAraM nRpatiH kaMsAririva rukmiNaH // 293 / / mahAmAtyapade cakre taskaraM taM narezvaraH / ko vetti bhUbhujAM bhAvaM madhyaM patyurivAmbhasAm / / 294 // tasmAd bhUSaNavastrAdi tadbhaginyaiva bhuuptiH| nityamAnAyayadaho dhU" dhUtairadhRSyata // 295 / / bahu yAvat samAkRSTaM dravyaM tAvannRpeNa saa| abhASi vittaM tvadvandhoH kiyadadyApi tiSThati // 296 / / vittametAvadevAsIdasya dasyoH svasA'pi hi / evaM nyavedayadrAjJo gopyaM priyatame na hi // 297 / / viDambanAbhirbahvImirmaNDikaM caNDazAsanaH / nijagrAha tato rAjA pApAnAM kuzalaM kiyat // 298 / / cauryAt zvazuryamapi vikramarAjarAja AnIya maNDikamakhaNDanayo jaghAna / stainyaM na tena vidadhIna sudhIH kathaJcidatrApi janmani viruddhaphalAnubandhi // 299 / / [iti mUladeva-maNDikayoH kathAnakam ] AsIdrAjagRhe sampajitAmarapure pure / pAdAkrAntanRpazreNiH zreNiko nAma pArthivaH // 1 // rAjJastasya ca tanayo nayavikramabhAjanam / nAmnA'bhayakumAro'bhUt pradyumnaH zrIpateriva / / 2 / / 1 rukmiNIm zAM. mu.|| 2 raghRSyata khN.|| [ ] patadantargata: pATho nAsti zAM. khaM. / / // 319 // Jain Education in For Private & Personal use only C ww.jainelibrary.org
Page #397
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram // 320 // dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 320 // itazca tasminnagare vaibhaagirikndre| cauro lohakhurAkhyo'bhUdrAdro rasa ivAGgavAn // 3 // sa tu rAjagRhe nityaM paurANAmutsavAdiSu / labdhvA chidrANi vidadhe pizAcavadupadravam // 4 // AdadAnastato dravyaM bhunAnazca parastriyaH / bhANDAgAraM nizAntaM vA nijaM mene sa tatpuram / / 5 / / cauryamevAbhavattasya prItyai vRttina cAparA / apAsya vyaM kravyAdA bhakSyastRpyanti nAparaH // 6 // tasyAnurUpo rUpeNa ceSTayA ca suto'bhavat / bhAryAyAM rohiNInAmnyAM rauhiNeyo'bhidhAnataH // 7 // svamRtyusamaye prApte pitrA''hUyetyabhASi saH / yadyavazyaM karoSi tvamupadezaM dadAmi tat / / 8 / / avazyameva kartavyamAdiSTaM bhavatAM myaa| kaH pituH pAtayedAjJAM pRthivyAmityuvAca saH // 9 // prahRSTo vacasA tena cauro lohakhurastataH / pANinA saMspRzan putramabhASiSTeti niSThuram // 10 // yo'sau samavasaraNe sthitaH suravinirmite / vidhatte dezanAM vIro mA zrISIstasya bhASitam // 11 // anyatta svecchayA vatsa kuryaastvmniyntritH| upadizyeti pazcatvaM prApa lohakhurastataH // 12 // mRtakArya pituH kRtvA rauhiNeyastato'nizam / cakAra caurikAM lohakhuro'para ivodgataH // 13 // pAlayana pitarAdezaM jIvitavyamivAtmanaH / svadAseramivAmuSNAt sa rAjagRhapattanam // 14 // 1 ita Arabhya 111 zlokaparyantaM samagraM rauhiNeyacaritraM triSaSTizalAkApuruSacarite dazame parvaNyekAdaze sagai samAnaprAyaM vidyate // 2 rauhiNeyAbhi khaM, / Jain Education Intel Tww.jainelibrary.org
Page #398
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 321 / / Jain Education Inter tadA ca nagara-grAmA -''kareSu viharan kramAt / caturdazamahAsAdhusahasraparivAritaH ||15|| suraiH saMcAryyamANeSu svarNAmbhojeSu cAruSu / nyasyan padAni tatrAgAd vIrazvaramatIrthakRt ||16|| vaimAnikaijrjyotiSikairvyantarairasurairapi / suraiH samavasaraNaM cakre jinapatestataH ||17|| AyojanavisarpiNyA sarvabhASAnuyAtayA / bhAratyA bhagavAn vIraH prArebhe dharmadezanAm || 18 || tadAnIM rauhiNeyo'pi gacchan rAjagRhaM prati / mArgAntarAle samavasaraNAbhyarNamAyayau // 19 // evaM sa cintayAmAsa pathA'nena vrajAmi cet / zrRNomi vIravacanaM tadAjJA bhajyate pituH ||20|| na cAnyo vidyate panthA bhavatvevaM vimRzya saH / karNau vidhAya pANibhyAM drutaM rAjagRhaM yayau // 21 // evamanvahamapyasya yAtA ''yAtakRto'nyadA / upasamavasaraNaM pAde'bhajyata kaNTakaH || 22 // autsukyagamanAd gADhamanaM pAde sa kaNTakam / anuddhRtya samuddhatuM na zazAka kramAt kramam ||23|| nAstyupAyo'paraH ko'pItyAkRSya zravaNAt karam / karSan kaNTakamazrauSIditi vizvagurorgiram ||24|| mahItalAsparzipAdA nirnimeSavilocanAH / amlAnamAlyA niHsvedA nIrajo'GgAH surA iti ||25|| bahuzrutamidaM dhi dhigityazUdbhutakaNTakaH / vidhAya pANinA karNa tathaivApasasAra saH // 26 // athA'nvahaM muSyamANe pattane tena dasyunA / upetya zreNikaM zreSThizreSThA vyajJapayanniti ||27|| 1 -kha. ga. ca. Da. / vyantarairasuraijyotiSikairvaimA nikairapi mu. // 81 kalakala 10 // 321|| ainelibrary.org
Page #399
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram // 322 / / dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 322 / / tvayi zAsati devA'nyanna bhayaM draviNaM tu naH / AkRSya gRhyate caurairadRSTazceTakairiva // 28 // bandhUnAmiva teSAM tu gRhItaH pIDayA ttH| sakopATopamityUce nRpatirdANDapAzikam / / 29 / / kiM caurIbhUya dAyAdIbhUya vA mama vetanam / gRhNAsi caurairgRhyante yadene tvadupekSitaiH // 30 // so'pyUce deva ko'pyeSa cauraH paurAna viluNTati / rauhiNeyAyo dhattuM dRSTo'pi na hi zakyate // 31 // vidyudutkSiptakaraNenotplutyA'yaM plavaGgavat / gehAd gehaM tato vapramullaGghayati helayA // 32 // mArgeNa yAmastanmArga yAvattAvat sa nekSyate / tyakto hyekakrameNApi zatena tyajyate kramaiH // 33 / / na taM hantuM na vA dhartumahaM zaknomi taskaram / gRhNAtu tadimAM devo dANDapAzikatAM nijAm // 34 // nRpeNollAsitakabhramaMjJayA bhASitastataH / kumAro'bhayakumArastamUce dANDapAzikam // 35 // caturaGgacamaM sajIkRtya muzca bahiSpurAt / yadAntaH pravizecauraH pattanaM veSTayestadA // 36 / / antazca trAsito vidyudutkSiptakaraNena sH| patiSyati bahiH sainye vAgurAyAM kuraGgavat // 37 // pratibhUbhirivAnIto nijapAdaistatazca saH / grahItavyo mahAn dasyurapramattaiH padAtibhiH // 38|| tathetyAdezamAdAya niryayau dANDapAzikaH / tathaiva ca camU sajAM pracchannaM nirmame sudhIH // 39 // tadine rauhiNeyo'pi grAmAntarasamAgamAt / ajAnAnaH puroM rUddhA vArI gaja ivAvizat // 40 // 1 sainyavAgu khN.|| 2 rohi kha. / evamagre'pi / Jain Education Intel S w.jainelibrary.org
Page #400
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 323 // tairupAyaistato dhRtvA baddhvA ca sa malimlucaH / AnIya nRpaterdANDapAzikena samarpitaH // 41 // yathA nyAyyaM satAM trANamasatAM nigrahastathA / nigRhyatAmasau tsmaadityaadikssnmhiiptiH||42|| alotraH prApta inyeSa nahi nigrahamarhati / vicArya nigrahItavya ityuvAcA'bhayastataH // 43 // atha papraccha taM rAjA kvatyaH kiidRshjiivikH| kuto hetorihAyAto rauhiNeyaH sa cAsi kim // 44 // svanAmazaGkitaH so'pi pratyuvAceti bhUpatim / zAligrAme durgacaNDAbhidhAno'haM kuTumbikaH // 45 / / prayojanavazenehAyAtaH saMjAtakautukAt / ekadevakule rAtri mahatImasmi ca sthitaH // 46 // svadhAma gacchannArakSarAkSipto rAkSasairiva / alayamaI varSa prANabhImahatI hi bhIH // 47 // madhyArakSaviniryAto bAhyArakSagaNeSvahama / kaivartahastavitrasto jAle matsya ivApatam // 48|| tato niraparAdho'pi baddhvA caura ivaadhunaa| ahamebhirihAnIto nItisAra vicAraya // 49 // tatastaM bhUpatirguptau preSayAmAsa tatkSaNAt / tatpravRttijJAnahetostatra grAme ca pUruSam // 50 // so'gre'pi grAhito grAmaH saGketaM tena dsyunaa| caurANAmapi keSAzciccitramAyaticintanam // 51 // tatsvarUpaM rAjapuMsA grAmaH pRSTo'bravIdidam / durgacaNDo'tra vAstavyaH paraM grAmAntaraM gataH // 52 // tatrArthe tena vijJapte dadhyau zraNikamaridam / aho sukRtadambhasya brahmA'pyantaM na gacchati // 53 // abhayo'sajjayadatha prAsAdaM saptabhUmikam / mahAryaratnakhacitaM vimAnamiva nAkinAm // 54 // // 323 // - Jain Education a l
Page #401
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zlokaH 72 // 32 // // 324 // zriyA'psarAyamANAbhI ramaNImiralaGkRtam / divo'marAvatIkhaNDamiva bhraSTamarki saH // 55 / / gandharvavargaprArabdhasaGgItakamahotsavaH / so'dhAdakasmAdudbhUtagandharvanagarazriyam // 56 // tato'bhayo madyapAnamUDhaM nirmAya taskaram / paridhApya devadRSye adhitalpamazAyayat / / 57 // made pariNate yAvadudasthAttAvadekSata / so'kasmAdvismayakarImapUrvAM divyasaMpadam // 58 / / atrAntare'bhayAdiSTainaranArIgaNaistataH / udacAri jaya jaya nandetyAdikamaGgalam / / 59 / / asmin mahAvimAne tvamutpannastridazo'dhunA / asmAkaM svAmibhUto'si tvadIyAH kiGkarA vayam // 60 // apsarobhiH sahaitAbhI ramasva svairamindravat / ityAdi caturaM cAdugarbhamUce ca tairasau // 6 // jAtaH suraH kimasmIti dadhyau yAvat sa taskaraH / saMgItakArthaM tAvattaiH pradattaH samahastakaH // 62 // upetya puMsA kenApi svarNadaNDabhRtA ttH| sahasA bho kimArabdhametadevamabhASyata // 63 // tataH prativabhASe taiH pratIhAra nijprbhoH| pradarzayitumArabdhaM svakaM vijJAnakauzalam // 64 // so'pyuvAca svanAthasya daryatAM nijakauzalam / devalokasamAcAraM kAryatAM kiM tvasAviti // 65 / / tairuktaM kIdRgAcAra iti zrutvA sa pUruSaH / sAkSepamityabhASiSTa kimetadapi vismRtam // 66 // ya ihotpadyate devaH sa sve sukRtaduSkRte / AkhyAti prAktane svargabhogAnanubhavettataH // 67 // 1 jagannande zAM. jayennande kh.|| 2 prati zAM. mu.|| 3 svaka zAM. kh.|| P Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #402
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 325|| vismRtaM svAmilAbhena sarvametat prasIda nH| devalokasthiti devaH kAryatAmiti te'vadana // 68 // sa rauhiNeyamityUce nije hanta zubhAzubhe / prAktane zaMsa na: svargabhogAn bhuva tataH param // 69 / / tataH so'cintayadasyuH kimetat satyamIdRzam / mAM jJAtumabhayenaiSa prapaJco racito'thavA / 70 / / jJeyaM kathametaditi dhyAyatA tena saMsmRtam / kaNTakoddharaNakAlAkaNitaM bhagavadvacaH // 71 / / devasvarUpaM zrIvIrAcchrataM ceta saMvadiSyati / tata satyaM kathayiSyAmi kariSyAmyanyathottaram // 72 // iti buddhathA sa tAnIkSAcakre kSititalaspRzaH / prasvedamalinAn mlAnamAlyAnimiSadIkSaNAn // 73 // tat sarve kapaTaM jJAtvA'cintayat dasyuruttaram / tenoce kathyatAM deva lokaH sarvo'yamutsukaH // 74|| rohiNeyastato'vAdInmayA pUrvatra janmani / adIyata supAtrebhyo dAnaM caityAni cakrire // 75 / / pratyaSThApyanta bimbAni puujitaanyssttdhaa'rcyaa| vihitAstIrthayAtrAzca guravaH paryupAsitAH / / 76 // ityAdi sadanuSThAnaM mayA kRtamiti bruvan / Uce daNDabhRtA zaMsa duzcaritramapi svakam / / 77 // rauhiNeyo'pyuvAcedaM sAdhusaMsargazAlinA / kadAcidapyAcaritaM kizcinnAzobhanaM mayA // 8 // vyAjahAra pratIhAro janma naikasvabhAvataH / yAti tat kathyatAM caurya-pAradArikatAdikam // 79 // rauhiNeyo'bhyadhattaivaM kimevaMvidhaceSTitaH / svalokaM prApnuyAdandhaH kimArohati parvatam // 8 // 1 lobhena shaaN.|| // 325 // Jain Education Inter v.jainelibrary.org
Page #403
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 // 326 // gatvA tatastaistat sarvamabhayAya niveditam / abhayena ca vijJaptaM zreNikasya mahIpateH / / 8 / / evaMvidhairupAyairyazcauro jJAtuM na zakyate / sa cauro'pi vimoktavyaH zakyA nItina laJcintum // 82 / / abhayaH pArthivAdezAdrauhiNeyamathAmacata / vazcayante vaJcanAdaHdekSA api kadAcana / / 8 / / tataH socintayaJcauro dhigAdezaM piturmama / bazcito'smi ciraM yena bhagavadvacanAmRtAt / / 84 / / nAgamiSyat prabhuvaco yadi me karNakoTaram / tadA vividhamAreNAgamiSyaM yamagocaram / / 85 / / anicchayA'pi hi tadA gRhItaM bhagavadvacaH / mama jIvAtave jajJe bhaiSajyamiva rogiNaH / / 8 / / tyaktvAhadvacanaM hA dhika cauravAci rtirmyaa| AmrANyapAsya nimbeSu kAkeneva ciraM kRtA / / 87 / / upadezaikadezo'pi yadIyaH phalatIdRzam / tasyopadezaH sAmastyAt sevitaH kiM kariSyati / / 88 / / evaM vimRzya manasA yayau bhagavato'ntike / pAdAmbuje ca natvaivaM rauhiNeyo vyajijJapat // 89 // bhavAbdhau prANinAM ghorvipnnkrkulaakule| mahApotAyate te gIrAyojanavisarpiNI // 10 // niSiddhastvadvacaH zrotumanApnenAptamAninA / iyatkAlamahaM pitrA vaJcitastajagadguro // 11 // trailokyanAtha te dhanyAH zraddadhAnAH pibanti ye / bhavadvacanapIyUSaM karNAalipuTaiH sadA // 92 // ahaM tu pApo'zuzrUSurbhagavan bhavato vcH| pidhAya ko hA kaSTabhidaM sthAnamalakha-yam // 13 // 1 'dguro: khaM. // Jain Education a l
Page #404
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 327 // ekadAnicchatA'pyekaM zrutaM yuSmadvaco myaa| tena mantrAkSareNeva rakSito rAjarAkSasAt / / 94 / / yathA'haM maraNAt trAtastathA trAyasva nAtha mAm / saMsArasAgarAvarte nimajantaM jagatpate / / 95 / / tatastatkRpayA svAmI nirvANapadadAyinIm / vizuddhAM vidadhe sAdhu sAdhudharmasya dezanAm / / 96 / / tataH prabuddhaH praNaman gaihiNeyo'bravIdidam / yatidharmasya yogyo'smi na vetyAdiza mAM prabho // 97 / / yogyo'sIti svAminokte grahISyAmi vibho vratam / paraM kiJcidvadiSyAmi zreNikenetyuvAca saH // 98 // nirvikalpaM nirvizaGgha svavaktavyamudIraya / ityuktaH zreNikanRpeNoce lohakhugatmajaH // 99 / / iha deva bhavadbhiryaH zruto'haM lokvaartyaa| sa eSa rauhiNeyo'smi bhavatpattanamoSakaH // 10 // bhagavadvacasekena durlakvathA lacintA mayA / prajJA'bhayakumArasya taraNDeneva nimnagA // 101 / / azeSametanmuSitaM pattanaM bhavato myaa| nAnveSaNIyaH ko'pyanyastaskage rAjabhAskara // 102 / / kamapi preSaya yathA tallopnaM darzayAmyaham / kariSye saphalaM janma tata: pravrajyayA nijam // 103 / / abhayo'tha samutthAya zreNikAdezataH svayam / kautukAt pauralokazca sahA'gAttena dasyunA // 104 / / tato giri-NadI-kua-zmazAnAdiSu taddhanam / sthagitaM darzayAmAsa so'tha zreNikamanave // 105 / / abhayo'pi hi yadyasya tattasya dhanamArpayat / nItijJAnAmalobhAnA mantriNAM nAparA sthitiH // 106 / / 1tyAdizyatAM prabho khaM. ka. kha. ga. // // 327|| Jain Education a l W w w.jainelibrary.org
Page #405
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 72 ||328|| // 328 // paramArtha kathayitvA prabodhya nijamAnuSAn / zraddhAlurbhagavatpArve rohiNeyaH samAyayau // 107 // tataH zreNikarAjena kRtaniSkramaNotsavaH / sa jagrAha parivrajyAM pArve zrIvIrapAdayoH // 108 / / tatazcaturthAdArabhya SaNmAsAn yAvadujjvalam / vinirmame tapaHkarma karmanirmUlanAya saH // 109 // tapobhiH kRzitaH kRtvA bhAvasaMlekhanAM ca sH| zrIvIramApRcchaya girau pAdapopagamaM vyadhAt // 110 // zubhadhyAnaH smaran pazcaparameSThinamaskriyAm / tyaktvA dehaM jagAma dyAM rohiNeyo mahAmuniH // 111 // rohiNeya iva cauryanivRttaH svargalokamacirAdupayAti / tat sudhIna vidadhIta kathaJcicaurikAmubhayalokaviruddhAm // 112 // 72 // [iti rauhiNeyakathAnakam ] steyasyA'tipariharaNIyatAmAha dRre parasya sarvasvamapahartumupakramaH / upAdadIta nAdattaM tRNamAtramapi kvacit // 73 / / dUre AstAM tAvat parasya sarvasvaM niHzeSadhanam apahartumupakramaH prArambhaH, adattaM svAminA tRNamAtramapi nopAdadIta na gRhNIyAt , na tadarthaM yatnaM kuryAditi yAvat // 73 // 1 jagrAha sa-ca. Da. // 2[ ] patadantargata: pATho nAsti zo, khaM. // Jain Education Intel w.jainelibrary.org
Page #406
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 329 // steyanivRttAnAM phalaM zlokadvayenAha parArthagrahaNe yeSAM niyamaH zuddhacetasAm / abhyAyAnti zriyasteSAM svayameva svayaMvarAH // 74 // parArthagrahaNe paradhanaharaNe yeSAM niyamo nivRttiH zuddhacetasAM nirmalacittAnAM na tu bakavRttInAM kazmalamanasAM teSAmanyAyAnti abhimukhamAyAnti zriyaH sampadaH svayameva na tu parapreraNayA vyavasAyena vaa| svayaMvarA ityupamAnagarbham / svayaMvarA iva kanyAH // 74 // tathA anarthA dRrato yAnti sAdhuvAdaH pravartate / svargasaukhyAni Dhaukante sphuTamasteyacAriNAm // 75 // anarthA vipadaH dUrato yAntyAsannA api na bhavanti, sAdhurayamiti pravAdaH sAdhuvAdaH zlAghA, pravartate prasarati, etAvadaihikaM phalam ; svargasaukhyAnIti tu pAralaukikam , asteyavratenAvazyaM carantItyasteyacAriNasteSAm / atrAntarazlokAHvaraM vahnizikhA pItA sarpAsya cumbitaM varam / varaM hAlAhalaM lIDhaM parasvaharaNaM na tu // 1 // 1 vahiH zikhAH pItAH khaM. // // 329 // Jain Education Inten jainelibrary.org
Page #407
--------------------------------------------------------------------------
________________ svIpakSa vRtti vibhUSita dvitIyaH prakAza: zloka: 7 // 33 // yogazAkham prAyaH parasvalubdhasya niHzUkA buddhiredhate / hantuM bhrAtRn pitRRn dArAn suhRdastanayAna gurun // 2 // parasvaM taskaro gRhan vadha-bandhAdi nekSate / payaHpAyIva laguDaM biDAla uparisthitam // 3 // vyAdha-dhIvara-mArjArAdibhyazcauro'tiricyate / nigRhyate nRpatibhiryadasau netare punaH // 4 // ___ svarNAdike'pyanyadhane puraHsthe sadA manISA dRSadIva yeSAm / santoSapIyUSarasena tRptAste dyAM labhante gRhamedhino'pi / 5 / 75 // idAnImAmuSmikamaihikaM cAbrahmakalamupadarya gRhasthocitaM brahmacaryavratamAha SaNDhatvamindriyacchedaM vIkSyAbrahmaphalaM sudhIH / bhavet svadArasantuSTo'nyadArAn vA vivarjayet // 76 // SaNDatvamAmuSmikaM paradAraratAnAM phalam , indriyacchedazca rAjAdikRta aihikam , abrahmaNaH pratiSiddhasya maithunasya, vIkSya zAstrAt pratyakSeNa vA jJAtvA, svadAreSu dharmapanyAM santuSTo bhavedityekaM gRhasthabrahmacaryam / anyadArAn vA parasambadhinIH striyo vivarjayet , svakhI-sAdhAraNastrIsevItyarthaH iti dvitIyam // 76 / / yadyapi gRhasthasya pratipannaM vratamanupAlayato na tAdRzaH pApasambandho'sti tathApi yatidharmAnurakto yatidharma1 kRtamai cha. // 2dArAn para zAM mu.|| Jain Education Inter ! w ww.jainelibrary.org
Page #408
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 331 // Jain Education 0000000 prApteH pUrvaM gArhasthye'pi kAmabhogaviraktaH san zrAvakadharmaM paripAlayati iti taM vairAgyakASThAmupanetuM sAmAnyenAbrahmadoSAnAha - tional ramyamApAtamAtre yat pariNAme'tidAruNam / kiMpAkaphalasaMkAzaM tat kaH seveta maithunam // 77 // ApAtamAtre prathamArambhamAtre, ramyaM manoharaM, pariNAme prArambhAduttarottarAvasthAyAM, dAruNaM raudraM, kipAkaphalasaMkAzaM kipAko vRkSavizeSastatphalasahaM, kipAkakalaM hyApAte ramyaM pariNAme dAruNaM mAraNAtmakatvAt yadAha'vaNNaDDhar reecyA dIsantA dinti hiyayapariosaM / 46 kaMpAgaphalA puttaya AsAyanto viyANihisi // " [ ] evaMvidhaM yanmaithunaM mithunakarma tat kaH seveteti sambandhaH / yadAha" yadyapi niSevyamANA manasaH parituSTikArakA viSayAH / kipAkaphalAdanavat bhavanti pazcAdavidurantAH // " [ prazama0 77 // ] 1 varNADhayA: kautukA dRzyamAnA dadati hRdayaparitoSam / kiMpAkaphalAn putraka AsvAdamAno vijJAsyasi // 2 (( tumulamma koupa halahalaM " iti zrI hemacandrAcAryAH dezInAmamAlAyAmaSTamagharge'nekArthaprakaraNe 74 loke vyAcakhyuH // 3 pAka khaM. // 10 ||331 //
Page #409
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopavRttivibhUSitaM yogazAstram // 332 // dvitIyaH prakAza: zlokaH 79 // 332 // maithunasya pariNAmadAruNatvamAha___kampaH svedaH zramo mUrchA bhramiAnirbalakSayaH / rAjayakSmAdirogAzca bhaveyumaithunotthitAH // 7 // kampo vepathuH, svedo dharmaH, zramaH valamaH, mUrchA mohaH, bhramibhramaH, glAniraGgasAdaH, balakSayaH zaktinAzaH, rAjayakSmA kSayarogaH, sa AdiryeSAM kAsa-zvAsAdInAM rogANAM te tathA maithunotthitA maithunaprabhavAH // 78 // ahiMsAparivAratvAcchepavratAnAM maithune ahiMsAyA evAbhAvamAha yoniyantrasamutpannAH susUkSmA janturAzayaH / pIDyamAnA vipadyante yatra tanmaithunaM tyajet // 79 // yoniH prasavamArgaH, saiva yatrAkAratvAdyantraM, tatra samutpannAH saMmUrchanenotpannAH, te ca na cakSuryAdyA ityAha susUkSmAH, janturAzayo jantusamUhAH pIDyamAnA mRdyamAnAH puMdhvajeneti zeSaH, rUtanAlikAyAM taptAyaHkaNakapraveze rUtAnIva, vipadyante vinazyanti yatra maithune tanmaithunaM tyajet // 79 // yonau jantusadbhAvaM saMvAdena draDhayati1 te naiva cakSu kha. // 2 majantu khaH / / kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakaka Jain Education Intel For Private & Personal Use Only w.jainelibrary.org
Page #410
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 333 // jantusadbhAvaM vAtsyAyano'pyAhavAtsyAyanaH kAmazAstrakAraH / anena ca vAtsyAyanasaMvAdAdhInamasya prAmANyamiti nocyate, na hi jaina zAsanamanyasaMvAdAdhInaprAmANyaM, kintu ye'pi kAmapradhAnAstairapi jantusadbhAvo nApahanuta ityucyate / vAtsyAyanazloko yathA "raktajAH kRmayaH sUkSmA mRdumadhyAdhizaktayaH / / janmavartmasu kaNDUtiM janayanti tathAvidhAm / / 80 // " . raktajA raktodbhavAH, kRmayo jantuvizeSAH, sUkSmA apratyakSAH, mRdumadhyAdhizaktayaH mRduzaktayo madhyazaktayo'dhizaktayazca, tathAvidhAM mRdumadhyAdhimAtrazaktyanurUpAm , mRduzaktayo mRvI madhyazaktayo madhyAm , adhikazaktayo'dhikAM kaNDUti kaNDU janmavarmasu yoniSu janayanti // 8 // kAmajvaracikitsArthamauSadhamiva maithunasevanamiti yo manyate taM pratyAha1 samprati tu kAmazAstraTIkAyAmayaM zloka itthamupalabhyate" sambAdhakasya kRmijuSTatvAt tatra nisargasiddhA knndduutiH| tathA coktam-" raktajAH kRmayaH sUkSmA mRdumadhyoga shktyH| smarasamasu kaNDUti janayanti yathAbalam / / " sA tvasyA: puruSeNApanIyate / " iti kAmazAnasya yazodharakRtAyAM jayamaMgalATIkAyAM prathame'dhyAye dvitIye'dhikaraNe // 2 aprekSA: khN.|| 3'dhikaza-ka. kha. ga. ch.|| 4 adhish-c.|| // 333 // Jain Education Intel For Private & Personal use only R w.jainelibrary.org
Page #411
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram // 334 // Jain Education Inten strI sambhogena yaH kAmajvaraM praticikIrSati / sa hutAzaM ghRtAhutyA vidhyApayitumicchati // 81 // praticikIrSati pratikartumicchati, vidhyApayituM zamayitum, ayamarthaH - nAyaM kAmajvarasya pratIkAro'nuguNaH, api tu vRddhihetuH, na hi hutAze ghRtAhutiprakSepastacchAntyai bhavati kintu tadvRddhayai / bAhyA apyAhu:" na jAtu kAmaH kAmAnAmupabhogena zAmyati / haviSA kRSNavatrmeva bhUya evAbhivarddhate / / " [mahAbhArate ] kintu kAmajvarapratIkArA ISatkarA vairAgyabhAvanA - pratipakSasevA-dharmazAstrazravaNAdayaH, tadeteSu kAmajvaraprazAntyupAyeSu satsu kiM bhavabhramaNahetunA maithunasevanena 1 // 81 // etadevAha - varaM jvaladayaH stambhaparirambho vidhIyate / na punarnarakadvArarAmA jaghana sevanam ||82|| ayamarthaH - bhavatu kAmajvaropazama hetu maithunaM paraM narakahetutvAnna prazasyam ||82|| api ca strIsambandhanibandhanaM nidhuvanaM, striyazca smRtA api sakalaguNagarimavighAtahetava ityAha 1 kiM ca-ga. Da. // 2 dayasta' - zAM. mu. // HOOOOOO00000:00HOOD dvitIya: prakAza: zlokaH 82 // 334|| 5 10 w.jainelibrary.org
Page #412
--------------------------------------------------------------------------
________________ 5 satAmapi hi vAmabhUrdadAnA hRdaye padam / abhirAmaM guNagrAmaM nirvAsayati nizcitam // 3 // satAmapi hi mahAtmanAmapi vAmabhraviracitalocanavikArA hRdaye padaM dadAnA smRtimAtreNApi sannidhApitA, amirAmaM ramaNIyaM guNagrAmaM guNasamUhaM nirvAsayati udvAsayati / zleSacchAyA ceyam-yathA kuniyogI kazciddezamadhye padaM dadAna eva rakSitavyAn grAmAn lobhamohAdinodvAsayati evaM hRdaye labdhapadA kAminyapi pAlanIyaM guNagrAmamucchedayati / athavA satAmapi guNagrAmaM satAmeva hRdaye pAdaM dacA vAmabhranisiyati // 83 // hRdayasannidhApanamapi strINAM bahudopatvAd guNahAnihetuH, kiM punA ramaNamityetadevAha vaJcakatvaM nRzaMsatvaM caJcalatvaM kuzIlatA / iti naisargikA doSA yAsAM tAsu rameta kaH // 4 // vaJcakatvaM mAyAzIlatA. nRzaMsatvaM krUrakarmakAritA, caJcalatvaM kutrApyavasthitacittatvAbhAvaH, kuzIlatA duHsvabhAvatA upasthasaMyamAbhAvo vA, ityete naisargikAH svAbhAvikA doSA na tvaupAdhikAH, tAsu ko rameta // 84 // na ceyanta eva doSAH, kintvaparisaMkhyAtA ityAha1 dadAnaH pravararakSi c|| 2 mucchAda khN.|| 3 punaH samAramaNa khN.|| // 33 // Jain Education Int a l For Private & Personal use only
Page #413
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSita yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 86 // 336 // prAptuM pAramapArasya pArAvArasya pAryate / strINAM prakRtivakrANAM duzcaritrasya no punaH // 85 // pArAvArasya samudrasya apArasyAdRSTapArasya pAraM paratIraM prAptuM pAryate zakyate, na punaH strINAM prakRtivakrANAM svabhAvakuTilacaritrANAM duzcaritrasya duSTaveSTitasya pAraM paryantaH prAptuM pAryata iti // 85 // duzcaritramevAha nitambinyaH patiM putraM pitaraM bhrAtaraM kSaNAt / AropayantyakArye'pi durvRttAH prANasaMzaye // 86 / / nitamminya iti yauvanonmAdadarzanArtham / ata eva strIti noktam / durvRttA duSTazIlAH, akArye'pi prayojanamantareNApi, athavA'kArye'lpe prayojane, no'lpArthatvAt , prANasaMzaye prANasandehe, upalakSaNaM caitat prANanAze'pi, Aropayanti Arohayanti / kamityAha-patiM bhartAram , sUryakAnteva pradezirAjam / yadAha " bhajjA vi indiyavigAradosanaDiyA karei paipAvam / jaha so paesirAyA mariyakatAi taha vhio|" [ upadezamAlA gA0 148 ] 1 pAra" khaM, // 2 cAri khN.|| 3 prAptuM pAryate -nAsti zAM. // 4 bhAryApi indriyavikAradoSanATitA karoti patipApam / yathA sa pradezirAjaH sUryakAntayA tathA ghadhitaH / / 5 katAe -zAM. kh.|| Jain Education Intei MMw.jainelibrary.org
Page #414
--------------------------------------------------------------------------
________________ putraM tanayam, culanIva brahmadattam / yadAha "mAyA niyagamaivigappiyammi atthe apUramANammi / puttassa kuNai basaNaM culaNI jaha baMbhadattassa / / " [ upadezamAlA gA0 145 ] pitaraM janakaM, bhrAtaraM sodaram , jIvayazA iva jarAsandhaM kAlAdIMzca bhrAtRn // 86 // bhavasya bIjaM narakadvAramArgasya dIpikA / zucAM kandaH kalermUlaM duHkhAnAM khAniraGganA // 8 // bhavasya saMsorasyAGakurasyeva bIjaM tatkAraNatvAta saMsArasya, narakadvAraM narakapravezaH, tatra yo mArgaH panthAstatra dIpikeva dIpikA tatprakAzakatvAt , zucAM zokAnAM vallInAmiva kandastatprarohahetutvAt , kaleH kalahasya tarorikha mUlaM pAdo vRddhihetutvAta, duHkhAnAM zArIra-mAnasAnAM lavaNAdInAmiva khAnirAkarastatsamutthatvAt duHkhAnA, kA'sau ? aGganA / evaM tAvadyatidharmAnuraktaM gRhasthaM prati sAmAnyena maithunadoSAH strIdoSAzvoktAH // 87|| samprati svadArasantuSTAn gRhasthAnadhikRtya sAdhAraNastrIdoSAH zlokapazcakenocyante1 mAtA nijakamativikalpite'rthe'paryamANe / putrasya karoti vyasanaM culanI yathA brahmadattasya // 2 'sindhuM -khN.|| // 337 // Jain Education Inter ! ww.jainelibrary.org
Page #415
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopanavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 89 // 338 // // 338 // manasyanyahacasyanyat kriyAyAmanyadeva hi / yAsAM sAdhAraNastrINAM tAH kathaM sukhahetavaH // 8 // manasi citte'nyat vacaH kriyAvilakSaNam , vacasi vacane'nyat manaH-kriyAvilakSaNaM, kriyAyAM ceSTite'nyat vAG-manasavisaMvAdi, yAsAM sAdhAraNastrINAM vezyAnAm , tA visaMvAdipremANaH kathaM sukhasya vizvAsaikanibandhanasya hetavaH / yadAha " anyasmai dattasaGaketA yAcate'nyaM stute param / anyazcitte paraH pAveM gaNikAnAmaho nrH||" [ ] 88 // tathA mAMsavitraM surAmizramanekaviTacumbitam / ko vezyAvadanaM cumveducchiSTamiva bhojanam // 89 // mAMsena jala-sthala khacArijIvajAGgalena vizramAmagandhi, mAMsAditvAdvezyAnAm / surayA kASThapiSTAdimayyA madi1 vacaHkriya yorvila' mu.|| 1 manaHkriyayobila mu.|| 3 nasovisaM zAM. mu.|| 4 khacarAdijIva kha. c.|| Jain Education Inte T ww.jainelibrary.org
Page #416
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 339 / / rayA mizraM vyApta, surApANaprasaktatvAt / anekavirbahubhiviTerityarthaH, cumbitamAsvAditam , prAyo viTAsaktatvAt / evaMvidhaM vezyAnAM vadanaM kazcumbet ? na kazcicetanazcumbedityarthaH / ucchiSTamiva bhojanamityupamAnamanekaviTacumbitavezyAvadanasyopameyasya / athavA mAMsavizratvaM surAmizratvaM cocchiSTabhojane'pi yojyam / / 89 / / tathA api pradattasarvasvAt kAmukAt kSINasampadaH / vAso'pyAcchettumicchanti gacchataH paNyayoSitaH // 90 / / pradattasarvasvAdapi mahAdhanAvasthAyAm , puNyakSayAt kSINasampadaH kAmukAttata eva gacchataH svagRhaM prati, vAso'pi paridhAnavastramapi, AcchettuM balAd grahItumicchanti, paNyaM mUlyaM, tatpradhAnA yoSito vezyAH, anena kRtaghnatvaM tAsAmAha / yadAha-- " upacaritA'pyatimAtraM prakaTavadhUH kSINasampadaH puNsH| pAtayati dRzaM vrajataH spRhayA paridhAnamAtre'pi // " [ ] 90 // tathAna devAnna gurunnApi suhRdo na ca bAndhavAn / asatsaGgaratinityaM vezyAvazyo hi manyate // 21 // 1 kazcit sacetanaH -c.| kazcit saJcetana: -ka. // // 339|| Jain Education a l
Page #417
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zrIkaH 93 // 34 // // 340 // vezyAvazyaH pumAnna devAdIn manyate, kutaH ? asatsaGgaratinityaM, asadbhiviTAdibhiH saGgo'satsaGgaH, tatra ratiryasya / vezyAvazyasya hi sulabhA evAsatsaGgAH // 11 // tathA kuSThino'pi smarasamAn pazyantIM dhanakAjhyA / tanvantI kRtrimasnehaM niHsnehAM gaNikAM tyajet // 12 // __ kRSTinaH kuSThigegiNo'pyatyantamanupAdeyAn , smarasamAn kandarpatulyAn , dhanakAjhyA hetubhUtayA pazyantI, mahatyA pratipacyA pratipAdayantIm, na ca snehamantareNa kuSThino'pi sakAzAddhanAvAptiriti tanvantI vistArayantI kRtrimamupacaritaM snehaM prema, paramArthatastu niHsnehAM gaNikAM vezyAM tyajet / evaM tAvan svadArasantuSTasya paNyAGganAgamane doSAH pratipAditoH // 12 // idAnIM paradAragamanadoSAnAha nA''saktyA sevanIyA hi svadArA apyupAsakaiH / AkaraH sarvapApAnAM kiM punaH parayoSitaH // 13 // " sarvaviratilAlasaH khalu dezaviratipariNAmaH" [ ] iti gArhasthye'pi vairAgyAtizayAdupAsakairapratiSiddhAH svadArA apyAsaktyA garddhana na sevanIyAH, kiM punaH parayoSitaH 1 tA atyantamasevanIyA ityarthaH / yataH AkaraH khAniH For'Private & Personal Use Only a Jain Education Intel w.jainelibrary.org.
Page #418
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 34 // sarvapApAnAM mAyAmRSAvAdAdInAm , hizabdo yasmAdarthe, yasmAt svadArAnapi nAsaktyA sevante upAsakAH, tataH kathaM paradAreSu prasajeyurityarthaH // 13 // parastrINAM pApAkaratvameva darzayati svapatiM yA parityajya nistrapopapatiM bhajet / tasyAM kSaNikacittAyAM vizrambhaH ko'nyayoSiti // 9 // tasyAM kSaNikacittAyAM calacittAyAmanyayoSiti, ko vizrambhaH ? ko vizvAsaH ? na kazcidityarthaH / vizrambhAdhInaM ca sukham , tadapi nAstItyarthaH / yA kim ? yA svapati devatArUpaM bhartRdevatA hi striyaH' iti zruteH, parityajya pANigRhItyapi tyaktvA, nitrapA lajjArahitA, trapA hi bhUSaNaM strINAm ; upapati patyantaraM bhajet / / 94 / / idAnI parastrIprasakto'nuziSyate. bhIrorAkulacittasya duHsthitasya parastriyAm / ratirna yujyate kartumupasUnaM pazoriva // 95 // parastriyAM ratiH prItiH kartuM na yujyate, bhIroH pati-rAjAdibhItasya, ata evAkulacittasya 'anena dRSTo'nena 1 vrajet zAM. khaM. // 2 visrambhaH khN.| evamagre'pi // 3 calitacittA mu.||4 parasakto-khaM. // 5 shuunN-mu.| eSamagre'pi / / // 34 // Jain Education Intem For Private & Personal use only w.jainelibrary.org
Page #419
--------------------------------------------------------------------------
________________ dvitIya: svopakSa vRttivibhUSitaM yogazAstram // 342 / / prakAza: zlokaH 96 // 342 // jAto'yamita upasarpati' iti vyAkulacittasya duHsthitasya khaNDadevakulAdau zayyAsanAdirahitasya, kasyeva ? pazoriva vadhyasya, upasUnaM sUnAsamIpe // 9 // tasmAt prANasandehajananaM paramaM vairakAraNam / lokaDhayaviruddhaM ca parastrIgamanaM tyajet // 96 / / parastriyAM gamanaM sambhogastattyajet , prANAnAM jIvitavyasya sandeho nAzazaGkA, taM janayatIti prANasandehajananaM, parastrIpu prasaktasya hi prAyeNa paraiH prANAH praNAzyante kadAcinneti prANasandehaH, paramaM prakRSTaM vairasya virodhasya kAraNam , yadAha ____ "baddhamUlasya mUlaM hi mahadvairataroH striyaH" [ ] iti / lokadvayamihaloka-paralokalakSaNaM, tasya viruddham , prANasandehajananatvAdvairakAraNatvAllokadvayaviruddhatvAditi parastrIgamanatyAge hetutrayaM vizeSaNadvAreNa // 16 // lokadvayaviruddhaM ceti vizeSaNamasphuTaM sphuTayati1 jJAto'hamiti upa zAM. mu.|| 2 dusthi kh.|| 3 gastaM tyajet khaM. // 4 parastrIprasaktasya khaM. ka. ga. / / Jain Education Inter For Private & Personal use only w.jainelibrary.org
Page #420
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||343 // Jain Education sarvasvaharaNaM bandhaM zarIrAvayavacchidAm / mRtazca narakaM ghoraM labhate pAradArikaH ||97 // sarvadhanApahAraM rajjvAdinA bandhaM, zarIrAvayavaH puMdhvajAdiH, tasya cchidAM chedaM labhata itIhalo kavirodhaH / mRtazca narakaM ghoraM labhate iti paraloka virodhaH / paradArAn gacchatIti pAradArikaH // 97|| upapattipUrva parastrIgamanapratiSedhamAha ------- svadArarakSaNe yatnaM vidadhAno nirantaram / jAnannapi jano duHkhaM paradArAn kathaM vrajet // 98 // jAnannapi anubhavamapi duHkhaM manaH pIDAM paradAraprasaGge, tasya dArAH pareSAM paradArAH, ataH svadAraprasakteSu pareSu duHkhamanubhavatyeva / atra hetumAha - svadArarakSaNe svakalatrarakSaNe, yatnamAdaraM, bhitti-varaNDaka- prAkAra prAharikAdibhirvidadhAnaH kurvan, nirantaraM divAnizaM svadArarakSaNapariklezazAlI jano jAnAtyeva svasmin duHkhaM ityAtmAnubhavena pareSvapi duHkhaM pazyan kathaM paradArAn vrajet 1 // 98 // AstAM parastrISu ramaNaM, ramaNecchA'pi mahate'narthAyeti Aha 1 prasaGge paradArAH pareSAM dArAH paradArAH - mu. // 2numAnena zAM. khaM. // 20000 DEU CHOCODIIDII 10 / / 343||
Page #421
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 99 // 344aa // 34 // vikramAkrAntavizvo'pi parastrISu rirasayA / kRtvA kulakSayaM prApa narakaM dazakandharaH // 19 // parastrIviSaye ramaNAbhAve'pi riMsAmAtreNa hetunA, dazakandharo rAvaNo narakaM prApa iti pAralaukikaM phalam / aihikamAha-kRtvA kulakSayaM, yadyapi kulakSayastasya rAmAdibhiH kRtaH, na tena, tathApi tadIyaparadArariraMsApUrvakatvAdibhistattvatastatkRta ucyate / nanu pAralaukikaM phalaM narakagamanarUpamAstAM, aihalaukikaM tu balavatAM kutastyaM bhavedityAha-vikramAkrAntavizvo'pi, na hi dazakandharAdanyo balavAn , yo vikrameNa vizvamapyAkrAntavAn so'pi yadyanarthamaznute tadA parasya kA mAtreti // 99 // ayaM cArthaH smprdaaygmyH| sa cAyamasti trikUTazirasi ziromaNiriva kSiteH / rakSodvIpe hiraNyAGkA laGketi prathitA purI // 1 // vidyAdharanRpastasyAM pulastyakulakaustubhaH / ajAyata mahAvIryo rAvaNo vizvarAvaNaH // 2 // abhUtAM bhrAtarau tasya niHsImasthAmazobhinau / aparAviva doHstambhau kumbhakarNa-vibhISaNau // 3 // devatAmiva kulasya svapUrvapuruSArjitAm / gRhe navamahAratnasrajaM so'pazyadanyadA // 4 // 1 "tvAt tatkRta-zAM. khN.|| 2 tadaparasya khaM. // 3 mazAlinI kha. c.|| Jain Education Inter Paw.jainelibrary.org
Page #422
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 34 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakaka. zrUyante dvAdazAdityA navAdityA ime punH| dRzyante kathamityetad vRddhAn papraccha tatra saH // 5 // athAcacakSire te'smai tvatpUrvapuruSaiH purA / varalabdhA mahAsArA'nardheyaM ratnamAlikA // 6 // imAM kSipeta yaH kaNThe syAt so bharatezvaraH / ityAmnAyAt tavAmnAye pUjyate pUrvajairasau // 7 // tatastAM so'kSipata kaNThe tadratneSu navasvapi / saGakrAntAsyatayA cAsau dazAsya iti paprathe / / 8 / / tato janairjaya jayetyArAvairabhinanditaH / so'bhAnmUrta ivotsAho jagadvijayahetave // 9 // tasyAnavadyA vidyAstAH prajJaptIpramukhAH sadA / asAdhyasAdhanaprauDhAH pAveM senA ivAvasan // 10 // tato bharatavarSAI sa ekgraamliilyaa| duHsAdhaM sAdhayAmAsa doHkaNDUna tvapUryata // 11 // AsIditazca vaitADhyagirau vidyAdharezvaraH / indranAmA pUrvajanmAnubhUtendrapadasthitiH // 12 // vizvezvaryabalodrekAdindratvAbhyAsato'pi ca / indramAtmAnamevAyamamaMstendraM tu nAparam // 13 // zacIti sa svamahiSIM svamastraM vajramityapi / paTTebhamairAvaNa ityazvamuccaiHzravA iti // 14 // sArathiM mAtaliriti caturo'nyAn mahAbhaTAn / somo yamaH pAzadharaH kubera iti cAbhyadhAt / / 15 / / manyamAnastRNAyAnyAnindramanyaH sa dormdii| nAjIgaNadrAvaNamapyatyantaraNadAruNam // 16 // tasmai tataH prakupitaH kRtAnta iva daarunnH| rAvaNaH zrAvaNAmbhodagarjadgajabalo'calat // 17 // 'nadhyeyaM zAM. mu.|| 10 // 34 // Jain Education Inter jainelibrary.org
Page #423
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRtti vibhUSitaM yogazAkham dvitIyaH prakAzaH zlokaH86 // 346 // // 346 / / vidyAbalAt sasainyo'pi laGghayAmAsa so'rNavam / vidyAdharAstulyayAnA bhuvyambhasi nabhasyapi // 18 // sa dizazchAdayan sainyavAtyoddhatai rajazcayaiH / vaitADhathaM prApa kalpAntamahAvAta iva drutam // 19 // zrutvA rAvaNamAyAntamindro'pi drutamabhyagAt / puMsAM maitryAM ca vaire ca saMmukhotthAnamAdimam // 20 // dUrAdapi dazAsyena prahito mahitaujasA / atha duto'bhyupetyendramityuvAca sasauSThavam // 21 // ye kecidiha rAjAno vidyAdorvIyadarpiNaH / tairupetyopAyanAdyaiH pUjito dazakandharaH // 22 // dazakaNThasya vismRtyA bhavatazcArjavAdayam / iyAn kAlo yayau tasmin bhaktikAlastavAdhunA // 23 // bhakti darzaya tattasmin zakti vA darzayAdhunA / bhakti-zaktivihInazcedevameva vinakSyasi // 24 // indro'pi nijagAdevaM vagakaH pUjito npaiH| rAvaNastadayaM mattaH pUjAM matto'pi vAJchati // 25 // yathA tathA gataH kAlo rAvaNasya sukhAya sH| kAlarUpastvayaM kAlastasyedAnImupasthitaH // 26 / / gatvA svasvAmino bhakti zakti vA mayi darzaya / sa bhakti-zaktihInazvedevameva vinazyati // 27 // dutenAgatya vijJapte rAvaNaH krodhadAruNaH / cacAlAnantasainyormiH kSayoddhAnta ivArNavaH // 28 // tayorbalAnAmanyo'jyaM saMpheTaH zastravarSiNAm / saMvartapuSkarAvarttavAridAnAmivAbhavat / / 29 // rAvaNaM rAvaNirnatvA yuddhAyendramathADhata / raNakrIDAsu vIrA hi nAgraM dadati kasyacit / / 30 // 1 iyatkAla' shaaN.|| Jain Education Inte W ww.jainelibrary.org
Page #424
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||347|| tatazcakAGgavijayAkAsiNAvindra-rAvaNI / sainyAnyapAsyA'yudhyetAM dvandvayuddhena durddharau // 31 // mithaH pratihatAstrau tau raNapArayiyAsayA / yuyudhAte niyuddhena madAndhau sindhugaviva / 32 // rAvaNiH kimadho'thendra Urdhvamindro'tha rAvaNiH / nAlakSyata tayoryakirvegAdviparivartinoH // 33 // vijayazrIH kSaNenendre meghanAde kSaNena ca / yAtAyAta vyadhAd bhItegebhayorapi bhImayoH // 34 // asau mazaka ityasthAdyAvad garveNa vajrabhit / tAvat sarvojasA meghanAdastaM samupAdravat // 35 // pAtayinkA jhagityeva taM babandha dazAsyasaH / jigISUNAM jaye hetuH prathamo hyAzukAritA // 36 // meghanAdaH siMhanAdairnAdayan rodasI api / pituH samarpayAmAsa mUrta jayamivAtha tam // 37 // prabalArakSaguptAyAM taM guptau rAvaNo'kSipat / dvayaM vidhatte hi balI nihantyapi vahatyapi // 38 // somo daNDadharaH pAzI kuverazca sametya te| dazAsyamindragrahaNAt kraddhA rurudhire tataH // 39 // jitakAzI dazAsyo'pi bhuutvotsaahaacctrgnnH| yodhayAmAsa saMgrAmacaturazcaturo'pi tAn / 40 // so'bhAsIdaNDino daNDaM cukSoda gadino gadAm / pAzinovoTayat pAzAn dhanuH somasya cAcchidat // 41 / / apAtayat prahArastAna mahebhaH kalabhAniva / agrahIdrAvaNo badbhavA vairividrAvaNaH kSaNAt // 42 // saptAGgarAjyasahitamupAdAya purandaram / pAtAlalaGkAM laGkezo vijetumagamat tataH // 43 / / 1 mamaka-zAM. / smk-khN.|| 2'bAgrata:-ca. // 3 grahaNakrudhA -khN.|| // 347|| Jain Education in a For Private & Personal use only C ww.jainelibrary.org
Page #425
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 93 HIrU48 // 348 // 5 hatvA candrodaraM tatra tadrAjyaM svAM ca sodarAm / so'dAt kharAya trizirodUSaNajyAyase tataH // 44 // candrodarasya niHzeSa kharaH kharavalo'grahIta / ekA tu gurviNI rAnI praNazya kvacidapyagAta // 45 // tataH pAtAlalaGkAto laGkAM laGkApatiryayo / tatra niSkaNTakaM rAjyaM cakre viSTapakaNTakaH // 46 // so'nyeyuH puSpakArUDhaH krIDayetastato bhraman / maruttabhUpaprArabdhamIkSAzcakre mahAmakham // 47 / tato vimAnAduttIrNo dazAsyastadidRkSayA / Anarce bhUbhujA tena pAdyasiMhAsanAdinA // 48 // tato maruttabhUpAlaM jagAdaivaM dazAnanaH / are kimeSa kriyate narakAbhimuqharmakhaH // 49 // dharmaH prokto hyahiMsAtaH sarvajJakhijagaddhitaH / pazuhiMsAtmakAdyajJAt sa kathaM nAma jAyate // 50 // lokadvayAri tayajJa mA kAzcita kariSyasi / madguptAviha te vAsaH paratra narake punaH // 51 / / visasarja makhaM sadyo maruttanRpatistataH / alaGghayA rAvaNAjJA hi vizvasyApi bhayaGkaga // 52 // prabhaJjana ivaujasvI maruttamakhabhaJjanaH / tato'gAcaityayAtrArtha sumervaSTApadAdiSu // 53 / / vidhAya yAtrA caityeSu kRtrimAkRtrimeSu saH / AjagAma nijaM dhAma punareva dazAnanaH // 54 // itazvAsIdayodhyAyAM puryAmekamahArathaH / rAjA dazaratho nAma dhAma niHsImasampadAm / 55 / / patnyaH kauzalyA-kaikeyI sumitraa-suprbhaabhidhaaH| priyAzcatasrastasyAsan mUrtA iva dizAM zriyaH // 56 // 1 rAjyaM svAM ca sahodarIm kha. c.|| 2 bhayaMkarI zAM. khaM. // Jain Education Inten Jw.jainelibrary.org
Page #426
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 349 // kauzalyA supuve rAmaM kaikeyI bharataM sutam / sumitrA lakSmaNaM nAma zatrughnaM suprabhAbhidhA // 57 // rAma-lakSmaNa-bharata-zatrughnAstasya rejire / catvAraH sUnavo dantA iva tridazadantinaH // 58 // janakasya sutAM sItAM bhAmaNDalasahodarAm / kArmukAropaNapaNAM rAmabhadra upAyata / / 59 / / jinendrabimbasnapanajalaM maGgalahetave / catasRNAM ca rAjJInAM nRpaH preSayadanyadA // 6 // tattoyamAgataM pazcAditi roSamupeyuSIm / anunetuM svayaM rAjJI sumitrAmagamannRpaH // 61 / / ghaNTAntAlikAloladazanaM calitAnanam / zvetasarvAGgaromANaM bhraromacchannalocanam // 62 // pade pade praskhalantaM yAcamAnaM ca paJcatAm / gatastatra dadarzakaM jaratkaJcukinaM nRpaH // 63 // taM dRSTvA'cintayadrAjA smo yAvannedRzA vayam / caturthapuruSArthAya tAvaddhi prayatAmahe // 64 // vrataM jighRkSuH sa tato rAjye sthApayituM nije / ahvAyAhvAyayAmAsa tanayo rAma lakSmaNau // 65 // bharatasya jananyA'tha kekeyyA mnthraagiraa| varI prAkapratipannau sa yAcitaH satyasaGgaraH // 66 // vareNArthita ekena sa tadA raghupuGgavaH / pratipanna sthiro rAjyaM bharatAya samArpayat / / 67 // caturdazasamA yAvadvanavAsAya cAdizat / sasItA-lakSmaNaM rAmaM vareNAnyena cArthitaH / / 68 // 1 kausalyA khaM. / evmgre'pi| 2 -kha. ca. dd.| 'darIm zAM. khaM. mu.|| 3degolikA khaM. 4 cArthitam khaM. // // 349 // Jain Education Intel i ww.jainelibrary.org
Page #427
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa dvitIyaH vRtti vibhUSitaM yogazAstram prakAza: zlokaH 99 // 350 // // 350 // sasItAlakSmaNo rAmaH sadyo'gAdaNDakAvanam / paJcavaTayAzrame cAvatasthe'sau satyasaGgaraH // 69 // tatrAyAtau cAraNI rAghavAbhyAM namaskRtau / sItA''na,tithIbhUtau zraddhAluH zuddhabhikSayA / 70 // tato gandhodakairvRSTiramarairvidadhe tadA / tadgandhAdAyayau tatra jaTAyurnAma gRdhrarAT // 71 / / tau munI dezanAM tatra cakratuH sa vyabodhi ca / saMjAtajAtismaraNo'vatasthe cAnujAnaki // 72 // tasthupastatra rAmasya phalAdyartha bahirgataH / dadarza lakSmaNaH khaDgamagrahIJca kutUhalAt // 73 // tattIkSNatvaparIkSArtha tatkSaNaM tena lakSmaNaH / abhyarNasthAM vaMzajAlI nAlalAvaM lulAva ca // 74 / / vaMzajAlAntarasthasya kRttaM kasyApi dehinaH / athai maulikamalaM so'pazyat patitaM puraH // 75 / / ayudhyamAno'zastrazca pumAn ko'pi hato myaa| amunA karmaNA dhigmAmityAtmAnaM nininda saH // 76 / / gatvA ca rAmabhadrAya tadazeSamacIkathat / asiM ca darzayAmAsa rAmo'pyevamabhASata / / 77|| asAvasiH sUryahAsaH sAdhako'sya tvayA htH| asya sambhAvyate nUnaM kazciduttarasAdhakaH // 78 // atrAntare dazagrIvasvasA candraNakhAbhidhA / kharabhAryA yayau tatra dadarza ca hataM sutam // 79 / / kvAsi hA vatsa zambUka zambUketi rudatyasau / apazyalakSmaNasyAMhinyAsapaktiM manoharAm / / 8 / / mama manuhato'nena yasyeyaM pdpddhtiH| padapaGktipathenaiva tatazcandraNakhAyayau / / 81 // 1 'tasthAte satyasaGgarau khaM. // 2 vyabuddhayata kha. ca. // 3 nalalAvaM-zAM. khaM. / triSaSTiH 7 / 5 / 387-398 / / 10 Jain Education anal
Page #428
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 351 / / Jain Education tional ra yAvatkiJcidAttAvat sasItA-lakSmaNaM puraH / netrAbhigamaM rAmaM sA'pazyattarutale sthitam // 82 // nirIkSya rAmaM sA sadyo riraMsAvivazA'bhavat / kAmAvezaH kAminInAM zokodreke'pi ko'pyaho ||83 || svaM rUpaM cAru kRtvA rantuM rAmastayA'rthitaH / hasannUce sabhAryo'hamabhAyai bhaja lakSmaNam ||84|| tayA'rthitastathaivaitya lakSmaNo'pyevamabravIt / Arya gatA tvamAryeva tadalaM vartiyA'nayA ||85 // sA yAcJAkhaNDanAt putravadhAcca ruSitA'dhikam / Akhyad gatvA kharAdInAM tatkRtaM tanayakSayam ||86 // vidyAdharasahasraiste caturdazabhirAvRtAH / tato'bhyeyurupadrotuM rAmaM zailamiva dvipAH || 87|| kimAryaH satyapi mayi yotsyate svayamIdRzaiH / iti rAmamayAciSTa teSAM yuddhAya lakSmaNaH ||8|| gaccha vatsa ! jayAya tvaM yadi te saGkaTaM bhavet / siMhanAdaM mamAhUtyai kuryA ityanvazAt sa tam ||89 || rAmAjJAM pratipadyoccairlakSmaNo'tha dhanuH sakhA / gatvA pravavRte hantuM sa tAMstArkSya ivoragAn // 90 // pravarddhamAne tadyuddhe svabhartuH pANivRddhaye / gatvA tvaritamityUce rAvaNaM rAvaNasvasA // 91 // AyAtat daNDakAraNye manuSyau rAma-lakSmaNau / anAtmajJau ninyatuste yAmeyaM yamagocaram ||12|| zrutvA svasRpatiste tu sAnujaH sabalo yayau / tatra saumitriNA sArddhaM yuddhayamAno'sti samprati // 93 // kaniSThabhrAtRvIryeNa svavIryeNa ca garvitaH / parato'sti sthito rAmo vilasan sItayA saha // 94 // 1 triSaSTi0 7 / 5 / 410-432 // 2 tanuja khaM. // 3 dhanuHsakhaH - zAM triSaSTi0 7 / 5 / 415 / / 10 // 351 //
Page #429
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSitaM yogazAkham ||352 / / dvitIyaH prakAza: zlokaH 99 // 35 // sItA ca rUpalAvaNyazriyA sImeva yoSitAm / na devI noragI nApi mAnuSyanyaiva kA'pi sA // 15 // tasyA dAsIkRtAzeSasurAsuravadhUjanam / trailokye'pyapraticchandaM rUpaM vAcAmagocaraH // 16 // AsamudramamudrAjJa ! yAni kAnyapi bhUtale / tavaivArhanti ratnAni tAni sarvANi bAndhava ! // 9 // dRzAmanimiSIkArakAraNaM rUpasampadA / strIratnametadgRhNIyA na cettannA'si rAvaNaH // 98 // Aruhya puSpakamathAdideza dshkndhrH| vimAnarAja ! tvaritaM yAhi yatrAsti jAnakI // 19 // yayau cAtyantavegena vimAnamanujAnaki / sparddhayeva dazagrIvamanasastatra gacchataH // 10 // dRSTvA'pi rAmAdatyugratejaso dshkndhrH| vibhAya dUre tasthau ca vyAghro hutavahAdiva // 101 / / iti cAcintayaditaH kaSTaM rAmo duraasdH| itazca sItAharaNamito vyAghra itastaTI // 102 / / vimRzya ca tato vidyAmasmArSIdavalokanIm / upatasthe ca sA makSu kiGkarIva kRtAJjaliH // 10 // tatazcAjJApayAmAsa tatkAlaM tAM dazAnanaH / kuru sAhAyyamabAya mama sItAM hariSyataH // 104 // sA'vocadvAsukemauliratnamAdIyate sukham / na tu rAmasamIpasthA sItA devAsurairapi // 105 / / upAyaH kintvasAvasti yAyAd yenaiSa lakSmaNam / tasyaiva siMhanAdena saGketo hyanayorayam // 106 // evaM kurviti tenoktA vajitvA paratastataH / sA sAkSAdiva saumitriH siMhanAdaM vinirmame // 107 // 1 gocaram-zAM. mu. triSaSTiH 7 // 5 // 421 // 2 saumitre: shaaN.|| Jain Education Intel Alww.jainelibrary.org
Page #430
--------------------------------------------------------------------------
________________ taM zrutvA maithilI tatra muktvA rAmo yayau drutam / mahatAmapi mohAya bhavenmAyA hi mAyinAm / 108 // athottIrya dazagrIvaH sItAmAropya puSpake / tvAM haran rAvaNo'smIti kathayannabhasA yayau / 109 / hA nAtha vidviSanmAtha rAma hA vatsa lakSmaNa / hA tAtapAda hA bhrAtarbhAmaNDala mahAbhaja // 110 // sItA vo hiyate'nena kAkeneva balichalAta / evaM sItA rugedoccai rodayantIva rodasI // 111 // mA bhaipIH putri mA bhaiSIH kva re yAsi nizAcara / roSAditi vadana dUrAjaTAyustamadhAvata // 112 // bhAmaNDalAnugazcakaH ko'pi vidyaadhggrnniiH| DuDhauke dazakaNThaM re tiSTha tiSTheti tarjayan / / 113 / / jaTAyurvikaTATopakarajatroTikoTibhiH / praNihantuM dazagrIvorasi pravavRte tataH // 11 // re jIvitasya tRpto'si jaraddheti vivan / dazAsyazcandrahAsAsimAkRSya nijaghAna tam // 115 / / tasya vidyAdharasyApi vidyAM dazamukho'harat / nikRttapakSaH pakSIva so'pavidyo'patad bhuvi // 116 // rAvaNo'gAttato laGkAM sItA copavane'mucat / tAM pralobhayituM tatra trijaTAmAdideza ca // 117 // rAmasyApi hatAmitraH saumitriH saMmukho'bhavat / AryAmArya ! vimucyaikAM kimAgA iti cAbravIt // 118 // AhUtaH siMhanAdena tava vaidhurylkssmnnaa| lakSmaNA'hamihA''yAto vyAjahAreti rAghavaH // 119 / / lakSmaNo'pyavadaccakre siMhanAdo mayA na hi / zrutazcAryeNa tannUnaM vayaM kenApi vaJcitAH // 120 // 1 triSaSTi0 7 / 5 / 443-445 // 2 pratihantuM-kha. c.|| Jain Education Inter For Private & Personal use only Brw.jainelibrary.org
Page #431
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram // 354 // Jain Education Inter OTECTIETEEECOOO0Q000000 apanetuM satyamAryA mapanIto'syupAyataH / siMhanAdasya karaNe zake stokaM na kAraNam // 121 // bruvan sAdhviti rAmo'pi svasthAne'gAt salakSmaNaH / sItAmapazyan kvAsIti vilapan mUcchito'patat ||122|| taM labdhasaMjJa saumitrirityUce ruditairalam / pauruSaM puruSANAM hi vyasaneSu pratikriyA || 123|| atrAntare mAnekaH kazvidetya nanAma tau / tAbhyAM pRSTaH svavRttAntamevaM vyajJapayacca saH // 124 // hatvA pAtAlalaGkezaM tAtaM candrodaraM mama / azvasyeva pade tasya kharaM khararatho'karot / / 125 / / gurvI ca naSTA manmAtA virAdhaM nAma mAM sutam / anyatrAbhUta tasyAzca kazcidAkhyadidaM muniH || 126 || yadA dAzarathirhantA kharAdIMstvatsutaM tadA / pAtAlalaGkAdhipati kariSyati na saMzayaH // 127 // tadadya samayaM labdhvA yuSmAnasmi samAzritaH / pitRvairivadhakrItaM patti jAnItha mAM nijam // 128 // rAmastatodAt pAtAlalaGkAM tasmai mahAbhujaH / phalanti samayajJAnAM svAminaH svayameva hi // 129 // | taM ca sthApayituM tatra gacchan rAmaH salakSmaNaH / hRtavidyaM puro'pazyad bhrasthaM bhAmaNDalAnugam // 130 // atha dAzarathI natvA sa vRttAntaM vyajijJapat / Atmanazca jaTAyozca sItAyA rAvaNasya ca // 131 // atha pAtAlakAri at rAmaH salakSmaNaH / satyasandho virAdhaM ca pitrye rAjye nyavezayat / / 132 / / sar sAhasagatirnAma vidyAdharAgraNIH / khe bhramannadhikiSkindhAdhityakaM samupAyayau // 133 || yayau tadA ca kiSkindhAdhipatiH krIDituM vahiH / sugrIvaH saparIvAro rAjJAM hi sthitirIdRzI // 134 // 0000000:0OTHIN 000000000000.00000ELLELE dvitIya: prakAzaH zloka 99 // 354 // 5 10 w.jainelibrary.org
Page #432
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 355|| dadarza sAhasagatistadA cAntaHpurasthitAm / sugrIvasya priyAM nAmnA tAgaM tAravilocanAm // 135 // tasyAM lAvaNyakUlinyAM sa cikrIDiSuruccakaiH / iyeSa nAnyato gantuM dharmAta iva kuaraH // 136 / / so'sthAt tathaiva tatraiva niSiddhagamanaH kSaNAt / tAM mUrtAmiva kAmAjJAmullaGghayitumakSamaH // 137 / / ramaNI, ramaNIyeyaM ramaNIyA mayA katham / itIcchAvyAkulaH so'pyupAyaM kSaNamacintayat // 138 / / sahasA sAhasagatistataH sugrIvarUpatAm / sa kuzIlatvakuzalaH kuzIlava ivAdade // 139 / / athAsau viTasugrIvaH sugrIva iti mAnibhiH / aGgarakSaraskhalita: sugrIvabhavane'vizat // 14 // antaHpuragRhadvAraM sa yayau yAvadutsukaH / tAvadvayAghuTaya sugrIvaH svavezmadvAramAyayau // 141 // sugrIvasya praveSTuM na dvAraM prAharikA daduH / agre praviSTo rAjAsti tvamanyo'sIti vAdinaH // 142 // tatazca satyasugrIve skhalyamAne svavetribhiH / atulastumulo jajJe madhyamAna ivArNave // 143 // sugrIvadvitayaM dRSTvA sandehAdvAlinandanaH / zuddhAntaviplavaM trAtuM tavAraM tvarito yayau // 144 // zuddhAnte viTasugrIvaH pravizan vaalimnunaa| mArgAdriNA sarityUra iva praskhalitastataH // 145 / / athAmilan sainikAnAmakSauhiNyazcaturdaza / caturdazajagatsArasarvasvAnIva sarvataH // 146 // 1 'kulaH kAmaM so'pyupAyamacintayat shaaN.| kulaH kAmaM so'bhyupAyaM vyacintayat khaM. // 2 dvArA khaM. // 3 triSaSTi0 7 / 6 / 63-115 // // 355 // Jain Education Inter A.jainelibrary.org
Page #433
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 99 // 356 / / dvayorapi tayorbhedamajAnanto'tha sainikAH / satyasugrIvato'ddhe'DheM viTasugrIvato'bhavan / 147 / / tataH pravavRte yuddhaM sainyayorubhayorapi / kuntapAtairdivaM kurvadulkApAtamayImiva // 148 / / yuyudhe sAdinA sAdI niSAdI ca niSAdinA / padAtinA padAtizca rathiko rathikena ca // 149 / / caturaGgacamcakravimardAdatha medinI / avApa kampaM mugdheva prauDhapriyasamAgamAt // 150 // ehyehi re paragRhapravezazvaniti bruvan / viTasugrIvamugrIvaH sugrIvo yoddhamAvata // 151 // tatazca viTasugrIvo mattebha iva tarjitaH / UrjitaM garjitaM kurvan saMmukhIno yudhe'bhavat // 152 // yuyudhAte mahAyodhau tau krodhaarunnlocnau| vidadhAnI jagattrAsa kInAzasyeva sodarau // 153 / / tau nizAtainizAtAni zastraH zastrANyatho mithaH / cicchedAte tRNacchedaM raNacchekAvubhAvapi / / 154 // zastrakhaNDairucchalabhive khecriignnH| mahAyuddhe tayovRkSakhaNDo mahiSayoriva // 155 / / to chinnAsAvathAnyonyamamarSaNaziromaNI / mallayuddhenAsphalatAM parvatAviva jaGgamau // 156 // utpatantau kSaNAd vyogni nipatantau kSaNAd bhuvi / tAmracUDAvivAbhAtAM vIracUDAmaNI ubhau // 157 // tau dvAvapi mahAprANau mitho jetumanIzvarau / apasRtya ca dUreNa vRSabhAviva tasthatuH // 158 // punaryuddhena sugrIvaH khinnaH khinnatanustataH / bahirnirgatya kiSkindhApurAdAvAsamagrahIt // 159 / / 11duve zAM. / 'durdave khaM. // 2 svinna khN.|| Jain Education Inte Biw.jainelibrary.org
Page #434
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||357|| Jain Education Intern tatraiva visugrIvastasthAvasvasthamAnasaH / antaHpurapravezaM tu na lebhe vAlinandanAt // 160 // sugrIvo nyazcitagrIvamathaivaM paryacintayat / aho strIlampaTa : kUTapaTuH ko'pyeSa no dviSan / / 161 / / AtmIya adhyAtmIyA dvipamAyAvazIkRtAH / aho babhRvastadasAvavaskando nijairhayaiH // 162 // mAyA parAkramotkRSTaH kathaM vadhyo dviSan mayA / dhigmAM parAkramabhraSTaM vAlinAmnastrapAkaram // 163 // dhanya mahAlo vAlI yo'khaNDapuruSavrataH / rAjyaM tRNamiva tyaktvA yazva bheje paraM padam // 164 // candrarazmiH kumAro me balIyAn jagato'pyasau / kiM tu dvayorabhedajJaH kaM rakSatu nihantu kam || 165 || idaM tu vidadhe sAdhu sAdhvaho candrarazminA / tasya pApIyaso ruddhaM zuddhAnte yatpravezanam // 166 // vadhAya valino'muSya balIyAMsaM zrayAmi kam / yad ghAtyA eva ripavaH svato'pi parato'pi vA // 167 // bhUrbhuvaH svatrayIvIraM maruttamakhabhaJjanam / bhajAmi vidviSaddhA tahetave kiM dazAnanam // 168 // asau kiM tu prakRtyA strIlolabailokyakaNTakaH / taM ca mAM ca nihatyAzu tArAmAdAsyate svayam // 169 // IdRze vyasane prApte sAhAyyaM kartumIzvaraH / AsIt kharaH kharataro rAghaveNa hataH sa tu || 170 // tAveva rAma - saumitra gatvA mitrIkaromi tt| tatkAlopanatasyApi yau virAdhasya rAjyadau // 171 // tau tu pAtAlalaGkAyAmalaMkarmINadorbalau / virAdhasyoparodhena tathaivAdyApi tiSThataH || 172 / / 1 candrarAziH zAM. khaM // 2 candrarAzinA zAM. khaM. // 3 tatraivA khaM. // 2 5 10 ||357|| jainelibrary.org
Page #435
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRti vibhUSitaM yaay' dvitIyaH prakAzaH zloka: 99 // 358 // ||358 // evaM vimRzya sugrIvo'nuziSya rahasi svayam / virAdhapuryA vizvAsabhUtaM taM nyayojayat // 173 // gatvA pAtAlalaGkAyAM virAdhAya praNamya saH / svAmivyasanavRttAntaM kathayitvA'bravIdidam // 174 // mahati vyasane svAmI patito nastadIdRze / rAghavau zaraNIkartuM tava dvAreNa vAJchati // 175 // drutamAyAtu sugrIvaH satAM saGgo hi puNyataH / tenetyukto dUta etya sugrIvAya zazaMsa tat // 176 / / pracacAlAtha sugrIvo'zvAnAM greveyakasvanaH / dizo mukharayan sarvA vegAd daramadUrayan // 177 // pAtAlalakAM sa prApakSaNenApyupavezmavat / virAdhaM copatasthe'sAvabhyuttasthau sa cApi tam // 178 // virAdho'pi purobhUya rAmabhadrAya tAyine / taM namaskArayAmAsa taduHkhaM ca vyajijJapat // 179 / / sugrIvo'pyevamUce'smin duHkhe tvamasi me gtiH| kSute hi sarvathA mUDhe zaraNaM taraNiH khalu // 180 / / svayaM duHkhyapi taduHkhacchedaM rAmo'bhyupAgamat / svakAryAdadhiko yatnaH parakArye mahIyasAm / / 181 // sItAharaNavRttAntaM virAdhenAvabodhitaH / rAmaM vijJapayAmAsa sugrIvo'tha kRtAJjaliH // 182 // trAyamANasya te vizvaM tathA dyotayato veH| na kApi kAraNApekSA deva vacmi tathApyadaH // 183 / / tvatprasAdAt kSatAriH san sasainyo'pi tvaanugH| AneSyAmi pravRtti ca sItAyA nacirAdaham / / 184 // sasugrIvaH pratasthe ca kiSkindhAM prati rAghavaH / virAdhamanugacchantaM saMbodhya visasarja ca // 185 / / rAmabhadre'tha kiSkindhAskandhAvAramadhiSThite / sugrIvo viTasugrIvamAhvAsta raNakarmaNe // 18 // Jain Education Inte T ww.jainelibrary.org
Page #436
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 359 // ninadana vittsugriivo'pyaagaadaahvaanmaatrtH| raNAya nAlasAH zUrA bhojanAya dvijA iva // 187 / / duddharezvaraNanyAsaiH kampayantI vasundharAm / tAvubhAvapyayudhyetAM mattAviva vanadvipau // 188 / / rAmaH sarUpau tau dRSTvA ko'smadIyaH parazca kaH / iti saMzayatastasthAvudAsIna iva kSaNam // 189 / / bhavatvevaM tAvaditi vimRzan raghupuGgavaH / vajrAvartAbhidhadhanuSTaGkAramakagettataH // 19 // dhanuSTaGkAratastasmAt sA sAhasagateH kSaNAt / rUpAntarakarI vidyA hariNIva palAyata // 191|| vimohya mAyayA sarva paradArai riraMsase / pApAropaya re cApamiti rAmastatarja tam / / 192 // ekenApISuNA prANAMstasyAhAdricUdvahaH / na dvitIyA capeTA hi harehariNamAraNe // 193 / / virAdhamiva sugrIvaM rAmo rAjye nyavezayat / sugrIvo'pi svalokena prAgvadevAnamasyata // 194 / / itazca rAmakAryAyA''gAdvirAdhaH samaM balaiH / svAmikRtyamakRtvA hi kRtajJA nAsate sukham // 195 / / bhAmaNDalo'pi tatrA''gAd vidyaadhrcmuuvRtH| prabhukArya kulInAnAmutsavo dyutsavAdapi // 196 / / jAmbavadanumannIlanalAdIna viditaujsH| sugrIvazca svasAmantAn samantAdapyajUhavat // 197 // vidyAdharacamUcakreSvAyAteSvatha sarvataH / upetya rAmaM sugrIvaH praNamyaivaM vyajijJapat / / 198 / / hanUmAnAaneyo'yaM vijayI pAvanaayiH / sItApravRtye laGkAyAM tvadAdezAd brajiSyati / / 199 // // 359 // 1 palAyitA-kha. c.|| Jain Education Inc hal For Private & Personal use only |
Page #437
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAkhama dvitIyaH prakAzaH zlokaH 99 // 360 // // 360 // rAmeNAjJApito dattvA svamabhijJAnamUmikAm / nabhasvAniva nabhasA nabhasvattanayo yayau // 20 // so'gAt kSaNena laGkAyAmudyAne zizapAtale / sItAmapazyad dhyAyantIM nAma rAmasya mantravat // 201 // taruzAkhAtirobhUtaH sItotsaGge'GgulIyakam / hanUmAn pAtayAmAsa tad dRSTvA mumude ca sA // 202 // tadeva gatvA trijaTA dazakaNThaM vyajijJapat / iyatkAlaM viSaNNA'sIt sAnandA tvadya jAnakI // 203 / / manye vismRtarAmeyaM rimsumayi saMprati / tad gatvA bodhyatAmevamUce mandodarI sa tu // 204 // tatazca patyurdUtyena tatra mandodarI yyau| pralobhanakRte sItAM vinItA setyavocata // 205 / / advaitaizcaryasaundaryavaryastAvadazAnanaH / tvamapyapratirUpeva rUpalAvaNyasampadA // 206 // yadyapyajJena devena yuvayorubhayorapi / na vyadhAyyucito yogastathApi hyastu saMprati // 207 / / upetya bhajanIyaM taM bhajantaM bhaja rAvaNam / ahamanyAzca tadrAzyastvadAjJAM subhra ! vibhratu // 208 / / sItApyavocadAH pApe patidUtyavidhAyini / tvadbharturiva vIkSeta mukhaM durmukhi kastava / / 209 / / rAmasya pAzrve mAM viddhi saumitrimiha cAgatam / kharAdIniva hantuM drAka dhavaM tava sabAndhavam // 210 // uttiSTottiSTa pApiSThe vacmi nAtaH paraM tvyaa| sItayA tajitevaM sA sakopA prayayau tataH // 21 // athAvatIrya hanumAn sItAM natvA kRtAliH / ityUce devi jayati diSTayA rAmaH salakSmaNaH // 212 // 1 tulanA-triSaSTi0 7 / 6 / 332-343 // 2-kha. ca. dd.| tAmityAdikSat mandoM mu.|| Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #438
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 361 // tvatpravRttikRte rAmeNAdiSTo'hamihAgamam / mayi tatra gate rAma ihaiSyati ripucchide // 213 // patidUtaM hanUmantamabhijJAnasamarpakam / prItA sItA'pyathAzIbhiramoghAbhiranandayat / / 214 // hanUmaduparodhena rAmodantamudA ca saa| ekonaviMzatyupavAsAnte vyadhita bhojanam // 215 // prAbhAniH prabhaJjana ivodyAnasya bhane / pravRtto dazakaNThasya balAlokanakautukAt // 216 // bhajyamAnaM tadadyAnaM tena maanmivocckaiH| upetya dazakaNThasyA'zaMsannudyAnapAlakAH // 217 // ArakSA rAvaNAdiSTAstaM nihantuM samAgatAH / hatA hanUmataikena vicitrA hiraNe gatiH // 218 / / AdiSTo dazakaNThena sATopaH shkrjitttH| tadvandhAyAmucat pAzAn pAzaiH svaM so'pyabandhayat // 219 // nItazcAgre dazAsyasya dalayan mukuTaM padA / utpapAtApAstapAzastaDiddaNDa ivA''niliH // 220 // hanyatAM gRhyatAM ceSa iti jalpati raavnne| anAthAmiva so'bhAkSIttatpurIM pAdadadereH // 221 / / krIDAM kRtvaivamutpatya suparNa iva pAvaniH / etya rAmaM namaskRtya taM vRttAntaM vyajijJapat / / 222 // rAmastaM gADhamApIDyorasA sutamivaurasam / laGkAvijayayAtrAye sugrIvAdInathAdizat // 223 // samudraM rAvaNArakSaM baddhvA setuM ca rAghavaH / laGkApurI vimAnasthaH sugrIvAdyaiH samaM yayau // 224 / / nivezya kaTakaM rAmo haMsadvIpAntare ttH| avaveSTad balairlaGkAmekapATakalIlayA // 225 / / 1 tulnaa-trissdhi07|6| 354 // a Jain Education Inte w .jainelibrary.org
Page #439
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstrama // 362 // Jain Education Inte atrAntare dazagrIvaM praNamyoce vibhISaNaH / kaniSTasyApi me svAminnadyaikaM vacanaM kuru // 226 // AyAto rAmabhadro'tra nijAM jAyAM ca yAcate / arpyatAM tadasau sItA dharmo'pyevaM na bAdhyate // 227|| athoce rAvaNo roSAd re vibheSi vibhISaNa / tadevamupadezaM me datse kApuruSocittam // 228 // vibhISaNo babhASese dUre rAmaH salakSmaNaH / tatpattireko hanumAn dRSTo devena kiM na hi // 229 // asmadveSI vipakSAnurAgI jJAto'si yAhi re / iti nirvAsitastena yayau rAmaM vibhISaNaH || 230|| laGkAdhipatyametasmai rAmo'pi pratyapadyata / na hyaucitye vimuhyanti mahAtmAnaH kadAcana || 231|| bahirnirgatya laGkezasenA rAghavasenayA / kAMsyatAlaM kAMsyatAle nevAsphaladatholbaNam || 232 || prANasarvasva devinyormithazcamvorganAgatam / jayazrIH zrIrivAkArSIduttamarNAdhamarNayoH // 233 // rAmabhUsaMjJayA''jJatA hanUmatpramukhAstataH / jagAhire dviSatsainyaM surA iva mahodadhim || 234 // itAH ke'pi dhRtAH ke'pi nAzitAH ke'pi rAkSasAH / prasarabhI rAmavIrairdevaviraNairiva // 235 // kumbhakarNastadAkarNya kruddho vahniriva jvln| meghanAdazva sAvezaH praviveza raNAGgaNam ||236|| tAvApatantau kalpAntapavanajvalanAviva / na hi soDhumazakyetAM rAmasainyaimanAgapi ||237|| sugrIvostha rupotpATaya zilAmiva ziloccayam / akSipat kumbhakarNAya so'pi taM gadayA'piSat // . 238 / / 1 dazakaNThaM- zAM // dvitIya: prakAzaH zlokaH 99 // 362 // 5 10
Page #440
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 363 // punargadAprahAreNa pAtayitvA kapIzvaram / kakSAyAM nyasya paulastyo laGkA pratyacalattataH // 239 / / meghavanninadan meghanAdo'pi muditastataH / plavaGgAn plAvayAmAsa nizAtazaravRSTibhiH // 24 // DuDhauke tiSTa tiSTheti bhASamANo'ruNekSaNaH / rAmo'tha kumbhakarNAya meghanAdAya lakSmaNaH // 241 / / sugrIvo'pyutpapAtAtha kRtvojo gavaNAnujAt / muSTau dhRtaH kiyatkAla nanu tiSThati pAradaH // 242 / / valitaH kumbhakarNo'pi rAmeNa yuyudhe ttH| saumitriNA meghanAdo'pramAdaH kSobhayan jagat // 243 / / militau rAmapaulastyAvadhI pUrvAparAviva / abhAtAmuttarApAcyAviva lakSmaNarAvaNI // 244 // rAvaNAvarajaM rAmo rAvaNiM lakSmaNaH punaH / pAtayitvA'grahIta satyaM rakSasAmapi raaksssaaH||245|| rAvaNerAvaNo ropAdazeSakapikuJjagana / pipannathAyayau yuddhabhuvaM bhuvanabhISaNaH // 246 / / alamArya ! svayaM yuddheneti rAmaM nivArayan / saumitrirabhyamitrINo babhUvAsphAlayan dhanuH // 247 // ciraM yuddhvA'khilairastrairastravidrAvaNastataH / jaghAnAmoghayA zaktyA makSu vakSasi lakSmaNam // 248 / / zaktyA bhinno'patat kSoNyAM lakSmaNastatkSaNAdapi / tathaiva sadyo rAmo'pi balavacchokazaGkunA // 249 / / kRtvA vAn bhaTairaSTau prANairapi hitaiSiNaH / sugrIvAdyAstato rAmaM salakSmaNamaveSTayan // 250 // mariSyatyadya saumitristadabhAve tdgrjH| kiM mudhA me raNeneti rAvaNo'gAt pUrI ttH||251|| // 363 / / 1 rAkSasa: mu.|| Jain Education a l
Page #441
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram / / 364 / Jain Education Inte rAghavaM parito jAte vapradvAracatuSTaye / sugrIvapramukhAstasthurArakSIbhUya te nizi || 252 || bhAmaNDalamathopetya dakSiNadvArarakSiNam / pUrvasaMstuta ityUce ko'pi vidyAdharAgraNIH || 253 // ayodhyAyA yojaneSu dvAdazasvasti pattanam / kautukamaGgalamiti tatra droNaghano nRpaH // 254 // Shararta vizalyA nAma kanyakA / tasyAH snAnAmbhasaH sparze zalyaM niryAti tatkSaNAt // 255 // A pratyUSA lakSmaNazcettatsnAna payasokSyate / gatazalpastadA jIvedanyathA tu na jIvati // 256 // tato matpratyayAdrAmabhadraM vijJapaya drutam / kasyApi dApayAdezaM tadAnayanahetave // 257 // aai svAmikA pratyUSe kiM kariSyatha / udaste zakaTe hanta kiM kurvIta gaNAdhipaH || 258|| bhAmaNDalastato gatvA tadrAmAya vyajijJapat / AdikSattatkRte rAmastameva hanumadyutam // 259 // rgent vimAnenAyodhyAM pavanaraMhasA / prAsAdAke dadRzatuH zayAnaM bharataM tataH // 260 // bharatasya prabodhAya tau gItaM cakratuH kalam | rAjakArye'pi rAjAna utthApyante chupAyataH || 261 || vibudhya bharatenApi dRSTaH pRSTaH puro namana / Uce bhAmaNDalaH kAryaM nAptasyApte prarocanA || 262 // setsyatyetanmayA tatreyuSeti bharatastataH / tadvimAnAdhirUDho'gAt puraM kautukamaGgalam || 263 // bharatena droNaghano vizalyAmatha yAcitaH / sahodvAhya strIsahasrasahitAM tAmadatta ca // 264 // 1 rakSaNam - mu. // 2 viSaSTi0 7 / 7 / 283 - 292 / / 3000000 DODOOOOOEE dvitIya: prakAza: zloka 99 364|| 5 10
Page #442
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 36 // bhAmaNDalo'pyayodhyAyAM muktvA bhrtmutsukH| Ayayau saparIvAravizalyAsaMyutastataH / / 265 / / jvaladdIpavimAnastho bhItaiH sUryodayabhramAt / kSaNaM dRSTo nijaiH so'dhAdvizalyAmupalakSmaNam // 266 / / tayA ca pANinA spRSTAlakSmaNAttatkSaNAdapi / niHsRtya kvApyagAcchaktiryaSTineva mahoragI / / 267 / / tasyAH snAnAmbhasA'nye'pi rAmAdezAdathokSitAH / niHzalyA jajJire sainyAH punarjItA iva kSaNAt // 268 // asyAH snAnAmbhasA sektuM kumbhakarNAdayo'pi te / AnIyantAmihetyuccairAdideza raghUdvahaH // 269 / / tadAnImeva tairdeva pravrajyA jagRhe svayam / iti vijJapayAmAsurArakSA lakSmaNAgrajam // 270 // vandyAste'dya mahAtmAno mocyA muktipthsthitaaH| iti rAmagirA''rakSanatvA'mucyanta te kSaNAt // 271 / / vizalyAM kanyakAstAzca tadopAyaMsta lakSmaNaH / rAvaNo'pi raNAyA''gAdamarpaNaziromaNiH / / 272 // praNamya rAmaM saumitriruttasthedhijyakArmukaH / vivAhAdyutsavebhyo'pi vIrANAmutsavo raNaH // 273 / / yad yadastraM dazagrIvo visasarjAtidAruNam / tattacciccheda saumitrirastraiH kadalikANDavat / / 274 / / astracchedAdatha kruddhazcakraM cikSepa rAvaNaH / tallakSmaNorasyapataccapeTAvanna dhArayA // 275 / / tadevAdAya saumitrI rAvaNasyAcchidacchiraH / nijAzvairapyavaskandaH patet svasya kadApi hi // 276 // sItA svarNazalAkeva nirmalA zIlazAlinI / rAmeNa jagRhe laGkArAjye nyasto vibhISaNaH // 277 / / zatru nihatya sasahodara-dAra-mitro, rAmo yayAvatha nijAM nagarImayodhyAm / Jain Education Inter P aw.jainelibrary.org
Page #443
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH101 // 366 / / // 366 // utpannayA parakalatrariraMsayApi, kRtvA kulakSayamagAnarakaM dazAsyaH // 278 / / [iti sItArAvaNakathAnakam ] // 99 // tasmAt lAvaNyapuNyAvayavAM padaM saundaryasampadaH / kalAkalApakuzalAmapi jahyAt parastriyam // 10 // ___dustyajAmapi parastriyaM jahyAt pariharet / dustyajatve hetUnAha-lAvaNyapuNyAvayavAM, lAvaNyaM spRhaNIyatA rUpAdibhyo'tiriktaM, tena puNyAH pavitrA avayavA yasyAstAM, padaM sthAnaM saundaryasampado rUpasampadaH, kalA dvAsaptatirlekhAdyAH strIjanocitAH, tAsAM kalApaH samrahaH, tatra kuzalAM pravINAm / lAvaNyaM rUpaM vaidagdhyaM ca paradArANAM dustyajatve hetuH| apizabdaviSvapi hetuSu sambandhanIyaH // 10 // parakhIgamane doSAnabhidhAya parastrIviratAn prazaMmati akalaGkamanovRtteH parastrIsannidhAvapi / sudarzanasya kiM brUmaH sudarzanasamunnateH ? // 101 // parastrIsannidhAne'pi niSkalaGkacetovRtteH sudarzanAbhidhAnasya mahAzrAvakasya kiM brUmaH kA stuti kurmahe ? / Jain Education Inte ! M w.jainelibrary.org
Page #444
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 367 / / Jain Education I 000000000 vacanagocarAtItA stutirityarthaH / sudarzanasya vizeSaNam -- sudarzanasamunnateH, zobhanA darzanasamunnatiryasmAttasya, sudarzanaprabhAvakasyetyarthaH / sudarzanazca saMpradAyagamyaH / sa cAyam - astyaGgadeze'tyalakApurI campeti tatra ca / dadhivAhana ityAsIdrAjA'tinaravAhanaH // 1 // attasyAbhayA nAma kalAkauzalazAlinI / mahAdevI svalAvaNyAvajJAtatridazAGganA ||2 // ito nagaryA tasyAM ca samagravaNigagraNIH / zreSThI vRSabhadAso'bhUdAsInaH zreSThakarmaNi || 3 || yathArthanAmikA jainadharmopAsanakarmaNA / arhadAsIti tasyAsId vallabhA zIlazAlinI // 4 // great mahiSIrakSobhUt subhagAbhidhaH / anaipInmahiSIrnityaM sa tu cArayituM vane // 5 // vAnivRttaH so'nyedyurmAghamAse dinAtyaye / apazyadaprAvaraNaM kAyotsargasthitaM munim ||6 // asyAM himanizi sthANuriva yaH sthAsyati sthiram / asau dhanyo mahAtmeti cintayan sa gRhaM yayau // 7 // mahAmunimavajJAtahimAnIpAta vedanam / tameva cintayannArdramanA rAtri ninAya saH ||8|| avibhAvibhAvaya gRhItvA mahiSIstataH / sa yayau tatra yatrAsIt sa muniH pratimA sthitaH // 9 // kalyANIbhaktirAnamyopAsAJcakre sa taM tadA / aho naisargikaH ko'pi vivekastA zAmapi // 10 // atrAntare caNDarocirArohadudayAcalam / zraddhayA tamiva draSTuM kAyotsargasthitaM munim ||11|| namo arahaMtANamiti vAcamudIrayan / dvitIya iva caNDAMzurutpapAta nabhastale // 12 // 1 arihantANaM mu. // 5 10 // 367 //
Page #445
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAzaH zlokaH101 // 368 // // 368 // AkAzagAminI nUnamiyaM vidyati buddhitaH / namaskArapadaM taM tu subhago nidadhe hRdi // 13 // jAgratsvapannaTastiSThandivA nizi gRhe bahiH / tadapAThIt sa ucchiSTo'pyekagrAhA hi tAdRzAH // 14 // tataH papraccha taM zreSThI vizvotkRSTaprabhAvabhRta / prAptaM paJcaparameSThinamaskArapadaM kutaH // 15 // azeSa mahiSIpAlaH kathayAmAsa tattataH / sAdhu bho sAdhu bhadreti zaMsan zreSThI jagAda tam // 16 // AkAzagamane heturasau vidyA na kevale / kintu heturasAveva gatau svargApavargayoH // 17 // yatkiJcit sundaraM vastu duSprApaM bhuvanatraye / lIlayA prApyate sarva tadamuSyAH prabhAvataH // 18 // asya paJcaparameSThinamaskArasya vaibhavam / parimAtuM na zakto'smi vAri vArinidheriva // 19 // sAdhu prAptamidaM bhadra tattvayA puNyayogataH / kintUcchiSTairgrahItavyaM gurunAma na jAtucit // 20 // vyasanI vyasanamiva na tyaktuM kSaNamapyadaH / alamasmIti tenoktaH zreSThI hRSTo'bravIdidam // 21 // tadadhISvAkhilA paJcaparameSThinamaskriyAm / kalyANAni yathA te syuH paralokehalokayoH // 22 // tato'zeSanamaskAraM labdhArthamiva taddhanaH / parAvarttayatAjasraM subhagaH subhagAzayaH // 23 // mahiSIpAlakasyAsya kssuttssnnaavednaahrH| parameSThinamaskAraH prakAmaM samajAyata // 24 // evaM tasya namaskArapAThavyasaninaH stH| kiyatyapi gate kAle varSAkAlaH samAyayau // 25 // 10 1 kevalam mu.|| 2 tadamuSya mu.|| 3 prakAmamabhyajJAyata shaaN.| prakAmamapajAyata khN.|| Jain Education Inter M w.jainelibrary.org
Page #446
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 369 / / Jain Education Inter ooooooookA dhArAnArAcadhoraNyA prasarviyA nirantaram / akIlayadiva dyAvApRthivyau navyavAridaH / 26 // gRhAd gRhItvA mahiSIH subhago'pi bahirgataH / vinivRtto'ntarA'pazyad ghorapUrAM mahAnadIm ||27|| tAM dRSTvA sa manAgu bhItastasthau kiJcidvicintayan / nadIM tIrtvA parakSetre mahiSyaH prAvizaMstataH ||28|| namaskAraM paThan vyomayAnavidyAdhiyA tataH / utpapAta kRtotphAlo madhyenadi papAta ca // 29 // tatrAntaH kardamaM magnaH kharaH khadirakIlakaH / kRtAntadantasodaryo hRdyasya praviveza ca // 30 // tathaivAvarttayan paJcaparameSThinamastriyAm / tadA mamavidhA tena kAladharmamiyAya saH // 31 // zreSThipalyAstataH so'IddAsyAH kukSAvavAtarat / namaskAraratAnAM hi sadgatirna visaMvadet ||32|| tasmin garbhasthite mAsi tArttIyIke vyatIyuSi / zreSTinI zreSThine svasya dohadAnityacIkathat ||33|| gandhodakaiH snapayituM vileptuM ca vilepanaiH / arcituM kusumairicchAmyatAM pratiyAtanAH ||34|| pratilambhayituM sAdhUnicchAmyAcchAdanAdibhiH / saMghaM pUjayituM dAtuM dInebhyazca matirmama ||35|| ityAdidohadAMstasyAH zrutvA muditamAnasaH / cintAmaNiriva zreSThiziromaNirapUrayat // 36 // tato navasu mAseSu dineSvaSTameSu ca / gateSu zreSTinI putramanUna zubhalakSaNam ||37|| so mahotsavaM kRtvA zreSThI hRSTaH zubhe dine / sUnoH sudarzana iti yathArthaM nAma nirmame || 38 || 1 pratimA ityarthaH // 83 5 10 // 369 // jainelibrary.org
Page #447
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: | zlokaH 101 // 30 // // 37 // varddhamAnaH kramAtpitromanoratha ivoccakaiH / sudarzano yathaucityaM jagrAha sakalAH kalAH // 39 // kanyAM manoramAM nAma manoramakulAkRtim / sAkSAdiva ramA zreSThI tenAtho paryaNAyayat // 40 // saumyamUrtiH sa harSAya pitroreva na kevalam / jajJe rAjJo'pi lokasya sarvasya ca zazAGkavat // 41 // ito nagaryo tatrAbhRd bhUpate hRdayaGgamaH / pugedhAH kapilaH prAptarodhA vidyaamhoddheH||42|| samaM sudarzanenAsya manmathena madhoriva / ajAyata parA zrItiH sarvadA'pyavinazvarI // 43 // [yugmam ] prAyaH sudarzanasyaiva sa purodhA mahAtmanaH / rauhiNeya ivoSNAMzoH paripArzvamavartata // 44 // kapilaM kapilA nAma bhaaryaa'pRcchttmnydaa| vismarannityakarmANi kveyatkAlaM nu tiSThasi // 45 // pArzve sudarzanasyAhaM tiSThAmIti tdiirite| ko'sau sudarzana iti tayoktaH pratyuvAca saH // 46 / / mama mitraM satAM dhurya vizvakapriyadarzanam / sudarzanaM na cedvesi tavaM vetsi na kiJcana // 47 // taM jJApayAdhunApIti tayoktaH kapilo'vadat / asAvRSabhadAsasya zreSThinastanayaH sudhIH // 48 // eSa rUpeNa pazceSuH kAntyendustejasA raviH / gAmbhIryeNa mahAmbhodhiH kSamayA munisattamaH // 49 / / dAnakacintAmANikyaM guNamANikyarohaNaH / priyAlApasudhAkuNDaM vasudhAmukhamaNDanam // 50 // 1 -kha. ca. Da. / tena tAM pa mu. // 2 rohi khaM. // 3 kiyatkAlaM nu tisstthsi-mu.|| 4 nu-vaM. ka. ga.!! 5 tajjJApayA zAM. // N Jain Education Inter w.jainelibrary.org
Page #448
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 372 // Jain Education I nal vaktvA khalu yadvA'sya nikhilAnaparAn guNAn / guNacUDAmaNiH zIlaM yasya na skhalati kvacit // 51 // kapilA kapilAcchrutvA tadguNAn kAmavihvalA / cakre'nurAgaM capalAH prAyeNa dvijayoSitaH // 52 // sudarzanAbhisaraNopAyaM pratidinaM tataH / kapilA cintayAmAsa paraM brahameva yoginI || 53 // aparedyurnRpAdezAd grAmAntaramupeyuSi / kapile kapileyAya sudarzananiketanam ||54|| sA mAyAvinyavocattamadya tvatsuhRdo mahat / zarIrApATavaM tena hetunA nAyayAviha || 55 || pATavaM tvadvirahAdvapuSo dviguNaM yataH / atastvAmahamAhvAtuM preSitA suhRdA tava // 56 // naitajJAtaM mayetyuktvA tadevAgAt sa tadgRham / nAnyamAyAM hi zaGkante santaH svayamamAyinaH ||57|| sa tatra pravizannUce kA nAma suhRdasti me / sovAca gamyatAmagre zayAnaH suhRdasti te // 58 // kizcicca parisRpyAgre punaH proce sudarzanaH / atrApi kapilo nAsti kimanyatra kvacidyayau // 59 // soce sthito nivAte'sti zarIrApATavAdasau / mUlApavarakaM gaccha vayasyaM tatra pazya ca // 60 // tatrApi pravivezAyamapazyan suhRdaM tataH / kapile ! kapilaH vavAstItyuvAca saralAzayaH // 61 // avarubhya tato dvAraM madanoddIpanAni sA / kiJcit prakAzya svAGgAni cchAdayantyacchavAsasA ||62|| dRDhabandhAmapi nIvIM layitvA'bhivanatI / vilolalocanA'vocadromAJcodaJcikaJcukA || 63 // [ yugmam ] 1 maNeH- zAM. mu. // 20202029202020209929299990 5 10 / / 371||
Page #449
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopa vRtti vibhUSita dvitIyaH prakAzaH | zlokaH 101 // 372 // yogazAstram ||372 / / nAstIha kapilastasmAtkapilAM pratijAgRhi / vibhedo bhavataH ko vA dvayoH kapilayonanu // 64 // pratijAgaritavyaM kiM kapilAyA iti bruvan / sudarzano nijagade punaH kapilabhAryayA // 65 // tvadvayasya: zazaMsa tvAM yadA'dbhutaguNaM mama / tataH prabhRti mAmeSa dunoti madanajvaraH // 66 // diSTyA me virahAnyAzchamanA'pi tvadAgamaH / bhuvo grISmAbhitaptAyA iva meghasamAgamaH // 67 / / adya nAthAmi tannAtha ! manmathonmAvavihvalAm / nijAzleSasudhAvarAzvAsaya cirAya mAm // 68 // prapaJcaH ko'pyasAvasyA durvicintyo vidherapi / dhika svIriti vicintyoce sa pratyutpannadhIridam // 69 // yUnAM yuktamidaM kintu paNDako'hamapaNDite ! / mudhA puruSaveSeNa madIyenAsi vaJcitA // 70 // tato viraktA sadyaH sA yAhi yAhIti bhASiNI / dvAramudghATayAmAsa niryayau ca sudarzanaH // 71 / / stokena mukto narakadvArAdasmIti cintayan / zreSThisamudrUtapadaM prapede nijamandiram / / 72 // atirAkSasayaH kUTAdatizAkinayazchalAt / atividyutazcApalAddAruNAH kimapi striyaH // 73 / / etAbhyo bhIrurasmIti pratyazrauSIdvimRzya saH / nAtaH paraM paragRhe yAsyAmi kvacidekakaH // 4 // nirmimANaH sa dhANi karmANi zubhakarmaThaH / satAM mUrta ivAcAro nAvacaM kizcidAcarat // 75 // ekadA tu yathAkAlaM pure tasminnavarttata / samagrajagadAnandapadamindramahotsavaH // 76 // 1 SaNDako k.|| in Education Inter w.jainelibrary.org
Page #450
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 373 // sudarzana-purodhobhyAM sahodyAnaM yayau nRpaH / sAkSAdiva zaratkAlazcandrA-'gastivirAjitaH // 77 // itaH kapilayA yuktA'bhayA bhUpatimanvagAt / samArUDhA yApyayAne vimAna iva nAkinI // 78 // sudarzanasya bhAryA'pi SaDbhiH putraimnormaa| tatrAgAdyAnamAruhya satIdharma ivAGgavAn // 79 // tAM dRSTvA kapilA'pRcchat keyaM svAmini ! vrnninii| rUpalAvaNyasarvasvabhANDAgAra ivAgrataH / / 8 / / tatastAmabhayA'vAdIna jJAteyamapi tvyaa| sudarzanasya gRhiNI gRhalakSmIriva svayam / / 8 / / tacchnvA vismitA smAha kapilA devi ! ydysau| sudarzanasya gRhiNI tadasyAH kauzalaM mahat // 82 // kimasyAH kauzalamiti rAjyoktA sA'bravItpunaH / iyanti putrabhANDAni yadasau samajI janat // 83 // svAdhInapatikA putrAnaGganA janayedyadi / tat kiM kauzalamityuktA'bhayayA kapilA'vadat // 84 // evaM devi ! bhavatyeva patiryadi pumAn bhavet / sudarzanaH punarayaM paNDaH puruSaveSabhRt / / 85 / / kathametatvayA jJAtaM rAjyeti gaditA tataH / sA sudarzanavRttAntaM svAnubhUtamacIkathat / / 86 / / abhayA'pyanavIdevaM yadyevaM vaJcitA'si tat / mUDhe ! paNDaH parastrISu na tvayaM nijayopiti // 87|| tato vilakSA kapilA pralalApetyayitA / baJcitA yadyahaM mUDhA prAjJAyAH kiM tavAdhikam // 88 // abhayoce mayA mugdhe ! rAgataH pANinA dhRtH| draved grAvA'pi niHpaMjJaH sasaMjJaH kiM punaH pumAn / / 89 // 1 SaNDaH khaM, ka. // 2 SaNDaH khaM. ka. / SaNDaH kha. c.|| 3 anayocaM zAM. mu.|| // 37 // Jain Education Inter ma w.jainelibrary.org
Page #451
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram ||374 || Jain Education Inte samUce kapilA'pyevaM mA garvamudvaha / gavaM vahasi ceddevi ! ramyatAM tat sudarzanaH // 90 // vyAjahArAbhayA devI sAhaGkAramidaM tataH / hale ! ramitamevainaM mayA viddhi sudarzanam // 91 // ramaNIbhirvidagdhAbhiH kaThorA vanavAsinaH / tapasvino'pi ramitAH ko'sau mRdumanA gRhI // 92 // ramayAmi na yadyenaM pravizAmi tadA'nalam / ityAlapantyAdyAnaM prapedAte kSaNena te // 93 // taMtra cAramatAM svairaM nandane'psarasAviva / abhayA - kapile zrAnte svaM svaM dhAma gate tataH ||14|| atha tatrAbhayA rAjJI svapratijJAmajijJapat / dhAtrikAM paNDitAM nAma sarvavijJAnapaNDitAm // 95|| paNDitA'vocadAH ! putra ! na yuktaM mantritaM svayA / ajJe'dyApi na jAnAsi dhairyazakti mahAtmanAm // 96 // jinendra-munizuzrUSA niSkampIkRtamAnasaH / sudarzanaH khalvasau tat pratijJAM dhigimAM tava // 97 anyo'pi zrAvako nityaM paranArIsahodaraH / kimucyate punarasau mahAsattvaziromaNiH || 98 || brahmacaryadhanA nityaM guravo yasya sAdhavaH / kathaM kAryeta soshma guruzIlo chupAsakaH // 99 // sadA gurukulAsIno dhyAna - maunAzritaH sadA / Anetumabhisat vA sa kathaM nAma zakyate // 100 // varaM phaNiphaNAratnagrahaNAya pratizravaH / kadApi na punastasya zIlollaGghana karmaNe / / 101 / 3 dAne khaM. // 4 tatrAramayatAM svairaMga. binA // 1 halA zAM. mu. // 2 kvAsau khaM. // 5 zIlAdyupAsakaH - zAM. mu. // 00000000 00000 dvitIya: prakAzaH zloka : 101 ||374|| 5
Page #452
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 375 athAbhayoce kathamapyekavAra tamAnaya / tata UrvamahaM sarva kariSyAmi na te cchalam // 102 // vicintya cetasA kiJcidityavocata pnndditaa| yadyayaM nizcayaste tadastyupAyo'yamekakaH // 103 // parvAhe zUnyagehAdau kAyotsarga karoti sH| tathAsthito yadi paramAnetavyo'nyathA tu // 104 / / upAyaH sAdhureSo'smin yatitavyaM tvayA'nvaham / ityuktavatyAM tAtparyAdevyAmomityuvAca sA // 105 / / tataH paraM vyatIteSu divaseSu kiyatsvapi / vizvAnandakRtkaumudImahotsava upAyayau // 106 / / atha rAjJotsavotsekavidhitsotsukacetasA / ArakSakAH samAdiSTAH paTahenetyaghoSayan // 107 / / sarvaddharthA sarvalokena kaumudyutsavamIkSitum / adyodyAne'bhigantavyamiti vo rAjazAsanam / 108 // prAtareSyaccaturmAsadharmakarma kriyonmanAH / zrutvA sudarzanastattu viSAdAdityacintayat // 109 / / manaH prahvamidaM prAtazcaityavandanakarmaNe / udyAnagataye caitat pracaNDaM rAjazAsanam / / 110 // ka upAyo bhavatvevaM tAvadityabhicintya saH / samaryopAyanaM bhUmipatimevaM vyajijJapat // 111 // prAtaH parvadinaM yuSmatprasAdAdvidadhAmyaham / devArcAdIni tenokto'numene tanmahIpatiH // 112 // dvitIye'hni jinendrANAM bhaktyA snAtraM vilepanam / arcA ca racayaMzcaityaparipATyAM cacAra saH // 113 // tataH sudarzanI rAtrau gRhItvA pauSadhavratam / kAyotsargeNa kasmiMzcittasthau nagaracatvare // 114 / / 1 patimidaM vyaji khN|| // 375 / / in Education a l |
Page #453
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstrama // 376 // Jain Education Intera paNDitA'pyabhayAmUce kadAcitte manorathAH / pUryante paramudyAnamadya tvamapi mA gamaH // 115 // ziro me bAta iti kRtvottaramilApateH / tasthau rAjJI prapaJce hi siddhasArasvatAH striyaH // 116 // tato maya kAmamUrttimAcchAdya vAsasA / yAne kRtvA paNDitA'gAt praveSTuM rAjavezmani // 117 // kimetaditi pRcchadbhirvetribhiH skhalitA tu sA / ityUce paNDitA bhANDAgArikI kUTasampadAm // 118 // zarIrakAraNAdevI nAdyodyAnaM yayau tataH / pUjAM smarAdidevAnAM vezmanyeva kariSyati // 119 // iyaM pravezyate tasmAt pratimA puSpadhanvanaH / apyanyAsAM devatAnAM pravezyA hyadya mUrttayaH // 120 // mAM darzayatvaiva yAhIti dvAHsthabhASitA / sA kAmamUrttimudghATyAdarzayacca jagAma ca // 121 // sA pratIhAramohAya gRhItAsparamUrttikA / dvivizva pravivezAho nArINAM chanakauzalam // 122 // yAne sudarzanaM nyasyottarIyeNa pidhAya ca / dvAHsthairaskhalitA''nIyAbhayAyAH paNDitA''rpayat // 123 // vikArA sAnekaprakAraM madanAturA | abhayA saMkSobhayitumityabhASata taM tataH ||124|| kandarpo mAM dunotyeSa niHzaGkaM nizitaiH zaraiH / kandarpapratirUpastacchrito'si zaraNaM mayA / / 125 / / zaraNya zaraNAyAtAmArttI trAyasva nAtha ! mAm / parakArye mahIyAMso kAryamapi kurvate // 126 // AnItAsmIti kAryaH kopastvayA na hi / kArye trANe yadArttAnAM gRhyate na khalu cchalam ||127|| 1 zAha kha. // 2 pastvaM zritoM ka. kha. ca // 3 zaraNyaH- mu.|| 4 nAsIti - mu. // 050000000000HHH HHHHHHHHOI dvitIyaH prakAzaH zloka : 101 ||376 // 5 10 ww.jainelibrary.org
Page #454
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 377 // Jain Education Inter 000000000 220200 5 tataH surdazaino'pyuccaH paramArthavicakSaNaH / devatApratimevAsthAt kAyotsargeNa nizcalaH // 128 // punarapyabhAvAdId bhAvahAvamanoharam / nAtha ! sambhASamANAM mAM tUSNIkaH kimupekSase // 129 // vratakaSTamidaM muJca mA kRthAstvamataH param / matsaMprAptyA vrataphalaM viddhi saMsiddhamAtmanaH // 130 // tAmyantIM yAcamAnAM mAM namrAM mAnaya mAnada || daivAt patitamutsaGge ratnaM gRhNAsi kiM na hi // 131 // kadApi saubhAgyagarvamunnATayiSyasi / ityAlapantyA jagRhe tayA pANau sa pANinA || 132 || nibiDaM maNDalIbhUta pIno tuGgastanaM tathA / bhujAbhyAM padminInAlamRdulAbhyAM sa sasvaje ||133 // evaM tadupasargeSu nisargeNa sa dhIradhIH / dharmadhyAne nizcalo'bhUt kiM calatyacalaH kvacit // 134 // sadadhyau ceti cenmucye kathaJcidahametayA / pArayAmi tadotsargamanyathA'nazanaM mama // 135 // amAnitA'tha vaTitabhrakuTiH kuTilAzayA / abhayA taM bhApayitumityabhASata nirbhayA // 136 // mumUrSo ! mUrkha ! mA kArSIrmAnyAyA me'vamAnanAm / na vetsi mAninI nRNAM nigrahA- 'nugrahakSamA // 137|| manobhavavazAyA me vazamAviza re jaDa ! | no cedyamavazaM yAsyasyatra nAstyeva saMzayaH // 138 // iti saMrambhakASThAyAM sAruroha yathA yathA / dharmadhyAne mahAtmA'sAvAruroha tathA tathA || 139 / / 3 mAninIrnRNAM nigrahAnugrahakSamAH khaM // 1 hAvabhAvamano kha ca // 4 mahAtmA sa cAruroha khaM ca // 2 mAnanam ka. / / X 10 ||377 //
Page #455
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa- | vRttivibhUSitaM yogazAkham dvitIyaH prakAza: zlokaH101 // 378 // // 378 // evaM kadarthito rAtri tayA dhyAnAnna so'calat / kiM kSubhyati mahAmbhodhiH kvApi naudaNDatADanaiH // 140 // tataH prekSya prabhAtaM sA svaM lilekha nakharvapuH / ko'pyasau me balAtkArakArItyuccai rarAsa ca // 141 // tataH prAharikAstatra saMbhrAntA yAvadAgaman / kAyotsargasthitaM tAvaddadRzuste sudarzanam // 142 / / asminna sambhavatyetaditi drutamupetya taiH| vijJapto bhUpatistatrAyayau papraccha cAmayAm // 143 // soce saMpRcchatha deva ! tvAmahaM yAvadiha sthitaa| eSo'kasmAdihAyAto dRSTastAvatpizAcavat // 144 // eSa meSa ivonmatto manmathavyasanI ttH| risarmAmayAciSTa pApiSThazcATukoTibhiH / / 145 / / Uce mayaiSa re maiSIrasatIvat satIrapi / zakyante hi caNakavanmaricAni na carvitum / / 146 / / tataH paraM balAtkArAdeSa evaM cakAra me| mayA ca pUtkRtamanyadavalAnAM balaM na hi // 147 // asminnidamasambhAvyamiti matvA mhiiptiH| kimetaditi papraccha bahadhaiva sudarzanam // 148 / / pRSTo'pi rAjJA kRpayA kiJcinnoce sudarzanaH / paratApopazAntyai hi nighRSTamapi candanam // 149 / / tataH sambhAvayAmAsa doSaM tasyApi bhuuptiH| pAradArika-dasyUnAM tUSNIkatvaM hi lakSaNam // 150 / / ityAdideza sa krodhAta sakale'pyatra pattane / doSaprakhyApanAM kRtvA pApa eSa nigRhyatAm // 151 // ArakSapuruSeoSNi sa dhRtvotpATitastataH / vacasA siddhayo rAjJAM manaseva divaukasAm // 152 / / 1 kSubhyate mu.|| 2 kAmItyuccai zAM. // Jain Education Intel G ww.jainelibrary.org
Page #456
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 379 // sa maNDito mukhe maSyA zarIre raktacandanaiH / karavIrasrajA muNDe kaNThe kozakamAlayA // 153 / / kharamAropya vidhRtasUrpacchatraH sa taistataH / vAdyamAnenA''nakenAreme bhramayituM pure // 154 // kRtAparAdhaH zuddhAnte vadhyate'sau sudarzanaH / nAtra doSo nRpasyeti cakrurAghoSaNAM ca te // 155 / / na yuktaM sarvathA'pyetanneha sambhavatIdRzam / iti lokapraghoSo'bhUd hAhAravayutastataH // 156 / / evaM ca bhramyamANo'gAd dvAradeze svavezmanaH / adRzyata mahAsatyA sa manoramayA'pi ca // 157|| cintayAmAsa sA caivaM sadAcAraH patirmama / bhUpatizca priyAcAro durAcAro vidhirdhavam // 158 // idamapyasadathavA dhruvamasya mahAtmanaH / upasthitaM phalamidaM prAktanAzubhakarmaNaH // 159 // ko'pi nAsya pratIkArastathApyeSa bhaviSyati / nizcityeti pravizyAntajinArcAH sArcayattataH // 16 // kAyotsargeNa ca sthitvA soce shaasndevtaaH| bhagavatyo mama patyurdoSasambhAvanA'pi na // 161 / / paramezrAvakasyAsya sAnnidhyaM cetkariSyatha / tadA'haM pArayiSyAmi kAyotsargamimaM khalu // 162 / / anyathaivaMsthitAyA me bhavatvanazanaM dhruvam / dharmadhvaMse patidhvaMse kiM jIvanti kulastriyaH 1 // 163 / / itazca nyadhurArakSAH zUlikAyAM sudarzanam / alaGghanIyA bhRtyAnAM rAjAjJA hi bhayaGkarA // 16 // svarNAbjAsanatAM bheje zUlA'pyasya mahAtmanaH / devatAnAM prabhAvena yamadaMSTrA'pi kuNThati // 165 / / 1 kozika k.|| 2jhanAcAro shaaN.|| 3 bhayaGkarI-khaM // // 379 / / Jain Education Intel
Page #457
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram ||380 // Jain Education Inter arrr tasya cAkSairdRDhaM vyApAritaH zitaH / karavAlo'patat kaNThe puSpamAlA ca so'bhavat // 166 // tad dRSTvA cakitairetya vijJaptastairmahIpatiH / Aruhya hastinIM vegAd yayAvadhisudarzanam // 167 // tamAliGgya mahIpAlo'nutApAdityavocata / zreSThinahi vinaSTo'si diSTathA''tmIya prabhAvataH // 168 // yA hi tAvatpApena kirAjJA'si vinAzitaH / nAthaH satAmanAthAnAM dharmo jAgartti sarvathA // 169 // atri mAyA pradhAnAnAM pratyayAvAM nihanti yaH / avimRzyakaraH pApo nA'paro dadhivAhanAt // 170 // kiM ca kizcididaM pApaM bhavatA'pyasmi kAritaH / asakRdyanmayA sAdho ! tadA pRSTo'pi nAvadaH // 171 // emAlapatA rAjJA kariNyAmadhiropya saH / nItvA svayeM snapitazcandanaizva vilepitaH || 172 || vastrAlaGkArajAtaM ca paridhApya sudarzanaH / rAjJA pRSTo rAtrivRttaM yathAtathamacIkathat // 173 // atha rAjJIM prati kruddho bhUpatirnigrahodyataH / sudarzanena vyASedhi ziraH prakSipya pAdayoH // 174 // tataH zreSThI nRpeNebhamAropya puramadhyataH / mahAvibhUtyA tadvezma nAyito nyAyatAyinA || 175 / / abhayApyetadAkayabadhyAtmAnaM vyapadyata / paradrohakarAH pApAH svayameva patanti hi // 176 // paNDitA'pi praNazyAgAt pATalIputrapattanam / avasadevatAyA gaNikAyAzca sannidhau // 177 // tatrApi paNDitA nityaM tathA'zaMsat sudarzanam / darzane'sya yathA devadattA'bhUd bhRzamutsukA // 178 // 3200000000 Soookalakara dvitIya: prakAza: zloka 101 ||380|| 5 10
Page #458
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 38 // sudarzano'pi saMsAravirakto vratamagrahIt / upasRtya guroH pArce ratnamammonidheriva // 179 // tapakRzAGga ekAGgavihArapratimA sthitaH / sa kramAdviharan prApa pATalIputrapattanam // 180 // bhikSArtha paryaTastatra dRSTaH paNDitayA ca sH| kathito devadattAyAH sA tayA tamajUhavat // 181 / / bhikSAvyAjAttayA''hatastatrApi sa muniryyau| vimarzamavidhAyaiva sApAya-nirapAyayoH // 182 // devadattA tato dvAraM pidhAya tamanekadhA / dinaM kadarthayAmAsa cukSobha sa munina tu // 183 // atha muktastayA sAyamudyAnaM gtvaansau| tatrApi dRSTo'bhayayA vyantarIbhRtayA tayA // 184 // kadarthayitumArebhe praakrmsmrnnaadsau| RNa vairaM ca jantUnAM nazyajanmAntare'pi na // 185 / / klizyamAno bahu tayA mahAsattvaH sudarzanaH / Arohat kSapakazreNimapUrvakaraNakramAt // 186 / / tata: sa bhagavAn prApa kevalajJAnamujjvalam / tasya kevalamahimA sadyazcakre suraasuraiH||187|| uddidhIbhavAjjantUn sa cakre dharmadezanAm / lokodayAyAbhyudayastAdRzAnAM hi jAyate // 188 // tasya dezanayA tatrAbuddhayantAnye na kevalam / devadattA paNDitA ca vyantarI ca vyavuddhayata // 189 // strIsannidhAvapi tadevamadUSitAtmA jantUn prabodhya zubhadezanayA krameNa / sthAnaM sudarzanamuniH paramaM prapede jainendrazAsanajuSAM na hi tad durApam // 190 / / [iti sudarzanaRSikathAnakam ] // 101 // 1 -kha. Da. / mukto'nayA mu.|| 2 etadantargataH pATho nAsti zAM. khN.|| // 38 // Jain Education in mA ww.jainelibrary.org
Page #459
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRtti vibhUSitaM yogazAstram // 382 / / dvitIyaH prakAza: zlokaH 103 // 382 // dhamye karmaNi na puruSA evAdhikriyante, kintu strINAmapyadhikArazcaturvaNe saGgha tAsAmapyaGgabhUtatvAt , tataH puruSasya paradArapratiSedhavat strINAM parapuruSagamanaM pratiSedhati aizvaryarAjarAjo'pi rUpamInadhvajo'pi ca / sItayA rAvaNa iva tyAjyo nAryA naraH paraH // 102 / / aizvaryeNa vibhavena, rAjarAjo dhanadaH, sa iva rAjarAjaH, aastaamitrH| rUpeNa saundaryeNa, mInadhvajo'pi smaro'pi, AstAmanyaH / tyAjyaH pariharaNIyaH, nAryA striyA, paraH svapateranyo naraH puruSaH, ka iva kayA, sItayA rAvaNa iva / sItAcaritamuktameva // 102 // strIpuMsayoyorapi parakAntAsaktatvasya phalapAha napuMsakatvaM tiryaktvaM daurbhAgyaM ca bhave bhave / bhavennarANAM strINAM cAnyakAntAsaktacetasAm // 103 // napuMsakatvaM SaNDatvam , tiryakatvaM tiryagbhAvaH, daurbhAgyamanAdeyatA, bhave bhave janmani janmani, bhavet jAyeta, narANAM strINAM ca / anyakAntAsaktacetasAmiti zliSTaM dvayorvizeSaNam / yadA puruSANAM tadA anyasya kAntA bhAryA anyakAntA, 1 vaibhavena shaaN.|| Jain Education Intel
Page #460
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 383 // tadAsaktacetasAm / yadA tu strINAM tadA anyaH patyuraparaH, sa cAsau kAntazca kAmayitA, tatrAsaktacetasAm // 103 // abrahmanindAM kRtvA brahmacaryasyaihikaM guNamAha prANabhUtaM caritrasya parabrahmaikakAraNam / samAcaran brahmacarya pUjitairapi pUjyate // 104 // prANabhUtaM jIvitabhUtaM, caritrasya dezacAritrasya sarvacAritrasya ca, parabrahmaNo mokSasya, ekamadvitIyaM kAraNaM, samAcaran pAlayan , brahmacarya jitendriyasyopasthanirodhalakSaNam, pUjitairapi surAsuramanujendraH, na kevalamanyaH, pUjyate manovAkkAyopacArapUjAbhiH // 10 // brahmacaryasya pAralaukikaM guNamAha cirAyuSaH susaMsthAnA dRDhasaMhananA narAH / tejasvino mahAvIryA bhaveyurbrahmacaryataH // 105 // cirAyuSo dIrghAyuSo'nuttarasurAdipUtpAdAt , zobhanaM saMsthAnaM samacaturasralakSaNaM yeSAM te susaMsthAnAH anuttara1 kamayitA khaM. // 2 prANabhUtaM caritrasya jIvitabhUtaM deza0 svaM. | Jain Education Inter w ww.jainelibrary.org
Page #461
--------------------------------------------------------------------------
________________ sthopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 105 // 384 // // 38 // surAdipUtpAdAdeva, dRDhaM balavat saMhananamasthisaJcayarUpaM vajraRSabhanArAcAkhyaM yeSAM te dRDhasaMhananAH, etacca manujabhavepUtpadyamAnAnAm , deveSu saMhananAbhAvAt , tejaH zarIrakAntiH prabhAvo vA vidyate yeSAM te tejasvinaH, mahAvIryA balavattamAH tIrthakara-cakravAditvenotpAdAt , bhaveyurjAyeran , brahmacaryato brahmacaryAnubhAvAt // atrAntarazlokAHpazyanti kRSNakuTilA kabarImeva yoSitAm / tadabhiSvaGgajanmAnaM na duSkarmaparamparAm // 1 // sImantinInAM sImantaH pUrNaH sindUrareNunA / panthAH sImantakAkhyasya narakasyeti lakSyatAm // 2 // bhrUvallarIM varNinInAM varNayanti na jAnate / mokSAdhani prasthitAnAM purogAmuragImimAm // 3 / / bhagurAn nayanApAGgAnaGganAnAM nirIkSate / hatabuddhirna tu nijaM bhaguraM hanta jIvitam // 4 // nAsAvaMzaM prazaMsanti strINAM saralamunnatam / nijavaMzaM na pazyanti bhrazyantamanurAgiNaH // 5 // strINAM kapole saMkrAntamAtmAnaM vIkSya hRSyati / saMsArasarasIpaGke majantaM vetti no jaDaH / / 6 / / pibanti ratisarvasvabuddhayA bimbAdharaM striyaaH| na budhyante yat kRtAntaH pibatyAyurdivAnizam // 7 // yoSitAM dazanAn kundasodarAn bahu manvate / svadantabhaGgaM nekSante tarasA jarasA kRtam / / 8 // smaradolAdhiyA karNapAzAn pazyati yoSitAm / kaNThopakaNThaluThitAn kAlapAzAMstu nAtmanaH // 9 // yoSitAM proSitamatirmukhaM pazyatyanukSaNam / kSaNo'pi hanta nAstyasya kRtAntamukhavIkSaNe // 10 // 10 Jain Education Intel sww.jainelibrary.org
Page #462
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 385 // naraH smaraparAdhInaH khIkaNThamavalambate / nAtmano vetyasUnadya zvo vA kaNThAvalambinaH // 11 // strINAM bhujalatAbandhaM bandhuraM budhyate kudhIH / na karmabandhanairbaddhamAtmAnamanuzocati // 12 // dhatte strIpANibhiH spRSTo hRSTo romAJcakaNTakAn / smArayanti na ki te'sya kUTazAlmalikaNTakAn // 13 / / kucakumbhau samAliGgaya striyAH zete sukhaM jddH| vismRtA nUnametasya kumbhIpAkodbhavA vyathA // 14 // madhyamadhyAsate mugdhA mugdhAkSINAM kSaNe kSaNe / etanmadhyaM bhavAmbhodheriti naite vivizcate // 15 // dhigaGganAnAM trivalItaraGgaihiyate janaH / trivalIchadmanA hyetannanu vaitaraNItrayam // 16 // smarAta majati manaH puMsAM strInAbhivApiSu / pramAdenApi ki nedaM sAmyAmbhasi mudAspade // 17 // smarArohaNaniHzreNI strINAM romalatAM viduH| narAH saMsArakArAyAM na punarlohazRGkhalAm // 18 // jaghanyA jaghanaM strINAM bhajanti vipulaM mudA / saMsArasindhoH pulinamiti nUnaM na jAnate // 19 // bhajate karabhorUNAmUnalpamatirnaraH / anUrUkriyamANaM taiH sadgatau svaM na buddhayate // 20 // strINAM pAhanyamAnamAtmAnaM bahu manyate / hatAzo na tu jAnAti kSepyamANamadhogatau // 21 // darzanAt sparzanAcchaleSAd yA hanti zamajIvitam / heyograviSanAgIva vanitA sA vivekibhiH // 22 // indulekheva kuTilA sandhyeva kssnnraaginnii| nimnageva nimnagativarjanIyA nitambinI // 23 // 1 spRSTo naro kha. // 2 naivaM kha. c.|| // 385 // Jain Education onar7
Page #463
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 105 // 386 // // 386 // S R . . bhavadvidhAttadhAnta yAda vAma na pratiSThAM na saujanyaM na dAnaM na ca gauravam / na ca svAnyahitaM vAmAH pazyanti madanAndhalAH // 24 // niraGkuzA nare nArI tat karotyasamaJjasam / yat kruddhAH siMha-zArdUla-vyAlA api na kurvate // 25 // dUratastAH paritAjyAH prAdurbhAvitadurmadAH / vizvopatApakAriNyaH kariNya iva yoSitaH // 26 // sa ko'pi smayatAM mantraH sa devaH ko'pyupAsyatAm / na yena strIpizAcIyaM grasate zIlajIvitam // 27 // zAstreSu zrUyate yacca yacca lokeSu gIyate / saMvAdayanti duHzIlaM tannAryaH kAmavihvalAH // 28 // saMpiDayevAhidaMSTrA-'gni-yamajihvA-viSAGkurAn / jagajighAMsunA nAryaH kRtAH krUreNa vedhasA // 29 // yadi sthirA nti yadi vAyavaH / devAttathApi nArINAM na sthemnA sthIyate manaH // 30 // yadvinA mantra-tantrAdyairvaJcyante caturA api / indrajAlamidaM hanta nArIbhiH zikSitaM kutaH // 31 // apUrvA vAmanetrANAM mRSAvAdeSu vaidussii| pratyakSANyapyakRtyAni yadapaDhnuvate kSaNAt // 32 // pItonmatto yathA loSTaM suvarNa manyate janaH / tathA strIsaGgajaM duHkhaM sukhaM mohAndhamAnasaH / / 33 / / jaTI muNDI zikhI maunI nagnI valkI tapasvyatha / brahmA'pyabrahmazIlazcettadA mahyaM na rocate // 34 // kaNDayan kaccharaH kacchaM yathA duHkhaM sukhIyati / durvAramanmathAvezavivazo maithunaM tathA // 35 // nAryo yarupamIyante kAJcanapratimAdibhiH / AliGgayA''liGgaya tAnyeva kimu kAmI na tRpyati // 3 // 1 karaNyaH khN|| 2 zikhI luMcI nagno shaaN.|| Jain Education in a |
Page #464
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||387 // Jain Education yadevAGgaM kutsanIyaM gopanIyaM ca yoSitAm / tatraiva hi jano rajyet kenAnyena virajyatAm ||37|| mohAdaha nArINAmaGgaimasA'sthinirmitaiH / candrendIvara-kundAdi sahakSIkRtya dUSitam // 38 // nArIM nitamba jaghana-stanabhUribhArAmAropayantyurasi mUDhadhiyo khAya / saMsAravArinidhimadhyanimajjanAya jAnanti tAM na hi zilAM nijakaNThabaddhAm ||39|| bhavodanvadvelAM madanamRgayuvyAdhahariNIM, madAvasthAhAlAM viSayamRgatRSNAmarubhuvam / mahAmohadhvAntoccayabahulapakSAntarajanIM vipatkhAniM nArIM pariharata he zrAddhasudhiyaH ! // 40 // 105 // saMprati mUrcchA phalamupadarzayaMsta niyantraNArUpaM paJcamamaNutratamAha - asantoSamavizvAsamArambhaM duHkhakAraNam / matvA mUrcchAphalaM kuryAt parigrahaniyantraNam ||106 // duHkhakAraNamitya santoSAdibhistribhiH pratyekamabhisaMbadhyate / asantoSAdIni duHkhakAraNAni mUrcchAyA garddhasya phalatvena vijJAya mUrcchAhetoH parigrahasya niyantraNaM naiyatyamupAsakaH kuryAditi yogaH / tatrAsantoSastuptyabhAvaH, sa duHkhakAraNam / mUrcchAvAn hi bahubhirapi dhanairna saMtuSyati, uttarottarAzAkadarthito duHkhamevAnubhavati / parasaMpadutkarSazca hI saMpadamasantuSTaM duHkhAkaroti / yadAha " asantoSavatAM puMsAmapamAnaH pade pade / santoSaizvaryamukhinAM dUre durjanabhUmayaH // " [ 5 10 ||387 ||
Page #465
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRti vibhUSitaM yogazAstram ||388|| Jain Education nal avizvAsaH khalvapi duHkhakAraNam, avizvasto hyAzaGkanIyebhyo'pi zaGkamAnaH svadhanasya rakSAM kurvanna kvacidvi zvasiti / yadAha - 44 1 ukkhaNa khaNar3a nihaNa ratiM na suai diA vi a sako / liMys as sayayaM chiyapaDilaMchiyaM kuNai // " [ J mUrcchAparigatArambhaM prANAtipAtAdikaM pratipadyate / tathAhi - tanayaH pitaraM pitA ca tanayaM bhrAtA ca bhrAtaraM hinasti, gRhItalaJzcazca kUTasAkSitvadAyI bahnanRtaM bhASate, balaprakarSAt pathikajanaM muSNAti khanati khAtraM gRhNAti banda, dhanalobhAt paradArAnabhigacchati, tathA sevA- kRSi - pAzupAlya vANijyAdi ca karoti / mammaNavaNigiva nadyAdiSu pravizya kASThAnyAkapati / nanu duHkhakAraNaM mUrcchAphalaM jJAtvA parigrahaniyantraNaM kuryAditi keyaM vAco yuktiH ? uktamatra - mUrcchAkAraNatvAt parigraho'pi mUccheba, athavA " mUrcchA parigrahaH " [ taccArtha0 7 12] iti sUtrakAravacanAt mUcchaiva parigraha iti nizcayanayamatenocyate, mUrcchAmantareNa dhana-dhAnyAderaparigrahatvAt / yadAha " aparigraha eva bhavedvastrAbharaNAdyalaGkRto'pi pumAn / mamakAravirahitaH sati mamakAre saGgavAnnagnaH / / " [strIni0 15] 1 utkhanati khanati nihanti rAtrau na svapiti divApi ca sazaGkaH / limpati sthApayati satataM lAJchitapratilAJchitaM karoti // 2 vidaM mu. // 3 san zAM. kha ca // 00000 dvitIya: prakAza: zloka : 106 ||388|| 5 10
Page #466
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 389 / / tathA "grAmaM gehaM ca vizan karma ca nokarma cAdadAno'pi / aparigraho'mamatvo'parigraho nAnyathA kazcit // " [strIni0 18] tathA"jaM pi vatthaM va pAyaM vA kaMbalaM pAyapuMchaNaM / taM pi saMjamalajjaTThA dhAraMti pariharati a|| na so pariggaho vutto nAyaputtaNa tAiNA / mucchA pariggaho vutto ii vuttaM mahesiNA / / " [dazavai0 6 / 20-21] iti sarvamavadAtam // 106 // prakArAntareNa parigrahaniyantraNamAha parigrahamahattvAddhi majjatyeva bhave'mbudhau / / mahApota iva prANI tyajettasmAt parigraham // 107 / / parigRhyata iti parigraho dhana-dhAnyAdistasya mahattvaM niravadhitvaM tasmAddhetoH majjatyeva, avazyameva majjati, 1 yadapi vastraM vA pAtraM vA kambalaM pAdaproJchanam / tadapi saMyamalajjArtha dhArayanti paribhuJjate ca / / __na sa parigraha ukto jJAtaputreNa tAyinA / mUrchA parigraha ukta ityuktaM maharSiNA / / 2 dhAriMti zAM. khN.|| 3 bhavAmbudhau zAM. mu.|| 10 // 389 // Jain Education Intel For.Private &Personal use Only
Page #467
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttivibhUSitaM yogazAstram // 390 // Jain Education Int prANI zarIrI, bhave saMsAre, ka iva kva ? ambudhau samudre mahApota iva mahAyAnapAtramiva yathA nizvadhidhanadhAnyAdibhArAkrAntaH potaH samudre, majjati, tathaivAparimitaparigrahaH prANI narakAdau nimajjati / yadAhuH - " mahAraMbhayAe mahApariggahayAe kuNimAhAreNa paMcidiyavaheNaM jIvA narayAuyaM ajjaMti " [ ] / tathA " bahvArambhaparigrahatvaM ca nArakasyAyuSaH " [taccArtha0 6 / 16 ] iti, yasmAdevaM tasmAt tyajenniyantrayet, parigrahaM dhanadhAnyAdirUpaM mUrcchArUpaM vA // 107 // sAmAnyena parigrahadoSAnAha - trasareNusamo'pyatra na guNaH ko'pi vidyate / doSAstu parvatasthUlAH prAduHSanti parigrahe || 108 || trasareNavo gRhajAlAntaHpraviSTasUrya kiraNopalakSyAH sUkSmA dravyavizeSAH, tatsamo'pi tatpramANo'pi atra parigrahe na kazcana guNo'sti, na hi parigrahabalAdAmuSmikaH puruSArthaH siddhayati / yastu bhogopabhogAdiH sa na guNaH pratyuta garddhahetutvAddoSa eva / yo'pi jinabhavanavidhAnAdilakSaNaH parigrahasya guNaH zAstre varNyate na sa guNaH, kiM tu parigrahasya sadupayogavyAvarNanam, na tu tadarthameva parigrahadhAraNaM zreyaH / yadAhu: 1 1 mahArambhatayA mahAparigrahatayA kuNimAhAreNa paJcendriyabadhena jIvA narakAyurarjayanti / / tulanA - bhagavatI sUtre - SSTame zatake navama uddezake // 2 aJjeti khaM. // 3 bhavana vimbavidhAnA khaM. // dvitIya: prakAza: zloka 108 // 390 // 5 10
Page #468
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 39 // " dharmArthaM yasya vittehA tasyAnIhA garIyasI / prakSAlanAddhi paGkasya dUrAdasparzanaM varam " [ ] tathA "kaMcaNamaNisovANaM thaMbhasahassosiyaM suvaNNatalaM / jo kArija jiNaharaM tao vi tavasaMjamo ahio // [upadezamAlA gA0 494] vyatirekamAha-doSAstu doSAH punaH parvatasthUlA atimahAnto vakSyamANAH parigrahe sati prAduHSanti prAdurbhavanti // 108 // doSAstu parvatasthUlA iti yaduktaM tat prapazcayati saGgAd bhavantyasanto'pi rAgadveSAdayo dviSaH / munerapi calecceto yattenAndolitAtmanaH // 10 // saGgAt parigrahAddhetorbhavanti prAdurbhavanti asanto'pi udayAvasthAmaprAptA api rAgadveSaprabhRtayaH zatravaH / saGgavato hi tannibandhano rAgaH prAdurbhavati / saGgapratipanthiSu ca dveSaH / evaM moha-bhayAdayo vadha-bandhAdayo narakapAtAdayazca drssttvyaaH| tadidaM parvatasthUlatvaM doSANAm / 1 kAJcanarmANasopAnaM stambhasahasrocchritaM suvarNatalam / yaH kArayejjinagRhaM tato'pi tapaHsaMyamo'dhika. // 2 saMjamo aNaMtaguNo zAM. khaM. ka. cha. u. ddh.|| // 391 // Jain Education Inte
Page #469
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSita yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 110 // 392 // // 392 / / kathamasanto'pi rAgAdayo bhavantIti ? ucyate-yata yasmAnmunerapi AstAmanyasya calet prazamAvasthAyAzcyaveta ceto manaH tena saGgena AndolitAtmanaH asthirIkRtAtmanaH / munirapi hi saGgAnaGgIkurvan munitvAd bhrazyatyeva / yadAha cheo bheo vasaNaM AyAsa kilesa bhaya vivAgo a| maraNaM dhammabhaMso araI atthAo savvAI / / dosasayamUlajAlaM puvarisivivajjiyaM jaIvaMtaM / atthaM vahasi aNatthaM kIsa aNatthaM tavaM carasi // vahabaMdhaNamAraNasehaNAo kAo pariggahe Nathi / taM jai parigaho ciya jaidhammo to NaNu pvNco||" upadezamAlA gA0 50-52] 109 // sAmAnyena parigrahasya doSAnabhidhAya prakRtena zrAvakadharmeNAbhisaMvanAti saMsAramUlamArambhAsteSAM hetuH parigrahaH / tasmAdupAsakaH kuryAdalpamalpaM parigraham // 110 // ArambhAH prANyupamardAdayaste saMsArasya mUlam , etadavivAdasiddham , tataH kim ? teSAmArambhANAM hetuH kAraNaM 1 chedo bhedo vyasanamAyAsaH klezo bhayaM vipAkazca / maraNaM dharmabhraMzo'ratirarthAt sarvANi // doSazatamUlajAlaM pUrvarSivivarjitaM yativAntam / artha bahasi anartha kasmAdanartha tapazcarasi / / vadhabandhanamAraNazikSaNA: kAH parigrahe na santi / tad yadi parigraha eva yatidharmastato nanu prapaJcaH // 2 niratthaM mu.|| Jain Education inte
Page #470
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 393 // parigrahaH, yata evaM tasmAdupAsakaH sAdhUpAsakaH parigrahaM dhanadhAnyAdikamalpamalpaM niyataparimANaM kuryAt / / 110 // punarapi siMhAvalokitena parigrahadoSAnAha muSNanti viSayastenA dahati smarapAvakaH / rundhanti vanitAvyAdhAH sagairaGgIkRtaM naram // 111 // saGgairdhanadhAnyahiraNyAdiparigrahairaGgIkRtaM vazIkRtaM yathA bahuparigrahaM kAntAragataM puruSaM caurA mugNanti tathA saMsArakAntAragata viSayAH zabdAdayaH saMyamasarvasvApahAreNa muSNanti nirddhanIkurvanti / yathA vA bahupaggrihaM naMSTumazaknuvantaM dIpto davAgnidahati tathA saMsArakAntAragaM manmathAgnizcintAdinA dazaprakAreNa vikAreNa dahatyupatApayati / yathA vA bahuparigrahaM kAntAragataM vyAdhA lubdhakA dhanazarIralobhena rundhanti palAyitumapi na dadati, tathA bhavakAntAragataM vanitAH kAminyo dhanArthinyaH zarIrabhogArthinyazca svAtantryavRttiniSedhena rundhanti / api ca bahanApi parigraheNa kAGkSAvatAM na tRptiH sambhavati, api tvasantoSa eva vaddhate / yanmunayaH " suvaNNaruppassa ya pavyayA bhave siA hu kelAsasamA asaMkhayA / narassa luddhassa na tehi kici icchA hu AgAsasamA aNaMtiA / 1 grahe kh.|| 2 suvarNarUpyasya ca parvatA bhaveyuH syuhUM kailAsasamA asaGkhyAH / narasya lubdhasya na te: kizcit icchA hu AkAzasamA anantikA / / ||393 // Jain Education Intel w.iainelibrary.org
Page #471
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram / / 394 / / Jain Education Inter goat sAlI javA ceva hiraNNaM pasubhissaha / paDipuNNaM nAlamegassa iha vijjA tavaM care // kavayo'pyAhuH-- " [ uttarA0 9 48-49 ] 44 tRSNA khaniragAdheyaM duSpUrA kena pUryate / yA mahadbhirapi kSiptaiH pUraNaireva svanyate " [ ] tathA - 2 46 hA akhaMDia ci vihave accunnae vi lahiUNa / selaM pi samAruhiUNa kiM va gayaNassa ArUDhaM " // [ ] 111 // etadevAha - tRpto na putraiH sagaraH, kucikarNo na godhanaiH / na dhAnyaistilakazreSThI, na nandaH kanakotkaraiH ||112|| sagarI dvitIyacakravartI, na paSTisahasrasaMkhyaiH putraiH santuSTastRpto'bhavat / kucikarNo nAma kazcit sa bahubhirapi 1 pRthvI zAlayo yavAzcaiva hiraNyaM pazubhiH saha / pratipUrNa nAlamekasya iti viditvA tapabharet // 2 tRSNA akhaNDitA eva vibhavAnatyunnatAnapi labdhvA / zailamapi samAruhya kiM vA gaganasyArUDham || 929902129 dvitIya: prakAzaH zloka 112 // 394 // 5 10
Page #472
--------------------------------------------------------------------------
________________ / / 395|| Jain Education Inter 2020202 (2008 godhanairna tRptaH / tilako nAma zreSTI na dhAnyaistRptaH / na vA nandanRpatiH kanakarAzibhistRptaH / tato'santoSahetureva parigrahaH / sampradAyagamyAzca sagarAdayaH / sa cAyam - AsIt puryAmayodhyAyAM jitazatrurmahIpatiH / yuvarAjaH sumitro'bhUdubhAvava nimAvatuH ||1|| jitazatrorabhRt sUnurajitasvA mitIrthakRt / sagaracakravarttI ca sumitrasya mahAbhujaH || 2 || jitazatrusumitrau ca vrataM jagRhatustataH / rAjA'bhUdajitasvAmI sagaro yuvarAT punaH ||3|| pravatrAjAjitasvAmI gate kAle kiyatyapi / rAjA'bhUt sagaracakravarttI RSabhasUnuvat ||4|| atha paSTiH sahasrANi jajJire tasya sUnavaH / khedacchidaH saMzritAnAM zAkhA iva mahAtaroH ||5|| jyeSTho jahUnukumAro'bhUtteSAM sagarajanmanAm / tenaikadA toSito'dAddevateva pitA varam ||6|| tvatprasAdena daNDAdiratnaiH saha sabAndhavaH / mahIM vicarituM vAJchAmIti jahUnurayAcata ||7|| taddancA sagareNApi visRSTaH prAcalattataH / jahUnuhUnutasahasrAMzuH saha chatramaNDalaiH ||8|| RddhyA mahatyA bhaktyA cAhatyAni pade pade / so'rcayan vicarantu yayAvaSTApadaM kramAt ||9|| tamaSTayojanocchrAyaM cturyojnvistRtm| Arohat saha sodaryairjahUnurmitaparicchadaH // 10 // 1 SaSTisaha zAM. mu. // 2 januH zAM. mu. // 4 stRtim khaM. // 3 hRta zAM. mu.|| 10 / / 395 / /
Page #473
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 112 // 396 / / tatraikayojanAyAmamarddhayojanavistRtam / trigavyUtyunnataM caityaM caturi viveza saH // 11 // bimbAni svasvasaMsthAna-mAna-varNAni tatra saH / arhatAmRSabhAdInAM yathAvat paryapUjayat // 12 // vavande bharatabhrAtRzatastUpAMzca pAvanAn / kizcidvicintya zraddhAluruJcairevamuvAca ca // 13 // aSTApadasamaM sthAnaM manye kvApi na vidyate / kArayAmo vayaM yatra caityametadivAparam // 14 // mukto'pi bharataM bhuGkte bhrtshckrvtyho| zele bharatasAre'smizcaityavyAjAdavasthitaH // 15 / / etadeva kRtaM caityamasmAbhizcedvidhIyate / bhaviSyatpArthivarasya lupyamAnasya rakSaNam // 16 // tataH surasahasrAdhiSThitamAdAya paanninaa| sa daNDaM bhramayAmAsa parito'STApadAcalam // 17 // vole yojanasahasraM dIrNA kuussmaannddvnmhii| bhrAmyatA tena bhinnAni nAgAnAM bhuvanAni ca // 18 // tItaH zaraNaM bheje svasvAmI jvlnprbhH| sa jJAtvA'vadhinopetya jahanumityabravIta RdhA // 19 // ananta jantunirghAtakAraNaM kimakAraNaM / bhavadbhividadhe mattairdAruNaM bhUmidAraNam // 20 // ajitasvAmibhrAtRvyaiH putraiH sagaracakriNaH / kimetatkriyate pApamare re ! kulapAMsanAH! / 21 // janurUce mayA'tratyacaityaM trAtumadaH kRtam / yuSmadbhavanabhaGgo'bhUdyadajJAnAt sa sahyatAm / / 22 / / ajJAnakRtamAgo'daH soDhaM te mA kRthAH punaH / ityudIrya nijaM dhAma jagAma jvalanaprabhaH // 23 // 1 triSaSTi0 2 / 5 / 130-132 // 2 bhrAma mu. // 3 'agAdhe' iti TippaNI shaaN.| cele-mu.|| 4 mayAtraitya mu.|| tal | Jain Education Ins I
Page #474
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 397 // Jain Education Inter 100 sAnujo'cintayajjanduH kRteyaM parikhA param / paripUriSyate pAMzupuraiH kAlena gacchatA ||24|| tataH sa kRSTvA daNDena gaGgAM tatrAkSipad bhRzam / upadrutAni tattoyaiH punarvezmAni bhoginAm ||25|| kruddho'thaitya samaM nAgakumArairjvalanaprabhaH / tAn dRSTvA bhasmasAccakre davAnala iva drumAn ||26|| ghig dhig naH svAminaH pluSTAH klIvAnAmiva pazyatAm / dviyetyayodhyAsavidhe tasthurAgatya sainikAH ||27|| svaM mukhaM darzayiSyAmo vakSyAmo'daH kathaM prabhoH / iti mantrayatAM teSAM ko'pyetyetyavadad dvijaH ||28|| Refrontmyado rAjJo na ca moho bhaviSyati / uttariSyatyavadyaM vo mA bhUta vyAkulA nanu ||29|| ityuktvA mRtakaM kaJcidAdAyAnAthamabhyagAt / rAjadvAre mRtApatya iva sa vyalapattataH // 30 // rAjJApraccha tatosvAdIdayamekaH suto mama / daSTaH sarpeNa nizreSTastaddevo jIvayatvamum ||3.1|| athAdiSTairnarendreNa narendramantrakauzalam / nijaM prayuktaM tatrAbhUttad bhasmani hutopamam ||32|| mRto jIvathituM zakyo nAyaM tAvad dvijo'pyayam / kathaM nu cchAndaso bodhya ityAlocyocire'tha te ||33|| yasmin vezmani no ko'pi mRtaH pUrvaM tato'dhunA / bhRzamAnIyatAM rakSA jIvayAmastayA tvam ||34|| tato dvAHsthairnRpAdezAtparyo grAmeSu cekSitam / gRhaM na dRSTaM tatkiJcinmRto yatra na kazcana ||35|| rAjA'pyace madIye'pi kule kulakarA mRtAH / bhagavAnRSabhasvAmI bharata cakravapi // 36 // 1 sa rAjJA pracchito'vAdIda' zAM. khaM. // 5 10 // 397||
Page #475
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram / / 398 / / Jain Education Inte rAjA bAhubaliH sUryayazAH somayazA api / anye'pyanekazaH ke'pi zivaM ke'pi divaM yayuH ||37|| jitazatruH zivaM prApa sumitra stridivaM tataH / sarvasAdhAraNaM mRtyuM svasUnoH sahase na kim ||38|| viproce satyametattathA'pyeko hi me sutaH / rakSaNIyastvayA dInAnAthatrANaM satAM vratam ||39|| athoce cakravaryevaM do brAhmaNa ! mA muhaH / zaraNaM maraNAta vairAgyabhAvanA ||40|| vyAjahAra dvijo'pyevaM yadyevaM sAdhu buddhadhase / mahIza ! mA muhaH SaSTisahasrasutamRtyunA // 41 // tataH sa yAvad bhUvo hAkimetaditya cintayat / tAvat saMketitAH sainyAH sarvamAkhyannupetya te // 42 // udantena tatastena dAruNenAtha sUcchitaH / papAta bhUpatirbhUmau parvataH pavineva saH ||43|| labdhasaMjJastato rAjA ruditvA janavat kSaNam / bheje saMsAravairAgyaM cintayAmAsa cetyasau // 44 // anvayaM maNDayiSyanti prINayiSyanti mAM sutAH / ityAzA dhig mamAsAraM saMsAraM jAnato'pyabhUt ||45|| dvitricaturaiH paJcapairvA'nyeSAM bhavet katham / putraistRptiriyanmAtrairapi yanme babhUva na // 46 // tRptaM kathamamI kuryustAvanto'pi mamAtmajAH / IdRggatimakANDe'yuratRptAH prANitasya te // 47 // itthaM vicintyAtha sutairatRptikaH, sa tatkSaye jahUnusutaM bhagIratham / 1 rAjye nivezyA'jitanAthasannidhau, pravrajya vabrAja tadakSayaM padam ||48 || [ iti sagaracakrikathAnakam ] 1 prAptuM pravavrAja tadakSayaM padam khaM. // 000 00000000 dvitIya: prakAzaH zloka 112 // 398|| 5 10 15 .
Page #476
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 399|| grAmaH sughoSo nAmA'bhU-madhye magadhanIvRtaH / kucikarNAbhidhAnazca grAmaNIstatra vizrutaH // 1 // gavAM zatasahasrANi tasya saMjajJire kramAt / bindunA bindunA hanta bhriyate hi sarovaram / / 2 / / gopAlAnAM pAlanAya so'rpayAmAsa gaasttH| bhavyA mama na te bhavyA ityayudhyanta te bahiH // 3 // kucikoM vibhajyatA Arpayat kasyacit sitAH / kRSNAH kasyApi kasyApi raktAH pItAzca kasyacit / 4 / / pRthak pRthagaraNyeSu gokulAni nyavezayat / bhunAno dadhipayasI so'vasatteSu ca kramAt / / 5 / / anvahaM barddhayAmAsa goSThe goSThe sa godhanam / atRpto dadhipayasoH surAyA iva durmadaH // 6 // tasyAbhavadathAjIrNamadha Urdhva saradrasam / pradIpanAntaHpatitasyeva dAho mahAnabhUt // 7 // hA dhenavo hA navatarNakAca, hA zAkvarA vaH kva kadA ca lapsye / sa godhanairevamatRpta eva, mRtvA'tha tiryaggatimAsasAda // 8 // [iti kucikarNakathAnakam ] zreSThyAsIttilako nAma pure'calapure purA / asau pureSu grAmeSu cAkaroddhAnyasaMgraham // 1 // mASa-mudga-tila-bIhi-godhUma-caNakAdikam / dadau sAkiyA dhAnyaM kAle sArddha ca so'grahIt // 2 // dhAnyairdhAnyaM dhanairdhAnyaM dhAnyaM jIvadhanairapi / upAyaizcAgrahIddhAnyaM dhyAyana dhAnyaM sa tatvavat // 3 // 1 nIvRti khN.|| 2 vRSabhAH ityarthaH / zakvarAH khN.|| ||399 // Jain Education
Page #477
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAkham dvitIyaH prakAza: zlokaH 112 // 10 // // 40 // durbhikSakAle dhAnyebhyaH pratyupAttairmahAdhanaiH / vabhAra parito dhAnyairivAsau dhAnyakoSThakAn // 4 // punaH subhikSe dhAnyaM sa krItvA krItvA samagrahIt / labdhAsvAdaH pumAn yatra tatrAsakti na muJcati // 5 // kITakoTivaghaM neSo'jIgaNat kaNasaMgrahe / pIDAM paJcendriyANAmapyatibhArAdhiropaNAt // 6 // naimittaH ko'pi tasyAkhyad bhAvi durbhikSamaiSamaH / sarvasvenAtha so'krINAt kaNAn punaratRptikaH // 7 // vRddhayA'pi dravyamAkRSyAgrahIddhAnyamanekadhA / sthAnAbhAve gRhe'kSaipsIt kiM na kurvIta lobhavAn / / 8 / / asau jagadamitrasya mitrsyevonmnaasttH| durmikSasyaiSyato mArgamIkSAJcakre dine dine // 9 // atha varSApraveze'pi vavarSopetya sarvataH / dhArAsAradhanastasya hRdayaM dAsyanniva / 10 // godhUma-mudga-kalamAzcaNakA makuSTA mASAstilAstadapare'pi kaNA vinazya / yAsyanti saMprati haheti sa tairatRpto, hRtsphoTajAtamaraNAnnarakaM prapede // 11 // [iti tilakazreSThikathAnakam ] prAcyAM mahendranagarIprativimbamivoccakaiH / AkhyayA pATalIputramityasti pravaraM puram // 1 // AsIttatrAtisutrAmA zatruvargavisUtraNe / trikhaNDavasudhAdhIzo nando nAma narezvaraH / / 2 / / so'karANAM karaM cakre sakarANAM mahAkaram / mahAkarANAmapi ca kizciccakre karAntaram // 3 // 1 'maraNo narakaM ka. ga. cha. // Jain Education Inter P w.jainelibrary.org
Page #478
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 401 // yaM kazcidoSamutpAdya dhanibhyo dhanamagrahIt / chalaM vahati bhUpAnAM halaM neti nayaM vadan // 4 / sarvopAyairdhanaM lokAniSkRpaH sa upAdade / apAmabdhipo'rthAnAM pAtraM nAnya iti bruvan / 5 // tathA'rtha so'grahIllokAlloko'bhUnirdhano yathA / bhUmAvarNAyucIrNAyAM na khalu prApyate tRNam // 6 // hiraNyanANakAkhyA'pi tena lokeSu nAzitA / pravRtto vyavahAro'pi carmaNo nANakaistadA // 7 // pAkhaNDino'pi vezyA apyasAvarthamadaNDayat / hutAzanaH sarvabhakSI na hi kizcidvimuzcati // 8 // zrIvIramokSAdekonavizeSvabdazateSu yH| sAgreSu bhAvI kiM so'yaM kalkIti janavAgabhUt // 9 // AkrozAn pazyato'pyasya bhUmibhAjanabhojanaH / jano dadau gatabhayo bhayaM bhavati bhAjane // 10 // sa svarNaiH parvatAMzcakre pUrayAmAsa cAvaTAn / bhANDAgArANi cApUri pUrNakAmastu nAbhavat // 11 // AkarNya tattathA'yodhyAnAthenAtha hitaiSiNA / taM prabodhayituM vAgmI dataH preSita Agamat // 12 // sarvato'pyAhRtazrIkaM niHzrIkaM taM tathApi hi / dRto bhUpamathApazyannatvA copAvizat puraH // 13 // so'nujJAto nRpeNoce zrutvA matsvAmivAcikam / kopitavyaM na devena na hitAzcATubhASiNaH // 14 // avarNavAdo devasya yaH paramparayA shrutH| sa pratyakSIkRto hyadya na nirmalA jnshrutiH||15|| anyAyato'rthalezo'pi rAjJaH sarvayazachide / apyekaM tumbikAbIjaM guDabhArAn vinAzayet // 16 // 1 viMzatyabda mu.|| 2 anyAyAtto khN.|| // 401 // 101 Jaint Education Inte M ww.jainelibrary.org
Page #479
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAstram ||402 || Jain Education Inte AtmabhUtAH prajA rAjJo rAjA na cchettumarhati / kravyAdA api na kravyaM nijamaznanti jAtucit | 17|| prajAH puSANa puSNanti poSitA eva tA nRpam / vazyA'pi na hyanaDvAhI datte dugdhamapoSitA // 18 // sarvadoSaprabho lobhaH sarvaguNApahaH / lobhastacyajyatAmetat tvaddhito vakti matprabhuH // 19 // nando'pi tadgarA dAvadagdhabhUvi vAriNA / atyuSNavASpamamucad dagdhukAma ivAzu tam ||20|| rAjadauvAriko jAtu na vadhya iti nandarATa / utthAya garbhavezmAntaH saziro'rttirivAvizat // 21 // nAsau sadupadezAnAM vAsaka ivAmbhasAm | yogya ityAmRzan dUto'pyagAt svasvAmino'ntikam ||22|| nando'pyanyAya pApotthairveda nAdAnadAruNaiH / rogairihApi saMprAptaH paramAdhArmikairiva || 23 || vedanAbhirdAruNAbhiH pIDyamAno yathA yathA / nandacakranda loko'bhUjjAtAnandastathA tathA ||24|| pacyamAno bhRjyamAno dahyamAna iva vyathAm / avApa nandaH stokaM hi sarva tAdRkSapApmanaH ||25|| ye bhUtale vinitA gavacca kUTIbhUtAzca ye'dya mama kAJcanarAzayaste / kasya syurityabhigRNannavitRpta eva mRtvA nirantabhavaduHkhamavApa nandaH ||26|| [ iti nandakathAnakam ] // 112 // api ca yoginAmapi parigrahamupagRhatAM lAbhamicchatAM mUlakSatirAyAtetyAha dvitIya: prakAza: zloka 112 1120211 5 10
Page #480
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 403 / / tapaHzrutaparIvArAM zamasAmrAjyasaMpadam / parigrahagrahagrastAstyajeyuyogino'pi hi // 113 // yogo ratnatrayaprAptiH, tadvanto yoginaH, te'pi, AsatAM pRthagjanAH, parigraha eva grahastadgrastA: pizAcakina iva zamasAmrAjyasaMpadaM svAdhInAmapi tyajeyuH, zamasya vitRSNatAyAH sAmrAjyaM paramaizvaryam , tadrUpA sampat, tAm / sAmrAjyaM ca naikAkino bhavatItyAha-tapaHzrutaparIvArAm , tapazcAritraM, zrutaM samyagjJAnaM, te eva parIvAraH paricchado yasyAstAM tathAvidhAM zamasAmrAjyasaMpadaM svAdhInAM parityajya sukhArthinaH parigrahalavalubdhA mUlamucchedya lAbhamicchantItyarthaH // 113 / / idAnImasantoSaphalopadarzanapUrvakaM santoSaphalamAha asantoSavataH saukhyaM na zakrasya na cakriNaH / jantoH santoSabhAjo yadabhayasyeva jAyate // 11 // santoSarahitasya tatkalabhUtaM saukhyaM na zakrasya devarAjasya, nApi cakriNo manujarAjasya, yat saukhyaM santoSavato janmino jAyate / kasyevetyAha-abhayasya abhayakumArasya zreNikarAjaputrasya / sa hi pitropanItamapi rAjya parihatya zamasAmrAjyasampadaM parigRhItavAniti / kathAnakaM ca sampradAyagamyam / sa cAyam 1 vitRSNitAyA: khN.|| 10 // 403|| Jain Education Internet Ajainelibrary.org
Page #481
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAkham dvitIyaH prakAzaH zlokaH 114 // 404|| // 404 // astIha bharatakSetre kedAramiva sundaram / vizAlazAlikamalaM nAnA rAjagRhaM puram // 1 // tatra prasenajinnAma naamitaashessbhuuptiH| patirvArAmivAlabdhamadhyo'bhUta pRthivIpatiH // 2 // zrImatpArzvajinAdhIzazAsanAmbhojaSaTpadaH / samyagdarzanapuNyAtmA so'Nuvratadharo'bhavat // 3 // ojasA tejasA kAntyA jitaamrkumaarkaaH| kumArAstasya bahavo babhUvuH zreNikAdayaH // 4 // ko rAjyayogya ityeSAM parIkSAthai mhiiptiH| ekatra pAyasasthAlAnyazanAyaikadA''rpayat // 5 // tato bhoktuM pravRttAnAM kumArANAmamocayat / vyAghAniva vyAttavaktrAn sArameyAn sa sAradhIH // 6 // kumArA drutamuttasthurApatatsu tataH zvasu / ekastu zreNikastasthau dhiyAM dhAma tathaiva hi // 7 // so'nyasthAlAta pAyasAnnaM stokaM stokaM zunAM dadau / yAvallilihire zvAnastAvacca bubhuje svayam // 8 // yena kenApyupAyena niSedhiSyatyarInayam / bhokSyate ca svayaM pRthvI rAjA teneti raJjitaH // 9 // rAjA punaH parIkSAthai sutAnAmanyadA dadau / modakAnAM karaNDAMzca payaskumbhAMzca mudritAn // 10 // imAM mudrAmabhaJjanto bhuJjIvaM modakAnamUn / payaH pibata mA kRDhavaM chidramityAdizannRpaH // 11 // vinA zreNikameteSAM ko'pi nAmukta nApibata / buddhisAdhyeSu kAryeSu kuyurUjasvino'pi kim ? // 12 // calayitvA calayitvA zreNiko'tha karaNDakam / bubhuje modakakSodaM zalAkAvivaracyutam // 13 / / 1 triSaSThi0 10 / 6 / 94-183 // 2 kRdhvaM khaM. // Jain Education Inter Www.jainelibrary.org
Page #482
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||405 || Jain Education Inte raupyazuktyA ghaTasyAdho galadvAcidupUrNayA / sa payo'pi papau kiM hi duHsAdhaM sudhiyAM dhiyaH || 14 || tat prekSya nRpatiH prIto jAte'nyedyuH pradIpane / yo yad gRhNAti madgehAt tat tasyetyAdizat sutAn // 15 // sarve gRhItvA ratnAni kumArA niryayustataH / AdAya bhambhAM tvaritaH zreNikastu viniryayau // 16 // kimetat STamityukto nRpeNa zreNiko'vadat / jayasya cihnanaM bhambheyaM prathamaM pRthivIbhujAm ||17|| asyAH zabdena bhUpAnAM digyAtrAmaGgalaM bhavet / rakSaNIyA kSamApAlaiH svAmiMstadiyamAtmavat ||18|| tataH parIkSA nirvAjJAtabuddhirmahIpatiH / tasya prIto dadau mambhAsAra ityaparAbhidhAm // 19 // rAjyAmA nino mainaM rAjyAIM sUnavo'pare / jJAsiSurityavAjJA sIcchreNikaM pRthivIpatiH ||20|| pRthak pRthak kumArANAM dadau dezAnnarezvaraH / na kiJcicchreNikasyAstu rAjyamasyAyatAviti // 21 // tato'bhimAnI svapurAt kalabhaH kAnanAdiva / niHsRtya zreNiko'gacchattUrNaM veNAtaTaM pugm // 22 // tatra ca pravizan bhadrAbhidhasya zreSTho'tha saH / karma lAbhodayaM mUrttamitropAvizadAvaNe ||23|| tadA ca nagare tasmin vipulaH kacidutsavaH / navyadivyadukulAGgarAgapaurA''kulo'bhavat ||24|| prabhUtArAsIt sa zreSTa vyAkulastadA / kumAro'pyArpayad baddhvA'smai puTIpuTikAdikam ||25|| dravyaM kumAramAhAtmyAcchreSTI bhUyiSTamArjayat / puNyapuMsAM videze'pi sahacaryo nanu zriyaH ||26| 1 veNNA khaM // 2 puTapuTa khaM triSaSTi0 10 / 6 / 123 / 10:2 5 10 // 405 //
Page #483
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 114 // 406 // // 406 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakara adyAvitathapuNyasya kasyAtithirasItyatha / zreNikaH zreSThinA pRSTo bhavatAmityabhASata // 27 // nandAyogyo varo dRSTaH svapne'dya nizi yo mayA / asau sAkSAt sa eveti zreSThI cetasyacintayat // 28 // so'bhASiSTa ca dhanyo'smi yad bhavasyatithirmama / asAvalasamadhyena nanu gaGgA samAgatA // 29 // saMvRtyATTa tataH zreSThI taM nItvA nijavezmani / snapayitvA paridhApya sagauravamabhojayat // 30 // evaM ca tiSThastadgehe zreNikaH shresstthinaa'nydaa| kanyAM pariNayemAM me nandAM nAmnetyayAcyata // 31 // mamAjJAtakulasyApi kathaM datse sutAmiti / zreNikenokta Uce sa jJAtaM tava guNaiH kulam // 32 // tatastasyoparodhenodadhekhi sutAM hriH| zreNikaH paryaNeSItAM bhavadbhavalamaGgalam // 33 // bhuAno vividhAn bhogAn saha vallabhayA tyaa| atiSThaccheNikastatra nikuJja iva kuaraH // 34 // zreNikasya svarUpaM tadvivedAzu prasenajit / sahasrAkSA hi rAjAno bhavanti caralocanaiH // 35 // ugraM prasenajidrogaM prApA'thA'ntaM vidannijam / sutaM zreNikamAnetuM zIghrAnAdikSadauSTikAn // 36 // auSTrikebhyo jJAtayA''taH pituratyativArtayA / nandA saMbodhya sasnehaM pratasthe zreNikastataH // 37 // vayaM pANDurakuDyA gopAlA rAjagRhe pure| AhvAnamantrapratimAnyakSarANIti cArpayat // 38 // mA'nyA tAtasya rogArtermadati diti drutam / uSTrIM zreNika Aruhya yayau rAjagRhaM puram // 39 // 1 sa taM zre khaM / tataH zre zAM. triSaSTi0 10 / 6 / 134 // 2 jJAtavArta: ga. triSaSTiH 10 / 6 / 135 // Jain Education in al For Private & Personal use only |
Page #484
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 407 // Jain Education Inter taM dRSTvA mudito rAjA harSanetrAzrubhiH samam / rAjye'bhyaSiJca dvimalaiH suvarNakalazAmbubhiH || 40 // rAjA'pi saMsmaran pArzvajinaM paJcanamaskriyAm / catuHzaraNamApanno vipadya tridivaM yayau // 41 // vizvaM vizvambharAbhAraM babhAra zreNikastataH / tena sA gurviNI muktA garbha nandA'pi durvaham ||42|| tasyA dohada ityAsId gajArUDhA zarIriNAm / mahAbhRtyopakurvANA bhavAmyabhayadA yadi ||43|| vijJapayyAtha rAjAnaM tatpitrApUri dohadaH / pUrNe kAle ca sAtsUta prAcI ravimivArbhakam ||44|| dohadArthAnusAreNa tasyAtha divase zubhe / cakArAbhayakumAra iti mAtAmaho'bhidhAm ||45 / / sakramAdvavRdhe vidyA vidyA: papATha ca / aSTavarSo'bhavaddakSo dvAsaptatyAM kalAsu ca // 46 // . savayAH kalahe ko'pi taM kopAdityatarjayat / kiM tvaM jalpasi yasyAho pitA vijJAyate na hi // 47 // Uce'bhayakumArastaM nanu bhadraH pitA mama / pitA bhadro bhavanmAtuH pratyuvAceti so'mayam ||48 || nandAM pratyabhayo'pyUce mAtaH ! ko me pitetyatha / ayaM tava pitA bhadraH zreSThI nandetyacIkathat / 49 // bhadrastava pitA zaMsa madIyaM pitaraM nanu / putreNetyuditA nandA nirAnandedamabravIt // 50 // dezAntarAdAgatena pariNItA'smi kenacit / mama ca tvayi garbhasthe tamIyuH kecidaSTrikAH // 51 // 1 pArzva mu. // 4 bhadrazreSThI zAM 2 savaya. kalahe khaM. // triSaSTi0 10 / 6 / 147 // 3 pitApi jJA khaM triSaSTi0 10 / 6 / 145 / / 5 sA cetyacIkathat zAM. khaM. // 6 samIyuH khaM. // 5 10 1120911
Page #485
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vibhUSitaM yogazAstram dvitIyaH prakAza: zlokaH 114 // 408 // // 408 // rahaH sa kizciduktvA taiH sahaiva kvacidapyagAt / adyApi taM na jAnAmi kutastyaH kazcidityaham // 52 // sa yAn kiJcijajalpa svAmiti pRSTA'bhayena saa| akSarANyarpitAnyetAnIti patramadarzayat // 53 // tadvibhAcyAbhayaH prIto'bravInmama pitA nRpaH / pure rAjagRhe tatra gacchAmo nanu saMprati // 54 // ApRcchaya zreSThinaM bhadraM sAmagrIsaMyutastataH / nAndeyo nandayA sArddha yayau rAjagRhaM puram // 55 // mAtaraM bahisthAne vimucya saparicchadAm / tatra svalpaparIvAraH pravivezAbhayaH pure // 56 // itazca melitAnyAsaMstadA shrennikbhRbhujaa| zatAni paJcaikonAni mantriNAM mantrasatriNAm // 57|| mantripaJcazatI pUrNAM kartuM narapatistataH / loke gaveSayAmAsa kazcidutkRSTapUruSam // 58 / / tatazca tatparIkSArtha zuSkakUpe nijomikAm / pracikSepa kSitipatirlokAnityAdideza ca / / 59 / / AdAsyate kareNaitAmUmikA yastaTasthitaH / tasya dhIkauzalakrItI madIyA mantridhuryatA // 6 // te'pyUcuryadazakyAnuSThAnamasmAdRzAmidam / tArA: kareNa yaH karSe sa imAmUmikAmapi // 61 // tato'bhayakumAro'pi saMprAptastatra sasmitam / Uce kiM gRhyate naiSA kimetadapi duSkaram // 62 // taM dRSTvA ca janA dadhyuH ko'pysaavtishaayidhiiH| samaye mukharAgo hi nRNAmAkhyAti pauruSam // 63 // ucuzca te mahAbhAga ! tvaM gRhANesthamUmikAm / UrmikAkarSaNapaNAM dhuryatAM caiSu mantriSu // 64 // 1 rahasi ki khN.||2 AdAsyati mu. // 3-ka. kha. ga. da. / kItA mu.|| 4 madIye zAM. khaM. // 5 te janA kha. c.|| Jain Education Interier S w.jainelibrary.org
Page #486
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14.9 // tato'bhayakumArastAmUmikAM kUpamadhyagAm / ArdragomayapiNDena nijaghAnopari sthitaH // 65 // prakSipyopari tatkAlaM jvalantaM tRNapUlakam / sadyaH saMzoSayAmAsa gomayaM tanmahAmatiH // 66 / / nandAyA nandanaH sadyaH kArayitvA'tha sAraNim / vAriNA'pUrayat kUpaM vismayena ca taM janam // 67 // tad gomayaM zreNikamaH kareNa trdaadde| dhImadbhiH suprayuktasya kimupAyasya duSkaram // 68 // tasmin svarUpa cArakSarvijJapte jAtavismayaH / nRpo'bhayakumAraM drAgAjuhAvAtmasannidhau // 69 // abhayaM zreNikaH putrapratipacyA'tha sasvaje / bandhurajJAyamAno'pi dRSTo modayate manaH ||70|| kutastvamAgato'sIti pRSTaH zreNikabhUbhujA / veNAtaTAdAgato'hamiti cAbhidadhe'bhayaH // 71 // rAjA'pRcchad bhadramukha ! ki bhadra iti vizrutaH / zreSThI tatrAsti tasyApi nandAnAmnI ca nandanA // 72 // astyeva samyagityukte tena bhUyo'pi bhUpatiH / Uce nandodariNyAsIt kimapatyamajAyata ? // 73 // athAkhyat kAntadantAMzuzreNiH zreNikamaridam / devAbhayakumArAkhyaM sA nandanamajIjanat / / 74 // kirUpaH kiMguNaH so'stItyudite sati bhuubhujaa| Uce'bhayaH sa evAhaM svAminnasmIti cintyatAm / / 75 / / pariSvajyAGkamAropya samAghAya ca mUrddhani / snehAt snapayitumiva siSeca nayanAmbubhiH // 76 / / kuzalaM vatsa ! te mAturiti pRSTe mahIbhujA / iti vijJapayAmAsa baddhAalipuTo'bhayaH // 77 // 1 kuMmAro'yamUrmikAM zAM. khN.|| 2 tarasAdade mu.|| 3 nandanI zAM. khN.|| 0 // 409 // Jain Education in 103 Por Private & Personal use only ww.jainelibrary.org
Page #487
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRti vibhUSitaM yogazAstram 1122011 Jain Education In anusmarantI bhRGgIva svatpAdAmbhojasaGgamam / svAminnAyuSmatI me'mbA bAhyodyAne'sti saMprati || 78 || tato nandAM samAnetumamandAnandakandalaH / nyayuGkta sarvasAmagrIma gre kRtya nRpo'bhayam // 79 // tataH svayamapi prAjyotkaNThollikhitamAnasaH / nandAmabhiyayau rAjA rAjahaMsa ivAbjinIm ||80|| zithilIbhUtavalayAM kapolalulitAlakAm | anaJjanAkSIM kavarIdhAriNIM malinAMzukAm ||81|| tanostanimnA dadhatIM dvitIyendukalAtulAm / dadarza rAjA sAnando nandAmudyAnavAsinIm // 82 // [ yugmam ] nandAmAnandya nRpatitvA ca svaM niketanam / paTTarAjJIpade'kArSIt sItAmiva raghUdvahaH ||83|| bhaktitaH pitari svasya padAtiparamANutAm / manvAnaH sAdhayAmAsa duHsAdhAn bhUbhujo'bhayaH // 84 // anyadoJjayinI puryAzcaNDa pradyota bhUpatiH / calitaH sarvasAmagrathA roddhuM rAjagRhaM puram ||85 || pradyoto baddhamukuTAcaturdaza pare nRpAH / tatrA''yAnto janairdRSTAH paramadhArmikA iva // 86 // pApaplutairazvaiH pATayanniva medinIm / Agacchan praNidhibhyo'tha zuzruve zreNikena saH ||8|| kiJciJca cintayAmAsa pradyoto'dya samApatan / krUra graha iva kruddhaH kAryoM hatabalaH katham ||88|| tato'bhayakumArasyotpattikyAdidhiyAM nidheH / nRpatirmukhamaikSiSTa sudhAmadhurayA dRzA || 89 // yathArthanAmA rAjAnamabhayostha vyajijJapat / kA cintoJjayinIzo'dya bhUyAddhAtithirmama // 90 // 1 1 jjayanI khaM / evamagre'pi / triSaSTi0 10 / 11 / 114-183 / / 2 yAtA khaM. // 3 paSo'tra rabhasApatan zAM. // dvitIya: prakAza: zloka 114 // 410 // 5 10
Page #488
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 411 // yadi vA buddhisAdhye'rthe zastrAzastrikathA vRthaa| buddhimeva prayokSye tad buddhirhi jayakAmadhuk // 11 // atha bAhye'risainyAnAmAvAsasthAnabhUmiSu / lohasaMpuTamadhyasthAn dInArAn sa nyacIkhanat / 92 // pradyotanRpateH sainyastato rAjagRhaM puram / paryaveSTyata bhUgolaH payodhisalilaikhi // 13 // athetthaM preSayAmAsa lekhaM pradyotabhUpateH / abhayo guptapuruSaiH paruSetarabhASibhiH // 24 // zivAdevI-cellaNayorbhadaM nekSe manAgapi / tanmAnyo'si zivAdevIsambandhenApi sarvadA // 95 / / tadavantIza ! vanmi tvAmekAntahitavAJchayA / sarve zreNikarAjena bheditAstava bhRbhujaH // 96 // dInArA: preSitAH santi tebhyastAna kartamAtmasAta / te tAnAdAya baddhyA tvAmapayiSyanti matpitaH // 97 // tadAvAseSu dInAga nikhAtAH santi ttkRte| khAnayitvA pazya ko vA dIpe satyagnimIkSate // 98|| viditvaivaM sa bhUpasyaikasyAvAsamacIkhanat / labdhAstatra ca dInArAstAn dRSTvA''zu palAyata / 99 / / naSTe tatra tu tatsainyaM viloDathAbdhimivAkhilam / hastyazvAdhAdade sAraM magadhendraH samantataH // 10 // nAsArUDhena jIvena vAyuvAjena vaajinaa| tataH pradyotanRpatiH kathazcit svAM purIM yayau // 101 // ye caturdaza bhUpAlA ye cAnye'pi mhaarthaaH| te'pi nezuH kAkanAzaM hataM sainyaM hyanAyakam / / 102 // asaMyatalulatkezaizchatrazUnyaizca maulibhiH / rAjAmanuyAntaste'pyApurujayinI purIm // 103 / / 1-ka. ga. ch.| takAMkSayA mu.| tavAMkSayA shaaN.|| // 41 // Jain Education Intel H w .jainelibrary.org kA
Page #489
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSitaM yogazAstram ||412|| Jain Education Inter abhayasyaiva mAyeyaM vayaM nezakAriNaH / pratyAyitaH sazapathaM tairathojjayinIpatiH // 104 // kadAcidUce'vantIzo madhyesabhamamarSaNaH / yo'rpayatyabhayaM baddhvA mama sampatsyate sa kim // 105 // patAkaM hastamutkSipya kAyekA gaNikA tataH / vyajijJapadavantIzamalamasmIha karmaNi // 106 // tAmAdidezAvantIzo yadyevamanutiSTha tat / karomyarthAdisAhAyyaM brUhi kiM tava saMprati ? // 107 // sA ca dadhyau yadabhayo nopAyairgRhyate'paraiH / dharmaccha tadAdAya sAdhayAmi samIhitam // 108 // ayAcata tatazca dve dvitIyavayasau striyau / te tadaivApayadrAjA dadau dravyaM ca puSkalam // / 109 / / kRtAdarAH pratidinamupAsyopAsya saMyatAH / babhruvurutkaTaprajJAstAstisro'pi bahuzrutAH // 110 // tAstisro'pi tato jagmuH zreNikAlaGkRtaM puram / jagatrayIM vaJcayituM mAyAyA iva mUrttayaH // 111 // vAdyAne kRtAvAsAsA paNastrImatallikA / patanAntaryayau caityaparipATIcikIrSayA // 112 // sA vibhUtyAtizAyinyA caitye nRpatikArite / praviveza samaM tAbhyAM kRtvA naiSedhikItrayam // 113 // mAlavakaizikamukhyabhASAmadhurayA girA / devaM vaditumAre saparyA viracayya sA // 114 // tatrAbhayakumAro'pi yau devaM vivandiSuH / AtmatRtIyAM tAmagre vandamAnAM dadarza ca // 115 // devadarzana vino'syA mA bhRt pravizatA mayA / dvAryevetyabhayastasthau maNDapAntarviveza na // 116 // 1 saMyatI: - triSaSTi0 10 / 11 / 139 / / For, Private & Personal Use Only dvitIya: prakAza: zloka 114 // 412 // 5 10
Page #490
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||413 // praNidhAnastuti kRtvA sA muktaashuktimudryaa| yAvadattasthuSI tAvadabhayo'bhyAjagAma tAm // 117 / / tAdRzI bhAvanA tasyAstaM veSaM prazamaM ca tam / abhayo varNayAmAsa sAnandaM ca jagAda tAm // 118 // diSTayA bhadre'dhunA tyAksAdharmikasamAgamaH / sAdharmikAt paro bandhuna saMsAre vivekinAm // 119 // kA tvaM kimAgamaH kA vA vAsabhUrimake ca ke| yakAbhyAM svAti-rAdhAbhyAmindulekheva zobhase // 120 // vyAjahArAtha sA vyaajshraavikaa'vntivaasinH| mahebhyavaNijaH pANigRhItI vidhavA tvaham // 12 // ime ca mama putrasya kalatre kAladharmataH / vicchAyyabhUtAM vidhave bhagnavRkSe late iva // 122 // vratAthamApapracchAte ubhe api tadeva mAm / vipannapatikAnAM hi satInAM zaraNaM vratam // 123 // mayA'pyukte grahISyAmi nirvIrA'hamapi vratam / gArhasthyasya phalaM kintu gRhyatAM tIrthayAtrayA // 124 // vrate hi bhAvataH pUjA yujyate dravyato na tu / ityahaM tIrthayAtrAthamatAbhyAM saha nirgatA // 125 / / athetthamabhayo'vocadatithIbhavatAdya nH| AtitheyaM satIrthyAnAM tIrthAdapyatipAvanam // 126 / / pratyuvAcAbhayaM sA'pi yuktamAha bhavAn param / kRtatIrthopavAsA'haM bhavAmyadyAtithiH katham ? // 127 // atha taniSTayA dRSTo'bhayastAmavadat punH| avazyaM mama tat prAtarAgantavyaM niketane // 128 // sApyUce yat kSaNenApi janmino janma pUryate / ahaM prAtaridaM karttA'smIti jalpet kathaM sudhIH 1 // 129 // 1 bAsabhUmirime ca ke-mu.|| 2 niryayau mu.|| HI 10 // 413 // Jain Education Inteme jainelibrary.org
Page #491
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRtti vibhUSita yogazAkham dvitIyaH prakAza: zlokaH114 // 41 // // 414 // astvidAnImiyaM bhUyaH yo nimanvyeti cintayan / tAM visRjyAbhayazcaityaM vanditvA svagRhaM yayau // 130 // tAM nimantryAbhayaH prAtargRhacaityAnyavandayat / bhojayAmAsa ca prAjyavastradAnAdi ca vyadhAt // 131 // nimantritastayA'nyedyamitIbhyAbhayo'pyagAt / sAdharmikoparodhena kiM na kurvanti tAdRzAH? // 132 // tayA ca vividharbhojyairabhayo'kAri bhojanam / candrahAsasurAmizrapAnakAni ca pAyitaH // 133 // bhuktotthitazca tatkAlaM suSvApa zreNikAtmajaH / AdimA madyapAnasya nidrA sahacarI khalu // 134 // taM rathena sthAne sthAne sthApitaizcAparai rathaiH / avantIM prApayAmAsa durlakSacchadmasama sA // 135 // tato'bhayAnveSaNAya zreNikena niyojitAH / sthAne sthAne'nveSayantastatrApyeyurgaveSakAH // 136 / / kimihAbhaya AyAta ityuktA tairuvAca sA / ihAbhayaH samAyAtaH paraM yAtastadaiva hi // 137 // vacanapratyayAt tasyA anytryugvesskaaH| sthAne sthAne sthApitAzvaH sA'pyavantI samAyayo / / 138 // sA pracaNDA'bhayaM cnnddprdyotsyaarpytttH| abhayAnayanopAyasvarUpaM ca vyajijJapat // 139 / / tAM pradyoto'pyuvAcaivaM na sAdhu vihitaM tvayA / yadamuM dharmavizrabdhaM tvaM dharmacchamanA''nayaH // 140 // kathAsaptatisaMzaMsI mArjAyeva zuko'nayA / nItijJo'pi gRhIto'si jagAdetyabhayaM ca saH // 141 // abhayo'pyabravIdevaM tvameva matimAnasi / yasyaivaMvidhayA buddhayA rAjadharmaH pravarddhate // 142 // 1 durlakSya mu. triSaSTiH 10 / 11 / 164 // 2 paapiiyumu.| propeyu trisssstti010| 11 / 165 / / Jain Education in Alww.jainelibrary.org
Page #492
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 415 // lajjitaH kupitazvAtha caNDapradyotabhUpatiH / rAjahaMsamivAkSapsIdabhayaM kASThapaJjare // 143 / / agnibhIrU stho devI zivA nalagiriH karI / lohajaGgho lekhavAho rAjye ratnAni tasya tu // 144 // lohajacaM nRpaH preSId bhRgukacche muhurmuhuH / tadgatAgatasaMkliSTAstatratyA ityamantrayan // 145 // AyAtyayaM dinenApi paJcaviMzatiyojanIm / asakRyAharatyasmAn hanmaH saMpratyamuM tataH // 146 // te vimRzyetyadastasya zambale viSamodakAn / tadbhavAzambalaM cAnyat samantAdapyapAharan // 147 // kazcit panthAnamullaGghantha nadIgedhasi zambalam / tad bhoktumavatasthe so'bhUvannazakunAnyatha // 148 / / zakunajJastu so'bhuktvotthAya dUraM yayau tataH / kSudhito bhoktukAmastadvAritaH zakunaiH punaH / / 149 / / daraM gatvA bhoktukAmaH zakunairvAritaH punH| tato gatvA sa tata sarva pradyotasya nyavedayata // 15 // tato gajJA samAhUya tat pRSTaH shrennikaatmjH| pAtheyabhakhAmAghrAya jagAda matimAnidam // 151 // asti dRSTivipotrAhidravyasaMyogasambhavaH / asau dagdho bhavennUnaM bhavAmudghATayedyadi // 152 // tataH parAGmukho'raNye mocya ityabhayodite / tathaiva mumuce sadyo dagdhA vRkSA mRtazca saH // 153 / vinA bandhanamokSaM tvaM varaM yAcasva mAmiti / nRpeNokte'bhayo'vAdInyAsIbhUto'stu me varaH // 154 // anyadA''lAnamunmUlya pAtayitvA niSAdinau / svairaM nalagirirdhAmyan kSobhayAmAsa nAgarAn // 155 / / 1 ityasUtrayana-khaM. ka. cha, triSaSTiH 10 / 11 / 174 // 2 dagdho vRkSo khaM. // 3 triSaSTiH 10 / 11 / 228-231 // 10 // 41 // Jain Education Inte For Private & Personal use only Fisww.jainelibrary.org
Page #493
--------------------------------------------------------------------------
________________ eatvavRttivibhUSitaM yogazAstram ||416 // Jain Education Inter Haarit rstI varza neyaH kathaM nviti / rAjJA pRSTo'bhayo'zaMsad gAyatUdayano nRpaH // 156 // putryA vAsavadattAyA gAndharbAdhItaye dhRtaH / jagAvudayanastatra samaM vAsavadattayA / / 157 // tadgItAkarNanAkSipto baddho nalagiriH karI / punardadau varaM rAjA nyAsIcakre'mayastathA // 158 // abhUdavantyAmanyedyurnirvicchedaM pradIpanam / pRSTazca tatpratIkAraM pradyotenAbho'vadat // 159 // viSasyeva viSaM vanervahnireva yadauSadham / tadanyaH kriyatAM vahniryathA zAmyet pradIpanam // 160 // tattathA vidadhe rAjJA'zAmyattacca pradIpanam / tRtIyaM ca varaM so'dAnyAsIcakre'bhayazca tam || 161 || azivaM mahadanyedyurujJjayinyAM samutthitam / tatprazAntyai narendreNa pRSTa ityabhayo'bravIt || 162 || AgacchantvantarAsthAnaM devyaH sarvA vibhUSitAH / yuSmAn jayati yA dRSTayA kathanIyA tu sA mama // 163 // tathaiva vidadhe rAjJA rAjJyo'nyA vijitA dRzA / devyA tu zivayA rAjA kathitaM cAbhayAya tat // 164 // abhASatAbhayo'pyevaM mahArAjJI zivA svayam / karotu krUravalinA bhUtAnAmarcanaM nizi || 165 || yadyadbhUtaM zivArUpeNottiSThatyatha vAsate / tasya tasya mukhe devyA kSepyaH kUravaliH svayam // 166 // vidadhe zivayA taccAzivazAntirbabhUva ca / turyaM cAdAdvaraM rAjA yayAce cAbhayo'pyadaH || 167 // sthito nalagirau meSThIbhRte tvayi zivAGkagaH / ahaM vizAmyanibhIrurathadArukRtAM citAm // 168 // 1 badhyayane kha. va. / / 2 triSaSTi0 10 / 11 / 266-311 / / dvitIya: prakAza: zloka 114 // 416 // 5 10
Page #494
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1417 // tato viSaNNaH pradyoto varAn dAtumazaknuvan / visasarjAliM kRtvA kumAraM magadhezitaH // 169 / / AzuzrAvAbhayo'pyevaM tvayA''nItazchalAdaham / divA raTantaM pUrmadhye tvAM tu neSyAmyasAvaham // 170 / / tato'bhayakumAro'gAt kramAdrAjagRhe pure| kathamapyavatasthe ca kaJcit kAlaM mahAmatiH // 171 / / gRhItvA gaNikApunyau rUpavatyAvathAbhayaH / vaNigveSo'gAdavantyAM rAjamArge'grahId gRham // 172 // prayotene zite teca dArika pathi gacchatA / tAbhyAM ca savilAsAbhyAM pradyoto'pi niriikssitH||173|| pradyotena gRhe gatvA rAgiNA preSitA ttH| datikA'nunayantyAbhyAM kruddhAbhyAmapahastitA / / 174 / / dvitIyasminnapi dine'rthayamAnA nRpAya saa| tAbhyAM zanaiH saroSAbhyAmavAmanyata dUtikA // 175 / / tRtIye'pyati nirvedAdetya te yAcite'nayA / ucatuzca sadAcAro bhrAtA nAveSa rakSati // 176 / / tato bahirgate'muSmin saptame'ti samAgate / ihA''yAtu nRpazchannastataH saGgo bhaviSyati // 177 // tato'bhayena pradyotasadRgekaH pumAnijaH / unmatto vidadhe tasya pradyota iti nAma ca // 178 / / Idazo'yaM mama bhrAtA bhrAmyatItastatastataH / rakSitavyo mayA hA kiM karomItyavadajane // 179 / / taM vaidyasajhanayanacchadmanA pratyahaM bahiH / raTantaM maJcakArUDhaM ninAyA''ta ivAbhayaH // 180 // nIyamAnazca tenocaiH sa unmattazcatuSpathe / pradyoto'haM hiye'nenetyudazruvadano'gTat // 181 / / 1 gharam zAM. triSaSTi0 10 / 11 / 276 // 2 yAcite tayA ka. kha. ch.|| // 47 // JainEducation Internaa 105 For Private & Personal use only Ww.jainelibrary.org
Page #495
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa. vibhUSitaM yogazAbama dvitIyaH prakAza: zlokaH 114 // 418 // 11418 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakA saptame'hni nRpo'pyekastatra pracchanna Ayayau / kAmAndhaH sindhura iva baddhazcAbhayapUruSaH // 182 / / nIyate'sau vaidyavezmetyabhayenAbhibhASiNA / paryakena samaM jar3e purAntaH sa raTan divA // 183 // kroze kroze purA mukta rathairatha suvAjibhiH / pure rAjagRhe'naipIt pradyotamabhayo'bhayaH // 184 / tato ninAya pradyotaM zreNikasya puro'bhyH| dadhAve khaDgamAkRSya taM prati zreNiko nRpaH // 185 / / tato'bhayakumAreNa bodhito magadhezvaraH / saMmAnya vastrAbharaNaiH pradyotaM vyasRjanmudA // 186 / / anyadA gaNabhRddevasudharmasvAmino'ntike / pravrajyAmagrahIt ko'pi viraktaH kASThabhArikaH // 187 // viharan sa pure pauraiH pUrvAvasthA'nuvAdibhiH / abhaya'topAhasyatAgItApi pade pade / / 188 / / nAvajJA soDhumIzetra viharAmi tadanyataH / iti vyajJapayat sa zrIsudharmasvAminaM tataH // 189 / / sudharmasvAminA'nyatra vihArakramahetave / ApRcchayatAbhayaH pRcchan jJApitastacca kAraNam / / 190 // dinamekaM pratIkSaghamRddharva yat pratibhAti vaH / tadvidhattetyayAciSTa praNamya zreNikAtmajaH // 191 / / so'tha rAjakulAt kRSTvA ratnakoTinayIM bahiH / dAsyAmyetAmeta lokAH paTahenetyaghoSayat // 192 / / tatazcaiyurjanAH sarve'pyavocadabhayo'pyadaH / jalA-'gni-strIvarjako yastasya ratnoccayo'stvayam // 193 / / lokottaramidaM lokaH svAmin ! kiM kartumIzvaraH 1 / iti teSvAbhASamANeSvabhayo'pItyabhASata // 194 / / 'mIzo mu, triSaSTiH 10 / 11 / 296 // 2trayaM khaM. // 3 tatazceyu mu. triSaSTiH 10 / 11 / 300 // Jain Education Inter w.jainelibrary.org 10
Page #496
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 419 // yadi vo nedRzaH kazcidratnakoTItrayaM tataH / jalA-'gni-strImucaH kASThabhAriNo'stu mahAmuneH // 195 / / samyagIdRgayaM sAdhuH pAtraM dAnasya yujyate / mudhA'sau jahase'smAriti tairjagade'bhayaH // 196 / / asya bhopahAsAdi na kartavyamataH parama / AdiSTamabhayenaivaM pratipadya yayurjanAH // 19 // evaM buddhimahAmbhodhiH pitRbhaktiparo'bhayaH / nirIho dharmasaMsakto rAjyamanvaziSat pituH // 198 // vartamAnaH svayaM dharma sa prajA apyavarttayat / prajAnAM ca pazUnAM ca gopAyattAH pravRttayaH // 199 / / rAjA cakre jajAgAra yathA dvAdazadhA sthite / tathA zrAvakadharme'sAvapramadvaramAnasaH // 20 // bahiraGgAn yathA'jeSId durjayAnapi vidviSaH / antaraGgAnapi tathA sa lokadvayasAdhakaH // 201 / / tamUce zreNiko'nyedhurvatsa ! rAjyaM tvamAzraya / ahaM zrayiSye zrIvIrazuzrUSAsukhamanvaham // 202 / / pitrAvAbhaGga-saMsArabhIrarityabhayo'bravIt / yadAdizata tat sAdhu pratIkSavaM kSaNaM param // 20 // itazca bhagavAn vIraH pravrajyodAyanaM nRpam / marumaNDalatastatrAbhyAgatya samavAsarat // 204 // tato gatvA'bhayo natvA papraccha caramaM jinam / rAjaSiH ko'ntimo'thAkhyattatraivodAyanaM prabhuH // 205 / / gatvoce zreNikaM so'smi rAjA vena RSistadA / zrIvIro'ntimarAjarSi zazaMsodAyanaM yataH // 206 / / zrIvIraM svAminaM prApya prApya tvatputratAmapi / no chetsye bhavaduHkhaM cenmattaH ko'nyo'dhamastataH // 207 // 1 pAtradAnasya khaM, triSaSTi010 / 11 / 303 // 2 rAjacakre triSaSTi0 10 111 / 307 // // 419 // H Jain Education inte w.jainelibrary.org
Page #497
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJavRttivibhUSitaM yogazAkham // 420 // dvitIyaH prakAza: zlokaH 112 // 420 // nAmnA'hamabhayastAta ! sabhayo'smi bhavAd bhRzam / bhuvanAbhayadaM vIraM tacchyAmi samAdiza / / 208 // tadalaM mama rAjyenAbhimAnasukhahetunA / yataH santoSasArANi saukhyAnyAhumaharSayaH / / 209 / / nirbandhAd grAhyamANo'pi na yadA rAjyamagrahIt / tadA'bhayo vratAyAnujajJe rAjJA pramodataH / / 210 // rAjyaM tRNamiva tyaktvA santoSasukhabhAgasau / dIkSAM caramatIrthezavIrapAdAntike'grahIt // 211 // saMtoSamevamabhayaH sukhadaM dadhAnaH sarvArthasiddhisuradhAma jagAma mRtvA / santoSamevamaparo'pyavalambamAnastAnyuttarottarasukhAni naro labheta // 212 / / [iti zrI abhayarAjarSikathAnakam // ] // 114 // prakRtaM santoSameva stauti sannidhau nidhayastasya kAmagavyanugAminI / amarAH kiGkarAyante santoSo yasya bhUSaNam // 115 / / nidhayo mahApadmAdayaH, sannidhau sannihitAH, kAmagavI kAmadhenuH, sA anugacchatItyevaMzIlA anugAminI, amarAH surAH, kiGkarA ivAcaranti kiGkarAyante / tasyeti yogH| yasya kim ? yasya puMsaH santoSo bhUSaNamala 1 tripaSTiH 10 / 16 / 325 // 2 triSaSTi0 10 / 12 / 99-103 // Jain Education Inter ww.jainelibrary.org
Page #498
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1421 // kakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakakaka karaNam / tathAhi-santuSTA munayaH zamaprabhAvAttRNAgrAdapi ratnasamUhAn pAtayanti, kAmitaphaladAyinazca surendrarapyahamahamikayopacaryanta ityatra kA sandehaH / atrAntara lokAHdhanaM dhAnyaM svarNa-rUpya-kupyAni kssetr-vaastunii| dvipAzcatuSpAzceti syurnava bAhyAH parigrahAH // 1 // rAga-dveSau kaSAyAH zumhAsau ratyaratI bhayam / jugupsA. veda-mithyAtve AntarAH syuzcaturdaza // 2 // bAhyAt parigrahAt prAyaH prakupyantyAntarA api / prAvRSo mUSikAlarkaviSajopadravA iva // 3 // prAptapratiSThAnapi ca vairAgyAdimahAdrumAn / unmUlayati nirmUlaM parigrahamahAbalaH // 4 // parigrahaniSaNNo'pi yo'pavarga vimArgati / lohoDupaniviSTo'sau pArAvAraM titIrSati // 5 // bAhyAH parigrahAH puMsAM dharmasya dhvaMsahetavaH / tajanmAno'pi jAyante samidhAmiva vahvayaH // 6 // bAdyAnapi hi yaH saGgAnna niyantrayituM kssmH| jayet klIvaH kathaM so'ntaHparigrahacamamamam / / 7 / / krIDodyAnamavidyAnAM vAridhirvyasanArNasAm / kandastRSNAmahAvallereka eva parigrahaH // 8 // aho AzcaryamunmuktasarvasaGgAn munInapi / dhanArthitvena zaGkante dhanarakSAparAyaNAH // 9 // rAja-taskara dAyAda-vati toyAdibhIrubhiH / dhanakatAnairdhanibhirnizAsvapi na supyate // 10 // 1 'ntare shaaN.|| 2 dhanadhAnyasvarNa ka. kha. c.| dhAnyaM dhanaM svarNa dd.|| // 421 // Jain Education Inter 106 jainelibrary.org
Page #499
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSavRttivibhUSitaM yogazAcam dvitIyaH prakAzaH zlokaH 125 // 422 // // 422 // durbhikSe vA subhikSe vA vane janapade'pi vA / zaGkAtaGkAkulatayA dhanI sarvatra duHkhitaH / 11 // nirdoSA vA sadoSA vA sukhaM jIvanti nirdhanAH / bAdhyante dhanino loke doSairutpAditairapi // 12 // arjane rakSaNe nAze vyaye sarvatra duHkhadam / dhatte karNagRhItAcchamallalIlAM dhanaM nRNAm // 13 / / dhiga dhanaM dhanavanto yadekAmiSajighRkSubhiH / svajanairapi bAdhyante zunakAH zunakairiva // 14 // itthamartha labheyAhaM rakSeyaM varddhayeya ca / kRtAntadantayantrastho'pItyAzAM na tyajeddhanI // 15 // pizAcIva dhanAzeyaM yAvaducchraGkhalA bhavet / tAvat pradarzayennRNAM nAnArUpAM viDambanAm // 16 // yadIcchasi sukhaM dharma muktisAmrAjyameva c| tadA paraparIhArAdekAmAzAM vazIkuru // 17 // svargApavarganagarapravezapratirodhinI / abhedyA bajradhArAbhirAzaiva hi mahArgalA // 18 // Azaiva rAkSasI puMsAmAzaiva viSamabharI / Azaiva jIrNamadirA dhigAzA sarvadoSabhUH // 19 // te dhanyAH puNyabhAjaste taistIrNaH klezasAgaraH / jagatsaMmohajananI yairAzA''zIviSI jitA // 20 // pApavallI duHkhakhAni sukhAgniM doSamAtaram / AzAM nirAzIkurute yastiSThati sukhena saH // 21 // AzAdavAgnemahimA ko'pi lokpthaatigH| dharmamegha samAdhi yo vidhyApayati tatkSaNAt / / 22 / / dInaM jalpanti gAyanti nRtyantyabhinayanti ca / AzApizAcIvivazAH pumAMso dhaninAM puraH // 23 // na yAnti vAyavo yatra naapyndumriicyH| AzAmahomayaH puMsAM tatra yAnti nirargalAH // 24 // Jain Education Int l |vww.jainelibrary/prg
Page #500
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||423|| Jain Education Inter 2920202 22020806 nAzAyai dade svAmyaM tenAsssaM dAsyamAtmanaH / AzA dAsIkRtA yena tasya svAmyaM jagattraye ||25|| nAzA naisargikI puMsi yA jIryati na jIryati / utpAta eva ko'pyeSA tasyAM satyAM kutaH sukham ||26|| balayo balayAH puMsAM palitAni srajaH kRtAH / kimanyanmaNDanaM kRtvA kRtArthA''zA bhaviSyati ||27|| prAptebhyo'pyatiricyante te'rthAstyaktA ya AzayA / kroDIkaroti yAnAzA te tu svapne'pi durlabhAH ||28|| yAnarthAn bahubhiryatnairicchet sAdhayituM naraH / ayatnasiddhA evaite kRte hyAzA nimIlane ||29|| puNyodayossti cet puMsAM vyathaivAzA pizAcikA / atha puNyodayo nAsti vyathaivAzA pizAcikA ||30|| adhItI paNDitaH prAjJaH pApabhIrustapodhanaH / sa eva yena hitvA''zAM nairAzyamurarIkRtam ||31|| sukhaM santoSa pIyUSajuSAM yat svavazAtmanAm / tatparAdhInavRttInAmasantoSavatAM kutaH ||32|| santoSavarmaNi vyarthA AzAnArAcapaGktayaH / tAH kathaM pratiroddhavyA iti mA smAkulo bhava ||33|| vAkyenaikena tadvacmi yadvAcyaM vAkyakoTibhiH / AzA pizAcI zAntA ca prAptaM ca paramaM padam ||34|| tat santyajA''zAvaivazyaM mitIkRtaparigrahaH / bhajastra dravyasAdhutvaM yatidharmAnuraktadhIH ||35|| mithyAdRgubhyo viziSyante samyagdarzanano janAH / tebhyo'pi dezaviratA mitArambhaparigrahAH || 36 || yAmanyatIrthikA yAnti garti tIvratapojuSaH / upAsakAH somilavat tAM virAddhavratA api // 37 // 1 AzA zAM. // 2 sA khaM. // 3 bahubhiH kleza0 kha ca // 4 bhajasva bhAvasAdhutvaM ca Da // 10 // 423 //
Page #501
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRtti mAse mAse hi ye bAlAH kuzAgreNaiva bhuJjate / santuSTopAsakAnAM te kalAM nAInti SoDazIm // 38 // apyadbhutataponiSThastAmaliH pUraNo'pi vaa| suzrAvakocitagataratihInAM gatiM yayau // 39 // AzApizAcavivazaM kuru mA sma cetaH santoSamubaha parigrahanigraheNa / zraddhAM vidhehi yatidharmadhurINatAyAmantarbhavASTakamupaipi yathA'pavargam // 40 // 115 // iti paramAItazrIkumArapAlabhUpAlazuzrUSite AcAryazrIhemacandraviracite adhyAtmopanipannAmni sAtapaTTabandhe zrIyogazAstre svopajJaM dvitIyaprakAzavivaraNam / dvitIyaH prakAza: zlokaH 115 // 42 // vibhUSitaM yogazAstram // 424 // 1 bagdhe dvAdazaprakAze zrIyogazAstre shaaN.|| 2Nam / / evaM graMtha 3100 // maMgalaM mahAzrI ||-khN / / Jain Education Intem w.jainelibrary.org
Page #502
--------------------------------------------------------------------------
________________