Book Title: Agam 43 Mool 04 Uttaradhyayan Sutra Shwetambar
Author(s): Rai Dhanpatsinh Bahadur
Publisher: Rai Dhanpatsinh Bahadur
Catalog link: https://jainqq.org/explore/007381/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 3 baGgadezAntaHpAti bhUpAla rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA Agama saMgraha uttarAdhyayana 41mA bhAga sampUrNatAmagamat ki ora dUsagrathama caramacakSa ke yogase bhulacUka hoya so paNDitajana kRpA karake upayoga pUrvaka khAdAya krnaa| saMbegau zrImuni buTerAyajI taJcaraNareNa dAsAnudAsa bhagavAnavijaya sAdhunA saMsodhitam / sambat 1936 kA vaizAkha sudi saptamI dine sampUrNa huaa| kalakattA 11 na karaNoyAlisa STrITa rAjakIya yantra zrIdhIzacandra bhaTTAcArya ke dvArA mudrita huvaa| Page #2 -------------------------------------------------------------------------- Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zraujina kupalasUrijo sadagurubhyo namaH // yogoDo pAkheM mitAbhivatAtirbhavatuH mahato jAnabhAjaH suravaramahitAH sihisaudhasthasihAH paJcAcAra u.TaukA pravINAH praguNagaNadharAH pAThakA bAgamAnAM / loke lokezavanyAH sakalayativarAH saadhudhrmaabhilaunaaH| paJcApyete sadAptAH vidadhatu kuzala' vighnanAtha vidhAya // 1 // zrovoraM corasidhU ikavimala guNa' manmathAripravAtaM zrIpArkha vighnavallIvanadalanavidhI visphurat kaantidhaarN| sAnanda candrabhUtyAdRtavacanarasaM dattakarNabodhaM bandeha bhUribhaktyA tribhuvanamahitaM vAnanaH kAyayogaiH // 2 // uttarAdhyayanasUtravRttayaH santi yadyapi jagatyanekazaH mugdhahamadanabodhadIpikA daupikAmiva tanomyahaM punaH // 3 // prAptacAruvibhavo girA giraH zrIgurozva vizadaprabhAvataH vakti lakSmupapadasta vallabhaH sajjanA mayi bhavantu sAdarA // 4 // yugma zveyase stAhaNabhRtA caturdazazato satA thopuNDarIkamukhANAM yA hipaJcAzaduttarA // 5 // sUtra saMyogA vippamukarama anagArasmabhikSuNo viNayaM pAu kari saMjogA vippa mukkasma aNagAramA bhikkhuNo / viNayaM pAu karismAmi ANupuvi' muha me // 1 // ANA niddasa kre| zrI jinAya nmH| uttarAdhyayananI zabdArtha likhoye ke zrI mahAvora devane vAra zrI AcArAMga bhaNIne pache uttarAyana bhaNatA zrauzayyaM bhavAcArya pichI dazavakAlika bhaNyA pachI zrouttarAdhyayanakahoyeI tathA uttara kahatA pradhAna adhyayana te bhaNI uttarAdhyayana kahIye ehane viSa chattIsa adhyayana ke * tathA prathama vinaya adhyayana ka hyo tesyA bhaNI guru kahe ke je jinano dharma te vinaya mUla ke vinaya dhau moca huI ukta'ca mUlAgrI khaMdhappabhavo dummasma ityAdi athavA viNI sA saNe mUlaM viNo nivANa sAhago viNyAo vippa mukkasma ko dhammo kotavI viNyAcI nANaM mANAmodasaNaM caraNe hiM to mukkhI mukkhe sukyaM praNAvA 1 ityAdika kArarI prathama vinayano svarUpa kahe ke // 1 // sa. saMyoga ke prakAra pUrvasaMyoga mAtA pitAdika pazcAt saMyoga zvasurAdika tathA bAhyaparigraha kheta 1 vathara hiraNa3 suvana dhana dhAna dupada copadapa kuvIdhAta bIjo'bhyaMtara paribahe mithyAtva 1 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA. saM.2041 mA bhAga bhASA Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a. 1 sUtra bhASA XXXXXXX 100000080X syAmi ANapulviM suSehame 1 vyAkhyA zrIsudharmA svAmo jaMbU svAminaM vakti jaMbu svAminamuddizya anyAnapi ziSyAn vadati bhI ziSyAH ahaM AnupUrvyA anukrameNa bhikSobhicayA madhukaravRttyAhAraM gRhItvA zarIra dhArakasya sAdho vinayaM prAduH kariSyAmi pragaTau kariSyAmi me mama vinayaM pragaTI kariSyato yUyaM maddAkyaM zRNuta yato jinazAsanasya mUlaM vinayadharmaeva ukta'ca zrodazavekAlike viNyAzroNANaM nANAzrodaMsaNamityAdi kathaM bhUtasya bhikSoH saMyogAt bAhyAbhyantaramedena vividhAt vipramuktasya vizeSeNa rahitasya tatra bAhyasaMyogo dhanadhAnyaputramitrakalatrAdi acittaM sacittAdirUpaH abhyantarasaMyogo miSyA vavedatrikAsyAdi SaTka kodhAdi catukarUpaH evaMvidha vividhasaMyogAt viratasya punaH kIdRzasya bhikSoH anagArasya na vidyate agAraM gRhaM yasya sa ana gAra: ahaH tasya niyata bAsa rahitasya 1 sUtraM // ANANihasa kare guruNa suvavAya kArae iMgivAgArasaMpanne seviyo eti budhaI 1 vyAkhyA saziSyo vinIta ityucyate sa iti kaH yaH ziSyaH AjJAyAstIrtha kara praNotasiddhAntavANyAH nirdezaH utsarga apavAda kathanaMtasya kArako bhavati athavA AjJAyAH guruvAkyasya nirdezaH prAmANya' AjJA nirdezasta' karotIti zrAjJAnirdezakaraH punaryaH zitho guruNA samaupepAtaH sthitistatkAraka upapAtakArakaH guruMNAM guruNa muvavAya kArae / dugiyA gAra saMpanne seviNauetti vuccaI // 2 // ANA nihasa kare guruNa maNuvavAya kAra krodha2 mAnaz mAyA4 lobha5 hAsya rati7 aratipa bhaya zoka 10 dugaMkA 11 strIveda 12 puruSaveda 13 napuMsakaveda 14 viSayakaSAyAditathI vivadha prakAre jJAnAdi bhAvanAi' karo ppa parisahasahive kari mu0 mUM'kANA ke a ghararahita huve aNagAra bhi0 niravadya bhicAi pravartte ehavAsAdhuno vi vinaya pA0 pragaTa ka karisyU~ zrI sudhammaM svAmI ye jaMbu prate kayo a0 anukrame su0 sAMbhali me mujhane kahi te thake 1 A0 gurunI AgyAnI0 pramA Nano ka. karaNahArahui N gu0 guruni dRSTi ane vacana tehane viSe mu0 rahivA ehavA kAryano ka' karaNahAra etale guru samaupedra sUkSma aMgabhamuhAdikanI *********X*X*X******************************* rAyaM dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA Zmocare tiSThatotyarthaH punaryaH ziva iGgitAkArasampanIbhavati gurUNAM iGgita mAnasikaM ceSTitaM jAnAti punarguruNA AkAraM bAhya zarIra ceSTitaJca jAnAti iGgitaM nipuNa matigamya' prahatti nivRtti jJApakaM iSat bhUziraH kampanAdika AkAraH sthU lamatigamyazcalanAdi sUcako dizAvalokanAdiH * yadukta avalokanaM dizAnA vijRmbhaNaM bhATakasya sambaraNaM Asana zithilokaraNaM prasthitaliGgAni caitAni 1 tasmAt yaH ziSyo guro riGgitAkArau * samyak prakarSaNa jAnAtoti iGgitAkArasaMpannaH etAdRzaH zizco viNavavAn ucyate 2 atha avinautasya lakSaNamAha ANANiddesakara guruNamaNavavAya kAraNa par3iNoe asaMbuddhe aviNoetti vuccaI 3 vyAkhyA sa ziSyo'vinIta ityucyate yaH AjJAyA stIthaM karavAkyasya gurorvAkyasya ca anirdezakaraH apramANa * kartA AcAvirAdhakaH punaryoguruNA anupapAtakArako bhavati gurUNA dRviSaye sthitiM na karoti Adeza bhayAt dUraMtiSThatItyarthaH punaryaH zivaH guruNA pratyanIkaH gurUNAM chalAnveSI punaryaH asaMbuvaH tatvasya avettA etAdRza lakSaNo'vinIto bhavati 3 atra kUlavAlukasya dRSTAntaH // yathA ekasya AcAryasya kSullako'vinItaH taM prAcAryaH zikSArtha vAcA tAr3ayati sa kSalakoroSaM vahati anyadA AcAryasta na kSullakena samaM siddha zaila' vandituM gataH tata par3iNIe asaMbuddhe aviNauetti vuccadU // 3 // jahA suNI pUDU kannI nikkasijjaDU sabvaso / evaM dusmaula paDigaue muharI 4 A. avalokanAdikanI ceSTA no sa0 jANapaNA sahita hui su0 ehavI hui te vinita bu* kahiye 22 hiva avanitanI kharUpa kahiye he pA. 8 guruni AgyAnI a0 pramANa no ka* karaNAranI gu0 guru thako dUra besavo kare ehavI huI te ma. gurunA kAryanI ka* aNakaraNahAra pa0 gurunI bhASA pratyanIka vairI sarikho a* tatvanI ajANa a. ehavI hui te avanita ba. kahoye cha3 hive bojI gAthAI kUlavAlUno dRSTAnta kahe ke eka prAcA yane eka avanota celI ke guruno kadhI na kara gaka tahane zIkha dIye piNa celo namAne ane mana mAhirIsadhare ekavAra celA sahita AcArya vihAra Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karatA bhavya jIvane dharma-saMbhalAvatA ekadA prastAva partha jAtA pahADa Ayo tivAre avasara dekhaune celo bhAga dhayo tihA tho jataratA gurUne viNAsa vAne arthe cele silAmUko gurUjANo paga pasArA silA haiThe vahigai naho to guru viNAsa pAmatA tivArI guru ciMtavyo ecelA dhau akAla maraNaupaja sye ane saMyamanI virAdhanA dhAsya hivaDA volI bIye nahI ehavo vicArI heThA utarIyA AcArye sarva ziSya tedyA tevAta kasithanI kahI ziSya sama jhAvivA lAgA piNa te murkha mAhamu bole yataH lahu Davar3A mAne nahIM na giNe sayaNa saneha ApaNa chade cAlatA ghaNA vigUbe tehI tivAre guruI sarApa daudho re durAmA strI thau vinAtha pAmi jye ehavo kahI gure gacchathau vAhira kAvyo tivArI celI kahe jANiye ke moca sidyAlayatama pAsi ke guru kahe timaja gurunI vacana vihAM siddha ke tihA dhako te celo gurunA vacana uthApavA bhaNaute celo tApasAne Azrama jaDU rayo nadIne taTAtApa nAkye teNe mArge sAtha sahAtI pAvatA jAve tihA AhAra lye varSAkAle nadono taTa tapasyAnA prabhAva thI anidhi payo te bhaNI lAke kUlavAluao nAma daudhI ehave avasara rAjagahI nagara zreNika rAjA rAjya kara celaNA rANIpramukha 32 aMte ura ane abhaya kumAra maMtrIsara ekadA prastAva rANI sohanI svapna lAdhI rAjA zreNikane ko rAjA kahe ApaNa putranau prApti thAsau rANau kahe tumAro bacana pramANa thAjyo svapnapAThakAne pUthyo svapna pAThaka kahe ecavade svapna mAhi maMDalokanI mAtA eka svapna dekhe ehavo vacana sAbhalo viprAne saukha dodhI rAjA rANaune kahe ApaNa kulane viSa jasavanta bhAgyavanta putra husau jayara zabda vadhAvI prANanAthanI vacanapramANa kari mahila padhArAA sukhe samAdha garbha vadhavA lAgI anukrame tauje mAseDohalo upanI je rAjA zreNakanA kAla jAnI mAsa khAvu hive ehavI manoratha pUraNa navAI tivAre rANI dukhI thaI piNa rAjA zreNaka najANe ekadA prastAve sakhaura rANone bolAvI piNa rANo volo naho rANone cintAsamudrame baiThodiTho tovAre dAsoija rAjA zreNika vonatI karau he deva na jANa Ajasyo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM. 2041 mA bhAga RBRRRRRRRR Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ubhASA vIcAra cha rANI cintAtura durvala zarIra dauseche evAtasAbhala rAjA turata mahila padhArA rANI celaNAne rAjA bolAvI piNa bole nahIM tivArI rAjA theNika hAtha gRho sakomala vacana bolAve he mRgAkSI hai premapriye tujhane koNa duhavI tiNe karau cintArUpa samudramai par3Iche ghaNe Adare bolAvI thako bolau hAtha joDo kahe he mahArAja tuma thakA kuNa duhavI sake piNa mujhane boSama Dohalo upano cha te aNapahute cintAtura ghaDU chu te cintA na kahAI tivAre rAjA kahe te saravacintAnIvAro kahI te pramANa car3hAviye tivArI rANI bolI tumArA kAla jAno mAMsano icchA upanI ke rAjA sAbhalohA bhaNaNe rANono manoratha pramANa car3hAvasya piNa mana mAhi cintavyo je kAla jI kAvyA koi jIva nahIM ne rANaune arthe nAva to syuM jauvI tayaane ehavo manoraba na pUhace to puruSa paNo testho kAmako ehavo cintavo maname dhAraNA karatI sabhAmAhi AvI vaiTho tivArI etale abhaya kamAra AvyA rAjAne cittAtura dekho abhaya kumAra bAta pUcho tivAra rAjA kahe tAharo laghu mAtA celaNA tehane mAharekAla jAne mAMsa khAvAnImanI ratha upano ke te pUrAto nayo mRgamAsa aNAvI hRdaya upari mailI mRgatva cAso vADI ane te chedI mAsanA sUlA karI rANIne khavAyA rAjA zreNika mukhe buMvapAr3e re mAharA prANa jAya ke jimara rova pAr3e timara sAbhalo garbha harSa pAmyoM pUrva vaira yo saMsAra mAhe baira rahavA ke abhaya kumAra rAyane piNa uvArA ne mAtAnA poNa manoratha pUrAkA mAtAI piNa cintAyo egarbha pautAne Agali syuM sukhadesI je garbha dhako pitAnA kAlajA sAvAnI manasA karo to bhI garbha yala jAya tokharI pAko piNa radhI pAho nahIM tivAra rANIye garbhagAlavAbhacaukaIkhArakhAdhA piNatehane amRtadhaI praNamyA upa kramau garabha gale nahIM nava mAsa pratipUrNa huvA janma ghayo azokacandra nAma dIdhI vADInA mahilamA prasUti bhaNI ejAtamAtra ukaraDIyeMnAMkhyA rAjA I khabara karAvo tivAra rANo bolo meM to na khAya daudho rAjA kahe he proyee sthu vAta karI putrane artha anekaupAya koja nararUpIyo ratna kimanAkhIye rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u. 41 mA bhAga Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA zra0 1 tihAM tho aNAvyo tihAM kUkar3e bagulo karaDI tethe koNoka ehavaM nAma dodho saMsAra mAhiM mAtA pitA uparAnta kuNa upagArI husau yataH candracandama karpUra gostano zakarAdaya eteSAM sAra mudraratya janmanA janitaM mana anukrame moTo thayo ehave indra mahArAja ApaNa sAhamonI prazaMsA karI je bharataskheca mAhi samyaktadhAro rAjA zreNika ke zreNika sArikhA zrAvaka thor3A huso tehane kSAyaka samaktasuddha ke tehane devatA piNa calAvo na sake ehavu' vacana sAMbhalI aNasahahatA devatAi' sAdhuno rUpa karo khAMdhAne viSe jAla dharo rAjA zreNika Agali ghaI naukalyo rAjAnA sevaka kahe svAmIce sAdhune vAMdo rAjA ' sAdhu jAvI vAdone kahe kihIpadhAroko deva sAdhu kahe mAka lAno mAMsa levA jAMvAkA rAjA kahe ApaNe ghare sarva maulasI ara mahArAjA tAre doghe ketalo eka pUropaDasya catrojatI thayA ke tehane madarA vInA nasare tuM ketalAne desI Aja velAnokalyA tAharI nIjara caTyA balatA zreNika kahe che ehavo vacana mabolo tume tumArI bAta karo niHkalaGkI sakalaGka na huve tuMtArA karmanu doSa rAjAno mana logAra cuko najANI sAdhavIno rUpave za yauvanarUpa naurakhane pUre mAse ne hATa hATa gula ajamo sUMTha paupalA mUla mAMgatI dekhau rAjAnA subhaTa kahe je sAdhu pUrva vAdI pavitra yA hi sAdhavo vAdo tivAre rAjA ye sAdhavone baMdA karo rAjA kahe he putro ApaNe ghare padhAro garabhano vivAha karasyuM hATa hATa2 kkuMbhamo tivAre sAdhavo bolo ketalAno noravAha karaso candanavAlA mRgAvatI pramukha syaM kandarpa jItyo ke te mAharo kUladoSarAye ko eka nirguNI sarva ne saraukhA kare piNa sovaraNa syAmatA naho 1 tumArA karmano doSa rAjA ligAra dharma thI cUko nahI sAdhusAdhavI UparI samabhAva niMdA pie na kIdhI devatA mana khuso thayo pratyakSa rUpa karo rAyano prazaMsA kare he mahArAja t dhanya je kahe mAhare sarva ke pyAre devatA rAjAne ve mATInA golA deIsvarga pahutA eka golo sunandAne daudhI te mAMhi kuMDala yugala nokalyA tivAre devatA kahaNa lAgo esarva rUpame karA sAdhu sAdhavI tonIkala ke mocanA sAdhaka ke *******X**X************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 49 mA bhAga Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *XXXXXXXXXXX potAnI pApanido golAra rAjAne deI svarge pahuto eka golI celaNAne dodhI te mAhisuAmalA pramANa motIno hAra ahAre saro nIkalyI ehave * same zveNaka bIura sahita bhagavatane vaMdanA karo pAchA balatA celaNAI zItakAle eka sAdhu dhyAna karato dekhI ApaNa ghareM AvI rAtre va AvAse * suto ehavo vacana kahyo kima karatA huso te vacana suNo zreNikanAmaname saMdeha upanI e aMteura khoTo ehavI vIcAra karau abhaya kumArane * jAla vAno Adeza deI rAjA bhagavata pAse gayo bhagavata volyA ceDAnI sAteputrau satI ke evacana suNI utAvalasuMpAchA valyA valatAnagaramai dhUma dekhI abhayakumArane kahyo jAre bhaMDA evacana abhayakumAra suNi pitAne kahyo tumAro vacana tho hu~ mukha thI kaI tujA tivAre tu dIkSA lauje evacana tumArA mukha cho nokalyo cha tivAre potAno AjJAI abhayakumAra dIkSA laudhI hive koNIka duradaMta huvo laghu bhAI hallane 1 vihala2 vaujImAtA1. * kAlipramukha koNika sarva ne kaho rAjA zreNakane kASTha piMjare ghAlau rAjA 11 bhAge vahi valyo chatracAmara potAne ane sicANakahAthI ane hArahana 4 vihalane zroNika pApyohato te hija rAjA zreNikane nitya nADo5.. marAva ane bhAta pANInArodha rANI celaNA dopaharA kalasIyo1 pANIno le jAya coTo madirAye kharar3o te dhoI pAve ane uDadano roTI karI le jAyate AhAra kare ApaNAkarmAdika bhogave rANI kahe prI putra jIvAr3autrIsukha * de tyo rAjA ka he kAI gahilo dhaI bhAvo padArtha kihA rahe ekadA prastAva koNika jomavA veTho cha pAse pUtra vaiTho cha tiNe thAlI mAhi jImatI : laSa notakaro piNa koNake saMkAnANImAne ka he mAne putra kisIvAlho ke jemeligArarausa nahIkarau tivAre samA jANau celaNA vAlI putra mAtApitAne * ballabha hui piNa putranehanANe tauvAre pUrvalo vAta celaNA koNika AparA putra Age kahI tAharau cauTau AMgulauno lohI te sAre nAhare pitAre udarame gayo ke etalA. mAtra na jANe piNa kula jANe tutI pItAnI bhakti rUDau kare ke e bhakta ghaNAdina kahAvasye ehavo vacana sAbhalI vaira gayo neha rAya dhanapata siMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA: pragavyo turata uThI lohAra teDAbau tivAre pAgala thI uparAMtIi bAta kahe pakane mAravA bhaNI ghaza lei pAve ke baujauvAra pAvatI sAbhalo rAjA pike tAlapuTa nAmA viSatAlavedIyo tvAre turata maraNa pAMmyo kANauka Avau bItAva piNa bole nahI yata: pratiSTi vinA sukhaM dhana vinA gaihaM ca bhAryA vinA viprA veda vinA yatau guNavinA rAjA ca sainyaM vinA zUraH zastra vinA striyaH pati vinA pUjA vinA devatA etamarva na zobhate kimaparaM dehaM jIvaM vinA 1 manasyUM atyanta dukha UpanI roIvAlAgI ghara mAMhi rahyo muhAve nahIM rAyane viyoga cammAmUko pRSTacampAvasAvau tihAM rahI sakala sAdhavA lAgI ekadA prastAve padmAvatI rANau koNikane kahivA lAgI tuMhi rAjyano dhaNI piNahArane hAthI rAjyano sAratA bhAI bhAga ke ane tuma tehane cAkarau karI rAjA kahe bhAI ke rANo kahe hAthaumAMgItivAra jANasyUM je ekahI ke tekharU tivArI tehane kayo tukAI jANe to piNa ima stroye kAna meroyA hArahAthI mAgavAno manakarAvyA koNike bhAI pAse hArane hAthImAMgyA tivArI bhAI kahivA lAgo hArane hAthau kima divarA vive tuma rAjya bhAgya mApoto hArahAdho pApauye ima mAhomAMhi car3a bhadyA mANase sabhA mAMhi thI uThAdyA kANika kahyo je deza mAhi raho to hAra hAthI mokala dejyo ehavu' sAMbhalo koNikane bhaya karI ApaNa aMteura lei nAnA pAme vizAlA nagarauye pahatA prabhAta khabara thaI janAsagayA koNaka kahe ehavo kuNa ke jemhArA vairIne rAkhe ehave khabara thaI je ceDA rAjA kanhe visAlAye gayA tiNavailA koNauka rAjA kAlikumAra AdideI 10 bhAI * hai 33 hajAra ghoDA 33 hajAra hAtho 33 hajAra ratha 33 koDi pAyaka sahita Avau vizAlA nagarI vauTau tivAre ceDo mAhArAjA 18 rAjA 57 sahasra ghor3A 57 hajAra hAdhau 57 sahasra raba 57 kor3i pAyakasahita sAmhoM pAyo piNaceDe mahArAjane ehavau pratijJAdihADe 2 ekavANamUkai tiNa vAle karau je agre saro senAnI hui tehane jope 10 dihADe koNikanA kAli prAdadeI dase baMdhava viNAsthA tehave koNauka camarendra pArAdhyo indra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA0 sA.u.41 mA bhAga Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.bhASA a01. deha racA kaudhau camarendra ima mahAzilAkaNTaka ratha muzalaraNane biSe dIdhA mahAyuddha huA eka koDi azI lAkha padyA valI sauIte gAbAI piNa ima kahecha koNikaya ceDarayo raNaM mikaNavelakva maNayANaM camareNa nimAhayA vauyadiNe lakkhacalasauyAra ega sahasma suro viudiDI maNamahA videhami dasa 4 sahasma macchaloe mesAo narayatiriema 2 ehayo yuddha dhayo to piNavizAlA nagarI koNika le na sakyo zrImunisuvratasvAmInA staMbhanI mahimA karane tivAre koNika ucATavAna thayo dhaNekAle bhavitavyanA vasa thako AkAzavANI thaI yataH samaNe jaha kulavAlue mAgahiyaMgaNiyaM gamismae rAyA asoga caMdae visAlA nagari gahismae jI kulavAlI sAdhu mAgadhikA gaNikA sAtha ramai to azokacaMda koNika rAjA vizAlA lezI ehavI AkAzavANI * sAbhalI kulavAlunI khabara karAvo nadI taTe rayo jANo mAgadhikA gaNikA teDAvone kahyo aho gaNikA kulavAlupI sAdhu dahA ANIyo jAie + vezyAye kahyo hAM mahArAja pANaima kaho voDo kolo jhAlokapaTo zrAvakaNi thaI ratha vesonegai tihAM je vAMdIkUlavAluprata te gaNikA kahivA lAgI * am zrAvikA jAtrAye noka tyAMcA jihAM deva huI guru hui tauhAM vAMdI vahirAvau jaumuku tumane ihAM sAbhalyA te bhaNau amheM AyA hive tumhe anugraha mayA karo mujhato bhAtapANI vahirI ehavo kahI ghaNe Agrahe nepAlA mizrauta modaka daudho leNa sAdhe laudhA sAdhune atausAra huvo ghaNo kaSTa padyo tiNe vezyAye dhovA pakhAlavA rUpaveyAvacca karau lAjalopAvau oSadhe karau sAjo kaudho tivAre kahivA lAgo ahovezyA tuM kAIka mAMga vesyAMye kahyo mujha sAthai Avo rAjA koNika kar3e tihAM thako sejhavAlA mAMhi ghAlau vezyAe kulavAluo koNika kathai lyAi koNika volAvyo aho kUlavAlu Ajima vidhAlAnagarI levarAye timakarotivAra vihAMdhakI kUlavAluo vizAlAnagarI mAhija nimattIyAno vesakaraubhamateSake jo yo je nagarakIma nahI bhAMjato jAna vale jANyo e muni suvrata svAmI sta'bhanI mahimAi nagarI nathI bhAMjatI tehave nagara loka nimattIyo dekhI pUccI aho nimattiyA rAya dhanapatasiMgha bAhAdura kA prA0 saM0 u041 mA bhAga Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a. . uttara ta AcAryasya badhAya tena pRSTisthitena kSullakana zilAmuktA AyAntI AcAryeNa dRSTvA svapAdau prasAritau anyathA sa AcAryo mRtA bhaviSyat AcAryeNa zApo'sma kSullakA yadattaH he durAtman tvaM stroto vinazyasi atha sa kSulaka prAcAryoyaM mithyAvAdI bhavatu iti vicintya pRthag bhUtastApasA ame gatvA tiSThanti tatrA sannanadaukUle AtApanAM kurute mArgasamIpe sAtha vilokayati yadi zuddha prApnoti tadA AhAraM sahAti nIcettadA tapaH karoti tasya AtApanA prabhAveNa nado anyatra vyU r3hAtatolokarasya kUlavAlaka iti nAmakRtaM itazca zreNikaM putra kANiko rAjA khapatnau padmAvatI preritaH svabhAva hala vihala pArzva janaka zreNikArpita divya kuNDala aSTAdaza sarika hAra secanaka hastyAdikaM vastumArgitavAn tauca sarvalAlA mAtAmaha ceTaka mahArAja pArzva vaizAlinagarayA gatau koNikena mAtAmahaceTaka mahArAja pAotsarva vastu sahitau tau bhrAtarau mAgitA zaraNAgata vacca paJcaravirudaM bahatAtena na preSitau tato ruSTaH kANika: samArAdhita zakra camara prabhAveNa svajIvitaM rakSan amoghabANamapi ceTaka mahArAja saMgrAma nirjitya vizAliM nagarI madhye liptavAn sajjita vaprAJcatAM vaizAliM nagaroM sa kauNikI rodhayatisma nagarI madhyasthita zrImuni suvratasvAmista pa prabhAvAt tAM nagarauM grahotuM na zaknoti tato bahunA kAlena deva tayaivamAkAze bhaNitaM / samaNa jaha kUlavAlae mAgahi aGgANi aMramismae rAyAyacasogacandae nagarauno dukha kada bhAjasI taikahivA lAgo jivAre e stambha upADaunAkhasyo tivArI kaTaka pAcho bhAjasau ehavI lokAne kI koNikanAkaTakane saGkata kidhI amukaDI velAI eka mukAma pAcho dejyo ima kahI nagaraloka pAse stabhakhalAvavA mAdyo jahave loka pAyAnI iMTakADhivA mAMDI tehave saMketa vadhakaTaka pAcho gayo tivArI lokAme camatkAra upanI sarva staMbhakhaNanAkhyA koNika pAko dalabAdala lei vizAlAlovau koNikanau pratijJA pUrI hui hAra devatAi saMhara laudho hAthI khAhimAhi muo kulavAluo mari duragati gayo edRSTAMta jANo gurUno avinautapaNona karaNA1 iti kulavAluvA KARNXXXXXXXXXRRACREDIRKONKA rAya dhanapatasiMgha bAhAdura kA A. sA. u. 41 mA bhAga bhASA Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a01 11 vesAliM nagari gahissae 1 phANikane mAMbANI zrutvA sa kalavAlaka zramaNI vilokya mAnastava sthitIcAtaH rAjamahAdAkAritA mAgadhikA gaNikA tasyAH sarva kathitaM tayApi pratipanna taM kUlavAlaka zramaNamahamatrAnezthAmauti kapaTa bAvikAjAtA sArthena tacAgatA taM vanditvA bhaNati sthAna sthAna caityAni sAdhUzca vanditvA'haM bhojanaM kurveyUyamatra zrutAH tatI vandanArtha mAgatA anugrahaM kuruta prAsukameSaNIyaM bhakta gIta iti zrutvA kUlavAluka zramaNa svasvA uttArakaMgataH tayA ca nepAla goTakacUrNa saMyojitA modakAdattAH tadabhakSaNAnantaraM tasya atIsArIjAta: tayA auSadhaprayogaNa nivartitaH prakSA lanoharttamAdibhistayA tasya cittaM bheditaM sa kUlavAlaka zramaNa stasyA mAzakto'bhUt tayApi sva vazIbhUta: sa koNika samIpamAnIta: kopikanIta' bhI kala bAlaka thamaNa yatheyaM vaigAli nagarI rahyate tathA kriyatAM tenApi tahacaH pratipadya naimittikaveSeNa vaizAli nagaryabhyantare gatvA muni suvratasvAmi sta pa & prabhAvI nagarIratako jJAta: naimittikoyaM nagarI lokaH pRSTaH kadA nagaraurodho'pa gamiSyati sa prAha yadA enaM stU paM yUyaM apanayata tadA nagarau8 rodhApagamo bhavatIti zutvA tailoka stathAkataM kUlavAlaka zramaNena bahirgatvA sajjitaH kANikasta na tadevastUpa prabhAva rahitA sA nagarau bhagnA eva patitaH kUlavAka zramaNaH pravinItatvAt kUlabAlaka kathA 3 // athA vinitasya doSa pUrva dRSTAntamAha // jahA muNI pUrakaNI Nikasijjai sabasI evaM dussila pariNIe muharI nikasijjaI 4 vyAkhyA evaM amunA prakAreNa anena dRSTAntena duHzIla: duSTAcAraH pratyanaukA guruNA Sau punarmukharauSA cAlaH etAdRzaH kuzithI duvinIto ni:kAzyate gaNAt saGghATakAt bAhyaH kriyate athavA muharImukhaM ariryastha sa mukhArirasambandhabhASI prAktatatvAt muharautizabda: kena dRSTAntena niHkAzyate yathA pUtikarNI saTitakarNI zunI kurkaTI sarvata: sarvasthAnakAt grahAditaH sarva ni:kAyata patra sanaunirdezo' dhika nindAsUcaka: saTita kati bizeSaNena sarvAGga kRmi kalAkalaM sUcitaM ityanena durvinautavanyAjya 4 atha punastadeva hadayati kaNakuNDagacca rAya dhanapatasiMgha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TaukA a.1 13 ittANaM viThaM bhuJjada sUyara evaM saulaJca ittANaM dussaule ramaImie 5 vyAkhyA evaM amunA prakAraNa anena dRSTAntena mie iti mRgI mUrvo'viveko zolaM samyagAcArantyakA duHzaule duSTAcAra ramate atra zaula zabdo vinayAcAra sUcaka: kena dRSTAntena tadAha yathA zUkaraH kaNakuNDaka taNDu labhakSya bhRtaM bhAjanasya kA viSThA mukta tathA gholantyalA mUrkhaH kuzIlaM Adatte duHzIlasya viSTopamAmUrkhasya zUkarIpamA taNDa labhUtabhAjanasya paulasyopamAsUtra suNiyA bhAvaM sAbassa sUyarasma narasmaya vinae Thavijja appANaM icchantohiyamappaNo 6 vyAkhyA Atmano hitaM icchan puruSa: AmAnaM vinaye sthApayet kiM kRtvA. zana: kurkarasya punaH zUkarasya narasya abhAvaM azubhaM bhAvaM dRSTAnta nindya' upamAnaM suNiya iti zrutvA pUrva gAthAyAM zanau pUti karNIti strIliGga nikkasijjaI // 4 // kaNa kur3aga cattANaM viThTha bhujaDU sUyare / evaM saulaM cattANaM dusmIle ramaI mie // 5 // suNiyA bhAvaM sANamma sUyarasma narasmaya / viNae Thavijja apyANaM dUcchato hiya mappaNI // 6 // tamhA viSaya mesijjA sIla paDi upari dRSTAMta pUro huvo'thAne sUbamAha 1 ja. jimasa * kUtarau pU. kuyA kAnanI etale rudhira lohI vahe ehavI kutarI Ni. te kutarau kADhiye sa0 sarvasthAnaka thako etale jihAM jAya tihAM kADhauye e. eNI para du0 bhUDA AcArano dhaNI pa0 pratya nIka vairI sArikho ke mu. asaMvadhabhASe ehavA ava nauta paNo Ni kADhoye gacchAdika thako4 ka kaNataMdulahano ku0 kuNasaDo kuco ca choDaune vi0viSThAma bhogave su0 sUkara e0 eNI pare avanautasaula bhalo AcAraca. chADaune du. bhUDA AcArane viSe pravarta mi0 pazumRgasarikho te avanIta 5 su0 sAMbhalaune bhA. dRSTAnta sA. khAnano sU sUyaranI anena avinita manuSyano dRSTAnta sAMbhalaune vi. vinayane viSe Tha0 sthApa potAnA AmAne i. vAMchato thako hita ma. ApaNA AmAne 6 avinaya rAya dhanapatasiMgha bAhAdura kA pA0 saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukAa.14 nirdezaH kRtaH idAnIM zana iti liGgavyatyayaH prAktatvAt sUtraM tamhA viSayame sijjAsIlaM paDilamajjae buddha putteniyAgaMThInanikasijjara kA . vyAkhyA tasmAt kAraNAt buddha putraH buhAnA pAcAryANAM puSa va putro buGaputraH prAcAryANAM bhiyaH punarniyogI bhAcasta' arthayatIti niyogArthI etAdRzaH sAdhuvinayaM eSayet vinayaM kuryAt vinayAtyaulaM samyagAcAra pratilabheta sa vinayavAn maulavAn kaI iti kasmAdapi sthAnAt na niHkAzyate sarvatrApyATriyate ayaM paramArthaH vinayavAn sarvatra sAdaro bhavati / sUtra nismanta siyA muharau buDhAtha antie sayA ajuttANi siksijAni rahANiu vajae 8 vyAkhyA aba vinaya paripATi darthayati nitarAM atizayena zAnto nizAntaH krodharahitaH sAdhuH siyA zabdana svAt bhavet sAdhunA camAvatAbhAvyaM punaH suziSyo'mukharau abAcAla: syAt punarbudAnAM prAcAryANAM jJAta tatvAnA antike samIpa arthayuktAni heyo pAdeya sUca kAni siddhAntavAkyAni zikSeta tu punanirarthakAni niHprayojanAni dharmarahitAni strIlakSaNasUcakAni kAkavAtsyAyanAdIni varjayet 8 sUtra aNasAsiyo labhejo / buddha putta niyAgaDhI nanikkasijjaDU kanhaI // 7 // nimaMte siyA muharI buDDANaM aMtie syaa| aThTha juttANi sikkhejjA niraThANiu vajjae // 8 // aNusAsiu na kupyejjA khaMti saiveja paMDie khuDahiM sahasaMsaggiM hAsaM koDaMca bhASA nA doSa dekhAdyA ta0 tebhaNau vi. vinaya kare sau0 bhalo AcAra pA* pAMme ja. je vinaya dhako bu0 AcAryane pu0 puvanau parini0 mocArthI je vinIta ziSya tehane na0 kAThIye ka0 kihAM gacchAdika thakI 7ni niraMtara upasamavanta abhyantara kaSAya pAtalA vAdha prasAnta pAkAra si* hui pa. amukharauvAcAlapaNA rahita bu. AcAryane samaupe vinita ziSya sa. sadAi a. je padArtha chAMDivAM jANIvA pAdariyA yogya tehamI jANapaNa teNe karI rAya dhanapatasiMgha bAhAdura kA A. saM0 u0 41 mA bhAga Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA nakupijjA khanti mevija paNDie khuihiM sahasaMsami hAsakoDacca vajjae 8 vyAkhyA punarvinayIsAdhuH anuzAsitI gurubhiH kaThoravacanai starjito pihitaM manyamAnaH san na kupyet kopaM na kuryAt paNDitastatvajJaH zAnti seveta kSamA kurvIta punaH susAdhu kSuH bAlaiH saha adhavA kSudraH pArzvasyAdimi bhanna dharmaH sahasaM sargasaGgatiM varjayet punarhAsyaM punaH krauDAJca varjayet / sUtra mAya caNDAliyaM kAsau bahuzramAya Alave kAleNaba ahijjittA tojhA ijjaegago 10 vyAkhyA bhI ziSyatva' caNDAlokaM mAkArSIH caNDaH krodhastena aloka kaSAya vazAnmithyA bhASaNaM mAkArSIH punarbahukaM bahu eva bahukaM pAla jAla rUpaM tvaM na Alape: mAyAH bahubhASaNAt bahavo doSAH bhavanti ca punaH kAle prathama pauruSo samaye adhItya adhyayanaM kRtvA tata: ekakaH ekAko san dhyAyet adhotaM adhyayanaM bhavAn cintayet ekA bhAvato dravyataca bhAvato rAgaddeSa rahitaH dravyataH paza paNDakAdirahitopAyayesthita: 10 sUtra Ahacca caNDAliyaM kAna nihu vijjakayA ivi kar3ADittibhAsijjA akaInokar3ittiya 11 vyAkhyAAhityakadAcit krodhAdikaSAyavazAt alaukaMduHvataMvatvA bajjae // 6 // mAya caMDAliyaM kAsI bahuyaM mAya Alave kAleNaya ahijjittA to jhADUja ekko // 10 // Ahacca caMDAliyaM kaTu naninhavejja kayAivi kaDaM kaDitti bhAsijjA akaDa nokaDittiya // 11 // mA galiyameva ju* sahita ke ehavo siddhAMta si sikhone ni0 svoyAdikanau kathA tathA 8 nirarthaka zAstra jyotiSa vaidyaka va0 vaje ke a0 sUtrArtha saukhavatAkaThana vacane piNa zikhAmaNidetAna0 kopana kara kha. kSamA se meve pa. paMDita khaM0 bAlaka tathA pAsatyAdika saM0 saMghAta saM* saMsarga paricaya hA hAsya kI krIDA va0 vaje 8 mA0 rakhe caM. krodhAdikane viSe a0 jhaTho ka. bole ba. ghaNura mArakhe po. bole kA. prathama poragI pramukha siddhAnta bhaNIne rAya dhanapatasiMgha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAma bhASA Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a01 15 sUtra bhASA bitotaH sAdhurguruNAM agrato na nivota kRtasya duHkRtasya apala panaM gopanaM na vidheyaM kRtaM kAryaM kRtaM evaM bhASeta akRtaM kAryaM kRtaM na bhASeta ayaM paramArthaH guruNAM purutaH suziSyeNa satyavAdinA bhAvya' 11 sUtra' mAgaliya sevakasaM vayayamicche puNe puNe kasaM vadaddumAine pAvagaM parivajjae 12 vyAkhyA atha vinItA vimotayeorhaSTAntamAha vinItaH sAdhuH AkorNaiva suvinItAkha iva guro vacanaM zizcArupaGkaraNayogyasya kAryasya pravRttisUcakaM karaNAyogyasya kAryasya ttisUcakaJcamAicchet punaH punarna kintu ekavAraM jJApitaMsansarvasvakAryaM gurIbittavajAnItekiM kRtvAivakasaMvAjanakaM dRSTvAivayathA galitAkho durvinIta turagaH akhavArasyatrAjanakaM maicchat tathA vinoto vacanatarjanaM dracchet tathA suvinItaziSyaH zrAcAryasya AkAraM iGgitaM jJAtvApApAnuSThAnaM varjayet ityartha: 12 sUtraMtraNAsavA thUlavayA kusolA miu pi caMDaMpakaranti sausA cittANa cAlahudakkho vavecA pasAya etehu durAsayapi 12 vyAkhyAzratha punarvinItA vinIta yorA cAra mAha pUrvArdhena durvinIta ziSyANAM AcAraM vadati etAdRzAH ziSyAH mRdumapi AcArya saralamapi guruMcaNDa' kopa sahitaM kurvanti etAdRzAH kasaM vayaNa micchepuNo puNo kasaM va daTTha, mAinne pAvagaM parivajja e // 12 // aNAsavA thUlabayA kusaulA miuMpi caMDaM pakaraMti sausA / cittANuyA lahu dukkho vaveyA pasAyae tehu durAsayapi // 13 // nApuThTho vAgare kiMci puTThovA ta0 tivArI pachi ja0 dharma dhyAve e0 ekalo rAgadveSa rahita 10 A0 kadAcita caM0 krodhane vase a0 tthii ka0 bolone na0 nagopabe gura bagalaka0 kevAre piNa lAja bhayAdi kAraNe ka0 kodhAne kaudho bhA0 kahIye a0 aNakIdhAne ima kahe to0 meM na kaudho 11 mA0 rakhe ga0 galiyAra avinita a0 ghor3AnI pare ka tAjaNA rUpa va0 vacana Adeza mi0 vAMche pu0 vAraMvAra ka0 tAjaNo da0 dekhine mA0 jAtavaMta ghor3o jima asavArano manahoi SRXXXXXRRRARXXXXXRRRRRRRA gha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga rAya Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA a01 tima cAle jima jAtavaMta ghoDo asavArane bhAva cAle tima vinita zauzca gurunau aMgaceSTA jANine gurune bhAve vicare pa0 anuSThAnapa0 sarvadhA varje ke 10 gurunA vacana apakaraNahAra thU. anipuNa bhASi bhUDA AcArano dhaNau mi. krodha rahita je guru hoi tehane piNa ca0 krodhI pa0 karasau. kUzizca ci. gurune citta varte la* bhaughra da. bilamba rahita kAryano karNahAra evaM guNe kari sahita pa. prazAMta kara te vinauta ziSya hu* valaudu. atau krodhI gurune piNa13 atha candrarUdrAcAryanau kathA kahIye ke ujaNI nagarauye caNDarudrAcArya comAse rahyA atihaurIsAlu thoDe bolyo ghaNo rausa caDhAve bar3e mahAmAne upAyayaTukar3e rAkhyA jesaha ima bhelA rahI torakhe gurune rausacar3he rause jauvanAkAraja viNase je bhaNau siddhAMta mAhiM kahUM ke yata: kovisaMki amayaM ahiMsA mANo arikihiyamapyamAnI mAyAbhayaM saraNaM tusaca lohI duhaM kiMhiyamAhutuTThau 1 tehave avasara te nagaramAMhi kiNahIka vyavahArIyAnI putra navaparaNotasAlA sahitake vaujAI mitra sahita nagaramadhye krIDA karatA AyA ehave avasara je vanamAhi jatI rahyAche tihAM kumAra kraur3A karatA AvyA tihAM jati ghaNA vaiThAdoThA tihAM te Avo vaiThA tehave mitrasAle sagale hI hasau kahyo e tuma pAse dIkSA lye cha ehane dikSA dyo tehave teNe sAdhe kahyo amhe na jANA guru jANe to tume amane guru dikhADo tivArI ziSa guru dekhyAdyA tihAM kalA gurU vaiThAche tihAM AvyA hAso mAhI mAhi karatAM guruvAMdyAtihAMsAlohastho bhagavAna dIkSA leke hAsAmisavAra etale gurune rosa upano tatakAla pakaDI paga vice mAtho cAMpI zlebhAnau roSe loca kaudho ane jANyA rakhe ehave sAlo mitra pramukha hutA te viSAda pAmyA jANyA hasatA ame kaccA ane gure rausa vase sAco kaudhA prane jADo rakhe amane piNamUMDaunAkhe bhayabhIta thaIne nAThA tehane nava dIkSata suziye kahyA bhagavaMta tumane dahA rahivAno lAbha nahI mAharAsagA tumane duhavaNA avaholaNA karaso te bhaNo ApaNo amethijara tehavegura rausanAvasa thako karkaza vacana kacyo re pApiSTa re durAtmA kiye kayo ta dIkSA lauje ehave rAya dhamapatasiMgha bAhAdura kA prA0 saM0 2041 mA bhAga Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa01 kodRzAH anAzravAH guruvacane asthitAH pAzravA vacanesthita iti haima: na AzravA anAzravAH punarye sthUlavaccasaH zUlaM anipuNaM vaco yeSAnta sthala vacasaH paSicAryabhASiNaH padhAttarAna vinItasthAcAraM vadati cittAnugAH AcArya cittAnugAminaH punalaghu pI dayaM cAturyanna upapatA: lapa dAcyopapatA: tvaritaM cAturya sahitAH etAdRzAH zithA durAzrayaM krUramapisakrodhaM api guru prasAdayeyuH prasavaM kuryuH 13 atra caMDa rudrAcAryakathA yathA ujja binyo caNDarudramUriH samAyAta: sarISaNa pratatiH sAdhubhyaH pRthak ekAntasthAne Asanazcakre mAbhUlkopAtyatti riticitte vicArayati itaca ibhyasutaH * muziSya kSamA karI valo caraNa kamalemastagalagAvone vInave tehave guru kahe re duSTa rAtri gaye hu~ dekha nahI mujhane vRddhi kima calAI tivArI saziSya bhASA * * bolyomAhare khaMdhe vaiso gurune skaMvasArI vihAra kodho rAtri aMdhArau zauthane mArgacAlatA paga ucAnicA paDe tivAra guru ziSyane mastake daMDa prahAra kare tivAra zoSI Apale mana ApaNA doSa dekhe hu~ pApI mai garaDhA gurune kaSTa mAMhi pAdyA ehavA doSa saMpUrNa ApaNa dekhatAM kSamA karatA bhAvanA bhAvatA pagara micchAmi dukkaDa detA ekAgracitte guru upari dharma poha dharatA karmano kSaya kodhI kevala jJAna upano jJAna thako sarva mArga dekhAvA mAMdyA * tivAra gajagati cAlavA lAyo tivAra gurU kahivA lAgA sahI mArasArakehavo nirato cAle ke ehavI gati jANau gure ziyana yUyo aho zizca taM vATa dekhe ke hA bhagavAn i sarvadekha cha sUkSmavAdaranI piNa vigata jANauve ke tehave gura pUccI kAI atizaya ziSA kahe tuma prasAda guru kahe prati pAtauke apratipAtI yoSA kahe pa pratipAti ehave sAbhalI gure ciMtavyo eke valI ke hame pApI roSanA vasa dhako kevalaunau azAtanA kaudhau tivAra khAMdhA tho utarI page lAgo khamAvatA gurune kevala jJAna upano ehavA muziSA jAiye ApaNAne gurunI kArya sAdhe iti candrarudrAcArya kathA trayodazamI gAthA upari jANavau athAgre sUtramAha nA. akhapUcco yA. nabAle ki thor3Ai sa. pUcco piNa ji. jhUThI vana vAle ko kodhine phala lagADe. rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u. 41 mA bhAga Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa.1 184 kopi navapariNItaH suhRtparivatastatrAgatya sAdhUna vandata kecittabhitra hA~sthena proktaM amuM pravrAjayata sAdhubhirva ramityabhidhAya gurudarzitaH tepi gura samIpe gatAH tathaiva tairata gurubhibhUti mAnayeti proktaM tena navapariNItena hAsyA deva svayaMbhUti rAnItA gurubhirbalAdeva gRhItvA tanmoca: jata: sukhadaH khibAstadAnaSTAH tasya tu kRtalocasya laghu karma tayA'taH paraM mama pravrajye vAstu iti pariNAma: sampannaH tataste novaM kailiH satyaM bhUto'tha anyatra gamyate gururAha aho zitha sAmprataM rAvirjAtA ahaM rAvI na pazyAmi tenasvaskandhe gururAropita: ucca nauca pradeza mArge vahatA tena guroH kheda utpAditaH khivena tena guruNA'sya zirasi daNDAhArA dattA: asau manasi evaM vicArayati ahI mahAtmA'ya' maye dRzI mavakhAM prApita: iti samyagbhAvayataH tasya kevala jJAnamutpanna kevala jJAnabalena samapradeza eva vahan gurubhireSa ukta: mAriH sAra iti kIdRyaH samA vahabasi tenIna yumat prasAdAtme samaM vahanaM gurubhirukta' kiM are jJAnaM samutpanna tava tenokta jJAnameva gurubhirukta pratipAti apratipAti tainAta apratipAti guru vastuhA mayA kevalI AzA titaH ityuttA tacchirasi daNDaprahAro ta rudhirapravAhaM pazyata: punastatkSAmaNa kurvata: kevala jJAnamApuriti vinIta zithairaurbhAvya iti caNDarudrAcA ryasya kathA nApuTTho vAgare kicci puTTho vA nAliyaM vae kohaM asaJcaM kubbijjA dhArijjA piyamappiyaM 14 suvinIta ziSyaH apRSTaH san kiJcit vyATaNIyAt na kicit apRSTo vadet athavA apRSTo'lyaM pRSTo'praSTaH san vinIta: kimapi na vyAyau yAt apRSTa alpamapi na vyAditibhAvaH atha vA pRSTaH san alokaM na vadet punaH krodhaM asatyaM kuryAt gurubhinirbhasita: kadAcima: krodhaH syAttadApi krodhaM viphalaM kuryAt apriyamapi guruvacanaM priyamiva Atmanohita miva kha mamasidhArayet 14 atha krodhasya asatyakaraNa udAharaNaM // yathA kasyacit kula putrasya bhAtAvairiNAvyApAdita: anyadA kulaputro jananyA bhaNitaH putratvada bhATadhAtukaM vairiNaM ghAtaya tataH sa vairo tena kulaputreNa zIghra nijabalAt jIvanAhaM gRhItvA jananI samIpe pAnauta bhavatiyaH para bhrAghAtaka rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 1.41 mA bhAga Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 anena khAnatvAmahakkahani tenApi uhamitaM pracaNDa' dRSTvA bhayabhItana bhaNitaM yatra paraNAgatA na hanyate etahavaM zrutvA kulapuSeNa jananI mukhamavalokitaM Da TIkA jananyA ca satvamavalavya utpanna karuNayA bhaNitaM he putra bharaNAgatA nahanyanta yataH saraNAgayANa vimaM bhiyANa paNayANa vasaNa pattANa rogI ajanamANa 18 1 sappa risAneva paharanti1 tena kulaputreNa bhaNitaM kathaM roSaM saphalI karomi jananyA ukta vama sarvatra na roSa: saphalo kriyate jananI vacanAt sa * tena mukta: tayozcarayeSu patitvAcAmayitvA cAparAdha' sa gataH evaM krodhamasatvaM kuryAt iti kulaputrasya kathA dhArilA pivamappiyaM etatpada kayA kR yathA vautabhayapattane ekadA mahada zivamutpanna vayo mAMtrikAstatrAyAtA rAnaH purasa kathita vayaM pathivaM upazamavithAmaH rAjJA bhari tN| kena prakA reNa teSAM madhye ekenokta mantrasihaM mamaikaM bhUtamasti tadatyantaM rUpavadagIpura rathyAdiSu bhramatyaH pazyati sa mriyate yastat dRSTvA'dhomukhaH sthAt sa sarvarogai * mucyate rAjJA bhaNitaM alaM anena prati roSaNena bhUtena atha dvitIye mAntrikeNokta mama bhUtaM mahAkAyaM lambodaraM vistIrtha kukSi paJcazaurSa ekapAdaM 1 vitatarUpaM ahAsaM kurvan dRSTvA yohasati tasya ziraH saptadhA sphuTati yastu tadbhUtaM dhUpa puSya stutyAdibhiH pUjayati sa sarvarogamucate rAjIta animApi bhUtena * sataM atha taubena mAntrikeNokta mamApyevaM vidha bhUtamasti paraM priyA priyakAriNacanaM darthanA devarogebhyo mocayati rAtroktaM evaM bhavatu tathA tabagarAzivaM * upazAnta tato kRpAdijanaiH sa tauya mAntrikaH evaM sAdhurapi pUjAnindA priyA priyaM saheta uktaJcalAbhAlAbhe sukhaduHkhe jIvite maraNe tathA stutinindA vidhAne ca sAdhavaH samacetasaH1stutinindAdau na rAgaddeSavAn sAdhubhavatauti iti cayomAMtrikANa kathAprapyAce vadame abo avyAhu khaluduhamI appAdantI nAliyaM ve| kohaM asaccaM kubvejjA dhArejjA piyamappiyaM // 14 // appAceva dameyavvo appAhu khalu duimo| apyAdato nahIM etalekodhane asatya kara ni:phala kare dhA. khame pi. iSTa aniSTa guruno vacana sAbhalIne 14 kohaM asaJcaM ku. e pada upari rAgaddeSa aNa karake kula rAma dhanapatasiMha mAhAdura kA prA. saM. 9.41 mA bhAga Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA a01 20 suhI hoi asmiM loe paratyaya 15 AtmAe vadamitavyaH vazaukarttavyaH huiti nizcayena khalu yasmAtkAraNAt AtmA durdamo varttate AtmAnaM daman jIvaH sukhau bhavati asmin loke ca punaH paratra parabhave ca sukhI bhavati 15 AtmA damane dRSTAntaH yathA ekasyAM pallayAM ddau bhrAtarau taskaratAya kaustaH sArthena saha gacchatAM sAdhUnAM varSARtuH prAptaH naca tatra kopi sAdhu bhaktosti tena sAdhavastaskaranAyakayoH samaupegatAH sAdhu darzanena tau cauranAya ko Anandita tAn praNamya kathayataH kiM prayojanaM bhavatAM sAdhubhirbhaNitaM asmAkaM varSA suvihartuM na kalpate tato varSAvAsa prAyogya mupAzrayaM prArthayAmaH tAbhyAM ca saharSa sAdhunA mupAzrayodattaH tatra vizvasvAstiSTanti sAdhavaH cauranAyakAbhyAM bhaNitaM asmAkaM gRheSu sampUrNa bhaktAdi gRhItavya' sAdhubhirbhaNitaM na kalpate ekasmin gRhe piNDa grahayaM sAdhunA tataH sarveSu ucitagRheSu vihariSyAmaH upAzraya dAne naiva bhavatAM mahApuNya sambandhojAtaH uktaJca jAdedra uvasmayaM muni varAya tava niyaya joga juttA teSaM divAvatyavrapANa sayaNAsaNavigappA 1 tava sakSama sajyAcI nAnAbhAso jaNo bayAroya jIsAhaNa mavagAha kArI sijmAya rotasma 2 pAvai sura nararitosa kulappattIya bhogasAmihI nityaradrabhavamagArI sijjAdASeNa sAhaNaM 3 idaM sAdhuvacaH zrutvA tau atyanta parituSTau teSAM sAdhunA mupadravaM rakSataH vizrAmaNAdi bhaktiJca kurutaH sukhena sAdhunA varSAkAlo'tikrAntaH gacchadbhiH sAdhubhistayozcauranAyaka yoranya vrata grahaNAsamarthayorniyAbhojana niyamadattaH tayo reva mupadiSTa mAliti mahIyalaM jAmiNo surayaNau arA samanteyante vitthalanti aphuDaM rAIe bhU mANAu 1 gehaM pavali zrAu hayanti vamaNaJca matthiyA kuNai jUgrAjasoyarantaha koli au kuTTharoga 2 vAlo sarassa bhaGgaM kaMTolaggaigalaM midAraca tAlaM mibimbadda alI baJjaNa majyaMmi bhujjaM to 3 jIvANa kunyumAINa ghAyaNaM bhAyaNadho aNAIsu imA irayaNi bhoyaNa dose kosAhi uttara 4 to smin dRr3hate prayatnairbhavitavyamiti bhaNitvAgatAH sAdhavaH tAvapi cauranAyakau saparivArau kiyanmArgamanugamya nivRttau muni sevayA kRtArtha tvaM manyamAnI MOROORONOURERWORKARAARAKR rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ubhASA putra dRSTAta jANavo kiNahoka gAmeM eka kula putra ke tehanI bhAI varIye viNAstrI tivArI tamA veTAne kahe he putra tAhArA bhAInA viNAsaNavAlAne ta viNAsa te mAtAnI vacana lei tiNe laDDe beTe pApaNe vala karo bhAIno mAraNahAra jIvatopakaTi mAtA Agali kayo moravaMdha vAMdhI khana kADhI bolyo bhAta ghAtaka tujhane pAhaNu tivAra vairI bhayabhIta dhake kahe jihAM zaraNAgata AyAne kima hiNaye tima AhaNa ehavI vairInovacana sAbhalIne beTe mAtAne kahyo mAtA mahAsavurano dhaNiyANI ApaNA veTAne kahe he putra ApaNa saraNAgata Avaune na haNIye ja bhaNI zAstrame kahe ke yataH saraNAgatANa visaM bhiyANaM paNayANaM visaNapattANaM rogotra jaMgamANasappurisAne vapaharaMti 1 satpuruSate etalAne parApara na kare ehavo vacana sAbhalI veTe kadhI he mAta upano kopa koma saphala kara tivAra mA kahI hai putra sagale rosa saphala na karavI tivAra pachI teNe ApaNA bhAinI mAraNahAra vairaune sanmAna deva jI mADo ghara mUkyo tima voje jove rosa apanI hutI upasamAve yataH uvasameNahaNakohaM upane krodha kSamAI' asta viphala kara ima kulaputra dRSTAnta 1 dhArijApi yamappiyaMe uparikathA lokhoye ke rUDI vAta grahIye mAThI jhaMDIye yathA vIta bhaya pATaNe azivamRgI Upane te udAyana rAjA kanhe viNa maMtravAdo AzthA rAjAyatevolAyA tumhe kuSako tumhe sthakaro cho tehave kahyo ame maMtravAdI chA maMtravale bhUta eka hita Ave nagara mAhina me ayauva mRgau nagara mAMhi samAve sivAra pUche te bhUta tumArA kehavA ke tivAre te mAMhi pahilo maMtravAdI kahe he rAjA mAharo bhUta atihI rUpavaMta saudha cha piNa te bhUtane ucI dRSTa sAMmhI jove te manuSya mara teje bhUta dekhI naucI jove tehano roga jAve nirAmaya thAve ehavo bacana maMtravAdInI sAMbhalI rAjAI visajyA iNaro amAra khapanatho rAjAI vaujI maMtrabAdI bhUta bolAvyo te kahivA lAgo mAharo bhUta atahI kurUpa cha piNa tehane dekhone na hase mane manuSya te bhUtane stave tenIroga huI ane je niMdete mara rAjAne paula visarajyo rAja bIjI maMtravAdI volAvyo te kahe he rAjan mAharo bhUta kurUpa cha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tiSThata: andhadA tAbhyA dhATaugatAbhyA bahu gomahiSamAnautaM antarAlamAgeM tatparivAra puruSaiH kevimahiSo vyApAditastanojanAya saparivArI to tavakhitokecitparivArapuruSAmadyAnayanArtha grAmamadhyegatAH mahiSavyApAdakaiH parasparamitivimRSTa mAsAce viSa pratipyamadhyegatebhyodauyatatadA bahugImAriSa bhAga pAgacchati sAmanA iti vimRzyatai statha vaktaM bhavitavyatAvazena grAma madhye gatairapi tathaiva saccinya madyA viSaM pracipta tavAgatA: parasparamilitAH kUracittAH sarvepitau cauranAyakautuniH kaTausta: tAvatA sUryosta gataH tau cauranAyakau rAtribhojana niyamabhaGgabhayena na bhuktau andhe paraspara datta viSasaMyukta madyamAMsa bhakSaNena mRtAH kugatiM gatAH sobhAtarI ihaloke paraloke ca sukhonau jAtau rAtribhojanavrata grahaNena jilbendriya damanAt iti cauranAyaka dRSTAntaH varaMbha appAdanto saMjameNa taveNaya mAhiM parehiM damanto bandhaNehiM bahehiya 16 atha kizcitayan AtmAnaM damayedityAha saMjamena ca puna stapasA * mayA pAlAdAntaH vayokatI varaM bhavyaH avAmA zabda na dehaH Atmana AdhAra bhUtatvAt dAta: asaMyama mArmAvidhiho bhavyaH saMyamana saptadazavidhana suhI hoDU asiMloe paratyaya // 15 // varaM me apyA daMto saMjameNa tvenny| mAhaM parehiM dAMto baMdhaNehiM pica je ruDau pADuidRSTi sAhamujove te stavanA kara tathA nindA na kare tohI tatkAla roga bI mukAI samAdhi thAI ehavo vacana rAjA sAMbhalI maMtravA dauja parituSTamAna havo rAjAi te mAnyo teNe nagara mAMhi dho roga dUra kaudho sarvalokana premavaMta vo to je sAdhu hoi te bojA bhUtanI pare stuti ane niMdA sAMbhalo rAga dveSa na kare te pUjya thAi tima sAdhu piNavesa rUpa thI rahita aMgavibhUSA nahIM piNa sarvajanane karmAdi kadartha thI mUkAve pote pauNa sukha pAme aparane piDa sukhakArI sAra padArtha saMgraha karavo jima bhUtanau pare iti maMtravAdI dRSTAnta sampUrNam / paradraunoraMdaurUpapotAno prAmA mana da. damavo pa. prAma. huve nice du. dohilo te bhaNI Aja damavotra. prAmAne da. damyo cako su. mukhI thAve gha. halokane viSa pa0 para rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. sA... mA bhAga Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA lokane viSe 15 va* pradhAna bhalu mai* mujhane a. pApaNo ghAmAne da. damyo saM* saMyamasatare bhede karau ta tapasyA vAre bhede karau damavo AtmAne ma. rakhe pADuo bhUDo pa. pa. anere da. damyo thako ba. rAsaDau pramukha bAMdhaNe karau lAkaDauyAdikane vadha karIne gAthA 15 16 mauu para kathA likhiye jima upadesa mAlAmAMhi cha timaja jima cora hutaM ApaNA karmanA vasa dhako jiNe rasanA ra drauve sakhIyA huA te dRSTAMta kahe ke eka pahADanA gAlimA hive bhAI cora pallopatau tihAM rahe te sadA cori kare nagara gAma mAra tihAM vihAra karatA varasAsAne dhurai sAdhu pAvyA tihAM koI sAdhuno bhakta zrAvaka na tho te bhaNo mahAtmA cora pallopatine milyA mahAtmAne darthana pachipati harathA praNAma karI cora pUccoM he bhagavan tame amAM lagI viNakAraNa AvyA tamArI darthane ghaNo puNya thAya je amArau bhAgya dazA pUjya vAMdyA tivAre mahAtmA volyA je varasAne yatInehIDavu nakalpa te bhaNI varasAlA yogya vasatI rahivAne dyotI rahIye jogavahIye tapa karauye saMyamaniravAhi tebhaNI yAlA pApI ghaNI harSa pAmyA valI kahe pUjya ApaNe ghare bhAta pANI lenyo tumAra lIdhe amane ghaNo lAbha dhAsau sAdhu kahe ekaNa ghare AhAra lodhI na kalye te bhaNIlA bhAlA bhAMzI jasau pane tumai upAzraya dodhI tehane ghara pAhAra levo zayyAtara gharano AhAra na levo upAzraya daudho teha zrI tumane moTo lAbha upano jima siddhAMta kaha cha yataH jodeimuNi varANaM uvasmayaM tasmabahaphalaM hoi tavasaMyamasajmAe pAve sura narariDaya 1 ehavA RSinA vacana pannIpati bhAi harSapAmyA rAtidivasa sAdhunI sevA kare ehavA RSokhara tapaniyama karatAM kSamAdi guNavahatA varSAkAla vautI tivAre sAdhuvratalevAna viSe pallIpati bebhAIne hitopadeza daudho jarAtri bhojana na karivo ehavo niyama devA mAMdyo teNe dAkSiNyA lAja dhau nAna ko niyama lodho jatiye rAtribhojana nAdekhatA doSa dekhAdyA vihu loke pratibodha kahe yata: medhApipilikAhaMti yUkA kuryAjjalodaraM kurute madhikAvAtaM kuSTharogacca kolikaM 1 kaNTako dArukhaNA vitano tigalavyathA vyaMjanA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 2041 mA bhAga Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tanipatita zalavidhyati thoka 2 gatimma vigale vAlekhara bhaGgAya jAyata ityAdayo dRSTidoSA sarveSAM nizabhojane 3 rAtri jomasA jahanA peTa mAkoDI u.bhASA jAyatI buddhijAye jo boranI kAMTo atha vAvau jora dArUbaMDa kAMTo jImaNamAhe Aveto gale badhA kare vyaMjana sAlaNA mAhe bauchunaulorI pAve to a018 24 tAlupI bodhe vAlakeza jImaNamAI Aveto svarabhaMga thAI ima aneka rAtri bhojana nAsa galA dauThA doSajANavA ane jo rAtri bhojana kare to avasya rAthyo jAiye tihA~ aMdhAra aneka jIvAMno vinAza huve eha bhaNI dharmavaMtane sarvathA rAtri bhojana na karavo valI zAstrame kahyo ke yata: uluka kAka mArjAra ranasaMvarazakarA ahilazcikagodhAzca jAyate rAtribhojanAt 1 ima thAstAkta prakAra rAtrinA ghaNA doSa kahine vebhAyAne niyamane viSe dRr3hacittakaunA rAtribhojanAno niyamalodhI sAdhu vauhAra karI cAlyA jataunI sevA karI ApaNapubhala mAnatA ke ehave eka vArato cora dhADe gayA hutA gAma bhAjI gAI bhe saDhora ghaNA prANyA te pAchA AvatAM vicAle mahiSa viNAsavA mAdyo tehano AmISa keilevA lAgA ketalA ekapuruSa tihAM rahyA ketalA ekamadya levAne grAma mAhi gayA hive mAMsane kelavaNahAre ehavociMtavyo amAMsamAhe biSaghAtau gAma mAhelA jANaNahArane dauje eto mare ApaNa bhAge ghaNADhIra Ave te duSTabuddhitima bhavitavyatAmA vazi dhau gAMva mAhile jAvaNahAre lobha thI eyI pApavuhikIvI ApaNa aImadya mAMhi viSaghAtoye ApaNa neDho rava huta Ave ehavo vomAsovauSa ghAlyo jahave cora sagalA ekaThA maulyA ehave sUrya Avasyo tivAre te bebhAI core nAyaka gurunI daudhau AkhaDau rAtri bhojana nonema saMbhArau bhAMjavAnA bhaya thau alagau jaiveThAtena jaumyA je jaumyA te viSanA prayoga thI sArthasarvamaraNa pAmyA te sagalA kugati pahatA teve bhAine guruno dodhau pAkhaDau Upari atihau bhAva apano guru kane niyama lodhI te jIvatA rahyA kusale ghare AvyA mukhau *thavA jIva core raseMdrau damI te sukhoyA thayA tima potAno draudamyA sukhI thAI iti cora kathAH // 1 // varaM me appAdatoe upara sicAnakahAthaunaukathA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 .41 mA bhAga Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u bhASA a01 K4KAshes likhIye ke jIma hAthoi potAniI'drauI jautau tima jItauye eka aTavI mAhe hAdhIyAno yUtha rahecha te yUdhano dhaNI mahAviSa thI nAnhA janma jAtahAthau yAne mAre hathiNone ugAre manamAhe ciMtave rakhee moTA dhAye mujhane mAre mAharA yUthanAthathai vaise ehavA bhaya thau nAnhAra kalabhaviNase yataH sabaM govaMgavigattaNAmo jagaDaNa vigaDaNIuya kAsaura jatausauu puttAya pauyAkaNyakeu1 kanakaketurAjA ApaNA veTAnA sarva agopaMgacche dAvI aneka prakAranau vedanA kodhau nAka kAna chedAvI pagahAthanI prAMgulo chedau rAjakRSNA bhaNI veTAne vadhyAM hutA mAharo rAjya lesau irNa abhiprAya jimateNa rAjAI rAjya vAMchate jAtamAtra vigata kodhA tima teNe hAthoda ApaNA vAlakane viNase ehave ekadA koI hathazauI garbhadhakho tyAre tiNe hathaNoI jAyo mAhare garbhame janmahAyonI hosse evaDu hAdho viNAsasthe tabhaNI koNahIka upAye hathaNI garAkhavA bhaNau paga dUkhano mausakarau haluvera yUtha tho pAchalo ho kipAre eka done prAvo mole kivAre vedohADe mile ima karo tiNa hathaNoye hAthoyo janmo tahave tauNa hathaNauyetApa sAzramanirjana jANauguptathAnaka vaMsajAlamAMhe hAdhauyojanmo tehave tiNa hathaNIye tApasAzramanirjanajANau taumahAthI piNa suDa bharau vRkSanau mUle pANonAma tabhaNo tetApasAsaucAnika nAma dodhI tevaya prApta savalahAtho dhayo ketale kAle teNe hAtho pitAne yUva sahita dauTho mAMkane pUcho mAyesakala vasAMta ka hyo te samAcArapucho manamAhirosa dharo siMcAnake ApaNa pitAnehaNineyUSanodhaNIdhayo sarvaharaNIyAne pANamanAvIpiNa manamAhiMrosa rAsyu jevalo evaM prAthame hayaNo pheraprasavaso tApasarAkhasye to mujhane mArasye ehavovicArau tApasAcamaviNAsa syU ketalAekarAkhyA vaira kArauthaimauThAnaupare ThAmane viNAse te tApasa mahAdUkhoyA thayA phalaphUla leina sake tivAre jANyA e kupAve mAhu kare te bhaNau phala leI rAjA zreNika pAse AvyA rAjA ne kayo he rAjA na sarvalakSaNApi sicAnakanAma hAthI te pANaunestaMbha baMdhI jIma amesukhe rahauye rAjAye ANIyaritaMbha vAMdhyo tibAre tetApasahasiyA hAtha dhanapatasiMha bAhAdura kA A* saM0 u041 mA bhAga Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA a01 26 3030030 lAgA kimavayarakarasyo hai hastau rAjA tAharo bala kihAM gayo te avautano phalapAmyo evacanasAMbhalI hAthIne rosa cakkA AlAna bhAMja sAMkala soDatA pasAne pUThe dhAyo tApasanA zrAzrama vidyAsthA sagalAi tApasa hata prahata kaudhA balI rAjA zreNika timaja pakaDAvAnA upAya kanyA pithahAtho vasinAyeM teNe prastAve tethe rAjyamau gotrajAdevI tethe cAbI hAthI samabhAvyaM graho hastI rAjA gajagatinAcAlaNahAra sarvalacaNa saMpUrNa sAMbhalI rAyane sya mAha karake pUrva bharayaMbhAro caMpA ehave nAme nagara vasu nAme vipra te mahAdhanavaMta nitya sahasra bhojana kare ane varasa pratiyAga karAve tehave jAlavavArakara rAkhyo je ugaratA bhAta pANI leje ghane mahIne rUpauyoimate dharatI samAre brAhmaNa jaume tihAMkhAnamaMjAra AktA vAre pisa te dhanadeva zrAvaka ke tethe kahyo pAtra dAna dodhe ima lAbha ke vasu kahe brAhmaNa te pAtra dhanadeva kahe pAtra te sAdha basu na mAne te dhanadeva sAdhUne ApaNe ghare teDo bhAtapAMNI paDa lAbhyA tehanA puNya thau marI dhanadatano jIva zreNikane ghara naMdA rANauno putra nandakheNa hamro te dAnaphala bhogaveke supAvano phala thoDoI ananta guNa thayA ane tehane vastu ghaNo ho dodho pisa ajJAnanA vasa thau sicAnakahA tho thayo te sambandha sAMbhalau jAtausmaraNa upano ApadAme bhalo viveka upano ApaNape jihAM rAyanI hastimAlA ke tihAM prAvoubho rahyo prabhAti same rAjAyeM hAthI bhavyo sAMbhalIne badhAvyo aneka maGgalIka karo pATa hastI ekadA prastAva hama vihala koNikane virodhenAso sicAnika leI vizAlAi gayA ceDe mahArAye rAkhyA koNike visAlA voTI manuSya koDo maraNa pAmi piNa vizAlAI levAra naho nitya siMcAkanake caDhI rAto vAha doye koNikanA kaTaka maMtrI sa paDhe ane 32 sahasra hAthI saNA mada galita thAye koNika rAjA aneka upAya kathA piNa hAtho vasinAve je kUDe kheThe sarva jJAna karo jAye tivArI te upAya sarvaviphala thAye koNikano kaTaka dahinI para viloyo tivAra koSike ko je koI hAthone tehane mAre tehane taca suvarNa prabhu tivAre ekaNasubhaTahAM bhayo ekAmaha' karisyuM ima ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * AmA paJcendriyarUpaH sAdhumArge netavyaH yathA durSinautI pakho vRSabhovA umArgAt cAjanaka na todana kAThena mArmenIyate tathA yamAtmA pautyarthaH u TaukA pa.1 punarmanasi evaM cintayet ahaMparaiH anyalokazcanaiH zAlAdibhiH ca punarbadhelakuca' kuzacapeTA pAjanakAdibhirdamito mA bhaveyaM vadA pace mama tADanA sarjanAdibhirdamanaM karithanti tadA mama zreyo nAsti yadukta sahakalevara khedama cintayan svavazatAhi punastava durlamA bahutaraNa sahi * casi jovare paravayena ca tatra guNostite ityAdi zikSayA prAmAvazIkartazcaH 16 atra sicAnaka dRSTAntaH ekasyA aTavyA mahattaraM gajabUvaM sati * yUthAdhipatirjAtaM kalabhakaM vinAzayati andhadA tatra ekA kariNau khagarbhiNI jAtA evaM cintayati yadA kathamapi majavAlako jAyate tadA pramena * vinAzyate tataH sA kariNo yUthAdapasarati yAvatA yUthAdhipatinA yUva mavalokyate tAvatA dvitIye tIye divase sA yUthamadhye gatvA milati evaM kurvatyA tayA'nyadA RcAzramapadaM dRSTa sA taba pAgatA gupta sthAna prasUtA gajakalabhIjAtaH sa gajaH kumAraH saha pArAmAn siJcati tata * stApasaistasya secanaka iti nAma kRtaM sa vayaHsthI jAtaH bhramanta yUthAdhipatiM dRSTvAnavodita bala: samAritavAn svayaM yUthAdhipatirjAtaH sApasA yama mapi samUla vinAzitadhAn manmAtavA'nyA kariNI anya pracchana mAtiSTatu itivicAritavAya tataste kaSTA RSayaH puSpha phalapUrNa sAH beNika rAna: pAkheMgatAH kavitaJcataiH sarva lakSaNa saMpUrNAhastI mecamaka nAmA bane tiSThati tataH zreNikema svayaM taine gatvA mahatA basena gRhItvA pAnIya sa pAlAnastamce bar3a: RSibhi stavAgatyetinirbhasitaH gajarAjakte zauMDIyaM gataM prApta tvayA'smada vinaya phalaM iti zrutvA sa gajaH prakAmaM kaSTaH stanaM bhaMsA teSAM pRSTho dhAvita: te sarvehata prahatAH katAH prAptoTavyA bhagnAH punarapi taiSAmAzrayAH punaH zreNikaH sahaja grahavAya gataH pUrva bhavasAta devena gajaSyokta vatsaparebhyo damanAt svayaM damana varamiti saicaH zrutvA svayamAgatyAlAnastambhamAzritaH vathAhi asva svayaM damanAhunI jAta: tathA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 1 mA bhAga Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TIkA bhASA 'nyeSA mapauti par3iNIyaJca buddhANaM vAyA aduva kammuNA bhAvI vA jai vA rahasse neva kujjA kayA ivi 17 atha punarvinaya zikSAmAha // ca * punarbuddhAnAM AcAryANAM pratya nokaM zatrubhAvaM vAcA vacanena ktvA na kuryAt tvaM kiM jAnAsi ityAdi rUpeNa nirbharmanAM na kuryAt athavA karmaNA- kriyA saMstArako lAnena caraNAdinA sakdanena avinayaM na karyAt tadapi AvI iti lokasamakSaM yadivArahasyaM ekAnta kadApi suziSyo gurubhiH saha - bahehiya // 16 // par3iNIyaMca buddhANaM vAyA aduva kmmunnaa| AvIvA javA rahasma nevakujjA kayAivi // 17 // na * kahi vauDo laudho hAthone arathe aneka pAsa mAdyA kaNTakagata viSamizya phalavANau triNakodhA piNa te sarva viphala nitya halavihala upadrava kaTaka 4 mAhi kara tivAra teNepuruSepracchanna khAI khaNAvo te mAhi agnibhari japari sicatraNapAthasyA tiNe karI koI na jANe ekadinanAla yaMtra rAkhyA eka dizi siha rAkhyA eka disi manuSya sauyAra rahe ehave sabakavaca huI halavihala donu bhAI sicAnaka car3hI pUrvavaira kaTakamAhe pAvyA teNa sama hAthI pUravadisI kadhI jANopagana upADe tivAre aMkusa hAtho Thele piNa hAthau na cAle tivAra halla kahe aho hAtho sicAnaka amane iNa velA tUpiNa cha hadya ke to * kuNa bhalo thAso ehavo sAbhali hAthI ciMtavyo e annAna thakA na jANe tivAre vacana saMbhAvya appAcevadarbhaavvI ApaNo AtmA damauje parane damIye * stha ghAI abhomAnanAvasatho halavihama bhAIne utAro pote agni mAhe jhaMpyo marone devagati pAmi halavihalle atiduHkha kIdhI vayarArI mahAvIrasvAmI pAse dIkSA lodho sukha pAmyA ima ApaNo AtmA damyA garaja sare iti sicAnaka kathA saMpUrNam // 1 // pa0pratyanIka paNI verIpaNI bu. guruno vA.* vacane karo gurune zitha ima kahe te mujhane viparIta artha kayo a0 athavA guruno saMthArAdika cApa te kArye karau pratvanIka paNo hui pragaTa loka dekhatA * ja. jo vA* athavA ra* ekAnta guruno viparIta paNe me0 narake ka0 kaThina bacane karIne saukhAmaNadetApiNa 17 na0 gurune samope samIpaMktina bese rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA. sA. u. 41 mA bhAna Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa TIkA 28 * zatru bhAvaM na kuryAdityarthaH zatrIrapi guNAgrAhyA doSAvAcaM gurorapi iti kumati nirAsArtha kadApi naiva zabdasya grahaNaM 17 na pakkho napuroneva kiccANa * piTTho na juna jaruNAUru sayaNanIparismuNe 18 prathA sanasya vidhimaah| vinIta: sAdhuH pakSatI na niSidet paMkti sa mAvezAt guruNA sahasa mAnatvaM syAt tasmAhurorvAhunAsaha bAhu kRtvA na tiSTet punarguruNAM purato'gratopi na niSodet vandanAM kurvata: puruSasya guruNAM mukhAvalokanaM na syAt va yAnA AcAryANAM pRSTatApi na sthAtavya guruzithayoH ubhayorapi mukhAdarzanena tathA vidha rasavatvAbhAvaH sthAt na ca punarguruNAM jaruNA jaGyAsaha jarujakA ra yugne t saMghazyet atyAsaGgAt avinayaH syAt punaH ziyo gurUNAM vacana zayaneza vyAyAM zayAnaH san AsonIvAna prati zRNayAt gurubhirakte sati zayyAyAM sthite naiva ziSyeNa evaM kurma iti na vaktavya kintu guruNA samIpe Agatya vacana zrotavya ityarthaH 18 neva patthiyaM kujjA pakkhapiNDaJca saJjaye pAe pasArie vAvi naci? guruNantie 18 punarAsana vidhimAha ziSyaH gurAH samIpa paryasthikAMnaiva kuryAt jaGgo paripAdamIcanaM na vidhatIta ca puna: pakSapiNDa' jAnu jaGkopari vastra veSTanAmikA yogapaTTAyikA athavA bAhuddaye naivakAya badhAtmikA guruNA pAcana kuryAt vA zabdaH punararthe punarguruNA antike pakkho na purao neva kiccANa piddhyo| na jaje UraNA jara sayaNe no paDipaNe // 18 // neva palhatviyaM kujjA pakkhapiMDava sNje| pAe pasArie vAvi na ciThTha guruNatie // 16 // AyariehiM vAhito tusiNIo na kayAivi / na* gurUne Agalina bese ne0 niSedhArtha ki. AcArya ne pi0 pUThe na vaise na0 saMghaTTI nakara u0 potAnI sAthale kari U gurusAthalane sa0 saMthArAdikane * viSe baiThI thako gurune uttara na diye 18 ne ne gumane samope vastranau pAlaThIvAlIne kuna baise pa0 vAhano pAlaThauvAlaune piNa nabaise saMyatI sAdhu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA a.1 sammukhaM vA pAdau prasArya na tiSTet 20 pAyariehiM vA hito tusiyotro na kayA Ivi pasAyapehauniyAgaDhI uva ciThe guruM sayA 20 puna: suziSyaH prAcAryagurubhi Ahata pAitaH san tucoko na bhavet patra kadApi zabdoglAnAdyavasthAyA api gurubhi rAmaMtritaH zanno satyA maunaM kRtvAzrutamataM na *kuryAdityarthaH kathaM bhUtaH suziyaH prasAdaprekSo prasAda guruNA sehaM prezItaM golaM yasvasa: prasAda prekSIyataH anyeSu zitheSu satsu guravo mA zabdayanti tato 4 mama mahAgyamiti manasi cintayati punaH kathaM bhUtaH muziyaH niyAgaTThI mokSArthI vinatasya mokSakAraNatvAt suziyaH anena vidhinAguru sadA * upatiSThet seveta 2. puna vinayazikSA vadati pAlavante lavanta vA na nisauijja kayAivi cAkaNa pAsaNaM dhauro jo juttaM paDipaNe 21 dhauro buddhi mAn yato yatnavAn san zitho yahidheya kArya gurubhi rupadiSTaM tatkArya pratizRNuyAt aGgI kuryAt pUrva gurau pAlapati sati ISat vadati sati athavA * guro lapati sati vAraM 2 kathayati sati suziSyo na niSaudet guruNA kArye ukta sati prAsanaM svasthAnantajAdhaurodhairyavAn yatnena ekAgracittena yat * guruNA kArya ukta bhavet satkArya aGgI kuryAt ityarthaH 21 pAsaNagI na puccha jA nevasijjA gayo kayA pAgammu kaDuo santo pucchijjA pacalI uDo 22 Asane gataH svasthAne sthita eva suziSyo guruM prati sUtrArthAdikaM na pRcchet tathA puna: thijAgato rogAdyapadravaM vinA kadApi zayAna: pasAya pehI niyAgaTThI uvaciTTha gurusayA // 20 // pAlavaMte lavaMtevA nanisijja kyaaivi| cajaNa pAsaNaM dhIro *pa. pamalAbA pasArine pivana vaisevA. athavA na.manarahe gurune 18 samIpe pA. gurune ekane bA* vIlavyo thakI tu. paNa bolyo na rahe ka. kR kadAcit rogAvasthAi paNi pa. prasAda kIdhI mujha Upara pa. u. ima jANe ni0 mocArthI thakI ima rahe gu- gurune samIpe sa. sadA kAlane 2. pA. * gurune ekavAra bolAyo athavA sa. vAraMvAra volAvyA thako na yeso rahe ka. kadAcit vyAkhyAnA divyAkula thayo ca* mukaune pA* pAsaNa dhau* buddhi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u.41 mA bhAga Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA sUbAdika na pacchat tarhi kiM kuryAdityAhaguro samopaM Agasya utkuTako muktAsanaH kAraNataH pAda pucchanAdistha: san zAntI vA prAcasirvahAcaliH * sUtrArthAdikaM pRcchat 22 evaM viNaya juttamma suttaM asthaJca tadubhayaM pucchamANamasau samma vA garijAjahAsaya 23 pAcArya evaM amunA prakAraNa vinayayuktasya zizvasya sUtra arthazca tat ubhayaM sUtrArtha pRcchamAnasva ubhayaM pUrvokta sUtrArtha vyAkuryAt vadet vinayavata: zizca svAgre vA asaM guru para mparAto yathAnAtaM sUtrArtha guruH kathayet ityarthaH 23 musaM parihara bhikkhU nayau hAriNiM vae bhAsAdIsaM parihara mAyazca vajae sayA 24 bhikSaH jao jutta paDimANe // 21 // pAsaNagayo napucchejjA nevasejjAgo kyaaivi| pAgamma baDuo saMto pucchajjA paMjalI uDo // 22 // evaM viNaya juttasma sutta patya ca tadubhayaM / pucchamANasma sIsamma vAgareja jahA suyaM // 23 // musaM parihare bhikkhU naya ohAriNi ve| bhAsA dosaM parihare mAyaMca vajjae sayA // 24 // nalaveja puTTo sAvana *vaMta ja. je koI guru prAdeza dIye te pAdara para thako 50 kare 21 zrA0 potAne AsaNa baiThI na0 na pUche gurune sUvAdika kAI eka ne0 saMthAre beThI ma pUche kadAcit bahu atipaNo prA. guruneda samIpe bhAvIne u. akaDu thayo cha pu. pUre sUtrAdika paM0 behAtha joDIne 22 e. egI para vi. vinayavaMta * ziSyane su0 sUtra ane pa* artha ta0 tebihe pu0 sUtrArtha pUchatA dhakA si. vinItazithane vA0 sUtrArtha kaha ja* jima guru samIpe sAbhasyA to tima23 valau vinIta zithane vacana vinaya kahe he mu. mRSA pa0 varje bhi. sAdhu na. nice karau bhASA vA. na bole bhA0 bhASAmA do* doSa 50 parihare mA. mAvA ca zabda dhakI kodhAdika va0 varje sa. sadAra 24 na0 vole pu0 pUccI thako sA. sAvadha na. nirarthaka prayojana vinA nabole para no marma na rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 41 mA bhAga bhAgA Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 652 mAdhurmUSA bhASA pariharet ca punaH ohAriNiM avadhAriNI nizcayAmikA evaM evaMti rUpA bhASA na bruvauta bhASAdISaM sAvadhAnumAdanAdikaM pari haret ca punarmAyA varjayet ekasyA mAyAyAgrahaNena anyeSAmapi krodhamAna lobhAdaunA grahaNa sarvAn kaSAyAn parivarjayet kaSAyANAM varjanAt * mRSA bhASAyAH varjanaM sthAdeva kAraNAbhAve kAryAbhAvaH 24 nalaveja puDho sAvajjana nirahana manmayaM appaNaTThA paraDA vA ubhayasmantareNa vA 25 punaH sAdhu pRSTaH san sAvadyasa pApabacanaM nalapet na bhASeta nirarthakaM vacanaJca na bAlapet na ca marmaka marmarUpaM sAdhuna brUyAt miyate'neneti marma loka rAjaviruhAdika athavA marmaNi gacchatauti marmagaM yasmin karmaNi prakaTaubhUta sati manuSyasya maraNamevasyAt tadapivAkyaM prAtmArtha vA'tha vA parArtha vA'thavA abhayArtha athavA antareNa prayojanaM vinApi ca na vadet ityartha: 25 svagata doSatyAgaM uktvA upAdhi katadoSatyAgamAha samaresu agAresu sandhIsuya mahApahe egIe gathie siddhineva ciTThana saMlave 26 eteSa sthAneSa ekaH ekAko san sAdhurekAkinyA striyA sAIna tiSThet na ca ekAkI sAdhuraikayA kAminyA sahasaM lapet tAni kAni sthAnAni samareSu gardabhakuTIreSu lohakArazAlAsu vA tathA'gAreSu zUnyagraheSu tathA sandhiSu gRhaddayA sarAleSa tathA mahApatheSu rAjamArgeSu atra ekasyAgrahaNaM atyanta duSTatva pratipAdanArtha26 jaM me bahANa sAsanti saueNa pharameNa vA mamalAmuktipa hAe payotaM paDismaNe 27 atha gurubhiH zikSArtha ziSyamANaH ziSyaH kiM kuryAdityAha buhA guravaH yat bhe namasautena sautalavacanena vA'thavA parurSaNa nanirahuM namammayaM / appaNaTThA parachAvA ubhayasmata reNavA // 25 // samaresu agAresu saMdhIsua mhaaph| egoegi * vole a. ApaNA AmA arthe vA athavA pa0 para prAtmAne arthe u. artha vinA nirarthaka bhane paranI ma na bole 25 sa0 lohAra pramukhanI 8 zAlAne viSa pasanA gharane viSe saMvaidhara vice pAtaka'harate saMdhi have ma. rAjamArgane viSa e. ekalI sAdha e. ekalA strIsaMghAta ne na rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 u041 mA bhAga Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kA kaThoravacanena anuzAsati zikSA prayacchanti tat mamatAbhutti mamalAbhAya aprAptavastu prAptaye bhavizthati iti prekSayA iti budhA prayataH prayatnavAn san thiyo guruvacanaM pratizRNuyAt aGgI kuryAt na ca gurutI kaThoravAkyAt krodhaM kuryAt 27 aNasAsaNabhAvAyaM dukkaDasmaya coyaNaM hiyanta mabaIpatrI vesaM hoi asAhuNe 28 pabatti prajJAvAn prAnaH zivaH upAye mRduparuSaNAdau bhavaM aupAyaM guruzikSAvAkyaM tathA ca punaH duHkatasya preraNaM hA kimidaM * duSTaM karmaUtaM ityAdirUpaM tavacanaM hitaM ihaloka paraloka sukhadaM manute asAhuNo'sAdhoH kuziSyasya tat gurUNAM paruSavAkyaM dezya deSotyAdakaM bhavati * 28 imamevArtha punadRDhau karoti / hizra vigaya bhayA vaDDApharusaMpi aNusAsaNaM vesata hoi mUDhANaM khatisohi karaM payaM 28 vigatabhayAH saptabhaya rahitAH buddhAH jJAtatattvA etAdRzAH ziSyAH AcArya kRta anuzAsanaM paruSaM api kaThoramapi hitaM manyate mUDhAnA mUrkhANA kuziSyANAM kSAnti kSamAkaraM zodhi thie saddhiM neva ciThTha na saMlave // 26 // jame batANa sAsaMti saueNa phara seNavA / mamalAbhotti pahAe payotta par3ismo // 27 // aNusAsaNa movAyaM dakvaDammaya coyaNaM / hiyaM taM mannaI pannovasaMhoDU asAhuNo // 28 // hiyaMvigaya rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A. saM. u.41 mA bhAga sUba bhASA ra rahe abhI na0 bole nahI 26 jaM. jema0 mujhane guru a. jJAnAdi AcAra saukhave sau. sakomala vacane karI vA0 athavA ka0 kaThina bacane karo zaukha dauye cha ma. mAhare lAbhane arthe daur3a ke pe0 ehavI buddhi karo pakSa Adara para thako pa0 gurunI zaukha pramANa kare 27 a0 gurunI sIkhamo0 sukumAla * kaThina bhASAye UpAye karo du. bhaMDI kAMika prAcayA pako co0 tehane sokhano devo co0 preravI hi hitakArI ta0 tegurunI saukha ma. mAne pa0 prajJA baMta vedeSa ho thAi a0 sAdhu avinIta mUrkhane sokha detAM 28 hi hitakArI mAne vije sAdhu sAta bhaya rahita hud vu0 tatvanA jANa hui pha0 Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a. 1 34 sUtra bhASA karaM AtmazaDe rutpAdaka punaH padaM jJAnAdisthAnaM etAdRzaM guruNaM zikSAvacanaM dveSyaM dveSahetukaM bhavati 28 asaNe uvaciTThenA aNace akuthire aNa hAI niruTThAI misI dravjaya kukara -20 suziSyaH etAdRze Asane upatiSTet kodRze Asane tadAha anuce dravya Na bhAvena anu gurArAsanAt hone punaH akuce cautkArAdi zabdarahite tAdRzasya Asanasya zRGgArAGgatvAt punaH sthire Asane samapAde tiSThet atha sa sAdhuraudRze Asane kodRzaH san tiSThe tadAha apatyAyo kArya satyapi alpa muttiSThatItyevaM zauleo'lpotthAyau muharmuha rAsanAtra uttiSThet punaH kautho nirutthAyI nimittaM vinAnottiSTha t sthiraM tiSThet ityarthaH punaH punarutthAna zIlasya sAdhutvaM na bhavet punaH sa sAdhukodRzo bhavet alpa kukkaco bhavet hastapAdaziraH pramukha zarIrAvayavAn adhunvAno nizcalastiSThet ityarthaH 30 caraNe vinayarUpAmeSagrAmAha kAleNa zikvame bhikkhU kAleNya parikame akAlaca vivajjittA kAlekAlaM samA bhayA buddA pharusaMpi aNusAsaNaM / vesaMtaM hoi mUDhANaM khaMti sohi karaM payaM // 26 // asaNe. uvaciThTha jjA aNucce akue thire / appuThThAI niruThThAI nisIejja pakukkue // 30 // kAle nikkhame bhikkhU kAleNya paDikkame / akAlaMca kaThina piNa a0 sIkha detAM hitakArI mAne ve dveSa kAraNau taM0 tesaukha ho0 hui mUrkhane khaM0 sokha camA ane somamane nirmalakArI pa0 jJAnAdi guruno sthAnaka 29 hi0 a0 pATa pramukha Asapane viSe se a0 gurunA asaNa a0 zabda aNathA te vi0 nizcala AsaNane viSe bese a0 prayojane piNa thoDo uThe ni0 prayojana vinA na uThe na baise a0 aNahalAvato thako hAtha pramukha 30 hive vinita ziSyane eSaNAsamiti kahe ke kA* kAlavelAi bhikSAne arthe ni0 jAi gocarau bhi0 sAdhu kA kAlavelAi karopa0 gocarI thI pAko vale bojI porasId upAzrayabhAve ca punaH vali prAkAlava varNIne ***********************************X**X**X**X**X**X******** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a01 35 sUtra bhASA MESSENGER yare 31 vAle prastAve bhikSuH sAdhunikramet bhivArthaM nirgacchet ca punaH kAte eva pratikramet zrAhAraM gRhItvA svasthAnAya pavAdA gacchet kAlaM aprastAva vizeSeNa varjayitvA kriyAyA asamayantyA kAle kriyA yogya prastAve eva kAlaM tatsamaya yogya kriyAsamUhaM samAcaret kuryAt 32 parivADIe na ciTTelA bhikyUite saNazcare pariruveNaesittA miyaMkAle bhakvae 31 bhikSuH sAdhu paripAvyA gRhastha gRhe jImana vArAdau bhojanasthita puruSANAM paMktI na tiSThet tatra bhicoH praprautizaGkAdi doSa sambhavAt punarbhikSuH sAdhuH datte dAne gRhasthena dIyamAne AhAradAne eSaNAcaret zrAhAradoSa vilo kanaM kuryAt na tu jAloya na sa doSAhAraM gRhIyAt tat zuddhaM AhAraM pratirUpeNa suvihita prAcIna munInAM rUpeNa yathA pUrvAcAryasyavirakalpa : sAdhubhiH pAtre AhAraM nirdoSaM gRhItaM tathA gRhItvA tadapi AhAraM mitaM stoka' va kuci pUrttimAtra gRhItavya' amitabhojane bahudoSa sambhavAt evaM vidhinAhAra AnIya kAlena namaskArapUrvaka pratyAkhyAna pAraNa samayena siddhAntokta vidhinA bhacayet AhAraM kuryAt ityarthaH 32 punargRhastha gRhe vivajjettA kAle kAlaM samAyare // 31 // parivADie na ciThThe vjA bhiktU datta saNaMcare / paDiruveNa esittA miyaM kA lega bhakkhara // 32 // nAiTra maNAsanne nannesiM cakkhuphAsa / ego ciThThejja bhattaThThA laMghittA taM naikkame // 33 // nAi kA0 kriyAne avasare kA0 je anuSThAna jeNive lAi karivo ke sa0 samAcAra 31 pa0 jaumavA pAMta baiThI hui tihAMjabho na rahe te bhikSune arthe bhi0 sAdhu pa0 dAtArano dodhu' e0 nirdoSa AhAra levAnI eSaNAne viSe ca0 vicara pa0 sAdhane bese pa0 bhicAgaveSine mi0 mAtrA kA prastAve sitA ntoktavidha jima cha' tima bha0 jime 32 nA0 bhicAcara Ubho hoi tihAM atidUra jamAna rahe atiThU kaDo kabhI na rahe na0 bhikSAronI tathA gTahasya 8 rAya dhanapatasiMha bAhAdura Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 8 AhAragrahaNa vidhimAha nAi dUramaNA sabai nabe siJjakyu phAsI ego ciTeja bhattaTThA lakittAtaM na ikame 33 sAdhuhastha gRhanaati dUrantiSThat parva samAgata apara bhivayAM nirgamananirodhasambhavAt AhAra dUSaNasya adarzanAcca punastathA anAsabastiSThet Asabena tiSThet apara bhikSUNAM aprauti sambha vAt punarantheSAM bhikSukA pekSayA gRhasthAnAM cacUHsparzataH cakSuH sparzana tihat yathA anya bhikSavaH gRhasthasya cakSuH spa" tiSThanti tathA na tiSThet * ityarthaH kavaM tiSThet tadAha ekAnta pradeze yathA gRhasthaH evaM na jAnAti ayaM sAdhurandhabhikSuniMgamanaM icchati evaM ekaH purA Agata bhikSu ko pari deSa rahitI bhaktArtha AhArArtha sAdhuH pUrvamAgataM bhikSu lajiyitvA na atikramet ullaMghyana pravizet ityarthaH 33 nAi uccaiva naue vA nAsane nAi * dUrao phAsuyaM parakaDaM piNDa' paDigAheja saJjae 34 punarAhAragrahaNa vidhimAha ati uccaiH sthAne mAlAdau AhAraM na gRhauyAt AhArasya pAhA *radAturvA patana sambhavAt ca puna nocaiH sthAne mAlAdI AhAraM na elIyAt tatra ca eSaNAyA asambhavAt dAyakasya kaSTAdisambhavAhA athavA'ti * ucca :sarasAhAralaH ahaM labdhimAn ityabhimAna rahita: AhAra labdheH ahaM daunosmi mahyaM kopi na dadAtauti dauna buddhirahitaH iti bhAva uccatva * nocatva rahitaH na Asano na pratinikaTavartI yathAyogyasthAnesthitaH prAsukaM nirdaSaNaM navakoTivizuddha paratataM gRhasna AtmArtha kRtaM piNDaM pAhAraM * * saMyato jitendriyaH sAdhuH pratigRtIyAt 34 appapANapya bauyaMmi paDicchinnami saMbuDe samayaM saJjae bhuJja jayaM apparisADiyaM 35 adhA hArakaraNa * uccava nIevA nAsanne naaidro| phAsuyaM parakaDaM piDaM paDigAIjja saMjae // 34 // apyapANapyavIyaMmi paDikanna mi nau ca dRSTagocara ubho na rahe e. rAgaddeSa rahita hui ci. ubhI rahe bha* annapANau pramukhane ardhe laM bhikSArIne ulaMghaune na0 praveza na kare 33 nA. * dAtArathI uco rahaune tathA naucI ubhI rahone bhikSA nalye nA. tukaDI ubhI rahone bhikSA na lye atidUra ubhI rahaune bhikSA na ye kA jiva rahita rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. sA.u.41 mA bhAga Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ghaTokA sthAnamAha saMyata: sAdhuratAdRze sthAne samakaM sAdhubhiH samaJjayaM yatamAnaH sansuramura cavara kasa2 kuraDa kuraDAdi zabda akurvANa: aparisATitaM sistha * pAtane na rahitaM AhAraM bhuJjota kodRze sthAne alpaprANe alpA: avidyamAnAHprANAyatra tat alpaprANaM tasmin vIMdriyAdijIvarahita avasthita prAga *ntuka prANa rahite punaH kodRze sthAne alpabauje bIjagrahaNopalakSaNena sarvai kendriyarahite puna: kodRze praticchanne sampAtimasatva jIvarakSArtha saMhate pArvata: kaTakuTyAdinA chAdite anyathAraMkAdi daunayAcakAdaunAM yAcane dAnAbhAve nindAyA utpatte : pradeSa sambhavAt dAne sati puNyabandhasadbhAvAt tasmAbiravadyasthAne AhAraM kuryAt 35 adhA hArakaraNaprastAve vAkyatanamAha sukaDatti supakkitti succhinne suhaDe maDe suniDie sulavitti sAvajjaM vajjae muNo 36 muniretAdRzaM sAvadya sapApaM vacanaM varjayet na bruvauta etAdRzaM kaudRzaM tadAha muktataM idaM annAdi punaH supakka vRtapUrAdi sUcchinna midaM zAkAdi suhRtaM kAralakAdisya kaTakatvaM samyak hRtaM athavA vaTakAdinA magadasaurakakaMsArAdaunAM ghRtaM suSTu hataM tathA punarmataM muddA dika suSTutaM mRtaM etat AhAraM samyaga niSTAM prApta sarasatva prApta puna ridaM AhAraM mulaSTaM akhaNDojvalataNDula harita muhAdiniH pandra metat pradhAna * bhojanaM ityAdikaM vacanaM varjayet niravadya tu bhASeta yathA kramAt muktataM dharmadhyAnAdi supakka vacanavijJAnAdi suSTucchinnaM snehapAzAdi suSTuhRtaM saMbuDe samayaM saMjae muMje jayaM appari sADiyaM // 35 // mukar3etti supakkatti succhinna suhaDe mdde| suniThie mulachetti * acitta pa0 parane arthanIpAyo huve pi0 AhArane arthe pa0 grahaNa kare saM0 saMyatIya 34 ve indrauvyAdika jauva rahita a0 bIjarahita ehavA sthAnakane viSe pa0 Upara DhAkyo hui sa. bihu pAse kavADAdike karI DhAMkyA huve saM0 ApaNA AcAra saroSA AcAravaMta bojA sAdhu sahita saM0 saMjatI jaume na. jayaNAI a0 aNanAMSato jome 35 bhalo kodhoe abAdika su0 e bhalApakAyAe ghevarAdi su0 bhalo chedyAzAka patrAdika su0 bhalo hastro kapaNano dhana rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 2041 mA bhAga Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ haTaukA * mithyAvAdi suSmRtaM paNDitamaraNena suniSTitaM sAdhvAcAra sulaSTaM vratagrahaNaM ityAdi niravadya vacanaM brUyAdityarthaH 36 ramae paNDie sAsaM hayaM bhaha vivAhae vAlaM samai sAsamto galiyasmaM va vAhae 37 aba gururiti karTapadaM anuktaM api gRhautavya guruH paNDitAn vinItazithAn zAsat shithaa| dadat pAThayan ramate ratimAn syAt prasabo bhavedityarthaH kaiva vAhaka iva akhavAraH bhadra suzikSita hayaM vAhayan khelayan ramate harSitI bhavet bAlaM mUrkha zivaM zAsat AcAryaH thAmyati zramaM prApnoti kaM kaiva masya khaM duniIta turagaM vAhaka iva akhavAra iva yavA'vavArI durvinauta turaga vAhayan * khedaM prApnoti tathA kuzizca pAThayan gururdukhito bhavet ityarthaH 37 khuDDyAmecaveDAme akkosAya bahAyame kalANa maNasAsanto pAvadidvitti mabaI : * 38 durvi nauta zivaH kalyAcaM ihalokahitaM anuzAsataM zikSayantaM prAcArya pApadRSTi rasyeti pApaTTaSTiH ayamAcAryaH pApadRSTi rasti pApakArau vartate me mahyaM khuDDakAn TakkarAn dadAti me mahyaMJcapeTAn dadAti me maccaM AkrozAn durvacanAni zrAvayati punarbhamA badhAna kaM bAdidhAtAn dadAti aparaM * sAvaja vajjae muNI // 36 // ramae paMDie sAsaM iyaM bhaI vvaahe| bAla samada sAsaMto galiyamaMva vAhae // 30 // ma0 bhalo mUyo cADotrI su0 bhalAnIpanA modakAdika su0 svAdasu0 bhalAzA bhanika modaka akhaMDa sA. sAvadya ehavI bhASA vA varje mu. sAdhu 36 hive niravadya bhASA vole voje prakAre artha kahe ke su0 bhalo pAko brahmacarbaeNe phAlyo su bi. bhalo neha chedyo su ha. bhalo hayaM alago kaudhI ApaNI prAtmApaNe vajana dho maDe0 bhale maMDita maraNee mUSosuni0 bhalo pAlyo iNa sAdhunI AcArasu la0 bhalI sAdhunI samAcAroeNe pArAdhi ehavI bhASA sAdhu bole sA0 sAvadha bhASA va0 varje mu0 sAdhu 36 ra0 ratimAne sAtA mAne pa0 guru sA0 zaukhAmaNa detA vinita ziSyane ha* vinIta ghoDAnI pare vA zikhANahAranI para guru zaukha dauve tivArI avanauta jehavo jANe te kahe ke va0 mUrkhane sa0 kheda pAme sA0 saukha detA ga0 galiyAra akhanA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u0 41 mA bhAga Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ samohitaM kimapi na dRzyate AcAryaH pApaH kevalaM madya TakkarAdaun eva dadAti iti manyate na tu hitakArakaM AcArya manute 38 atha punarvinauta dupinotayorvarthanamAha puttome bhAyanAitti sAhakanANa mabaI pAvadivauu appANaM sAsaMdAsitti bhannaI 38 sAcaH suzizcaH kalyANa hitakArakaM guru guru vacanaM vA kalyANakArakaM manute ayamabhiprAyaH yadA suzizthaM prati prAcAryo guruH anuzAsti tadA suziyo manasi evaM jAnAti prAcAryomai mama putrasya iva bhrAturiva jAtaH svajanastha svasya iva anuzAsti svakIyasva buDyAma maca pAThayati pApadRSTiH kuziSyaH guruNA zAsvamAnaM prAmAnaM dAsamiva manute ayaM mAM dAsa miva tarjayati iti manasi duHkhito bhavati AcArya nindati ityarthaH 38 na kovae pAyariyaM appANaM pinakovae buddhovaghAI . khaDyAme caveDAme akkosAya vahAya me / kallANa maNusAsaMto pAva dichitti manbaI / 38 / putto me bhAyanAitti sAhu kallANa mannaI / pAvadihauu appANaM sAsaM dAsatti mnnii|3| na kovae AyariyaM appANaM pinkove| buddho vadhAI rAma dhanapatasiMha vAlAdura kA A. saM..41 mA bhAga bhAgA vA0 zokhAmaNahAranI pare 37 TAkaramAra ke guru me0 mujhane ca0 peTAmAra ke me mujhane a0 gAli dauye ike mujhane va0 daMDAdike karI va cha me0 mujhane jima koTavAla vaMdauvAna ne mAra tima mAra ka* hitakArI zaukha detA pA. e guru koTavAla sarikhI pApadRSTi ke 38 pu0 putranI pare me. mujhane bhA0 bhAino pare nA. nAnaulAno pare guru mujhane hita kara sA. sAdhu vinita ziSya ra te ka hitakArI ma0 mAne saukha pA* pApadRSTI avinIta pa. prAmA hui te sA. saukhadetAM dA0 dAsanI para karI mAne jima dAsane zaukhA timae gurune saukha dIye ehavo ma. mAne 38 jima guru na kope tima kahe ke na0 na koparva A. AcArya ne gurune pa. pApaNI AtmAne piNa ma. nakope 70 gurunI ghAtanI karaNahAra mana huve na na huve to tA. Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhASA na siyA na siyA tottaga vesae 4. vinIta yiSyaH AcArya na kopayet tathA'paraM api na kopayet tathA AtmAnaM api na kopayet punaH ziSyo bahopaghAtau AcAryasyopaghAtakArau na syAt yuga pradhAnAcAryopadhAti kuziSyavana syAt tahaSTAntaH kopyAcAryo'STavidha garI sampat samanvito bahuzrutaH nasiyA nisiyA totta gvese|4| AyariyaM kuviyaM naccApattieNa psaaye| vijbhavajja paMjali uDo vaejja na gurunI chidra ga0 gaveSiye 40 buddova. kadApi rausa upaje hute ghAtana karivo jima yUga pradhAnAcArya nu ghAta kuziSyenaupajAvyo te kima kuNaeka prAcArya * bahu zrutamahAzAMta prakRtinA dhaNo ketale kAle gurunevaDhapaNa AvyA jaMghAvalikhINathA te hu~te ekaNa grAme rayA je bhaNI siddhAntama ima kayo ke bata: jiya * kohamANa mAyA jiyalobhaM chu haMsa he jodhirA vur3hAvAse viTiyA khaveti cirasaMcayaM kammaM 1 krodha mAMna mAyA lobha aneM bhUkha nokhA jeNe jItI hai je dhora sattvavaMta ke te zarorane asamarthapaNe ekaThAme co mAse rahyA hutA cirakAlano pApakhapAvi tathA paJcasamiyAti guttA ujjattA saMjamatavacaraNa vAsasayaMpi vasaMtA muNiNA pArAhagAbhaNiyA paMJcasamanti karisamitA trihu gupte karI guptA tava saMyamane viSe udyamavaMta ke jIvanaurakSAno karNahAra vArabhede tapa ane carNasataro karNasattarI ane mAhAvrata tathA paDilehaNA pramArjanAdi sAdhu kriyAne viSe etalAne udyamavaMta ehavAje sAdhu hoI tevarasanAsata rahito kSetre ArAdhika kahiyA tIrthakaradevanI prAjJAe cAlatAM terahe ligAra doSa nahI gurupratizrAvaka Avikahyo bhagavan he zraddhAvihAra karave akSama hayAtume pie khevi raho cAritra pArAdhI teguru tihAM rahive thake tehavo guruno vinaya veyA vaccakaratA ketale dIvase gaye hute ziSyasobhA upArjI tehanau prasaMsAguru vASakanhe kahe ehave eka ziSya gurune kahe amhe syUM balo veyAvaccakaro na jANaM evaM varase ame vevAvaJcakarisya sarva sAdhu kahe veyA vaccaduHkarake ehAthonI pAkhara hAtho ho upADe tehoja ziSya bove yAvacca vAi apara ziva abhimAna vase kahe amhe karisya jasanau vAMchAi piNajasa te sarajyalAbhe te ketale rAya dhana patasiMha bAhAdura kA zrA0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vA ON. .70 hai pravatyApi zAntaH caurajahAbala: kvApi grAma sthitaH tatra kuziSyAH satataM vayAttyavidhividhAnAt bhagnapariNAmaigurumAraNArtha sadoSadhAdicintA 10 TIkA a.1 * kArakANAmapi zrAvakA pura iti pravadanti guravo anasanaM cikIrSat ki mapyau SadhAdikaM na gRhanti ityuktA antaprAnta mAhAraM Anauya gurave - prayacchanti vadanti nityA'vasthAyitve nAmanAM gRhasthA ativiziSTaM na kiJcidyacchanti tata: bAiH saMlekhanAsvarUpaM guruvaH pRSTAH ziyANA kUTama prItiM ca jJAtvA kRtame vA'nazanantai riti eva mAcAryopaghAtau na syAdi tibhAvaHH / punaH tobagaveSakopi na syAt yathA durvinauta turagaH prAjana ka gaveSako bhavet tathA muthiyo dravyato bhAvataca totrasya prAjanakasya gaveSako na bhavet dravyatInaM capeTAdi bhAvatotraM vyadhAkArivacana jeya 40 * AyAriyaM kuviyaM naccA pattieNa pasAyae viveja paJjaliuDI vaijjana puNoti ya 41 suziSya AcArya guru' pattieNa prauti samutpAdakena vacanena 4 prasAdayet prasannaM kuryAt kiM kRtvA kupitaM jJAtvA guru sakrodhaM jJAtvA vinIta ziSyaH prAJjalipuTa' san krukhaM AcArya vidhyApayet zAntaM kuryAt kruddhasya kAle sarva zithacomAse alagA rahyA te abhimAnI sotha vinayaveyAvacca gocarI pANI thaMDale mAtrI saMdhArAdika vAra2 mAMgatA manaubhagyo hauye duSTa bhASA * buddhi citavI guruno Aukho kimahI pUro thAsthe marato daume nahIM hato vaDA kalezamA AvI padyo guru kadau marasya ehavo ciMtavatA iMtAM teNe grAma zrAvaka vikhAsi oSadhAdikamI tulanAka re ke ima kahi nirasi bhAtapANI sugurukane tyAve nirsa asanAdika dekhIne kaI AgAmakA bhagavan zrAvaka tI pattha pANI poSadha nahI vahirAve leNahAra na thAke piNadeNahAra to thAke ane jihAM eka sthAnaka ghaNAdi na vahiratA zrAvakane vAlahA na lAge evaca na zithe gurune kahyA hive ehavA je vizvAsI sAdha zrAvakane ghara dhau bhAta pANI letAM tena kalpe te kima tivAre zrAvake ciMtavyo cAlI guru samIpe je pUche he bhagavan tumArI kuNa samaya je aNalyo tuma karI jauna dharma daupa ke lokAne pratibodha dyo cho te tamane mahAlIbhano kAraNa ziSya bhAta pANI na rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ : u0 TaukA guro ra suziSyeNa evaM vaktavya' he svAmin punara evaM na kuryA mamA parAdho'yaMkSantavyaH 41 dhammajjiyaJca vavahAraM buddhe hAyariya sayA samAyarantI 42 4 vavahAra garahaM nAbhigacchaI 42 sAdhusta vyavahAraM sAdhvAcAraM Acaran gahIM na abhi gacchati vyavahRyate aGgaukriyate dharmAdhibhi riti vyavahAra sta vyavahAraM aGgokurvan muni niMdAM na prApnoti taM ke vyavahAra yo vyavahAraH sadA sarvadA buddha titattvairAcaritaH punaryazca vyavahAro dharmArjitaH dharmeNa sAdhudharmeNa utpAditaH kathaMbhUtaM vyavahAraM vizeSeNa apaharati pApaM iti vyapahAra sta' vyapahAraM anena prANAtipAtAdyA zravanivA rakaH * sAdhvA'cAro darzita: 42 maNogayaM vaktagayaM jANittA yariyasmataM parigijma vAyAe kammaNa uvavAyae 43 suzithaH AcAryasya manogataM puNottiya 41 // dhammajjiyaMca vavahAraM buddhehAyariyaM syaa| tamAyaraM to vavahAraM garahaM naabhigcchii|42 maNogayaM vakta * vahire testho kAraNa ke eha vacana sAMbhalau gure ciMtavyo zrAvakano vAMka kAI nau sadA dine teha voja bhAva ke e sarva kuzizvanI vAtA zrAvaka bhAgya *vaMta mahAbhaktivaMta piNa kuziSyane apratIti upajasye loka nindA karasI to hive suravIra thaI aNasaNa lauja guruziSyane ughAyo na kasyo guru aNasaNa. sAdhau mukta pahuMtA jauma tiNe kuzithe gurunI ghAtakaudho tauma vauja ziSyane na karivo ziSyamaraune dUragati pAmI kupAtra zithaviSe jANavI iti kSINa jaMghAvaladRSTAnta saMpUrNa huvo // 1 // a. AcAryAne ku0 kopyA na jANone pa0 pratIta upaje teha ve vacane karI pa. prazAMta kare bi9 kopAmni upazamA ve pa0 ve hAtha joDIne va ima kahe na0 valIe aparAdha hunahIM karUM tumhekhamo 41 dha0 dazavidhi yatIdharma kSamAdike karI ji. upA] vyApArayatIne je avazyameva karavI paDilehaNAdi bu0 tattvanA jANa teNe je prA. AcAra pAcakho sa. sadA ta* te AcAra thako va. prAcAra pApa kampanI TAlaNahAra ga. avinita paNAnI niMdAnI na pAme 42 manogata bhAva tathA vacana thI gurunI abhiprAya jA. jANine A. AcArya guruno 20 te kArya pa0 pramANa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u.41 mA bhAga bhASA Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA . * manasi sthita kArya punarvAkya gataM kArya pUrva jJAtvA pazcAt tatkArya vAcA parigRhya aGgIkRtya ahaM etatkAyaM karomautyuktvA karmaNA kriyayA natkArya mutpAdayet gurormanasi sthitaM gurUta guruNA kriyamANaM kArya suziye Na tvaritaM vidheya mityarthaH 43 vitto acoie nizaM khippa havaDU sucAie jahovaI' mukayaM kiccAI kubaI sayA 4 4 vitto vinayAdiguNana prasiddhI vinIta zitho'nodito'preritopi sarveSu kAryeSu nityaM pravarttate kadA cit svayaM kArya kurvANaH prAcAryeNa prerita cettadA kSipra' bhavati zIghrakAryavadbhavati kArya kurvan prAcAryapreritaH ziSyaH evaM na brUyAt ahaM tu kArya karI * mye va kiM bhavadiha thaiva pralapyate yathopadiSTaM sukkataM kArya sadA kurvIta eka kArya vA athavA katyAni vahani kAryANi kurvIta gurvAdezeSu Alasya na vidheyaM prasavatayA tadeva kArya tvarita vidhayamityarthaH 4 4 naccA namad mehAvI loekittIya jAyae hava kiccANaMsaraNaM bhUyANaM jagaI jahA 45 medhAvI buddhimAn gayaM jANittAya riyasmau / taM parigijma vAyAe kammaNA uvvaaye|43| vittA acoie niccaM khiyaM hava sucoie jahovaTTha sukayaM kiccAI kuvvadUsayA / 44 // naccA nama mehAvI loekittI sjaaye| hava kiccANaM saraNaM bhU karaune vA* vacane karau kahe e kArya hu karisya ka. kAyAI' naupajAva karaune u. te kArya saMpUrNakare 43 vinIta ziSya a. aNapreyo ni. sadAI * kArya karavAne viSe pravarte khi* vilaMba rahita kAryanI karaNahAra ha. hui su0 rUDau pare gurunI zikhavate thake ja0 jima gurune kArya kayo hui tima kare su0 kArya kodhA pachI guru prazaMsA kara ekArya rUDo kaudho ki ehavA gurunA kArya ku0 kara sa. sadAi 4 4 e adhyayanamAMhi vinautane je guNa kahyo te na jANone na vinayavaMta hui mai* buddhivaMta lo. loka mAMhikaurti sa0 tehanI jA. Upaje ha0 hui ki0 rUDA anuSThAna karivAne sa0 AdhAra bhUta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . u TIkA 8 ru sAdhu namati vinayaM karoti kiM kRtvA iti vinayazikSA jJAtvA tasya namastha loke kIrtirjAyate punaH sa vinayavAn sAdhuH kRtvAnA ucitakAryANAM saraNaM * * bhavati Avayo bhavati keSAM kA yathA bhUtAnAM tarUNAM jagato pRthvI yathA AzrayabhUtA tathA sarveSAM sAdhukAryANAM vinayau sAdhurAyo bhavatItyarthaH 45 pujjA jasma pasoyaMti saMbuddA puvvasaMthayA pasavA lAbhaismaMti viulaM adviyaM mayaM 46 pUjyAH prAcAryAH guravaH yasya ziSyasya prasaudanti prasannA bhavanti te guravaH prasannAH santastaM ziyaM prati vipulaM arthitaM vistIrNa vAJchitaM zrutaM zrutajJAnaM lAbhayiSyanti prApayiSyanti kathaMbhUtAH pUjyA saMbuddAH samyagjJAtatattvAH punaH kathaMbhUtAH pUrvasaMstutAH pUrva samyakaprakAreNa stutAH paThanakAlAt pUrvameva saMstutA vinayena paricitAH raMjitAH tatkAlavinayasya kRtipratikriyArUpatvena tathAvidhaM prasAdAjanakatvAt tena sarvadA saMstutA: athavA kathaMbhUtaM zrutaM Arthika artho mokSa: prayojanaM asyeti Arthika arthAnmokSotpAdaka zrutadharma prApa yANaM jagaIjahA / 45 / pujjA jasma pasIyaMti saMvuddhA pubvsNthuyaa| pasannA lAbhadUrasaMti viula aTThiyaM suyaM / / 6 / sa pujjasatyesuviNIya saMsae maNIruDU ciTThad kmmsNpyaa| tavo samAyAri samAhi saMbuDe mahajjuI paMcavayAi~pAli bhASA haiM ke bhU. jauvane ga0 prathavo ja0 jima AdhAra bhUta 45 pu. prAcAryAdika je vinauta ziSyane saM0 tattvanA jANate gurune pu0 vAyaNa ziSya lese teha thau pahilA saM0 vinaya karI meSyA ke pa. prasanna thakA gurulA* pamADe diI vi. vistIrNa ghaNa pa0 mokSa pAmavAnI hetu ma. zrutannAna te pamADe dauje 46 sa. vinIta ziSa pu. bAvanIka yAtravaMta su. rUDo para TAlyA ke saM0 saMdeha jethe ma. gurunA mananA jima ruci hui tima ci. pravartta ka. kriyA daza vidha samAcArau teNe karau saM. sa. sapano sa. pAcaravI sa. samAdhi tethe karaune saM0 rUMdhyA pAzrava jeNe te sAdhu ma moTI tapanauti tirI karau sahita rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA..saM. u.41 mA bha sava Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a01 45 suva bhASA **** yithanti 46 sa pujjasatthe suviNoyasaMsara mayoruI cihna kammasaMpayA tavo samAyAri samAhi saMbuDe mahajjuI paMcavayANi pAliyA 47 sa suziSyaH AcA yo manoruci stiSThati manaso rucirnermasya yasya sa manarucirnirmalacittaH athavA manaso gurocittasya ruciryasya sa manoruciH gurucittasya buddhiyukta ityarthaH punaH kIdRzaH suzithaH karmasaMpadA dazadhA samAcAraukaraNasaMpadA upalacitaH punaH kIdRzaH pUjyazAstraH pUjyaM sarvajanazlAghyaM zAstraM yasya sa pUjyazAstraH gurumukhAt adhItaM zAstraM vinayapUrvakaM zradhItaM ca pUjyaM zAstraM bhavatyeva yaduktaM na hi bhavati nirvigopakamanupAsita gurukulasya vijJAnaM prakaTita pazcimabhAgaM pazyata nRtyaM mayUrasya 1 punaH koTTazaH suziSyaH suvinItasaMzayaH sutarAM atizayena vinIto dUrIkRtaH saMzayoyasya sa suvinItasaMzaya: apagata saMzayaH lamvarahasya ityarthaH punaH kodRzaH sa tapaHsamAcAro samAdhisaMvRtaH tapasaH samAcArI tapaH samAcArI tapaH samAcaraNaM samAdhicittasya svAsthyaM sthiratvaM tapaH samA cAro ca samAdhizca tapaHsamAcAro samAdhI tAbhyAM saMhato nirucAzravaH punaH kaumaH suziSyaH mahAdyutiH mahatau dyutiryasya sa mahAdyutiH mahAtapAstejo lezyA pulAka labdhAdisahito bhavati tAdRzaH san paMcamahAvratAni pAlayitvA kaudRzo bhavati tadAha 47 sadevagaMdhavyamaNusmapUe cadrantu dehaM malapaMkapuvvayaM silve vA havai sAsae deve A amarae mahaTTiettivemi 48 sa pUrvokalacaNasahito munigniyozithaH devairdvAdazakalpavAsibhirgandharvainde'vagAyanaistathA manuSyaiH pUjito bhavati tatazca AyuHcaye dehaM tyaktA siddho bhavati kathambhataH siddhaH zAkhato janmamaraNarahitaH kathambhataM dehaM malapaMkapUrvaka manuSyazarIraM hi zradArika' yA / 47 / sadeva ga Mdhavva maNusma pUie cattu dehaM mala paMkapuvdayaM / sihevAhava sAsae devevA apparae mahiDietti hui paM. paJcamahAvrata pAlone sa0 te vinIta ziSya 47 de0 vaimAnika jyotiSi ga0 bhuvanapati vyantarae 4 jAtanA devAne ma0 manuSyapaNe pU0 pUjyo 0 mUM kone deharira ma0 lohota zukra pu0 lohiyane zakrano pahalo AhAra karaune jIva zarIrano pAi te bhagaueve thI je zarora upano te mUM kinidra ********* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||uttraadhyyne vinayAdhikAra saMpUrNam bhAvitAtmA aNagAra bUMTerAya jI tacchiSya bhagavAna vijaya sAdhunA sNshodhitm|| unTaukA zukraretojanitaM bhavati tAdRzantyaktA sidibhAka syAt athavA devo bhavati devaH kIdRzaH alparataH alyaM avidyamAna rata krIDitaM mohanauyajanitaM karma yasya sa alparataH athavA alparajAH rajorahitaH punaH kathambhU to devaH mahardikaH mahato Rddhiryasya sa mahardikaH RddhivikurvaNAtayA sahitaH iti parisamAptau * evaM amunA prakAreNa vA etadinaya zrutAdhyayanaM bravImi gaNadharAdyupadezena natu svabuDyA bravImi 48 iti zrImadyuttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya * zrIlakSmaukIrti gaNizizyalakSmIvallabhagaNiviracitAyAM prathamAdhyayanArtha: sampUrNaH 1 atha dvitIyaM parauSahAdhyayana' kathyate ayacca vinayaH paroSaharjabhiH ra kartavyaH tasmAtsu dharmA svAmI jambUsvAmina pratyAhasUtra sudhame AThasante Na bhagavayA eva makkhAyaM iha khalu bAvIsaM parausahA samaNeNa bhagavayA mahAvI reNa kAsaveNa paveiyA je bhikkhU saccA naccA jiccA abhibhUya bhikkhAyariyAe parijayantI puTThonI vihabijA ityAlApaka asthArthaH pAusaM iti ziSyasya bemi / 48 / par3hamaM viNayajya NaM sammattaM / suyaM me AusaM teNaM bhagavayA eva makkhAya / iha khalu vAvIsa parIsahA * si. siddhaha, hui sA. sAkhato de. athavA devatA huita a moTi Rdino dhaNau huve 48 ti0 kaDucha zrImahAvIra deva kahe na sAMbhalyA hutA tima hai jaMbu tujha prate kaI ku e sudharmA svAmauno vacana iti vinaya adhyayana prathamanA artha saMpUrNa pahilA adhyayanane viSe vinaya karivo kayo hive vaujA * * adhyayanane viSe 22 parosahano svarUpa kahe hai| su0 sAMbhasyo me0 me A0 heciraMjIvI jaMbUte, tethe bha bhagavaMta e. evaM prakAra ma0kayo i. jinazAsa nane viSe kha0 nice bA* bAvIsaparisaha sa. zramaNa bha0 bhagavaMta ma. zrImahAvIra deve kA kAvyapagotrauI pa prakarSe svayameva kevalajJAnekarI sAkhyAta rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A. sA. u. 41 mA bhAga Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AmantraNe he AyuSman he ziSya me mayA zrutanteNaM iti tena mahuruNA prasiddena bhagavatA jJAnavatA evaM AkhyAtaM evaM samantAtkathitaM iha asmin jinazAsane he ziSya he jambU zramaNena bhagavatA mahAvIreNa kAzyapagotraNa khalu nizcayena dvAviMzati parISahAH praveditAH prakarSeNa svayaM sAkSAtkAritvena jJAtAH tIrtharANAM svayaM saM buddhatvAt AtmAgamaH gaNadharANAM anantarAgamaH tIrtha karebhya: yAdRzaM artha gaNadharAH khanti tAdRzaM anantara dhArayanti tasmAiNa * rANAM anantarAgamaH gaNadharaziyANa hi paramparAgamaH tasmAt trImahAvIrasvAminA svayamevajJAtA: prazabdana svayaM jJAtA: prajJAtA ityucyate pari 1 samantAtmahyante sAdhubhiriti paroSahAH hAviMzati: yAn hAviMzatiparoSahAn bhikSuH sAdhuH zrutvA gurumukhAkaNe dhRtvA jJAtvA yathAsvarUpeNa tiskRtva bhicAcaryAyAM parivrajan sAdhustai hoviMzatipariSadaH spaSTaH AniSTaH saba vihanthe ta saMyamarUpa zaraurapAtana na mriyate iti sudharmAsvAminA prokta sati jambUsvAmI guru' prati pRcchati kayare khalute bAvIsaM parausahA samazeNa bhagavayA mahAvIreNa kAsaveNa pave iyAja bhikkhU saccA naccA jiccA abhibhUya bhikkhAyariyAe parivvayantI puDho nI vihabejA hai svAmin katare kete kiMnAmAnaH khaluH nizcayena khaluzabdo vAkyAlaGkAra vA dAviMzatiparau samaNezaM bhagavayA mahAvIreNaM kAsaveNaM pviiyaa| je bhikkha soccA naccA jiccA abhibhUya bhikkhaayriyaae| pari bvayaM to puTTho no vihnijjaa| kayarakhalate bAbIsaM parIsahA samaNeNaM bhagavayA mahAvIreNaM kAsaveNaM pveiiyaa| je jANyA sAMbhalaune je. jakArya sAdhu so0 parisahavI guru samIpe na0 jANine ji. paricita karaune a0 tepari sahane jItIne bhi0 gocaraune viSe pa0 hIDatA phiratAM pu. parIsaha pharasyaM tivAre no. saMyamane viSa vinAme nahI ziSyane pUcha ka. kuNa kha.nice te bA. vAvosa parisaha sa. zramaNa tapasvIi rAya.dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM. u..41 mA bhAga sUva bhAgA Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA ra a02 48 sUtra bhASA DRA 808088x SahAH yAn zrutvA jJAtvA jitvA abhibhUya bhicAcaryAyAM parivrajan sAdhurye dAviMzatiparoSa haiH spaSTaH san na vihanyata tadA zrIsudharmAma svAminaM prati vadati ime khalu te bAvosaM parausahA samaNeyaM bhagavayA mahAvIreNa pavedrayA je bhikkhU succA naccA jiccA abhibhUya bhikvAyariyAe paribbayantI puTTho no vihavejjA he jambU ime vakSamANA hRdi varttamAnatvAt pratyacAH ye tvayA soDhAste dvAviMzati paroSahAH zramaNena bhagavatA mahAvoreNa kAzyapena praveditA yAn paroSahAn zrutvA jJAtvA jitvA zrabhibhUya bhicAcaryAyAM parivrajan sAdhuH parauSahaiH spRSTaH san na taMjahA tadyathA teSAM parauSahANAM nAmAnyucyante digaMkA parosa he 1 pivAsA parosa he 2 soya parosahe 3 usiNa parosaha 4 daMsamasya pa0 5 acela bhikkha uu soccA naccA jiccA abhibhUya bhikkhAyariyAe parivvayaMto puTTho no vihaMnijjA / ime khalu te bAbIsaM parI sahA samaNeNaM bhagavayA mahAvIreNa kAsaveNaM paveIyA / jebhikkha soJcAnaJcAjicA abhibhUyabhikkhAyariyAe parivva yaMto puThTho no vihaMnijjA / digi cchA parisahe ? pivAsA parosa he 2 soya parausahe 3 usiya parIsaha 4 daMsa masaga parausaha 5 acela parausahe 6 aradU parIsahe 7 itthI parIsa he 8 cariyA parausahe nisauhiyA bhagavaMta jJAnavaMta ma0 mahAvaura deve kA0 kAzyapa govaudra pa0 prakarSe kevalagyAna karo svayaMmeva sAcAta jANyo je0 je sAdhu parisahaguru samaupe so0 sAMbhalaune na0 jANone paricita karaune a0 te parisahAne jopaune bhi0 gocaraune viSe pa0 hiMDatA phiratA pu0 parisahe pharasyo tivAre no0 saMyamane viSe taM.tevAvo saparosaha.kahe ke di0bhUSa pa0 sarvaprakAre sahe te bhUSanoparosaha 1 pi0 tRSAnopari saha 2 sau0 zautanoparIsaha saha sarvaprakAre sahe3 u0 ********************************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0 u0 41 mA bhAga Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA a02 t 82 sUtra bhASA pa05 ra 07 ityo pa08 cariyA pa08 nisauhiyA pa0 10 sijjA pa0 11 akkosa pa0 12 baha pa0 13 jAyaNA pa0 14 alAbha pa0 15 roga pa016 taNaphAsa Sa017 jalla pa018 sakAra purakArapa0 18 patrA pa020 annANa pa021 daMsaNa pa022 nAmAni sugamAnyeva navaraM ayaM vizeSa: digaMkA zabdena dezIya bhASayA dhocyate sA eva SaTkAyamardanapAtakabhayena AhArapAkAdinivarttanena dAhArA'lAbhena vA parisamantAtsayate iti paroSaha digaMdhA paroSahaH evaM apareSvapi vyutpattiH kAryAH paroSahAnAM nAmAnyukvA svarUpeNavakta kAmaH sambandhArthamAha gAthA parIsahANaM pavibhattau kAsaveNaM pavedrA parausaM he 10 sijjA parosa he 11 akkosa parosa he 12 vaha parIsaha 13 jAyaNA parIsaha 14 alAbha parI saha 15 roga parIsa he 16 taNaphAsa parIsa he 17 jalla parIsa he 18 sakkAra purakkAra parIsaha 16 pannA parausahe 20 tApanI parisaha sarvaprakAre sahe 4 da0 DAMsamasAdikanau kaudhau pauDAne sarvaprakAre sahe5 a0 oDhavAno mAnopetavastra tathA alpa vastrano dharavote parisaha 6 0 saMyamane viSe adhIrapaNo kAMDovote parati parosaha 7 i0 khono aNavAvvote parIsaha 8 ca0 grAmAdikane viSe rahavote caryAparisaha ni0 mAghe baiga rahaNo nisohA parisaha 10 si0 upAya samebhAve rahivote zivyA parIsaha 11 a0 azubha vacana sAMbhalaune camAkarovote akrodha parIsaha 12 To baghatA ghAtakaratA camA karavo te vadhaparosaha 13 jA0 siddAntokta vidhedra yAcanAlAjavo nahI te yAcanA parausaha 14 ro0 rogane sAvadha vaidyapaDI karAve te roga pa06 a0 mAMgI vastuno aprAptikhedana karivole alAbha parIsaha 16 ta tRNAdikanephara se adhika vastra na rAkhete DhaNAnA pharasano pa0 17 ja0 melanoparausaha 18 sa0 vastrAdikane Amantrave 18 pu0 uThau veThauthAve karau harSAdi na karei 20 pa0 prajJA yo utkarSa paNana kare te prajJApa0 20 no *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bhA0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA ON 68 . 0 tambhe udA harismAmi ANupubbiM suSahame 1 he zithAH paroSahANAM pravibhaktiH pRthak 2 vibhAga: pravibhaktiH kAzyapena kAzyapagotrIyeNa dhImahAvIradevena * praveditA vijJAna prakarSeNa jJAtA ityarthaH tAM parauSahANAM pravibhakti ahaM AnupUrtyA anukrameNa bhai bhavatAM udAharihaSyAmi me mama kathayiSyataH tAM paroSaha pravibhakti yUyaM zRNata1 atra sarveSu paroSa heSu pUrva kSudhAyAnirdezaH sarvaSa parauSaheSu kSudhAyA duHsahatvAt yadukta' khahAsamAyaNA natthi digicchA parigae dehe * tavasmo bhikha vAmavaM na hinde na hindAvara na pae na payAvae 2 kAlopabbaMgasaGkAse kise dhamaNisantae mAyane asaNapANasma adINamaNasIcara 3 dAbhyAM gAthAbhyAM kSudhAparISahajayaM vadati tapasvI sAdhurdigaJchA kSudhA tathA parigataivyApte dehe sati na chindyAt tarUNAM phalAdikaM svayaM na troTayet na ca apareNa chedayet na ca svayaM anAdikaM zAkAdika na pacet na ca pareNa pAcayet navakoTi zudibAdhA nakuryAt kathambhUtaM tapasvI dhAmavAn manobalayuktaH punaH kIdRzaH annANa parIsaha 21 daMsaNa parIsaha 22 parIsahANaM pavibhattI kAsaveNa pavedayA taMbhe udAharismAmi ANupubbi suNe hame // 1 // digichA parigae dehe savasmI bhikkha thAmavaM gachiMde NachiMdAvae na pae napayAvae // 2 // kAlI pabbaMgasaMkAsa OM atavane ajANapaNaM karo vikhavAdanakarate pa021 dasamyakta tho na Doleta da022 pa parosaha vA vausanosvarUpa ka prakarSa ja vArasvarUpapaNe kA kAzyapa gotro pa parisahI prayoche ta teme tumhe prate nu kahisya sudharmAsvAmo jambUprate kahyA a. anukrame vA vIsa parIsaho su-sAMbhalau me mujhane kahatA 1 di bhUkha e vyApetha ke de sarirane vi sagalA parisahamAMhi bhUkhanIparosaha sahitAM dohilA jANavo ta taparvata bhi. sAdhuva. saMyamane viSe balavaMta ke *na phalAdika nachede svayameva na anerA pAsi na kedAve phalAdikana abAdika pace nahi na anerApAsi pacAve mahaura kA kAgalaunau paHjAMdha anesAtha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A*saM* u* 11 mA bhAga bhASA Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA kAloparvAGgasaGkAyaH kAlokAkajA tasyAH parvANi madhye tanUni bhavanti antye stha.lAni bhavanti tadA kArANi bAhujaGghAdyaGgAni bhavanti yasya tapasvinaH jAnukUrparAdayo'vayavAH kAkajasakAmayAdRzyate ityarthaH kAlAparvasaGgAzAMga: itipAThI yujyate kAloparvAGgasaGkAyaH iti pAThastu prArSatvAt prAkRtatvAtmakAza zabdasya paranipAtaH ajayabdasya pUrvanipAtaH punaH kathambha ta tapakho kazaH punaH kathambha taM tapakho dhamanosantataH dhamanobhirnADobhiH santatI vyAptaH yasya zarIraM nayAbhiryAptaM dRzyate ityarthaH punaH koza stapakho azanapAnasya mAyabatti mAvata: mAtra abrapAnena svasyo darapUrtipramANaM jAnAti yAvatA AhAraNa svakIyodarapUrtisyAt tAvapramANa mevA hAraM gRhoyAt natu ya stapasvo rasAdilolyA dadhikaM gRhAtautyarthaH iti mAbajJaH punaryastapasvI adaunaM manI kise dhamaNi saMtae / mAyane asaNa pANasma adauNa maNa socare // 3 // to puTTho pivAsAe doga'chI lajja sNje| lani saMghiDhoMcaNa pramukhasaMte sarokho ki sAdhuno dubalo gAtra hui dha na sAjAle vyApta ehavo dUbalI hoi to piNamA AhAranau a. anAdimAtrA no jANaka pA. pAzInA a.aNapAmya AkulapaNA rahita 3 cita dIna nakare ehako yako saMyamamArgane viSe cAle hive bhUkha parisaha Upari dRSTatAlasoye ke ujeNo nagarauI hastimitra theSThi vame ekadA tehane bhAryAnA maraNa yo vairAgya upano tivAre hastimitra punasahita sAdhu kanheM dIkSA lodhI niratI cArasaMghamapAle eka vAra sAdhu sAye vihAra karatAM aTavoI pahutA tihAM hastimivane kAMTo bhAgo atihI pIDA Upano cAlobA asamartha vayo teNe vauje mahAtmAne kahyo yahI sAdhI tumhe AdhA pahuco hu~ dukhepoDyo hoMDAi nahIM ihAMbhAtapAMNI pacakhosa tihAM sAdhune khamAvaupitAye aNasaNa kIdhI celAne sAdhu teDo AdhA cAlyA te hive mArgajAtAM moha bhAva tho celA pAko vApa kanhe pAyo te hive pitA sodhI zabhadhyAne marI devatA bhI celo na jANa pitAmUno mugdhapaNA thako pAsi bhame bhUkhI tho pauNatiNa cele vanaphalanakhAdhA bhUkha sahita pitA devatA mohe karo potAnA zarIra mAMhipaisauzikSAne rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u.41 mA bhAga - Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA 8 yasya sa adInamanAH tapasaH pAraNAdI AhArasya aprAptau api adInacitta: san caret saMyamamArga pravatrteta alabdhe tapaso dilabdhe dehasya dhAraNA iti buddhi cittaM dadhAna stiSThet ityarthaH yathA hastimitraputrau kSudhAyAM utpabAyAM hI api sacittAhAravarja kI jAtI tathA'nya rapi sAdhubhirbhAvya miti atha tatkathAH ujjayinyAM hastimitra zreSThI vatta te tasya hastibhUtanAmabAlakosti anyadAhasti mitraveSThina: priyA mRtA duHkhagarbhavairAgya na hasti mitra zreSTau hastibhUtadArakeNa samaM prabajita: anya dA durbhiH sAdhubhiH samaM viharaba'sau hastimitrasAdhu jakaTaka nagaramArgA'TavyAM kaNTakena vidvapAdo'gre vihatu makSamo'TaNyA meva sthita: tamakSamaM dRSTvA sAdhubhirbhaNitaM vArakaNa tvAM mArge vahiSthAmI mA viSAdaM kRthAH tena bhaNitaM madAyuH stIka mevA'sti / ato'hamatra va bhakta pratyAsyAmi yUyaM yAta madartha ma'trasthitasyAnyasya kasyApi sAdhImAbhUhinAsa: ityukta vantantaMcAmayitvA bhaktapAna pratyAkhyAnaM kAra yitvA tatraiva mulA ca amicchantamapi cAlaka rahautvA te sAdhavazceluH kSulako'I mArgAttAnvi pratArya piTamIhAttatrAyAtaH tAvatA grahItA'nazana: bolyo are putra kApaDIyo bhUkhyo vanaphalAdi AhAra kima nahIM kidho he pitAjI A aTavI mAMhi AhAra kihAM dhau maule ane prANa jAvatI jAvI 8 piNa sacitaphala kimavAvarIye tivArI tAta kaha pAvanamAhi jAvo ihAMnA vasaNahAra tumane bhikSA deso te celo tihAM gayo te devatAI vanamAhi hAtha kADho bhAta pANI dodhI cele pANIvA vakhoM ima devatA bhAta pANI nitya Apa ketale dine teNe aTavI mAMhi tahaja sAdhu AvyA celAne / dekhI sAdhu' pUcho tAro pitA jove ke cele ka ho pitA aNasaNa lodho ke jove ke sAdhu kahe amhane dekhADi te celI potAne dekhAr3e hai tehave te devatA kAyA mUko alago thayo sAdhu kahe a mRtaka ke celo kahe hivaDA jIvatAhatA sAdhu kahe pAhAra pANI tu' kihAM thI lyAvato tethe sarvahatAta kayo tivAramUyA jANone saMsAramAMhi mAyA mohavaruyo ke jima pitAye bhUkha sahItI sadagati pAmI tima lAnApiNa adhyavasAyapala rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. sA. u041 mA bhAga. bhASA Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a02 nija0mA0 nAsa mRto devobhUt kSullako mogdhapAta mRtaM na jAnAti suptasya tatkalevarasya pArkha eva bhramati kssudhaatopi phalAdikaM na rahAti sa devaH kSullakamohana nijadeha madhiSTAya avadat vama gaccha bhikSAyAM calakena bhaNitaM kutra vrajAmi tena bhaNitaM eSa dhavani kuJjaSu vraja tatrivAsinI janA bhikSAM dAsyanti 53 *tata: tavaiti bhaNitvA kSullakastatra gataH dharmalAbha muccacAra sa devo naranArIrUpaM vidhAya kara prasArya divyasatyA tasyai bhaktapAnAdi dadau tAvad yAvada durbhikSe nivRtta bhojakakaTaka nagarAt pazcAdalitAH sAdhavasta naiva mArgeNa tavAgatAH jIrNa zavaM dRSTvA jJAtadivya prayogAsta kSullaka gRhItvA vijae: . yathA tAbhyAM piTaputrAbhyAM kSutparoSahaH soDhaH tathA sAmpratika munirapi sIr3havyaH atha bhikSArtha aTatastRzAyA udayaH syAt tadA tatparISahopi soDhavyaH ima mevArtha gAthA iyenAha to puTTho pivAsAe dugacchau lajjasaJjae sauzrIdagaM na sevejjA viaDasme saNaJcare 4 chinAvIesa panyesu Auresu pivAsie parisaktamuhe doNe taM titikkhe parisahaM 5 grAmanagarAdau bhikSArtha bhaman dugaMcho anAcArAt bhauta: etAdRzo lajjasaMyata: lajjAyAM saM samyak * yatate yatnaM kurute iti lajjAsaMyato lajjAvAn sAdhu nahi nirlajjo dharmAH tasmAt lajja saMyatastapasvI tataH kSudhAparISahAnantaraM eva pipAsayA sI udagana saivejjA viyaDasme saNaM care // 4 // kinAvAemu paMthesu Aure pivaasie| parimukka muhAdINe taM bhASA TANA nahI prANajAtA piNa sacita AhAra na lodhI ane mananI icyA piNa na kaudhau te bhaNau tiNi cele 2 bhUkhasahaute celAne mahAtmA sAthe legayA celAne samajhAyo je tAharo pitA paraloka pahu'to jima pitAi cele bhUkha parausahasahyo tima bojA cAritrIyAne sahivo bhUkha vyApyAM sacitta AhAra na levo iti prathama parosaha dRSTAMtasaMpUrNa thayo // 1 // ta. bhUkhano parisaha jA. pu. pharastho piyo pi0 tRSAda du. anAcArano varjazahAra lajyAyeM karau saM0 sAdhu so sacita pANonI na bhogave vi. acita pANaunI sa0 eSaNA icAle pravarte 4 jihAM koI manuSya Avato nathI pa0 paMthane viSe A. rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u041 mA bhASA sUba Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA4. atyaMta Akula thako zarIra su. ati uSAvaMta pa0 thUka rahita sUkANI mu* mukha jahano te sAdhu dInapaNA rahita hui taM0 te vRSAno ti khama pa0 parI * saha 5 atha tRSA parIsaheM dRSTAMta: ujaNI nagarIye dhanamitra vANIyo vase sAdhu upadeza sAMbhalo vairAga vasye dhanamitra putra sahita dikSA laudhI ekadA ghaNA sAdhAM sAdhi vihAra karatAM madhyAhna same celAne atIhI dRSa UpanI tahave cAlatAM bATe nadI AvI dekhI pitAi moha thaki celAna kayo baccha pANI povo pache AloyaNa leje ehave kI te celo levA na vAMcha tihAM thako tiNa pitAI cintavyo ecelo mAharI lAja kara ke te bhaNI pitAsAdhu Agale thaI bhAga gayo tahave nadI mAMhi bhAvI visye dhake pANIno pasalo bharI ciMtavyo je pANI pauvu tehave uttamapaNA thakI hauja vicAra UpanImeto pAMca mahAvrata ucaroyA ke maraNaya piNa vratavirAdhavo nahIM tehave uttamapaNA thakoSAkrAnsacAritrauyosihAmtavacanajANImanamaiciMtavyo esaccautapANI kima pivAi yata: egasma udagabidumi je jIvA jipavarahiM pasattA te pAravayamittA jaMbUhIvanamAyati 1 asya jalaM tatya varNa jatyavarNa tatvanicchatrI agI te javAjasahagayA tasA yathA varAcevara hatUNaparapyANa appANaM jekutisappANaMappAeMdivasANakaeyanAsei appAsaM3 imaAlocaupANIpAchImUkyo imanizca lacittazubhadhyAna dharato baSA parIsahasahito kAla karo celodevatAthayo sAdhunI dayA nimittai tedeva Avo TUkar3Ara gokulaviku. je bhaNI sAdhu sukhI ghAi tivAre pachI Agali jAtA sAvane pApo svarUpajaNAvA bhaNI teNe devatAi eka mahAmAno kAMktI kelI gokule rAkhyo prAdhe rAjai jahave mahAtmA vastra levA pAkA valyA tiNe ThAme pAveto tihAM aTavi dekhau piNa gokulAdikAI dauTho nahIM chagaNAdika piza dauThA nahIM tivArI ciNtvyo| e devamAyA kAMbalI leI sAdhu bIje ThAme pahuMtA tihAM pragaTa devatA thaI ApaNo dhana mitra pitA sAdhu te dAsI bojA sarva sAdhu vAMdyA dhanamitra bolyo mujhane kima na bAMdho devatA kaho tumheM sacittapANI pauvAnI AjJA dIdhI te bhaNI abaMdanIka: moha base mujhane DigAyo to hu' kagatipaDato rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 9.41 mA bhAga Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA a02 55 RAAAAA tRSayA spRSTaH sansotodaka' aprAsukajalaM na seveta na pivet ityarthaH viyaDassa prAsukajalasya zastrapariNatasya rasAntaraM varNAntaraJca prAptasya vakrayAdinA zusya eSaNAya grahaNAya caret prAzukapAnoya grahaNAya gRhastha gRhe vrajet ityarthaH 4 atha grAmanagarAdibhyo bahirvanATavyAdimArge vrajan sAdhuzca t TaSayA pauDitaH syAt tadApi tRSAparISahaM sahet nanu tatra sAdhunA evaM jJAtatryaM zratra kopi gRhastho dAtA na dRzyate zrahaM svayameva jalaM gRhItvA pivAmi tadaiva mArgavaiSamya mAha kinneti etAdRzeSu pathiSu mArgeSu pUrvokta stapakhau pipAsA paroSaha titikSeta saheta kaudRzeSu pathiSu chinro gataH zrapAto lokAnAM gamanAgamanaM yebhyastai chitrApAtAH teSu kIdRzaH svayaM tapasvI zrAturaH bayA AkulatanuH punaH koDa: supipAsitaH sutarAM zratizayena pipAsitaH atyantaM tRSitaH punaH kodRzaH parizuSkamukhaH gataniSTovanatvena zuSkatAlujihoSThaH punaH kIdRzaH etAdRzopi adInaH atrojjayinyAM dhanamitrakathAH yathA ujjayinyAM dhana mitro vaNik dhanazarmanAnnA svasutena samaM pravrajitaH anyadA mArge kSullaka stRTpIDita: nadIM dRSTrA pitrAvAdi vaksa piva jalaM pazcAdA locanayA doSazuddhirbhAvimau ityukte kSullakonecchati tataH pitA sAdhuH svazaGkAnirAsArthaM zIghraM nadImuttIryAgre gataH culo nadyAM praviSTaH jalAJjalimutkSipya cintita vAn kathaJjalaM pivAmi yataH ega me udagabindami je jIvA jiNavarahiM padmattA te pAravayamittA jamba hove na mAyanti 1 janya jalaM tatya varNa jatya varNa tatya nicchatro aggItejavAUsahagayA tasAya paJcakavayA caiva 2 haMtuNa parapyAye appANaM je kuNanti sappANaM appANandiva sAyaGkara ya nAsedra kappA 3 iti saMvegena jalamaMjalitaH pacAdyanena mukta tata stu SayA mRtvA sa devo jAtaH avadhijJAnA davagatapUrvaM bhavavRttAntena sAdhUnA manukampayA pathi gokulaM kasaM tatra takrAdi zuddhamiti gRhItvA sAdhavaH sukhino jAtA agra calitAH tena devena sva svarUpajJApanArthaM ekasya sAdhoviMTikA gokule sthApitA viMTigrahaNArthaM pAyAta munivacasA sarvairapi sAdhubhirjJAta gokulAbhAve statra divyamAyA jAtA tatpiNDa bhojanaviSayaM mithyA du:kkataM Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a02 56 sUtra bhASA ********* dattaM tatastatrAyAtena devena pitaraM muktA sarvesAdhavo vanditAH pittAvandanakAraNaM pRSTaH sa devaH sarva khamTattAntaM piturjalapAnAnumati ca proca gato deva: svasthAnaM evaM kSullakavat TaTa paroSahaH soDhavyaH atha kSudhApipAsApIDitasya kRzasya zautaM api zaraure lagati tadapi soDhavya tadapi gAthAha yemAha caranta N virayaM lUhaM sauyaM phusai egayA nAivelaM mukhau gaccha sucANaM jiNasAsaNa' 6 na me nivAraNa' asthi kavittANa' na vijjae ahaM tu agi sevAma idra bhikkhU na cintae 7 ekadA mahAsItakAlAdau pratimAvahanAdI kAyotsarge sthitaM tapakhinaM zautaM spRzet zaraura laget tadA sa munistapastrI ati belauM svAdhyAyakaraNaprastAvaM pratikramya zItabhItaH san sthAnAntara' na gaccha et kiM kRtvA jina zAsane hi jIvo'nyaH dehayAnyaH kIdRzaM muniM grAmAnugrAmaM carantaM viharantaM athavA muktinagarAnukUle sAdhumArge vicarantaM punaH kIdRzaM lahaM rUkSa snigdhabhojanatailAbhyaGgAdityAgena rUcAGga' punaH kIdRzaM virataM agnipracAlanAt virataM tadA punaH zautapauDito bhikSuriti na cintayet iti na vicArayet itIti kiM me mama chavitrANa dehacarmAcchAdanaM zauta nivAraNa' kimapi na vidyate nAsti tena ahaM agni sevAmi iti cintanaM api na kuryAt tadA agnisevanantudUrameva tyakta atra bhadrabAhuziSyANAM kathAH 7 rAjagTahe nagare catvAro vayasthA vaNijaH zrIbhadrabAhugurvantike pravrajya zrutaJcAdhItya ekAki tvaM pratimayA viharanta statraiva iyuH tadA hemanta titikve parIsahaM // 5 // caraMtaM virayaM lUhaM sauyaM phusai egayA / nA dUvelaM muNI gaccha soccAcaM jiNasAsa // 6 // ima gokulano saMketa jaNAvo devatA svasthAnake gayo jima tethecele tRSA sahI tima bauje sAdhune piya sahavo iti dvitIya parIsaha dRSTAMta kathA jANavaura vicaratA grAmAnugrAma vi0 agnipramukhano lu0 lukho saraura sI0 ehavA sAdhune sauta phU0 pharase zautakAlane viSe tA0 sajmAya pramukhano velAi mu0 sAdhu ga0 tADhimaTe so0 sAMbhalone ji0 jimanI sA0 saukha anero prate deve na0 nathI mAhare zauta novAraNa gharAdikane viSe cha0 zaraura vastrAdikapiNa ************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA zra0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA zra0 2 5t sUtra bhASA AsIt te ca bhicAbhojana mAdAya tRtIyapauruSAM nyavarttanta purAt pRthak teSAmekasya caramapauruSau vaibhArAdriguhAhAra avagADhA tatraiva so'sthAt dvitIyaH purodyAne Tatoyastu udyAnasamIpe caturthastu purAbhyarSe tavayo vaibhArAdriguhAsavaH sa mahAsautavyathito rajanyA cAvyayAme mRtaH udyAnastho dvitIyayAme sRtaH udyAnAsantrastRtoye yAme mRtaH purAsa vastu purobhaNAlpazItatvena caturthe praharaM mRtaH sarvepyete sAdhavo bipadya divaM jagmuH zIta paroSahaH soDhavyaH zrautakAlA danantaraM gromakAlasvA gamanaM syAt tatparauSahopi soDhavyaH usiNappariyAveNa paridAheNa tabjie viMsa vA paritAveNa sAyaMno parideva 8 unhA na me nivAraNaM atthi kavittAya naMvijjaI / ahaMtu agNi sevAmi idra bhikkhu naciMtae // 7 // usiNa pariyA veNa na* navI te bhayo ahaM tu punaH valo a0 agni se0 seva' i0 ehavo bhi0 sAdhu na0 naciMtaye7 atha zIta parosaha uparidRSTAnta rAjagRhaunagaraudra cyAra vaNika base parasparamitra atyaMta proti jIva eka ame kAyA judau saMsAranA sukha bhogavatA rahe ekadA bhadravAha svAmI samo sakhA cyAre milavAMdavA bhAvyA dezanA sAMbhalI vairAgya upanI saMsAra asAra jAMyau bhadrabAha pAse cAra moThA docA lodhI sUtra siddhAMta bhayo pAragAmo huA ekAkI paNAnI pratimAi rahitAM vihAra anukrame karatAM valI rAjagRhI nagarI cAvyA tehave 2 sautakAle tauje pohare bhAta pAMNau vahiravA gAMmame padhAsthA gaveSaNA karo nagarI tho vAhora jUjUmrA zravyA averA naukalyA jIna kalpo paye sAmho hAtho Aveto Tale nahI sUrya AthamyAM keDI tathA vasto huve tihAM rahyo tivAre te polI vAraNe kAusagale rahyo vaujA sAdhune nagara vAhira sUrya asta havo tihAM kAusaga rahyo cothA sAdhune nagaravAra polo vAhira sUrya asta huvI tihAM kAsaga ramro hive vaibhAra giraguphAne vArace rahyo tehane prati hotADhaparausahasahatAM rAvine pahilo pohara kAlaprApta huvo vanane sAdhu rahaNavAle vije pohare kAlaprApta huvI te jI nagara bAhira tethe cIje prahara saudho ane cothA sAdhu polavAra tethe cothe prohare kAla kIdho nagara parasare sItaparIsaha ***************************************** rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 4.1 mA bhAga Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ FA *hitattomahAvo sizAmo vipatthae gAyaM no parisicinA na vauijjAya appayaM 8 medhAvI sthirabuddhimAn sAdhIbhe upakAle vA zabdAt paradi Rtau * api sAtaM sukhahetuM prati na parideveta kadA mama zarIre zItalatva sthAt iti na pralApaM kurvIta kIdRzaH sAdhuH uSNaparitApana yaH paridAghasta na * tarjita: grISmakAle sUryasyA tapana bhUmizilAdayaH paritaptAH santi tatra sAdhurAtApanAM kurvan taptabhUmaH zilAto lohakArazAlA samIpatvA hA pari - dAdhana bahiH praskhedamasvAbhyAM vahinA vA antazca tRSNArUpeNa tarjito'tipIDita: punarapi ukta marthameva dRDhayati medhAvI sAdharaNAbhitaptaH sAnaM maiva prArthayet na abhilaSet punargAtra zarIraM no parisiJcat na ca prasvedAdisadbhAve prAmAnaM vadeha vaujayet vaujanena zarIrasa na vAtaprakSepaM kuryAt ityartha: bhatra parahanakathA yathA tagarAnagayoM paImitrAcAryapAkheM dattanAmA vaNik bhadrAmAryAnikaputreNa samaM prabajita: picA sarvavaiyAhatyakarazana itastataH paribhramya bhavyabhicA bhojanasampAdanena sa bAlo'tyantaM sukhau kRtaH upaviSTa eva bhaMne kadApi bhivAyai na bhramati sanivArtha svabhidhArthaca piturIva bhramaNAt anyadA pitari mRte sAdhubhiH preritaH sa bAlI grIme mAse bhikSArthaGgataH tApAbhibhUtaH prottuGga gRhakAyAyA mupaviyati punastata uttiSThati zanaiH zanaiAti evaM kurvanta matisukumAranta mahabakakumAraM rUpeNa kandarpAvatAraM dRSTvA kAcitrISita vaNikabhAryA pAkArya gRhasthApitavatI tayA saha 4 so viSayA prAsakto'bhUt patha tamAtA sAdhau putramohena ethalo bhUtA para ahaMbakara iti nirghoSayayantau catuSpadhAdiSu bhramati ekadA gavAkSasthena ahaMbakena tAdRzAvasthA mAtA dRSTavA saMjAtAtyanta saMvegaH sa gavAkSAduttIryapAdayo patitvA mAtara mevAha he mAta: so'hamahannaka iti tadvacaH zravaNAt paridAheNa tjjie| priMsuvA pariyAvaNa sAya no paridevae // 8 // unhAhi tatto mehAvI siNANaM novi ptthe| moDI lAgoteNe kAraNa moDo saudho e cAra maraNa pAMmI devatA dhayA piNa pagni na sevI jima e cAra sauta parIsaha sayo tima vIjA ne piNa sahiyo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA. saM. 2041 mA bhAga sUtra bhASA Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA a02 itisauta parausaha upara dRSTAMta kayo ke tApe karau unhI bhUmikA yaulAdikepa tApe karaunepa0 vAna paritevo bhane mailaevaM pane abhyaMtara ghA teha thI upano dAdha jvara ta teNe karI paudyodhako thi unhAlAne vA prazvavA zaradaRtune viSa pa0tApakarau paudyoyako sAtA mo.navachi je kahaura mautala bAsluMga * 20unhe tApe karau ahi atyanta paudyo ma maryAdAvaMta sAdhu simrAna mo.na bAMke gA zarIra no pAMgII' na sauMce ma. vaujaNAdike karausaryavAyarI na ghAle ava uSNa parIsaha dRSTAMtaH tagarA nagara pratihI manohara tihAM dattavANika tehanau svau bhadrA putra arahabaka te sukhe rahe ehave same arahanaka mitrAcArya padhAyA tahane vAMdavA sakala loka AzrI guru dharmadesanA daudhau atyaMta saMsAraviSayaH duHkhamoha pAsa sAMbhalaudatta bane bhadrA putra pahabaka sAtha TravyanI koDau kharacI sauhanau para cAritradharbha Adarakho guru pAse bhaNe piNadattane bhaNavo nAve pAke paDe kAnA kima caNe ima jo putrane bhaNave prApa pote gocarI pAMge kI prema thako sakharI vastu sukhaDo mauThAi per3A ghevara murako mevApramukha pANI pokhe pota ati naurasa AhAra kare kivAra sAdhu ko putrane gocarI pAMgarAvo tumane tapa ke tivAre kahe veyA bacce lAbha ke I pAMgarausa evaharavAnI vAta na jANe tivAra sAdhu kahe prAgali dohilI thAsve * datta kahe hivar3A laghu ke ima tehane sarasa AhAra sukhIyo kaudho ketale kAle datta nAmA sAdhu pAsaNa karI kAla kaudhI tivAre moDadhaurovA lAgo he pUjya he pitA jI AjakA na bolo hive mujhane kuNaputra kahI volAvase ane sakharA madhurA AhAra kuNa pokhasye hivesaMjamanI maurvAha dIhilo husye ima vilApa karatAM mAtA Avo kahe are putra moha na kIje AkhAsau rAkhI guru pauNa vAlakane gocarI paMgarAve nahI tivAre gaNeza gocarI kartA kaI mAtA bhadrA prAvo kahe are putra mohana koje akhAsI sAkhi guru pauNavAlakane sukhase jIyo karau rAkhA piNa hive ehanI kAmaviNasasau sAdhu gocarI pAMgarato te bhaNau uhAle nagarI mAhi gocarau sAthai gayA gaNeza Agala thau cAle ane arahabaka zarIra no sakamAla ane Upara sUryano tApasa velu upavA rAya dhanapatasiha bAhAdura kA zrA.saM. u. 41 mA bhAga Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhASA prAvI teNe tApa karI dhANaunI paramAna tu sarira prameve SAdi pAkho hato Avau sAnAgokhaThalichAMhaDauye vIsAmo lodhI ubhI rahyo tehave vyavahArI yAnI strau gokhamai jhAMkho volAvyo aho saubhAgya ApanI ghari pavitra karo tume bhikSA lo ima kahine tehI modaka lei AvI pauNa rUpa dekha moha pAMmI netranA kaTAkSa lagAvau hAva bhAva karI kAma vacana kahivA lAgau mAhare bhAgye tumArI Agamana thayo bhane pro dhana tana mana ovarae zayyA sarva tumArI ke hu~ piNa tumane vAMchu chu anAtha nAtha dhAo te madhura vacana sAMbhalo cAritra varSa thI tihAM rahyo valo vicAra hivaDAMtI rahIye valIgaDha paNa *dIcA pAlI se te uSNa pAcono paudyo tihA rahyo SaDaRtunA bhIga bhogave ke gaNeza guru pAse ghAvo kahe arhavaka Avyo tyAre kahe nathI AyI sAdhA jo yo piNa na lAdhI bhadrA mAtAi vAta sAMbhalo jotAM na lAdhI teNe moha gahilI thai bhame mukhe ahavakara tukihAM hai ima karatI vicara vAlaka kahe * e arhavaka e pahanaka tihAM thI doDe vastra acetana paNe bhamatA vArame varame tethe merIye bhadrA naukalI hajArA vAlaka pUche phaure ke tivAra vAlakane 8 saura bhadrA gahilo galiyAM mAhi dauTho mukha arhanakara tukihAM ke ima karatA ehayo zabda gokhe sAMbhalI vilApa karatI dekhaune bhadrAne aolakhI hive citavA lAgosahaue mAharau mAtA ke me abhAgI mAtAne dukhaNau kodhI ane me narkano pAUkho upAya? ima citavI gokha thakI utarIne mAtAne volAbI I ahavaka ehako sAMbhalI hauyA vArivApine mana ThAmi Avyo putra cAdara moDhavA daudhau svastha citta thai mana saMtoSa upano mAtAI veTo pulyo he putra aAja lage kihA~ huto tivArI teNe pahanake pApaNape gokheubhau stro bhogavIte mAtAne sarvasva rUpa kahyo tivAre pIche mAtAI OM putrane ko hai baccha cAritra nakhaMDae bhoga mukIekAMta cAritra pAlA tivArI teNe putra ko me pApIye cAritranapale piNa kahI to praNa saNa ucaka tehave mAvolI baccha imakari pica pApa mata kari e mAtAno vacana sAMbhalI hute vairAgya thake tapta maulA upari pAdopagamana aNasaNa leI kSaNa eka 000-00-0RRRRRRRRRRRRXXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u0 41 mA. bhAga Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ svasacittA mAtA tamevamAha vama bhavyakulajAlasya tava keyama'vasthA sa prAha mAtacAri pAlayitumahaM na zaknomi sAprAha tarhi anazanaM kuru mAha vacasA sa saptathilAyAM sukhA pAdopanamanaJcakAra samyag uSNaparISahaM viSaya samAdhibhAg devatvaM prAptavAn evaM anya rapi sAdhubhiruSNa paroSahaH soDhavyaH tato pauSakAlAdanantaraM varSAkAlaH samAgacchati varSAkAle daMzamazakAdaya utpazyante taiya pauDita: san tatparauSahaH soDhavyaH puDhIya daMsa masaehiMsamareva mahAmuzI nAgo saGgAmasause vA sUro abhihaNe paraM 10 na santase na vArijjA mapi na posae uhave na haNe pANe bhuJcante gAyaM no parisiMcijjA nabIejjAya apyayaM // 6 // puTThoya daMsa masaehiM samareva mhaamunnii| nAgo saMgAma sausevA sUro abhi haNe paraM // 10 // pasaMtase avArajjA maNa pi npose| uvaha nahaNe pANa muMjate maMsasoNiya // 11 // mAhi uSNaparIsaha sahI mana saMbarI jimatApane joge mAMkhaNa vigharAi timatanavigharANI pariNAma zuddhayI kAla karau devatAhI jimartaNe anike pahilo cUkoti mana kara ane jimache haDe kAmasAyo mana ThAma rAkhyo tima karavo iti uSNa parisaha upara arhavaka dRSTAnya saMpUrNam azvAye sUtra mAha 1 pu0 pharastho paudyo da. DAMsamase karIne sa0 teDA samamAne ApaNA AmA saroSA jale khuve ma0 moTI sAdhujI nA. jima hAthI saMgrAma yA te thaka aNaNauDa milI huI eha vA saMgrAmane viSe sU. jima sUrahAthI pa. azI ijIpe 50 veraune 10 na0 DAMsamasAne vAsave nahI ma0 mavAre aMtarA yana kara caTako detA ma. mane karIne piNa na na kara deSa u. udAsauna paNAne bhAve karIna iNe nahI pA* jIvane bhu0 khAtA thakAM maM* po tAnI mAMsa ane lohI 11 aba daMsamasakadRSTAnta caMpAnagaroi' jitazatru rAjAno putra zramaNabhadra zrIdharmaghoSa sarikane pratibodha pAMmI daukhyAlodhI ketaleM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA* saM0 u. 41 mA bhAga Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhASA u.TIkA matadArayAmA * maMsasociyaM 11 mahAmunimahAtapassI dhamayajantubhiH spRSTI bhaJcitaH san na sankhamet cAsaM na prAnuyAt bahuvacanamahAt yUkAmakhupa sunasakA pra.2 * dayopi prAnta kauDayo mahAmuniH samaeva samatvena yukta: atra samare rakAraH prAktatvAt ka iva saMgrAmazIrSe racayirasi bhAga iva hastauva kauzI pastau zUraH yathA zUro'bhaGgo hastI yudhe sthitaH paraM gatvaM hanyAt evaM mahAmuni rapi krodhAdikaM antarAma jayet daMzAdibhi padyamAyaH krodhaM na kAleM vihAra karatA yamaNabhadra RSo aTavIra puMhatA tihAM pratimAi rahyA je ce bhamarA ghaNA ke ane madhu ke RSi saraure madhu hai RSokharane zarIramadhu nATI pakA lAgA tivArI bhamarA DAMsamasAdika prAvI pIDA japajAvI piNa ligAramAtra manadhIna cAtyo tihAM rayo narakanI bedanAnA dukha japaje ciMtave para jIva siddhAMta mAMhi ehavA ra narakanA dukha kadyA ke te saMbhArato kAna dhau yataH narae sujAra pAikakaDa kaDAI' dukkhAI parama tiksAI' kovabeda nA jIvaMto vAsa koDivI 1 naraka mAhije karkaza paramatiSaNa mAThi tauvavedanA khetrAdi paramAdhAMmaunI kodho vedanA paraspara bedanA dukhe kuNe vasavoI jo varama naukoDa lage voleto piNa bolo na sake balI marakanA dukha kahe ke karkaza dAha paramAdhAmaunI kaudhau vedanA paneM bhAgamA he pacavo lohamaya kaMTaka zUlI cauMdhavo rAIja vahA khaMDanu' karavo kAga sAga samalo DhaMkAdi kaicUTivo pane zAlmalI icamAhi pAkarSavo khAMDAnaudhAra saraukhA pAMnahA ehavA prasipabAhibe sAravo tithe karIne gAva chedAI balau tAto taruvo ukAli pAvara vaitaraNo nado mAMhi jhUjaveM ane te nArakone kAI sukha nadho tibAre RSokhara DAMsa masAnA parisaha sahato vicAra ise joveM nArakoni vedanA saho tathA tiryacAdikanI vedanA sahIto DAMsamasA bhamarAne karaDave RSi cUki ima cinta vicitta nizcala karau saha camA zabha bhAva nAI kAlakarine devaloke gayA jimacI zramaNabhadra RSokhareM DAMsa masAdikanI paroSaha sahyotima praya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM. u. 41 mA bhAga Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a02 63 sUba bhASA kuryAdityarthaH ca punastaiH pauDitaca na sanvaset uddegaM na prApta yAt punastAn daMzAdaun na nivArayet teSAM vAraye hi zrAhArAntarAH syAt manaH api na pradUSayet manoSi kaluSaM na kuryAt nivAraNaM tu dUrataeva tyakta' yadi teSu manasi apikrodhaM na kuryAt kintu teSu daMzamazakAdiSu duSTajIveSu mAMsa zANitaM palalarudhiraM bhutAneSu upeceta udAsonabhAve vartteta rAgadveSarahito bhavet prANAn tAn daMzamazakAdIn mAMsarudhiraM bhuJjAnAn na hanyAt atra zramagrabhadrakathA 11 yathA campAyAM jitazatrunRpasya putraH zramabhadro yuvarAjA zrIdharmaghoSAnta prabravya ekAkitvavihAreNa viharan anyadA zaradi Rtau aTavyAM pratimAkhito daMzamazakaiH podyamAno'pi nivala: svayamanaMzAta bhutanarakavedanAsvarUpaM cintayan samAdhinA mRtvA divaGgataH evaM daMzamazakaparaubahaH soDhavyaH atha ca daMzamazakAdibhiH paudyamAno vastrAbhAkaro na syAdato pacelaparoSahamAha parijudehiM vatyehi kyAmiti ace lae aduvA sacelae hukva' idda bhikkha uu na cintae 12. egayA acelae hoi sacelae Avi egayA ezraM dhanma hinaM nacA nAthauno paridevara 11 bhikSu parijunnehiM vatyehiM hokkhAmitti acelae / aduvA sacela hokkha' iibhikkhU na ciMtae // 12 // egayA acelae hoi sacelaeyAvi egayA / eyaM dhammaM hiyaM naccA nANaunoparidevae // 13 // gAmANu gAmaMrIyaMtaM aNagAraMakiMcaNa' / paraI sAdhu khamavo iti daMsamasakaparosaha dRSTanta aba acela parIsaha kaTThI kahe che paM0 sarvaprakAra ju0 jUne va vastra karone hu0 thAsyUDa zra0 vastrarahita eha vA dina ghaNA rahitake a0 atha vAhu sadeg vastra sahita thAsyU mUjhane jUnA bastra dekhine koika vastra desya i0 ehavo daunapayo bhane utkarSa po bhi0 sAdhu na0 na ciMtane 12 e0 eka vAra jonakalponI avasthAi a0 vastra rahita piNa ho0 huve sa0 vastrarahita huve e0 ekavAra sthivarakalponI ************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA a02 64 avasthAi e0 eba dharma vastra sahitapaNo ane vastra rahita paNo hi0 hitakArI na0 jAgaune nA0 jJAnavaMto no0 na pAme khedavastra rahita zItakAle ha dohilo thAsyUM daunapaNo na kare 13 atha acela parIsaha dRSTAMta dazArthapura nAme nagara somadeva nAme purohita tehane rUr3ha somA bhAryyA tehane putra zrArya racita paradesa jai 14 vidyA bhaNI pAragAmI thAI zrAvyorAjAne milau mahA pasAvApAmau mahocchava sahita ApaNe ghara Avo pitAne parIlA go mAtA ne praNAma kaudho mAtA praNAma na jhAle tivAre kAraNa pUcho te rUDha somA zrAvikA ke tithe hete karaune ko teMe hiMsAdika zAstra bhakhyA fpaNa aje tAMI dRSTivAda dharmazAstra bhaNyo nahIM te syUM bhaNyo tivAre mAtAne kahe e vidyA kuNa bhaNA vasau tivAremAtA kahe tAharo mAMgo tosali pucAcArya jepA se jAIne bhayo tivArI hAM bhaNau mAtAne praNAma karo cAlyo vATame se laDInava AkhI ane eka AdhI milI mAtAne kahA vyoM mujhane se laDI sAThI nava milau ke mAtA kI sAThA nava pUrva bhayo zrayaM racita upAzraye pAse Avyo piNa vicAsyo kima bolasa' ehave eka DhaTTara zrAvaka upAzraye mahi praveza kasto tithe rAvo Arya racita zrotosalIputrAcArya mAMgAne vAMdyA pAsa baiThe zive ko Aja nagara mAMhi moTo ADaMbarI AvyA guru ko e tAharo bhAMge jo ke guru bolyA he Arya racita kima AvyA te kahe dRSTivAda bhaNavA mATe tivAre kahe e to dokhyAloi' bhAi' taNe dIkSA lodhI gyAre aMgabhaNyA ke pUrva vidyA saukhavAne vaccasvAmI pAse mo kalpI aMtarAle ujjayanI vAso rahI bhadragupti sUravAMdi vajjasvAmI pAsa gayo ke tehavevava khAmo rAtri svapno dauTho je eke zikave dudhapaudhoM te vicArI prabhAte catave ke ehave Aryaracita jhAvI vaMdanA kaudhI tivArI pUrvalo vAta pUchI sarva kahI bhaNAvavA mAMDyo nava pUrva bhaNyo dasako pUrva bhagatAM Alasa thayo gurune kahe ketalI eka bhagavo ke guru kahe biMdumAtra bhaye samudra thAke ke guru thAko jAMNI saMthA rAkhau AcArya pada daudho ehave pAchali thau bhAI teDavA Avyo tehane prati bodhade docA laudhau tihAM tho vihAra karI mAtA pitA tAI *************** ***************************** A0 sA0 u0 41 mA bhAga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 : Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ONE sAdhurvastreSu parijauryeSu satsu iti na cintayet manasi na vicArayet itauti kiM ahaM vastrAbhAva acelako nirvastro bhavidyAmi na vidyate celaM vastraM yasya sa acelakaH iti dainya na kuryAt athavA etAdRzaM jIrtha sphaTitavastra' mAM dRSTvA kazcidharmAmA dAtA mahyaM vastraM dAsyati tadAhaM sacelako 8 vastrasahito bhavibhAmau ti pramodabhAg api na svAt etAvatA vastrasya aprAptau vastrasya prAptau vAviSAdI vAha! vA sAdhunA na vidheyaH prAptayA'prAptI: * sadRze na bhAvya mityarthaH 12 punaH sAdhu revaM cintayet ekadA jinakalyAvasthAyAM sAdhu racelakaH syAt iya mapi sAdho revA vasthA sthavirakalpe pidurlabha * nevaMdAvivAnedasa pura AvyA dezanA daudhau vairAgya thI rudrasomA bhAI phA rakSita pramukhane daucA daudhau tehave somadeva pitA te piNa putrapAse rahe lAjanA OM vasa thI kamaMDala dhotIyo upAnaha ApaNI liMga mUke nahIM ekadA guru bAlakAMna saukhavyo bIjA sAdhune vAMdijyo pitA soma devane mati vAMda jyo * tiNe bAlakA timaja kodho tivAra soma kahe tumhe mAharA beTA sarva vAdyA mujhane kima na vAMdo syUM dIkSA na thI lauvI bAlakAM kahyo dIkSA dhArI pAse chavAdika na duve ehavI vacana suNI chatranamaMDalAdi sarvame chAMdyA pie eka kaDi dhotIyo rAkhe tehave eka sAdhu aNasaNa kaudhe kAlagatahuo tihAM AcArya kaDi paTI chaMDADivA bhaNI sAdhune kahe ahI sAdhu emRta kane kAMdha karo vaha mahA puNya tivAre somadeva kahyo hu~ vahI savalI guru bolyA ihAM ghaNA upasarga thAve cer3AlAge ima dRr3ha citte soma deve mRtaka lodhI Adherau jAtA bAlake saMketa tho dhotIyo kAr3hI lodhu' bojo dhotIyo . sAdhu pahirAvyo ketalo bhUmija ite bosarAvi guru kanhe pAvyo guru kahyA tyAvI lAMbI dhotIyo somadevane pahirAvI tivAra somadeva kahe je saraura dekha to huto te dauTho hive ehaja colapaTo para mAnopeta vastra dhArI sudhI cArIca pAlyo teNa pahilI acelaka parIsarIsaha na sadhI pake sadhI hima bauje sahivo iti acelaka parIsaha dRSTAMta athAgre sUtraM / vastra rahita saMyamane viSe arati Upaja vAnI saMbhava te bhaNI sAtamI aratI parIsaha kahe he yAmA bhASA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA. saM. u. 41 mA bhAga Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a02 66 vastratvena pUrvavastrasya jaurNatvAt nAze jAte sati aparavastraprAptAbhAvena nimittaM vinApinirvastraH syAt tadA manasi sAdhunA iti vicintanauyaM idAnIM ahaM jinakalyAvasthA bhajAmi jinakalpau tumuni racelaka eva tiSThati puna rekadA sthavirakalpAvasthAyAM vastrasya dhAraNena sacelakaH api bhavet evaM amunA prakAreNa vastrAbhAve jinakalpAvasthAcintanena vastrasadbhAve sthavirakalpAvasthA cintanena ubhayaM dharmaM jJAtvA jJAnI sAdhuna parideveta no vilApaM kurvIta kodRzaM dharmaM hitaM hitakArakaM 12 ana pitRsomadeva mAtRbhadrasomA bhrAtRphalgurakSitAdInAM kathAH / yathA dazapure nagara somadevo hijo stitasya bhAryA rudrasImAnAmno varttate tayoH putrau Aryaracita phalguracitau staH zraryaracitena piturvidyA pUrNa gRhotA pazcAt pATalipure nagare adhikavidyApaThanAya kasyaci dupAdhyAyasya pArzve gataH tatra tena sAMgopAGgAzcatvAro vedAH paThitAH caturdazavidyAsthAnAni gRhItAni tato dasapuraM nagaraM prAptaH nRpAdi sakalalokaH pravesotsavaM kRtvA pUjitaca khagTahe gatvA mAtarapitarau praNata: pitA pratISa harSavAn jAtaH mAtA tu naiva harSa manAg darzayati rakSitaH prAha he mAta stvaM madadhyayanena kiM na hRSTAH sA prAhaki manena jIvaghAtAdinimittena bahuzAstrA'dhyayanena kiM tvayA dRSTi vAdo'dhItaH yena mama harSa syAt tata stena pRSTaM dRSTivAdaM kAsti mAtrokta ikSuvATake sthitAnAM tosaliputrAcAyINAM samopesti tata stena bhaNitaM mAtaH kalpe tatra yAsyAmi dRSTivAdabhaNanArthaM rAtrau suptaH satre vaJcitayatidRSTInAM vAdaH dRSTivAda iti nAmApyasya zAstrasya sundara miti prabhAte tat bhaNanArthaM tatra calitaH mArge prathamata eva dasapuranagara pratyAsannagrAmavAsI piTamitra sAInavettuyaSTiyutahasto brAhmaNI milita: kathitacca tena zrahaM milanArthaM Agatosmi tataH svAgataM parasparaM pRSTaM pazcAdAryarakSitenokta' ahaM kacitkAryAya gacchannasmi idaM sAInavettuyaSTiprAsRtaM mAturhaste 'rpaNIyaM kathanIya cAhaM pUrva mAryaracitAya militaH atha tena tathai vakRtaM tato mAtA tuSTA satI cintayati mama putraNa sundaraM maGgalaM dRSTaM sArddanavapUrvAsyadhyeSyati ******************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bhA0saM0 u0 41 mA bhAga Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA putra prAryaracito'pi zubhaM zakunaM cintayan gataM ikSuvATakaM tatrai kasmin pArve sthitvA dRr3hataravAivandana vidhiM dRSTvA upAzrayamadhyepraviSTa: vanditA stosali putrAcAryAH te pRSTaM svarUpa prayojanacca sarva mapyuktvA mama dRSTivAda ma'dhyApayaMtviti vadantaM taM sUrayaH procuH yadya'sma dantikaM pravrajyAM satAsi tadA tamadhyApayAmaH tenokta' eva mapyastu tataH sa pravrajitaH kathayati bhagavatra sakalalokavyAkSiptasya mama vidyAgrahaNa svalpa meva bhAvirtana kvApyanyatra gamyate gurubhi stayA kRtaM bhaNito'sau so pAMgAni ekAdazAMgAni atha pUrvapaThanArtha tIsaliputrAcAryarasAvAryaracitaH zrIvaJcasvAmyantike preSitaH pathi gacchan ayaMtyAM zrIbhadra guptasUrINAM niryApanAM kRtavAn taizcAtya samaye prokta paThatA tvayAvajasvAmimaMDalyA na stheyaM yata stunmaMDalosthAtA tenaiva saha miyate evaM tacchivAM zrutvA tato gataH zrIvavasvAmipArzvetaizca rAtrI kSIrabhRtaM pAtra Agantu kena ziSyeNa kicidUnaM pautamiti svapno dRSTaH tata stena pRthak maNDaloM kRtvA adhItAni zrIvajasvAmipAkheM navapUrvANi vajasvAmI tu pRthak maNDalo kAraNa jJAtvA na kizcittasyo ktavAn dazamapUrvI *dhikArAH kecana yAvattena paThitA stAvadazapurAJcirakAlavirahAdita mArapipramukhakuTamba preritaH phalArakSito bhrAtA tasyAkAraNAya samA yAtaH AryarakSitena tava pratibodhya pravrAjitaekadA AryarakSitaH zrIvavasvAminaM pRcchati bhagavavrataH paraM pUrvapAThaH kiyAnavaziSTosti vavasvAmyAha * vatsa tvayA biMdumAtra paThitaM samudropamaM dazamaM pUrva masti tato'sau thakka pariNAmaH prAha nA ha mata paraM pUrva pAThaM kattuM zaknomi guravastu dazama pUrvAIsya svasminnevavyucchedaM jJAtvA maunena sthitAH asau gurUna nujJApya svasAMsArika vandApanArtha dazapura nagara prAptaH gacchatastasya guruNA sUripadaM datta prathA baracita mUristatra sva mATabhaginI pramukha sarvasAMsArikavargo dIkSAM grAhitaH pitA tu pratibodhito'pi sAdhuliGga na etAti va jAtIyajanAnAM lagnAM ca vahati prAcAryA dauvAgrahaNAya tasya bahu kaSayanti tataH kathati pRthula vastrayugala 1 yajJopavIta 2 kamaNDalu 3 chatrikA 4 upAnadbhiH 5 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u041 mA bhAga Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - TokA samaJcet daucAM dadAsi tadAlAmi tato lAbhaM dRSTvA tAdRzamavataM guruH pravajitavAn grAhitazcaraNa karaNasvAdhyAyaM anyadA caityavandanArtha gatA AcAryA tatra sAdhuzikSitA gRhasthaDimbhakA vadanti enaM chatriNaM muktvA sarvAn sAdhun vandAmahe tataH sa vRddho vakti mama putrA na mAdaya etaM vanditAH ahaM kasmAtra vanditaH kiM mayA dodhA na hotA te pAhuH ki dIkSitasya chancakamaNDalAdaunisyuH tato guruSu AgateSu sa hado vakti putra mama DimbhakA api hasanti tato na kAryakatreNa evaM prayogaNa kramato dhotikavastra muktA sarvantyAjita: bahuyastathA prayogakaraNepi dhautika na muJcati ambadA ekaH sAdhurya hotA nazanaH kharga gataH tataH prAcArya vasya dhotikatyAjanAya sAdhun pratyevamuktaM ya enaM mRtasAdhu vyatsRSTaM skandhena vahati tasya mahatpuNya tataH sa sthaviro vakti putrA'tra kiM bahunirjarA AcArgaH prAhuH bADhantataH sa vakti ahaM vahAmi AcAryA vadanti atrIpa sargAjAyante ceTakarUpANi lagyanta yadi zakyate'dhisoDhuM tadA varaM yadi cobhI bhaviSyati tadA zubhamasyAka' bhavizthati evaM sthirIkvatva sa tatra niyuJcitaH sAdhusAvI samudAyaH pRSTau sthitaH yA vattena sAdhuzavaM skandhe samAropya voDhamArabdhaM tAvattasya dhautika guruzikSitaDimbhakai rAkarSitaM sa lajjayA yAvattatmAdhuzava svadhAmmuJcati tAvadanyai ruktamA mucca 2 ekena colapaTTako davarakena kRtvA kaTau bahaH sa tu lajjayA tamAdhuzavaM hArabhUmi yAvat udUdha tatra vyu tsRjya pazcAdAgato vakti putrAdya mahAnupasargo jAtaH prAhurAcAryAH AnIyatAM dhautika paridhApyatAM tataH sa vakti athA'laM dhautikena yat draSTavya tat dRSTameva atha colapaTTaevAstu pUrvantai na acela paroSaho na soDhaH pacAsoDhaH 3 atha acelakasya zautAdibhiH aratiH syAt atastatparauSahamAha gAmANagAmaM roanta' aNagAraM akiJcaNaM araI aNapya vese taM titikle parIsahaM 24 araI piDao kiccA virae Ayarakkhie dhammArAma nirArambha uvasanta muzaucare 15 aratiH saMyama' dhaiyaM yadA anagAraM anupraviyet arati paroSahI muniM spRzet tadA sAdhu staM parISaha titikSeta saheta kiM kurvanta anagAraM grAmAnugrAma royanta grAma grAma anu itya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u. 41 mA bhAga Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gubAma ekaM grAmaM vrajato muneH antarAle AgataM grAma anugrAmaM tatra vicaranta' kIdRzaM anagAraM akiJcanaM na vidyate kiJcanaM yasya sa akiJcana staM * parigraharahitaM punaruta avaM dRr3hayati muniH arati pariSahe utpanne satiaratiM pRSTataH kRtvA dUra kRtvA dharmArAmaH san saMyamamArge caret vicaret dharme pAra mate ratiM karotauti dharmArAmaH punaH kIdRzaH sAdhuvirataH AzravAt rahitaH punaH kIdRzonirArambhaH prAraMbha rahita: puna: kIdRzaH upazAntaH niHkaSAyaH15 * patra purohita rAja putrayoH kathA / yathA acalapura jitazatru nRpaputra aparAjitanAmA rohAcArya pAkheM dIkSitaH anyadA viharan tagarAM nagarauM gataH tAvatA ujjayinyA AryarohAcArya ziSyAsta vAgatAH pRSTaM sAdhunA tena ujjayinyA svarUpaM tai runa sarva tatra varaM vRpaputvA amAtyaputrau sAdhUnuddejayataH * tato gurunA ApRSya svacADhavyabodhArtha zIghra mujjayinyAM gataH tatra bhikSAvelAyAM lokAryamANo pibAr3ha svareNa dharmalAbha iti paThan rAja kule praviSTaH rAjaputrA amAtya putvAbhyAM sopahAsa mAkArito'trAgacchataH vandyate tata: saMgata: tAbhyAM ukta' vemi nartita tenokta' bADhaM paraM yuvA vAda yatAM tau tAdRzaM vAdayituM na jAnauta: tata stena tathA tau kuhitau pRthak katahastapAdAdi sandhibandhanau yathA atyanta mArAThiM kurutaH tau tAdRzA veva munnA sAdhu kapAzraye samAyAta: tato rAjA sarvabalena tavAyata staM upalakSya prasAdanAya tasya pAdayoH papAta uvAca svAmin sAparAdhAvapi imau sajIkAryoM ataH para maparAdha na karithataH sAdhunokta yadau mau pravrajata stadA macAmi rAjJokta eva madhyastu tatastau prathamaM locaM tatvA pravA aNa pavese taMtitikkhe parIsaha // 14 // araI piTho kiccA virae Aya rkkhie| dhammArAma nirAraMbhe uvasaMte grAmaprata ro. vicaratA pa. aNagArane pa. parigraha rahitane a. saMyamane viSe adhaurya paNo a0 pravesane viSe ta. te bhaNI parati rUpa ti sahavo pa. 4 parIsaha pa. saMyamane viSe arghAyapaNa pi. parahI karI karaune vi. hiMsyAdi kathau nivau ehavo vIratI a. durgatanA hetu thI prAmA rAkhyo jeNe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u041 mA bhAga Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ubhASA a.2 70 dha. tasAdhu dharmarUpIyo pArAmane viSe ratipama ni AraMbha rahita udeg upayAMta thakI sAdhu ca. cAle saMyama mArgane viSa 15 parati parisaha upari kathA acala puranagara jita zatru rAjA tehanI putu aparA jitanA mAtiNe ro hAcArya pAzeM dIkSA lodhI anyadA vihAra karatA sagarA nagarI gata 4 te sameM avaMtI thako Arya rohAcAryAnI ziSya tIhAM AvyA pucha sAdhu tene te kahe avaMtI thako AvyA tiNeM puyu tihAM sAdhu nAbhakti karaNahAra ke havA te kahe sarvajanadharamI paNa tRpaputra sAdhanAddeSau ehavA samAcAra sAMbhalI gura zauthane AjJA daudhauje tume je tumArA bhAgne prativodhI zIghra jAzrI tivAra zitha avaMtI pAvyA anukrameM gocaraunIve lAgo cariye cAlyA tivAre loke vAyA rakhe rAjAne ghare gocarI jAo matau tiNa kahaNa, na mAnyo rAjahAra jAi gADhA sAda karI dharma lAbha uccare rAjaputra amAtya putra AvI hA so karavA lAgA Avo tumane bAMdIe tivAra te pAse gayA tivAra sAdhuprata kaha tuma syujANoThI tivArI sAdhu kahe hame sarvajANIva tivArate kahe nRtya karI jANI sAdhu kahe kahI tehavo nAcakau0 te kahe ame vAjAu te pramANe nAcaso sAdhu kahe tuma kaho te pramANato vAruvalI sAdhu kahe tuma vAjAvasyo tima nAcavI ane ame nAcute pramANe * tuma vajAvasyo tivAreM tiNe vAtamAnI valatI sAdhu bhaNe je je hanI pratIjJA na pUraveM tehanesyo daMDa tivAra beikumara kahe je je hanI pratijJA na pUrave tehAre je jIte tehane manamAne te kare ima karI sAdhune na cAve ane bekumara vajAve tevAjA pramANe sAtha nAca kara sAdha mahA kalApAtra * sAdhe ber kumarane jItau rAjau kodhA tivArI sAdha kahe pramo amA rAjANyAno nAca karau ghete pramANa vAjA vajAvA tivAra tiNe vAta mAnI bei kumara vAjAyajA pane sAtha nAca kara tivAre sAdha nAcete pramANa vAjAnImela utara nahI sAdhu to vaudyAne bale jIte sAdhu jItyA tahAkho tivArI beikumara kahe svAmI tumAro jIta ghaDU tumAre cautta mAnete daMDa karo tauvAre sAdhara joharaNa saMghAta moikamakuvyA anukrame sAdhu thAnake pANyA . .41 mA bhAga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsA Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA * paNa bekumarane mahAvedanAupajAvI AnaMda kara zarIra zitala karau nAMkhyo anukrame rAjAbhojanane avasara maMdiramA Avau kumarane teDAveM kumara Ave to bhojana koja tivAre kumaranA pAsa vAnasevaka kahe mahArAja kumarane mahA vedanA ke rAjA kahe vedanA no upAya karI tivAreM jima jima upAya kareM tima tima vedanA adhika pAe valo kumaranAsevaka kaheM mahArAja ihAM sAdha AvyA itA tiNeM beikumarane mAhakama mAradIdhI rajo haraNa saMghAteM tivAreM rAjA vacana sAMbhalo kaI ke sAdha upagAro sAdha upagAra kaskho hase eha vonihace haveM kumarane mahA vedanA maraNAMta kaSTa maraNa bhalI * panavedanA nakhamAye tivArI sAdhuna pUcyo svAmaue haneM samAdhi ki mathAe tivAreM sAdhu kahe bheleM kumara daukhyAle to samAdhi thAe tivAre mAtA pitA kahe dokSA letAM vedana jAe ghaNo bhalo tivAreM kumarane pUche tuma dikSA lezo tesarI resAtA thAe ti cAritra le bAu jamAla thayA tivAra sAdha ApaNo vidyA apahaparI saraure sAtA thAI tivAre teMhane mAtA pitAI ghaNo mahotsave dIkSA lodhI sAdhuno AcAra sUtra sauhAnta * bhaNavI desa nAdevA samartha thayA anukrame gurano AnnA lei vihAra kare ruDeve rAjyapUtra cAroca pAle amAtya putra manamAtiveja mujhane balAt kAre dauzAdodho paraM cAritrapAlo deva gate gayA asmin ehavA samayaneM vize kozAMbI nagarI mAM tApasa zreSTa maraNapAmI potAne ghara zukara thayo tivAra tehane jAti smaraNa UpanI sarva potAnA sutAdau kuTaMba pramukha samastane jANe paNa bolo sake nahI anyadAtasya sutate hameM zakaro iNisa zakara potA nAgharamAMsapa upajyo te saryane jAti smaraNa upanI tauNateM sarpane hasthI tivArate sarpa nIyo nithako puvaneM ghara putra upaccA te bAla kaneM piNa jAti smaraNa upanI tivAre bAlaka maname ciMtave AtA mAharA pUbanI strI ehane mAtA kimakaha pAmAharI putra tehaneM pitA kima kaI imANI te bAlaka bole naho mAtA pitA jANyo A bAlaka guMgoche ima karatA te bAla kamoTo thayo mona paNa raheM mananIyAta koI jAye rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 2041 mA bhAga Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA a02 72 ************* nahI ima karatAM koika jJAnI gura AhArane artha dhAvyA tite bAlaka dekho zarIranoceSTA joIne sAdhu batalAveM tivAre pADosaNa strI bolI kI khAmo e bAlaka janmanoja gugoke tivAre sAdhu kahe oguMgo na thI havaNA vAto ka ima kahI eka gAthA kahI yata gAthA tApasa ki miNa sUtra varathapaDi vajja jANi yaMdhammaM mari upArI ragajAo jAo pUtasma pUtati 1 artha tApasa marI varathayo suvarane putra mAthI tivAre sarpa thayo sarpa ho tivArI pUrvaneM ghare patra thayo ehavI gAthAno artha samajhauna te bAlakane pratibodha lAgo tibAre mukhe bolyo zuzrAvakathayo etalA samayane viSesI zramAtya putro jova devo mahA videha tIrtha karane pUche svAmimAharo jauva zulabha bodhI kiMvA durlabha bodhI tIvAra tIrtha kara kaha tvaM durlabha bodhI kosaMbI nagarImA gugAno bhAi bAisa ehavI bhagavAnano vacana zRNI te devatA guMgA pAyeM Ave teMhane bahu dravya A pauvAta kaheDa' devatA nAbhavathako cavIsa tAharo laghubhAI bAIsa balI mAtAne Ano akAleM dohalI upajasye tivAretuM sadA phalagrAma Apaje valI mujhane dha upajeM pratibodha lAge timakauje e vAtano mujhaneM vacana Apa tivAreM te devatA vacana leI deva deva loke gayo etale devatAno Ayu pUrNa karau tihAM avatare anukrame mAtAneM dohalo zrAmrano upano teja vane mAtA upaje tima zrAmra zrApI saMtoSa upajAyA anukrame janma ghayo ghaNo uchAheMnA madoSo anukrame te guMgI zrAvaka upAzraya jAya tivAre laghubhrAtA ne le jAe tauhAM te vAlaka sAdhu ne dekhi ghaNo rudana kare anukrameMteM bAlaka hada thayo tehane upadeza sAdha apete durlabha bohi tehane kimaho upadeza nalAgeteto vacane baMdhANI dharmazAlAmA dharma sAMbha lavAleha jAe tehane upadezana lAgo etale te guruMgo zrAvaka dharma sAMbhalI vairAgya paNe pAmo docAlodhI rUDo cArIta pAlo maraNa pAmau devatA thayo anukrame devatAH jJAne karo pUrva bhava vRttAMta sama stadauTho tivAreM devatAne vacanadaudho hato te saMbhAre tauvAre devatA durlabha bodhineM sulabha boi ******************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karavAne arthe devatA devaloka thakI Avo jalodarano roga upajAvyo pache te vaidyano rUpa karau tehane pAse ima karha AchothA eto sya Apoza e asAdhya ubhASA roga tadA te jalodarau kahe je mAMgate Apoza tivAra veda kahe jo mAharo mAthe prAva to sAjo karu' mAharI auSadhano ko thalo uThAbaje bIjo kAI mAMgato nathau tivArI te vAta mAnI vaidyaroga dUra kaudho tauvAra tehane vaidya mAthe lei mAthe kothalo dodhI te kothalolei sAthe bhame etale devamAyA thakI jima jima cAle tima tima kothalo bhArI dhAe te bhAra vahatA atIsAra thayo mahAkheda pAmyo jAI sake nahIM ane jAi to pAko jalodara upaje ima vimAze ima kheda pAmatI sAthe bhamai bhamatA eka nagara mAsA dhane sUtra bhaNatA dauTho tihAM te veda bhAravAhakane sAtheM laudhe sAdhu pAze jAi vAMda dezanA R sAMbhale desanA sAMbhalI te bhAra vAhaka prate kahe tu dIkSA leto tujhane choDI tivAra te bhAravAhaka kahe have dIkSA levI tihAM tahane dIkSA dIvarAvI OM devatA devaloka gayo puThe tiNa dIcA chAMDI tivAra valI devatAI jalodarI kodhI valI vedarUpa devatA AvI tehane kahe jI dIkSA leto tujhane sAjI . koje anyathA sAjo na dhAe tivAre tiNe valodIkSA levA vAta mAnau tauvAre tehano roga nauvAkho valI dIkSAdivarAvI devatA devaloka gayo valI tima rajatoNe dIkSA chAMDI ima ehavI rote vINa vAra dIkSA divarAvI vaidyarUpeM devatA tehanI sAdhe bhame sulabha bodhI karavAne arthe ima karatA vihAra karatA mArgame gAMma Avyo gAma balato dauTho etale te vaida eka taNanI bhArI leI gAmamA jAe tivArI te sAdhu kahe balatA gAmamAM vRNa leI kIma praveza kare cha lajjA na thI AvatI tivAre veda kahe tume paNa krodha mAna mAyAlo bhamA balIchI vAravAra gRhasthAvAsamAM jAyo cho vAravAra tumane samajhAvIe ke 8 saMsAra agana samAna tuma kima praveza karI cho ima upadeza Apa to durlabha bodhine upadezya na lAge valI tihAM thako vihAra kara mAMgeM aTavI AvI tihAM deva vaidyarUpa le te mArga chAMDI kAMTA ghaNA tiNa paMthe cAle sAdhu kahe koma vATa chAMDe kAMTo lAgame deva kahe tuma kIma zaddha paMca cAritra chAMDosa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a02 74 bhASA jitau tatra rAjapuco niHzaGgato dharmaM karoti itarastu amarSa vahati aha' balena pravAjita iti cetasyu degaM vahati paraM pAlayito dAvapi cAritra' zu mRtvA to divaM gatI asmitra vasare kauzAMbyAM tApasa zreSTho mRtvA khagTahe zUkarI jAtaH tatra jAtismaraNaM prAptavAn sarva sva sutAdi kuTumbaM pratya bhijAnAti paraM vaktuM na kiJcit zaknoti anyadA sutereSaH zUkaro mAritaH svagTahe eva sarpoM jAtaH tatrApi jAti smaraNavAn taireva mAritaH puca putro jAtaH tatrApi jAtismaraNa mApa sa evaM cintayati kathame tAM pUrva bhavavadhUM mAtaraM ahaM uttapAmi kathaM ce maM pUrvabhavaputraM pitara maha mullapAmIti vicArya mauna mAzrita: mUkatratabhAg jAtaH anyadA kenacit caturjJAtinA todhaM jJAtvA va ziSyayo mukhe gAthA preSitA tAvasa kimiNA mUtravvaeNa paDibajja jANi zrandhanaM marijaNa sUtraroragajAo puttatti 1 etAM gAthAM zrutvA prati buDho gurUNAM suzrAvako'bhUt etasmina vasare so'mAtya putrajIva devo mahAvidehe tIrthaGkarasamIpe pRcchati bhagavan kimahaM sulabhabodhidurlabhabodhirvA iti prazna proktaM tIrthaGkareNa tvaM durlabhabodhiH kauzAM vyAMmUkavAtAbhAvIti sAra rupI kAMTA mA paDo ko balo te prati bodhana pAne valI tihAM thakI eka yacanA dehare jAe tauhAM yaha eha kare ke jovAre koI phala phUla ne vaidya car3hAve tIvAre yakSa aMdhA mukha karau paDe pache te yaca prataM durlabha bodhi kI re adhama tva' adhomukhe kauma par3e ke tauvAre te yaca kahe tumakoma jagat vaMdanIka sAdhuno mArga chAMDe tauvAre sAdhu kahe tu kuNa ke sovAra devatA guMgAnI rupa karau dekhAvyo valI pUrvalA bhavano saMbaMdha kahyo taubAre te kahe ihAMsyo paramArtha tauvAra ve tAbya parvate deva pratimA juhAravA gayA tohAM koIka sikhanA deharA nAkhuNAmAM durlabha bodhi ane sulabha bodhi gugAno rUpa svakula yugala rUpa thApyo te dekhI jAti samaraNa upano durlabha bodhone tivAre te pratibodhANo zraddhA AvI ruDI raute cAritra pAle zivagata lAdhau ima prathama arato pake rati ima samasta sAdhu parati parisaha jauma guMge kaThina paNe samakIta Adayo iti arati parI 999999XXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 64 4 ulTokA 4 laJcottaraH sa suro gatI mUkapAkheM tasya bahudravyaM datvA proktavAn yadAhaM tvamA turudare utpatsya tadA tasthA Amadohado bhaviSyati sa dohadaH sAmprataM maharzita sadAphalAma phalaisvayA tadAnIntasyAH purNIkAryaH punasvayA tathA vidheyaM yathA tadAnIM mama dharmaprApti: syAt evaM ukvAgatA devaH anyadA 1 devalokAt ca tvA sa devasta sthA garbhe samutpatvaM tasyAzcAmadohada samutpanI mUkena pUrvoktarItyA pUritaH putrAjAta: mUkastutaM bAla laghumapi kare kRtvA devAn sAdhuMzca vandApayati paraM sa durlabha bodhitvena tAn dRSTvA raTati evaM AbAlakAlAdapi bhRzaM pratibodhitopi sa na budhyati tato mUkaH prabajitI gataH svarga' atha devo bhUtena mUkajovena sadurlabhabodhi rbAla: pratibodhikRte jalodaravyathAvAn kRta: vaidyarUpaM kRtvA devena ukta: ahaM sarvarIgopazamaM karomi jalodarI vakti mama jalodaropazAnti kuru vaidye nokta tavAsAdhyoyaM rogaH tathA'pya'haM prataukAraM karomi yadi mama pRSTau auSadha kotvalaka samutpATya mamaiva sahAgamiSyasi tenokta evaM bhavatu tato vaidyena sa jalodarI sajjokkataH samAdhi bhAg jAtaH tatastasyotpATamAya auSadha kosthala kastena datta: sa tatpRSTI bhraman taM kosthalaka sutpATayati devamAyayA sa kotthalako'ti bhAravAn jAtastaM atibhAra vahan sAkhidyati paranta mut sRjya pazcAhantuM na zaknoti mAbhUtyazcAhatasyame punarjalodara vyathe ti vimarza kurvan vaidyasyaiva pRSTho kotthalakaM vahan bhamati ekadA ekasmin deze khAdhyAyaM kurvantaH sAdhavo dRSTvA tatratau gatau vaidyenokta tvaM dIkSAM gRhauSasi yathA tvAM muJcAmi sa bhArabhamno vakti yahISyAmyeva tatI vaidya na asya dI kSAdApitA deve ca svasthAnaGgata tena docha parityaktA devena punarapi tathaiva jalodaraM natvA vaidyarUpadharaNa punara'sau dIkSAM pAhitaH punargata ca devena tena docAtyaktA DhatIyavAraM dIkSAM dApayitvA vaidyarUpI devaH sAI tiSThati sthirIkaraNAya ekadA vRNabhAraM gRhItvA sa devaH prajjvalaDAma pravizati * tatastena sAdhunota jvalati grAma kathaM pravizasi devenokta tvamapi krodhamAnamAyAlobhaiH pracalate gRhavAme vAraM 2 vAryamANopi punaHpuna: kathaM pravi RRRRRRRRRR:1-1-19:RRRRRRREKKR rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTIkA a02 zasi vaidyarUpaina devenaivamuktIpi sa na budhyati anyadAtau paTavyAM gatau devaH kaNTakAkule mArge carati sa prAha kasmAdunmArgeNa yAsi devenoktaM tvamapi vizaDa nirmalaM saMyamamArga parityajya AdhivyAdhirUpe kaNTakAko saMsAramArge kasmAdyAsi evaM devenIkta 'pi sana budhyate puna rekasmin deva kuletI gatI tatra yakSa Imita pUjA pUjyamAnIpi punaH punarAdhomukhaH patati sa kathayati aho yakSasya adhamatvaM yatpUjyamAnIpya'yamadhomukhaH patati devenIkta tvama pyetAdRzo'dhamaH yahaMdyamAnaH pUjyamAno'pi tvaM punaH punaH patasi tataH sa sAdhurvaktikasva devena mUkasvarUpaMdarzitaM pUrvabhavasambandhaya kathita: sa vakti atra kaH pratyayaH tato vaitAmye caityavandApanArtha devenA'sau prApitaH sabai kasmin sihAyatanakoNa durlabhabodhidevena svavIdhAya mUkaviditaM svakuNDalayugalaM sthApitaM abhUt tattadAnIM darzitaM tata stasya jAtismaraNaM jAtaM tainA'sya cAritra dRDhatA'bhUt asya pUrva aratiH pazcAtatiH atha saMyama parati sadbhAva satistrISuI hAsyAt sa ca parISahI soDhavyaH atastatparoSahamAha saMgI esamaNusmANaM jAo logaMmi itthopI jasma eSA pariNAyA sakauntasma sAmaNaM 16 eva mAdAya mehAvI paGgabhUyAyo itthIyo no tAhiM vihavijA carijjattagavesae 10 loka asmin saMsAra manuSyANAM etA striyaH saMgI jAtAsti muNI care // 15 // saMgo esa maNa smANa jAo loga mi ityio / jasma eyA parinnAyA mukaDaM tasma sAmagaM // 16 // eva mAdAya mehAvI paMkabhUyAo ithiyo| no tAhiM vihanne jjA carejjata gavaisae // 10 // egaeva para lADhe abhi saha kathA saMpUrNa / saMthamane viSe arati Upane strIno parIsaha UpajavA no saMbhava te bhaNI strIno 8 parisaha kaha , saM0 pAsakta thA vAnI hetusaMbaMdhanI karaNahArIe. essoma lokanI jalIka manuSyAdi i0 svodevAMganAdike ja. je sAdhune ehavI jANapaNu' huI esarva prakAre anarthanA hetupaNe e. sarva rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u0 41 mA bhAga sava bhASA Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA * narANAM striyo bandhanaM varttate yathA mRgANAM bandhanaM vA gurAdi vidyate saMgacchate vazIbhavati jIvA yasmAt sa saGgaH bandhana' ityarthaH atra manuSya grahaNa a02 77 teSAmeva maithuna saMjJAyA AdhikyAt yathA makSikANAM zlebhAsaMgo bandhanaM tathA puruSANAM striyo bandhanaM ityarthaH yasya sAdho: etAH striyaH parisamantAt japarijayA paNDitabuDyA jJAtAH pratyAkhyAnaparijayA pratyAkhyAtAH parityaktAH anartha heturUpajJAtAH atra prAkRtatvAt tRtIyAsthAne SaSTIyena sAdhanA striyaH etAdRzyo jJAtA tasya sAdho zrAmaNyaM sukRtaM sAdhvAcAraH saphalaH 16 medhAvI dharmamaryAdAvAn tAbhi: strIbhirnavihanyAt saMyama jIvIta ghAtena AmAnaM na vinAzayet kintu AtmagaveSakasan caret AtmAnaM gaveSayatIti AtmagaveSakaH kiM kRtvA evaM AdAya etan jJAtvA etat iti kiM striyaH paGkabhUtAH muktimArge kardamabhUtaH muktipatha pravRttAnAM bandhakatvena mAlinyakAraNaM striyasmantautijJAtvA tasmAt strINAM saGga vihAya mayA saMsArAt AtmA nistAraNIyaH iti buddhimAn 17 atra sthUlabhadrakathA yathA pATalipuranagara navamI nandarAjA tasya rAjyacintAkArakaH zakaDAlanAmA mantrI varttate tena khahaddaputraH sthUlabhadnAmA saulAvilAsArtha tabagarAdhivAsinyAH kozAvezyAyA rahe mukta stava tasyA mArgitaM suvarNAdi yatheSTaM preSayati hitIyaputraH zrIyakanAmA rAjAGgapArSavartI vihitaH asminnavasare tanagaravAstavyo vararucinAmA bhaTTo navaunakatai aSTottarazatakAvyainaMda bhUpAla pratyahaM stoti rAjA ca tasmai dravyaditsa : zakaDAlamantrimukhaM vilokate zakaDAlamantrI tu mithyAtvaladibhIru tatkAvyAni stAti mantri prazaMsAM vinA rAjA na tasmai kiJcihatte vararucinA tu mantribhAryA svavacanAmRtena toSitA svabhartAraM zakaDAlamantriNa' pratyAha vararuceH kAvyAni tvayA nRpaparSadi vyAkhyeyAni yathAsthitavastu prarUpaNa samyaktasya bhUSaNa mityAdikhavanitAvacI yuktyA tatkAvyaprazaMsanaM pratipatraM prabhAte parSadi bhUpataH purI ghararucipro tAni kAvyAni mantriNA prazaMsitAni sat prazaMsAnantarameva rAjA vararucibhaTTAya dInArANA maSTottarazataM datta tataH pratidinaM viprI bhUpataH purI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA.A. saM0 u041 mA bhAga. Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u bhASA a02 prakAre jANine chAMDe su0 rUDo Acayo ta0 teNe yataui sA. cAritra 15 e. eNI para pUrve sauno svarUpa kahe cha emajANine me0 buddhivaMta hui paM0 mukti gAMmI puruSane kAdama sarIkhI khatA rahivAnI kAraNa i. e strI no0 te strIsaMghAta pravartIne vi0 saMyama jIvatavyane haNe nahi ca. pAcare dharma anuSThAna atta0 saMsAra thI AmAno ge0 tAraNa hAra hui 17 atha strIparisaha dRSTAMta gAthA 1617 atha pADala pura nAmA nagarane viSe navamI naMda rAjAnI rAjya dhuraMdhara amAtya zakar3Ala nAmA maMtrI sara tehane ke putra thUla bhadra vRddha putra telI lAvI lAsane arthe te nagarane viSe vaizyAne ghara yatheSTa dravya se rahe sukha vilase saMsAranA ane pirIyo laghuputra te rAjAni sevAmA rahe ehavA samayaneM viSe te nagaramA vararuci nAmA bhaTTa te naMda rAjAnA 108 dina prate navA kavita vaNave rAjA tehana bahudravya Apa tivArI kaDAla manosara naurarthaka dravya uDAve mantrI sara mithyAvAdIne mAnena hI navAkAvya rAjAnIprazaMsAsAM bhalI prazaMsA na kara mantriprazaMsA vinArAjAna tehane kiccit mAtra Apyu tivAre vararucibhamantrInIbhAryA prate amRtavANI kahe mantrI sara mujha upasara kRpA nathI rAkhatA tivArI strI bharine kahI samajhAyotivAra mantrIsara mithyAvAdIme mAne nahIM strInA vacana thI vAtamAnI kAvyanI prazaMsA karau tivAre rAjA nitya navA kAya sAMbhale 108 dinAra dina prate pApe ima ketalA ika divasa gayA bahu dravya vararucine thayo tivAre te mohavanAdi kArya kareM tivArI mantrI manamA vicAra AmiSyAvAdi mithyAtva karma pApAraMbha kare dravya bakau tadA tiNe rAjAne vAkho mahArAjAe bhaTTajI 4 raNa kAvya kahe pArakA coranA kAvya kahe cha tivAre rAjA kahe kima jANaue mantrI kaha mahArAja mAharI sAta putcI ke tehane pUchI dekho tivAra rAjAmAnau prAta same sabhAmA rAjA para heMca baMdhAvI sAte pucIne besADI te pucI kehavI buddhivaMta prathama pucI 1 eka velA navIna zloka kAvyasAMbhala tAMte kahe bIjo be velA caujI tIna velA sAMbhalatA kahe ima sAte putcI kahe ehave sabhAmA vararuci bhAvI navA kAvya kahyA tivAre te kAvya sAMbhalI R-RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR. rAdha dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 4 1 mA bhAga Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prathama pucI bolo ima anukrame sAte kumArIkA bolo tivArI rAjAne paratIta AvI ima dasa vauza divasa thayA rAjA tehane kAMi Ape nahIM mAna ubhASA a02 bhaMga thayo tivAra tiNe vararuci bha? jANyu je zakaDAla mantrIne ehavI buddhivaMta puttro ke mantraunA prapaJca jANI tiNa valI koI prapaJca kamyo ke eka nala 6 vaNAvyo guptapaNe tihAM nalane mukhe pAMca se daunArano thailaunuko pote nadImA snAna karI johAM nalano lAkaDI uparau besI dhyAna smaraNa kare sumaraNa pUro ghAe tivAra paga dhako nala dAbe te thako te ho maNI uDaumukha Age paDe e kautuka loga dekhI acarIja pAme ima e bAta na vIrAjA sAMbhalI je 8 vararucine nitya gaMgA paMca sata dinAra Apa te kautuka jovA rAjA AvI kautuka dekhI acaroja pAmyo rAjA tehano mAna vadhAra ima karatA bIje divasa mantrosara Avote kotuka dekho jANyu je ihAM kapaTa tivAre rAjA mantrIsara vararuci bhaTTa Apa ApaNe sthAnaka gayA imakaratA cAMdaNI pUrNamAnI rAtra cha mantrosara tohAM Avo prapaJca jo ima karatA mantrIsara buddhi balI tauhAM nala gadyo hato te dauTho anukrame prAta same mantrIsare pracchanna puruSa ve sAyo tohAM snAna velA vararucI Avo te nalane viSe snAna karau hema mukete gupta puruSa dauTho vararuci snAna karau dhyAne baiThA te velA tihAM rAjA Avo baiThA puThe dhako maMtrI sara Avo gupta puruSaneM teDo gupta vAta no bhedalahI te puruSaneM kajyu je tihAMthI dinArale Avo tohAMteva jana barAbara patthara bhuko AvajyAima maMtrI sarane saukhapramANe sevaka kArya karI Avyo anukrame rAjA samasta loka kautuka jIvA milyA tivArI vararucIno dhyAna pUrotha yo etaleka ladAbatAM patthara mUkyo hatote mukha Age Avo padyo have vAra vAra paga saMghAte kala dAbe tihAM hoya to Ave ima ghaNove lAthaI tivArI vararuci khisANo mAna bhaMgathayo maMtrI sare tehano prapaMca rAjAne vatAvyo rAjA maMtrIsara upara ghaNu rAjI thayo sA bAsa dodho anukramite vararuci maMtrosara nAchidra jove paNa teha nAchidrana pAmeM imakaratA vararuci paNDita maMtrIsara nIdAsi saMghAta pritibAMdhI tehane rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM.u.41 mA bhAga . R Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ maMtrIsara nAghara noguhya puche te sarva kaheM adhunA havaNA maMtrauno pUtrasaroyo hanI pANigrahaNa thAsye te kahe syo kAmakarake dAsI kahe hamaNA chAtra u.bhASA* cAmara siMhAsaNa baNAvache sukhAsana rathAdi vAhaNa valIna vIna ava hastI dIvara grahaNAdi navInale tivAre vararuci vicAra je havaNA avasara Ayo tIvAreM navAmodaka vaNAvI nausA lauyAneM Apa ane ekagA thA navau vaNAvI sikhAve rAya naMda jANe nahI je sakaDAla kareMha naMdarAya mArI karIsirIyo rAjaThaveha 1 egAthA bAlakaga laue galI kahatA phireM anukrame e gAthA rAjA suNI rAjA maMtrIne ghare dUtamokalI gharanA carautra maMgAve tauvAre dUta tehanAgharano saraMjAma joi valato rAjaprateM kahe mahArAja bArudakhAno ghAeche zastrAdika ujavAle chatra cAma rAdika samasta vRttAMta kaha tIvAra rAjA vRttAMta suNI manamAMcamake egAthA chokarA kaheteM sAcI tIvAra prAtasameM rAjAne maMtrImara kopavaMta dauThoja rAjA mAharA samasta kuTabaneM ghAMNI mApIleM tauvAreM maMtrI ghare Avau rAjAno kopano vRttAMta sarIyAne jaNAvI kaheM prAtasameMhu rAjA nau sabhAmA jAu tivAre tu pAchalathau Avau mAharomastaka zastrathako chedajete kaheM pitAno mastaka kima chedAe pitA kaheM tAlavaukha bhakSaNa karasya tujhane dosa nahI anyathA samasta kuTaMba ghANImA pilAse' tivArI vAtamAnau prAtasameM maMtrI rAjAnI sabhA gayo puThethako sarIyo AvI pItAne mastaka 8 zastra prahAra dodho mastaka judo thayo tivAra rAjA kaheM hAhAesyuM kIdhI tivAreMteM kaha rAjAnI gunahI kIma rAkhaue tIvAre rAjA khisANI thayo maMtrI sarane ghaNe ucchava agnaudauvarAvau mRtakArya karAvI sarauyAprateM rAjA kaheM tu maMtrIsaranI mudrAlyo tauvAre sarIyo kahe mama vRddha bhATa sthUlabhadra vezyAne ghareM baiThoche rAjAno AjJA le sarauyo teDavA Avyo anukrame sthUlabhadraneM vRSapAze lAvyo rAya kahe aa mudrAlyo sthUlabhaTU kahe Alocau AvaM tibAre sthUlabhadra siriyApratekahe pitAki mamaraNa pAmyote kahe rAyanoseva kahato ima sAMbhalaune vaucAyaM AkAmarUDo nahI ima vimAsI azo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA a.2 kAmAjana guru pAze dIkSAleI locakarI rAya pAze AyA rAya dekhI kahe Asya ko tivAreM sthUlabhadra kahe rAya kahaNa muNo mai tumaneM kahI gayoha toje socI pAu te socI pAyI saMsArato udvignatvaprazAdena mama pitAmRta tauvAra mAharI paNa ehavau gata thAsye te mATe pAme svayameva daukhyA lodhI ima rAjAne samajhAvau vauhAra kara ima karatA koI nagaramA saMbhUta vijaya sUrIno ziSya thayo atha ekadA bhAlamohe saurIyo kozyAne ghare Ayo kozyAne sarvavRttAnta kahe pitA maraNaM thulabhadrA dIkSA grahaNaM vararuci bhaTTasya prapaJcakaM kathitaM vali vararuci tAharI bhagnI sa'rakta ke te mATe ima karo ke temadaurApAna kara tima karo e kAma tuma thothAe vararucinA prasAde pitA maraNa pAmyo thUlabhadra dIkSA laudhaute jANavu ima zikhA maNa deI ghare Avyo tauvAra te vezyAi upavezyAne zikSA deI vararucine madirAne viSe rata karAvyo ima karatAM sorIyo rAjAno mantrIsara ke ane anukrame vararuci madirA pAna kare ne vRtAMta saurIyAne jaNAvyo etale eka same rAja sabhA pUrI rAjA baiThA thakA sakaDAlane saMbhAre ehavo guNavAna buddhi vAn sUravIra zAstravettA nAhaka maraNapAyo esyo kAraNa tIvAra sorIyo kahe mahArAja rAya prapaJca jANe nahIM rAya kahe ehavo koNa prapaJcI jINe sakaDAlane haNAvyo te koNa ke te kaho tivAra saraue vararucono vRttAMta gAthAdika sarva prakAze valI kahe mahArAya te madirA pIe ke mAMsa bhakSaNa kare ke ehavo vAta sAMbhalo rAya vararucine teDAve anukrame rAya kahe aho vararuci tu kehavo brAhmaNa madya mAMsano lolapI te kahe rAya ehavo koma kahIe tivAre siriyo kahe mahArAja ehane vamana karAvIe tivAra rAya vaidane AnA Apo vamana karAvo vaida madana phalanI cUrNa Apo vamana karAvyo vamana karatAM madirAgandha prasIddha nIkalI sabhA samakSa svajAtiya viprAdika samasta vamana dekhI tehane nauMde rAjA kopAnalathaI krodhe karI kaha re pApiSTa te mujhane ThagI vItta lodhI prapaJca karI mantrI sakaDAlane haNAvyA tivAra ghaNo khiSTa thayo mantrI rAjAnI kopa upasamAvI RRRRRRRRRRRRRRRRRRR8 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u bhASA a02 82 tahane sabhA dhako kaDhAvyo tivAre vararuci ghare prAvI khisANo dhako vausa bhakSaNa karI mRta yAmyo atha hive saMbhUta vijaya prAcArya pItAnA thUlabhadrAdi 4 ziSya ledU pADalI puramA caturmAsarahavAna AvyA anukrame AcArya te nagaramA cAra ziSyane cAra sthAnake AjJA pApaune pUche ApaNI icchA hove te kaho tivAra eka ziSya kahe svAmi cAra mAsa cAra AhAranI paJcakkhANa kari dRSTi viSa sarpanA bila para rahausa bojo kahe kUAnA bhAra va? rahIsa trIjI kaha siMha guphAne mukhe rahausa thUlabhadra kahe khAmi I vezyAne ghara comAse raha syu tivAre guru icchA pramANe prAgyA ApI le gayA thUlabhadra kozAnebAre AvyA kozyAI ghaNe harSe karau motIDe vadhAvI mandiramA rAkhI thUlabhadra prathama pratijJA karI je mujha thakI sAThA tIna hAya vegalI rahaune tAharA mana mAne te hAva bhAva kaTAkSa kauje vaizyA vicAra eka vAra maMdiramAM to Ave pache josya ima karatA tihAM rahyA tivAra thUlabhadrane nAnA prakAranA kAma jAgavAnA sarasa AhAra karAve rAga raMga nAca nava navA kautuka kara kAma bANakaTAkSa calAve paNa thUlabhadra svAmi meru jima acala te na cale dhruva ThAmana chaMDe te chAMDe samudra maryAdA na muke paNa thUlabhadra manavacana kAyAI naukaraNa bhAva zuI cAritra pAle ima karatA cAra mAsa vitauta thayA pAraNe cyAre gurubhAi samakAle gurune vAMdyA tivArI vINya zauthane gure kA prAvo dukkara kAraka ane thUlabhadrane viNya vAra dukkara kAraka kahe tivAre bauNyaziSya OM kaha svAmi evaDo aMtara kima je kauzyAne ghare citrasAlAmA raha sarasa AhAra nitya kara kivAra upavAsa na kakho ane ameto dhAre mAsa upavAsa kaudhA viSama thAnake rahavo kSiNamAtra nidrA Ave tAla cUke to kUtrAmA paDe bIjo kahe sarpane vaule rahavo ima siMha guphAne viSe ehavA kaThina parIsaha sahyA tivArI guru kahe e parisaha sohilA paNa thUlabhadra sama vaDa koi nahIM jauNe je kozyA saMghAte sADhI bAra koDi sonai yAvilazyA tahane gharamA rahI potAne zIla rAkhyo tehane pratibodhau dhAvikA kaudhau emahA moTA RSi caurAsau covIsau lage nAma rahasya ima karatA eka ziSya FA:08GRXAMRARRRRRRRRORARAK rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u041 mA bhAga Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra02 83 bhASA TottarazatakAvyAni na vAni vakti stutiprAnte bhUpapradatta' daunArA'STamataM gRhNAti tato vRddhimAn vararucinAmA bhaTTaH zatasahasravittavyayena yAgahomAdi karoti mantrI tu tathA vardhamAnaM mithyAtvaM dRSTvA taddAnaniSedhAya rAjJaH pura eva muvAca rAjan zrasya brAhmaNasya etAvaddanaM datvA kathaM kozacayo vidhIyata ayaM tu parakAvyaharaNAt kavitaskarosti rAmrokta' ki masau purAtanakavikRtAni matpuro vakti mantriNokta etaduktAni kAvyAni saptA'pima maputyU: paThanti rAjokta prAta reta duktAni kAvyAni tava saptaputrIpArzve pAThanIyAni tato mantriNA sarva zikSayitvA saptApi putrAH prabhAte bhUpaparSadi javanya' taritAH sthApitAH tAtha kramAt prathamA putrI ekavArazrutasarvagranyadhArikA dvitIyA tu dvivArazrutasarvagranyadhArikA evaM sarvApi yAvat saptamI putrI sapta vArazrutasarvagranyadhArikA etAdRzA dhAraNAnvitA santi atha tatra samAyAto vararuciH svakRtakAvyAni nRpateH puro vakta mArabhastutyante bhUpatinA ukta kahe svAmI e ketaloka bAta ke guru kahe ehanau hoDa nahI thAe ima karatA valI caumAme Ave tava zauSya manorathe kozyAne madira zrAvyo kozyAi jA je thUlabhadranI hoDa para zrAvyA tithe tehane cInasAlimAM rAkhyA eka same barasatA pANIme rAga AlApI nRtya karo kAma bAMNeM bodhyo cittacalA vyo tauNe bhoganau prArthanA karI tivAre kauzyA kahe thUlabhadra sADhibAra koDa sonai yAlAvyo te kar3e te to nathau tivAre kozyA kahe ratnakAM bala lyAbo RSi kahete kihAM maule kozyA kahe nepAla dezanA rAjAne jAce te zrApe tivArI munivara varasatAM pAMNImA nepAle gayA rAjAne jAcI ratna kAMbale mArge cAle anukrame aImArge luTANo ima bINa bAramArgamA luTANo cautho vAralA kaDaunau bhugalamA bAravarase kozyAne maMdire Avyo tivAre kozyA te hane vividha prakAre pratibodha dedU samajhAvyo ane havaNAto bhuMDA mAhArI tAharI avasthA bhoga thako vitIta thaI ima samabhAvI guru pAle mokale gure AlI aNa divarAvI ima thUlabhadra svIparIsaha jItyA tIma bIjo je koI svoparisaha saha te anaMtAsukhalahe iti strIparosaha upara kathA saMpUrNa e0 eka ************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bha0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTIkA: aho bhaTTa etAni kAvyAni tvat kRtAni parakatAni vAso'vaka mat kaptAnye va rAjJokta metAni kAvyAni mantriNa: saptaputrINAM mukhe samAyAnti sa 1 vakti yadi tAvakSyanti tadAha masatyaH evaM tenokta javanya tarAda yakSAnAmro prathamA putrI bhUpataH puraH samAgatya sarvANi tAni kAvyAni papATha evaM kramAt sarvApi tAni kAvyAni peThuH tathAprajJAsadbhAvAt tato niHkAsitI rAjakulAhararuci: bhUpeNa sabhAjanena ca tiraskRta: sarbatrApamAnaM prAptaH atha tene khaM kapaTa prArabdhaM saMdhyAyAM gaGgAjalAntaryatraM kRtvA daunArapaJcazatIM mukyA prabhAte tatra gatvA gaGgAM stauti stutyaMnte lokasamakSaM jalpayannagranthi pAdenAkramya haste gRhItvA janebhyo darzayati mat stutiraJjitA gaGgA mahya mevaM datte rAjJA tu kArpaNyAtmamAsatkalaGka mArINya tiraskAraH kRtaH iti ca 4 vadati taddA zravaNAbajjitorAjJA sarva vRttAntaM zakaDAlamantriNo'gre kathayAmAsa mantriNA tatra cara preSaNena tajjAlayantra jJAtvA dInArapaJcazata grandhi mAnAyya skhakara dhRtaH prabhAte tatra bhUpatiH sa nagaraloka sta trAyAtaH vararucirapi gaGgAM stauti stutyante pAdAkramaNana hastAbhyAM ca jala mAloDayantra 8 pina andhi mAnoti vikhintrI vararuci mantriNeva mukta' bhI vararuce tava kalye kiM agyikSepo vismRtaH kimbA kSipto'pi daunAragrandhiranyenA pahRtaH yahA nandarAjye paradravyApahArau kopi nAstau tyuktvA sa granthiH sarvajanAnAM bhUpatervararucezca darzitaH carapreSaNavRttAntazca prakaTitaH tato lokadhigakata: khino vararucimukha mAcchAdyaH mantridattacca graMthi lAtvA svagraha gataH atha mantri chidrANi vilokayati paraM na pazyati mantrigrahadAyA saha sneha cakAra taDahavArtAJca pRcchati sApi tat snehalludhA sarva kathayati anyadAtasthAne tayA prokta adhunA zrIyakavivAha: samAyAto'sti rAjAnaM rahe AkArayiSyate tat satkArAya navInachatracAmarasiMhAsanazastrAdisAmagrI jAyamAnAsti tato vararuci: chidra' manasi kRtvA nAgarikaDibhAnmodaka dAnene daM pAThayati / rAyanandanavijAnaI jaMsakaDAlakarasi nandarAyamAreukari siriyorAjaThavesi 1 paThantita tathaiva mArge 2 tadrAjabATikAM gacchatA KRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR) rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM0 u041 mA bhAga Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uTIkA a02 85 rAjJA zrutaM mantrigTahe carA preSitAH taistatra katrAdisAmagrI jAyamAnA dRSTA rAmro kavitA rAjA ruSTaH prabhAte praNAmArthaM gatena mantriNA krodha vahni jvAlamAlA kulo dRSTaH jAtaM ca khakoyasakala kuTumba cayakArirAjakopasvarUpaM tvarita meva pazcAt svagTahe gataH zrIyakasyAgre rAjakoSasvarUpa muvAca evaM sacivena tasya zitA dattA vasa kalpa yadAha nRpasya praNAmaM karomi tadA tvayA khajena macchiraH kedaH kAryaH anyathA sarva kuTumbakSaya masau kariSyati mukhakSiptatAlapuTaviSasya mama ziraH cchede tava na kopidoSa iti paitravacastena mahatA kaSTena pratipatra prabhAte rAjoye tathaiva kRtaM rAjaparSadi hAhAkAro jAtaH rAjJota he zrIyaka tvayA ki midaM kRtaM zrIyakaH prAha rAjan mama pitA na prayojanaM yattavAniSTaM tanmamApyaniSTa mevetyasau mayA hataH tuSTa bhUpatiH zrIyakasya kathayati tvaM mantrimudrA gRhANa tenokta' mama vRddhabhrAtA sthalabhadraH kozAgRhe tiSThati tataH sthUlabhadro nRpeNAkArita svatrAyAtaH nRpeNokta' mantrimudrA gRhANa tenokta' Alocya gRhIthe tato'zokavATikAyAM gatvAlocayati saMsArasyAnityatAM piTavinAzakAriNyA mudrAyAH zAkinyA tyAgArhatAca Aloca loco'nena kRtaH grahItA svayaM tapasyA rAjasabhAyAM samAyAtasyAsya nRpeNokta' bhI sthUlabhadra AlocitaM sthUlabhadraH prAha locitaM ziro mayetyukvAgata sthUlabhadraH kacitragare sambhUtivijayasUreH ziSyo jAtaH atha bhrAtRmohena sirauyakaH kozAgRhe alApanAya gacchati vadati ca koze tvatpatirmAtA sthUlabhadro yatirjAta svatpatipitA prakaDAlaya cayaM gata statkAraNama'sau vararucirbhahojeyaH sa ca tvadbhaginyA mupakozAyAM ratosti yatheyaM amuM madyapAnarataM karoti tathA vidhIyatAM ityuktA siroyakaH svagTahe gataH atha kozAvacanAt upakozA taM vararuci' madyapAnarataM cakAra jJAta taddRttAntA ca kozA madyapAna masau kurvanrastauti siroyakAyA pAcakhyo anyadA rAjA zakaDAlamaritaH ahI guNavAn zakto bhakto mahAmantrI mamA'bhUt IdRzo'pyasau yaditya mRtasto manasi dUyate iti rAjokta mAkarNya sirauyakaH prAhaH yathe pitetya' mRtaH tatra madyapAna kArya vararuci *X*X*X**X******************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u049 mA bhAga Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA a02 reva kAraNaM zlokazikSaNa DibhAnAnta nai vakta mityAdivAJcikAra rAjA pravaccha vararuciH kiM madyapAna karoti siroyaka prAhakhI darzayiSyAmau tyuktvA svasthAne gata: atha prabhAte nRpaparSadi upaviSTAnAM sarveSAM narANAM kareSu saGketita puruSeNa kamalAni sirIyako dApitavAn madanaphalacUrNamizritaM kamalaJca vararucaye dApitavAn tahandhamAtrAhararucinA pItaM madya tatraiva vAnta rAjA tasya dhikkAra pUrva nAgarika vipravRnda vacasA taptanapAnaM kArika samRtaH atha kramAdiharantaH sthUlabhadrAdi ziSyasahitAH zrausambhUti vijayAcAryAH pADalipura caturmAsaka sthityai samAyAtAH tatra kaH ziSyaH kRta catu mAsikopavAsa: siMhaguphAyAM gurvAjJayA sthitaH ekazca dRSTiviSasarpabilesthita: ekaM punaH kUpadAruNi tathaivasthitaH sthU labhadrasta nityAhArakArI kozA vezyAgRhe gunniyA sthita: kozayA tu asya pura stAdRzAhA vabhAvo vihitA yathA paramayogIkharopi dravati parame tasya mano na manAk kSubhitaM pratyuta sA suzIlA zrAvikA vihitA zeSaM caritra tu prasidda meva evaM yathA syU labhadreNa strIparISahaH sor3hastathA'parai rapi sAdhubhiH soDhavyaH atha ekatra sthitasya muneH strIprasaGgaH syAt ataryA kAryA itihatocaryAparISahaH soDhavyaH ata stamAha ega eva cara lADhe abhibhUya parIsaha gAme vA bhUya priishe| gAmevA nagarevAvi nigamevA rAyahANIe // 18 // asamANI carai bhikkhU noya kujjA priggh| asaMsattI gihatya hiM aNiko parivvae // 16 // susANe munna gAravA rukkha mUleva ego akukkubho nisIejjA lo rAga heSa rahita ca0 vihAra kare nirdoSa rata hui a0 jItIne pa0 parIsahAne viSe go0 karaNye ve gA mane viSe vA0 athavA na0 nagarane viSe piNa ni0 vANI yAno vAsa hui tihAM vA0 athabA rAjadhAnIne viSe vihAra kara 18 a0 gRhasthAdikanI mithAi rahita ca. navakalpauvihAra karato rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u041 mA bhAga sUtra bhASA Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 2 87 bhASA XXXXXXx nagare vAvi nigamevA rAyahANie 18 asamANo ghare bhikkha neya kujjA pariggahaM asaMsatto gihatthehiM praNikeo parivvara 18 lATaH sAdhuH eka eva caret lADhayati yApayati AmAnaM eSaNauyAhAreNa nirvAhayatauti lAThaH kutra kutra vicaret grAme vA athavA nagare api athavA nigame athavA rAjadhAnyAM api dravyeNa bhAvena ca ekAko eva vicaret tatra grAmaH kaNTakAdiveSTitaH nagaraM prAkArAdi yukta nigamo vaNigjanasthAnaM rAjadhAnI rAjasthAnaM eteSu vihAraM kuryAt paraM kIdRzaH san bhikSu vicaret asamAna: san na vidyate samAno yasya sa zrasamAnaH gRhastha anyatoSilokabhyo adhika: sarvotkRSTaH thako vicare bhi. sAdhune0 nakare mamatA rUpa ke pa0 parigrahane viSe a0 paricaya saMbandha aNa karato thako gi0 gRhastha saMghAte a0 ghara rahita 50 pravartte che 18 atha caryAparIsaha dRSTAMta sAvatyau nagaraudra saMgama AcArya ghaNa vRDa paNe glAna thayA koika dina rahyA pAca se ziSya hutA gocaro cAhAra aNalA bhatAne vicArI vihAra kodho zuddha praNAma thau nagara devatA bhakta huA anyadA datta nAmA ziSya AloyaNa nimitta Avyo guru tethe upAzraye rahatAM dekhau cele ciMtatryo eguru nitya sthAnakavAsI pramAdI ima vimAsI UpAzraye rahya gAMma mAMhi bhicA aNala he dattamahAtmAd vyavahArau yAno putragTahasta dekho te mantrAdi ka prayoge sAjo kiyo tihAM no AhAra leI UpAzraye zravyo guru kahyo ApaNane e AhAra na kalpe tivAre cele kaluSa bhAva zrAskho te trahAra cele kasyo saMdhyAye pratikramaNa karatAM vali guru bolyA edoSa Alovo tivAre celo kahe tume pramAdi ko tivArI gurune guNeraM jyA nagara devatA teNe kaya are amAcArau guruguNavaMtanA zrI guNadekhe che piNa zrApaNA dhAtrI doSa dekhato avaguNa kAI na jobe ima devatA kA gurunA guNava ziSyane bujhavyo gurune pAye lAge jima saMgamAcArya parausahasadhuM tima bIje RSokhare piNa caryA parisahasahivo iti caryAM parosaha dRSTAMta su0 samasAnane viSe vA athavA sUnA gharane viSe ru0 baca heThe rAga dveSa rahita hui a0 kuceSTA rahita ni0 vese na0 trAsave nahI pa0 amerA udarAdika pramukhane 20 sa0 KAARAARAARRRARAARYAARRI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a.2 88 4 punaH kodRzaH gRhastha rasaMsaktaH sahasra : saha sammilitaH punaH kIdRzaH aniketaH na vidyate niketo gRhaM yasya sa aniketaH anagAraH etAdRzaH san parivrajet sarvato viharet 18 patra saGgamastha virakathA konAgapura saGgamasthavirA bahuzrutA yathA sthitosargApavAda nipuNaH durbhikSe gaNa dezAntara preSya svayaM nagara navabhAgauktatva vyavasthitAH nagaradevatA ca teSAM guNaiH raJjitAH andhadA tatra guruvandanArtha dattanAmA zizcaH samAgataH tadbhaktyArtha guravaH sapAtra taM sAI lAtvA bhijJAyAM gataH ekasyebhyasya bhadrakaprakam he bAloyantareNa gRhIta: sadA rodati upAyazatasahasrakaraNepi vyantaradoSopazAnti najAtA guruva statTahe gatAH cappuTikAkaraNapUrva mAruda bAletyuktaM prAcArya tapastejasA vyantaro naSTaH tuSTA stanmApila prabhRti svajanAstebhyo moda kAdika mAhAraM gADhAgraheNa dattavantaH te modakA stasyaiva ziSyasya gurubhirdatAH svayaM ta antaprAnta mAhAraM vidvatya muktavantaH pratikramaNA'vasare tasya ziSyasya piNDadoSamAlocayeti gurubhiruta' ziSya cintayati asau dhAtrI piNDa sadA bhuMkta mamatvevaM kathayatIti cintanasamaye eva tApanArtha deva tayAMndhakAraM vikurvitaM sa bhRzaM vimati guruM prati vakti aha mAtra dUrastho bibhemi guravaH prAhuH ehi mamamIpe sa vakti asmin ghorAndhakAranAha mAgantuM zaknomi gurubhi sthata kataliptA khAMgulau darthitA tadudyotena so'trAyAtaH paraM cintayati guravo dIpakaM rakSayanti evaM cintayannevAsau deva tayA capeTAbhi starjitaH jJAtasvarUpai gurubhistasya kSetra navabhAgIkaraNAdikaM svasvarUpaM prakAzitaM yathA saGgamasthaviravihArakramA paraparyAyazcaryApariSahI adhyAsita stathA glAnatvA'vasthAyAmapi kSetra navabhAgaukarInA'pi caryAparISaho anya radhyAsitabhyaH atha yathA grAmAdisu apratibaddha na caryA sahyate tathA zarI rAdiSvapi aprativadena neSedhako parIsahopi sahanauyaH atastaM paroSaha mAha sasANa savAgAravA rukkhumUle ca egI akukkupro nisauijjA naya vittA sae paraM20 tatva se atyamANamma uvasammAbhidhArae saMkAbhitrI na gacchijjA udvittA avamAsaNa'21sAdhuHekakaH ekAko san zmasAne athavA zUnyAgAra zUnya X-RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR rAya dhanapata siMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gRhe athavA vRkSamUle niSaudet upavizet paraM tatra kIdRzaH san akaukucyaH nAsti kaukucca'yastha sa akaukucca kaukucca hi bhaNDaviTceSTA ucyate tayA rahitaH samyak sAdhumudrAyuktaH ityarthaH punasmAdhu statra niSisa san paraM anya jIvaM navitrAsayet tavastha jauvaM sthAnabhRSTa na kuryAdityarthaH 20 puna stadeva dRDha yati tatheti puna stana smazAnAdau AsthIyamAnasya bhikSoryadI pasargAbhaveyu stadA tAn upasargAn sAdhu rabhidhArayet kimate upasargA varAkAH mama karithanti svayamevo pazAmya yAsyantauti matiH karttavyA ityarthaH paraM saMkAbhautaH san tata AsanAt AtApanAsthAnAt utthAya anyat AsanaM na gacchet Asthate upavizyate'smin ityAsanaM AtApanAsthAtaM ucyate 21 atra kurudattasAdhukathA atra naiSedhikauparIsahaH korthaH yathA grAmAdiSu apratibaddhana caryAparISahaH sahanIya stathA zaraure'pratibar3e na naiSedhikauparISahaH sahanIyaH naiSedhiko nAma zarIra mityarthaH atha kathA hastinAgapura ibhya pucaH kurudatta nAmA pravrajitaH viharan kramAt sAketapuradUrapradeza pratimAyAM sthita: tatra caramapauruSyAM godhanApahAriNa caurAH samAyAtA sta pRSTau tvaritaM gatAH * pacAhIsvAminaH samAyAtA stai cauramArgasvarUpe pRSTa sa yati na kiJcid brUte tata: saJjAtakopestaiH zirasimRtpAli ktvAMgArAH kSiptAH sa yati manAganApasRtaH tAM vedanA madhisahamAna: siddhiM gataH evaM naiSedhikIM paroSahaH soDhavyaH athaSedhikyAM AtApanAdi sthAne svAdhyAyAdikaM kRtvA zajjAyAM nayavittA sae paraM / 20 / tatya se atyamANasma uvasaggAbhi dhaare| saMkAbhaugo na gacchajjA uTTittA anna mAsaNa 21 tihAM zmazAnAdikane viSa se0 tesAdhune a0 rahatAM dhakAM u0 upasarga upaje te abhi0khamai mujha nizcalacittane e sthaMkarasya ima jANIne saM te upasarga thI samato thako sa.na jAve utihAM thI uThaune a.anere sthAnake 21sAdhune viSe niSedha parIsahanI kathA eka hasti nAgapuranAmA" nagarane viSe dhanapati nAmA meTha vase tehanI putra kurudatta nAma tauNe sAdhuno upadeza sAMbhalaune tivArI pake dIkSA lidhI anukrame vihAra karatA sA kaitapuranagara thakI ve galA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM0 u0 41 mA bhAga Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a02 w` sUtra bhASA RRORA mA bhAga upAzraye Agacchet atastatparoSaha mAha uccAvayAhiM sijjAhiM tavastI bhikkhu thAmavaM nAivelaM vihavelA pAvadiTTho vihavaI 22 pairikuvamayaM uccA vayAhiM sejjAhiM tavasmI bhikkhu thAmavaM / nAtauvelaM vihannejjA pAvadiTThI vinaI // 22 // parikku vasmayaM laghu kallANa' aTu pAvaga N / ki megarAi karismai evaM tatya hiyAsae // 23 // akkosejja paro bhikkhU na tesi' paDisa'jale pratimA kAvasaga karo rahe tihAM gAyacora coravAne bhASyA tithe gAya apaharI tethe vATe nokalyA te coranI pUThe gAmani vAhira Avo te RSokharane pUcho ho mahAbhAgya cora kiye bATe nokalyA tivAre munau mauna paNe rahyA tivAre tiNa mastake mArTini pAlavAMdha kara ani meli tithe kari mastaka balatA mahAtIvra vedanA UpanI zubha bhAve ehavo maraNAMta parosaha sahato saudho jima kurudatta munIkhare nisIhoyA parisaha sayo tima boje sahavo iti nisohIyA dRSTAMta athArtha zivyAparIsaha dRSTAMta te bhayau ziyyA parIsaha igyAramo kahe che u0 zItAdika nivAraka ucca upAzraya va sAmAnya te ta0 tapasvI0 bhi0 sAdhu thA * sItAdika sahiyA samarthe nA0 svAdhyAya velAharSa vikhavAdAdike karau vi0 ulaMghe nahI pA0 pApadRSTi je sAdhu hui te vi0 svAdhyAyAdikanI velAi ulaMghe 22 pa 0 strIyAdika rahita u0 upAzraye la0 pAmaune ka0 zobhanIka ke a0 athavA pA0 zobhanoka TaNAMmaye ki0 kisya mujhane me0 mujhane ekarAtra ka0 karasya sukha athavA dukha e0 iNI para hi0 samabhAve hoi sukha dukha tejovana 23 kosaMbo nagarIi yajJadatta brAhmaNanA be putra somadeva somadatta tethe somabhUta AcArya kanhe docA lodhI te bidu siddhAMta bhaNa guNa gautArtha yu ko bocAlI urjaNi AvyA saMsArIyAne vaMdAvivA tihAM dezaroti prajAga te sAdhune usAmaNa doSa te usAmaNa mahAtmA e bAvarI Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a02 laDu kalANaM aduva pAvarga kimagarAI karismaievaMtastha hiyAsae13 tapasvI bhikSuH uccAbhiH zayyAbhirupAyayaH kRtvA sthAmavAn bhavet dhairyayuktI bhavet koha u. TIkA zobhiH rAjAbhi: uccAca avacAzca uccAvacA stAbhiH uccAvacAbhiH uccAH zautAdirakSaNaguNairyuktAH avacAsta viparItAH tAdRzIbhiH zayyate yAsutAH zayyAH upAzrayA ucyante tatrIpAzrayeSu sthitaH sAdhuH ativelAM sAdhumaryAdA navihanyAt harSaviSAdAbhyAM sAdhumaryAdAyAM tiSThet saguNayuktAM zayyAM * labdhvA harSabhAk na syAt guNairDInAM zajjA laJcA viSAdabhAk na syAt pApadRSTi rAcArahIna: uccAvacAbhiH zayyAbhiH ativelAM sAdhumaryAdA viha * nyAt harSaviSAdayukta: syAt 22 sAdhuH pratirikta pazupaNDakasayAdirahitaM upAzrayaM labdhvA tatra evaM adhyAsauta evaM vicArayet kIdRzaM upAzrayaM kalyANa 8 zubhaM sukhadAyakaM athavA pApakaM duHkhadAyakaM etAdRzaM upAzrayaM prApya evaM vicintayet eva miti kiM me mama anayA ekarAtri sthitiyogyayA sthityA kiM kArya eka rAtra mamAtra nivAsa: karaNIyaH kiM kariSyati kalyANa' upAzrayaM prApya iti cintayet puNyavantI janA etAdRzeSu sthAniSu tiSThanti anya pAmarA stRNamayamRttikAmayeSu ninya vasanti mama tu asyAM sthitau na mama tva' vidheyaM sukhaM duHkha vA saheta jinakalpApakSayA ekarAtra ekA rAtriryatra tat ekarAtra upAyayaM vameta jinakalpo hi ekarAtra upAzrayaM zubhaMvA abhaMvA seveta sthavirakalyo muniH katipaya ahorAtravAsI bhavet sthavirakalpaH paJcarAtra nagare vasati 23 atra kauzAMbyAM yajJadatta hijaputtrayoH kathA yathA kauzAMbyAM yajJadatta dvijaputvI somadatta1 somadeva 2 nAmAnau pravrajitau gautArthoM jAtI hute zaraure vyathA viSanizrita jANau vairAgya thakA nadIne taTi kASTha upari caDhi pAdapopagamana asaNa lodhI tehave AkAla dRSTinA yoge hutI nadaunI pUra Ayo kASTha sahita be sAdhu tANyA hutA pANonI upasarga kSamatAM zubhadhAMne devaloke gayA jima teNe sAdhu ziyyA parIsaha sayo tima bauja sahivo iti zivyAparIsaha dRSTAMtajANavo athA matra mAha a. AkroSavacane karI pa. gRhastha bhi. sAdhu na. gRhastha prate pa na kare kopa sa.je bhaNI sarikho rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 u0 41 mA bhAga. bhASA Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a02 anyadA tatpitarau ujjayinyAM gato tAva'pi sAdhu viharantau tatragato tatra tadA dezarItyA khaTraha kriyamANaM vivadhauSadhamizca madyAparaparyAyaM vikaTa tayoH svajanairdattantau tatsvarUpa mAjAnantau jalavizeSabuddhA pautavantau pariNate ca tasmin jJAtamadyasvarUpI to katapazcAt tApI taDairAgyA devAnaza naM pAdapopagama nAmaka nadItaTastha kAThopari prapannau tato'kAladRSTyA nadIpUreNa nAvitau samudrAntaH praviSTau tatra jalacaropasarga viSahya divaGgato imo hi naurapUrAgama'pi zayyAtA na pRthagbhUtau evaM zayyAparoSahaH soDhavyaH atha zayyAsthitasya tatropave jAtasati rAgaddeSarahitasya sAdhIryadA kazcit zayyAtarIvA zayyAtarAdanyo vA vacanaiH Akroze diti hato: AkrozaparoSahIpi soDhavyaH atastatparoSahamAha akkosijja paro bhikkhU na tesiM paDisaJjalesarisohIi bAlANaM tamhAbhikva na saJjale 2 4 succANa' pharusAbhAsA dAruNA gAmakaNTagA tusiNautrI urvahijjA na tAo maNasaukara 25 paraH anyaH kazcit yadi bhikSu sAdhu Akrozeta: durvacanai starjayet tadA tasmai na pratisaMjvalet tasyoparikrodhaM na kuryAt ityarthaH yadi tasyoparisAdhurapikrodhaM kuryAt tadA sAdhurapibAlAnAM mUrkhANAM sadRzI bhavet atradRSTAntaH yathA kazcit kSapako devaH tayAguNe rAvarjitaH satata mabhivandhate ucyate ca mamakAryamAvedanIyaM anyadA ekena dhigjAtinA yo/ sariso hoi bAlANa tamhA bhikkhU na saMjale / 24 / soccANa pharasA bhAsA dAruNA gAma kaMTagA tusiNIao uve hijjA na tAo maNasIkara / 25 / ho na sajale bhikkhU maNami na pose| titikvaM paramaM naccA bhikkhU dhamjhavi . ho. hui vA annAni sarikhI thAveta. te bhaNI bhi0 sAdhu na te gRhastha prate na kare kopa 2 4 mu0 sAMbhalaune ka0 kaThora bhA0 bhASA bole ka* kAMTA sarikhau bhASA sAMbhalaune tu. mo na karaune u. te kaThora bhASAne lekhe mAhI gaNe nahIM na0 te kaThora bhASAnA dhaNI Upare ma veSa na kare 25 atha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a02 83 bhASA mArabdhaH savalabAn tena kSuttAmazarorosAdhurbhuvipAtitaH tADitaca rAtrIdevatAvanditu AyAtAcapakassUSNIsthitaH tatazvAsau devatayAbhihitaH bhagavAn mayAparAdhaM kSapakaH prAha tvayA tasya durAtmanodhigjAternakiJcit kRtaM so'vAdIt na mayA vizeSa kopi upalabdhaH yathAyaM zramaNo'yaM dhigjAti ra a/kroSa parisaha dRSTAMta rAjagTahe nagare arjunamAlI bhAryA kaMdayau tehane kula devatA mudagara pANI yaca te vADI dUkaDoyacA yatana tihAM rahe nitya phalaphUle karau yacane pUje ekadA tihAM cha puruSa mahAduSTabuddinA dhaNau goThilA ehave nAme tese strI dauTho ati rUpavaMta tivAre te arjunamAlone bAMdhI te yakSa dekhatA chae puruSe strIsAthe anAcAra sevyo arjuna mAlI dekhe ke ane mana me ciMtavyome e yajJa Aja lagi pUjyo te phoka e yacanau dRSTi mujhane bAMdhI stroneM evaDo viTaMbanA kareche tebhaNIe yakSane Aja pachi na pUjiye ehavo ciMtavatAMte yacamAlInA zarIra adRsya pesau hAtha mAMhi muharaleI te chae yer strI sahita viNAsyA ima dina2 pratekapurukha sAtamau strI viNAse jiko yaca bhavana Agali jAve tehane te yakSa viNAse ima anekakA laga mAve tehavete nagara udyAneM zraumahAvIra samo sakhkhAke te sAMbhalI samakitadhArI sudarzana zreSTilokamAtA pitA varjatAM zrImahAvIrane vaMdaNA karivA jAtAM te yacA yatana taNovATa Ave te sudarzana dekho arjuna mAlI vImudagaranI prahAra deve pie lAge nahIM te sudarzana bonhA natho tehanA prabhAvathau yaca mAlonokAyA mUkaunATho tivAre te aNasaNapArI arjunamAlIne pAchalo sambandhajaNAvobujhavI zrImahAvIra pAse gayA tihAM dharma sAMgalI zrI mahAvIra kanhe daukhyAlodhIche hive rAjagRhI nagarIneM pAse rahecha tivAre loka kahe are pApI mAharA vajana viNAsau hivaDA bhIkSu parNe Avo ihAM bhikSA mAMge tujhaneMsI bhikSA ehavA duSTavacanaghAta prahAra lokAnA sahI kSamA karochamAsa lage chaTTha 2 pAraNo karo aMta gaDakevalI thaI mokhapuhato jima arjunamAloi AkroSaparisaha sA timavoje RSizvare sahivo iti zro AkroSaparausaha dRSTAMta pUro thayo vhive Agete **X*X*X*X*X******************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA kopAviSTau dApi samAnI sampabAviti eva mAkrozatADanAdibhivAlAnAM sadRzo na bhavediti bhAvaH tasmAdikSurna saMjvalet gAlI zrutvA prati gAlI na dadyAt tadA kiM kuryAditvAha succANaM. sAdhu tUSNauko maunI san upekSeta audAsInyena tiSTeta rAgaddeSarahito bhavet tAH bhASA manasi 8 na kuryAt kiM kRtvA paruSAH kaThorAH bhASAH zrutvA kaudRzau bhASAH dAruNaH dArayaMti saMyamadhairya vidArayantIti dAruNAH punaH kIdRzIH grAmakaMTakAH grAma indriyagaNa stasya kaNTakA iva kaNTakAH grAmakaNTakAH duHkhotpAdakAH yadukta caNDAlaH ki mayaM dvijAti rathavA zUdrothavA tApasa: kiMvA tatvani vezapalamatiryogokharaH kopi vA itya skhalapa vikalpa jalpamukharaiH sambhASyamANojanaiH nokaSTo na hicaiva iSTadayo yogokharI gacchati 1 puna rgAlI zrutvA iti vicintayet dadata dadata gAlI rgAlomato bhavantaH vaya mapi tadabhAvAt gAlidAnapya zaktAH jagati vidita maitadIyate vidyamAnaM dadata zaviSANaM ye mahAtyAginopi 1 iti vicArya samatvena tiSThet atrArjunamAlAkArapi kathA / 25 yathA rAja rahe nagare arjunanAmA mAlikosti tasya priyA skandazrInAmnI vartate sa svavATikAmArgastha purAbahirmuharapANiyakSa nirantara khagotradevatvenArcati andhadA vATikAgatasya arjunamAli 2 samope sA bhojya ehItvA vATikAyAM yAnto yakSabhavanasthaiH SaTpuruSaidRSTvA bhogArtha yakSabhavanAMtaH pravezitA tadAnI maiva tatra yakSapUjArtha mAlika:8 samAyAtaH taM vacA SaDapi puruSA stasyA bhoga pravRttAH sa pazyati evaM ca cintayati mayA eSaH yakSo mudhai vArcitaH yadai tasya puraH itya parAbhUyate tato yaha staccharoraM anupravizya tAn SaDapi puruSAn strIsaptamAn mArayatisma evaM pratyahaM mArayati tato lokopi tasminmArge rAjarAhapurAt tAvanirga kRti yAvat saptamAritAnasthaH anyadA zrIvauraH samavasta: nakopitayena vandanArtha gacchati sudarzanayeSTI tu yadbhavati tadbhava tu mayAtva'vazya thopaura statra gatvA vadanoba eveti viciMtya tanmArge calita: taM dRSTvA mAlikazarIrapraviSTo muharapANiyaMkSI dhAvitaH tataH sudarzana theSTinAhat rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 u041 mA bhAga Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TIkA * siddhasAdhuzavadharmasaraNaM prapanna sAgarika manazanamapi gRhItaH kAryotsargeNa sthitaM tato dharma prabhAvAt sa yakSastaM prAkramitu na zaknoti pathAt yakSo mAlikazarIraM muktvA gataH svasthIbhUto mAlikaH zreSThimukhA daurAgamanaM zrutvA zreSThinA saha vandanArtha gataH vIravacasA pratibuho dIkSA gRhItavAn rAja gRhanagaramadhye eva yahe 2 bhikSArtha bhramati lokAstu svajanamArako'ya mitvA krozAn vadati sa mana vacanakAyazayA tAn akrozAn viSaya utpatra kevalajJAna zivamagAt evamanyairapi AkrozaparoSahaH soDhavyaH / atha kazcit Akrozako durvacanavAdI sAdhIbaMdhamapi kuryAt tadA tamapi saheta atastatyaroSaha mAha ho na saMjale bhikkhU maNaMpi na parosae titikvaM paramaM naccA bhikkhU dhammaM vicintae 26 samaNaM saJcayaM dantaM haNijjA koi katyaI nasthi jIvasmanAmutti evaM peheja saJjae 27 bhikSuH sAdhurhatoyadhyAdibhistADito na saMjvalet na krodhAbhAtaH sthAt manaH api na praheSayet cittaM saheSaM na kuryAt ityarthaH kiM kRtvA titikSAM kSamA paramA utkaSTAM jJAtvA dAzavidha sAdhudharme zAnti uttaSTAM vicArya bhikSurdharma vicintayeta mama ciMtae / 26 / samaNa saMjayaM daMtaM haNijjA koi katthaI / natthi jIvasma nAsotti evaM pehenja saMjae / 27 / dukkaraM 9 bhaNI badhaparIsaha te ramIkahe ke ha. hayo rausa thako ne nakara kopabhi. je sAdhu ma0 mane piNa na duSTa na kara ti kSamA pa0 parama utkRSTI dharma sAdha vAno kAraNa na jANone bhi0 dazavidha yatau dharma vi0 cintave 26 sa.tapasvIra saM0 saMyamavaMta 9 iMdraunI damaNa hAra hui ha.haNe ko0 koi kaanAryaka0 grAma nagarAdikane viSe na0 nathau thA to jI0 mAharA jauvano nA. vinAza sarIra no e. eNI para pi. vicarai saM0 sAdha 20 atha badha parIsaha dRSTAMta yata jaMtehiM pipaliyA bidu khaMdaga sausA naceva parikuviyA vidiya paramastha sArA khamaMti je paMDiyA hutI 1 ja. ghANIda paulatA hutA * khaMdaga sUrInA pAMca se ziSya tehane krodha ligAra mAtra na upanI isI rahaNoI anerA sAdhu je vidita jANyo paramArtha dharmanI sAra kSamA je paMDita hue rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM0 u041 mA bhAga Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a02 86 te sarva sahe prANajAtA piNa mArga tho na cale rosa nANe yathA sAvatthone viSe jitazatru, rAjA dhAriNI rANI tehano putra skaMda kumAra sarvazAstra pravINa paMDita guNa karau pravarte putrI puraMdara yazA daMDakAraNya dezano dhaNI kumbhakAra rAjAne paraNAvI ekadA kumbhakAra rAjAnI pAlika nAmA purohita sAvatthIi nagarI AvyA jitazatrunI sabhAi guSTi karatAM pAlaka mantrI nAsti mata thApe te skanda kumAra zAstranI yukta kari nAstIkamata uthApyo sabhA samakSa te pAlakane vilakho kodhI loke hasau to ApaNe nagare gayo tehave pAchili sAvasthiDU svAnda kumAra pAMcase rAjapucane parivAra zrImuni suvrata pAse dikhyA lidhau gaNadhara padavI pAmyo ehave ketale divase muni suvrata tIrthakara pUccho bhagavan daMDakArakha deza hu vihAra karI nAti bahIna cha tehane pratibodha devA bhaNI mana cAlyo che tumhe AgyAyo tivAre muni suvrata khAmau kahe tihAM tumane maraNAMta upasarga ke tu parisaha nahI sahe ane yAraseninANu ArAdhika ke te sAMbhalI bhavitavyatAnA yoga thau daMDakAraNye vaMdAvivA udyAne jaI Utakho tehave te pAlaka purohita pAchalI rausanA vasa thI skanda parivAra sahita haNavA bAMchato rAtri teNe udyAne chAMnA hathIyAra 8 bhUbhimAhi mAMtina pache prabhAte bhAvI rAjAnejaNAvyI je tumArI sAlI saMyama bhAMjI pAMca se jodha sahita vanamAhiM pAvyo che tumane viNAso rAja leso prapaJca ehavo me puccco ke jena mAno to tumane pAMcase hathIyAra chAnA vADau mAMhi saMtAdyA ke te dekhAI tihAM thau rAjAno mana te bhaMbhe ne vanamAMhi teDI hathIyAra dekhADyA mahAtmA apari rausa cabye thake te pAMca se pAlakane bholAvyA tiNe abhavye nagara mAhi ghANI maMDAvI rausa nAvasa thI RSokharAM ne ghAMNI mAMhi ghAlaune niradaya paNe paulavA lAgo te sAdhu kSamA karatAM kevala pAMmI mokSa pohatA parcha gurune vinAsyoM rausa sahita karau bhuvanapati mAMhi agnikumAra devatA huo odho muhapatI rakta kharadyA samalauI puraMdarayazA Age nAkhyA bhAinI maraNa jANyo epApI pAlaka nAkAma ke hive rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u041 mA bhAga Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dharma eva racaNIyaH iti vicintayet ityarthaH 26 kazcit duSTaH kutracit anAryadeza amartha sAdhu hanyAt prANApahAraM api kuryAt tadA saMyataH sAdhu ulTokA revaM saMprekSeta vicArayet eva miti kiM jIvasya nAzo nAsti zarIrasya nAze vidyate na ca zarIranArI jIvanAzaH kaudRzaM sAdhu saMyataM jitendriyaM punaH a024 * kodRzaM dAntaM krodhAdi rahitaM sAdhunA manasi evaM cintanIyaM kadAcidahaM asmin zarIranAzavasara krodhaM karizcAmi tadA mama dharmarUpajIvitavyanAzI 8 bhavizthati na cAsmin anityadehe naSTe mama AtmanaH dharmasya ca nAzo bhAvauti yadukta doSo me'stauti yukta apati zapativAtaM vinAjJaH parokSe dRSTyAH sAkSA va sAcAditi zapati na mAM tAr3ayettAiyehA nAzUn muNAti tAn vAharati sugatidaM naipa dharma mamA ho ityaM yaH kope hetau sati vizadayati syA vitasyeSTasiddhiH 1 atra skandikaziSyANAM kathA 27 yathA dhAvatyAM jitazatru nRpo dhAriNau priyA tayo pucaH skandakaH purandarayazA putrI kumbhakArakaTake * pure daNDaka tRpasya dattA tasya purohitaH pAlako mithyAka anyadA zrAvastyAM munisuvratasvAmo samavasRtaH tasya dezanAM zrutvA skandakaH zrAvako jAtaH ekadA pAlakapurohito dUtatvena zrAvastyAM prAptaH rAjasabhAyAM jainasAdhUnAma varNavAdaM vadat skandena niruttarIkRtya nirdhAritaH san skandakaku mAropari ruSTaH chidrANi pazyati anyadA skandaka kumAraH zrImanisuvratasvAmipAI paJcazatakumAraiH saha pravrajita: gautArtho jAta: svAminAte kumAra agni kumAra devatA gbAne karau joyotikovaira saMbhAlI eka ApaNau bahina TAli baujo deza jetale rAyanau prANa huti te sarva bAlyA te desane Aja bhASA lagi daMDa kAraNya kahoI puraMdara yazAdikSA leI tapa tapo devaloka viSe gaI skandakAcArthanA cArasaininANa' ziSya ghANI paulatA kopyA nadhau aMta gaDa kevalau huvA jima tethe badha parosaha sayo tima bIje piNa RSisare badha parIsahasahivA iti skandakAcAryAnI zithanau kathA du0 dohilA vaiyA vacca upagAra rahita paNa bhI.pAmaMtrirNa hai vitha mi. sadAra pa. saGketa rahita prapagArane bhi. sAdhane sa. sarvapasanAdi me te sAdhune jA. yAco ho. huve rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prAsaM0 u041 mA bhAga Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA sa 88 RAJRAS XERCNCH ziSyAstasyaiva dattAH anyadA sa skandakaH svAminaM pRcchati he bhagavan bhaginI bandApanArthaM gacchAmi svAminA bhaNitaM tatra mAraNAntikopasargausti skandakenokta' bhagavan vayamArAdhakavirAdhakA vA svAminA bhaNitaM tvAM muktA sarvepyArAdhakAH svAminaiva muktapi bhavitavyatAvazena paJcazataziSyapari vRtaH kumbhakArakaTakapure gataH pAlakena tamAgacchantaM jJAtvA pUrvavairaM smaratA sAdhusthitiyogodyAne SaTviMzadA yudhAni bhUmau sthApitAni skandakAcA ryastu tatraiva samavasRtaH tataH pAlikena nRpasyA'gre kathitaM mahArAja zrayaM skandakaH paJcazatasAdhavopi ca sahasrayodhinaH paroSahabhagnAstava rAjya' gRhautukAmAH samAyAtA svAM haniSyanti rAjyaJca gRhISyanti yadi na pratyaya stadA udyAnaM vilokaya ebhirAyudhAni bhUmau gopitAni santi nRpeNa udyAnaM vilokitaM AyudhAni dRSTAni krodhAttena te sAdhava stasyaiva dattAH tena sarve'pi yantreNa politAH badhaparauSahasya samyag adhisahanAt utpanna kevala jJAnAH siddAH skandakAcAryastu sarveSAM ziSyANAM tathAvidhamaraNaM dRSTvotpatrakrodhaH sarvasyApyasya dezasya dAhako'haM syAmiti kRtanidAno agnikumAreSUtpannaH athAcA ryasya rajoharaNaM rudhiraliptasan gTannaiH puruSahasta' jJAtvA caJcupuTenotpAvya purandarayazA puraH pAtita sApi mahatomaSTatiJcakAra sAdhavo gaveSitA na dRSTA pratyabhijJAtAni kambalAdyupakaraNAni jJAtaJca tayA sAdhavo mAritA iti tatodhikkRta stayA nRpatiH ahaM tava mukhaM na pazyAmi pravrajiyAmye veti vadantoM tAM skandakabhaginIM devAH zraumunisuvratasvAmi samIpe muktavantaH svAminA sA dIcitA tato agnikumAradevena sanagaro dezo dagdhaH tato daNDakAraNyaM jAtaM adyApi tathaiva tajjanairbhaNyate ebhiH sAdhubhirvadhaparoSahaH sor3hastathAparairapi soDhavyaH natu skandakAcAryavatkarttavya atha parairabhihatasya auSadhAdika yAjyA syAt tasmAt yAjyAparoSahopi soDhavyaH prata statparoSaha mAha duHkaraM khalubhonicaM aNagArassa bhikkhuNI savvaMse jAiyaM hoi natthi kici ajAiyaM 28 goyaragga paviTThassa pANIno suppasArae se zrI agAravAmutti iibhikkhu na cintae 28 khalu iti nikhayena bhokhAmin anagArasya ************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TIkA bhASA bhikSonitya kaSTaM aparasya ca kadA kiJcitkaSTa utpadyate bhikSostu nityamevakaSTaM yadukta gAtrabhaGgaH svaradainya praskhedo vepathu stathA maraNe yAni cihnAni tAni cihnAni yAcane 2 ityu ktatvAt bhikSInitya mahatkaSTa tarika kaSTamityAha se iti tasya bhikSoH, sarva vastu yAcitaM sadbhavati ayAcitaM gRhasthAt khalu bhoniccaM anagArasma bhikkhunno| sabase jAdUyaM hoinasthikiMci ajAdUyaM / goyaraggapaviTThasma pANInosupasA rae / so agAravAsoti dUdU bhikkha na ciMtae / 26 / parasu ghAsamesajjA bhoyaNe pariniTThie lar3e piMDe aladde vA . na.nasthi kiMkAi sAdhune a.aNajAcA 28 jima gAi carI tima thoDaM2 AhAra lye te pradhAna gocarIne viSe papaiTho te sAdhu pA.hAtha nA yAcavAne arthe mukhapasArI nasake tebhaNI se0 te mujhane zreya A. gRhavAsa i. ehavo bhi. sAdhu na na ciMtave 28 atha yAcanA parIsaha dRSTAntamAha zrIne minA thane pahile samI saraNa zrIkRSNa mahArAya vAMdavA AvyA paunemanAthane pUchyo he bhagavan mAharo marakha kima ke tivArI kaDaM tAharo bhAI jarA kumArane hAthe maraNa husrya te vacana sAMbhalI jarA kumAra ApaNA bhAinI maraNa rAkhivA bhaNI videse gayu valI kRSNa pUche svAmI hArikA ehavIja husyai tivAra prabhu kahe madyapI nagara dAha husye ane jAlagi nagara mAMhi ghara dauThA AMbila tapa husye tAlagi nagarI nahIM viNase pache yauvarNa je jihAMra madya bhAMDA hutA te saghalAI giranAra parvatanI jholina khAdyA e bhavitavyatAne yoge eka kumbhamajjano teNe vane moTA vRkSahaThe bhAMjatA vausayo tekuNe najANyo valau hArikA mAhe sAda paDAvyo ghara2 dauTha dina2 prate eke ko AMbila karavI jima saMkaTa Tale ima vAra varasa thayoekadA yAdavAnA kumaragiranAranA vana mAhi bhamavA lAgo devayoga madyanI ghaDo vIsakhI hato avai dAruvahI eka sthAnake to bhaDII rahyo dIThI te pANI ghaNe javAva te kumara viThThala rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u.41mA bhAga Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a02 100 thayA pAkA dvArikA pravatA tapa karo to dopAyana RSi dauTho tithe kumare hopA yanane lAta prahAra karo dhaNu viDaMvyo je e hArikAnI viNAsa kari sye tehave RSi cintavyo je mAharA tapano prabhAva hui to huM maraune sAvAla vRddha yuyAMna hArikA nagarau dAhane arthoM hoSaM ehavo miyANo bAMdhyo teNe kumare RSivacana sAMbhalau kRSNakane Avo sarvavAta kaho pakche RSivacana anyathA karivA kRSNa Avo RSaune page lAgo svAmI bAlaka agyAnI cUkA tume aparAdhakhamI balato RSi kahe lokano apavAda RSino sarApa anyathA na thAve pakche kRSNa pAkA zravyA RSi krodhe kAla karo agni kumAra devatA hupro' jJAna karo pAilo bera jAgyo Avo agni piNa magara mAMhi ghara dauTha prabala tapa kare je tapanA prabhAva thau bAre varasa nagaramAMhi jora na cAlyo hive bAra varasane chehaDe nagara lokane sama kAla saraukhoja buddijapanau ghaNA ho varasa tapa karatAM huvA Aja ApaNe ghara na kaudho to bojA ghaNA ho nagara mAMhi kare ke tithe sakho jima ekane buddhi Upanau tima sahune buddha upanI tima saghale AMbila tapana karANo ehave tiNedra lAga pAmyo che nagara saghalo dAha kodho je daucA loi to tene manAtha pAse mokalyA bojA te nokalyA te vAyunA AkASyA hutAM agni mAMhinAMkhe zrI kRSNa ane baladevano parAkramo moTe jagayA ke ApaNa svajanaparivArasaha balatA dekhi dukho huvA te bina baMdhava vanavAsI nokalyA tithe vana jarAkumAra rahe tihA paDatA kRSNa mahArAyane trisa lAgau ehave eka vacanau chAyA heThe zrAvo stA baladeva pANau levA gayo ehave jarAkumara vanamAhi krIDA karatA mRgane varAsibAMNa mUkya te vANa zrI nArAyaNa pagane tali te uttama padma jhalake ke tihAM Avo lAgo jarAkumAra Avo dekheto e aparAdha kSamo balato kRSNa kahe vItarAganA vacana anyathA nathAve tU' tAhare ThAme jAi hivaDA valadeva Ave che te tujhane dUhavaNa karisye jarA kumara zrApaNe sthAnake gayo pakre zrIkRSNa jI ciMtave ke e mujhane mArogayo me to aneka mAyA ke e jIva to jAI ima ciMtavau zrArtadhyAne kAla karone adhogati trijau narake *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0bhASA 4 gayA tehave baladevapANI leI tihAM Ave taThe bhAi sUtAchaI tehave bolAve ahI baMdhava pANI pauvo mujhane pANI ANatAvAra lAgI sahI tumhetirasyA thayA ima vilApatha kI mUpo nathI jANato neha thako kRSNane khaMdhe upADau ima aneka manAvaNA karatA chamAsa huvA ehave eka devatA brAhmaNane rUpe thaI mRtaka gAyano rUpa vikuryoM tehane vAchaDo cUceM ke ehavo svarUpa baladeva dekhI kahivA lago aho vipra ehavo viprakAI mUI gAyane ghavarAve ke balato * brAhmaNa kahe tu mUrkha je mUvAne khaMdhe UpADatAM kumAsa thayA aneM mUtrI na thI jANato valovelUrata naughANI karatA baladeva kA pare mUrkha velUmAhi ghRta kihAM naukale devatA kachu mUtrA ka daujoveM ima devatAI bUjhavyo zrI kRSNane saMskAra karIve rAgya thako zraunema kaheM cAritraleI vihAra kare aneM jihAM 2 bhikSAne jAi tihAM 2 tehanA rUpamohI strIsarvagharanA kAmakAja mUko jIve pAche phira sarvakAma visAra ekadA zrIbaledeva muni bhikhyAne arthe grAma mAhipasatAM kUvAkAMThe eka strI baladevanI rUpadekhI jItI 2 ghaDAne bharoseM ApaNA beTAne gale rasmI bAMdhyo tehaveM baladeve choDavyo * tivAre cintavyo mAharA rUpane dhikkAra huo je rUpa dekhAe habA anartha UpajeM erUpapaMceMdrI bAlakanI pApa mujhane lAgato te zrIbaladeva rUpa anartha hetu jAni niyama lodhI Aja pAche grAmamAhiAvI bhikSA na levI je veDa mAMhi koI khaDavAhI kASThabAhI tathA sArthavAhI pAvyAtAdauitolya ima citavI veDajaI radhu tihAM zAMtipraNAma dekhauneM baiThanA jAva haraNAdika Azraye raheM ehave mRgalo ekajAtau smaraNathI te valabhadra muninI sevA * kare jihAM sAthA tasyA jANe phAladeto RSineM jaNAveM bhAtapANI melave ekadAte vanamAhi rathakArasArtha vAhaghaNu harSapAmI bhikhyA devA uThyo bhAva sahita mRgabhAvanA bhAveche jeDu mAnavauTu' tato nistarata ane balabhadra sUjhatI pAhAra letA aIkApau vRkSa nauDAlivAyane jogavihu Upara OM paDautriNeI marau pAMcameM brahma devaloke devatA hA jima baladeva RSokhara yAcanA parosaha mahyaMtima baujeM sahivauiti zrIyAcamA parausaha dRSTAMta 14 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u. 41.mA bhAga Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TaukA 8 pramANitaM kiJcit api nAsti tasmAdhika kaSTaM bhikSujIvita miti punastadeva Dhayati goyaragoti gocarAgra praviSTasya bhikSArtha praviSTasya sAdhoH pANihastaH piNDagrahaNArtha na suprasAryaH sukhena na prasAryaH gauriva carati yasmin sa mocaraH gocare agraM pradhAnapiNDagrahaNaM gocarAgraM tanimittaM praviSTasya gRhe * prasthitasya bhikSArtha karaprasAraNa duHkara bhikSAmArgaNa' duHkaraM ko nitya samyag vayuSmAn naraH bhikSA mArgayati tasmAt agAravAsI gRhavAsaH zreyAn * iti bhikSurmanasi na cintayet yathA'raNe yAjAparISahI duHsahI na tathA zrImahAkoNe pure'ta: strINAM nijarUpakRta mana) dRSTvA baladevarSiH puraH pravezaM niSedhya yata eva yAjAparISahaM soDhavAn tatkathA 28 yathA dvArikAnagaryAmekadA zrInemiH samavasRtaH kRSNena dvArikAkSaya svamaraNakAraNa pRSTaM neminA madyapAna vikalaubhUtatvatkumAropasarga samuhU takrodhA haupAyanAt hArikAkSayaH tvanmaraNaJca tvadvAjarAkumArAdeveti prokta vAsudevena hArikAyAM niSiddha mapi madyapAnaM bhavitavyatAvasena kRSNaputra kRtaM madyapAnaM vikalaubhUtai yataiH krIDArtha nagarabahirgatai sta trAtApanA kurvan dIpAyanaRSidRSTaH para tvaM hArikAkSayakArI bhaviSyasau tyu ktvA yaSTimuSTyAdibhi rUpasargitaH kopAt hArikAcayanidAnaM cakAra tanmAraNA deva mRtaH agnikumAreSatpannaH tena ca hArikAkSayaH kRtaH kRSNabaladevAveva nirgatI aTavyAM vRSAkrAntena vAsudevenokta' nAhamataH paraM calita' zaknomi pAnIya mAnIyame dehi tato bala devena pAnIyArtha dUraGgata pAdoparipAdaM kRtvA kRSNaH suptaH atha prArIva dhauneminAthavacana zravaNasaJAta bhayena jarAkumAraNa vanavAsaM prapannena tadAnI mita stato bhramatA tatra vAyAtena mRgacAtyA muktavANena viddapAdaH kRSNaH paJcatva mApa tathApi tatrA yAtena baladevena me bhrAtA mRta: kintu mahilambA gamanottha roSA deSa maunamAzrito stauti buddhyA tacchivaM svaskandhe samutpATitaM pUrvasaGgatidevena pratibodhe katai baladevena dIkSA grahotA ekadA kasmiMzcidgrAme bhikSA mAyAtasya baladevasya rUpaM dRSTvA vyAmohaGgatayA kUpakaNThasthayA kayAcitrAryA ghaTanAtyA svabAlakaNTha evapAsita: sato rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM. u041 mA bhAga Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 2 102 sUtra bhASA XX RA baladeva muninA pratibodhitA sA bAlagalAt pAzaM dUrIcakAra tato bhikSArthaM grAmapravezaniyamo gRhItaH vane eva tRNakASTahArakebhyo bhikSAM gRhAtI yadi tebhyo na prApnoti tadA tapa evaM karotIti yathA baladevena tuccha lokemyApi bhikSA mArgitA tato yAjyAparoSahaH soTha stathAparairapi soDhavyaH evaM yAjyAparauSahe baladevakathA atha yAjjAyAM na labhet tadA alAbhaparauSahopi soDhavyaH ataH alAbhaparoSaha mAha paraMsu ghAsamesijjA bho para fnaTThie laDepiNDe alaI vA nAgutappinna paNDie 30 ajjevAhaM nalambhAmi avilAbho sue siyA jo evaM paDisaciva alAbho taM natajjae 31 sAdhuH pareSu gTahastheSu grAsaM kavalaM eSayet tatra ca bhojane odanAdI pariniSTite sampUrNe siddha vA labdha prApta sati vA athavA alabdha alpe labdha aniSTe labdhavA paNDito munirna anuTappet labdhimAnahaM yato mayA samparNamiSTaM vA AhAraM labdha' aniSTe alpa vA alabdha tathA na dUyeta iti anuktomyartho gRhyate 30 tadA kiM kuryAdityAha zradyaiva ahaM AhAraM na labhAmi api sambhAvanAyAM sambhAvayAmi adyaiva AhAraM na prApta paraM suraiti svaH prabhAte AgAmi nANutappejjapaMDie / 30 / ajjevAhaM nalambhAmi avilAbho suesiyA jo evaM paDimaMcikkha alAbhotaM natajjae // 30 // athA sUtramAha alAbha parisaha 15 mo kaheke pa0 gRhasthanA ghara vikheSoM0 AhAra ma0 bho0 bhojananI panethe la0 lA thake piM0 AhAra a0 aNa lA thake vA0 athavA nA harSavikhavAdarUpa pazcAttApanakare pa0 paMDita 20 a0 Aja natho pAmatoehavI saMbhAva nAike lAbha su0 bhAgaleM si0 saMbhavAnA hoi jo. je sAdhuneM e. eNopare ya0 dona paNArahitamana ehavo a0 alAbha paroSaha taM0 tesAdhunena0najI matho te sAdhu 31 na jANo nau0 Upanodu0 dukha nAnApramukha ve0 phoDAMdikavedanAne dudu khe pauDyothako a0 adInapaNA rahita thA thirakareM pa0 potAni prajJAthI tihAM hi0 roga ahiyAse 23 alAbhaparausaha dRSTAMta pAile bhave gAMmano paTela hu'to pAMcase halabahAvato ekadA tripuhare bhAta pANI AvyA pUThecAM na leI halakor3AvyoDAvyo panareM *********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Na . NAL 4 . . bhASA dine lAbhaH sthAt pAhArasya prAptirbhavet upalakSaNatvAt anya yuraparadyuH andhatareyu vA mAM vA bhat yaH sAdhu revaM prati samocyate iti cintayati ta sAdhu alAbhaparoSahI na tarjayet na abhibhavet 31 atra alAbhaparoSahe kathAhayaM laukikaM 1 lokottaraJca 2 tatra prathama laukika kathA na kathyate ekadA kaNa 1 baladevara satyaki 3 dArukA ete catvAro'pyakhApahRtA aTavyAM vaTavakSAdhI rAtrau suptAH Adya prahare dAruko yAmiko jAtaH anye ttayaH suptA 4. se jobane aMtarAya dIdhI te karmaha~DhaNa kumArane bhavi pAmyo ekadA kaSNa mahArAyanau strauDhaMDhaNA tehano pucca DhaMDhaNa kumAra vairAgya thau neminAtha pAse dIkSA lIdhI gocarI karatAM aMtarAya karme AhAra pAma nahIM sAdhu je sAdhe phira ke te piNa AhAra na pAme bauje sAdhe nema Agali kA gocarI sAthi na jAve tivAre DhaMThaNa kumAra bhagavaMta pAse Avau abhigraha lodho parAyo vahisyuM meM na levu ApaNau labdha AhAra mile to levo ima abhigraha pAlatA ghaNo kAla huvA ekadA zrIkRSNanemanAtha ne pUcco bhagavan aThAra hajAra sAMdhAM meM dukkara kriyAnI karaNa hAra kuNa ke ane Aja kevala gyAna kuNa pAmasau tivArane mika dhu tumArI puca DhaMDhaNa kumAra dukkarakAraka Aja kevala gyAna pAmasthe e zrInemanAthano bacana sAMbhalite haveM zrauddArikAI' pAchA AvatAM bhikSAI bhamatA ThaMDhaNa kumAra galaume dekhyA bhakti sahita vaMdaNA kIdhI tehave koI eka vyavahArI kRSNa vAMdatA dekhI ciMtavyo e moTI sAdhu ke jehane kRSNa vAsudeva vAde to e mAhare ghare Aveto ehane AhAra yu ehavo ciMtavau sAdhune bolAyo vyavahArauye sUjhato modika prApyA teleI zrInema nAtha pAse prAdhyA gamaNAgamaNa paDikamI pUche bhagavana mAharo aMtarAya karmakSaya gayo je me zava modika lAdhA tihAM zrInema kahee klaSNanI labdhi tAharI labdhi nadhau ehavo sAMbhali cintavyo mujhane paralabdhano AhAra na levo te bhaNI AhAra pariThavAne heta rAkha mAhi cUratA karma cUyA zubha bhAvanA dharai dhandha paunemi mAharopaNa rAkhyo nahI to bhaMga paDataima ke valagyA na Upano ke talA varSa kevala pAli mukti puhatA jima DhaNTaNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0 u. 41 mA bhAga Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ MP AN tadAnIM krodhapizAcaH tavAyAtaH dArukaM pratyAra aha matAn saptAn sAmprataM bhakSayAmi yadi taveSAM rakSaNa prati rasti tadA yuddhaM kuru dAruNIta' bATa 1 TIkA natI lagnaM yuddha yathA 1 dArakasta piyAcaM hantuM nazaktIti tathA 2 tasya krodhI vaIte tathA ca dArukasya na buddalAbho jAtaH parAbhUtaevadAraka: suptaH dvitIye praharI satyaki rutthitaH krodhapizAcena tathaiva jitaH bataube praharI baladevaH sopi tavaivajitaH turye praharai utthitaM kRSNaM krodhapizAca stathaiva prokta vAn kRSNaprAha mAM jitvA masahAyAn bhaccaya tato yathA krodha pizAco yudhyati tathA 2 kaNo'ho balavAn eSamalla iti tuSyati yathA kRSNastoSavAn bhavati tathA 2 pizAcaH kSIyati evaM kaSaNena pizAcaH sarvathAcauNaH svavastramadhyeciptaH prabhAta tA aMgAn dRSTvA kRSNenokta ki maitadbhavatAM jAtante sarve'pi rAtrivRttAnta' prAhuH kRSNana svavastramadhyAdAklaSya darzita evaM kRSNavayastoSavAn bhavati so lAbhaparoSahaM jetu zaknoti atha dvitIyaM lokottara DhaMDhaNa kumAra kathAnakaM kathyate kasmi ciTThAme kopiktaza sarIrI kuTumbI vasati anyepi bahavastatra kuTumbinI vasanti vArakeNa te rAjavaiSTi' kurvanti rAjasatka paJca thatahalAni vAhayanti ekadA tasya taNazarIriNaH paJcazatahalavAhana vArakaH samAyAtaH tena ca vAhitA vRSabhAH bhakSapAnavelAyA mApyeko'dhika thApA dApita stadAntarAyaM karmabadaM to mRtvA'sau bahukAla mitastataH saMsAra paribhramya kasmivizava katamuktatavazena dvArikAyAM kRSNavAsudevasya putra tvena samutpannaH DhaNTaNeti tasya nAma pratiSThitaM sa ThaNTaNakumAraH zrInemipAce anyadA pravrajitaH lAbhAntarAyavasAnmahatyA mapi dvArikAyAM hiMDamAnI na kiJcida'vAdi labhate yadi kadAcillabhate tadA sarvathA'sArameva tatastena svAmI pRSThaH svAminA tu sakala: pUrvabhavavRttAnta stasya kathitaH tena cA'ya 2 ma'bhigrahI gRhItaH paralAbho mayA na grAhyaH anyadA vAsudevena svAmina iti pRSTha bhagavan etAvatsu bamaNasahasreSu ko duSkarakAraka: svAminAGa NTaNapireva dukarakAraka iti ukta kRSNenokta sa idAnIM kAsti svAmI prAha tvaM nagaraM pravizan taM drakSyasi dRSTaH kRpaNaH dhaunamijinaM praNamya utthitaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 2041 mA bhAga Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a02 u0TIkA 4 purahAra pravizantaM sAdhu dRSTavAn hastiskandhA duttaurya kRSNa staM vavandetenavandyamAno'yaM sAdhurakenebhyena dRSTaH cintitaM ca tena aho eSa mahAtmA kRSNana vandhata evaM cintayata eva tasya rahe DhasTarSiH praviSTa stena modakaH pratilAbhita: tataH svAmisamIpe gatvA pRcchati mama lAbhAntarAya kSINaH svA *minA ukta eSa vAsudevalAbha: mama paralAbhI na kalpate ityuklA nagarA bahirgatvA ucitasvasile modakAn vidhinA pariSThApayan zubhadhyAnArohaNa * kevalojAtaH eva manthairapi alAbhaparoSahaH soDhavyaH alAbhAt aniSTAhAralAbhAt antyAhAra prAnyAhAra bhojanAt zarIre rogA utpadyante atI rogaparoSahopi soDhavya sato rogaparosahamAha nacA uppaiyaM dukkha veyaNAe duhaDie adINo thAvae patraM puTThI tatya hiyAsae 32 ti gacchaM nAbhi nandejjA saJciklettagavesae evaM khutasma sAmanaJja na kujjA na kArave 33 vedanayA dukkhArtito muniH adauna san prajJAM sthApayet buddhi sthirAM kuryAt naccA uppaDUyaM dukkhaM veyaNAe duhaDie adINo thAvae pannaM puTTho tatya hiyAsae // 31 // tigicchaM nAbhinaMdejjA saMcikse tta gasae eyaM khutasma sAmama janna kujjA makArave // 32 // acelagamma lUhasma saMjayasma tavasmiNe taNesu muyamANasma hojjA gAya virAhaNA // 33 // Ayavasma nivAeNaM aulA havaiveyaNA / evaMnaccA nase+ti taMtujaMtaNa tajjiyA // 34 // bhASA kumAra alAbha parisahasahyo tima bauja sahivo iti alAbha Upara dRSTAMta 15 ti. rogaTAlivAne arthenA. anumode nahiM sa. samAdhi sahita pra0 cAritra rUpa prAmAno gaveSaka e. iNe prakArekhu. jabhaNI ta. te rogavaMta sAdhune sA. cAritrapAlivo sahI jo jaM0 jana pote nahIkara ma. anerApA seMna karAve 32 atha rogaparIsaha dRSTAMta mathurAnagaraui jitazavarAjA kAlaise nAme gaNikAne rUpa mohe aMle aramAhirAkhite hune kAlave sanAmA rAya dhanapata siMha bAhAdura kA mAsaM0 u041 mA bhAga matra Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u bhASA kiM kRtvA duHkhaM utpatitaM udbhUtaM jJAtvA tatra vedanAyAM duHkhe vA rogaparoSahaM adhyAmeta saheta kIdRzo muniH puTThaH spRSTho rogAptaH duHkhayatIti duHkha TokA* a02 rogastena Ata : pIDita: kriyate iti duHkhArtitaH tAdRzopi prajJAM sthApayet rogArtasya hi prajJA caJcalAsyAt sAdhustu rogasadbhAvapi prajJA sthirAM 8 eva vidadhIta ityarthaH tadA rogAta : kiM kuryAdityAha taugaccha miti sAdhurogArttacikitsA rogapratIkAraM na abhinande t na anumanya ta tadA cikitmAyAH / putra huI te dharma sAMbhalI dekhyA leI mugazAla nagaroI puhato tihAM no rAjA jitazatru rAjAno bahinauvI tehanau strIprApaNA bhAinI harasanI vyAdhi jANau te gamADavA bhaNo AhAra mAMhI oSadha ghAlI te AhAra dau, RSi auSadha mizrita jANe AhAra pariThavyo kAyA anya mAnau aNasaNa leI * pratimAI rayo tiNa kAla vesa kumare gRhavAsa thake rAtri siyAlanI zabdasAMbhalI aMgI lagU mIkalI sauyAta pakar3I praNAvyo tiNe kumare kautuke haNyo ve akAma nirjarAi maraune vyatara dhayu tiNe apaNA berathakokAlavesa kumarane sauyAlano vesa karikhAvA lAgo te ahiyAsato roga parausahasahatI sodho jima tiNe kAlaveza sAdhe rogaparosahasahyotima bojeM sAdhu sahivo te bhaNautRNAnApharamanI 10 mo parIsaha vastrarahita sAdhune tathA alpa vastrane la0 laSaMvatIne saM* saMyamavaMtane ta tapasvIne ta tRNAne viSaI sa0 sUtavisatAi hu. huve gA. zarIrane viSer pIDA 34 prA. taDakAne ni0 par3ave prakarI a0 anubharANA ha. huve ve vedanA e. eNI para na jANine na bhogave taM0 te vastra jaM. ja tRNAnI ta* paudhothakojina kalpI sAdhu huve atha taNa 8 spartha dRSTAMta sAvatthI ngrauii| jitazatra rAjAnI putra bhadra kumAra vairAgya thakI dIkSA leI vihAra kasyo ketale anArya deza pahutI tihAM rAjAnA olagUe mahAtmA aNadoThe aNa olakhe pUccu tu kuNa piNa te RSi bhASA ajANato bolyo nahIM tihAM herI karI jhAlyo vastra urAliyA tahane DAbha saMghAte bAMdhI mArau upasarga kaudho te sahyo jima bhadra kumAra DhaNasparza parIsaha sA tima bauje sahivo iti kathA ki0 mAna aNa kara ve mela karau rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM.u.41 mA bhAga Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA NU karaNaM kAraNaca dUrataeva tyakta' yadA manasyapi cikitsAcintanaM sAdhuna kuryAt kIdRzaH sAdhurAmagaveSakaH AtmAnaM saMyamajIvaM gavaSayatIti Ama gaveSakaH etAdRzaH san saJcikkhe samAdhinA tiSTet pauDayA pauDito na krandet ityarthaH suyasmAt kAraNAt zrAmaNyaM sAdhutvaM eyaM etadeva aMiti yasmAt roge samutpanna vayaM cikitsA na kuryAt anye nApi na kArayet jinakalpikApekSayAyamAcAraH sthavirakalpikAH punaH kArayaMtyapi iti vRddhasaMpradAyaH / atra kAla vezikakathA 33 mathurAyAM jitazatrunRpo'tisurUpAM kAlAkhyAM vezyAM antaHpure'kSipat tasthA putra: kAlavaizyakastasya bhajanI muhazailanagaravAmimA 8 pariNItA anyadA sa kumAraH zRgAlazabda' zrutvA svabhRtyAn apRcchat kasyAyaM svaraH te rUce pherukavarIyaM kumAreNokta pheruko'trAnIyatAM tairAnItaH4. mRgAlaH kumAraNa hanyamAna khokhoti kurvANo mRtaH akAmanirjarayASyantarI jAtaH anyadA kumAraH sthavirAntake pravrajita: gautArtho jAtaH ekAko viharan pratimA pratipatra tatsarirerogI babhUva na cikitsA kArayati nApyauSadhaM karoti tathAvidhapratyAkhyAnAt anyadA viharava'sau muhazailapura gataH tatra tabagarasvAmiparINItayA tadbhaginyArthonauSadhamizrA bhikSA dattA tena cAjAnatAjhenauSadhamitra AhArI gRhItaH auSadha prayoga ca jJAta bhagnaM me pratyAkhyAna mityAdhikaraNadoSazaMkayA bhakta pratyAkhyAnaM purAihi tatra ca tena zRgAlajauvena vyantarIbhUtano payogadAnenAsau upalakSita: samutpanna vaireNa ca navaprasUtazivArUpaNa khIkhokurvatA khAdyamAnaH zivopasargama roga' ca soDhavAn eva mAnya rapi roga: soDhavyaH atha rogAdi yuktasya zayanAdau duHsaha DhaNasparza syAt ata statparoSahamAha acelagasma lUhasma saJjayasmatavismaNI taNesa suyamANasma hujjA gAyavirAhaNa 34 Ayavasma nivAraNaM aulA havai veyaNA evaM naccA nasevaMti taMtujaM taNatajjiyA 35 tapasvinaH saMyatastha DhaNeSu zayamA nasya tRNairgAtravirAdhanA bhavet kIdRzasya saMyatasya acela kasya vasvarahitasya puna: kodRzasya rUkSasya tailAbhyaMgAdirahitasya yadA zarIre tRNaiH ktvA paur3AsyAtta dAkiM kuryAdi tyAha Ayavasma ti tRNatarjitA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTIkA stuNaspartha pauDitA mAdhavaH taMtujaM vastra' kambalAdivastra vA na sevanti na pAcaranti kiM kRtvA evaM jJAtvA eva miti kiM pAtapasya nipAtana dharma sya saMyogena atulA vedanA bhavati tApasItavarSAvAtAdipaur3AsmAbhiH soluM na zakyate athavA AtaSyate paudyate zarIra manenetyA tapaH tRNapASANAdi rapyu cyate tasya saMgenAsmat paraure mahatI vedanA bhavati yadi vastrAdInAM prastaraNaM syAt sadAsmat zarIra tRNAdibhiH paur3A na syAt iti vicitya vastra * kambalAdika na parigrahanti iti jimakalpApekSayA ida mukta vartate atra bharSikathA yathA zrAvastyAMjita zatruputro bhadraH prabajitaH viruddha rAjye viharan herakoyamiti bhrAtyApanarataH pRSTo'pyabruvan krudda staiH kSureNa takSikodarbhazca veSTayitvA muktaH tataH satabedanA adhise he evaM tRNasparza parISahaH zeSa 8 sAdhubhirapyadhi sadyaH atha tRNAdisparzAt zarIra prakhedAt rajaH sparzAnmalopacayaH syAt tadAmala parauSahopi moDhavyaH ata sta mAha kilina gAya mahAvI / paGkeNaya rayeNavAdhiMsavApariyAvaNaM sAyatro paridevae 36 veijjanijjarApahI AriyaM dhammamaNattaraM jAva sarIra bheutti janna kAraNadhArae 37 kilagAya mehAvI paMkaNa vA raeNa vaa| priMsuvA paritAveNaM sAyano paridevae // 35 // veijja nijjarA pehI AriyaM dhamma mnnuttrN| jAvasarIra bheutti jallaM kAeNa dhArae // 36 // abhivAyaNa mammuThThANaM sAmIkujjA nimaMtaNaM vyApyo gA. sarira maryAdAvata me0 budevAna paM0 paramevA rahitamala vA athavA ra. rajasahitapara mevo mele karIne dhiM. unAlAne vA athavA zarada Rtuna tApave karI pIDANI thako sA. sAtA sUkhanI navachi 36 va. vede sahe melanI parisaha karmakSaya vAMchatI thako A. cAritradharma a. pradhAna paDivajyo jANIi jA jAlage sa0 sarIranI bhe* vinAza huvetA lage etale ja* melakA kAyAI karI dhAra 27 atha malaparIsaha dRSTAMta caMpA naga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM0 u.41 mA bhAga Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 8 medhAvI sAvadhisu groma kAlevA zabdAt zaradi apiparitApena gADhomaNApaMkena prakhedAt ArdI bhUtamalega athavA raja sAI malena pari zatha kAThinya a02 prApta na dhUlyA vA klinnagAna: san bAdhitaH zarIraH san sAtaM sukhaM na parideve taMmalapahArAt sukhaM na vAcchet sAtArtha vilApaM na kuryAdityarthaH 36 110 tadA kiM kuryAdityAha veyajje ti nirjarApekSI karmakSayamIpmuH sAdhu stAvatkAyena jala dhArayet dehena malaM dhArayet punarveijjamala parISahaM vedayet saheta tAvatkathaM yAvat zarIrastha pAtaH syAt sAdhuH kIdRzaH san Arya zrutacAritrarUpaM dharma prapannaH san ityadhyAhAraH kIdRzaM dharma anuttaraM sarvotkRSTaM 37 zrADa sunandahaDe bheSajArtha sAdhusta tkathA yathA campAyAM sunando vaNika dAnavAn anyadA malAvilaM sAdhuM dRSTvA maladhAriNaM muktAzeSaM sarva sAdhunAM bhavyaM iti jugupsAM kRtavAn mRtvAcAsau kauyaM vyAibhya putro'bhUt sa prastAve dIkSA grahItavAn tadAnI tatkarmodayena dehe durgandho'bhUt sa yati yaMtra2 yAti tatra roI sunaMda yeSThi teNe eka mahAtmA cAritra pAtra malinagAtra Avato dekhaune te theSThi citavai e jana darthana mahA melo azuci baujI sarva bhalI eNie vAta jovA sarIkhI nahI ima dugaMchA karma upaayo te aMta same kosaMbI nagaraui vyavahArI yAno beTo dhayu te pAchilA bhavanA udaya thau zarIre mahAdurgandha upanI jihAM jAve tihAM loka dugaMchA kare ehave ekadA sAdhanA mukha thI sAMbhalyo je duHkha karmakSaye kAusaga kauyA pAme tiNe siddhAMta vacana pramANa karI aTavI mAMhi jaI eka sthAnike kAusaga karI sAsaNa devatA ArAdhyo te zAsana devatAI tehanI zarIra sugaMdha kaudho kAu sagga pArau ApaNa sAna ke Ave loka nindyA kara kahe e mahA dIrbhAgI devatAne bhAveM to siMha chuvI tivArI teNe ciMtavyo dekhI lokato kehanA nahIM yataH araMgamityAha raMganA raGgamuccate lokApavAda durya kathaM lokobhidhiyate 1 lo kahase tevalI devatA ArAdhI sahaja gaMdha kodho tiNe jima kIdhI tima boje RSokhare na karivo dugaMchA karma upArjavo nahI malaparIsaha sahi iti malaparIsahae zreSThiputra dRSTAMta a. namaskAranA karavA ma0 uThau vaiThA dhaIne pAsaNIyo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 u. 41 mA bhAga bhASA ROYSAN Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA a.2 111 uDaDAhIbhavati tato gurubhistasya bhramaNa niSiddha tena rAtrI jina devatA ArAdhanArtha kAyotsargaH ktaH tuSTadevatayA sugandhI lataH tathA pyuDAhabhavana punarapyArAdhi tayA devatayA sarva samAna gandhaH kRtaH anenahi sAdhunA jalla parauSaho devatArAdhane na soThaH evamanyaiH sAdhubhirnakArya atha samalaH sAdhuH zucIn sakriyamANAn dRSTvA satkArAdina spRhayet atasta tparauSaha maah| abhivAyaNa mabhuTThANa sAmI kulAni mantaNa jetA ipaDisevanti natesaMpeha emuNo 38 aNukasAI appicche annAeso alolue rasesunANagijyojjA nANatapyejja parasavaM 28 muniste iti tebhyaH na spRhayet yataH etedhanyA iti na cintaye dityarthaH tebhyaH kebhyaH yetAni pratisevante tAni kAni svAmaurAjAdiH abhivAdanaM namaskAraM asmabhyaM kuryAt athavA svAmI abhyutthAnaM asmabhyaM kuryAt asanAdi samAnaM kuryAt punarasmAka nimantraNaM kuryAt / etAvatA rAjJAnimantritAn AhArAdibhyaH prArthita vAn dravyaliGginaH sAdhUn na kautayet ityarthaH puna: sAdhuH kIdRzo bhavettadAha / anutkaSAyo satkArAdinA harSa rahita: tAdRzo bhavet nautkaH anutkaH zeteityevaMzaulo anukazAyau iti zabdArthaH yatra kazcidA sanadAnAbhyutthAnanimantraNAdika' karIti tatra gamanAya utko bhavati utkaNThito na bhavati athavA aNa kaSAyau satkArAdika yona karoti tasmai krodhaM akurvANa: akrodhaH punaH kIdRzaH alpecchaH dharmApakaraNa mAtra dhArI anena nirlobhatvamukta punaH kauzAH annA jetADU paDisevaMti natesiM pohae muNI // 30 // aNukkasAI apyicche annAesI alolue| rasema nANugijmajjA nA devI mA0 rAjAdika ku0 karache bhi bhikSAnau AmaMtraNa jeThI ApaNA gacchanA tathA parapAthaDInA0 te namaskArAdika pa0 aMgikAra kare ke mahatau Rdhi dekhine pe0 i mana kahe mu0 sAdhuparapA khaMDo pramukha e dhanya ke 38 a0 je sAdhunelobha thoDo hue a0 vaskhAdika nauvAMchA rahita hoi a0 ajJAta mile ahAra gaveSe arasa AhArane vikhelI latA rahita alolUpira. madhurAdika 5 rasa svAda. vikhe mA. nAhu grahamAThA rasAdika nISAMkA na kare rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 041 mA bhAga sUtra bhASA Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhASA nA satkArAdika aNadaudhe dhake tapeM nahI pa0 prajJAvaMta sAdhu 38 atha satkAra parIsahadRSTAMta mathurAnagarauyeM jayasiMha rAjA seha, indradatta nAmA purohita mithyAtvoche teNeM gokhaveThA rAjamadai cAritriyA vATe AvatA dekhau gokhathau heThA paga karau je have guru gokhathau heThA nauMkale tehave teNeM mastake pagadIdho tehavo svarUpa sAdhuno zrAvaka dauTho tihAseThaehavI pratijJA kaudhau mAharo jIvatavya pramANa joeparohitanA paga cheda karIye tivAra zreSTi purohitanA chidratAka piNakAI cale nahI tihAMdhake te purohitanI svarUpa gurune kahyo valato guru kahe mahAnubhAva mahAtmA pUjAsatkAra nindA te samagiNe satkAra asatkAra parIsaha sahe valo zreSTi kahe bhagavan mithyA tvacedyojoiye yataH sAdhUNa ceI yANaya paDiNIyaMtaha avasvAyaMca jiNa 6 vayaNasma ahiyaM savvatthAmaNavAra 1 sAdhunojJAna no upadravakaraNahAra avarNa vAdanI bolaNa hAra jina baccana no utthApaka ehane yathA zakti ziSyA na detA virAdha kahui valoveSThi kahe bhagavan mithyA tvIne saukhadIdhI joIye evacana sAMbhalI guru balIyeSTine pUccI hivaNAMe parohitane gharasya' huveMche tibAre zreSTi kahe ehane navI avAsa naupanIche tihAM rAjA jomavAnu nihutastroche tihAM rAjA prAvAsa mAhiM jomavAbese tivAra tu rAjAno hAthasAhI UbhIrAkhi kahijeM khAmaue gharamAMmApe so hivaDA avAsa paDisya tihAtha kuMtethe veSThi rAjA notare AvAsa mAhi Ave paise tehave rAjAne UbhorAkhi kahyo matAMpadhAroeavAsa paDisautehave tatakAla AvAsa payo tibAra rAjAI kahyaM esthu ghATi zreSThi kahyo amhane gyAnI gure kayo rAja harSa thako gurune pagai lAgI vota rAgano dharma paDivajyo theSThine te purohitanI padavIApi zreSThirAnAne Agali kahyo svAmI parohitoye cAritnauyAne mAthe paga mUkyo hato to ehalokanA phala dekhADiye rAjApurohitane haDighAlyoketale dine zreSThirAjA nekahe gurunA paga dhoi pauveto mukajI tiNe hAM bharI samastaloka samakSa caraNodakapAyo pratijJA seTha pUrI kaunau jima sAdhu mahApuruSa parIsahasayo zreSThi nathI sahya tima rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. u041 mA bhAga BR-R Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA * eso ajJAtaiSI jAti kula sa dravyani dravyAdinAparIkSita: ajJAta stAdRzaM gRhasthaM AhArAdyartha' eSa yatItyevaM zaula ajJAtaiSI punaH kIdRzo bhavet 113 alolupaH sarasAhAralApavya rahitaH punaH sAdhuH sarasAhAra bhakSaNAsaktA vaucyarase punaH anugrahIyAt sarasAhArAbhikSA na kuryAdityarthaH punaH panavaM ___Nutapyejja pasavaM // 38 // sonUNaM mae puvaM kammA nANa phalAkaDA / jeNAhaM nAbhijANAmi puThTho keNadU kanhuI // 36 // aha pacchA ujjati kammA nANa phalA kdd'aa| eva masAsi apyANaM naccA kamma vivAgayaM // 40 // niraThaga mi viro sUtra bhASA na karivo iti satkAraparIsaha dRSTAMta hive prajJAparIsaha 20 mo kaheche se0 te prajJAvaMta sAdhu ima jANe nU0 nizvemae me pU0 pUrvajanmAMtarei ka0 karato nA. gyAnanau prasaMsAdika gyAnapAmi je. jeNe karateha nara manuthapaNe a0 jIvAdika padArtha jANucha pU0 pUcyo dhako ke0 koi manuSyAdika koI kasthA na kane virSe 40 a. hive valI pa0 Agamaui kAle u0 jade Avasya ka0 karma a0 agyAna paNupAmi vAno phala je pUrvakarma janmAMtare kaudhA hatAi e. eNau pareMmeM svasthapaNa kara ja. pApaNI AtmAne ghaNI prajJApA maune zubhAzubhakarmanA vipAka 41 atha prajJAyAM dRSTAMtamAha ujeNIi kAli kAcArya tehanA ziSya pramAdI ivA jANije zijyA tarane kahI pAMcase tihAM ziSya mUkaune gure suvarNa kUli taTi puhatAcha tihAM ApaNA ziSyanI * ziya mAgaracaMdra celA kanhe pahutA piNate olakhe nahI guru pAse rahI sAgaracaMdra vakhANa kare gurune pUche bhAharI vakhANake havo tume ghaNu yatI nAva khAMNa sAMbhalyA husya guru kahe tumA rAvakhANa rUDo tima 2 abhimAna vAdhe lokaneM kahe sarva jAechu ima garvadharai ehave je pUrva gure 50 * sAdhu muMkyAhatA tiNe prabhAtithei guruposAlamAhiM joyA kihAM dekheM nahI parcha zijyAtara zrAvakane pUche to zrAvaka kahe tumanepramAdi jANI vihAra .rAya dhanaSatasiMha bAhAdura kA A-saM0 u014mA bhAga Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a02 iti prajJAvAn sAdhuna anu tapyeta anyeSAM satkAraM dRSTvAhA mama kopi sat kAraM na karoti kimartha mahaM pravrajita: iti cintApa rona bhavet 38 atra 1148 bAda zramaNayoH kathA yathA mathurAyAM indra dattaH purohitosti sajina zAsana pratyanauka: svagavAkSasthaH san adhInirgacchato jainayatamasta koparinija caraNaM vitataM karoti evaM nirantaraM kurvANaM taM dRSTvA sAdhuna kopi kupyati parameka: zrAvakaH kupita: tatpAdaccheda pratijJAmakarot anyAni tacchi drANi alabha mAnena tena zrAvakeNa tarasvarUpaM guroH puraH kathitaM guruNokta sahyate satkAra puraskAra parauSahaH sAdhuneti tena svapratijJA kathitA guru bhirukta asya rahe kiM jAyamAna masti tenokta navauna prAsAde rAjAnimaMtrAmANosti purohitena gurubhirukta tarhivaM tatprasAdena pravizanta rAjAnaM kara dhRtvA prAsAdIyaM patithatIti kathaye ahaM ca prAsAdaM vidyayA pAtayiSyAmi tatastena tathA kRte prAsAdaH patitaH rAjJIkta kimida khAtaM zreSTi nokta mahArAja anena tava mAraNAya kapaTaM maNDitamabhUt tatI ruSTena rAjJA sa purohitastasya zreSTino'pitaH tena zreSTinA indrakIla ke tasya pAdaM kSivA pratijJApUraNArthaJca piSThamayaM pAdaM kvAcchindravAn uktavAMzca sarvantatsvarUpa bhurohitenokta mataH paraM naive dRzaM karithAmauti jAnukamme na zrAvaNa kaudho guru suvarNa bhUmikAI pahutA te zrAvaka mahAtmAne pratibodhi gure kanhe mokalyAhive te pAMcase kAlikAcAryanI parivAra Avato sAMbhalau sAgaracandra * sAmuho jAi te sAgaracandre pUcha etalA sAdhu mAM guru kehA tehave ziSya kahe sya ihAM nI AvyAtahave sAgaracandra kahe eka sthavirasAdhu AvyAche tivArI te pAMcase kahe iNe sAgaracandra gurune avagiNyA na jANyA ima ciMtavI sarva ziSya Avau paga lAgA guru prate AparA avaguNa khamAvivA lAgA tivArI OM guru sAgara candrane kA tu garva makarau sarvajatI sarva jaTAlI sarva vastu koI na jANe jima kAlakAcArya prajJA parIsahasahyo tima vauje sahivI hive * agyAna parIsahe 21 mI kahe ke nirarthaka vi. nivatyo me0 maithuna thau su0 rUndhI pAMca'TrI saMvara karaune jo. jIvAdika padArtha sa* sAkSAt pragaTanA. RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRB rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u.41 mA bhaag| bhASA Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA zra0 2 115 samuktaH atra satkAra puraskAra parauSahaH sAdhubhiH soDhaH zrAvakeNa tu na soDha iti atha satkAre sati prajJA prakarSApakarSa viphalatvaM na vidheyaM ataH prajJAparoSahApi soDhavyaH senUrNamae pUvva' kammAnAra phalAkaDA jeNAhaM nAbhijANAmi puTThokaNeya kahuI 8 graha pacchA ujjanti kammANANa phalAkaDA evamasmAsi appA nacA kamavivAgayaM 49 prajJAparoSahopi dvidhA soDhavyaH prajJA prakarSe sati evaM cintanIyaM yena kAraNena kenApi puruSeNa kaI kutracit prazna pRSTaH san na akSaM puruSa praznottaraM jAnAmi tatprazrasyottaraM dadAmi senUnaM iti tanUnaM mayA pUrva pUrvajanmani jJAnaphalAni karmANi zatAni jJAna' phalaM yeSAM tAni jJAnaphalAni zruta jJAnArAdhanAdIni atha idAnIM jJAnaphalAni karmANi kRtAni pazcAdudeSyanti pathAdudayaM prAptAnti karmaNAM vipAkaM jJAtvAevaM AtmAnaM tvaM AvAsya bho ziSya na tu prajJA prakarSe gavaM kuryAH ityarthaH prajJA prakarSe zrayamarthaH kAryaH atha prakarSa pakSe prajJAhInatve artha vadati yena kenacitpuruSeNa kasmincit sugamepi jIvAdiprazna pRSTaH san ahaM nAbhijAnAmi tadUnaM mayA pUrva pUrvabhave ajJAna phalAni dharmAcArya guru zrutanindArUpANi karmANi kRtAnitatohaM prajJAhInaH sanAtosmi athAjJAnaphalAni kRtAti karmANi api pazcAt agre tanajanmani ujjanti udevanti udayaM prApsAnti iti karmavipAkaM jJAtvA evaM AmAna' AvAsayaudaya prAptAnAM jJAnAvaraNakarmANAM vighAtAya yatnaH kAryaH ityAtmAnaM anuzAsayetyarthaH atohi pranodaye harSo na vidheyaH prajJAbhAve viSAde katehi zrArtta dhyAnaparatvaM na syAt prajJApakarSoparikAlikA cAryasAgaracandrayoH kathA jaya nItaH kAlikAcAryAH pramAdinaH svaziSyAn muktAsuvarNa kUle svaziSya sAgaracandrasya samIpe prAptAsAgaracandrastu tAnekAkinaH samAyAtAn nopala cayati kAlikAcAryA api na kiJcitsvasvarUpopalakSaNaM darzayanti anyadA sAgaracandreNa parSadi siddhAnta vyAkhyAnaM prArabdhaMcamat kRtAlokA sAgara caMdravyA khyAnaM prazaMsanti kAlikAcAryANAM sAgaracandreNa pRSThaM madRdvyAkhyAnaM kIdRzantairukta' bhavyante na ca AcAryaH samaM tarkavAdaH prArabdhaH parantulya tayAvattuM ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM040. 41 mA bhAga Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.Tau .FM zaknoti bhRzyaca matvataH atha ziSyAstataH zayyAtaraNa tiraskRtAH vaSAM prAptAH khaguru' gavaSayaM tathalitA: kAlikAcAryAH samAyAntIti prasiddhi * kuNAH suvarNa bhUmau prAptAH sAgaracandraH kAlikAcAryAH samAyAntauti vRvasya puraH proktavAn babAha mayApi zrutamasti sAgaracandrasteSAM sanmakha mAyAtaH tasyataH pRSTha kimatra kAlikAcAryAH samAyAntAsmanti na vA tenokta' ekItra dasma mAyAtIstinAparaH kopoti tapyapAzrayAntaH samAyAtA: upalakSitA kAlikAcAryAH praNatAstaiH sAgaracandreNa pazcAdupalakSya teSAM mithyA duHvataM datta' hAmayA zrutalavagarvAdhAtina zrutanidhayo yUyamAzAtitA iti ca kathita kAlikAcAryarukta vatsa zrutagaryo na kAryaH yathA sAgaracandraNa 'zrutamadaH kRtastathAparaina zrutamadaH kAryaH atha prakarSe garvaH prasAbhAva OM dainya cintana' ityubha yathA azAnaM atastatparoSahamapi soDhavyaH iti kAraNAdajJAna parISahamAha nirahugaM miviro mehuNAtrI susambuDI jI sakavaM nAbhi jANAmi dhamma kazANapAvarga 42 tavo vahANa mAdAya paDimaM paDivajjI evaMpi viharIme chaumaM nani ahaI 43 ahaM nirarthaka arthAbhAye sati rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga mehuNAo susNvddo| josakkhaM nAbhijANAmi dhamma kallANa pAvaga // 41 // tavo vahANa mAdAya paDima paDivajjo evaMpi viharayo me chaumaM naniyaTTaI // 42 // nasthinnUNaM pareloe iDDI vAvi tavasmiNo aduvA vaMtio mitti idda bhikkhUnaciMtae // 43 // abhUjiNA athijiNA avAvi bhvismii| musaMte evamAsu dUdU bhikkhU na ciMtae / 44 // nadho jANato dha0 dharmavastu no svabhAva ka. mokSano hetu mA0 narakanI hetu 42 ta0 tapabhad mahAbhadrAdika pratijJA pa0 u0 sauddhAMta bhaNatA pa0 bhikSA nipratimA pa0 paDiva ne e. eNI para vicaratAM me0 mujhane cha. chadmastha paNu' na0 nivartenahI Tale nahI 43 atha annAna parausahadRSTAMta gaMgApura bhASA - Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ubhASA a02 nagara ve bhAI vairAgya thI dIkSA lidhI te mAhiM eka vidyAvaMta vaujo mUrkha je vidyAvaMta te AcArya pada pAmyo aneka ziSyane artha vicAra kahatAM ati vAMta kheda khinna huyI tivAra ciMtavyo bhaNyAmAMhi mUrkha paNuM bhalo je mUrkha dausatA guNayata: mUrkha tvaM hi sakhe mamApi ra citaM yasmin yadiSTau guNA nidhito bahu bhojanI pamanA nakta' divAyAyakaH kAryAkArya vicAraNAMdhavadhi romAnApamAnasamaH prAyeNAmayavajito dRDhavapurmukhaM sukha' jIvati 1 ehavI ciMtavAM gyAnAvaraNI karma UpAyoM ketale dine kAlakarau devatA ho tihAthocavi ahaurane kule putravaNa utpanna hI kAlAMtari daukhyA lodhau tiNa utarAdhyayananAyoga vahAM triNa adhyayana karau bhaNyA tehave pAchi lAbha vano karma udaya Avyo AMvilakarI asaMkhayaM adhyayana bhaNyA vAre varasa pAMvi latapa karI karma khapAvI kevala gyAna apanI jima teMNa ajJAna parisaha sahyo timavIjeM sahivI ItyajJAna ahira putra phathA agyAna paNAtho samyakta ne virSa saMdeha sahita thAvAnI saMbhavata bhaNau darzana parIsaha 22 mo kahe ke na* nathau nU nive pa0 paraloka i0 pAmI sahI pAdilabdhi rUpa Rddhi piNa natho ta tapasvI a0 athavA vaM0 vayoma0 mAharo AtmA bhoga thau mastakalo cAdi karave karI i. ehavIbhi. sAdhu na0 na ciMtave 4 4 pUrva huvA ji. jina sarvana pra. ke jinasarvatra vartamAna kAla mahAvideha khetrane viSe a0 athavA AgAmaura kAlepiNa bha. esthe jina sarvana mu. mRSA te jinanI Asti kahe ke e. ima mA vole mRSA i0 ehavo bhi0 sAdhu na0 na ciMtave 45 atha darzana parisaha dRSTAMta bhUmipura nAmA nagara AkhAr3ha bhUti nAmA prAcArya tahane ghaNA ziSya kriyAvaMta ketaleka divase AcAryanA mana mAhiM ehayodarzana samyakta no saMdeha apanojetithaMkara evA ke Age sau kiMvA nahI hosI mahAvidehe jina ke tathA nahI che devaloka jAiche kiMvA nahI jAya ke ehavo maname saMdeha karatohuvI anemAharA ziSya ghaNAcAritra pAline svarge gayA te kiNaho pAcho pAvine kacco nahI ki amhe cAritra thau deva mukha pAmyA hive eka laghu zizca saMthAro kazcI tivArI guru kahyo tumheM devatA huvo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA a02 8 to amha ne kahi jyo hive te zithano guru upara rAga huto ane gure kahyo tAharo mujha upari moha che tU devatA thAve tivAra mujhane prAvi kahI je je marI hu devatA thayu piNate prAvI na kahyo tivArI ASAr3ha bhUto AcArya ciMtave ke celA balabha hutA kriyA kalApa hu'ti jo devagati pAmyAhatA to kahato piNa te devagati na thI pAmyA ehavI saMkA upanau ane devatA thayo ne to sukhame launa devIne bhoga rAtA thakA nAve gatakAlana jANe hive gura citavyo jo lokanAsukha thI kAi' cukauye imacAritra thau bhRSTa thaI gaccha chAMDI ekAekanIkalyAtahave laghu ziSyadevatAno pAsana kaMpyAavadhi jJAna karI ne dekhe to guru cArica thI padyA ke to hu' jaI rAkhuima citavI devatAi vATe gura pAvatA jANI bhATakanI racanA karI guru tihAM bhAvInajIvA lAgA tihA~ cha mAsa lagijoI valI prAdhA cAlyAvalI devatAI saMyamanI parikSAbhaNI vAlaka chaha bhUSaNa sahita vikuA sahavaguru vimAsyoja yaha dharma pAdara sya to dhana joI meto ane mujhane dhana upAvavAnI kAraNa koI Ave nahI to eveDimA vAlaka he te viNasI ima citavI pAlaka nAma pRthavI kAi yo pUcho te viNAsI grahaNA leIko lima ghAlyA Agali jAtAM apakAiyA 3 vAyukAiyA 4 vanaspasikAiyA 5 smkaayaa| ehave nAma vAla katai mArau grahaNA lei jholImA ghAlI guru prAdhA cAlyA valI devatAI sArthavAhano rUpa karI prAcAryane vAMdI pAhAranI prAgraha kIdha guru zazita thakA kahe Aja amharikhapa nahI pAhAranI ima teNa sArthavAha jholau choDau dekhe bAla kanA pAbharaNa te gurune ko hai bhagavan pahArA putranAe grahaNA amhArA putra kihAM ima kaha thake guru bhayabhrAMta thaI dhUjavA lAgI gurunAma dharAvo ekAma karI vIjAne tuma upadeza ghI bhane jo tume ekAma karisthI tI huna rAkhisse ima karatAM kaiDe vAhira pAI devamAyAitatakAla grahaNAsahita dekhi gurune parAbhava karIvA lAgA tighAre cAra saraNA kIdhA tivAra devatAi ciMtavyo gure sarvanI gamyo piNa bodhavIja samyakta nayI nIMgamthI tekAI nathI viNaThI tatkAla pApaNo rUpapragaTa karI pUcyo hai bhagavan rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA maithunAt kAma sukhAt virata: nivRtta: maithunagrahaNaM dustyajatvAt yatoha duHkaraM kArya ktavAn yohaM susambRtI jitendriyopi sAkSAt sphuTaM dharma a02 28 vastu svabhAvaM kalyANaM zabhaM pApakaM azubhaM na abhijAnAti yadi maithunAnivRttI jitendriyatvepi kAcidartha siddhirjJAna siddhirbhavet tadA mamajJAnaM utpadye ta mamatujJAnaM notpannaM tadA thAhaM maithuna atyajaM vRthai vaca indriya jayaM akaravaM punaritthamapi na cintayet tapo bhadra mahAbhadra sarvato bhadrAdi upadhAna siddhAnta paThano pacArarUpaM eka bhakta nirvivati AcAstrIpavAsAdikaM prAdAya aGgIkRtya puna: pratimA bhikSI rabhigraha vizeSa kriyAM hAdazavidhAM pratipadyamAnasya mama evaM viharataH sAdhumArge vihAra kurvatopi chadmastha jJAnAvaraNAdika karma na nivarttate ahaM tapaH karomi upadhAnaM vahAmi pratimAJca dharAmi sAdhumArge viharAmi tathApi kevalI na bhavAmIti na vicAraNIyaM ayaM ajJAnaparoSahaH patra annAnaparISaha kathA gaGgAtIra hau bhrAtarI verAgyAdIkSA ehotayantI taba ko vidvAn jAtaH dvitIyastu mUrkhaH yo vihAn so'neka ziSyAdhyApanAdinA khinna evaM cintayati ahI dhanyoyaM me bhrAtAyaH sukhena tiSThati nidrAdikaM avasare kurvasti ahaM tu ziSyAdhyApanAdi kaSTe patitosmoti cintayan kAvyamidaM cakAra mUrkhatvaM hi sakhe tumhega cha mAMhi yo kadau naukalyA hutA vATe AvatAM kAI dauTho tivAra guru kahe kSiNa eka nATaka joyo bhagavan saceta thaI gyAna dRSTi jIvo to te dina ane Aja dinanaurAti jovo tehave guru maMDalo sUrya roda kSiNa thI uttarAyaNa dauTho cha mAsano anatara jAkho tivAra devatA kahe bhagavan tuma ne nATaka jovatAM chamAsa kSaNa prApta huvA to amhe devatA devaloka nATaka prAraMbhe eka nATaka ne viSe ve sahasra varasa jAve ima bhIga raMgate mUkyA kima Ave ima ApaNo aNa AvivAnI svarUpa jaNAyo dharme sthira karidevatA devalokegayu AkhAr3ha bhUta AcArya zuddha cArotrapAlI mukti puMhatA ASAr3hA cArye pahila darzana parisahasayo tima anya sAdhu sahivI iti darzana parosaha dRSTAMta e. pUrva kadyA te pa0 parIsaha sa. saghalA vAvI se kA0 kAzyapa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 2041 mA bhAga bhASA Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA 4 mamApi rucitaM yasmin yadaSTau guNAH nibanso 1 bahu bhojanora trapamanA3 nakta divAsAyakaH 4 kAryAkArya vicAraNAndha badhirI 5 mAnApamAna samaH 6 prAyeNAmaya varjito . dRDhavapu 8 mUrkha : mukha jIvati / paraM naivaM cintayati nAnAzAstra subhASitAmRtarasaiH zrotrItmavaM kurvatAM yeSAM yAnti dinAni paNDitajanavyAyAma khinnAtmanAM teSAM janma ca jIvitaJca saphalaM taireva bhUrbhUSitA zeSaiH kiM pazuvadiveka rahita bhUbhArabhUtairnaraiH 2 evaM paNDita guNAn acintayan mUrkhaguNAMcAsatopi cintayan jJAnAvaraNIyaM karmacaDDhAdivaM gataH tatakhuto bharatakSetra prAbhaura putrIjAtaH krameNa pariNItaH tasya putrikAjAtA sA rUpavatI anyadA anekAbhorAkRta bhRta zakaTAH kaJcinagaraM pratigacchati asAvapi tasAthai ghRta bhRtaM zakaTaM gRhItvA calitaH mArge mA putrau zakaTa kheTa na karoti tatastadrUpavyA mohitai rAbhIraputra: apaye kheTatAni zakaTAni tAni sarvANi bhagnAni tAdRzaM saMsAra svarUpaM dRSTyA sanAta vairAgya: sa prAbhauraH tAM putrI uddAhya dIkSA jagrAha uttarAdhyayana yogIdahanAvasare asaMkhayAdhyayanoheze kRtaM tasya AbhIrabhikSI nAvaraNI dayo jAta na tadadhyayanamAyAti prAcAmnAnyeva karoti uccaiHsvareNa tadadhyayana nirghoSaM karoti evaJca kurvatastasya dAdazavarSaprAnta annAnaparISaha samyag adhi sahamAnasya kevalajJAnaM samutyavaM evaM ajJAnaparISahe aAbhaura sAdhukathA yasya ca jJAnA jIrNa syAt tenApi jJAnaparoSahI na soDha statrArthe sthUlabhadrakathA sthUlabhadra svAmI viharan bAlamitra hija rahegataH tatra taM adRSTvA tadbhAyI pRSThavAn kvate patirgata: sA prAha paradeza dhanArjanArtha gatosti tataH svAmau tahastambha mUlasthitaM nidhiM pazyan stambhAbhi mukhahastaM kRtvA idamaudRzaM sacatAdRza iti bhaNitvAgata: tataH kAlAntare yahA gatasya viprasya tadbhAryayA sthUlabhadra svAmivacI jJApitaM tena paNDitana jJAtaM atrAvazyaM kiJcidasti tataH khAnitaH stambhaH labdhInidhiH evaM sthUlabhadreNa jAnaparISahI na soDhaH zeSa sAdhubhirapo dRzaM na kArya atha ajJAnAt darzanoparikazcit saMsayaH syAt atastatparoSahaH kathyate nasthi nUNaM paralIe iDDI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 4 vAvitavasmiNo aduvAvacciomitti iibhikkhU na cintae 44 abhUjiNA asthijiNa aduvAvi bhavismaI musanta evamAhaMsu iibhikva na cintae 45 a02 nanaM iti sambhAvanAyAM paraloko nAsti paraloke gata: kopi nAvAgatya vadati tasmAtpratyakSasya abhAvAnnAsti paraloka vA athavA tapasvina: * api sAdhorapikAcit Rddhi rAmarSAMSadhyAdi pramukhA kAcitrAsti na dRzyate athavA kiMbahunA ahaM vaJcitIsmi RSibhiH sthagitIsmi iti 4 bhikSurnacintayet 4 4 tejinA: kevalina: evaM AhuH kathayantisma tat asatya eva tat kinjinAstIrtha' karAH kebalino vA abhUvana punarjinAH santi sAmprataM vartamAna kAle mahAvideha kSetrAdau santi athavA' bhaviSyanti iti yadUca stat asatyaM pratyacaM adRzyamAna tvAt iti vicAra kriyamANe samyakta bhaGgaH syAt tasmAditi na vicAraNIyaM samyaktra parauSahaH soDhavyaH atra AcAryASADhasUri kathA vatmA bhUmyAM ASADhabhUti sUrayasta va gacche OM yoyaH kAlaM karotitaMta' nirjarayAmAsuH antyasamaye teSAmeva kathayanti yuSmAbhiH svargadevau bhUya mama darzananda yante casvargoM gacchanti paramAcAryANAM darzanaM na dadati tathAca sUroNAM paralokazaGkA jAyate ekadA eko vineyaH prakAma svabhaktaH samAdhi maraNasamaye sUribhireva mukta: tayA svarge devo bhUya * avazyaM mama darzananda yaM na pramAdya sopi mRtvAdevA jAtaH paraM vicitra racanAnATyAdi darzanena vyagratvAbAtAyAta: tAvatA sUribhiravaM cintitaM nAsyeva paralokastata kopi nAgacchati yadi paralokaH syAttadA macchiSyAH kRta pratijJA api kathaM na darzanaM dadyuH tato mayAdyayAvahatAni pAli sAni tapAMsi taptAni kaSTAni katAni sarvANyapya nuSTAnAni mudhAjAtAni mudhAmayA bhogAstyaktAH vaJcitohamiti mithyAtvaM pratipannAH gaccha mukkA ekAki na eva liGgamAtra dharAnirgatAH avAntara tena bhakta zitheNa devo bhUtena kiyadinAni yAvavAvyAdi vilokya guru premA atrAyAtaH mithyAtva gatA guravo dRSTAH tatpratibodhArtha kasyacihAmasya sauminAvya vicakre tatra prAcAryAH SaNmAsAn yAvadrAvya pazyantaH kSudhAdika nAnu bhUvantaH nAvyaJca rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OM devena visRSTaM AcAryA agratacalitAH tatastenaiva sureNa teSAmAcAryANAM saMyama parIkSArtha SaTkAyanAmAnaH ghaTdArakAH sarvAlaGkAra vikurvitAH prathamaM pRthvIkAyikaH kumArasteSAmAcAryANAM dRSThau patita: AcAryA AhuH bho bAlabhUSaNani mamApaya sanArpayati tadanu sUribhi raso gale hotaH tatava bhayabhrAnto bAla: prAha prabho ahaM pRthibau kAyikaH kumAraH asyAM raudrATavyAM tvAM zaraNaM zrita: bhavAdRzANAmevaM kartuM na yukta' svAmin maduktAe kA kathA zrUyatAM tathAhi ekakulAlaH khAnau mRdaM khanan mRdAkrAntaevaM bhaNati jaNabhikkha' balindemi jeNaposaisinAIzrI sAmimahI akka maijAyaM saraNIbhayaM 1 etat nyAyena zaraNAgatasyApi kathamevaM parAbhavaM karoSi sUribhirukta' ati paNDito sibAletyu kA tadaGgAbharaNAni yahItAni pAtre : kSiptAni gata: pRthivI kAyikaH stokAntare gacchadbhirAcAIitIyo pakAyika nAmA bAlako dRSTaH sopi tathaiva uvAca tatkathitA kathA ceyaM ekaH * pATalanAmA tAlAcAraH prakAmaM vA gamauso'nyadA gaGgA zrotasi praviSTaH tena cahriyamANo'sau taTastha janenAbhA'Si hai pATala prAnna kiJcitsUkta paThaso'vA dot jeNa rohantiboANi jeNa jIvantikAchavA tasmA majnemarismAmi jAyaM saraNIbhayaM 1 evamapkAyika kumAreNa kathA uktA tathApi tasyAbhara pAni tenAcAryeNa ati paNDitosi kumArItya kA gRhItAni sopi tathaivagata: agre'gni kAyika: kumArastasyApi tathaivokti pratyuklI tatkathitA kathAcedaM ekasya tApasasa agninA uTajo dagdhaH savakti jamahaM divA yarAIya tappe mi mahuyAsiNA teName uDIdaDo jAyaM saraNIbhayaM 1 asmi bevArthe dvitIyAkathA kazcitpathikaH pathivyAghra bhaunyAgni zaraNaM vitaH tenaiva tasyAgandagdha sa prAha maevagdhasmabhIeNaM pAo saraNIko teNa daI mama aGga jAyaM saraNobhayaM 1 evaM kathAhayaM kathayata: tasya kumArasya tenAcAryeNa tathaivoktA AbharaNAni rahItAni agre vAyu kumArI milita: tasya tathaivokti: tatkathitA kathAceyaM eko dhananicita zarauro vAvujAni sacAnyadAM vAyu bhagnaH ekodaNDadhArI mArge gacchan kenApyukta: iMhI dRDhAMgatvaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u041 mA bhAga Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA x kathamoTagjAta: sAha jihA sADhesu mAsesu josu ho hoi mAruo teName bhajjae aGga jAyaM saraNayobhayaM 1 evaM kathAM kathayatopi tasya kumArastha pAbharaNAni tenAcAryeNa gRhotAni agre ca vanaspati kAyikaH kumAraH sopi tathaivAkhyat taduktA kathA ceyaM ekasin sakSe keSAJcit pakSiNAmA vAsosti tatra bahUni teSAM apatyAni jAtAni anyadA vRkSasya mUlA dutthitA vallo samantA iSTayantI hRkSazikharamArUDhA ekadA tAmAruhya sarpa stacchitA prAptaH nauDasthAni paci apatyAni bhakSitavAn pacimApibhirukta jAvabucchaM sahaM vuccha pAyave niruvahave mUlAgI uTThiA valI jAyaM saraNa ubhayaM? eva muktapi vanaspati kAyakasyAbharaNAni tena AcAryeNa gRhotAni athavasakAvika: kumAraH kathAmAha ekasminagarI paracakrAgame puraM pravizatA NDAlAn asauca bhotyA janairniSkAsyamAnAn dRSTvA madhyasthajanAH kecidAhuH avibhantarimA bhauA pillantI bAhira jaNe disaM bhaya hamAyagA jAyaM saraNa ubhayaM 1 basakAyiko dvitIyAM kathAmAha ekasminagare rAjA svayaJcaura: purohitI bhANDauvahaH tayo ranyAyaM dRSTvA lokAH parasparaM vadanti kA stharA yA sayaJcoro bhaDiproya purohiyo disaMbhaya hanAgaragAjAyaM saraNI bhayaM 1 athAsau vRtauyAM kathAmAha ekasmin grAma ekasya brAhmaNasya putrau yauvana sthA'tIva darzanIyAsti tasyAM piturbhogecchA'bhUt paraM lajjAtaH kasyApyagre na kathayati durbalojAta: patnyA durbalatva kAraNaM pRSTha sa svasutA bhogecchAM prAha tayA proktaM mAviSoda tavecchAmahaM pUrayeNyAmotyuktA mAtA ekAnta putroM prAha he vatse asmAka pUrva putrau yakSAbhuJjanti paJcAharasya dIyate tato yakSaH kRSNa caturdazyAM tvadA vAse samA yAsyati tvayA tasthApamAnaM na kArya rAtrI tvayA udyotI na kAryaH eSa mAtrA utI sA putrI rAtri prasta vi svagraha suptA yakSaM sAkSAtpazyAmoti kotukena dIpakaH tataH paraM sarAvasaM puTe racitastena tagRhAntarudyotI na dRzyate rAtrau tatra pitA yakSarupaH praviSTaH teneyaM bhuktArata klAntazca taba va mupto nidrANazca anayA ca kauturkana zarAvasaM puTa dUrIkalva dIpodyote dRSTo janakaH jJAtaM mAkapaTaM tayA cintitaM 88888888.066048:0-6RRRRRRRRRREE rAya dhanapata siMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 124 u0 TaukA * yAvati tavatu mayAne naiva saha vilAsaH kAryaH iti cintayitvA jAgaritvena tena samaM punarbhIgAn bhuktA sAsaptA sopisuptaH hAvapi nidrANI prabhAtapi na jAgrata: prAtAhmaNI tavAgatyatau tathA suptau dRSTvA imAM mAgavikAM paThati ai ruggAievisUrie ceie athU bhagae vivAyase bhittaur3agae vi Ayave sahi muhie hujaNena vumAI 1 vyA0 acirohatakepi ca sUryakortha prathamodine rakhau caitya stUpagate ca vAyase anena ucca vivasvatItyAha bhittigate ca Atape anena uccatara ityarthaH sakhi sukhitohurvAkyAlaGkAra jano na budhyate nanidrAM jahAti anenAtmano duHkhitvaM prakaTayati sAhi bhaI viraha duHkhitA rAtrau na nidrA labdhavatIti mAgadhikArthaH jananI proktAmimAM mAgadhikAM zrutvA putri vinidrAprAha tumamevaha ambamAlave mAhuvimA NIya jakkha mAgayaM jakyo anahue hatAyae aba mAya gave satA yayaM 1 vyAkhyA tameva amba mAtaha iti AmantraNe alApauH uktavatI zikSA samaye yathA mAhuttimaivavimANayatti yakSamAgataM vimukha mA kathAH jakkhoyatti ayaM yakSa: nanu ayaM tAtakaH pitA hai mAta: anya tAtakaM gaveSayeti mAgadhi kArthaH punarmAtA bhaNati navamAsaha kucchidhAriyA jasmApasma purIsamayiM dhUyA etaemi gahizrI haripro saraNAsaraNayaM 1 vyAkhyA navamAsAn yAvat yA kukSau dhAritA yasyAH prabavaNaM puroSaM ca marditaM dhUyA etaetti tayA duhitA mitti me mama gehiko bhartA hataH caurita stato hetoH zaraNaM azaraNaM mama jAta miti gamyaM hitaM kurvatyA mama ahitaM jAtamiti mAgadhikArthaH yathA tasyAH putvA mAtRpitRbhyAM vinAzaH kRtastathA mADhapitulye na bhavatA mahinAza: kriyamANosti evaM basakAyikenokta pi sa prAcAryoM na nivartate atha vasakAyikazcaturtho kathAmAha ekasmin grAme ekena brAdhIna yajJArtha sarokArisaraH saupe vanamapi ca tavAnekAn pazUn jubat hijo mRtastatraiva grAma'jo'jani sa caraNArtha bahiryAti sarovanaM ca pazyati tato jAtismaraNavAn jAtaH anya dA tatsutena yanaH kartumAroM tadarthamasAvevAjastena sutena tavaiva sarovare nauyamAno gAr3havaraNa pUtkAraM kurvan kenacinmuninA sAtizayajJAnana dRSTI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. u. 41 mA bhAga Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhaNitazva viyaDakhaNavaute chagalatai pArIviaruksa jaba pavattaNateM kauyo kAi mukva 1 viyaDatti dezIvacanata: taTAkiketyarthaH yati prazautAmimAM 25% mAgadhikAM zrutvA ajI jAtismaraNadharI mInavAn jAtaH tatputreNa sAdhuH pRSTaH kathamasau maunaujAtaH sAdhuH prAha ayaM tvatpitA athayAgakaraNAdaja evajAta: tatyule gokta avArthe abhijJAnaM ki sAdhuH prAha tava grahAMgaNe bhUnihitaM nidhi asau pAdAgreNa darzayiSyati tatastathaiva tenAjana kRtaM putrasya ajastha ca dharma prAptiIyorapi devaloka gatirjAtA evaM tena brAhmaNena zaraNaM me bhaviSyatIti kRtvA taTAkasamaupe yajJArAmI vihitaH sa evAsya badhasthAnatayA bhavanena zaraNAdya mutthitamiti zabdapadaM jAtaM evaM bhavantopi zaraNAgatAnAmasmAkaM anarthakAriNI jAtAH evamukta pi trasakAyika kumArasyAbharaNAni gRhItAni evaM SaNNAmapi kumArakANAM paMDitavAdinI yUyamityuktA bharaNAnyAdAyAgre calitaH sUriH punastena devena samyakta parIkSArtha dAraka kaNAdyalaMkatA sAvakA darzitA tAM dRSTvA sUrizva mAkhyat he pravacanoDAhakArike dUratI brajamukhaM mA darzaya ruSTayA tayA ukta' rAIsarisavamittAI paricchihAI pAsasi appaNI bilamittAI appacchihAi' na pAsasi 1 tava patadgraha kimastauti tayA pratyutIpAlabdhastathApyaso na pratibuddhaH agre calitA tena AcAryeNa skandhAvAragato rAjA dRSTaH tena rAjJA prAcAryo vanditaH proktaca he prabho pAtra kandharaNAsukamodakAn gRhANa tataH sa pAtrakSiptAbharaNadarzanabhotyA'vadat ahamadyAhAraM na karitha rAnA ca haThAt jholikAMtaH pAtra karSitaM AbharaNAni dRSTAni rAjokta he anArya kiM tvayA matputvA vyApAditA ityAdivacane starjitaH samUribhayabhrAMto na kiJcidakti pazcAmAyAjAlaM saMhRtya saziSyadevaH prakaTaubhUtaH svavRttAnta acakacat evaM copadiSTavAn he prabho yathA tvayA nAvya pagyatA SaNmAsAn yAvat kuttRSA na jAtA evaM devA api divyanAvyaM pazyantI na kiJcit smaranti nApyavAgamanItmAhaM kurvanti yataH sihAMtepyukta saMketa divapamA visayapasattA sammasakanavA aNahINamaNakajjA marabhavamamuhaM na tisarA 1 ityAdi ziSyadevavAkyaiH sapratibuddhaH sihAntavacanAsthA tatvA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a02 uttarAdhyayane pariSahAdhikAraM saMpUrNa bhAvitAtmA aNagAra bUMTerAya jI tacchiSya bhagavAna vijaya sAdhunA sNshodhitm| punaH saMyame launaH pUrva tena darzana parauSahI na soDhaH paJcAsoDhaH atha kasya karmaNa udaye kaH paroSahodayaH syAdityAha darthanamIhanIyodayAt darzanaparau pahaH syAt jJAnAvaraNIyodaye prajJA paroSahaH syAt tasyaivodaye ajJAnaparauSahopi syAt aMtarAyakarmodaye'lAbha parauSahaH syAt cAritramohanIyakarmodaye Akroza 1 arati 2 strI 3 naiSedhikyA 4 acela 5 yAjA 6 satkArA: 7 ete saptaparoSahA utpadyante zeSAH ekAdazavedanIya karmodaye utpadyante 45 atha sarvopasaMhAragAthAmAha ee parausahA savve kAsaveNaM parvaIyA je bhikkhU na vihabrejA puTThI keNaikanhuittivemi 46 evaM hAviMzati: sarve paroSahAH kAzyapena zrImahAvIreNa pravaiditAH prakarSeNa jJAtvA yAn jJAtvA bhikSuH sAdhuH kenApi paroSaheNa spRSTaH san kutracit kasmi cinadeze kasmi citkAle vA na vihanyeta saMyamAt na pAyeta 46 idaM hi karmapravAdanAmASTamI hi pUrvastassa saptadazaM prAbhataM tasyohAralezaM dvitIyaM adhyayanaM uttarAdhyayanasya iti zrIma duttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmokorti gaNiziSyalakSmIvallabha gaNiviracitAyAM dvitIyaM adhyayanaM saMpUrNa // 2 // atha dvitIyAdhyayanena ee parIsahAsace kAsaveNaM pveddyaa| jebhikkhU navihanne jjA puTTho keNaDU kAhu ittibemi // 45 // parIsahabhayaNaM gocII' zrImahAvIra deve pa0 prarupyA cha je. je dhauryavaMta bhi. sAdhu na nahaNe saMyama pu0 paudho thako ke bAvausa mAhilo eka kuNe kaDU parIsaha ka.8 koIka sthAnakane viSe iti sudharmA svAmI jaMvU svAmI prate ima ko 46 jimame zrI mahAvIra kanhe sAMbhalyo hutI tima hai tujha prate kahucha iti parI saha adhyayana nArtha samApta 2 pAhile adhyayanavAvIsaparosahakahyA te sthaavaulavI 22 parisahasaha imaziSyapUcce thake hiveguru kahecha cAra aMgapAmatA rAma dhanapatasiMha cAhAdura kA pA0saM0 u0 41 mA bhAga Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA 6 sUtra vRtauyAdhyayanasya smbndhmaah| kimAlambanaM kRtvA ete paroSahAH soDhavyAH iti prazne uttaraM caturaMgadurlabhatvAlaMbane na sambandhamAha cattAriparamaMgANi dulahANoha jaMtuI mANasutta suI sahA saMjamaMmiya vIriyaM 1 etAni catvAri paramaGgANi paramAni utkRSTAni aGgAni mokSasAdhanopAyAni paramatvaM hi eteSAM prApti vinA muktiprApterabhAvAt kathaMbhUtAni paramAGgAni janto jIvasya durlabhAni etAni kAni manuSyatva' manuSyajanma punaH zrutiIrmasya zravaNaM punaH baddhA dharme ruciH punaH saMjamaMmi saMjame sAdhvAcAra pAlane vaurya sAmartha balasya skoraNaM atra cullaga pAsaga dhabe jUe rayaNa yasamiNa cakeya cammayuge paramANU dasa diDatA maNu alaMbhe 1 daza dRSTAMtavat manuSyatva durlabhaM ukta tatra colaga dRSTAnto yathA collagaM paripATI bhojanaM tadartha kathA kApilyanagare brahmarAjA calano bhAryA tayoH putvo brahmadattaH ekadA mRtaH pitA brahmaputvo bAla iti kRtvA mitrahaya prahito dIrghapRSThanAmA rAjA tadrAjya rakSati cula sammatta // 2 // cattAri paramaMgANi dullahANI hjNtunno| mANusattaM suIsaddhA saMjamaMmiyavauriyaM / / samAvannANa . durlabha ke jANisamyak prakAre 22 parosahA mahIyAse sahe te bhaNI cauraMgI nAmA naujI adhyayana vakhANauye ke ehavA saMvadha kaha ke ca tArika. ' ra cAra paramaMgANi ka. parama utkaSTo mokSasAdhanopAya dullahANI hajaMtuNI ka. durlabha isa saMsAramai jIvoku mANasattaM ka. manuSya janma 1 sui ka / dharmakA suNanA 2 sar3A ka. dharmameM ruci| 3 saMjamaM miyaboriva ka. saMjamame vIryakA phoraNA 4 azva hatIyAdhyayane kathA saMsAra mAhi prANone manuSyano bhava durlabha ke tiNa Upari daza dRSTAMta bhAva mAMhi kahyA te lokhIye ke gAthA jaga 1 pAsaga 2 dhane 3 jaye 4 rayIya 5 sumiNa cakkeya 7 camma 8 yugaM parimANu 10 dasadi ItAmaNaya bhavi 1 e daza dRSTAMtano saMkSepa thI samajhivA mAtra bhAvArtha likhIye ke vistarArthaM vIjA * aMdha tho gurusamIpa dhako sAMbhalavo jANavo pahile dRSTAMta camaga kahatAM bhojana tehanI dRSTAMta te kima jima bAramo cakravartti brahmAdatta bAla paNe mAtA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u014mA bhAga Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 129 u bhASA 4 cUlaNauve viSaya vikAra karaune paravasa chatau rAjA dirgha stho Asaktathai te brahmadatta jANau te dIrgha rAyane pratibodhivA bhaNI dRSTAMta dekhAdyA ekadA panna a03 nAgaNIne goNasasarpa ekaThA karau goNasane prahAra mUkI kachu' para pApiNI goNasa tumhane padma nAgaNI kehI saMga valI anere prastAva rAjahaMsau ane 4 kAga loekaThA karau kAga prate kA re pApIkAgatIne rAjahaMsau no kehI saMga ima kaho tA jANe pAhaNI ima dIrgha rAya dekhI bhayabhAta ghaI cUlaNaune kahyo I tAharA putra thI viDu tiNa kAraNa jAisya ehavo sAMbhalau cUlaNI rAga karau kayo hu~viNAsa syUM tu nizcaMta rahe ima kahI putra vizAsavA bhaNI lA khano ghara karAvyo te kUDa mantrI khara jANo kApila puranagarane parasara gaMgAnadIne upakaNThe uDaja karI rahyo tihAM hate suraGgakhaNAvI lAkhAharane prAMgaNa prAMNa mUkI pApaNI putra brahmadattane pAsi mukyoM eka kSiNamAtra eha thakI vegalIma zrAisi e puruSa ratana ke 8 ehane jo khama ghaNo teNe kAraNa yatana syU' rAkhyo joiye yataH yasmin kule yaH puruSapradhAnaM sa eva yatnena hi rakSaNIya tasmin vinaSTe sakalaM vinaSTa iti vacanAt ehavA saukhAmaNatAta nau aMgIkAra karI maMtrIkharano veTo rAta dina kumaranI sevA kara eka kSaNavegalI na thAve ima karatAM kumara paraNAvo teNe ghara Ayo arAtri prAvi tulazIi tihAM agni lagADI lAkSAghara galora paDIvA lAgI tivArI maMtrIzvarane puDhe uThI kA kumarajI jAgo tivAra brahmadatta baiThI thayu' viMdu pAse ghara prajvalatI dauTho paraM uttama paNA thI tigAra kamana mAMhi bhayanAyo ehavo 4 sAhasa jANo paraukhyA nimitta maMtrIne vaiTe kumara volAvyo kaho jau hive syu thAsya tivAre kumara kahe jehavo bhavitavya ke tahanI samavAya milasye isI kumarano vacana sAMbhalo mantrokharane ciMtavyo e kumara sAhasano nidhAna puruSamahApradhAna ke ehane kAryasiddhi svAdhIna husye yataH udyamaM sAhasa dhairya valaM buddhiparAkrame par3ete yasya vidyante tasya devopi zakate // 1 // isI jANau budinau parIkSA bhaNI kumara pUcha kumara jI jivAra vana mAhi dAvA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0bhASA 8 nala lAge tivArI koThIne kiso saraNI thAve te dAvA nala thau kima chUTe isau suNo brahmadatta kumare kahya kauDI vilamepese to chuTe ise vacane budivalI jANI mantrauzvarane putrekahyo aho kumAra ApaNapepuNato kiDaui jo bilepaisauye kumare kA ApaNa saraukho vila kihAM jihAM padasoI tivAre sarata apari ghaNa aMgaNI dekhAyo dahA lAtanI prahAra ko ima kahya te brahmadattapaganoprahAra deI suraMgahAra jaghADI hive vejaNesuraMga mArga thar gaGgAtaTane upara AvIvaradhanu mantrIkharane bhilyAtivAra pache mancaukhare kartuM tumhe dezAntara jAvo ihAM matarahijyo isIvacana sAMbhalI tahatti karo taivejaNAnaukalyA ghaNa deza bhamyA vAre varSa lagI ghaNo dhana upAyau~ ghaNau strI milI caturaGga dala milyo tihAM dezAntara phiratA brAhmaNa eka saMghAta phiravI sAthe thake dukha sakha sahyA te jIvAra vIkar3avA lAgI tivArI teha prati brahmadatte kA tu brahmadatta kApilya nagara rAjA huo sAMbhalI pahilo prAvauje jehavo mujha thako apagAra husye tehavI karisyu bama kahyA anantara brAhmaNa svasthAnaki pahuM to hive brahmadatta ghaNau kaTaka suparivastro kApilya puranagara AvI dIrgha rAjAne mArI pitAnI rAjya lodhI vAre varasI cakravati no rAjyAbhiSeka mAMdyo ghaNAM mahocchava thayu bAramI cakravarti rAjyapAlivA lAgI caparAsI lAkha ghor3A caurAsI lAkha ratha chatrave kor3a pAyaka navanidhAna cavade rakha cosa sahasma aMtejarI ekalAkha aTThAIsa hajAra piMDavilAsaNI bahutara OM sahasma mahAnagaravattIsa hajAra deza vattIya sahasma mukaTabaMdha rAjA vattIsa lAkha vAjina sola sahasra pATaNa sola sahasra devatA tIna lAkha rasoIyA 8 navekoTi gAma ityAdika samRSi guNe karau jagamAMhi prasiddha nyAye kaSTa prajApAlika saMgrAma sUrI ehavI rAjAdhirAja eka chaca pAlato cha khaMDamAhi prasiddha tiNe brAhmaNa sAMbhalI atyaMta harSa pAmI cakravarttine milivA bhaNau kAMpitya pura Avyo paraM pratolI hArapolIi calyo chato rAjabhuvana pAsavAna 8 lahe tivAre tiko brAhmaNa ima ciMtavivA lAgI jaiha syaM rAtrine divase ekaThA ve sivI sUvI cAlivI hu~'to tehanI Aja darzana puNa durlabha thayu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhASA ehavo vicitra karmanI gati ke ima jANo mana mAMhi ciMtave cha kiNa hI UpAya vinA darzana cakravartinI sulabha nahI thAye ima citavI ghaNI lAMbA vAMsa leI tehane agrau purANA khAsaDAno mAlA karau vAMgAgri vAMdhi stabhataNIparauropauvaiTho tetale cakravarti re vADI noka tyo cakravartite brAhmaNa dekho vaMzAni dhajA sarauSo mAlA dekhovolAyo e kuNa cha tetale ekane kahatA daza panare teDauvA gayA brAhmaNa teDI AMkho tetale dRSTigocara Ayo te tale olakhyo cakravarti manamAMhi olakhyo dohilo velAno mitra jAMNI atyaMta Adara sammAna deI abhyutthAna kodhI ehavI dekhau samasta mukaTabaMdha rAjApramukha 4 sabhA loka vismita loka thayo e daridravAM bhaNIyAne etalo Adara kehavo ima na jANe e mahAnta puruSa chehaDo na dekhADe iNe kAraNa apUrva vastra pahi * rAvI ApaNa ardhAsane pAlakhauvesArI Agata svAgata pUrvaka samAdhi pUchau sahita revADauI jaI rAjabhuvanAhi AvyAche srAna maMjana alaMkAramaMDita 4 karo bhojana maMDapa vesArI bhojana karAvyo ketalA eka dina mAho mAhivArtA vinoda goSTi ramala kraur3A karatA divasa ulyA te tale cakravarti brAhma Na prate kahUM ahI mitra mujha kanhe kuchale tAhara mana ruci pAve te bhAMgi jima te tumhane deIvAcAUraNa thAu je bhaNI kahyo rAjyaM yAtu thiyo yAtu prANA yAta malomasAH kRtaM tena hAritaM / 2 / patthara rahA vihaDe jatu mahu teNa ghaDIya divsennN| sapurisA navayaNaM kAle nagaraena vihaDaMti / 3 / iNa kAraNe apaNo vAcA pratipAlu rAjyalakSmI saphala karu yataH kiMtAelacchaue sesaphala rayaNakosa tulAe jAsasayaNe hi nbhuuttaa| jAnahu diTThA rUlajaNahiM / / / tivAra viprane ehavI matI Avo jaiha bhaNI manuSyane karma ne anusAra buddhi Upaje sA sA saMpadyate buddhiH sA mati sA ca bhaavnaa| sAhAyAtAdRzA je yA yAdRzau bhavitavyatA / / cakravartine brAhmaNa isI kahyo svAmI mAhI strI ke tehasyuM saMgata karo tuma samIpe mAMgu rAjAI kayo je ima to jaI pUcha Avo saMghAta ghaNA manuSya ghoDalA deI te brAhmaNa ghare mokalyo rAjAnI anujJAIte ghare prAvyo ghaNa canda syaM parivasyo svoraliyAItadhaI prAgata rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ khAgata abhyutthAnAdi ghaNu koyo samAdhi pUcho bhojana kauyA anaMtara stro pUchau rAjA brahmadatta santuSTa hutrI ke teha samIpa syaM mAMgIye tivAre straura sa bhASA: jANyo e deza bhaNDArano dhaNI thAsyeM to mujhane chAMDI pariSasye je bhaNau kayo prathama mahilA prathama ghara ghoDA cAkaraDAMha javamANasa ThAkura thayo tava 131 * virace bihu jaNAMha / 1 / iso jANau strauI bharatAra prata saMvedIyA vAne kabyo svAmI ApaNa brAhmaNavAM je ghaNo dezabhaMDArAdika mAMga syo tI brAhmaNa kriyA thI bhRSTa husye je bhaNau karjA ke kRSi vANijya go rakSA rAjasevA cikitsitaM yata: aMjaline ahinANa naurana dekhe mauThato jima pANo tima prANa jatana karatA jAisya 1 rejovaDA ayANa jAM jauve tAM dharma karau uDavi jAsye prANa taDake lAge veha jima 2 ima jANau dhana dhyAnyanau tRSNA chAMDIye je ghaNA sonA rUpA ranamuktAphala melauye te puNa saMghAta koI cAle nahIM je maNinI koDi dhAnya ekaThA kare to piNa bhogave jasera Ave je ghaNA maMdira AvAsa karAve to puNabhogamaMcaka pramANa bhUmi prAye jo etale ghaNa parigrahe stho kArya ke sarva chahaDe mUko jAvI iNa kAraNa viprAne dakSiNA sahita bhojana mAMgivAnI kArya ke ima svid grAhANasaMvega dIpAvyo vrAhmaNa aMtaraNa bhAvamI ajANa mugdhapiNa teNa vacane rAcI tatalIz2a pramANa karo brahmadatta cakravarti samIpa AvI jetalI stroI kahyo hu~to tetalI mAgyo cakravarti kahe esya mAgyo ghaNu kAna mAMge brAhmaNa valato kadho mAhare ghaNu' sya' karavo ke mujhane jetalo tumhArI AjJA vate tetalA mAre ghare ekako bhojana amha vidhu' strIbharatArane ekeko dInAra dakSiNA apAvo etale kahe chate cakravarti cintayo jehane jetalo prAptavya hoi tetalojasaM paje adhiko na ghAve jima kuMbhatalAva mAhi ghAlIye to puNapramANopeta pANI ye athavA samudra mAhi puNa ghAliye to te talI pANI le paraM pradhiko leI na sake tima evApaDI brAhmaNa adhiko leI na sake isI jANI tehanI vacana pramANa karI brAhmaNaune brAhmaNa baive pahilI pApaNe gharamImantrI bhaktisahita sUryapAka rasavatI kelavI jimADI dakSiNA deI saMtoSyA vIje dima rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA: a03 vojAna nimitrA bhojana dakSiNA dodho paraMje rasa sUryapAkarasavatI jaumatAM huvo tehane aMtasame bhAgi rasanaUpanI sAMmuhI pazcAttApi padyI sUryaSAka rasavatI valI kihAM lAbhasya valo cakravartine gharavArokade Avisye ehavI vimAsI ekeke dina ghaNe ghare jImatAM dakSiNA letA cha khaNDapuro karau valI cakravartine ghara sUryapAka rasavatI jimavA lahe ima saMbhave tivArI ziSya kahe he bhagavan egADhA durlabha dIse ke tivAre zrIguru kahe e dRSTAnta manuSyanAbhava lahivA Upari ke jehavo sUryapAka rasavatInI bhojana tehavo manuSya janma kadAcitevrAhmaNa bhojana pAve para manuSya no bhava hAravyI pAmatA durlabha he iti pahilo dRSTAMta // 1 // atha dvitIya pAsaka dRSTAMta / pADalIpura nagari rAjA nandarAjya pAle tehane vAre eka grAma eka brAhmaNa vase te zrAvaka vAra vrata pAle tehane dharai putra jAyo te dAMta sahita dekhi mAtAne acaroja apanI tivAra nimitiye pRlyo esya' kAraNa ke nimitii kahyo e rAjA hosya mAtA pitAi ciMtavyo e vApa DI jIva rAja bhogavI rakhe durgati jAve ehavI jANi kucalA dAMta vAlakanA ghasone jatAkhA vali nimitiye ne kahyo amhe bAlakanA dAMta ghasthA tivArI nimitIdra kahyo hi vivAra rAjA husya nAmamAtra rAjA sarvamudrA vyApArI eha jahusthe isI sAMbhalI mahocchava karaune cANakya isI nAmadidhI te putrapAlI moTIkodhI avasara jAMNI paMDita samIpa bhaNAyyo sarvakalA pAraMgAmau hI bhalA brAhmaNanau putrau paraNAvI vizeSe jyotaSa zAstrane viSe nipuNapaNathayo ghaNo bhAva bheda lahe ekadA naMdarAjAne pATa naMdarAjyane viSethApivA bhaNI jamna velAI siMhAsaNa mAMdhI jatale rAjyanIvelA thaI jyotiSI hiNa belA cUkA cANa kya nirasovelA jANo mUlage siMhAsanabaiThotitare rAjapuruSe dekhi kaDaM are siMhAsananeviSa pahilo bhikhyA cara vaiTho ta UThADIvo jo AsaNa mAMDo tetale cANakye pAvau tiNa pAsana viSe pANIpAtra mUkyo atra meM pAnIyapAtra sthAsyati te piNa ANautrIjI mAdyo tihA~ atramai sthAsthati makahate daMDa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u0 41 mA bhAga R Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a03 u.bhASA: makyo etale rAjapadavInauvedavInIvelA tiNe AtmAyati karau tetale rAjapuruSe brAhmaNa avadhya jANo gala hathI devavAhiri kATyo pache eka grAma kA paDIne vesegayo tihAM grahasthanI putrI gurviNocha tehane candramApauvAnI DohalI UpanIche te jANau UpAyakarau tedo halo pUrI ima jAyo e uttama husye 4 tehane piNa kA e putra tumhane bhalAMno kAraNa nathau ehavo bhaya upAya tiNamAgyopaile daudho kAle moTo huo jAMNI legayo ketaleM kAle ghaNo 8 dhana UpA eke gAMme gayA tihAMDokarIye' vAlakane kSaura purasau vAlake hAthakhaura mAMhi ghAlyo hAthavalyo roivAlAgI tivAre DokarI kahe tu piNa cANakyanopari mUrkhadauseche cANokya suNau pUche kima cANakya paThita mUrkha je deza nagara sAdhyAM vinA pADalIpura jAsau ehavau cANake sAcI jANI tihAM thau ghaNudala leI deza gAmAdi sAdhau pADalopurano rAjya lodhI naMdaU thApau caMdragupta rAjA havo ApaNapatiNa rAjAne sarva mundrA vyApArI rathayo ekadA bhaMDAra dhana khUTo jAMNI buddhi karau eka moTI mAliri bAMdhau pAse madirAno ghaDI {kyo lokane kaheDu piNapI bucha rAjA pauveke tumeM kAI na pauvo ima kahI pAI pote kahe are loko mAsama kuNa dravyanI dhaNI hosau mAhare to eka rAjya mundrA janeU' maMDala anedaMsu 8 vaNano kuDau ehavo kahinAce jhAliripAse puruSache tehane kahave jhAlari vajAvIte bajAve ehavo sAMbhalI eka madamAto eka vyavahArIyovotyo are loko koi hastau nitya behajAra gAU' cAle tehanau pada 2 lakha 2 sonaIyAM muMkato jAu' tohI hAthI thAke piNa mAharI dravya nathI ke - vajAri jhAlari evAta muhatAlikhitA jAve valI eka vyavahArIyo vIsyo mAhare gAya etalauche jahanI mAMkhaNa tAvaunAkhato gaMgA jamunAnA pravAharoko rAkha tebhaNIva jADo jhAlari ima lakSakoDi dravyavyavahArI yAne pAsilodhI te piNa khUTojANIvalau dhana upArjivAnakA je devatA ArAdhyo devatAI ajaya pAsAdaudhA tehathau koi jIpausake nahI ehavo UpAya karaune suvarNamaya thAla daunAra bharI Aga muMki lokane ima kA tumhArI RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u014mA bhAga Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.3 134 RERERRRRRRRRRENX 8 dAva paDe todInAra bhayo thAla tumhane pApuMje amhArI dAva paDato ekadInAra leu' iNeM prakAra kari ghaNAlIkaramiSA pAve para tahane koIjo pauna 2 sake dAvatirNa janopaDe to pAgalo kimajIpe ima karau TakAnau koDi upArjI piNa kiNahI dhana pAchI vAlo na sakhI eke kaThIyAre piNa daunA rahArau Ajanmasa mahanata karI dInAra 2 karI thI te kaThIyArAne valo durlabhale kadAcikaThIyArAne balI daunAra mile timae manuSyanI bhavavaNu' durlabha laho hAravyo bale lahatAM dohilo kadAcitehano dAva vale paraM manuSyano bhavahAravyo doSilo lAhe evIjI dRSTAMta jANavI atha tRtIyadhAnya dRSTAnta jima koi devatA jambUdIpa mAMhi jaitalA dhAnyanI jAtiche sAli godhUma javavaraTIkaMgUmITha ciNA caUlA kulatha uDada masUra vAlolati uDI alasomethau tu thari pramukha aneka tatalA dhAnya sarva ekaThA karau puMja kare meruparvata thakI uccA pichalA Dhiga lA thAveta sarava ekaThA kari Dhiga karIne tahamAMhi eka pAyalI pramANa khasa 2 nAdAMNA ghAlo ghaNu valada ekaThA karIne gAhAve tima kareM jima eka dhAnya jAtiko vaujo kaNa nadIme pachakoiekaDo karI garaThI jarAjaurNa asau varSanI durvala klAMta mukhamAMhi ekadAta nathI dIsato na maune vebaDI valauche ehavI stro vihAMvasADIhAtha tahane jUnI sUpaDI bhAgI ApI ima kahe Dokaraue dhAnyamAMhi eka pAilIkha sa 2 nAdANA milAte sIhora vINokaNa kADhI 2ne epAi libharI teDokarau strI tekha sakhasanA kaNakADhIpA ilIbharausake tivAra ziSya kI bhagavam edRSTAMta gADhI Tukara dauseche ekadANI khasakhasanI jatale laha tahale tahanI Aukho pUro huve tapAilI kima bharAi tivAra guru kaha e dRSTAnta manuSya janma Upariche tima pAi laukha khasane kaNe bharIne tehavo manukSa janma uttama guNe karo bhayo cha jima te pAilI bharatA dohilo cha athavA kadAci bhare paraM manuSyanI jammahAravyo valatI lahatAM gAThI dIhilo e tojI dRSTAMta jaannivo|3| hive codhI jUvAnI dRSTAMta kahe ke kiNahIka nagaramI rAjA rAjya pAle tehamI ghaNI aMta rAba dhanapatasiMha bAhAdara kA prA0 saM0 2041 mA bhAga Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA a03 135 ******* purau ghaNA putra jANau te vaDo putrarAjya bhoga tho jANau rAjAi yuvarAja pade sthApyo rAja sUtra calAve ima karato ghaNo kAla vaulyo ekadA rAtrime same sutAM ehavo adhyavasAya bar3A putranA manamAMhi apano aho mAharA bhAi ghaNA rAjA prajauna jANauye ketalo rAjya pAlisya kAlAMtari kurNasya husya syu' jAbo rAjya mujhane ki bAhusya nahI tie kAraNa hivaDAM chatau samarthAI rAjA viNAso rAjya luMga to rUDI isI vicAroM jANI prabhAti abhyaMtara rasabhAnA mitra teDi Aloco ApaNaperAjA vinAsI rAjya lauje to tumhAro hamAro manoratha puhace ehave kahya' hu'te kiNahI kahAM kahA kiNahI nA ka' ko madhyastha rahya, paraM ghaNe kAne vAta paDo pracchanna kima thAve yataH SaTkarNI bhidyate mantrayatuH karNo na bhidyate dvikarNo syApi mantrasya brahmApyanta na gacchati 1 tathA koi rAjAno putrano khala huto tithe jai rAjAne ko svAmI tumhAro baDI putra tumhAne viNasavA vAMche ke ima jANo sAvadhAna rahijyotivAre rAjAI manamAMhi ciMtavyo hu' putra upari pADUvo na ciMtavu chorukukorU hoye paraM mAvova kumAvautra na huve paNa ANino upAya karodra' isa ciMtavo eka na vinasabhAmaMDAvo tithe sabhAi ekaso aThottara staMbha karAvyA ekaike staMbhi aThottarasora hAMsi karAvI sabhA pUrI rAjA baiThI putra jetalA hutA vetalAI tehAvi tihAM besAkhA teha Agali ima ko mAtA pitA ne kora sarvaeka sarIkhA kisI vAmaNI bhAMkhi kisI jImaNI tevha bho huM rAja tehane Apisya jo mujhane jUye ramatAM pAsAnA dAva paDatAM lagatAM ekaso aTThottara dAva paDe etale ekasta bhanI aTThottara so hAMsi jotIne ima vojo staMma aSTottara saya dAva paDe to jIto ima tojoco tho evaM aTThottara so staMbha jotA te puvane rAjyadezopara je eka so bhaThottarastaMbha jotA aTThottara so mA staMbhanI eka so sAta hAMso jito eka jopivau thAke ane tehano vAdana payo to vakhI vara thakI dAmi mAMDiyA iNe pare se rAjya hAgyo vala to hAtha nAve igyAra hajAra kase causaTTa dAva ekaThA kima paDe egATho doholA zrIguru kahe kadAcitekiNahI devAnubhAve rAjAne ***X*X*X*X*X********************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0 u0 41 mA bhAga Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA a03 126 ******************** jautI rAjya le paraM rAjya sarokho manuSya janma hArAvyo pramAdavasate valato lahato durlabha jANivo iti cautho dRSTAMta |8| hive pAMcamo ratnano dRSTAMta kahe ke jima kiNahoka nagari ko eka vyavahAriyo dhanavAna vasato tehane eka ratana TAli bojA koNaho ki rANA no vyApAra nathI hama karate ghaNA ratna ekaThA karo ekaDAbaDI bharo jIhAM Apase paiThau suve ke tihAM palaMkanA pAyA naucalo bhUmi gata vidhAna karo mUkI ke tivArI ratna sa lAI bahu mulA ke piNa koNahoka putra kalatra Agali kahe nahIM je koI tehane joiye te saha vastra AbharaNa gaMdhamAlAdika Ape piNa vizvAsa kiNhI no na kare ima jAye hu mananobheda kahisyaM to e DikarA sarva ratna zradhA pAchA karo kharaca sye nagara mAMhi cohaTe sabhAi jihAra loka mi tihAra zraSThane tathA putrane kahe aho tumhArA dhanano syo phala kAMI vyApAra na kare koI jAye nahIM sarpano maNi sarIkhI tumhArI sampadA ke koI vANI utara nahIM kodra sAtha calAvI nahIM kiyA vyavahAro nahI to tuma syAvyavahAroyAji ma2 loka kahe tima2 tehanA putra cAri ke te mana mAMhi khoje amhe kisa' karu' amhane pitA dhana dekhADe nahIM je dekhADe to mhe piNa vyApAra karu dezAMtarajAu' vANija calAbu' amha ne sahako jANe mAMDavoyA jANe rAjA lagi prasiddha thAU' paraM kima karu amhane dhana na dekhAr3e ima ciMtavatAM ketalI eka kAla vaDalo tetale kiNahoka nagara thI sagAnokAgala AvyotiSa mAMhi ehavo likhyo amhAra ucchava ke je tumhe ApaNa Daule nAvyAto mhe tumhAre sagA nahIM tumhe amhAre sagA nathau ehavo Akarovacana pramANa jANi seTha vimAsovA lAgohive kima kauje eka disavAtra eka dizi nadI kihAM jAye te sagAnI nagaravega lojI jaIye toSaNA divasalAge jena jAiyeto sagAno seha tuTe sagapiNa ki mato Diye yataH nAgaDAnava khaMDeha sagapaNasa dhinatoDiye bhu' upara bhamate hi miliye jai maroye nahI 1 isI jAlo te dimajAvAno ekAMta niSaya kIdho tihAM cAlivA bhaNo sAmagrI karobA lAgI tivArI putra ciMtavyo ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0 u041 mA bhAga Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa bhASA 503 EXXXXXXXXX * e avasara ke pitAne amhAro laghu bhrAtA ghaNo vallabha ke te Agali dhanano marma kahisye ima jANa laghu bhAI teDI saukhavyo tu pitA kanhe dhana * pUchi je bahu De bhAI te vacana tahata karo jivAra zreSTha cAtyo tivArI sahuvolAvivA lAgA ketalI eka bhUmikA thI sahu pAza cAlyA laghupucane kahyo piNa pAko vali tiNe avasari laghu putrane kahyo tAta hu~ tumha samaupi zikha pUchau vali syu seThi ekAMta thaI kahyA daukarA zaukha pUchau putra vinaye * karIna pUcco tAta sAMbhalo amhArI vAta tumhe cAlyA dezAMtare te deza ihAM thau cha ghaNu AMtari tumhane kAlaghaNo lAga sye vetale na jAye kiNahI no * kehI bhAgya jAgira dhana tapasvI iMsAdhano bhaMDana ehasthanI maMDana ekahe ke sAsU sAsa tehanI kiso ve sAsai so jANI pitAI putra laghu upari meha ANI te ratna jiNa ThAma hu~tA te ThAmahI kahoI putra pAchI valI veSThi Agali sidhAyA thAre bhAI ghare AvyA laghu i.bhAI ye pUcco huto bhAI trine dhana dekhAyo sa ha manAhi harSi thayA iNe ava sara deza dezathI TAMDA AvyA ekeke tAMDe pIThIyAnA lAkhA kirANA deza2 nA ghaNA ANyA nagarane parasari UtasyA vyavahAriyA ghaNA vastu levA gayA nAyaka ima kahe amhe ratna sATe vastu desthI evaDA ratna dhaNA kuNa Apa tivAra te zreSThine putra ciMtavyo e sATo amhe karI stha ima jANi tihAM jaI sATo kaudho ratna daudhA vastu lodhI viNajA rAje prAdhyA kuMtA te ratna leI AparI ThAma gayA tivAra pachau ketaleka kAle zreSThi Avyo nagarane parasare Avate aneka ThAMmaranA puMja dauThA teNe Upari ApaNo ane daukarAno nAma dauTho dekhI ne ciMtavyo amhAre Aja lagI ehavA bhArI vyApAra nadhau jANyA sarIkhe nAma ghaNA huve ke koI anaro husya ima ciMtavatI nagara mAMhi Avyo te tale * koI sago mityo tithe isaune ima kahyo zreSThi tAhara putra tumhAro nAma pragaTa kakho valato zreSTha pUcho te kima tivAre tethe kahyo tumhArI saMcyo dhana vivyo ghaNo vastu utarI Aja nagaramAMhi vojI vyApArakora navI iso sAMbhalI yeSThi ghare AbdhIgharane hAra ghaNa loka mikhyA dauThA vAMNi yAnApucAne rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM01014mA bhAga JERREAR Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA pra.3 SEXRR 8 vastu sAMbhalaura Ave ke veSThine dekhi daukarA pramukhasA muhA Avau milyA Agata svAgata pUchau gharamAMhi pAkhI daukarA pUcyA e vaDo vyApAra tumhe * 8 kihAM thI mAMdyo tivArI pube kayoto te ratna vadale etalAkirANA lodhA ke amhe jANu cha ghaNolA bha hus tivAre veSThi kahA te ratnanI DAvaDI * mujhane dekhADI jetale DAbaDI dauTho te tale mujhaMgata Avo padyo jauvane dhana Upari ehavo mohale iNe avasare zautalopacAra kaudhAM cetanA vAhuDau - zreSThi veTho thayo e DAvaDo mAharo teNeja ratne karI bharI tivArI daukarA teDA vaDI bharauna sakoI kihAM thau bhare je viNa jArA na jANoI kihAM nA 8 tehanA nAma puNa na jANoI jihAM gayAte puNa ThAma na jANoI tihAM gayA te puNa ThAma na jANIi ehavodRSTAMta gADhodohilo tiSAra zrIguru kahe kadAci teDA baDI ratne bharAI paraM je manuSya bhava lahI pramAdavase hAravauI te lahatAM gADhodohilo etale pAMcamo dRSTAMta ghayo / 5 // hive chaTThI svapnanI dRSTAMta kahe che eka nagara mUla devase nAme rAjakumAra huto te vAla paNe bhaNavyo bahutari kalAno jANahuvI anukrame yovana vaya pohato karmane vase jUvAnI vyasana tene upanI tiNa visanane pramANa loka mAhi sakalaGka huzrI je bhaNI kahyo naha ghaTA kara paMDurA sajaNa dujjaNa huba sUnA devala sevIye tupasAye * jUya 2 iNa kAraNe jihAM jihAM jAI tihAM vizvAsa koi na kara tivAre mUla deve isI ciMtacyo mujhane ihAM rahatA thobhA nahIM yataH mANipaNDiSpaje * * viNa saNutI desa mAvaIja mAhujjaNa karapallave daMsijjata bhamijja / / iso vimAsau dezAMtara bhaNI naukalyo yataH dause vivahacariyaM jANijaI sayaNa duja NavizeSo aNyAca karinaje hiMDa je teNa puhavIe2 dezAMtare bhamatAM ujeNi nagarI pAyo tihAM kalAvaMta devadattA vaizyAne ApaNI guNa dekhADo raMjavo mAMhI mAhi rAga japano tihAM rahivA lAgI ane eka gaNikAvojI tehanA gharanI garaDhI akAte manamAMhi ghaNu dUhavAI pUNe avasare te gaNikAne ghari acalaise nAma vyahArIyo Ave cha tehane je joiye Adi kapUra aMtara lavaNa te vyavahArIyo Apa teha bhAgali rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 .41 mA bhAga Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hai vojau akkAhato teNe kahyo aho acala jeNe guphA kesari vasyo karikula kero kAla AlasiyAla tihAM kare siMha nahI hate syAla // 1 // isa kAraNa ubhASA jihAM tu Ave vihAM daridrI eka mUladeva pAve tesAthai sahita rame khele e tAharI samartha paNo keho anhe devadattA vArI para guNa gahalochatI mAnAi * nahI isI sAMbhalI acala vyavahAriyo manamAMhi rosAvi ekadA devadattAne ghari AvI ketalI ekavAra raho jAte izI kayo hu gAmAMtare sidhAvI Avu' kuM dina pAMca sAta lAgi sya isI kahI acala naukalyo te tale mUladeva tehane ghari Avyo nizcaMta paNe zAstranI goSThi vinoda karivA lAgodevadattAI piNa kaho acala vyavahAro yo gAmantara sidhAvyo ke isI jANi nirbhaya chato tehane ghara rAtri ne same rahyo jetale prahara eka rAtri baulI te tale keta * lAika puruSa sahita hAra Ayo ehavI kaho ki vADi ughADI ima sAMbhalI devadattA te mUla devane kahyo tumha DholIyA heThalI ketalI kavelA rahI jetale vyavahArI yo rahAM AvI jAi pache naukala jyo ima ko hute patyaka nIcalI lukI rahA. ehavI avasara ulakhthI yataH tama eva hi jAnAti samayaM nA O paro janaH dopazatru daye jAve tamamAzritya tiSThati 1 tetale asala mAMhi AyI valI akAI bheda sarva jaNavyo te ANI palAja upari Avi baiThI devadattAte Agalo ubhI rahau tetale vyavahArauye kA amhe gAMma bhaNI cAlA hutA paraM zakuna ehavo thayotiNa pAchA valA hive te zakunanI upadrava utA rivA bhaNI kAI upAya kaudho jAiye tivAre devadattAI kA svAmau upAya jANo te karo tivAra zreSThi kanyo ekahAMDiunhI pANi karo trAMna* * kojasye tatkAla te karI ANyo tivArI teNe kahyo palAjapari vaizI khAna koja syai svAmI e palAka kAMviNAso beSThi kahyo palAGka ghaNA karAvI *desya ima kahI tihAja baiThI hAMDI mAthe ghAlavAmAMDI tethipANI mUla deva Upari paDivAlAgI pakke kalatIra pANI palAza Upari reDavA lAgI te jima mUla devane zarIra lAge timara AdhI pAchI thA tI jANI zreSThi kahI arai palAza heThali sya ke kUtarI athavA bIjA koI tetale naucalI jI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.bhASA RRK 9APAMS vatAM mUladeva dekho puruSAM kanhe saraDAvI kaDhAvyo yaSTimuSTiprahAra ghaNA kaudhA paraM sAhasapaNo mUkyo nahIM ehavI dekhI ima jAyo koI uttama vaMsanI puruSa upano ke izo vimAso zreSThi muhAvI teha prate kayuM jima tunemukuchu tima tu piNa mujhane mUko je ehavIvacana sAMbhalo tihAM dhau naukalo ehavo mAna mlAna jihAM thAve tihAM kima rahiye ima vimAsau dezAMtara bhaNI nikalayo kanhe savala puNa nathau tathApi cAlo jAtAM 2 Agali aTavI Avo te mAMhi paiTho eka brAhmaNa saMghAte milayo te sAye jAtAM ve pIhara huyA tetale eka talAva Avyo tehanau pAliveThA brAhmaNa ApakA akelA AhAra kaudho paraM mUla devane kAMI Apyo nathau tivAre tiNi ciMtavyo e vihANe mujhane dezau ima karI pANI paune AghAcAlyA dIvame piNa timana brAhmaNa maladevane ciNi laMghana thayA cothe divase aTavII prAti pAvyA tiNa avasari brAhmaNa kA koI anere * mArga jAsthativAra mUladeve kA tAharo sya nAma brAhmaNa kA mAharA venAma che mAtA pitA no dodhu nizNa zarma tivArI tehane kahA 'je mUla * deva moTI ho sAMbhale tivAre tu vahilo prAvo je yataH je guNa kodhe kare kisI nihorI tAsa avaguNa kaudhe guNa kara hu valahArI jAsa 1 iNa * kAraNa mUladeva uttama puruSane avaguNau nI puNa guNa le ima kayo mujha dhako jahavA upagAra thAsau te karisyu' ima kahI Apa paNa ve nA taTa nagarabhaNI * paMtha pUchone cAlavA vicAli eka gAmo dekhi mAMhi paiTho tihAM saghale thare bhamyo paraM thoDA uDadanAvA kulA lahIM gAmathI pAchI valI talAva bhaNI AvatAM gAMmasammukha AvatI mAsakhamaNane pAraNe RSokhara maulo te sAkSAt dhamma mUrti vikhyAta kaurti mali malina gAtra pAnadekhihI jaharakhI tINa pradakSiNA deIvAMdyA iso manamAMhi ciMtavA lAgI e mahAMta RSizvaraegAmagAhi AhAra na pAMme tebhaNI loka satva rahau ta adAtA tiNakAraNa hubalo Agalere gAma AhAralesya Ajajame uDada lAdhAI te RSIzvarane Apasya ima ciMtavau kahivA lAgI RSokhara mujha kahe uDadanAvA kulAche EXKAKKOREKKKKKAKKKEKKKKK6* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u. 41 mA bhAga Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 te tumhe lagI tivAre RSivara sUjhatI jANo AhAralaudhI tedeine atyaMta unAsa pAMmyo vAraMvAra sAdhu pAkhatau pradakSiNA detA ehavA beda mukhe bhaNece te kehA dhavANaM khunarANaM kummA sAhunti sAhu pAraNae vAra 2 epadAkahatI jANI sAsana devatA AkAzamaMDala Avau vAlI ahI mUladeva Agalo vihupade je mAMgasya te ApasyU ehavA kahyA anaMtara mUladeva kahyo mAhare sarvapachutI je ehavA RSizvaranI darzana thayoM tivAre kahyo devatA no darzana ni:phala na vAvai yata: amoghA vAsare vidyudamAgha' nizigarjitaM amoghaM ca muni rvAkya manAcaM devadarzana imatAhare pAtradAna saMtuSTa ghaI tibAre mUladevakA gapiyaMca devadattaMraja sahamaMcahatyau1 ehavo vacana zAsaNa devatAI pramANa karI ApaNa ThAmi pahutau tihAMdhI mUladeva Adho * cAlayo vicAle AhAra karone saMdhyAkAli banAtaTanagarane parisari eka dharmazAlAI tihAM Avau rAtrivAzI rahyotihAM ghaNA paMthI AvIra ekaThA huvA pAchalo ketalo eka rAtra chato mUladevacaMdramA mukhamAMhi praveza karatI dauTho dekhaune jAgyotetale tihAM eka vaujI kApaDI sUtI piNa candramAno svapnI * doTho dekhine Uvyo atyaMta gADhi svarivojA kApaDIyAM kamhejai pucho vAlAgI pahI kahI ehanA sthaphala thAsyeM tivAra eka kApaDIyo vAlayo are tu etalAni nidrAmabhAMjo vihApAmAhi ekamATo roTo ghRta guDa sahita lahiste mUrkha etaleja harSita huo are meruDo svapna dauThI jehanI ehavA phala thAsya izA sAMbhali mUladeva ciMtavyo ahI vApaDe bhAlapaNe kahaune phalanogamyo ehavA murkhapaNAI nahI karu ima ciMtavI tI jAgato jarA prabhAti ekavADo tihAM ghaNA phala phUla dekhi mAlIne sahAjya deIne rajavyo jivAre mUla devajAvA lAgote tivAra mAlIye ghaNA phUla apUrva phala pApyA teleI nagara mAMhi svapna pAThakano ghara pUchato ekanasaM kete Avyo tihAM hAri ghaNAcaTTa bhaha saparivasyo tehane bhaNAvato vaiThA dekhaune namaskAra kari pAgali phala phUla DhoI avasara jANI pUcco svapnaphala tivAre brAhmaNa sAMbhalau mUla devaprate bolyo bhojana anaMtara kahisye mUladevi kA jivAre rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41 mA bhAga Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ oco tumhe Adesa dezI tivAra saMbhalosye ima kaho uThato dhaNe Agrahe bhojana bhaNI rAkhyo bhaktipUrvaka jaumADau sabhAmaMDape besArI kanyo je mAharI 8 kanyA paraNeM to ehane phala kaI ehavA sAMbhalI mUladeva ciMtavA lAgI ahI bhAgyanI udayaThAMmajAvatAMsagapiNa milayo iNe kAraNa harSapAmyo OM brAhmaNa tiNe ja divasa paraNAvaune svapna phalaehavA kayo Aja dhako sAtame dIvasaegAMmanI rAjA thA isi e vacana tahati karI mAMnyo sukhe tihAM rahitAM sAtame dauvasate naMgarano rAjA viNaThI paraM tehane putra kAI nathI tabhaNI rAjyanA pravartika milA hAthau voDa zRMgArau pautAra asavAra pAkhe mAkalA te tihAMthako devatAne anubhAvi nagaramAMhi baI vAhaura naukalayA krauDA hete mUla devavADI mAMhi AvI caMpAnA vRkSanaucalikA yAI Avokala saDhA ligajeMdre sUDAdaMDasa upADau kubhasthale vaisAkhI chatra ApaNi vikAsa pAgyo camara calavAlA gAiyo khAravakaudho gAjate vAjate anekadasupari vakho nagaramAMhi paIThI vIrasena rAjAI sonAma daudho rAjAbhiSe kahayo rAjAdhirAjA rAjya pAlivAlAgI tehane pratApa karI sImADA rAjA ApaNa prAvI 2 milA cidizi prasiddha dhayA ujeNinA rAjA sahita pratImAMDI devadatA atyaMta sarama jANau tivAra' tihAM teDAvI paTarAMNI thApau tihAM acala vyavahArIyo dezAMtare bhramaNakarato tihAM Avyo sAtha nagarane parasari utAri bheTaleI rAjAne milavA ASyo rAjA iMte bolakhyo parataNe rAjA olakhyo nahI rAjAI mAna sanamAna deI aI dANakarI mukyo anetesAce dANa karivAmADavauyA mokalayA tehane vastu dekhADo tiNa vyavahArauI lobhanevase gAThaDi garmita iti tena kahI dANa corI pakar3I mAMDavIe eka gAMThi ukhelau jora mAMhI anerau 2 bahu / mUlA vastunI jANau coranI pare vAivAMdhI toDIdauna mukha rAjA Agali ANI ubhI rAkhyo rAjAI kayo vANIyA lAbhadhau vUDe aIdANamaMkako * to piNa corauna chAMDe hive rAjAnau AMNa bhAMgautenI daMDa tumhane prAvyo tivAra acala gADho vauhavA lAgI tharahara dhUjyoche jANache dhana gayAnI thoDI rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 bhASA bAta paraMjIvitavyanA saMdeha thayo ehaMvo dekho rAjA baMdhana yo kuDAvyo pahirASyo vastra tivAre devadattAi kachu' acala mUla deva rAjA zrApaNI vAcA thako uraNa thayeorcha' tivArenA bola tumhe sAMbhAro devadattA nAgharasAMhi tumhe ima kA jima tumhane mUMku ku' tima tumukane mUkIjIe prastAva jANijyo teha' devadattAemUladevadra ima sAMbhalI page lAgau khamAvyo rAjAi sadAMNa mUko visajyoM te kuzali Apale ghara gayo te brAhmaNa niSNa zarma mUla devarAjA hao sAMbhalI tihAM Avine milo tehane eka gAMma deva adRSTa sevaka karo mokalage isa pratApa dinakara saraukho dIpatI rAjA tiNakApaDaudra' sAMbhalI pachItAvyo meM caMdramArA khanaroTalAmAMhi alino gamyo mUla devane isa pariphalo je balauhive caMdramArI svapna dekha' mUla devanIpari saphala karu iso jANi rAtri ciMtavIra sUye vAyarI AhAralA paraM svapne caMdramAki madekhe e dRSThAMta dohilA tivAre guru kahe kadA cicaMdramAno svapna hAravyo valau lahe paraM manuSyajanma Alino gambo pramAdavase lahatAM durlabha etale dRSTAMta thayA 6 hive 7mo cakrano dRSTAMta kaheko indrapura nagarameM' indrarAjA tehane 22 beTA tehave rAjAi mantraunI putrI paraNau tehane putra ho tehano surendra datta nAma daudho ekadA koi vacana chali rAjAi mantronI peTo choDau pauhara rahe mantrIvara ApaNa veTIno beTo bhaNAyo sAstrakalAi pAraMgAMmI thayo tehave mathurA nagarauye rAjA jita zatru tehanoveTonovRttikanyA teMdrama kahe je koI rAjA rAdhAvedha sAdhe tikA paraNa te tihAM jitazatru rAjAi rAdhAvedhamaMDAvyo ima eka maMDapa maMDAyo moTo tihAM eka moTo staMbha rApIte staMbhane mastakeM eka kASTanI pUtalI mAMDIne tehane tikhe ATha cakra cAra cakra sRSTi phiratAM cyAra cakra saMhAri phiratA ehave miliyaMtrano upAya karo mAcArakhyAMne tihAM desa 2 nA rAjakumAra teDAvyA tivArI indrapurano rAjA ApaNA 22 beTA sahita Avyo mantrI pisa veTIno beTA saMghAte bhAkhyo sarva rAjA rAdhAvedha sAdhe piNakoNa hothona sadhAi tivArI mantro ko khAMmI tumhArI a03 143 PURRARENES ************************************************* rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA zra0saM0 u0 41 mA bhAga Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a03 u bhASA * putra mAhari putrauI maNyo te sAdhamete rAjAI te mAnyo teNeM kumare tatkAla rAdhAvedhane stambhajaI heThi bhATI kaDA hicaDhAvI tihAM telaUkalatI bhramarAvarta bhamatI karI te tihAM UbhI rahaune telamAhi prati viMva AThacakra staMbha pUtalaunau ratau dRSTi upaharau muSTi dhanukhavANa caDhAvI AThacakra vicAle karaune kASThano pUtalaunA vAmI netra tehanauko kauvAMdhau tenihati kanyA paraNau rAjA pradhAna japari rAjI ivo jima sUreMdra datta kumAra eka vAra rAdhAvevasAdhyo paravI jauvAre na sAdhe ehavA edRSTAMta jANau vAhya dekhAcI hive aMtaraMga kahecha jima e maMDapati mae saMsAra jima staMbha upari kAThanI pUtalI tima manuSya janma viSe tatva budhi je AThacakrata ATha karma je sRSTi saMhArate zabhA zubha jANavA jehe Thikalara totelate kaSAyAdika pramAda te mAMhi vartato niratI dRSTau UpaharI muSTaute zubhadhyAna teNeM karI pAThakarmane vivare thayehu te manuSya janmane viSe tatva buddhi pAmate pUtalaunIkI kauve dheepuNa dohilo ekavAra kadAcilahI pA lihAravetA vo jauvAralahatAM durlabhache esAtamI dRSTAMta dhayo 5 hive AThamI kUrmano dRSTAMta kahecha jima koI eka mATo draha agAdhajala pUri ghaNe vistArache teha apari ATha sevA lanA puDa vasyAle teha mAhi aneka jalacara jIva maccha kacchapa * pATau nakra cakra gAhaka musamAra pramukha jauvanA ghaNa kula vasaile tihati Trahane pAse eka vaulanI vRkSarcha tehane viSe aneka phala paripakvache temAhiloeka phala TuTaune draha mAMhi payo AThasevAlanA puDa bhedANA mATochidra dhayo tetale eka kAchivI garaDho karmane yoga bhamatora tiNa * ThikANe Avyo tihAM adRSTapUrvaka chidra dauTho dekhineisocitavauvA lAgI esyuMdIseche Aja lagae dausatI nahI ima jAMNi tihAM mUkhakADhI jAi vAlAgI iNe avasara prAsAjI pUrNamAnI rAbiche tihAM sAlekalA saMpUrNa candramA grahagaNa nakSatra tArAemaMDita nirmalA amRtazcAvI nayanAnanda kArI jagatjana tApahArI ehavA dauTho dekhine manahAhi atyanta Azcarya pUri thayo cintavivA lAgI moThI je moThI je pAMce dauTho iNa kAraNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.u. 41 mA bhAga Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .bhAdhA 3 145 . 1 mA bhAga ehavA kautuka ApaNA kuTaMba saghalAne dekhADu to ruDoM ehavI ciMtavo gRhamAMhi jaI sakala parivAra prate kayo are Avoz2i tumhane adRSTa pUrvaka eka Azcarya dekhADu ehavI sAMbhalau kAchivAnikoDa cAli draha mAhi atyaMta kolAhala karau cobha japano tetale se vAla upari vasyo chidramudrANo kAchivo uraho paraho bhamyo paraM te chidra nalaha joIra thAko vilakhI thayo paraM te vale vaujI kAchivI volayo tuma bhUlA kaho tumhane citta bhrama thayo koI kahe sataroyA vahataroyA ehavAja huve ehavA kuTaMbanA vacana sAMbhalo cittane virSa pazcAttApa karato vicAra hu sAco chato eNa kUDo kaudho hi koi te upAya ke jiNa e pazcAttApa miTe jaibali ehavI Azcarya dekha ane ehane eha dekhADu to sAcI dhAu' ehavo jANi vAraMvAra tihAM Avi jIve para kihAM tho dekhe eha vAhyadRSTAMta durlabha kahyo hive manuSya bhava upari dekhADauyeche jimae draha timaesaMsAra jima pAMNi tima janma maraNa jima ATha puDo sevAla tima ATha karma jimakA chavI tima e saMsArI jIva jima vRkSa tima zrIguru jima phala tima gurunA vacana je chidra te karma vivara teNa jima caMdra pradarzana jima sakala sAmagrI sahita manuSya janmanI lahivo jima teNe kAvihAstrI valave durlabha kaudho kadAci valI te pAme paraM manuSya janama pramAde hAthI gATho durlabha ke e sahu milau 8 dRSTAMta dhayA hive navamo dRSTAnta jhasarano kahe ke asarane samila dRSTAMta te kima loka mAMhi asaMkhyA tasa mudra ke te mAhi sarva tho moTo svayaMbhU ramaNa samudra ke kAI eka jhUsara dhako samila jUI karau pUrva samudra mAMhi asara ghAle pazcima samudra samilate samaulavalI * tiNajabhU sare tiNeja chidra aAvovese dIhilo dRSTAMta te samila jhUsara ekaThA kima mile tivArI guru kaha kadAdi kahIlanauThelI vAyune pUra Avataura * kadAci jhasarA syU' samile paraM je manuSyanI bhavalahi pramAda vase pAlinI gamyA valI lahatAM dIhilo etale nava dRSTAMta thayA // 6 // hive 1. mI parama 8 mAyano dRSTAMta kahoye ke ne kima jima koI sola jAti rava ekaThA karI tehanI eka moTI staMbha ativigyAna sahita karI testaMbha dayI dizi udyota rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM 18 Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nyAcA satI jAtaH brahmadattena tayo ranAcArIjJAta: zUlAprIta piSTamaya kukuTa kuku vyAdi sambandha phaladarzanena tAbhyAM svAnAcArabhautAbhyAM kanyA brahmadattasya pariNAyitA atuTahaca kAritaM tAvatA dhanu mantriNAtayo: kapaTaM jAtaM jaturaTahAt suraGgA khAnitA suraGgAhAra'vayaM sthApita mAvasya varadhanunAmastat svarUpaM jJApitaM suraGgAmArgazca darzitaH brahmadattasya varadhanuranucaraH lataH anyadA mATa preritI brahmadattaH kanyAsahitI jataraha samaH varadhanuH pratyAsana eva suptaH madhyarAtrI mAtrA jvAlitaM gRhaM usthitA brahmadatta: stasya varadhanunA suraGgAmArgo darzita statI nirgatva varadhanu mitreNa saha bahmadatto akhaddaya mAruhya dUradezegataH atyanta padhazcamAdazvayaM mRtaM pAdacAraNa mitreNa saha brahmadattaH pRdhiyAM bhamati ekadA daurghapRSTha preSita subhaTaM vRndaM dRSTvA varadhanuH pRthagata: kumArastu eka eva bhraman kenacihigreNa dRSTaH tena sahATa vaumuttIrNaH pRthag vrajanta vipra prAha kumAraH bhI yadA mama rAjyaprAptiH syAttadA tvayA gantavyamiti atha kumArI mahArAjAjAta: cakravarti padavI prAptaH tadAnIM AgataH sa brAhmaNa: upAnat dhvaja prayogaNa militaH kare jANe sUryanau koDi ugI ujavA lokare ehavo staMbha karau valI teDhAhI te rana jUjUyAM kari gADhA sUkSma vAMTau cUrNa para sUdhI saraukho karau tiNa cUrNe vaMza no nalau bharo meru parvatano cUlikA upara car3hau phaMka su uDAIne te pugala sagale vikhera kihAM IlagAra mAtra piNa cUrNa padyI na dause tetale vale * koI kahe e paramANu Avau ekaThA karau paMca varNa ratna melo balau tehavIja staMbha karau tivAre staMbha valato tehavo thAtAM dohilI tivAre guru kahe kadA citi devatAne anubhAva te thAye paraM paramANa lagau devatAno dRSTau nathau tiNa kAraNe e dRSTAMta dohilo tathApi kadAci e sohilIDe para je 4 manuSya bhava laho prabhAda vase Ali hAravyo valato valau lahitA dIhilo / 10 / evaM daza dRSTAMta manuSya janma upari kayA ehavo jAMNi manuSya bhava prAryakSetra zrAvakanI kuladeva gurunI sAmagrau pAMmI zraujina dharma viSe pramAda TAlivo e daza dRSTAMta saMkSepe likhyA iti daza dRSTAMta jANavA / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM04041 mA bhAga bhASA Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 05. Fre cakravarttinA upalakSitaH kuzalaM pRSTha proktaca manAbhauSTa mArgaya saprAha brAhmaNI pRSTvA mAyiSyAmi gata stasthAH samIpaM kathitavAnevaM cakravartI mama tuSTosti kiM mArgayAmi tayA vimRSTa pravardhamAnaH puruSa strayANAmapaghAtakaH pUrvopArjita mitrANAM dArANAmathavezmanAM 1 prati vimRzyokta kiM santApa kAriNA bahuparigrahaNa prArthaya bharatakSetra pratiyahaM bhojanaM dInArayugalaca tatA vipra prAgatya tathaiva cakriNaM prArthayAmAsa cakrI hasitvA uvAca bho kimanayA viDambanayA dezagrAma bhANDArAdi prArthaya satadeva prArthayati nAncat kimapauti cakriNA vicAritaM jo jatti asma asthasma bhAyaNaM tasma tatti hoi buDevi dANamehe na DaMgara pANiyaM ThAi 1 iti vicinta pratipatra taJcakriNA prathamadina svagRhe sakuTambasya tasya bhojanaM kAritaM dInAra yugalacca dattaM evaM sa brAhmaNo bharatakSetra sambandhi samastagRheSu bhAjanaM gRhItvA punazcakri rahe bhojanaM kartumAyAti kadAciddivyAnubhAvAt AyAtyapi paraM manuSyAvatArAaSTaH punarmanuSyAvatAra nA yAtuM zaknotIti manuSyatva durlabhatAyAM colaga dRSTAntaH prathama: 1 pAzAga dRSTAntI yathA gAladeze caNaka 3 grAmAsti tatracaNaka brAhmaNaH zrAddhaH ekadA tastha gRhe sAdhavaH sthitAH tadAnIM sadaMSTra stasya putrIjAta: darzita: sAdhunA sAdhubhirukta sadaMSTratvenAso rAjA bhaviSyatIti pitrAvimRSTaM asau rAjA bhUtvA narakaM gamiSyatIti bhautvA tasya daMSTrA dharSitA punastAdRzaH gurUNAM darzitaH tairakta ekapuruSAnta ritA rAjA bhaviSyati tasya bAlasya cANikya iti nAmadatta athAsau vaImAnazcaturdaza vidyA sthAnAni paThitavAn kAlAntareNa pariNauta: anyadA cANikyabhAryA bhAvivAhe gatA tavAnyApi sa dravya patikAstadbhaginyo bahvaH samAyAtAstAzca mA piDha bhrAbhirbahumAnitAH iyaJca upekSita prAyA. khinnA evamacintayat mama patyuniInatvena ete pitrAdayopimA namanyante khivAsatI pazcAdA yAtA cANikyena tasyAH kheda svarUpaM dRSTaM tayA pila gRhe sarvAMsAMsagonikAnAM bhaginInAM mAnaM khApamAnaJcokta cANikyacintayati aliba pi jodhaNa ittayasma sayaNataNaM payAmei paramastha vadhaveNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bA*saM* u. 41 mA bhAga Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 4 148 u.TokA 034 vilajjijjaimoNa vihaveNa 1 tathA kajjavihaNANa nehI astha vihaNANagI evaMlAe par3ivaveti nivvahaNa kuNanti je tejae viralA 2 iti cintayitvA dravyopArjanArtha nandarAjAdhiSTite pADalopura gataH tatsabhAyAM pUrvadignyasta Asane niSasaH tatra nandena samaM kazciba mittikastatrAyAtaH tenokta eSa brAhmaNo nandavaMzasya chAyAmatikramya sthitI stauti tahAkya zravaNAda bhRtyai rutthApito ditIva Asane upaviSTaH prathame karavatoM sthApayati tIye daNDaka caturthe japamAlAM paJcame yajJopavItaM evaJceSTAM kurvavasI nanda bhRtya : zaTha iti kRtvAyadhyAdibhirAcchoTitI heSamApana stadAnaumeva muvAca kozena mRtyaizca nibadamUlaM putraizca mitra zca vivRta zAkhaM utpAdaca nandaM parivarttayAmi mahAdrumaM vAyurivI avegaH 2 tatIbivAntaritI rAjA bhavizthAmauti saMsAdhu vacaH smaran bhAgyavantaM puruSaM vilokayanme dinyAM bhramati anyadAnandasya mayUrapAlakANAM grAmegataH paribAjaka veSeNacANikyaH tatra mayUrapAlaka hRdasya garbhikhAH striyAyandrapAnadohadaJjAtaM tayApitrAdInA mukta pitrAdibhirya hAgatasya cANikyasya ukta cANikAnokta ahaM budyAdAhadamasyAH pUrayiSyAmi yadyasyAH putramaSTavArSika madadatatai statheti pratipanna cANikAna sAsacchidra maNDape zAyitA tanmukhAbhimukhocca stara pradeze zarkarAmiva dugdha bhRtasthAla prayogA vihita: tadindavaH tasyAmukhe pAtitAstatastaddohada pUrtirjAtA kAlakrameNa putrajAtastasya candragupta Iti nAmadatta yAvat candragupta stava vaIte tAvacA vikayopi dezAntara dhAturvAdAdikaM zikSayitvA punastatrAgata: sa candragupto dArikaiH samaM rAjanItyA krIr3A kurvan dRSTaH tatra samAgatya sabAlakavANi kona yAcitaH bAlakenokta gAMgrahANa cANikyenokta gosvAmI tvAM tAr3ayizthati tenokta vIrabhogyA vasundharA cANikAna jJAtaM ayaM mahAn udAra carita iti jJAtvA kasyacitpratyAsanna puruSasya pRSTa' ayaM kasya sataH tena mAturdohada pUraka' cANikA' upalakSya tava putrIyamityukta' cANikA uvAca bAlacala mayA samaM tvAmahaM rAjAnaM karomi calitamANikye na samaMbAlaH paradeza zikSitadhAturvAda dravyabalena khAkI dhanImalisa: gatvA pATali putra ruI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA.saM.u.41 mA bhAga Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA ca0 3 148 ERXXXX nando bahirnigatyatena samaM yuddha N cakAra bhagnayANikAH melito lokaH sarvopi itastatI jagAma candraguptaM lAtvA cANiko naSTaH nandapuruSA ayAnurur3hA staM vilokayanti ete tvAgatAH ahaM tu savAla: pAdacArI azvArUr3hANAme teSAM puraH kayAsyAmIti dhyAtvA sarastaurasthitaM rajakaM dRSTvA cANikA: prAha bhI rajakamAraNAya nandabhaTTAH samAyAnti tadvacaH zrutvA rajako naSTaH cANikAH svayaM rajako jAtaH candraguptastu sarasi pravezitaH ekonandA vavArastatvA yAtaH tena pRSTha bho rajakaH candraguptaH kva gata iti rajakaH prAha asmin sarasi praviSTaH akhavAreNa sva ghoTakastasyArpitaH khamapi tasyArpitaM svayaM tu saraH pravezAya yAvatsajjo bhavati tAvatA te naiva khanena sa cANikAna vidhAkRtaH pazcAtsaraso niSkAsitazcANikayena candraguptaH zrakhama dhirohitaH pathi gacchatA cANikena candraguptaH pRSTha: bho yasyAM velAyAM tvaM mayA'khavArasya darzitaH tadA tavamanasi kimabhUt candragupta nAkta' mayaivaM jJAtaM mamahitAya evaM tato darzayantrastoti cANikAna jJAtaM yogyo yameva pacAccandraguptaH kSudhArttI jAtaH tatathANikyena kApi sthAne sadyo bhuktasya vaTukasya jaTharaM ddidhAtya dadhikUraM gTahotaM bhojitaJcandraguptaH tato grAme grAme bhikSAM kurvvan cANikyo bhramati ekadA kasmi' cidagrAme cANikya ekasyA bahAyA gRhe bhikSArthaM gataH tatra tathA vAlakAnAM bhojanAya bhAjane bhairayo ciptA ekena bAlena madhye hastaH kSiptaH dagdha sa rodati tayA uktaM re mUr3ha tvamapi cANikyavantra jANAsi cANikyenokta' he mAtazcANikyaH kasmAnmUr3ha: tayokta pUrva pArkhAni gRhyante tato madhye hasta pAtyate bhojane rAjyagrahaNe ca tat zrutvA gatazcANikyo himavatpArzve tatra parvata nAmA parivrAjako rAjA tena saha maitrI kRtA vANikyena tasya prastAve ukta N nandarAjya' lAtvA'ImaI tvayA candraguptena ca bhujyate pratipannaM parivrAjaka rAjena tataH saindhena saha hArvApi calitau mArgastha grAma nagarANi svAyattokurutaH ekadA mArge mahadekaM nagaramAgataM taduggRhItuM na zakyate parivrAjakaveSeNa cANikyo nagara madhye praviSTaH tadantardevadevImUrttayaH saprabhAvA ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0Da0 41 mA bhAga Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44. . kA dRSTAH vicitrayA mAdhayA paurAnvipratArya tAsarvA dUrIkvatAH tato nagaraM hotaM krameNa sa senyau tau pATalIputraparisara gatI kaI tanagaraM nandI dharmahariNa 34 nirgamaM amArgayata tAbhyAmukta ekarathe yAvamAti tAvatpramANaM vittadArAmutAdikaM lAtvA nirgaccha nandena tathaiva kRtaM ekA nanda pucI rathasthi tAnirgacchantI punaH punazcandragupta' pazyati nande na bhaNitaM yAhIti sA rathAduttIrya candraguptarathe gatvA yAvadAruhati tAvattadrathe na va ArakA bhagnAH amaGgasamiti jJAtvA 5 candraguptena sA niSidA cANikye noktaM imAM mA nivAraya navapuruSa yugAni yAvattava vaMzobhAvauti pratipannaM tena atha parivrAjakarAja caMdraguptacANikyA * pATalipuramadhye praviSTAH gatA rAjarahe rAjyaM dvidhA vibhajya rakSItaM tatra kA viSakanyAsti tAM dRSTvA parivrAjakarAjaH kAmavilI jAta: cANikya na sAH tasya va dattA tasyAH prathamaM pariSvaGga naiva viSA" jAtaH yAvatA candragupto viSaprataukAraM karoti tAvatA cANiko na bhu kuTiH kRtA karNe cemaM zlokaM paThita - vAn tulyAcaM tulAsAmartha marmajJa vyavasAyinaM artha rAjyaharaM mitra yo na hanyAt sa hanyate 1 tatazcandraguptastatpratIkArAhare bhUtaH paritrAjakarAjastu mRtaH tatazcandraguptaH saMpUrNa rAjya karoti paraM nanda manuSyAcauryeNa dezopadravaM kurvanti ekadA cANikyazcauradamanopAyaM cintayanagarAbahirgataH tatra naladAmakuviMdaH svaputva' matkoTakairuccAritaM dRSTvA kopAtteSAM bilaM khanitvA prajjvAlayan dRSTavANikAna cintIta yogyoyamiti tasya va talAratvaM daktaM pazcAt sa cauranigraha karoti pratyuta kiJcidupakArAdi na karoti tena sarvepi caurAH prakaTaukRtA: vyApAditAzca jAtaM niSkaNTakaM rAjya atha kozArtha cANikA upAyaM karoti ekadA pATaliputra sambandhinI vyavahAriNo bhojanArthanAkAritAH bhojanAnte teSAM candrahAsamadirA dattA te vilobhUtAH tAvatA cANikAH samutthAya nRtyanevaM paThati domanadhAurattAI' kaMcaNakuDi AtidaMDaMca rAyA viame satthI ityavitAmaholaMvAehi 1 idaM zrutvA paraH kazcit samutthAyA janmatopi yanna prakaTitaM tahadati itaH sahasrayojana hastipadadeza TaMkAnAM lakSaM asti atrArthe mamApiholavAdayaH aparaH paThati mayAtilADha kauptIsti tato mama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 151 1 TIkA te tilA bahulakSaNA niSyatsyante pavAthai mamApi holaM bAdaya anyaH paThati tAvantyo me gAvaH santi yAsAM navanautena mahAgirinadIpravAhI rudhyate aparaH prAha tAvatyo me vaDavAH santi yAsAM ekadinajAtaiH kizorapucchakethaiH pATalipuranabhImaNDalaM chAdayAmi anyaH prAha tAdRzAmazAlayaH santi * yaddojaiH pratyahaM zAlayo navaunA bhavanti avArthe mamApi holaM bAdaya evaM sarveSAM bittamaryAdA hatvA cANikAna yathAyogya vittaM gRhItaM atha cANikAH suvarNopArja nApAyaM cintayan devamArarAdha tuTena devena tasya jayinaH pAzakAdattAH cANikAna taiH pAsakaiH kazcibaraH zikSita: dyUtArthe preritaH sa gRhIta suvarNaTaGgakasthAlaH purAbhyantare bhramanneva vakti ahaM yadi jayAmi tadA suvarNaTaGgakaM eka hAmi mAM yadi anyo jayati tadA tasya suvarNaTaGgakasthAlamidaM dadAmoti zrutvA bahavo janAstena samaM dyatakaur3AM kurvanti paraM hArimaitava janA Anuvanti sa tu sarvatra jayati evaM pAzaka yuktasya tatpuruSasya parAjayo durlabha stathA manuSyatvaprAptidurlabheti pAthakadRSTAntaH 2 dhaneti bharatasatkAni sarvANyapi dhAnyAni ekatra saMmaulA madhye sarSapa prastha prakSepaH kenaciddevenA bhidhIyate sarva ekIkRtya kasyAzcidatilavAyA dIyate tasyA yathA sarva dhAnyAnAM pratye ka pRtha karaNa' duSkaraM tathA manuSthatvamapi durlabhaM 3 etti ekA rAjA tasya aSTottara zatasthaM bhAlaM katA sabhAsti staMbhe staMbhe ca 108 koNAH santi ekadA tasya rAjJaH putrI rAjAnaM mArayitvA svayaM bhokta mauhati tasyAdhyavasA 8 yomantriNAtrAtaH kathitazca rAne rAjJApi putrA yokta putrayosmAkamanukramaM na sahate sa dyUtaM khelati yadi jayati tadA tasya rAjya dIyate ya takrIDanavidhi 8 rayaM vartate kumArasya ekavAraMdAyo bhavati rAno yatheccha dAyA bhavanti evamaSTottarazatastaMbhAnA eka kANa' aSTottarazatavAraM jayati tadAtasya rAjya dauyate tvamapyevaM kuvaMti rAnA ukta kumArasya yathA'sya kumArastha etatkaraNaM duSkaraM tathA manuSya tvamapi durlabhaM 4 rayaNatti ekasminagare kasyacida * vyavahAriNI nAnAratnAni saM salobhAva vyApArayati anyadA pitaridezAntaraM gateputra: kATidhvajathaM dUradezAntarIya puruSANAM hastetAni dattAni jAtA: rAya dhanaparAsiMha bAhAdura kA A-saM0 u014mA bhaag| - Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 3 40 TaukA * puvAH koTidhvajAH kiyatAkAlena pitA grahamAgata: jJAtavAn ratnavikroNanaM roSaM vidhAya putrAnava mace mama ratnAni pazcAdApantu yathA tatpazcAdAlanaM duSkaraM tathA manuSyatva mapi durlabhaM suviNetti prATalipurAt kalA kuzalA mUladevo rAjaputrodyUta vyasanAt pitrAparAbhUto nirgatI guTikA kta vAmana rUpa ujjayanI gataH tatra tAdRzA rUpeNaiva tena vINakalA janAnAM darzitA vismitAjanAH vauNAkalAvArtA sarvatra prasUtA zrutAca devadattayA vezyayA tatastayAstasyA kAraNAya ceTo prahitA tayA cAgatva eva mukta bho vAmana tvAM matsvAminI AkArayati tenIkta 1 yAvicitra viTakATi nivRSTA madyamAMsa nirata nikRSTa kAmalA vacasi cetasi duSTAtAM bhajanti gaNikAM na biziSTAH vAmanena evamukta pi tayA cevyA vicitraH sAmavacanam hamAnauta: devada tayA ca tena samaM vINAvAdI vihitaH vAmamena voNA kalAdibhi devadattAjitA pAdayornipatya eva mUce bhI puruSa svarUpaM prakaTayaH anayA kalayA jJAyate tvamI dRgvAmanarUpavAnnAsi mUlarUpanta pRthag bhaviSyatItivAtaMrUpaM prakaTaya vAmanena vezyAvacanaraJjitena svarUpaM prakaTitaM sApibhRzaM tadrUpa cama skRtA prakAma mAgacca svarAhataM svabhogAsakta cakAra atIvataprauti pAtra babhUva anyadA pUrva tasyAM AsaktavAn vyavahAri putro'calanA mAgRha samayAtaH akayA ukta vase ibhya putra bhaja muJcenaM nisva mUladevaM tayAcokta mUladevo guNavAn ayamacalo nirguNa: akkayA ukta ubhayoH parIkSA kriyate tAbhyAM ubhayoH pArzve ikSavaH AnAyitAH mUladevonistvaca karpUravAsitAH susaMskRtA AnautA acalena zakaTa bhRtvA ikSava AnautAH tathApyakA vacasA ibhya putreNa parAbhUto mUladevI bebAtaTa prasthitaH aTavyAM gacchato mUladevasthopavAsatrayaM jAtaM caturtha divasekApigrAma bhikSAyAM rAhAmASAladhAH mUladevena sadbhakSaNArtha sarasi gacAtA kazcinmahAtapasvI dRSTaH tadabhimukhaM gatvA nistArayamA vistAraya pAtra vyAdi zahAnimAn bhASAn grahANetyukA temASA stamma dattA tadA tamAhasa santuSTAdevI gaganamArge'vadat bhI pathikamArgaya yatheccha padahayena tato mUladevo'vadat dhanANaM khunarANa kummAsAhunti sAhu RERRRRRRRRRRRRRRORXXXXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA.saM.2041 mA bhAga TION Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA zra03 153 ************** pAraNar gaNi acca devadatta rajja sahasracca hatyogaM 1 tayAcIkta' dayamapite sadyaH sambhavaSyati tasyAmeva rAtrau deva kuyyAM mUladevena suptena svavadana pravizcandraH svapne dRSTaH tadAno meva tatraiva supta ena ekena kArpATi kena tAdRza eva svapnodRSTa: mUladevaH svastarAdutthito yAvatsva svapna' vicArayati tAvat sopi svasvarAdutthAya svagurAH purastaM svanamAcakhyau gururapi tvamadya ghRta guDasahita maNDakaM prAsAsoti babhASe mUladevastata utthAya nagarAntaH svapna pAThaka gTahe gatvA dhanaM vinayaM kRtvA khanapAThakAya sva svapUmAcakhyau teneAkta saptamadivase tava rAjya bhaviSyatItyuktA svaputrau tena mUladevAya pari NAyitA aputro tanagarasvAmI mRtaH paJcadivya mUladevasya rAjya' datta' devadattAJca gaNikAntatrAnAyya mUladeva rAjA svarAzIcakAra anyadA tatra vyApA rArtha mAgato cala vyavahArI rAjJA mUladevenopalacitaH zaktamiSeNa bhRzaM parAbhUtaH khatejo mUladevena darzitaM acala: svAparAdhaM camayAmAsa rAjJI vasA mUladevena muktaH atha sa kApaTikaH svasvanAnusAri svapradarzanaM mUladeva kumAraM rAjAnaM jAtaM zrutvA punastAtha svaprArthI tasyAmeva deva ku suptaH paraM tAdRzaM svapnaM na prApa evaM yathAsya kApaTikasya tAdRza svapraprAptirduH prApyA tathA manuSya tvAdRbhraSTasya jIvasya manuSyatvAtiduHprApati 6 cakketi indrapure indradatta rAjA tasya 22 putrAH anyadA tena rAjJA ekA mantripuvo uThA sA vaNika putrIti pariNIya upekSitA kadApi na bhuktA ekadA sA RtusnAnaM kurvvato rAjA dRSTA pRSTaJca sevakAnAM kasyeyaM patnItairuktaH yuSmAkaM patnI mantriputro rAjA tadAvAse gatvA sA bhuktA tasyAH putrojAtaH sa rAjasadRza eva yata ukta' RtusrAna samayeyaM pazyati nArI tasadRzaM janayati garbhamiti tathA sva piturmantriNo rAjabhoga svabhAva garbhaprastAvaH proktaH mantriNA tu taddinaM rAjollApAbhi jJAnAdikaM va vahikAyAM likhitaM tasyAH puvojAtaH kramAdRhadditaH seo mantriNaiva pAlitaH kadApi rAjonaiva darzitaH mantriNA kalAcArya pArzve 72 kalAH pAThitaH 22 putrAstu avinItAH na paThanti atha mathurAyAM purijita zatru putrau miTTatti nAtrI kRta rAdhA bedha 20 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA a0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a03 154 ********* vara pratijJA svayaM vara maNDape tiSThati tatra 22 putra pari karita indradatta rAjAgataH mantrI api svaputrau putra' sAI lAtvA te naivasaha tatragata: aneka dezAyAta rAjaputre SUpaviSTeSu saksa indradatta rAjA 12 svaputrA rAdhAvedha sAdhanAya utthApitAstairyathAkramaM bANAvalI muktA paraM me kenApi rAdhAvedho sAdhitaH bANapAta drava Mstato babhUva sarveSyanye rAjaputrAH parasparaM dattatAlAhasitA indradattasya rAmro mahAn khedojAtaH mantriNokta' rAjan kathaM khedo vidhoyate matputraujAtastvatputro varttate so'vazyaM rAdhAvedhaM sAdhayiSyati proccarAH puraH saputra prAnItaH vahikAlikhitaM sAbhijJAna' taddina varNA darzitA: tena putreNa sva pitaraM rAjAnaM praNamya rAdhAvedha sthAne'dhastaila bhRtakaTAhi kAsaM dhAnta UI bhrama cakAra putrikA madhyasthita kanyAdarzana putrikA nivezita dRSTiradhovadanena bAhunovasthA putrikA eke naiva bANena vidyA sAdhito rAdhAbedhaH kanyA ca pariyautA pituH paramoharSo babhUva 22 rAjaputrANAM mahAnviSAdaH atha yathA rAdhAvedhacakra' durbhedya' tathA manuzya tvamapi duHprApyamiti 7 campreti kacchapa tadudAharaNaM yathA ekodrahaH sahazra yojana pramANaH sarvatra saivAlavyAptaH kkApisthAne ekaM chidra kacchapa grIvA pramANa ekena kacchapena grauvA prasAritA dRSTaM sa candra nakSatracakra' dRSTvA saskhakuTambA karaNAya madhye praviSTaH svakuTamba sahita stacchidra mitastato gaveSayati paraM na pazyati yathA tasya tacchidra duHprApya tathA manuSya tvamapi duHprApamiti 8 jugeti yugasamilA dRSTAntaH tathAhi kenacidevena yuga' samudrasya pUrvAnta mukta tacchidrAniSkAsya samilA samudrasya pazcimAnta mukkA sAsamilA sAgarasalile netastataH preryamANA kadAciddeva yogena punastacchidra' pravizet na punarmanuSya janma labheteti paramANatti kenaciddevena kazcit stambhacUrNIkRtaH tasya paramANvo nalikAyAM bhRtAH sA nalikA tenaiva devena merumAruhya phUtkRtA uDItA cetasatastatparamANavaH tAnekatra saMmIlya puna stat stambhasya karaNa N yathA duSkaraM tathedaM manuSyatvaM bhraSTaM sat punarapi prAptuM duSkaramiti 10 dRSTAntA: samAvavANa saMsAre nANA gottA sujAisa kammA ************************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uTaukA CAM zANAvihAkaTTa puDhIvisma' bhayA payA 1, saMsAra samApanAH atraNa zabdovAkyAlaGkAra prAptAH prajAH jantu samUhAH vizva matI bhavanti jagatpUrakAH bhavanti kiM kRtvA nAnAvidhA supRthaka jAtiSu ekendriyAdiSu nAnA vidhAni karmANi kRtvA kodRzISu jAtiSu nAnAgotrAsa nAnA bahu prakAreNa gotra nAmayA sAntA nAnA gotrAstAsu nAnAgotrAsa bahubhidhAnAsu 2 egayA devaloema naraesa vi egayA egayA AsarakAyaM ahAkamehiM gacchaI 3 ekadA ekasminkAle devalokeSu deva utpadyate punaH sa eva jIva ekadA narake Su nAraka utpadyate ekadA pAsurakAyaM asura kumArabhAvaM prAprati evaM jauvo yathA karmabhirgacchati yasmin samaye jIvo yAdRzAni yAdRggati dAyakAni karmANi badhnAti tAdRzIM gatiM joSI braja tItyarthaH 3 egayA saMsAre nANAgottAsu jAisu / kammA nANAvihA kaTTha pur3hovimaM bhayApayA // 2 // egayA devaloemunarae suviegyaa| egayA AmuraM kArya AhAkamohiM gacchaI // 3 // egayA khattio hoDU to caMDAla bkkso| tokIDa payaMgoya to samApanAH prAptAH saMsAra e saMsArane viSa jIva Avau upanA nAnA gotraSu jAtiSu nAnAprakAre gotra ane jAtine viSa karmANi nAnAvidhAni kRtvA vivadhaprakAranA jUdAra karma karaune pRthak visvabhitA jagat pUrakA prajA jAtAH pache jUdAra lokapUraka rupA 2 ekadA devalokeSu saudharmAdiSu ekadA e jauva devaloke jAI narakeSu ratnaprabhAdiSu ekadA jIva ApaNI karaNIye nararI jAya ekadA asurakAyaM bhuvanapatyAdiSu yAti ekadA prastAva e jIva asarakumAra mAMhi jAya yathAkaramabhiH gacchati jahAM karma e jauve kaudhA tehavau gate jAya 3 ekadA kSatriyo bhavatI ima ekadA e jIva maraune kSatriya huve tata caNDAla:. zUdra' balIe jIva caNDAla huve bukkamahuve bApa zUTa mAtA brAhmaNI te buka sa kahIye tata kauTaka: pataGgaH zalabha: valI kauDI XXWX860303636860300KKKAKKARN rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a03 156 sUtra bhASA *************** khatti ohoi tao caNDAla bokaso tatra kauDapayaM goya tazrI kunyu pipoliyA 4 jIvaH ekadA kSatriyobhavati tato'nantaraM sajIvazcANDAlo bhavati tata bokkasropi jovA bhavati yasya zUdraH pitA bhavati mAtA brAhmaNo bhavati tatputra vokkasa ucyate tatastatra jAto dharmasya durlabha tvAt kauTo bhavati ca punaH pataGgo bhavati tatazca kunyurbhavati pipIlikA koTikA bhavati granthAntarepi jAtikulabhedAH uktAH santi yasya brAhmaNaH pitA zUdrau mAtA bhavati saniSAda ucyate yasya brAhmaNa pitA vaizya mAtA bhavati sa ca ambuSTa uccate yasya ca niSAdaH pitA ambuSTA ca mAtA bhavati sa ca bokkasa ityucyate 4 eva mAvajI pausu pANiSokammakivvisAna niSvijjanti saMsArasavvasu vakhattiyA 5 prANinojovAH saMsAre evaM amunA prakAreNa AvarttayoniSu na nirvijante na udvignA bhavanti Avarttena punaH punaH paribhramaNena spRSTAyonayaH AvarttayonayasteSu caturazIti lakSaprakAreSu kaudRzAH prANinaH karmakilviSAH karmabhiH kilbiSAH malinAH adhamAvAkeSu kedra vana uddijante sarvArtheSu catriyAivasarvecate arthAzca sarvArthAsteSu dhana kanakabhUmivanitA gajAdi padArtheSu catriyArAjAnaiva ku'thu pipauliyA // 4 // vae mAvaTTa joNImupANiNokamma kivvisA / nanibbijjaMtisaMsAre savvasubakhattiyA // 5 // kamma saMgehiM saMmUDhA dukkhiyAbahu veyaNA / amANusAmujoNaumu viNihammaMtipANiNo / 6 / kammANaM tu pahANAra ANupuvva pataGgoo e jIva huo tata kuMthU pipalikA kiTakA e jova kU thU koTaka huve 4 evaM AvarttayoniSu ima e jauva jonine viSe paribhramaNakarato prANinaH prANo karmakilviSA adhamA prANi jIvaDA karme melA ke na udvignA bhavanti saMsAre paraM jIva uddigna nathau hotA saMsAramAhiM pharatAU bhagatA nathau have kAi dharma kauje sarvArtheSu catriyA: jima cattorAja RSi leto saMtoSa na pAme tima e jIva saMsAra phirato santoSa na pAme 5 karmasaMyoge saMmUr3hA ejIva ***********0830830948 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . TIkA tathA prANino potyarthaH 5 kamasaMgahi saMmUDhA dukviyA bahuve yaNA pramANa sAsa jANIsa viNihammanti pANiyo / prAciNI jIvAH amAnuSISu manuSyavarjitayoniSu vivihammanti vizeSeNa nihanyante vizeSaNa nipAtyanta arthAt ekendriya haundriya cIndriya caturindriyeSu vAravAra utpadyanI 157 ityarthaH kohayA: prANinaH karmasaGgaH karmasaMyogaiH saMmUDhA saMvyAptAH punaH kIdRzAH dukvitAH punaH kaudRzAH bahuvedanAH 6 kammANaMtupahApAe ANa pubbokayAio jovA sohi maNuppattA Aba yanti maNasmayaM 7 tu punarjIvAH zodhiM duSTakarmanAzasvarUpAM laghu karmatA anuprAptAH santo manuSyatvaM prAdadate tRjanma prApnuvanti ityarthaH kayA AnupUrtyA anukrameNa zanaiH zanaiH kadAcit karmaNAM manuSyagati vighnakarANAM prakarSeNa hAni prahANistayA prahANyA prakarSaNa honatayA 7 mANa ma vigaha laI suI dhammasma dulahA jaM succA par3ivajjaMti tavaM khaMti mahiMsayaM 8 mAnuSyaM vigrahaM labdhA mAnuSyaM zarIraM prApya tasya dharma * sya atidulabhA dharma yavaNaM duHprApyamityarthaH yaM dharma zrutvA jIvAH tapa: upavAsAdika zAnti kSamA ahiMsratA sadayatvaM pratipadyanta anaukurvanti yasya kayAo / jIvA sohi maNupattA AyayaMti maNusmayaM 7 mANusmaM viggahaM laDDu muI dhmmsmdullhaa| jaMsoccA par3i 8 karme karone mUr3ha te mUrkha huvA cha dukhayuktAH bahuvedanA sthaH jIvaDA dUkhiyAhuve ghaNau vedanA saMsAra mAhiM phauratAM kharma amAnuSauSu narakatirya hai gAdiSu yoniSu narakatiyaMca gatine viSe jIvaDA vizeSeNa nipAtya te karmabhiH prANinaH vizeSa karo nipAtIi ghAlaui jIva ApaTha karma 6 karmaNAM prAdhAnyAt karmane pradhAnapaNe karone azabha karma khoNa huvA thakA AnupUrtyA anukrameNa kadAcit anukrame phauratAra saMsA ramAMhi bhalA karmana ude jovA zuddhi manuSyAM prAptAH jova nirmala huo manuSyagati mAMhi Ave prANavanti svIkurvanti manuSyatvaM manuSyapaNo pAma 7 mAnuSyaM deha labdhA manuSya zarIra lAdhU manuSya hutrI zrutidharmasya durlabhA para dharmanU sAMbhalavo dIhiloyaM dharma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM 2071 mA bhAga sUtra bhASA Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - w llh 1 u TIkA dhammasya zravaNAt jovAstapakhino bhavanti kSamAvanto bhavanti dayAlavazca bhavanti ityukta na boDAdaunAM dharmaviSadhaH kRtaH pAhacca saghaNa laI saddhAparama dulahA succA neyAuaMmaga bahave paribhasmaI 8 Ahaveti kadAcit zravaNaM dharmazravaNa labdhaM prAptaM tadA dharmavANa labdhA'pi zraddhAdharmeruciH paramadullabhA atyanta duHprApyA zraddhAyA durlabhe hetumAha bahavo manuSyAH naiyAyikaM nyAyamArga jainamArga zrutvA paribhrasyanti nyAyamArgAt svalanta nyAye paJcasamavAyakAraNa bhavaM naiyAyikaM paJjasamavAyakAraNavAdakaM jainaM darzanaM atra sapta nidvAnAM dRSTAntAH / tatra prathamaniGgavodAharaNa yathA kuDala pure zrIvorakha sA sudarzanA tasyAH puco jamAli: vIraputrI priyadarzanA tasya patnI tayA saha jamAli vIrapAdAnta dIkSAM jayAha jamAlinA saha paJcazata kSatriyA: pravrajyAJjayaDu: priyadarzanayA sahasrAH striyaH pravrajyAJjagRhu: svAminAstha virANAmarthitaH sthaviraizcAsya ekAdazAGgAnyadhyApitAni arpi tazca paJcazata sAdhu sahasra sAdhvau parivAraH atha jamAlibhaMgavatA'nanujJAtaH krameNa vihAraM kurvan zrAvastiGgataH tindukodyAne koSTaka caitve samavasta: anta prAntAhArai stana tasyotpannorogaH tena na zaknoti UpaviSTuM vadati ca jamAliH zivAn pratimadartha saMstArakaM kurutaH ziSyeNa saMstArakaH kartu mArazca: upaviSTa ma zanavatA jamAlinA bhaNita: ziSyavataH saMstArakastenokta na kata: kintu kriyamANosti tatastena cintitaM. yadbhagavAn mahAvIra vajjati tavaM khaMti mahiMsayaM // 8 // aAhacca savarNa laDDu saddhA parama dullahA / succA neyAuyaM maggaM vahave pribhaaii|| 8 zrutvA pratipadyante je dharma suNone parivarje aGgokAra kara tapaM zAMti jovadayA tapa bAre bhede kSamA jIvadayA palivarje aMgIkAra kare dharmasAMbha 8.lavA thako atha kadAcit dharmasya zravaNaM labdha kadAcit dharmasAMbhalyo gurune saMjoge dharmecchAparama durlabhAbhavati dharma upari saddahaNA bhAvavI dohilI zrutvAniyAyika mArga mokSa nodeNahAra zuddha mArga sAMbhalyo aGgIkAra kara jIvAH bhraSTAH bhavanti aGgIkAra karIne pache ghaNAjIva dharma thI bhraSTa hoi / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 04. 4 AkhAti kriyamANaM kRtamiti tamithyA pratyakSamidaM dRzyate kriyamANapi saMstAraka kAsye nA'niSyannatvA kRtatvA bhAvAt evaM sva manasi vicArya sarvAn 8 va ziSyAnA kAryaeva mAcaSTe bho ziSyA yadbhagavAn eva mAcaSTe kayamANe kaDe calamANe calie udaurijamANe udIrie ityAdi tatsarva mithyA * kriyamA pepi saMstArake zayanarUpArtha sAdhakatvAbhAvena tatvA bhAvAditi jamAlinA prokta kecinigranthAenamartha bahadhati kecitra zraddadhata yeca baddadhati te jamAlimeva upasaMpadya vicaranti yecana zraddadhati taevamADu: hai jamAle zrImanmahA caurasthA yamAzayaH yatkriyamANaM svAttadevakRtaM bhavati kriyamANatva paryAya vaziSTakkatatvaM kriyamANatva ktatva paryAyAbhyAM pUrvottarAvasthAbhyAme kasminne vAdhai sambhavati nanutayoH pRthak padArthA * sarasaMkramI bhavatIti vauravAkya satyatA'stauti pratipadyasva kayamANe kaDe calijjamANe calie ityAdi evanta: ziSya topi tatra pratipadyate va vAmadAgraha' na muJcati jamAliH tadA te musA jamAliM zrImahAvIraM pratipavAH zanaiH zanai raparairapi mahApaura prati panAH satyasAdhvI aparihatA priyadarzanA jamAlivAkya satvaM manyamAnA pRthivyAM vicarati ekadA sAThA kumbhA razAlAyA muttIrNA ThaGkeNa tasyAH prati bodhanAya > vastrAtaGgAraH kSiptastayA ca dahyamAna sva vastraM dRSTvA dagdha' mama vastramiti prokta kumbhakAreNokta sAdhdhi bhavanmate DajmamANaM uDU iti nIcyanta tatkathamidaM prokta bhavatvA ityAdi kumbhakAra yuktibhiH sAprati buDAH jamAli prativIrayAkya satyatA yuktaurAkhthat jamAlistu naiva pratipadyate tahA sahana * sAdhI parivatayA jamAlimukta: zrIvIraH pratipannaH ekadA zrIvorasaM pAnagIMsamavasataH jamAli sta samavasaraNye samAgataH zrImahAvIra pratyAha he bhagavan tavaziSyA chadmasthA eva vipatsyate ahaM punaH kaivalojAtaH athataM gautamaH prAha hai jamAle tvaM kaivasyasi tadA tvaM mat praznahayaSyAkhyAnaM kuru keva linAM hijJAnadarzanena kacitsavalataH praznahayaM cedaM lokaH thA khatI vA zAkhato vA jIvaH pAkhatI vA zAkhata iti gautamena pRSThe jamAli mInabhAgavasthitaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2014mA bhAga Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a03 160 ********* tadAnoM zromahA voraH prAha he jamAle santi mama ziyA eke kecida ye prazraddaya midaM vyAkhyAnti tathAhi he jamAle ayaM lokaH pUrvatrAbhUt agre bhaviSyati sAmprataM nAstIti vaktu na zakyate tasmAdayaM loka trikAlasthAyitvena zAsvataH utsarpiNoM viSayo bhUjva sapiNau viSayo bhavati ityAdi paryAyai razAzvata iti jauvApi vikAlaviSayatvena zAkhataH devatva madhyanutva paryAya razAzvata iti eva mAkhyAtaM bhagavato vAkya jamAlinagraha tato niSkAntaH sa trAtmAna' parAMzca vyaGgAmayan bahan varSAn yAvat zrAmasthaparyAyaM pAlayitvA vahubhiH SaSTASTamAdibhirAtmAnaM bhAvayitvArtha mAsikyA saMlekha nayA'nayanamArAdhya kagramANe kaDetti utsUtramabAlAcca kAlamAse kAla' kRtvAlAntaka kalpetrayo dazasAgarApamasthityAkilviSa devatvenotpatraH tadutsva prarUpaNena cAna' taM saMsAraM samumArjitavAn yadukta' bhagavatyAM cattAri pazcatirikta jANi yadeva manusta bhavaggahaNAra saMsAraM aNapari yahitA to pacchAsijmasad bulphikAra savvadukkhANa mantaM karismaI iti prathama nidbhava jamAlyudAharaNaM 1 atha dvitIya nihnavAdAharaNaM kathyate rAjagTahe nagare guNa zilake caitye caturdaza pUrvapAThIvasunAmA AcArya samavasRtaH tacchiSyastitha guptoti seo'nAdA sarvAtma pravAda pUrvasyeda mAlApaka' paThati yathA eke bhata stature jovettivattavyaMsitrANoyaNa samaevandojIvapaesetini saMkhijjA asa' khijjA vA jAvae gapae seNavi aNanto jovatti vattavya' si ANoyaDa sama evaM dojovapa se titrisaMkhijjA asaMkhiyA vA tamhA kisa paDiputra logA gAsapa esa tullaparase jIvetti vattavva sitrA ityAdi atra sa pratipatra: yadi sarve jIvapradezA ekapradezahonA jIva vyapadezaM na labhante sace kaikaH sarvAntimA jIva iti vaktavyaH syAttadbhAvanA bhAvitatvAt iti tasyAntadeze jauvabhrAntiH tataH sa AmalakappA nagaryAGgataH tatra mitra zrInAmAzrAvakeNa svagTaheni mantritaH laDDukAnti mapradeza eka sevatikA khAdyAnti mapradeza eka eva bhRtahaNDikA madhyAdeka evaM kUrAdikaraNaM bhRta STatapAtra madhyAdeka evabindaH evaM sarvavastu sambandhI ekeka pradezodattaH punaH zrADe nAkta' bhagavan ***************************X*X*X*X*X***** rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u0 41 mA bhAga Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 161 4 yUyaM pratilAbhitAH vayaM katA katAH tenokta bhI thAI kiM tvayAdattaM bAI nokta tama siddAntAnusAreNa mayA pUrNa datta antima avayavedattepUNo avayava 1 TIkA a03 * datta: antima pradeze yathA jIvastathA sarvopyavayavI dattaH antima pradese yathA jIvastathA sarvopyavayavI alyAvayace vaktavya iti vaura siddhAntAnasAraNa na kiJcinmayAdattamastotyAdi yuktibhirmitra zrI zrAina sa pratiyodhitaH iti zrauhitIya niyatiSya guptodAharaNaM etau haunikavI zrIvIre jIvana vA bhatA atha vatIya nivAdAharaNaM kathyate zrIvaura nirvANAt 214 varSeSu gateSu khetAM bikAyAM pAlAmAdyAne pASADhAcAryAH svathiSyAn AgADha yogAnahAha * yanto udayazUle narAvau akasmAmRtAH svarga jagmuH tatropayoga datte ne hAt svadehamadhiSTAya ziyANAmAgADha yogakriyAH pUrNacakruH anAca navInamAcArya * saMsthApya sarveSAM vahattAnta nivedya svasthAnaMyayuH tacchiSyAstatasvarUpaM dRSTvA avyaktamataM pratiSabAH na jJAyate kodevaH kaH zramaNaH iti cintayanti vadanti ca nakopi kiJcidvandante sarvopi vyavahArastelu saH ekadA te sarvepi rAjagRhaM gatAH tatra paramavAvakaNa sUryavaMzotpabena balabhadra nRpaNa tatpratibodhAya caurA ete iti matvA dhRtAH yaSTi mukhyAdibhirmAritA: te kanayanti bho mahArAja tvaM zramaNopAsakaH vayaM zramaNAH kasmAdasmAkamanathaM kArayati rAjIta evaM mAva danta yumAka avyakta mataM tadanusAreNa na vighnIvayaM yadbhavantaH zramaNA bhavanmatApekSayAvayaM na zramaNopAsakAH ityAdi vAka yuktibhiH te pratibujhAiti DhatIya nidyA vyaktamata sAdhUdAharaNa 3 atha caturthaM nivAdAharaNaM vaurAt 220 varSeSu gateSu mithilAyAM lakSmI grahAdyAnamahAgiri ziSyaH kADinA nAmAsti * tasyApi ziSyo'khamitraH anAdA'napravAda pUrvasya naipuNika nAmaka vastu paThan imamAlApaka paThitavAn yathA sarva paDupabane raiyA vucchijismanti evaM jAvave mANiyanti etadAlApa kArthamasau itthaM vicAritavAn sarvenairayikA devAzaya divya cchedaM prAsantItyatra rahasyamukta tadA'vazya sarve nairayikAdayaH ANavinazvarAH santauti kSaNakSayavAda prarUpayavasau ekadA rAjagrAhegataH tatra zauklika : kuyi tu mAraMbhe samAha yUyaM zrAhAH vayaM sAdhavaH kathaM kuvAta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga 21 Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA* zrAvakA UcuH bhavanmartana vayaM bAhA bhavadbhidRSTAste vinaSTA vayantu navInAevotpAH ye bhavanto yatayaH pUrvamasmAbhidRSTAste vinaSTA yUyantuna baunAeva pakSya vAditvAdbhavanmatasyeti taiH thAvakaiH sa thicitaH pratibuddhaH iti caturtha nihavodAharaNaM atha paJcama nivAdAharaNaM vorAt dvizatASTAviMzativarSeSa 228 gateSu * unakA nadItaura ekasmin kheTavanapure ullakAtautAbhidhAna vanamasti tatra mahAgiriziSyodhana ullakAnauta parata taura tiSThati tasya ziSyo gaGgAcAryaH pUrva taura tiSThati sa svaguruvandanArtha parabataura jigamiSurnadyA muttaran khalvATamastakatvena adhaH zItaM uparicAtapa iti kriyA vayaM yugapadevA'nu bhavan jugavanI natyi uvabhogA iti bhagaddacanamanyathAmanyamAno nihnavAjAtaH AcAryairbahu yuktibhirbodhitopi na manyate ekadA sa rAja rahe vIraprabhodyAnamaNi nAya kasya yacabhavane uttIrNaH tatra vyAkhyA nAgatalAkAnAM puraH kriyAdayasya yugapadAnubhavA bhavatIti svamataM prarUpayan yakSeNamuhara mutpATAko paJcadarthayitvA tarjitaH ara mayA'traivasamavasta vIramukhAcchu taM yat kriyAyasyAnu bhavIyugapanna bhavati samaya sUkSatvena yugapadanubhavAbhimAnI bhramaeveti tvaM virAdapyadhika eveti yakSeNaiva sa pratibodhitaH iti paJcamaninavakathA 5 athaSaSTa nivAdAharaNaM kathyate vaurAtpaJca yatacatucatvAriM paharSeSu gateSu antaranikApuryAbhUta gRha caityaM tatra dhauguptanAmAcAryAH samavasatAH taddandanArtha pratyAsanagrAma rohaguptaH zithaH samAgacchan ekaM udarabar3a lohapaTTa jambUhakSa zAkhAkaraJca parivrAjaka dRSTvA * papraccha kimidamiti sa prAha jJAnena mamAdara sphaTati tenAtra loha paTTovaDosti jambU hope ca mattulyaH kopi nAstIti jamba zAkhA kara baDAstIti parivrAjakena tadAnImeva paTahovAdita: nAsti vikhe kazcit yo mayAsama vAdaM karItItirIha guptena kathitaH ahaMvAdaH karisvAmIti vadatApaTahovAritaH sa parivrAjaka stato rAjahAragataH rAhaguptastu gurusamIpe samAyAtaH paTahakSobhakaraNa vRttAntaH kathita: guravaH UcuH varaM na kRtaM sa vividha vidyA balavAn yaditvaM sthAbAda yuktibhistaM vAde parAjeSyati tadAsau kuvidyAbhi stavApadravaM karizcati rAhaguptaH prAha gurubhistathA mama prasAdaH kAryaH yathA mamavAdajayaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM. 2041 mA bhAga Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA zra03 163 ******************* syAdupadravaJcacayayaH syAt gurubhistasya mayUrau na kulo pramukhA vidyA dattA rajo haraNacAbhi manvara dattaca yadA imAbhistavatasya parAbhavo na tiSThati tadA tat kuvidyAbhimukhamidaM rajIharaNaM bhrAmaNIyaM guru vanditvA sa rAja sabhAyAM gataH tatra militauvAdi prativAdito rAhagusenAkta' barAkArya parivrAjakaH kiM jAnAti pUrvapaco mayAsyaivadattaH yatheSTamasaume prazrayatu parivrAjakena cintitaM asau pUrNa vidyAvAn mayA je tu mazakyastato'syaiva sihAnta pacamahaM gRhAmi nAsau va siddhAntapaca mutthApayiSyatauti mamaiva jayo bhavi batauti vicintya parivrAjakenokta' ahaM rAziddayamaGgI kurve jIva rAzirajaucarAzizca puNyarAziH pAparAzicetyAdi buddhimatArAhaguptena tadAnIM jIvo'jIvo nA jIvazca ti rAzitraya mukta jIvAstra sAdayaH ajIvA ghaTAdayaH nI jIvAgRha kokilAcchitrapucchAsti yathAhi ekasya daNDasya AdimadhyaM agrati prakAratrayaM evaM sarvatretyAdi vacobhiH sa parivrAjako nirloThito rAhaguptasyAbhimukhaM vRzcikAnmumeAca rohaguptastu mayUrAn zramucat mayUraistute sarve bhacitAH tataH parivrAjakaH sarpAn amucat rAhaguptastu na vulan mumAca na kulaistu nirnAzitAH sarpAH tataH sa parivrAjaka undarAmmumoca rAhaguptastu mArjArAn mumoca mArjAraste maMcitAH tataH paribrAjakena mRgAsuktAH rohaguptena tu vyAghrAH vyAghre gAbhavitAH tataH paribrAjakena zUkarAmuktAH rAhagupta ena tu siMhaiH zUkarAH bhacitAH evaM paribrAjakena yeye jIvAmuktAstatpratipakSA re|hgupten muktAstaizcate vinAzitAH zrathAtyanta khicena paribrAjakena gardabhI muktA rAhagupta na sArajoharaNa mahatA parivrAjakasyaivA pariviSTAM ktatvAgatA tataH saparivrAjako rAjAdibhirhIlito rAjaddArAhale gRhItvA bahiH kRtaH zratha rAhaguptaH parivrAjakaM jitvA gurusamIpe samAgataH sarva vAda svarUpa' jagau guruNokta varaM taM paraM tvayA sAmprataM rAjasabhAyAM gatvA rAzitraya sthApanA viSayaM mithyAduH kRtaM deyavina zAsane rAziddayasyaiva vyavasthApanAt rohagupto'vadat mayA tAdRgAyAM rAjasabhAyAM gatvA mithyA duSkRtaM datvA sva vacanamapramANIta tu mazakyaM guruNA ukta nAvacapAkAryA avazyaM **************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0 saM00 45 mA bhAga Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kiA taba gatvA mithyA dukRtaM dehi evaM vAraM 2 guruNAyamukta: khinnaH prakAmaM dhRSTo bhUtvA'vadat rAbhitrayamevAsti nAvakaviddoSa stato guruziSyayorIva vAdI lagnaH prAcAryA: rAjadAraM gatAH zitheNa samaM vAdakaM kartumAre bhire vAdaM kurvatostoH SaNmAsAgatAH rAjJA ukta mama rAjakArya saudanti bhavaratAM 8 vAda samAptirnajAtA tatIyAM tu svaskhAne bhavantaH gurubhirukta kalyadivase vAdanirsayaM kariSyAmi tataH prabhAta rAjAdi janaparihatAH guravaH kutvi kApa samAnatAH tahanika jaguH dehi jovAn iti gurubhirata tena kumAra kumArI hastAkhAdyaneke jIvAdarzitAH dehi ajIvAniti gurubhirukte tena ghaTa paTAdayo'rthA darzitA dehino jauvAniti gurubhiratI kutrikA paNa dhanikaH prAha na santi lokatra yenoM jIvAH yalokana ye bhavati tadeva kucikApaNa bhavati - nAnyat evaM 440. catuHcatvAriMzacchatapraznakaraNa na nirloThitoroha gupto nirviSayoktaH sagaNAniva iti kRtvA nikkAsitaH tena vaizeSikamataM prakaTI 4 SaTapadArthA stenaiva prarUpitA iti SaSThI nivaH / atha saptama niGgavaH vaurAtpaJcazatacaturazIti 584 varSeSu gateSu dazapura ikSuTahodyAne pAvaracitamUriH samAgataH tasya goSTA mAhila 1 phalArakSita: 2 durbalikA puSya 3 zetiziSya vayaM vartate itaJca mathurAyAM prakrIyAvAdI utthitaH tatra prativAdau kopi nAstoti tavatya saGghana AryarakSitasUra pitaM taizca taba goSTAmAhilo vAdalabdhimAniti preSita: tena tatra gatvA rAjasabhAyAM sa parAjitaH mathurAbAIca goTAmAhilo varSAcaturmAsakaM rakSitaH tAvatA dazapura dhauAryaracitasUriH svamaraNamAsanna jJAtvA svapaTTasthApanAyAmeva cinta yati bUDhIgaNaharasaho go amamAI hiM dhaurapurisehiM jotaM Thavei apatte jAeMto so mahApAvo 1 evaM cintayitvA sarvopi saMgha AkAritaH tasyAne sUriNA ukta ahaM goSTA mAhilaM prati ghRtaghaTasadRzo jAtaH yathA vRtaghaTAt ghRtamapanIyate tadA bahavo vRtabindavasta va lagnAstiSThanti tathA mayA yadA goThAmAhilaH pAThitastadA mayA svakoSThe bahavo vidyAzA rakSitAH phArakSitaM prati ahaM tailaghaTasadRyo jAtaH yathA tailaghaTAta lamapanIyate tadA tatra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u041 mA nAga Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ w q`y `mr tailabindavaH stokA eva tiSThanti tathA mayA yadA phalA rakSitaH pAThitasta dAsya koThe mayA ghanA vidyA kSiptAH stokA eva racitAH durbalikA puSya prati * ahaM niSyAva ghaTasadRzo jAta: yathA niSpAvaghaTAt niSyAvA apanIyanta tadA naikopi tatra tiSThati tathA yadA mayA durbalikA puSyaH pAThita stadAsya koThe sarvA: vidyAH ciptAH naikApi vidyA rakSitAstauti AryarakSitasUriNA ukta sahaH prAha bhagavan durbalikA puSya evAcAryaH kriyatAM tasya va sarvavidyA * spadatvena yogyatvAt tadA saGkavacaH zrutvA pAryarakSitasUribhiH svapaTTe durbalikA puSyasUriH kata: ukta ca durbalikA puSyasya guruNA vasa yathAhaM kalA rakSita goSTAmAhilAdaunA lAlanapAlanavidhI pravRttastathA tvayApi pravartitavya phalA rakSitAdInAmapi guruNA ukta yathA bhavanto mamevAvidhI pravattA tathA durbalikApuSyasthApi pravarti tavya apicAI sevAvidhI kRtapyakatapi na roSaM gataH asau tu na kSamiSyatIti samyak pravartitavya iyopari pakSayorava mukyA na *zanaM ktvA thopAryarakSitamUridevalokaM gataH goSThAmAhilena putaM gurordevaloka gamanaM tvaritaM tatra samAyAtaH janAn pRcchati kI gaNadharaH sthApitaH jana stu vRtaghaTAdi dRSTAMta pratipAdana pUrva durbalikA puSyo gaNadharaH kvataiti prokta goSThAmAhilaH pRthagupAzraye kiyatkAlaM sthitvA vastrAdimuktvA durbalikA 4 puSyopAzvaye samAgataH sarvairapi sAdhubhirasyAbhyutthAnaM kRtaM prAcAryeNApikathitaH kathaM pRthagupAyaye sthitAH atra va tiSThantu sa necchati AcAryopAzrayAvinatya khopAyaye gataH atha goSThAmAhilaH pRthak sthitasman janAn vyu grAhayati paraM na kopi tahaca pratipadyate anyadA durbalikA puSpa sUrayo'rthapauruSarSI kurvanti sarve sAdhavaH zRkhanti sAdhubhirAkAritopi goSThA mAhilastatra nAyAti na zRNoti ca yUyameva miSyAva ghaTasamIpa'rthapauruSoM kRtvAcAryetthiteSu vijAMso nAma zitho'nabhASate aSTama karmapravAde pUrve karmaprarupyate tatra jIvasya karmaNaH kathaM baMdhaH prAcAryA bhaNaMti bahara spRSTara nikAcita3 bhedairAtmakarmaNobaMdhaH tabAma pradezaiH saha Amatantu badasUcikalApa bahakarma bhavati nikAcitantatApi tava kuTita zacikalApa vadbhavati prathamaM hi jauvA rAgaddeSa pariNamaiH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM01014mA bhAga R Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA Ate AU karmabadhnAti pazcAttatpariNAma amuJcan tatkarmaspRSTa karoti nenaivAtyanta sakliSTa pariNAmana nikAcitaM nirupakrama karIti tahi udayagatameva vedyate iti vijaya sAnAmaziSya kRta praSNasyottaraM durbalikA puSyAcAryaiH kRtaM pAsabopAyayasthena goSThAmAhilena zrutaM tatraivasthe na tenokta isakSamasmAbhiH gurAH samIpana zrutaM yadyevaM karmabaha spRSTha nikAcitaM syAttadAmokSInasyAtta dAvi sonAmaziSyo vakti kathaM tarhi karmavaI pRSTaM nikAcitaM bhavati sa Aha yathA kaJcuka: kaJcaki zarIra smRti tathA karma AmapradezAn spRthati na punaH caura nauranavAyena tatkarma Atmaprausmahabaddha spRSTanikAci tatvabhavanena na kSaura naurava deko bhAvamApadyate tathAtve hi karma vyuccheda evanasyAditi gauSThA mAhilavacaH zrutvA viMziSyaH prAha bhI gISThAmAhila durvalikA puSya prAcAryA: pUrvoktamevAdizanti goSTAmAhilaH prAha ima' na jAnanti punarvika ziSyaH sUrIn praznayati sUribhirakta goSTAmAhilokta' asatyameva yathA'smAbhirukta zrIgurubhirukta tatradRSTAntaH yathAyaH piNDevahniH sarvAtmanA sambadhyate viyujyate ca sathAtmapradeNaiH saha karmasambadhyate viyujyante cetyAdi dRSTAnta yuktyA dibhirbadaspRSTanikAcita karmasthApanA katA paraM goSTA mAhilo na manAte anAdA navame pUrva pratyAkhyAnAdhi kAraM guravaH sAdhUnAmavaM pAThayati sAhUNa jAvajjIvAe tivihaM tiviheNa pANa ivAyaM paJcakvAmi eyaM paccakkhANa vavijjai ityAdi AcAryeNoktI goSTA mAhilaH prAha jAvaLIvAetti na vaktavya evamukta pratyAkhyAnastha sAvadhikatvena para lokAzaMsA bhavanena bhaMgasambhavAt pratyAkhyAnaM niravadhika kArya tathAhi savvaM pANA ivAyaM paJca kvAmi apari mANAe tivihaM tiviheNa evaM pratyAkhyAnaM kArya goSTAmAhilenaivamuktI vimAdiziSyAH sUrIn praznayanti sUrayaH prAMDuH pratyAkhyAnasya kAlAvadhikatvamavazyaM kArya anAthA maryAdApattvA'kAryatvameva syAt paralokAzaMsA sambhavena bhaGgo naiva sthAt jIvanahaM sAvadhaM na sevice mRtasya tu avazyaMbhAvinI aviratiriti yathoktanirvAhitvena na pratyAkhyAnabhaGgaH evaM zrIdurbalikA puSpokta sarvairapyaGgIkRtaM anA phalA rakSitAdayaH sthavirA evameva bhaNati goSTAmAhilasta sabaSyete rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ONAur * na kiJcijjAnantata vadati svoktameva tIrthakarIktamiti sthApayati AcAryokta' sthavirokta ca na manAte tadA samastasaGghana zAsanadevyA kAyotsargaH kRtaH * sAsamAgatA bhaNati kiM darzayati sakenokta vraja zrIsaumandharatIrtha karapAyeM evaJca pRcchA yahISTA mAhilI bhaNati tatmatvaM uttayalikApuSyAdayau bhavaMti tatmatyaM sA bhaNati mama puna: kAyotsargabalaM dadata saGkena puna: kAyotsargaH kRtaH sAgatA bhagavamamIpe bhagavAn pRSTaH soktaM bhagavAn prAha durbalikA puSpAdayaH samyagvAdina: goSTA mAhilastu mithyAvAdI niGgavaH saptama iti bhagavaduktamAkarNya AgatAzAsanadevatA bhagavadukta mAcakhyau goSTAmAhila: prAha eSA alyA IkA tatra gantumeva na zaknoti tadA goSThAmAhilasya ekAnte durbalikA puSyAcAryarevamukta pAryapratipadyasva bhagavadukta anyathA sAna tvaM bahiHkariSyate sa na pratipadyate tadA saGghana saptamIyaM niGgava iti kRtvA dvAdazavidhasambhogAihiHkRtaH hAdazavidha sambhogacAyaM paJcakalpa uhi 1 sana 2 bhattapANa 3 aMjalipagahe 4 vAyaNAyaNikAe / aTThANa 7 kiD kammakaraNa 8 veyAvacca karaNaiya samo saraNa savisejjA 1. kahAetra 11 nimaM taNe 12 iti saptamo nihavaH pratipAdita: 7 saptApyete dezadisaMvAdinI nivAH samprati prasaGgata eva bahutaravisambAdI boTikA ucyante chabbAsa sarahiM navyuttarahiM 60 taiyA siddhigayasma baurasma tovoDi ANadihI rahavIrapure samuSyamA 1 vaurAt SaTzata nava 608 varSe ratha vIrapure dIpa kodyAne samava 6 mRtAH Arya kaNAcAryAH tatra nagare ekaH zivabhUtinAmA sahasramalo rAnaH samIpe samAgatAH vakti tava sevA karomi rAjJIkta parIkSA kRtvA tava sevA vasaro dAsyate anya dA kRSNa caturdazyAM rAjJA sAvAkArita: ukta gaccha asthAM rAvau zmazAne idaM madyaM ayaM pazaH svabaliyaH taddayaM gRhItvA sa tatra gata: anye puruSAstaddhApanArtha praccha bavRttyA pazcAtpreSitAH sahasramalena kSudhArtena pazu nihatya tanmAsa bhakSitaM madyaMca pItaM taiH puruSaiH zivA phekArazabda pitI sana bibheti paJcAdAgatya sahasramalena rAnna ukta mayA balidattaH sevakairapi taddauratvamukta rAjJA svasevAyAM rakSita: anyadA rAjJA mathurAgrahaNArtha svasevakAH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM 2041 mA bhAga Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA RRRRREKKERXXXXXXXXXERENERXXX preSitAH taiH samaM sahasramalopi preSita: mArgegacchazista: parasparamukta bho asmAbhiH samyag rAjJo na pRSTaM kA mathurA prAyAH sahasramale nokta hepi mathure grAya yatra duSkaraM tavAhaM yAsyAmi evamuktvA sa gataH pAMDumathurAyAM rahautA ca sA balena ukta ca sUretyAgini viduSi ca vasati janaH sa ca janAda guNau bhavati guNavati dhanaM dhanAcchoH zrImatyA jAyate rAjyaM 1 nagarauM gRhItvA sa pazcAdAyAta: rAjJA tuSTena bhaNitaM bho tuSTohaM mArgaya manobhauSTaM tataste nokta mama dehi sarvatra svecchA bhramaNaM datta ca rAjJA athAsau niraMtaraM svecchayA sarvatra bhraman rAtrI madhyAI antyaprahare vA samAyAti kadAcitrAyAtyapi svaTahe divase yAvatsa rahe nAyAti tAvattasya bhAryA na bhuGkte rAtrau yAvabAyAti tAvatra svapiti anyadA sA prakAmaM khinnA zvazrU pratyAha mAtastva tputrI IrAne kadAcidAyAti kadAcidantyaprahare samAyAti kadAcivAyAtyapi divasepi rAtrAvapi cAyamakAla eva samAyAti ahaM nidrArtA kSudhArtA ca tiSThAmi tadA khatrA bhaNitaM adya tvayA hAraMdatvA zeyaM ahaM jAgratau sthAsyAmi taddivasaM rAtrau tathaiva tataM sa madhyarAtrau samAyAtaH hAramuvATayetyuktavAn mAtrA bhaNitaM yatrAsyAM velAyAM hArANi udghAtAni bhavanti tatra braja sa roSAnirgataH kRSNAcAryopAzraya evodghATito dRSTaH madhye praviSTaH vanditvA bhaNati mAM pravrAjaya prAcAryA na icchanti tena svayamevalocaH kRtaH tatastasyAcAphailiMga dattaM AcAryA stamAdAya tato vidvatA: kAlAMtareNa tava va punarA yAtAH rAjA tahandanArthamAyAta: gurunanujJApya sahasamanaH svagRhe AkAritaH tasya svagrahAgatasya ratnakambalaM rAjJA dattaM sopi gurusamaupe samAyAtaH gurubhistadranakambalaM panApRcca rahotaM jJAtvA sahasramalo upAyayAihirgate sati ratnakambalaM khaNDazaH kRtvA yataunAM pAdaproJchanAni kRtvA dattAni sa AgatastatvarUpaM jJAtaM sa kaSAya eva sthitaH anyadA gurubhirvyAkhyAyAM jinakalpikA vaNyante jina kalpikA dvividhA pANipAtrAH patadgrahadharAzca sa prAvaraNA aprAvaraNAzca tyAdi jinakalpikamArgoM varNitaH sahasramalena pRSTaM kimasau mArga: sAmprataM na kriyate gurubhirakta sa mArga: sAmprataM zucchidro'sti rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a03 2.68 sUtra bhASA tenokta' yadyeSa mArgonuSThauyate tadA nAsyasya vyu ccha edaH paralokArthinA eSa eva mArgo'nuSTheyaH sarvathA niparigrahatvameva zreyaH sUribhirukta' dharmopakaraNameveti nanu parigrahastathAhi jantavo bahavaH santi durdRzyA mAMsacakSuSAM tebhyaH smRtaM dayAthaM tu rajoharaNadhAraNaM 1 Asane zayane sthAne nikSepe grahaNe tathA gAtra saMkucane ceSTaM tena pUrva pramArjanaM 2 tathA sampAtimA satvAH sUkSmAya vyApino paraM teSAM racAnimitta' ca vijJeyA mukhavastrikA 2 bhavanti jantavo yasmAhatrapAneSu kutracit tasmAtteSAM parIkSArthaM pAtragrahaNamiSyate 4 aparaJca samyakta jJAnazIlAni tapacetIha siddhaye teSAmupagrahArthAya smRtaM cauvaradhAra Nam 5 zautavAtAtapairdazai rmamakaizvApi kheditAH mAsamyaktAdiSu dhyAnaM na samyak sambidhAsyati 6 tasya tvagrahaNe yasmAt kSudraprANivinAzanaM jJAnadhyAnopa ghAtovA mahAn doSastadaivatu 7 ya etAn varjayeddoSAn dharmopakaraNAdRte tasya tvagrahaNaM yukta N yasyAjjina iva prabhuH 8 jina kalpikastu prathamasaMhananaeva bhavati idAnIM prathama saMhananAbhAvAjjina kalpika mArgo'nuSThIyate ityAdi yuktibhirguruNA pratibodhitopi nAsau pratibuddhaH pratyu tAmarSAt svaprAvaraNaM tyakkA ekAkya va vane gataH tasyodyAne sthitasya uttarAnAma bhaginIvandanArthaM gatA taM tathAvidhaM dRSTvA tayApi cauvarANi tyaktAni zranyadA bhrAtrA samaM sA nagayI bhicArthaM' praviSTA AvAsoparisthayA ekayA gaNikayA dRSTA asmajjAte loko mA virakto bhavatviti matvA tasyA urasi zATikA vyu tsRSTA sA necchati vAvA ukta eSA devatayA datteti bhrAtRvacasA tayA zATikA parihitA atha zivabhUtinA koDina: koTavorakheti ziSyaddayaM pratibodhya docitaM tato boTikamataM mithyA darzanaM pravRtta sudhAne AUyaM magaM bahave paribhassAI etatpadaddayo parisapta ninnavodAharaNAni sudraca laha saGghaca voriyaM puNadullahaM sudra'ca lahu saiMca vIriyaM puNa dullahaM / bahave royamANAvi noyaNaM par3ivajjae // 10 // mANusattami AyAo jodhamma' zrutiM labdhAM zraddhApi jAtA jauve dharmasAMbhalyo sAMbhalau sahahyo dharmabhalo bauyaMca punadurlabhaM paNivauyaM phoravavuM dohilaM jIvajAMge ke dharmabhalo piNthAi nahIM 22 ***************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA bahave rovamANAvi nAtraeM paDibajjae 10 ca punaH zrutilabdhA ca punaH baDA labdhAvaurya punardulabha cAritra pAlanebalaskoraNaM dubhaM balaM sphoraNa dula bhatve 8 hetumAha yatI bahavA janArIcamAnA: api dharmeruciM kurvANa api etat vIrya pratinI pratipadyante vaurya no aGgI kurvate veNikAdivat 10 mANa sattami AyAo jI dhamma mucca sahahe tavasmauvIriyaM lakSu sambuDe nihuNerayaM 11 manuSyatve AgataH sanyaH dharma zrutvA vacatte sa tapasnauvIrya labdhA saMhataH san niruDAyavaH san rajaH karmamala nidhunoti nizcayena dhunoti dUrIkaroti mukti prApnotItyarthaH 11 caturaM gyAihaiva phalamAha sohI ujya bhUyasma dhammosuddhasma ciTThaI nivvANa paramaM jAya ghayasittivapAvae 12 Rju bhUtasya caturaGgI prApyamokSa gamanArtha saralaubhUtasya ahirmavati kaSAyakAlutha rahitaH syAt zuddhasya kaSAya kAluSya rahitasya dharmastiSTati kSamAdi dazavidhadharmaH sthiro bhavati dharamayuktasya paramaM utkRSTa nirvANaM bhAkSI jAyate sa jIvanma to bhavatItyarthaH tapastejasA jAjvalyamAno bhavati katasiktaH pAvakaiva dhRtena hutAgniriva 12 vigica kazmaNIheDa' jasaM sakSiNa socca sddhai| tavasmI bIriyaM laDu saMvuDe niDuNerayaM // 11 // sohI ujjaya bhUyasma dhammo muddhasma ciTTaI / nivvANaM paramaM jAdU ghayaM sittavya pAvae // 12 // vigica kamma No heu jasaM saMciNu khatie pADhavaM sarIraM hiccA udde parakkamaI bahavaH baddadhAnApi ghaNAM jauvane dhamaruce ke dhamabhalo jANa ke na punaH enaM dharmapratipadyante paNi dharmaaGgIkAra kara nahIM 1. mAnuSyatve samAgato manu bhASA thatva paNa pAmyo manuSya ho yaH jIvaH dharma zrutvA mahattaNa karotidharmasuzaune saddahaNA kare tapasvI vauyaM labdhA pApaNI vIrya tapajapane viSe phorave saMhato niruvA yavaH karmarajaM dhunoti to saMhata hoi pAyavahAra'dhe karmarajane pheDe dUrI kara 11 zodhi RjabhUtasya mAyAI karIne rahita zuddha nirmala ho rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM04041 mA bhAga Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 3 171 sUtra bhASA s khantie sarauraM pADhavaM hiJcA uDUM parakkamaI disaM 13 ziSyaM prati gururvadati he sAdhotvaM karmaNohetu mithyAtvA virati kaSAya yogAdikaM vigizca vivegdhi vivekaM kuru pRthak kuru punaH cAntyA camayA kRtvA yamaH saMyamaM vinayaM vAsaMcinusaJcayaH punarevaM kurvan pArthivaM zarIraM hitvA udizaMmAkSaM pratiprakA mati bhavAn vrajatitva N prayAsi ityarthaH pRthivyAH bhavaM pArthivaM pRthvI vikAraM 13 visAlasehiM saulehiM jakkhA uttara uttarA mahAmukkAvadippantA manantA apuNabvayaM dR4 sAdhavaH visadRzaiH zratyukta haiH zaulaiH sAdhuvrataiH yacAH devAH uttarottarAH saudharmAdiSu acyutAnteSu tiSTanti iti kriyA sambandhaH devAH mahAzaklAiva candrAdityAdaya iva dedIpyamAnAH punaste kiM kurvANAH punazcAvaM manyamAnAH atisaukhyabhAk tathA apunarbharaNaM manyamAnAH 14 appiyAdeva kAmANaM kAmarUvaviubviNo uDa kappe su ciThThanti puvvAvAsa sayA baha 15 puna: kaudRzAste yaccA: devakAmAn pratipUrva bhavAcIrNe : vratairdeva kAmAn devasaukhyAni prati apitAH punaH kIdRzAH kAmarUpa vikurviNaH kAmarUpa svecchArUpaM vikurvvanti viracayantItyevaM zaulAH kAmarUpa vi disaM // 13 // visAlasehiM solihiM jakkhA uttara uttarA | mahAmukkAva diSyaMtA mannaMtA apuNavvayaM // 14 // appiyAdeva dharmaH zuddhiprAptasya tiSThati zuddhadharmane viSe rahe che nirvANaM paramaM utkRSTaM yAti te jIva zuddha nirmala huo thako mukti jAya STatarikta drava pAvaka agni sauMcco jauma dope nirmala hove tima jauva karma rahita nirmala hoi 12 prathak kuru karmaNo hetu karmanuhetu TUri karaune yazaH puSTi kuru kSamAyA kSamAye karau yaza upArjyA che mRNmayaM zarIraM tyaktA pArthiva saptadhAtumaya odArika zarIra chAMr3one uddhaM gacchati disi uba devaloke jAI 13 vistIrNaiH zolaiH anuSThAna vizeSai vistorNa je anuSThAna krauyAkalApa tapa jape karaune devAH uttarauttarAH devatA hoi ekaeka thau adhika car3hatA vimAna sthAnaM ka candrArka iva daupyamAnAH candramA sUryanau pare dIpatA teje virAjamAna manyamAnA apunaH cyave ima nathI jANatA je amhe ihAM yo vyavasya 14 arpitA TokitA: ******************************* ra kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga rAya dhanapatasiMha bAhAdura Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA zra0 3 172 ! sUtra bhASA kurviNaH atha tatra devalokeSu kathaM yAvattiSTanti bahUni pUrvavarSazatAni yAvat tiSThanti bahUni iti zabdena asaMkhya yAni varSazatAni yAvadeva sukhAni bhuJjanti pUrvavarSa zatAyuSAmeva caraNayogyatve vizeSato dezano cityajJApanArtha mitya mupanyAsa: bahubhiH pUrvairjaghanyena evaM patyopamaM bhavati bahubhirvarSa taiH pUrva vabhiH pUrvagataiH sAgarApamaM bhavati tAvattiSThanti devatva manu bhavanti 15 tatya ThicA jahAThANaM jakkhA Aukalaye cutra uvainti mANasacoi sedasaGga bhijAyae 16 tatra devalokeSu yathAsthAnaM sthitvA yacAdevA AyuH kSayecca tAH santI mAnuSaM yoniM utpadyante prApnuvanti tatra dasAMgA abhi jAyanta patra prAkRtatvAt ekavacanaM dazabhiraMgaiH sahavarttanta iti sadazAMgAH athavA sa itite ityarthe dayaM aGgAni yeSAntaM dazAGgA iti pRthaka padaM eka vacanena kazcitravAGgAdirapoti jJApanArthaGkAni dazAGgAni 15 khettaM vatthaM hiraNaca pasavo dAsaporusa' cattAri kAmakhandhANi tatyase uvavannaI 17 te kAmANaM kAma rUva viubviNA / uTTaM kappesu ciThThati puvvA vAsasayA bahU // 15 // tatyaGiccA jahAThANaM jakkhA Au kkhae cuyA / uveMti mANasaM jogiMsedasaM gebhi jAyai // 16 // khettaM vatthu hiraNaMca pasavI dAsa pomasaM / cattAri kAma devastrIsparzanAdInAM purAkRtadevatA sambandhiyA bhogapAmyA ke pAhile puNya prANIDhoyA ke svecchArUpakAriNaH ApaNo icchAi karI navAra rUpa karI sukha bhogave uddhaM kalpo parivartiSu vaiyaka vimAneSu u'cAdevaloka upari navagre veyaka upare ke pUrvANi varSazatAni ca bahuni varSanAM saikaDA ghaNAvarSa Au bhogave 15 tatna sthitA yathAsthAnaM tehasthAnakane viSe rahone devAH Ayuktaye cutvA devatA zrApaNA AukhA bhogavo pUrA karo catryA devaloka thako prApna, vantau mAnuSyabhavAM yoni tihAM thako cavaune manuSyano yoni pAme manuSya hoi saavazeSaM punyakarma ca dazAGgeSu jAyate zeSa puNya rahyA ke vAkI thAke ke te *****************X*X**X**X**X*X**X***** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pra0saM070 41 mA bhAga Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa.3 173 ulTaukA devA stava utpadyante tatra kutra yatra catvAra ete kAmasvadhAH bhavanti tatra va yatra kSetra samyak bhavati 1 yatra hiravaM svarNa 2 rUpyaM vA 3 yatra pazcavA * ghoTaka hatyAdayo dAsa pauruSa ceTakaceTI patti pramukhAdika 4 catvAra ete skandhA vartante kAmA manojJa zabdAdayasteSAM hetavaH skandhA statpugala samUhAH anena eka aGga ukta 17 mittavaM nAiva hoi uccAgoe yavassavaM appAyaMke mahApana abhijAe jasAbale 18 mitrANi vidyante yasya mitravAn 1 jJAtividyate yasya sa jJAtivAn khajavAna 2 punarucca rgotra' yasya sa uccairgotra: 3 punarvarNavAn saraure saharNa yuktaH 4 punaralpAtakaH alpa pAtako yasya sa 8 alpAtaGka: 5 punaH kodRzo mahAprAjJaH mahato prajJAyasya samahAprAjJa: mahAbuddhiH 6 abhijAtI vinIta: 7 punaryazasvI 8 punarbalau balavAn / jazobale ityubhayatra matvarthIya lopaH aGga navaka' ihokta 18 bhuccA mANasmae bhIe appaDirUve ahAuyaM pura visuddha sahamme kevala khaMdhANi tattha se uvavajjaI // 17 // mittavaM nAyavaM hoDU uccA goeya vasavaM apyAyake mahApanne abhijAe jaso bale // 18 // bhoccA mANusmae bhIe appaDirUve ahAuyaM / pubba vimuddha saddhamma kevalaMbohi bujhiyaa||16|| cauraMga bhogavA nimautta dazAGga sahauta manuSya hove 16 kSetra grahaM rUpyaM naH grAmA rAmAdizetuketu bhayAmakaM kSetra ghenaM 1 gRha 2 rUpya 3 pazadAsapadAtayaH puruSaH tvagaTTaDhatvAt pazadAsasevaka pauruSatvacatvAraH kAmaskandhAH syu eyAra kAmanAM khaMdhajIhAM hoya tatra sakuleSu utpadyate tauhAM te puNyAtmA jIva bhAvI upaje 17 mItravAn jAtimAn bhavati mitrajAtivaMta hove ghaNA puraSamitra karavA bAMche ucca govaH varNavAn dehavarNaucA gotrahoi zarIra varNa bhalA hoi alpAtaMke nauroga: mahAprAjJAH rogarahita huve 5 mahAbahIvaMta hoi abhijAto vinautaH yazasvI balavAn yazavaMta hoI / balavaMta hoi 10 edazabola rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM *u014mA bhAga Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA . "N. . uttarAdhyayane caturaGgyAdhikAraM saMpUrNam bhAvitAtmA aNagArabUTerAyajI tacchiSyabhagavAna vijaya sAdhunA saMzodhitaM / bohibujhiyA 18 caura' dulalaM naccA saMjamaM paDivajjiyA tavasA dhuyakammaM se siddha havai sAsaettibemi 20 yugma tatra sa manuthaH prapratirUpaH sarvot * klaSTarUpadhArI san yathAyuSaM manuSyAyuSaM yAvat madhyasya bhogAn bhuktA punaryathAvasare kevalA niSkalaGkA bodhi samyakta buhA prApya punazcaturaGgI durlabhA jJAtvA saMyamaM pratipadya zAzvataH siho bhavati kaudRzaH sa puruSaH pUrva vizaDa saima: pUrva pUrvajanmani vizuddho nidAnarahita: saddharmI yasya sa vizuddha saharmaH punaH 8 kIdRzaH saH tapasA dhutakammAMzaH tapasA dUrIkRtakammalezaH iti sudhA svAmI jaMbU svAminaM pratyAha he jaMbU ahaM iti vravimauti 20 iti zrImaduttarAdhyayana OM sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmaukortigapi ziSya lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM hRtIyAdhyayanasyArthaH samAptaH // 3 // atha tRtIyAdhyayane caturaMgau dullahaM naccA saMjamaM pdd'ivjjiyaa| tavasA dhuya kamma sesiDe havaDU sAsaettibemi // 20 // cAuraMgijja sammatta // 3 // asaMkhayaM jIviya mA pamAyae jarovaNIyamA hu natthi tANaM / evaM viyANAhi jaNe pamatte kavi hiMsA ajayA pAme 28 bhutlA mAnuthakAn bhogAn manuSyasambandhiyA bhoga bhogavaune upamArahitAn yathAyuH jAva jauvaM upamAI rahita ehavA manuthanA sukha jAvajIva bhogavaune pUrvajanmani nirmale prazasya dharmapAkalA bhavAMtarane viSe je cAritrapAlyAM hatA te cArobavalIaGgIkAra kara samyaktvaM buddhyA prApya kevalau bhASyo dharmasamyakta sahita leI prati bUjhe 18 caturacaM durlabhaM jJAtvA cAra aMgadharmanAM dohilA jANIne cAritraM pratipadyante cAritra paDivarje dikhyAli tapasA sphoTita karmabhAgaH bAra bhede tapa karIne karmarajane dhUNe dUri kara siho bhavati sAkhata: sidhi hoi sAkhato iti samApto baumi 20 iti zrIcaturaMgI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga bhASA Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 175 u TaukA durlabhoktA caturthAdhyayane tAM prApya pramAdastyAjya ityucyte| iti tauyacaturthAdhyayanayoH sambandhaH / asaMkhayaM jIviyamApamAyae jaro viNIyasmaoNnasthi * tANaM evaM viyANAhi jaNe ppamatte kavihiMsA ajayAgahiMti 1 he bhavyA jIvitaM zrAyuH asaMskRtaM vartate yanazatairapi asato vaIyitu bruTitasya vA karNavatsandhAnaM kartuM azakyatvAt jIvitaM hi kenApi prakAreNa sandhAtuM na zakyate ityarthaH tata: mA pramAdIH mA pramAdaM kathA iiti nizcayena jarayA upa nautI jaropanItaH tasya vRddhatvena maraNasamIpaM prApitasya puruSasya vANaM zaraNaM nAsti he bhavya punarevaM vizeSeNa jAnIhi evamiti phivihiMsAH vihaMsana dhaulAH ati zayena pApAH kaM zaraNaM gRhothanti tu iti vitarke kauzA vihiMsrAH ajitA: ajitendriyAH punaH kIdRzAH pramattAH pramAdinaH indriyavaza vati nAM pramAdinAM pApAnAM jarAmaraNAdyupadrave kazcit zaraNyo nAsti jaNa pamatta iti prathamA bahuvacanasthAna prAkatatvAtmaptamye kavacanaM 1 je pAvakamme hiM gahiMti // 1 // je pAva kamma hiMdhaNaM maNasA samAyayaMtI amayaM gahAya pahAyate pAsa payaTThie nare verANubahA narayaM adhyayana TavArtha gadyabaMdha saMpUrNam 3 asaMskRtaM jIvitaM mApramAdI pramAdaM mA kArSI e Aukha' asaMskRta ke va ToM thako saMdhyo na jAI te bhaNI jauvapramAda na kare jaropanautasya nANaM zaraNaM nAsti jarAjIvane aAvyA pache baDhA huA uThau sau sake nahIM tivArI saraNa ehane koi nathI ityevaM prakAra jAnAhi pramAdavaMta lokA ima jANIne aholoko pramAda chAMDo vihaMsana zaulA asaMyatAH kiMzaraNaM grAGganti etale hiMsA karo cho jIva mArI cho indrI ApaNA vasi naho1 je pApa karmabhI: dhanaM manuSyAH jemanuSyAH jemanuSSapApakaraudhana upArje ke samAM dadatyevaM kumatiM gRhItvA samyak prakAra Adarau dhanaekaThu karo cho te tumhane koNa kumati lAgI te kuvadhe karI tyAlA te narAH pApayuktAH te manuSya sarvadhana chAMDaune te manuSya kisthA ke pAsa karI bAMdhyA ke pAsa kisthA strIdhana beTAveTau ghara pramukha pAse karIja kaDyA ke pApa karmAnabahA vyAptA: narakeSa yAti se manuSya ghaNAo pApa karaume ghazA jISa vayara upArjI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga bhASA Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ : 6 dharSa maNUsA samAyayantI amaI gahAya pahAya te pAsapayahie nara verANabaDA narayaM uviMti 2 je iti manuthAH pApakarmabhidhanaM arjayanti te manuSyAH a04% vairAnubahAH pUrvIpArjitaddeSabaMdhana baDAH narakaM brajanti kiM kRtvA dhanaM upArjayaMti amRtiM yahovA na mati: amatistA amatiM kumati aphrIkatva athavA + amRtaM Ananda Anandahetu gRhItvA aihikasukhahetukaM dhanaM vicArya kiM kRtvA narakaM vrajanti pApakarma bhirupArjitaM dhanaM prahAya tyajA kauzAsta manuSyAH pAthapravartitAH pAzeSu putra kalatra dhanapramukhabandhaneSu pravartitAH pAzapravartitAH dhanaM hi narake brajatI jIvasya sArthe nAyAti ekAkI evamahArambha mahA parigrahavazAt narakaM yAntItyarthaH jarovaNIyasma hunasthitANaM atra kathA ujjayinyAM jitazatru nRpasya aTTaNamallo vartate saca prativarSa so pArake gatvA siMha girirAjaH sabhAyAM manAn vijitya jayapatAkA lAti andhadA rAnA evaM cintitaM para dezyIya maTTaNamalImasabhAyAM jitvA bahudravyaM prApnoti madIyaH kopi mallo na jIyate naitaharaM evaM hi mamaiva mahatva kSitirjAyate iti matvA kaJcihalavanta maminaraM dRSTvA svamalaM cakAra tasya tvaritameva mallavidyAH samAyAtAH matsau malla iti nAma kRtaM anyadA aTTaNamallaH so pArakai samAyAtastena samaM rAnA macchI mallasya yuddha kAritaM jito matsaumanaH aTTaNaH parA jitaH svanagara gataH evaM cintayati matsomalasya tAruNyena balavRddhiH mama tu vAIko na balahAniH tato'nyaM svapakSapAtinaM malaM karomi tatIsI balavanta puruSaM vilokayan bhRgukacchadeza samAgataH tatra hariNaugAma ekaH karSakaH ekena kareNa halaM vAhayan dvitIyena phalahIyamutpATayan dRSTaH sa bhojanAya svasthA nake sAI nauta: tasya bahubhojanaM dRSTa utsargasamaye ca sudRr3hamalya purISaM dRSTvA mallavidyA grAhitA phalahau malla iti nAma kRtaM aTTaNaH so pArake phala ho malaM yahovA gataH rAjJA matsImalena samaM phalahaumanasya yuddha kAritaM pradhame divase yoH samataiva jAtA aTTaNena svottArake phalahImannaH pRSTaH putra tavAGge ka prahArA lagnAstena khAGgaprahArasthAnAni darzitAni aNana auSadhirasena tAni sthAnAni tathA marditAni athAsau punarnavaubhUtaH masaumanasyApi rAjJA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA * pRSTa kva tavAGge prahArA lagnA stathA taM darzayaH phalahomallaH punarnavIbhUtaH zrUyate matsaumallo'bhimAnAt sa svasthAnaM na darzayati vakti ca ahaM punarnavaubhUtaH a04 107 phalahI pitaraM jayAmi dvitIyadivase punaH yuddhAvasare yorapi sAmyameva jAtaM batauyadivase masaumallo jita: phalahI malena aTTaNena svaparAbhavaH smAritaH tato masimale nAnyAyayuddhAcaraNena phalahImalasya mastakaM chitra khidrohaNamalo gata ujjayinI tatra vimuktayuddhavyApAraH svagRhe tiSThati paraM jarAkrAnta iti na kammai cit kAryAya kSama iti khajanaiH parAbhUyate anyadA svajanA'pamAnaM dRSTvA tadanApRcchayaiva kozAmbI nagarauM gataH tatra varSamekaM yAvadasAyanaM bhakSita vAn tato'tyanta' balavAn jAta: ujjayinyAM rAjaparSadi mallamahe pravarttamAne punarnavAgatayauvanena aTTaNamallena samAgatya rAjJo nauraGgaNa nAma mahAmalI jitaH rAnA tu madIyo yaM malla pAgantukainAnena mallena jita iti kRtvA na prazaMsitaH lokopi rAjaprazaMsAmantareNa maunabhAk jAta: aTTaNastu svasvarUpajJApa nAya sabhApakSiNa: pratyAha bhI bhI pakSiNo bruvantu aNana nIraGgaNo jitaH tato rAjJA upalakSito madIya evAyaM aTTaNamalla iti kRtvA satka taH bahudravya cAsmai rAjJA datta svajanastaM tathAbhUtaM zrutvA sanmukhamAgatya militaH satkArAdi cakAra ahaNena cintitaM dravyalobhAdete mama sAmprataM satkAraM kurvanti pazcA 8.nidravyamAmapamAnayithati jarAparigatasya me na kazcit vANAya bhavizthati yAvadahaM sAvadhAna balosmi tAvatpravrajyAmIti vicArya gurIH samIpe aTTaNana * urvati / / teNe jahA saMdhi muhe gahaue sa kammaNA kiccaDU paavkaarii| evaM payA pecca haMca loe kaDANa kammA * naragane voSe jAira coraH yathA kSAtramukhe rahota: jima cora khAca pADe mAhe pesatAM dhaNoi jhAlyA svakarmanA tataM te pApakArI prApaNe karme karau pApa bhASA no karaNahAra corakatva te kadarthe mAraui ima he prajAH he lokaH vilokayadha evaM ihaloka paraloke ahIlAkI dekho tumheM iNe corane dRSTAnta iha lokaneM viSe jIva kadarthI iktaM kRtAnAM karmaNAM mocaM nAsti dUrNa jauveM je karma kaudhoche te karmaviNabhA gavyAM chuTe nahIM 3 saMsAra mApannaH prAptAH paraspara rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra04 178 sUtra bhASA 95303000 docA gRhItA iti jarovaNI asmanahutthitANaM atra grahaNamallakathA samAptA tethe jahA saMdhimuhe gahIe sakammuNA kivara pAvakArI evaM payA peca ihaM ca loe kaDANa kammANa na mukta asthi 3 yathAsta ena cauraH sandhimukhe khAtra hAre gRhItaH svakammaiNA svakIya kRta khAtra cAturyeNa kRtvA kRtyate zarIre cchidyate kASThaphalake kapi zorSAkAra utkIrNa khAtra saMkIrNa dvAreNa zarIraM vidAryate ityarthaH kIdRzaH cauraH pApakArI atra dRSTAntaH kacinagare kasya cihnAvahAriNaH phala kacite gRhe kena cicaioraNa prakAskapi zaurSAkkRti cAva' datta' tatra pravizAnantaH stha jAgarUka gRhasvAminA bahiH stha caureNa cAkRSyamANo vilapanneva mRtaH evaM amunA dRSTAntena prajAlokaH pretya paraloke ca punaH iha ihaloke kRtyate paudyate ityarthaH ihaloke ca dhanA rjanArthaM cut DhaSA sautA tapasahana parvatArohaNa jaladhitaraNa nRpasevana saMgrAme prahAra sahanAdi klezena parabhave ca vividha narakakSetra vedanA paramA dhArmika vinarmita vyathayA kRtyate ityarthaH kathaM hi paraloke pauyate tatra hetumAha kRtAnAM upArjitAnAM kanmaNAM mAco nAsti 3 atra punazcaurakathA kApi grAme kopi caurA durArohe mandire cAtraM datvA dravya' lAtvA khagTahaM gataH pratyUSeka: ki' vadantIti vArttA zravaNAya kSAtrAsana lokamadhye gata: lokAstu tatra itya' vadanti kathamatra laghoyasi cAtre cauraH praviSTo nirgatAvetiloka vAkya zrutvA svakaTo bilokayan bhUpa nareSTa to vyApAditazca 3 Na na mokkha zratthi | 3| saMsAra mAvasa parasma aTTA sAhAraNaM jaMca karedra kamma kammarasma te tasma uvedU kAle na baMdha putra' kalavAdi arthe saMsAra mAheM phiratue jauva sAdhAraNa karma upArje bApa beTA svau beTI ehaneM a vaMcaka droha karake pApe karo dhana lyAve sarva kuTaMba khAike sAdhAraNa' yatkaroti karma parAi arthe sAdhAraNa karma kareche karmaNa te tasya karmaphala vipAka samaye jauvAre te karma udaya zrAve tivAre na bAMdhavA vAMdhavAM prApnavaMti te bAMdhava bAMdhavapaNa pAle nahI alagA jAdU ubhA rahe ejIva ApaNau kamAi ekalo bhogave4 dravyeNavANa' na labhet pramAdau * rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM00 41 mA bhAga Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA R.RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRA saMsAra mAvana parasma aTThA sAhAraNAJca karei kamma kammaramate tasmauveyakAle na bandhavA bandhavayaM uvinti 4 saMsAraM samApannaH saMsArau jIvaH parasya pramAdI artha parArtha paranimitta putra mitra kalatra svavAndhavAdyartha yatmAdhAraNa ubhayArtha' Atma paranimitta yatkarma karoti te mitra putra kalavAdayaH khabAndhavAstasya pApakarmakAriNa: puruSasya tasya pApakarma phalavedakAle vipAkakAle bAndhavatAM dukhavaMTana bhAvaM na upayAnti 4 atra aAbhaurIvaJcaka kathA kvApi grAme kopi vaNika, haTTe krayavikraya karoti anyadA ekA AbhIrIta? AgatA tayA bhaNitaM bhI rUpakaddayasya merutandehi tenokta arpayAmi arpitaM tayA rUpakaiya' tena vaNijA ekasyaiva rUpakasya rutaM vAradvayanto layitvA apitaM sA jAnAti mamarUpakaddayasya rutaM datta vaJcitA ca sAta syAGgatAyAM sacintayati eSa rUpako mayA mudhAlayaH tatohameva upabhuJjAmi tasya rUpakasya takhaNDAdi lAtvA svarahe visarjitaM bhAryAyAH kathApitaM adya ghRtapUrA kurthAt tayA vRtapUrAH kRtA tAvatA tadRhe samitro jAmAtA samAyAtaH tasya va tayA ta pUrAH pariveSitAH sami veNa tena bhakSitAH gata: samitrI jAmAtA vaNik gRhe samAyAtaH sAnaM kRtvA bhojanArtha mupaviSTaH tayA svAbhAvikameva bhojanaM pariveSitaM vaNig vadati kathaM na katA ghatapUrAH tayA ukta kRtAH praramAgantukena sa mitreNa jAmAtrA bhakSitAH sa cintayati mayA sAvarAko abhIrau yaJcitA parArtha maivAya mAtmA pApena saMyojitaH evaM cintayannevAsau zarIra cintArtha bahirgataH tadAnIM grobhAvartate sa madhyAhnavelAyAM kata zarIracintA ekasya vRkSasyAdhastAt vizvAmArtha mupaviSTaH tena mArgeNa gacchanta sAdhu dRSTavAn vaNiguvAca bho sAdho vizvAmyatAM sAdhunokta bhaughraM mayA svakArye gantavya vaNijA ukta bhagavAn kopi parakAyeM gacchati sAdhuH prAha yathA tvaM khajanArtha klizyasi anena ekainaiva vacane sabuddhaH prAha bhagavan yUyaMka tiSThaya sAdhunA bhaNitaM udyAne sa sAdhunA samaM tatragataH tanmukhADarma mAkarNya bhaNati bhagavannahaM pravrajiSyAmi navaraM khajanamApRcchAmi gatA nijagTahe bAndha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 03014mA bhAga Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 180 vAn bhAryAJca bhaNati atrApaNe vyavahAratI mama tucchalAbhosti dezAntaraM yAsyAmi sArtha vAhaya manAyA tamasti ekaH sArthavAhI mUladravyaM artha yati iSTapuraM nayati na ca lAbhaM rAhuti dvito mUladravya marya yati saha gamanAt lAbhaJca gRhNAti tatkena sahagamanaM yajyate tairukta' prathamena sahabraja atha sa vaNika svajanaiH samaM vane gatvA uvAca ayaM muniH paraloka sArthavAhaH svakIya mUladravyeNa vyavahArakArayati mokSapuraca nayatauti dRSTAnta darzana pUrvaka vajanAnA pRcchat sa vaNika tasya guroH samIpe daukSAM jagrAheti vitteNa tANa na labhe pamatte imaM milAe aduvA parasya dauvapaNaDeva aNa ntamAhe ne Au andachu madaThameva 5 pramatta: pramAdI manuSyaH vittena dravyeNa kRtvA imaM milAe asmin loke athavA paralokavANaM svakkatakarmatI rakSaNaM na labheta na prApnuyAt vezyA gRhastha purohita putravat kasmiMzcinagare kopi rAjA indra mahotsavesAntaH purI nirgacchan nirghoSaM kArayAmAsa sarve puruSA nagarAihirAyAM tuyotrasthAsyati tasya mahAdaNDo bhavithati tatra rAjavallabhaH purohita putro vezyAgraha praviSTo rAjapuruSadhISaNAM zrutvApi tato na nirgata: rAjapuruSairya hotopyasau rAjavallabhatvena dappaM kurvavatebhyaH kiJciddadau tesu rAjasamaupanautaH rAjJA tu AjJAbhaJjakatvenAsya sUlAdaNDaH kathitaH purohitena tatyitrA sarvasva mahaM dadAmautyakta tathApi rAnAnAyaM mukta: zUlAyAmArApita eveti dIpa praNaSTaH praNaSTadIpaH puruSo bhAvodyota rahitaH vAvaMdhavayaM uti / 4 / vittaNatANaM nalabhe pamatta imammiloe aduvAparatyA / dIvappaNa? va aNaMtamoheneyAuyaM dama jovana lakSmI paNirAkheM nahI pramAdau jIvajANe jivAre karma udaya Avasye tivArI lakSmI deIne rAkhau sa asmauna loke athavA paraloke ihalokane viSa athavA paralokane viSe rAkho na sake jIvane yathA samyakta rUpa pradIpa pranaSTe ananta mohanauyakarmAdhikAra jimakoika puruSa hAtha mAMhiMdI bole ine rasakupikA levAna arthe peThAdauvo gaye mArga na dause jJAna darzana cAritrAtmakaM muktimArga dRSTvApi adRSTameva syAt tima jIva muktamArga dauTho kepaNi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a04 puruSaH yathAna yAyika samyak darzanAdi tattvaM dRSTAdRSTAiva karIti kIdRzaH praNaSTadaupaH puruSaH anantamAhaH ananto'vinAsI mAhI darzanAvaraNa u TaukA mohanI yAmako yasya sa anantamIhaH etAdRzaH agyAnI ityarthaH atra prAktatattvAt SaSThayarthe prathamApi praNaSTa dIpasya praNaSTa samyakta sya anaMtamohasya uditA mithyAtvasya naiyAyika samyagdarzana tatvaM labdhAmiva sthAt prApta samyaktraM aprApta miva syAt taddarzanaphalasyAbhAvAt labdhasya 181 samyaktasya hAnita: alabdhameva na kevalaM pramAdau pumAn vittena vANaM na labheta kiMtu pramAdau trANakAraNaM narakAdibhayanivAraNahetu mamyak jJAnAdiratna vayamapi hanti ityarthaH atra khanipraviSTa dhAturvAdau puruSo yathA praNaSTadaupo jAtaH tasya dRSTapUrvopi mArgo'dRSTavat jAtaH atra tatkathA kecidAturvAdinaH sadIpAH saiMdhavAH bilaM praviSTA tatpramAdAhIpe vidhyAte mahAtamI mohitAH itastato bhramantaH pracaNDena viSadharaNa daSTA gartAyAM patitA mRtAH evaM prApta samyaktA api jIvA mahAmoha vazAt punarmithyAtva gacchantIti paramArthaH 5 satte sayAvIpaDibuddhajIvI na vIsase paMDiya Asupane dhorA mahattA avalaM sarIraM bhAraMDapakvIvacarapamate 6 pratibuddhajIvI anidro apramAdI pumAn anyeSu supteSvapi avivekinareSa nidrAyukta Su satsvapi na vizvaset vizvAsa naiva * daha,meva / 5 / sutta suyAvI paDibuddha jIvI navIsarI paMr3iya Asu panne / ghorA muhuttA abalaM sarauraM bhAraMDa pakkhI 8 mohanIya karmane vase dauTho aNadauTho hoya jAya5 supta Svapi avivekI dravyato bhAvato'vihAn mUrkhaloka dravyanidrAI bhAva nidrAI sUtA ke ane paDite bhASA dravya nidrAbhAva nidrA choDaune jAya ke paNDito na vizvaset saughrapranaH tIkSNaprajJAjUta: paNDitasAdhuvizvAsa na kara prajJAvanta tIkSNabuddinI dhaNI raudrAH mUhartAH abala mRtyudAyakaM zarIraM ghora mUhataraudra muharta jAya ke zarIra prabala durbala ke mRtyudAyi muharttAn jJAtvA apramatta san bhAraDa bhAraNDapakSivat apramatta varet ima jANone bhAraMDa paMkhaunau pare apramata thako vaucare 6 caret dharmapadAni parisaMkamAnaH san pApathako saMkato cAle saMjama virAdhe nahI yat rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga sava Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA . * kuryAt kIdRzaH sa prAzuprAjJaH tatkAlayogA buddhimAn Aza zoghra kAryAkAryeSu pravRttinivRttirUpA prajJA mati yasya AzuprAjJaH yato muhurtAH kAlavizeSA ghorAH prANApahAritvAt raudrAH zarIraM abalaM balarahitaM bhavati mRtyu dAyimuharttAn jJAtvA apramattaH san bhAraNDa pakvauvacaraH ekodarAH pRthagyauvAH anyonyaphalabhakSiNaH pramAdAtta vinasyanti yathA bhAraNDapakSiNaH 1 he sAdho tathA tavApi pramAdAt saMyamajIvitasya bhraso bhaviSyati atra agaDadatta rAjaputtra kathA ujjayinyAM jitazatru rAjJo'mogharatho nAma radhikosti tasya yazomatau nAma bhAryAsti tayoH putro'gaDadatto nAma vartate anyadA tasya bAlabhAvapi pitA mRtaH so abhautNa' rudantau mAtaraM dRSTvA pRcchati mAtarvArara kiM rodiSi sA prAha tava pituH padaM vibhUtiM caeSo'modha prahArI rathiko bhukte tvaM kalAkhakusalasta na tava haste pituH padaM vibhUtizca nAyAtatyahamatyanta khinnA nirantaraM rodimi bAlena bhaNitaM sakopyasti yo mama kalAH zikSa * yati mAtA prAha asti kozAMvyAM dRr3haprahArau nAmA kalAcAryastatra tvAmavazyaM kalAkuzalaM karithati agar3adatto gataH kauzAMvyA dRSTo dRDhaprahArI kalAcAryaH kathitaM tena tasya mAtuHkhedakAraNaM kalAcAryeNa putvavAsau svapArve rakSitaH stoka kAlenaiva kalAsu kuzalaH kRtaH anyadA rAjakulepreSitaH tena sabhAyAM darzitAH kalAH camatka taH sakalo lokaH punaH punaH sAdhuvAdaM avadat rAjA tu nAsti kiJcidAzcaryamiti vadanna kicidadhikamuvAca ucitAcArapAlanA yedaM punaruvAca kumAra tubhya kiJca dadAmi kumAra Aha rAjasva sAdhukAramapi na datma kimanyena dAnaneti asminnevAvasare rAjA porairevaM vijJaptaH rAjan bhavatyu re azrutapUrva caureNa dravyApaharaNaM vAraM vAraM kriyamANamasti evaJca rAjalajjA na tiSThati tato nagararakSAyanaH kriyatAM tadaiva rAjA talA rakSaH AnnaptaH saptAho rAtrimadhye yathA cauro gRhyate tathA kartavya tadAnIM tatrasthA'gaDadattaH prAha rAjanahaM saptAhorAtrimadhye cauraM tava caraNamUlamupane thAmi rAjJA taicoGgIkRtaM evaM kurbiti vAraM2 ukta tato dRSTo'gaDadatto rAjakulAnirgatya cintayati duSTapuruSAstaskarAzca prAya: pAnIyasthAne nAnAvidha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA zra0 4 183 9849890 liGgadhAriyo bhramatotyahaM tacchu uye taTAkopavaneSu yAmIti cintayitvA nagarAihireka eva ekasya zautalakAyasya sahakArapAdapasya tale malinAMbara upaviSTathauragrahaNopAyaM cintanasti tasyaiva sahakArasya chAyAmAyAtaH ekaH parivrAjakaH sthUlajAnu dIrghajaGghaH kumAreNa dRSTacintitaJca nUnamebhirlakSaNairathaM cauraeveti bhaNitaJca tena parivrAjakena vaksa kutastvamAyAtaH kiM nimitta bhramasi tataH kumAreNa bhaNitaM bhagavanbrahamujjayanIto'vAgataH cINavibhavo bhramAmi tena bhaNitaM putra tavAhaM vipulamarthaM dadAmi agaDadattena bhaNitaM tayamAnugTahItaH santohiniSkakAraNamupakAriNaH syaH evaM tayorabhilApaM kurvatoreva sUryAstaGgataH rAtrau tena tridaNDAt zastraM karSitaM vacaH kaccha nagarauM yAma iti vadabreva samutthitaH saH agadattopi sazaGkita stamanu gacchati cintayati ca eSa eva sa taskara iti dvAvapi praviSTau nagaraM tatrAti prekSaNIyamatIbAbataM kasyApobhyasya gRhaM dRSTaM tatracAva' datta' parivrAjakasta nmadhye praviSTaH agaDadatto vahistha vintayati caurastu mayA jJAtaH paramasya svarUpaM sarvantAvatyazyAmIti parivrAjake nAneka bhANDabhRtAH pevyaeva karSitAH agaDadattasamaupetAH sthApayitvA gatAdeva kule tato'neke bhAravAhinaH AnItAsteSAM zirasitAH sthApitAH sarvepigatA: purAddahiH tApasaH kumAraM pratyAha putra va jodyAne nidrAsukha manubhavAmaH ityuktvA sarvepisRptAH nidrANAtha parivrAjakaca kapaTa nidrayA suptaH agaDadattastu naitAdRzANAM vizvAsa: kAryaH ityavadhAryacaNaM kapaTanidrayA suSvA tata utthAya vRkSAntaritaH sthitaH tAn puruSAn nidrAvasagatAn jAtvA saparivrAjakaH kaMkapatrA mAritavAn agaDadattasrastare ca samAgatyataM tattrApazyat paJcAdalitastAvatA agaDadattena tadantike samAgatya khajraprahAreNa prakAmaMhataH patitaH pRthivyAM agaDadatta' pratyAha dhatsa gRhANema' mama khaDa' brajazmasAna pazcime bhAge tatra bhUmigTahebhittau sthitvA zabda kuryAH tatra mama bhaginauvasati tasyA imaM mama khatra' darzayeH tataH saMketa kathanAt sAte bhAryA bhaviSyati sarvva dravyasvAmI tvaM bhaviSyasi ahaM tu gADhaprahArAn sRta eveti matsvarUpaM kathayeH pragaDa dattastataH ***X************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA a.4 184 khajamAdAya tatragataH zabditA sA AvAtA tena dRSTA atIva rUpavatI avadat kutastvamAvAtaH saprAha gRhANemaM khaDga taddarzanamAtreNaivatayA sarvantasya sva ghATa svarUpaM jAtaM manasya vazIka nigRhanaM kRtaM agaDadattastadgrahAbhyantaraM nautaH dattamAsanaM tatra sa upaviSTaH tayA viziSTAdareNa zayyAracitA bhaNitaJca khAminnatra vizrAmyatAM tayotyukta suptastatrAgar3adattaH sA yahAihinirgatA tAvatA agar3adatena cintitaM asthApi vizvAso naiva kArya iti zayyAta utthAya panyatra gRhakoNe sthitaH sa: tayA tu zayyo pariSTAt pUrva yantracAlanenaiva muktA zilA patantyA tayA zayyAM cUrNitA sA'tyanta harSavatI dattatAlaM bhaNati hato mayA bhrAghAtakastato'gar3a dattena tvaritaM sA kezeSu gRhautA bhaNitA hA dAsikeyaM te dhosva mA hanizcanti sA tatpAdayoH patitA tava caraNo me zaraNamiti babhANa atha tena sA mA bhayaM kurbiti AkhAsitA svakara rahautA rAjakule nautA kathitaya samasto vRttAntaH rAjJo so'gar3adattaH pUjitaH prazaMsitatha evaM apramattA ihaiva kalyANabhAjI bhavanti ukto dravyamupteSu pratibuddhajIvi dRSTAntaH etAvaduttarAdhyayana bRhahattigataM agar3adattAkhyAnaM likhitaM atha kathAgranyalikhitaM agar3adattAkhyAnaM likhyate zakapura sundaratRpaH tasya sulasA priyA tatma to'gar3adatta: sa ca saptavyasanAni sevate lokAnAM gRhecapyanyAyaM karoti lokaistadupAlamA rAjI dattAH rAjJA sa nirvAsito gato vArANasyAM pavanacaNDopAdhyAyagraha sthitaH hisaptati 72 kalAdAnjAtaH gRhodyAne kalAbhyAsaM kurvan pratyAsanna grahagavAkSasthayA pradhAnazreSThisatayA madanamaJjastidrUpamohitayA ca tayA prakSipta puSyastavakaH saJjAtaprautistanmaya evajAtaH anyadA turagArUr3haH sa nagaramadhye gacchavasti tAvatA IdRzI loka kolAhalaH zrutaH yathA kiMca liucca samuhI kiMvA jaliuhu AsaNo ghorI kiM pattiriumeNa tar3i daMDo nivaDiu kiMvA 1 maMTheNa viparicattI mArato maDigIyaraM pattI savaDaM muhaM calaMtaM kAlubba akAraNa kucho 2 tAvatA tena kumAraNa akha muktA sahastaugajamadanavidyayA dAMta pazcAttamAruhya rAjakulAsana mAyAto rAjA dRSTa AkArito mAnapUrva kumAraNa taM gajamAlAnastambhe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TaukA * bahA rAjJaH praNAmaH kRtaH rAnA cintitaM kazcimahApuruSoyaM yatotyanta vinautI dRzyate yataH sAlIbhareNa toyeNa jalaharA phalabhareNa tarusiharA viNaeNa a04 185 yasappurisA namanti nahu~kasmaibhaeNa 1 tato vinaya raJjitena rAjA tasya kulAdikaM pRSTa kiyAn kalAbhyAsakkata ityapi pRSTaM kumArastulajjAlu tvena na kiJcivinagau upAdhyAyena tasya kulAdikaM sarvavidyA naipuNya kathitaM kumAra vRttAnta zrutvA camat kato bhUpatiH atha tasminai vAvasare rAjJaH puro nagara * loka: prAbhRtaM muktA eva mRcivAn he devatvanagaraM kuvera sadRzaM kiyahinAni yAvadAsaut sAmprataM ghorapura tulyamasti kenApi taskaraNa nirantaraM puSyate atastva rakSAM kuru rAjJAtalA rakSA prAkAritA bhRzaM vacobhistarjitAH tairukta mahArAja kiM kriyate kopi pracaNDastaskarosti bahupakramopina dRzyate tataH kumAraNokta rAjanna haMsaptadina madhye taskara karSaNaM cevakaromi tato'gni pravezaM karomauti pratijJA kRtA rAjJA tu puraloka prAbhRtaM kumArAya dattvaM * kumArastata utthAya caurasthAnAni vicArayati vesANa mandirasu pANAgArasa yUyaThANesu kullUriyavaNesua unnANanivANa sAlAsu 1 maThasutra devalesuya caJcara cauhasunna sAlAsu eesa ThANe pAeNaMtakaro hoi 2 evaM caurasthAnAni pazyata: kumArasya SaTdinAgatAH pazcAtsaptama dine nagarAihi gelAdhaH sthitaH cintayati chijjausIsaM aha houbaM dhaNaJcayau sabbahAlacchau par3ivana pAlaNasu purisANa' jaMhoita hou 1 evaM cintayavasau kumAra itastato digavalokanaM karoti tasminbavasara ekaH parihita dhAtuvastro muNDita ziraH kurcastri daNDadhArI cAmarahastaH kimapi bur3a, bur3a iti zabda mukhena kurvANaH parivrAjaka statrAyAtaH kumAreNa dRSTa zcintitacca ayamavazyaJcauraH yatosya lakSaNAnI dRzAni santi kari suNDAbhuyadaNDo visAla vacchastha lo purusakeso nava jubbaNIrauddIrattattho dauha jakIya 1 evaM cintayataH kumArasya tena kathitaM aho satpuruSa kastvamAyAta: kena kAraNena pRthivyA~ bhramasi kumAraNa bhaNitaM ujjayanI to'hamasAyAtaH dAridrA bhagnI bhramAmi parivrAjaka uvAca putratvaM mA khedaM kuru adya tava dAridraya chinadmi samI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga 24 Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 186 hitamayaM dadAmi tato divasaM yAvattau tatrasthitI rAtrI kumAra sahita cauraH kasyacidibhya gRhaM gataH tatra kSAtra dattavAn tatra svayaM praviSTaH kumArastu * bahisthitaH parivrAjakana dravya bhRtAH peTikAsta to bahiSkarSitAH tAH jJAnamukhe kumAra samIpa muktvA svayamanyatra kvacitakhA dAridrya bhagnAH puruSA aneka zrAnautAH teSAM zirasitAH peTikA datvA kumAreNa samaM svayaM bahirgata: satApasa: kumAraM pratyeva muvAca kumAra kSaNamAtra vahe tiSThAmaH nidrA sukhamanu bhavAmaH parivrAjakenetyukta sarvepi puruSA statra saptAH kapaTa nidrayA parivrAjakopi suptaH kumAropinI tAdRzANAM vizvAsaH kArya iti kapaTa nidrayaiva suptaH tAvatAsapari vrAjaka utthAya tAn sarvAn kaMkapatrayA mArayAmAsa yAvat kumAra samIpe samAyAti tAvat kumAra utthAyataM khaGge na javAhaye jaghAna chinne jaGghAiye satatra va patita: kumAraM pratyeva muvAca vatsAhaM bhujaGganAmA cauraH mameha zmazAne pAtAla grahamasti tatra vIrapatnI nAnau mama bhagnyasti aTavaTapAdapasya mUle gatvA tasyAH zabda kuru yathA sAbhUmi gRhabAra mudghATayati tAJcasva svAmimaM karoti saGketadAnArthaM mat khagaM gRhANetyu ta kumArastat khaDna gRhItvA tatra gata: satu tava va mRta: kumAraNa sAzabditA AgatA dvAra mudghATayAmAsa kumAraNa bhrAtaH khaDna darzayitvA svarUpa mukta' tasyAH antaH khedo jAtaH paratnamukhe khedaM darzayAmAsa madhye AkAritaH kumAraH palyale zAyitaH uktaJca tava vilepanAdyartha candanAdika mahamAnayAmIti tatonirgatA kumAraNa cintitaM prAyaH strI vizvAso na kAryoM yataH zAstre ime doSAH prAyo bhavanti mAyA aliyaM somo mUr3hattaM sAhasaM asoyattaM nismantiyAtahacciya mahilANasahAvayA dosA 1 etasyAstu tathAvidha caura bhaginyAM vizvAsonaiva kArya iti vicintya kumAraH zayyAM muktA'nyatra * grahakoNesthita: sA bahirgatvA yantra prayogaNa zayyopari zilAM mumoca tayA zayyA cUrNitA tataH kumAreNa sAsadyaH sAkrozaM kezeSu dhRtA rAjJaH samIpa AnItA proktaH sarvopi vRttAntaH rAjJAtaDUmi grahAt samastaM vittamAnAyya lokebhyo datta kumAraNa sAjauvantI mocitA pazcAbRpAya hAt kumAreNa nRpa rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM02041 mA bhAga Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA zra04 187 XXXXXXXX sutA kamala senAnAmnau pariNItA nRpeNa kumArasya sahasraM grAmAdattAH zataM gajAdattAH daza sahazrANyazvAdattAH lakSaM pAdA tayo dattAH tataH sukhena kumAra stana tiSThati bhandA kalAbhyA sa samaye yayA zraSThitayA saha prItirjAtAsti tathA madanamannaryyA kumAra samIpe dUtau preSitA tathA ukta tava guNAnuraktA tavaiveyaMpatnIbhavitu N vAJchati kumAreNApyukta N yadA zrahaM zaGkhapuraM yAsyAmi tadAtvAM gRhItvA yAsyAmauti tasyAstvayA vaktavya' athAnyadA tatra pitrApreSitAnarAH kumArAkaraNAyasametAH kumArastu teSAM vacana mAkarNya piturmilanAya bhRzamutkaNThitaH zvazuraM pRSTvA kamala senayA samaM calitaH calanasamaye ca madanamaJjarI zrakAritAsApikumAreNasama' calitAtAbhyAM priyAbhyAM sahasainyakRtaH kumAraH pathicalan bahan bhillAn sanmukhamApatato dadarzatadA kumAra sainye nataiH samaM 'yuddha' kRtaM bhagna kumArasainya' bhille luNThitaH itastato gataM bhillapatistu kumAra rathe samAyAtaH utpanna bahinA kumAreNa svapatnau rathAgrabhArI nivezitA tasyAH rUpeNa mohaGgato bhillapatiH kumAreNahataH patite ca tasmin sarvepi bhillAnaSTAH kumArastenaiva aikena rathena saha gacchannragre mahataH sArthasya militaH sArthopi sanAthazvamArge calati kiyanmArga gatvA sArthikaiH kumArAya eva mukta' kumAraitaH pradhvaramArge bhayaM varttate tataH pradhvaramArga vihAya apareNa mArgeNa gamyate kumAreNokta' kiM bhayante kathayanti asmin pradhvaramArge mahatyaTavI sameSyati tasyAH madhye mahAnekazcauro duryodhananAmA varttate dditauyastu garjAravaM kurvan viSameAgajI varttate tRtIyo dRSTi viSasarpo varttate caturtho dAruNo vyAghro varttate evaM catvAri bhayAni tava varttante kumAraH prAha eteSAM madhye naikasyApi bhayaM kuruta calata satvaraM mArge kuzalenaiva zaGkhapure yAsyAmaH tataH sarvepi tasminnevA dhvani calitAH agre gacchatAnteSAM duryodhana caurastridaNDabhAgamilitaH sopipAnyohaM zaGkhapure samAsyAmIti vadan sArthena sArdhaM calati mArgekaH sannivezaH samAyAta stadAcidaNDinA ukta mama upa lacitAyaM sannivezo varttate tenAtra gatvA mayA dadhyAdi AnIyate yadi bhavatAM ruciH syAt sArthikairuktaH AnIyatAM tatastena tadantargatvAdadhyAdi zrAnItaM rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 188 DaTaukA , viSamizritaM kRtvA sarveSAM pAyitAH mRtAH sarvesArthikAH agaDadattena bhAryAdaya yutana na pautamiti na mRtaH sa vidaNDIpunaH satrivesa madhye gatvA kri a.4 yatparivArayuto rahauta zastra: kumAramANAya AyAta: kumArINa khaGgaM grahotvA sanmukhaM gatvAdhArasaMgrAma karaNena sahataH parivArastu naSTaH bhUmau patatA tena caureNa eva mukta ahaM duryodhanacauraH prasiddhaH tvayAhaM hatI na joviSyAmi paraM mama bahudravya vartate mama bhaginI jayazrInAni asmin vanamadhye 'sti tattvayA gRhItavya sA capanI kAryA kumArastatragataH sA pAitA samAyAtA dRSTaH kumArI jJAtastayA bhrADhavattAntaH tayA kumArIpi guphAmadhye pAkAritaH tatra gaccha madanamatraryA vArita: tAM tatra vamuktA kumArone calitaH kiyanmArga' yAvahatena kumAraNa pracaNDa zuNDAdaNDa prabhagna tarukoTi niSTa * giritaTaH savegaM sammukha mAgacchan yama iva raudrarUpo gajodRSTaH tata: kumArI rathA duttaurya gajAbhimukhaM pracalitaH uttarIya bastraveSTikA kRtvA gajAne mumIca gajastat prahArAya' zuNDAdaNDa madha: kSipan yAvaddauSatra tastAvatA kumAra stadantasye pAdau kRtvA tat skandhe'dhirUDhaH vaca kaThinAbhyAM svamuSTibhyAM tat kumbhasthala iyaM jaghAna kumAreNa prakAmamitastato bhrAmayitvA sa gajo vazaukataH pazcAt sa gajo gauriva zAntaukato muktazca tatraiva punaH kumAro rathe niviSTogre calitaH kiyabhArga' yAvaicchati kumArastAvat kuNDalIkkata lAlaH kharaveNa giriprati chandAn vistArayan vidyuccaJcalalocana: sarvopamA rasanA svamukha kuharAviSkAsayan siMha: samAyAtaH tenApi samaM kumArIyuddha kRtavAn kumAraNa karkaza prahArajarjaritaH siMhastatraiva patitaH kumArastatogre calitaH sarvopya padravopi mArge vidyayaiva nivartitaH kuzalena kumAraH straudyasaMvRtta: zahapura prAptaH praveza mahotsavaH prakAmaM pitRbhyAM kRtaH sarveSAM paurANAM paramAnandaH sampannaH tatra sukhena kumAra stiSThati anyadA vasanta madana macaryA saha kumAra ekAkyevakroDA banegata: tatra rAtrI madanamaJjarau sarpaNa daSTA mRteva saJcAtA kumArastu tammohAdagnau pravizan gaganamArgeNa gacchatA vidyAdharaNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM07041 mA bhAga Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA a04 188 vAritaH vidyAbalena sA jIvitA vidyAdharastu svasthAna gataH kumArastayA samaM rAtrivAsArtha kasmivihe va kulagataH tatra tAM muktA udyotakaraNAya agni mAnetu kumAro bahirgata: tadAnIM tatra paJcapuruSA pUrva kumAra hata duryodhanacaura bhAtaraH kumArabadhAva pRSTA vA gatA itasta to bhAntAH kumAracchala mala bhantasmamAga tAsmanti taistu tatradIpako vihitaH madanamaMjaryA teSAM madhye laghubhrAtu rUpaM vilokitaM rUpAkSiptayA tasyaiva prArthanA vihitA tvaM mama bhanbhava ahaM tava patnI bhavAmi tenokta tava bhartari jIvatisanti kathamevaM bhavati sA prAha tamahaM mArayiSyAmi tadAnImagni gRhItvA kumArastatra prApta: pAgacchanta kumAraM dRSTvA tayA tatrasthI dIpo vidhyApitaH tatrAyA tena kumAraNa pRccha atrodyotaH katha mabhUt tayA ukta' tava hasthasyAgne revodyota: saralena tena tathaivAGgIkRta madanamA haste khaDnaM grahitvA kumArI'gniprajvAlanArtha grIvAmadhazcakAra tAvatA tayA kumAraSadhArtha khA' pratIkArAviSkAsitaM tasyAzcaritra dRSTvA cauraladhudhAtubairAgyamutpannaM pazcAdasyA hastAttena khalaM anyatra pAtitaM paJcApi bhrAtara stattaH kArA'lakSitAH zanaiH zanairnirgatAH kasmizciine gatA statra caityamekamuttuMgaM dRSTa tatra sAtizayajJAnau sAdhadRSTaH tatsamIpe taiH paJcabhirapi dIkSA rahItA tadAnAM pAlayantaH saMyama ratAstatra va tiSThanti kumAraNa naitatkimapi jJAtaM atha kumArasta tra madanamA rAtrimakAsuSitvA prabhAte svagRhe samAyAtaH kiyahinAnantaramakhApahRtaekaevAgar3adatta kumArastasminneva vane tatra va caitye gatastatra devAnnamaskRtya sAdhavo vanditAH guruNAdezanAvatA kumAraNa pRSTa' bhagavan kaeta paJcApi bhrAtara iva sAdhavaH kathameSAM vairAgyamutpanna kathamabhi yauvanabharepi brataM gRhItaM evaM kumAraNa pRSTe guruH prAha sarva tadIyaM vRttAntaM kumArastaJcaritna zrutvA yuvato svarUpamevaM vicintayati aNarajjati khaNeNa UbaIao khaNaNa puNI virajati ababarAganirayA haliddarAguvva calapemA 1 iti vicintya kumAropi vairAgyAtprabrajita: yathAsau agar3adatta: pratibuijauvo pUrva dravyA suptaH pacAnAvA suptopi iha loke paraloke ca / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM 2041 mA bhAga Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 18. nAkA mukhI jAtaH 6 cara payAI parisa kamANA jaM kiMcipAsa ihamantramANo lAbhaMtara jIvIyabUhaittA pacchA parivAya malAvadhaMsI 7 sAdhuH sayamamArge a044 padAni dharmasthAnAni parizamAna: cAritradUSaNAni bicArayan caret sayamamArga viharet kiM kurvANa: yat kiJcidapi gRhasthaparicayAdikaM pramAdapadaM duzcintanAdikaM bandhasyahetutvAtyAzaM iva manyamAna: puna:sAdhurlAbhAMtare jIvitaM hayitvA pazcAtparijJAya malApadhvaMsau syAt kortha:ekasmAlAbhAtanyolAbhI lAbhAMtaraM tasmilAbhAMtare sati jJAnadarzanacAritrAdInAM lAbhavizeSa sati jIvitaM zarIraM hayitvA AhArabhATakadAnena dhArayitvA pacAlAbhaprApta rabhAva japarijayA kvalA imaM mama zaroraM ataH paraM jJAnAdiguNAjakaM nAstauti paricintya pratyAkhyAna parijayA bhakta pratyAkhyAya aSTakarmalakSaNamalasya apadhvaMsa konivArakaH syAt 7 atra maNDakacaurodAharaNaM uttarAdhyana bRhahattigataM prAkRtaM saskRtIkRtya likhyate vevAtaTe maMDika nAmA tuvakacauraH paradrazyAharaNA sakta AsIt sa ca divase rAjamArgamadhyasthaH pAdayozrRMgaMDAnauti vadan baddha paTTakapAdau mukhe bhRzamAkrandan tuvraka zilpa mupajIvati rAtrI ca vyavahAri gRhe cAttraM datvA bahudhanaM gRhAti nagarIdyAnAntaH sthita bhUmigraha kUpe sarva kSipati tatra cAsya bhaginI kanyA tiSThati yAMcabhAravAhakAna sAvAnayati tAn sa niSAM svayaM pAda zaucAdi baipacArapUrvaka bhojanapaMktA mupavezya viSamizrita bhojanadAnena mArayati apara kUpAntaranikSipati evaM kAle. vacare ppamatto // 6 // care payADU parisaMkamANo jaMkiMci pAsaM duuhmnnmaanno| lAbhatare jIviya bRhadUttA pacchA pari kiJcit anyamapi gRhasaMstavAdipAzaM manyamAnaH ima jANIne saMsAranAM kAma kAja gRhasthA na syaM paricayapAsa rUpakarI jANe imanareSize lAbhAMtare lAbhavizeSa sati yAvaddiziSTatarajJAnAdyAptiH syAt tAvat jIvitaM dhAraNIyaM johAMlage zarIra thako tapa japa nIlAbha hoi tihAM lage zarIra rAkhe pazcAt zarIraM tyaktvA karmamalaM dUrikuryAt pache ApaNau prajJA buDi karau sarvapacakhau aNasaNa lei pAparUpa malane pheDe 7 svacchandatAnirodhena upaiti mokSaM jauva rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 2041 mA bhAga Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA 18 * brajati sati tena cauraNa tabagaraM bhRzaM muSitaM anyadA tatra nagare mUladevo rAjA rAjye upaviSTaH sakavaM rAjA tatra saMvRta iti tadAkhyAna mucyate ujjayinyAM nagayIM sarvagaNikA pradhAnA devadattA nAmA gaNikAsti tasyA grahocalo nAmA vyavahAri putraH paradezAyAtI bhogAn bhukta mArgitamarthaJca dadAti tasyA eva rahe paradezAyAtI rAjaputro mUladevo'tirUpa saubhAgya stayaivaguNabuddayAmAnito'calaH pracchannamAyAti bhogAnapi bhukta sAtu mUladevena ekameva premavatI babhUva paraM acala statsvarUpaM na jAnAti ekadA devadattA jananyA ukta putri kimetena mUladevena ni:skhena acalameva bhaja mUladevaM tyaja devadattA prAha payaM paNDito'tIva saundaryyAdi guNavAn jananI prAha asya mUladevasya ni:svatvena sarvepi guNagatAH acalasya svaskhatvena sarvepyaudAryA diguNAH santi yasyaudArya tasya sarvaguNAdhAratva ceva manyase tadAsya mUladevasya acalasyApi ca audAryaparIkSAM kuru tato devadattayA ekAdAsI mUladevasya pArve preSitA ekAca aca lasya pAI hayorapi dAsoiyaM pratyekameva muvAca devadattA ikSuyaSThi mArgayati tadA mUladevaH ikSayaSThi sagandhAdinA saMskAraM kRtvApayati tadA devadattA ambAM pratyAha pazya mUladevasya vivekitAM tadaiva acalena ikSuyaSThibhUtaM zakaTaM preSitaM atha akkA mUladevasya dRSiNI acalasya pAkheM gatvA devadattAyA mUladevA sakta svarUpamUce acalenokta tathA kuru yathAI mUladevaM gRhAmi tayoktamavazyaM mayA tadbhogAvasaro jJApyaH acalena tasyAdaunArASTagataM dattaM sA gRhe gatvA devadattAyA idamakathayat acalo'dya tvaritakAryasamutpanne kvacidagrAma calitosti so'dya nAyAsthati tathApyadya dinasatkaM bhATakaM preSitamasti evamukkAdaunA rASTazataM tayA devadattAyA dattaM devadattayApi mUladevastadAnImAkArita: sopyAgatastasthAH zayanIyesu svAbhIge pravRttaH tasyAM velAyAM tayA'kayA mUladeva deva dattA saMbhogasvarUpaM acalasya jJApitaM acalo'pi saparivAra statrAyAtaH devadattA taM saparivAramAyAtaM dRSTvA mUladevaM zayanauyAdhazcikSepaH itastato vastrANi vistArayAmAsa acalastu hAra svaparivAra muktA taddA samhAntargatvA zaya nauye upaviSTa devadattA tu na kiJciduvAca nApi tasya kiJcihilepanAyupacAra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM .u.14mA bhAga Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TaukA 182 cakAracalena zayanauyAdhaH praviSTo mUladevo jJAta: tasyA idamUce adya mayA'vasthenaivAbhyaGganamAne karizthe tadA devadattayoktaM zayanauyavastravinAzo bhaviSyati sa Akhyat tavApUrva vastrasahitaM apUrva zayanoyaM dAsyAmotyuktA tatve vAbhyaGga sAnaM cakAra tamalaklibo mUladevaH zayyAdhastha itastata balat acalena zayyA vastramapasArya kezeSu mahotvAnikkAsita: ukta muccavareNyAhitvaM jauvaveva mayA muktaH aparAdhastu tavedRyosti yatsAMpratameva tvaM mayAhandha se paraM kRpayA tva mucyate tvamapi kadAcinmamAparAdhe IdRzobhUyAH evamacalenokto lajjito mUladevaH kumAra ujjayinyAnirgatovevA taTamArge prasthapitaH tadA tasya ekaH puruSo militaH mUladevena pRSTa'kka tvaM yAsyasi tenokta vebrA taTeyAsyAmi mUladevenokta ahamapi tatraiva prasthitIsmi AvAM sahaiva vrajAma: tenokta evaM bhavaviti * hAvapi saheva prasthitau tasya puruSasya zambalambarttate mUladevasya kimapi zambalalaM nAsti antarA aTavI samAyAtA hAvaNyaTavyAM praviSTau mUladevacintayati. eSa meM sambalavibhAgaM kariSyate sa ca bhojanasamaye svayaM bhuktaM na kiJciddadAti mUladevastu cintitaM adyAnena na kiJcihatta paraM kalpedAsyati ityAzayevAgrato gacchati evaM dinatrayaM yAvanmUladevena na kiJcinnaca na kiJcidbhukta' caturthadine mUladevena sa puruSaH pRSThaH atra kvacitpranyAsannI grAmostina vA tenokta' ita stiryak pradezanAti dUra grAmA varttate paramahaM tatra nAyAsyAmi agre yAsyAmautyuktvA sa puruSo'gre calitaH mUladeva ekAkye va tabagata: bhikSA mamatA ca mUladevena rAhA kusmASAlabdhAH tAn vastrAJcale gRhItvA mUladevI prAmAvahiryAti tAvatAmAsopavAsa pAraNake yatirekobhikSArtha grAmAntaH pravizan mUladevena dRSTaH bhaktyulAsenate kulyASA maladevena tasmai sAdhave dattAH sAdhurapi dravya kSetrakAlabhAvazahAM stAn ehautavAn mUladevena paramayA bhaktyA bhaNitaM dhavAeM khunarANaM kummAsAhunti sAhupAraNae atha tat pradezAdhiSThAyA devyA mUladevasyokta vatsae tasyA gAthAyA hitauvA yanmArgayasi tahadAmIti mUladevena gAthA dvitIyAImidaM kRtaM gaNi aJcadevadattaM danti sahasmaJca rajjaJca devatayA bhaNitaM etattavAcireNa bhavizcati tato mUladevI bebAtaTe gataH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA 183 dezya kuvyAM suptaH tatra kArya TikApi bahavaH suptAsmanti teSAM madhye ekena kArya Tikena svamukhe pravicandrI dRSTaH tAdRza eva svapno musadevana dRSTaH kArya Tikenatu prAtarutthAya gurIH puraH svapna ukta: guruNApitva madya vRta guDa sahitaM maNDaka prApmA sauti babhASe mUladevastata utyAya nagarAntaH svapnapAThakagaI gatvA dhana vinayaM kRtvA svapnapAThakAya svapramAcakhyau tenokta saptamadivase tava rAjyaM bhaviSyatIti tasminnavasare tatrA putrI rAjAmRta: sAmantaimancibhiya padAbhiSikta: hasti saptamedivase mUladeva samIpe samAyAnA heSAravaJcake khapRSThau mUladeva madhyAropitavAn sAmantAdyairyogyIyamiti kRtvA rAjye abhi SiktaH saptame divase mUladeva stra sahava dantirAjya prAptaH ujjayanI tRpaNa sAI prautiJcakAra aneka dravya lakSaprAbhUtAni preSitavAn ekadA mUladevena tatpAdaM devadattA mAgitA tena prautiparavazena preSitA mUladevena vapaTTarAnI katA tayA samaM yatheSTha mUladevA bhogAn bhuMkta anyadA tatra samudramArgA dacalaH samAyAta: mANDapikaiH zuklacauryA baho mUladevarAjJa: pura Anauta: mUladevarAjA upalakSitaH kathitaJca tvauM mAmupalakSayati sAhakastyAM nopalakSayati tva mahArAjaH mUladevenokta' sohaM mUladeva ItyukkhA bandhanAnmocitI visarjitazca evaM mUladevastatra nizcantI: rAjya karIti sa mUladevI nagara lokebhya caura parAbhavaM jJAtvA'nya nagara rakSaka katavAn sopi cauraM gRhItuna zakta: tadA mUladevaH svayaM naulapa prAtya rAtrau nirgata: itasta to bhramayan yatra satubakI maNDi kacauro'sti sabai vAyAtasta tyAce kapaTanidrayA suptaH aparepi dAridyubhagnAH puruSAstatra suptAsmanti makhakena tAvatA kranda kvatA yAvanmadhyarAtriH samAyAtA tadAnIM tata utthAya sarveSya tyApitaH mUladevIpyu sthApita: AyAM tu mayA sAI sarvAnapi dhanavata: karImauti vadana taiH sAI purAntardhAtvA ekasya dhanikasya rahe cAvaM datvA bahani dhanAni niSkAsya sarveSAM teSAM zirasi poTTalakAdattAH mUladevasya zirasi ekaH poha likAdattaH sarvepyo katvA svayaM khaDDapANiH pRSTau sthitaH zmazAnAntarbhU mirya he sarvepi pravezitA poDalakadhanAni kUpAntaccikSepa sarveSAmapi teSAM pAda rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA.saM 2041 mA bhAga 25 Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a04 4 zaucaM tattrasthayA caura bhaginyAdatta svayaM pAdacAlanaJcakre mUladeva pAdacAlanAvasare tatpAdatalepadma' dRSTvA kumAryAdinA cintita komyayaM mahAn rAjeti jJAta taunAyaM mayA vinAsya iti matvA tayA mUladaivasya netra saMjJAkRtA satato mUladevo naSTaH pazcAttayA caurasya sva bhrAturukta' eSaH puruSonaSTaH bhrAtApi gRhIta khagastatpRSThau calitaH mUladevopi pratyAsannramAyAtaM dRSTvA kvacit sthAne babbara pASANa zivaliGga strottarIya vastra NAcchAdya svayamantaritaH sthitaH kopA vana caureNa tatrAgatya sa evAyaM puruSa iti kRtvA zivaliGga mastake kaGka lohamayaM khaGgaprahArodattaH tacchivaliGga vidhAkRtaM hato mayA sa puruSaH iti jAnan svasthAne gatvA suptaH prabhAte samaNDika tunakakhatuH pathAntaH samAgatya tathaivakraM dAn kurvan sthitaH rAjA ca prabhAte svapuruSeH sa AkAritaH rAja puruSeSu tattrAyAteSu tena cintitaM tadAnoM mayA sa puruSo na hataH kintu dRSadAveva khagaprahArodattaH yonaSTaH puruSaH sovazya matratyo rAjA te naivame puruSa mAJjAtu N preSitAH yAmitA vRttava atheto na naSTuM zakyate yajJAvya' tadbhavatviti cintayantrevAsItaiH puruSaiH zanai zanairvrajan rAjasabhAyAmAnItaH rAjJApyasau abhyutthAnAdinA mAnitaH asane nivezitaH AzvAsitaH svanepathya samastasya nepathyodattaH svabhojyasamabhojyamapikAritaH anyadAtasya ukta svabhaginoM mama dehi tena sA dattA sA pariNItA rAjA svapre mapAtrau kRtA anyadA rAjA ukta dravya me vilokyanta tvaM dhanA khakauyosi tato me dravya dehi tat cintA tu mamaivAsti tenarAjamArgitaM dravyaM datta sa rAjavArzve sukhena tiSThati anyadA punarapi rAjJAdravya' mArgirtatena daptarAjJA tasya punarmahAn satkAraH kRtaH punarapi rAjJAdravya'mArgitaM tenApi datta evamantarAntarA rAjJA satkArapUrvatasya dravyaggRhItaM bhagino pRSTA avAstyasya kicinaM sA prAha zrayaM riktIkRtastvayA nAtaH paramasya kiJciddanamastoti zrutvA rAnAsau maNDikaJcauraH zUlAyAmAropitaH atrAyamupanayo badhAya makAryakAryapi maNDikacauro mUladevena yAvallAbhaM tAvat rakSitaH tathA dharmArthinApi saMyamalAbhahetukaM jIvitaM rakSaNIyaM yAvatkAlaM saMyamalAbhaH tAvatkAlaM jIvitamauSadhAdibhiH kRtvA rakSaNauyaM nAnyatheti kaMda A rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 4 1 mA bhAga *********************************** Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cha TIkA Noc nirohaNa uveda mokva' pAse jahA sikviyabammadhArI puvAI vAsAI carepamatto samhAmuNI khippa muvei mukta 8 sAdhuccha'dI nirodhena mokSa upeti gurvAdezaM vinaiva pravartanaM chandastasya nirodhI nivAraNaM tena gunniyA pravana nena nirbhayasthAnaM prApnoti ko yathA zikSita varmadhArI akho yathA yathA zabda ivArthe zikSA jAtA asyai ti zikSita: varmasavAhaM dharatIti varmadhArI sabAha dhArakaH etAdRzaH suzikSitaH kavacadhArau cAkho'mvavArazikSAyAM sthita indo nirodhena svecchAgamananiSedhena mokSaM prApnoti nirbhayaM sthAna prApnoti zatru mihantuM na zakyate he sAdho pUrvANi pUrvapramitAni varSANi yAvat apra mattaH san cara sAdhumArge vihara tasmAt apramattavihArAmuniH kSipraM mokSaM upaiti 8 atra kulaputcazikSitA'vaiyodAharaNaM ekena rAjJA iyo: kula puccayoH zikSaNArtha akhau dattau ekena kulaputtreNa prathamodhAvana valAmAdi kalA zikSito ditIyasta dhitIyakulaputtreNa na zikSita: saMgrAmAvasara prathamo'so atha kaH potaiva saMgrAmasAgaramavagAhya pAraM gataH sukhI babhUva hitoyastu saMgrAmamadhye eva mRtaH acAyamupanayo yathAsAvazvaH kulaputreNa zikSitaH tathA dhamArtha pi svAtaMtrAviharato guruzikSitaH zivamApnoti sa pujvamevaM na labhejja pacchA esovamA sAsayavAiyANaM visIyaI siDhile pAkhyaMmi kAlevalaue sarIrasma bhae / yaH puruSaH pUrva eva apramattatvaM na labheta sa puruSaH pathAdapi pUrvamiva apramatta tvaM na labheta eSA zAkhatavAdinaM nirupakramAyuSAM upamA mAya malAvadhaMsI // 7 // chaMdaM nirohaNa uvedU mokkhaM AsajahA sikkhiyavamma dhaarau| puLyAhU vAsADU carIpyamatto ApaNo bando rudhe ApaNI caturAi kAMi na kara ja vItarAga kahyoM ke tima gurunI AjJA laIna kara tI mAkSa jAya azvI yathA zikSita: vApadhAro jima ghor3A zikSita bhalI pAkhara peherAvI ke asavAra nAma na kar3e cAle to verI jItI Avai tima sAdhu paNo icchA raMdhatI mIca jAya pUrvANi varSANi caret apramattaH sAdhU pUrvabarSa lagau apramatta thako vicare tasmAt sAdhuH zIghra upaiti mokSa ehavI karaNau kare to sAdhU utAvalI mokSa jAya 8 sa pUrvameva rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.2.41 mA bhAga bhASA Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA yukti: yAdRzo jIvaH pUrva syAttAdRzaH pazcAdapi syAt iti zAkhatavAdinI vadantItyarthaH AyuSi sithile jAte sati zarIrasya bhedekAle upanaute sati mara a04 186 nikaTe samAgate sati vikhodati viSitro bhavati ata: kAraNAt pUrvamapi pazcAdapi ca na pramAdyaM khippana sake vivegameu' tamhA samuTThAya pahAya kAme samiJca loga samayA mahasau appANarakkhI caramappamattI 1. he bhavya kSipra zIghra viveka dravyabhAvena saGga tyAgarUpaM etu prApta bhavAn na zaknoti na samartho bhavati tasmAt AtmarakSI san apramattazca san tvaM vicara kiM kRtvA samutthAya samyaka udyama vidhAya puna: ki kRtvA kAmAn indriyaviSayAn sUtra tamhA muNikhippa muvedU mokkhaM // 8 // sa puvamevaM nalahejjapacchA esovamA sAsayavA iyANaM / visIyaI siDhile Au yaMmi kAlovaNIe sarIrasma bhe| khippa nasakke i vivegameuM tamhA samuThThAya pahAya kaame| samecca loga samayA bhASA 4 na bhailat pazcAimbha kariSyAmi koi jIva ima jANa havaNa khAu pauu pache maraNakAle dharmakarI sa pache koNa jANe mananA pariNAma kisthA ehoye te bhaNI pehe lAMja dharma karoi eSA upamA zAkhatavAdInAM nirupa kramAyuSAM pache dharmakarIza upamA zAkhatavAdI pAuSAnA dhaNIne sobhe bIjAne na zoma viSAdaM gacchati zithile Ayurbale sithalaubhUte pahilA dharma koI nahIM pache AUkhU pUrNa thaye jIva ghaNu viSavAda pami dukhI thAya kAlopanaute zarIra bhede sati maraNa pAvyA thakA jhare me dharma na kaudho have mAharo saugata thAse meM prANa prAyeNa zIghra vivekamAna na zaktIti prANI maraNasame utAvalI 8 tyAga rUpa viveka pAlau sake nahI tasmAt samutthAya tyA kAmAn tiNe kAraNa kAmabhoga chAMDaune dharmane viSe udyama kara jJAtvA loka samatayA maharSiH lokanusvarUpa dekhaune samatA rase karau jholato thako vicara AtmArakSakaH caret apramattaH san sAdhu kehavA cha vAtmAnI rakSaka ke apramAdau thako rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 4 187 sUtra bhASA XXXX* prakarSeNa hAtvA iti prahAya tyakkA punaH kiM kRtvA loka prANi sama haM samayA yatrumitroparisAmyabhAvena samitya samyag jJAtvA 10 atra brAhmaNokathA eko brAhmaNaH paradeze gatvA sarvazAstrapArago bhUtvA khademe samAyAtaH tasya prakAmapANDityaM dRSTvA ekena brAhmaNena kanyA dattA tena pariNautA saca loke bhRzaM dakSiNAM labhate dhanavAn jAtaH tasyA bhAryAyAste na bahani zrAbharaNAni dattAni sApi tAni svAne parihitAnyeva racati nacAMgAtkadAcidamyuttAra yati tenaikadA tasyAH kathitaM eSa tulagrAmosti nityamAbharaNaparidhAnamayukta kadAciyadyatra caurAH samAyAnti tadA tavAGgakadarthanA bhavati sA prAha yadA caurAH samAyAsyanti tadA tvaritamaGgAdAbharaNAnyahamuttArayiSyAmi zranyadA tasyA gRhe eva caurAH samAyAtAH sA tadAnIM nibaDamaGgalagnAnyAbharaNAni svAMgAduttArayitamasamarthAH tathaiva sthitA tasyAsAbharaNAH pANAdyavayavAMchitvA tairgRhItAH sAca mahatIM kadarthanAM prAptA mRtA evamanyepi prAkRtakavivAka kAlena vivekametu' zaknoti samicca logaM samayAmahesI appANa rakkhau caramappamatto va pramAda parihArA parihArayo vaNigmahilaiyo rudAharaNa ekA vaNigmahilA proSita patikA nijavapuH zuzrUSA parAgTahavyApAreSu pramattA dAsAdInAM yathAhaM bhojamAdyapi zradadAnA tairmuktA tato gRhAgatena bharttA svagTahe bhRtya vibhavahAniM dRSTvA sAstro niSkAsitA tato vaNijA bahudravyeNa zranyA pariNItA sA ca na svadehazzuzrUSAM karoti yathAhaM bhRtyAn bhojayantI kAryeSu niyuJjayantau ca bharvA gRhasvAminI kRtA ihaiva janmani prathama strauvatpramAdAddoSAn prApnoti apramAdAt dvitIya strIbadguNAna vApno mahesau appANa rakkhau carappamatto // 10 // muha 2 moha guNo jayaM taM aNegarUvA samaNaM caraM taM phAsA phusaMti asamaM vicaraM jIva rakSA karatu 10 muhurmuha bariMbAraM zabdAdIn jayaMtaH sAdhu kehavA ke vAraM2 mohanI jote ke saMyamamArge gacchantu anekarUpasparzA spRzanti a maJjasaM anukUlaM pratikUlaM yathA syAttathA nAnA prakAre sAdhune vicaratAMne spardhA anukUlaM yathAsyAt nAnAprakAranA sparza AvosAdhune pharase ke mUMDA bhalA ********** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA tautyupanayaH 10 muhu muI mAhaguNe jayantaM aNegarUvA samaNazvaranta phAsA phusantau asamaJcasacca na tesu bhikkhU maNasApatrose 11 sparzAH sRzyante indriya riti sparzA: zabdAdayo viSayAH zramaNaM sAdhaM asamaJjasaM pratikUlaM yathAsyAttathA spRzanti sAdhaM prati duHkkhadA bhavanti kaudRzAH sparzaH aneka rUpAH vayo. 188 * 8 viMdhati vidhAH sAdhu kiM kurvanta' muhurmuTu ra 2 mohasya guNAn jayanta' zabdAdi viSayAn jayanta bhikSusteSu pratilAmeSu anulomeSu vAna prAdu theta praveSaM na kurvota na ca harSitopi bhavet ityarthaH 11 mandAya phAsA bahulI haNijjA tahappagAresu maNaM na kuSjA ra khejja kohaM vizAina mANa' mAyaM na mevejja pahijja lohaM 15 ca punaHsAdhustathA prakAreSu viSayeSu manI na kuryA tathAprakAreSu iti kozeSa spardhAH kIdRzAH santi tAnAha spIH mandAvartante manda yanti vivekinaM iti mandAH punaH kIdRzAH spAH bahulobhanIyAbahulIbhayanti lobha mutpAdayantIti bahulobhanIyAH punaH sAdhuH krodhaM rakSena punarmAnaM jasaMcanatemubhikkhUmaNasApa usme // 11 // maMdAya phAsA bahulo haNijjA tahappagArasu maNaM na kujjaa| rakveja kohaM nateSu bhikSuH manasA pradeSaM kuryAt te spartha upari sAdhU heSa na ANa 11 mandayanti vivekinamajJatA nayantI mandAH pracuraH lobhanAmA strInA sparthapuruSane mandapaNe mUr3hapaNe ghaNu lobhAveche tathA prakAreSu sparzAdiSu mano na kuryAt tathAprakAra sAdhUstrI taNAhAva bhAvasparzanane viSe mana sphe Tayet krodhaM vinivAra yet mAnaM sAdhu krodha na kare mAna pher3e mAyaM na sevayet lobhaM sphe Tayet mAyAne na seve lobhane TAle 12 ye saMskRtAH tucchatattvajJAH baudAdyAH te saMskRta bhASAnA bolaNahAratucchaparavAdI vAdanA karaNahAra te premaddeSAnugatAH paravasAH te rAgadde dhane vasi pacA paravasa paDyA thakA pharase ke ete paravAdinI * anyatorthikA'dharmAH tAn nindan e para anyataurtho'dharmIne nindato dhako abhilikhet jAnAdIn guNAn yApama ttiH samApto bravImi sAdhu saMyamanAguNa bAMcha saMyamane viSa vaH jihAM lage zarIrabheda na pAme tihAM lagedharmane virSa pravatta 13 iti caturtha adhyayanaM asaMskRtam saMpUrNam // atha akAmamaraNaM sUba rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA prA0saM07* 41 mA bhAga bhASA Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a04 188 sUtra bhASA uttarAdhyayane asaMskRtAdhikAram sampUrNam bhAvitAtmA aNagAra zrIbUTe rAyajI tacchiSya bhagavAna vijaya sAdhunA saMzodhitam vinayet garva'spheTayet mAyAM na seveta lobhaM prasayAt parityajet jesaGkhyA tuccha paraSpavAI tepijja dosANa gayAparajmA ee ahammuti dugaSyamANo ka guNe jAvasaraurabheuttivemi 13 ye parapravAdinaH saMskRtAH tucchAH yadRcchAbhi dhAnatayAniH sArAH tepijjado sAla gayA premaheSAnugatAH rAgadveSAnugatAH santi punasteparajmAH paravazAH rAgadveSagrastAH santi ete adharmahetu tvAt zradharmAH iti zramunA prakAreNa jugupsa, mAnaH tatparicayaMnivArayan mindAyAH sarvatra niSedhAt na nindat guNAn jJAnAdaun kAMkSeta abhilaSet kathaM yAvat zarIra bhedaH zarIrasya bhedaH patanaM syAdityarthaH iti pramAdApramAdayo rheyo pAdeya srucakaM asaMskRta prathama padopalacitaM zrasaMskRtAkhyaM caturtha madhyayanaM sampUrNa 4 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha dIpikAyAM upadhyAya zrama kaurttigaNiziSya lakSmIvallabha gaNiviracitAyAM caturthAdhyayanasyArthaH sampUrNaH // 4 atha pUrvAdhyayane yAvaccharora bheda iti brUyatAmaraNa kAle'pi zrapramAdaH kArya ityuktaM sacamaraNa vibhAga jJAnataH syAt ato maraNa bhedamAha iti caturtha pacamayoH sambandhaH asya simahohaMsi egetiye duruttaraM tatyaege mahA pane imaM pahumudAhare 1 tryAkhyA eke mahApuruSAgautamAdayaH ghAtikarma rahitAH arNavAt saMsAra samudrAntIrNAH pAraM prAptAH kIdRzAt arNavAt mahaughAt viNaejjamANaM mAyaM nasevejjapahejjalohaM | 12 || jesaMkhyA tucchaparappavAitepejja dosANugayA parajmA ee graha moti duga' chamANokaMkheguNe jAvasarIrabhe uttibemi | 13 || asaMkhyajbhayAM sammatta' / asavaMsi mahohaMsi egetinaM duruttare adhyayanaM prArabhyate 4 arNave mahau ghesa sArasamudra mahA jehanI pravAha ke ehavo saMsArasamudra bohA maNI ke ekaH kathit duruttaraM viSamasthAnaM saurya eka ***X**X*X**X**X******************************** rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM 00 14 mA bhAga Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TaukA mahAn podhovasya samahauSastasmAt atra prAktatatvA vibhakti vyatyayaH he jaMbU tatra devamanutha sabhAyAM ekasmin kAle ana bharatakSetre ekasya tIrtha karasya vidyamAnatvAt ekomahAvIraH imaM prazna praSTavyArtha rUpaM prazrayogya vAkyaM udAjaI udAhatavAn kathaM bhUta: eka: mahAprAntaH mahato kevalAmikA * prajJAJaptiryasya sa mahAprajJaH 1 santimaya duveThANA akvA yA mAraNaMtiyA akAma maraNacce va sa kAma maraNantahA 2 ime pratyakSe sthAna prAkhyAte jIvani 4 vAsAvayau AkhyAtI pUrvatIrtha karaiH kathitI kauzaddesthAne mAraNAntike maraNameva anto maraNAnta stana bhavaM mAraNAntika tasmin maraNAvasthAyAM jAte 4 ityarthaH tadde sthAna eka kAma maraNaca puna randhat tathA sakAma maraNa akAma maraNa bAla maraNa sa kAma maraNa paNDita maraNacava zabdIpAdapUraNArthoM OM maraNa saptadazadhA bhAvIcImaraNa' 1 pAvadhimaraNa' antima 3 balaya 4 vazAvarta 5 antaH zalya / tava 7 paNita 8 bAla 8 mitra 1. chadmastha 11 8 kevalau 12 vihAyasa13 hapRSTha 14 bhattaparijJA15 iGginI.16 pAdapopagamana 17 1 bAlANa akAma ta marata asayaMbhave paNDiyANa sakAmaM tu ukkoseNa sayaMbhave 12 bAlAnAM mUrkhANAM akAmaM pakAmena anaumitatvena miyate asmin iti akAma maraNa' asaktat vAraM vAraM bhaveta tu puna: paNDitA sakAmaM sahakAme na Ipsitena mriyate'smin iti sakAmaM maraNa yasmin Agate sati asantra stha tayA utsava bhUtatvena sakAmaM iva sakAmaM tatyaege mahApanne imaMpagraha mudAhare ||sNtimey duveThANA akkhAyA mAraNaMtiyA akAma maraNaMceva sakAma maraNaM * mahApuruSatIrthakara sAdhu e saMsArasamudratasyA dustaraH tatra eko mahAprAjJaH tihAM eka mahAbuddhivantaH idaM prazna udAharet kathitavAn eka sAdhu e prazna * kahe to to 1 santi vidyate me mama he sthAnake santi ke mAhare doyasthAnake AkhyAtAH mAraNAMtikAH kayA maraNane avasara eka akAmamaraNaM nizcaye * na eka sthAnake akAmamaraNa karjA dvitIyaM sakAma maraNaM tathA vauju sthAnaka sakAma maraNanI kahyaH 2 bAlAnAM mUrkhANAM vivekarahitA nAM prakAmaje RRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRO rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga sUba bhASA Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA pa.5 201 tAdRzaM maraNa paNDitAnAM utkRSTa sa kvat eka vAraM eva bhavet utkarSeNa upalacitaM kevali sambandhi ityarthaH jaghanya na tu zeSa cAritra vata: saptASTavArAn * bhavet tasthimaM paDha maNThANa mahAvIreNa desiyaMkAmagidde jahA bAlebhisaMkUrAikubbaI 4 tatratayodayomaraNayormadhye prathama sthAnaM mahAvIreNa akAma maraNa dezitaM kathitaM tathA yena prakAreNa kAmavAH kAmeSu indriyasukheSu gRhAH kAmagravAH viSayiNo jIvA'ta eva bAlA mUrkhA bhRzaM pratyarthaM vArambAra akAmamaraNaM ati kurvate azaktau api manasA duSkarmANi kRtvA muhurmuhu niyante ityarthaH kIdRzA mUrkhAH krUrAH 4 jegidde kAma bhogesu ege kUDAya gacchaI na mediTTe para loe cakSudiTThA imAraI 5 kAmabhogeSa yaH ekaH kazcit krUrakarmA puruSaH kUTAya narakasthAnAya 'narakasthAnaM gacchati naraka vrajati ityarthaH kUTaM prANinAM pIDAkaraM sthAna dvitIyAsthAne caturthI prAkRtatvAt athavAya ekaH kazcit kAmabhogeSu gRhaH sa kUTAya gacchati mRSA bhASAdikUTa tahA // 2 // bAlANaM akAmaMtu maraNaM asaI bhve| paMDiyANaM sakAmaMtu ukkosaNaM sardU bhave // 3 // tatthimaM paDhamaM ThANaM mahAvIreNa desiyaM / kAma giddhe jahA bAlebhisaM kUrAI kubbaI // 4 // je giddhe kAma bhogesuege kUDAya gcchii| name * mUrkhanAnI pApanA karaNahAra ehavo manuSyane akAmamaraNa hoI asakRt vAraM2 bhavet bAlane akAmamaraNa bAraMvAra hoI paNDitAnAM sakAmaM tu paNDitadha Bii mANasane sakAmamaraNa hoi utkarSeNa kevalaunAmekavAraM bhavet paNDitane sakAmamaraNa eka javAra hoi3 taba akAma sakAmamarNayormadhye prathama akAmaM sthAnaM pahilu akAma maraNa sthAnaka mahAvIreNa dezita prarUpItaM zrImahAvIra deve kahyaM kAma lolupaH san yathAmUrkhaH kAmabhogane viSe graha ho thako * vAlamUrkha bhRyaM atyartha krU rANi hiMsAdIni karmANi karoti atikra ra hiMsAdika karma kare 4 je AsaktAH strIsambhogeSu vilepanAdiSu je manuSya kAma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NA.. ONR. FS 8 tasmai pravartate taM prati kavihakti bhItvaM dharma kuru tadA sa vakti mayA paraloko na dRSTaH imAiyaratiH kAmabhoga mukharatiH cakSurdRSTA pratyakSaM dRzyamAnA vartate 5 hatyA gayA ima kAmA kAliyA je aNAgayA ko jANai para loe asthi vA nayi vA puNo 6 ime kAmAH kAmabhogAH hastAgatAH haste AgatAH hastAgatA svAdhInA vartanta ityarthaH ye anAgatAH AgAmi janmani bhaviSyantauti AgAminaH kAmabhoga sukhAste kAlikA kAlebhavAH kAli kAH anizcitAH ko jAnAti paralokaH parabhavaH asti vA nAsti vA itibhAvaH 6 jaNaNa sahi hokkhAmi iibAle pagambhaI kAmabhogANarAeNaM kasaM * sampaDivajjaI 7 tata: sa kAmabhIga rasagrahaH pumAn bAla: iti pragalbhate iti dhAyaM gRhNAti ityuktvA dhRSTo bhavati itauti kiM ahaM janena sAI bhavi diThTha pareloe cakkhu diTThA dUmA raI // 5 // hatyA gayA ime kAmA kAliyA je annaagyaa| ko jANaDU pareloe ____ asthivA natvivA puNo // 6 // jaNeNasaddhiM hokkhAmi iDU bAle pagammaI / kAma bhogANu rAeNaM kasaMsaM par3ivajjaI // 7 // * bhogane viSe rakha huvA ke lapaTAI rahyA ke eka mRSA bhASA gacchanti se ekAMti kUDo vole tathA krUrakarma kara na me dRSTaH paraM lIka: paralokame dauTho nathau / cakSuSTAI mAratiH ekAma bhoga e strInAM sukha pratyakSa dause ke 5 hastAgatAH ime kAmAH ekAma bhogahasta prApta ke ekAma bhoga kuMbhoga vu ete. * kAlikAH zabdAdyAH ye AgatAH ekAmabhoga choDaune dharma karo jima Age sukha pAmo koNa jANe Age ki sya che bhAge kuNe dauThaM ke ko jAnAti para loka: koNa jANe paraloka prasti vA nAsti vA ke kiMvA nahI ke lokena sAI bhaviSyAmi laMpaTa thakI dhaThAra kara jima etalA lokanI gati isye tima mAharau paNagati husya iti mUrkhaH pragalbha te avalaMvata ima karau mUrkha dhauThAI karau avalaMbe ke kAma bhoganu rAge na kAma bhogane rAge karau kezaMsa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA a05 203 thAmi ayaM kAmabhoga sukha bhoktAjanI yAdRzo bhavizcati tena sAI ahamapi bhavithAmi sabAla iti uklA kAmabhogAnurAgaNa kAmabhoga hena klezaM 8 sampratipadyate klezaM iha paratra ca bAdhAtmaka duHkhaM bhajate ityarthaH 7 tose daNDasamArabhaItasesu thAvaresa a aDhAe aNaDAe bhUyagAmaM vihaM saI 8 tataH * * kAmabhogAnurAgAt sa dhAge vAn baseSu ca punaH sthAvareSu daNDa samArabhate manodaNDa vAkAyaiH pIDAM samArabhate arthena dravyotpAdananimitta anarthena niHprayojanena vA bhUtagrAmaM bhUtAnAM pRthivyapte jI vAyu vanaspatyekendriyahIndriya naundriya caturindriya paJcendriyAdi jIvAnAM varga vizeSeNahinasti atra 8 ajapAlakathA yathA ekaH pazapAlA vaTatale'jAsu suptAsu tatpatrANi chidrau kurvan akhApahRtana kutacidA yAtana' kasyacidrAsaH putreNa dRSTI bhaNitazca are ahaM yasya kathayAmi tadakSauNitva pAtayiSyasi tena pratipanna rAjaputreNa sa svanagaranauta: ekadA'vavAhanikAya gacchato rAjJI cauthi rAjaputra preritaH sapAtayAmA sa pathAtma rAjaputrI rAjAjAtaH pazapAlasyaiva muvAca varaM vRNutenokta yatrAhaM vasAmi tadeva grAmaM dehi rAjA tatyAmantasya dattaM tena ca tatra ghanAstambavallA AropitA niSpanneSu catumbeSu guDena sAIntunda khaNDAni khAdan gAyati ahamapi sikhijjA sikkhiyaM na niratyayaM aTTamaTTappa sAraNa khajjae gulatumbayaM 1 tena hi pazapAlena vaTapatrANi anarthAya chidritAni akSauNi punararthAya utpATitAni ubhayatrApi prANivadhaH kRta: iti 8 hiMse bAle musAvAI mAile pisaNe saDhe bhuJjamANe suraMmaMsa seyaM meyaM timavaI 8 sabAlaH hiMsraH hiMsanazIlo bhavati punarmaSAvAdI bhavati tao se daMDa samAraMbha tasaimu thAvaresuya / aThAeya agaTThAe bhUva gAmaM vihiMsaI // 8 // hiMse bAle musAbAI mAille prati padyate kleza paNa par3avaje cha 7 tataH sadaNDa Arambha hiMsA samArambhe te isyo dhoTha paNo Adaraune tivAra pachI te mUrakha baseSu sthAvareSu jauveSa * basa sthAvarajIvanI viNAsa kara dhanAdi kAryAya nirarthaka kAryane arthe nirarthaka badha kare prANi ndaM vihimeba ghaNA jIvane vidhvaMse mAre 8 rAya dhanapata siMha vAhAdura kA prA.saM.2011 mA bhAga Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 14 cH 1 TIkA mAila: mAyAkArakaH kApaTyavAn pizunaH paranindaka: puna: zaTho veSAdyanyathA karaNena dhUta : mUryo vA surAmAMsaca bhuJjAnA'pi me mama etat zreyaH kAni iti manyate ataeva zaTha ityarthaH 8 kAyasA vayasAmatta vitta giddha aithisa duhI malaM saJciNuI sisunAguJcamaTTiyaM 10 punaH kIdRza sakA yenamattaH punaHrvacasAmattaH punaHvitta dravye gTanaH lobhI ca punaH strISu gRhaH kAyenamattaH yatastataH pravattimAn balavAn ahaM rUpabAn ahaM iti iti cinta * yan vacasA AtmaguNAn kathayan sukharohaM iti vA cintayan upalakSaNAt manasA madAdhyAto dhAraNAdi zaktimAn ahaM iti cintayan saduhotti iMdhA hAbhyAM rAgaddeSAbhyAM malaM saJcinute malasaJcayaM kurute kaH kAM iva zizunAga: alaso hondriya jauvavizeSaH bhUnAgaH yathA mRttikA saJcanute sa ca snigdhatanu tayA bahiH pradeze zarIre reNubhi ravaguNyate antazca mRttikAM eva anAti tatazca mRttikAto bahinisarava sUryakiraNe: zuSyan vizthati vina zyati vinazya ca mRttikAyA eva vRddhi kurute tathA sopimalaM karmamalaM baI yati karmaNa eva utpadyanta punaH karmamala vRddhi karItItyartha 10 topuTThI AyaGkeca gilANo paritappaI pabhaugo paralogasma kammANuppe hi appaNo 11 tato'STakarmamala saJcayAdanantaraM AtaGkana rogana spRSTaH san glAnaH glAniM prAptaH paritapyate parikhidyate paralokAt prabhautaH kathambhUtaH sa: AtmanaH karmAnupakSo yadA rogAdigrastI bhavati tadA svayaM jAnAti mama karmaNAM vipAkojAtaH mayA purAyAni azabhAni karmANi katAni tasmAdahaM paralokepi duHkhau bhaviSyAmi iti svavatakarmApekSau khakkatakarma vicAraka sUtra pisuNe saDhe / bhuja mANe suraM maMsa seya meyaMti mannaI // 6 // kAyasA vayasA mate vitte giddhe ityim| duhao malaM. hiMsan mUrkhaH mRSAvAdI hiMsA kare vAla mRSAvAda bole mAinatti mAyAyuktaH paradoSa bhASako mAyAi karau sahita cAr3I khAve nindA kara bhujAnaH san madyamAMsaM madyamAMsa khAto thako zreya prasasya iti manyate zreya ruDo karau mAne / kAyena vacasA madavAn kAyAda karau bacane karImatta mAtI dravye rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhASA ityarthaH 11 sayAma naraeThANA asaulANaca jAgaI bAlAeM kUrakammANaM pagADhA jatthaveyaNa 12 memayA narake sthAnAni zrutAni yAgatirnarakAdi saMcigaDU sisunAgovva maTTiyaM // 10 // to puTTho AyaMkaNaM gilANo paritappaI pabhIo para loyasma kammANa pyehi appaNI // 11 // suyAme narae ThANA asIlANaMca jA gii| bAlANaM kara kammANaM pagADhA jatya veyaNA // 12 // tattho / vavAiyaM ThANaM jahAme tamaNmayaM / ahAkamme hiM gacchato so pacchA paritappaI // 13 // jahA sAgaDiujANaM saMmaM hiccA lolupA strISu lolupaH vitta ane strIviSe rAja thako strISu chAbhyAM rAgaddeSAbhyAM pApAM badhnAti rAgadde Se karau pApa bAMdhe alasa iva mRttikA jimasizunAga 6 alasI AmATI khAI peTa mAMhi mATo rahe pache tAvaDe sUkANathakAmare1 tataH spRSTaH AtaMke na rogana pache roga Avo pharastho glAnaH san paritapyate 8 khidyate glAna huo para kheda pAme bhauta: san paralokAt paraloka thako bauhato thako AtmAna: karma caunayati hAmayA duSTa kRtaM pApaNA karma ciMtave me 8 muMDu kaudhu 11 tatra narakeSu upapAtakaM sthAnaM utpattisthAnaM te narakune viSa upajavAna sthAnaka yathA bhavati tanamayA zrutaM avadhAritaM te mesAMbhalyu nahI avadhAyu nahIM nija upArjita karmabhi narake gacchan ApaNA upAA karma teNe karo narakane viSe jAtuthako saprANI pazcAt paritapyate pache maraNa same te prANI kheda pAme mahA bhUDau karaNI karau narake jAya 12 me mayA narake sthAnAni zrutAni me narakasthAnaka sAMbhalyA azaulAnA bhIla rahitAnA yA * gati: je gati yaula rahitapuruSa: bAlAnAM mUrkhANAM krUrakarmaNAM bAlaka acAnI mUrkha krUrakarmanA karaNahAra pragAr3hA dAruNA yatra vedanA zautI 8 cAdimayo bohAmaNau johAM sauta uSNanau vedanA che13 yathA yAkaTiko jAnan jima zAkaTikagADIvAn udyAnane viSa jotoyako samaM mahApaMthaM tyaktA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u0 41 mA bhAga Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TokAx asaulAnAM gati vidyateyatrayasyAMgato kara kammaNAM bAlAnAM mUrkhANAM AtmahitavidhvaMsakAnAM pragADhA vedanAsti 12 tatyo vavAiyaM ThANaM jahAma tamaNusma yaM ahA kammahiM gacchantI sopacchA paritappaI 13 tatra narakeSu aupapAtikaM sthAnaM varttate upapAta bhavaM aupapAtikaM tatropapAtike sthAna antarmuhartAdana ntaraM chedanabhedana tADana tarjanAdikaM syAt yathA yathA tabarakAdisthAnaM me mayA anuzrutaM varttate avadhAritaM iti cintayan pazcAt AyukSaye yathA karmabhi gacchan sa paritapyati 13 jahA sA gaDiujANaM sammaM hiccA mahApahaM visamaM mamAmIibro akvebhamAMmi soyaI 14 yathA zAkaTikaH samaM samIcauna mahApatha rAjamArga hitvAtyaktA viSama mArga uttIrNaH san yAna zakaTaM akkhe dhuri bhagnesati zocate zakaTaM cintayati zakaTabhaGgasya thokaM karoti yatAdhig mAM ahaM jAnan api zakaTabhaGga kaSTa mavAptavAn 14 evaM dhamma viukkama ahamma paDivajjiyA bAle maccu muhaM patte akvaM bhayovasIyaI 15 evaM amunA prakAreNa dharma vyutkramya vizeSeNa ullaMghya adharma pratipadya bAlo mUrkhaH mRtyumukhaM maraNaM mukhaM prAptaH san zocate zokaM kurute kaiva atre bhagne zAkaTika iva 15 tabhI se maraNaM taMmi bAle saMtasmaI bhayA akAma maraNaM maraI dhutteva kaliNa jie 16 tata: sa mUkhoM maraNa te bhayAt saMtrasate * saMtrAsaM prApnoti akAma maraNaM mriyate mriyamANa: san zokaM vidadhAti ka iva dhUrta : dyUtakArI kalinA dyUtadoSana jitaH kenacit tatodhikena duSTena: jita: grahItadravyaH san zocate tathA zocate ityarthaH anena saha mayA kimartha kraur3A katA ahaM hAritaH 16 evaM akAmamaraNaM bAlANaM tu paveiyaM ettI mahApahaM / visamaM magga momo akkhe bhaggaMmi soyaI // 14 // evaM dhamma viukmma ahamma pdd'ibjjiyaa| bAle macca samo moTo mArga jANato thako chAMDaune biSamamArge gaMtu pravRttaH viSamamArge jAvA mAA gADu leIne cakramadhye sthite kASThe bhagne zoccA te gADInI dhurI bhAge thake zoce pichatAve 14 evaM dhamma vyatikramya ullaMghe eNa dRSTAMta zrI tirdhakaranI bhASyo dharma chADIne adharma pratipadyate dharma mArga choDaune adharma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM07.41 mA bhAga Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sakAmamaraNaM paMDiyANaM sahame 17 bAlAnAM akAmamaraNaM etat praveditaM tu zabdo nizcayArthe mUrkhANAmeva akAmamaraNaM ityarthaH tIrthakaraiH kathitaM ita prastAvAdanantaraM me mama kathayata: paNDitAnA sakAmamaraNaM yUyaM zRNatha 27 maraNaMpi saputrANaM jahAmatamaNamma viSyasabamaNAdhArya saMjayANaM busImo18 mahaM patte akkhe bhaggeva soyaI // 15 // tatro se maraNaM taMmi bAle sNtmmiibhyaa| akAma maraNaM maraI dhutte vAkaliNA jie // 16 // eyaM akAma maraNaM bAlANaM tu paveyaM / etto sakAma maraNaM paMDiyANaM suNehame // 10 // maraNaMpi sapussANaM jahA me tamaNusmayaM / viSyasamma maNAghAyaM saMjayANaM busaumao // 18 // na imaMsabvesu bhikkhUsu na imaM savvesu gArimu mArga aGgIkAra kare bAlo mUrkhaH maraNa mukhaM prAptaH san mUrkha maraNaprApta huo thakI dhurI bhanna iva zocyate dhUraubhAgyA thakAM jima gADI vAna zoce timI zoce 15 tata: samaraNasamaye prApte te bhaNI bhArI karamI jIva maraNasameM prApta huvA dhakA bAla bhayAt narakagati rupAt saMtrasyate bAlamUrkha maraNasame prApta huA thakA akAma maraNana mRyate manuSya mUrkha bAlamaraNe karaune mare narake jAye yathA dUtakAraH kalinA dAyena jitaH san zocate yathA pramAdI zocyate ityarthaH jima juvArI dAve jautyo dhako bhure zoce tima pApI jauva zoce 16 etat akAmamaraNaM e akAmamaraNa jANavo bAlANAM murkhANAM ca prarUpitaM e maraNa mUrkhane kahyo itaH sakAma maraNaM paMDitAnAM kathayiSyAmau zRNuta hive paMDitamaraNa kahasye sAMbhalo paMDitAnaM maraNaM AkarNaya paMDitamaraNa sAMbhalo 17 maraNamapi puNyavatAM puNyasahitAnAM te sakAMmamaraNapuNyavaMta jauvane huve yathA etat anuzrutaM avadhArItaM jimata paMDItamaraNa gurumukhe sAMbhalyo ke tima kaDu ku viprasanna anAghAtaM anAkulacitta' vinarahita ke ehavA manuSyane saMyatAnAM vazyAtmanAM saMyatI pApaNI AmA vasa kaudhau ke 15 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 09.15mA bhAga Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA * a5 2.8 sapuNyAnAM puNyavatAM saMyatAnAM yathA me mama maraNaM anuzrutaM avadhAritaM bhI bhavyA stat sakAma maraNaM bhavaddhi manasi dhArya kIdRzaM sakAmamaraNaM viprasanna vizeSeNa kaSAyAdi malarAhitye na prasanna nirmalaM punaH kIdRzaM anAghAtaM na vidyate aghAtI yatnavattvena agdhajIvAnAM saMyamajIvitavyasya ca nAzo yasmin tat anAghAtaM kIyAnAM saMyatAnA basaumatrI pArSatvAt vazyavatAM vazyaH prAmA yeSAM te vazyavaMtaH teSAM jitAtmanAmityarthaH 18 na maM savesa bhikbUsa na imaM sabbesu gArisa' nANAsolA agAratthA visamasaulAya bhikkhuNo 18 idaM paNDita maraNaM sarveSAM bhiSaNAM sAdhUnAM na bhavati kintu kaSAMcitmAdhUnAM bhavet yataH agArasthAH gRhasthA: nAnAthIlAH nAnAcArA bhavanti ca punarbhikSavopi viSamathaulA: viSama' viSadRzaM zaulaM yeSAM te viSamazIlAH kecitma nidAnatapaH kArakAH kecit nidAnarahitatapaHkAriNaH kecihimalacAritriNaH kecidakuzacAritriNaH iti kathanena tIrthAntarIyAsta vezadhAriNa: dUrataeva utsAritAH 18 saMti erohiM bhikva hiM gArasthA saMyamuttarA gAratthehiM ya saJbehiM sAhavo saMjamuttarA 20 ekebhyo bhittabhyo nizava bhagnacAritrAdibhyaH nANA saulA agAratthA visamaMsI lAya bhikkhuNo / 16 / saMti erohiM bhikkhUhiM gAratyA sNjmuttraa| gAratthehiya saba hiM sAhavo saMjamuttarA / 20 / caurajiNaM na giNiNaM jaDI saMghADi muDiNaM / eyAIvi Na tAIti dusmIlaM pari * naca idaM paMDitamaraNaM sarveSu bhikSuSu bhavanti epaNDitamaraNa saghalAe sAdhune nahoI naca idaM sarveSu gRhastheSu e paMDitamaraNasaghalAi gRhastha ne pauNa nahIM aneka vividhavratAH gRhasthA: nAnAprakAre gRhasthanA AcArache viSamazIlAH atigahanAcAraH saMyamatapaH viSama AcAra sAdhUnA cha 18 saMti ekebhyaH kutaurthika bhikSabhyoH sanyAsI yogI vauhA ityAdika kutIrtho dhako gRhasthAH saMyama anuttarAH pradhAnAH ekara gRhastha saMyama karI pradhAna ke gRhasthebhyo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TokApASaNikutauSibhyazca agArasthAH api ehasthA'pi saMyamuttarAH santi saMyamena dezaviratilacIna dharmeNa uttarAH pradhAnAH santi sarSapameruparvatayorivAM * *taramasti sarvebhyo vividhatrividha pratyAkhyAnaM dharebhyaH agArasyebhyaH sAdhavaH SaDvatakAyarakSakAH sajame saptaHdazabhedena uttarAH pradhAnAH samIcInAH snti| 208 8 ana dRSTAntaH ekaH zrAvaka: sAdhu pRcchati zrAvakAnAM sAdhUnAM mithaH kiyadantaraM sAdhunota' merusarSapopamamantaraM tata: AkulIbhUta: sa zrAvakaH punaH pRcchati kuliMginAM zrAvakANAM mithaH kiyadantaraM sAdhunokta merusarSapopamamantaraM tataH sa dhAvakaH svastho jAtaH 20 caurAjiNaM na giNiNaM jar3ausaMghADi * muMDipa evArivina tAyaMti dussaulaM pariyAga yaM 21 etAni sarvANi vyaliGgAni pariyAgayaM pravrajyAM gataM dIkSAM prApta arthAt dravyaliGginaM du:sau / saM na vAyate saMsArAt duHkarmavipAkAt vA na rakSanti etAni kAni liGgAni tAni Ara caurANi valkalAni valkalacauradhAritva ajinaM carmacAritvaM nagiNiNa namnatvaM jaDI iti jaTAdhAritvaM saMghATautva vastrasaMghAtItpannatayA yuktatvaM kaMdhA dhAritva muDiNa muMDatvaM etAni sarvANi dravyaliGgAni na mokSa yAyaM // 21 // piMDolaeva dusmole nagarAo na muccaI bhikkhAesa gihatye vA subbae kammaI divaM / 22 / agAri sAmA * sarvebhyaH saghalA gRhasva thakI sAdhavaH saMyamena uttarAH utkraSTAH sAdhu bhamavaMta saMjame karau utkaSTa ke 20 hauvarANi ajinaM carmanigiNiNaM nagnatva 8 vastra proDhe carma pahare athavA nagna rahe jaTAdhAritva saMghAr3I kaMthA dhArityaM muMDiNaM muMDItatva jaTA rAkhe kaMthA rAkhe mAthu muMDAve etAnyapi duHkarmaNA bhASA nayanto naravanti italA duHkarma kIdhu te durgati paDatA jIvane rAkhe nahI kIdRzaM durAcAra daukSA yuktamapi kisthA ke te darzanau dIkSA lodhI ke pauNa * kumArga pravAcAra pravattai 21 bhikhyAmevyapi duHyaulabhikSA mAMgI bhAjIvikA kara ane anAcAra seve pApakarma varje nahIM narakAnna mucyate na chuTe ve paraM naraka itau kuTe nahIM jIvaDI tathA bhikSako vA ehasthA vA tathA bhikSakahuzrI athavA gRhastha huyI zobhanavrataH san devalokaM gacchati bhalA bratapAla rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA a.sa.u. 11 mA bhAga sUba Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 dAni bhavantItyarthaH 21 piMDolaeva dussaule naragAmI na muccaI bhikvAe vA gihatye vA subbae kammaI divaM 22 piMDolagopi bhikSuryadi narakAva mucyate 54 tadA duHzIlaH kaSAyAdi yuktastu narakAna mucyate eva piMDaM paradattagrAsa avalagate sevate iti piMDolagaH atra nizcayamAha bhikSAdIbhikSurathavA ehastho vA OM bhavet tayorbhikSAdaggRhasvayoH sAdhuvAvakayomadhye yaH suvrataH suSTuzobhanAni vratAni yastha: sasuvrataH sadivaM svarga kramati vrajatItyarthaH atradramakakathA yathA OM rAjarahe kathit dramakaH udyAnikAnirgatajanabhyI bhikSAmalabhamAnI ruSTaH sarveSAM cUrNanAya vaibhAra girizilAJcAlayan zilA tarnipatitaH zilAtale cUrNitavapuH saptamanarakAtaH evaM bhikSurapi durdhAnena duHzIlatvAnarakameva gacchatauti paramArthaH 23 agAri sAmAra yaGgAi saTTIkAeNa phAsae posahaM duhIpakkha' egarAi na hAvae 13 AgArI gRhastha: sAmAyakAMgAni sAmAya kasya aGgAni sAmAyakAMgAni niHsaMkita ni:kAMkSita nirviti kimitA mUDha dRSTi pramukhANi kAyena spRzati kauza: san zraddhau zraddhAvAn san punarya hasthaH ubhayoH zakla kaSNapakSayoH pauSadhaM sevate caturdazI pUrNimA / syAdiSu pauSadhaM AhAra pauSadhAdikaM kuryAt ekarAtri api ekadinaM api na hApayet na hAni kuryAdityarthaH rAtrigrahaNaM divA byAkulatAyAM rAtrI api pauSadhaM kuryAt cet evaM nasyAt tadA caturdazI aSTamI uhiSTA mahAkalyANaka pUrNimAcaturmAsakatrayasya divase pauSadhaM kuryAt sAmAyikAM gatve naiva dUyaMgAI saDDIkAeNa phaase| posaha duhao pakkhaM egarAIna hAvae / 23 / evaM sikkhA samAvAma gihavAsavi *tuthako devaloke jAi 22 gRhasthaH sAmAyikAMgAni gRhastha sAmAyikanA aMga zraddhAvAn kAyena spRzati zraddhAvaMta zrAvaka kAyAI' karIne * pharase pAle suddhamane ahorAtre : poSadhAdika yo pakSayoH posaha ghaudasa aMdhArau ujAlauno kare suddha bhAve eka dinamapi na hA yati na tyajati eke rAtri paNi posahanau hAni na kare jo divase na thAi to rAtre kare 23 evaM zikSA samApatraH san iNi prikAre zikSA aMgIkAra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM010 41 mA bhAga bhASA Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ enTokA a05 211 sUtra bhASA siddhe bhede nopAdAna mAdara sthApanAthaM 23 evaM siktA samAvane gihavAsavisuvvara muJcai chAvapavyAtrA gaSTak sa lAgaya 20 eka 'gru- ks-- reNa zicA samApannaH zrahAcAra sahitaH gRhasthavAse api suvrataH dAdazavratadhArakaH san tvak parvato mucyate tvak carma parvajAnu kUrpara gulphAdi tato mukto bhavati zradArika sarorAt mucyate punaH saH zrAdaH yaca salokatAM gacchet sahalokena varttate iti sa lokaH yacairdevaiH sa lokaH tasya bhAvo yacca sa lokatAM devajAtitva' prApnotItyarthaH atra paNDitamaraNa prastAvepi avasara prasaGgAt bAla paNDita maraNamukta 24 aha je sambuDe bhikkha dui anayare siyA savyaduHkhappahovA deve vAvimahahie 25 atha anantaraM yaH saMhataH pazcAzrava nirodhakobhikSuH sarvaduHkha prahIye mokSe'thavA deve devaloke etayordvayo sthAnayormadhye anyatarasmin ekasmin sthAnesyAt kIdRzo devaH syAt maharddhikaH mahato Rddhiryasya samahADika : 25 uttarA vimeAhAi juI mantANa pubvaso sa mAibAi jakvAhiM AvAsAi jasaMsiNo 26 dauhAuyA DimantA samidhA kAmarUviNo ahuNo vavajrAsaM kAsAbhujjo azcimAlippabhA 27 tANi ThANApi gacchanti sikkhittA saMyamantavaM bhikkhAe vA mihatye vA je santi parinibbuDA 28 tribhiH kulaka te bhikSAdAH bhikSAvRttayaH sAdhavaH athavA gRhasthAH zrAhnAH saMyamaM punastapaH zikSitvA hRdiSTatvA tAni sthAnAni gacchanti prApnuvanti iti tRtIya gAthayA sambandhaH te ke micAdA punaste suvvae / muccaI chavipavvA gacche jakvasa logayaM | 24| aha je saMbuDe bhikvUdonha annayare siyA / savva dukkhappahI karaune guru pAse vratasAmAra kalye gRhavAsepi suvrataH syAt gharane viSe raha to thako subrata hove bhalA vrata pAle mucyate zradArikAt zarIrAt zradArika zarIra kAMDaune sadevalokaM gaccha t te devatA svarge thAdra 24 atha yaH saMhataH sAdhuH ApaNo AmA saMvare vaza kare te sAdhuSayoH siddhadevayoranyatarA syAt te sAdhu vindu' gata mAMhi eka koi gata pAme sarvaduHkha pracoNo vA siDaH syAt sarva duHkhacayakaro siddha hoi sAsato devopi maharSi kaH syAt jo ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ke ca gRhasthAH ye parinihatAH santi parisamantAt nihatAH vidhUta kaSAya malAH tAni kAni sthAnAni uttarANi sarvebhyo devalokebhyaH uparisthA nAni paJcAnuttaravimAnAni puna: kauyAni tAni vimohAni annAnarahitAni yeSu sthAneSu utpabAM devAnAM mithyA vAbhAvAt samyakta bhavati ityato vimohAni punaH kauyAni yutimantidIpsiyutAni prAkkatatvAt liGga vyatyayaH punaH kIdRzAni sthAnAni yArdevaiH samAkIrNAni sahitAni sovA devevAvi mahiDie / 25 / uttarArdU vimohAIjjuImaMtAyu puvyso| sAmAdUgAI jakhehiM pAvAsAI jasaM siNI |26dauhaauyaa dUDimatA samichA kAmarUviNo / ahuNo vavama saMkAsA bhujjo accimAlippabhA / 27 tANi ThANANi gacchati sikkhittA saMjamaM tavaM / bhikkhAevA gihatyevA jesaMti parinivva DA // 28 // tesiM soccA sapujjA zeSa kana rahe to maharika devatA thAi 25 anuttareSu vigatamohe anuttaravimAnane viSa mohanau karma nathau jihAM mithyAtvI nahI upaje samyaktI duvai dIptavaMtaH anukrameNa sarvadeva loka thako nyautIvaMta ke anukrama sarvadeva loke samAkaurNA: vyAptAH devaiH vimAna keha vAI devatAi bhasyA ke idRzAH pAvA * sAstava yazakhinaH ehavA AvAsa ke yazavaMta ke devatA 26 dIrghAyuSaH RddhivaMtAH dIrgha pAukhAnA dhau RddhivaMtaH samRhAH atidIptAH svecchayA rUpakA * riNa: samUha ke vaikriya rUpanavA karI sukhabhogave ke pradhunISapana zaMkAsA: tatkAla japanAsarikho sUryasarikhI prabhA ke jehanau bhUyo bahavaH arkasya sama * prabhAH valo ghaNo ke sUryanau mAlA sarIkhI prabhA krAMti 27 tAni pUrvoktasthAnAnigacchanti ehavo devalo kavirSa ehave sthAnake jAye Upaja abhyasya sapta dayadhA sayaMmanta pavAra bheda saukhaune satare bhede saMyamasaukhaune bhikSuko vA gRhastho vA tapasvI athavA gRhasthAM je kecita upayamaMti jiNe ApaNI AmA pAya dhanapatasiMha bAhAdara kA prA0saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ punaH kohayAni pAsamantAt AhAdapUrvakaM duHkharAhityena uthata yeSu tAni AvAsAni kathambhU tAste bhivAdAH gRhasthAzca yazaHkhinaH kutra ciTTI kAntara atra gAthAyAM uktAni sAdhu bAhAnAM vizeSaNani santi puna: kaudRzAH bhikSAdAgRhasthajIva devAH dohA uyAH dIrghAyuSaH palyasAgarI pamajovina: puna: kodRzAH RtimantaH ratnAdiyuktAH puna: kaudRzAH samRtA atyantAH prakaTA. punaH kIdRzAH kAmarUpiNaH kAmaM svecchApUrva rUpaM yeSAnta kAmarUpiNaH yAdRzaM rUpaM manasi vAJchanti tAdRzaM kurvantItyarthaH punaH kIdRzAH adhunotpanna saGkAyA: yeSAM kAnti RDI dauptivarNa * dikaM dRSTvA iti jJAyate ete idAnI utpabA: santi punaH kodRzAbhUyo arciAliprabhA: koTisUryaprabhAH arciSA jyotiSA mAlante yobhante ityevaM yaulA parciAlina:sUryAH bhUyAMsazcate'rci mAlinazca bhUyorcimAlina stahat prabhA yeSAnte bhUyorcimAliprabhAH 38 tesisuccA sa pujjANa' saJcayA saMjayANa busImayo / nasaMtasaMti maraNaMte saulavaMtA bahumuyA / 29 / tuliyA visesa mAdAya dayAdhammama khNtie| vippasaujA mehAvI tahAbhUeNa appa No / 3 / to kAle abhipyee saTTI taalismNtie| viNaejja loma harisaM * vasi kaudho ke 28 teSAM zrutvA sapUjyAnAM sAM bhalI pUjyane samIpe sAdhUnAM vazyAmanAM saMyatau ke vasaubhUta ke jahano AmAnava santi maraNamupa * gate maraNa pAvyA thakAM maulavaMto bahuzrutAH zaulavaMtane bahuzrutane 28 tolayitvA parIkSAM kRtvA vizeSaM gRhItvA medhAvI paMDita ApaNa putolaune viSaya vasau karaune pAdare dayA dharmasya cAntyAdi dayAdhana AmA pAdarI vizeSa prasanno bhavet prajJAvAn vizeSa paNe prasanna huve upasama kare medhAvI tathAbhUtanopa gAMta mohanAtmanA zAMtirUpa pAtmA karI pApaNe 30 tataH maraNakAle sampAye maraNakAla prApta huo bahAvAn tAdRzaguruNAM pAkheM zraddhAvaMta maraNane rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.5 - uttarAdhyayane maraNAdhikAram sampUrNa bhAvitAtmA aNagAra zrIbUTe rAyajau tacchiSya bhagavAna vijaya sAdhunA saMzodhitam gamba so mI na santa santi maraNante saulavantA bahussuyA 28 saulavantaH sAdhvAcArasahitAH bahuzrutAH sAdhavI maraNAnte maraNa samIpe samA gate sati na santrasanti na bhayaM prApnuvanti kiM kRtvA teSAM satpUjjAnAM saMyatAnA bhAvitabhitaNAM ukta svarUpa sthAnaprApti zrutvA punaH kIdRzAnA saMya tAnAM vazyavatA 28 tuliyA visesamAdAya dayAdhammasma khantie viSyasI ijamehAvI tahAbhUeNa appaNA 30 medhAvI buddhimAn sAdhustathA bhUtena viSaya kaSAya rahitena AtmanA viprasaudet vizeSeNa prasannatAM bhajat kiM kRtvA bAlapaNDita maraNa tuliyA iti tolayitvA parokSa punavizeSa AdAya bAlamaraNAt parihatamaraNAt ca vizeSaM viziSTatvaM AdAya yahovA tathaiva dayA dharmasyayati dharmasya zAnyA kSamayA kRtvA vizeSa prAdAya anyebhyo dharmebhyaH camayA sAdhu dhoviziSTha iti jJAtvA viprasaudet kaSAyAdibhyo virakto bhavedityarthaH 3. to kAle abhippae saTTI tAli samantie viNa * jalo maharisaM bheyaM dehasma kaMkhae 31 tataH kaSAyo pazamanAnantaraM kAle maraNa samaye abhipretasati rucitasati zraddI zraddhAvAn antike guruNAM samIpe bhayaMdehasma kaMkhae // 31 // ahakAlaMmi saMpatte AghAyAyasamusmayaM / sakAma maraNaM maraDUtigahamannayaraM muNittidemi / 32 // samaya gurune pAse yAvat atattvajJA puruSAH ja tattvanA ajANa puruSa ke bhedaM dehasya kA cayet dehauno bhedavAMche maraNa vAMche 31 atha kAle samprApta atha kAla AvI prApta huI paghAtAyasamutthitaM dehatyAga sa'lekhaNAM karau harSe samAdhi maraNa kara dehI chor3e pApa karma sa kAma maraNaM miyate sakAma maraNe karI mare payANa bhaktapratyAkhyAna1'ganA 3 pAdapopagama ra eteSAM trayANAM madhye ekena maraNena madhye muniH mayate ecihuM' maraNa mAMhi eka rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u.41 mA bhAga Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA zra0 6 215 sUtra bhASA tAdRzaM bhayAtspheTayet maraNabhayaM na kuryAt dehasya bhedaM kAM cet zarIratyAgaM abhilaSet yAdRzo harSo docAvasare yAdRzo harSaH saMlekhanAvasare tAdRzo harSomaraNasamayepi vidheyaH nabhetavya mityarthaH 31 graha kAlaMmi sampatte zradhA yAya samusmayaM sakAmamaraNaM maraiI tisamannayaraM muNittibemi 32 atha kAle maraNe samprApte sati muniH samucchayaM abhyantara zarIraM bAhya zarIraca abhyantaraM kArmaNa sarIraM bAhya zradArika zarIraM baghAya vinAzya ayANAM sakAmamaraNAnAM madhye andhe tareNa ekena sakAmamaraNena striyate tAni trINi sakAmamaraNAni imAni bhakta pratyAkhyAna 1 ginI 2 pAdapopagamanA 3 khyAnAni yatra bhaktyasya trividhasya caturvidhasya ca AhArasya pratyAkhyAnaM bhakta pratyAkhyAna 1 yatra maNDalaM kRtvA madhye pravizya maNDalA hirnaniH striyate tadiGginI maraNaM 2 yava chiva camAkhAvat ekena pArzvena nipatyate pArzvasya parAvartto na kriyate tatpAdapopagamana' 3 eteSAM trayANAM madhya e anyatareNa maraNena mriyate iti sudharmAsvAmI jambUsvAmina' prati kathayatismahe jamba zrahaM bhagavaddacasA tvAM bravomi 32 iti akAma sakAmakaraNauyaM adhyayana' paJcamaM iti zrImaduttarAdhyayana svArtha dIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmIkIrttigaNiziSya lakSmIballabha gaNi viracitAyAM akAma sakAmamaraNauyAkhyasya paJcamasyArthaH / 5 pUrvasmin adhyayane akAma sakAmamaraye ukta tatra sakAmamaraNa' nigranyasya bhavati tato nigranyasya zrAcAraH SaSTe akAmazjhayaNaM samatta'5 / jAvaMti vijjApurisA savve te dukkhasaMbhavA / luppaM tibahusomUDhA saMsAraM mizraNa tage // 1 // maraNe karo mare 22 akAma maraNa adhyayana kathA TavvArtha saMpUrNam 5 // hive chaTTo adhyayana kahe ke // yAvaMta atatvajJAH puruSAH jetatvanA ajANa puruSa sarve te duHkhasaMbhavAbhava'ti saghalAe duHkhanA vibhAgau hosye dAridropayuktAH bhavanti aneka vArAn te mUrkhAH te mUrkha ghaNau vAra daridri huve duHkha dekhe chedana bhedana tathA saMsAre aMtara rahite mUrkha agyAnI aMta saMsAra mAhiloM pAi phire 1 Alocya paMDitaH tasmAt he paMhita tethe kAraNe tu' dekhi vicAra pA ******************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM 040 14 mA bhAga Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a06 216 sUva bhASA ***************************************** adhyayane kathyate ayaM paJcamaSaSTAdhyayanayoH sambandha: jAvanti vijjA purisA savvate dukkha sambhavA luppanti bahusomUDhAH saMsAraMmi anantarI 1 yAvanto' vidyAH puruSAH te sarvepimUDhAH saMsAre bahuso vArambAraM lupyante pAdhivyAdhi viyogAdibhiH pauDyante na vidyate vidyA samyak jJAna' yeSAnta avidyA ra naca kutsArtha vAcakaH ye kutsitajJAna sahitAH mithyAtvopahata cetaso varttanta te mUrkhAH saMsAraM duHkhino bhavanti kauTTathe saMsAra anantake apAra kaudRzAste'vidyAH dukkhasambhavAH dukkhasya sambhavayeSu te dukkhasambhavAH duHkhabhAjanamityarthaH yAvantaH avidyA ityatna prAkRtatvAt akAro'dRzyaH 1 atra a vidyA puruSodAharaNa' yathA kathit dramako bhAgyAt kApi kiJcida prApnuvan purAihire kasmin devakule rAtrA vuSitaH tatraikaM puruSa kAmakumbhaprasAdena yatheSTabhogAn bhuJjAnaM vacyaprakAmaM sevitavAn tuSTena tenAsya bhaNitaM bho tubhyaM kAmakumbha dadAmi uta kAmakumbhavidhAyikAM vidyAM dadAmi tena vidyA sAdhana puravaraNAdi bhauruNA vidyAbhi mantritaM ghaTamevamedehoti bhaNitaM vidyA puruSeNa vidyAbhi mantrito ghaTa eva tasmaidattaH sopi tatprasAdAt sukhIjAtaH anyadApautamadyayaM puruSastaM kAmakumbha mastake jatvA nRtyan pAtitavAn bhagnaH kAmakumbha statonAsau kiJcidartha mavApnoti zocati caivaM yadi mayA tadA vidyAgRhautA'bhaviSyattadA'bhimaM vAnavaM kAmakumbha makariSyaM pUrvavadevaM sukhI abhaviSya evaM avidyA narAH dukkhasambhavAH klizante 1 samiksa paNDie tanhA pAsajAI pahe vaha appaNA sacamesijjA mittabhUesa kappae 2 tasmAdannAninAM miSyAtvinAM saMsAra bhramaNatvAt paNDitaH tattvajJaH AtmanA svayameva samikva paMDie tamhA pAsa jAipahe bahU / appaNA sacca mesejjA mitti bhUesa kappae / 2 / mAyA piyAnhasA rUpAt ekeMdriyAdi jAti yathA na bahun saMsAra rUpa pAsa dekho ekendriyAdika joni mAMhi jauva phira ke ajJAnI AtmanA satyaM saMyamaM vilokayet e saMsArano svarUpa jANaune ApaNA zramAne 17 bheda saMyama ane satya tehane viSe thApe mitra bhAvaM bhUteSu kuryAt sarvajIva thako maitrIya bhAva kare 2 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paropadezaM vinavasatyaM eSayet sadrohitaM satya arthAt sayama abhilaSet punaH paNDitaH bhUteSu pRthivyAdiSu SaTakAyeSu maitrI kalpayet kiM kRtvA bain pAsa jAtipathAn samIkSya pAzAH pAravazya hetavaH putrakasatrAdi sambandhAsta eva mohahetu tayA ekendriyAdi jAtInAM pandhAnaH pAzijAti pathyAstAn pAzajAti pathAn dRSTvA yadAhi putrakalavAdiSu mohaM karoti tadAhi ekendriyatvaM jauvo badhnAti 2 mAyA piyAgahusAbhAyA bhajjAputtAya orasA nAlante mamatANAya luppantasmu sa kammuNA 2 paNDita: iti vicArayediti adhyAhAraH karttavyaH itauti kiM ete mamatrANAya mama rakSAyai na alaM samarthAH bhAyA bhajjA puttAya orsaa| nAlaMte mama tANAe luppaMtasma sa kammu NA / / eya ma8 sa pehAe pArI samiya daMsaNe / chiMde gehiM siNehaMca na kaMkhe puvvasaMthavaM / 4 / gavAsaM maNi kuMDalaM pasavo dAsa porusN| sava meyaM cattAeM mAtA pitAm SAvadhUbhrAtA mAtA. pitA vaha bhAI ityAdika bhAryA putrAste caurasA svayaM utpAditAH putra te aMganA UpajAvyA na samarthAH pitrAdayo bhavanti mama rakSavAya e puccAdi mujhane karma thI pauDA tho nahIM rAkhI sake saraNa paudyamAnasya svakRtakarmaNa jivAre karma prAvI lAge tivAre rAkhaNa hAra koI nahIM 3 etat pUrvokta svabuDyA vicArya e pUrve kahyo je artha vicAraune pazyet samyag dRSTiH bhalau dRSTa karau dekhe mauthyAtva chAMDe samyakta Adare kindyAt yaha snehaM ca ghara chAMDe neha chAMDe na vAMchayet pUrvaparicayaM gRhasthanI paricaya na kare te gRhasthavAsamai rahyA thakA sukha yAda na kare 4 gAvaM akha' maNiH AbharaNAdayaH gAi azva maNikuNDala' ajAdayaH dAsapauruSaM jhAlI dAsa gulAma sevaka sarvagavAkhAdi pUrvokta tyaktvA ityAdika sarvavAnAM choDIne khecchArUpa dhArI bhaviSyasi devatA vaikriyarUpano dharaNahAra devatA thAisa 5 rahArAma manuSyAdi puna: thAvara parigraha ghara vAga hATa pramukha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM Tha014mA bhAra bhASA Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 os FN * kathambhUtasya mama khakarmaNA pocamANasya ete ke mAtApitAmuSA pucavadhU bhrAtA sahodaraH bhAryApanI putrAH putratve na mAnitA ca punaH aurasAH svaya mutpAditAH ete sarvepi svakarma samuta duHkhAt rakSaNAya na samarthI bhavantItyarthaH eyama?' sapahAe pAme samauyadaMsarga chindai rohiM sirIca na ke khe pubbasadhavaM 4 mamita darzana: yamitaM dhvasta darzanaM miSyA darzanaM yena sa zamitadarzanaH athavA samyak prakAreNa itaM prAptaM darthanaM samyanaM yena sa samitadarzana: etAdRzaH saMyamauetadartha pUrvokta' artha' atharaNAdikaM sapehAe svapekSayA svabudhyApAse iti pazyet idi avadhArayet ca punarIhiM yaha rasalAmpAca punaH snehaM pucakalavAdiSu rAga vidyAt punaH pUrva saMstavaH pUrvaparicayaH ekayA prAmAdivAsastaM na smare 4 gavAsa' maNikuNDalaM pasavo dAsaporasa sabvameyaJca inANa' kAmarUvI bhavismasi 5 punarapi paNDitaH AtmAnaM iti zikSayet athavA guruH siSya pratyupadizyati hai pAtman athavA he ziSya etat sarvatyaktA kAmarUpI svecchAcArI bhaviSyasi eteSu mamatvaM tyajasi tadAiha bhavetu vainiyalabdhi aNimA mahimA garimAladhimA prApti prAkAmya Izatva citrAtvAdimAn bhaviSyasi paraloke ca niratIcAra saMyamapAlanAheva bhave vai kriyAdi lazcimAn tva bhaviSyasi tatkiM tadAha gavAva gAvaca akhAca * gavAkha punarmaNikuNDala' maNayacandrakA yAdyAH kuNDalagrahaNena anya dhAmaNyalakArANAM grahaNaM syAt sarve maNayaH sarvANyasakArANi ca ityarthaH pazavaH ajaiDaka pakSyapavyAdhutpAdaka romadhAraka kurkarAdayazca dAsA rAhadAsaubhyaH samutpanAH dAsAzca paurupAca dAsapauruSa ete sapi maraNAva pAyante ityarthaH kAmarUvI bhavisyasi / / thAvaraM jaMgamaM ceva dhaNaM dhasa uvakkhara paccamANasma kI hiM nAlaM dukkhAu moyaNe // 6 // * jaMgama parau grahastrI pramukha dhAnya dhanaM gRhopakaraNaM dhanadhAnyAdi gharano upaskara upagaraNa pazyamAnasya jIvasya karmabhiH pAparI kammai karau jIvana pacAI jAtA thakA na samardhA bhavanti duHkhamocane te sarva dukta dhakI mukAvavA bhaNI mukAvavA samartha na hora (pAmasthaM sukhAdi savayI sarvataH sarvabhavamiti * rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41mA bhAra bhASA Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a06 tasmAtpUrva etat tvacA saMyama paripAlayedityarthaH 5 vAvaraM jAmaM ceva dhaNaM dhana uvakkharaM paJcamAyama kasmehiM nAla duklA umo athe / punaretasarva vastu karmabhiH paccamAnastha jIvasya duHkhAmocane ala samartha na bhavati etaki sthAvaraM gRhAdikaM ca punarjaGgamaM putvamitra bhRtyAdi punardhanaM gaNamAdidhAnya bauyAdi punarupaskara gRhopakaracaM 6 aSjatya samvosaca dimapANe piyAyae nahaNe pAziNopANe bhavaverAu uvarae 7 sAdhuH sarvata: sarvaprakAraNa sava adhyAtma sukhadukkhAdikaM disma iti dRSTA sarvaprakAreNa sarva sukhaduHkkhAdikaM AtmanisthitaM jJAtvA sukhaduHkhayorvedakaM prAmAna jJAtvA iSTa saMyo gAdihetubhyaH samutpannaM mukhaM sarvasyAtmanaH priyaM syAt iSTa viyogAdihetubhyaH samutpannaM dukkha sarvasyAtmanaH apriyaM jJAtvA ityarthaH ca punaH prANinI jIvAn ajjatya sabbI savvaM disma pANe piyaaye| nahaNe pANiNI pANe bhaya vairAu uvarae / 7 / AyANaM narayaM diyA nAyaDUjja taNAmavi / dogu'chI appaNopAedigaM bhajejja bhoyaNaM / / dUhamegeu masaMti apaccakavAya paavg| Aya sukha dukhadhAnyAdi narakaM hetavaM dRSTvA e sarva dukhasukha prAtmA dhakau upaje para teha bhaNI dhAnyAdika parigraha thako narakanI hetu deto dekhaune dima. dRSTvA eNa tathA prANinaH priyAmakAn dRSTvA sarva jIvane ApApacI prANa vAlho ke imajANIne na hanyAt prANinAM prANauna ima jANIne haNe nahIM mAre nahI jIva prANaune bhavAt vairAcca uparatI nivRttaH bhayavara ti sAdhu nivoM ke 7 dhanaM dhAnyAdi narakahetu dRSTvA dhana dhAne karau baragano hetu dekhaune na rAtiti adattaH vRNamapi tRNAmAtra poNa aNadIdhI leve nahIM pAmagahAparaH pAtmanaH pAne kASThAdimaye ApaNA aAmAnau niMdA kare kASThanA pA paNA pAva mAMhi pAtra pahibhirdatta bhojanaM bhuMjIta sAtha dodhI sUjhato AhAra jaume 8 iha jagati eke kaiMcit iti manyante e saMsAramAMhi keina rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM u.41 mA bhAga Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0TokA a06 220 sUtra bhASA RXXX priyAmano dRSTvA priyaH AmA yeSAnte priyAtmanaH sarve jauvAvi icchantoti jIviu na marijjiDa iti dRSTvA divicArya prANino jIvasya prANAn indriyocchAsa niHzvAsA yurbalarUpAn na hanyAt bhayAt vairAt ca uparameta nivartteta athavA kathambhataH sAdhuH bhayAt vairAt uparato nivarttita: iti sAdhuvizeSaNa N karttavya N 7 AyANa' narayandisma nAyaijjataNA mavi dogucchau appaNopAe divaM bhuJjijjabhoyaNaM 8 sAdhustRNaM' adhinAya ijja iti na AdadIta pradatta' na gRhIta kiM kRtvA pAdAna' narakaM dRSTvA AdIyate ityAdAnaM dhanadhAnyAdikaM pari grahaM narakaM narakahetutvAt narakaM jJAtvA ityarthaH punaH sAdhuH pAediva N pAtredatta gRhasthena pAtramadhye prakSipta' bhojana zahAhAre bhuJjajja iti bhuJjIta kathambhataH san appaNI dugaMko Amano jugupsIsan AhArasamaye AtmanindakaH san ahodhik mama AtmAna' ayaM AtmAdeho vA AhAraM vinAdha karaNe asamarthaH kiM karomi dharmanirvAhArtha mas bhATakandauyate iti cintayan zrAhAraM kuryAt na tu balavIrya puSTAdyartha AhAraM vidhIyate iti cintayet atra pradattaparigrahA zravazya nirodhAt anyeSA mapyAzravANAM nirodhopayukta eva 8 ihamege umavanti zrapaJcakavAya pAvagaM zrayariyaM vidittANa' savvaduktA vimucaI 8 iha asmin saMsAre eke kecit kAfpalikAdayo jJAnavAdinaH iti manyante itauti kiM pApakaM hiMsAdikaM apratyAkhyAya pApaM anAloccApi manuSyaH AcArikaM svakIyamatodbhavAnuSThAna riyaM vidittANaM savva dukkhAvi muccaI // 6 // bhagaMtA akaratAya baMdha mokkha paimiNA / vAyA viriya meleNaM samAsA anyadarzano ima mAne ke pApa aparityajya pApane zraNapacakhaune pApane nija mAcAraM viditvA jJAtvA ApaNo AcAra jANaune sarva duHkhebhyo mucyate sarvaduHkha thakI mUkAi 8 iha jagat iha vikhe eke kutIrthyAdayaH evaM manyanta jJAnameva muktiH evaM vadati kriyAM akurvataH kriyA kAra karau nahIM bhaNoijabhaNyA koja e jIva mukti jAi bandhamoca sthApakaH bandhamocanA kahaNahAra vacanavaurya vacanAr3ambaramAtreNa vacanAr3ambaramA karone **X*X************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA : samuhaM viditvA jJAtvA sarvadukkhAt vimucyate etAvatA tattvajJAnAt mokSAvAptiH iti vadanti jainAnAM tu jJAnakriyAbhyAM mokSa: jJAnavAdinAM tu jJAnamevamu 221 tyamiti ra bhaNantA akarintAya bandhamokkha paiviNo vAyAvauriya mitteNa samAsAsanti appayaM 10 punasteeva jJAnavAdino vandhamokSa pratinnina: vAcA vIryamAtreNa kevalaM vAk zUratve na AmAna samAsvAsayanti bandhazca mokSaJca bandhamokSau tayoH pratijJA AdyaM jJAna yeSAnta bandhamokSa pratijinaH bandhamokSatrA ityarthaH manaeva manuSyANAM kAraNa bandhamokSayoH yauvA liGgitA kAntA tatraivA liGgitA satA ityAdi pratijJA kurvANAH te kiM kurvata: AtmAna' AkhAsayanti bhaNantIjJAna abhyasantaH ca punaH akurvantaH kriyAM anAcarantaH pratyAkhyAnatapaH pauSadha bratAdikAM kriyAM nindataH jJAnameva muktyaGgatayAGgI kurvanta ityarthaH nacittA tApae bhAsA kovijjANa sAsaNaM visannA pAvakamme hiM bAlApiNDiya mANiNI 11 paNDita: mAninaH AtmAnaM paNDita smanayAH jJAnAhaGkAradhAriNA iti na jAnanti iti adhyAhAraH itauti kiJcitrAH prAkRta saMskRtAdyA SaTbhASA athavA anyA apideza vizeSAt nAnArUpA bhASA vA pApebhyo duHkhebhyo na vAyante narakSante tahividyAnAM nyAyamImAMsAdInAM anuzAsana' anuzikSaNa vidyAnuzAsana kutaH strIyate na jAyate ityarthaH athavA vidyAnAM vicitramanvAtmikAnAM rohiNI prAptikA gaurIgandhAdi poDazavidyA devyadhiSTitAnAM anuzAsana anuzikSaNa ArAdhana kuto nara seMti appaga // 10 // na cittA tApae bhAsA ko vijjANu sAsaNaM / visamA pAvakamma hiM vAlA paMDiya svasthaubhAvaM kurvanti AmAnaM ima kahone ApaNo AmAne AzvAsanA dii 1. citrA saMskRtAdimayI bhASA jauvaM na rakSati citrA saMskRtAdimayi bhASA: jauvaDAne naraka paDatA rAkhe nahIM kuto vidyAnuzAsanaM vidyApaThana kuto rakSati vidyAnu paDhavaM jove pApa hu~tI rAkhe kintu na rAkhe manA pApa karma su pApa kazmane viSa khUto cha madhye magna huA mUrkhAH rAgaddeSakatAH paNDitamAninaH evaM AtmAnaM manyate bAla ajJAnI ApaNA amAne paNDita kari mAne11 rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA asa0 u0 41 mA bhAga Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a06 222 sUtra bhASA kAtrAyate koTTazAste vAlA tattvannAH punaH koTTazAste pApakarmabhirviSannAH vividhaM anekaprakAraM yayAsyAttathA satrAH pApapaGgeSu kalitA ityarthaH 12 jekera saraura sattA banerUveya savvaso maNasA kAyavakveyaM savve te dukkhasambhavAH 12 ye kecana jJAnavAdinaH zarIrazaktAH santi zarIra sukhAnveSiNaH santiH tathA punaryevarSe zarIrasya gaurAdike ca punastathA rUpe sundara nayananAsAdike ca zabdAt zabda rakhegandha e sparze ca sarvathA manasA kAyena vAkyena saptAH saMla mnAH santi te sarve dukkhasanbhavAH dukkhasya sambhavA dukkhabhAjanaM bhavanti mRgapataGga mauna madhupa mAtaGgavat ihaloke yathAmaraNa dukkhabhAjaH paralokepyArtta dhyAnena mRtAH dukkhinAsyurityarthaH 12 AvabrAdauha maDANa' sa'sAraMmi aNantae tamhA savvadisampassa appamatto parivvae 13 te ajJAnavAdino viSayiNaH anantake apAre saMsAra daughaM adhvAna' doghaM mArga ApattrAH prAptAH santitasmAtkAraNAt sarvAndizaM bhavabhramaNarUpAMzraSTAdazabhAvadizaH dRSTvAsArapramattaH pramAda mANiNo // 11 // je kedra sarore sattA va rUveya savvaso / maNasA kAya vakkeNaM savvete dukkha saMbhavA // 12 // AvasthA dauha maddANaM saMsAraMmi aNaM tae / tamhA savva disaM parama appattI parivva // 13 // bahiyA uDDa mAdAya nAva je kecit sarore satvA mUrcchitA iha zarIra emarorane viSe ke isatva prANI samUrcchA ke zarIra gauratvAdike suro kAra varNe rupe sarvaprakAre rUpe karo varSe karau sarva prakAre karo manasA kAyena vAkyena duHkhakarA bhavanti manavacanakAyAi karI te jIva te sarve duHkhayuktA bhavanti te saghalAi duHkha sahita hove 12 prAptA dIrgha adhvAnaM bhavabhramaNa rUpaM saMsAra samudra tehane mArI paDyA te mArga kisyA ke daurgha lAMvA ke saMsAra antarahite valI saMsArI kisyA ke aMtapAra karaune rahauta ke tasmAt kAraNAt sarvadizaM sarvagatyAgatyaM dRSTvA tithe kAraNe sarvagati zragati dekhaune zrapramattaH parivrajet aho sAdhu e svarUpa jANI 98909840XXXXXXXx rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA * rahitaH san vicaret aSTAdazabhAvadizazca imA puDhavi 1 jalara jalaNa vAU 4 mUlA5 vadha gA0 porabauyAya biTa ti10 cala11 paMcadisatiri12 hu nArayA13 devasaMghAyA 14 samucchima 15 kammA 16 kamagAya 10 maNyAtahaMtarahIvA 18 bhAvadisAdisma ija saMsArauniyayama pAhi iti 1 saMsAra / pramAdinI jauvA imAma aSTAdazabhAvadizAsu punaH puna maMtItyarthaH 13 bahiyA jaDamAdAya nA vakakhe kayA ivi dhuvvakammakkhayadvAe imaM dehaM samuire 14 sAdhuH pUrvakarmacayArtha imaM dehaM samuddharet samyak zahAhAreNa dhArayet punaH kadApi ca paroSahopasargAdibhiH pauDitopi na kasyApi sAhAyya avakA abhilaSet athavA kadApi viSayAdibhyo na spRhayet kiM kRtvA bahiyA saMsArAihistAt saMsArAbahirbhUtaM jAlokAgrasthAnaM mokSa prAdAya abhilatha 14 vigiMca kammuNA heu' kAlakhI paribae mAya' piMDasma pANasma kaDaM lahUNa bhakkhae 15 kAlakAso avasarataH sAdhuH karmaNAM hetu karmaNAM kAraNaM miththA tvAviratikaSAya yogAdikaM vigiMca vividha pAtmanaH sakAzAt pRthakkatva parityajesa yamamArge saccaret kAlaM skhakriyAnuSThAnasya avasaraM kAzyatItyevaM zausaH kAlakAMkSI punaH saH sAdhuH piNDasya AhArasya tathA pAnasya pAnauyasya mAtrA parimANaM labdhA bhakSayet yAvatyA mAtrayA prAmasaMyamanirvAhaH syAt kaMkhe kayAivi puvva kamma khaya dvAe imaM dehaM samuddhare // 14 // viMgi'ca kammaNohauM kAla kaMkhI privve| mAyaM 8 saMsAranI apramatta thako vicare 13 saMsArAt vahi touI iti mokSamAdAya manasi cintayitvA saMsAra thako ucaumokSa tehane manamAhiM rAkhaune Rddhi viSayAdikaM na bAMkhyet kadAcit RddhiviSayAdikane bAMche nahI mana mAMhi kivAra e pUrva karmacayA pUrvakarma cayane parthe imaM dehaM samuharet pAlayet pUrva karmakSaya karavAne arthe dehaune rAkhe dhare 14 vigaMca dUrItatya karma baMdhakAraNaM ityAdi karmanI hetu mithyA vigaMce dUri kara kAlakacI san parivrajet kAlavelAra kriyA karato thako vicara mAtrA piNDasya pravAdi pAnasya jJAtvA mAtrA pAhAra pANInI jAMdhIne gRhasthaiH svArthe kRtaM labdhAbhakSayet ehasye rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA.saM.u. 41 maa| Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA a06 224 tAvatparimANaM AhAraM pAnIyaM ca gRhItvA AhAraM pAnIyaM ca kuryAt ityarthaH kathaMbhUtaM pAhAraM kaI rahasye na AtmArtha kRtaM prAkRtatvAt vibhaktivyatyayaH15 saMnihiM ca na kubbijjA levamAyAi sajae pakkho patta samAdAya niraveklo parivvaye 16 ca punaH sayataH sAdhurlepamAtrayApi savidhi na kuryAt lepa sya mAtrA lepamAtrA tathA lepamAvayA saM samyak prakAreNa nidhIyate sthApyate durgatau AtmA yena sa savidhitagur3AdisaJcaya staM na kuryAt yAvatA pAtra lipya te tAvanmAtra api kRtAdikaM na saca yet bhikSurAhAraM kRtvA patnaM samAdAya pAtra gRhItvA nirapekSa: san niHspRhaH san paribrajet sAdhu mArge pravartata ka iva pakkho iva yathA pakSI AhAraM tvA pacaM tanUruhamAtra gRhItvA uDDIyate tathA sAdhurapi kukSisa'valo bhavet 16 esaNAsa mitro lajjUgAme ani piMDasma pAgama kaDaM laGkaNa bhakkhae // 15 // saMnihiMca na kucha jjA levamAyAe saMjae pakkhI patta samAdAya nira vikkho parivvae // 16 // esaNA samio lajjUgAme aNiyo care appamatto pamattehiM piMDavAyaM gavesae // 10 // evaM ApaNe arthenopajAvyo ke AhAra sUjhato ye 15 sannidha abAdikaM saMsacayana kuryAt vigayaligAramAvapiNa rAtra rAkhenahI lepamAtramapi sAdhu saJcaya * na kuryAt lepamAtra thor3I piNasanagha rAkhe nahIM pakSivat pakSaM saJcayaM kRtvA jima paMkhI uDe tivAre pAMkha ekaThau karIne uDe tima yatau dhAI pauye pAtrAM / ekaThA karaune cAle tathAmunauH nirapekSI san vicaret tima sAdhu nirapekSI thako vicare 16 eSaNAsamiti viSayesAvadhAna: lajjAvAn sAdhU lajjAvaMta ch| grAma nagarAdau anitya vAsa: gAma nagarane viSe aniyata vAsI thako vicare apramattaH san pramattebhyaH yahibhyaH sAdhu pramAda rahita ke gRhastha pramAdI ke parigRhapAsa dhaupiMDapAva bhiSAM vilokayet bhikSAAhAralii sUjhato17 evaM pUrvoktaM sa bhagavAn uktavAn sarvotkRSTajJAnausarvAdhikadarzI utkRSTajJAnano rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga bhASA Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * u0 TokA a06 225 sUtra bhASA ucare appamattopamattaM hiM piMDavAyaM gavesara 17 eSaNA samito nirdoSAhAragrAhI grAme nagare vA aniyato nityavAsarahitaH san caret sayamamArge pravartteta koDamaH sAdhurlajjUrlajjAluH labjAsa yamastena sahitaH punaH kaumaH apramattaH pramAdarahitaH punaH sAdhuH pramatte hiM iti pramattebhyo gRhasthebhyaH piMDapAtaM bhicAM gaveSayet gRhIta prAkRtatvAtpaJcamausthAne to 17 evaM se udAhu aNuttaranAko praNuttaradaMso aNuttaranANadaMsaNapnaraM arahA nAyaput bhayavaMbesAlie viyAhie ttivemi 18 sudharmA svAmI jaMbU svAminaM pratyAha he jaMbU se iti sa arhan jAtaputtro mahAvIra evaM udAhuH udAhRtavAn ahaM tavAgreLe iti vravaumi arhan indrAdibhiH pUjyaH jJAtaH prasiddhaH siddhArthacatriyaH tasya putrI jJAtaputtraH koTTayo mahAvIraH bhagavAn zraSTamahAprAtihAryAdyati mAhAtmyayuktaH punaH kIdRzaH vizAlAviyalA. tasyAH putro vaizAlika: athavA vizAlA ziSyAstIrthaM yamaH prabhRtayoguNAH asyeti vaizAlikaH punaH kautho mahAvauraH viyAhie iti vyAkhyAta vizeSeNa zrAkhyAtA dvAdazapariSadAsu samavasaraNe dharmopadezaM vyAkhyAtA dharmopadezaka ityarthaH punaH kIdRzo mahAvIraH anuttarajJAnau sarvotkRSTajJAnadhArI punaH kodRza anuttaradarzI anuttaraM sarvotkaSTaM pazyatItyevaM zolo'nuttaradarzI punaH kIdRzaH anuttaranjJAnadarzana dharaH jJAnaJca darzanazca jJAnadarzane anuttare ca te jJAnadarzane ca anuttarajJAnadarzane anuttarajJAnadarzane dharatauti anuttaranjJAnadarzanadharaH kevalavarajJAnadarzana dhArau ityarthaH atra pUrvaM anuttarannAnI anuttaradarzI iti vizeSaNadvayaM uktA punaranuttaranjJAnadarzanadhara iti vizeSaNaM ukta tena kebalannAna kevaladarzanayoreka se udAhu aNuttara nANI aNuttara daMsI / aNuttara nANa daMsaNa dhare arahA nAyaputte bhayavaM vesAlie viyAhie dhaNau sarvAdhikaH darzanano dhaNau sarvAdhikajJAna darzanadhara: sarvAdhika jJAna darzana no dhaNI arhan arihaMta siddArtha putraH siddArtha rAjAno beTI samagra aizvaryAdiyuktaH bistaurNa ziSyayuktaH ghaNA ziSyake jehane sabhAmadhye ukta kathotavAn iti bravoma 18 iti zrIlaghuni granyayAdhyayanaM sammattaM sampUrNam 6 **X*X*X*X*X*X************************* rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA P a06 226 sUtra bhASA ********* uttararAdhyayane khuDDiyajmayaNAdhikAram saM0 bhAvitAtmA aNagAra zrIbUTe rAyajI tacchiSya bhagavAna vijaya sAdhunA saMzodha samayAntareNayugapadutpattiH sUcitA anayoH kathaJcido'bhedaya sUcitaH punaruktadoSona jJayaH 18 iti kSullakanigranthitvAdhyayanaM saMpUrNa zratrAdhyayane kSullakasya sAdhornirgandhitva mukta mityarthaH iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha dodhikAyAM upAdhyAya zrIlakSmIkIrttigaNiziSya lakSmIballabhamaNiviracitAyAM kSullaka nigra nyitatvAdhyayanasya SaSTasyArthaH saMpUrNa / 6 / atra pUrvAdhyayane sAdhornigranyatva N ukta N taccayoraseSu agTaghnurbhavati tasyaivasyAt rasagTaddhasya kaSTamutpadyate tena rasanTa ddasya kaSTotpatti dRSTAntasUcakaM urabhrAdi paJcadRSTAntamayaM saptamaM urabhrauyAsya kavyate prati SaSTa saptamayoH sambandhaH jahAesa samuddista koiSosijjaelayaM oyaNaM javasandijjA posijjA visayaGgaye 1 vyAkhyA yathA kopi kazcinirdayaH pumAn AdezaM Adizyate vidhivyApAreSu praryate parijano yasmin zrA gatesa AdezastaM prAghUrNakaM samuddizya Azritya svakAGgaNa svakIya gRhAGgarNa elakaM eDaka' UraNakaM poSayet tasmai elakAya odana' samyak dhAnya' yava saMmuha mASAdikaM dadyAt tatazca poSayet punaH poSayedityukta' tat pratyAdarakhyApanArthaM apizabdaH sambhAvane saMbhAvyateeva evaMvidhaH kopi gurukarmA ityarthaH 1 patrodA 'haraNa N yathA eka mUraNaka' prAvarNakArthaM proSyamANaM lAlyamAna' dRSTvA eko vaktaH khitraH kSauramapivan mayAmAtrApRSThaH kathaM na vaktaH cauraM pivasisa Aha timi // 18 // khuDDAgajbhayaNaM samattaM 6 // jahAesaM samuhima koi posejja elayaM / zrayaNaM jaba saMdijjA pIsejjAvi yathA AdezaM prAghurNakaM uddizya prAhuNa ne nimItta uddezine kopi elaka mauDhakaM poSayati koI moDhAne pokhe pokhe odanaM bhakta' javamuddAdi dadyAt java mUMga moTha tehane dauje puSTi kuryAt svakIyAMgaNe puSTi kIje ApaNA gharane AMgaNe 1 tataH sa urambhraH puSTaH upacita mAMsaH samartheau rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga ***************************** Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a07 227 sUtra bhASA XXXEXER mAtareSa UraNakaH sarvaiH lokairpAlyate vrohIMcAyateM putraiva vividhairalaGkArairalaM kriyate zrahantu mandabhAgyaH zaSkAnyapi tRNAni na prApnomi na ca nirmalaM pAnoyAmapi na prApnoti na ca mAM kopilA layati mAtAprAha putra asyaitAni zrAturacihnAni yathA martukAma Aturo yadyanmArgayati pathyamapathye mbavA tattatsarvamapyasya dauyate athAsma mArayiSyate tadA tvaMdracyasi anyadA tatra prAghUrNakaH samAyAtaH tadarthanta mUraNakaM mAryamANaM dRSTvAbhItaH savatsaH punastanyapAnama kurvan mAtrAnuziSTaH putra kiM tvaMbhItosi pUrva mayokta' na smarasi kiM zrAturacihnAnye tAnIti yaeva brIhIM vAritaH prakAmaM lAlitaH saeva mAryate tvantu kAndheva DhaNAni caritavAnasIti mAbhaiSaunaiva mAriSyase iti mAtrA uktIbasasukhenaiva stanyapAna makarAt evaM yo yatheSTa vividhAsvAda lampaTo'dharma mAcarati sanarakAyurbabhrAtItyarthaH iti UraNakadRSTAntaH tase puTTe parivaDhe jAyamee mahodara pauNie viule dehe Ae saMparikaie 2 tataH sae lakaH kodRgojAtaH tataH sa urabhraH puSTaH upacitamAMsaH parivRDhaH yuddhAdau samarthaH savaiSvanyeSu urazreSu mukhyaiva dRzyamANaH punaH kIdRzaH jAtamedAH puSTau sayaM gaNe // 1 // tao se puThThe paribUDhe jAyamee mahodare / pauNie viule dehe / AesaM parikaMkhae // 2 // jAva naei Arase tAvajjIva se duhI / aha pattammi Apase sausaM chittUNa bhuMjaI // 3 // jahA khalu se urambhe esae jAtaH taThA keDe upacitaH proDhodaraH jAtamedaH mAto huo medahui peTa moTo huA puSTirvizAla dehaH puSTa huo ke jehanI deha prAghUrNa bAMchati have ghara no dhaNau prAhu'NAM ne vAMche che prAhuNo Ave to bhalo bAi Adesane vAMchate 2 yAvatrAyAtiprAghurNakaH jetale pAMDuNo na Ave tAvajjIvate saduHkhayAnjihAM tAi N te mauDho dukho thako jauve athavA purasa dUkhe karI jove atha prApti prAghUrNeH atha prAMNo Avyo vATa jotA thakA mastakaM chitvA bhUjyate mastaka ************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u0 4.1 mA bhAga Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA a07 14 bhata patadhaMdhAtaH punaH kohayo mahodarI vidyAlakuciH puna kohayaH prauNitaH yamita bhojanAdinA santuSTItataH etAhaNaH sana ma urabhaH vipale viparI dehemati prAdeyaM prAgharSakaM parikAMcati praticchati iva 2 jAvanaei Aese tAvajIvaDU seduhI ahapatta mi Ae, sIsaMcchittaNa bhaMjaI / saura bhastAvajjIvati prANAn dhArayati kIhamaH sa dukkhau dukkhaM asya bhAvI iti dukkhaubhAvini bhUtopacArAt yadyapi vartamAnakAle ra makhamati tathApi dukkha pAgAmi katvAt duHkhI ucyate tAvat iti kiM yAvat pAemA prAghuNeko ne eti na pAgacchati atha Adeza prApta sati zaurSa hitvA sa sarazaH pAdezana samaM khAminApi bhujyate 3 jahAme khalu urambhe pAe sAe samauhie evaM bAla pahamiheI haI na rayAuna 4 yathA sa uramaH pAdayAya samIhie / evaM bAle ahaM miDhe dUhaI narayA uyaM // 4 // hiMse bAla musA vAI aDANami vilovae / ama datta harete __ Ne mAI kanna hare saTe // 5 // itthI visaya giddheya mahAraMbha riggh| bhujamANe suraM maMsaM parivaTe para dame // 6 // hedIne khAMda moDhAne / yathA sa nizcaye noramaH jImate khalu niSaya syaM karaNa prAghUrNa kAyakalpita pAhuNAne arthe rAkhIne viNAsyoH evaM mUryA dharma hinaH ima mUrkhavAlaka adharmo bAMchate narakAyuSaM bAMche naraka pAukhU 4 prANa ghAtako mUrkha saSAvAdI jauvamAre jhaTha bole adhvani mArge vilopako lUTakaH vATapAr3e ghara lUTe anya radatta harati caura adattAdAna lii corI kara vaJcakaH kasvArtha harizthAmau mUrkhaH mAyA kare kehanI dhana haru sa dAehaja dhyAna mana mAhi rahe 5 naulolupa: viSayAsabaH valau bAlamurkha kisthA ke straune viSa saha huA ke tIvrArambha pari gRhajukta: ghaNo prArambha ghaNo pari graha teNe yukta ke bhaMjamAnaH surAmAMsaM mAMsa khAI madya pauI samarthe andhadamanazIlaH iso balavaMta vaujAne dame 6 ajasya pakkamAMsa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aTIkA samauhitaH kalpitaH evaM iti tathAbAlaH kAryAkArya vicArarahitaH adharmiSTaH marakAyuH ihate iva naraka gatiyogya karmakaraNe narakAya kalpita ityarthaH / a072 hiMse bAle musAbAI pahANaM mi vilovae avadatta hare teNe mAIka hare saDhe 5 itthau visayagiya mahArabha parimAhe bhuccamANe suraM maMsaM 228 8 purivUDhe parandama / ayakakara bhoIya tandile ciya soNie AyuyaM naraekaI jahAe saMvae lae 7 tisRbhirgAthAbhiH pUrvoktameva dRDhayati etA * dRyo naraH nArake iti narakagatI narakAyuH arthAt narakasya AyukAMkSati narakagati yogyakarmA caraNAsanaraH narakagati eva vAJchati narakAya * kalpitaH ka karava elakaH pUrvokta uramaH Adeza iva yathA kenacit pApana yathesita bhojanena poSita urabhaH pAdeyaM icchati kauzaH saH hiMsro hiMsanazIlaH punaH kIdRzaH bAlo ajJAnI punaH kIdRg adhvani vilopakaH jinamArgalopaka; punaH kIdRg anyAdattaharaH anyeSAM pradatta haratIti andhAdattaharaH adattAdAna mevI ityarthaH punaH kIdRg stainyaH cauryeNa kalpitattiH punaH kohagmAyau kApAyuktaH punaH kIdRk kasya artha nu iti vitarke harizthAmauti vicAro yasya sa kabuharaH punaH kIdRzaH zaTho vakrAcAraH 5 punaH kIdRzaH strI viSayehaH punaH kIdRzaH mahArambha * parigrahaH mahAntI pAranaparigrahI yasya samahAranaparigrahaH mahArabhI punarmahAparigrahI punaH kIdRzaH surAM madya mAMsa cabhu jAna punaH kIdRzaH paribaDhaH * upacita mAMsatvena sthUlaH punaH kIdRzaH paraMdamaH paraM anya jIvaM damatauti paraMdamaH parapauDAkArakaH AmAthaM parajIvopaghAtuka ityarthaH / punaH kIdRza * . ayakakkara bhoIya tu'di ciyalohie / AuyaM narae kaMkhe jahAe saMvaelae // 7 // AsaNaM sayaNaM jANaM vittaM kAmeya 8 bhojau chAlAnu mAMsa paNa pacAyone karakarATaka rato khAi prauDhodaraH upacita rataH peTamoTo hupro lohi pauNa upacita huo AyuSka naraka bAMti pAukhu naraka vAMche yathA Adeza prAghUrNakaM ela vAMti jima prANA nemI DhovA ke itima jANavI 7 AsanaM zayanaM yAnaM pravahaNaM vizeSaH bAjoTha rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA a.sa.u.11 mA bhAga Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cha0 TokA adeg7 230 sUva bhASA ****** aka kara bhojo ajasya chAgAde karkaraM atibhraSTaM yaccaNakavat bhujyamAnaM karkarAyate tamadodanturaM pakkaM zUlAkata mAMsantata ityevaM maulo aja karkara bhojI punastunda' asyAstIti tundilaH yathepsita bhojanena varddhitodaraH ataeva citazoNitaH varddhi tarudhiraH rudhira yA anyeSApapi dhAtUnAM dRSiTa se 0 pUrve hiMse bAle ityAdinA rambheoktiH kathitAH bhuvamANe surammaMsaM ityanena durgati gamanabhaNanAtkaSTotpattiH kathitAH atha gAthAyena sAcAdihaiva kaSTaM kathayati AsaNa sayaNa' jANa' vittaGkAme abhumitrA dussAha ghaNa hicA bahuviNiyA rasaM 8 to kamma gurujantu pacuSpanna parAyaNeM ayavva AgayA ese maraNanta misoyara 2 tatastadanantaraM pratyunnaparAyaNaH pratyutpanne pratyakSa bhujyamAnaviSayasukhe parAyaNaH pratyutpanna parAyaNaH paraloka sukhanA stika vAdIjano maraNAnte maraNasya antaH sAmIpya maraNAntaH tasmin maraNAnte maraNe samIpe samAgate sati zocate zokaM kurute iti sambandhaH tata iti kutaH pUrvaM kiM kRtvA ityAha AsanaM sukhAsanAdika' zayanaM khaTTA chapparAdikaM hiMDolA dikaM yAnaM gahikA dikaM vittaM dravya kAmAn viSayAn bhuMkkA dukvAhRtaM duHkhenAhRyate iti duHkhAhRtaM dukkhotpAdyaM dhanaM tyakvA punarbahupracuraM rajaH pAtakaM sacci NiyA sacitya samutyAjya' etAvatA bahubhiH parigrahaiH pAtaka upAya zrAyuSaH antesa ArambhojIvaH zocate kathambhUtaH sajantuH karmaguruH bhu'jiyA dusmAhaDaM dhaNaM hiccA vaha saMciNiyA rayaM / 8 / tatro kamma gurujaMtU paJca paNa parAyaNe ayavva AgayA ese zayyA pravahaNa gAvA' pramukha dravyaM' kAmAn zabdAdaun bhUkkA lakSmaukAmabhogavone dukhairupArjitaM dhanaM tyakkA duHkhe karaune upAyoM hato te dhana choDaune bahu rajaHkarmamalaM upArjayitvA ghaNA pApa malasaMcaune 8 tataH karma guru jIvaH tivAre pachI bhArI karmI jantu prANI taThAker3e varttamAna kAMmaparAyaNaH anA gata kAlaM paralokaM na jAnAti varttamAna kAlane viSe narakAdika thako bauhe nahIM jANe sarve hAMja ke Age kAi na thau ima jANe yathA ajomo r3hakaH no **************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #233 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a07 231 sUtra bhASA XXX3 karmabhirguruH gurakarmA sakaiva maraNa samaye zocate ityarthaH zocaMte ajaiva yathApUrvI ajaH zrAdeze prAturNake Agate sati zocate tathA sa Arambhau parigrahoM viSayo jovaH punastadeva draDhayati tamro AuparikhauNe cutrA dehAvi hiMsagA asaraughaM dizambAlA gacchanti bhavasAta 10 tataH AyuSi paricINe satite vihiMsakAH vizeSeNa hiMsAkArakA narA dehAtcyatAH manuSyazarIrAdubhraSTAsantaH zrAsurauyaM dizaM gacchanti kohazAste bAlA mUrkhA asurAcaM raudrANAM rudra karmakAriNAM drayaM bhAvadizA AsurItAM punaH kIdRzAste avazAH paravazAH indriyavasavarttino vA kohayo asuroM vizantamaM iti tamondhakAraM tadyuktatvAt tamaH stamomayoM narakagati mitibhAvaH iti prathama elakasya dRSTAnta atha kAkinyAmmra dRSTAntamAha jahAkA frete heDa' sahasra 'hArae naro apatya' ambagambhuccArAyA rajjantu hArae 11 yathA kazcinnaraH kAkinyAH hetoH sahazraNTaGkAnAM saha zrahArayet kAkiNI tu rUpakadravyasya ayotimo bhAgastadarthaM kazcit kRpaNaH TaGkAnAM dInArANAM sahazraM pAtayet atIva mUrkhaziromaNi atra bhanuSya bhoga sukhaSya tucchatvena kapa maraNaM taMmisoyae / / tao Au parikhau cuyAdeha vihiMsagA / AsurIyaM disaM bAlA gacchaMti avasAtamaM / 10 / jahA kAmaNIeheu' sahamahAraena / apatyaM aMbaga bhuJcA rAyArajjaM tu hArae | 11 | evaM mANusa gAkAmA deva prAghurNake Agate zocyate joma prAhuNI AvyA thakA mITho soce tauma tathA saprAMNI maraNAMta Agate zocyate tima te bhArikarmA prANImaraNa pAvyA dhakAM soce tato anaMtara AyuSi paricINetivArapakautihAM manuSyasambandhI dyAyukhocINahoi thake bhraSTadehAH santaH hiMsAsavaiH manuSya sambandho dehI kAMr3akAMr3aune narakagatidisi narakagatiM narakane viSe jAi gacchanti avathAH pApavantaH pApI manuSya narakane viSe jAi paravasi ghAi10 yathA kAkiNyA hetu jimakoi **X*X************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 00 14 mA bhAga Page #234 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pra.7 TIkA dikA dRSTAntaH tu punaH kacidrAjA apathya pAmraphalaM bhukkA rAjya hAritavAn hArayet vA atra bhogasukhasya tucchatvoparikAkindhA ma dRSTAnta yodAha 231 raNe dayate ekena kenApidramakeNa vRttiM kurvatA mahApakrameNa kArSApaNa sahasramarjitaM satahAsanikAMkaTau baccA sArthena samagraha prasthitaH mArge bhojanArtha ca eka rUpakaM azauti kAkiNIbhirbhitvA dine 2 ekayA kAkiNyA bhuMkta evaM mArgetena ekonAzIti kAkiNyo bhakSitA: ekAkAkiNI avaziSTA'sti * sAca sadyaH sArthe calite vismRtA agre gacchata stasya smRtapathamAgatA evaJcatena cintitaM ekadina bhojanArtha me rUpakamaidaH kartavyo bhaviSyatIti kacit * vAsanikAM saGgopya paJcAvitaH tataH sAkAkiNau kenacit hatA yAvadAsanikA sthAneSu narAyAti tAvahAsanikApi kenacida hatA tato'sA vubhaya bhraSTo yahaGgataH zocati adhAma dRSTAnto daya te kasyacidrAtra AmrAjaurNena visUcikA abhUt vaidyairmahatA upakrameNa tAmapanIyokta cedAmANi punasvaM * khAdasi tadA vinazyasi tatastena rAjA svadeze AmA utkhAtitAH anyadA sa rAjA'vApato dUratara vanegataH tatra amravRkSacchAyAyA mupaviSTaH pakvAnyAmANi dRSTvA calacitto mantriNA vAryamANopi bhakSitavAn sadAnaumeva mRtaH evaM kAkiNyAma sadRza manuSyakAmA sevanato bAla nareNa devakA sUtra kAmAya aMtie sahama guNiyA bhujjo AuMkAmAya dibiyA / 12 / aNegavAsANauyA jAsA pasaTTa uThiI jANi manuSya eka koDIne kAja sahana hArayet kApi naraH sahastra daunAra hAra manuSyakoika ahitaM AmraphalaM bhuktA apathya ahita kArI rAjAi AbAnu bhASA * phala khAMdhu khAine rAjA sajyaM punaH hArayet rAjA rAjane hAra 11 evaM manuSyakAH kAmabhogAH ima manuSyanA kAma bhoga koDI samAna ke devabhogane Age samIpe devatAnA bhogane pAge devatAnA bhoga sahana daunAra sarIkhA ke sahasraguNakArairbhUyaH sahasraguNe karau adhIka AyuH kAmAzca divyA devasambandhiyA valI manuSya AyukhA thau devatAnA AyukhA ghaNA palyopama sAgaropama Duve devatAnA bhoga piNa ghaNA niyuta pUrva sambadhiyA varSa taNo AukhI caurAsau rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.2041 mA bhAna Page #235 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TaukA mAhAryate iti paramArthaH 11 evaM mANusmagA kAmA devakAmANa antie sahasmaguNiyA bhujI Au~ kAmAya dibiyA 12 evaM amunAprakAraNa kA * kinyAmraphala dRSTAntena kAkiNyAsa sadRzAH mAnuSyakAH kAmA devasukhAnA antike devasukhAnAM samIpene yA manuSyakA mAhi devakAmAnAM agre bhUyo vAraM2 sahasra guNitAH divyakAH kAmAzca yathA manuSyakAmAnAM agre vAraM2 sahasra guNitAstathA Ayurapi manuSthAyurdevAyuSo rantara ne ya 12 aNe gavA * sA nauyA jA sA patra vauThiI jANi jauyaMti dumme hA UNa vAsasayAue 13 prajJAvata: kriyA sahitajJAnayuktasya yA sthiti vidyate sA bhavatAM asmAkaM * ca pratItAsti tatra sthitauyAnianekavarSaayanayutAnianekAni asaMkhya yAnivarSaayanayutAni yeSu tAni anekavarSaayanayutAni arthAt yAni palyopamasAga rANi bhavanti atra prAkkatatvAt anekavarSa ayana yutA iti puliGga nirdezaH prAktatvAt athavA yatra devasthitau anekavarSa ayana yutA yAni iti ye kAmA: * bhavanti tAni sarvANi palyopa sAgarANi tatpramANAAyuSi divya sthitiviSayabhUtAni durmedhayo durbuddhayaH puruSAH une varSazatAyuSi mahAvIrasvAmi vArake manuthaviSayai jIryante hAryante devayoniyogyAyuH kAmasukharahitAH kriyante tuccha manuSyasukhalabdhAH mUrkhAH devasthiti sukhahInA bhavanti ataeva durmedha saityukta durduSTAmedhA yeSAnte durmedha sa iti jahA yativivaNiyA mUlajittUNa niggayA egotasthalahae lAbhaM ego mUleNa prAganI 14 ego mUlampi jIyaMti durma hA ANevAsasayAue // 13 / jahAyatisivaNiyA muulNghittugniggyaa| egotatvalahae lAbha egomUleNa lAkha guNA koje etale niyutAMga hoi te prAMka caurAsI lAkha guNa kauje etale niyutAMga hoi te prAMka caurAso lAkha guNA koja etale niyukta hoi * ehavA niyukta palyopama sAgaropama devane AukhI vatta' ke 12 aneka varasa saMkhyA rahIta ayanayutaM nAma kAla vizeSaH 84 lAkha barSa yA sA puNyavartA sthitiH eSA sAgaropamA sthitiH siddhAnta ne viSe prasiddha uttaSTI sthiti hoi yAni varSANi yutAni hArayaMti durvaddhi mANasa etalI devatA nu' Aukhu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM09.41 mA bhAga Page #236 -------------------------------------------------------------------------- ________________ : hArittA AgotatyavANiyovavahAreuvamAesA evaM dhambhe viyANaha15 atha dvAbhyAM gAthAbhyAM vyavahAropamA mAhayathA catrayovaNijaH kasmAt cit vyApA riNa: samIpAt mUlaM nauvaudravyaM gRhItvA svakIya nagarAt aparatna nagaregatAH atra viSa vaNigjaneSu ekaH lAbha labhate eko mUlena nauvodraveNa saha samAgataH ekaH mUlaM dravya apihArayitvA dyUtamadya parastrI vaizvA sevanAdi kuvyApArairgamayitvA svagRhaM Agata: eSA vyavahAre upamAsti eSaiva upamA dharmapi yUyaMjAnautha ityarthaH 15 mANusattaM bhavemUlaM lAbhI devagaIbhave mUlaccheeNa jIvANaM naragatirikvattaNaM dhurva 16 manuSyo mRtvA manuSyaeva bhavet tadA Ago / 14 / ego mUlaMpi hArittA Ago satya vANio vavahAra uvamA esA evaM dharma biyANaha // 15 // mANu sattaM bhave mUlaM lAbho deva gaI bhave / mUla keeNa jIvANaM naraga tirakkhattaNaM dhuvaM / 16 / duhao gaI bAlamma AvaI hAra varSazatAyuH kiJcit Une oche sovarase AukhAne laudhe 13 yathA trayo vaNik jima triNavANIyA mUlarAzi gRhAnirgatAH pujau leI * ne ghara dhako naukalyA vANijya karavA bhaNI pitAI' sahasra dInAra daudhA ghara thako ekastatra vaNik lAbha labhet eka lAbha pAme ekaH * vaNik mUladhanena pAgataH eka mUlago pApaNI pUMjI leI Ave 14 ekovaNik vyavasAyaM kurvan svadhanaM hArayitvA eka ApaNau saghalI * pUMjI khoine AgataH tatra vaNik Ayu tauhAM vANIyo vyavahAra viSaye upamA eSA vyavahArau upamA kaho evaM dharmepi jAnaute ima dharmane * viSe paNi dRSTAMta jANavo 15 mAnuSyatvaM bhavemUlaM manuSya paNa pUMjo sarokhU lAbhaH devagatirbhavet devagati telAbha upAya mUlachedena jauvAnAM mUla cheda kaudho pUMjI khohaune narakatvaM tiyaMcava dhruvaM syAt mUla chedyA thI naraka tiryaca paNa pAmaui 16 vidhA gatiH narakagati stiryaggatizca rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u.41 mA bhAga Page #237 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * manuSyatva mUladravya sadRzaM ne yaM yo manuSya bhavAt cu tvAdevo bhavet tadA devatvaM lAbhatutya yaM yatpunarmanuSyANAM narakastiryak tva prAptirbhavet tadA mUlacche e.TaukA 4 dena dhruvaM nizcitaM durbhAgyatva seyaM 16 duhI gaIbAlasma AvaI baha mUliyA devattaMmANasattaJca janie lolayAsaDhe 17 bAlasya mUrkhasya dvidhA gati bhavet kathambhU tAgatiH pAvaI bahamUliyA Apahadha mUlikAH pApadaH vipadobadha stADanAdi Apadazca badhazca Apadadhau tau mUlaM yasyAH sA prApadhamalikA jaM iti yasmAt kAraNAt sa bAlo mUryodevatva' mAnuSatvaca hArita: kaudRzaH san lolayA lAmpona jita: punaH kIdRzaH paThaH dhUrta: 10 tojiesad hoi duvihaM duggaiGgae dulahAtamma ummaggA adyAesa cirAdavi 18 tato devatva manuSyatva jayAt devagati manuSyagati hAraNAt sa mUrkhaH sahArara durgati to bhavati ityadhyAhAra: tasyabAlasya sUcirAdapi ahAe prabhUtapi AgAmi nikAle ummaggaH unmajana unmajjAtasyAH durgate sakAzAni satidurlabhA vaha muuliyaa| devattaM mANusataMca jaM jie loluyA saDhe / 17 / to jiesaI hoDU duvihaM duggaDUMgae / dulahA tasma ummaggA adAemu cirAdavi / 18 / evaM jauyaM sa pehAe tuliyA bAlaMca paMDiyaM / mUliyaMte pavesaMti mANusmaM joNi rAgadveSAkulitastha mUrkhane vaigati naraka ane tiryaJca gati hove Agacchati vadhakAri kA gati: ApadA rupavadharUpagati tehanI mUlake yadyasmAt devatvaM mAnuSatvaM ca yathA hAritaM jiNe kAraNa tiNe manuSyaM mUrkha deva paNa maNaSya paNa hAkho lolupaH radhraH zaThaH mAyAvAn lolupI ke strIne viSa paThamAyA ghaNI kara 17 tataH jIvasya svayaM bhavati sadA tata: tirI kAraNe jIvane sadA hoi vidhA durgatiM gataH san narakatiyaM ca naugati mAMhi gayo dhako bAMdhyo durlabhaH tasya nistAraH avasthaM hAritaH devagati manuScagati tehane naraka tiryaca gati dhau nisarakhu' dohilu' tiNa te bhaNI devagati narakagati hA ne kAle rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA a.sa.tu.41 mA bhAga 'bhASA Page #238 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA 4 bhavati niHsaraNaM duHkaraca vaidityarthaH 18 evaM jiyaM sapahAe tuliyAbAlaJca paNDiyaM mUliyante pavesanti mANusaMjINimantija18 evaM amunA prakAreNa 08 bAsa mUkha jitaM saMpreca pAlocya ca puna: bAlaM mUrkha punaH paNDitaM tatvajantu litvA tolayitvA itivicAraNIyaM itIti kintamanuthA mUliyaM maulikaM mUle * bhavaM maulika mUladravya' praviyanti labhante tekeye manuSyA: mAnuSaM yoni iti prApnuvanti te mUlarakSaka vyavahAri tulyAne yAH 18 vaimAyAhi sikvAhiM * je narA gihisuvayA urvanti mANusaM joNiM kammasaJcAra pANiNo 20 mAnuSaM yoni ke vrajanti tadAha ye narAH vimAnAbhi vividhaprakArAbhiH zikSAbhi maMtine / 16 / vaimAyAhiM sikkhAhiM jenarA gihi subbyaa| uti mANusaM joNiM kamma saccAhupANiNo // 2 jesiM tu viulA sikkhA muuliyteatthiyaa| sIlavaMtA savausesA adINAjaMti devayaM // 21 // evaM adoNavaM bhikkhU agA cirabhUtepi dhaNe kAle kAla gaye thake nauraThaM dohilu cha koi prANo paradesa gayo bAMche ghare jAu' te mArga kATe page karI tadaaAvamArga 18 evaM amunA prakAreNa palaM hAritaM samprekSa irNa prakAra vAlakane hAkho dekhaune tolayitvA mUrkhaH punaH paMDita vicArIne mUrkha paNo ane paMDita paNI te narAH mUladhana nau bauyaM praveza prApnoti te manutha vIcArIne dharma aMgIkAra kara mAnuSI yoni yAMti ye paMDitAH paNDitamANasamanuSya nau joni pAma 18 vividha pari pAmAbhiH zikSAbhiH vinauta paNAnau bhAMtira no zikSAi karau guNavrata aNubrate karI ye narA gRhasthA api muvratAH sadAcArAH bhavanti je manuSya gRhastha ghakA paNisubrata hoi bhalA vrata pAle ke prApnuvanti mAnuSarSI yoni te manuzyanau yoni pAmaune kIdRzAH te saphalakarmANaH prANauna: kisyA se manuSya ke saphala bhalA kaudhA ke je prANI 2. yeSAM puna: vipulA zikSA darzanAcAramayau je manuSyane mahAvrata rUpa zikSA ke bratapAle ke mUlAdapi adhikalAbhaMyuktA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0u041 mA bhAga bhASA Page #239 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA a07 237 sUtra bhASA suvratAH bhavanti hiNavate suvratAya gRhisuvratAH gRhIta samyaktA gRhastha dvAdasamratAH te prANinastejovAhu iti nizcayena mAnuSaM yoniM utpadyante jesiMntu viulAsiklA mUliyanta bhatthiyA solavantA savosesA adINA jaMti devayaM 29 vyAkhyAturevArthe yeSAM jIvAnAM vipula vi staurNa zikSAgrahaNA sevanAdikAstite jauvA mUlakamiva nRbhavatvaM atikrAntAH santaH devatva jAnti prApnuvanti kiMbhUtAH tejovAH zIlavaMtaH sadAcArAH punaH kathambhUtAH te savizeSAH saha vizeSeNa uttaraguNena varttante iti savizeSAH punaH kaudRzAH ataeva adInAH nadInAH santoSabhAja ityarthaH 2 1 evaM adauNavaM bhikkhu agAriM viyANiyA kahannu jicamelikkha jiccamANo na sambide 22 paNDitaH pumAn melika IdRcaM jicaM iti jeya zvetavya N devagati manuSyagati rUpaM jIyamAnaH indriya viSayairddhAryamANaH kathanu na sambidet kathaM na jAnIta apitu paNDitaH parijJayA evaM jAnIta eva kiM kRtvA evaM amunA prakAreNa adainyavataM santuSTi bhAjanditaM sAdhu punaH agAriNaM gRhasthaM viyANiyA vizeSeNadeva gatimanuSya gatitvA gAmitva lacaNena jJAtvA tasmAtpaNDitodharmamArge sAvadhAnobhavedityarthaH 22 jahA kusagge udayaM samuddeNa samamiNe evaM mANamagAkAmA devakAmANa antie 2 3 yathAkuzAgre udakaM samudreNa samaM manyateevaM mAnuSyakAH kAmAH devakAnAM antike samopeta yAH 13 kuzamnamittA imekAmA saMni riMca viyANiyA / kaha jicca melikvaM niccamANAnasaMvide | 22 | dAraM jahA kusagge udayaM samuddeNa samaMmiNe / tiNe mAnu bhAve mUlapaNo manuSyano bhava atikramyo zIlavantaH sadAcArAH savizeSAH sarvottamAH AcAravantaH sarvamAMhi uttamaH dInabhAva rahitAH yAMti devagati' daunapaNe karau rahita devapaNo pAne 21 evaM amunA prakAreNa adaunavaMta sAdhu eNaprakAre adaunavaMta sAdhu dona bhASA rahita gRhasthaM ca jJAtvA sAdhu paNo gTahastha paNo jANaune kathaM nu vitakeM jitva drahvaM manamAhi vicAre idrau kima jotije jitvamAnaH na jAnAti manuSya bhavajItato hArI tu ********************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA asaM 070 14 mA bhAga Page #240 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rumi Aue kasmaheu purokA jAgakvemaM nasambide2 4 saMniruce saMkSipta AyuSiime pratyakSAH manuSya sambandhinaH kAmAH kuzAgramAtrAH santotyadhyAhAraH evaM satyapijanaH kasyahetu puraskRtyakaM hetu kiGkAraNamAzrityayogacca punaH kSemaM na sambidena sambitte yogaM kSemaJca kathaM na jAnAtItyAzcarya mityarthaH 24 iha 8 kAmAniyasma atta? avarajakaI succAne pAuyaM mayAM jaMbhujjo paribhasmaI 25 iheti atradRSTAMtapaJcake kramAt apAyabahulatvaM 1 tucchatvaM 2 prAyavyayatI lAbha hAraNaM samudra jaladRSTAntaM ca jJAtvA iha narabhave kazcidgurukarmA jauvastasya kAmAt bhogasukhAt anivRttasya AtmArtho mokSaH avarAdhyatinazyati viSayiNo * jauvasva mokSo na bhavatItyarthaH atra hetumAha jaMiti yasmAt kAraNAt sa gurukarmA jauvo naiyAyika mArga mokSa mArga zrutvA vArara paribhramyati saMsAra . evaM mANusmayAkAmAdevakAmANa aMtie 23 // kusaggamittA imekAmA sannirUImi aaue| kasmahe purA kAuM jogakkhemaM nasaMvide // 24 // dUha kAmAniyaTTamma attaThe avrbhaaii| soccAneyAuyamaggaM jaMbhujjo paribha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 2041 mA bhAga na jANe 22 yathA kuzAgre udakaM jimar3A bhane agripANI nobiMduzrI punaH samudraNa samatAM karoti samudramA pANaunau pare evaM mAnuthakAH kAmabhogAH / jJAtavyAH ima manuSyanA kAmabhoga jANavA deva bhoganA samIpe devatAnA kAmabhoga samudra sarikhA cha 23 kusAgraviMdupramANAH santi ete kAma bhogAH DAbhane agrabhAge pANaunATauvakA sarIkhA manuSyanA kAmabhoga ke saMkSipta AyuSi thor3o AUkhe dhada kiM hetU Azritya gRhItvA kisya hetu kAraNa zrAzrayIne Agali karIne yoga kSemaM na jAnaute aprAptasya prApaNaM yogaprAptasya pAlanaM kSemaH anapAmau vastunei pAmI jete yoga kahaui pAmau vastune bhalopari pAlI je te khema kahaui te jANIne nahIM 2 4 iha jagati kAmebhyo anihattasya e jIvaDo kAmabhoga dhako nivRtti nahIM huo ke AtmArtha svargAdi Page #241 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gartAyAM patatautyarthaH 25 iha kAma niyasma attaTTe nAvaralAI pUideha niroheNa bhavedevitti me suyaM 26 he zizca me mayA iti yutaM itauti kiM iha * * asmin narabhave kAmAt nivRttasya jIvasya laghukarmaNa, pAyAdhI mokSo na nazyati saca pumAn pratidehanirodhena audArika dehatyAgena zatana patanavidhvaMsa nadharmAtmakapiNDAbhAvena devo bhavet devazarIraM prApnuyAt 26 iDaujuI jaso vano AubhaM suha maNattaraM bhujjo jattha maNasmesu tatva seuvavajjaI 27 sa ni* viSayaukAmA nivRtto jauvastatra manuStheSu bhUyo vAraMra utpadyate tatra kutra yatra manuStheSu RddhiH svarNarupyaratnamANikyAdikA bhavati yatra dyutirdehasya kAMti 8 bhavati punaryatra yazo bhavati parAkramAdutpannadharmavizeSarUpaM yazaH ucyate punayaMtra vaNa gAMbhauryAdiguNavarNanaM varNaH zlAghA athavA varNazabdena gauratvAdi guNo smaI 25 // dUha kAmaniyaTTamma attaTTa nAva rjjii| pUDUdeha niroheNaM bhavedevettime suyaM 26 // iDDIjjuhU jaso vaso AuM muha maNuttaraM / bhujojatthamaNusmemutattharI uvavajjaI // 27 // bAlasmaparamabAlattaM ahamma paDivajjiyA ciccAdhamma aparAdhitenasthati je jovar3o ApaNA AtmAne aparAdhe te gati na sAve zrutvA neyAyikaM mokSamArga mokSanI deNadAra zaDamArga satho aMgIkAra kaudho yat bhUyaH paribhraSTAH bhavati aGgIkAra karaune pache ghaNA jIva dharma dhako bhraSTa hoi jAi 25 iha manuSya bhave kAma bhIgebhyo nivRttasya evaM manuSyabhave kAmabhogatho nauvarlsane AtmanaH artho na vinasthati AtmAnA artha devalokAdika viNase nahI pUtideha nirodhena jadArIka dehatyAge na audArauka apa vautra sarora ihAM choDone bhavet devA siddho vA iti mayA gurusukhAt zrute devatA athavA siddha hove ima me guru kanhe sAMbhalya 26 RddhiH dyutiH kAntiH yazaH varNaH RDikAMti zarIranau yaza prasaMsanauka varNa AyuH sukhaM pradhAnaM daurgha Aukhu ane pradhAna sukha ke jauhAM yatra bhUyaH manuSyeSu naradeveSu je kulane rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u. 41 mA bhAga Page #242 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NA uttarAdhyayane elakAmayaNAdhikAram saM0 bhAvitAtmA aNagAra zrIbUTe rAyajI tacchiSya bhagavAna bijaya sAdhanA saMzodhitaM 1.TaukA vA punaryatra AyuH saMpUrNa pracaraMca bhavati punaryatra sukha bhavati etaSAM sarveSAM anuttarapadena vizeSaNaM kartavya anuttaraM sarvotkRSTaM devabhavApakSayA etahaktavya 27 bAlasma pasma bAlatta' ahama paDivajjiyA ciccA dhamma ahambhiDhe narae uvavajja 28 he ziSyatvaM bAlasya hitAhitajJAna rahitasya bAlatva mUrkhatvaM pazya* sa adhamiSTo bAlo dharma tyatrA adharma pratipadya narake utpazyate 28 dhIrasma parama dhaurattaM savvadhammANavattiNo cicA adhamma dhanmiThe devesu uvavajjaI 28 he ziSya dhaurasya paNDitasya dhIratva pazyatva vicArayadhiyA rAjate iti dhauraH dhiyaM buddhiM rAti dadAtauti dhIraH tasya kauzasya sarvadharmAnuvartinaH sarve ye adhammiTTa naraemu uvavajjaI 28 // dhIrasmapasmadhIrattaM savvadhammANu vattiNo / civyA adhamma dhammiTTe devemuuvavajjaI 26 tuliyANa bAlabhAva abAlaM ceva pNddie| cadUUNa bAlabhAvaM abAla sevadU muNi tibemi 30 // elakamayaNaM // viSe italAvAnA ke tatra sa utpadyate te kule manuSya paNe upaje 27 mUrSasya pazya mUrkhatva' mUrkhapaNa dekho adharmA pratipadyate adharma aGgIkAra kara ke bhASA * tyaktvA dharma adharmiSTaH dharmane chor3one adharma aGgIkAra kare ke narakeSu utpadyate narakane viSe jo upaje tohIpaNajIvane 28 dhaurasya pazya dhauratva dhaura * manuSya na dhaurapaNu dekhone sarvaca dharmAnuvartinaH sarvajanI bhASo dharma tehanA anuvartIte kara cha tyatvA adharma dharmiSTaH san adharma mArga chAMDaune dharma mArge pravatyo bako deveSu utpadyate devalokana viSe devatA hui 28 tolayitvA vicArya mUrkhasya mUrkhatva mUrkhapaNo dekhaune paNDitabhAvaM ca paNDita: muniH * paNDitasAdhu paNDItapaNo Adarau tyaktA mUrkhalakSaNaM mUrkhapaNa chAMDaune paNDita sevate muniH iti samAptabravImi abAla bhAva paNDita paNo tatvArtha seve 30 rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga . Page #243 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ON. .TIkA zAntyAdayo dharmAstAn anuvartitu anukUlatve na caritu' zIlaM yasya sasarvadharmAnuvartI tasya kSAtyAdidazavidha dharmadhArakasya kIdRzaM dhauratva tadAha sadha: miSTo dhauraH adharma svakvA deveSu utpadyate 28 tuliyANa bAlabhAva abAlaM caivapaMDie caI jaNa bAlabhAva abAla sevaI muNottivaimi 30 munistIrtha karAdezakArau sAdhuraivaM amunA prakAreNa bAlastha bAlabhAvaM ca punaH paNDitasya abAlaM paNDitatvaM tuliyA iti tolayitvA NakAro vAkyAlaGkAra pazcAt paNDitastatvajJaH pumAn bAlabhAvaM mUrkhatvaM tyaktvA abAlaM paNDitatva sevayet aGgIkuryAdityarthaH iti ahaM bravImi sudharmA svAmI jaMbUvAminaM pratyAha 30 iti aurabhauyAkhya' saptamaM adhyayanaM saMpUrNa iti zrImaduttarAdhyayana sUcArtha dIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmaukIrttigaNiziSya lakSmIballabhagaNiviracitAyAM saptamAdhyayanasyArthaH saMpUrNaH // 7 // athASTamaM adhyayanaM kathyate pUrvasmin adhyayana viSayatyAga uktaH sa ca nirlobhasya va bhavati tato'STamaM adhyayanaM kapilasya * mahAmune dRSTAnta garbhitaMnirlobhatva dRDhIkaraNaM kathyate pUrva kaH kapilaH kathaJca sa munirjAtaH atastadutpatti rucateyathA koyA yAMnagayIMjita zatru rAjArAjya karoti tatra kAzyapo brAhmaNaH sa caturdaza vidyAsthAnapAragaH paurANAM rAjazcAtauvasammataH tasya rAjJA mahatau vRttirdattA kAzyapa brAhmaNasya yathAnAmnI bhAryAvarttate tayoH kapilanAmA pucIsti tasmina kapile bAle eva sati kAzyapI brAhmaNaH kAlaGgataH tadadhikArI rAjJA'nyasma brAhmaNAyadattaH so azvA rUDha chatreNa triyamANena nagarAnta vrajati ekadAtaM tathA vrajanta dRSTvA yazAbhRzaM ruroda kapilena pRSTaM mAtaH kiM rodaSauti sA prAha vatsa tava pitA IdRzyA 4 adhuveasAsayaMmIsaMsArammi dukkhpuraae| kiM nAmahojjataMkammayaM jeNAhaM duggaDU nagacchejjA 1 // vijahittupuvvasaM iti thIelakA adhyayanano Tara saMpUrNam // 7 // ana ve asAkhata e saMsAra adhra vanizca nahIM prazAzvatI ke nauzcala nahIM saMsAra dukkha pracura e saMsAra ane kadukkhe karI bhayo cha kisa saMbhAvane bhavet tata karma anuSThAna pAMcase cora bolyA svAmI rasyo koi anuSThAna dharmamArga ke yenAhaM durgatiM na rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saMdeg . 41 mA bhAga Page #244 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RDyA purAntarbhamannabhUt mRte ca pitaritvayi vA viduSi sati ayaM tavapaittraya padaM prAptastato rodimi kapila Uce ahaM bhaNAmi yazA Aha putra atra 4 tava na kopye tItyA pAThayithAta itastva zrAvastyAM vraja tatratvat pimitra indradatto brAhmaNastvAM pAThayizthati kapila: zrAvastyAM tatsamaupaGgataH tena pRSTa kastva' kuta AyAtaH kapilena sarva svasvarUpa mUce tena mitraputratvAt savizeSa pAThyate paraM svagrAhe bhojanantasya kArayituM na zakyate tato'nena zAli bhadra nAmA tavatyo vyavahArI prArthitaH yathAstha tvayA nirantaraM bhojyandeyaM tvatprasAdAvizcintIsau paThati tenApi pratipanna kapila: zAlibhadragrahe pratyahaM bhukta indra datta gurusamIpe'dhyeti zAlibhadraggRhe caikAdAsI vartate daivayogAttasyA masau rakto'bhUt anyadA sA garbhiNIjAtA kapilaM pratyAha ahaM tava patnaujAtA mamodara tvagarbhojAtaH atastvayAme bharaNapoSaNAdikArya kapilastavacana zravaNAdRzaM khinnaH paramAmati prApa na ca tasyAM rAtrI nidrAM prApa punastayA bhaNitaM 2 svAmin khedaM mAkuryAH maduktameka mupAyaM zRNu atra dhananAmA zreSThau vartate tasyayaH prathamaM prabhAta gatvA vardhApayati tasya savarNa mASaddayaM dadAti tatastvamadya prabhAte gatvA prathamaM vApaya yathA suvarNamASar3ayaM prApna yAH kapilastasyAvacaH zrutvA madhyarAtrA vutthitastasya dhAgni aparaH kazcimA prathamaM yAyAditi matvI makye na gacchan kapilaH purArakSaka mhautaH cauradhiyA baddaH prabhAta purasvAminaH puronauta: puraH svAminA pRSTaM kastvaM kimarthamaIrAtrI nirgatastena sakalaM svarUpaM prakaTauvataM satyavAditvAttasya tuSTo rAjAprAha yat tvaM mArgayasi tadahaM dadAmi saprAha vimRzya mArgayithAmi rAjAprAha yAhi azokavanikAyAM vicAraya kheThaM kapilastatragata iti cintayitu mArabdhavAn cedahaM suvarNamASaddayaM mArgayAmi tadA tasyAdAsyAH zATikAmAtra jAyate natu AbharaNAni tataH sahasraM mArgayAmi tadApi tasya prAbhaNAni na jAyante tatIhaM lakSaM mArgayAmi tadApi mamajAtya turaGgamottama gajendra pravara rathAdi sAmagrI na jAyate tataH koTiM mArgayAmauti cintayatneva svayaM sambegamAgataH suvarNamASaddayArtha nirgatasthApi mamakovyApi tuSTirnajAteti dhigimA tRSNAmiti vicArya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga Page #245 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2 svamastake locaM kRtavAn zAsana devatayA tastha rajoharaNAdi liGga marpitaM kapilo dravya bhAvAbhyAM yati bhUtvA rAnaH puraH samAgataH rAjJA bhaNitaM tvayA saTIkA * vicAritaM sa Aha jahA lAho tahA lAhI lAhA lohopavahuI domAsa kaNayakajja koDauevi na niTTiyamiti vicAryAhaM tyaktavRSNaH saMyamIjAtaH . 243 rAnokta koTimapi tavAhaM dadAmi tenokta sarvopi parigraho mayA vyutsRSTo name kovyApi kAryamityuktA.sa zramaNastatovi hRtaH ghaNamAsAn yAvat chadmastha * evAsIt pazcAtkevalaujAtaH itaca rAjagRha nagarAntarAla mArge balabhadra pramukhAcaurAH santi eteSAM pratibodhImatto bhaviSyatIti jJAtvA sa kapila * kevalau gataH taidRSTaH proktazca bhI zramaNa nRtyaM kuru kevalI prAhavAdakaH kopi nAsti tataste paJcazata caurAstAlAni kuTyanti kapila kevalau gAyati tahIta vRttamAha adhuve AsAsayaMmi saMsAraMmi dukkha paurAe kiM nAma hujjataM kammayaM jeNAhaM duggaDU na gacijjA 1 bhojanA asmin saMsAre tatkarmakaM kiM nAma kiM sambhAvyate taki karmavartate tat kiM kriyAnuSThAnaM vartate yena karmaNA ahaM durgatiM nagaccheyaM kevalinaH saMzayasya durgati gamanasya ca ubhayo rabhAvapi pratibodhApekSayA iti kevalI bhagavAn idaM Aha kathambhUte saMsAra adhruve nava nava sthAnaka nivAsa sadbhAvAt asthire punaH kIdRze saMsAre'zAzvata'nitye punaH kaudRze saMsAre duHkha pracure duHkhaiH zArIrika mAnisikaH puSTaiH pracure pUrNe janmajarA mRtyusahita 1 vijahittu puvvasaMjIgaM na siNehaM kahambi kubbijjA yoga nasihaM kahiM vikubve vjjaa| asiNeha siNeha karahiMdosapadosahiM muccaebhikkhU 2 // tatonANa daMsaNasamagge gacchat je dharmane aMgIkAra kasyAM thakA hu~ durgatine biSe najAu 1 tyaktA pUrvasaMyoga mAtra pitrAdi tivArI kapila RSi tahanA vacana sAMbhalaune gharanI saMbandha chADaune kutrApi snehaM na kuryAt sneha koi bastu upara na kara snehakArezvapi puttrAdiSu snehanA karaNahAra putrakalabAdika te upara saneha na kare evaM kurvan ihaloke paraloke'pi duHkhairmucyate bhikSu ima karatu sAdhu ihaloka paralokanA duHkha thau chUTe 2 tatonantaraM jJAnadarzanapUrNa: kapilamuni: kapila rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM 03014mA bhAga Page #246 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 244 u. TIkA asiNahasiNe hakarahiM dosapomehiM pamuccae bhikra bhikSuH sAdhuH kathaJcit kacit bAhyAntaravastunine haM nakuryAt kiM kRtvApUrvasaMjIgaM vijahi tuvihAya a08 * OM kathambhU to bhikSuH mehakaraiH asnehaHsnehaM kurvantIti snehakarAstaiH putrakalatrAdi ane hovItarAgaH athavA snehakareSu prasneha saptamausthAna hatIyA punaH sa bhikSurdoSa pradoSaiH pramucyatedoSAzca pradoSAzcadoSapradoSAstairdoSa pradoSaiH pramuktIbhavati prakarSaNa rahito bhavati doSairmanastApAdibhiH pradoSaiH prataSTadoSaH parabhave narakadukkhairahito bhavati 2to nANadasaNa samaggehi animesAya sabbajauvANaM tesiM vimokvaNavAe bhAsaI muNivarovigayamohora tataH anantaraM munivaraH kapilaH kevalau sarvajIvAnAM hitaniye ya sAyabhASate hitaM pathyasadRzaM yanitarAM atizayena zreyaH kalyANa hitanizce ya saMstasmai hitaniya sAya kimartha hiyanismesAyasavvajIvANaM tesiM vimokkhaNaTThAe bhAsaI muNivarovigayamoho 3 // sathaM gandha kalahaMca viSpajaha tahAvihaM bhikkhu / samvesu kAma jAemu pAsamANo nalippaI tAI 4 // bhogAmisa dosa visame hiya nimesa buddhi sAdhukisyo ke jJAnadarzane karo zahauta ke sarvajIvAnAM hitAya nizreyasAya mokSAya te kapila nAmA kevalau sarvajauvane hita bhaNI sarvajIvane mokSabhaNI teSAM caurANAMcakarmabandha nAt mocanAya bhASate te corane karmabandha mUkAvavA bhaNau saMmUniH vigatamIhaH bhASe kapila kevalau kehavo ke vigata moha ke moharahita hai bhASe te kahecha 3 sarva granthaM bAhyAbhyantaraM krodhAdikaSAya rUpaM parityajet vAhya aMdhe dravyAdika aMtaraMga krodhAdika chor3e tathAvidha karma bandhahetu bhikSuH tyajet tathAvidha karmabandhana hetachoDe sarveSu kAmajAteSu biSayeSu sarvakAma jAtapAMce prakAra biSaya zabda rUpa rasa gandha spartha e karmabaMdha hetu prekSamANa: san doSairna lipyate munaukhara dekhato thako doSele pAi nahI 4 bhogA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga Page #247 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NRN a08 ONO30 bhASate neSAM caurANAM vimokSaNArtha svayantu kapila vimukta evAsti athaca teSAM caurANAM mokSaNArdha Aha ityarthaH kathambhU to munivaraH vigatamohaH moha rahitaH kIdRzo munivaraH jJAnadarzanasamagraH jJAnadarzanAbhyAM pUrNaH 3 saba gayaM kalahacca viSpajaha tahAvihaM bhikva sabbesa kAmajAe su pAsamANI na lipyaI tAI 4 kimbhASate ityAha bhikSuH sAdhuH tathAvidhaM pUrvokta karmabandhahetuM sarvagrantha bAhyAbhyantarabhedena dvividhaM parigrahaM vizeSeNa prajahyAt parityajet ca 7 punarbhikSuH kalaha krodha' cakArAt mAnamAyA lobhAdaun viprajahyAt punaH sAdhuH sarveSu kAmajAteSu indriyaviSayeSu na lipyate na AsaktI bhavet kiM kurvan * pazyan viSayavipAkaM cintayan ityarthaH punaH kIdRzaH sAdhuH tAivAyo sarvajIvAnAM abhayadAnaM dAyI, ityarthaH 4 bhogAmi sadIsa visane hiyanismeya buddhi buccatthe bAleya mandie mUDhe bajAI macchiyAva khelaMmi 5 etAdRzo bAlo'jJAnI kammaNA badhyate karmaNA baDaba saMsArAt nirgantu na zaknoti saMsAra evanoda ti kasmin kaiva khele ne maNi makSikA janturivakathambha to bAlIjana: mandaH dharmakriyAyAM alasaH punaH kIdRzomUDhaH mohavyAkulamanAH punaH kaudRzaH vuccatthe / bAleya maMdie mUDhe bajnaI macchiyA va khalaMmi 5 // dupariccayA ime kAmA no mujahA adhIra purisa hiN| eva AmiSaM tadeva doSaH tatra bikhinaH nimagnaH bhogaeva AmiSa te doSa mAMhi magna hoi rahyo vahitaM mokSaH tayoH buddhi vimukhaH Apane hitanI kara 8 NahAra mokSa teha thako vimukhachebuni jahanI mUrkhA mandaH mUr3haH naucakarma kAraka dharmane viSe Alasa kara nIca karma kara badhyate bandhaprApnoti yathA makSikA nemaNa badhaM prApnotijima mAkhIsa lekhama mAMhi bandhAi tima saMsAra mAMhi baMdhAi 5 dukkha tyAjyA eta kAma bhogAH tyakta na zakA te e kAma bhoga chAMDatAM dohilA chAMcA jAi na sukhena tyajyante kAtarapuruSe kAyara puruSe kAmabhoga sukhe chAMdyA na jAi atha punaH santi sadAcArAH sAdhavaH have ke sAdhu bhagavaMta saMsAra samudra taravA bhaNI ye ataraM saMsAraM taranti je atarasaMsAra tare yathAvaNijaH samudra taranti jimavANiyA vAhaNa karaune samudra tare 6 vayaM zramaNA rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA asa0 u0 41 mA bhAga Page #248 -------------------------------------------------------------------------- ________________ PN 1 TIkA vivaSayAmiSadoSa viSama H viSayA eva pavihetutvAt AmiSa viSayAmiSanta devadoSaH jIvasya dUzaNa karaNatvAt viSayAmiSadISa statra vizeSeNa sanI 8 nimagnaH viSayAmiSadoSa viSayaH punaH kIdRzaH hitaH nizreya sa buddhiparyasta hitaM Atmasukha nitra yaso mokSaH hitaJca nighe yasaJca hita nizva yaso tayo viSaye yAbuddhiH hitanizreya sa buddhistasyA zakAsAt vizeSeSa paryastaH parAGmukhaH hitaniye ya sabuddhi viparyastaH svargApavargasukhAdabhraSTaH ityarthaH 5 Tupa ricayA ime kAmAnosujahA adhora purisehiM ahasanti succayA sAi je taranti ataraM vaNiyA vA 6 ime prasiddhAkAmAH adhaura puruSa nasujahAH na.. * sukhe na hAtu yogyA ityarthaH miSTAnAdi bhojanavat kIdRthA ime kAmAH ataeva duHparityajA: atha kecit suvratAH sAdhavaH santi ye atarantarautu' * azakya saMsArantarantikaiva vaNijaiva yathA vaNijAH sAmudrikAH vyApAriNaH ataraM mahAsamudra pravahaNastaranti atra vA bhabdIhi ivArthe 6 samaNA muege vayamANA pANa bahaMmiyA ayANantA mandAnirayaM gacchanti bAlA pAviyAhiM diTThIhiM 7 eke kecit kutIyAH mithyAtvinaH pApikAbhi: pApa hetukAbhidRSTibhiH buddhibhiH prANabadhaM adharma prajAnantaH narakaM gacchanti kadhabhUtAste mRgAH avivekinaH punaH kIdRvAste mandAH jaDAH yathA kecit rogagrastAbhidRSTibhiH samyag mArga ajAnantaH kasmin cit duHkva vyApta mArge vrajanti punaste kecit kutIyA: kiM kurvantaH muiti vayaM zramaNAH iti ___ahasaMti suvvayA sAhU je taraMti ataraM vaNiyAvA 6 // samaNA mu ege vayamANA pANavahamiyA ayaannNtaa| maMdA : * sma: eka kecit parataurthikAH iti vadanti keikaparatIrthI ima kahe amhe yamaNa sAdha ke prANavadhaM mRgAve ajAnanta: jauvamAra dharmano mArga jArI nahIM 8 mUrkhAH mithyAtva paur3itAH narakaM gacchantiH maMdamUrkha mauthyAtvaM karau paudyA dhakA narake jAI vivekahInA: pApadRSTibhiH mUrkha viveke karI hona pApaneja biSe dRSTa ke jehanI 7 na hi prANavadhaM anujAnan anumodayan prANabadha kare valI prANI badha karau anumodanA kara kadAcit sarva dukvebhyo na mucyate rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u0 41 mA bhAga Page #249 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a08 247 sva bhASA vayamANAH vadantaH zzramaNa dharmarahitA api svasmin zramaNatva ' manyamAnAH ityarthaH yadi prANabadhaM api na jAnanti tadA'myeSAM mRSAvAdAdInAntu jJAnanteSu kutaeva sambhAvyate kathambhatAste mandamithyAtva rogagrastApunaH kathambhUtAste bAlAH vivekahInAH vivekahInatva' hiteSAM pApazAstreSu dharmazAstrabuddhitvAt tadyathA brahmaNa N brAhmaNaM' Alabheta indrAya catra' Alabheta maruddho vaizyaM tamase zUdraM tathA yasya buddhirnalipyeta hatvA sarvamidaM jagat AkAzamiva paGka ena nAsau pApena lipyate 1 dharmohi bAle rajJayaH 8 nahuSANa vahaM aNajANe muJcijja kayAi savvadukkhANaM evA yariehiM akvAyaM jehiM imA sAhupatratto dhammo taiH zrAyaiH pUjyaH zrAcAryaiH evaM AkhyAtaM ityukta' taiH kaiH yaiH AcAryaiH ayaM sAdhudharmaH sAdhvAcAraH athavA samyag dharmaH prajJaptaH kathitaH itIti kiM jo prANibadhaM jauvasya hiMsAM anujAnan anumodayan huiti nizyena kadApi sarvaduHkhebhyo na mucyeta atra prANibadhasya anumodanAyA syAgAt karaNakAraNayo rapi tyAga uktaH prANabadhakaraNa kAraNAnumatityAgAca mRSAvAdA dattA dAna maithuna parigrahAdI nAmapi karaNakAraNAnumatasvApi niSedhA narayaMgacchatibAlApAviyAhiM diTThIhiM 7 // nahupANavahaM aNujANe mucejjakayAi savvadukvANaM / evA yariehiM akkhA hiMjehiM imosAhu dhammopamNatto 8 // pANeyanAi vAejjA sesamauetti buccaI / tAI taose pAvayaM kamma' nijjAiudayaM **************************** kadAcit sarva dukkha thako mukAinaho evaM AcAryai storthaGkarairAkhyAtaM ima tIrtha' karagaNa dhare kayaM yaiH ayaM sAdhu dharboprajJaptaH kathitaH je tIrthakare e sAdhu dharma kachu' praruthyo 8 prANAn nAtipAtayet vinAzayet vinAsana kare prANo jIvane mAre nahIM sasAdhuH samitaH kathyate te sAdhupAMca samite samito kahoi tato anantaraM pApakarma: nizcayena nagacchati te purasa pApane vise na jAye yathAsthalAt ucca pradezAt udakaM yAti jima ucca pradeza thau pANI Dhalo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #250 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4. 42 . 4 oC . MM 4 yaH 8 pANayanA ivA ijjA se samoitti vuccaI tAI tose pAvayaM kamma nijjAi udagaM vathalAo 8 yaH sAdhuH prANAn jIvAn na atipAtayet na vinAzayet svayaM na hiMsyAt / zabdAt prANahiMsAyAH kAraNAnumatyorapiniSedhaH ukta: satrAtA jIvarakSAkArau sAdhuH samita ucyate seiti atha anantaraM sarvajIvarakSaNAt anantaraM tatastasmAt samitAt saMmiti guNayuktAtmAdhoH pApakaM karma azubhaM karmaniryAti nirgachati kasmA kamiva sthalAt unnatabhUtalAt udakaM pAnIya nirgacchati unnatabhUtale yathA udakaM na tiSThati tathA samitasAdhau pAtakaM na tiSThati ityarthaH jaganismiehiM bhUehiM tasanAmehiM thAvarahiMca nI tesiM mArabhe daMDaM mazasA vayasA kAyasA caiva 10 jagat lokastatra nizritAH 8 AzvitA steSu jagavicite baseSu thAvareSu ca jauveSu manasA vacasA ca punaH kAryanateSu daMDaM na samArabhetabadhaM na kuryAdityarthaH atro jjayinyAM zrAddhaputrasya kathA 10 avantyAM zrAhamutacorahavA mAlavakarAT sUpakAra haste vikrauta stena lAvakAdimArayetyukta mArayazcapeTayA hatastathApya mArayan gADhaM kudyamAnaM AraTan rAjJA zrutvAdRSTyAmAnauta uktazcakirenajIvAn hiMsi so'vak ahaMbADo nahanmi tato rAjJAbalA ryamANo jauvAbaghnan hastyagre kSiptopinAhan tataH prasannastaM khaGgA rakSAM cakra yathA samArapina prANAnapivadhekArSAdevaM prANatyAgepyanye yatya' suddhe saNA: vaghalAo // jaga nimmiehiM bhaehiM tasanAmehiM thAvarahiMca / nAtesiM mArabhe daMDaM maNasA vayasa kAyasA ceva 10 // jAi tima pApa jAi 8 jaganiHsRteSu lokAmRteSu pRthvIne AzrayAle bhUtaprANIyA baseSu thAvareSu ca eka jauva basa ke hAle ke vIjA thAvara cAle nahIM na teSAM daMDaM kuryAt te trasa thAvarane pauDe nahIM manasA vacasA kAyena nizce mana vacanakAyAi karI pauDAna UpaDAve 10 zuvA nirdoSA eSaNA jJAtvA zuddha nirdoSa eSaNA jANaune tatra eSaNAyAM sthApayet mAdhuH prAtmAnaM tauhAM sAdhu ApaNA AmAne kAje sUjhato AhAra lii saMyamanihAya grAsaM gaveSayet rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #251 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a08 248 sUva bhASA Ran Shao onacANa N tatthaThavijja bhikva appANa' jAyAe ghAsa mesijjA rasagidda e na siyA bhikkhAe 11 bhikSuH sAdhuH zuddhoSaNAM jJAtvA zahAhAragrahaNa' vijJAya tatra nirdoSagrahaNa AtmAnaM sthApayet punaH sAdhvAcAraM vadati bhicAbhicAcaro muniryavAyai zarIranirvAhAyagrAsaM AhAraM eSayet gaveSayet na punaH sAdhara sagTaiH syAt 11 paMtANi caivase vijjA soyapiNDa purANa kummAsaM aduvakasaM pulAGgavA javaNaTThAya nisevara manyU 12 sAdhuryApanArtha zarIranirvAhArthaM prAntAni nIrasANi annapAnIyAni sevetaM ca punaH antAni api seveta tAni prAntAni zrantAni zranapAnIyAni kAni ityAha zItaM piMDaM zautaH zAlyA distasyapiNDaH zautapiNDastaM punaH purANa kulmASaM purANAH prabhUtakAlaM yAvatmacintAH purANAzcate kulmASAzca purANakulmASAH purAtana rAjamASAstAn prAkRta tvAdekavacanaM ava athavA vakkasaM atinipIDitarasaM tRSamAtra sthitaM vRkkasaMmudrAdInAM tuSaM vA athavA pulAkaM asAraM vallacaNakAdikaM punaH zarIradhAraNArthaM maMthu cadaracUrNaM niSeveta badaracUrNasyApi rUkSa tathA pratitva' atra yApanArthaM ityukta tena zrayamarthoM jayaH yadi tvativAtAdinA tathA panAnaiva syAttato na sudde saMNAtra naJcANaM tatya TThavejja bhikvU appANa' / jAyae ghAsamesejjArasa giddhenasiyA bhikvAe 11 / paMtANi ceva sevejjA sIya piMDa purANa kummAsaM / adubakkasaM pulAga vA javaNaTThAe nisevae maMdhu // 12 // jelakkhaNaMca suvica aMga saMyamanirvAhavA bhaNI AhArano gaveSaNA kare khigdhAdiSu gRhI na syAt snigdha AhArane viSe gRha lolapo na hoi 11 prAMtAni naurasAni sevet intre ur AhAra lii zItalAhAraM jIrNAn kulamASAn purANA mautala uDadavA kulAlaura athavA mudramASAdivallaciNakAdi atha muMga uDadadAla ciNA pramukha yApanArtha zarIra nirvAhArthaM muSu vadira curNa zarIra nirvAhA nimItta lii ke 12 yaH sAdhu puruSaH lacaNaM svapna zAstra je koI yatI 32 *********************************: rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u049 mA bhAga Page #252 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 250 TokA niSeveta api sthavirI glAnazca yena AhAraNa zaraure sukhaM syAttadAhAra seveta ayamartho jayaH 12 je lakSaNaMca suviNaMca aMgavijjaM ca japau' jaMti na rahate samaNA vaJcanti evaM AyariehiM akkhAyaM 13 huiti nizcayena te zramaNA uccanta AcAryaH evaM AkhyAtaM teke ye lakSaNaM sAmudrakazAstrokta hAtriyatna mANaM maSAtilAdikaM ca punaH svapna svapnazAstraM gajArohaNAt bhavedrAjya zrauprAptiH zrIphalAgamAt putrAptiH phalitAmrasyasaubhAgya mAlyadarzanAdityAdi aMga vidyAM aGgasphuraNaphalazAstra yathAzirasaH sphuraNe rAjya hRdayaspha raNe sukha' bAhIzca mitra milApaH javayorbhogasaGgamaH ityAdi sarva mithyA zrutaM sAdhunA na prayojya mityarthaH yadAha dharmadAsagaNikSamAzramaNaH joisanimitta aksara koua AesabhUyakammehiM karaNANamIyaNijje sAhusma tavakkhI hoi 13 iha jIviyaM aniyamittA pabhaTThA samAhi joehiM te kAmabhogarasagihA uvavajjati Asura kAe 14 te kAmabhogarasarAhA pAsura kAye utpadyante kiM kRtvA vijjaMca jepauMjaMti / nahutesamaNA vuccatievaM AyariehiM akkhAyaM // 13 // dUhajIviyaM aNiyamittApamahAsamAhijo ___ gehiM / tekAmabhogarasagiddA uvavajjaMtiAsurekAe // 14 // tattoviya uvvaTTittA saMsAraMbahu aNupariyaTuMti / bahukamma bhASA puruSalakSaNa svapnano vicAra kahe aMga vidyA aMgasphuraNAdiphalaM zarIra phurake tehanA vicAra kaha nate zramaNA: uccante etalAMvAnA je kara tehane sAdhana kahauI evaM tIrthakarai rAkhyA taM ima tIrthaMkara AcArye kahyo 13 iha janmani jauvataM aniyaMtritAH niyamarahitAH ihAM ApaNo AmA tapa japa karaune 8 yantra nahIM vasi kare nahI prabhraSTAH samAdhi yogebhyo samAdhi thako bhraSTa thayo te kAma rasa gRDAH te puruSa je kAmabhoga rase gTaddha huve ke utpadyanta Asure kAe asurakAyeSu te puruSa asura nikAyamAMhi jAi 14 tatopi udabattya asuranikAyAt te asura kAya yo nausarIne saMsAraM bahu bhramantiH saMsAramAhi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM010 41 mA bhAga Page #253 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bo 44. . 8 iha asmin saMsAre jIvitaM AmAnaM tapo vidhAnAdinA aniyamittA iti aniyaMbA avazaukatva te ke ye samAdhiyogabhyaH prabhRSTAH samAdhinA sthairyeNa * yogAH manI vAk kAyAnAM eko bhAvAH samAdhiyogAsta bhyaH prabhRSTAH prakarSaNa adha: patitAH punaH kIdRzAste kAmabhIgarasa gRhAH viSayasevana svAdalolAH * Asure kArya asurakumArayonau ava aniyattA ityukta na kiJcit anuSThAnaM kRtvA asurakumAratvena utpadyante nitarAM atizayenaya miththAniyamya na niya mya aniyamya utkRSTaM tapaH akRtvA ityarthaH 16 tatto viya uvvaTTittA saMsAraM bahuM aNupariyati bahukammalevalittANaM bIhI hoi mudullahAtesiM 15 tatopi ca tataH asuranikAyAt uhatya nisatya bahu saMsAraM anuparyaTanti baDulaM saMsAraM bhramanti punasteSAM saMsAra bhramatAM bodhiH samyakta labdhisadulla bhA bhavati kathaMbhUtAnAM teSAM bahu karmalepaliptAnAM pracurakarmapaGga kharaMTitAnAM 15 kasiNa pi jo ima logaM paDiputra dalijjaikkasma tegNAvise na tu sijjA levalittANaM bohI hoisudullahAtesiM / 15 / kasiNaMpi jo imaM loyaM paDipuNa dalajja ekkasma teNAvisana tUsajjA dui TuppUrae imeAyA // 16 // jahA lAbhotahA lobholAbhAlobho pbddddii| domAsakayaM kajjaM koDIevi naniTTiyaM // 17 // paribhramaNa kare ghaNo bahu karma lepaliptAnAM ghaNo je karmamala tehano lepa tiNe karI lipANA ke teSAM puruSANAM vodhi jina dharma prApti durlabhA bhavanti te puruSane jinadharma nau prApti valau samyaktanau prApti dohili huve 15 samastamapi idaM lokaM saghalAi iha lokane viSe dhanAdibhi pUrNa' bhRtvA ekasya dadAti dhanAdike bharone koieka puruSane dauje tenApi sa na toSayet topaNi te puruSa santoSAi nahIM ityevaM ayaM AmA duHpUrI asantuSTaH e jIva trA mA santotho na jAI 16 yathA lAbha stathA lobhaH jimalAbha hoya tima lobha badhe himASaka naka kArye kRtaM doi mAsAso nAne arthe mAMgavAgayo halo rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA asa0 u041 mA bhAga sUtra bhASA Page #254 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * idupya rae ime AyA 16 yadi zabdasya adhyAhAraH yadi kazcit indrAdi devaH ekasya kasyacitpuruSasya pratipUrNa dhanadhAnyAdi padArdhe meM taM kRtsnaM samasta u TokA a.8 lokaM vikha' dadyAt tadApi tena dhanadhAnyAdi paripUrNa samasta lokadAnena sa puruSo na tuzcet iti hetoH ayaM AtmA duHpUrakaH dukhena pUryate iti duHpUraH 252 duHpUra eva duHpUrakA 16 jahAlAhI tahAlIhI lAhAlIhI pavaI domAsa kayaMkaja koDIeva na nidviyaM 17 pUrvIktamadha evaM dRSyati yathAlAbhastathA lobhaH lAbhAlobhaH pravaIta himASaktataM himASArtha himASapramitasvarNagrahaNAthaM kRtaM kArya svarNa koTibhirapi na niDiyaM na niSTita pUrNa na jAtaM ityarthaH mASaM tu paJcagujApramANa' mASaya pramitasvaNe na kArya dAsyAH puSSatAMbUlavasvA bhUSaNamUlyAdirUpaM tatkArya koTidravyaM NApi parie Na nAbhUt strImUlAhi tRSNA iti hetoH tatparihArArtha gAthA mAha 17 no raktasausu gijimajjA gaMDavatthAmaNegacittAsa jAo purisaMpalobhittA khelaMti jahAvadAsahiM 18 rAkSasauSa no gyo t na vizvaset jAnAdijIvitApahArAt rAkSasautyukta kathaM bhUtAsu strISu gaMDavakSasmu gaMDaM gaDu stadupamatvAt ucca : kucau vakSasi yAsA *tA gaNDavakSasa stAsa gaMDavakSasma ucca kuccasphoTakavakSaskAsu vairAgyotpAdanArtha kucayogaNDUpamAnaM bIbhatsyotpAdaM upamAnaM punaH kIdRzISu strISa anekaci ttAsu anekeSu puruSeSa cittaM yAsAM tA anekacittAstAsu athavA anekeSAM puruSANAM citta yAsu tA anekacittA stAsu athavA amekAni cittAni saGkalA vikalparUpANi cintanAni yAsAM tA aneka cittA stAsu yAH striyo rAkSasAH puruSaM kulInaM mAnavaM pralobhayitvA tvameva mA bhartI karava mama jIvita ___norakkhasIsugijjhajjA gaDavatthAsu NegacittAsu / jAupurisaMpilobhittAkhallaMti jahAvadAsahiM / 18 / nArImu nopagi kovyApi na niSThitaM koDA na game calyo pauNa sthaura rahyo nahIM 17 rAkSasISu strISu na gRho bhavet strI rAkSasI che ehane viSe gRDna hovu nahIM gaMDakuca rUpa grandhiyukta hRdayAsa kucarUpa gaMDa ke jehane hiye aneka ThAma jehano citta cha yA striyaH puruSaM yA vAkyena vipratArya je strI puruSane lobhA baune rame rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.u. 41 mA bhAga Page #255 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bATokA k43 kRtvameva mama zaraNaM ityAdi vacanairvazokkatya protimutpAdya taiH puruSaiH saha ramante krIDanti ke yathA dAsai yathA eva dAsaiH kraudyate te kulaunapuruSA api strIbhiF AmohitAH santo dAsa prAyA bhavanti yathA dAsA gamyatAM sthauyatAM idaM kArya kriyatAM idaM kArya mA kriyatAM itivacanaM zrutvA sAmyAdezakAriNI bhavanti tathA nArINAM vayavartinaH puruSAH kirA bhavatItyarthaH 18 nArIsu nopaginijjA ityau viSpajahe aNagAre dhammaMca pesalaM naccA tattha havija bhikkhU appANa' 18 anagAraH sAdhuH strISu na rhe|t na yadi kuryAt anagAra striyaM vizeSeNa prajahyAt parityajet punarbhikSudharma' brahmacaryAdirUpaM pezalaM manonaM jJA vA tatra dharma AtmAnaM sthApayet 18 ii e sa dhame akvAe kavileNaJca visuddha panceNa tarihiMti je ukAhiMti tehiM pArAhiyA duvailogativimi20 iti amunA prakAreNa eSa dharma : kapilena AkhyAtaH kathitaH kathaMbhUtena kapilena vizuddhaprajJe na kevalajJAnayukta na ye puruSAH kapila ke valinIkta dharma kari bhojjA ityauvippajahe anngaare| dhamma capesalaM naccAtatyaThaveja bhikkhU appANaM // 16 // id esadhamma akkhAekavile. NaMca visuddha pasaNaM / tarihiMtijeu kAhiti tehiM arAhiyA Tuve logattibami |20kaaviliiyNbhynnN sammattaM // 8 // * kroDanti yathA dAsobhiH sahakhelAve puruSane pache dAsinopari Ai ApaNevazikara18 nArauSu nopagTava' kuryAt strIne viSezaddhapaNa na kara striyovividha prakAraiH tyajet yatostrone RSokharAdarI nahIM dharma ramya jJAtvAdharma bhalojANIne tatradharma sthApayetsAdhu AtmAnaM tauhAM dharma ne viSesAdhU ApaNA AtmAne thApe18 iti eSaH dharma: AkhyAtaM e dhamma kA kapilena RSiNA vizuddhaprane na kapilakevalIi edhammapAMcase cora bhAgaM kartuM zuddha vudhane dhaNoi te je dhamma karasya tetarasya taiH pArAdhitI hI lokautiNi puNyAmAi doi loka ArAdhyA iti samAptau bravImi20 iti zrIkapilamuni adhyayana TabbI saMpUrNam // 8 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM 03014mA bhAga bhASA Page #256 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a08 254 *** Syanti te puruSAH saMsAraM tariSyanti punastaiH puruSaH ho api loko ArAdhitau saphalau kRtau ityarthaH ityAdi dodhakAn kapiloktAni zrutvA tatra kecicaurAH prathamenaiva dodhakena pratibuddhAH kecit dvitIyena evaM paJcazatacaurA api pratibaddhAH pravrAjitAzva iti kApilIyaM adhyayanaM aSTamaM saMpUrNa / iti zrImaduttarA dhyayanastrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmIkautti' gaNiziSya lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM kApilikAdhyayanasyArthaH saMpUrNaH // 8 // atha navamaM adhyayanaM kavyate zraSTame'dhyayane hinirlobhatvaM ukta nirlobha puruSohi iMdrAdibhiH pUjyaH syAt navame'dhyayane nami rAjarSirindreNa Agatya bhAva pUrvakaM vanditaH iti aSTamanavamAdhyayanayoH sambandhaH tatra namistu pratye krabuddhaH pratyeka buddhAzcatvAraH samakAlasuralokacyavanapratyeka pratibodha pravrajyAgrahaNakevalajJAnotpatti siDi gamanabhAjI jAtA steSu prathamaH karakaMDU 1 dvitIyo himukhaH 2 tRtoyo na mi rAjA 3 caturtho naggati 4 riti teSAM pratyekabuddhAnAM kathA na kaM ucca tatra prathamaM karakaNDU kathA yathA karakaNDUkaliGkesu paJcAlesu yadummaho namaurAyA videhesu gandhArasya nimbaI 1 zrIvAsu pUjya jinapatikalyANakapaJcakA ste vinaSTapApAyAM campAyAM nagaryAM dadhivAhana nAmA nRpobhUt tasya ceTakamahArAja putrI padmAvatI priyAjAtA sA'nyadA garbhiNau babhUva garbhAnubhAvena ca tasyAIdRzaM dohadamutpannaM ahaM puveSadharA bhatra dhRtA tapattrA gajAgrabhAgA rUDhA zrArAme saJcarAmi lajjayA idaM dohadaM bhUpateH purovakta mazaktA sA kRzAGgI babhUva rAjA'nyadA tasyAH kRzAGga kAraNaM pRSTaM ati nirbandhena sA khadohadaGkathayAmAsa rAjA atyanta tuSTastAM paTTahasti skandha samAropya svayaM tacchi rasi chatra' dhRtavAn tAdRza eva rAjA gajArUDha rAtrI paJcAdbhAgesthito vane yayau tasmin samaye tatra jaladArambho vabhUva tatra salako pramukha vividha lakSa puSpa gandhe rjalasikta mRgandhaM zva vihvalIbhUtaH sa karo madonmattaH svavAsabhUmiM smaran aTavIM prati adhAvat akhavAraiH padAtibhizcAsau na sRSTaH tena gajena garbhAnvitayA kadalIkomala zarIrayArAnA sArddhaM sa rAjA mahATavyAMnItaH sama viSamobata dUrAsavAnaneka bhAvAn pazyan bhUpatirbaTamekamAyAtaM dRSTvA ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0 u0 41 mA bhAga Page #257 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TAkA ara 235 bhAyoM pratodama vadat hai bhadrapuraH svasthAstha vaTasya zAkhAme kAmavalambe dhAsva ahamapyekAM zAkhAmAthiyiSyAmi gajastu eva mevayA tu eva muktA rAjA OM vaTazAkhAyAM lagnaH rAjJautubhayavyagrAvaTAvalamba kartu makSamA hastinA'gratonautA rAjJAtavaTAduttIryazanaiH zanairmilita sainyaH patnauvirahaduvitazcampAyAM praviSTaH rAjJau duSTena tena hastinA mahato mahatau maTavIM nautA SAkula: sa hastau caturdikSupAnIyaM pazyan eka. sarI dRSTvA tatyAlyA mavatIryayA vadadhaH patati tAvatmArAjJI vRkSAvalambana tatskandhA duttatAra gajastu gaumatApita: sarontarviveza rAjJIkaM tAraM dRSTvA bhRzambhautAsatI manasi evaM cintayA mAsa kacatavagaraM kaca sAyauH katatmandiraM kasA sukhazayA dukkarmaNAM vipAkAt sarvamegata' athavAna vanavicitra svApadece pramAdavazagAyA mama mRtyubhavi yati tadA mama durgati reveti matvA'pramattA sato ArAdhanAM vyadhAt sukkatAni anumodya sarvajauveSu kSamAM kRtvAcAnazanaM sAkAraM prapadenamaskAra dhyAyantI tata utthAya sA ekayAdizAgacchantI purastAdekaM tApasaM dadarza tApase neyamevaM pRSThA vatse tvaM kasya putrIkasya priyA AkRtyai va tvaM mayA bhUri bhAgyA jAtA iyaM kAtavAvasthA kathaya vayaM abhayA: zaminaH smaH sA rAtrI tApasaM nirvikAra nirmalakaraM jJAtvA svavRttAnta zakalaM jagau etasyAH rAjJayAH pitu ceTaka rAno mitreNa tena tApasena ukta vatse tvayAnAtaH paraM cintAkAryA ayambhava sarva vipadAmAspadaM sarvavastUnAma nityatA cintanIyA evaM pratibodhya sA rAjJI tenatApasena svAzramaM nautA tasyAH prANayA zaphalaikAritA athaca sadeza sausnitA nItvA sa tApasa evaM jagAda hai putri ataHparaM halakaSTA sA vadyAdharA vartate sA munibhirnosaMdhyA tatoha pathAhalAmi ayaM mArgo dantapurasya varttate tatra dantavakranAmA rAjA vartate itaH susArthena tvaM puregacche evaM nigadya sa tApasaH svAzramaM jagAma rAjJo tu purAntaH sAdhyupAzraye jagAma sAdhyA pRSThe tayA sakalopi vRttAnta: kathita: sAdhvI tasyA eva mupa dezaM dadau asmin baneduHkhAgAra saMsAra sukhAbhAsaeva sarveSAM sarvopi bhavanistAro bhavadbhistyAjya eva sAdhvI vacasA vairAgyaGgatA sA tadaivadIkSA jagrAha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #258 -------------------------------------------------------------------------- ________________ khabata vighnabhiyA satI santamapi garbha na jagau kAlAntare tasyA udaravRddhau sAdhvayA pRSTaM ki mai tattaveti tayokta mama pUrvAvasthA sambhavo garbho vartate mayA tu bratavighna bhayAtroktaH tato mahattarA sAdhvItAM sAdhvI uDDAhabhayena ekAnte saMsthApayAmAsa kAle sA putra prasUyarata kaMbalena sambautaM pibanAma mudrAM kitaJca kvatvA zmasAne drAgmumoca zmasAnapatirjanaM gama staM bAlakantathAvidha mAlokA rahautvA ca anapatyAyAH svapatnayAH samarpayat sA zramaNo gupta caryayAtaM vyatikaraM cAlA mahattarAyA agre eva mAcakhyau mRta eva mayA bAlo jAtastatI mayAtyakta: sabAlo lokottara kAntirjanaM gamadhAmni dattApa karNika nAmAvabadhe sA sAdhvI satataM bahibrajantI putrane haina mAtaGgyA saha komalAlApaiH saGgatiM cakre sabAlakaH prativaizmika bAlakai maha krIDan mahatte * jasA bhRzaM rAjate Agarbha bahuyAkAdya panadoSaNa tasya bAlakasya kaNDUlatAdoSo bhavat svayaM rAjaceSTA kurvANaH sabAla: parabAlaiH sAmantIva deha kaNDU yAkaraH kArayati tatolokaiH karakaNDUriti nAma datta sA sAdhau taddadanavilokanArtha mAtaGga pATake nirantaraM yAti bhikSAlabdha' modakAdi tasmai dadAti zramaNatvepya'patyajA prautistasyA dustarati bAlakopi tasyA dRSTAyAH bahuvinayaM karoti prautiJca dadhAti sa vAlakA gaDvarSa : piturAdezAt ma zAnaM rakSati anyadA tasmin zmasAne rakSatisati kopi sAdhurlaghu sAdhuM prati tat zmasAnastha sulakSaNa vaMzaM daryitavAn uktavAMzca mUlAca taraGgalata imaM vaMzamAdAyaH sva samIpa sthApayati so'vazyaM rAjya prApnoti idaM sAdhuvacastena bAlakena tavasthenaikena dijena zrutaM bijastutaM vaMzaM A caturaGgamUlaM hitvA yAvada gRhAti tAvatkarakaNDU nA tatkarAta sarvatho gRhotaH svakare gRhIta: kalahaM kurvato hijasya karakaNDa nA ukta mat piTazmasAnavatItya vaMzaM nAhamanyataH dAsye sa brAhmaNaH karakaNDU bAlaveti hAvapivi vadantau nagarAdhikAri purogatau nagarAdhikAribhirbhaNitaM ahobAlatavArya vaMzaH kiM kariSyati samAha mamAyaM rAjyaM dAsyati tadAdhikAriNaH smitA eva mucaH yadA tavarAjya' bhavati tadA tvayA'sya brAmaNasya ekIgrAmodeyaH mizaH tAcaH ekIkRtya kharAhamagAt rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u. 41 mA bhAga Page #259 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA zra08 257 ***** sa vipromya vipraiH sa bhUyantambAlaM hantu mupAkramat taM ddijopakramaM jJAtvA karakaNDUpitAjanaGgamAH sva kalatra putrayukta standezaM vihAya bhane zat sa kuTambaH sajanaGgamaH cititalaMkrAman kaJcanapuraJjagAma tatra aputre nRpe mRte sacivairadhi vAsitasturagaH karakaNDa dRSTvA heSAravaM kRtavAn taM salakSaNa' dRSTvA nagara loka jaya jayAravaJcakruH zravAditAnyapi vAdyAni svayaM ninaduHkhayaM chata' zirasisthitaM tato mAtyairapi navInAni vastrANi paridhAya sakarakaNDa staM azvaM zraruroha yAvannagaralokaiH paramapramodena sa purAntaH pravezyate tAvaddiprAstaM na cchoyamiti kRtvA name nire tadA kruddhaH sa zizustaM vaMzadaNDa' ratnamiva kare jagrAha adhiSThATa devairvyomni iti ghuSTa' imaMrAjAna mavagaNayiSyati tasya mUrdhni asaudaNDaH patiSyati ityuktA surAstaccirasi puSpavRSTiJcakuH bhItAH santo viprAH tasya stutitvA vArambAra mAzIrvAda muJcaranti karakaNDa reva muvAca aho brAhmaNa ete bhavahnivANDAlA garhitAstataH sarveSyamIvATadhAna vA stavyAzcANDAlAH saMskArairbrAhmaNAH kAryA saMskArAdeva brAhmaNo jAyate na tu jAtyA kazcidvAhmaNo bhavatIti bhavadAgama vacanAt athate brAhmaNA prakAmambhItAstannaravATadhAnavA stavyA cANDAlA brAhmaNau kRtAH 1 atyutsavena kAJcanapure pravezitaH sakarakaNDuramAtyai nRpapaTTe 'bhiSiktaH kramAnmahA pratA po'bhUt anyadA savaM sa prativAdI viprastaM bhUpaM nizamya grAmAbhilASukaH san karakaMDU nRpaparSadiprAptaH karakaMDU nopalakSya tasya viprasyoktaM tavayadiSTaM tatka zraya brAhmaNenokta' madugTahaM campAyAM varttate tena tadviSayagrAmaM ekamahamIhe atha karakaMDU nRpaticaMpApUranAthasya dadhivAhana bhUpateH asmai dvijAya tvaddiSaya grAmamekaM dehoti zrAjJAM prAhiNot AjJAhAriNaM karakaMDU nRpasya dUtaM vismitacittaH kudeva campApati dadhivAhanaH prAha are sa mleccha bAlaH sa mRgatulyaH karakaMDU: siMhatulyena mayAsaha virudhyate paravastvabhilASa bhavasya pAtakasya tava svAminaH zuddhi' matkhaGgatIrthaskhAnaM dAsyati evamukkA dadhivAhanena tiraskRtaH sadUtastatra gatvA karakaMDU nRpAya yathArthamavadat karakaMDU nRpopi prakAmaM kruddhaH svasainyapariSkRta ampApurasamIpe samAyAtaH dadhivAhanopi purIdurgaM sajjIkRtya 22 *********************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #260 -------------------------------------------------------------------------- ________________ HA N iTIkA svayaM bahinismasAra ubhayoH sainyasajjIbhUte yAvatA yoDa lagne tAvamAdhvI natrAgatya karakaNDa nRpatiM prati evamUce aho karakaMDU nRpa tvayA anucitaM pitrA saha yuddha kimArabdhaM karakaDUnRpaH prAha he mahAsati kathameSa dadhivAhanosmAkaM pitA sAdhvI svasvarUpamakhilamUce AryA mAtaraM dadhivAhanaca pitaraM makhA * karakaMDU tRpo jaharSa tathApi karakaMDU nRpobhimAnAt svapitaraM dadhivAhanaM naMtu nomahate tadA sAdhvApi dadhivAhanasamaupe gatA dadhivAhana bhRtya rupa * lakSitA dadhivAhanabhUpAya rAjJau sAdhvIrUpAsamAgateti vApanikA dattA atha dadhivAhana nRpopi tAM sAdhvI nanAma garbhavRttAnta' papraccha sAdhvI Uce 8 soyaM te tanayaH yena saha tvayA yuddhamAracaM atha dadhivAhananRpaH prautAtmA pAdacArau karakaMDU vRpaM prati gatvA vatsa uttiSThetyuktvA taM utthApya prAniSya ca ghirasi ajighnat harSAyu jalasahita stIrthajalaiH putro yaM rAjyaddayepi dadhivAhanenAbhiSikta: dadhivAhanaH karma vinAzAya svayaM dIkSAM gRhItavAn karakaMDU tRpo rAjyaddayaM pAlayAmAsa campAyAmeva svavAsamakarot tasya gokulAni iSTAni Asana saMsthAna AkativarNaviziSTAni gokulAni koTisaMkhyAni tena melitAni satAni nirantaraM pazyan prakAmaM pramodaM labhate anveyuH sphaTikasamAna eko govatsa stena gokulamadhye dRSTaH ayaM kaNDaparyantadugdhapAnaiH pratyahaM / poSaNIya iti gopAlAn sa AdiSTavAn anyadA samAsa puSTatanu balazAlI ghanagharSarazabda na anyavRSabhAn trAsayan bhUpatinA dRSTaH tathApi bhUpate stasmin OM vRSe protireva babhUva sAmrAjyakAryakaraNavyagro bhUpatiH katicidarSANi yAvatIkulenAyAtaH anyadA taddarzanotkaNThaH sabhUpatistatra samAyAtaH sahaSaH kva iti 8 gopAlAn bhUpatiH papraccha gopAlai jarAjaurNa patita dazanI honabalo vana paTitadehaH kazAGgaH sadarzitaH taM tathAvidhaM dRSTvA bhavadazAM viSamAM vicArayan karakaMDU rAjA evaM cintayati yathA'sau vRSabhaH pUrvAvasthA manoharAM parityajya imAM vRddhAvasthA prApta: tathA sarvopi saMsArI saMsAre navAM bhavAmavasthA mAnoti mokSe caiva ekAvasthA mokSastu jina dharmAdeva prApyate ato jinadharmameva samyagArAdhayAmIti paraM vairAgya prAptaH karakaMDU rAjA svayameva prAgbhava saMskAro rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #261 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dayAt pratibuddhaH sadyaH zAsanadevyarpitaliGgastRNavadrAjya parityajyapravrajyAmahaukta'ca kheta sujAtaM suvibhaktazRGga goSTAMgaNevaucca haSaM jarAta Rddhi ca vRhicca u TokA TIkA 8 samocya bodhAn kaliGgarAjarSi ravApa dharma 1 iti karakaMDU caritra samAptaM idAnI karakaMDU rAjA pratibaddha stadAnaumeva vimukha rAjA prativuddha stato 256 himukhacaritnaM procyate kAmmilyapura jayavarma rAjA tasya guNamAlApriyAsti anyeA jayavarmA rAjA sthapatInava mAha adbhutaM AsthAnamaNDapaM kurutavAstujaistai * bhUmipUjA purasmaraM bhUmibhAgaM parokSya sumuhurte khAtaM viracitaM tatrakhAte paJcamadivase nAnAmaNi maNDitaH khamaNiriva prajvalan mukuTo dRSTaH taivijJapto rAjA saharSa bhUmitastaM mukuTa jagrAha vicitravAditra nirghoSa pUrva mahatotsavena taM mukuTaM khagrAhe prAvezayat vastrAdyaiH sattatAH zilpinI vimAnasadRzAM asthAna maNDapa sadyacakruH citrakarai stat sadyaeva vicitritaM bhUyaH zuddhamuhata taM mukuTa mastake nidhAya tasminnAsthAnamaNDapasa siMhAsaNe niSisaH tamin mukuTe, mUI sthite sati rAnI mukhavayaM dRzyate tadanusarAjA loke dimukhatayA vikhyAtaH adheyaM mukuTakathA avantauzana caNDapradyotana zrutA svadUtaH prahitaH dUtopi tatra gatvA vimukhaM pratieva mavAdIt rAjan tava mukuTamimaM caNDapradyota bhUpati giyati yadi tava jIvirtana kArya tadA tasyAyaM preSyaH evaM dUtavacaH zrutvA hi mukhanarendraH provAca re dUta tava svAminaH mama mukuTagrahaNAbhilASaH svavastu hAraNAyeva jAtosti tvatantra gatvA khakhAminaM brUyAH zivA devI rAjau 1 analagiri nAmA hastau 2 agnibhaurunAmA rathaH 3 lohajanAmA dUtatheti 4 vastucatuSTayaM mamApi tAmityuktvA himukhanRpeNa sa dUto gale dhRtvA nikAsitaH ujjayinIM gatvA caNDapradyotAya tahaco nivedayAmAsa baMdodha caNDapradyota tRpatirgaNanAyaka turagagajendrarathapadAti dalapariveSTitaH sthAne sthAna prAbhUtapUrvakamabhyAgatAnakarAjasanyavaImAnabalaH paJcAladezasaumaM prApa diguNotsAhIdimukhanRpaH taH saptasataiH menikalakSazca parihatacaNDapradyota saMmukhamagAt tayordhAra sa'grAmo babhUva mukuTaprabhAvAt himukha rAjastadAdviguNaM bhujabalaM prasasAra kSaNena sakalamapi caNDapradyotabalaM tena bhanna naSTaMca caNDa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM .u.14mA bhAga - - Page #262 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TAkA % pradyotaM rathAvipAtva vahA ca svapuraM ninyevimukha nRpasta khAvAse bhavyarItyA rakSitavAn panyadA caNDapradyotena prakAma svarUpAM salAvaNyA kanyAM dRSTyA 8 yAmikAnAmevamukta asya bimukharAjJaH kati apatyAni santi iyaM aMgajAkasya yAmikA jacuH asya rAno vanamAlApatnI saptasutAn suSuve anyadA tayA cintitaM mayA saptaputrA jAtAH lAlitAca putrI tunakApi jAteti manmanorathapUrtaye sAmadanayakSamArarAdha anyadA sA kalpadrumakalikA svapne dadarza kramaNamA suSuve yakSopayAcitaM datvA'syA madanamaJjarIti nAma kRtaM sAmprataM sarvaloka camatkArakArI yauvanAgarbha iyaM jAtati yAmikavacanaM mUtvA apsarI vikaM tadrUpaM ca dRSTA kAmAta caNDapradyotacintayati iyaM cenmama patnI syAttadA mama jIvitaM saphalaM syAt rAjyabhaMgopi me kalyANAya jAtaH yadiyaM dRSTA cedahimukha rAjA imAM mahyaM datte tadA ahamasya yAvajjauvaM sevako bhavAmi caNDapradyotasyedRzaH pariNAma stasya yAmikaijJAtvA himukharAna kathitaH rAjA jayA yAmika vaNDa pradyotaH sabhAyAmAnauta: himukharAjJA'bhyutthAnaM kRtvA caNDapradyotaH svArvAsane nisevita: prAMjalIbhUya evaM babhASe matprANAsta vavazagA manti macchiyastvadAyattA santi tvaM mama prabhurasi ahamataHparaM sadaiva tava sevakosmi atha tadbhAvavettAdimukharAjA caNDapradyotAya tadaiva nijAM putrauM dadI jyotirviddhiH samuhata datte caNDapradyota nRpo bimukharAjaputrauM pariNItavAn karamocAvasare ca tasmai dhanaM dravyaM dattamavantIdezaM ca dattavAn kanyA sahitaM caNDa pradyota svadege himukhI visarjitavAn anyadA himukhanarendrasya pura lokairindrastambho'hu taH kRtaH pUjitazca himukhanRpo'pitaM bhRzaM pUjitavAn tasminmahe vyatIte anyedA staM indrastambha viluptazobhaM amadhyAntaH patitaM bimukharAjA dadarza evaM ca cintitavAn janairyaH pUjito maNimAlA kusamAdibhizca zRGgA rita: soyamindrastanaH sAmpratamI dRzojAtaH yathAyaM stanaH pUrvAparAvasthAbhedamApta: tathA saUpisaMsArIbhinA bhivAmavasthA prApnoti avasthA bhedakAraNaM rAgaddeSAvaiva tatpralayastu samatAzrayaNAdbhavati samatAcamamatA parityAgAdbhavati mamatAparityAgasta saMyamambinA na bhavatau tivairAgyamApana: zAsana devatA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga Page #263 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 samarpitaveSaH sarvavirati sAmAyika himukha rAjasvayaM pratipadya pratyeka buddho vabhUva uktaJca baukSArcitaM paurajanaiH sureza dhvajaJca luptaM patitaM paratibhUti tva sAbhUti himukhI nirIkSya buddhaH prapede jinarAjadharma 1 iti dvitIyapratye kabuddha himuskha caritra samApta // 2 // idAnIM himukha rAjA prati buddasta dAnI mevanami rAjA pratibuddhaH atha tRtIyapratyekabuddhinami caritra mucyate mAlavamaNDala maNDanaM sudarzanapuramasti tana maNiratho rAjA tasya bhrAtA yugavAhurvarttate tasya bhAryA suzIlA surUpA madana rekhA varttate sA bAlAvasthAta Arabhya samyakta mUla hAdazavatAni jagrAha tasyAH puvacandra yathAvarttate anya hA maNirathena madanarekhA dRSTvA tadrUpa mohito nRpa evaM cintayati iyaM madanarekhA mama kathambazau ca bhavati prazvamaM sAdhAraNaiH kRtyaistA vikhA sayAmi pazcAtkAmAbhilASamapitasyAH samaye kArayirtha haM duSkara kArya buddhyA kiM na siyati evaM cintayitvA rAjA tasyai tAmbUla kusumavastrA laGkArAdikaM preSayati sApinirvikArAjyeSTha preSitatvAt sarva rajAti ekadA maNirathastAmai kAnte svaya mityuvAca bhadre tvamA bhartAraM vidhAya yatheSTaM mukhaM bhucca sAjagau rAjan tava laghubandha sakalane mayi etAdRzaM vacanamayukta tvaM niSkalaGka bhUri satvaJca paJcamI lokapAlosi evaM vadaM sva' kiM na lajase zastrAgni viSayogai mRtyusAdhanambaraM nija kulAcAra rahitaM jIvitaM na zreyaH parastrI lampaTAH svajIvitaM yazazca nAzayanti tayA evaM pratibodhitopi nRpaH kadAgrahaM na mumoca evaJca vyacintayat yadA'syAH prautipAtra madanabandhuryugabAhu vyApAdyate tadeyaM mama vayau bhavati anyadA madanarekhA svapne pUrNendaM dadartha tayA yugabAha venivedita: svapnaH yugabAhunA kathitaM tava sulakSaNaH putro bhavizthati tasyA gurudeva vanda nArcanAdIhada mutpatvaM yugabAhura pUrayat anyadA yugabAhurvasante madanarekhayA samaM udyAne rastutaH tatraiva rAtrI kadalIgRhesuptaH parivAraH samantAttada sTahaM veSTayitvA khitaH tadAvasaraM jJAtvA maNiratha nRpastatra ekAkI samAyAtaH adya yuvarAjA atra kathaM suptaH iti yAmikAn pratyuvAca yugabAhurapi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kAba.sa.u. 41 mA bhAga Page #264 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sokA 44 NA kadalauTahAdahi rAgatyamaNi rathapAdau na nAma namatosya skandhadeza maNirathaH khaganikSepa uvAca evandhig me pramAdataH karAt khaGga patitaM maNiratha ati tAkAreNa tadduHkarma jJAtvA'pi svAmini upekSitaH ito'vasare ityuktazca maNiradhaH sadyaH tatogataH pighAta vAttI nizamya candrayazAH putrodhAtacikitsaka parivatastavAyAtaH cikitsakai rantyAvasthAgataM yugabAI nirIkSa dharma evAsyauSadhamitiprokta madanarekhA khabhattuM rantyAvasthAM vilokya vidhinA ArAdhanAM kArayAmAsa he dayita me vijJaptiM zRNa dhanAGganAyeSu mohanyaja jainadharma svau kuruhitaM bhajasva dharmaprasAdA deva pradhAnaM kuTambadeha gehAdikaM bhavAntare prAsAsi sarvANyapi pApAni siddha sAkSikamAlocaya puNyAni anumodaya sarvajauvAn cAmaya aSTAdaza pApasthAnAni vyutsRja anazanacca kuru zubhabhAvanAM bhAvaya catuHsaraNAnyAzraya parameSTi mantrasmaraNaM kuru manasA samyaktva mAzrayetyevaM madanarekhA vacanAni baddadhAnaH paJca pAmeSTi manvaM smaran yuga bAhuH paralokama sAdhayat madanarekhA manasyevaM vyacintayat atha svatantro jyeSTho mamazIlaM vidhvaMsayizthati tato nismaraNAvasarI mama sAmpratamevAstIti nizcitya madanarekhA vegato nirgatA sadya ekAkinyeva vrajantI utpathamAzritA kApi mahatvaTavyAM prAptA vibhAvarI virarAma jAtaM prabhAtandava gurunA smaraNaJcakAra madhyAhe sA prANyAvAM phalairevA'karot tasyA mevA TavyA rAtrau suptAyA stasyAH zaula prabhAveNa na kiJcinayaM babhUva sAsatI aI rAtrI putra' suSuve pilanAmAnita mudrikA tasyAGga'lau kSivA ratnakambalena veSTayitvA zucibhUmau nikSipya madanarekhA zaucAtha sarasigatA taba mAnaM kurvantI jala kariNA zuNDAdaNDena gRhItA nabhasi utcitA nabha sopi patantIcatAM kazcittaruNa vidyAdharau vaitAbyaM ninAya sA vidyAdharaM prAha bandhI aha madya nizi aTavyAM putro ajIjanaM sa tu ratnakambalaveSTito mayA tavaiva muktIsti ahantu sarasinAnaM kurvantI jalakariNA utkSiptA tvayA gRhItA atrA nautA atha tvaM tato matputra mihAnayamA vA tatra naya anyathA bAlasya batra maraNApadbhaviSyati tvaM prasaudamA putreNa melaya putrabhikSA pradAnena tvaM me dayA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u041 mA bhAga Page #265 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uNTaukA NA kuru sopi yuvA vidyAdhara etasyAM sarAgaccakSuH kSipan eva muvAca gadhAradeze ratnavAhaM nAma nagaramasti tatra vidyAdharendro maNicUDo vartate asya priyA kamalAvatI maNiprabhanAmAnaM putra mAM asUta yauvanAvasthAca gatasya me beNiyaM rAjya' datvA maNicUDaH svayaM pravacyA jagrAha sacAraNa muni caturjJAnau 8 bhUtvA sAMpratamaSTamai haupa jina bimbAni nantu samAyAtosti ahaM tatra vandintutaM gacchana bhUvaM antarAle tvAM dRSTvA lAtvA cAhaM punaravAgata: ataHparaM tvaM me priyAbhava tavAdeva karo'hamasmi tava putra sambandho mayA prajJaptau vidyayAjJAta: akhApahato mithilekhara padmarayAkhya stavAyAtastambAlaM svarUpaM 8 dRSTvA gRhItvA ca svapAnA datta statrAyaM prakAmaM sukhabhAge vAsti evaM taicaH zrutvA madanarekhA acintayat aso va tantrI yuvAhataH zaulabhaGgame karithatI tAvatkAlaM me vilambaH zreyAn yAvadasyapitA sAdhunabandyate tadupadezAt sarva bhaviSyatIti dhyAtvA madanarekhA'vadat he bhadra va mAM prathamaM nandaukharenaya yathAhaM tajjina bimbAni vanda pazcAt kRtakRtyA'haM tavesitaM kariSyAmi evantayokte saharSoM maNiprabhastA vimAnAM tanidhAya nandIzvaraddaupagataH tatra sAkhatajina bimbAni natvA madanarekhA AtmArtha manyamAnA maNiprabheNa samaM caturjJAna dharaccAraNa zramaNaM prAsAdamaNDapopaviSTa maNicUDamuni praNanAma samunistAM satI matvA va mutaJca lampaTaM matvA tathA dezanAM vistArayAmAsa yathAsau vidyAdharaM khadAra santoSa vrataM jagrAha madanarekhAJca khAM bhaginaura mene iSTamAnasA sato va putrasya kuzalodantaM prapaccha munirAha mahAnubhAve zokaM muktA sarva stavRttAntaM zRNu jambU hope puSkalAvato vijayosti tatra * maNitoraNapurau tasyAM mitayazA rAjA sa ca cakrartyabhUt tasya puSyavatI kAntA tayoH puSya siMharana siMhAbhidhAnI putrau abhUtAntI sadayau dharmakarmatau8 vinItaustaH anyadAtau rAjya sthApayitvA cakravartI tapasyAM jagrAhato hAvapi bhrAtarau caturazauti lakSa pUrva yAvadravya prapAlataH ekadA cato dIkSA gRhItavantau SoDaza pUrvalakSANi yAvaddIkSAM pAlayataH ante samAdhinA mRtvA'cyuta kalye sAmAniko devI jAtau tatazutvA dhAtakI khaNDabharata hari rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #266 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a08 264 ************** peNa rAjJaH samudradattA bhAryAsutau sAgara devadattAbhidhAnau dhArmiko jAto anyadAtau dvAdazatIrthaM karasya dRDhasuvratasya bahu vyatikrAnte torthesa guru samIpe docAM gTahotAM tRtIye divasetau dAvapi vidyutpAtena mRtvA zukra devaloke maharddhi ko devo abhUtAM anya yustau devau atraiva bharate zrInemi jinezvaraM iti pRSThavantau bhagavAn nau adyApi kiyAn saMsAra stiSTati sa bhagavAnprAha yuvayormadhye eko'traiva bharate mithalApuryaM vijayasena bhUpateH padmarathAkhyaH putrI bhAvI ekastu sudarzanapure yugabAhu putro madanarekhA kucisambhUto nami nAmA bhaviSyati tasmin bhaveddAvapi yuvAMziva padaM prApsAtha evaM nemiji ma vacanaM nizamya nijamAyuH pUrNa vidhAya eko mithilApuri padmaratho nRpo'bhavat tena padmarathena azvApahRtena tasmin vane samAyAtena he mahAnubhAve sa putrI dRSTI gRhItaca mithilAyAM nItvA khapane samarpitaH tajjanmahocchavo mahAn vihitaH atrAntare tatra nandokhara prAsAdentaricAdekaM vimAnamatatAratamadhyAdekI divya vibhUSAdharaH suronirgatyamadana rekhAntriH pradakSiNI kRtya prathamaM praNanAma pazcAnma uniM praNamya agre niviSTaH suraH maNiratha vidyAdharendreNa vinaya viparyA sakAraNaM pRSTaH sasura prAha zrahaM pUrvabhaveyugabAhurmaNi rathanAmnA bRhadvAvAnihataH anayAmamArAdhanA'nazanAdi kRtyAni kAritAni tat prabhAvAdahamI modevotrahmadevaloke devojAtaH tato dharmAcAryatvAdahamimAM prathamaM praNataH evaM khecaraM pratibodhya sa suromadanarekhAM jagau he sati tvaM samAdiza kinte priya kurvesAprAha mamamuktireva priyA nAnyatkimapi tathApi sutAnanaM draSTamukta kAmAnvamito mithilAM puronaya tatrAhabriTa tAtmanAparalokahita' kari SyAmi ityukta vatatAM devo mithilA purIninAya tatra prathamaM madanarekhAjina caityAni natvA zramaNI nAmupAzraye jagAma vanditvA puroniviSTAntAM prava varttinA evaM prati bodhayAmAsa mUDhacetaso janAddarmAddinAbhavakSaya micchantopi moha vazena putrAdiSu snehaM kurvanti saMsAre himAla pitRbandhu bhaginI dayitA vadhUpriyatama putrAdInAM anantazaH sambandho jAtAH lakSmI kuTamba dehAdikaM sarva vinazvara' dharmaevaikaH zAzvataH ityAdi sAdhvIvAkA : pratibuddhA ****************************************************** rAya dhanapatasiMha bahAdura kA A0 saM0 cha0 41 mA bhAga Page #267 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2854 sA satI devena punadarzanArtha prArthitA evamAha bhavaddhi karaNa prema pUreNa mamAlaM / ataH parantu sAdhvaucaraNA eva zaraNa mitya kA sAdhvau samIpe sApravrajyA u TIkA * jagrAha devastAM vanditvA svasthAne jagAma padmarathasya rahe yathAyambAlo varddhate tathA 2 tasyAnye rAjAno'namat tataH paratha rAjAtasya bAlasya namiriti a08 nAma katabAn vRddhi brajatastasya bAlasya kalAcAryasevanAt sarvAH kalAH samAyAtAH sakalaloka locanaharaM yauvanamaNyasthA yAtapitrA ca aSTAdhika sahasra rAjakanyA pANigrahaNaM kArayitaM padmaratho'sma rAjyaM datvA vayaM tapasyAM yahovA kevalajJAnaM prApyamIkSaGgatavAn namirAjA prAjya rAjyaM pAlayA mAsa nyAyena yaza: pAnamabhUt atha pUrva yugabAhuM hatvA maNiraSavRpaH siddhamanorathaH svadhAma jagAma tatra tadAnaumeva pracaNDa sarpaNa daSTa sturya narakaM jagAma hayo no rUI dehikAM kRtvA mantribhiryugabAhu putrazcandra yazarAjye 'bhiSiktaH sanyAye na rAjya pAlayati anyadA namirAjJo dhavalakAntirgajo madonmatta pAlAna stambhamunmUlya aparAn hastino'khAnmAnuSyA na pitrAsayan candrayazA nRpa nagarasauni samAyAtaH candrayathA nRpastamAgataM zrutvA samantAtsu bhaTa veSTayitvA svayaM vazIkRtya ca jagrAha namirAjASTa bhidinastAM vAtI zrutvA namizcandra dRzontike dUtaM preSitavAn dUtopi tatra gatvA dhavalakariNaM mArgayAmAsa kupitacandrayazAH dUtaGgale dhRtvA nagarAbahiniSkAsayAmAsa dUtopinamaH puraH gatvA svApamAnaM jagI kupito namirAjA'tulasainyaiveSTito'cchiva prayANaiH 4 * sudarthanapurasamaupa samAyAtaH candrayazA bhUpatiH svasainyaveSTito yAvadabhisukhaM yuddhArthaJcalitaH tAvadapatha kunairvAritI mantribhireva mUce svAmin koDa* 8 sajjIktatya tava sAmprataM purAntarevasthAtuM yukta' kAlavilambena etatkArya kartavya tatazcandrayazAH kozitanaubhirjalAyupaskaraizca sajjI kRtavAn namista & ko khasainya veSTayat adhaH sthaiH sainikaiH saha asthAnAM sainikAnAM mahAna saMgrAmaH pravakRtenamiH kohabhaGge vividhAnupAyAn karoti candrayathA * tRpastu koharacaNe vividhAn upAyAn karoti asmin avasare tayormAtA sAdhvI madanarekhA pravartinI anujJApya tatsaMgrAma vAraNArtha prathamaM namirAja rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga : Page #268 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a08 266 9048XEIONEE sainya samAyAtA nami rapitAM sAdhvIM na nAma Asane copavizya nameH puraH sAsAndhI evaM bAcaM vistArayAmAsa anantaduHkhaika bhAjanesmin saMsAre nRbhavaM prApyapApaistva N kiM muhyase rAjan tava bandha unA candrayazA sA svayamAgato hastIce gRhIta starhitena samaM kiM yuddha karoSi kruDastaM na kiJciddetsi yadukta N lobhau pazyenaprApti' kAminoM kAmukastathA bhrama' pazye dathonmattona kiJciccakrudhAkulaH 1 idaM sAdhau vaconizamya namizcintayAmAsa ayaJcandra yazA yugabAhu bhavosti ahantu padmarathaputtrosmi dvayaM sAdhI sadyavAdinI satau kathaM mamacAnena samaM bhrAtRtvaM vadatIti vimRzya sAdhau pratyevaM bhASatesma he pUjye asokka ahaMka bhinna kulasambhavayo madetayoH kathaM bhrAtRtvaM vadasauti naminA ukta sAdhIprAha vaksa yauvana aizvaryabhavaM madaM muktA yadi zRNoSi tadA sakalaM svarUpaM kathyate zratha zrotu musakAya nami nRpAya sarvaM pUrvasvarUpaM sAdhI jagAda punarevaM babhASe sudarzanapurasvAmI yugabAhustavAsya pitA ahaM madanarekhA tavamAteti padma rathastu tavapAlakaH piteti anena bhrAtrAsamaM mAvirodhaM kuru bujha svahitamiti sAdhauprokta N yugabAhu nAmAGkita karamudrA darzanataH sarvaM namiH satyaM vive datAM sATha prakAmaJcittollAsena svamAtaraM matvA vizeSAvamiH praNanAma uvAca ca mAtaryat tvayA prokta N tatsarvaM tathyameva nAvakAcidvicAraNA asti meyaM karamudrA yugabAhusu tatvaM jJApayati ayaJcandrazAme : jyeSThabhrAtA bhavatyeva paralokaH kathaM pratyAjyate laghuvATa vAtsalyato vyeSThasa t sanmukhamAyAti tadAha mucitaM vinayaM kurvan zobhAmuddahAmi evaM nami nRpokta mAkarNya sA sAdhau durgAddAra va nA pravizya rAjasaudhe jagAma candrayazA bhRpastutAma kasmA dAgatA mupalakSya svamAtaraM sAdhau vizeSAdabhyutthAya natavAn ucitAsanopaviSTAntAM sAdhau vRttAntaM pRSTavAn sAdhvI sakalavRttAntaM namirAja milanaM yAvat kathayAmAsa candrayathA nRpastaM namiM nijalaghubhrAtaraM matvA sabhAlokAn pratyekamuvAca sulabhAH santi sarveSAM putrapatyAdayaH zubhAH durlabhaH sodaro bandhurlabhyate sutairyadi 1 ityuktA candrayamA nRpopi purAihirnirgataH nami rapitaM jyeSThabhrAtaraM abhyA gacchanta dRSTvA siMhAsanA dutyAya bhUtalamila ********************x*x*x*x*x*x*x*x*x*x******** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #269 -------------------------------------------------------------------------- ________________ chirAH praNanAma candrayathA nRpopi svakarAbhyAM bhUtalA dutvApya bhRzamAli liGga tulyAkArau tulyavau~ to eka mApiTasambhUtatvena tadA paramaprautipadaM 1 TIkA 8 jAtI lokaiH sahodarau jAto candrayazA nRpastu tadAnomeva na mibandhavesudarzanapura rAjyaM dadau svayaM saMgrAmAGgaNa madhye dIkSAM lalau krameNa rAjyadvayaM pAlayabamiH kSitI pracaNDAjJAM janne anyadAnamairvapuSi dAghanvarojAtaH pUrva karmadoSaca tasya SaNmAsikI pIDAmahatI utpannA nidrAmapi na lebhe antaH purI nUparazabdApi karNazUlAya Asan nami rAjo dAghavvarazAntaye svayaM candanaM gharSavantaunA antapurINAM balayazabdAH romamubhalla prAyA babhUvuH tatratA bhivalayAni samastAnyuttAritAni eka mAlAya rakSitaM tadAnIM zabdAzravaNena naminA kacinikaTasthaH sevakaH pRSTaH kathamadhunA karaNazabdAna zrUyate tenokta svAmin bhavat pauDAkaratvenAntaH purobhiH kaGkaNAnyuttAritAni ekaikaM maGgalAya rakSitamitinai kaika kaGkaNazabdAH zrUyate paraspara varSA bhAvAt evaM tahacaH zrutvA prativuddho namiravaM cintayAmAsa yathA saMyogataH zabhA azubhAH zabdAH jAyante tathA rAgAdikAdoSAH saMyogata eva bhavanti yadyasmAdrogAdahaM muktaH syAntadA sarvasaGga vimuccadIkSAM rAGgAmi tastheti dhyAyamAnasya rAtrI mukhena nidrA samAyAtA nidrAyAM svapnamevaM dadarza gajamA ruhya ahaM mandira girimArUDhaH prAtaH pratibuddhaH naurIgojAtaH sa evaM vyaJcita yat amaM parvataM kAmyahamadarya eva mUhApohaM kurvatastasya jAtismaraNa mutpanna namirAjA pUrvabhavaM dadartha yadAhaM pUrvabhave zaka kalye suro'bhavantadAha janmAbhiSeka karaNAya ahamasmin merau agamaM atha karaNa dRSTAstena ekatva sukha kAroti cintayan pratyeka buddhatva prApya pravrajito namiH tadArAjya antaH puraM ekapadetyajanta nami brAdhaNarUpeNa zakraH samAgatya parIkSitabAm praNata vAMzca zakraparIkSA samaye namirAja satkaM zakraprazna nami rAjarSi uttararUpaM uttarAdhyayanAMtanavamamadhyayanaM jAtaM iti namicaritra saMpUrNam / atha yadAnI namiH prativuDa stadAnaumeva nagati nRpaH pratibuddhaH atha naggatirnupa caritra kathyante asmin bhasse pUMDavaInaM nAma nagaraM asti / taba siMharatho rAjA vartate rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM 03014 mA bhAga Page #270 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA . N4 m gandhAradezAdhipati stasya rAjJo anyadA hau akhau prAbhRte samAyAtI tayoH parikSArtha ekasmin turaGge rAjA adhirUDhaH ekasmiMcaturaGge aparo narAruDhaH tena samamaparaizca akhavArazataiH parivRto bhUpatirvAcyAmikAyAM gataH parIkSAM kurbatA ca rAjJA akhaH pradhAnagatyA vimuktaH so'pi balavatA vaigena niryayo / yathA yathA rAjA valA AkarSayati tathAra sa vAyuvegA jAtaH puropavanAni atikramya so akho rAjAnaM lAvA mahATavyAM praviSTaH zrAntena bhUpena tadA asthA balAM vimuktA tadA rAjA evaM viparItA azca manyatesmaH tasmAduttIrya rAjA bhUmicaro babhUva taJca pAnIyaM pAyayitvA vRkSe babandha svaprANahatti phalai vidadhe tata eka nagamAruhya kvacipradeze sudaramekaM mahAvAsaM dadartha rAjA katUhalAttasminbAvAse praviSTaH tatra ekAkinauM pavitragAvAM kanyA bhUpati dRSTa vAn sA rAjAnaM Agacchanta dRSTvA bhUriharSA pAsanaM dadau rAjA Uce kA tvaM koyamadrinivAsaH kimidaM ramya dhAma sA prAha bhUpAlaprathama matyA NigrahaNaM kuru sAmprataM siMhaviziSTaM lagnamasti pazcAtsarvavRttAntamahaM kathayiSyAmi tayetyu kta narapatistatra tayA samaM pUjitaM jinabimbapraNamyauhAhamAGgaalaM cakAra bhUpatinA pariNItA sA kanyA vividhAn bhogopacArAn cakAra vicitrAzca bhaktau darzayAmAsa avasare rAjA tAM pratyevamAha vimalaH pukhairAvayoH sambandhI jAtosti paratvaM svavRttAntaMbada kAsi tvaM kathamatra kAkinI vasasikhabharcA evamukta sA svasambandhamUlato vakta mAreme kSitipratiSThe nagara jitazatru nRpo'sti so anyadA paradezAyAta carAnevAha aho madrAjye kiJcit nyUnamasti te prAhuH sarvamasti tava rAjye para vicitra citrAmasabhA nAsti sato tRpati citrakarAn pAkAryasabhAgRhabhittibhAgA sarveSAM samAcitrayitu dattAH sarvepi citrakarAH svaskhabhitti: bhAgAn gAThodyamena ciniyante tatra ko sahacitrakaH sakalacitra kalAvedI svabhittibhAgaM citriyitumArabdhavAn sahAyazUnyasya tasya nirantaraM rAhataH kanakamanarau rUpavatI putrI bhakta tatvAnayati anyadA sA khagrahAdyabhakta mAnayanto rAjamArge gacchanti akhavAramekaM dadarza sa ca bAlastrI varAkAdi janasakoNe api rAjamArge tvaritamakhamavAhayat rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u. 41 mA bhAga Page #271 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA 8 lokAstu tadbhUyAditasta to naSTAH sA'pi kvacivaSTAH sthitA pazcAt tavAyAtA bhaktapAtrahastAM tAM pAgatAM vaucca sa vRha citrakAraH puraSotmArtha vahirja pa08 gAma ekatra AhAra pAtra mAcchAdayitvA sA kvacidbhittideze varNakairmayarapiccha mAlilekha atha tatra rAjA samprAptaH bhitticitrANi pazyan kumAryAlekhite 288 kekipicche sAcAtyaucchaM manyamAna kara cikSepa bhittyAsphAlanato nakhabhaGgena vilakSIbhUtaM taM nRpaM sAmAnya puruSameva jANantau sA citrakarapubI eva mAha caturthaH pAdastva mayA labdhaH nRpa prAha: pUrva tvayA kaina trayapAdAH labdhA sAmpratamahaM kathaM tvayA caturthaH pAdolabdhaH sA prAha zrUyatAM yo adya mahArAja mArge tvarita makha vAhayan bAlastrI pramukhajanAnAM cAsamutpAdayan dRSTaH sa mUrkha tve prathamaH pAdau dRSTaH // 1 // dvitIyaH pAda ito rAjAyaH kuTambalokasahita citrakaraissama bhittibhAgaM jarAturasya ekasya mama piturdadau DhatIyaH pAdau mama pitA yo nitya bhakta samAyAta bahiryAti caturtha stutvaM yo'smin bhitti deza mallikhite mayarapicche kara cikSepa paramevaM tvayA nivismRSTaM yadatra sudhA dRSTe bhittideze nirAdhArA mayUrapicchasthitiH eva tasyAH vacazcAturI rajito rAjA tatyANigrahaNa bAcchakasman tasyAH pituH samIpa svamantriNaM preSayitvA tAM prArthivAn pitrApi sA dattA sumuharte paraNItA rAjaH prakAmaM premapAtra babhUva sarvAntaHparoSu mukhyA jAtA vividhAni dUzAni ratnAbharaNAnica Asa sAdaekadA tayA madanAbhidhAnAya dAsI rahasau evaM babhASa bhadra yadA madanazAMto bhUpatikhapiti tadA tvayA ahaM evaM praSTavyA svAmino kathAM kavayeti tayokta' avazya mahantadAnIM ahaM prazcayiSye avarAtrisamaye rAjA tatgRhe samAyAta tAM bhuktA ratavAnto yAvat svapiti tAvatA dAsyA iyaM pRSTA sAminau kathAM kavayarAnoprAha yAbadrAjA nidrA nApnoti tAvanmaunaM kuru pazcAt tvadane yatheSTa kathAkathayizcAmi rAjA'pitAM kathA zrItukAmaH kapaTanidrAcApa mardAsyAsAmprataM kathAM kathayeti pRSTA citrakaraputrI kathAM kathayitu mArambhe madhupure varuNazreSTI eka karapramANaM devakulaM akArayat catuHkarapramANo devastatra sthApitaH satasmai deva cintitArtha dAyako babhuva atha dAsoprAha eka haste rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #272 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA zra08 270 *OXXXXXX X devakule catuHkara pramANodevaH kathaM mAta iti tayA pRSTa sA rAjI prAha imaM rahasya' tava kalpe rAtrau kathayiSyAmi zradyatu nidrA samAyatati procyA rAnI rAjazayyA purau bhUmausuptA sAdAsautAM dRSTvA khagTahe gatA rAjA manasyaivaM cintayAmAsa kalya rAtrAvapaudaM kathAnakaM mayA zrotavyamiti nizcitya rAjA suptaH sukhanidrA mavApa dvitIyadine'pi rAjA tasyA eva gRhe rAtrau samAyAtaH rAtrArthaM yAvat sukhaM bheje pazcAdrata zrAnto rAjA pUrva kathAnaka zravaNAya kapaTanidrayAsuptaH dAsIgrAha svAminI kalya kathAnaka rahasya vada rAjoprAha eka haste devakule catvAraH karAyasya sa catuHkaro devo nArAyaNadivA stanasthApita ityartha ekA kathA 1 atha tRtIyedine rAtrAvapi rAjA tathaiva kapaTanidrayA suptaH dAsau punaH kathA madya kathayeti tAmAha sA prAha bindhyA cale parvate kopi raktA zokadrumaH prauDho'sti tasyA dhanAni patrANi santi paracchAyAnA bhavat dAsauprAha patrAvRtasya tasya cchAyA kathaM najAyate rAnIprAha etadrahasyantava kalye rAtrau kathayiSyAmi zradyAhaM ratatrAntA nidrAsukha manu bhaviSyAmItyuktA suptA sA dAsItu svagTahe gatA apara rAtrau rAjA bhogAn bhukA tathaiva tatra suptaH dAsoprAha svAmino kalya satkathA rahasya kathanIyaM rAjoprAha tasya vRcasya sUryAtaptasya mUrdhni chAyA nAsti adhaeva chAyA'stItyartha iti dviyauya kathA 2 atha punastathaiva rAtrau nRpesupta dAsI pRSTA rAjagrAha kathA kacinniveze kazvidoSTracaran kadApi babbUlatara dadarza tadAbhimukhAM grIvAM kurvan aprAptazAkhaH prakAmaM khitra stasyaiva babbUlatarorupari utsanaM kRtavAn dAsI rAnIM prapaccha he svAminIkathametad ghaTate sva grIvayA babbUlatarurna prAptaH taduparikathamasau utsargaJcakAra rAzIprAha adya nidrAsamAyAtoti naivai tatkathA rahasya katya rAtrAvazyaM kathayiSyAmi ityukvA suptAH kalya dinarAtrAvapi tathaiva nRpe supta dAsau pRSTAM rAjJau tatkathA tattva N prAha sa uSTraH kUpamadhyasthaM taM babbU latara dadarzeti paramArtha iti tRtIyakathA 3 punastathaiva nRpe suma rAtrI dAsI pRSTA sA rAjI kathAmAcakhyau kavinagare kAcitkanyA bhRsaM rUpazaubhAgyavatI asti tadarthaM tanmAtR pitRbhyAM vayonarA zrAitAH samAyAtA tadAnIM *********************************************XX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #273 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 271 * phaNinA daSTA sAkanyA mRtA tayA samaM mohAdeko varastaJcitAyAM praviSTo bhasmasAibhUva dvitIyastazamma piNDadAtA tadasmI parivAsaM cakAra tRtIyastu saramArAdhyA'mRtaM prAptaH tadamRtena taJcitAyAM siktA kanayA prathama varaJca sadyo'jIvayat katApyutthitA tAn caunvarAn dadarza rAjJau dAsIMprAha he sakhi hitasyAH kanayAyAH kovarIyuktaH dAsoprAha ahaM navegni tvameva brUhi rAjaupAha adya nidrAsamAyAti ityu kA suptAhitIyadina rAtrI dAsau pRSTA sA 8 avadat yasta sthAH sanIvakaH sa pitA yaH sahodbhUtaH sa bandhu : yo bhasmapiNDa dattaH sa tatpati riti iti caturtha kathAH 4 tathaiva rAtrau nRpa mupta dAsau pRSTAH rAjI prAha kathit nRpaH svapatnyau divyamalaGkAra varaM sugupta bhUmirAharatnAH lokAt suvarNakAraiH ajaughaTat tatra kaH suvarNa kAraH sandhyA patitAM jJAtavAn rAjoprAha he sakho tena artharatnAlokasahite suguptabhUmigRhe yAmino mukha kathaM jJAtaM dAsI prAha nAhaM vedmi tvameva brUhi rAnI prAha adya sAmprataM nidrA samAyAtItya vA suptA dvitIya dinarAtrau dAsau pRSTAH sA prAha sa suvarNakArI rAbAndhostauti paramArthaH iti paJcamI kathA // 5 // punarakadA rAtrau supte nRpa dAsI pRSTA sA prAha kenApi rAjJA hau malinucau nizchidrapeyyA ciptau samudramadhye pravAhitI kApi taTa sApaTaulagna kenacivaraNa gRhautA uhAvya tau dRSTvA pRSTau bhI yuvayoraca kSiptayo katamo divasIyaM tayo madhye ekaH prAhaH adya caturtho divasa: rAjo prAha he sakhi tena caturtho divasaH kathaM jAtaM dAsaupAhaH ahaM navedmi tva meva brUhi rAjJau tu adya sAmprataM nidrA samAyAtItyu vA sumA hitoya dinarAtrau dAsI pRSTAH rAjJo prAha sa caturtha dinavaktA puraSastaryanvarI varttate iti paramArtha itiSaSTau kathA // 6 // punaranyadAdAsau pRSTA sA rAno rAtrI kathA mAcakhyau kAcit strI sapano haraNa bhayena nijAMgabhUSaNAni payAM kSiSyamudrAMca datvA pAloka bhUmau mumIca anyadA sAstrI sakhI nivAse gatA sapatnI ca vijanaM vilokyatAM peTau murAvya anekAbharaNazceNi madhyAdekaM hAraM niSkAstha svatanayAya dadau tanayA ca svapati graha taM guptaJca rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA a.sa.u. 41 mA bhAga / Page #274 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.8 u TIkAkAra kiyakA OM kAra kiyatkAlAnantaraM sAstrI tavAyAta tAM paiTauM dUrAdavalokya evaM jJAtavato yadasyAH peTyA madhyAnmamahAro'nayA'pahata iti sA sapatnI cauryeNa dUSayA mAsa sapatnI zapathAn karoniharApahAraM na manye tadAsAstrotA sapatnI duSTadevapAdaspartha zapathAya AkarSitavatI tadAnIM bhayabhrAntA sapatnIM taM hAranta 272 nayArAhAdAnIya tasyai dadau dAsI prAha hai svAmino tayA kathaM jJAto hArApahAraH rAnI prAha kalA rAtrI kathayithAmi ityuktvA summA dvitIya dinarAtrI punastayA pRSTA rAnIprAha sApaTau svacchakAcamayo astIti paramArtha iti saptamI kathA // 7 // kasyacidrAna kanayA kenApi kheTenA'patA tasya rAjJaH catvAra puruSAH santi ekonimitta vedI dvitIyoratha kRt tRtIya sahasrayodhA caturtho baidya tatra nimitta vedI disa viveda ratha vahivya' rathaM cakAra khagA minaM taM rathamAruhya sahasrayo dhAbaidyazca vidyAdharapuragatI sahasrayodhI taM kheTa hatavAn hanyamAnena tena kheTena kanayA zirachinna tadaiva tena vaidyena auSa 8 dhena ziraH saMjojitaM rAjA tu pazcAdAgatebhyaH ebhyazcaturthya stAM satAM dadau kanyA pAha eSu madhye yo mayA saha citApravezaM kariSyati tamahaM variSyAmi proca sA kanyA suraGgA hAri racitAyAM praviSTAH yastayA saha tatra praviSTaH sa tAM kanayAM jar3havAn dAsI prAha he svAminI caturSa madhye ko atra praviSTa rAjJo prAha adya ratizrAMtAyA me nidrA samAyAtItyu kA suptA dvitIyavAsararAtrau punardAsi praSTAH rAnI prAha nimittavedi iyaM na mariSyati iti matvA * citAM praviSTa stamUr3havAn iti paramArtha iti aSTamI kathA / 8 / punarapi rAtrau dAsI pRSTA rAjau kathAmAha jayapura nagarI sundaranAmA rAjAsti asau * anyadA viparItAkhe na ekaevATavyAM nItaH valA thithilokvatya akhAt sa rAjA uttIrNaH tamakha kvacittarau bar3A svayamitasta to naman sa kasmi cit sarasi jalaM papau tatraikA surupAM tApasaputroM dadarza tApasaputrayA hutaH sa tApasAzcamaM prApa tatra tApasAstasya bhRzaM satkAraM cakruH sA kanyA tApasardattA rAnA ca paraNItA tAM navoDhAM kanyAM yahovA tamevAkhamadhiruhya pazcAilitaH antarAlamArga kvacit sarapAlyAM rAjA suptopi jAgrabevAsti rAnA tu KXAMX80X8*300******** rAya dhanapatasiMha bahAdura kA prA0saM0.3041 mA bhAga Page #275 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA PM m nidrA NAca kaithari rAkSasena tatrAgatya nRpasya vaM kathitaM SaNmAsAn yAvadubhucito ahaM tvAM bhakSyaM prApya adya Dhavi bhaviSyAmi anyathA mahAJchitaM dehi * rAjJokta bruhi svabAJchitaM tenokta kaJcidaSTAdazavarSIyo brAhmaNaputraH zirasi piladattapada svayA khaDna hata sadhadina pradhvaM cehalo doyo tadA I tvAM macAmi nAnyathA iti rAnA pratipanaM prabhAte rAjA calitaH kusalena svapure gata: sainikAH sarvepi militAH rAjJA svamantriNo rAcasakRttAntaH kathitaH mantriNA suvarNapuruSe nirmAya paTahavAdanapUrva nagara bhrAmitaH evaM caudhoSitaM brAhmaNaputrI rAkSasasya jIvitadAnena nRpajivitadAnaM datte tasya pitrorayaM suvarNa puruSo dIyate iyamudhoSaNA SaTdinAni yAvattatra jAtA saptamadine ekatra prAno brAhmaNaputra stA nirghoSaNAM zrutvA evaM mAtApitarau avodhayat prANA gatvarAH santi mAtApitaro ce drakSaNaM prANaiH kRtvA pradIyate tadAvaraM tenAhaM nRpa jIvitarakSArtha kha jIvitaM rAkSasAya datvA suvarmapuraSaM dApayAmi evaM pAra vAramAgrahaNa mAtapitrIranumati gRhItvA rAjasamIpe gataH rAjJA tutatpituH pAdau zirasi dApayitvA svayamAkIta khareNa pRSTau bhUtvA rAkSasasya samIpaM sAnauta yAvatA rAkSasodRSTa stAvatA nRpaNokta bhI brAhmaNaputra iSTaM smaraH evaM nRpeNokta sa brAhmaNaputraH itastatInetra nikSipan jahA satatadAnI rAkSasastuSTaH prAha yadiSTaM tanmArgeyati saprAha yaditvaM tuSTa stadA hiMsAntajyaH jinoditaM dayAdharma kuru rAkSasenApi tahaca sA dayAdharmaH pratipatraH O rAjAdayopitaM dAraka prasaMsitavantaH atha dAsoprAha hai rAti tasya brAhmaNaputasya kohAsyahetuH tayokta sAmprataM me nidrA samAyAtItyuktA sAmuptA dvitIyadine dAsaupRSTAH sA rAjJaupAha he hale ayantasya hAsya hetu nRNAM hi mAtA pitA nRpaH zaraNanta bayopi matyA sthAH ahaM punaH kamanA zaraNaM bayAmauti tasya hAsya mutpatra iti paramArthaH iti navamaukathAH / evaM sAcitrakarasutA kathAbhi muhurmuhurmohayanti rAjAnaM vayau cakAra rAjA tuta sthA mevAzakto'nyAsAM rAjInAM nAmApi najagrAha tatastasyA chidrANi pazyanti sarbA'pi sapanAH paramaddeSaM vahante citrakarasutAtu nirantaraM madhyAja rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pa.sa.2041 mA bhAga Page #276 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Da.TokA *3030840030*** * rahasi ekAkinI kapATa yugalaM datvA grahAntaH pravizya pUrvavastrANi prAkRtya AtmAnaM evaM na ninda pAtman tavAyaM pUrvaveSaH sAmprataM rAjaprasAdAduttarA mavasthAM prApya garva mAkuryAH eva mAtmanaH zikSA dadatAM dRSTA sapatnI rAjAnaM evaM vijJapayA mAsuH svAmitveSA tudrA tavAhayikANaM kurute yadyasmAkaM vacanaM na manyate tadA madhyAne svayaM tadarahe gatvA tasyAH svarUpaM vilokaya bhUpatistAsAM vAkya nizamya madhvA tasyAH TahegataH sA tu tathaiva purvane pathya paridhAya Atman ziSyAM dadatau bhUpatInA dRSTAH sarvANi taicAMsyapi zrutAni rAjA tasthA: nigarvatAM zAkhA paramA pramoda mavApaimA parAjI cakAra vizeSAmanI vinIdaM zyacakAra anyadA tabagarodyAna vimalAcAryAH samAyAtAH rAjJAsaha nRpa stacandanAya tavAgataH nagaralokopi tahanda nArthaM gataH tadA vimalAcAryoM dekhanA cakAra citrakarasutA nRpaJca hAvapi pratibuddhau zrAvakadhamma gTahItavantau parasparamamA vAdhayA trivarga sAdhanaM kurutaH anedyustayA datta paca parameSTI zraunamaskAraH sa pitA mato vyansarojAta: kAlAntaraNAnta' dharmamArAdhyaH citrakarasatA rAtrI satA devItva prApa tatadhutvA vaitAce toraNAbhidhe pure dRDhayaktI khecarasya putrI kanakamAlA babhUva prAptayauvanA tAmekadA bodha kandarpa saptI vAsava nAmA kacit khecaro'pahatya anna mahA adrI muktA khacitte pramoda babhAra aba vidyAbalAt samayAM sAmagrI vidhAya sa vAsava vidyAdharI yAvandharvodAhAya * samusuko'bhavat tAvat kanakamAlAgrajavarNatajA stadanupadikastatrAyAta sta'vAsavaM vidyAdhara madhikSiptavAn tau hAvapi kopAda ghora yuddhaM kurvANo paraspara prahArAtI mRtau kanakamAlA tu bhasaM bhrAzIkaM cakAra tadAnIM kazcideva stavAgatya kanakamAlA pratyevamavadat putrIbhrAthokaM muJca cittaM svasthaM kuru iza * evasaMsArIsti tvaM mama pUrvabhavapucI prabhUH tiSThatvamavaiva girI patra sthitAyA stava sarva bhavya' bhaviSyati evaM devavacanamAkarya kanavamAlA cintayAmAsa ko asau devaH kabamasyAhaM putco pasau mayi mijhate ahamapyasmin sicyAmi yAvadevaM kanakamAlA cintayati tAvattajanako vidyAdharendro dRDhayatinA mAdhA ************ rAya dhanapatasiMha bahAdura kA A.saM.1.41 mA bhAga Page #277 -------------------------------------------------------------------------- ________________ van tatrAyAtaH svaputra svarNatejasambirodhanaM vAsavavidyAdharaM ca mRtaM dRSTvAchinnamastakAJca tAM putraudRSTvAevaM vicArayAmAsa ayaMsataHiyaM sutA ayaM zatra strayA pyamo igavasthA prAptA svanIpamaM jagama dRzyate evaM dhyAyatastasya dRr3hazaktividyAdharasya jAtismaraNamutpanna asau sAsanadevIpradattaveSazcAraNazramaNoyatira * bhUt atha savyantaraH stayA putyA saha taM zramaNaM nanAma jIvantau tAM putrau vaucca sa cAraNazramaNa staM vyantaraM namansa acchat kimidamindrajAla mayA dRSTa vyantaraH prAha tava putro zatru mitho niyuSya mRtau iyaMca kanyA jIvantyapi mayA tava mRtA darzitA muniprAha kathaM tvayA mRtA katA savyantara smRtvA evamAha he muninA baka etat vArtA RNa kSiti praviSTanRpaterjitazatrI riyaM prAgbhave patnI abhavat citrAgadanAma cinakkato mamaiSA putrau abhavat etayA prAgbhave antyasamaye mama namaskArA dattAH tatprabhAvAdahaM vyantarI jAtaH eSA api mRtA devI jAtA devI tvamanubhUya tava sutA atra bhave ja tena vidyAdhareNApahatya patra caitye muktA yAtrArtha mAyA tena mayA dRSTA etasyA bandhI caure ca mRte yAvadimA mahamAzrayAmi tAvadbhavantotra prAptAH mayA vimRSTa iyamanena janakaina samaM mAyA sviti mayA etasyAH gopa na mAyA vihitA yattava nirAza tvaM mayA tadAnIM kRtaM tat kSantavyaM muniruce aho vyantarayA tvavA tadA mAyA katA sA mama tava mAyA apahAriNo jAtA tena mama bhavatopakvataM na kimapyaparAdha evamuktvA sa muni ziSaM datvA anyatra vijahAra atha prAgbhava 4 hattAnta' zrutvA sA kanyA jAti ma ti bhAgabhUt prAgjanma janakaM vyantaraM prAha tAta taM pUrvabhavapatiM malaya vyantara prAha sa te prAmbhavabhattA jitathA tRpati devo bhUya yataH sAmprataM siMharadho nAma rAjA jAtIsti sa gadhAra dese paMDavaIna nagarA dambApatI'ca samAyAsthakSi * sa hi tvAma va sakalasAmagramA pariNaSati yAvat sa rahAbhya ti tAvat tvamaveva tiSThatya kA savyasaraH purAcale thAhata jina bimbAni na tu gatavAn imaM sarvavattAnta' kathayitvA mA kanyA rAjAnaM pratyAha svAmin khamatra mahAgyAkarSitaH samAyAtaH siMharaSa rAjApi emA pUrvabhava rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 sa0 41 mA bhAga Page #278 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa. TIkA 44. kathAM zrutvA pUrvabhavamvazaraM taM vyantaraM asmarat tena sma ta: savyantarastatrA gAt divyavAditra nirghoSakatavAn madhyAhna jinabimbAnyabhyartha nRpo 8 8 bhuktaM tatastena vyantaraNa pUritA'zeSavAMchito'sau nRpatistatra mAsamekaM sthitavAn cirakAlena svarAjyA'niSTazatA rAjA tAM dayitAM pratodamAha priye prabalo bairI brajI mai rAjya mupadrothati tato ahaM va puraMyAmi dayitAjagAda yadi rAjya moktana zakyate tadAvyomagamana sAdhikA prajJapti vidyAM manmukhAi hANa yataste vyomagatiryathA sukha sthAt priyA pradattAMtA vidyAmAsAdya siMharathI rAjA vidyAdharAgraNIbhUva prAgbhavaH premasaMpUrNAntA priyAM ApRccha sarAjAsvapuravyomamArgeNa samAgataH / tatrapure kiyaddinAnisthitI siMharatha nRpatista' parvataM punargata: evaM sva nagarAn tasminnagenitya gatAgatikurbana nRpati siMharatho lokA nagatiritinAma prasiddha prApyaH andhadAtavanage tambhUpa sadhyantara evaMmAha ahaM matsvAminirdezAt dezAM taraMgami SyAmi tvaM matputrauM va nagaranitvA imaM nagaM zUnyamAkArSIH evamukkAsavyantaraH sthAnAntara mAgAt nRpastavargamahanagaraM vyadhAt naggatipuramiti tabAmakRta vAn tavastho rAjA tayA rAjAsaha bhogAn bhujAna sukhenakAla nirgamayati tatra rAjya pAlayata stasya bahutaraH kAlo yayau anyadA namgati nRpaH purapari sareva santotsavaM draSTuM jagAma mArgemaJjarau puJjamaMjulaM AmravRkSamadrAkSaut tataH ekA maJjarInRpati lIlayA svakaraNa jagrAha gatAnugatikAlokAH dRzyate bahavo narAH sa bhAva manuvartate yathA rAjA tathA prajAH // 1 // tasya manarI phalapatrAdikaM jagahuH bhamipAla krIr3A ktvA tata pazcAlitAsta AmavRkSa kASTazeSamAlokya evaM cintitavAn ayamAmabakSI netraprauti karoyo mayA pUrva gacchatA dRSTaH soyaM kASTazeSo vigatayobhaH sAmprataM dRzyate yathA tathA sarvo 'pi jIvaH kuTamba dhanadhAndhadehAdi saundarya bhraSTonaiva zobhA prApnoti etacca sarva vinakharaM yAvabakSIyate tAvatmayamayatna kAryaH iti cintayantragatiH prati buddojAtaH zAsanadevI pradattabeSa: saMyamamAdade anyadAte karakaMDa 1 mhikukha 2 nami 3 naggati 4 rAjAnazca tvAro'pi pratyeka baddhA saMyamino viharanti rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM010 41 mA bhAga Page #279 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a08 277 sUtra bhASA MEMEXXX ametyukSoNo pratiSTa nagare prAptA tatra caturmukhadeva kule kramataH pUrvAdyeSu caturdigdAreSu yugapatpraviSTAH teSAmAdarakaraNArthaM caturmukho yacaH samantAt sanma kho'bhavat tadAnIMkarakaMDUH sva deha kaMDarogopazamanAya karksa TatAMzilAkAM gopayan dvimukhena saMyaminA uktaH pura' antaHpura rAjya dezaca vimucya punasta N kiM saJcayaM kuruSe karakaNDu muniryAvattaM prativakti bhavavamirAjarviNA dvimukhapratya vamukta' sarvvANi rAjakAryANi mukkA punastvayA kimiti zikSA rUpakArya vakta umArabdhaM yAvadu ddimukho muni nami rAjarSi pratyuttara datte tAvanragati rAjarSi revamuvAca yadA rAjya' parityajya bhavAn muktavatsahate tadAnya ki mapyAkhyAMtunArhati atha karakaMDu munistAn vaun pratyeka muvAca sAdhuSa sAdhuhita vadan na dUSaNaM bhavati kaMDupazama nAya karNa dhRto pizalAkA saJcayo'yukta eva parama sahatA mayASTatA'stIti evaM catvAro'pi paraspara saMbuddhAH satyavAdinaH sarvathA saMyamamArAdhakAH kevala jJAnamAsAdya zivaM jagmuH pratyeka buddhaH catuSTayakathA saMpUrNa agre sUtra kathayati caI jaNadevalogAzrI ubavatrI mANase milogammi uvasanta moha Nijjo saraI porANiyaJjAi 1 jAI sarita bhayavaM sahasamba uddhau zraNuttaraM dhamme puttaNTha vitturajja abhinikkhamaI namorAyA 2 dvAbhyAM gAthAbhyAM sambandha vadati namaurAjAputtra N rAjye sthApayitvA abhiniHkAmati abhisamantAt niHkrAmati gRhavAsAni sarati anagAro bhavatItyarthaH kiGgatvA jAI sari 'jAti' matvA pUrvabhavaM smRtvA kathambhUtaH bhayavaM bhagavAn dhairya saubhAgyamAhAtmya yatho jJAnAdikayuktaH punaH kIdRzaH anuttare savotkRSTe zrIjina dharme sahasaM caiUNa devalogAo ubabamo mANusammi logammi / uvasaMta mohaNijjo saraI porANi yaMjAi // 1 // jAI sarit ccuvA saptama devalokAt sAtamA devaloka bau cayone utpannaH manuSyaloke Upano manuSyalokane viSe upazAMta mohaH mohanauyakammai udaya rahitaH upa zAMta hutro ke jehane mohano kI prAgajanajAti tRtIyaM bhavaM smarati jAtismaraNaUpano ApaNau pAilo jAti diThI 1 prAg janmasmRtvA bhagavAn bhaga ******************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 00 14mA bhAga Page #280 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a08 278 sUca bhASA EXCEE) buddhaH svayaM sambuddaH iti dvitauyagAthAyA artha: atha prathamagAthAyA artha: sanamiH pUrvandevaloke devaH zrAsIt tena ityukta N catraUNa devalogAo deva lokAt cyutvA sanamirbhUpI mAnuSya loke manuSya janmani utpannaH saca na mi bhUpaH upazAntamohanIyaH san paurANiko jAtiM pUrvajanma devalokAdI karata atra varttamAna nirdeza statkAlApecayA uktaH 2 so devaloga sarise ante uravaragao vare bhoe bhuMjita, namaurAyA buddho bhoge paricayai 3 sanama rAjA buddo jJAta tatvaH san bhogAn parityajati kiM kRtvA bhogAn bhukkA kathambhUtAn bhogAn varAn strIsamUhe prAptaH san kIdRzentaH puredeva loka sadRze devAGganA sadRze ityarthaH bhuktabhogasya puruSasya bhogaH dutyaja iti heto bhogAn parityajatItyukta 3 mahilaM sa purajaNavayaM balamArohaca pariyaNaM savva N ciccA abhinivanto eganta mahaTTizro bhayavaM 8 sa bhagavAn mahAtmyavAn yazakhaunamorAjA ekAntaM dravyato vanaSaNDAdikaM bhayavaMsahasaMbuddho aNuttaredhammaM / putta' vitturajje abhinikkhamaI namIrAyA // 2 // sodevaloga sarise aMteuravara gaDavare bho 'jittu namaurAyA buDobhoge paricayaI // 3 // mahilaMsapura jaNavayaM balamArohaMca pariyaNaM savvaM ciJcA abhini vaMta jAtismaraNa upanA thakA svayaM Atmane saMbuddhaH ApaNape dharmane viSe pratibodha pAmyA putra sthApayitvA rAjye putrane rAjya thApaune abhiniHkramati namo rAjA divA gRhItAra sa namo devaloka sadRzAn bhogAn te namorAjA devalokasarIkhA aMtapuragataH varAn bhogAn aMteurIne viSe vara pradhAna bhoga bhuktA namo rAjA bhogabhogavone namo rAjA jJAnatatvaH bhogAn parityajati jJAtapake prativuddha huA thako bhogane kAMDe 2 mathilAM nagaroM janapada sahautAM molA namara desahIta kar3e hastyAdau caturaGgasainya antaHpuraM parijanaM sarvacaturaMgiNI senA hAthI ghor3A ratha pAyaka aMte varasa ghalopArovAra sarvadeza tyakkSA ******************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #281 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a08 278 sUtra bhASA ****41 mA bhA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bhAvataca sarvasaMyogarahita tvaM eka evAha mityato niSaya stamAcitaH punaH koTTazo namorAjA abhiniH krAntaH saMsArAt niHkrAntaH saMsArAt niH sRtaH kiMvA mithilA sapurajanapadAM tathA valaMtathA avarodhaM antaH puraM tathA parijanaM savaM tyaktA 4 purANi ca janapadAya purajanapadAstaiH sahavarttate iti sa purajanapadAtAM sapurajanapadAM etAdRzIM mithulAM purIM hitvA 4 kolAhalagabbhUyaM zrAsomahilA i pavvayaM taMmi tayA rAi risiMmi namiMmi aninibhi 5 tadA tasmin kAle mithilAyAM nagaryA sarva sthAnaM kolAhalakabhUtaM AsIt kolAhalo avyaktaH rodanA kranditajanita kalakala zabdaH kolAhala eva kolAhalakaH kolAhalakaH bhUto jAto yasmin tat kolAhalakabhUtaM etAdRzaM sarvaM sthAnaM gRhavihArAdikaM jAtaM ka kvaMto ega'tamahiGio bhagavaM // 4 // kolAhalagambha yaM AsImahilAi pavvayaM taMmi / tadUyA rAyarisiMmi namiMmi abhinikkhamaMtaMmi // 5 // abhbhUTTiyaM rAyarisiM pavvajjAdvANa muttamaM / sakkomAhaNa ruveNaimaM vayaNamavvava // 6 // kiMtubho prabrajitaH e lAMvAnA choDo docA lodhI ekAntamadhiSTataH bhagavAn nami RSokhara mocane artha ekAnte jaI rahyA 4 krandita kalara mayaM gRhArAmA di nami rAjAne nagaro kI nokalatAM loka rovAlAgA kolAhala hutra AsIt mithulAyAM prabrajanta' nami mothulA nagaraune viSe tiNa prastAve divAne same tasmIn prastAve rAjarji: jIvAra nami rAjAi dikSA lodhau namI pravrajya nirgacchati satI nami rAja RSine docAne arthe nokalatAM thakA 5 abhyu sthita rAjarSiH saMyamane namI rAjaRSine UThatAM thakA pravrajyA sthAnaM uttamaH uttama je docAhane viSesaka: brAhmaNa rUpeNa zrAgatya zakrapramatha devaloka thakI AvyovrAhmaNarUpajarone namopAse zravauneH idaM vacana zrabravot indre eha vacana prazna ko 6 kiMiti prazna tu iti vitakeM bhoitizrAmantraNe aya mithulAyAM Page #282 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 70TokA * abhini:kAmati sati gRhAt kuTambAtka odhamAnamAyAdibhyo vA niHsarati sati kathambhUte namau rAjarSoM rAjA cAsau RSizca rAjavista kin rAjarSoM rAjyAvasthAyAM api RSiriva RSi sta smin rAjarSoM 5 abbhuTTiyaM rAyarisiM pavajjAThANa muttamaM sakko mAhaNAveNa imaM vayaNa mavvavI 6 nami rAjarSi zakraH brAhmaNarUpeNa idaM vacanamabravIt kathaM bhUtaM rAjarSi uttama prabrajyAyA sthAnaM pravrajyAsthAnaM jJAnadarzanacAritrAdiguNAnAM nivAsaM prati abhyusthitaM udyata mityarthaH 6 kiMtu bhI ajja mahilAe kolAhalaga saMkulA muJcati dAruNA sahA pAsAesu girhasuya 7 kiM iti praznetuiti vita bhI iti AmaMtraNa bho rAjarSe adya mithilAyAM prAsAdeSu devagRhesu bhUpamandireSu ca punastrikacatuSka caJcarAdiSu dAruNaH hRdaye uddegotyAdakAH vilApA kranditAdayaH zabdA kiM nu zrUyante iti indro rAjarSi nami pRcchati smetyarthaH kIdRzAH zabdA: kolAhalakazaMkulAH avyakta zabdavyAptAH 7 eyamaTTha nisAmittA he kAraNaco / Io to namo rAyarisi deviMdaM iNamabvavau 8 tataH indrapraznAnantaraM namo rAjarSidevendra idaM avavIt kiM kRtvA etaM artha ityartha pratipAdaka zabda nizamya zrutvA kathaMbhUto namo rAjarSiH hetukAraNAbhyAM coditaH prerita: hetukAraNanoditaH tatra hetuH paJcAvayavavAkyarUpaH kAraNaJca yena vinA kAryasya utpattirna bhavati paJca avayavA ime pratijJA 1 hetu 2 udAharaNa 3 upanaya 4 nigamana 5 rUpAH pakSavacanaM pratijJA 1 sAdhyasAdhaka hetuH 2 tamAdRzya * ajjamahilAe kolAhalaga sNkulaa| succati dAruNA saddApAsAesu gihesuya / 7 // eyama nisAmittA hejakAraNa kolAhalo rAjA mauthulA nagaro kolAhalaiH vyAptAH kolAhalai karo vyApta ke yaMte raudrAH zabdAste kathaM ehavA raudrazabda kima saMbhalAi ke prAsAdeSu ca prasAdaneviSe gharane viSe7 etadartha zrutvA ehacu artha sAMbhalone paJcAvayavamanumAnavAkyaM hetuH ananyathA siddhaniyata pUrvabhAbitvaM karaNatvaM tena prerautahetu paJcA 3 vayavarUpapratijJA hetu2 udAharaNa3 upanaya nigamanAni5 e paJcAvayavarupahetu ane kAraNa tauNe prerauyo tataH praznakkatAnaMtaraM namirAjarSi te prazna kaudhAM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga Page #283 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e TIkA * darzanaM udAharaNa 3 udAharaNena sAdhye na ca saMyojanaM upanayaH 4 hetu udAharaNopanayaiH sAdhyasya nizcayokaraNaM nigamanaM 5 tathaiva darzayati tava dharmA 281 rthinaH asmAnagarAt pahAt kuTambAhAniHsaraNaM dIkSAgrahaNaM prayukta' iti pratijJAvAkya kasmAI to: AkrandAdi dAruNazabdahetutvAt idaM hetuvAkya 2 yat yat AkrandAdi dAruNazabdahetuka bhavati tat dharmArthinaH puruSasya ayukta kiMvat hiMsAdikarmavat yathA hiMsAdikarma AkrandAdi dAruNa zabda hetuka tat hiMsAdikarma ca dhammArthinopi ayukta bhavati idaM udAharaNavAkyaM tasmAt tathA tavApi dharmArthinI niHsaraNaM ayukta 4 idaM upanayavAkya tasmAdAkra ndAdi dAruNa raudra zabda hetutvAt hiMsAdi karmavat sarvathA tava ehAt nagarAt kuTambAt ni:saraNaM ayuktameva 5 iti nigamanavAkyaM iti paJcAvayavAtmako heturucyate kAraNaM darzayati yat yasya pUrva asatI vastunaH utpAdakaM tat tasya kAraNaMbhavato gRhAvismaraNaM dAruNazabdakAryasya kAraNa neyaM yadA bhavataH * zahAniHsaNa pUrvajAtaM tadA pazcAt AkraMdAdi zabdalakSaNaM kArya jAtaM yadA bhavato dIkSAgrahaNa na syAt tadA AkrandAdizabdazca kathaM sthAdityarthaH evaM * hetu kAraNAbhyAM indra Na prerito nami rAjarSiratha yadavavIttadame tanayA gAthayAha 8 mahilAe ceIe vatthe sIyacchAe maNorame pattapuSkaphalovee bahuNa bahuguresayA 8 vAraNa horamANami ceiyaMmi maNIrame duhiyA asaraNA attA ee kaMdaMti bhIkhagA 10 nami rAjarSiH kiM avabaudityAha mithilAyAM * nagA caitye udyAne bho ete khagAH pakSiNaH krandanti kolAhalaM kurvanti citiH patrapuSyaphalAdaunAM upacayaH cityAM sAdhucityaM cityameva caitya' udyAna coiio| to namIrAyarisau deviMdaM dUNamavvavIya mihilAe ceIebatthesauyacchAe mnnorme| pattapupphaphaloveebahu 8 pachI namI rAjaRSi prate devendra evaM abravIt devendra indra ima kahatI huyI 8 mIthalAyAM udyAne vRkSe mIthulA nagarIne viSe caityane viSe prakSane viSa bhASA * sautalachAyAyukta manIramAkhya zItalachAyA ke ramavAyogya pItalakarI ke patrapuSyaphalIpatI patraphala phalasahita cha bahunA khagAdInAM lokAnAM ca bahuguNe rAya dhanapata siMha bAhAdura kA pA0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #284 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA tasmin caitve udyAne ete ucyamAnAH khagAH vihagAH phUtkurvanti kathambhU te caitve manIramamanoja punaH kIdRzevaH sautalacchAye punaH kIdRzaiH patrapuSpa phalopataiH patrapuSyaphalai kta: punaH kIdRze caitye bahUnAM khagAnA bahuguNe pracuropakArajanake ityarthaH ete khagAH ksati vilapati caitye vRce vAtana kiya mANe sati itastataH prakSipyamANe sati udyAne devageheca vRkSe cetyamudAhRtaM ityane kArthaH kathabhUte caitye manorame manone kIdRzAH ete khagAH duHkhitAH / * punaH kIdRzAH azaraNAH punaH kIdRzAH ArtAH pauDitAH atra yat svajanA krandana ukta tat khagA krandanaM svayaM vRkSakalpa: yAvatkAlaM tadRkSasya sthiti rAsIt tAvatkAlaM bhogAdiSu sthiratA AsIt tatazca AkrandAdi dAruNazabdAnA abhini:kramaNaM hetutva asiddha svArthahetukatvAtteSAM svArthasaudamAnaM dRSTvA evaM karoti sarvojanaH ato bhavadukta hetukAraNa asiddha eva eteSAM svajanAnAM mayA svArthabhaGgaH kRtInAstri mamApi atrasthAne ebhiH svajanaiH saha iyatI evasthitiH kenApyadhiko kattuM na zakyate tasmAnmama mithilAto niHsaraNaM dIkSAgrahaNaM sarvathA mithilA vAstavyalokAnAM Akranda zabdahetuH kAraNaJca NaMbahuguNesayA / / vAraNahaura mANami gheIyaMmi mnniirme| duhiyAasaraNAattAeekaMdaMtibhokkhaggA / 10 / eyama nisAmittA hejakAraNa coiio| to namirAyarisiM deviMdoDUNa mavvavI / 11 / esa maggIya vAuya evaM DabhaDU sadA ghaNA lokane ghaNA guNakArI cha 8 vA tena itastata: cAlyamAne vAyarekarI halAcyA ke ehavA vRkSa udyAne manoramAkhye caityakSa manoramai senAma duHkha prAptAH zaraNarahitAH pauDitAH dukhiya thakA asaraNa thakA zaraNakoinu nathI pauDyA dukhau ke e prAkrandanti bhI pakSiNa: e paMkho iNa kAraNi bho brAhmaNa Akrandakara ke 10 etadartha zrutvA e artha sAMbhalaune hetubhiH kAraNaizca preritaH hetu ane kAraNa prekho 11 eSaH agniH savAyuH / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0saM0 u051 mA bhAga bhASA Page #285 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA zra08 283 sUtra bhASA ******************** nAstyaM vetyarthaH 10 eyamahaM nisAmittA heUkAraNa coio tao namirAya risi devindoiNa mavvavI 11 tatastadanantarandevendro namirAjarSi prati idaM vakSyamANambacanaM zrabravIt kiM kRtvA etaM arthaM nizamya kIdRzo devendraH hetukAraNAbhyAM preritaH athavA hetukAraNayorviSayenami rAjarSiNA preritaH pUrva indreNa nami rAjarSiM prati ityukta' bho nami rAjarSi eteSAM AkrandAdi dAruNazabdahetutvAt tava dIkSAgrahaNaM prayukta' punasteSAM zrAkrandAdizabdarUpakAryasya tava daukSAgrahaNaM evakAraNaM ityukta sati namirAjarSiNA ca teSAM zrAkrandAdi dAruNazabdasya svArtha eva hetukAraNe ukta tena asiddoyaM bhavadukto hetuH kAraNacApya siddhameva iti rAjarSiNA indraH preritaH san idaM vacanaM namirAjarSi prati punaruvAcetyartha : 11 esa aggIya vAuya evaM Dajmanti mandiraM bhayavaM ante uranteNaM kausaNaM nAvapekkhaha 12 he bhagavan eSa pratyacomnivAyuca dRzyate punaretat pratyacaM mandiraM dAte tavetyadhyAhAraH tavagTahaM prajvalati he bhaga van teNaM iti tena kAraNena athavANaM iti vAkyAlaGkAre tat antaHpuraM rAjJIvarga kausaNaM iti kasmAt kAraNAt nopecase nAvaloka se yat yat Atma novastu bhavati tattat vIkSaNauyaM yathA AtmIyaM jJAnAdi tathA idaM bhavataH antaHpuraM zrapi jvalamAnaM avalokanauyaM 12 eyama * he to namorAyarisI devinda N iNamavvavo 13 zrasya gAthAyA arthastu pUrvavat ayameva vizeSaH namirAjarSi devendrasya vacanaM zrutvA devendraM prati idaM abravIt 13 kima vravI fecare suhaMsAmo jIvAmo jesiMmo natyikiJcaNaM mahilAe DajmamANIe na me Dajmai kiJcaNaM 14 bho prAjJa vayaM sukhaM yathA syAttathA vasAmaH sukha maMdiraM / bhayavaM aMteuraM teAM kosANaM nAva pekkhahi // 12 // eyama nisAmittA heU kAraNa coIo / tatra namaurAya AgivAya sahita huI che etaddahyate mandiraM e tumhArA mandira dA ke he bhagavan antapuraM e tumhArI aMte urI mahilA mAhe dAjhe ke kasmAn tvaM avalokayase sAhasu' kima na thI jotA 12 etadarthaM zrutvA e artha sAMbhalIne hetukAraNe prastho 13 sukhaM yathA syAttathAvasAmaH prANAn dhArayAmaH bho ******************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 040 14 mA bhAga Page #286 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a .50 ntiSThAmaH sukhaM yathA syAttathA jauvAmaH prANAn dhArayAma: moiti asmAkaM kiJcanamapi svalyamapi jJAnadarzanAbhyAM vinA aparaM kimapi svakIyaM nAsti yatkiJcit AtmIyaM bhavati tat vilokya te agni jalAdyupadravebhyo racyate badAmoyaM na bhavati tasyArtha kena khidyate yadukta egome sAsanI appAmANa daMsaNa saMjuzrI sesAma bAhirAbhAvA sabai saMjogalakSaNA 1 tadeva darzayati mithilAyAM nagayAM dahyamAnAyAM satyAM mai mama kimapi na dahyate iti hetoH sarvepi svajana dhanadhAnyAdayaH padArthAH matto'tizayena bhinnAH eteSAM vinAzenacAsmAkaM vinAza ityarthaH 14 catta puttakalattasma nibyAvArasma bhikkhuNoM risI deviMdaM dUNamajjavI // 13 // muhaM vasAmo jIvAmo jesiM monasthi kiMcaNaM / mahilAe DajhamANIe name DabhaDU kiMcaNaM // 14 // catta putta kalattama nivvAvArasma bhikkhUNo piyaM navijjae kiMci appiyaMpi na vijjae // 15 // bahu khumuNiNo bhaI aNagArasma bhikkha nnii| sabbo vippamukkasma egata maNupasmao // 16 // eyamaTTha nisAmittA hejakA brAhmaNa sukhe vasa chu sukhe jIvuku yeSAM asmAkaM nAstyalpamapi kiJcana jeha bhaNau mAharu' kAi nathI mathilAyAM dahyamAnAyAM mathilA nagarI dAjhatAM thakA na mama dahyati kiJcit mAharu kAi dAjha tUM bala tuM nathau 14 tvaktapucakalavastha chAMdyA jiNe putra kalatra kahatA strI nirvyApArasya kRSthAdirahita stha bhikSI gRhasthanA vyApAra thI rahita piyaM na vidyate kiJcida prema nadho kisI vastu Upari aprauyaM api na vidyate koDa vasa Upari vaiSapaNinadhau15 bahukhu nizcayena munInAM maGgalaM sAdhune ghaNu bhadra kalyANa ke gRha rahitasya bhikSI gRhasthano vyApAra tiNe karI rahita sAdhu sarvataH vipra muktasya saghaloM: prArambha tiNe karI rahita ke ekAMta mokSa cintayata: ekAMta mokSa mArga cintave ke 16 etadarthaM zrutvA e artha sAMbhalaune hetU kAraNaiH prerita hetu * rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u.71 mA bhAga bhASA Page #287 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 285 u.TaukA a08 piyaM na vijjae kicci appiyaMpi na vijjae 15 etAdRzasthabhikSobhikSAcarastha priyaMapriyaJca kimapi na vidyate kathambha tasya bhikSIH tyakta putrakalacasva tyaktAni pucakalacANi yena satyakta pucakalavastasya parihata sutabhAryasya punaH kIdRzasya nirvyApArasya vyApArAt nirgato nirvyApArastasya nirArambhasya paJca viMzatikriyArahitasya 15 bahukha muNiNo bhaha aNagArasma bhikkhuNo sabbIviSya mukkasma egantamaNapasmo 16 khuiti nizcayena muneH sAdhorbahubhadra pracura sukhaM vartate kathambhU tasya mune anagArasya niyatavAsa rahitasya punaH kIdRzasya muneH bhikSayA gRhautAhArasya kinkurvato muneH ekAntaM anupazyataH ekaeva ahaM ityanto nizcayaH ekAntastaM nizcayaM vicArayataH ekatva bhAvanAM bhAvayataH punaH kIdRzasya muneH sarvataH parigrahAt vipramuktasya 16 eyama hai. to namorAyarisiM devindoiNa mavvavau 17 iti namirAjarvacanaM zrutvA devendraH punarnamirAjarSi pratIdaM abravIt 17 pAgAraM kArayittANaM gIpuraTTAlagA 8 Niya usUlagasayagdhotrI togacchasikhattiyA18 he kSatriya tataH pazcAt khaGgacchasidIkSArtha gacchatva rthaH kiM kRtvApUrva nagarasya rakSA prAkAraM koI kAra yitvA punastasya prAkArasya go purANi kArayitvA pratolIkathanAt eva argalA sahita yA dRDha kapATAni kArayitvA punastasya prAkArasya ahAlakAni cakArayitvA aTThAlakAni hi prAkArakoSTako parivartIni mandirAni ucyante bhurajAnAM uparistha gRhANi saMgrAmasthAnAni kArayitvA punastasya prAkArasya usUlaga iti khAtikA kArayitvA tatra prakAra zataghnIH kArayitvA zataghnIhi yantravizeSAH yAhi ekaM vAraM cAlitAH satyaH zatasaMkhyA raNa coiio| to nami rAyarisiM deviMdo dUNa mavvavau // 17 // pAgAraM kArattANaM gopuraTTAlagANiya / usUlaga saya 8 kAraNa preyo 17 prAkAra kArayitvA aho namo rAjaRSi koTakarau navAsa kharA gopura pratAlahA rANi aTTAlaka yuddhasthAnAni te nagarIyuddhasthA naka je koTa upara vaisI jUr3a kara khAli kAsa taghnaH dRSadakSe paNa yantrANi khAiTThI kalI yantrANI jaMtrAdIka karavAne tataH gaccha he kSatriya eta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0saM0 u. 41 mA bhAga. sUtra bhASA Page #288 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAn subhaTAn vinAzayati dUramAra kuhakavANa arAbAdi pASANa yantrAdaun kArayitvA paJcAt vrajet atra hai kSatriya iti sambodhanaM uktante na kSatriyo hi rakSAkaraNe samarthaH syAt kSatAt prahArAt bhayAt bAyate iti kSatriyaH yohi kSattiyaH syAt sa pura rakSAM prati kSama evasthAt iti hetoH kSattiyeti saMbodhanaM prokta 18 eyamaTTha0 hai. to namorAyarisI devinda iNamavvavI 18 iti devendrasya vacaH zrutvA punarnami rAjarSi devendra prati idaM abravIt 28 sacca nagaraM kiccA tava sambara magalaM khantau niUNa pAgAranti guttaM duppadhaM sagaM 20 ghaNu parikama kicA jIvaJca iribaM samAdhi iJcaka * yaNaM kiccA saJceNaM palimanthae 21 tava nArAyajutteNaM bhittUrNa kammakaJcuyaM muNo vigayasaGgAmI bhavAnI pariccaI 22 timRbhiH gAthAbhiH indravAkyasya 8 pratyuttaraM dadAti bhI prAna munijina vacana pramANa kamAdhurbhavAt saMsArAt parimucyate parisamantAt mukta bhavati mukti saukhya bhAk syAt kathambhU to munirvigata saMgrAmaH vigataH saMgrAmo yasmAt sa vigata saMgrAmaH sarvazatrUNAM vijayAt saMgrAmarahitI jAta ityarthaH samuniH kiM kRtvA vigata saMgrAmo gghauo to gacchasi khattiyA // 18 // eyamaTTha nisAmittA hejakAraNa coiio| to namo rAyarisI deviMdaMdUNa mavvavI // 16 // saGghaca NagaraM kiccA tavasaMvara maggalaM / khaMtIniuNapAgAraM tigutta TuppadhaMsaga / 20 / dhaNuparakkama kiccA lAvAMnA karI pache jAi ja 18 etadartha zrutvA ehabu artha sAMbhalaune hetu kAraNa prerita 18 zraddhA tattva buddhicca nagaraM kRtvA tattvanI saddahaNAe nagara karIne tata: saMvaraM gopurArgalAM tapaH ane satare bheda saMvamae argalAko mADa kaudhA kSamArUpauyonagarane pAse gaDha kaudho ke kSamA ramya prakAre vibhi guptabhiH gupta ciSTataM bihu gupte karau gaDha vipro cha 20 parAkrama mayaM dhanuH kRtvA parAkramarUpa dhanUkha kaudhA ke iryA rUpaM jauvaM pratyaccA kRtvA iryA rUpa . rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM 2041 mA bhAga bhASA Page #289 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jAta sta dAha zraddhAM tatva zravaNa rucirUpAM samasta guNAdhArabhUtAM bhagavacana sthairya buddhi nagaraM kRtvA tatra bahA nagara upathama vairAgya vivekAdauni go purANi kRtvA iti anuktamapi gRhyate tapo hAdazavidhaM sayamaM saptadazavidhaM argalA pradhAna kapATaM api argalA tato'rgalA kapATaM kRtvA punastasya ahAnagarasya cAntiM prAlAraM kRtvA kSamA vapraM klatvA kathambhUtaM prAkAraM nipuNa paripUrNa dhana dhAnyapAnauyAdibhirbha tAM punaH kathambhUtaM prAkAranti sRbhirguptibhirgupta' rakSitaM gopuroTTAlakotsUlaka khAtikA sthAnIyAdibhau rakSitaM punaH kIdRzaM prAkAraM duHpradharSikaM zacubhirdurA kalanIyaM pUrva indreNa prAkArAdIn kArayitveti ukta tasyottaramidaM jayaM adhunA prAkArAdI saMgrAmovidheyaH ityAha munirvigata saMgrAma: syAt vijayosthAt ityarthaH parAkramaM kriyAyAM balasphoraNaM dhanuH kRtvA ca punastasya dhanuSaH sadA iyoM iryA samitiJjIvAM pratyaJcAM kRtvA ca punastasya parAkrama dhanuSo dhRtiM dhairya * dharmAbhirati ketanaM zRGgamayaM dhanurmadhye kASThaM muSTisthAnaM kRtvA tat ketanaJca snAyunA dRr3ha badhyate idamapi dhairya ketanaM zRGgadhanurmadhyasthakASTha rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA asa.u.41 mA bhAga jIvaMca dUriyaM syaa| dhiDU'cakaiyaNaM kiccA sacceNaM palimaMthae / 2 // tavanArAya jutteNaM bhittUrNakamma kaMcuyaM / muNIvi gaya saMgAmo bhavAo parimuccaI // 22 / eyama nisAmittA heU kAraNa coiio| to namirAyarisiM deviMdo iNa / dhanuSanI pratya'cA tAMtI kaudho kRti santoSa muSTiM kRtvA dhanUmadhyavRtasantoSa mUThi kaudhau dhanUSane madhyabhAga satye na baghnIyAt bandhe veSTayet satyavacane karone teha mUThaune lapeTe bandhane dIye 21 tapomaya lohabANayuktai nabAra maide tapa tehaja huo lohanI bANa tauraH bhitvA bidArya karmakaMcuka karmasanAhaM, iNe tore karI karma kaMcukakarma sabAha bhede muniH vigatasaMgrAmaH munaukhara saMsArasambandhI saMgrAma aNakaratI thako bhavAt saMsArAt parimucyate saMsAra kI Page #290 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a08 296 OM satyena sa tyarUpanAyunA palimanyae iti paribanIyAt punastapa evanArAcI lohamaya bANa stapo nArAcayuktantena tapo nArAcayuktana tena pUrvokta na parAkrama dhanuSA karma kaJcakaM karmasabAhaM bhitvA atra karmakacaka grahaNena AtmA eva udyata: zatrusma eva yohavyaH tasyaiva 2 karmakaJcakaM karmasabAhaM bhedyaM ityarthaH karmaNastu kaJcakatva tahata mithyAtvA virati kaSAyodaya bhAjaH AtmanaH bahA nagarasya rodhaM kurvataH durnivAratvAt karmakaJcukabhedAt tasyAtmanojitatvAt jitakAzIjAta evaprAkAraM kArayitve tyAdi tasya sAdhanatA proktA 22 eyamaTTa0 hai. to narmirAya risindevindo iNa mabbavo 23 etabamirAjarvacanaM zrutvA devendro namirAjarSi prati idama bravIt 23 pAsAe kAraittANa vadamANa gihA raNiya bAlamgapo iyAoya to gacchasi khattiyA 24 he kSatriyatataH pazcAt tvagaccha kiM kRtvA prAsAdAn kArayitvA bhUpayogya mandarANi kArayitvA puna vaImAnagRhANi anekadhA vAstuvidyAnirUpitAni vaImAnagRhANi kArayitvA punarvaI mAnahANi bAlAgra potakAJcakArayitvA valabhIH kAra yitvA gRhopari baGgalArauTo pramukhAH kArayitve tyarthaH athavA bAlAgra potikAH jalamadhya mandirANi kArayitvA SaDarnu sukhadAni gRhANi kArayitvA pazcAgantavya mityarthaH 54 eyama hai. to namirAyariso devendaM iNamaJcavau25 tato namirAjarSi rindrasya vacanaM zrutvA devendra pratyavravautra 5 saMsayaM khaluso kuNana jI magge kuNaIgharaM jatthe va gantumicchijjA tastha kuJcijja sAsayaM2 6 bhI prAjJa satpuruSaH saMzayaM eva kurutayaH puruSAmArge gRhakuruteyo hi evaM jAnAti ___manbavI / 23 / pAsAe kAraittANaM vadyamANaM gihANiya / vAlaggapoiyAoya to gacchasi khattiyA / 24 / eyamaTTha bhukAi 22 etadartha zrutvA ehavI artha sAMbhalaune hetu kAraNa : prerita:23 prAsAdAni kArayitvA prasAdakarAbaune vaImAna gRhANi barSa mAnaghara Upara ghara karAvone vastu vidyA potikA ca dezabhASA krIDA sthAnAni vAstuka andhane viSe je ghara kayo ke tataH gaccha he kSatriyaH tivAra pache he chatriya tu rAya dhanapatasiMha bahAdura kA prA0 saM0 i0 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #291 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a08 u TaukA mama kadAcigamanaM na bhavithati saeva mArge grahaM kuryAt atra gRhakaraNaM tu mArgasthAnamevajJeyaM yasya tu gamanasya nizcayo bhavet samArge ehaM na kuryAdeva 288 4 ahantu nasaMzayitaH mama saMzayonAsti iti hAI samyaktrAdi guNayuktAnAM muktinivAsayogyatvena yatra va gantu icchet tatra va svAyaM svagRhaM athavA sA sayaM iti zAkhataM avinakharaM gRhaM kuryAdityartha:26 eyamaTTha0 he. to namirAya risinda vindI daNamabvavau 27 tataH punardevendro namirAjarvacanaM zrutvA namirAjarSi pratIdaM vacanamabravIt 27 Amose lomahAreya gaNThibheyeya takkara nagarasma khemaM kAUNaM to gacchasi khattiyA 28 he kSatriyatvaM tatastada nisAmittA he. kAraNa coIo to namI rAyarisi deviMdaM dUNa mababI // 25 // saMsayaM luso kuNaIjo maggekuNaI gharaM / jatyeva gaMtumicchejjA tatya kuvejja sAsayaM // 26 // eyamaTTha nisAmittA heU kAraNa coiio| tI namiM rAya risi deviMdo dUmA mavvavI // 20 // Amose lomahAraya gaThibheeya tkkre| nagarasya khema kAjaNaM to gacchasi kha jAje 24 etadartha nizamya zrutvA ehavo artha sAMbhalaune hetukAraNa preritA 25 namo rAjA badet hai brAhmaNa sa pumAn saMzayaM kurute te puruSa sanda hakara bhASA je mArge gRhaM karoti je mArga mAhe ghara kara yatra va gannumicchet teha nagarane viSeja jAvI bAMche tatraiva kurute zAkhataM gRhaM muktirUpaM muktarUpa * zAzvate ghara jAi tihAM ghara kare vice ghara kuNa kara 26 etadartha nizamya zrutvA ehavo artha sAMbhalIne hetukAraNaiH prerita: 27 AsamantAt muSNa tauti AmoSakAn lomAhArAn prANon je lokane mUse corI karIne mANasa mAre vATa lUTedhADapAr3e granthimedakAn taskarAn gaMThI choDA cIra prati nagarasya kSemaM klatvA ehavA cora nivArIne nagarane khema kalyANa karaune tataH gaccha hai kSatriyaH tivAra pachI he kSatrI tujAja 28 etadartha nizamya zrutvA eartha XXXXXXXKRRRRRRRREXXXXX rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #292 -------------------------------------------------------------------------- ________________ adeg 280 haTaukA nantaraM gaccha: kiM kRtvA nagarastha kSemaM kRtvA tatra nagare AmISAlI mahArAH ca punargranthi bhedAstaskarAH khAtapAtakA luNTa kA vidyante tAn nagarAt bahi nikAsya sukhaM kRtvA pazcAttva dIkSA grahItaSyAH AmoSAdayohi ete taskarANAM bhedAH sati AsamantAt munanti corayanti ityAmASAstAn nivArya * lomaharAste uccanteye ati nirdayatvena parasya pUrva prANAn kRtvA pazcAt dravya TahantitelomahArA lonAtantunA paTTasUtra mayapAzena prANAn * harantIti lomahArAH pAgavAhakAstAn nivArya punargrandhidravya anyiM ghughuraka karttikA carakAdi prayogaNa bhindanti vidArayantauti anvibhedA * stAn sarvAn taskarAn nirAkArya nagaraM taskararahitaM kRtvA pazcAtparivraje rityarthaH 28 eyana hai. tI namau rAyarisau devindaM * iNamavvavau 28 tata etaddacanaM zrutvA indra prati namirAjarSi ridamabravIt 28 asaintu maNasmehi micchAdaNDopa juJjae akaarinnty| vakanti muccaI kAragojaNI 30 asakkadAraM 2 manuthai mithyA vathaiva aparAdharahiteSu niraparAdhijIveSu jJAnAdahaGkArA hAdaNDaH prayucyate yatIhi atra saMsAra akAriNaH pAmoSAdi krUrakarmaNAM akarttAroM badhyanta kArakAca AmoSAdInAM krUrakarmaNAM kariva janAmucyante anena teSAM tu jJAtu 'tiyA // 28 // eyama8 nisAmittA heU kAraNa coiio| to namo rAyarisI deviMdaM dUNa mavvavau // 26 // asaiMtu maNasmehiM micchAdaMDo paja jii| akAriNottha vajhati muccaI kAro jaNo // 30 // eyamaDha nisAsittA hejakAraNa sAMbhalIne he tUkAraNa : prerita: 28 asaktat bAraMvAra manuSya asayaMvAra vAra manuSya mithyA daNDaH prayujyate jhUThA daNDa kara ke prakAriNI nirAparAdhI vadhyaMta je niraparAdha ke corI na thI karatA tahane mAreke cauryakArako janaH mucyate kvate je manuSya corI kara te mukAi ke chaTe ke 3. etada E rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #293 -------------------------------------------------------------------------- ________________ muNTaukA a08 mazakyatvena kSemakaraNasthApya'zakyatvaM prokta yat indriyANi AmoSatulyAni yAni tAnyevarjayAni 30 eyama hai. to namirAya risinda vindo * iNamavvavau 31 tataH punardevendro namirAjarSi prati idaM abravIt 31 je keipasthivA tuma nA na manti na rAhivA vasete ThAvadattANa to gacchasi khatti yA 32 hai nagarAdhipa ye kecit pArthivA rAjAna stubhyaM na namanti tAn bhUpAlAn vazye sthApayitvA tato hai kSatriyatvaM gaccha32 eyama hai. to namo rAyarisau deviMdaM iNamavvavIt 33 tato deveMdra vacanAnantaraM nami rAjarSi devendra pratya bravIt 33 jo sahasma sahassANaM saMggAmedujjae jiNe egajiNajja apakSaNa' esa se paramo jatro 34 yo manuSaH saMgrAme subhaTa sahavANAM coiio| to narmirAya risiMdaviMdoDUNa mabbI // 31 // je kaDUpatthivAtumbha nA gamati nraahivaa| vase te ThAvaDU tANaM togacchasikhattiyA // 32 // eyamaTThanisAmittAheU kAraNacoIo / taonamorAyarisI deviMdaMdUNa mabbavI / 33 / jo saharamaM saharamANaM saMgAmedajjaejiNe / ega jiNejjaappANaM essaiprmojo||34|| apyANamevajujjhAhiM kiMtejuko nizamya zrutvA ehavu artha sAMbhalonehetu kAraNaiH preritaH 31 jekecit pArthivAH tubhya hai rAjan je kei rAjA tujhane na namanti hai narAdhipaH nahomAne tAharI AjJA mAhi nahIM vatta ke vase tAn sthApayitvA tahAne ApaNe vaza kari tata gaccha hai kSatriya he kSatriya ekArya karine jAje32 etadarthanisamya zrutvA ehabu artha sAMbhalIne hetu kAraNaiH preribaH 33 yaH sahasra sahasrANi dazalakSAtmakA je subhaTasaMgrAmane viSe darUne viSe durjayAn jayati durjana te khala tehane jaute ApaNa vazi kare eka prAtmAnaM jayati ekakoi puruSa ApaNa AtmAne jIte eSaH tasya paramI jaya je ApaNa AmAne jIte te parama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM 2014mA bhAga bhASA Page #294 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TIkA pa08 OM sahasra jayet kathambhUtaM saMgrAme durjaye athavA kaSambha taM subhaTasahasrANAM sahasra durjayaM duHkhena jayo yasya tat durjayaM yaH kathit ekaH etAdRzaH subhaTa: 282 sthAt yaH subhaTAnAM dazalakSa jayet ekaH punaH etAdRzaH puruSaH syAt va AtmAnaM duSTAcAra prahattantena saha yudhyet AtmanA sahayuddha' kuryAdityartha eSa Atmavijaya se iti tasya AmajayinaH parama utkRSTo jaya prokta: kortha: yohi Atmavijayau pumAn bhavati tasya puruSasya dazalakSya subhaTavijayana: puruSAt mahAn jayavAdaH dazalacya subhaTajatuH sakAzAt AtmavijayI pumAn baliSTha ityarthaH 34 apyANa meva jamAhi kinta juLaNa vamatrI apyANa meva appANaM jaittA suhamehae 35 tatazca prAtmanAsahavaM yudhyasvate tava bAdyena yuddhena bAhya saMgrAmaNa kiM na kimapautyarthaH bAdhya pArthibAdi vijayo vyartha evetyarthaH omanA eva prAtmAnaM jitvA muniH sukhaM edhate prApnotItyarthaH atra AtmAzabde na manaH sarvatra sUtrakatvAna puMsakatvaM atati gacchati prApnoti navaunAni 2 adhyavasAya sthAnAM tarANotyAtmA mana uccante 35 pazcindiyANi koI mANaM mAyanta heva lohaJca dujjayaJcaiva appANaM sabamapye ji ejiyaM36 bhI prAnta AtmAmana. eva durjayaM tasmin Atmanijite sarva etat jitaM etat kiM kintadAha paJcaindriyANi ca punaH krodhomAnI mAyA tathaiva lobhanakA rAt mithyAtvA virati kaSAyAdikaM etatsarva aricaka' Atmanijite jitaM itine yaM yatpUrva ye kecityArthivA nanamA ilAkta tasyottaraM prokta' 36 Nabajyo / appAgameva appANaM juttA muhamee // 35 // pNcidiyaa| kohaMmANaM mAyaMtahavalohaMca / dujjayaMceva apyA jaI var3o subhaTa 34 AtmAnaiva saha yuddha kuru ApaNe AtmA saMghAta yuddha karI te tava vAhya yuddhena kiM tumhAre vAhya yuddha saMghAtasya kAma AtmAnaiva AtmAnaM ApaNo prAtmA A ja AtmAne jaupe jautvA sukha prApnoti jItIne sukha pAme 35 paJcendriyANi krodhaJca pAMce indraune krodha mAnamAyA tathaiva lobhaM ca timaja lobha evaM AtmA durjayaH iNe karone AtmA durjaya ke jajotavo dohilI ke sarvamapi prAmAni jite sati sarva jItaM eka prAmA jauNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u. 41 mA bhAga Page #295 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a08 283 sUva bhASA eyamaTTha N. he. tao namiMrAba risindaM vindo iNamavvavau 27 etadvacanaM zrutvA indra punarnami rAjarSi pratodaM zrabravIt 37 jaittA viule janna bhoittA samaNa mAhaNe daccA bhuccAya jaTThAya tatra gacchasi khattiyA 38 rAgadveSayosyAgaM nizcitya atha jina dharmasthairyaM parIcituM indraH prAhaH bho kSatriya tataH pAtvaM gaccha kiM kRtvA vipulAn vistIrkhAn yajJAn yAjayitvA vistIrNan yajJAn kArayitve tyarthaH zramaNa brAhmaNAn bhojayitvA pazcAt zramaNa brAhmaNAdibhyo gavAdIn datvA ca punarbhuktA zabdarUpa rasagandhasparzAdi viSayAn bhuktA rAjardhitvena svayamevayAgAn draSTrA yajJAn zrazvamedhAdIn kRtvA yat prANinAM NaM savvamappe jiejiyaM / 36 / eyamaThTha nisAmittA heU kAraNacoIo / tao namiziyarasiM deviMdo dUNamavvavI |37| jadUttAviule jasme bhoittA samaNamAhaNe / daccA bhoccA yajaThThAyatatra gacchasi khattiyA / 38 | eyamaTTha nisAmittA hai akAraNa coIo / tatra namI rAyarisI deviMdaMdUNa mavvavI | 36 | jo sahamaM sahayAgaM mAsemAse gavaMda / tasmAvi jautyo tethe sarva jotyu' 16 etadarthaM nizamya zrutvA ehavo artha sAMbhalaune hetu kAraNe: prerotaH 37 yajitvA kRtvA vipulAn yajJAn ahI kSatriya yajJa vipula vistorNa karaune bhojayitvA zramaNa brAhmaNAn zramaNamAkyAdi brAhmavedanA jANa tehane jomADone datvA svarNadi bhuktvA bhogAn jihAya svayaM yajJa' aar varNAdikade ine bhoga bhogavaune jyAga karone jeSThAya jeSThebhyaH pUjye bhyaH tataH gaccha he catriyaH pache tu jAyaje he catriya 38 etadarthaM nizamya zrutvA e artha sAMbhalone hetUkAraNaiH preritaH 38 yaH sahasraM gupitaM dazalacarUpaM je puruSa dazalAkha mAse mAse gavAM dadyAt gAya mAse mAse dauye ke tasmAdapi saM jamaH zrayaH tehadevA bako poNa saMjama yaH saMjama bhalo sAdhune yadyapi kiJcit na dadAti yadyapi sAdhu kAdra nahIM detAke to paNi saMjamazreya 40 ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 4.1 mA bhAga Page #296 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra08 284 sUtra bhASA *** prautikaraM syAt tav dharmAyasyAt yathA ahiMsAdi tathA amUni yajApana bhojana dAna bhogayajanAdauni dharmAMyasyurityarthaH 38 eyama * he0 to namo rAyarisiM devinda' iNamavvavo 38 tataH punarnami rAjarSi devendraM pratodaM abravIt 38 jo sahasya sahastANaM mAse mAse gavandae bastAvisAmo se anditassa vikivaNaM 40 yaH gavAM sahasrANAM sahasra' arthAhamalacaM garvA mAse mAse dAnapAtra bhyo dadyAt tasyaivaM vidhasya gavAM dazasahasradAya kasyApi tatmAt gavAM dAnAt sAdhoH saMyamaH zrazravAdibhyo virAgaH zreyAn atizayena prazasyaH atra sAdhoritipadaM zradhyAhArya koTTazasya sAdhoH kiJcitsvalpaM vastu api adadAnasya adAturityarthaH 40 eyama * he tatra narbhirAya risinde vindo iNamavvavo 41 etat pUrvoktamarthaM zrutvA namirAjarSi pratidevendraH punara bravaut 41 ghorA samaJca ittANa anaM patthesi zrasamaM iheba potaharao bhavAhi maNa ahika 42 atha caturNAmAzramANAM madhye prathamaM gRhasthAzramaM eva varNayati pravarjyA dA ca parIcayati bhI manujAdhipa ghorAzramaM gRhasthAzramaM tyakkA anya bhikSukAzramaM prArthayasi ghoro honasavarnara rnirvomazakyaH zrAzrAmyate vizrAmo gRhyate yasmin sa AzramaH zrAzramAcatvAraH brahmacArI 1 gRhI 2 vANaprastha 3 saMjamose aditamavi kiMcaNaM 1801 eyamaThTha nisAmittA heUkAraNa coIo / tao namiMrAyarisiM deviMdoiNa mavvavI // 41 // ghorAsamaMcadrattANaMasaMpatthesiAsamaM / ihevaposaharao bhavAhimaNuyAhiva // 42 // eyama nisAmittA . etadarthaM nizamya zrutvA e artha zAMbhalaune hetu kAraNaiH preritaH 41 ghorAzramaM gRhadharUpaM tyakkA ghora dohilo gRhasthAzrama chor3one anyamAzramaM prArthayasi anero Azrama prArthe' ke iheMva poSa dharato ihAMja gharane viSe rata sAvadhAna hoi aho manujAdhipa rAjan aho namo rAjA adhipatI 42 etadarthaM *********************************************X**X*XX**X rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pra0saM00 41 mA bhAga Page #297 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NA. FA u TIkA bhikSurUpAH 4 tatra gRhiNAM Azramo hi duranucaraH pAlayitumazakya staM parityajya anya aparaM honabalAnAM kAtarANAM sukhena udarabharaNasamartha bhikSUNA * mAtramaM bAJchasi yat ukta yahAzramasamo dharmo na bhUto na bhaviSati pAlayanti narAH zUrAH klovAH pASaNDamAzritAH 1 sudurbahaM parijJAya dhoraM gAI sthyamAzramaM muNDanagna jaTAveSAH kalpitA: kukSipUrtaye 2 sarvataH sundarA bhikSA rasAH yatra pRthak 2 syAdaikayAmiko sevA nRpatvaM sAptayAmikaM 3 tasmA didaM kAtarANAM AcaritaM bhavAdRthAnAM zUrANAM na yogyaM iti hAI ihaiva atraiva gRhasthAzrame pauSadhe rataH cAturdazau pUNi moddiSTAmAvasyASTamyAditithiSu upavAsAdiratI bhava aNabatIpalakSaNa' caitat asyopAdAnaM parvadineSu avazyaM taponuSThAnakhyApakaM yat yat dhoraM duSkaraM tat dharmArthi nA nareNa anuSTha yaM yathA anazanAdi iti antargate hetukAraNa svayameva jJeye42 eyama hai to namorAyarisau deviMdaM iNamabvavI4 3 atha nami rAjarSi devendra pratigRhasthAzramA bhikSukAyame adhikalAbhaM darzayati dharmavyApAraparo hi adhikalAbha dRSTirbhavet 43 mAse2 jo bAlo kusamoNa tu bhujae na so suaklAyadhammasma kaliM * agdhai solasiM 4 4 yaH kazciddAlo nirvivekI naraH mAsera kuzAgreNa va bhuktaM nanu karAGgalyAdinA bhukte yaddA yaH kazcit yAvat bhojanAdi kuzasya darbha 4 syAne adhitiSThati tAvadeva bhukte adhikaM na bhukte alpAhArI sthAdityartha: athavA yo bAlo'jJAnI mAsera kuzAgre va bhukto kuzAgreNa AhAravRtti sUtra heU kAraNa coIyo tao namI rAyarisI devidaMDNa mavvavI / 43 / mAsamAseu jo bAlo jasaggeNaMtu bhuje| na XXXERERERRRRRRRRRRRRRRREXXXX saya dhanapatasiMha vAhAdura kA asa0 u041 mA bhAga nizamya zrutvA ehavI artha zAMbhalaune hetu kAraNaiH preritaH 43 mAse mAse yaH vAlaH mUrkhaH mAsa mAsa khamaNa koI eka prAjJAnI mithyA dRSTI kareche kuzA * gramAtra nAdhikaM bhukta pAraNe mAsa khamaNane jetalIDAbhanI agrabhAge Ave tetalo khAi sa ba tAkhyAtacAritradharmasya bhagavantanI bhASyo cAritra rUpadharma bhASA Page #298 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra08 286 sUtra bhASA kuryAt anaM na kimapi bhukke ityarthaH etAdRk kaSTAnuSThAnakArI sopi khAtAtadharma Sor3azIM api kalAM na ardhati na prApnoti suSThuniravadyaM zrAkhyAtaH svAkhyAtastasya svAkhyAtasya jinoktasya saMyama dharmasya cAritrasya yaH SoDazobhAga stattu khopi ajJAnI lAbhAlAbhasya anna: kuzAgrabhojau nasyAdityartha: tasmAdgRhe tiSThatastapaH kurbato bAlasya yathA khyAta cAritra pAlakasya sAdhormahadantaraM gRhI atIva dharmAtmA bhavati tathApi sarva sAvadyatyAgo na bhavati deza virata eva syAt tasmAt sarva niravadyatvAt jinoktatvAt mocArthinA niravadya dharma eva AzrayaNIyaH sAvadyastu na AzrayaNIyaH zrAtmaghAtAdi vat 43 eyama * he to namirAyarisiM devendo iNamavvavau 4 4 tataH punarnamirAjarSiM prati devendra idamabravIt 44 hiraNaM suvaNa' maNimuttaM kaMsaM dUsaJca vAhaNa N kosaM baTTAvada'ttANaM tatra gacchasi khattiyA 45 atha dravyalobha tyAgaM parIcitumAha he kSatriya hiraNya' ghaTita svarNa suvarNa aghaTitaM maNryacandra kAntyAdyAH indranIlAdyAH vAmuktaM muktAphalaM kAMsyaGkAzya bhAjanAdi dUdha vastrAdi vAhanaM rathAsvAdi kozaM bhANDAgAraM etat vRddhi prApya varSa yitvA tatastva N somuakvAya dhammasmakalaM agghai solasiM |44 / eyamaTTha nisAmittA heUkAraNa coIo / tanami rAyarisiM devi dodraNa mavvavau // 45 // hiraNaM suvama' maNimuttaM kaMsaM dusaMca vAhaNaM / kosaM vaDDAvadvattANaM tatra gacchasi khattiyA // 46 // tehane Sor3azAM kalAM na ardhayantau na prApnoti solamo kalA ene pohace nahIM 44 etadarthaM nizamya zrutvA ehavo artha sAMbhalIne hetukAraNaiH preritaH 45 rupya N sucaNaM indranaulAdyA muktAphalaM rUpa' sonu maNi indranIlAdi kAsya vastraM rathyAdika thAlI caravI vastra vAhaNa vahala pramukha bhaNDAraM vRddhi natvA bhaNDAra bharaune bhaNDAravadhArIne tataH gaccha he catriyaH tivAra pachau jAje tu' he catriya: 46 etadarthaM nauzamya zrutvA e artha sAMbhalIne hetukAraNa : **************************************** rAya dhanapatasiMha bahAdara kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #299 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA dIcArya gaccha bhavAya mAmayaH yaH aparipUrNa ccho bhavati sa dharmAnuSThAna yogyo na bhavati yathA manmaNaH aparipUrNa hohitavAn sA kAMcI bhavati 45 4 eyama hai. to namorAyarisau devindaM iNamabbavo 46 etat vacanaM zrutvAnamirAjarSi dedendra prati punaravIt suvasva rupyasma yapavvayAbhavesiyAhu kelAsa - samA asajhyA naramma luisma na tehiM kiJci icchAhu AgAsasamA aNantiyA48 puDhavausAlI javAceva hirava' pasubhismaha paDiputraM nAlamegasma ii vijjA tavaJcare 48 suvarNasya tu punaH rUpyasya ca asaMkhyakA bahavaH kailAzasamAH atyuccAH syuH kadAci bahuyasmAt kAraNAtparvatAH bhaveyuH tadApi lubdhasya lobha grasta narasyataiH kailAza parvata pramANa : svarNa rUpya puna kiJcidityarthaH lobhavataH puruSasya kadApIcchA pUrti nasyAt iti nizcayena cA AkAzasamA anantikA apArA 48 punaricchAyA eva prAbalyamAha pRthivau samudrAntA mAlayaH kalamASASTikya lohitAdeva bhojyAdaya staNDa lAH yavadhAnyAni ca zabdAt anyAnyapi godhUma mudrAdIni hiraNya' suvarNa ghaTitadaunArAdi dravya hiraNyagrahaNena anyA api tAmrakastaurAdidhAtavaH pazubhirgavAkhagaja eyamaDha nisAmitA heja kAraNa caaiio| tI namI rAyarisI deviMdaM dUNa manvavI // 47 // suvamA kappa samaya pavvayAbhave siyAhu kelAsa smaaasNkhyaa| narasma luddhasmana tehiM kiMci icchAhu AgAsasamA atiyA // 48 // preritaH 47 suvarNarupyasya parvataH pramANA rAthayo bhaveyuH sonArUpAnI parvatapramANa rAziDhigalo huo syAbiSitaM kailAzaparvatasamAnAH asaMkhyAtA * meru parvata tulyA meru parvatasaraukhA asaMkhyAtA sonA rupAnA parvata narasya lubdhasya nataiH kailAsasamaiH suvarNAdikiJcit lIbhI pApuruSane dauja tohI santI Sana pAma racchA ha nizcita pAkApasamA anantAH dravya asaMkhyAtA vRSNAM anantau AkAzavat 48 pRthvIyAlayI yavAya e saghalI pRthvI gAli java sonA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM .u.14mA bhAga bhASA Page #300 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TokA a 288 kha rauSTrAdibhiH saha pratipUrNa samastaM eva ekasya puruSasya icchA pUrtayena alaM na samartha bhavati ii iti etat viditvA sAdhustapazcaret tapaH kuryAt icchAnirodha eva tapastat vidadhyAt tapasA eva icchA pUrtiH syAt tadhAca sati sA kAMkSatvaM prasiddha santuSTa tayA mama cAkAMkSaNIya vastu na eva abhAvAt 48 eyama?' hai.to namirAvarisiM devindo iNamabbavau 5. atha punarnami muni pratidevendra idaM Aha accheraga mambhuyae bhIe ca yasipasthivA asante kAme patthe si satyeNa vihabasi 51 he pArthiva etat Azcarya varttate yattva evambidhIpi adbhutAn ramaNIyAn bhogAn tyajasi bhogatyAgAca asa to'vidyamAnAn apratyakSAn kAmAn viSayasukhAni svargApavarga saukhyAni prArthayase etat api Azcarya athavA tavAnakodoSaH atilobhasya vijRmbhitaM etat alabdha pradhAna pradhAnatara bhoga sukhAbhilASa rUpeNa vikalpa na vihandhase vibAdhyase adRSTa svargApavarga sukhalobhena pratyakSANi bhogasukhAni tyaktA pur3havI sAlI jabA ceva hirama pasubhisma ha / paDipusanA lamegarama dUdU vijjA tavaMcare // 48 // eyama nisAmittA hejakAraNa cAo to namiM rAyarisiM deviMdo dRNmavvanI // 50 // accharagamayae bhogacayasi patthivA / asaMte rUpA hAtho hirakhaM pazubhiH akhAdIni ghor3A pramukhatiNa pratipUrNa na samartha : ekasya ekane pratipUrNa bharaune eka manuSyane dIje to hi tehanau vRSNA pUrI na hoi iti viditvA tapaH caredAseveta ima jANone tapa kare 48 etadartha nizamya zukhA ehavu artha sAMbhalaune hetukAraNa : prerita: 50 Azcarya varttate yat tvauM adbhutakAn AzcaryanA karaNahArAmahA aGgata bhogAn tyajasi he pArthivaehavA bhogane chor3e che asaMtaH avidyamAnAn kAmAn prArthayase tadAzcarya chatA bhoga chAMDauna avatA bhIganI bAMkSA kara ke sa pana uttarottara aprApta' bhIgAbhilASa rupaNa vikalpa Na vihanyase saMkalpavikalpa karaune rAya dhanapatasiMha bahAdara kA A.saM.70 41 mA bhAga Page #301 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * pazcAttApena vaM paudyase iyarthaH yaH sahi ko bhavetsalacaM vastu lAlA zalabdha vastuni sAbhilASI nasyAt 51 eyama hai. to devindo iNamabvau52 tataH uNTaukA punarnamirAjarSi devendra pratImA bhayo / 52 samma kAmA vizaNamAmA kAmA AsIvisovamA kAma pasthe mANA akAmAtra ti duggAI 53 eta kAmA viSayA * vividhavAdhA vidhAyitvAt sapaM sava sadRzAH dehamadhya praviSTa vaTita bhahi tulyA: pratikSaNaM pIDotpAdikAH puna: kAmAH viSaM viSa sadRzAH yathA viSaM tAlapuTAdi bhakSitaM sat maraNotyAdakaM tathA kAmA api dharmokti vinAzikAH sukhena madhuratva mutpAdya pazcAnmaraNa mutpAdayanti dAruNatvAt OM punaH kAmA Azo viSopamAH bAgoTADhA vighaM yeSAnne Azau viSAH sarpAsteSAM upamA yeSAnta pAzI viSopamAH sarpasadRzAH yathA sarpadaSTA jIvA niyanta tathA kAmairdaSTA jIvA striyanta yathA hi phaNa maNa bhUSahAH sarpAH zobhanA dRSTAnta spRSTAzca vinAzAyasthaH etAdRzAn prArthayantIjanAH durgati yAnti kaudRzAH janAH akAmA: kAmasukhAbhilASaM vAJchantIpi alabhamAnAH aprApta manIradhAH kAminI narakAdI brajantItyarthaH tasmAdeta pratyakSa kAmapatthesi saMkaSyeNa vinasi // 51 // eyama nisAmittA heU kAraNa coiio| to namI raayrisau| deviMdaM dUsamavadhI // 52 // sallaM kAmA visaMkAmA kAmA AsI vilopmaa| kAmapatthe mANA zakAmA jaMti sukhakAI nahIM bhAga bhalAche ima karone tu sarvakhAye che 51 etadarSa nizamya zutvA e arthasAMbhalIne hetu kAraNaiH preritaH 52 kAmA: yunaH kIdRk vidhAH bhASA viSa zanyopamA aho bAbara e kAma bhoga bina zarIkhA va zalya sarIkhA cha punaH kAmabhogAH kIdRzAH AzIvISa upamAvalI kAmabhoga ke havAche pAsI voSa saromAvikAmA prArthavamAnA kAmabhogane bAMke ke pauNa maulatA nathI asevyamAnApi yAnti durgatiM aNasevatA dhakA pauNa durgatane viSe jAi 53 rAya dhanapata siMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga Page #302 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kA BA. mukhotpAdakA apikAmAH kaSTadAyakatvAt saMyama dharmaca sakalakaSTa haratvAt vivekibhiH kAmAstyAjyAH saMyamogrAhyaH iti hArda 53 atha kathaM durgatiM yAntItyAha ahoSa yaikohaNaM mANeca ahamAgaI mAyAgara paDigyAtrI lobhAo duhobhayaM 54 jIvaH krodhana adho brajati narake yAti mAnana adhamAgatirbhavati gardabhauSTramahiSa zUkarAdi gatiH syAt mAyayAsagateH pratighAta: mAyAsugate ragalA bhavati lobhAt vidhApibhayaM syAt aihika pAralaukikaJca bhayaM dukkha sthAt kAmaprArthate hi avazyaM bhAvinaH krodhAdayasta cakrodhAdaya IdRzAH tataH kathantat prArthanAto durgatirnasthAt evaM vacana yukti zrutvA indro namirAjarSi pratikSobhayituma zaktaH kiM karodityAha 54 ava Ujima aNamAhaNa ruvaM vijavijaNa indatta vandadU abhiNanto imAhiM mahurAhiM bamma hiM 55 I'dro namirAjarSi prati vandate kiM kurvan imAbhiH pratyakSaM vakSyamANAbhi madhurAbhiH vAgbhiH stuvan kiM kRtvA brAhmaNarUpaM duggaDU 53 // ahovayaDU kohaNaM mANeNaMaha maagii| mAyA gaI paDigghAo lohAnI duhI bhayaM // 54 // avauki jaNamAhaNa ruvaM viuvijaNa iMdattaM / vaMdadU abhityuNaMto imAI' mahurAhiM vagga hiM 55 // aho tenijio kAhI adho vrajati krodhana adhogati jAi krodhe karaune mAnena adhamA gati mAne karI adhamagata pAmauda mAyayA gatipratighAtaM mAyA bhalo gatanehaNe lobhAt vidhA nayaH ihaloke paralokepi bhayaM lobha thako bhavo bhavane viSe bhaya Upaje 54 apoya tyalA brAhmaNarUpaM brAmaNa rUpIne dUrIkaraune rUpaM vikuLa 4 indratva indranU rUpavijavi vokurvone vaMdite suti kurvan indra namo rAjaRSine vAMde stuta karato yako AbhirmadhurAbhirvAgbhiH isauma dhurImIThauvAMNoI karaune 55 aho iti pAzcarya tvayA nirjitaH krodhaH aho mAhAnubhAva krodha jautyo aho iti Azcarye te tvayA mAnaH parAjita: aho puNyAmA mAna kAmARRRRRRRRRRRRRRRERERXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u051 mA bhAga Page #303 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . . 00 apoyatyaktvA iMdratvaM vi kuSyaM vidhAya 55 aho te nijjio kohI ahomAo parAjio aho te nijjiyA mAyA paho lohI vasauko 56 aho * ityAzcarya tvayA krodho nirjita: yato mayAtvAM pratyukta' ana mrapArthivA vazIkarttavyA stadApi tvaM na kruddhaH ityarthaH aho ityAcarye tvayA mAnopi dUrI taH yato mandira dahyate antaHpuraM dahyate ityAdi ukta tathApi mayi vidyamAne mamapuraM mamAntaH puraJca dayate iti tava manasi ahaM kRti siit| tasmAbirmAnasva' varttase aho ityAzcarye tvayA mAyApinirjitAnirAkatA yatastva nagarasya rakSAkAraNeSu prAkArAhAlakAdiSu niHkAsanayogyeSu AmoSa lomahAra granthibhedaka taskarAdInAM vazIkaraNa hananAdiSu ca manono'karoH aho ityAzcarye lIbhI vazItataH hiraNya suvarNAdikaM baIyitvA pazcA intavyaM iti zrutvApimA prati icchA huA kAyasamAH anantakA ityuktavAn tasmAcatvAropi kaSAyAstvayAjitA ityarthaH 56 aho te ajjavaM sAha aho tesAhu mahavaM aho te uttamAkhantI ahI te muttiuttamA 57 aho iti vismaye AzcaryakAri vA sAdhusamau caunanta tava ArjavaM RjIH saralasya bhAva ArjavaM vinayavattva' vartate aho AzcaryakAri tava sAdhu sundaraM mArdavaM mRdobhAvo mArdavaM kImalatva' sadayatva' vartate aho sAdhu tavakSAntiH kSamA varta te aho sAdhu tava muktivatta te nirlobhatA varta te 57 atha punarvardhamAna guNadvAreNa abhiSTauti ihaMsi uttamobhante piccA hoisi uttamo logutta muttamaM ThANaM siddhiM gacchasi nauro 58 he mune he bhagavan he pUjyatva iha asmin janmani uttamosi sarva puruSebhyaH pradhAnosi uttamaguNAnvita tvAt ahote mANo parAjio / aho te nirakkiyA mAyA mahote laabhovsauko||56|| ahote ajjavaM sAhU ahote sAhu jItyo ahI iti Azcarye te tvayA nirAkatA mAyA aho nami te mAyA jItau aho iti Azcarye te tvayA lobhaH vazaukSata: aho sAdhu te ApaNo lobha vayi kodhI 56 aho iti Azcarye tenaiva saralatvaM yobhanaM aho namo tAha kasarala paNa bhala' aho iti Azcarye te tava pradhAna mAIvaM aho nami bhalu rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA a.sa.2011 mA bhAga bhASA Page #304 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA AB4 piccA iti preya paralokepi uttamo bhaviSyati lokasya uttamottamaM atizayapradhAnaM svAnaM etAdRzaM siddhi muktisthAnaM gacchasi tvaM gamiSyasi atra loguttamuttamaM ityatra makAraH prAtaHlA lokottamottamA iti vaktavya 58 evaM abhiyugAnto rArisiM uttamAe sahAe pAyAhiNaM karantI puNo puNo vandae sakko 58 zakra iMdro namirAjarSi punaH punarvandate bhUyo bhUyo namaskUruta kiM kurvan pradakSiNAM kurvan punaH kiM kurvan uttamayA pradhAnayA zraddhayA rucAbhattyA abhiSTvan stutiM kurvan ityarthaH 58 to vandi UNapAe cakkaM kusalakkhaNe muNivarasma AgAse Nuppaio laliya cavala kuNDalakirauDau 60 to iti tataH zanaH AkAzaM anu utpatitaH uDiDarAH kiM tatvA ranivarasya rAjarSeH pAdau vanditvA kIdRzI muneH pAdau cakrAM duzalakSaNI rAzI hi maddavaM / ahote uttarAkhaMtI ahote mutti uttamA 57 // ihaMsi uttamA bhaMte paJcA hohisi uttamo logutta muttamaM ThANaM siddhi gacchasi nIrao / 58 / evaM abhitthuNaMto rAyarisiM uttamAe svaae| pAyAhi karato puNApuNo tAharu sukamAla paNa' aho tava pradhAnA kSamA aho namo tujhamAMhi uttama pradhAna kSamA aho te tava muktInirlobha tA zreSThAH aho namI tujha mAhi nirlobhatA paNu zreSTha pradhAna he bhadanta iha janmani tvaM zreSThaH asi he pUjya ihaM bhavane viSe tu' uttamache pazcAdAgAmi bhave bhaviSyasi uttamaH pradhAnaH para lokane viSe poNa tu uttama husthe lokottamaM sthAnaM lokane viSe je uttama sthAnaka teThAma mokSaM jAsyasi naurajaH karma rajI rahauta sauddhane vauSe jAisau karmarahIta thako 58 evaM ta royA abhISTukra indra imastavyo thako rAjaridhi namiM ye ThayA yahAH rAjaRSine uktama thavAI karIne kiM kurvan pradau kSaNA kurvan pradIkSaNA detu thako punaH punaH vAraMvAraM vandate zanaH vAravAra indravandanA kare 58 tataH vanditvA pAdau RSauqharanA pagavAMdIne kiMviziSTI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #305 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a08 302 sUtra bhASA pAdayocakAM kuzalacaNaM svAta koTayaH zaktaH lalita capala kuNDalakirauTI lalite savilAse capale caJcale cate kuNDale ca yasya sa lalita capala kuNDalaH kirorTa mugaTaM pratoti kiroTI bacita capalakuNDalavAsI kiroTI ca lalita capala kuNDala kiroTo capala sundara kuNDala mukuTadhAraka ityarthaH 60 namo namedra prayANa saka saya coya baI jahaM vedeho sAmane pajjvaDio 61 namirAjarSiH AtmAnaM vinayadharme bhAvayati kathambhato namiH zakreNa mAcAprakAreNa pratyacoya coditaH gRhIta manobhAvaH parIcitAbhayaH sanamivaideheSu videhadezeSu bhavovaidehaH videhadezAdhipaH gRhaM rukA zrAmaNye zramaNasAdhoH karma zrAmatyaM sAdhadharma stava paryupasthitaH yato bhUt pari upasargeNa zrayamathAdyotyate svayameva udyato na tu iMdra preraNAto dharmevito bhUditi bhAvaH 61 evaM karati saMbuDA pariDayA paviNA viSiyanti bhogesu jahA se namI rAyarisau timi 62 saMbuddhAH samyak jJAtatatvA paNDitAH sunikhitArthaH evaM amunAprakAreNa kurvanti bhogebhyo vizeSaNa nivarttanta kauhazAH saMbuDAH pravicakSaNAH prakarSeNa abhyAsAtizayena vica bAhAdura kA RRRRY kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga baMda 56 | to diuna pAe cakkaM kusalakakha muNivarasya AgAseguppaIo laliyacavalaku'Dala tiroDI // 60 // namo namedra cappAM saka sakeya coi / caiUNa gehaM vadehI sAma pajjuvaDio // 61 // evaM kareMti munipAdau cakrAMkulacaNopetau cakra aMkuza sAdhoyo pramukhasahita ke pagamunau kharanA arthAt zAstroktasubhalakSaNayukta he caraNakamala indra AkAze utpa titaH indra AkAya vo jyolotacapala kuNDala kaTavAn manohara capala kuNDala ane gukaTa pahakhA ke iMdre 60 evaM amunA prakAreNa kurvvanto sAcAt zakreNa preritaH pratyacaH cAvIne iMdra parIkSA kodho tyakkA gehaM bidehadezodbhava ghara videhadeza kAMDone cAritra udyukta abhavat cArItrane Page #306 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BaaH kriyAsahita cAnayukta ityarthaH karva bhogebhyo nivattante yathA nami rAjaSiH bhogebhyo nivartita iti ahaM vaumisudharmAkhAmo u.TokA a.8% jambakhAmonaM prativadati 62 iti nami pravajyAkhyanavamaM adhyayanaM // iti zrImaduttarAdhyayana sUvArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmaukIrtigaNi miSyalakSmovallabha gaNiviracitAyAM navamAdhyayanasyArthaH saMpUrNaH // 8 // atha dazamaM adhyayanaM praarbhyte| navameadhyayane cAritraviSaye niSkammatvaM * ukta tat niSkammatva vikhyAtaeva bhavatitato dazame'dhyaya ne zikhyA vadati iti navamadamamA dhyayanayoH sambandhaH dazamamadhyayanaM baugauta mamuddizya zrauvoraNAbhihataM iti gautamavaktavyatA tAvaducyate pRSTi camyA nAbI nagarau tatra sAlanAmA rAjAmahA zAlinAmA yuvarAnA / tayo bhagino yazomatI tasyAH piTharanAmA bharttAsti yathomatI kukSisambhUtaH piTharaputro gAgali nAmA vartate andhadA bhagavAn zrI mahAvIrastatra 4 samabasta: sAlarAjA mahAyAlAdi parivatastatrAgato bhagavanta vanditvAne dharaNItalopaviSTaH zrImahAvIrakatAmimA dezanAmazRNot mAnu thAdikA dhammasAdhanasAmagrI durlabhAsti mithyAtvAdayo dharmapratibandha hetavo bahavo vartante mahArabhAdauni narakakAraNani santi janmAdi duHkhapracuraH saMsArosti kaSAyAH saMsAraparibhramaNahetavasmanti kaSAyaparityAge ca mokSaprAptiriti bhagavaddezanA zrutvA saMvegamupAgataH sAlarAjAjineMdra pratyevamuvAca bhagavaJcaraNamUlehaM tapasyAmAdAsye paraM mahAsAlaM yAvadrAjye sthApayAmi tAvacchaubhagavadbhiranyatra vihAro na kArya bhagavatA ukta pratibandha mA kArSIriti saMbuddhA paMDiyA pviykkhnnaa| viNiyaTThati bhogesu jahAse namI rAyarisittimi / 62 / namibhayaNaM sammattaM / viSe udyata sAvadhAna huo 61 evaM amunA prakAreNa kurvantau ima kahe svayaM vuhAH paNDitAH pravicakSaNAH paNDitavicakSaNa jANa sAdhu vizeSeNa nivartante bhogebhya bhogadhako vizeSe nauvatteM yathA sanami rAjarSi ichAMdyA tima chAMDe iti samAptIbravImi jima nami rAjA62 iti nami pravrajyAdhyayana samApta / / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.10 41 mA bhAma Page #307 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA sAlarAjA rahe gatvA mahAzAlaM mAtaraM pratye vamAha bandhI tvaM rAjya pAlaya ahaM vrataM hAmi mahAgAla uvAca ahamapi bhavAsaMvignosmi alaM mahArambha hetunArAjye na mamApi pravrajyAgrahaNamanorathosti tadA sAlarAjJA bhaginauputrI gAgaliH svarAjyebhiSiktaH sAlamahAsAlau hAvapi prabajitau bhaginauzcama NopAsikA jAtA bhagavAMstato vihAraM cakAra sAlamahAsAlamunI ekAdazAGgAni adhIto anyadA bhagavAn rAjagRhe samavasRtaH tavAnekabhavyAn prati bodhya svAmI campAyAM gataH mana zAlamahAsAlo svAminaM pratye vamUcatuH yadi bhagavadAnAsyAttadA vayaM pRSTi campAyAM vrajAmaH yadi kazcittatra pratibadhyate samyakta vA labhate tadAsmAkaM mahAn lAbho bhavantIti svAminA tadA tayo gautamaH sArthe datta: gautamasvAmI tAbhyAM saha pRSTicampAyAM gataH tatra gAgali rAjA piDhamAbhyAM piTharayazomatIbhyAM saha vanditumAyAtaH samAgatAyAM parSadi evaM dezanAM cakAra bho bhavya satvAviSayaprasaktAmAtiSThata anekaduHkhadAruNa saMsAra pratibandha mA kuruta kaSTena manuSyAdi sAmagrI prAptAsi sadhyA abharAgasadRzo yauvanAdi prapaJcosti kSaNadRSTa naSTaH sakalasaMyogIsti jalabiMducaJcala jIvitamasti tato jinadharme prakAmamudyamaM kuruta tathAcireNa zAkhata padaprApti bhavatAM bhavatIti gautamadezanAM zrutvA gAgaliH pratibuddhI bhaNati bhagavabraha bhavadanti ke pravrajyAM grahothe navaraM mAtRpitarau pRcchAmi jyeSThaputra rAjye sthApayAmi evamukvATahe gatvA mApitarau pRSTau tAbhyAmukta yadi tvaMpravrajiSyasi tadA vayamapi prabrajiSyAmaH tataH putra rAjye sthApayitvA gAgali rAjA svamApiDhabhyAM saha pravrajitaH gautamasvAmI taiH zivai maha pazcAhalitaH mArgesAla mahAsAlayo zabhAdhyavasAyena kevalajJAnamutpanna punaragre gacchatAM gAgali pramukhANAM trayANAmapi tathaiva zabhadhyAnena kevalajJAnamutpanna evaM sarvepi te gautama sahitAcamyAyAM gatAH gautamasvAmI bhagavaJcaraNI praNatAH sAlamahAsAlAdikevalinI bhagavata: pradakSiNAM kRtvA tIrtha praNamya kevalaparSadabhimukha calitAH tAvadusthito gautamastAn pratyevaM bhaNati bhI cithAH kva vrajata vandatatIrthakara tAvatA bhagavAn prAha gautamakevalinI mAzAtayeti bhagavadacasA gautamaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #308 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - 1 TIkA 8 tAn cAmayati manasya vaM cintayanti ahaM na setsyAmi kiM madIyAH ziSyAH kevalamAsAdayanti adya yAvanmayA kevalajJAnaM nApta asminnavasare mithI devA 8 nAmavaM saMlApo varttate adya bhagaSatA vyAkhyAvasare pavamAdiSTaM yo bhUmicaraH khalabdhA'STApadAdraucetyAdi vandate sa tenaiva bhave siddhi yAtauti zrutvA gautama jAminaM pRcchati bhagavabaha maSTApade caityAni vanditu yAmauti bhagavatA ukta vrajASTApade tatra caityAni vandasva tato hRSTo gautamo bhagavaJcaraNau vanditvA tatra gataH pUrva hi tavASTApade tAdRg janasambAdaM zrutvA paJca paJcazataparivArAstrayaH koDina 1 dina 2 sevAlA 3 khyA stApasAgatAsmanti teSu koDina stApasaH saparivAraH ekAntaropavAsena bhukte pAraNe mUlaka dAnyAhArayati so'STApade prathamamekhalAmAruDhosti dvitIyo dina tApasa: saparivAraH pratyahaM SaSTha SaSTha pAraNake paribhATitAni parNAni bhuktaM sa hitoyamekhalAmArUDhIsti tRtIyaH sevAlatApasaH saparivArI nirantaramaSTamapAraNake sevAlaM bhuto 8 savatIyamekhalAmAruDhosti evaM teSu kliSyamAneSu gautamaH sUryakiraNAvalambe na tatrAroDhumArabdhaH te tApasAcintayanti eSaH sthUlavapuH kathamatrAdhiroDhaM zakyate vayaM tapakhinopi azaktA evaM cintayatsveva teSu pazyatsu sa gautamaH kSaNAdaSTApadaparvatazikharamadhirUDhaH te punarevaM cintayanti yadAsAvavatariSyati * tadAstha thithA vayaM bhavithAmaH gautamakhAmau prAsAdamadhye prApto nijanijavarNaparimANopetA caturviMzati jinendrANAM bharatakAritAH pratimA vavande tAsAM : caivaM stutiM cakAra jagacintAmaNi jagahanAha jagaguru jagarakavaNa ityAdi stuti kRtvA pUrvadig bhAge pRthivI zilApaTTake'zIkavarapAdapasyAdha ekarAtrau paryu Sita: itaca zakralokapAlo vaizvamastatra caityAni vanditumAyAtaH pratyekaM caityAni vanditvA azokataroradhaH samAyAto gautama svAminIgre vanditvA niSasaH * tasthAne gautama evaM dharma kathayati dharmArthakAmAstrayaH puruSArthAH tatrArthakAmasAdhakatvena dharma eva pradhAna: saca devaguru bhaktirAgaNa bhavati devaH punaH sarvajJaH * sarvadarzI aSTAdaza doSarahito bhavati guravaH susAdhavo bhavaMti sAdhavaH samazamitrAH samaloSTakAJcanAH paJcasamitAH triguptAH amamA amasarA jitendriyaa| rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga Page #309 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - uNTaukA jitakaSAyA nirmalabrahmacaryadharAH svAdhyAyadhyAnayatA duzcareNa tapazcaraNA antaprAntAhArAH zuSkamAMsa rudhirAH kRzazarorA bhavanti imAM gautamakriyamANa dezanAM zrutvA vaizramaNamanasyevaM visambAdo jAtaH aho eteSAM vizeSapuSTidyutidharaM zarIraM yativarNane cedRzamiti vaizramaNamanovitakaM jJAtvA gautamastadA * puNDarokAdhyayanaM prarUpitavAn tathAca puSkalAvatI vijaye puNDarIkiyAM nagaryA mahApadma rAjAbhavat tasya padmAvatI rAjJau babhUva tasyAH kukSisaMbhUtI puNDarIka kaNDarIka nAmAnau putrau jAtau pitayuparate puNDarIko rAjA jAtaH kaNDarIko yuvarAjA jAtaH anyadA tatra sthavirAH sAdhavaH samAyAtAH sthitA nalanauvanaudyAne kaNDarauka sahitaH puNDarIkastatra gatI vanditvA niSaNa steSAM dezanA zuthAva puNDaraukaH thAvakadharma prapannavAn kaNDarIkaH prabuddha . stAn pratyevaM jagAda ahaM bhavatrikaTe prabajyAM grahothe navaraM puNDarokarAjAnaM pratipRcchAmautyuktvA puNDarIka prati ahaM prabajAmautyu ktavAn puNDaraukopyAha mA idAnIM tvaM pravrajyA grahANa tavAdya rAjyAbhiSekaM karomi tvanizcintaH san rAjyaM pAlaya yatheSTaM mukhaM bhuMja kaNDarauko naitadako kurute punaH2 prana jyA ahameSa kurute yAvadasau rAjyAdilomena gRha sthApayitu puNDarIkeNa zakyate tAvatsaMyamakaSTaM puNDarIkosya darzayati ayaM saMyamaH satya: durvyahaduHkhakSayaMkaraH paraM vAlukAsvAdasadRzaH gaGgApramukha mahAnadI pravAhasanma khagamanavahaHsAdhyaH bhujAbhyAM samudrataraNavat kaSTAnuSTheyaH atra hAviMzati parISahAH soDhavyAH tataH suku mAlagarIreNa bhavatA nAyaM saMyamaH paripAlayitu zakyaH tasmAdRgTahaeva tiSTha rAjyasukhaM ca bhujeti puNDarIkeNoktaH kaNDarIka: prAha kApuruSANAM paralokaparA akhANAM ihaloka viSayasukhasRSNAvatAM ayaM saMyamo duHpAlosti ahaMca viSayasukhaparAmukhaH paralokasamukhaH zUravirosmausi nAhaM saMyamAdibhamauti vadantaM kaNDaraukaM puNDarIkarAjA saMyamagrahaNArtha manujJAtavAn puNDarIkakAritamahAmahaH pUrvakaM kaNDarIkaH saMyama' gRhItavAn krameNa sthavirAntika ekAdazAGgAni papATha caturthaSaSThASTamAdi tapAMsi pratyahaM cakAra ekadA tasya tapakhinastapaH pAraNa ke tucchAhArairdAghajvarAdayo rogAH prAdurbhUtA stathApyasau sthaviraiH samaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM 0 u014mA bhAga - Page #310 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TaukA a. 10 308 vihAraM cakAra ekadA te sthavirAH kaNDarIkeNa samaM viharantaH puNDarIkiyAM nagaryyA samAyAtA nalinauvane samavasRtAH puNDarokarAjA teSAM vandanayA tatrAyAtaH sthavirANAM dezanAM zrutvA kaNDarIka RSiM vandate tadapuH sarogaM pazyati punaH sthavirAntike samAgatya evamavAdIt yadi sthavirANAmAjJA syAt tadAhaM kaNDarIkamunervapuSi prAsukauSadhAdibhicikitsA kArayAmi yUyaM mama yAnazAlAyAM tAvatkAlaM tiSThata tataste sthavirA: kaNDarIkeNa samaM yAnazAlAyAM gatvA sthitAH tataH sa puNDarIka rAjA kaNDarIkasya prAsakauSadhaicikitsAM kArayati tvaritameva tasya rogopazAntirjAtAH sthavirAstato vihAraM cakruH rogAta'kAddipramuktopi kaNDarIka munirmanojJAhArAdi mUrcchitastato vihAraM kartuM necchati kaNDarIkasya tAdRzaM svarupamAkarNya puNDarokarAjA tadantike samAgatya evamAha dhanyatvaM kRtapuNyastvaM sulabdhamanuSyabhavastvaM yena rAjya mantaHpuraMca parihRtya saMyamamAhatavAn evaM dirvAraM trivAraMvA puNDarIkeNokta prAptalajjaH puNDarokarAjAnamApRcchya kaNDarIkaH sthaviraiH samaM tato vijahAra kiyatkAlaM ugravihAraM kRtvA pazcAtsaMyamAddikhintraH zanaiH 2 sthavirAntikAvirgatya puNDa rokinyAM nagaryA azokavanikAyAM azokavarasya pAdapasyAdhaH samA gatya zilApaTTamAruDha upahatamanaH saMkalpaH vikalpa kiJcidhyAyanrava tiSThati tataH puNDarokadhAtrI prasaGgAttatrAyAtA tAM dRSTvA puNDarokAya nyavedayat puNDarokopi tatrAgatya taM triH pradakSiNI atya dhanyastvamityAdi uktavAn kaNDarIkasya tadvacanaM na rocati sarvathA saMyamAdubhraSTaM taM jJAtvA puNDarIkaH punarevamuvAca aho bhrAtaste yadi viSayArthastadaM rAjya N gRhANetyatvA taM rAjye'bhiSiktavAn svayaM tu paJcamauSTikaM locaM saMyamamupAttavAn kaNDaroka sakka pAtropakaraNAdikaM ca TahotavAn stharivANAmantike pravRjjAM gRhItvA hAraM grahISye nAnyathetyabhigrahaM kRtvA sthavirAbhimukhamekAkyeva calitaH kaNDarIkastu rAjagTahAnta rgatvA tasminneva dine sarasamAhAraM bhuktavAn rAtrau ca tasya tadAhArasArAt kathazarorasya udare mahAvyathA utpannA na kopi tasyAMtika mantra sAmantAdikazci ********* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0sa0 41 mA bhAga Page #311 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uaukA zra010 308 ******** kitsArtha N samAyAti pravRjyAparityAgAdayogya ityayaM sarvairapi lokairupekSitaH Artta' raudradhyAnopapadmakAlaM kRtvA saptamanarakapRthivyAM nArakitvenotpannaH puNDa kastu sthavirAMti gatvA punardIcAM gRhItavAn prathamamaSTamaM tapaH kRtavAn pAraNake ca zItalarUcAhAreNa vapuSi mahAvedanA samutpannA statastena anazanaM fati cAri maraNAni kRtAni AlocitapratikrAntaH puNDarIkaH kAlaM kRtvA sarvArthasiddhavimAne devatvenotpannaH imaM AkhyAtaM vaizramaNAgre ukkA evaM punaruvAca aho devAnupriyadurbalatharoropi kaNDarIkaH saptamIM gatavAn sabalatharauropi puNDIkaH sarvArthasiddha vimAne gatAstasmA harbala zarIraM saMyama sAdhanaM sabalazaroraM tadudvyAghAtakaM evaM niyamonAsti kintu dhyAnameva tatsAdhanaMyasya zubhadhyAnaM sa saMyamArAdhakaH yasyatu apadhyAnaM sasa' yamavirAdhakaH evaM gautamakhAmi vyAkhyAnaM zrutvA vaizramaNo vanditvA svasthAnaM gataH gautamaH prabhAte caityAni namaskRtya aSTApadApratyavataratisma tApasAstadA evamAhuH yUyamasmaduguravo vayaM bhavacchiSyA bhavAmaH gautamakhAmau bhaNati mama dharmAcArya strilokagururvaI mAnanAmAsti teca bhAMti yusmAkamapyAcAryoM vartta te gautamaH prAha IdRzo mama dharmAcAryo varttate yathA sarvajJaH sarvadarthoM rUpasampadA tiraskRta trilokarUpaH kiMkarau kRtasakalasurAsuraviracitasamavazaraNopaviSTaH upariSTatatratrayaH surendra baujyamAnacAmarayugalaH catustriMzadatizayanidhAnaH zramaNa bhagavAn zrImahAvIranAmA varttate evaM vItarAgasvarupamAkarNya teSAM tApasAnAM samyaktIcayaH sampannaH tataH sarvepi tApasA gautamasvAminA pravAjitAH zAsane devyA teSAM sarveSAM liGgAnyupanItAni taiH sarvaiH ziSyaiH saha gautamasvAmI tatacalitaH kasmiMzcidugrAme gataH bhicAvelA jAtA gautamenokta yadbhavatA rocate taddaktavya N mayA nIyate tairukta' pAyasamAneyaM sarvalabdhisaMpatro gautamaH kvacidgRhe pavad grahaM pAyasena bhRtavAn upAzraye Agatya sarveSAM teSAM maNDalyAmupavezitAnAM pAtreSu cauraM pariveSitavAn naca cauraM cauNaM bhavati mahA nasikalabdhimatA gautamena tadagrahe aMguSThakSepAt jematAmeva sevAlatApasAnAmIdRzaH pariNAmo jAtaH aho asmAkaM zubhakarmodayo jAtaH yato anabhravRSTisadRzaH samasta 180000000000000000000* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 4 1 mA bhAga Page #312 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zAstrArNava pAragAmau dRzo gururasmAbhilabdhaH ityAdi bhAvanAM bhAvayatAM teSAM tadaiva kevalajJAnamutpatra divatApasAnAM tu bhojanAnantaraM calitAnAM bhagavatsa * maupe prAptAnAM bhagavataH chatrAdivibhUtiM ca pazyatAM yathAvidha zrutAdhyavasAya yogena kevalajJAnamutpanna koDinna tApasAnAM tu svAminaM sAkSAdRSTvA tAdRzAdhyava * sAyenaiva kevalajJAnamutpanna gautamasvAmI bhagavaJcaraNau praNanAma te tApasamunayaH kevalina striHpradakSiNIkRtya kevaliparSadi abhimukhaM calitAH gautamasvAmI bhaNati ihAgacchata bhagavantaM praNamata bhagavAn vaura prAha gautama kevalinI mAzAtaya tato gautamasteSAM mithyA duHkRtaM dadau tataH paraM gautamasya mahatvakRti rjAtA tato bhagavAn zrImahAvIro gautamasvAminaM pratyAha gautamapUrvabhavaparicitatve na tava mayi mahAn rAgIstauti tat kSayamantareNa tava kevalajJAnaM no tpadyatekSauNacaasminneva bhave savAvazyaM kevalajJAnamutpatsyate prazastopirAgaH kevalapratibandhakobhavatyeva tvauM ahaMca hAvapi nirvANatulyobhaviSyAma iti mAti kArSIriti tadAnI khAmau mahAvIro drumapattayamadhyayanaM prarUpitavAn idaM cAdhyayanaM sUtrato arthatazca bhagavatA zrImahAvIreNaiva prarUpitamiti zrImaduttarAdhya yanabahahattau tato ye vandati uttarAdhyayanasUtra vIravANI sparzopi nAsti te kumataya eva bodhavyAH sUtra // dumapattae paMDurae jahA nivaDai rAi gaNANa avae evaM maNa ANajIviyaM samayaM goyamamApamAyae 1 vyAkhyA bhagavAn zrImahAvIradevA gotamasvAminamuddizya anyAnapi bhavyajIvAn upadizati hai dumapattae paMDuyae jahAnivaDadU rADU gaNANa abbae / evaM maNuyANa jIviyaM samayaM goyamamApamAyae / 1 // kusagge jaha drumaM patrakaM pANDuraM patra yathA jimavakSane viSe pAko pAna nipatanti ahorAtri samUhAnAmatikrame jima vRkSanApAna pAko par3e dharatIi ghaNAdi na rAtri jAi tivAre pAko hoine dharatI paDe evaM manuSyANAM jIvitavya ima manuSyanU jIvitavya asAvatu ke samayamapi gautamamA pramAdi te bhaNI hai gautama samayamAtra pramAda makarajyo 1 kuzAgre yathAzrI satraha varSaviMdukaH DAbhani agre jimapANI viMduo stokaM tiSThati ISanipatati thoDIkAla rahe ya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga sUtra bhASA Page #313 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * gautama evaM anena dRSTAntena manujAnAM manuSyANAM jIvitaM jAnIhi tvaM samaya samayamAtramapi mA pramAdauH pramAdamA kuryAH atra samayamAtragrahaNaM atyanta * pramAdanivAraNArtha anena kena dRSTAntena tat dRSTAntamAha yathA rAtrigaNAnAM atyaye gamane rAtrINAM gaNA rAtrigakhAH kAlapariNAmAH rAtridivasasamUhA steSAM atyaye atikrame pADarakaM drumapatrakaM pakva vRntAt zithilaprAyaM parNa nipatati tathaiva dinAnAM atyaye AyurlakSaNa inte zithile jAte sati jIvitaM zarIraM patati jIvo jAtI yasmin tat jIvitaM zarIramityarthaH jIvitasya kAlasya vinAzAbhAvAt jIvitazabdena zarIramucyate 1 yadAha niyuktikAraH * pariyattiya lAvatra calaMtasiMdhimu aMtabiMTaggaM pattaM vasaNaM pattaM kAlepatte bhaNai gAhaM 1 jahatujme tahaamhe tujnevi ahohiA jahA amhe appAhai paDataM paMDuapattaM kisalayANaM 2 naviasthi naviahohI ullAvo kisalayapaMDupattANaM uvamA khalue sakayA bhaviya jaNavibohadvAe 3 yathA hi kizalayAni pAMDupatreNa anuziSyate tathA andhopi yauvanagarvito anuzAsanauyaH athAyuSo anityatvamAha kusagge jahIsabiMdue zrIvaM ciTTha laMbamANae evaM maNuyANa osa biMdue thovaM ciTThadU lNbmaanne| evaM maNuyANa jIviyaM samayaM goyamamApamAyae / 2 / dUdU ittariyami pAue jIvie bahu pnycvaaye| vihuNAhi rayaM pure kaDaM samayaM goymmaapmaaye|3| dullahe khalu mANuse bhave cirakAleNa vAyaro Ave tivAra khosau paDe evaM manuSyANAM jIvitavya ima manuSya no Ayukho asthirache samayamapi he gautama mA pramAdau he mautama samaya mAtra pauNa pramAda matakaraja 2 ityuktA prakAraNa tvarita svalpakAla bhAvi AyuSi thoDA Ayudha kA jIvite vaha pratyavAya upaghAta sahite AukhA mAMhi ghaNA * vighna kaSTache vidhu nihi jIvAn pRthak kuru rajaH karma purAvata: pUrvakRtaM karma jIva thau dUri kari samaya mapi hai gautama mA pramAdau 3 durlabho nizcayena rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA a.ma.u.41 mA bhAga bhASA Page #314 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 joviyaM samayaM gIyamamApamAyae 2 he gautamasamayamAtramapi mA pramAdauH tatra hetumAha yathA kuzasyAye avazyAyabiMdurlambamAnaH san stokaM stokakAlaM * tiSThati vAtAdinA preryamANa: san patati tathA manuSyANAM jIvitaM AyurasthiraM jJeyaM evaM AyuSo'nityatva jJAtvA dharma pramAdI na vidheya ityarthaH 2 hAtta riyaMmi AUe joviyae bahupaJcavAyae bihuNAhirayaM pure kaDaM samayaM0 3 ityuktadRSTAntena itvare svalpakAla parimANa manuSyasya AyuSi bho gautamapurAtataM rajaH prAcInakkataM pAtakaM dukarma vizeSeNa dhunohi jIvAt pRthakkuru he gautama punarjIvitike arthAt sopakrama AyuSi bahavaH pratyavAyA upaghAtahatavo adhya SasAyAdayo vartate yasmin tat bahupratyavAyakaM tasmin bahupratyavAyake samayaM api mA pramAdaM kuryAH atrAyuH zabda na nirupakrama AyurbhaNyate jIvitazabda na sopakrama bhaNyate eti prApnoti upakramahetubhi ranapavartya tayA yathA sthityA eva anubhavaM iti AyuH tasmin AyuSi nirupakrama AyuSi svalpaparimANa'pi duskRtaM dUrIkuru yadyapi pUrvakoTi pramANamAyurbhavati tathApi devApekSayA svalpameva jayaM aptatvAt yadukta dhaneSu jIvitavyeSu ratikAmeSu bhArata aptAH prANinaH sarve yAtAH yAsyanti yAnti ca atra sopakramanirupakramAyu rjJAnaM kevalina eva bhavet 3 dulahe khalu mANase bhave cirakAleNavisavva pANiNaM gATAyavivAgakammaNo samayaM0 4 khalu iti nizcayena sarvaprANinAM sarvajIvAnAM cirakAlenApi manuSyo bhavo durlabhI duHprApyo vartate tatra hetumAha karmaNAM visavvapANiNaM / gADhAya vivAga kammaNo samayaM goymmaapmaaye|4| pur3havikAya magau ukkosaM jIvou saMvarsa mAnuSyo bhavaH he gautama e manuSyanIbhava nizcaya karo pAmavo dohilobaikAle nApi sarvaprANaunAM cirakAle sarvajIvane pAma vAdohi lAI gADhAnA zayi 8E tuma zakyaH tayAdRDhAH yato vipAkAH udayA karmaNAM gADhA taubra karmanA vipAka jauvaneM ke cirakAla nA lAgAche teha bhaNI boDatAM dohilA samayamapi he gautama mAprAdau 4 pRthaukAyaMdhi gataH prAptaH pRthvaukAya mAhiM gayAthakA jIva utkaSTojIva utkvaSTaHsavasati raheMtekahache kAlaM saMkhyAtItaM asaMkhyA tI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #315 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u014mA bhAga manuSyagati vighAtakAnAM vipAkAH vigAr3hAH vizeSeNa gAr3hAH vigAr3hAH vinAzayitumazakyAH tasmAtsamayamAnamapi pramAdaM mAkuryAH 4 kathaM manujasva durlabha mityAha pur3havikAyamadgo ukkosaM jauvI uvasaMvase kAlaM saMkhAIyo samayaM0 5 jauva: saMsArI pRthvI kAyaM adhigata: pRthvIkAyabhAvaM prAptaH san utkarSata: utkaSTakAlaM saMkhyAtItaM asaMkhyotsapiyavasarpiNau mAnaM kAlaM sambaset tadrUpatayA avatiSThet ityarthaH tasmAtsamayamAnamapi mA pramAdIH 5 AukkAyamai06 tathA apkAyaM adhigato jauvaH utkRSTaM asaMkhyotsapiNya vasarpiNImAnaM kAlaMsamvaset tasmAtsamaya mAtramapi06 teukAya07 evaMtejaskAyaMagnikArya adhi kAlaM saMkhAtIyaM samayaM goya mamApamAyae // 5 // AukAya mago ukkosaM jIvo uvasaMvase | kAlaM saMkhAtIyaM samayaM go yamamApamAyae // 6 // ukkAyamagao ukkosaMjIvou vasaMvase / kAlaM saMkhAtIyaM samayaM goyamamApamAyae // 7 // vAu kAyamago ukkosaMjIvou vasaMvase / kAlaM saMkhAIyaM samayaMgoyamamApamAyae // 8 // vaNamaDUkAya magao ukkosaMjI sarpiNyava sarpiNI mAnaM asakhyAtI kAlaraheM asaMkhyAtIutsarpiI avasarpiNIkAlaraheM samayamapi he gautama mApramAdI5apakAyaMadhigataH prApta pANI mAMhiMgayodhako jIvautkaSTojovaH savasati utkRSToraheMtoetalAra he kAlasakhyAtItaM asakhyAtotsapi NauavasarpiNImAnaM asaMkhyAtIutsarpiNI prakya piNaurahe samayamapi he gautama pramAdau 6 tejaHkAyaM adhigata: agnikAyamAhi gayo thako jIva utkRSTaHjIvaH sambasatiH jIvasambase rahe utkaSTo kAla saMkhyAtotaH asaMkhyAtI utzINo avasINo rahe samayamapi he gautama mA pramAdI 7 vAyukAyamadhigataH vAyukAyamAMhi gayo thako jIva utkRSTaH jIvaH sambasati uttaSTo jauva rahe kAlaM saMkhyAtItaM asaMkhyAta kAla rahe samayamapi gautama mApramAdau gautama dharmakarma karatAM pramAda na karavI 8 jIvI bhASA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA. 40 Page #316 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TokATUna 4 gato jIva utkRSTa saMkhyAtItaM kAlaM pasaMkhyotsapiNyavasarpiNI pramANaM kAlaM sambaset tasmAtma07 vAukAya 8 evaM jIvo vAyukAyaM adhigatopi utkaSTa' 4 asaMkhyot sapiNya sappiNI pramANaM kAla sambaset tasmAt samayamAtramapi pramAdaM mAkuryAH - vaNasmai kAyamai go ukkosaM jIvo uvasambase kAla maNantaM durantaM samayanIya mamApamAyae / jIva: saMsArI vanaspatikArya adhigataH utkarSata: utkRSTa kAlaM ananta utsapiNyavasarpiNImAnaM amanta kAyikApekSa vaset kathambhUtaM anantakAlanduranta' duSToMto yasya sa durantastante hi vanaspatikAya madhyagatA jauvAstat sthAnAt udRttA api prAyovi * ziSTa narAdibhavaM na labhante tatmAt durantamitivizeSaNaM 8 bendiya kAya mago ukkosaM jauvI uvasambase kAla sazija satriyaM samaya 10 haundriya kArya jIva: adhigataH san utkRSTa kAlaM saMkhyAta saMjJaka saMkhyAtA saMkhyAta varSa sahayAtmikA saMjJAyasya sa saMkhyAta saMjJakasta' saMkhyAtasaMraka saMkhyAta .. vou vsNvse| kAlamaNataM duraMtasamayaM goyamamApamAyae // 6 // beIdiyakAya mago ukkosaMjIvou saMvase / kAlaMsaMkhe jasammiyaM samayaM goyamamApamAyae // 10 // teI diyakAya maDUgI ukkosaMjIvouvasaMvase / kAlasaMkhajjasamiya samayaMgo vanaspati kAyamadhi gataH prAptaH vanaspatI kAyamAhi gayo dhakojIva utkRSTa jIvaH sambasati utkRSTa rahe jIva navaraM kAlamanaM tamityanaMtakAlapekSayA anaM tomariNIava sarpiyo pramANaM anantI utmarpiNI avasINi kAla rahe samayamapi he gautama mA pramAdauTa vindriyakAyamadhigataH prApta: vaindriyakAyamAhi gayA thako jIva utkRSTa jIvaH sambasati utkaSTo jIva vase rahe kAlaM saMkhyAta varSasahasrAtmakaM saMkhyAtA kAla rahe saMkhyAtA varasa rahe samayamapi he gauta ma mApramAdau 1. baundriyakArya adhigataH prApto jIvaH tendrIyamAMhi gayA dhakA jIvaH utkRSTa jauvaH sambasati utkRSTo kAlajIva rahe kAlasaMkhyAtavarSa rAya dharmapatasiMha bAzadura kA prA0saM03, 41 mA bhAga Page #317 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 315 varSa sahasrAmakaM kAlaM hondriyakAyantiSThedityarthaH tasmAtma0 11 teMdiya kAya madagI ukko sacauvo uvasambase0 12 evajIvaH baundriyakArya adhigataH saMkhyAta varSasahavAmakaM kAlaM utkRSTambaset tena tvaM samayamAnamapi pramAdaM mAkuryAH 12 caurindiya kAyamaigo 13 evaM jIvathaturindriyakAye* jIvo'dhivasan saMkhyAtaM varSasahasrAtmakaM kAlaM adhivaset tasmAttva pramAdaM samayamAnamapi mAkuryAH 13 pazcindiya kAya mada gao uko saJjIvo uva sambase sattaDa bhavamgahaNe samayaGgoya mamApamAyae 14 paJcendriyakAyaM adhigata: paJcendriyatva prAptaH san utklaSTa' saptASTa bhavagrahaNe sambaset sapta aSTau vA* parimANaM yeSAnta saptASTAH saptASTAzca tebhavAzcesaptASTa bhavAsteSAM grahaNaM saptASTa bhavagrahaNaM tasmin yadA hi paJcendriyo mRtvA bhavet tadA utkRSTa saptASTavAraM sthAdityarthaH tasmAt samayamAnamapi mA pramAdauH kazcitpuNyavAn saMkhyAtA yuko jIvaH yugalAdikaH saptabhavAn karoti kazcit asaMkhyAtAyuko jIvo'STa bhavAn vA karoti evaM jJAtvA pramAdo na vidheyaH 14 deve neraha mai go ukko saJjIvo uvasambase ikke ka bhavaggahaNa sama0 15 deve deva bhave narake yamamApamAyae // 11 // cauridiya kAyamaDUgI ukkosaMjIvIu vasaMvase / kAlaMsaMkhajjasamiyaM samayaMgoyamamApamA yae // 12 // paMciMdiya kAyamagao ukkosaMjIvou vasaMvasa / sattabhavaggahaNe samayaMgoyamamApamAyae // 13 // devonera sahasrAmaka saMkhyAtA varasa rahe samayamapi he gautama mA pramAdau 11 caurindriyakAyamadhigataH prApta: caurindrauyakAyamAhiM gayo thako jIvaH utkRSTa sambasati utkRSTo jIva rahe kAlasaMkhyAta varSasahasrAtmakaM saMkhyAta varSa rahe samayamapi he gautama mA pramAdau 12 paJcendriyakAyamadhigata: prAptaH paJcendri ya kAyamAMhi gayo yakI utkaSTaM jIvaH sambasati utkaSTo jIva rahe saptASTabhavaM utkRSTataH sAta bhava athavA AThabhava samayamapi mA pramAdI he bhAtamadhamene rAya dhanapatasiMha bahAdura kA A.saM. 3. 41 mA bhAga bhASA Page #318 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a010 316 sUtra bhASA naraka bhave adhigataH saMsArI jIvaH utkRSTa ekai kasmin bhavagrahaNe samvaset tasmAt samayamAtramapi pramAdaM mAkuryAH devo mRtvAdevA nasyAt nArako sRtvA nArako nasyAt ekaM zranyadbhavAntaraM vA pavAtsyAdityarthaH tasmAdekaika bhavagrahaNamityukta 15 evaM bhavasaMsAra saMsaraisu hAsu hehiM kasmehiM jIvopamAya bahulo samayaM go0 16 evaM amunA prakAreNa jIvaH bhava saMsAre bhavabhramaNe zubhAzubhaH karmabhiH preryamANa: saMsarati paryaTati koho jIvaH pramAdabahulaH pramAdo bahulo yasya sa pramAdabahulaH pramAdavasavantatyarthaH tasmAt pramAdasya durnivAratvaM jJAtvA samayamAtramapi pramAdaM mAkuryA manuSya eyamadUgao ukkosaMjaubouvasaMvase / ekkka bhavaggahaNe samayaMgoyamamApamAyae // 14 // evaM bhavasaMsArasaMsaradra suhAsurhahiM kammehiM / jauvopamAya bahulo samayaMgoyamamApamAyae // 15 // laddUNavi mANusattaNaM AyariyattaM puNarAvidulahaM / bahave dasuyAmilakkhuyA samayaMgoyamamApamAya // 16 // laDUgavi AyariyattaNaM ahINa paMcidiyAhu dullahA / vigaliMdiya at 13 devenairaya cApau gataH devatA nArakI mAMhi gayo thako utkRSTa jIvaH sambasati utkRSTa jauva vase rahe ekaika bhavagrahaNe ekaekAi bhava kare samayamapi gautama mApramAdau 14 evaM bhavasa sAre0 ithe prakAre bhavarUpasaMsAramAMhi navA navA bhava karato jauva paribhramati zubhAzubha karmabhiH bhamatu phaura ke ApaNa subhakarme karIne jovaH pramAda bahulaH jIvapramAde karone bahulake samayamapi he gautama mA pramAdau 15 labdhamapi mAnuSatvaM yadyapi manuSyapaNa lA jauve dhArya' punarapi durlabhaM topaNi Aryakhetra pAmavu' doholu vahavacaurAH svecchAH yavanadezodbhavA vahave ghaNA caura mlecchaSaNA ke Aryakula pAMmavo dohilo ke samayamapi he gautama mA pramAdau 16 labdhApi zrAryatva' Aryadesa lAgho ahauna paJcendriyatA durlabheva saMpUrNa paJcendriyapaNo durlabhadohilo ************************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0 sa0 u014 mA bhAba Page #319 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TAkA zra010 317 sUtra bhASA tva prAptau api uttarottara guNApti durlabhA ityarthaH 16 sahaNa vimANa sattaNaM Ayaritta puNarAvi dulahaM bahavedasuyAmilakkhuyA samayaM0 17 manuSyatvaM api labdhA zrAryatvaM zrAryadeyotpatti bhAvaM punarapi durlabhaM yadyapi manuSyatva' jIvaH prApnoti tadApi Aryadeze manuSyatvaM durlabhamityarthaH yatradezeSu dharmAdharma jIvAjIva vicAraH sa Aryodezastavotpatti durlabhA punarapi bahavo jIvAdasyavacaurA dezAnAM prAnte parvatAdiSu nivAsakAriNa staskarA bhavanti yeSAM vAk samyak kenApi na jJAyate te mlecchA uccanta pulindAnA halAneSTA zabarAvaraTA bhaTA mAlA bhillAH kirAtAya sarvepi mlecchajA tayaH tatra ca dharmAdharmajJAnaM durlabhaM tasmAt samayamAtramapi pramAdaM mAkuryAH 17 lakSNavi AyariyattaNaM grahaNa pacindiyasAha dulahA vigilindiya yAhudausaI samayaM. 18 Aryatva' Aryadezeotpatti bhAvaM api labdhAhu iti punararthe zrahIna paJcendriyatA punadurlabhA iti bAhulyena bahUnAM vikalendri ared vikalAni rogAdyapahatAni indriyANi yeSAnta vikalendriyA steSAM bhAvo vikalendriyatA sAdRzyate bahavohi dukarma vazAt rogodra keNa yAhudausaI samayaMgoyamamApamAya // 17 // ahoNapaMci' diyattaMpisela he uttamadhammasuidulahA / kutitthi nisevae jaNe samayaMgoyamamApamAyae // 18 // laDUNavi uttamaMsuyaM sahahaNA puNarAvi dullahA / michattanisevaejaNe samayaMgoyama vAhulyena vikalendriya tAdRzya te ghaNAlokaindrauDa karo hoNadIse ke samayamapi he gautama mA pramAdI 17 ahauna paJcendrIyatvamabhyati durlabhaM saMyattapi selahe kathaMcit labheta tathApi uttama dharmyasya zra utiH durlabhA pAMceMdrI paragaDA pAmyA paNi zuddhadharmano suNavo durlabha kutaurthanausevate lokAH kutaurthanA seva NahAra ghaNA loka dize che samayamapi he gautama mA pramAdau 18 labdhApi uttamAM zrutiM uttamadharmasAMbhalyo zraddhA punarapi durlabhA vartta te dharmasabhityo pauNa ****************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA thA saM0 u014 mA bhAga Page #320 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BoToka vigatanetra zravaNa rasana sparthana karacaraNa vauryAH dRzyante te ca dharmAnuSThAnakaraNe asamarthA bhavanti tasmAttvaM samayamAtramapi he gautama tva pramAdaM mAku ryAH 18 ahauNa paJcindiyattaMpisela he uttama dhammasuIhu dullahA kutithini sevae jaNe sama0 18 sa iti sajIva pahauNa paJcendriyatva apicet labheta tadApi huiti nizcayena uttama dharma zrutirdulabhA jina dharmasya zravaNaM duHprApya ityarthaH tatra hetumAha jano lokaH kutaudhi niSevakaH syAt kutI rthinAM mithyAtvinAM niSevakaH kutaurdhinIhi satkAra yazo lAbhArthino bhavantite ca prANinAM viSayAdisukha sevanopadezena vallabhatva utpAdyajanA naraM jayanti atasteSAM mevAsukarA teSAM mukhAt tu dharma vArtA kuta ityartha 18 laNavi uttamaM sura' sahahaNA puNarAvi dullahA mitta nisevae *.jaNe samayaM. 21 uttamadharmasya zrutimapilabdhA punaH bahA durlabhA tattva ruciduHprApyA yatohi jano loko mithyAtva niSevakaH syAt maapmaaye|16| dhamma pihu saddahaMtayA dullhyaakaaennphaasyaa| dUhakAmaguNahiM mucchiyA smyNgoymmaapmaaye|20| parijUraite sarIrayaM kesApaMDurayA hvNtite| sesoyabaleyahAyaI samayaMgoyamamApamAyae / 2 / parijUraite sarIrayaM sahahaNA doholo mithyAtva nimevate lokaH mithyAtvane lokaseve ke samayamapi hai gautama mA pramAdI 18 dharmamapi zraddadhataH tadA dharmanI sahahaNApaNa AvI durlabhA kAyena sparzakAH kartAraH paraM kAyAi,karatAM dohilo iha vizva lokAH zabdAdau mUcchitAH lokachete saMsAranA bhogAhi mUryANA ke samayamapi hai gautama mA pramAdI 20 parijIryate tava zarIrakaM he gautama tAharo zarIra jIrNa husse hAsya romAH gItAH bhaviSyanti te tava mAthA nA vAla dhavalA huskhe se bolavalahIyate zrotrayoH karNayo balaM hoyate jarAtaH samayamapi he gautama mA pramAdau 21 parijIryate tava zarIrakaM dina dina rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.sa. 41 mA bhAga bhASA Page #321 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 318 sa.TaukA mithyAtvaM hi kuguru kudeva kudharma lakSaNa nitarAM sevate iti mithyAtva niSevakaH tasmAt mithyAtvodayAnjina dhamma ruci durlabhA tasmAt * pramAdaM samayamAnamapi tva' mA pramAdau 20 dhammaM pihusaddahaM tayA dulahayA kAyeNa phAsayA iha kAmaguNehiM samucchiyA samayaM0 21 dharma jinokna dharma zraddadhato jinokta AgamaM sAdhu vAidharma vA sarva satya iti jAnatopi jIvasya kAyena zarIraNa kAyagrahaNena kAyasambaddayo kminaso rapi grahaNaM tasmAt kAyena vacasA"manasA ca sparzatA durlabhikA durlabhA eva durlabhikA dharmakriyAnuSThAnakaraNaM duSkaramityarthaH iha jagati jIvAH kAmaguNeSu viSayeSu mUcitAH lolupA bhavanti viSayiNI hi dharmakriyAsu ayogyAH hegautama dharmakriyAnuSThAnakaraNaduSkaratvAt samayamAnamapi pramAdaM mA kuryAH 21 parijUraite sarIrayaM kezA paMDurayA havaMti te se soyavale ihAyaI samayaM0 22 he gautama te zarIra ke parijIryate parisamantAt sarvaprakAraNa vayohAni jarayA jorNatva anubhavati tava puna: kezAH pANDarakAH khetA bhavanti ana te taveti kathanAt pratyakSAnubhavena saMdeho na karttavyaH yathA hasta kaGkaNasya vAma darzavalokanaM yathA tava zarIra tathA sarveSAmeva jeyasityarthaH se iti tat thotravalaM hIyate haunaM syAt tat zabdagrahaNAt yat zabdagrahaNaM kartavya yat thotra yorbalaM taruNAvasthAyAM syAt tat vRddhAvasthAyAM hIyate ityarthaH atra pUrva zrotragrahaNaM dharmazravaNakAraNatva khyApanArtha yato hi dharmazvavaNAdeva dharmakaraNamati: kesAyaM paMDurayA havaM tite saMghANabalaya hAyaI samayaMgoyamamApayAyae // 23 // parijUradUte sarIrayaM kesApaMDurayA havaM tumhAra' zarIra jarAi jIrNa huI cha romAH khetA bhavanti tava keza dhavalA hoi ke pecakSuvalaM kSauyate AMkhinu balahINa paDe ke samayamapi he gautama mA pramAdau 22 parijauryate tava zarIrakaM dinara tAharo zarIra jIrNa thAi cha kezAH khetAH bhavanti tava keza dhaulAhoi ke menAzikA valaM cauyate nAsikA nobalokopaDe ke samayamapi he gautama mA pramAdau 23 parijauryate tava zarIra kezAH khe tAH bhavanti tava se jijJAvalaM cIyate samayamapi he gautama mA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #322 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a010 320 sUca bhASA 100000 200000000 svAdityarthaH tasmAt zrotrabale sati dharmazravaNAdaraH karttavyaH tatra samayamAtramapi tva' mA pramAdau 22 parijUraite saraurayaM kesA paMDurayA havaMti te se caqhabale * 22 gAthAyA pUrvArDa' syArthaH pUrvavat na yaH tatpUrvasatkaM cakSurbalaM hoyate tat hAnau ca dharmakaraNaM durlabhaM jJAtvA pramAdaM mA kuryAH 22 parira sarora0 se ghANavaleya0 22 tat pUrvasatka' api ghrANabala' nAsAvalaM hIyate tasmAtrAzAbale sati tvayA surabhidurabhigandha grahaNena viSaye rAga dhakaraNa velAyAM pramAdo na vidheyaH 22 parijUrai0 sejimbhavale yahAyaI samayaM * 24 tat jihvAbalaM hIyate yAdRzaM taruNAvasthAyAM bhavet tAdRzaM hajAvasthAyAM na syAt tasmAjjihvA bale sati svAdhyAyAdikaraNe pramAdaM mAkuryAH 24 parijUraite saraurayaM0 sephA sabale yahA yae sama0 25 tatsparzabalaM zarIrabalaM hoya yA yauvane zarIraM balaM bhavet tAdRzaM jarAyAM na syAt tasmAdharmAnuSTAnAdau pramAdaM mAkuryAH 25 parijUraite sarIrayaM0 se savyabale yahAyaI sama0 26 tat taruNAvasthA satkaMsarvavalaGkara caraNadantAdInAM valaM hIyate tasmAtsamayamAtramapitvaM mApramAdauH 16 araI gaNDambisuivA zrayaGkA vivA tite / sejimbhavaleya hAyaI samayaM goyamamApamAyae || 24| parijUraite sarIrayaM kesApaMDurayA havaMtite / sephAsabaleya hAyaI samayaMgoyamamApamAyae / 25 / parijUraite sarIrayaM kesApaMDurayA havaMtite / sesavvabaleya hAyaI samayaMgoyama pramAdau 24 parijIryate tava zarIraM dina2 prati zarIrajIrNa thAike kezAH zve tAH bhavanti tava kema dhavalA husse se sarvva balAt cauyate dehano sparzano valayo ko paDhe ke samayamapi he gautama mA pramAdI 25 parijIryate tava zarIraM dina2 prati zarIra jIrNa thAi ke kezAH ve tAH bhavanti taba keza dhavalA hui che se sarvavalAt hauyate kara caraNAdyavayavAnAM zarIrano vala oku thAI ke samayamapi he gautama mA pramAdau 26 aratiH vAtAdijanya vittoddegaH ********************************XX**X**X**X*X**X**X**X*** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #323 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ON. a010 . TaukA * phusansine vivaDa vida sate sarIrayaM sama* 27 he gautama tetava vividhAH nAnAprakArA. AtaGkArogAH zarIraM sparthanti te ke ca AtaGgAH aratiH caturazauti vidhivAtodbhUta cittoDego vAta prakopa ityarthaH gaNDa' rudhira prakopodbhUta sphoTa kaH vizUcikA ajIrNoDU ta vamanAdhyAna virecAdi sadyo mRtyu vat ruk ityAdayo rogA AtaGkAdehaM pauDayanti taiH rogaiH pauDate zaraure sati dharmArAdhanaM dukkarante zarIraM rogAdibhUtaM sat vipatati vizeSeNa balApa cayAt nazyati punaH zarIraM te tavavidhvasthate jovamukta sat vizeSeNa adha: patati atra sarvatra sadyapite tava ityukta gautama ca kezapANDuratvAdi indriyANAM hAniya na sambhavati tathApi tannitrayA aparaziSyAdi varga pratibodhArtha ukta doSAya na bhavati tathA ca pramAdo na vidheya: 27 vucchindasiNe ha mappaNI kumayaM sAraiyaM vapANiyaM se sabasiNa ha vajjie samayaGgI0 28 he gautama AtmanaH me hamayi viSayerAgaM vyu cchindhi apanaya ne habandhanaM tyajedityarthaH mA pamAyae / 26 / araIgaDaMvisUIyA AyaMkA vivihA phusati te vivaDaDU vidvasad tesarIrayaM samayaM goyama mA pamA yae / 27 / vocchiMdasiNeha mappaNo kumuyaM sAraDyaMvapANiyaM / sesavvasiNeha vajjie samayaM goyama mA pamAyae / 28 / gaMDaM gaMDavisUcikA ajIrNavizeSa mAlavikA AtaGkAH sadyoghAti rogAH vividhA spRzanti tavAGga Anta karoga nAnAprakAranA roga Avo vyApa nipatati balataH vidhvaMsati jIvamukta cAdhaH patati teva zarIrakaM bala dhau rahita kara zarIra viNA jIva thau rahita kara ehavA roga bhAvI AvI sparthe saraure samaya mapi he gautama mA pramAdI 27 nivArayaH sne harAgaM AtmAna: dUrikarI neha AtmAnI candravauka AzikamalaM zAradIbhavaM jalavat kamalapAMNI mAhi jage pache kAdamapANI vAMDouco alipta rahe tima gautamasaMsAra thI rahita husesarva nehavarjitaH san tima sarvane havarjine vicare samayamapi he gautama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41mA bhAga bhASA Page #324 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra010 122 sUtra bhASA 989000099 kiM kimiva kumudaM kamalaM pAnoyamiva yathA kumudaM pAnauyaMtyakvA pRthak tiSThati tathA tvamapi sva hantyakvA pRthak bhavetyarthaH kIdRzaM pAnIyaM zAradaM parada Rtau bhavaM zAradaM aba pAnIyasya zAradamiti vizeSaNena manoramatvaM sma hasya darzitaM kA hohi saMsAriNo jIvasya manoharI lagati se zabdo'tha zabdArtha atha tvaM sarvaveha varjitaH san samayamAtramapi pramAdaM mAkuryAH 28 cicA dhaNaJcabhAriyaM pavbaIohi si apagAriyaM mAvantaM puNovi Aie samayaM 0 28 he gautama baditva' anagAritAM sAdhutvaM pravrajitosi prakarSeNa prAptosi kiM kRtvA dhanaJca punarbhAya tyakkA tadA punarapi vAntantyakta' mAvi tyakta vastuni grahaNAdaraM mAkuryAH samamAtramapi mA pramAdau 28 ava ujjiyamitta baMdhavaM viulaMcaiva dhaNohasaMcayaM mAtaMbi iyaM gavesae sama0 30 he gautama mitra arrai wo ujya apohyatyaktA ca punaI nau ghasaJcayaM dhanasyazravaH samUho dhanau ghastasya saJcayo rAzIkaraNaM tadapi apohyatyakkA dvitIyaM iti dvitIya ciJcAdhaNaMca bhAriyaM pavvaio hisi aNagAriyaM / mAvaMtaMpuNovi Aie samayaM goyama mA pamAyae / 26 / avaujjhiya bhittabaMdhavaM viDalaMcaiva dhabohasaMcayaM / mAtaMbauiyaMgavesae samayaMgoyamamApamAyae |30| na hujiNe ajjadiAI baha mA pramAdau 28 tyaktA dhanaM punaH bhAryA dhana ane bhAryA chor3one pravrajitaH anagAratAM dIkSAlodhI ke aNagAra huSo ke mA bhogAdikaM vAM taM punarapi na gaveSakAMmabhoga sarvavasyA ke te balI aGgIkAra mata kare samayamapi he gautama mA pramAdau 28 apodya tyaktA mitrANi ca bAndhavAMca kAMDyA ke mitra tathA bAndhava bhAI vipulaM punaH eva dravya samUhaM vipulavistIrNa je dhana saMcyA hatA te sarva kAMDyA ke mAtanmitrAdikaM gaveSayaH etAvatA melone vojIvAra aat gaveSaNA kare mati samayamapi he gautama mA pramAdau 30 nahu nizcaye jinodya dRzyate varttamAna kAle vItarAga natho dausatA bahumato dRzyate ************************************* rAya bhunanutasiMha bAhAdura kA zra0 sa0sa014 mA bhAga Page #325 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a010 323 vAraM punarityarthaH tat mitrabAndhava dhanau ghasayAdi mAgaveSayet tasmAt samayamAtramapi mApramAdauH 30 nahujiNe ajjadissaI bahumae dissara magga desie sampane bAu epahe samayaM0 21 punarapi gautamAdIn dRDhIkaroti zrImahAvIra : he gautama samprati idAnoM mayi vidyamAne pratyakSa pramANena mANe sati naiyAyike muktirUpe pathimArgaviSaye mApramAdaH bhavAn kuryAt yadyapi tavedAnIM kevalajJAnaM nAsti tathApi ahaM vidyamAnosmi iti sAMprataM saMzayA bhAvena pramAdattyAjyaH agre tu mahirahepi etAdRzA bhAvino bhavyajanA bhavizyanti ye iti vicintya ityanumAna pramANaM vidhAya naiyAyika mArge sAdhudharme mayi ca sthirA bhaviSyanti tat kiM anumAnaM kRtvA apramAdinaH sthirAzca bhaviSyanti tadAhamArga iva mukti nagaraM pratipanyA dezitaH kathito mArgadesitaH zrayajIva dayAdharmo muktimArgaiva kathito dRzyate adya idAnIM jino na dRzyate kathambhatoyaM mArgadezitaH bahumataH bahubhirbahUnAM vAmato bahumataH athavA bahavomAtAH na yAyasmin sa bahumataH nai gagasaMgraha vyavahAra Rju sUtrazabda samabhirUr3ha evambhUtAdi samma nayA tmaka: jJAnadarzana cArivANi mokSamArgaH aparamatehi ekAnta vAditvaM tasmAdayaM jaina matastu bahumataH evambidhoyaM muktimArgaH atIndriyArtha darzitaM jinaM kevalinaM vinA tasmAt asya bahumatasya suktimArgasya evaM bhavyAH jJAsyanti cedayaM muktimArgostijino nAsti tadA asya mArgasya kavi cApi AsIt na ca sa kazcit vaktA'pi sAmAnyaH kintu asya dharmasyopadeSTA kathidApto jina eva bhavitumarhati iti mariheopi apramAdino bhaviSyanti mayi samprati kevalini sati asmin naiyAyike pathi sarvathA pramAdasyAjya eveti bhAvaH nizcitaH zrayo muktilakSaNo lAbho yasmin sanai yAyika jJAnadarzanacAritra rUpa ratnatrayAtmaka ityarthaH atha punarapi asyA gAthA yAtrayamarthopyasti he gautama adya idAnIM bhavAn jinaH kevalo na dRzyate iti kriyA balAt bhavAn iti padaM anu mapi gRhyate paraM bahubhirmatomAnyo jJAto vA bahumataH arthAt prasiddha: mArgadrava jinatva bhavana . ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 00 14 mA bhAga Page #326 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TIkA mArgo dezito mayA tavopadiSTaH sa mArgastvayA vilokyate eva tasmAt samprati idAnIM mayi jine sati naiyAyike mArge madukta mArge samayamAvapi mApramAdIH mayi vidyamAne sati mayi viSaye mohAt bhavAn jino na vartase pazcAttva jino bhAvau tasmAdidAnauM mahacane prAmAkha vidheyaM ityarthaH31 avasohiya kaNTayApahaM uttibosi pahaM mahAlayaM gacchasi mamA visohiyaM sama0 31 he gautama tva mahAlayaM panyA na muttIrNosi prAptIsi mahAn samyaka jJAna darzanacAritra lakSaNaH prAlayaH Azrayo yasmin sa mahAlayastaM mahAlayaM etAdRzaM panthAnaM rAjamArga prAptAsi kiM kRtvA kaNTakapathaM aba yodhya kaNTakAnAM boda carakasaMkhyAdaunAM panthAH kaNTakapathaH AkAraH prAkRtikaH athavA kaNDaiH kutaurthikaiH AkauNa vyAptaH kutsitaH panthAH kaTakApathasta parihatya samyak mukti mArga rAjamArgamiva prAptAsi he gautama yadi vizeSeNa zodhita niravadye mArge gacchasi tadA samayaM api pramAdaM maedispaDUmaggadesie / saMpaDUneyAuepaha smyNgoymmaapmaaye||31|| avasohiya kaMTayApahaMuttimosipahaM mahAlaya gacchasi maggaMvisohiyA samayaM goyamamApamAyae / 32 / abale jahabhAravAhae mAmaggevisameva gAhiyA / pacchApacchANu mArgadezaka: ghaNA mata muktimArganA devADaNahAradaumeI sampati mokSamArge pathi sAmpatahavaNA mokSamArgane viSe pramAda mata kare samayamapi hai gautama mA pramAdauH 31 avayodhyaparihatya kaNTakAnAM dravyatasthUlakaNTakAdInAM bhAvataH carakAdi kaMTAno mArgalAghyo ke carakAdaupASaMDI tehane paNI mArgalAMdhyA ke uttIrNosi partha mahAnta lAMcyo che moTA mArga gacchasi mArge va vizaudhya bhalau pare mArga sojhaune tu jAisau muktane viSe te kAraNe karaune samayamapi hai* gautama mA pramAdau 32 avalo yayA bhAravAhakaH nibala jima bhAravAhaka mArgaviSama avagAdya pravizya tyakta aGgIkRta bhAra mAthe bhAra laudho ke viSama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #327 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa.10 1 TIkA tvamA kuryAH 32 abale jaha bhAravAhae mAmamA visame vagAhiyA pacchA pacchANatAvae samayaM. 33 hai gautama yathA kazcit bhAravAhako viSamaM mArga avagAha viSame mArga svarNAdi bhArasutpAdA same mArga avalaH syAt sa ca bhAravAhakaH pacAt gRhamA gataH pavAdanutapyate pazcA 325 tApapIr3itaH syAt korthaH yathAkazcidbhAravAhakaH sirasi katicihinAni yAvat viSame mArge svarNAdi bhAramuddahati tadanantaraM kutracitpASANAdi saGale mArge bhAreNAkrAntoha miti jJAtvA taM bhAramutsRjati saca bhAravAhakaH pavAda gRhamAgata: san niI natvena pazcAdanutapyate pazcAttApa pauDita: syAt tathA tvamapi viSamaM mArga tArukhAdi vayovizeSaM mahAvratabhAra mudrAya same mArga yauvanIttAre kuvacityaroSahAdinA savalan mahAvrata bhAraM tyajan avalo bhavan pazcAdaMtye vayasi pAgataH saMyamadhanarahito bhUtvA mA pazcAdanutapye mA pazcAttApapIDito bhUyAH iti vicintya samayamAtramapi * mA pramAdIH 33 tisohusi agNayamahaM kiM puNaciTThasi tauramAgao abhi turapAra gamittae sama0 34 he gautama tvaM arNavaM bhavasamudra taurNa eva asi 8 unnacita prAyosi kiM punastauraM AgataH san tiSThasi audAsInyaM bhajasi he gautama bhavArNavasya pAragantu abhitvarakha pAragamane uttAlI bhava ityarthaH taura tAvae samayaMgoyamamApamAyae // 33 // timohisi asamarvamahaMkiMpuNa citttthsitaurmaago| abhiturapAraMgamittae samayaM bhAra sarva lAMdhyA ke caurakAle pASaMDau tehanI pauNamArga lAMcyo ke dohilo pazcAt pazcAttApaM kRtasyA para te bhAravAhaka mAraga lAMdhyA pachI pachatAve bhASA hATanI mArga lAMdhyA ke cara thoDo somArga Ade rahyA cha tivAre bhAranAkhaudIi hai gautama mArga lAMdhaune thoDAmAMhIM bhAranAkhyo samayamapi he gautamamA pramAdau 33 taurNIsi bhavasAgaraM mahAMta' he gautama saMsArasamudratastro ke kiM punastiSThasitauramAgataH he gautama kAThe AvauvaiThA kAIke abhi sama khamukti ga'tutvarA gotra bhava pAraM arthAnmuktipadagantu he gautama tu zIghra mukti' jAi samayamapi hai gautama mA pramAdau 34 kSapakaveNi mutsRtA pAradha capakaNi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.2.41 mA bhAga Page #328 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a010 326 sUtra bhASA 4934800 maMtra muktipadamucyate tasmAkamayamAtramapi mA pramAdauH 34 akale varaseNimussiyA siddhi goyamaloMyaM gacchasi khemaMca sivaM aNuttaraM samayaM0 35 he gautama tvaM siddhi siddhi nAma kaM lokaM sthAMnaM gamiSyasi prAptAsi kiM kalA akalevarazreNi utsRjya na vidyate kalevaraM zarIraM yeSAM te akalevarAH siddhA steSAM zreNiH uttarottara prazastamanaH pariNati paddhatiH kSapakazreNi stAM akalevara zreNi utsRjya uttarottarasa' yamasthAnaprAtyA unnatAM dravakRtvA kathaMbhUtaM siddhiM lokaM maM paracakrAdyupadravarahitaM punaH koTayaM zivaM sakaladuritopazamaM punaH koTTamaM anuttaraM sarvotkRSTaM 3 5 buddha parinibbuDecare gAmagae nagarevasa 'jae sa Mtima cabUhara samayaM * 26 he gautama pariniSTataH zAMtarasasahitaH san carasa yamaM sevasa kIdRzaH grAme gato grAmagataH ca punarnagare gataH ca zabdAt vane vA sthitaH punaH kIdRzaH sa Myat samyak yatna N kurvANaH punaH kIdRzaH buddho jJAtatattvaH ca punaH he gautama zAMtimArga tva' va'haye bhavyajanAnAM upadezaddAreNa goyamamApamAyae // 34 // akalevara semissiyA siddhiM goyamaloyaM gacchasi / khemaMcasivaMcaNuttaraM samayaM goyamamApamA yae // 35 // buddheparinivvuDe caregAmagaenagareva saMjae / saMtimagga' cabUhae samayaMgoyamamApamAyae | 36 | buddhammanisamma viSe caDhaune pakke muktijAi siddhi' he gautama lokaM gacchasi he gautama siddhilokane viSe jAIsi paracakrAdi rahitaM zivaM sarvottamaM muktiH kosau ke khema kalyANanau karaNahAra ke ziva upadrava rahita ke sarvotkaSTake samayamapi gautama mA pramAdau 3 5 jJAtatatvaparonI takaSAyaH saMyamacaret tattva jANe ke kaSAya ApaNe vayo kodhA ke ima vicaraje muktimArga vRddhi' nayet saMyataH gAma nagarane viSe zItala huo thakI vicare mukti mArgaca vRddhi' nayet upazama mArgava dhAre upasama mArga vRddhi kare samayamapi he gautama mA pramAdo 26 vorasya zrutvA bhASitaM vuddhatIrthaMkara tehano vacanasAMbhalI sunu kathitaM tIrthaMkara bhalo ko ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41 mA bhAga Page #329 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TIkA 8 vRddhi prApaye atra kArya samayamAtra mapi mA pramAdo 36 buddha jha nisanma bhAsiyaM sukahiyamapatrI vasohiyaM rAgaM dosaca hiMdiyA siddhi gae goyamutti / a.10 bemi 37 gautamaH siddhi muktisthAna prAptaH kiM katrA badasya yomahAvIra devasya suSTuso bhanaM bhASitaM subhAsitaM samyaka upadeza nizamya zrotrahAraNa hRdyv| 227 * dhArya ca puna: rAga dveSaM ca chivA kodRzaM subhASitaM sukathitaM sutarAM atizayena zobhanaprakAraNa upamAyogana kathitaM vAkyaprabandhana racitamityarthaH sudharmA khAmo jaMbUsvAminaH pura Aha yathA bImahAboradevena gautamAdi ziyAne kavitaM tabAhaM tavAgre bravaumautyarthaH 37 iti drumapatrAkhya adhyayanaM dazamaM sa yam // 10 // iti yomaduttarAdhyavanasUtrAryadoSikAyAM upAJcAya zrIlakSmaukIrtigaNiziSyalakSmIvallabhagaNiviracitAyAM dazamAdhyayanasyArthaH sampUrNaH 10 atha dazame'dhyayane pramAdaparihArAya upadezo dattaH saca vivekinaH eva syAt vivekau ca bahuzruto bhavet ataH ekAdazaM adhyayanaM bahuzrutAkhya bahuzrutavarNana bhAsiyaM mukahiyamaTTapaubasohiyaM / rAgadosaMcachidiyAsiddhiMgadUM'gaegoyamatimi // 30 // dumapattajjhayaNaMsammattaM // 10 // saMjogAviSpamukkasya anngaaraabhikkhunno| AyAraMpAukarimAmi ANupurvimukhahame / / jeyAvihoDU nivijjthii| aba padai rupazobhitaM arva ane pada teNe karo zobhita ke rAgaM he paMca chidyAt rAgaddeSa chedaune siddha gate gataH gautamaH iti samAptI bravImauH bhASA gotana mukti puhatA 37 iti zrIdanapatrakAdhyayanaM saMpUrNam // 10 // saMjoga rahitasya vAhya saMjoga ghara dhana mAla veTA beTI pramukha antaraGga saMyoga cAra kAyama jogavAdya antarasaMyoga sarva chAMdyA ke anagArasya jilo: pararahita bhikSasaMyatIne AcAraM prakaTau kariSyAmi te sAdhunI prAcAra pragaTa karoma anukrameNa zRNuta me mana kathayataH anukrame mujhane kahatAM sAMbhalo1 yathApi bhavanti nividyaH vidyA rahita: je sAdhu vidyAra karI hIna huve sUtra rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA mA.saM0 u014 mA bhAga Page #330 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Ho 328 mucyate sUtraM sajogAvippa mukama aNagArasma bhikSuNo pAyAraM pAukarismAmi ANaviM suNahame 1 hejaMbU saMyogAt vipramuktasya anagArasya bhikSI: u TIkA a011 prAcAra sAnayogyakriyA bahuzvatapUjA rUpaM bahuzrutasvarUpanAnaM pAnupUrtyA anukrameNa prAduHkariSyAmi prakaTI kariSyAmi meM mama kathayiSyataH tvaM zRNa 1 athavA sAdhI prAcAra AkAraM bahuzrutasya AkAra bahuzrutaH kIdRg syAt tat prakaTau kariSyAmi 1 prathamaM tat parijJAnArtha abahuzrutasya lakSaNamAha / jayA vihoi nibijje thaI lur3e aNimahe abhikta ullavaI aviNaue abahussue 2 yacca yo manuSyo nividyo bhavati apizabdAt savidyo vA bhavati sa cet stacA ahaGkArI bhavati punarlubdho bhavati rasAdiSu lolupo bhavati punaryo anigraha indriya damarahito bhavati punaryaH abhaukSA vAraMra ullapati umA * balyena yathA tathA avicAritaM lapati vAcAlo bhavati sa puruSa avinIto vinayadharmarahito'bahuzruta ucyate savidyopi abahuzruta: syAt cetsavidyatvasya phalaM na prAprayAt tahiparoto bahu yutaH syAt abahuzrutasya kAraNamAha 2 aha paMcahiM ThANehiM jesi sikkhA na lambhaI thaMbhAkohApamAeNa rIgaNAlasmae Nae 3 atha zrotuH puruSasya utkarNatA karaNe yaiH paJcabhiH sthAnaH paJcabhiH prakAraH ziSyAgrahaNA AsevanA rUpAna labhyate na prApyate tAni paJcasthAnAni zRNu ityadhyAhAraH stambhaH krodhaH pramAdaH rogaH AlasyaMca stambhAt ahaGkArAn zikSAyogyo na bhavati tathA krodhAt apizikSAyogyo na bhavati tathA puna pramAdena madaviSayakaSAyanidrAvika thA rUpeNa upadezayogyo na syAt tathA rogeNa vAtapittane bhakuSThazUlAdivyAdhinA zikSAgrahaNAhoM na bhavati tathA luddeaNiggahe / abhikkhaNaM uballabaI aviNIemabahusmae // 2 // ahapaMcahiThANehiM jehiMsikkhAnalambhaI thaMbhAkohApamA stabdhaH lubdhaH rasAdigdhaH stabdharahe lobha kare indroApaNA va na kara ahaGkAra kara abhikSaNaM punaH2 vAraM vAraM unnapIti vAra vAravIle labADI kara sa avinota: avahu ataH ucyate te sAdhu avinota abahuta kaho je 2 atha paJcabhiH sthAnaH have pAMce thAnake karau yaiH sikSAgrahaNaM na labhyate sUtra arthane rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa. 41 mA bhAga Page #331 -------------------------------------------------------------------------- ________________ haTaukA pAlasya na anudyamena ca zabdena etaiH sarvaiH prakAraiH athavA eteSAM sthAnAnAM madhye ekaikenApi sthAnana zikSA na prApyate gurupadiSTAzAsvArthAbhyA saGkata na a011 * zaknoti zikSA lAbhasyAbhAvAt abahutatva syAt 3 athAgre tana gAghAyAM bahuzrutatvehetumAha aha ahahiM ThArahiM siktAsauletti vucaI ahasmiresayAdaMte * navamanma mudAhare 4 athAnantaraM etairaSTabhiH sthAnaiH aSTabhiH prakAraiH zikSAsaula ityucyate zikSA grahaNAsevanA rUpazAstra zaulate dhArayatauti zikSA zaulaH tAni aSTaprakArANomAni ahasmire ahasanazIlaH punaH sadA dAMtaH jitendiyaH punayo mamme na udAharet ya etAdRzo bhavati sa gurUNAM zivAyogyo bhava eNaM rogaNAlasmaeNaya / 3 / ahaaTThahiMThANehiM sikkhAsaulettivuccaI / ahasmiresayAdaMte nymmmmudaahre|4| nAsaule NasiyA alolue| akkohagosaccarae sikkhAsIletti buccaI / 5 // ahacaudasahiMThANahiM vtttthmaanneusNje| aviNIe lahe te pAMca sthAnaka kahe garvAt krodhAt pramAdAt garve karI krodha karIra pramAdekAra nindA karIne rogaNAlasye na ca roga karaune 4 pAlame karIne 5e * pAMca vole karau artha sUtra na pAme 3 atha aSTabhiH sthAnaH havee pAThe sthAnake karIne zikSA zaulaH iti ucyate zikSAne yogya huve yatI ahasana zola: sadA dAMtaH indriyamadate sahe nahIM sadA ApaNoi idrIyadamai na ca marma udAharet koi no marma bole nahI 4 na zaulena nava vidha yaula sAtisArA azola nahuve sadA zaula AcAra sahIta huve atocAra na hoi na syAt ati lolupaH ati lolapau na huve Akrodhasya tatparataH krodha na kare satva bole e pAThe bole karau zikSA zaula kahoye sikSA saulaH iti ucyate 5 atha caturdazasthAnakaiH have cauda sthAnakane viSe vartamAna asAdhu saMyatI kahoI avinItaH iti ucyate te sAdhu avinauta kahoI' nirvANaM mokSaM na yAti nirvANaM kahoI' mokSa tauhAM paNi najAI punaH punaH krodhI bhavati vAraM rAya dhanapatasirAhAhara kA prA.saM.u.41 mA bhAga ' Page #332 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a011 230 sUtra bhASA tautyarthaH guNino grahaNAt guNAnAM grahaNaM karttavya nAsaule na visaule na siyA ailolue akohaNe saccaraI sikkhA sauletti vuJcaI 5 punaretAdRza: zaula ucyate etAdRzaH yaH sarvathA azolA na syAt na vidyate zaula yasya sa azIlaH zolarahita ityarthaH punaryo vizaulo na syAt viruDazIlo vizIlaH atocAraiH kaluSitavrato na syAt yaH punarati lolupaH ati rasAsvAda lampaTo na syAt athavA atilobha sahito na syAt punaryo'krodhanaH krodhena rahitaH syAt punaryaH satyaratiH syAt sa zikSAzIlaH syAt ityartha hAsya varjanaM 1 dAMtatvaM 2 para marmAnududghATanaM 3 amola varjanaM 4 vizola varjanaM 5 atilolupa niSedhanaM 6 krodhasya akaraNaM 7 satyabhASaNaM 8 etairaSTabhiH prakArairbahuzrutatvaM syAditi bhAvaH 5 atha abahuzrutatva bahuzrutatva hetorabinIta vinautayoH svarUpamAha aha caudasahiM ThANehiM vaTTamANe usa jae aviNaue vuJcaIsounivvANa'ca na gacchaI 6 atha caturdazasu sthAneSu varttamAnaH saMyato'vinIta uccate sa cAvinauto nirvANaM mAcaJca nagacchati na prApnoti athavA nirvANaM nirvANakAraNaM jJAnadarzana cAritralakSaNaM ratnattrayaM sukhakAraNa na prApnoti atra caturdazasu sthAneSu iti saptamyarthe prAkkatatvAt tRtIyA bahuvacanaM 6 atha tAni caturdazasthAnAni tisRbhirgAthAbhirAha abhikkhaNa kohI havara pabandhaJcapakubbaI mittinna mANo vamaI suyaM laddaNamajjaI 7 zravipAva pariklevo avimittesu kuSpaI sumpiyasmAvimittasma rahe bhAsad pAvagaM 8 padmavAI duhile yaha luI aNimahe asamvimAgo aciyata praviNau iti vaccaI 8 athatAni caturdazasthAnAni vibhajati ya Izo bhavati sa ca pumAn avinIta ityucyate IdRzaH kIdRzaH duccaI sounivvANaMcanagacchaI // 6 // abhikkhaNaMkohI havadUpabaMdhaMcapakubbaI / mittijjamANovamaI suryalaDU gamajjaI 191 vAra krodha kare prabandha punaH kurute daurgha krodhI svAt te ghaNo kAla krodha rAkhe mitrIyamANeopi vamati tyajati mocAi kIje te milAIne mAne nahIM zrutalabdhvA ahaGkAraM karoti zAstra bhaNaune ahaGkAra kareM 7 api sambhAvane pApa parikSepI pApa samatine viSe na palAi sUdhau pAle nahIM mitreSu kupyati ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0sa0Da0 41 mA bhAga Page #333 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . F . 231 AB 8 abhIkSNaM vAraM 2 krodhau bhavati krodhaM karoti ca punaH prabandha krodhasya -vRddhi kupitIpi komalavacane rapi krodhasya atyajanaM krodhasya sthirIbhAvaM prakurute minIyamANopi mitra mamAstu ayaM iti vicintyamAnIpi pacAimati tyajati korthaH pUrva hi mitrabhAvaM kRtvA padyAt tvaritaM mitratva boTayati nanu mA dhavohi kuvApi mitratvaM nehabhAvaM kenApi saha na kartaH saMyogAvipra muktA bhaveyu starhi kathaM mittijjamAyo vamaI ityukta avahi SaT jauvanikAyeSu vrata grahaNasamaye maitrauM vidhAya zithilA cAritve na tAM maitrauM tyajeyu rityarthaH athavA kenApi dharmazikSA zAstrArtha dAnAdinA upakAraH ktaH sa ca hita kArakatvAt mitra prAyastava upakAra lopatvena kRtaghnatvena mitratvaM vamati aviNautasyai tallakSaNaM ityarthaH punaryaH zrutaM labdhvAmAdyati jJAnAbhyAsAdazahAra 8 karoti vidyA madonmatta ityarthaH 7 api zabda saMbhAvanAyAM yaH pApa parikSepau api sambhAvyate pApaiH samiti gupti skhalanaiH parikSi pati tiraskarotau tyevaM zolaH pApa parikSepau samiti gupti virAdhakaM prati tiraskaroti korthaH kadAcit kazcit samiti guptiSu annAni tayA savalati tadA taM prati dhikaroti chidra' dRSTvAnyaM nindatItyarthaH tathA mitreSu api kuSyati mitra bhyopi zikSAdAtvasaMdhebhyaH krudhyati svayaM krodha karoti tAn vA krodhayati 4 punaH satarAM atizayena priyasya mivasya hitAMkakasya gurvAdarapi rahasi ekAnta pApakaM pApaM evapApakaM avarNavAda bhASate korthaH agrata: priyaM vakti * pRSThataH doSaM vakti ityarthaH 8 punaH prakIrNavAdI prakoNa asaMbaI vadatauti prakoNa vAdI athavA pratijJayA ca idaM itya eva ityAdi nizcayabhASaNazIlaH punaH avipAvaparikkhevI avimittama kappaI mappiyasmAvimittammarahamAsa pAvagA padUmavAdauduhile yaddhe luddha aNi gaha * mitra upari kope rausa kara supriyasthApi mitrasya atra ane balI je apaNo gADho mautra ke vAlI ekAMta bhASate azabhaM hitanu paNi ekAMta bhUdU bole nindA kare 8 pratinAvAdau nizcaya bhASAnI vIlaNahAra mitrAdikam TrohakAro stabdhalabdhaH11 rasambhraH 12 sambibhAga rahitaH sakhibhAga na kare rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM0 u014mA bhAga. Page #334 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 'NO. R 8 duhilo drogdhA drohakaraNazaula ityarthaH punastabdho ahaGkArI ahaM tapasvI ityAdi jalpakaH punaluMdho rasayuktA hArAdau lobhI punaranigrahaH akyau katandriyaH punaH asaMvibhAgau sambibhajati AnautAhAraM anyebhyaH sAdhubhyaH prArthayatItyevaM zIlaM sambibhAgau nasambibhAgau asaMvibhAgI AhAreNa svayameva udaraM bibhartI * tyarthaH anya me na dadAti aciyatte iti aprotikaraH darzanena vacanena aproti utpAdayati etairlakSaNai ravinIta ucyate atha caturdazasthAnAnAM nAmAniAha krodhaH 1 krodha sthirIkaraNa 2 mitratvasya vamanaM tyajanaM 3 vidyAmadaH 4 parachidrAnveSaNa 5 mitrAya krodhasyotpAdanaM 6 priyamitrasyaikAnta duSTabhASaNa * mukhe miSTabhASaNa 7 avicAryabhASaNa' 8 drohakAritva 8 ahaGkAritva 10 lobhitva 11 ajitendriyatva 12 asambibhAgitva 13 aprautikaratva 14 6 caturdazasthAnAni caturdazahetUni kAraNAni avinautatvotyAdakAni jeyAni 8 aha panarasahiM ThANehiM suviauM itti vuccaI nauyAvattau acavale amAI akUhale 10 atha paJcadazabhiH sthAnaH suvinIta ityucyate tAni paJcadaza sthAnAni imAni yaH etaiH paJcadabhilakSaNa yaMto bhavati savinauta ityarthaH * prathamaM yaH nIcAvartI nIcaM anukRtaM guroH ziyyA zanAt anucca tatravartita sthAtuM vA zIlaM yasya sa naucAvartI guroH ziyyAta: guro rAzanAt vA nauce zayyAsane zete tiSThati vA ityarthaH 1 punaryo'capalaH na capalaH acapalaH acapalatvaM caturdA bhavati gatvA acapalaH 1 sthityA acapalaH 2 bhASA acapala 3 bhAva acapalaH 4 gatyA acapala: zIghracArau na bhavati 1 sthityA acapala stiSThan api zaraurahastapAdAdikaM acAlayan sthira stiSThati 2 bhASayA acapalaH asaMvibhAgI aviyatte aviNauetti vuccaI / / / ahapannarasahiThANehiM suviNIetti vuccii| nauyAvittIacavale amAI 4 aprautakaraH saghalAine aprotano karaNahAra evambidhI avinauta: kathyate ehavo sAdhu avinIta kahoi 8 atha paJcadazasthAnake e panarahasthAnake sAdhu 4 savinauta iti kathyate suvinIta kahauje nIcatti: 1 namanazIla: gurune name capalapaNe nahIM mAyA rahita 3 akUtuhalaH katUhale karI rahita 4 10 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 ma.u. 15 mA bhAga sUtra bhASA Page #335 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TaukA 323 asatyAdibhASo na syAt 3 bhAvena acapalaH sUtre artha anAgate asamApte satyeva agretanaM gRhAti 4 acapalasvArtha H 2 punaryaH amAyo mAyAsyAstauti mAyo zabha miSTAbAhArAdau AcAryAdInAM avaJcakaH 3 punaryaH akutUhalaH na vidyate kutUhala yasya sa aktUhala kuhaka indrajAla bhagala vidyA nATakA daunAM na navilIkaka ityarthaH 4 // 10 apaMcAhikkhivaI pabaMdhaca na kucaI mittijjamANo bhayaI suyaM laI namalaI 11 punaryo'lpa adhikSipati alpa zabdo'tra bhAvArtha : kaM api na adhikSipati kimapi kaThinairvacanai na nirbhatsayati ityartha: 5 ca punaH pravandha na karoti pracurakAlaM krodhaM na rakSati dIrgha roSau nasyAdityarthaH 6 mitrIyamANa bhajate mitratva kartAraM sevate kortha : yaH kazcit svasmai vidyAdAnAdyapakAraM kuryAt tasmai svayamapi pratyupakAraM karoti kvatanI na syAt ityarthaH 7 dhunaH zrutaM labdhvA na mAdyati madaM na karoti 8 aSTama sthAnaM 11 naya pAva parikale vo nayamitte su kappaI appiyasmAvi mittasma akutUhale // 10 // appaMcAhikkhivatau pbNdhcpkuvvtii| mittijjamANobhayatI mublddunmjjtii||11|| nayapAvaparikkhe vI nayamittesukuppatI appiyasmAvimittama rahekallANabhAsaI // 12 // kalahaDamaravajjae buddhe abhijAigohirimaMpaDi ERRRRRRRRRRRR XXXXRRRRR8X rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA prA saM0 u014 mA bhAga bhASA svalpamapi nAdhikSapati kaThoravacana na bole kadehI 5 krodhava naJca na kurute krodha vadhAra nahIM / mItre yatAmapi bhajyate 7 sarvabhUta jauvAdikasaM mautrAi paNo rAkhe sadAi zrutaM labdhvA na mAdyati 8 zAstramaNaune madana kara sarvathA 11 naca pApa parIkSepau prAcAryAdikanI nindA na kara naca mitra bhyaH kRpyati 8 mitra upara kopa nahIM 10 apriyasthApi mitrasya amitrasya umIlAi kare 11 ekAnta ramya bhASate ekAnta bhalI bhalo vAta kara 12 kalahaDamara * varjitaH kalaha karau varjIta: vacanakalaha na kara buddhivAn saMyamabhAravAhakaH jJAta tatvanI jANavinItaH hImAn lajjAvaMta 14 prati saMlauna pratijJA Page #336 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA rahe kajJANa bhAsaI 12 ca punaH pApaparikSeo na bhapati pApa na paricipati tiraskarotokhevaM golaH pApaparIkSepau samiti gusvAdiSa svayaM sabalanaM * kalA prAcAryAdibhiH zikSyamANaH san prAcAryAdaunAM eva marmodaghATako na bhavati / na ca mitrebhya: kupyati aparAdhe satyapi mitropari kodhaM na ka roti 10 punomitrasya mama mitratvAGgIkRtasya apriyasya ca aparAdhe satyapi pUrvakRtaM muktatamanusmaran rahasi api kalyANa eva bhavya eva bhASate na ca tasya dUSaNa vadatItyarthaH 11 kalaha Damaravajja i budde ya abhijAi gAhirimaM paDisaMlauro suviNau itti vuzaI 12 punaryaH kalaha DamaraM varjayati tatra kalaha vAkya yuha tyajati DamaraM capaTA muSTilattAdibhiryuDa tayorubhayo varjako yo bhavati 12 punarbuddhimAn buddho'vasarajJo bhavati punaryo'bhijAtigo bhavati 8 abhijAtiM kulaunatAM gacchati prApnotIti abhijAtigaH gurukulavAsa sevaka ityarthaH 13 punaryo homAn hI vidyate yasya sa haumAn kaluSAdhyavasAye akAryakaraNa napAyuktA ityartha:14 prati saMlonaH guru sakAze'nyatravAita stato na ceSTate ceSTAM na karoti sa pratisaMlauna ucyate ya etAdRzo bhavati sa vinIta ucyate atha pUrvokta paJcadazasthAnAnAM suvinautatvakAraNAnAM nAmAnyAha guro rAsanAt dravyabhAvato naucAsanopavesanaM 1 pracapalava 2 pramAyitva 3 aktUhalatvaM 4 kasyApi anirbhatsanaM 5 pradIrgharoSatvaM 6 mitrasya upakArakaraNa 7 vidyA madasya prakaraNa 8 AcAryAdInAM marmasthA'nughATanaM / saMloNe suviNIetti buccaI // 13 // vasegurukuleniccaMjogavaM ubahANavaM | piyaMkarapiyaMvAI sasikalaDumarahaI // 14 // * vAn pApaNI indro damai suvinIta iti ucyate te ziSya suvinIta AjJAkArI kahIye 13 vaset guru kulapAse nitya nirantaraM tiSThanti savinIta ziSya * sadAi gurupAse vase yogavAn upadhAnavAn yogavAn dharmavyApAravidhikartA tapo vizeSasUtrapaThanAdau jima upadhAna prauyaMkaraH priyavAdI prema kare prema bole saziyAM labdhaM pahatI te zitha zikhyAne yogya hove 14 yathA yazaGkha payo dugdhaM citaM jima saMkha dUdha bhayo hAbhyAM virAjate dIDa prakAre bAhiri rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 0 4 1 mA bhAga Page #337 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulaTIkA a011 335 mitrAya kodhasya anutpAdanaM 1. aparAdhe satya pi mitrasya amitrasya vA parapRSThe dUSaNasya pabhASaNa 11 kalaha umaravarjanaM 12 gurukulavAsa sevanaM 13 lajjAvatvaM 14 pratisaMlonatva etAni paJcadasasthAnAni suvinItasya jayAni 13 adha suvinautaH kIdRk syAdityAha vase gurukumenicca jogavaM uvahArAvaM piyaM vAI se sikva' lA marahaI 13 sa muniH zikSA laJca arhati zikSAyai yogyo bhavati sa itikaH yo gurukule nitvaM vaset guroH pUjya va vidyAdocAdAyakasya vA kule gacche saMghATake vAyAvajjovaM tiSThet punayoM muniH yogavAn yogo dharmavyApAraH savidyate yasya sa saMyogavAn athavA yogo'STAGgalavaNastadAnityarthaH punaryaH sAdhuH upadhAnavAn upadhAnaM aMgopAMgAdaunAM siddhAMtAnAM paThanArAdhanArtha' AcArasropavAsa nirvi kva yAdi lakSaNaM tapo vizeSaH savidyate yasya sa upadhAnavAn siddhAMtArAdhana tapoyukta ityarthaH punayaH sAdhuH priyaGgaraH prAcAryAdInAM hitakArakaH punaryaH priyavAdI priyo vAdo'syAstIti priyavAdI priyabhASau etairlakSaNairyukto muniH zikSA prApta yogyA bhavati 14 atha bahuzruta pratipattirUpaM AcAraM stavahAra 8 mAha jahAtho saMkhaM mipayaM nihitaM duhI virAyaI evaM bahussue bhikkhU dhammo kittautahA suyaM 15 yayA saMkhe nihitaM payo dugdhaM vidhApi virAjate ubhaya prakAreNa zobhate payo dhavalaM athaca punaH zaMkhepi dhavale atyanta dhavalatvena varNo virAjate evaM amunA prakAreNa zaMkhamadhyadugdha dRSTAMtana bahuzrute bhicau dharmoM jahAsaMkhaMmipayaM NihitaM TuhaovivirAyaI evaM bahusmae bhikkhUdhammo kittItahA suyaM // 15 // jahAse kaMboyAgnaM Ainne bhautarI ujvala thako sobhe evaM amunA prakAreNa bahuzrutI bhikSuH ima bahuzruta sAdhu dharmakorti tathA zrutaM tima sAdhu dharma ane kaurti karaune sobhe 15 yathA akhaH kamboja dezajAtInA jima kambojadesanA upanA akha: avAnAM madhye AkIrNa kathaka: syAt guNaiH prAsakathaka pradhAna sujAta ghoDA mAhi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM 2041 mA bhAga bhASA Page #338 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * yatidharmastathAkautiH zrutaM ca etatpadArthavayaM svataeva bhAsate bahu pracuraM zrutaM zrutajJAnaM yasya sa bahuzru taH tathA evaM gurukulavAsini sAdhau bahuzruta saTaukA * AzrayavizeSAt atyanta zobhate bahuzru te sthitI dharmaH kIrtiryazazca mAlinya na prApnoti atra kaurttiguNanAdhA yazaH sarvatra prasiddhatva iti anayoH kaurti yazasorlakSaNaM jayaM 15 jahAse kaMboyANaM pAsabo kathaesiyA AsejaveNa pavare evaM havai bahumue 16 bahuzru taH sAdhuH evaM bhavati etAdRzo bhavati evaM virAjate evamiti kathaM yathA kaMbojAnAM kAMbojadezodbhavAnA akhAnAM madhye yaH AkoNa : gaulAdiguNApto visaimAtA pityonijatvena samyag AcA 8 rakhAmibhaktAdizAlihotrazAstrokta guNayuktaH kIdRzaH AkoNa: kampaka: laghupASANabhRta kutapa nipatana saMjAtazabdAt natrasyati athavA zastrAdaunAM prahA * rAt nirbhIkaH kathakaH ucyate punaH kodRzaH saH javenavegena samyagatyA pravaraH prakarSeNa varaH zreSTha: yathAhi sarveSu kAMbojadezodbhaveSu akheSu AkauNa : kaMtha 8 ko akho gamanena atyanta pradhAno bhavet rAjAdInAM vallabho bhavet tathA bahuzru topi sarveSAM jJAnakriyAvAM munaunA madhye paravAdinA vAdatrastaH samyak AcAravihAraNa virAjamAna: syAt sarveSAM vallabho bhavedityarthaH jahAiva samArUr3he sUradaDhaparakkama ubhI naMdidhoseNa' evaMha0 17 punaryathA sUraH Aiva * samArUDhaH AkaurNo jAti vizaDadhoTaka sta basamArUDhaH AkoNa samArUDho dRr3haparAkramaH sthiraparAkramI balaM yasya saH sthiraparAkramaH sthirotsAha: kenApi anyasubhaTena na abhibhUyate iti adhyAharaH naca taM pratyAzritopi bhRtyAdivargaH kenApi abhibhUyate kathaMbhUtaH sasUraH ubhayatI vAmadakSiNataH athavA pRSThataH kathaesiyA AsajaveNapavare evaM havadU bahumae / 16 / jahAisa samArUr3he sUredaDhaparakkame ubho naMdighosaNaM evNhv| AkorNasuvinauta pradhAna ghoDo hove akhavegena pravaraH azva ghor3o vege karo pradhAna evaM bhavati vahuzruta zobhe 16 yathA AkorNaH jAtyaturaGgamAvitaM jima asavAra AkaurNa suvinIta ghoDe calyo jima zUrI dRr3haparAkramavAn subhaTaM zUraH parAkramau satvavanta ubha yataH vAmadakSiNapAkheM hAdazatUryanAdena sahitaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #339 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ON 4 agrato vA nAMdIghoSeNa upalakSitaH nAMdI hAdazANi teSAM hAdazANAM ghoSo nAndIghoSastenopalakSitaH athavA tvaM ciraM jIyA ityAdi bandijanoccA u. TIkA ritAzaurvacanaM tasya ghoSa zabda stenopalacitaH yathaitAdRzaH zUraH sarvatra vijayo syAt evaM bahuzru topi sAdhurjinapravacanAvArUDhaH dRDhaparAkramaH dRpyatparavAdi * darzanAt atrastaH paravAdi jaye samarthaH ubhayato dinarajanyo svAdhyAyarUpeNa nAMdoghoSeNopalakSita: athavA ubhayataH pArkhahayoH ziyAdhyayanarUpeNa nAMdau ghoSeNa upalakSitaH athavA pravacanohIpakatvena svatIyaM ciraMjIvatvasau ityAdyAzIrvacanarUpaNa nAMdaughoSaNopalacitaH paratIrthe : parAbhavitu azakyo bhavetra tadAcitopi saGgaH kenApi parAbhavitu na zakyate 17 jahA kareNa parikinne kujare sahihAyaNa balavaMte appaDihae evaM0 18 yathA SaSTi hAyane SASTivA. rSikaH kuJjarI balavAn apratihata: syAt pratidvaMddi gajaiH pratihantuM zakyo na syAt tathA bahu zrutIpi SaSTivarSANi yAvat gajo vaI mAna bala: syAt * kathambhato gaja: kareNubhirhastinIbhiH parikoNaH parivRtaH SaSTihAyana tayA kunnaraH sthiramatizca sthAt evaM bahuzrutopi utpAtikyAdi ca tasRbhirbuddhi bhirvidyAbhivAsahita: varlDa mAnazAstrArtha bala: kenApi prativAdinA jetuM na zakyate 18 jahAse tikkhasiMge jAyakhandha virAyaI vasa he jUhAhibaI: evaM0 18 yathA sa iti vakSyamANo vRSabha: yUdhasya govargasya adhipo virAjate evaM bahuzrutopi vizeSeNa rAjate kadhabhUto vRSabhaH tIkSNazRGgaH punaH kathaM bhUtaH jAtaskandhaH utpanna dhUI raNabhAgaH etAdRzo balo vardaiva bahuzrutopi zobhate kathambhUto bahuzrutaH parapakSabhedakatvena taukSaNe svamata paramata jJAnarUpa / dUbahussue // 10 // jahA kareNu parikimme kujare sahi hAyaNe / balavaMte appaDihae evaM havaDUbahumue // 18 // jahA se 8 bihu pAse hAdasatUryanAde karI sobhe evaM bhavati bahuzru taH ima vahu thu tasobhe 17 yathA hastI hastanaubhiH parivata: jima hathaNaune parivAra parivakho bhASA thako kucaraH hastau SaSTi hAyanaH SaSTi varSAyuH jima hAtho sAThivarSano valavAn apratihato bhavati anerA verI hAthI parAbhavI sake nahIM evaM bhavati bahu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 2014mA bhAga, Page #340 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulToyA zAstra eva yasya sa tIkSAgRGgaH punaH kazvambhUtI bahulataH jAtaH utpanI gaNasya kAryarUpadhuraM pratidhaurayikatvena puSTaH skandhI yasya sajAtaskandhaH punaH kozo bahudha to yayAdhipatiH yUthasya caturvidha saGkAsya adhipati yUMdhApatiH evaM bahuzru to yUthAdhipa vRSabhavat AcAryAdipadavI prAptaH san virAjate 18 jahAse tikkha dADhe udamA dupyahaM sae sauhe miyANapavara evaM0 20 yathAsiMho mRgANAM araNyajIvAnAM madhye pravara: pradhAnaH syAt evaM bahuzru topi siMha iva anyatIrthAya mRgANAM madhye prakarSeNa zreSTaH syAt kathaMbhUtaH siMhaH tIkSaNadaMSTra: punaH kIdRzaH siMhaH udayaH utkaTaH punaH kathambha taH dupahaMsyakaH durabhibhava: anya |vairduSya: duHsaha ityarthaH bahuzrutopi siMhaiva kathambhU to bahuzrutaH tIkSNAH saptanayavidyA rUpA daMSTrA yasya sa tIkSNadaMSTraH ataeva utkaTa: durjayaH tiksa siMge jAyakhaMdhe virAyaI / vasahe jUhAhivaI evaM havaDU bahumue // 16 // jahAsatikkha dADhe udagge TuppahaMsae sauhe miyANa pavare evaM havaI bahummue // 20 // jahA se vAsudeve saMkha cakka gayAdhare / appaDihaya bale joha evaM havaDU zrutaH ima e hAthone dRSTAnte karau anyadarzanIye ajaya huve bahuzru tasAdhu 18 yathA sa: tIkSNaH zRGgaH jimatauthAsau gaDAno dhaNI jAtopacitabhUtaH skandho' syeti vRSabhaH upacitasthUla skaMdhe karo virAjIta che vRSabhaH yUthAdhipati: jima vRSabha gAyanAyutha mAMhi sobhe evaM bhavanti vahuzrutaH imavahuzru ta huve 18 yathA tokSNa daMSTraH jima tokSNa dAr3hasahita: udagraH utkaTo ataeva duHpradharSako anyai durabhibhavanIyaH anere jIveM parAbhavausake nahIM yathAsiMho mRgANAM pravara: jima sauha mRgamAhi pradhAna eva bhavati bahuzru ta: 20 yathA savAsudeva jimate bAsudeva sakha 1 cakra 2 gadAdharaH saMkhacakragadApramukha e dhAra aprati hatabalayodaH kiNahI jautva na jAI isyu mahAsubhaTa huve evaMvidhaH bahuzru to bhavanti 21 yathA sa caturantaH jima cakravarti caturaGgiNI senAno nAyaka rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41mA bhAga Page #341 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 326 sa TaukA * punaH kathambhU to bahuzrutaH duHprahaMstrakA anya tIrthe duzthaH kalita mazakya ityarthaH 20 jahAse vAsudeva saMkhacaka gayAdhara appaDihayaH bale joha evaM0 21 8 yathA sa prasido vAsudeva: apratihatabala: syAt apratihataM kenApi anivAritaM balaM yasya sa apratihatabalaH evaM bahuzrutIpi kenApi paramatinA ani * vAritabala: syAt kIdRzo vAsudevaH zaMkhacakra gadAdharaH vAsudevastha hi ratnasaptakaM syAt cakaM dhaNuhaM khaggo maNau gayA hoitahayavaNamAlA saMkho sattai mAi' rayaNAI vAsudevasma 1 atra trayANAM eva grahaNaM bahuzrutena sAmbArtha saptAnAM madhye trayANa eva prAdhAnya mapyasti puna: kaudRzo vAsudevaH yodhaH yudhyati patra na pratisaMharatauti yodhaH yadukta yuke sUrA vAsudevAH khamAsUrA: arihantAH tapasUrA aNagArA: bhogasUrA cakkabaTTI vAsudevohi svazarIreNa yuddha katvA bhavana jayatItyarthaH evaM bahuzrutopi vAsudeva vat kozo vahuzrutaH saMkhacakra gadAtulyAni ratnatrayANi jJAnadarzanacAritrarUpANi dharatIti zaMkhacakragadAdharaH punaH kohayo bahuzruto bodhaH antarajA patra ghAtakaH atra bahutha tasya vAsudevopamAnaM 21 jahAse cAuranta cAvahI mahaTiyA ca uda sarayaNAhivaI evaM0 22 yathA sa iti prasiddha cakravartI virAjate ityadhAhArastathA bahubhutopi virAjate kIdRzazcakuvartI cAturantaH caturbhi haya gaja raSapadAtibhiH senAMgaiH anto'roNAM vinAzayasya sacAuraMta: caturaMta eva cAturaMtaHpAsamadra' pAhimAcalaM vividhavidyAdhara banda gIta kauti tayA eka cchava' SaT SaNDarAjyapAlakaH cAturantaH punaH koyayavartI maharDikaH mahato RDiyasya sa maharDikaH catuHSaSTi sahavAntaH pura rauNAM yayyAsa vaikiya bahussue // 21 // jahAse cAu rate cakkavaTThI mhiddie| caudasa rayaNA hivaI evaM havaDU bahussue // 22 // jahA se sa cakravarti mahARddhinI dhaNo cakravarttine moTI RSi huve catuIyaratnAdhipatiH sthAt caUde ratnanavanidhAnanI adhipati hoi sukha bhogave evaM bhavatI bahu zruta 22 yathA sahasrAca: jimate iMdra sahasAca: hajAranevanI dhaNI baccahasta daityaparaMdamanaH vajahAthane viSe rahe daitvane viNasADe pakradevAdhipatI: rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA thA saM0 u014 mA bhAga Page #342 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a011 340 sUtra bhASA 'zakti' vidhAya ramamANaH vaikiyAdi RSi sahitaH ityarthaH divyAnukAri lakSmIyukto vA punaH kIdRma yakuvarttI caturdazaratnAdhipatiH caturdazaratnAni amU senApati 1 gRhapati 2 purohita 3 gaja 4 haya 5 sUtradhAra 6 strI 7 cakra 8 chatra 8 carma 10 maNi 11 kAkinI 12 khaGga 13 daNDa 14 eteSAM ratnAnAM svAmI evaM bahuzrutopi kohayo bahuzrutaH caturbhiH dAnazIla tapo bhAvalacaNeorantacatasRNAM gataunAM yasya sa caturanta yaturanta eva cAturantaH caturdazaratnAdhipatiH caturdazapUrvarUpANi ratnAni teSAmadhipa ityarthaH punaH kIdRzI bahuzruta: maharddhikaH mahatyaH RSayaH zramarSoSadhiva prauSadhikhelauSadhyA dayo yasya samahardika labdhi Rddisahita ityarthaH athavA mahato RDijJAnasampattiryasya sa mahaddikaH 22 jahAse sahasraka vajjapANI purandara sake devA hi vaI evaM0 22 yathA sa iti prasiddha, zakra indro virAjate tathA bahuzru topi virAjate kIdRzaH zakraH sahasrAcaH sahaya' akSauNi yasya sa sahazrAcaH sahazranetraH kIdRzaH vavyapANiH vajrazastra hastaH punaH kIdRzaH purandaraH purANi daityanagarANi dArayati vidhvaMsayatauti purandaraH daityanagara vidhvaMsakaH punaH kaudRzaH devAdhipatirdeveSu adhipati devAdhipatiH deveSu adhika kAntidhArI atha kodRzo bahuta zakuH sahasraM akSauNi tajJAnAni yasya sa sahazrAcaH sahazrasaMkhya racibhirneva riva zrutajJAnabhedaiH pazyatItyarthaH punaH kIdRzo bahuzruta zakuH vacapANiH vayaM vaJcAkAraM pANau vasya sa vajrapANiH vidyAvata: pUjyasya hastamadhye bajcalacaNasya sambhavAt punaH kathaMbhUto bahuzrutaH zakuH purandaraH puraM svatanuM dArayati tapasA durbalokarotauti purandaraH tapasvI ityarthaH hasmakve vajjapANau puraMdare / sakke devA hivaI evaM havadra bahumue // 33 // jahA se timiraviddha' se uttite divAyare / zakra iMdra devatA mAMhi adhipati huve evaM bhavati bahuzruta 22 yathA saH timirAndhakAravidhvaMsaka jima divAkaraH sUrya andhakAra pher3e tima uGgha gacchan dinakaraH sUryaH uco car3hato sUrya tima tejasA jalateva bvAlAmutyavaH ima bahuzruta: ajJAnarUpa andhakAra TAle tapateje karo daupe bahuta 24 yathA sa ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA zra0 sa0Da0 41 mA bhAga Page #343 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a011 241 sUva bhASA ********* punaH kathaMbhUto bahuzra uta zakradevatAdhipatiH deveSu sarvasAdhuSu adhipati adhikaH sarvasAdhUn adhikaM yathA syAttathApAti racatIti devAdhipatiH risauhi devAya samaM vivittA ityukta devAH adhikaM pAMtirakSanti sevAM kurvanti upadravebhyo racanti harike bala sAdhuvat vaiyASTatya kurvantauti devAdhipatiH devai rapi pUjyate ityarthaH 23 jahA se timiraviha se uttinte divAyare jalanta ivate evaM evaM0 24 yathA sa iti prasiddha uttiSThan udgacchan divAkaraH sUrya stejasA jvalan jvAlAbhi sasarpyan iva virAjate tathA bahuzru topi rAjate kathaMbhUtaH sUryaH timiraM andhakAraM vidhvaMsate itya vaMzaula stimira vidhvaMsI athavA timirasya vidhvaMso yasmAt sa timiravidhvasaH atha bahuta eva divAkaraH kaudRk syAt kathaMbhUto bahuzruta sUrya strimiraM mithyAtvAndhakAraM vidhva Msayatoti tibhiravidhvaMsaH kiM kurvan uttiSThan kriyAnuSThAnAdau pramAdI bhavan punaH kIdRzo bahuzruta divAkaraH kiM kurvan drava tejasA dvAdazavidha tapa stejasA mAhAtmyenavA jvalan dedIpyamAnaH parivAdibhirdraSTuM api azakya ityarthaH 24 jahAse uDubaIcande nakkhatta parivArie paripurNa pusamA saue evaM ha0 25 yathA pUrNamAsyAM rAkAyAM uDupatiH candrobhavati janAhvAdako bhavati candati zrAcAdayatIti candraH anvarthanAmA bhavati tathA topi pUrNimAsyAM samaktaprAptau pratipUrNaH uDupatiriva candro bhavati bhavyajanAvAdako bhavati kohama uDupatiH nacatra graha tArakAdibhiH pariSkRtaH pari vArojAto'syeti parivAritaH iti vA punaH kIdRzaH ur3apatiH pratipUrNaH Sor3azakalAbhiryuktaH pUrNomAsaH saMsAro yasyAM pUrNamAsI samyakka labdhirUpAyAM pUrNa jalate dUva teeNaM evaM havadra bahummae / 24 / jahAse uDuvaI caMde nakkhate parivArie / paDipumse pusNamAsIe evaM havadU nakSatrapatiH candra jimate uDupati graha nakSatrano khAmI candramA nakSatra parivAraparivRtaH nacatrano parivAra tithe karau paravasyo dhako pratipUrNa pUrNamAsi pUrNa pUnimane daune zobhe evaM bhavati bahuzruta 25 yathA sAmAnikAnAM lokasamUhAnAM jima lokanA gharamAMhi koSTAgAreSu dhAnyAzrayaH suSTa, dasyu mUSakAdibhyaH ****************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #344 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TokA mAsyAM bahuzrutarUpa uDupatirbhavya janAvAdako bhavatautibhAvaH punaH kIdRzo bahuzrutor3apatiH sAdhubhirnakSatrariva parivataH sahitaH punaH kIdRzI bahuzrutor3a a.11 patiH pratipUrNaH sarvadharma kalAbhiH saMpUrNaH ityarthaH 25 jahAse sAmAiyANa kuDAgArasurakkhie nANAdhana paDipusma evaM0 26 yathA sa iti prasiddhaH sAmAja 342 kAnAM mahApTahasyAnAM koSTAgAro virAjate tathA bahuzru topi virAjate samAyojana samUhastaM'hatauti sAmAjikA kauTambikAnAM kathambhUtaH koSTAgAraH * surakSitaH sutarAM atizayena caura mUSakAdibhya upadravebhyo rakSitaH surakSitaH punaH kIdRyakoSTAgAraH nAnAdhAnya pratipUrNaH caturvizatidhAnyaiH pratipUrNI bhRtaH atha bahuzrutaH kIdRzaH surakSitaH sutarAM atizayena gaccha saMghATastha munibhiryatnena rakSita; punarnAnAprakAre raGgo pAGgAdirUpairdhAnya pratipUrNa ityarthaH26 jahAse dumANapavarA jamba nAma sudaMsaNA aNADhiyasma devasma evaM0 27 yathA drumANAM madhye jamba nAmA sudarthanA itya paranAmA drumocaH pravaraH bhussue|25| jahAse sAmAiyANaM koTThAgAresu rkkhie| nANAdhama paDipuskhe evaM havaDU bahusmae / 26 / jahAse du mANa pavarA jaMbUnAma sudaMsaNA / aNADhiyasma devasma evaM havaDU bahusmae / 20 // jahA sA naINa pavarA salilA sAgaraM sakalayAdrakSita: koThAramAhi bhalo paricorAdika udarAdika thako vastu jale karau rAkhe nAnAdhAnya pratipUrNaH nAnAprakAranA dhAnyateNe karau bhasyA dhako 8 sobhe evaM bhavati bahuzrutasAdhu26 yathA sa drumANAM madhye pravarA jima saghalA vRkSamAMhi pravara pradhAna sobhe jaMbU nAmAbhidhAnena sudarzana nAmAbhidhAna: jaMbUDU * senAme bIjo nAma mudarzana anAdRtasya anADhoyAise nAme devatA tehanu thAnaka evaM bhavati bahuzruta sAdhu 27 yathA zItA nadInAM madhye pravarAH jima * sautA nadI sarva nadImAMhi mukhya salilA samudragAminI bhavati salilA kahI pache nadIsAgara samudramAhe jAi sautA pUrvavAhinI sautodA pazcimavA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.na. 14 mA bhAga sUtra bhASA Page #345 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a011 ra pradhAnaH zobhate tathA bahuzru to sarvamuninA madhye pradhAnI virAjate sa ca jambU sudarthanA nAmA bakSaH anAhikasya jamba dIpAdhiSTADha devasya vartate tastha hi jampa hIpAzritatvena sarvakSebhyaH pradhAnatva jaya mityarthaH bahuzrutopi miSTaphala sadya siddhAntArtha phaladaH devAdibhirabhigamyaH 27 ja * hAsA naINapavarA salilA sAgaraNamA sauyA naulavantappavahA evaM0 18 yathA sA iti prasihA nadInAM madhye sautA nAnI nadI pravarA pradhAnA zobhate tathA bahuzrutIpi thobhate kathambhUtA sautAnadI salilA salilaM pAnauyaM asyAH astauti salilAnitya naurA punaH kathambhUtA sautA 4 sAgaraNamA sAgaraM gacchatauti sAgaraMgamA punaH kIdRzA sautA saulavanta pyavahA naulavataH parvatAt pravAho yasyAH sA naulavat pravAhA naula parvatAduttIrNA ityarthaH bahuzrutopi sAdhUnAM madhye pradhAnaH nirmalajalatulya siddhAnta sahitaH punaH sAgaramiva muktisthAnaM gAmau punarbahuthu to 4 naulavat parvatasadRzobratakulAt prasUta: uttama kulaprasUtI hi sadvidyA vinayaudArya gAMbhIryAdiguNayuk syAt 28 jahAmena gANapavara sumahaM maMdara 4 girau nANo sahi pajjalie evaM hava. 28 yathA sa iti prasiddhI nagAnAM parvatAnA madhye sutarAM atithayena mahAn ucca staro mandarI bhairu giri * meru parvata: zobhate tathA bahuzru topi zobhate kathaMbhUto meruH nAnauSadhI prajvalita: nAnAprakArAbhi rauSadhaubhiH zalya vizalyA sacIvanI saMrohiNI 4 citrAvalI viSApahAriNI zastra nivAriNI bhUta nAga damanyAdibhi mUlaubhiH prajvalito jAjvalyamAnaH evaM bahuzruta: sarva sAdhUnAM pravaro guNe gmaa| sauyAnIlavaMta pavahA evaM havaDhU bahussae 28 jahArI nagANa pavare sumahaM maMdarI girI nANo sahi panjalie 4 hinau sautA sotodA naulavaMtodbhavAsotA nadI naulavaMta parvata hutI upanI jIma sarva nadI mAhi tugamai tima bahuzruta gacchamAhe sobhe susAdhu * 28 yathA saiti prasiddho nagAnAM parvatAnAM madhye sutarAM atizIye mahAt uccasta romaMdaromara girimeruparvata: zobhate nAnauSadhibhi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #346 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * pravarI guNairuccaistaraH zrutasya mAhAtmyena atyanta sthiraH paravAdivAdavAtyA acala: anekalabdhyatizayasiddhi rUpAbhi rauSadhaubhi mithyAtvodhakArapi a011 * vayasvAmi mAnatuMga kumudacandrAdivat jainazAsana prabhAvanArUpa prakAzakArakaH 28 jahAse sayaMbhuramaNe udahI akkha zrodae nANArayaNa paDipusa evaM030 344 yathA sa iti prasiddhaH svayaMbhUramaNa nAmA caramodadhi virAjate tathA bahuzru topi virAjate kathaMbhUtaH svayaMbhUramaNodadhiH akSayaM zAkhataM avinAzi udaka jalaM yasya sa akSayodakaH punaH kathaMbhUtaH svayaMbhUramaNa samudraH nAnAratnapratipUrNaH vahuprakAraiH asaMkhya mANikyata: tathA bahuzru topi svayaMbhUramaNa iva kathaM bhUtaH vahucuta: akSayajJAnodakaH aJcayajJAna jalaH punarbahuzrutaH svayaMbhUramaNa samudravat nAnAprakArAtizayarUparatnaiH saMpUrNaH 30 samuhagaMbhaurasamAdurAsayA __ evaM havaDhU bahumue 26 jahAsa sayaMbhu ramaNe udahI akkhodae nANA rayaNa paDipuse evaM havaDU bahussue 30 samudda gaMbhIrasamA durAsayA acakkiyA keNai duppahaMsayA muyasa pumA viulamma tAiNo khavitta kammaM gaimuttamaMgayA 31 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga bhASA prajvalitaH nAnAprakAranI auSadhI ane ratna tiNe tejavaMta thako jAjulyamAna dopato zobhe evaM bhavati bahuzru ta 28 yathA sa svayaMbhu ramaNa samudra jaumate svayaMbhu ramaNa samudra jalakSayarahitaH akhUTapAMNo ke je samudne viSe nAnAratna : marakatAdibhiH pratipUrNaH syAt nAnAprakAranA ratna tiNe karI bhayo ke 8 evaM bhavati bahuzruta: 3. samudragAMbhIryasamAH sadRzAH anAkalanIyAH samudranI pari gambhIra cha anAkalanIya koikalau sake nahIM pariSahAdinAkenApi parAbhavaM kata na samarthAH kiNI parisahe parAbhava karau sakoi nahIM parisaha koi jaihane jItau sake nahIM 7 tena pUrNa vistareNa nAyago rakSakAH siddhAnta karIne pUrNabhayA pUrvajovanA rakSaka capayitvA karma sarvakarma capAvaune uttamAM gatiM gatAH uttamagatine viSe gayA 31 tasmAt va taM paThanIyaM tiNe kAraNa Page #347 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a011 245 sUtra bhASA [acakkiyA keNadra duSpahaMsayA suyassa puskhA viulasma tAiNo khavitta kammaM gaimuttamaM gayA ] 21 etAdRzAH zra utasya pUrNAH bahuzrutAH uttamAM gatiM gatAH pradhAnaM sthAnaM mukti prAptAH kiM kRtvA karmANi cipayitvA zrutasya pUrNaH ityatra tRtIyAsthAne SaSTau zrutena zrutajJAne pUrNA : koTTazasya zrutasya vipulasya vistI rNasya anekahetuyuktidRSTAMta utsargavAdanayAdyaneka rahasyArthayuktasya kaudRzAH bahuzrutAH samudragambhaura samAH samudrasya gAmbhIryeNa tulyAH samudragambhIrasamAH punaH interrH durAzrayAH kenApi paravAdinA kapaTaM kRtvA na AzrayaNIyA kenApi ThagituM zakyAH ityarthaH punaH kathaMbhUtAH acakitAH atrAsitAH paroSa hai svAsaM aprApitAH punaH koTTazAH duHprahaMsyAH parivAdibhiH parAbhavitumazakyAH etAdRza zrutajJAnadharAH mokSaM gatAH gacchanti gamiSyanti 31 [tamhAsu zramahiTThilA uttamaTThagavesae jeNapyANaM paraM caiva siddhi saMpAuNijjA settivemi] 32 uttamArtha gaveSako mocArthI pumAn tasmAt bahuzrutasya mokSaprAptiyogyatvAt zrutaM siGghAntaM adhitiSThet uttamaJcAsau zrarthakha uttamArtho mocArthastaM gaveSate iti uttamArthagaveSakaH yena zrutena AtmAnaJca punaH paramapi siddhi N prApayet mokSaM gamayet korthaH bahuzrutaH svayamapi mokSaM prApnoti anyaM api svasevakaM mokSaM prApayatItyarthaH ityahaM bravImi iti sudharmAsvAmI jaMbU svAminaM pratyAha 32 ii bazrutapUjAkhya N ekAdazaM adhyayanaM saMpUrNa // 11 // iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zraulIkIrtti gaNiziSya lakSmIvallabhamaNi viracitAyAM bahuzra utapUjAdhyayanasyArthaH saMpUrNaH // 11 // atha dvAdazaM prArabhyate ekAdaze bahuzra utapUjA proktA // atha dvAdaze bahuzrutenApi tapo vidheyaH iti ekAdazaddAda tamhAsuya mahiTThe jjA uttamaTTha gavesae jeNappANaM paraceva siddhiM saMpAuNejjAsettivemi32 bahussuyajjhayaNaMsammattaM // 11 // sAnta bhaNa' uttamArtho mocaH tasya gaveSakaH uttama artha mocatehanA gaveSaka jove ke yena kRtvA AtmAnaM paraca jiye siddhAnte karau ApaNA AtmAne ane parazikSAdIkane siddhiM prApayati nistArayati ityarthaH muktiH samprAptaH iti samAptau bravImi 32 iti zrI bahuzrutAkhyamadhyayanaM saMpUrNam // 11 // 88 ****************************X**X*X**X************* rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A. saM0 u014 mA bhAga Page #348 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a012 zayoH sambandhaH atonAdhyayane tapo maahtmymaah| harikezabalasAdha stapasvI babhUva tatsambandhI yathA mathurAnagaryA' zonAma rAjA viSayasukha virata: * sthavirANAmanti niSkAntaH kAlakramaNa gautArtho jAtaH pRthvImaNDale paribhraman hastinAgapura prAptaH tatra bhikSAnimitta praviSTaH tatra ko mArgoM pratIvo *Nosti uSNakAle kenApi gantu na zakyate unmArgasya hutavaha iti nAma sanAtaM tena muninA sannamavAkSasthitaH somadevAbhidhAnaH purohitaH pRSTaH kimetena mArgeNa brajAmauti purohitena cintita yadyasau hutavahamArge gacchati tadA dahyamAnamamu pazyato mama kautukamanorathaH pUrNI bhavatIti atastena sa eva mArgo nirdiSTaH Iyopayukto munistenaiva mArgeNa gantu pravRtta: labdhipAtrasya pAdaprabhAvatastAdRzopi mArge zAnto babhUva tasmin mArge zanaiH zanaizcalanta muni vaucca sa purohitaH svAvAsa gavAkSAduttIrya khapadAbhyAM taM mArga' spRSTavAn himavacchautalo mArgaste na jAtaM munipAdamAhAtmyaM evaca cintitaM hA mayA pApakarmaNA puNyAtmano'syakodRzo mArgaH prakAzitaH paramasya pAdaspAdeva mArgatApopazAMti rjAtA tato yadyahamasya thiyo'bhUvaM tadAmAma tatprAyazcittaM bhavatIti ciMtayitvA tasyamuneH puraH svapApaM prakAzitaM pAdau ca praNato muninApi tasya samyagdharmaH prakAzitaH jAtaM saMvegena tena somadevena tasya naraMti bedIkSA grahautA cAritra' vizeSAtyAlayati paramahaM brAhmaNatvAduttamajAtiritimadakurute paranaivaM bhAvayatiguNe ruttamahAyAMtinanujAti prabhAvataH caurodadhi samutyavaH kAlakUTaH kimuttamaH 1 kiMca kozeyaM kvamijaM suvarNa mupalApi goromataH paMkAttAmarasaM zazAMkamudadhe riMdIvara gomayAt kASTAdagnirahe: phaNAdapi maNirgIpittato rocanA jAtA lokamahArghatA nijaguNaiH prAptAzca kiM janmanA 2 evaM paramArthamabhAvayan sajAtimadastabdhaH somadevaH kiyatkAlaM saMyamamArAdhya kAlakramaNa mato devo jAta stava cirakAlavAnchitasukhAni bhuktavAn tatAto gaGgAtaura harikezAdhipasya balakoSTAbhidhAnasya caNDAlasya bhAyAH gauryAH kuco samutpannaH sAca svapne phalitaM Amaca dadarza svaprapAThakAnAMca kathitavato tairata tava pradhAnaputro bhaviSyatIti kAlamAse dArako rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM07* 41 mA bhAga Page #349 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 347 jAta jAtimadakaraNenAsya caNDAla kulotpattirjAtA sa bAlaH saubhAgyarUparahito bAndhavAnAmapi hasanIyaH tasya bala iti nAma pratiSThitaM saca vardhamAnaH prakAmaM klezakAritvena sarvveSAmuddegakArau jAtaH anyadA vasantotsave prApte cANDAlakuTambAni vividhakhAdyapAnakaraNAya purAdvahirmilitAni santi sa bala nAmA bAlakaH paravAlaissamaM kleyaM kurvvan jAtihaDe rniryUTa: dUrastha: sa vilAsakrIDAparANi parabAlAni pazyati paraM madhye samAyAtu N na zaknoti afar sare tatra sarpo nirgataH saviSa iti kRtvA cANDAle maritaH punastatra pralambamalazikaM nirgataM nirviSamiti kRtvA tairnavinAzitaM tAma maraNaM dRSTvA tena balabAlenacintitaM nijenaivadoSeNaprANinaH parAbhavaM sarvatraprApna uvanti yadyahaM sarpa sadRzaH saviSastadA parAbhavapadaM prAptaH yadyalasikaniraparAdho bhaviSyaMstadA na me kathitparAbhavo bhaviSyaditi samyagbhAvayastasya jAtismaraNamutpannaM vimAna vAsasukhasma tirmArgamA gataM jAtimadavipAko'pi jJAtaH sambeogamAgatena docA gRhotA sa harikethaubalaH zuDakriyAM pAlayan SaSThASTamadazamaddAdazamAsAdita pastapan krameSu vihAraM kurvan vArANasIM nagarIM prAptaH tatra tindukavane maNDikayacaprAsAde sthito mAsacapaNAditapaH karoti tadRguNAvarjitazca yacastaM maharSi nirantaraM sevate anyadA tatra bane eko paro yacaH prAghUrNa kaH samAgataH tena maNDakayakSasya pRSTa kathaM tvaM maddane sAmprataM nAyAsi tenokta N zrahamiha sthitamimaM muniM seve etadguNAvarjitaJcAnyatra gantu notsahe sopyAgantuko yacastadguNAvarjito babhUva zrAgantukayakSeNa maNDikayacasyokta' etATTamA munayo nepi santi tatra gatvA zradya tAn sevAmahe ityukkA dAvapi tau tatra gatau vikathAdi pramAdaparAste tatra tAbhyAM dRSTAH tebhyo viraktau tau yakSau pazcAttatrA gatya harikezobalaM mahAmuniM praNamataH pratyahaM sevatesma anyadA tava yaccAyatane vArANasIpati kauthalikarAjaputrau bhadrA nAstrI nAnAvidha parajanAnugatA pUjAsAmagrIM gRhItvA samAyAtA yakSa pratimAM pUjayitvA pradakSiNa' kurvvanto malaklitra vastragAtraM dussahatapaH karaNakathaM kurUpaM taM mahAmuniM dRSTvA zUlka taM ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #350 -------------------------------------------------------------------------- ________________ "0 . . 20 . u TIkA nisasarja yazeNa cintitaM yaM mahAmuniM tirasphurute ato mayA zikSaNIyeti adhiSThitA tena yakSeNa asamaJcasaM pralapantI dAsIbhirutpAdA rAjagRhaM * nautA rAjA mantrikA vaidyAca AkAritAH taicikimAyAM vatAyAmapi na tasyAH kaci hizeSa jAtaH atha tasyA mukhe saMkrAto yakSaH spaSTamevamAha anaya madAyatanasthito mahAnubhAvaH saMyamInindita: yadIyaM tasya saMyamina: pANigrahaNa kurute tadA mayAsthA vapumucyate nAnyatheti cintitaM rAmrA RSipatnI bhUtvA apauyaM jIvatviti bimRzya yakSavacanaM rAjJA pratipanna sA khastha zaraurA jAtA sarvAlaGkArabhUSitA gRhItavivAhopakaraNa mahAvibhUtyA yakSAyatane gatA tasya maharSeH pAdau praNamya evaM vijJapti cakAra he maharSe tvaM makarakaraNa rAhANa muninA bhaNitaM bhadra budhajananindatayA anayA saGkathayAlaM apica ye 8 sAdhava ekasyA vasatau svIbhiH samaM vAsamapi necchanti tena sAmprataM karakareNa kathaM gRhNantisiddhivadhU baharAgAH sAdhavaH kathaM azucipUrNAma yuvatIsa rajyati athatena yakSeNa tasyamaharSeH zarIraM pracchAdya tatmadRzaM bhinnarUpaM vikuyaM karakaraNa jagahe ekarAtri yAvadhitA prabhAte yakSIdUrIbhUtaH svAbhAvikarUpI yota stAmAha bhadre ahaM saMyamaunaiva strausparza vidhAzadhyA karomi na mayA tvatkaraH kareNa gRhItaH kintu manatena yakSeNa va tva' viDambitA sa ca sAmprataM dUra gataH mattasva dUre bhava maharSiNetyuktA sA prabhAva sarvamiva manyamAnA bhRzaM vikhivA rAjorAhe gatA sarva tat svarUpaM rAjJogre Acakhyau tadAnIM rAjJaH pura upavi Tena rudradeva purohitenokta rAjaviyaM RSipatnau tena muktA brAhmaNAya dIyate tato rAnAM sA tasyaiva dattA purohitopi tayAsaha viSayasukhamanubhavan kiyantaM kAlaM ninAya anyadA tasyA yajJapatrautvakaraNArtha yajastena kartumArabdhaH tatra yajJamaNDape dezAntarebhyo anekabhaTTAH savAH samAyAtAH tadartha bhojanasAmagrI tatra praguNaukatA asminavasare taba maharSi rmAsopavAsapAraNake gocaryA bhaman yajJamaNDapa samAyAtaH ityAdikathAnakaM harikezIbalasyokta zeSakathAnaka sUtrAdevAvameyaM sUtra [sovAgakulasa bhUtro guruttaradharo muNau harie sabalo nAma Asau bhikkhU jii diyo 1 sa harikezabalo nAma prasiddhI bhikSurAsIt rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 la* 41 mA bhAga Page #351 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cha TIkA kaudRzaH saH sAdhuH jitendriyaH punaH kIdRzaH zvapAka kulasambhU taH khapAkazcANDAla stasya kule samma taH punaH kIdRzaH muniH manyate jinAjJAM iti muniH jinAnnApAlakaH ityarthaH jitAni indriyANi yena sa jiteMdriyo viSaya jetA punaH kIdRzo guNatrayadharaH guNatrayaM jJAnadarzana cAritvAkhya dharatauti guNatraya dhara) [irie saNabhAsAe uccAra samiIsaya jI AyANa nikve ve saMjo susamAhio] 2 punaH kathaMbhUto harikezabalo muniH ISaNa bhASIccAra sa mitiSu jo iti yato yatnavAn IryA ca eSaNA ca bhASA ca uccAraca Iya'SaNA bhASoccArAsteSAM samitayaH samyag vyavahArA IyaiSaNA bhASoccAra samitaya svAsu IraNaM IryA gamanAgamanaM tasya samitI gamanAgamana vyavahAre yatnavAn eSaNa eSaNA AhAragrahaNaM tatra samitiraSaNA samitistatra yanavAn evaM sovAgakulasaMbhUyo guNuttaradharo mugii| hariesabalo nAma AsI bhikkhU jiIdio // 1 // iriesaNabhAsAe uccAre samiIsuya / jo pAyANa nikleve saMjo susamAhitI // 2 // maNagutto vayagutto kAyagutto jiiidio| bhikkha *caNDAlakulo ava: sopaakkhii| caNDAla tehane kule upano sarvottama guNadharomuniH sarva uttama je guNa tehano dharaNahAra ke sAdhu harike zavalonAma harikezI caNDAlanI jAti ke balIsyo nAma ke AsIt abhUt bhikSuH jitendriyaH AsIt huo sAdhu jinendriyaH ApaNA iMdri jityA cha / vaiSaNA bhASAyAM pUryA samati eSaNA samati bhASA samati purISa samitiSu ca uccArapA savaNa samitineM viSe yatna vAn grahaNe mocane ca bhADA pramukha mUketo pUMjauneM mUkele to pUMjIne liI saMyamAnvita susamAdhita sataraha vidhi saMyama pAle samAdhi vaMtache samAdhi mAMhi vartake 2 mano guptavAn mana jehane gupta ThAmiche vacan guptavAn vacana jaihane guptake kAya guptavAn jiteMdriyaH kAyA jahanauM guptake rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #352 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a012 250 sUtra bhASA bhASA samitau bhASA vyavahAre yatnavAn bhAsAe ityaca ekAra: ArSatvAt tiSThati uccAra samiti mUtrapurISAdi pariSTApana vidhI yatnavAn punaH kIdRzo harikezabalaH sAdhuH AdAna nikSepe vastrapAtrAdyupa karaNa grahaNa mocane saMsamyak prakAreNa yataH saMyataH saMyamau punaH kIdRzaH sutarAM atizayena samAdhitaH samAdhisahitaH cittasthairya sahita ityarthaH paJcasamiti yuktaH susAdhurastotyarthaH 2 [maNagutto bayaguttI kAyagutto jiindizrI bhikkhaTThAvaMbhadrami janavADa muvaDio] 2 punaH kIdRzo mano guptaprAguptaH punarvacana guprAguptaH punaH kAya gumaprAguptaH punaH jitendriyaH etAdRzI harikezavalaH sAdhubhikSArthaM brAhmaNAnAM ivyA brAhmaNe jyAtasyAM brAhmaNejyAyAM brAhmaNa yajJapATake upasthitaH tatra brAhmaNA yajJa' kurvanti tatra yajJapATakeH prAptaH mano guptayAguto ganoguptaH vaco guptaprAguptau bacoguptaH kAya guptaprAguptaH kAyaguptaH ityatra sarvatra madhyapadalopau samAsaH 3 [taMpAsi UNamejjanta' taveNa parisosiyaM pantovahi uvagaraNaM uvahasanti zraNAriyA ] 4 taM harikezabalaM sAdhuM ebjanta AyAtaM pAsi UNa dRSTvA zranAryAH duSTA; brAhmaNA upahasanti upahAsaM kurvanti kodRzaM taM tapasA parizoSitaM tapasA durbalokkataM punaH kIdRzaM taM prAntopadhyupakaraNaM jIrNa vastropadhidhArakaM prAnta jIrNa malinatvAdinA prasAraM UpadhirvarSA kalpAdiH saeva upakaraNaM dharmopaSTa'bha heturasyeti prAntopadhyapakaraNastaM prAntoSadhyapakaraNa 4 jAImaya paDibacA hiMsagA aji iMdiyA abaMbhacAriNo bAlA imaM vayaNa ThAvaMbhajjami jamavADa muTThi // 3 // taM pAsiUNamejjataM taveNa parisosiyaM / paMtovahi ubagaraNaM uvahasaMti pAMca drojItyAM ke bhicAyaM brAhmaNAnAM bhicAne arthe brAhmaNaneghare yajJapAThake upasthita. prAptaH yajJavADAne biSe Avyo 3 taM harikezaM AgacchantaM dRSTvA teha rikezI sAdhane zrAvato dekho te sAdhu kausyA ke tapasA SaSThAdinA parizoSitaM kaha bhaTTamamAsakhamaNa AdedeIne tape karone ApaNa deho sukhAIke prAnto madhyapakaraNaM jIrNopadhya, pakaraNaM prAMta phATA bUTAvastra pahayA ke hAsya kurvvanti anAryA brAhmaNAH ehavAyataune hasavAlAgAvAhmaNa anArya 4 jAtimada ************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. sa u0 41 mA bhAga Page #353 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OF TIkA, mabbavau 5 te brAhmaNAH vivekavikalAH idaM vacanaM abruvan kauzAste jAtimada pratistathA jAtimadena brAhmaNa brAhmaNya jhavatvena yo mado'haGkArastena OM pratistabdhA anamAH jAti mada pratistabdhA punaH kIdRzAH hiMsrakAH jIvahiMsAkaraNazIlAH punaH kIdRzAajiteMdriyAH viSayA saktAH punaH kIdRzAH abrama * cAriNI maithunAbhilASiNaH abrahmaNi kAH, vinAyAM caranti ramante iti abrahmacAriNaH kuzaulAH ityarthaH te brAhmaNAH kiM abruvan ityAha [kayara Agaccha8 iditta rUve kAle vikarAle pokanAse zrImacelae paMsu pisAyabhUe saMkaradUsaM parihariyakaNThe] 6 kataraH koyaM Agacchati atizayena iti kataraH ekA 4 ra prAktatvAt paramayaM kIdRzaH dIptarUpo bIbhatmarUpa: dIptavacanaM vIbhatmArtha vAcakaM punaH kIdRzaH kAlaH kAlavarNaH punaH kIdRg vikarAlo vikRtAMgopAM __aNAriyA // 4 // jAdUmaya paDivadAhiMsagA ajiDU diyaa| abaMbhacAriNo bAlAimaM vayaNamavvavI 5 / kayara Agacchadra dittarUve kAle vigarAne pokanAse / umacelae paMsu pisAyabhue saMkaradasa parihariya kaMThe // 6 // kayare tuma Iya adaM bhASA * prativaddhAH te brAhmaNakisthA ke jAtinI madatiNe karI lubdhaprANaghAtaka: ajitendriyavalI brAhmaNa kehavAI hIMsAjIva badha kare ke indrI jeNe jotyA nathI abrahmacArINo mUrkhAH valI brAhmaNa kisyA cha avamacArI kudhauliyA bAlA mUrkha idaM vacanaM abravIt have te brAhmaNa yataune ehavAMvacana kaha ke 5 kataraH tvaM Agacchati he vaubhamarUpaH katarakoNare tU Ave ke kutsita daityarUpa varNana kAlaH dantudinA vikarAlaH he phokanAsaH tu kAlo ke moTA8 dAMta ke teha bhaNI vaukarAla cha moTo dhUlanAzikAche he ucchiSTavastradhAraka pausAcabhUta melA vastra cha ghaNo dhUlazarorelAgI ke teha bhaNI paNau pizA cadIme ke utkaraTikA vastanikSipta kaNThaH akaraDAnAM pAM vastra lei te gale pahasyA cha jauNa jatIye / katara ityevaM duSTa pradarthI brAhmaNa volyA koNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.sa.14mA bhAga Page #354 -------------------------------------------------------------------------- ________________ MORXXXXX ulTIkA 4 gadharaH lambISTha dantaratvAdi vikArayuktaH punaH kIdRzaH pokanAgaH pokkA agresthalobratA madhe nimA cippaTA nAthAyasya sapovanAzaH punaH kIdRg avama a0124 ghelaH avamAni asArANi celAni vastrANi yasya sa avamacelaH malA vilatvena jIrNavena tyAjyaprAya vastadhArItyarthaH punaH kIdRzaH pAMza pizAca bhUtaH 352 * dhulyAvaguNThita zarIratvena malinavastratvena bhUtatulya ityarthaH etAdRzaH koyaM zaGkaradUSya kaNThe paripRtya pravA gacchati samIpe AgataM dRSTvA evaM jacuri tyarthaH zaGkara utkaraTaka roDokAvastra jakaraDI vizeSa stavasthaM dUdha vastraM zaGkaradUSya yadyapitasyasAdhorvasvaM utkaraTakanAsti tathApiteSAM anyanta ghRNotpAdaka tvenatairuna' koyaM utkaraTaka vastraM kaNThe paridha ya pizAca sadRzI bhramabatrA gachati sahi harikezI sAdhuH kutrApi AkIyaM uparaNa' na muJcati sarva vastropadhi upakaraNAdikaM gTahItvaiva bhikSAdyartha bhramatautibhAvaH 6 [kayaratuma iya padaMsaNijje kAeva AsAihamAgaosi proma celagA paMsa pisAya bhUyA gaccha khalAhi kimihaM Thiosi] 7 punaste kimUcurityAhI iti naucAmantraNa avamacelakaH saTita paTita vastradhArI dhUlIdhUsara bhUta kalpastva' kosikayA AzayA raha yajJapATake Agatosi kAeva AzA iti prAkkatatvAt makAropi lAkSaNikaH kIdRzastva iya adaMsaNijje anena malinavastrAdidhAraNena pradarzanIya iti adarzanIyaH draSTuM ayogyaH tvadarzanA devAsmAkaM dharmo vilIyate atra gAthAyAM umacelagA paMsa pizAya bhUyA iti punaruktiH atyanta nirbhamanArthArabhUtaprAya gaccha ito yattasthAnAdvaja khalAhitti dezIya bhASayA apasara dUra dRSTimArgAt kimihasthitosi tvayA sarvathAtra saNijje / kAeva AsAedUha mAgaosi / umacelagA paMsupisAyabhUyA gaccha khalAhi vibhihaMThiosi / / jakkho * re tU pAve he rahA padarthIka dekhavA ayogya kayA vAMchayA raha yatnapATake AgatIsi are piyAca e yaca vADe kisI cAra pAyo ke he umacelakaraja * sA pizAcavat jAtaH mailAvastrake dhulilAgau ke zarIra tithe karaune pizAcabhUtache atoyanapATakAt brajasva apasara kiMcitosi he khala hai durjanajApara rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.u.14 mA bhAga Page #355 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Mw and u. TIkA na sthAtavya mityarthaH taiAhmaNai rityukte sati sa sAdhustu kimapi na avAdaut tadA tadbhaktasya yakSasya kRtyamAha 7 [jakkho tahitiMduya ruksavAsI aNakampanI 4 tasma mahAmuNisma pacchAyaittAniyagaM sarauraM imAi vayaNAi mudA harityA 8 tasminkAle tindukabakSavAsI yaca imAni vakSyamANAni vacanAni udAhA rSIt avocadityarthaH kiM kRtvA nijakaM zarIraM pracchAdya skha zarIraM pracchana vidhAya sAdhuzaraure pravezaM kRtvA kathaMbhUtaH sa yakSaH tasya muneH anukampakaH anu. rUpaM kamyate ceSTate itya nukampaka mAdhoH sevaka ityartha tindukavanamadhye eko mahAn tindukakSosti tasya vRkSasyAdhastasya caityamasti tatra sAdhuH kAyotsa 8 geMNa tiSThati tasya sAdho rmAnuSThAnaM dRSTvA guNarAgau sevakaH saMjAtIsti itibhAvaH sa yakSa ityavAdaut8 [samaNo ahaM saJjo baMbhayArI virodhaNa payaNa tahiM tiMduyarukkhavAsI aNukaMpo tasma mahAmuNisma pacchAyaIttA niyaga sarIraM imAI vayaNAeM udAharityA / / samaNo ahaM saMjobaMbhayArI virodhaNapayaNa prigghaao| parappavittasmao bhikkhakAle annassa aTThA dUhamAga bhASA ho mata ubhI rahe koma ubho cha 7 tatra yazapATake yakSaH tiMdukavRkSavAsau teha yannavADAne viSe eka tiMdukanAme vRkSa ke te vRkSamAhi eka yakSa rahe hai| anukammayA bhaktyA mahAmuneH have te jakSa te sAdhunI bhaktAne vAste pracchAdya kha tanu' adRzyaM kRtvA AtmAGga zarIraM ApaNa zarIra AcchAdya DhAMkaune yataunA zarIrame saMkramAne imAni vacanAni udAhRtavAn isthA vacana volavA lAgo yatInA zarIramAhiM paisine yakSa 8 ahaM zramaNaH ahaM saMyataH ahaM bramhacArI 8 aho brAmhaNo hu sAdha cha saMyatI chu bramhacArI chu nikRtaH dhanatrajana parigrahAt viramo chAMdyo dhana ApaNo parivAra sarva parigrahapaNi chAMdyo parArtha niSpavasya bhikSAkAle parAi ardhe nIpanA ke AhAra pANI bhicAne kAle bhikSAvalAi annasyArtheha yannapATake AgatIsmi e yacapADAne viSe avane artha rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA mA.saM0 2014 mA bhAga 45 Page #356 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 05 u TokA * pariggahAnI parappavittasmaubhiktakAle abasma aDDAiha mAgIsi] 8 sa yakSaH kima vocat tadAha bhI brAmhaNA bhavanirukta' kosiratva' tasyottaraM paI 4 zramaNosmi vAmyati tapasi yamaM karotauti thamaNastapasvI punarahaM saMyata: sAvadha vyApArabhyo nivartita: punarahaM brahmacArI brahmaNi bhogatyAge carati * ramate ityevaM zolo brahmacArau punarahaM dhanapacana parigrahAt virataH tatra dhanaM go mahithavAdi catuHpadarUpaM pacanaM pAhArAdiyAkaH parigrahI gaNimadhari * mameyya paricchedyAdi dravarUpaH kayA AzayA ihA gatosi asyottaraM bho vrAmhaNA bhikSAkAle bhikSAvasare avasya paryAya atrAgatIsmi kIdRzasya avasya parapravRttasya parasma parArtha pravRttaM pakka parapravRttaM gRhasthe na pAtmArtha rAI' [viyarijjai khajjai bhujaI ya anna pabhUyaM bhavayANamevaM jANAhi mejjA yaNa joviNutti sesAvasesalaho tavasmI 10 atra bhavayANaM iti bhavatAM etatsamIpata ravarti anna prabhUtaM padyate iti parva bhakSyaM prabhUtaM pracuraM vidyate 4 tadeva pracuratva darzAte viyarija iti vitIryate donahaunA nAthebhyaH sarvebhyo vitauryate vizeSeNa dIyate punaH khAdyate khadyaka vRtapUrAdikaM sa zabda bhakSyate punarbhujyate taNDula muhadAtyAdi sa ghRtaM pAkaNTha abhyavahAryate ityanena atrakAcit kasyApi bhakSyavastunonyunatAnadRzyate yUyaM me iti mA yAcana jIvinaM 4 jAnauta yAcanena bhicayA jauvinaM jIvitavya astheti yAcana jIvItaM iti asmAt kAraNAt tapaskhau malakSaNo munirapi atra zeSAvazeSaM zeSAt api zrosi // 6 // viyarijjaikhajjaDU muMjjaIya annappabhUyaM bhvyaannmey| jANAhimejAyaNa jiviNotti sesAvasesaM laho Avyo ku8 dauyate khAdyAni khAdyate bhaktarUpAdi yakSa kahe che aho vrAmhaNo tumho aba jimo cho cokhA dAli roTI pramukha dhAnya pracuraM bhavatAM etat tumhArA yajJa vADA mAhI e dhAnaghaNA dose ke jAnautayA ca najauvau iti aho brAhmaNo mujhane tumhI yAcanA jauvI jANo ra' bhikSA mAMgaune AjIvIkA karu chu' zeSAvaseSa uharitaM antaprAncalabheta tapasvI aho brAhmaNo amhasarikhane jagasyA sAMjhara tATuM tapasvaune dyo 10 saMskRtaM utpAditaM bhojanaM brAmha 1894XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM070 41 mA bhAga Page #357 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zeSaM zeSAvazeSa uddaritaM prAntaprAyamAhAraM labhatAM prApnotu ityapi yUyaM jAnautakIrthaH sa muniravAdIt atra aba yatra tatra pariSThApyate bhavadbhiratAdRzau - saTaukA * buddhiH karaNIyA ayaM vapaskho AhArArtha prAgatosti ayamapi zeSAvazeSa AhAraM prApnotu iti vicArya mA zamAhAraM dauyatAmiti yajJeNokta sati te a012 * brAmhaNAH kiM prAhurityAha 1. [uvakkhaDaM bhoyaNamAhaNANaM attaDDiyaM siimihegapakvaM na ubvayaM erisamanapArtha dAhAmutumbha kimahaM Thiosi] 11 re bhikSI raha asmin yannapATake bhojanaM yat upaskrataM ghRtahiMgvAdhAndhaka miraca lavaNa jaurakAdibhiH ghRtopaskAraM yAkAdikaM punarihasiha caturvidhAhAra rAI 8 vartate tada ra bhikSI pAhAra ekapakSaM vartate eka: pakSI brAmhaNo yasya tat ekapakSaM etadAhAraM zUdebhyo nadeyamasti vAmhaNAnAM vartate punaridaM AhAra tavasmI // 10 // upakkhaDabhoyaNa mAhaNANaM attaTThiyaM siddhamihaMgapakvaM / Na uvvayaMerisamanbayANaM dAhAmutubha kimihaMThi osi 11 thalasubIyAI va3tikAsagAtahevaNinnemuyasasAeeyAesaDAedalAhimArAhaepusamiNaMkhukhettaM / 12 / NAnAM brAmhaNa kahe ke e AhAra pAMNI brAmhaNAne kAje nopanI ke AtmArtha niSyanna iha eka eka brAmhaNebhya eva deyaM ane valau AtmAne ardhe naupano bhASA eka pakSa kUTa brAmhaNa vIjA ko ine devo nahIM naca vayaM IdRzaM aba pAnaM amhe isyo anna tujhane tubhyaM na dAsyAmaH kiM ihasthito'si nahiM dyAihAM kAMDa ubhI ke 11 yajJo vAca ucca bhUbhAgeSu vojAni bapati kauTambikAH kalaMbo ucA calane viSe vaujavAve tathA nimneSu nauca bhUmighu vapati dhAnyAzayaH tima valI naucI bhUmikAne viSe vAvadhAnanIcI bhUmikAna viSe vAve dhAnanI AsthA kara etadupamayAbaDayAdadadha maJcaM ekhe tanauupamAkarInemujhane paNidyo pArAdhayet puNya idaM nizcitakSetra aho brAmhaNI e kSetra pavitra ke bhalo ke tumhI ArAdhI 12 vAmhaNA UcuH kSetrANi asmAkaM jJAtAni loke amheM sAdhu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM01.41 mA bhAga Page #358 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a012 256 sUtra bhASA mArthika zramAbhavaM AtmArthikaM brAmhaNairapi Atmanaiva bhojyaM natvanyasyacit deyamityarthaH tu iti tena hetunAvayaM etAdRyaM brAmhaNabhojya aba pAnaM tubhyaM na dAsyAmaH iha tvaM kiM sthitosi asmAkaM dharmazAstre uktamasti na zUdrAya matiM dadyAt nocchiSTaM na haviH kRtaM nacAsyopadizetrammaM nacAsya vratamAdizet 1 / 11 tadA yacaH punaravAdIt [thalesavIyAI' vavaMti kAsayAtaheva nitra suya AsasAe eyAi saDAeTlAhimajyaM ArAhie putramiM khukhetta'] 12 etayA anayA upamayA zraddhayA bhAvavanayA mahyaM dadudhvaMkhu iti nizcayena idaM mallakSaNaM puNyaM zubhaM kSetra ArAdhayata etayA iti kayA upamayAvAM upamA Aha karSakAH kSetraukArakAH narAH zrazaMsayA vicAraNyA kAle varSAkAle sthaleSu uccapradezeSu tathaiva nimneSu nimnabhUmipradezeSu bojAni vapanti korthaH varSA kAle kSetraukArakA vIjaM vapanta evaM cintayati yadi pracurA varSA bhaviSyanti tadA sthaleSu phalAvAptirbhaviSyati yadi ca atyAH varSA bhaviSyanti tadA nimna pradezeSu phalAvAptirbhaviSyati ubhayatra ucca naucapradezeSu bIjaM vapanti na punarekarte va bojaM vapanti yadi yUyaM vAmhaNA nimnabhUmisamA stadA ahaM sthalabhUmisadRzo gaNyaH madhyamapi dAtavya' na kevalaM yUyameva kSetraprAyAH kintu ahamapi puNyakSetramasmIti bhAvaH 12 iti zrutvA te brAmhaNA staM pratyUcustadAha [khittANi amha' vidrayANi loe jahiM pakitrA viruhaMti putrA jemAhaNA jAi vijjovaveyA tAI' sukhittAi supe salAI] 12 ghare pASaNDapAya tAni kSetrANi asmAbhirviditAni varttanta iti zradhyAhAraH jahiM iti yatra kSetreSu prakIrNAni uptAni bojAni pradattAni khettANiamha' vidiyANiloe jahiMpakinnAviruhaMtipunnA / jemAhaNAjAi vijoviveyAtAi' tukhettAi supesalAi / 13 brAmhaNa kahe ke jedAnanAM kSetra ke te ame jANu ku' yaMtra kSetreSu baptAni sati prAdurbhavanti pUrNAni je kSetrane viSe vyovo thakAM uge puNya ye brAmhaNAH jAi vidyopapetAH je brAmhaNa yoga karo vidyA karo sahita ke uttama jAti ke ghaNI vidyA jANe tAni cetrANi supezalAni manojJAni isyA vAmhaNa amhAre ******************************************* kAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM00 41 mA bhAga. Page #359 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a012 357 sUtra bhASA **** dAnAni pUrNAni viruti vizeSeNa udgacchanti phaladAni bhavanti vibhaktiliGgavyatyayastu prAkRtatvAt ye brAmhaNA jAtividyopapetAH stetu brAmhaNAH sutarAM atizayena pezalAni manoharANi kSetrANi yAni tatra jAtivAmhaNatvaM vidyAvedAdhyayanaM jAtiJca vidyAca jAtividye tAbhyAM upapetAH sahitAH jAti vidyopapetAH upa apa itAH ityatra zakaMdhvAdiSu pararUpamityanena upazabdasya prakAralopa pazcAdAdguNena siddhi: yaduktaM samazrotriye dAnaM dviguNa brAmhaNa brUve sahazraguNamAcArya ananta N vedapArage 2 ityuktatvAt vedapAThagAH brAmhaNAH puNya cetrANi 12 atha yakSa zrAha [kohoya mANoyabahoyajesiM mosaM adattaM ca parigrAhaM ca temAhaNAjAi vijjA vihauNA tAi' tu khittAi supAvayAi] 14 bho brAmhaNaNaH yeSAM bhavatAM madhye krodho varttate ca punarmAnamAyA lobhA vata nte cakArAt mAnAdInAM grahaNaM ca punarbaMdho jovahiMsA varttate adatta' adattAdAna mapyasti ca zabdAt maithunaM kAmA zaktirasti ca punaH parigraho varttate yUyaM ke brAmhaNAH jAti vidyAvihonA kriyA karmavizeSeNa cAturvarNyaM vyavasthitaM iti vacanAt brAmhaNatva jAtimAn brAmhaNa : brAmhaNa brAmhaNIbhyAM utpanI cyate kiM tu brAmhaNatvena brAmhaNakriyA niSThatva na brAmhaNasthitena jAtidharmeNa viziSTo brAmhaNa ucyate tasmAt yuSAsu vRmhakriyAniSTatva brAmhatvasya abhAvAt na jAtirasti brAmhaNAH tumhacaryeNa iti lakSaNoktitvAt na punaryUyaM vidyA yuktAH vidyAyAstu virati rUpaphalabhAvAt vidyAvAn api yAvat viratimAn san zrazravAt sambaraddAreNa na ruNaddhi tAvat sa vidyAvAn na ucyate vidyA api paramArthata stAeva uccate yA supaJcA zrava parihAra uktaH tasmAnna bhavanto vidyA kohoyamANoyavahoyajesiM mosaM adattaM pariggahaMca / temAhagAjAi vijjAvihnaNA tAI tukhettAi supAvayA // 14 // puNyanAM kSetra manohara kalA 13 atha yatovAca krodhazca mAnazca badhazca yeSAM krodhamAna ke je mAMhivalI vadha kare che jIvamAra ke mRSAvAdazca pradattazca pari grahava mRSAvAda bole adattAdAnalii parigraha rAkhe ye vAmhaNAH jAtavidyA vihinAH tevAmhaNa jAti vidyAd karone hona tAni kSetrANi supApakAnyeva **********3030630 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #360 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a012 u.TokA * vantaH bhavatsu bhavadukta eva jAti vidyopa petatvaM vAmhaNa lakSaNaM sarvathA nAstye va tasmAt tAni su pApakAni eva khetrANi bhavantaH na puNya kSetrANi yubaM17 atha kadAcitte evaM vadeyuH vayaM vedavido vadmahe ityAha [tumbha sya bhobhAragirANaM ahaM nayANAha ahijjavee uccAvayAI muNiNo caranti tAIta khittA OM isupesalAI 15 bho ityA mantraNe bho vAmhaNA yUyaMgirAM vedavANInAM bhAraharAH bhAroddhAhakAH yato yUyaM vedAn adhItya vedAnAM prathaM na jAnIya tathAhi AtmA ra nAtavyo mantavyo nididhyAsitavyaH punarayaM samo mazake nAge ca na hiMsyAt sarvabhUtAnItyAdi vedavAkyAni adhautAni atha punarbhavani jIva hiMsAkheva pravartyate tasmAdatra yAgaH pRthak ucyate yatra ca AmanA agnaudAhaH sacAca vede yAgazva na syAt yadi ca saeva AtmAeva bhavadbhirna jJAtaH tadA tumma tyabhobhAraharAgirANaM aTThanajANAha ahijjvee| uccAvayAI muNiNocaraMti tAI tukhettAI supslaaii|15 ___ abhAvayANaM paDikUlabhAsaupabhAsase kiMtusagAsiamha / avieyaMviNasmao annapANaM NayaNaM dAhAmutumaMNiyaMThA / 16 / / te vAmhaNakapakSetra atyanta pApo kahyA 14 yUyaM atra loke viprAbhAradharA girANAM santi tumheM bhI vAmhaNo ni:kevala zAstranA bhAra ane vAmhaNanA nAmanI bhASA * bhAra vahI ko je amhe vAhaNa vANIti tumhe vedanI arthaneti jJAtvA ane valI tumhe vedanA bhaNo ko uccanIca sthAnAni muni yazcaranti dhanavantane ghare ane niInane ghare bhicAne arthe yato jAi nAnyeva munila kSaNAni kSetrANi zobhanAni tejasAdhu rUpa je kSetrache te bhalA puNya hetu ke puNya kSetra cha15 atha viprAH AhuH adhyApakAnAM pAThakAnAM viparIta bhASo vAmhaNa bolyA ahosAdhu upAdhyAyanu bhuMDobolAko prakarSaNa brUSe kasmAt samIpe asmAkaM amhAre pAse UbhI bako amhane syu kahe ke avisambhAvane etat dRzyamAnaM avapAnaM kathitAdibhAvaM prApnotu avapANI viNasau jAi ke kohI jAi cha to hipaNi na kiJciddA sUtra .rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa u041 mA bhAga Page #361 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - kimartha yAgaM kurvova prathamaM yAgopi bhavadbhinaMjJAyate kAni tarhi kSetrANotyAha he vAmhaNA munIn supezalAni atyantaM sundarANi kSetrANi * jAnItha ye munayaH uccAvacAni gRhANi uttamAdhamAni kulAni bhikSArtha caranti athavA uccAvayAi uccAni mahAnti vRtAni uccattAni yeSAM tAni uccattAni akAraprAkkatatvAt mahAvRtadharANitAni kSetrANibhavyAnijJeyAni ityarthaH 15 tadA chAtrAH kiM prAhuH [ajamAvayANaM, paDikUlabhAsau pabhAsase kiMtusagAsi amha avieyaM viNasmau annapANaM nayaNaM dahAmutumaMniyaMThA] 16 kintu iti zabdau nindAkrodhavAcako are niyaMThA are daridri va upAdhyAyAnAM pratikUlabhASo san asmatpAThakAnAM sanmukhavAdI san asmAkaM sakAze asmAkaM pratyakSa prabhASase prakarSaNa yathA tathA bhASase asaMbaI vacanaM brUSe tasmAdare etat anapAnaM vinazyatu etadAhAraM saTatu patatu api parametadAhAraM tubhyaM upAdhyAya pratikUlavA dinanadanaH 16 tadAyakSa Aha [samiIhiM mana susamAhiasma guttohiM guttasma jiidiyasma jaimenadAhitvaihesaNijja kimajja jabrANalabhi syalAbha] 17 * yadi me mama iha asmin yajJapATake eSaNIyaM zuddha AhAraM adya avasara na dAsthatha tadA yannAnAM lAbhaM puNyaprApti rUpaM phalaM kiM lasapatha api tu na kima pautyarthaH pAtradAnaM vinA kimapi na phalaM ityarthaH kathaMbhUtasya mama tisRbhiHgupti bhirgaptasya punaH ko drazasya paJcabhiH samitibhiH ma atyantaM samAhitasya yukta samiIhimanaM susamAhiyasma guttIhiMguttasmajiI diyasma / jaDUmeNadAhitya ahasaNijja kimajna jannANalabhetya sthAma: tava abrapAna he nigranya tujhane e abapANI kAi nahIM dyA tuparahojA 16 sAdhuvAca sumatibhiH susamAdhitasya yakSa kahe ke pAMca samave karau samAdhimato ko guptibhiH guptasya jitendriyAya ane 'bihugupti karo gupta ke pAMce radrI me pApaNA jItyA cha yadi meM mama yUyaM ma dAsyatha eSaNIyaM vastu jo tumhe sUjhato pAhAra eSaNIya mujhane nahI dyo tadA kimava yazAnA lAbha lasithaH to te prAja eha yatranu phala spAmasthI 17 viprAH prAhuH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2014mA bhAga bhASA Page #362 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . KREMEREKKHEREMEREKAKKKAKKKXxx 4 sva punaH kodRzasya mama jitendriyasya jitAni indriyANi yena sa jitendriyastasya atra caturthI sthAna SaSThI etAdRzAya pAnAya mahyaM cet yUyaM prAsakamAhAraM ma dAsthaya tadA bhavatAM sarvamapi tathA phalastha prabhAvAt 17 athopAdhyAya Aha [ke itya khattA uvajoiyA vA akAvayA vA saha khaMDiehiM eyaMkhudaMDeya phaleNa hatA kaMThaMmi dhittUNakhalijjatINaM] 18 kecit atra asmin yajJapATake kSatrAH kSatriyAH upajyotiSaH agne : upasamIpe agnisamIpavartina: pAka sthAnasthAH vA athavA adhyApakAH vedapAThakAH saMiti adhyAhAraH kathaMbhUtAH pAThakAH khaMDikaiH chAtra : sahitAH ye enaM muMDaM daMDena vaMzayaSTyA phalena bilkhA dinA hatvA kaMThaM gTahItvA galahastaM datvA savalayeyuH ito yannasthAnAniHkAsayeyuH joityatrayaH ityukta tat prAkkatatvAt ye iti vaktavya prAkRtatvAcana vyatyayaH 18 [anAvayANaM vayaNaM suNittA uDAiyA tatstha bahU kumArAH daNDahiM vittehiM kasehiM cevaM samAgayA taM isitADayanti] 18 tatra tasmin yanna lAbha // 10 // kaietthakhattAuvajoDyAvA abhaavyaavaashkhNddiehiN| eyaMtudaMDeNaphaleNahaMtA kaMThamicittUNa khalenja joNaM // 18 // abhAvayANaM vayaNaM suNittA uDvAiyAtatya bahukumArA / daMDehivettehiMkasahiMceva samAgayAtaMdUsitAla * kacit panya paviyAH cAthavA uva joI yA agnirakSakAH vAmhaNa volyA koI he re atra kSatriya athavA agnirakSakaH adhyApakAH saha chAtraiH upAdhyAya yahA~ kei ke chAtra sahita yaH enaM niyaMgya' daNDa na phalena hatvA je eha jataune daNDe karI phala baujIrA pramukhe karI haNokaNTha gRhItvAniHkkAsayet gale jhAline ehane kADhI parI 18 adhyApakAnAM vacanaM zrutvA upAdhyAyanAM vacanasAMbhalIne utApitAH tatra vahavaH kumArAH mAravA bhaNI vAmhaNanA chokarA ghaNA dodyA daH vetra: kasaica tarjanakaiceva nizcayena daNDe karauna tAjaNe karaune le karaune samAgatAH santaH taM muniM tADayanti prAdhyA dhakA te rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0sa0 u014 mA bhAga Page #363 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a012 361 sUtra bhASA pATake bahavaH kumArAH taruNAH cchAtrAH daNDa vaMga yaSTibhirvavairjalavaMge: kaseyarma davarakaistaM RSiM tADayanti kIdRzAste kumArAH samAgatAH samaulyaikatI bhUya AgatAH aho kraur3anakaM samAgataM iti rabhasataH saMbhUya yadhyAdi sarva gRhItvA samAgatAH ityarthaH taM muniM tADayanti kiM kRtvA upAdhyAyAnAM vacanaM zrutvA 18 [rabI tahiMkosali asma dhUyA mahattinAmeNa aNindiyaM gautaMpA siyA savaya hamamANa kuI kumAre parinibvaved] 20 tatra kaulikasya rAjJaH dhUA iti sutA bhadrAvarttate sA bhadrAtaMsA dhuntai brAmhaNa kusArerhanyamAnaM dRSTvA kruddhAn mAraNodyatAn kumArAn brAmhaNakAttrAn parinirvApayati vacanairUpazamayati ityarthaH kIdRzaM taM sAdhuM saMyataM saMyamAvasthAyAM sthitaM kautho sA bhadrA aninditAGgI aninditaM aGgaM yasyAH sA aninditAGgI zobhana rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 14 mA bhAga ************************************** yNti|16| raNotahiMkosaliyasmadhUyA bhaddatti nAmeNaarNidiyaMgI / taMpAsiyA saMjaya hammamANaM kuDekumAreparinivva vedu 20 devAbhiogeNaNioiedinnAmurannAmaNasANajjhAyA / gariMdadeviMdabhivaMdiegaMje gAmivaMtAisiNAsaesI 21 brAmhaNa yatIne mAre ke 18 tatra yane ko lika rAtaH putrI te yajJa vADAne viSe ko salika rAjAnI veTI mahilamAMhe baiThoke bhadrA iti nAmnA anindi tAGgo nirdoSa zarorA bhadrA ehave nAme nirdoSa zarIra ke jehanuM taM RSiM dRSTvA daNDAdyaiH hanyamAnaM teNIi bhadrAI yato mAra tu' dauTho kruvAn kumArAn vinivArayati dekhIne krodhasahita je kumAra tehane vAre ke 20 bhI kumArAH devAbhiH yogeNa devavazena preritena aho kumArI devatAne vasi karo prekho thako mama dAtA rAjA manasyApi na dhyAtArAjAi eha yatone mune dodhI paNi mane karI paNI mujhane dUNe sAdhudra navAMchau narendradevendrAbhiH vanditena e yato kisyA ke rAjavIe devatA indre vAMdyA ke yena RSiNA ahaM vAMtA tyaktAsmi sa eSa muniH jiNe RSi mujhane chAMDI te e RSIzvara ke 21 eSaH 46 Page #364 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra012 262 sUtra bhASA ************ zaraurA20 [devAbhi ogeNa nitroievaM dinA muravA maNasA na bhAyA narinda devindabhi vaM dievaM jeNAmivantAisiNA saraso] 21 sA bhadrA kimA daut tadAha bho brAmhaNAH eSaH sa RSirvata te yena RSiNA grahambAMtA grahantyaktA kathambhUtena RSiNA narendra devendrAdibhiH vanditena kIdRzA rahaM rAjJA dattA ama' arpitA anena RSiNA ahaM rAjJAdIyamAnAsmi tadA manasA pina dhyAtA na abhilaSitA koTTazena rAnA devAbhiyogena niyojitena devasya yakSasya abhiyogo balAtkAro devAbhiyogastena yaca devahaThena niyojitena preritena ityarthaH etAdRzo yantyAgau muni rasti tasmAt bhavadbhirna kadarbhyaH iti bhadrA rAjakanyA vrAmhaNAn avAdIt 21 punaH sA kimAha [ eso huso ummatavo mahappAjiindio saJjaya baMbhayArau jometayAneccha divjamANiM piuNAsayauM kosalieNa ravA ] 22 huiti nizcayena upalacito mayA eSaH ugratapA mahAtmA varttate ugratapo yasya sa ugratapA mahAn prazas AtmAyasya sa mahAtmApuruSaH sa itikaH yastapakhau kauzalikena pitA mama janakena rAjJA svayaM AmanA tadAdIyamAnAM mAM na aicchet na vAbdatisma kauma eSa jitendriyaH punaH kIdRzaH saMyataH saptadazavidha saMyamadhArI punaH kauzo bramhacArI bramhacaryavAn 22 [mahAyaso esa mahANubhAgo ghoravyao ghora parakkamoya mAeyaMhaulaha aholaNijjaM mAsavvete eNameNiddahijjA] 23 punaH eSaH sAdhurmahAyazA varttate punarmahAnubhAga : acintyAtizayaH punareSa esohusouggatavo mahappAjidu dio saMjaovaMbhayArI / jometayAcchadra divjamANiMpiNA sayaMkosalieNarannA 22 // nizca yena sa sAdhuH ugratapA: maharSiH te ejasAdhU ke ugratapasvI mahAtmA jitendriyaH sa jata: bumhacArI kisyo ke sAdhu indro jo jotyA ke saMjama pAle ke bumhacArI ke yaH mAMpitA doyamAnAM na icchanti jiko yato mujhane detA thakA ne pitrA svayaM AmanA kozalikena rAjAmhAro pitA kauza lika rAjA Aparato mujhane detA hatA paraM iNe yato mujhane vAMchI nahIM aGgikAra kodhI nahIM 22 mahAyazA eSa munirmahAnubhAvaH e jatI mahAyazano ******************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0 sa0Da0 14 mA bhAga Page #365 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 262 sUva bhASA ********* ghoravRto durbara mahAvRtadhArI punardhora parAkramo raudra manovalaH krodhAdi catuH kaSAyANAM jaye raudra sAmarthya stasmAt enaM tapakhinaM mAhaulayatha kathambhUtaM enaM aholanIyaM avagaNanAya ayogya' stavanAI mityarthaH eSaH bhe iti bhavato yuSmAn sarvAn mAnirvAcIt mA bhasmasAt kArSIt iti yadA nRpapuvA ukta tadA yacaH kiM akArSodityAha 23 [ eyAiM tause vayaNAI succA pattIi bhaddAi subhAsiyAI isisaveyA vaDi yaTTayAe jakkhA kumAre viNivAra yanti] 24 yacAH parivArasahitAH RSe vaiyA vRttyarthaM kumArAn brAmhaNabAlakAn vizeSeNa nivArayanti kiM kRtvA tasyA somadevasya yajJAdhipasya puro hitasya patnyAH bhadrAyAH vacanAni zrutvA kIdRzAni vacanAni subhASitAni suSTubhASitAni brAmhaNebhyaH mithArUpeNa prakAsitAni 24 [te ghorarUvA Thii anta likkhe asurA tahinta janatAlayanti te bhinnadehe ruhiraM vamante pAsittu mahAraNa mAhubhujo] 25 te yaccAstadA tasminkAle tAn janAn mahAjaso esamahANubhAgo ghoravvao ghoraparakkamoya / mAeyaMhaulaha ahaulaNinaM mAsavveneeNa bheNihanjA // 23 // eyAi'tause vayaNAdu' soJcApattau bhahAe subhAsiyAi / isimaveyAvaDiyaThThayAe jakkhA kumAreviNivArayaMti // 24 // dhaNau mahAnubhAva ke ghoravRto ghora parAkramaya vojAnaubatau dhasthA najAi ehavA vratano pAlaNahArake ghaNA je balavaMta ke mA enaM holaya ahaulanIyaM ava jJAtumazakya N revA bhaNo ehanoM holanA mata karo e sAdhu anindanIka ke mA sarvAnapi yuSmAn tejasA nirhahet rakhe tumhane saghalA ene tapane teje karo bhasma kare 23 etAni tasyAH vacanAni zrutvA ehavA vacanasAMbhalaune somadeva purodhasaH patnI subhadrAyAH subhASitAni somadevapurohita tehanI strI bhadrA tehanA bhalAvacana RSe vaiyAvRtya nimittA yacapatInA veyA vacanimitta sAvadhAna huA veyAvazcakaravA lAgo yaccAH kumArAn vinivAra yaMtau yacca devatA ***********x*x*x*x*x*x*x*x*x*x*x*x*x*x*x** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #366 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA bAmhaNAn tAr3ayanti capeTAdibhinna nti kIdRzAste yakSAH ghorarUpAH punaH kauzAste antarikSa AkAzesthitAH punaH kIdRzAste AsurAH asurapariNAma hai yuktAH utprekSate asurAiva ityarthaH sehi yasmin yannapATakete ititAn bhagnadehAn dRSTvA bhadrAbhUyaH punarapi idaM vacanaM Ahuriti pAha brUte prAktatatvAcana vyatyayaH tAna kiM kurvanto rudhiraM vamantaH 25 [giriM nahehiMkhaNaha ayaM dantehiM khAyaha jAyaveyaM pAehiM haNaha je bhikavaM avamabaha 26 are varAkA iti adhyAhAraH yayaM nakhaiH karagiri parvataM khanathaiva iha zabdasya grahaNaM sarvatra karttavyaM punardanta rayo lohaM khAdayabhakSayathaiva punarjAtavedasaM agni pAdai nathaiva agniM caraNaiH sparzayathaiva yeyUyaM bhikSu, sAdhu avamanyatha asya bhikSo rapamAnaM kurutha girilohAgnaunAM upamAnaM anartha phalahetutvAt ukta 26 tegho rarUvAThiyaaMtalikkhe asurAtahiM tNjnntaalyNti| te bhinnadehe rubivamaMte pAsittu bhadANamAhubhujjo // 25 // giriMgahehikhaNaha ayaM daMtehiMkhAyaha / jAyavayaM pAehihaNaha je bhikkhU avamannaha // 26 // AsIvisouggatavImahesI bhASA vAhaNanA kumarane nivAra ke 24 te ghora raudrA vAraNadhAriNaH sthitAH AkAze te yatta ghorarudra karaune pAkAzana viSe UbhA ke yacaH tatra yajJapATake tat chAtra lokAM ghnanti yakSa devatA te yatra ThAme chAtrane mAre tAr3e ke tAn vAlakAn bhivadehAt te bAlaka dharatII padyA ke rudhira vamatA moThA dhako lohonAkhe cha dRSTvA bhadrA idaM pAhuH punaH isya svarUpa vAmhaNa na dekhau bhadrA bolI 25 parvatanakhaiH khanatha aho vAmhaNo tumheM nakhe karI parvatakhaNo ko 8 lohaM dantaiH khAdayatha loha dAMte karIne tumhe khAo ko agni pAdaiH haNatha agniparI karIne maIvAvAMcho cho ye bhikSu yUyaM avamagyataH je tumheM sAdhane avagaNo ko holo ze 26 pAzauviSalabdhivantaH ugratapA maharSiH bhadrA kahe ke eyatI pAyIviSa lamdhinI dhaNI ke ugratapakara ke moTI RSIzvara ke sUba rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA Asa-u0 41 mA bhAga Page #367 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TaukA a012 * [bhAsau viso umgatavo mahesI dhoravI ghora parakkamoya agaNiva pakva dapayaMgaseNA je bhikkhu yaM bhattakAle baheha] 27 punarbhadrA prAha bhI mUrkhA ityadhyA 362hAraH eSaH tapasvI AyauviSaH pApadAne samarthaH AyauviSaH sarpa ucyate yathA sarpaH pAdAdinA avamanyamAnI mAraNAyasyAt tathA ayamapi thApavi SeNa mArayati punarayaM ugratapAH maharSiH punarasI dhoravRtaH punarghora parAkramaH ye punayaM bhaktakAle bhojanakAle bhikSukaM pUrvottalakSaNaM muni badhyaca yacyA 4 dibhi svADayatha te yUyaM pataGgasenAH zalabhasamUhAH agni pra-kandatha iva Akramatha ivakorthaH yathA pataGgasenAH agniM badhAya pravizyamAnA niyante tathA yUyaM mariSyava ityarthaH 20 [sImeNa evaM saraNaM uvaha samAgayA savvajaNaNa tumhe jai icchaha jIviyaMvA dharNa vA loga pieso kuvitrIha hejA] 28 bhI * vAmhaNAH tace iti yUyaM sarvajanena sarva kuTambena samAgatAH sammilitAH santaH enaM tapasvinaM zaurSeNa mastakena bharaNaM upataziraH praNAmapUrva sarvepyAgatya ghoravao ghoraparakkamoya / agaNiMva pakkhaMdapayaMgasaiNA je bhikkhUyaMbhattakAle vahaha // 27 // sosaNaeyaMsaraNaM uvaha samA gayAsavva jnnenntumii| jaDU icchahajIviyaMvAdhaNaMvA loga pi esokuvioDahajjA // 28 // avaheDiyapachi sa uttamaMge ghoravRtaH ghoraparAkramaH ghorata pAle ke ghora parAkrama ke agnimadhye prakSepaH zalabhAnA senAiva agnimAMhi paDI jima pataGgI AnI senAvalI bhasma bhASA * huve tima tumane vAlo bhana karo sthe yUyaM bhikSu bhojanakAle hanathA tumhe bhojananI velAi RSokharanI pauDA karo cho 27 saurSeNa enaM muniM zaraNaM prapa dyathaH mastaka namAvone parI paDo ehano saraNa karI samAgatAH sarvajanena yUyaM saghalA loka ekaThA hoIne tumheM yadi vAMchata yUyaM jIvitaM dhanaM tumheM jo vAMcho jIvitavya ane dhanato tumai saraNa tyo munino lokamapi eSa sAdhuH kupitaH san bhasmasAt karoti e sAdhu kopyo thako saghalA lokane bhasma karasye rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga : Page #368 -------------------------------------------------------------------------- ________________ E ~ urn ayaM evAsmAkaM zaraNaM ityuklA abhyupAgacchata yadi yUyaM jIvitaM vA patha vAdhanaM iha icchatha yataH eSaH sAdhu: tapasvI kupitaH san lokaM samasta nagarA dikaM dahet 28 [avaheDiya piDi sa uttamaMge pasAriyA bAhu akammacir3he nijje riyatthe kahiraM vamante uI muhe niggava jauhanitta] 28 [te pAsiyA khaNDiya kahabhUe vimaNI visino ahamAhaNosI isimpasAe isa bhAriyAtrI holacca nindaJca khamAhabhanta] 30 yugma athAnantaraM sa vAmhaNa: RSi prasAdayati kodRzyaH sa vAhaNaH sa bhAryaH patnIsahita: saha bhAryayA bhavyA sahavarttate iti sa bhAryaH kathaM kathaM prasAdayati tadAha he bhadante he pUjyaholA asmatkRtaM apamAnaJca punarnindA hAsmAbhiH bhavatAM nindAlatA tAM nindA yUyaM kSamadhvaM kauzo vAmhaNo vimanAH bidUnamanAH punaH kIdRzo viSinaH vize pasAriyAbAhu akammaciThTha / nimbhariyaccheruhiraM varmate uDDUM muheNiggayajauhaNette // 26 // tepAsiyA khaMDiyakaTThabhUe vimaNovisanno ahmaahnnoso| isiMpasAedU sabhAriyAyo holaMca diMcAmAhabhaMte // 30 // bAlehiM mUDhehiM ayA 28 avaheDitAH adhonAmita: pRSTAvadhiH mastakAn mAthA pUThAdi sAphesyA ke mohaDA puThAne kaudhA ke prasAritavAn akarmaceSTAn vyApArarahitAn vAhapasArau che ceSTA kAI natho karatA hAtha pagahalAvatA calAvatA nathau prasArita nevAn rudhiraM vamanta: akhi pasAri ke mukha thakI lohonAkhe cha 8 uI mukhAn nirgatajihA netrAn mukha u'cA kodhA ke jIbha vAhira kADhau ke netra phATA cha 28 tAn dRSTvA chAvAn kASThabhUtAn te chAtrane ehave havAle padyA dekhone manorahitaH viSAdaprAptaH san sa vAmhaNaH te yajJanI karAvaNahArapurohita viSAda pAmyo mana bhUDo hoi gayo have syu thAsya RSi prasanna * karoti sabhAryA bhAryA sahitaH have te vAmhaNa bhAryAsahita RSine prasanna kara ke avajJA nindA kSamasva hai bhadaMta tumhArI haulA kIdhI cha nindA kaudhau rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 la. 41 mA bhAga Page #369 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a012 367 suva bhASA gheNa donaH kiM kRtvA tAn khaNDikAn chAvAn kASTabhUtAn kASThasadRzAn niceSTitAn dRSTvA punaH kodyamAn tAn avaheThita dRSTi sa uttamAMgAn zravehi ThitAni pRSTha yAvat nAmitAni pRSTa gatvA lagnAni santi zobhanAni uttamAMgAni mastakAni yeSAnte avaheThita pRSTa sa uttamAMgA stAn pazcAgna pRSTa deza saMlagnamastakAn punaH koTTazAn prabhAritavAha karmaceSTAn prasAritAH pralambokRtA bAhavo yaiste prasAritabAhavaH na vidyate karmaNi agni viSaye indhana STatAdinikSepaNe ceSTA sAmarthyaM yeSAnta kama ceSTAH prasArita bAhavazcate akarma ceSTAca prasAritaH bAhvakarma ceSTA stAn bAhuprasAraNatvena dUre patiteM dhanadavakAn ityarthaH punaH kaumAn nirbhIritAcAn nirbhIritAni prasAritAni akSauNi yaistenirbheritAcAstAn taralitanetrAn punastAn kiM kurvataH rudhiraM vamaMtaH mukhAt rakta zravaMtaH punaH kodRzAn UI mukhAn Urja vadanAn punaH kIdRzAn nirgatajitA nevAn jihvA ca netraca -jihvA netre nirgate jinA neve yeSAnta nirgata jihvA nevAstAn 30 atha sa brAmhaNo harikeza RSi koTTazairvacanaiH prasAdayatitAnivacanAnyAha [bAlehiM mUr3hehiM zrayANaehiM jaMholiyAtasmakhamAhabhaMte mahapyasAyA isiNohavaMti naha muNokovaparAhavaMti ] 31 bho pUjyAH bho bhadaMtAH ebhirbAlaiH zisubhirbhUdaiH kaSAyamohanIyavazagairmUrkherhitAhita vivekavikalairja iti yasmAt kAraNAt yUyaM zravahIlitA avagaNitAH tasma iti tasya zravahaulanasyApa rAvaMcamadhvaM RSayomahAprasAdAH bhavati atIva nirmalacetaso bhavanti na punarmunayaH kopaparAyaNAH bhavanti sunayaH camA vanto bhavanti 31 tadAmuniH NaehiM jaMhauliyAtasma khamAhabhaMte / mahappasAyA isiNohavaMti nahamuNI kohaparAbhavaMti // 31 // pubbiMca ihiMca cha` he pUjya he bhagavaMta tu khami 30 zizubhiH mUDhairajJAnaiH vAlake mUr3ha ajJAnIye yat yUyaM holitAH pIDitAH tasya kSamasva tumhane holyA pauyA te khamo he bhadaMta mahA prasavracittAH RSayo bhavanti prasavacitta mahAprasAda vantazrI RSIzvara huve hu nizcitaM munayaH kopaparAnahavantIrthaH munIzvara kopane vaza na *************************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0 u014 mA bhAga Page #370 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 368 sUtra bhASA kiM avAdIdityAha [pubbiMca ihi agAgayaJca maNappo so name asthiko jaktA huveyAvaDiyaM karanti tamhAha eeni hayA kumArA ] 32 bho brAmhaNAmemamapUrva atItakAle ca punarinhiM idanoM varttamAnakAle ca puna anAgate AgAminikAlemanaH pradeSo nA mamanAsti atIte kAle nAsIt idAnoM pradeSonAsti agrepi na bhavithatotyarthaH kopi alpopinAstihupunararthe yenayatAH vaiyAvRtyaM sAdhu tarjakanivAraNAM sAdhubhaktiH kurvanti tasmAt huii nizcayena ete kumArAH yacairnihatAH 32 athasarve upAdhyAyAdayastadNA kRSTacittAevamAhu: [atthaJca dhammacca viyANamANA tumbha navikuppaha bhUpatrA tumbha'tu pAe saraNaM uvemI samAgayA savvajaNeNa amhe 33 he svAminaH yUyaM api nizcayena kupyata kopaM na kuruta kathaMbhUtA yUyaM athaM sarvazAstrANAM tatva aNAgayaMca maNappaosoName asthikoi / jakkhA huveyAvaDiyaM kareMtitamhAhu ee hiyA kumArA / 32 / atyaMca dhammaca viyANamANA tumbhaNavikuppahabhUipannA / tumbha' tupAesaraNaM ubemo samAgayA savvajaNeNa amhe // 33 // aJcemutemahA hoi krodha na kare 21 muniruvAca purA pUrva idAnIMca anAgata kAle yato kahecha pehelAM havaNAM ane Age pauNa manaH pradeSo mama nAsti kopi mAharA manamAMhi ddaSa koi natho devavizeSAddu nizcayena vai yA vRttiM kurvanti brAmhaNa kahe sAmI e kumarakiNe pachAcyA yatau kahecha mAna bhAvo yaca devavizeSa tinu' vaunaya veyA vaJcakoSu' tasmAt ha nizcayena e te ghAtitAH kumArAH tithe kAraNe e tumhArAkumara devatAI' haNyA mAyA kASThabhUta kaudhA ke 32 artha punaH dharmaM vijAnataH aho RSaukhara tumhe artha dharmanI gati jAbo ko yUyaM naiva kupyataH prANarakSaNa buddhiyuktA tumhe kopamakaro jauvarakSA karo e jauva upari kRpA karo yuSmAkaM caraNau maraNaM kuH vayaM tumhArA pagano zaraNa karu chu' samAgatAH sarvajIvane vayaM Aine sarvaparIvAra sAtha amhe 32 pUjayAmo *********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #371 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokAca punaH dharma vastUnAM svabhAvaM athavA dharma dazavidhaM sAdhvAcAraM vijAnAnAH arthadharmajJAH ityarthaH punaH kathaMbhUtAH yUyaM bhUtiH sarvajIvarakSAH tatra prajJA yeSAM a012 12 te bhUtipracAH tasmAt vayaM tubhya iti yubhAkaM zaraNaM upemaH upAgatAH smaH prAptAH smaH amhe zabda na vayamiti ne yaM kIdRzA yUyaM sarvajanena samAgatAH sarva OM kuTambaparivAreNa samAgatAH militAH 33 [acce mute mahAbhAgA nartakiMcina aJcimo muMjAhi sAlima kUraM nANAvaMjaNa saMjuyaM] 34 he mahAbhAga te tava sarva api arcayAmaH te tava sarvamapi lAvayAmaH te tava vayaM kimapi caraNadhUliM api na arca yAmaH ke vayaM ye tvAM arca yAmaH tvaM tu devAnAM pUjArhaH vayaM tava kA pUjAM kurmaH etAdRzo kA pUjAsti yA tava yogyA parantu vayaM dAsabhAvaM kurma ityarthaH sAlima iti zAlimayaM samyag jAtizuddha zAliniSpatraM kUraM taM dulabhojya muMjAhi bhucca kayaMbhUtaM kUraM nAnAvyaJjanasayutaM bahuvidhai vyaM anairdadhyAdibhiH sahitaM34 [imaM ca me asthipabhUyamannaM taM bhaMjasa amha aNuma bhAgA Nate kiNcinnaccimo| bhujAhisAlimaMkaraM gANAvaMjaNa saMjuyaM // 34 // imaMcame asthipamUyamannaM taMbhujasu amha annugghttttaa| bADhaMti paDicchabhattapANaM mAsasmaUpAraNae mahapyA // 35 // tahiyaM gaMdhodaya puSphavAsaM divvAtahiM vasu vayaM tava he mahAnubhAgA pUjA chAM tumhane naH kiM po arcate bhRkSya gRhANa zAliniSpanna kUraM svAmau jauecokhAnaupanA cha sAlano naupano cha e kUra nAnA bhASA vidha viMjanasaMyukta vidhi vidhinAM sAlaNA sahita ecAvala jimI 34 idaM ca mama prabhUtaM pracUraM khaMDa khAdyaM e amhAre aba pakavAna ghaNo icha tadagrahANa asmAkaM prasAda karaNAya e AhAra tumhe jImo amha Upari kRpA karIne tato muniH vADha evamastu ityuktA rAhAti bhaktapAna tivArI yato ghaNo Agraha dekhaune bhAtapANI lii vihare mAsopavAsasya pAraNa mahAtmA muniH mAsa khamaNane pAraNa mAhAtmA 35 tadA dAnAvasare gandhodakaM puSpAva vRSTi jAtA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA*saM* 2014mA bhAga 47 Page #372 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA - hA vADhati paDicchA bhattapANaM mAsasmazrIpAraNae mahapyA] 35 hai svAmin me mama idaM pratyacaM khaMDamaMDakAdikaM prabaM prabhUtaM vartate prakharaM vartate parvamapi zAlamayaM karaM grahaNaM kRtaM ana ca punaratnagrahaNaM tatsarvAta prAdhAnya sthApanArtha tabhojya bhacca iti brAmhaNa : prokta sati muniH prAra: bAr3ha ilya skA tathAstu bADha zabdoMgIkAra evaM evaM karomi yahoyAmItyukA sAdhurmAsasyapAraNake bhattApAnaM pAhArapAnIyaM prataucchati aGgIkaroti kathambha taH sa munirma hAmA mahAn nirmalo niHkaSAya prAmAyasya sa mahAmA mahApuruSaH 35 [tahiyaM gandhodaya puSphavAsaM divyA tahiM vamahArAyavuDA pahayAtrI duMduhimosu rahiM pAgAse grahodANaM caghuTuM] 36 tahiM tasmin yannapATakamuninA AhAre gRhIte sati gandhodaka puSpavarSamabhUditi zeSaH sugandhapAnIya kusumavarSA Asan ityarthaH ca punastasmin sthAne divyA pradhAnAdevaiH kRtAvasudhArA sRSTA svarNadaunArANAM vRSTirabhUt vasu draSya tasya dhArA satata pAtajanitA vasudhArA sA dRSTA devaH pAtitA ityarthaH tu punaH AkANe suraiH dundubhayaH prahatA devaiH pAkAthe bAdinApi vAditAni ca punaH AkAze mahodAnaM 2 iti ghuSTaM devaiH zabditaM 36 tadA ca hijA vismitAH kimAhuH tat Aha [sakvaM khudI sa itavo visesI nadI saI jAi visesa koi so vAgapukta hariesasAIjasse risA iDi mahAbhAgA] 37 khuiti niyayena tapovizeSaH sAkSAt dRzyate jAtivizeSaH kopi na dRzyate tapo mAhAtmyaM dRzyate jAtimAhAtmya kimapi na dRzyate khapAkaputra' cANDAlaputra taM harikeza sAdhaM pazyata iti zeSaH taM iti kiM yasya harikezasya sAdhoH etAdRzI sarvajanaprasihA RDivata te deva 8 hArAya vuTTA / pahayAyo DhuMduhImo surahiM AgAse aho dANaMcaghuTuM / 26 / sakkhaM khudIsa tavovisasI nadIsaIjAdU * yatIne AhAra letAM dhakA surabhI pAMNo phUlanI sRSTihuI tasmin samaye dravya dRSTiH kRtA devaiH leha same devatAI dravyanau varSA kaudhI vAditA vAjiba vizeSAH devaiH devatA e deva du'dubhI vajADI pAkA aho dAnamapi ghoSitaM AkAzane viSa graho dAnamaho dAnaM sau ghoSaNA kodhI 26 sAcAt * XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX rAya dhanupatasiMha bAhAdura kA A.sa.u. 17 mA bhAga Page #373 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a012 271 sUtra bhASA sAhAyya rUpA saMpatvarttate kIdRzau RddhirmahAnubhAgA mahAn anubhAgo atizayo yasyAH sA mahAnubhAgAH mahA mAhAtmyasahitA ityarthaH 37 atha munistAn brAmhaNAn upazAntimiyAtvAn dRSTvA dharmopadezamAha [kiM mAhaNA joisamArabhaMtA udaNNNasohiM bahiyAvimaggaha jaMmaggahA bAhiriyaM visohiM nataM sudiTTaM kusalAvayaMti] 38 kimiti zabdo'dhikSepe bho brAmhaNAH yUyaM zRNata jyotiH agni samArabhantaH ammInAM samArambha' kurvvantaH kiM brAmhaNA bhavanti apitu na bhavanti bho brAmhaNAH udakena zodhiM kurvato bAhya zuddhi vimArgayatha jAnItha yAgaM kurvvantaH srAnaM kurvvantatha vrAmhaNA na bhavantItyarthaH yAM yAga N snAnAdikAM bAhyAM vizuddhi vimArgayatha vicArayatha tAM bAhyAM vizuddhi' kuzalA jJAtatattvA sudRSTaM samyag dRSTaM na vadanti yat yajJAdI grInAM teja visesa koi / sobAgaputte hariesa sAhu' jorisA iDimahANubhAgA // 37 // kiM mAhaNA jodU samArabhaMtA udaeNa sohiM bahiyAvi maggahA / jaM maggahA bAhiriyaM visohi taM sudiTTha' kusalA vayaMti // 38 // kusaMcajUvaM taNakaTThamaggiM pratyakSaM dRzyate tapo vizeSaH sAcAt pratyaca e tapanI mahImA dose ke na dRzate jAti vizeSaH kopau jAtinovizeSato koi dosatonathau caNDAlaputraH hari kezau sAdhuH caNDAlano beTo harikezau sAdhu yasya sAdhorodRzo devasAnnidhya sampatsAtizayamahAprabhAvAH je harI ehavI RSi mahAprabhAvakaH 37 brAmhaNA yotiragnistaM samArambhamAnA jAgaM kurvataH brAmhaNa agnipUje yAga kare sAta pauTho ika bosa pauDhI tAI' agnirAkhe jalena zuddhi' nirmalatAM bAhyAM vimArgayan gaveSayan yathA jale karone vAhiralo zuddhi vAMchI ko sanmArgayathA vAhya visRddhiM tumhe brAmhaNo vAhiralo zuddhi vAMko ko na tat ramya tatvajJAH kuzalAH vayaMti ne snAna pANaunI zavitattvanA jANa bhalIna kahe 38 darbha punaH yannastambha' tRNakASTha' ammikaro ko sandhyAyAM prabhAte udakaM smRyatAM sandhyA **************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #374 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 372 sUtra bhASA -skAyasthajIvAnAM virAdhanA atha ca snAnAdI apkAyasya jIvAnAM virAdhanAvizaddhArthaM vidhIyate tat tatvannairna samyak dRSTa N samyag na kathitamityarthaH yadukta snAnaM manomalatyAgo yAgazcendriyarodhanaM abhedadarzanaM jJAnaM dhyAnaM nirviSayaM manaH iti 38 [ kusaMca jUvaMtaNakaTThamaggiM sAyaMca pAyaM udayaM kusatA pANA bhUyAi' viheDayaMtA bhujjo bimaMdApakaraha pAvaM] 39 bho brAmhaNAH mandA yUyaM bhUyopi punarapi zuddhikaraNa prastAvepi pApaM prakurutha pUrvamapi saMsArakAryakaraNa prastAve AraMbhaM kRtvA prANAn bhUtAni vinAzya pAtakamupArjitaM punardvarma karaNa prastAve tadeva kriyate ityarthaH kiM kurvantaH kuzaM darbha yUpaM yajJastambhaM tRNaM bora NAdinaDAdikaM kASTha N zamauSTacasyandhanaM agniM ca etatsarvaM pratigTaitaH etatsAyaM sandhyAkAle ca punaH prAtaH prabhAte udakaM pAnIyaM spRzantaH zrAcamanaM kurvvambaH ataeva prANAn daundriyacaturindriyAn bhUtAn tarUn pRthivyAdaun api tadAdhArabhUtAn viheTayaMtaH vizeSeNa hiMsanta ityarthaH eteSAM eva prANabhUtasatvAnAM virAdhanena hiMsA bhavati punareteSAmeva zuddhikaraNakAle'pi virAdhanA vidhIyate kuto'smAkaM zuddhirbhavitrI iti na jAnanti ataeva mandA mUrkhAH yata ukta dRSTipUrvaM carenmArgaM vastrapUtaM pivejjalaM jJAnapUtaM sRjeDarma satyapUtaM vadeddacaH 38 atha pratyutpannazaGkAste brAmhaNAdhamaM papracchuH [kahaM care bhikkhu vayaM jayAmopAbAI' kammAdra N paNallayAmo.akvAhiNo saMjayajakvapUiyA kahaM sujuGa kusalAvayaMti ] 40 he bhico vayaM kathaM caramahi kasyAM kriyAyAM pravarttamahi he bhico puna rvayaM kathaM yayAmo yAgaM kumbhaH punarvayaM pApAni pApahetUni karmANi paNallayAmaH praNadAma: prakarSeNa spheTayAmaH he yaca pUjita he saMyatendriya kuzalAH dharma sAyaMca pAyaM udayaM phusaMtA / pANAi bhayAi viheDayaMtA bhujjovi maMdA pakareha pAvaM // 36 // kaha care bhikkhu vayaM samaya prabhAta samaya pANaune pharaso kA prANAn ddaundriyAdaun bhUtAn pRthvyAdaun viheDayataH beMdriyAdika jIva pRthvaprAdika ekendri jIvate dharma buddha ka tumhe mAro ko punarapi pApasaJcayaM kurutha mUrkhAH Age pApa karone mUrkha zramAne ghaNa melo karo ko 38 atha viprAH prAhuH he bhikSuH vayaM kathaM carAmo rAya Page #375 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a012 373 sUtra bhASA marmajJA vidvAMsaH kathaM kena prakAreNa sRjuddhaM iti sRSTa, zobhanaM draSTa' sviSTaM zobhanayajanaM vadanti tat zobhanayajJa no'smAn zrakhyAhi kathayetyarthaH 40 atha munirAha [chabjovakAe asamArabhaMtA mosa' pradattaM ca asevamANA pariggahaM itthizro mANamAyaM evaM paritrAya caraMti daMtA ] 41 pUrvaM vAmhaNairayaM prazno vihitaH kathaM vayaM pravakte mahi tasyottaraM bho brAmhaNAH dAntAH jitendriyAH etat pUrvoktaM pApahetukaM parijJAya caranti pravarttante sAdhavo na parijayA jJAtvA pratyAkhyAna parinnayA AraMbhAvivarttante iti bhAvaH dAntAH kiM kurvANAH SaT jIvakAyAn asamArabhamANaH anupamardayantaH punarmRSAvAdaM ca punaradatta' asebamAnAH punaH parigrahaM upakaraNamUcchI sacittA cittadravya grahaNarakSaNAtmakaM punastratupunarmAnaM abhimAnaM punarmAyaM paravaJcanAtmikAM asevamAnAH mAna jayAmo pAvAi N kammAi' puNollayAmo / akkhAhiNeosaMjayajakvapUiyAkaha' mujaTTha' kusalA vayaMsi // 40 // chajjIvakAe asamArabhatA mosaM adattaM ca asevamANA / pariggaha' itthiu mANamAyaM evaM pariNAya carejjadaMtA // 41| musaMvaDA hive brAmhaNa kahe che he bhikSu amhe kimacAlu kehavI karaNI kara pApa karmANi prerayAmaH jiNI kriyAI karaune pApa karma dUra kare zrakhyApayakathayano asmAkaM bhI saMyata yacca pUjauta amhane kahA aho sAdhu yaca pUjita kathaM suSTu yajJa tatvajJA vadanti bhalo yantra paNDita kisyo kahe che 40 SaTjaubanikA yAn avinAsayanti cha jIvanikAyanI rakSA kare jIva mAre nahI mRSAvAda pradattaJca zrasevamAnAH mRSAvAdavole nahIM pradattA dAna sAdhu loye nahIM parigrahaM striyaH mAnaJca mAyAJca parigrahastrI mAna mAyA rahita etAni tyaktA caranti daMtAH damanendriyAH krodhaH mAnaH mAyAH lobha chAMDIne vicAra dAna indriya jiye damyA ke ApaNAM 41 susaMvRtaH paJcabhiH sambaraiH prANavadhaviramaNAdibhiH pAMceM Azrava jiNe rudhyA ke dUha saMsAra jIvitamapi anabhiH tataH ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #376 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 6.TokA mAyayoH sahakAritvena krodhalobhayorapi tyAgI ne yaH etAn sarvAn pApahetUn jJAtvA punasyatA sAdhavI yatanayA caranti prato bhavanirapi evaM caritavya mityarthaH 41 atha dvitIyapraznasya kathaM yajAma ityasya uttaramAha [susa'buDA paMcahisa'varahiM iha jIviyaM praNavakakhamANAH vo saTTakAyAsucattadehA mahA javaM jayaI jaba siTTha] 42 bho vAmhaNAH paJcabhiH sambaraiH hiMsA mRSApradatta maithunaparigraha viramaNaiH susambRtAH sutarAM atizayena saMhatA pAcchAditA zravaH niru pApAgamanahArAH musahatAH saMyamina: janasiha yajJazreSTha jayanti kurvantItyartha : yajJeSu zreSTho yAtraiSThasna athavA zreSTho yanaH zreSThayajastaM prAkatatvAt yajJazreSThaM itijJayaM kIdRzaM zreSThayana mahAjayaM mahAn jayaH karmArogAM vinAzo yasmin sa mahAjayastaM kIdRzAH susaMhatAH hAsmin manuSya janmani jIvitaM prastAvAdasayamajIvitavya anavakAMkSamANAH asayamaM anIsaMta ityarthaH punaH kIdRzAH susaMkRtAH vyu tsRSTadehAH vizeSeNaparISahopasargasahane utsRSTaH kalpitaH kAyo yaisse vya tsRSTadehAH puna: kaudRzAH zucayo nirmalavRtAH punaH kauyAH tyaktadehAH tyasto nirmamatvena paricaryAbhAvena avagaNito deho yaiste tyaktadehAH etAdRzAH sAdhavakhiSTaM yatra kurvanti eSa eva karmapraspheTanopAya ityukta tato bhavantopya va yajatAmiti bhAvaH yajamAnasya kAnyupa * kAraNAni iti punarvAmhaNAH pRcchantisma 42 [katejoI kevatejoiThANaM kAyA kiMcate kArisaMga pahAyate kayarAsaMti bhikkha kayareNa homeNa huNAsi paMcahi saMvarahiM iha jIviyaM aNavakaM khmaannaa| vosaTTakAyAmuicatta dehA mahAjayaM jayaDU jamAseTTha / / 2 / ketejoI * avAJchataH iha saMsAra mAMhi jIvitavya nauvAMchA paNinakare je hu ghaNA dina jaubu ima na vAMcha vyatsRSTakAyA niraticAradeho tyaktadehAH zazvaSA bhAvAt dehI prApaNI jeNe bosirAvo ke pratIcArakoi nalagAr3e IdRzaM munayo mahAyajJa karma jayarUpaM yajJa yajati kurvati yanna zreSThaM sAdhu bhagavaMta zreSTha uttama isyo yanna kare 42 kaH tavAgniH kiM tava jyotiH sthAnaM kuDavAmhaNa kaha ke aho sAdhu tumhAre agni kehabo ke ane rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 mana.41 mA bhAga - Page #377 -------------------------------------------------------------------------- ________________ joi] 43 he mune te tava kiM jyotiH ko'giH kiM punaste tavajyoti: sthAnaM agnisthAnaM ani kuDaM kimasti te tava kApunaH zucoTatAdiprakSepa kAdayaM ca puna ste tava karoSAGgaanya dopanakAracaM kimasti vidhyApyamAnogina uddIpyate sandhu thate satkaroSAM gantava kiM vidyate ca puna: edhAH katarAH kAH samidhaH yAbhiragriH prajvA yata tAH kAH santi ca punaH zAntirduritopazamahetu radhyayanapaiti stavakatarAkAsti he bhikSotva kataraNa iti kena homena havana vidhijyoti ragijuhoSipani prauNayasi ghaTajIvanikAyavirAdhanAvinAhi yajJo na syAt hebhikSobhavatA SaT jIvanikAyavirAdhanAnupUrva niSidA prato munite brAmhaNA yana yacopakaraNasAmagrI ca papracchaH 43 atha munirmuniryogya yajJamAha [tavojoI jIvojoi ThANaM jogAsa yA sarIraM kArisaGgaM kevate joDUThANA kAtesuyA kiMcate kaarisNg| pahAyate kayarAsaMti bhikkha kayareNa homeNa huNAsi jodduu|4|| tavI joI jIvo joDU ThANaM jogosUyA sarIraM kaarisNg| kamma pahAsaMjamajoga saMtI homa huNAmIsiNaM pasatyaM / 44 tumhAre agninu sthAnaka kehabu ke kA tava cahu kAdarvIkiM tAdipreSaNapAtraM agnidIpanakAraNaM kATha phisyo tumhAre agnimAMhi vRtaghAlavAno cATuzrI he bhico tava dhanAni kAni santi aho sAdhu tumhAre iMdhaNahavA ke kena homema havanaM karoSi ki homa karIne agnine homI cho 43 sAdhovAca tapo jyoti: jIvo jyoti sthAnaM kuNDaM tapo jyoti kahI jIva jyoti nu sthAnaka kayo manoyogAdayaH madhA vRtapeSaNapAtrANi zarIraM tapo ruddIpakatvAt karIgha manoyogavacana yoga sUrya kahatA ghaughAlaNarApAtra zarIrahu~tau tapa kauje te karauSaM kahI je karmANi dhanarUpANi saMyamayogarUpA sAntiH pAThakarma rUpa dhaNa saMjamarUpayoga bhAnti IdRzaM homaM karomi RSINAM prazastaM RSi kaha ke eivo homaTu kara chue ripokharane prazasta ko hai 46 kaH tava rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A-saM0 u014 mA bhAga Page #378 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cha TIkA kammaM pahA saMyama jogasantau homaM huNAmi isiNaM pasastha] 8 4 bhI brAmhaNAH asmAkaM tapojyotiH tapaH agirasti karmendhanadAhakatvAt hAdayavidhaM hi tapaH a012 sakala karmakASTAni prajvAlayati jIvojyotiH sthAnaM jIvo'gikuNDa' tapasa: AdhAratvAt manovAkAya yogAste zacIdoziyAH manovAkAya yogaiH zubha 8 vyApArAH vRtasthAnIyA stapogi prajvalana hetavo vartante zarIraM karoSAMga tenaiva zarIreNa tatogirdIpyate zarIrasAhAyyena tapaH syAdityarthaH bharIramAdyaM khalu dharmasAdhana mityukta karmANi edhAindhanAni karmedhanAni taponiH prajvAlayanti mahA duSTakarmakAriNIpi tapasA nirmalAH saMjAtAH saMyamajogaH zAntiH saMyamasya sapta dazavidhasya yogaH sambandhaH sa zAntiH sarvajauvAnAM upadrava nivArakatvAt anena homana ahaM tapogi juhomi kathambhUtena homena RSINAM prazastena munInAM yogya na sAdhavIhi etAdRzaM yanna kurvanti na apara etAdRzaM kartuM samarthA bhavanti 44 yajJasvarUpaM tu sAdhunIkta atha brAmhaNAH mAnasvarUpaM pRcchanti [kete harae keyate santititthe kahiMsiGgAtrI varayaM jahAsi AyakavaNa saJjaya jaksa pUiyA icchAmunAu' bhavo sagAme] 45 he RSe yacapUjitatva naH asmAn AcacvabrUhi vayaM bhavataH sakAzAt jJAtuM icchAmaH he mune te tavako idaH kaH mAnakaraNayogya jalAdhAraH kiM punaH tava zAnti tIrtha yAntyai pApazAnti nimitta tIrtha zAnti tIrtha puNyakSetra' yasmin tauthai dAnAdi bIjagupta pAtakazamanaM puNyopArjakaJca sthAt kurukSetrAdisadRzaM kaiteharae keyatesaMtititthe kahiMsirahAo vryNjhaasi| AikkhaNe saMjayajakkhapUiyAichAmuNAuM bhavo idaH kaH tava pApopazamanAya tauthaM koNa tumhAre drahaH kavaNa tumhAre pApa dUrakaravAnu tIrthakavaNa tumhAre kuna khAnaH tvaM rajaH karmamalaM jahAsi kihAM * mAna kodhAM kamarUpamelaTale kathayano asmAkaM bhI saMyata yakSapUjita kaI amhane sAdha yakSa pUjita vAJchAmi tava samope jJAta vAMcha chu tAhare pAse jANavAne 45 dharmarUpI drahaH bramharUpaM zAnti tIrtha dharmarUpadraha bramhajJAna zAMti tIrtha nirmalamalarahita AtmA jIva bhalo lesyA tehane viSe yatra sAtaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*u* 41 mA bhAga Page #379 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a012 TIkA kiM tIrtha' vartate punaheM mune tvaMkasmin sthAne sAtaH san rajaH karmamalaM jahAsityajasi tvaM nirmalo bhavasi etat sarveSAM praznAnAM uttarambada ityarthaH 45 iti pRSTa munirAha [dhamme haraebambhe santi tisthe aNAvile attapasanalese jahiMsinhAo vimalI visuddhI susauya bhUopajahAmidosa] 46 bhI brAmhaNaH * dharmohiMsA viramaNodayA viNyamUlo hudo vartate karmamalApahArakatvAt bramhacarya maithunatyAgaH zAntitIrtha tasya tIrthasya sevanAt sarvapApa mulaM rAga deSau nivAritau eva yadukta vramhacaryeNa satyena tapasA saMyamena ca mAtaGgarSirgataH zudhi' na zahi stIrtha yAcayA 1 kodRze bramhacaryatIrthe anAvile nirmale OM punaH kodRze bramhacarya tIrthe Atmaprazavasezya AtmanaH prasabA nirmalatva kAraNaM leNyA yasmin sa Atmaprasanna lezya stasmin AmanirmalatvakAraNaM teja padma a zaklAdi leNyAnayantana sahita ityarthaH yatra yasmin vramhacarya tIrthe sAtaH ahaM vimalobhAva malarahito vizaddhogata kalaGgaH sabhItIbhUta: rAga SAdi rahitaH san doSaM karmajJAnAvaraNIyAdikaM aSTaprakArakaM prakarSaNajahAmityajAmi46 [eyaMsiNANaM kusakhehiM diTTha mahAsiNANaM isiNaM pasatya' jahiMsiMgahAyA vimalA visadA mahArisau uttamaThANa pattittimi] 47 pUrva ukta karmarajI vinAzakaM sAnaM tasyottaramAha bhI brAmhaNAH kuzalaistatvIH kevali bhiH etat sagAse // 45 // dhamma harae baMbhe saMti titthe aNAvile attapasannalesa / jahiMsirahAo bimalo visuddho musaur3a bhayopaja hAmidosaM // 46 // eyaM siNANaM kusalehi diTTha mahAsiNANaM isiNaM pasatyaM / jahi sinhAyA vimalA vimalInirmalI vizeSeNa suddhaH snAna kaudhU' thakonirmala hui vizeSe karIzaGkha huI atizayena zautIbhUtI doSaM tyajAmau atisautalahunIthakosarvadoSa chAMdyA bhASA tyajA 46 etat mAnaM kuzalaiH kathitaM e sAnaM kuzale paNDita kA uttamamrAnaM RSINAM prazasta uttama sAna e RSine bhalo kadhI yatra sAtA vimalA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0 u014mA bhAga Page #380 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokAx sAnaM dRSTaM parebhyazca prokta kathambha taM etat sAnaM mahAsAnaM sarveSu mAneSu uttamaM punaH kIdRzaM mat sAmaM RSINAM prazastaM munInAM yogba yena sAnana sAtAH a012 3789 kRtagraucA vimalAH karmamalarahitAH ataeva vizanAH niHkalakA maharSayo munaukharAH uttama pradhAnaM sthAnaM arthAn mokSasthAna prAptAH iti pahaM bravImi ambUkhAminaM prati zrI sudhAsvAmI prAha iti harikezIyaM adhyayanaM hAdazaM sampUrNa 12 iti zrImaduttarAdhyaya na sUtrArtha dIpIkA upAdhyAya zrIlakSmI kortigaNiziSya lakSmIvanlabhagaNiviracitAyAM harikezIyAdhyayana syArthaH sampUrNa 12 atha trayodazamA rabhyate sapaH kurvatA puruSeNa nidAnaM na kArya ityAha / iti dvAdaza trayodazayoH sambandhaH citrasambhUta sAdhvoH sambandhamAha sAketanagare candrAvataMzakasva rAjJaH putro municandranAmA babhUva sa ca nivRtta kAma bhoga vRSNaH sAgaracandrasya muneH samope pravrajita: gurubhiH samaM viharabanyadA ekasmin grAma praviSTaH sArthena saha sarvepi sAdhavazvalitAH sArtha bhraSTosAvaTavyAM patitaH tatra catvAro gopAla dArakAstaM kSuSAkrAntaM pazyanti zajhai razanAdibhiH pratijAgrati yatinA teSAM purodezanAktatAH te gopAla dArakAH pratibuddhAstadantike prabrajyAM gTahItavantaH taiH sarvaiH zahAdIkSA pAlitA hAbhyAM tu dIkSApAlitaiva paraM malaklinnavastrAdi jugupsA katA te catvAropi devalokaM gatAH tatra jugupsAkArako daudevalokacyu to dazapure nagare sAMDilya brAmhaNasya yazomatyA dAsyAH putratvenotpannau yugmajAtau babhUvatuH pratikrAnta vAlabhAvau tau yauvanaM prApto anyadA kSetrarakSaNArtha tau aTavyAM gatau rAtrau vaTapAdapAdha: suptau tau ko dArako vaTakoTarAnirgatena sarpaNa daSTaH dvitIyaH visuddhA mahArisI uttamaThANaM patettibemi / 47 / iti hariesajbhayaNaM sammatta // 12 // -- nirmalA jehane viSe mAna kaudhA thakI nirmala huA zuddha huyA thakA mahAmuni yaH uttamaM sthAna prApta iti bravImi moTo sAdhu uttama sthAnakane viSe prApta huyA mukti gayA ehavu kahe sudharmA khAmau 47 iti harikezI adhyayana saMpUrNam hAdazamadhyayanaprarUpauta: samma Nam // 12 // trayodazama adhyayana prAha 1 ya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA. sa.udeg 15 mA bhAga: Page #381 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA sarpopalambhanimittaM bhraman tenaiva sarpaNa daSTastato hAvapi mRtau kAliMjaraparvate mRgau kucI samutpatrI yugmajAtI magau jAtI kAlakrameNa to dI mAtrA samaM a013 bhramantau ekena vyAdhena ekathareNeva hatau mRtau tato cAvapi mRtau gaGgAtaura ekasyA rAjahaMsyAH kukSau samutpanI jAtI krameNa haMsI mAtrA samaM bhramantI 378 ekena matsyabandhakena grahotI mAritau ca tato vArANasyAM nagayAM mahaIi kasya bhUtadivAbhidhasya cANDAlasya putratvena samutyatrI krameNa jAtayostayoH citra sabhUtanAmakRtaM to citrasamma to mithaH prItiparau jAtau itazca tasminavasare vArANasyAM nagayAM zaGghanAmA rAjA tasya namucinAmA mantrI anyadA tasya kiJcit cUrNa jAtaM kupitena rAjJA sabadhArtha bhUtadinna caNDAlasya dattaH bhUtadivacaNDAlena tasyaivamukta' bhI mambin tvAmahaM rakSAmi yadi madagRhAntabhUmi gRhasthito matyu nau pAThayasi jIvitArthinA tena tat pratipanna bhUmiggRhasthaH sacitra sambhUtau pAThacati citrasambhUtamAtA tu mantriparicaryA kurute mantrI tu tasyAmeva vyAsakto bhUt nijapano vyabhicAri caritaM cANDAbena jAtaM namucimAraNopAyastena cintitaM pituradhyavasAya stAbhyAM jJAta: upakAra prItiratAbhyAM sa namuci nozitaH tato naSTaH sa krameNa hastinAgapura sanatkumAracakriNo mantrI jAtaH itazca tAbhyAM mAtaGgadArakAbhyAM citra sambhatAbhyAM rUpayauvanalAvaNya nRtyagotakalAbhi SNArasau nagarI janaH prakAmaM camatkAra prApita: anyadA tatra madanamahotsavojAtaH sarveSu lokeSu gautanRtyavAdivAdivinodapravRtte ghu sasa sau mAta gadArako vArANasaunagaryAtaH samAgatya sarvAH svakalAH darzayitu pravRttI tayo vizeSakalAcamatka tA lokAstaraNIpramukhAH samaupe gatAH * ekAkAro jAta: aspRsya tvAdikaM na jAnanti sarvepi lokAstanmayatAM gatAH tatazcaturvedaviddhi mhaNe nagara svAmina evaM vijJapta rAjanne tAbhyAM citrasambhU tAbhyAM caNDAlAbhyAM sarvopi nagaraulAka ekAkAra prApitaH rAjA tayornagarI pravezo vAritaH kiyakAlAnantaraM punastatra kaumudI mahotsavI jAta stadAnI kiyatkAlau tau rAjazAsanaM vismArya nagarImadhye praviSTau tatra svacchavastreNa mukhamAcchAdya prekSaNAni prekSamANayo stayorasaprakarSodbhavena mukhADIta nirgataM sarva rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga Page #382 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . " WOU u0TIkA lokA vadanti kena kiM narAnukAraNedaM karNasukhamutyAditamiti vastraM parAtatya lokai ta yo mukhamIcitaM upalacitau tau mAgaNadArako rAjAnuzAsanabhanaka tvena janaiSTi mukhyAdibhihandhamAnau tau nagaryAH bahiniSkAsitI prAptI bahirudyAne bhRzaM khinau evaM cintayata: dhigastu asmAkaM rUpayauvanasaubhAgya * lAvaNya sarvakalAkauzalyAdiguNakalApasya yato'smAkaM mAtaGgajAbhyAM sarva dUSitaM lokaparAbhavasthAnaM vayaM prAptAH evaM guruvairAgyamAgatau svabAndhavAdaunAmanA pRccca va dakSiNadigabhimukhau calito dUraM gatAbhyAM tAbhyAM eko giravarI dRSTaH tatra bhRgupAtakaraNArdhamadhirUDhau tau zilAtalopaviSTa tapaH zoSitAGgaM zubha dhyAnopagataM AtapanA gRhantamekaM zramaNaM dadRzatuH harSitau tau tatsamIpa jagmatuH bhaktimAnapUrva tAbhyAM sa vanditaH sAdhunA dharmalAbhakathanapUrvakaM tayoH 8 khAgataM pRSTa tAbhyAM pUrvavRttAntakathanapUrvakaM svAbhiprAyaH sAdhIH kathitaH sAdhunA kathitaM na yuktamaneka zAstrAvadAtabuddInAM bhavAdRzAnAM giripatanamaraNaM sarva duHkhakSayakAraNaM zrIvItarAgadharma gTahanviti paJca mahAvratarUpa: zrIvItarAgadharmastayoH kathita: tatastAbhyAM tasya muneH samIpe dIkSA grahautA kAlakramaNa tau gautArthoM jAto tataH svagurvAjJayA SaSThASTamadazamahAdazAImAsamAsakSapaNadi tapobhi rAmAnaM bhAvayantI prAmAnugrAma viharantau kAlAMtaraNa hasti nAga 8 puraM prAptau vahirudyAne sthitau anyadA mAsakSapaNapAraNa sambhU tasAdhunagaramadhye bhikSArtha praviSTaH gRhAnugrahaM bhraman rAjamArgAnugato gavAkSasthena namuci mantriNA dRSTaH pratyabhijJAtaH cintitaMca sa eSa mAtaMgadArako madadhyApato maJcaritramazeSa majAnabasti kadAcicca lokAgre vakSyate tadA manmahatvazI bhavi thatauti matvA dUtaiH sa muni yaSTimudhyAdibhi ArayitvA namucinA nagarAihiniSkAzayatu mArazcaH niraparAdhasya hanyamAnasya tasya kopakarAlitasya mukhA nirgata: prathamaM dhUmastomaH tena sarvamapinagaramandhakAritaM / bhayakautUhalAkrAntAnAgarAsta vAyAtAH krodhAbhAtantaMmuniM dRSTvA sarvepi prasAdayituM pravRttAH sa nat kumAracakravartyapi tavAyAtaH taM prasAdayitu pravRtta evaM babhANa bhagavan yadasmAdRzairajJAnaraparA tadbhavadbhiH camauvaM saMharantutapastejaH prasAdaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa.u041 mA bhAga Page #383 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 381 ***** kurvantu mamopariprasAdaM sarvanAgarikajIvita pradAnena punarevambidhamaparAdhannakariSyAma ityAdi cakriNApyuktausauyAvatra prazAmyati tAvaduyAnasyacita sAdhurjanApavAdAttaM kupitaM jJAtvA tasya samIpamAgata evaM uvAca bho saMbhUtasAdho upazAmayakopAnalaM upazama pradhAnAH zramaNA bhavanti apa rAdhepi na kopasthAvakAzaM dadati krodhaH sarvadhanAnuSTAna niSphalokArakosti yataukta mAsuvavAsukaraicittavaNavAsunisevara paDhanA sujmANanica appANaM bhAvaI dhAraiduddharabaMbhacerabhikvAsaNabhuJjai jAsurosatasusayalu dhammaniSphalu sampajjai ityAdikaizvitra sAdhUpadebhaiH saMbhUtasya upazAntaH krodhaH tejolezyA satA tatastauddAvapitatpradezAvivRttau tadudyAnaM cintitaM caitAbhyAM zrAvAbhyAM sa'lekhanAkRtA sAmpratamAvayoyukta manazanaM kattu / iti vicAryatAbhyA manazanaM vihitaM sanatkumAra cakriNA na muci mantriNo STattAnto jJAtaH dutaiH saha rajjubaDaH kRtaH prApitakha tadudyAne tayoH samIpe tAbhyAM samocitaH sanatkumAropi tayorvandanArthaM sAntaH pura parIvAra statrAyAtaH sarvalokasahitaJcakrau tayoH pAdayugmaM praNataH cakriNaH svauratna' sunandApi zraut sRkyAttayoH pAde praNatA tasyAla kasparzAnubhavena sambha tayatinA nidAnaM kartumArabdhaH tadAnIM citramuninA evaM cintitaM aho durjayatva' mohasya aho durdAntatA indriyANAM yena samAcarita vikaSTa tapaskaropi vidita jina vacanopyayaM yuvatI vAlAgra sparzeNetya' adhyavasyati tataH pratibodhita kAmena citra muninA tasya sambhata mune revaM bhaNitaM bhrAtare tadadhyavasAyAtrivatti kuru etehi bhogAH asArAH pariNAma dAruNAH saMsAra paribhramaNa hetava santi eteSu mAnidAnaM kurunidAnAttava ghorAnuSTAmaM naivatAhaka phalada' bhaviSyati evaM citra muninA pratibodhitopi sambhUto na nidAnaM tatyAjayadyasya tapasaH phalaM asti tadAhaM bhavAntare cakravartI bhUyA samiti nikAcitaM nidAnaM tato mRkhAsaudharme devaloke dAvapi devau jAtau tatathupratathitra jIvaH puramatAla nagare ibhyapuvrojAtaH sambhUta jIvastatayuktaH kAMpilyapure bramhanAma rAjA tasya culano nAmtrau bhAryAstasyAH kucau caturdaza svapna sUcitaH utpannaH krameNa jAtasya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 4 1 mA bhAga Page #384 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.13 10TokA tasya vramhadatta iti nAmakRtaM dehIpacayena kalA kalApena ca havigataH tasya bramharAna uttamavaMyasambhUtAzcatvAraH suhadasmanti tadyathA kAzI viSayAdhipaH 8 kaTaka: gajapurAdhipaH kaNeradatta: kozala dezAdhipati dIrghaH cammAdhipatiH puSpacUla iti te'tyanta mehena paraspara virahamanicchantaH samuditAcaivaM eka 2 282 - varSa paripAvyA vividha krIDAvilAsai rekasmin rAjye tiSThanti andhadAtacatvAropi samuditAthaiva bramharAjye sthitAH santi tasminnavasare bramharAjJo mantra taca auSadhAdya sAdhyaH zirorogaH utpanna statastena kaTakAdi caturNI mivANA mutsaGge bramhadatto mukta: uktaJca yathaiSamadrAjya mukhena pAlayati tathA yubhAbhiH karttavyamiti rAjyacintAM kArayitvA bramharAjA kAlaGgataH mitra stasya pretya karmakRtaM mithacava bhaNitaM eSa kumArI yAvadrAvya dhurAoM bhavati / tAkdasmAbhi retadrAjya rakSaNIyamiti vicArya sarvasammataM dIrgharAjAnaM tatra sthApayitvA kaTaka kareNa datta puSkacUlAH svasvarAjye jagma sa daurgha rAjA sakalasAmagrIka rAjya pAlayati bhaNDAgAraM vilokayati pravizatyantaH puraM culinyAsamaM mantrayati tata indriyANAM durnivAratve na tumharAna maitrI mava gaNayya vacanIyatAM avamanyu culinyA samaM sampra lamna evaM pravarSamAna viSayasukha rasayo stayorgacchanti dinAH tato tumharAja mantriNA dhanurnAmA sayo statsvarUpaM jAtaM cintitaM ca yaevaM vidhamakArya mAcarati sa kiM kumAra tumhadattasya hitAya bhavizthati evaM cintayitvA tena dhanurmAnA mantriNA va putrasya varadhanunAnaH kumArasya evaM bhaNitaM yathA putra yathA bramhadattasya mAtA vyabhicAriNI jAtAsti dIrgha rAjA bhujyamAnAsti ayaM samAcAra ekAnte tvayA mhadatta kumArasya nivedanauyaH tena ca tathA UtaM vamhadatta kumAropi mAturduzcaritama sahamAna stako jJApanA kAka kokilA mithunaM zUlAprotaM kRtvA culanau mAha dIrgha nRpayordathitaM evaM prokta ye ITTayamanAcAra kariSyati tasyAhaM nigrahaM kariyAmautyuktvA kumArI bahirgataH evaM vitribhidRSTAnta dina vayaM yAvadevaJcakAra uvAca tato dIrgha tRpeNa zakteina culinyAevamukta kamAraNASayoH svarUpaM jAtaM ahasAkasva' kokileti dRSTAntaH kumAraNa prApitaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0ta.81 mA bhAga Page #385 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a013 383 1 TIkA *sayota bAloyaM yatta dulapatinAcArthe kAcicchatA kAryA tato dIrghapRSThenokta tvaputra vAsalye nana kimapi svahitaM vaimi ayamavazya mAvayo rati vighnakara stadavazamayaM mAraNIyaH mayi svAdhIne tavAnye putrA bahavo bhaviSyanti etAdRzaM dIrgha tRpavacastayAGgI kRtaM yata: ukta mahilA bAla kulaharaM mahilA loyaMmiducariyakhitaM mahilA duggaidAraM mahilA joNI aNatyANaM 1 mAraipiya bhattAraM haNa suantahapaNAsae pratya niyagehiMpipaulAvaNArI rAgA urApAvA 2 culinyA bhaNitaM kathameSa mAraNauya: kathaJca lokApavAdI na bhavati dIrghavRSaNokta sAmpratamasya vivAha kiyate pazcAmapramAvayoH cintita bhaviSyati tAbhyAM vamhadattasya kasyacidrAtaH kanyA pANigrahaNaM kAritaM tayoH zayanArtha anekasthambha pata saviviSTa gUDha nirgamahAraM jagaha kAritaM itaca dhanu mantriNA dIrgha tRpAya evaM vijJaptaM eSa mama putrovara dhanure tadrAjya kAryakaraNa samartho vartate ahaM punaH paraloka hitakaromi dIrgha nRpeNokta iha sthita evatva' dAnAdi dharma kurutasyai tahacaH pratipadya dhanumantriNA gaGgAtIra mahato prapAkAritA tatra pathika parivAjakAdInAM yatheSTadAnaM dAtuM pravRtta: dAnopacArA varjitaiH parivAjakAdibhigivya ta pramANA suraGgA jatugrahaM yAvatkhAnitAH jatugrahAntaH suraGgA hAri zilAdattA itaca culinyA mahatADambareNa vadhUsahita: kumArastatra pravezitaH tataH samagraH parivAro visarjita: varadhanuH kumArapAIsthitaH evaM svapinAgadita vRttAntAnusAreNa sAvadhAno jAgrane va suptaH bramhadatta kumArastu eka zayyAyAM tayA badhvAsaha suptaH gataM rAtri praharayugma sadA tavaculinyA svahastena agnikandukonyasta:: tena tadgrahaM samaM tAtdahyamAnaM dRSTvA vinidro vamhadattaH svamitra varadhanuM papraccha kimetaditi varadhanunA sarva culinI svarUpaM kathitaM punaH kathitaM iyaJca kanyA rAjaputrau na kintu kApyanyA tasmAdasyAM mohImanA gapina kAryaH tvamasyAM zilAyAM pAdaprahAraM kuru yenA nirgacchAva: varadhanUkta saya bumhada sena kRtaM tato dAvapi nirgatya surakAihirdeza samAyAtI taba ca dhanumantriNA pUrvamevaDI turaGgamau puruSI ca muklaustaH tAbhyAM tayoH sabai saH kathitaH tura rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM0 u014 mA bhAga Page #386 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA* nArUr3hI tAvapi kumArau tatazcalito ekena divase na paJcAzadyojana mAtraM bhUbhAgaGgatau dIrgha mArga khedena turaGgamau vyApatrau tataH pAdacAraNa gacchantI a013 to kauDAbhidhAna grAmaGgatau kumAreNa varadhanurbhaNitaH mAM kSudhA bAdhate varadhanu: kumAraM bahirevopavezya svayaM grAmamadhye praviSTaH nApitaM gRholA tavAyAta: 384 kumArastha mastaka muNDApitaM paridhApitAni kaSAya vastrANi caturaGgala pramANa paTTabandhaH kumArasya strI vastrAlate hadivaDaH varadhanunApi vaiSaparAvartanaH vataH tAdRza vaiSadharI hAvapi grAmamadhye praviSTau tAvatA eko hijaH kha mandirAbirgatya abhimukha mAgatya tI kumArI pratyevamAha AgacchatA masmadagTahe bhucatAM venetyukte to hAvapi tad gRhe gatau vAmhaNena rAjarUpa pratipatti pUrvakaM bhojitau bhojanAnte ca ekAprabara mahilA bandhu matoM - nAnoM kanyA udizya vamhadatta kumAra mastake'kSAn prakSipati bhaNati ca eSo'syAH kanyAyA varostviti varadhanunA bhaNitaM kimetasya mUrkhasya baTukasya / kRte etAvAnAyAsaH kriyate yato gRhasvAminA bhaNitaM zrUyatAmasmadAyA sa vRttAntaH pUrva subrata naimitti kenAkhyAtaM yathA'syAH bAlikAyAH paTTA cchAdita vakSaHsthalaH samitro bhavadgRhe bhojanakArI varI bhaviSyati soyamasyA yogyovara iti tasminneva dine tasyAH kanyAyAH kumAraNa pANi grahaNaM kAritaM mudito gRhakhAmo kumArastu ekarAcau tavasthitaH hitoyadine varadhanunA kumArasyokta AvAbhyAM dUra gantavya dIrgha rAjA sannatvenAtra sthAtumAvayorayukta miti to hAvapi bandha matyAH svarUpaM kathayitvA nirgatI gacchantAvekadA kasmiccira grAme gatau vaSA krAntaM kumAraM bahirupavezya * paradhanuH salilamAnetuM grAmamadhye praviSTaH tvaritameva pazcAdAgatya evaM kumArasyoktavAn atra IdRzo janApavAdI mayA zrutaH yadIrgha kRpaNa vramhadattamArgaH * sarvatra sainya bandhitosti tataH kumAraM AvAmito nazyAva: naSTau tato hAvapi umA mArgeNa vujantau mahATavauM prAtau tatra kumAraM vaTAdha upavezya varadhanurjalamAnetu mitastato babhrAma dinAvasAne varadhanu dIrgha pRSTa nRpa bhaSTaH prakAmaM yaSTi mudhyAdibhirhandhamAnaH kumAraM darzayeti procca rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #387 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a013 385 mAnava kumArAsaba pradethe prApitaH tAvatA varadhanunA kumArasya kenApya lakSitA saMnA katA bhaTTai radRSTa eva bramhadatto naSTaH patitazca durgama vAntAre kSadhA vRSAtramAtaH kumArastRtauye dine tAmaTavI matikrAnta stApasamekaM dadartha dRSTe ca tasmin kumArasya jIvitA sA jAtA kumAraNa tApasaH pRSTaH bhagavan kva bhavadAzramaH tena Asanna evAsmadAzrama ityuktvA kulapatisamIpaM nItaH kumAraNa praNataH kulapatiH kulapatinA bhaNitaM vatma kuta iha bhavadAgamanaM kumAraNa sakalopi vavRttAntaH kathitaH kulapatinA uktaM ahaM bhavajjanakasya kSullabhAtA tatastvaM nijaM caivAvAsaM prAptosi sukhenAtra tiSTha ityabhiprAyaM tApasasva nAtyA kumArastatra va sukhaM tiSThavasti anyadA tatra varSAkAlaH samAyAtaH tadAnIM nizcintena kumAreNa tatra tApasAntika sakalA dhanurvedAdikaH kalA abhyastAH anyadA zaratkAle phalamUlakandanimitta tApaseSu gacchatsu bramhadattakumAropi taiH samaM vane gataH vanaviyaM pazyatA tena eko mahAhasti dRSTaH kumArastadami mukhaM calitaH kumAra dRSTvA hastinA gajagarjAravaH kRtaH kumAraNa tasya purI nijamuttarauyaM vastra nikSipta kariNApi tatkSaNAt zuNDAdaNDena gTahItaM kSipta ca gaganatale yAvat krodhAndhI jAtaH tAvat kumAraNa chalaM kRtvA tahastraM skhakarAbhyAM gRhItaM tatastena nAnAvidha krauDayA parizvamanauvAkarImuktaH sa pazcAd ganu pravRttaH tat pRSTau kumAropi calitaH itazca agre gacchan kumAraH pUrvApara divibhAga paribhraman girinadItaTasaviviSTaM jIrNabhavanabhittimAtrIpa lakSitaM jIrSa namaramekaM dadarza tanmadhye praviSTazcatuhikSa dRSTi kSipan pArzvaparimuktakheTasvakhanavikaTavaMzakuDaMgaM dadarza kumAreNa tat khasa tathaiva kautukAhA hitaM ekaprahAreNa nipatitaM vaMzakuDaga' vaMzAntarAlasthitaM ca nipatitaM ruNDamekaM spha radISTha manoharAkAraM ziraH kamalaM dRSTvA saMbhrAnsena kumAraNa evaM cintitaM hA dhigastu vyavasitasya dhine bAhubalasyeti kumAraH skhaM nininda pazcAttApAkrAntena tena kumAraNa dRSTaM dhUmapAnalAlasaM kabandha samadhikamati stasya punarjAtA itastataH pazyatA kumAreNa punaH pravaramudyAnaM dRSTaM tava bhraman azokataruparikSiptamekaM saptabhUmikaM AvAsaM kumAro dRSTavAn tanmadhye praviSTaH 48 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM07041 mA bhAga Page #388 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA a.13 385 XXXRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR kumAraH krameNa saptabhUmikAmArUr3haH tatra vikasitakamaladalAcI pravarAM mahilA pazyatisma kumArINa sA pRSTA kAsi tvamiti tataH sA svasadbhAvaM kathayitu prattA mahAbhAga mama vyatikarI bhahAn varttate tatastvameva prathamaM vavRttAnta vada kasva kutaH samAyAtaH evaM tayA pRSTe kumAra pAkhyat ahaM pazcAlAdhipati bramharAjaputro bramhadattosnauti kumAroktizravaNAnantaraM harSotphullanayanA sA abhbhusthitA tasyeva caraNa nipatya rodita pravRttA tataH kArukhahRdayena kumAraNa sA punarevaM bhaNitAmukhamuvrataM kuru mArudetyAcAsitA sA kumAraNa tva svavRttAntaM vadetyu vA sAcakhyau kumAra ahaM tava mAtulasya puSyacUlasya rAjJaH putrI tavaiva pitvA dattA vivAhadivasaM pratauccamANa nijagRhodyAna daudhikApuline krauDantau duSTavidyAdharaNAvAnautA yAvadahaM svajanavirahAgnisaMtamA iha 8 tiSThAmi tAvat tvauM atarkitadRSTisamo'trAyAtaH atha mama jIvitAzA saJjAtA yat tva' mayAdRSTaH kumAreNokta sa mama zatru : kvAsti yena tahalaM pazyAmi tayA bhaNitaM svAmin mamAnena zaGkarI nAmnI vidyAdattA kathitaM ca iyaM vidyA paThitamAtrA tava dAsadAsI sakhI parivArA bhUtvA AdezaM karizthati tavA ntikamAgataM pratyanIka nivArayiSyati dUrasthasyApi mama ceSTitaM pRSTA satI iyaM tava kathayiSyati sAdya mayA prAptA smatA satI mama taSTitaM prAha yathA sa unmattanAmA vidyAdharaH pUrNapuNyAyA stava valAt sparyatejaya soDhamazaktasvAmatra muktA nijabhaginI jJApanAya jJApikI vidyA preSayitvA ca svayaM vidyA sAdhayitu vaMzakuDale gatosti tato nirgatamAtrastvAM pariNaSyatIti mamAdya tathA vidyayA kathitaM etattasyAH vacaH zrutvA bramhadattenokta vaMzakuDaMgasthasya tasva vidyAdharasya mayA sAmpratameva girahivaM tayokta Aryaputra zobhanaM kRtaM yatma durAmA nihataH tataH sA kumArINa gandharva vivAhena pariNItA tayA samaM vila san kamAraH kiyatkAlaM tatra sthitaH andhadA kamAreNa tatra divyavalayAnAM zabdaH zrutaH kumAraNokta koyaM zabdaH zrUyate tayokta' kumAra eSA tava vairibhaginI khaNDaNIkhA nAnI vidyAdhara kumAra paravatA svabhAnimitta vivAhopakaraNAni gRhItvA samAyAtA tvamitasvaritamapakrama yAvadetA sA mahamabhiprAya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa. 2011 mA bhAga Page #389 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA * vedmi yadyetAsAM tavopari rAgo bhavizthati tadAhaM prAsAdoparisthitAM raktAM patAkAM cAlayiSyAmi anyA tuskhetAmiti kumArastadgRhAihirgatvA dUra sthita a013 UI bilokate tAvaccAlitAM dhavalapatAkAM dRSTvA zanaiH2 statpradezadapakrAntaH prApto girinikuJjamadhye tatra bhramatA kumAreNa eka sarovaraM dRSTaM tatra mAnaM kRtvA saraH pazcimataure uttorNena kumAraNa dRSTA ekA varakanyA cintitaM ca aho me puNyapariNatiH yenaiSA kanyA me dRggocarasamAgatA tayApyamo kumAraH sneha nirbharaM vilokitaH kumAraM vilokayantI sAgre prasthitA stAkayA velayA tayA kanyayA ekA dAsau preSitA tayA ku mArAya vastrayugalaM puSyatAMbUlAdika dattaM ukta ca yA yubhAbhiH sarastaura kanyA dRSTA tayA sarvamidaM preSitaM lAvaNyalatikA nAnI ahaM tasyA dAsau asmi tayAca mamedamAdiSTa enaM mahAnu 8 bhAvaM kumAraM mama tAta mahAmantrigo zarIrasthitiM kAraya tatastatra kumAra yUyamAgacchata tataH pArasta yA saha tadaivAmAtyamandire gataH tava dAsthA mantriNaevamukta mantrin tvatsvAmi puttrAyaM preSitosti prakAmaM asyAdaraH kartavyaH mantriNA tathaiva kRtaM dvitIyadine ka mAro mantriNA rAna sabhAyAM nautaH * abhya sthitena rAjA kumArasya dhuri AsanaM dattaM pRSTazca vRttAntaH ka mAraNa sarvopi kathitaH atha vividhabhaktyA bhojitasya ka mArasya evamukta rAjJA ka mAra tava bhaktirasmAdRzaiH kApi kattuM na pAryate paramiyamevAsmAka' bhaktiryadiyaM kagyA tava prAbhRtIkatA sumuhurte tayorvivAho jAtaH kumArastayA samaM vilAsan sukhena tatra tiSThati andhadA kumAraNa tasyAH priyAyAH pRSTa kimarthamekAkine mahovaM nRpaNa dattA sA uvAca Aryaputra eSa madIyaH pitA balavattaravairisantA pita imAM viSamapanniM samAzritaH atra tAtapatnayA zrImatyAzcaturNA putrANAmupari ahaM putrau jAtA ahamatIva piturvallabhA yauvanasthA anyadA pitrA uktA putri mama sarvepi rAjAno viruddhAH santi tena tva iha sthitaiva yogyaM varaM gaveSaya tatohaM grAmAihistasya sarastaura samAyAtAn pathikAn vilokayantI sthitA tadAnIM tvatatrAyAtI mayA bhAgyAt prApta ti paramArtha : tataH zrIkAntayA samaM viSayasukhamanubhavatasta sya mukhena vAsarAyAnti anyadA sa pannI XRRRRRRRRRRRRRRRRREXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.14mA bhAga, Page #390 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 00 u TaukA patiH kumAreNa samaM nijasainyaveSTitaH khavirodhi tRpa dezabhaGgAya calitaH mArge gacchatastasya kvacitmarastIre varadhanurmilitaH kumAraNopalakSita: kumAra 386 4 dRSTvA sa roditu prahattaH kumAraNa bahuprakAraM vAritaH sthitaH kumAreNa pRSTaM' matto dUrIbhUtena tvayA kimanubhUtaM varadhanuH prAha kumAratadAnIM tvAM vaTAdha upa vezya ahaM jalArtha gataH sara eka dRSTavAn tato jalaM gRhItvA tavAntike yAvadahamAgata pravRttaH tAvatmannaddabadakavacairdIrghatRpabhaTaiH sahasAmilitairahamupa * lakSitastADitazca uktaM cakkabramhadattaiti mayokta ahaM na jAnAmi tato dRDhataraM tADito ahamavadaM brahmamatto vyAghraNa bhakSitaH tairukta taM dezaM darzaya taiaurya mANohaM tavAntikadezamAgatva tadAnIM tvAM saMjJAmakArSa tvayi tato naSTe ahaM punastai zaM tAdyamAna svamukheparibAjakadattAM guTikAM kSiptavAn tatprabhAvadaha nizceSTo jAtaH tataste mRtoyamiti nAtvA sarvepi bhaTAgatAH teSAM gamanAnantaraM cirakAlena mayA guTikAmukhAviSkAsitA tataH sacetanohaM tvAM gaveSa * yituM pravRttaH na mayA dRSTastra tatohameka grAmaM gataH tatra dRSTa ekaH paribrAjaka: tenokta' ahaM tava tAtasya mitraM subhaganAmA tava pitA dhanurnaSTaH mAtAnu daurSaNa rahotA mAtaGgapATe kSiptAstauti zrutvAhamatIva duHkhitaH kAmpilyapure gata: kApAlikaveSaM kRtvA mAtaGgavattaraM vaJcayitvA mAtaGgapATakAmAtaraM niSkAsitavAn ekasmin grAme pimitrasya devazarma vAmhaNasya rahe mAtaraM muktvA tvAmanveSayantrahamihAyAtaH itya' yAvattau varadhanu vRddhadatto vArtA kurutaH tAvadekaH puruSastatrAgatva evamuvAca yathA mahAbhAga bhavatA kaciditastato na paryaTitavya tvadveSaNArtha dIrghaniyuktA nRpA ihAgatAH santauti zrutvA to hAvapi tato vanAaSTau bhramantau kauzAMbyAM gatau tatra bahirudyAne hayo zreSThisutayoH sAgaradattabuddhilanAtroH ku kUTayugalaM lakSapaNakaraNapUrvaka yoI pravRtta * draSTuM kautukena to tatraiva sthitI buDilaka kaTena sAgaradattaka kuTaH prahAraNa jarjaraukkato bhagnaH sAgaradatta na preryamANopi svaku kUTo buddhilaka kaTena samaM * punaryoI nAbhilaSati hAritaM lakSaM sAgaradatta na avAntare varadhanunA uktaM bho sAgaradatta eSasujAtirapi kurkuTa: kathaM bhagna: mamAtrArthe vismayosti yadi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0sa0 u014 mA bhAga Page #391 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a013 388 ******* kopi kopaM na karoti tadA buDilakarkaTamahaM pazyAmi sAgaradatto bhagati bhI mahArAja vilokayanAstyatra mama kopi dravyalobhaH ki' tvabhimAna siddhimAtra prayojanamastIti tatovaradhanunAvilokita sa kurkuTaH tacaraNa nivaDaH sUcokalApodRSTaH buDilopivaradhanaM prati zanaireva mAha yaditva' sUcaukalApaM na bacyasi tadAhanta balAcA dAsyAmi tato varadhanunAukta' vilokitoyat kurkuTonAtra kiJcid dRzyate eva saktApi yathA buDilonajAnAti tathA sUcIkalApa mapA kRtya sAgaradattasya taduddhyati karaH kathitaH sAgaradattena punaH sva kurkuTaH preritobuddhila karkuTena samaM yuddha pravahatesAgaragatta kukuTena jito buli karkuTa hAritaM vRddilena lacaM tuSTaH sAgaradattaH evamAha Aryaputra gRhegamyate ityuktA dAvapi kumArorathe nivezya sAgaradattaH svagTahagataH sAgaradattastau paramaprItyA pazyati sAgara dattasneha niyantritau tau atau vA grahAt tadgRha eva tasyatuH kiryAhanAnantaraM ekodA sa stavA yAtastena ekAnte varadhanu rAkAritaH ukta varadhanukumArAyattava tadAnoM sUci vyatikara dravyaM svamukhokta buDilena tad dravyApaNAya ayaM hAra: preSitosti ityuktvA hArakaraNDikAtena varadhanave dattA dAsaH svagRhegataH varadhanurapihAra karaNDikAM gRhItvA bramhadattAntike gataH svarUpaM kathayi tvAhArakaraNDikAtena varadhanave dattA svarUpaM kathayitvAhArakaraNDikAtohAraM niSkAspadarzitavAn hAraM pazyatAM vRmhadattenahArekadezastho vRmhadatta nAmAGkito lekho dRSTaH pRSTaJca mitrakasyaiSaH lekhaH varadhanurbhaNati ko jAnAti vamhadattanAmakAH puruSAbahavastranti tatodUre gatvA varadhanunA utkIrNo lekhaH tamadhye iyaGgAthA dRSTA patthijjaijai vijae jageNa saJjIya jagiya jatte NaM tahavita mazciha dhaNitraM rayaNavaI muNDa mAu' sUkSmabujhAdhyAyatA varadhanunA'syA gAthAyA artho'vagataH dvitIyadine ekA parivAjikA tatrAyAtA sA kumArasirazi ka sumAcatAni prakSipya kumAratva' zatasahasrAyurbhavedityA ziSaM dadau varadhanumekAM tena tena samaM kiJcinmantrayitvA sA pratigatA kumAreNa varadhanurjalpitaH anayA kimukta varadhanurbhaNati anayA evamukta N tava rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A* saM0 u014 mA bhAga Page #392 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 380 buDilena karaNDehAraH preSitosti tena samaM yolekhaH samAgatosti tat pratilekhaM samarpyaya mayA ukta eSa lekho bramhadatta rAjA nAmAGkita varttanta tatastva meva vadako sau vRmhadattaH tathA ukta zrUyatAM paraGgasyApi tvayA na vaktavya' iha nagaryAM zreSTi putrI ratnavatInAnnI kanyakAsti sA bAlabhAvAdArabhya atIva mamajedAnuraktAyauvanamanu prAptA anyadinesA kiJcitdhyAyanto mayAdRSTA ca putri tvaM kiM dhyAyasIti sAkimapinaivababhAgaparijanenokta' iyaM bahUn praha rAn yAvat IdRzyeva kiJciddArtta dhyAn kurvanto dRzyate paramasyAhArddana jJAyate tataH punarapi tasyAH pRSTa sA kiJcinrovAca tattakhyApriyaM gulyA uka' he bhagavati tava puruSalajjayA kiJciddata zaknoti zrahaM tAvatkathayAmi iyaM gata dine kraur3Artha mudyAnegatA tatrAnayA svambhrAturbuddila STina: kurkuTayudda kAra yataH samIpeekovara kumArodRSTaH taM dRST SA etAdRzojAtA kumArIsakhyAH priyaMgulatikAyA etaddacaH zrutvA mayA ukta putri kathayatradbhAvaM punaH punarevaM yo sa kathamapi sadbhAvaM uktA prAha bhagavati taM mama jananInAsti kiJcitattavAkathanIyaM anayA priyaMgulatikayA kathito yo bramhadatta kumAraH sa me patirbhaviSyati tadAvaraM anyathAhaM mariSyAmi sAmayA bhaNitA vase dhaurAbhava ahaM tathA kariye yathA tava samohitaM bhaviSyati tataH sA kiJcit svasthA kalpadine punarevaM mayA tasyA vizeSAkhAsanA karaNArthaM kalpitamevokta' vase sa bramhadatta kumAro mayA dRSTaH tayApi samucchasita roma kUpayA bhaNitaM bhaga vati tava prasAdena sarvaM bhavyaM bhaviSyati kintu tasya vizvAsa nimitta' buddi lavyapadezena imaM hAra ratnakaraNDake pracipya vRmhadattarAja nAmAkita lekha sahitaM taar kasyacidasta preSaya tato mayA kalpe tathA vihitaM eSale khavyatikaraH sarvopi mayA tava kathitaH sAmprataM pratilekhaM dehi tato mayApitasyAH pratilekhodattaH tanmadhye cehamI gAthA likhitAsti guruguNa varadhaNakalio tamANio muNaivaMbhadatto virayaNavaI rayaNamaI candoviya candamAjogo 1 idaM varadhanUktamAkarNya' adRSTAyA mapi ratnavatyAM paramapre bhavAn kumAro jAtaH taddarzana saGgamopAya manveSamANasya ka umArasya gatAni katiciddinAni anyadi ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 4 1 mA bhAga Page #393 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * samAgato nagaravahyAiradhanuH evamba kta pravRttaH yathA etabagara svAmino daurghanRpeNa va kiGkarA AvAM gaveSaNAya preSitA santi nagarasvAminA ca AvAM grahaNopAyaH kAritosti etAdRzau lokavArtAbahiH zrutA sAgaradattena etayatikaraM zrutvA hAvapi bhUmigRhe gopitau rAtriH patitA kumArINa sAgara dattasya bhaNitaM tathA kuru yathA pakramAmaH etadAkaNya sAgaradattoddAbhyAM saha nagarAihinirgataH stokAM bhUmiMgatvA necchantamapi sAgaradatta balAvivartya kumAra varadhanUddAvapi gantu pravRttI pathi gacchayAM tAbhyAM yakSAyatanodyAna pAdapAntarAlasthitA praharaNa samanvita rathavara samopasthA ekA pravaramahilA dRSTA tatastayA samutthAya sAdaraM bhaNitau kimiyatyA velAyAM bhavantI samAyAtau iti tasyAH bacaH zrutvA ka mAraH prAha bhadra kI AvAM tayokta tvaM svAmI dhamha ratto'yaJca gharadhanuH kumAra itizrutvA ka mAra uvAca kathame tadavagataM tvayA sA uvAca zrUyatAM ihaiva nagayoM dhanapravarInAma zreSTIvartate tasya dhanasaJcayA bhAryA vartate tayA aSTaputrANA mupari ekA putrI prasUtA sacAhameva mama ca kopi puruSo narIcati tato mAturanunnayAhaM yacamArAdhitu pravattA tuSTena yakSeNa mayokta vatse tava bharttA bhaviSyacakravartI bamhadattI bhaviSyati mayA bhaNitaM samayA kathaM jJAtavyaH tenIta' budhila sAgaradattayoH ku kuTayucamadhye yo dRSTastavAnanda janavizthati sa varadhanumitra sahitI cumhadattaka mAra upalajya: tataH paraM mayAhAra lekha preSaNAdika' yatkRtaM tasarva tava suprautamevAstauti kumarau vAkyamAkarkha sAnurAgaH kumArasta yA saharatha mArUr3haH sA ku mAraNa pRSThA itaH ka gantavya ratnavatyA bhaNitaM astimagadhapure mama pituH kaniSTha bhrAtA dhanasArthavAha nAmA zreSTho sajJAtavyatikarI yuvA mama casamAgamanaM sundaraM jJAsthati tatastatra gamanaM kriyate pazcAdyathA yuvAmicchA tathA kArya miti ranavato vacasA kumArI magadhApurAbhimukhaH pravRttaH varadhanustadA sArathirvabhUva grAmAnugrAmaM gacchantau tau kozAMbI dezAvinatI anyadA gatau giriguhA TavyAM tatra kaNThaka sukaNTakAbhidhAnau hau caura senApatI taM pravaraM rathaM vibhUSitaM strIratnaM ca prekSya takSakaM ca kumAravayameva prekSya sabrahI saparivAro prahantu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #394 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 282 u TIkA: mAyatI anAvasare kumAraNa tathA praharaNazaktirdarzitA yathA sarvepi caurasabhaTAH kumAraprahArAjarjarAH sarvAsa dittu gatAH kumArastato rathArUr3hI calitaH a013 varadhanunA ukta: kumAra yUyaM dRr3hayAntA stato muhurtamAnamatraiva rathe nidrAsukhamanubhavata tato ratnavatyA saha kumAraH prasuptaH girinadI ekAmArge samAyAtA tAvatturaGgamAH yamakhibAnAgre calanti tataH kathaJcit pratibaddhaH kumAraH yamakhinvAn taraMgamAn pazana rathAgre ca varadhanumapasan jalanimitta varadhanurgato* bhaviSyatIti cintitavAn itastata: pazyan kumAraH rathAgrabhAgarudhirAvalipta dadarza tato vyApAdito varadhanuriti jJAtvA hA hA hato me muhat iti zokAtaH kumAro rathotsaGgAtpapAta mULacca prAptavAn punarapi laJcacaitanya evaM vilalApa hA bhAtaH hA varadhanu mitra va kvagatosauti vilapana kumAraH kathamapi ratnavatyA rakSitaH kumAraH ratnavantau pratyevamAha sundari na jJAyate varadhanu mRto jauvavAstauti tatohaM tadanveSaNArtha pazcAdrajAmi tayA bhaNitaM Aryaputra avasaro nAsti pazcAhalanasya yenAhamekAkinau caurakhApadAdibhaumaM cAraNyamidaM atra ca nikaNTavartI sImAvakAzosti yena paribAnA kuzakara TakAH pazyanti etadratnaktIvacaH pratipadya ratnavatyA sahakumAraH pathi gantu pravRttaH magadhadezasaMsthitamekaM grAma prAptaH tatra pravizan kumAraH sabhAmadhyasthitena grAmAdhipatinA dRSTaH darzanAnantarameva eSa na sAmAnyaH puruSa iti jJAtvA sopacAraH pratipatyA pUjito nautaca svagRhaM dattastana sukhAvAsa: tatva sukhaM tiSThan ekaprAmAdhipatinA bhalita: kumAratvaM vikhidra iva lakSyasi kumAraNoktaM mama bhAtA caureNa saha bhaNDanaM kurvan na jAne kAmapyavasthA prAptaH tato mayA tadanveSaNA' tatra gantavya grAmAdhipanIkta alaM khedena yadyasthA maTayAM sabhaviSyati tadA'vazyamiha prApmAmaH iti bhaNitvA prekhitAnija puruSA aTayAM gatvA samAyAtAH kathayanti asmAbhiH sarvatra sa puruSo gavaiSitaH paraM kvacitra dRSTaH kintu prahArapatito bANa eveSa dRSTaH tataH kumArI varadhanurmata iti cirakAlaM yokaM cakAra ekadA rAtrI tasmin grAma cauravATiH patitA sA ca bANaiH kumAraNa jarjaroktA naSTA atha harSito grAmAdhipatiryAmazca rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.na. 41 mA bhAga Page #395 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a012 unTaukA 4 atha grAmAdhipatimApRccya tatazcalitaH kumAraH krameNa rAjagRhaM prAptaH tatra nagarAihiH parivrAjakAyamai ratnavatomukkA svayaM nagarAbhyantare gataH tatra kasmin 3834 pradeze dhavalamyahaM dRSTa tadantapraviSTa na kumAraNa he kanye dRSTe tAbhyAM kumAraM dRSTvA prakaTitAnurAgAbhyAM bhaNitaM kumArayudhAdRzAmapi puruSANAM raktajanamutsRjya 8 bhUmitu' kiM yukta' kumAraNIta sajanaH kaH yenaivaM yUyaM bhaNatha tAbhyAmukta prasAdaM kRtvA AsanenivezaM tu bhavantaH tataH upaviSTa Asane kumAraH tAbhyAM kumA rasya manamAnApacAraM kRtvA ukta' kamAra zrUyatAmasmAttAntaH ihaiva bharatakSetre vatAcya giridakSiNaya NimaNDane zivamandara nagare jvalanazikhI rAjA tasya vidyu chikhA nAmrI devI tasyA AvAM ve putyau asmabhrAtA unmatto nAma vartate anyadA asmatpitAgnizikhAbhidhAnena mitreNa samaM yAvadgIthyAM praviSTastiSThati tasminnavasara'STApadaparvatAbhimukha vrajantaM surAsarasamUhaM pazyati rAjApi putrIsahita svatra ganta' prahattaH aSTApade prAptojinapratimAya vanditA 8 karparAgarudhUpAdya pacArI mahAn kata: pradakSiNAtrayaM natvA nirgacchatA rAjJA'zoka pAdapasyAdha upaviSTaM cAraNamuniyugalaM dRSTaM praNataca tatrIpaviSTasya rAjJaH purastAdaguruNA evaM dharmadezanA kartumArabdhA asAraH saMsAraH zarIraM bhaMgura zaradabhrIpamaM jIvitaM taDidilasitAnukAri yauvanaM kiMpAkaphalopamA bhogAH sadhyArAga samaM viSayasukha' kazAgrajalabinducaJcalA lakSmIH sulabhaM duHkhaM durlabhaM sukhaM anivAritaprasaro mRtyuH tasmAdevaM sthite sati bhI bhavyAH moha prasaraM chindantu jinendradharme manI nayantu evaM cAraNathamaNadevAnAM zrutvA surAdayo yathA gataM pratigatAH tadAlabdhAvasaraNAgnithikhinA bhaNitaM yathA etAsAM bAlikAnAM ko bhartI bhaviSyati cAraNazramaNAbhyAmukta' ete he kanye bhASadhakAriNI nAyauM bhavizyataH tayo retahacaH zrutvA rAjA zyAmamukhI jAtaH asmi bavasare AvAbhyAmukta' tAta sAmpratameva sAdhubhyAmukta' saMsArasvarUpaM tata Avayo ralaM evaM vidhAvasAnana viSayasukhena pAkyoretahacastAtema pratipanna AvAbhyAMca bhAvane hana svadehasukhakAraNAni tyaktAni bhAtureva sAnabhojanAdicintA kurvanyA AvAM tiSThAya andhadAspadabhAtrA prathivI bhamatA dRSTA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u014mA bhAga Page #396 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA c0 orn kumArabhavanmAtulaputrIpuSkavato kanyakA tadrU pA kSiptacittastAM kRtvA AgatAH paraM tat dRSTi soDhumakSamo vidyAM sAdhetu gata: ataHparaM vRttAntI yubhAka jAnagocaro'sti tasmin kAle bhavadantikAdAgatya puSpavalyA Avayo TabadhavRttAntaH kathitaH tataH zokabhareNa AvAM rodita pravRtte madhuravacanaiH puSpavatyA rakSite tadA AvAM zaGkarIvidyA evaM vakta pravattA asau bhAvabadhakArI brahmadattacakravartI bhaviSyati yuvAM munivavanaM ki na smaratha etahacanamAkartha AvAbhyAM jAtAnurAgAbhyAM mAnitaM paraM puSpavatyA vAlikayA ne harasasaMbhAntayA raktapatAkAM vihAya khetapatAkA cAlitA taddarzanAnantaraM tvamanyatra katrApi gataH nAnAvidhagrAmAkara nagarAdiSu bhUmantIbhyAM AvAbhyAM tvAM na kvacidRSTaH tato vikhinne AvAM ihAgate sAmpratamatrAtarki tahiraNyasamaM tava darzanaM jAtaM tatI mahAbhAga puSpavato vyatikaraM smRtvA kuru asmat samauhitaM evaM zrutvA kumAreNa saharSa mAnitaM gandharvavivAhena tayoH pANigrahaNaM kRtaM eka rAtrI tAbhyAM samaM uSitvA prabhAta kumArasta yorevamuvAca yuvAM puSSavatyA samaM macchataM tayA samaM tAvat sthAtavya yAvanmama rAjyalAbho bhavati evaM zrutvA te gata tAvat kamAro na tahalagrahaM na taM parijanaM pazyati cintitavAMtha eSA vidyAdharI mAyeti cintayan ratnavatI gaveSaNA nimitta tApasAthamAbhimukha gataH na ca tatra ratnavato dRSTA na cAnyaH kopi puruSo dRSTaH tataH ka pRcchAmoti vicArya itastataH pazyati tAvadeko bhadrAkkatiH puruSasta trAyAtaH ku mAreNa sa pRSTaH bho mahAbhAga evaMvidha rUpanepathyA ekA strI mayAtra muktA kalye 'dya vA tvayA dRSTA tena bhaNitaM putra tvaM ki tasyA ratnavatyA bhartI kumArI bhaNati evaM tena bhaNitaM kalye sA mayA rudatIM dRSTA aparAkakAle tasyAH samIpe gataH pRSTA ca sA mayA putrikA kkAsi tvaM kutaH samAgatAH kiMtezokakAraNa kavA tvayA gantavya tayA kiJcitkathite sAmayA pratyabhijJAtA mama va dauhitI bhavasauti uditvA mayA tasya laghupituH samIpe gatvA ziSTA tenApyu palakSya sA vizeSA dareNa svamandira pravezitA sarvatra vaMgaveSitaH paraM na kvacidRSTaH sAmprataM sundaraM jAtaM yat tvaM labdhaH evamuktAnItaH kumArastadagTahe upacAraH kRtaH tatra maho rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0.41 mA bhAga Page #397 -------------------------------------------------------------------------- ________________ savena ratna vatau pANigrahaNaM kumAdaH kRtavAn tayA saha viSayasukha manubhavan kiyatkAlaM tasthau anyadA varadhanuvarSa divaso'dyeti uklA tadgRhe kumA 1 TIkA reNa brAmhaNAdayo bhojitA: amanavasare varadhanuH kRtavrAmhaNaveSo bhojana nimitta mAgataH evaM bhaNituM pravRttaH bhI jJApayantu tasya bhojyakAriNaH yathA * yadi mama bhojyaM prayacchataH tadA tasya paralokavartina udare bhojya saMkramati gRhapuruSai stavacaH kumArAyaziSTaH kumAropi gRhAhahinirgataH dRSTo varadhanuH pratyabhijJAtasya gADhaM kumAraNA liGgitaH grahamadhye pravezitaH mAnamajjana bhojanAdibhiH satkRtazca anantaraM kumAreNa pRSTI varadhanuH svavRttAnta jagI yathA tasyAM rAtrau nidrAvaza mupAgateSu yuSbhAsu satsu pRSTato dhAvitvA caureNa ekena kuDaGgAntaritena mama pAde bANaprahAraH kRtaH taddedanA paravazohaM nipatito mahI tale paraM apAya bhaurutvena mayA yuphAka na miveditaM rathantu agre calita: ahantu zanaiH patita vRkSAntarAle calan mahatA kaSThena tasmin grAma prAptaH yatra yUyaM sthitAH tena prAmAdhipatinA satvataH yuvAka pravRttiM zrutvA hamadya praguNIbhUto bhojana prastAve samAgataH yUya madyamadbhAgyAmmilitAH atha tayo stavA'viyuktayoH saharSa divasAyAnti anyadA tAbhyAM parasparamevaM vicAritaM yathA AvabhyAM kiyatkAlaM muktapuruSA karAbhyAM sthAtavya evaM ca cintayato stayorgataH kiyAnkAlaH anyadA tatra samAyAto madhumAsaH madanamahotsave jAyamAne sarvaloko nagarAihiH krIDitu mAyAta: varadhanu kumArAvapi kautu kena nagarAbahirgatau nirbhara koDArasa nimagne lokatarkitaeva pAtita miThoniraMkuzorAnaH hastI tatrAyAtaH samucchalita kolAhalo bhagna: krIDA raso naSTaH samantAbArI nikaraH ekA ca bAlikA samudrata payodharA nazyantI tasya hastino dRSTau patitA sA dharaNaM mArgayantI itastataH pazyati tasyAH parijanAH pUt kurvanti bhayabhrAMtAyAsyAH purobhUtvA ka mAreNa sa karIhakitaH eSA mocitA sopikarautA muktvA roSavaza vistArita locana: prasA rita zuNDAdaNDaH bhaughra kumArAbhimukhaM dhAvitaH ku mAreNApi uttarIya vastra gajAbhimukhaM prakSipta gajena tahastra zaNDayA grahItvA gagane prakSipta' gaga rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM.u014 mA bhAga Page #398 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA nAca punarbhUmau nipatito tadgrahaNAya yAvatkarau punarbhU myabhimukhaM pariNamatitAvadunnu tya kumArastatskandhamArUr3haH sva karatalAbhyAM tat kumbhasthala 386 * mAsphAlitavAn madhuravacanaizca santoSitaH san karI va varzanauta: samucchalitaH sAdhukAraH jayati kumAra iti patitaM bandijanaiH kumAraNa sa karau AlAna stambha samIpaM nauto badhazca narapati stamananya sadRzaM dRSTvA paramaM vismayaM prApta: svamantrika paprackaeSaH tataH kumAra svarUpAbhijana mantriNA uttA eSaH bramharAjaH putrA vramhadattakumAra iti tatastaSTe na rAjJAnItaH kumAra sva bhuvanaM sattataH snAnamajjana bhojanAdibhiH tataH kumArasyASTau sva putrI dattAH mahotsavapUrva tAsAM pANigrahaNaM kumAreNa kRtaM tatra kiyadinAni varadhanukumArau sukhena sthitI anyadA ekA strI kumArasamIpamAgatya bhaNitu pravRttA yathA kumArIsti kiMcidaktavya kumAreNokta vada sA uvAca asyAmeva naga* vai zramaNo nAma sArthavAhastasya putrI zrImatI asti sA mayA bAlabhAvA dArabhya pAlitA yA tvayA tadAnI hastisaMbhramAdrakSitA tayA hastisaMbhramoiritayA tadAnIM jIvitadAyakaM tvAM sA sne haina vilokitavatI sAmprataM tvadeka cittA tad palAvaNyakalAkauzalamohitA svamiva smarantau parijanana kathamapi svamandiraM nautA tatrApi na majjana bhojanAdidehasthitiM karoti tadAnI mayA tasyA ukta kathaM tvamakANDe IdRzI jAtA yAvanmamApi prativacanaM na dadAsi hasitvA sA evamuvAca he amba bhavatyAH kimakathanIyaM paraM lajjayA ki cidata na zaknomi punarmayA sAgrahaM pRSTA sA uvAca yenAhaM hastisaMbhramAkSitA tena samaM yadi mama pANigrahaNaM na syAt tato mevazva maraNaM evamuktA tayA ahaM tava samIpe preSitA aGgI kurutAM bAlikA kumAraNa tahacoGgIkRtaM prazastadivasesa tasyAH pANigrahaNaM kumAraNa kRtaM varadhanunA tu subuddhimAmAtya putrAnandananAmnAH pANigrahaNaM kRtaM evaM ca yorapi viSayasukhamanubhavato sta yogatA kiyanto vAsarAH tayoH sarvatra prasiddhirjAtA tau andhadA gatau vArANasyAM brahmadatta bahiH sthApayitvA varadhanurnagarasvAmi kaTakasamIpaM gataH eSa harSitaH sabalavAhanaH saMmukhA nirgata: kumAraM hastisvandhe samAropya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0sa0e041 mA bhAga Page #399 -------------------------------------------------------------------------- ________________ f.TI 387 nagarI pravezotsavI mahAn kRtaH sva bhavane nautasya kumArasya mAnamajjanabhojanAdi sAmagrI kRtvA prakAmaM satkAraM kRtvA ca svaputrI kanakavatI anekahaya rathadravyakozasahitAdattA prazastavivAho jAta: tayA samaM viSayasukhamanubhavatastasya sukhena kAlo yAti tato dUto saMpreSaNanAkAritAH sabalabAhanAH * puSpacUlarAjadhanumantrikaNeradatta bhavadattAdayo'neke rAjamantriNa : samAyAtAH taiH sarveH kumArI rAjya 'bhiSikta tadA brahmadatta AyudhasthAne cakraratnamutpabram varadhanusta senApatiH kRtaH bramha dattaH sarcasainyasahito dIrghanRpoparicalitaH anavacchinna prayANaiH kAmpilyadhurai prAmaH dIrghaTTapaNApi kaTa kAdaunAM rUkIya * karaNArtha dUtaH preSita: taistunirbhami to dUtaH svasvAmisamIpa gataH brahmadattasainyena kAmpilyapuraM samantASTitaM tato dIrghanRpaNa evaM cintitaM kiyatkAla 8 masmAbhilipraviSTa : sveyaM sAhasamavalambA nagarAt svasainya parikSatI dIrgha tRponirgatya saMmukhamAyAtaH bramadatta dIrghamapasainyatho?raH saMgrAmaH prahattaH kramA brahmadattasainyena dIrghanRpasainya bhagna atha dIrgha nRpaH svayamutthitaH brahmadattopi tamAyAta vaucca pradIpta kopAnalasta dabhimukhaM calitaH tayo I yo yudda lagna anekairAyudhairniciptarna tayoH saMgrAmarasa: saMpUrNo babhUva brahmadatta na tatazcakra mukta' cakreNa dIrghanRpamastakaM cchinna tato jayatveSa cakravartI ityuccAlitaH kala kalaH siddhagandharvaM varmuktA puSpavRSTiH uktaJca utpanIyaM dvAdazazcakrI tato janapadalokaH stUyamAnI nArIhanda kRtamaGgalaH kumAraH svamandira praviSTaH punasmAdhi 8 tAni SaT khaNDAni tatazca sakalasAmanta bramhadattasya cakravartyabhiSekaH cakravarti tvaM pAlayan bramhadattaH sukhena kAlaM nirgamayati agyadA cakravartinaH puro 8 naTena nATya kattuM mArabdhavadAsI apUrva kusumadAmagaNDa haste DhokitaM tacca prekSatI gautavinodaM Rgavat cakravartinaH evaM vimI jAtaH evaMvidhI nATya vidhirmayA kvacit dRSTaH kvacicce dRzaM puSpadAmagaNDamapi dhrAtaevaM cintayata sta sya jAtismaraNamutpanna dRSTAH pUrvabhavAstatra saudharme padmagulmavimAne'nubhUtaM nATya * darthana divya puSpAghrANAdika sma tipathaM yayau devasakhamAraNena mUrchA' gataH patito bhUmI cakrI pArvavati bhivAtItakSepAdinA vasthIkvataH tatazcakrabatti nA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga Page #400 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TokA 8 pUrva bhavavAha zuddhArtha zlokAI midaM racitaM yathA akhadAsau mRgau haMsau mAtaGgAvamarau tathA idaM zlokAI kRtvA cakriNA varadhana senApate rukta idaM lokAI OM sarvatra nirghoSaya etatpazcimAI' yaH pUrayati tasya rAjA rAjyaI dadAti idaM lokAI srvlok : zikSitaM te yatra tatra nirghoSayanti anAvasare sa pUrva 388 bhavasambandhIbhrAtA citra jIvaH purimatAla nagara ibhya putvo bhUtvA saJjAta jAtismaraNo rahautavrata stava nagare manoramA vidhAne ArAma samavastaH tatra * prAsukai bhUbhAge pAtropakaraNAni nikSipya dharmadhyAnIpagataH kAyotsargeNa sthitaH atrAntare AraghaTikena paThyamAnaM tat zlokAI muninAzrutaM nAnopa yogena va bhAvarUpaM sarvamavagamya muninA uttaracaraNavayaMpUritaM eSA nauSaSTikAjAti anyonyAbhyAM viyuktayoH tato'sAvAraghaTTikasta t lokAI likhitvA praphullAsya paGkajo gato rAjakulaM paThitazcakriNaH puraH saMpUrNaH zlokaH tataH pUrva bhava bhrAne hAtirakeNa cakrI mUrchA gataH kSubhitA sabhA roSavazaM gatena seva kavargeNa ArapaTTikaJcapeTAbhi hantumArabdhaH hanyamAnena tena Uce idaM padaddayaM mayA na pUritaM kintu vanasthitena munineti vilapannasau mocitau gatamUrcchaNa cakriNA pUrvabhavabhrAmuni samAgataM zrutvA tadbhaktisne hAkRSTa citto vramhadatta cakro saparikaro niryayau udyAne taM muniM dadarza vaMditvAne upaviSTaH muninA pyArabdhA dharmadezanA darzitA bhavanirguNatA varNitAH karmabandhahetavaH nAdhito mokSamArgaH khyApitaH zivasaukhyAtizaya: imAM dezanAM zrutvA parSasambignA jAtA tumhadattastu abhAvita evamAha bhagavan yathA svasaGgasukhena vayamAhvAditA sta thA rAjasvIkAraNa sAmprataMmanmanAhAdayantu pazcAdAvAM tapaH samameva karithAvaH etadeva vA tapasa: phalaM munirAha yuktamevedaM vacI bhavatA mupakArIdyatAnAM paraM iyaM mAnuSyatAM durlabhA satata patanazIlamAyuH zrauJcaJcalA ana vasthitA dharmabuddhiH viSayAH vipAka kaTavaH viSayAsaktAnAM ca dhruvo narakapAta: durlabhaM punarmokSabIjaM viratiratna tatyAgAvarakapAtahetuHkatipayadinabhAvi rAjyAzrayaNaM na viduSAM cittamAtAdayati tataH parityajya kadAzayaM prAgbhavAnubhUtaH duHkhAnismarapivajinavacanAmRtarasaM saJcarataduktamArgeNa saphalaukuru rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa. u. 14 mA bhAga Page #401 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a012 388 XXXXANOR sanatkumAra manuthajanma eti sa prAha bhagavantra, panataH yAnenAdRSTasukhavAJchAjJAnatAlacaNaM tanmaivamAdiza kuru matsamIhitaM munirAha saMsArasukhaM bhukta' parabhave mahate duHkhAya bhAvItitattyAgaH kArya evaM muninA vAraM vAramuktopi yadA cakravartI napratibudhyate tadA muninA cintita A: jJAnaM pUrvabhave : cakra strIratna ke saMsparzenajAtAbhilASAtirekeNa saMbhUtabhaveyutAmayA nivAryamANepi cakra varttipadavI prAtinidAnaM kRtaM tasya dRzaM phalaM ataH kAraNAdasau duSTAdhyavasAyo jinavacanAnAmasAdhyaH ityapecitaM munistato vijahAra krameNa mokSaM gataH cakriNopi prakAma sukhamanubhavataH kiyAn kAlo nItaH anyadA ekena pUrvaparicitena dvijAtinoklosau bho rAjAdhirAja mamedRzI bAMdhA samutpatrAstiyaJcakri bhojanaM bhuMkta cakriNokta' bhI dvijamAmakaM bhojanaM bhokta u tvamattamaH yato mAM vihAya manojanaM avayasya na pariNatitatobrAhmaNenokta dhigastu te rAjya lakSmImAhAtmya' yadavamAvadAneSyAlocayasi tatazcakriNA tasya bhojanamaGgIkRtaM khagTahe nimaMtrA svabhojana dAnena bhojita cAso bhAryA putra SAduhita pauvAdi kuTambAnvitaH bhobhana' kRtvA sa khagTahe gataH rAtrAvatyantajAtonmAda prasarostau ana pekSita mAtRSAbhaginotryatikaro mahAvedanA naSTacittaH pravRtto'kArya mAcaritu dvijaH dvitIye dine madanInmAdo pazAntau parijanasya nijamAsyaM darzitu pAravanirgatI nagarAsa dvijaH evaM cintayAmAsa animittavairiNAcakriNAhaM viDambitaH amarSavahatA tena dvijena vane bhramatA eko'japAlakodRSTaH sa karka' kAbhirakhatthapatrANikANI kurvan lakSyavedhovarttate dije na cintitaM mahivacita kAryakaroyamiti kRtvopacaritastenadAna sanmAnAdibhiH kathitaH . tena svAbhiprAyasya rahasitenApi pratipannaH anyadA gRhAnnirgacchato brahmadattasya kuDyantarita tanunA'nena amogha vedhinAniciptagoli kathA samakAlaM utpATite locane rAnAtaTTattAnta' avagamya utpannakopena asau sa putrabAndhavo ghAtitaH cakriNA'nye dvijA ghAtitAH azAnta kopena ca cakriNA maMntriNa eva mukta N yathA brAmhaNA nAM pracoNi karSayitvAsyAlenicipya sthAlaM mama puronidhehi yatohantAni svahastena mardayitvAvairavAla nasukhamanubhavAmi mantri ******************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #402 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA a013 400 sva bhASA NAtasya cakriNaH kliSTakarmodayavasatAM avagamyazAkhoTa taruphalAnisthAlenicipya api tAni sopi raudrAdhyavasAyastAni phalAni ati buddhayAmaIyitvA sukha manu bhavati evaM pratyahaM karoti tataH saptazatAni SoDazottarANi varSANi AyuranupAtya pravarddhamAna raudrAdhyavasAyaH saptamanaraka pRthivyAM 'zatsAgaropamAyurnArako babhUva sAMprataM sUtra manuSTauyate jAIparAjio khalukAsiniyANantu hatthiNa puraMmi culabaM bhadaso uppatropa umagummAo 1 khalu iti nikhaye alaGkAre vA jAtyA cANDAlAkhyayA parAjitaH parAbhUtaH sarvato nirdhArita gRhItadicaH saMbhUtathivasya laghubhrAtA hastinAgapure cakravartti svoratna vandanAt kezapAza saMsparzAt cakravati pada prArthanArUpaM nidAnaM akArSIt tataH sa saMbhUta sAdhuH padmagulma vimAne nalina gulma vimAne utpanna: tatazca nalina gulma vimAnAt sanbhUta jIvo bramharAjo bhAryA culaNautayoH pucatvena vRmhadatta iti nAmnA utpannaH iti gAthArthaH 1 kampille sambhUo citto jAIparAjiokhalukAsiniyAgaMtu hatyiNapurammi / culagIe baMbhatto uvavaso paumagummAo // 1 // kaMpille saMbhU cittopuNajAopurimatAlaMmi / seTThikulami visAledhamma' soUNapavva // 2 // kaMpilla minayaresamAgayA dovicitta jAti caNDAlaH nizcayena parAjitaH jAticaNDAlanI tithe jotyo thako AkarSIt nidAna hastinAgapure niyANa koSu hathiNA pUranagarane viSe saMbhUti nAme sAdhudraM culabyA udare vRmhadattaM cakravartticulayonI kUkhimAhibramhadatta cakrau utpannaH nalinIM gulmavimAnAt nalinIM gulmavimAnatho cavaneUpanI 1 kAmpilyapure nagare saMbhUtiH utpannaH saMbhUti kAMpilyapure nagare Upano citrajIva punaH purimatAle nagare citrano jIvapurimatAlanagarane viSe zreSThikulezabi sAle utpannaH vistIrNaseThano kulatohAM Upano bhogavavA lAgo tatra dharmazrutvA pravRjitaH sAdhune pAse dharmasAMbhalI saMsAra asArajANI dicA lodhau 2 ************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #403 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a013 * puNajAtro purimatAlaMmi meDikulaMmi visAle dhamma soUNa pavvaI po 2 kAmpilye nagara vramharAjA tadbhAryA culaNI putraH sambhUta jIvo bramhadattaH sajAtaH citacitrajauvaH punaH purimatAlanagare vizAle vistauNe ekasmin zreSTinaH kuleveSThiputraH sajAta: saca citra jIvastatra zreSTiputratve na samutpadya anukramaNa tAruNaM dharma zrutvA prabajitaH pravrajyAM agrahIta 2 kampina miyanayara samAgayAdI vicitta sambha yAsuha dukkha phalavivAgaM kahantite ekame kasma 3 atha ra sacitta jIvo gRhItadivaH samutpatra jAti sma tyAdijJAno viharan kAMpilye nagare samAgataH satra va kAMpilye nagare bramhadattopi labdha cakravartipada sti SThati ekadA devopanIta mandArakalpavRkSa puSpANAM mAlA sAdhamyaM dRSTvA samutpanna jAtisma tirabhUt tadA ca bramhadattena AsvadAsau mRgau haMsI mAtaGgo amarI tathA iti zlAkAI svabandhu sambandha garbhitaM kRtvA nagare udaghoSaNA kAritAyaH kazcidagre tanaM zlokAI pUrayati tasmai vAJchitaM dadAmi rAjyAI dadAmi asmibe vAvasare bhAbodhanArtha samAgatena citrajova sAdhunAI mAnau SaSTikA jAtiranyonyAbhyAM viyuktayoriti zlokottarAI pUritaM tahanamadhye araghaTTa bhrAmakeNa ArAmiNa sAdhumukhena zrutvA rAjoge ukta rAjApi zrutvA mUchI prApatato rAjA pRSThena kuTTitena tenokta mayA zlokAI pUritaM nAsti kiMtu ArAma kAyotsargasthitena ekena sAdhunA pUritaM bramhadatta cakradharaNa zlokapUraNAt jAtoyaM sAdhurmamabhrAtA tatI rAjA munisamIpagato'ta eva sUtra kAre OM Nokta kAMpilye nagara hAvapi citrasambhUta jauvau cakra vatti munaukharau samAgato ekatra milito tauca mukhaduHkhaphalavipAkaM suktaM duHkRtakarmAnubhAvarUpaM ___ saMbhUyA muhadukkha phala vivAga kaheM tite / eka mekkama // 3 // cakkavaTThI mahiDDotro vaMbhadatto mahAyaso bhAyaraM bahumA kAMpilye nagare kAMpaulyanagaraneviSe samAgatau militau vAvapicitrasaMbhUtaujIvo ekaThAmi mityA cisaMbhRtinA jA bhAI ekaTA huA sukhaduHkha phalavipAkaM sukhaduHkhanAMjephalahanI vipAka bhogavavItauhau ekaikasya parasparaM kathayataH tebe bhAI mAhomAMhi sukhaduHkhabhogavyAMtahanI bAta kahecha 3 * XXXRREXXXXRRRRRRRRRRRRXg rAya dha para siMha bAhAdura kA A saM01014mA bhAga 51 Page #404 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a.13 402 8 ekaikasya parasparaM kathayataH sma iti adhyAhArya 3 cakkavaTTI mahaTTIpI baMmadatto mahAyaso bhAyaraM bahumANaNaM imaM vayaNamabvavau4 vramhadattacakavatibhAtaraM bahu % mAnena manasArAgeNa idaM vacanaM avot kayambhUtaH cakavati mahaddhi kaH samprApta SaTapaNDarAjyaH puna:kathambhU to vamhadattaH mahAyazAH mahatyazo yasya sa mahA yazAH bhuvanaya prasiddhaH 4 AsimobhAyarAdovi avamanavasANugA anamatramaNurattA abamahiesiNo 5 moiti AvAM hAvapi bho bhrAtaH bhrAtarau Astra pUrvaja mani AvAM ubho bhrAtaroanUva ityarthaHkavabhUto ho anyonyavazAnugau anamonAparasparaM vazaM anugacchataH iti anamonAvazAnugauanamonAvazavarti nau ityarthaH punaH kayaMbhUto anadhonA anurakto parasparaM ne havantI punaH kIdRzau anamonA hitaiSiNau parasparaMhitavAJchako etAdRzo'bhUva ityarthaHatra muhurmuhuranadhI nAgrahaNaM cittatulyatA atyAdarakhyApanArthaH5 dAsA dasane AsomiyA kAliJjare nage haMsAmayaMgataurAe caNDAlA kAsibhUmie6 kvaca abhUtAM tatsthAnamAha NeNaM / imaM vayaNa macavI // 4 // Asimo bhAyarAdovi annamanna vsaannugaa| annamanna maNurattA annamanna hie siNo // 5 // dAsA dasanne Asau miyAkAliMjare naga haMsA myNgtauraae| sobAgA kAsi bhUmIe // 6 // cakravartImahaIi kaH cakravarttimoTau RddaunodhaNo brahmadattanAmAmahAyazAH brahmadattaehavenAme mahAyaza bhrAtaraMbhavAMtara sahodaraM vahumAnena kRtvApachilA bhavanA bhAIne ghAmAnadeine idaM vacanaM abravot isyu bacanakahecha / pUrvabhaveAvAjAtau bhrAtarau hAvapipAkileMbhave ApaNabebhAI huA cAMDAlakulane viSe anyonya vazivatino mAhomAMhi paramane havaMta anyaunayAnuraktaumAhomAMhi anuraktaparasparaM hitavAMchakaumAhomAMhi hitavAMcheke5 dAsau dasArNa deza utpanI dAsa hupA dayA desaneviSe ta topi kAliMjarenI mRgojAtaH kAliMjaraparvatana viSa mRgahuA tathA mRtagaMgAnadautaurahaMsAjAtaumRtagaMgAnadItIre haMsa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 1. 41 mA bhAga sUba bhASA Page #405 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uTaukA pAvAM dazANadezedAsau pAsa kAlakhare nAmni nage parvate mRgau pAsa punarmata gaGgAnadItaTe haMsau pAvAM prAstra kAyaubhUmyAM vArANasyAM cANDAlau abhUvaI a0138 devAya devalogami pAsi amhe mahaDiyA imANo char3hiyA jAI avamatreNa jAviNA 7 punastatacANDAlajanmataH parabhI bhrAtaH amheM AvAM devaloke saudharma devaloka maharSi ko devI prabhUva he bhAtaH Noiti AvayoH ananonA jAviNA paraspara sAhitya rahitA paraspara biyoga sahitA SaSTikA jAtiriyaM pratyahA jAtAH 7 iti zrutvA munirAha kammAni yANapagaDA tumhe rAya vicintiyA tasiM phalavivAgaNa viSyoga suvAgayA 8 he rAjan tvayA karmANi vicinti tAni pAna dhyAnarUpANi dhyAnAni dhyAtAni pAta dhyAnahetubhatAni karmANi vicintitAni ityarthaH nidAnanaupArjitAni kIyAni karmANi nidAnapraka tAni bhogaprArthanAvazena prakatAni nidAnAni prakRtAni prakarSaNabaddhAni teSAMkarmaNAM phalavipAkena phalodayena pAvAM viprayAgaMupAgatau viyoga prAptI atha __devAya devaloga mi Asi amhe mhddddiyaa| imANI chaTThiyA jAI annamannaNa jAviNA // 7 // kammAniyANa pagaDA tuma raayviciNtyaa| tesiM phala vivAgaNa vipyoga muvAgayA // 8 // sacca soyappagaDA kammAmae purA kaDA / * huA caMDAlojAtokAzobhUmyAM vANArasyAM cAMDAlaDA vANArasonagaroI'6 saudharmedevaloke devaujAtau saudharmadevalIkane biSe devatA huA utpanI AvAM bhASA * mahahi kauApaNahuA mahaIikadevatA eSA AvayoH SaSTojAtiH SaSTaubhavaHeApaNauchaTThIjAti chaTThIbhavacha anonayanavinA pRthak bvAiha bhavane viSe ApaNa jUdau jAtilAdho jUdA huA 7 atha manoruvAcaH kammANinidAnavaze na pragaDAni vaDAniniyANa' karone karmAMdhya aho rAjan tvayAciMtitAni katAni herAjan stroratna dekhonateMbhoga cauMtavyAnIyANokIyo teSAM karmaNAM phalavipAkena te karmane udaye karIniviprayuktaprAptI pRthakjAtI jadAjUdAUpanA rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM0u014 mA bhAga Page #406 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a01.3 404 sUva bhASA cakraprana' karoti sacaso apagaDA kammAmae purAkaDAte akA paribhukSAmo kiMnucitta disetahA he sAdho he bhrAtaH mayA purA pUrvajanmani karmANi kRtAni kathambhUtAni karmANi satyazocaprakaTAni satyaM mithyArAhityaM zaucaM AtmazuddhikArakaM dharmamayaM anuSThAnaM satyaJca zaucaca satya zocetAbhyAM prakaTa prasAni etAni yAni mayA sukarmANi kRtAni tAni zubhakarmANi adya asmin janmani parisamantAt bhuje strIratnabhogahAreNa teSAM phalaM viSaya sukhAni anubhavAmi he citra yathAhaM rAjyasukhaM bhuJje tathA kiM citropi bhavAnapitu bhakto nu iti vitarke kortha: cakrIvadati yathAhaM idAnIM pUrvopArji tAnAM sukRtAnAM phalAni paribhuje tathA ki citrabhavAn paribhuMkta apitu bhavAn na paribhuMkta eva bhavatastu bhikSukatvAt tAni sukRtAni kiM niHphalAni jAtAni iti prAyaH atha munirAha saca suciNaM saphalaM narANaM' kaDANakammANa na mokkha asthi atthe hiM kAmehiM uttamehiM zrAyA mamaM putraphalovavee 10 he rAjan narANAM sacIrNaM samyakaprakAreNa kRtaM saMyamatapaH pramukhaM sarvaM saphalaM evavartta te narANAM ityupalakSaNatvAt sarveSAmapi saphalaM bhavati yataH kRtebhyaH karmabhyo mokSonAsti jIvaiH kRtAni karmANi zravazya' bhujyate prAkRtatvAtpaJcamI sthAne SaSThI kRtAnAM karmANAM mocInAsti yadukta' kRtakarmacayonAsti kalpa te ajja paribhu'jAmo kiM nu citte vise tahA // 8 // saJcaM sucinna saphalaM narANaM kaDANa kammANa namokkha asthi / viyogapAmyo 8 zratha vrahmadattAhasatyaMmRSAtyAgazaucaM nirdabhatAvRhmadattakaheka satyavolyo kapaTanako dhoi draudamyA zubhakarmANiyAnimayApUrvabhave kRtAni pAkalAbhavaneMviSe je meM bhalAkodhAhatA te adyaihabhave ahaM paribhujAmovedayAmi / te tapajapanAphala Aja 'bhogavUcha' kimiti prazna bhacitrabhavAnapi tathA na paribhukta' kiM kAraNaM / aho citra te zubhakarmamAhareudaya zrAvyAM bhogaMku tAharAzabhakama ekIMhAMgayAesyu 'dhayu munirAha sarvamapipuNya' sucaurya' sRSTa kRtanarANAM sarvajovAnAM saphalaM bhavatiyatokaheM ke puNyakIdhAMsarvajIvane udayatrAve niSphalanajAikadehI kRtebhyaH karmebhyomuktirnAsto kodhAnekarma ***************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0 sa0 sa0 41 mA bhAga Page #407 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TaukA a013 koTi zatairapi avazya me vabhoktavya' kRtaM karma zabhAzabhaM 1 tasmAt mamApi prAmA arthedravye : punaH kAmai viSaya sukhaiH puNyaphalarupatI vartate kauthaiH arthaH kAmaiH uttamamanoharaiH athavA kIdRzaiH kAmai arthaH prArthanIya aryanta prAyaM tejanairiti aAstaiH arthe : ityanena citrajIvena sAdhunA ukta mayApi sarve ndriyANAM sukhAni dravyANica puNyaphalAni prAptAni iti tvayA na jJAtavya anena kimapi sukRtaphalaM na labdhamasti itibhAvaH 10 tadeva sUtrakArI gAthayA pAha jANahi sambhU ya mahANabhAgaM mahaDDiyaM punnaphalovaveyaM cittapi jANAhitahevarAyaM DDojuI tasma viyappa bhUyA 11 pUrvanAmnA RSirvadati he sambhUta mahArAja yathA tva AtmAnaM mahAnubhAgaM tathA maharDika tathA puNyaphalopapataM jAnAsi tathA citramapi mAmapi tAdRzaM eva jAnAhi mahAn anubhAgI yasya sa mahAnubhAgastaM mahAnubhAgaM vRhanmAhAtmya tathA mahato Rtiryasya sa maharSiH maha hirava mahaIi kastaM maharSi ke vizAla lakSmIka puNyaphalena upa peta staM etAdRzaM Rddhihi pada catuHpada dhanadhAnAdi sampattiH dyutidIptistasya citrasthApi arthAnmamApi pracurAvarta te iti jAnIhi ca zabdotrayasmAdathai iha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga ___ atyehiM kAmehi ya uttmehiN| AyA mama pummaphalI bavee // 10 // jANAhi saMbhUya mahANubhAga / mahaDDiyaM punna phalo baveyaM / cittaMpi jANAhi tahava raayN| iDDIjaI tasmaviyappabhUyA // 11 // mahatva rUvAvayaNappamUyA gAhANu * hathaujIvachuTenahI arthaiH dravyaiH kAmaiH zabdAdyaiH yutaH uttamaiH dravye karIkAmabhogauttamapradhAnatiNekaraune AtmAmamapuNye naphale naupanIsahIta: AmApuNya * phalatiNekarauneMsahita 10 he saMbhutayathAtvaM AtmAnaM jAnAsikidRzaM mahAnubhAgaM tathA mahahi kapunAphalIpapetaM aho saMbhUti tijetu ApaNA AtmAne jANe cha / puNyavaMta RjivaMta mahAnubhAvacitramapi tathaivajAnIhi / bhorAjana ahorAjAcitranepaNituimajajomanuSyanATolAni RSiHyatiH citrAkhyamamapi Page #408 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTokA kakkeya babhe paveiyA AvasahAyarammA imaMgihaM cittadhaNappabhUyaM pasAhi paJcAla guNovaveyaM 13 atha bramhadattaH punaH sAdhu nimantrayati pUrvanAmA sambodhana * kRtvA vadati he citra tvaM imaM idaM prabhUta gRhe pratturadhana sahitaM gRhaM prasAdhi pratipAlaya grahasthitvA sukhaM bhucce ityarthaH athavA cittadhaNaNyabhUyaM iti eka evapadaM gRhavizeSaNaM citra nAnAprakAraM prabhUtaM pracura dhanaM yasmin tat citraprabhUta dhanaM etAdRzaM mamamandiraM gRhANetyarthaH punaH kIdRzaM rAI paccAladezAnAM guNAH indriyaviSayAH zabdarUpa rasagandhaspIH te rupetaM pAJcAlaguNopapataM ca punaH ramyAH ramaNIyAH mama AvasathAH prAsAdAH praveditAH prakarSaNa veditAH praveditAH prakaTAH santitAn apitva prasAdhi iti zeSa: mamavAIi ka ranapuraH sarairdevairupanautAH prAsAdAsteke prAsAdAH ucca 1 udaya 2 madhu 3 karka 88 brahma 5 ete paJcaprAsAdAH yatra cakriNo rocante tatraivasyarvAhi karatne na cakrisUtradhAreNa vidhIyanta iti sahA AhuH tasmAdatra IdaM gRhamiti pRthak ukta masti pAJcAlAnAM guNagrahaNaM tu atyudIrNatvAt anAthA bharatakSetrasya sAratadgRhastye va 13 naTTai hiMgoehiyavAiehiM nArIjaNAI parivArayantI jAhi bhogAi imAibhikya mamaroyaI paJcajjAhu dukkha 14 bhocitra hai bhikSo hai sAdho mama etat rocate etat padaye pratibhAti huiti nizcayena pravrajyA duHkha vasahAyaramA / imaMgihaM cittadhaNapyabhUyaM pasAhi paMcAla guNo vaveyaM // 13 // gaTTe hiMgoehiyavAdU ehiNArIjaNAeM zola guNasahita iha pravacananeyataM udyamaM kurva ti ihapravacananeviSeyatateudyamakareche tAMgAthAMzrutvA ahamapizramaNojAta 12 atha cakraurAha uccodayaH madhu karka 3baMbha 4 vRnA5 pAMca AvAsakahe ke praveditA kathotAH paMcAvAsAH ramyA manojJAe paMcAvAsa manojJamanoharakayA idaM yaha hai citravicitradhanaiH pUrkhAevarahecitra nAnAprakAranu dhanatiNakaraune bhakhopUrNa paripAlaya paMcAladezaguNayukta egharatUMpAli aMgIkArakarike havucha gharapaMcAladezanauje lamotiekaronebhayo 13 puna: ckropaah| nATayaH vAdizvavalauvavisavadhanATakagautavAjA nArojanAn parivArayan / vyApArayan strIegautayAM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #409 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA a013 varta te iti zeSaH daucAyAM mukhaM kimapi nAsti tasmAt he sAdhItva imA pratyakSa dRzyamAnAn bhogAn bhucca kathambhU ta: san nATakaiddAnizaddhi gautergA varvazAstroktarvAdivarbharatazAstrokta mRdaGgAdibhistathA nArIjanaiH parivRtaH san viSayasukhAni anubhava atra nArojanAnAmeva grahaNaM kRtaM agyeSAM * gajAkhavastrAsana dravyAdInAM grahaNaM na kRtaM tattu tasya strIlIlupatvAt sarvaviSayeSu strINAmeva prAdhAnayAt 14 taM puvanehaNakayANurAyaM narAhi kAmaguNa * sugidda dhammasmi zrotamahiyANapehI cittoimaM vayaNamudAharityA 15 yadA tu bramhadattena sambhUtajIvana citrajIvaM sAdhu pratiukta tadA citrajIvaH sAdhu * citraidaM vacanaM taM tumhadatta narAdhipaM cakriNaM prati udAjahAra avAdaut kathambhUtaM taM tumhadatta pUrvasne haina katAnurAgaM pUrvabhavabAndhava premNA vihita prauti bhAvaM punaH kathambha ta narAdhipaM kAmaguNeSu viSayasukhesu mRDa lolupaM kaudRzacitra jauvasAdhuH dharmAzcitaH dharma Azvita: puna: kauzacitraH tasya yamadattasya hitAnuprecau hitavAnchakaH hitaM anuprekSate ityevaM zolahitAnuprekSI 15 kiM udAjahAratyAha savvaM vilambiyaGgauyaM saca naha viDambiyaM samve pAbha __ privaaryNto| bhunAhi bhogAI imAI bhikkhU mamaroyaI pavvajjAhu Tukkha // 14 // taM puvaneheNa kayANurAga / NarAhivaMkAmaguNa sugiii| dharma smiotasmahiANupahI citto imaM vayaNa mudAharityA // 15 // savvaM vilaMviyaMgIyaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u0 41 mA bhAga sUtra bhASA nanATakIchi bhobhikSu imAn bhogAn bhuttu ahosAdhutu ebhogabhogavimamapravRjyAduHkvarUpArocate mujhane dauvAdukvarUpa lAgeche14 taM vRhmadattaM pUrvane haina katAnurAga buhmadattapUrvamava sne hekarone rAgadhakhoyatoUpari narAdhipaM cakravartInaM kAmaguNeSu gRhanarAdhipacakravarti prati kehabujhe rAjAkAmanaviSeyahAha poche dharmAvita: tasya rAjauhitacittakaM citrasAdhudharmane viSe Azrayake rAjA japarihita ciMtaveche cinAidaM vacana udAhatAn / citrasAdhU'syu vacana Page #410 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA pa013 * raNAbhArA sarva kAmA duhAvahA 16 hai rAjan gotaM sarva vilaMbitaM vilApatulya' sarva nATyaM nATakaM viDambitaM bhUtAveSTita pautamadyAdijanAMga vikSepa 408 tutya sarvANi AbharaNAni bhAratulyAni sarve: kAmAH duHkhAvahA duHkhadAyakAH gajapataGga bhRGga mona kuraGgAdInAmiva bandhana maraNAdikaSTadAH ityarthaH16% bAlAbhirAmesu duhAvahesu nataMsuhaM kAmaguNesu rAyaM virattakAmANatavohaNaNaM jaM bhikkhuNaM solaguNarayANaM 17 he rAjan virakta kAmAnAM viraktAH kAne ya iti virakta kAmAsteSAM niviSayiNAM bhikSuSAM sAdhUnAM yatmakhaM vartate tatmukhaM vattataguNeSu zabdAdiSu indriyasukheSu kAminAM puruSANAM nAsti kohageSu kAmaguNeSu bAlAbhirAmeSu bAlAnAM nirvivekANAM abhirAmAbAlAbhirAmAsteSu mUrkhAhiviSayeSu rajyante punaH kIdRzeSu kAmaguNeSu duHkhAvaheSu duHkhadAya keSu kodRzAnAM bhikSaNAM tapodhanAnAM tapaevadhanaM yeSAnta tapodhanAsteSAM punaH kIdRzAnAM caulaguNaratAnAM zaulasyaguNAH guNakAriNI nava sabba naviDaMbIyaM / sabve AbharaNAbhArA sarva kAmA duhAvahA // 16 // bAlAbhirAmesu duhAvahemu NataMsuhaMkAmaguNesu rAyaM virattakAmANa tabohaNANaM / jaMbhikkhaNaM sIla guNe rayANaM // 17 // nariMda jAI ahamANarANaMsovAgajAi duhao bolyAtaka he he sarva rudita rUpaM gotaH sarvagotavilAparUpache sarvanAvya viDaM vanaprAyaM sarvanATaka viDaMbanAprAyake sarve AbharaNA bhArabhUtAH saMghalAM Abha raNabhArabhUtaH sarvekAmAH dukkhadAyakAH sarvakAma sukhadukvanAdeNahArache munirAha 16 vAlAnAM mUrkhANA'bhirAmaSa harSotpAdakeSu dukkhakAraNeSa ekAMmajike bAlakamakhatehane bhalAlAgeharSaUpaje bhI rAjan IdRzeSu kAmaguNeSu tatasukhaM nahi ahorAjA ehavAkAMmaguNaneviSete sukhanahI viraktAkAmAnAM tapodha nAnAM kAmabhogadho virakta huAchetapaMjedha nache yAvatsukhaMbhikSuNaM dhaulaguNeratAnAMtatsukhaM anAvanAsti jaisukhasAdhuneke solaneviSesukhabIjeThAmenahI 17 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u. 41 mA bhAga SAbhA Page #411 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a013 410 sUtra bhASA vidhi brahmaguptasteSu ratAH AsaktAsteSAM 17 nariMdajAI ahamA narANaM sovA gajAI duhazrogayANaM jahiMvayaM savvajaNassavesA vasauyasobAga nivesaNesa 18 he narendranarANAM manuSyANAM madhye adhamAniMdyAjAtiH khapAkasya caNDAlasya jAtirvarttate sA jAtiIyorapi zravayorgatAH prAptANaM iti vAkyAlaGkAre yasyAM jAtau AvAM sarvajanasyathyau abhUva khapAka nivasaneSu caNDAlaggRheSu vasauya AvAM avasAt 18 tose ujAI iupAviyAe vRcchAmi sovAga nivesaNeSu savvasma logassa DugaMchaNijjA ihaMtu kammAipure kaDAi 18 tasyAM ca jAtau tu pApikAyAM pApiSTAyAM khapAkanivasaneSu cANDAlaggRheSu vucchAmu iti uSitau nivAsaM akArtha kodRzau AvAM sarvasya lokasya jugupsanauyo holanIyo ihatu asmin janmani purAkRtAni karmANi prakaTobhUtAnItyarthaH prAconajanmani samyaganuSTAnarUpANi kRtAni teSAM phalAni jAtikula jalezvayaM rUpANi iha prakaTitAni tasmAt dharmakaraNe pramAdonavidheya ityabhiprAyaH 18 gayANaM / jahiM vayaM sabba jagammaveAvasIya sodAgaNi vesaNe // 18 // tauseya jAIyaupAviyAe bucchAmusI dAgaNi vesaNemu / sabvasma logassaduga' chaNijjA / ihaM tu kammAi' pure kaDAi // 16 // so dANisiM rAya mahANubhA he nariMdra he rAjA adhamA jAtiH manuSyANAM he rAjan adhamAjAti manuSyamAMhiM caMDAlajAtiH iyorapigatyorabhUt te caMDAlanIjAti ApaNa jaNanehuI arratayaM sarvajanasya hethyo aprautikaraujAto te caMDAlarogatare viSe ApenidanIM kahuA aprautinAviSe karaNahArasarva lokAnesthitaukhapAka caMDAlaggRheSu ApaNacAMDAlanAghara mAMhiM vasyArahyA 18 tasyAMjAtIprAptAyAMta caMDAlanIMjAtipAMmyAthakAM sthitaucAMDAlaggRheSu cAMDAlanAgharamAMhiMrAthakA sarva syalokasya jugunIyAniniMdanIM yAnisarva loka ne jUgupta niyaniMdanIMkahuA ihajanmanipurAkRtAni karmANi zubhAni udayaMgatAni ejanmane biSe pAkali bhaveje ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA bha0 sa u0 41 mA bhAga Page #412 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a013 411 sUtra bhASA sodANisirAya mahANubhAbho mahaDio putraphalovaveza ca itta bhogAi asAsayAI AdANaheu' abhinikvamAhiM 20 he rAjan yastva' sambhUtaH purAdhAsoH sodApi iti satvamidAnIM rAjA cakradharo mahAnubhAgo mAhAtmya sahito jAtosi kohayo rAjA maharSi ko vizAla lakSmIkaH punaH kIdRk puNya phalopapAtaH puNyaphalasahitaH tasmAt zrAdAnahetoH AdAnasya cAritradharmasya hetoH pradIyate sa vivekai rityAdAna' cAritradharmastasya hetoH abhiniva mAhi abhiniHkrama abhisamantAt niHkrame gRhapAzAttvaM niHsarasAdhurbhavetyarthaH kiM kRtvA zramAkhatAn zranityAn bhogAn tyaktA purAkRtasya dharmasya phalaM cettvayA idAnI bhujyante tadA idAnImapi dharma aGgIkuruyato zAzvata sukhabhAk syAditibhAvaH 20 dharmasya prakaraNe doSamAha iha jovierAya asA yaMmi dhaNiyaMtu putrAi N akubvamANo seso zraimacu muhovaNIe dhammaM akAUNa parammiloe 21 he rAjan iha asmin manuSyajIvite manuSyAyuSi puNyAni go / mahiDio punna phalo vaveo / ca ittu bhogAi asAsayAI AdANaheu' abhikvimAhiM // 20 // iha jIvie rAya asAsayaMmi / dhaNiyaM tu punnAd akuJcamAyo / se soyaI maJca, muhI vaNIe / dhamma'akAUNa prmmiloe||21|| zubhakarmakoyAhatAte uddezra vya thake 18 asminkAle he rAjan mahAnubhAgovarttase he rAjan ihakAlane biSe tu mAhAnubhAvavatte ke maharSi ka : dharmaphalopa petoyuktaRddhivaMta ne karIsahitake tyakkAbhogAn azAkhatAn / bhogakAMhone zramAkhatAche tyAne AdAnaMmokSaM tatnimitta' daukhyAgTahANa AdAna AdAMna kahoimocatehaneM' nimittadikhyAle 20 iha jIvite rAjan zrasAvatesato ejIvitavya he rAjan azAzvatoche' zratyarthaM puNyAni akurva mAnojIvaH tu thako sazocyatepaJcAtmRtyuH mukha upanote satipake jovaDomaraNa zrAvateM krodheTrakyoToi dharma kRtvA paraloke gacchati21 yathA ihaloke siMhomTagaM gRhItvA ********************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM00 14 mA bhAga Page #413 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a013 akurvANI manuSyaH sakkatAni na karoti saduH karmabhityumukhaM upanautaH san dharma akRtvA parasminlokegataH zocate pazcAttApaM kurute maraNasamaye evaM u TIkA jAnAti hAmayA manuSyajanma prApya dharmoM na kRtaH iti cintAMkarIti kathambha te jIvite dhaNi yaMtu atyanta athAvate 21 jahehasauhAvamiyaMgahAya pazU naraM nebahuaMtakAle' NatasmamAyA vapiyA vabhAyA kAlaM mitasmiM saharA bhavaMti 22 yathA ii saMsAra siMhI mRgaM gRhItvA vavazaM nayati tasmin manuSyasya maraNakAle mAtA ca punaH pitA ca punarbhAtA ete sarve aMzadharA na bhavanti aMzaM jIvitavya bhAgaM dhArayanti mRtyunAnIyamAnaM naraM rakSantIti aMzadharAH khajIvitavyadAyakAna bhavantItyarthaH 22 punadukhAdapi na bAyata ityAha Natasmadukta vibhayantinAiyo namittavamAnasayA nabaMdhavA iko sayaM paJcaNuhoi Tuksa kattAramevaM aNujAikammaM 2 3 punaH he rAjan manuSyasya arthAt duHkhAta sya narasya duHkhaM zArIrika mAnasikaM duHkhaM jJAtayaH svajanAH na vibhajati jaha sauhovamiyaM gahAya / maJca naraMNa dUhu aMtakAle / Natasma mAyAvapi yaavbhaayaa| kAlaMmi tamma sa harA 8 bhavaMti // 22 // tasma dukkha vibhayaM tigaaduuo| Na mittabaggANa suyANa baMdhavA / ekosayaM paJcagRhodU dukkha'kattA * yAMti jimaihAMsauM hamRgalAne jhAlona leIjAi yathAmRtyuHnaraMnayatihunizcitaM prAMtasamayetimakAla. manuSyane tyasamayeleIjAya na tasya mAtA vA * pitA vA vAMdhavAvA tehane mAtA na pitA na bhAI tasminkAle saharAduHkhasaMbhAvino na bhavaMti ne kAlaneviSe te saMgAtahajIvanu dukkhakoIbaMTAvenaho22 8 na tasya vA dukkha'jJAtayo'pi tahanu dukkhannAti paNivaMTAvausake nahIM namitravargAH samUhAH nasUtAH nabAMdhavAH namicadukkhabehecAve na beTAnabhAI ekojIvaH pratvanubhavati svayaM dukkha vedayatiH ekalojajauvaTUkvasaha kartArameva anuyAMti gacchati kammakaraNahArane pUThe kammajAya // 23 // tyakvAdipadaM bhAryAdi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.udeg 14 mA bhAga Page #414 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA a013 duHkhasya vibhAginI na bhavanti mitravargaH mitrasamUhAH punaH sutAH aMgajAH punarbAndhavA bhrAtaropi na duHkhaM vibhajanti tadA kiM bhavatItyAha ekoyaM jo vo'sahAI svayameva duHkha pratyanubhavati ekAko khayameva duHkha asAtA vedanobhuMkta katha svajanAdivarge sati eko duHkha bhukto tabAha karma zabhAzubharUpaM katAraM eva anuyAti anugacchati yaH karmaNAM kartA saeva karmaNAM bhoktAsyAditi bhAvaH yaduktaM yathA dhenusahazeSu vatso vidanti mAtaraM tathA purAvataM karmakartAra manugacchati 1 2 3 ciccAdupayaMca ca uppayaMca khittagihaM dhaNaM dhanaM ca savvaM sakambhabauo avasopayAI parabhavaM sundarapAvagaM vA 2 4 azaraNa bhAvanA uklA ekatvabhAvanA vadati ayaM svakammAtma dvitIyAyaM jIvaH svasyakarma khakarma khaeva Atmano dvitIyaM yasya sasvakarmAtma dvitIya svakarma sahitIyaM * jIvaH sundaraM devalokAdisthAnaM vA athavA pApakaM narakAdisthAna evambidhaM paraM bhavaM anyalokaM avazaH san prayAti kiM kRtvA hipadaM bhAryAdi ca punazcatuH padaM gajAjAdi kSetra ikSucetrAdigrahaM saptabhaumikAdidhanaM dInArAdi rajataM svarNAdidhAnya taNDula godhUmAdi ca zabdAhastrAbharaNa sAra ratnAdi etat sarva tyaktvAhivAjIvaH parabhave brajatItyarthaH 24 atha maraNAdanantaraM pazcAttasya putrakalatrAdayaH kiM kurvatItyAha taM ikka tuccha sarIragaMse viIgayaMdahiyA upAva ramevaM aNujA dUkamma // 23 // ciccA dupayaM cauppayaM cakhettaM gihaM dhaNa dhannaM ca savvaM / sakammabIo avaso pyaa| dU paraM bhavaM suMdara pAvagavA // 24 // taM ekkaM tuccha sarIraga' se viI gayaM dahiya u pAvargaNaM / bhajjAya puttAviyaNApa catuHpadAdi turaMgAdidipadacatuSpadachADaune kSetra gRhaM dhanaM dhAnya ca sarvatyaktA jIvakarmadvItIyaH karmasahAya avasoparavazaH prayAti gacchati ejIvApaSAM karmasAtha leIne paravazayakojAyaparaloke paraM loke zabhAzubhaM pApaM azubhaM vA paralokiM jAibhalA karmakodhAMtodevatAthAi DAkarmakaudhA Daugate jAi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A* saM0 u014 mA bhAga sUtra bhASA Page #415 -------------------------------------------------------------------------- ________________ na 500 ~ ~ gaNaM bhajjAya putto viyanAya oya dAyAramanna maNasaGgamanti 25 se iti tasya mRtasya puruSasya tat ekakaM jIvarahitaM ataeva tuccha asAraM zarIraM * citogataM zmazAnAgni prApta pAvake dagdhvA bhasmasAt kRtvA pazcAt tasya bhAryA ca punaH putrApi ca puna tayaH svajanAH ete sarvepi anya dAtAraM anu 8 saMkramanti korSaH yadA kazcit puruSo miyate tadA taccharIraM prajvAlyatasya strIputcabAndhavAH anya sva nirvAhakartAraM dhanAdidAyaka sevanta sarvepi svArtha 8 sAdhana parAyaNA bhavanti 25 ubaNijjadU jIviyamappamAyaM vana jarAhara narasmarAyA paJcAlarAyAvayaNaM muNAhi mAkAsi kamAI mahAlayAI 26 he rAjan narasyaprANinI jIvitaM prAyupramANaM yathA syAttathA karmabhirma tyave upanIyate punarjIvita satyapi narasya varNa zarIrasaundarya jarAharati dRSTvAvasthA rUpaM vinAzayati tasmAt hai.paJcAlarAja he pAJcAladezAdhipa vacanaM mama vAkya zRNu mahAlayAni mahAMti mAMsabhakSaNAdauni karmANi tvaM mAkArSI: 26 * patha nRpatirAha ahaMpi jAnAmija hai hasAhajame tuma sAhasivakkaseyaM bhogAimesaGgakarA bhavanti jaidujjayA ajjo amhArisehiM 27 he sAdhI iha jagati yathA vartate tathAI apijAnAmi yat tvaM me mama etat vAkya sahaziSyayasi ziSyArUpeNa sAdhikathayasi paraM kiGkaromi ime pratyakSa bhujyamAnAH uya / dAtAra manna'aNusaMkamaMti // 25 // uvamijjaI jIviya mapamAyaM / vanna jarAharadUNarasma rAyaM / paMcAla rAyAvaya // 24 // taM ekaprasAraMdeharoge tAM te ekaezarIrarogekarone bhayo citAprApta dagdhaM agninApachaezarIra ca himAMhiM vAlaui agnisyaM vAlII bhAryA : caputrA pi jJAtayaH strIputrakSAti pramukhaiSTakAryakaradAtAraM anya janayAti nizcayataH tehane cAlyostrIbeTAjAtIpramukhavIjAjananeM jAi Ayaye vIjAnI * cAkarosevAkare // 25 // upanIyatekSayaM prApnoti jIvitavya niraMtaraMejIvitavyaniraMtarakSayapAmache Aukhu niraMtaraochupaDe che bho rAjan varmajarAharati narasya ahorAjAmanuSyanovarmarUpajarAharecha bhopaJcAlarAjanvacanaM zRNa ahopaMcAladezanArAjAvacanazAMbhalimAkArSIt karmANi mahAraudrANi ahorAjAtu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0041 mA bhAga bhASA Page #416 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e TIkA a013 415 * bhogAH saGgakarA bhavanti bandhanakarA bhavanti kIdRzA ime bhIgAH hai Arya yebhogAH asmAyagurukarmabhi durjayAH dustyajAH 27 hathiNapuraMmicittAda kRNaM naravaI mahaDiyaM kAmabhogasugidde NaM niyANa masuhaM kaDaM 28 hastinAgapura bhI citramayA nidAnaM kRtaM kIdRzaM nidAnaM azabha' bhogAbhilASatvAt * abhaM ki kRtvA narapatiM sanatkumAra cakriNa dRSTvA kIdRzaM cakriNa mahahika kauzena mayA kAmabhogeSu gRddhe na indriyamukhalolupena 28 tasmame apa * DikaM tasma imaM eyArisaMphalaM jANamANo vijaM dhamma kAmabhogesu mucchio 28 tasya nidAnasya prAgbhavakRtabhogAbhilASasya imaM pratyakSaM bhujyamAna etA * dRzaM vakSyamANa phalaM jAtaM kathambhUtasya tasya nidAnasya apratikrAntasya anAlocitasya yasmin avasare hastinAgapure AvAM anazanaM kRtvA prasasau tadA __NaM sunnaahi| mAkAsi kammAI mahAlayAI // 26 // ahaMpi jANAmi jaheha sAhUjame tuma sAhasi vakkameyaM / bhogA ime saMgakarAhavaMti / jedubjayA ajjo amhArisehiM // 27 // hasthiNa puraM micittAdaTTaNaM garavaI mahiDDIyaM / kAmabhogesu giI NaM / NiyA NamamuhaM kaDaM // 28 // tasmame appaDikaM tamma imaM eyArisaM phalaM jANamANovijaMdhamma / mahAraudrabhUDA karmakaremati // 26 // ahamapi jAnAmi yathAihejagati he sAdhI aho sAdhu paribhalauparijANu yat mamatvaMbhASayasi vAkya etat *ahI sAdhujetuvAtamujhanekahaiM chemujhane upadesa diyechebhosAdhIbhogAH zabdAdayaH ime pratibaMdhotpAdakAH bhavaMti aho yatauebhogabhujhane pratibaMdhakAraNahuvaiche dharma mAMhiM aMtarAya kareke ye bhogAH 'smAdRzyaiH kAtaraiH jaebhoga amhasariSAkAtara annAnIne choDatAM // 27 // hasti nAgapurebhocAritracItra hastI nAgapurane biSe dRSTyA narapatisanatka mAracakriNaM mahardikaM dekhonesanatka mAracakravartinIRvi kAMmabhogeSura nakAmabhoganaividheTa,hue murchitahuu' paya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #417 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a013 cakradharasya svoravasya kezapAzo mama caraNa lamnastadA mayA nidAnaH kRtaH tadAtvayAhaM nivAritaH bho bhrAtaH tvaM nidAnaM mAkArSIH cainidAnaH kRtaH syAt u TIkA tadA mithyA dukkataM dAtavyaM tvayA ityukta pi ahaM nidAnAba nivRtta ityarthaH jaMiti yasmAt kAraNAt ahaMjinokta' dharma jAnan api kAmabhogeSu sutarAM atizayena mUrchitosmi indriyasukheSa lubdhosminIcet jJAnasya etadevaphalaM jJAnauviSayebhyo viraktaH syAt ahaM jAne satyapi viSayeSu ramAmi tanidAna OM syaiva phalamityarthaH 28 nAgojahApaGajalAvasano daduthalaM nAbhisame itaura evaM vayaM kAmaguNasugiddhA na bhikSuNo maggAmaNubbayAmo 30 he sAdho yathA nAgo hastIpaGkajalAvasaktaH alpajale bahupa? avasano'tyanta nimagnastauraM dRSTvA'pina abhisameti taurasya taTastha abhimukha' gatIpitaTana prApnoti taurantudUrataH parantusthalaM api dRSTvA na uccabhUmiM prApnoti evaM amunAprakAreNa anena dRSTAntena vayaM iti asmAdRzAH kAmaguNeSu zabdarUpa rasagandhasparzA diSa raDAH lobhino bhikSormArga sAdhumArga sAdhvAcAraM na anuvrajAmaH na prAptamaH tasmAt kiMkurmIvayaM viSayiNo jAnantoSya jAnanta iva jAtA ityarthaH30 abbedakAloturiyanti rAio nayA vibhogA purisANanicA uviccabhogA purisaJcayanti dumaMjahAkhauNa phalaM vapakvau 31 atha muniH saMsArasya anitya kAmabhogesu mucchio // 26 // nnaagojhaapNkjlaavsnno| daduthalaMNAbhi sameti tauraM / evaM bayaM kAmaguNemugihANa . bhikkhU NomaggamaNubbayAmo // 30 // ava ikAlottaraMti rADUoNayAvi bhogA purisANaniccA | ubbiccabhogA purisaM nidAnaM azubha kRtaM tivAre me bhUDunauyANa kodhU 28 tasya naudAnasya mamaanAlocitasya te niyANome AloyonahImaucchAmodukkhaDdIdhIna hau idaM etAdRzaM phalaM jAtaM eamhAraiRddhitehanophalahu jAnanapi yadahaM dharma jehabhaNodharmanomArgahu jANaM chuedharmanAphala kAmabhogeSa murchitaH kAMmabhoMga gya dhanapata siMha bAhAdura kA A.saM.ja.41 mA bhAga Page #418 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .. w . lm y C khena upadezaM dadAmi he rAjan kAlaH atyeti atizayena gacchati kAlasya kiMyAti ayuryAtItyarthaH rAtrayaH tvarayanti uttAlatayA vrajanti hai rAjan puruSANAM bhIgA api anityAH bhogAH puruSa upetya svecchayA prAgatya puruSantyajanti puruSA yadyapi bhogAn tyakta na icchanti tathApi bhogAH svayameva puruSAn tyajanti ityarthaH kaM ki iva yathA pakSiNaH kSINaphalaM vRJ yathA tyajanti 31 jaitaMsi bhoge ca dU asatto ajjAI kambAI karahirAyaM dhammeDio savvapayANa kampotohohisidevo iu viubbI 32 he rAjan yaditvaM bhogAn tyakta azaktIsi asamarthosi tadA he rAjan AryANi ziSTa jana yogyAni karmANi kuru punaI meM sthita prajAnukampo bhava itizeSaH sarvaprajApAlakobhava sarvAzvatAH prajAzca sarvaprajAH tAsu anukampate ityevaMzIla: sarvaprajAnukampo he rAja Arya karmakaraNAt tva' ve ubbIbaikriya vaikriya zaktimAn devo nirjara ito bhavAdane bhaviSyasi 32 na tumabhogeca iUNa vuddI vayaMti / dumaM jahAkhINaphalaM vapakkhI // 31 // jadUtaMsibhoge cau asatto / ajjAI kamAI karehi rAyaM / dhamma / Thio savvapayANu kNpii| tohohisi devou viubbI // 32 // Natuma bhoge ca dUjaNa buddhIgihAsi AraMbha pariggahe rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM.u014 mA bhAga nevi mUrchitahuoLujANatu'thako 28 yathAnAgohasti paMkayuktajalemagna hAthojImakAdavasahitapAMNomAMhikhUto dRSTvAsthalaMtauraM na prApnoti hAthItIraneiDhA hAnedekhepaNinoM sarausake naho amunAprakAreNavayaM kAmaguNeSu ekhAima ajha kAmabhoganeM virSe mUrchitahuochu bhikSuH mArga navrajAmonasevAmahetiNe kAraNa ha'yatonomArga Adarosakatunatho 30 atha munirAha atye tikSaNaM yAti kAlaH sona gacchatirAvayaH kAlaAukhokSaNa2 ghaTerAtri paNiUtAbalIjAi chenApi bhIgAH puruSANAMnityAHthAsvatAH bhogapaNinithayasu mamuSpanazAskhatAnahI upetyAgatyabhogAH puruSaMtyajanti bhIgApuruSanepAmAbInanAsojAi Page #419 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a013 418 u0 TaukA giddosi prArambha pariga hesu mohaMko ittiu vippalAvo gacchAmirAyaM Amantiosi 33 he rAjan ahaM gacchAmi ahaM brajAmi mayAtva Amantri tosi mayA tva pRSTosi dhAtUnAM anekArthatvAt he rAjan tujma iti tava bhogAn tyakta buddhirnAsti anAryakAryANAM bhogA eva kAraNAnimantI ato bhogAn anArya kAryANyapi tyakta matirnAsti punaH prArabha parigraheSu tvaM sTadyosi lubdhosi Arambha parigrahAn na tyajasi ityarthaH etAvAn vipralApa: 8 vividhavacanopanyAsaH modhaH kRtaH nirarthakaH kRtaH jalaviloDanabat vyarthojAta: tasmAt kAraNAt athAhaM tvattaH sakAzAt anyatra vrajAmi tavAjJAsti ityuktA munirgata atha munaugate sati bramhadattasya kimabhUttadAha 33 paJcAlarAyAviyabaMbhadatto sAhusma tasmavayaNa' akAu' aNu * ttara bhuJjiyakAma bhoe aNuttare so narae paviTTho 34 paJcAladeyAnAM rAjA pAJcAlarAjo brahmadattazcakravati raSi anuttare sakala narakavAsabhya utkRSTa apratiSTAna nAmni praviSTastatrotpanna ityarthaH kiM kRtvA anuttarAn sarvotkRSTAn kAmabhogAn bhukkA puna: ki kRtvA tasya citra jIvasAdhIrvacanaM upadeza vAkya akRtvA nidAnakArakasya narakagatirevatasya guru karmatvAnna sAdho rUpadezAvakAzo jAta ityarthaH 34 cittovikAmahi virattakAmo udagAcAritta mu|| mohaM kuettiuvipplaavo| gacchAmirAyaM AmaMtiosi // 33 // paMcAlarAyAviyabaMbhadatto sAhusma tasvayaNaM yathAkSINaphala vRkSaM pakSiNastajanti jimakhoNaphalavacane paMkhauchAMDe 31 yaditva' bhogAstaktana samarthaH jotabhogachAMDavAne samartha nahIM tadAkarmAdhi AryANi uttamAni kurubhorAjan tu Aryauttamakarmakaribhala'karmakaridharmasthitaH sarvalokeSu dayAvAn dharmane virahyAthakAsarvajIvane vidayAkare atonara bhavAt devovekiyadehI bhaviSyasiemanuSyasiemanuSyanAbhavathaudevatAhoI savekriyazaroranodhaNI 32 atha yadA sanaprati budhyate tadA munirAhaH na tavabhI gAn tyakta buddhiH bhogachoDavAtAharau buddhinathI graghrarupamasti prAraMbhaparigraheSa tu mUrchitAoche prArambhaparigrahane virSe mayAmohaH vRthA kRtaH etAvAn rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A saM010 41 mA bhAga bhASA Page #420 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TIkA 4 tavo mahe so agattara sanamapAla ittA aNu ttaraM siddigaI'gotti bemi 35 citrIpi pUrva bhavacivajauva sAdhurapi mahaSirmahAmuniH anuttaraM sarvopari 8 vatti siddhisthAnagataH ki ktvA anuttaraJjinAjJA vizuddha saptadazavidha saMyama pAlayitvA kathambhUtaH sa sAdhuH kAmebhyo viraktakAmaH bhogebhyo biraktAbhilASaH punaH koha sa: sa udayacAritra tapAH udaya pradhAna sAdhvAcAraM sarvaviratilakSaNaM davidharUpaM cAritra tapo hAdavidhaM yasya sa udagra caritnatapAH etA dRzaH san mokSa prAptacitra jIva muniriti sudharmAkhAmau jambUsvAmina vAvrati he jambU ahaM tavAgre iti bravImi 35 iti citrasambhU tIyaM trayodaza citra sambhU toyaM adhyayanaM saMparma // 13 atha caturdazamadhyayana prArambhate trayodaze'dhyayanehi nidAnasya doSa ukta: caturdaze'dhyayanenirmidAnasya guNamAha atra mukhyatastunidAna rAhityameva mukta: kAraNaM ityucyate tatra sampradAyaH yautI gopadArakI citrasamma ta pUrvabhava mitrau sAdhusevAkarA devalokaM gatI akaauN| aNuttarebhujiya kAma bhoge agattaresonaraepaviTTho // 34 // cittovikAmahiM biratakAmo / udaggacArittata vomhesii| aNuttaraM saMjamapAladUttA aNattaraM siddhigaDU gauttibemi // 35 // cittasaMbha ijhayaNaM smmtt||13|| pralApAemai bacanAlApaphIkaTakodhI gacchAmi he rAjan nimaMtritosi pRSTo'sitva he rAjan jAu'chutamhanapuccyoche32paMcAlarAjApi brahmadattaH paMcAla dezanorAjA brahmadatta tasya sAdhI:bacana'aktatvAtasAdhanu'bacana aNakarIne sarvottamAn kAmabhIgAna bhUtvA aNUttarasarvathakouttakaSTInarakane viSaupano34 citra sambhUtapiNa ekAMmabhogAMyakoviraktadhayochakAmako abhilASAvAMchAjehanI ehavodhako udayapradhAnacAritrataparvatamoToriSauvarasAdhu mahAnubhAvanimma la ke pradhAnasaMyama yabA khyAtacAritranimmalapAlone jaisAdha aSTakamajotaune pradhAnasiddhagatiprateM prAptathayosihasthAnikeM pahuMtI dhamakahuMcha tibemi // 35 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1041 mA bhAga bhASA Page #421 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 09 ONN 04 tatazcAtvA citipratiSTite nagare bhyakulahAvapi bhAtarI jAto tatra tayoH catvAraH sahadIjAtAH tatra bhogAn bhunAsthivarANAmantika dhamma mRtvA sarvapi prabajitAH sucirakAlaM saMyama manupAlya bhakta pratyAkhyAtaM kAlaM kRtvA saudharme kalpe padmagulmavimAne SaDapi sahadaH palyIpamAyuSkA devatvenItyanAH 4 tatra yete gopajIva varjAdevAcatvAra tatazrutvA kurujanapade iSukArapure 'vatIrNA staca prathama iSu kAra rAjAjAtaH dvitIya stasyaiva rAjaH padavI kamalA vatI jAtA hatIya stasya va rAjJo bhRgunAmA purohitaH saMvRtaH caturtha stasya va purohita bhA-saMvattA tasyAvaziSTa nAmagIta' yathA iti nAma jAtaM sa ca bhRgu purohitaH prakAmaM santAnalAbha mabhilaSati anekadevIparAvanaM kurute naimittikAn praznayati to hAvapi pUrvabhava gopadevau varSamAnAvadhinA evaM jJAtavantau yathA bhAvAM etasya bhRga purohitasya putrI bhaviSyAvaH tataH zramaNarUpaM kRtvA hAvapi bhRgugRhe samAyAtI sabhAryeNa bhRguNAvanditau sukhAsanastI dhamma kathayataH tayorantike sabhAryeNa bhRguNA zrAvaka vratAni hautAni purohitena kathitaM bhagavan apatya bhaviSyati naveti sAdhubhyAmukta' bhavatAM dau dArako bhaviSyataH tau ca bAlAvasthAyAmeva prabajiSyataH tayorbhavadbhayA vyAghAtI na kAryaH tau pravrajyaghanaM loka pratibodhayiSyataH iti bhaNitvAtaudevI 4 svasthAna gatau tato'cireNacyu tvA purohitabhArthyAMyA udare 'vatIrthoM tato sau purohitaH sabhAryo nagarAbirgatva pratyanta grAmasthitaH tatraiva sA brAhmaNI * prasUtA dArako jAtI labdha saMjautau tAbhyAM munimArgavirakatAkaraNArtha evaM zikSitau ya ete muNDitaziraskAH sAdhayo dRzyante te bAlakAmbhArayitvAmAM saGgyAdanti tata eteSAM samIpe zrImadbhirna kadApi stheyam andhadAtasmAhAmAdetau krauDantI bahirnirgatau tatra pathavAntAn sAdhUnAgacchata: pazyataH tato OM bhayabhrAntau tau dArako ekasmin vaTapAdapa ArUDhau sAdhavastu tasyaiva vaTapAdapasyAdhaH pUrva gRhautAzanAdibhojana' kattuM pravRttAH vaTArUDhau tau kumArI svAbhAvika manapAna pazyataH tatabintita pravattaunetebAlamAMsAzinaH kiMtu svAbhAvikAhArakAriNaH kacidetAdRzAH sAdhavo 'smAbhidRSTA iti cinta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0.41 mA bhAga XXRRRRM Page #422 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 yato tayorjAti smaraNamutpanna tataH pratibuddhau tau sAdhUna vanditvA gatau mADhapisamIpaM adhyayanokta vAkya stAbhyAM mAtApitarau pratibodhitau tahana 1. TIkA lipmurAjAnana rAjo pratibodhitavatI evaM SaSThapijauvAH gRhIta pravrajyAH kevala jJAnamAsAdya mokSa gatAH atha sUtra vyAkhyAyate devAbhavittANapura bhavaMmikaIca Aega vimANavAso pure purANe usuyAranAme khAe samiI suralI aragme 1 sakammase seNa purAkaeNaM kule sudamosuyate pasUyA nividra saMsArabhayA jahAya jiNaM damaga saraNaM pavanAH 2 gAdhAiyesaMbaMdhaH kecit jIvAH yeSAM kenApi na jJAyate yatohi pUrvaJcaturNAmapi gopajIvAnAM nAma * nokta yo punaDauM citrasambhU tAbhyAm avazeSau prabhUtau tau ibhya vyavahAriNa: mutatvena utpanI tayoH punazcatvAromitra jIvA steSAM api nAmanekApinajJAyate * evaM SaDapi jauvAH pUrva anirdiSTaH nAmAno'bhUvan aho pazyata pazyata dhammasya mAhAmaM jIvAnAM bhavyakammaparipAkavaca kecit jIvAH pUrvasmin bhave devau 1 * bhUya devatva prApyasaudhamma devaloke nalinI gulmavimAne ekatra nivAsa kRtvA svakarmayeSeNa svasthakarmaNaH puNyaprakvati lakSaNasya zeSeNa te SaDapijauvAH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41 mA bhAga sUba devA bhavittANa pure bhavaMmI keI cuyA egavimANavAsI pure purANe usuyAraNAme khAe samiddhe suraloya ramma / / sa kamma saiseNa purAkaraNa kulesudagesuyatepasUyA | nibbisa saMsAra bhayA jahAya jiNiMdamaggaM saraNaM pavamA / 2 / puma bhASA devo bhavitvA pUrvabhave pAchalyA bhavane biSe devatA hoIne kecit zrutvA ekapadamagulavimAnavAsino ekajIva padmagulma bimAnathau ca vIne nagareM ciratanai sukAranAmanagara purANoche jUnIche prasiddha ridhi yukte suralokaivaramyavalaunagarakehabuMle sarvatra prasiddhacha RisahItache devalokanI * pariramyamanoharache 1 svakarmazeSenapurAtatena ApaNavatakammatahane anusAra kule uttama utkaTacijakSatriyajAti rUpe prasUtASaTajauvA: uttamaklane vidhecha Page #423 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a014 422 iSukAranAni pure purANe purAtane nagare punaH khyAte sarvatra prasiddha punaH samRdde dhanadhAnya pUrNa punaH suralokavat ramye udye utkaTe kSatriyAdika prasUtAH utyanAH kathaM bhUtena khakarmazeSeNa purAtanena pUrvajanmopArjitena te jauvA iSukArapure samutpadya tatra saMsArabhayAt nivedya nirvedaM prApya caturgati bhramaNa bhayAdudde gam AsAdya tadA jahAya iti bhogAn tyatvA jinendramArga jinendreNoktomArgoM jinendramArga staM jJAna darthana cAritrarUpaM mokSasya mArga zaraNa janma jarA mRtyu bhayApahaM sthAnaM prapannAH prAptAH iti gAthAddayArthaH 2 pumattamAgamma kumAradovo purohiotasmajasAyapattI visAla kittIyata ho suyAro rAyatya devo kamalA vaIya 3 teSAMSasAM api pRthak bhedaM darzayati sUtrakAraH teSAM SasAM madhye hI jIvo gopI pu sva' Agamya puruSa veda tvaM prApya kumArI jAtau bhRgu brAhmaNasya putrI samutpannau ava kumAratvena evaM uktau yau hi apariNau tau eva dIkSA jarAhatuH hatauyo jauvaH purohito bhRgunAmA brAhmaNA cAsaut tadbhAryA yazAnAnI caturthojauvaH tathA vizAlAvistIrNAkaurtiryasya sa vizAla kautiH etAdRzaH iSukAra nAmA rAjA paMcamIjIvaH ca punaH daha rAna bhave eba tasya va rAjJo devo rAnI kamalAvato jAtA iti SaSTojovaH eta SaDapi jauvAH kha kha AyukSayeSutvA kecidagrataH kecitpazcAtpUrva saMbaMdhana ekatra nagare militAH ityarthaH 3 jAI jarA maJcabhayAbhibhUyA bahiM vihArAbhinividvacittA saMsAracakkasma vimokkhaNaDAdahUNa te kAmaguNe ttamAgamma kumAra dovI purohio tasma jasAyapattI visAla kittIya taho mayAro rAyatyadevI kamalAvaIya // 3 // jovadevalokathako cavIne AvauneM upanAsaMsArabhayAt nivibAbhautAjahAyabhogAn tyaktA saMsAranAbhayathako bauhanAsarvabhogakAMDIneMjiNendra mArge saraNaM prapavAAvitAH tortha karanobhASyomArgateha bharaNakodhU 2 puruSatvaM prApya kumArau ho hijaputrau bai brAhmaNanAveTA bhRgUnAmAtIya purohitaH caturthi tasya parohitaH tasya jasAnAno patno vistoma kotistathAiSukAro nAma rAjA pAMcamoraSa kArarAjA tasya ca kamalAvatI devau eteSaTjIvAutpabAH 3 paya dhanapatasiMha vAhAdara kA pAsa u041 mA bhAga Page #424 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA a014 virattA 4 tau do kumArI kAmaguNabhyaH zabdarUpa rasagandhasparzebhyoviraktI jAtau ki ktvA dalUNa iti dRSTvA sAdhUna vilokya athavA zabdAdiviSayAn 8 mokSaprApti vighnabhUtAn dRSTvA kimartha saMsAracakrasya vimokSArtha saMsArasya cAturgatikasya yat cakra yoni kulabhedAmamUhazcakravada bhamaNa vAtasya vimoca NArtha nivAraNArtha' kodRzo to kumArI jAti jarAmRtyu bhayAbhibhUtI janmajarAmaraNabhayena pauDitau punaH kIdRzI tI kumArI bahirvihArAbhiniviSTa cito vahiH saMsArAvihAraH sthAnaM bahibihArI mokSastasmin abhiniviSTa bahAdaraM citta yayo stro bahirvihArAbhi niviSTacittau 4 piyaputtagAdubrivi mAhaNa ma sakammasolasma purohiyasma saritta porANiyatasthajAI tahA sucinnaM tava sajama' ca 5 brAhmaNasya bhRgunAsaH purohitasya rAjaH pUjyasya dau priyaputrako laghu vallabhaputrau yau AstAM tAbhyAM hAbhyAM purohitasya vallabha putvAbhyAM tathA tena prakAreNa tapo hAdazavidhiJca punaH saMyama saptadazavidhaM sucaurya jAIjarA macca bhayAbhi bhUyA bahi vihaaraabhinivittttcittaa| saMsAra cakkarama vimokkhaNaTThAda gate kAma guNevirattA // 4 // piya putta gA donni vimAhaNama sa kammasaulasma purohiysm| sarittaporANiya tatya jAeM tahA sucinnaM tvsNjmNc||5|| 8 atha bijaputrau janmajarAmaraNabhItIhave brAhmaNanAveTA janmajarAmaraNathau vauhanA kumArI vahivihAroH mokSedattacitto te brAhmaNa nAvaTAmokSane virSe cittadodhyosaMsAra cakrasya mokSArtha tyAgArtha saMsAra cakrathako ApaNA AtmAnamukAvavAne arthe sAdhUna dRSTvAtau kAmaguNebhyo viraktI sAdhUne dekhaune brAhmaNa nAvaTAkAMmabhogayakoviratAhuA4 pRyo abhiSTau putrI priyaputrakauhAvapi brAhmaNasya bhRgunAmApurohita ghaNu veTAvAlhAcha : svakarmazIlasya purohitasya yajana yAjanAditatparasaH purohita ApaNASaTakarmatehaneviSaM sAvadhAnache yajatarpaNa karausma tvAciraMtanAM tatra jAMtiM te brAhmaNanAveTAne jAti smaraNa upanu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0 u014mA : bhASA Page #425 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA a014 sutarAM atigayena nidAnAdi zatyarahitena pAcaritaM saMcitaM kiM kRtvA tatra tasmin grAma eva purAtanI jAtiM smRtvA jAti smaraNa prApya kIdRzasya purohitasya sva karmazIlasya svakIyaM brAhmaNasya yajanAdikaM SaTa vidhaM karmasvakarma tadevazIlaM AcArI yasya sa svakarmazIlasta sya rAjJaH zAMti pukhyAdikAra kasya 5 te kAma bhogesu asajja mANAmANasma emuje AvidibbA mukkhAbhikakhI abhijAya saTTA tAtaM uvAgamma imaM udAhu 6 to hau purohita kumArI tAtaM svajanaka upAgamya tAtasamope Agatya idaM agre vakSyamANaM vacana udAjahatuH vAkya UcaturityarthaH kIdRzau tau kumArau mAnuSyakeSukAmabhogeSu asajjamANAiti asajjau anAdarau apitu punaryAdavyAH kAmabhogAsteSvapi asajjau etAvatAmanuSyadeva saMbaMdhikAmasukheSa tyaktI dyamau punaH kIdRzau tau mokSAbhikaM kSiNI sakala kamma cayAbhilASiNI ityarthaH punaH kIdRzau tau abhijAta zraddhau utpa vratatvarucau ityarthaH / kiM Ucca rityAha prasAsayaM dahuimaMbihAra bahu aMtarAyaM nayadauha Au' tamhAgihaMsiM naraI labhAmI AmaMtayAmocarismAmumINa 7 bhotAta AvAM gRheratiM sukha na labhAmahe te kAma bhogesu asajjamANAmANusmaeKjeyAvidivvA / mokkhAbhikaMkhI abhijAya saddhA tAtaM uvAgamma dUma udA hu||6|| asAsayaM daThTha dUma vihAra bahu aMtarAyaM Naya dIha maau| tamhA gihaMsi naraDU labhAmo Ama tayA tathA sucaritaM tapaH saMjamaMcapAchilAbhavane vijetapajapakodhAhatAte sarvasAMbhasvA 5 tau hau kAMmabhogeSu arajatau viraktautevejaNAkAMmabhogarne viSa araMjatAthakA mAnuSthasaMbaMdhoSa ca divyeSu ca manuSyasaMbaMdhiyAbhogadevasaMbaMdhIbhoga mocAbhilASiNo utpannatatvabuddhImIkSanebAMche che tatvanIruci upanaucha pitaraM pratipAgamye daM vacana' kathota vaMtI te brAhmaNanAbeTApitAne pAsa Avau ima kahavAlAgA 6 asAkhataM dRSTvA idaM vihAraM mAnuSyaM janmaemanuSyanI ya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa.u. 14 mA bhAga Page #426 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . oc tAt kAraNAt bhAvAMbhavaM taM AmaMtra yAvahe tvAM pRcchAvahe AvAM do api maunaM cariSyAvaH munarbhAvo mauna sAdhudharma aMgIkariSyAvaityarthaH AvAM rahe ratiM najabhAvahe tat kiM vA ima' vihAra imaM manuSyatvAvasthAna azA khataM anityaM dRSTvA kaudRzaM vihAraM bahu aMtarAyaM bahavaH aMtarAyA yasmin sa 10 TIkA: bar3hatarAya staM ca punastatra vihAraimanutha bhave doghe palyopamasAgaropamAdika nAsti manuSyANAM hi svayamevAyuhavItarAyAH saMti tasmAdRhe AvayoH 8 sarvathA proti stotyarthaH 7 ahatAyagotastha muNoNatesiMtavasmavAghAyakara vayAsau ima vayaM vaiyavidovayaMti jahAnahoI asuyANa logo 8 atha putrAbhyAM 8 evaM ukta sati tadAkyAnaMtaraM tAta ka ta yojanakobhRgu purohitastatrAvasare tatra grAmevAtesiM iti tayoH tapasI vyAghAtakara idaM vacana avAdaut kathaM bhUtastayomundhoH zramaNayoH drvyatastu brAhmaNaputrau agrahotavaiSau bhAvatastu dhRtasaMyamautaustasmAdbhAvamunyorityarthaH kiM avAdIdityAha hai putrI vedavidaH vaidajJAH idaM vacanaM vadanti yayA ye na kArarIna anutAnAM janAnAM loko gatirnAsti na vidyate suto yeSAM te asatAsteSAM asatAnA aputrANAM yato hi putra vinA dharmAjJA pradAnAdyabhAvAt kSudhayA mriyamANatvenAta dhyAnaparAyaNatve nA gatitva pitRNAM syAt yadAha bhagavAn aputrasya gatirnAsti svargau8 mocarismAmimoNa // 7 // aha tAyo tatyamuNoNatesiMtavasmavAghAya karaM bayAsI ima' vayaM veya vido vayaMti jamAroasAsva to avApovahavo aMtarAyAnacadaurghamAyurbalaMemanuSyane jamAra aMtarAyaghaNo Aukhu thoDu tasmAt kAraNAt gRheratinalabhAvahetiNekA raNi aho tAta ahe gharamAMhiMrati saMtoSapAmyAM na hochAM ataeva AmaMtrayAvaH pRcchAmaH cariSyAvI maunaM munivrataM ise kAraNa tumhane pUchAMcho AdezamA bhASA gAMchAMdisyAlesthA prAdevadhI 7 atha tAta: pitAH tatra tasmin samaye bhAva muni rUpayIH pitAte bhAva cAritriyAnaM tapasaH vyAghAtakaravacopravAdIt tapane aMtarAyanI bacana kahavAlAgA bhI putrI idaM vacanaM vedavido vadaMto hai beTAyo vedanAjANaimakahe ke yathA asatAnA aputrANAM paralokIna bhavaMti rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #427 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 naivaca nevaca tasmAt putra mukha' dRSTA pazAha samAcara 8 ahijjavee parivisma viye putte pariThThappagihaMsijAyA bhocANabhorIsahasthiyAni 8 araNayAhIhamaNIpasasthA he putrau yuvA AraNyako bhUtvA tadanantara prayastau munIbhUyAstaM para kiM kRtvA pUrva vedAn caturodhItyapaThitvA punarviprAna * parivetha brAhmaNAn bhojayitvA punaH putrAn pariSTApyakalA sanipuNAn kRtvA gRhabhArayogyAn putrAn grahaM bhalApya punaH strIbhiH saha bhIgAn bhuktA iti TAkA bhaga purohitana ukta soyaggiNA pAyaguNadhaNaNaM mohAnilApa jaNAhi eNaM santattabhAva paritapyamANaM lAlappamANa' bahahAba' ca 1. purohiyaM * taM kamasoguNa taM nimantiyaM taM ca suedhaNaNaM jahakarma kAmaguNasu ceva kumAra gAtepasamiksa varka 11 yugma hAbhyAM gAthAbhyAM tau putrI bhagu purohita khajanaka Aha tuH kumArau taM purohita khajamakaM vAkyaM Uca turityadhyAhAraH kiM kRtvA pasamikkha prakarSaNa ajJAnAcchAditamatiM samocya dRSTvA iti dvitIyagAthayA saMbaMdhaH kiM kurvataM taM purohita kramasaH anukrameNa'nunayaM taM svAbhi prAyeNayanaiH 2 tau putrI pratijJApayaM taM punaH kiM kurvanta dhanena sutau jahANa hoI asuyANa logo // 8 // ahijja vee parivima viSpa putte pariThThappa gihaMsi jaayaa| bhoccANa bhoge saha itthiyAhi AramayA hoha muNI pasatthA // 6 // soyariMgaNA Aya guNi dhaNeNaM mohA nilApajjalaNA hienn| baTAyAvanAparalokana hui vedanAjANaimakahecha punaH bhRgurAha vedAnpaThitvAvedabhaNaune pariveSabhojayitvAviprAn brAhmaNajimADIne putrAn sthAyitvA gRhejItI putradharaneviSe thApIne bhutyA bhAgAn strIbhiH sahastrau saMghAte bhogabhIgavIne pAraNagaumunauprazastI bhavataH parcha bhalAmunikharahIve / iSTaviyogAt zokAdi jJAninA Ama guNAH rAgAdayaH iha iMdhane zokarUpa agni iu AmAguNarAgAdika iMdhaNahuaAmoharUpavanAt adhikaprajvalitena moharUpa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM 2041 mA bhAga Page #428 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 60 prati nimanvayaM taM ca punaryathA krama kAmaguga bhogainimntryN taM yathA kramaM iti yathAvasaraM pUrva ityukta vedAn adhItya brAhmaNAn bhojayitvA bhogAn bhutlA ityAdi avasaraM darzayanta ityarthaH iti hitoyagAthArthaH atha pUrvagAthayA arthaH soyaggIti punaH kIdRzaM purohitaM zokAgninA santaptabhAvaM zoka vahninA prajvalitacittaM ataeva paritapyamAnaM samantAdbhasmasAjjAyamAnaM punaH kIdRzaM purohitaM bahudhAbahu prakAreNa vedAdi vAco yuktyA bahuvAraM 2 yathA syAttathA lAlapyamAna mohavazAt hona dona vAsi atizayena bhASamANaM kaudRzena zokAgninA AtmaguNandhane na AtmanaH svasyazokAgnereva sahacAritve na tahuNakAritvAt bhokAmne revoddIpakatvAt guNAH rAgAdayaH AtmaguNAste eva indhanaM uddIpana' yasya sa AtmaguNandhanastena punaH kIdRzena mohAnila prajvalanAdhikena mohAnilAt ajJAna pavanAt adhika prajvalanaM asyeti mohAmilAdhika prajvalanastena ajJAna pavanAdhika jAjvalyamAnena prAkRtatvAt adhikazabdasya paranipAtaH 11 atha tau kumArau uttaraM vadataH veyA ahauyAnahanti tANa bhattAdiyAnintitamantamaNa jAyAya puttAnahavantitANaM konA saMtatta bhAvaM paritappamANa' lAlappa mANa bahuhA bahuca // 10 // purohiyaM taM kammasoguNataM NimaM tayaM taMca sue dhaNeNaM jahakkama kAmaguNesu cevakumAragAte pasamikkha cakka // 11 // vaiyA ahIyANabhavaMttitANaM / bhottAdiyANiMti tamaMta pavana tigekarone agnivaNIdogyoche anivRtta tenabhAvoaMtaH karaNaM saMtaptabhAvaH paritapyamAnaM dadyamAnaM manamAhitapeche aMta: karaNane viSaM dAma cha niraMtara vilapamAna baladhAaneka prakAre mohanoM karmanolodhodhakoghaNo vilApaTalavalATavilApa karatIchato kareche 10 taM purohitaM pitara kramazIanu4 krame ga nunaM taM anunayaM taM svAbhimAyega prajJApayaMta te parohita ApaNa abhiprAye karone patrane preraiche nimaMtrayati zrutau dhana kRtvA purohita rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #429 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a014 428 SAbhA sUca mate aNumannijjaeyaM 12 pUrvoktasya vedAn adhau yaprabrajitavyaM ityetasyottaraM bhI tAta vedA adhautA strANaM zaraNaM na bhavanti vedA maraNAt vedapAThinaM na vAyante yadukta N bedavidbhireva zilpamadhyayanaM nAma vRttaM brAhmaNalacaNaM vRttasya N brAhmaNa N prAhurnetarAn vedajIvakAn 1 punarbhoM tAta dvijAH brAhmaNAbhukkAH bhojitAH tamaM tame iti tamastamasi naraka bhUmi bhAge raudre rauravakAdikenayanti prApayantiNa iti vAkyAlaMkAre tamasopi yattamastamastasmin tamastama site hi brAhmaNAbhAsAbhojitAH kumArga pazubadhAsavAsevanAdau atastadbhojanAdAnaM naraka hetuka' ca punaH putrAH jAtAutpannA svANa' zaraNa' na bhavanti kiM narakapAtAnnarakSayatautyarthaH ukta N ca vedAnugaireva yadi putrAdbhavetsvargo dAnadharmI nirarthakaH dhana dhAnya vayaM kRtvArikta' kuryAzramandiraM 1 bahu putrA dulogodhA stAmmracUDAstathaiva ca teSAM ca prathamaM svargaH pazcAlloko gamiSyati 2 tadA bho tAta tava taddacanaM ko nAma puruSo'numanyeta sa vivekaH pumAn kaH samyak kavA jAnIte ityarthaH ityanena vedAdhyayanaM brAhmaNAnAM bhojana' putrANAM gRhasthApanaM etat trayasya uttara datvA bhogAn bhuktvA ityasyottarandadata: 12 khaNa mitta sukkhA bahukAla dukkhA pagAmadukkhA anikAmasukkhA saMsAra mokta smavipakva bhUyA khANI aNatyANa ukAma bhogA 13 he tAta kAma bhogA anarthAnAM meNaM jAyAya puttANahaMvaMtitANaM koNAmate aNumanna jja eyaM // 12 // khagamitta sokkhA bahukAla dukkhA pagAma dukkhA veTAne dhane karone nimaMtra ke yathA kramaM punarapau kAmaguNaiH nimaMtrayati valau anukrame kAmaguNe karau nimaMtra ke tau kumArI prasamocya dRSTvA vAkyaM jalpato te kumAra vicArIne dekhone pautAnekahe 21 kumArau AhatuH ahI tAta vedAH paThitAH na bhavaMti trANaM rakSakAH ahI pitA vedabhaNyAthakA vANa rakSaka nahave bhuktAH dvijAH viprAH prApayaMti tamasopi tamo naraka gatiM gamayato brAhmaNa jomADayAMthakAM jIva narakejAi jAtAthaputrAH zaraNaM na bhavatiH putrajAyAthakA bharaNa na Ave narake paDatA rAkhe nahIM tadA aho tAtakomalAmaMtreNa te tava bhASitaM na manyate aho tAta e tumhArI ko namanyate kuNa ************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 sa0Da0 14 mA bhAga Page #430 -------------------------------------------------------------------------- ________________ khAni sadRzA vartanta anarthAnAM aihikapAralaukika duHkhAnAM utpatti sthAna sadRzA bhavantItyarthaH tadevAha kIdRzA kAma bhIgAH kSaNamAtrasukhAH kSaNamAtra u TokA sevana kAle eva sukhayantoti kSaNamAtrasukhA punaH kIdRzAH bahukAla duHkhAH bahukAla narakAdiSu duHkha yebhyaste bahukAladukvAH punaH kIdRzAH prakAma a0144 dukkhAH prakAma atyanta duHkha yebhya prakAmaduHkhAH punaH kodRzAH anikAmasukhAH apravaSTasukhAH tucchasukhAH ityarthaH puna: kaudRzAH saMsArasya bhava bhramaNasya 428 mokSa: saMsAra mokSastasya vipakSabhUtAH zatru bhUtAH saMsArabhramaNa vRddhakAriNa ityarthaH 13 parivvayaM te aniyattakAme aho arAmI paritapyamANa appamatte dhaNamesamANe papputtimaccu purisojaraJca 16 etAdRzaH puruSomRtyu prApnoti ca punarjarAM prAprIti kIdRzaH san parivrajana parisamantAt viSayasukhalAbhArtha itastato bhraman punaH kodRzo'nivRttakAmaH na nivRtta: kAmo'bhilASo yasya saH anivRttakAmaH anivRtte cchaH ityarthaH punaH kIdRzaH aha iti ahanirAu iti rAtrauparitapyamAnaH ArSa vAdahI arAo iti sthiti: aho rAtra aprAptavastu prAptinimitta cintAmagnacintAcitayAdagdhaH punaH kIdRzaH anya pramattaH anya khajanamAtApiTa putrakalacAcAdayaH tadartha pramattastalkAryakaraNAsakta: anya pramattaH puna: kaudRzaH dhana eSa yan vividhopAyairdhanavAnchan ityarthaH eva meva mUDhaH pumAn mriyate khArtha ki mapina karoti punaH sthitI pUrNIyAM ekadAmRtyurvAjarAvA avazya prApnotye veti bhAvaH 14 imaM ca me aNigAmasokkhA saMsAramokkha sma vipakkhamayAkkhANI aNatyANAM kAmabhogA // 13 // paribbayaMta aNiyatta kAme mAne 12 stokakAla sukhakarAH alpasaukhyA cirakAla duHkhadAyakAH thoDAkAla sukhanAkaraNahAra ghaNAkAlatAI' dukkhadaue atithayena dukkhakarAH prakaTa sukharahitAH ghaNokAlae hatho jovaDo dukkhabhogave svalpamAtra mukhaM saMsAre mokSasya muktimArgasya vipakSabhUtAH zatrurUpAH mIcamArganAvayarI mokSajA vAdiye nahI anarthAnAM khAnizca kAmabhogA: ekAmabhoga anarthanIkhANile sarva anartha ehathau Upaje he pitA 13 parivrajan viSaya sukhalAbhArtha kAma rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM0 u014 mA bhAga Page #431 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 20 asthi imaca natthi imaM ca me kiJca ima' akiJca taM eva mevaM lAlappamA harAharantittikahaM pamAye 15 punaH pUrvokta meva Dhayati harAH kAlAsta * manuSyaM haranti haranti prANinAM Ayuriti harAH dibasarajanyAdayaH kAlAH taM kiM kurvanta' eva meva lAlapyamAna vyakta vacana vadaMtaM eva miti ki' ida' * ca me mama asti ida pratyakSa dhAnyAdika' mama gRhe vartate punaridaM ca rajatasvarNA bharaNAdika me mama nAsti ca punarida mama kRtya ghaTa Rtu sukha rahAdika karaNauyaM vartate idaM ca me mama akkatyaM vANijyAdi prakaraNIyaM asmin vANijye lAbho nAsti tasmAnnavatya akRtya ityarthaH iti heto bho tAta kayaM pramAdauta kaba pramAdaM kuryAt pramAdaH katta kathaM ucita ityartha : 15 dhaNa pabhUyaM saha ityau yAhiM sayaNAtahA kAma guNAyagAmA tavaM kaetappa jasma logo taM saJcasAhoNamiheva tujma 16 atha punaH purohitastau lobha yitu mAha bhau putrau yasya kRte yadartha lokojanaH tapasta pyate tatmava' iha aho yarAtrI paritapyamANe annappamatta dhaNamesamANe pappotti macu purisIjaraMca // 14 // imaMcame asthi dUmaMcaNatyi imaMcamekicca ima'akicca taMevamevaM lAlapyamANaM harAharaMtittikahaM pamAe // 15 dhaNa pabhUyaMsaha itthiyAhiM sayaNAta sukhasaktAH urana parahamame phire apUrNa prabholASathako mani hatyAkAMma ahorAtra' ca paritappamAna: rAtridInane biSe tapatuthako pAta dhyAna rudradhyAne paritapato avayaM pramattaH pramAdavAn dhanaM gaveSayan pramAdauthakoparako dhanagaveSatu phira stokamAtra mile ahaMkArakarato puruSAH mRtyu jarAM ca prApnavaMti puruSa jarAmRtyupAma 14 idaM me asti idaM ca me nAsti emhAra vastuche emhAre vastu nahoke idaM ca me kammakartavya e amhAra vatyakaravucha idaM ca me akRtya emhAre vacanabokara taM puruSa evameva pRvaivalAlapyamAna vadaMte te puruSane imakahatAne kAlabaTikA haratau paralokaM na yati kAlanIghaDIAukhAnehare rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA prA.sa 2041 mA bhAga Page #432 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA 4 asmAkaM gRhe tujma' iti yuvayoH svAdhInaM vartate tava ki ki ityAha dhana prabhUtaM pracuraM vartante dhanArtha hi loko bahu duHkha bhukte tahana prabhUtaM strIbhiH a014 sahitamasti dhanAdevastriya svAdhInA evasyuH tathA svajanA jJAtayopi vattaMnte yasya hi kuTamba pracura' bhavati sakenApi dharSi tana zakyate ityarthaH punaH 431 prakAmAH bhUyAMsa pracurAH kAmaguNAH rUpa rasagandhasparthAdayaH indriya viSayA vartante tasmAkimartha tapastapanauyaM 16 dhaNeNa ki dhamadhurAhigArosayaNeNavA 8 kAma guNe hiM ceva samaNAbhavismAmuguNIhadhAro bahiM vihArA abhigammabhikkha 17 atha putrau vadataH bho tAta dhanmadhurAdhikAradavidhayati dharma dhUrvahanA dhikAre AvAM zramaNo bhaviSyAvaH kIdRzau zramaNau guNau ghadhAriNI jJAnadarzanacAritra rUpa guNa samUhadhAriNau ki kRtvA bahirvikAra adhigamya dravyato bahiryAmAgaranagarAdibhya ekAnta' Azritya bhAvato vahiH kvacit apratibaddatva Athitya tasmAdAvayordhanena ki atha vA svajanena ki punaH kAma guNe: indriya sukhaiH ki dhanasvajanaviSayAhina paraloka sukhAyasyurityartha : yadukta vedepi na prajayAdhanadhAnye na tyAganaikenAmRtatvamAnaM zarityAdi 17 atha bhRgu stayoI ma nirAkaraNa paraloka nirAkaraNAya ca Atmano'bhAvamAha jahAya aggI araNauu asanto khaureSayantila mahAtilesu emavajAyA sarIraM sisattA saMmucchaI nAsai nAvacihna 18 he jAyA he putrau satvAjIvAH evameva amunA dRSTAntena zarIra asantaH pUrva avidyamAnAH evasaM marchite utpadyante pRthi haakaamgunnaapkaamaa| tabakae tappaI jasmalogo taM sabvasAhINamihavatu // 16 dhaNe NakiMdhamma dhurAhigAra sayaNe paraloke leijAya pramAdakarau 15 atha pitAhadhanaM prabhutaM pracuraM saha strau bhiH hive pitA kaheche putra dhana ghaNoiche strI piNaghaNauke svajanAH pivyAdayaH tathA kAmaguNA prakaSTAdayaH bhAIbaMdhapotaroyAdi pramukhaghaNAiche tapa kriyAnuSTAnaM yasya kRteyadartha lokaH tapyate jehane arthe loka tapa japaH karake tat sarva khAdhonaM hasta prApta ihe vaja maniyuvayoH vartate te sarvasaMsAranA sukha tumhAre hasta prAptake he putro 15 putrI prAha dharmadhurAdhikAra putra kahecha dharmane adhi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0.14mA bhAga Page #433 -------------------------------------------------------------------------- ________________ thapne jovAyAkAthAnAM samudAya saMyogAt caitanyarUpo jIva utpadyate ityarthaH badarI challi guDamadhUka puSpapAnIyAdi dravyANAM melApAn madazaktiriva pUrva u. TIkA a014 OM asat utpadyate tathA bhUtAnAM saMyogAt cetanA utpadyate punaH sajovo na pazyati na avatiSThate zarIranAthe tabAzaH zarIresati paJcabhUtamalApe sati sa 432 bhavet paJcabhUtAnAM pRthagbhAve tasyApi nAzaeva evamiti kena prakAraNa jauvAH pUrva avidyamAnAH utpadyante tadRSTAntamAha yathA eva ca zabdotra evArthe agni araNotro araNauta: agnimadhanakASThataH pUrva adRzyamANopi saMyogAt uparita nAraNi kASThena adhovaMzArkAdi kASThasayogAt agniH utpadyate nave kAkini araNikAThe pUrva agnidRSTaH evaM caurakRtaM kSauramapi pUrvamuSNau kRtyapazcAt tanmadhye takra stokaM prakSipya caturyA mastyAnI kRtyapazcAnmanyAnena vilodyate tadA tataH pUrvaasadevataMutpadyate evaM mahAtileSu uttamatileSu yantrAdimadhana saMyogAt tilebhyastailaM pUrva pratyakSaMavidyamAnamapi utpadyate araNi kASTAdadhaH kASThasaMyogAbhAve caitanyarUpajIvAbhAvaityarthaH18 athaetasya uktasyottarantIAhatuH noindiyagijma amutta bhAvA amuttabhAvAviya hoinicco NavA kAmaguNa hiMceva samaNA bhavismAmo gunnaahdhaarii| bahiM vihArA abhigammabhikkhaM // 17 jahAya aggI araNI a saMtokhIreghayaMtilla mahAtilesu emevajAyA sarauraMsisattA saMmucchaNA snnaavcitttth||18 noi diyagijma amuttabhAvA kAra dhananu ki syakAma khajanena kiM athavA kAmaguNa kiceva punareva svajana saMghAte kisAkAmabhogasyu'che mukasya nizcekaraune zramaNa bhaviSyAva: guNodhadhAriNo yatIhusyAM guNanA samUha tehanA dharaNahAra grAmAdi vihArakaraNo abhigamya AdRtya aMgIkRtabhikSAM grAmAdikane viSa vihArakarasyAM bhikSA mAMgavI aMgIkArakarIne 10 atha pitA prAha Atma va pUrva nAsti ityAha yathA agni vahniH araNikASTAt avidyamAnIpi utpadyate jima araNInA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0.41 mA bhAga Page #434 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ajna tha he uniya ya sabandho saMsAraheu ca vayanti bandha18he tAta ayaM prAmA amaryabhAvAt indriyagrAhyo noitinAti zabdarUpa rasagandhasparNAdInAM prabhAva 1 TIkA tva amataM va tasmAt amUrtatvAt indriyagrAhyo nAsti yo amUttoM bhavati sa indriyagrAyopi na bhavati yoya indriyagrAyo bhavati sa amUrtIpi na * saMbhavati yathA dhAdiH punaravaMjotraH amartabhAvAt api niyoyaMjovaH yad dravyatve sati amRtaM tabitya yathAvyoma atha kadAcitkazciddayati cedayaM 4 amUrta: prAtmA tadA kayamasya bandhaH tatrottaraM vadataH asya jIvasya dharore bandhoniyatI nizcitaH adhyAtmahaturvartate korthaH Amani adhikRtya bhavatIti 4 adhyAtma mithyAtvAvirati kaSAya yogAdikaM tadevahetuH kAraNaM yasya sa adhyAmahetuH asya jIvasya yaH bandhIbhavati sa mithyAtvAdibhirhetubhiravasyAditi * yayA amUrta sthApi AkAyasya ghaTAdau iva ghaTotpAdanakAraNairghaTe AkAzasya bandhojAyate tathA prAmanaH zarIra bandha ityarthaH ca punarbudhAH saMsArasya hetu amuttabhAvASiya hoiNiccI ajjhtyhenniyymvNdho| saMsAraheu'cavayaMti baMdha // 19 jahAvayaM dhammamayANamANApAvaM kATane virSe agni upaje vRtaM samurchitaH mahA tiletela utpadyate dUdhane viSa ghau upaje tilane viSaitela upaje re putrI evameva zarIre satvAjIvAH samucchite re putro ima zarIrane viSe jova sa murchAi rahyAcha sa mUcitaH zarIranAthe tabAzaHsyAt na bhavatiSTati Ata zarIra mAhisaM mUchi etharIra nAnAsabo tehano nAma kATaneviSe agni upaje 18 prathaputrI pAhatuH na bhavaMti 'driye pAhAH pAmA amUrta tvAt e pAmA radriyekari nadIse amUrta paNAthako pramUrti bhAvAdapi syAt nityaH mUrti nahIM ke arUpauche iMdauagrAhya para nityazAsatIche adhyAtma mithyAditaI tu satkAraNako niyato nizcato asya baMdhaH karma saMvaiSaH pAmasaMbaMdhauyA pAtmanivi rahyo je mithyA tvAdi tehane hete nizce karikarmano baMdhavAye tathAhi arUpI jaubIpi rUpikarmAdibhAjanaM tathA saMsArazcaturgati bhramaNarUpaH tahata tat kAraNaM vadaMti karmabaMdhaH 18 yathA vayaM dharmasamyaktarUpaM ajAnaMta am dharmarupasamyakta sUtra rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM.u014 mA bhAga ghAbhA Page #435 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a014 434 sUtra bhASA svayaya kAraNa badha vadanti vAt zarorega baDa stAvadayaM jovo bhava bhramaNaM karotItyarthaH yaduktaM vedatipi kabaDo bhavejjIvaH karmasutobhavet ziva iti 18 jahAvayaM dhagmamayANamANA pAvaM purAka amakA simohA urumbhamAyA parirakkhiyaMtA ta va bhujjIvisamAya rAmo 20 he tAta yathA purA pUrva mohAt tatvasya annAnAt AvAmarthe vayaM pApaM pApahetukaM karma prakArtha AvAM ki kurvyAyo dharma samyAditatva' ajAnAmI punaH kathaM bhUtau avarudhyamAnI gRhAtriH zaraNaM aprApyamAnau punarAvAM kathaM bhUtau parirakSyamANau sAtha darzanAdAryamANau purA IdRzau AvAM ajJAta tatvau pApakI parAyaNau abhUva tatpApaM karmabhUyaH punardeva samAcarAvaH na kurvaH iyarthaH 20 ammAhavaMmilogaMni savvadho parivArie amohAhipaDantohiM gihiM sa narai labha 21 bho tAta asmin loke jagati AvAM gRhe gRhavAse ratiM na labhAvahe kathaM bhUte loke amoghAbhi avazya bhedikAbhiH zastra dhArAkArAbhiH patantaubhiH zrAgacchantIbhiH abhyAhate pIDite patantobhiH zastra dhArAbhiH kadarthite punaH kathaM bhUte loke sarvataH sarvAsudikSu parivArite pariveSTite vA gurAdau patita mRgavat duHkhitau purAkamma makAsi mohaa| urabbhamANA parirakkhiyaMtA tala va bhujIvisamAyarAmo // 20 ammAhayaMmi loyaMmi savvaca parivArie amohAhiM paDatI hiMgihaMsi narai labhe // 21 keNa ammAhatrI locokaNavA parivAriyo kAvAca mohA ********************************** ajANatA kA purApUrva pApaka akRtavato mohAt ajJAnAt pAhilyAbhavaneviSe amhe pApakarmakodhA 'jjJAnapaNAthako sevakaiH rudhyamAnAH stathAracamANAH sebamerU'dhojatAthakArAkhitAyakA tat pApakarma bhUSopina sanAcarAmaH te pApakarma amhe valI nahIM karu' 20 abhyAha te pauDite karmabhi: loke kisse. karone sarvaloka poDake sarvatazca parivArita veSTate sabale voTake avaMdhya zastrAdibhi pataMtobhiH patitaukhAnahIM lanahIMe sastrapaDe gRheSu ratiM rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA Asa u041 mA bhAga Page #436 -------------------------------------------------------------------------- ________________ svaH 21 tadA purohito'pRcchat keNa abhbhAharI logo keNavA parivAriNI kAvApramohAbuttA jAyAcintA paroDu me 21 he putrI kana lokaH abhyAitaH 1. TIkA vA athavA kenAyaM lokaH pariveSTita: vA athavA kA amoghA avazya bhedikA zastra dhArA uktA he putrau ahaM iti cintA paro bhavAmi 21 tadA putrau pratyeka praznAnAM uttaraM vadataH maJjaNAabhAho logo jarAe parivArio amohArayaNI buktA evantAya viyANaha 22 he sAta tvaM evaM amunA prakAreNa jagat jAnohi eva miti kathaM tadAha lokoyaM sagarUpo mRtyu nA vyAdhena abhyAhataH pauDitaH sa ca mRtyu hi sarvasya jantoH pRSTedhAvati jarayA vRhatvena pariveSTitaH joryate zaroraM anayeti jarApalita mAtra miha jarAnocyate balavIrya parAkramANAM hAni revajarA tayA sarva jagat pariveSTitamasti tayA eva mRtyu jagajjantu ghAtayati na kevalArAvaya eva bhavanti atha rAtri grahaNaM bhayotpAdanArtha strI liGga zabdasya amoghA ityasyopamArtha jayaM 22 jAjA vacca irayaNI nasApaDiniyattaI ahama kuNamANasma aphalAjantirAIpo 23 he tAta yAyArajanyasta sambabAdi vasAcavya t kAmanti vrajanti tAstAra janyona OM prati nibartante punarvyAghuvyanAyAnti adharma' kurvataH puruSasya rAjayo divasAca aphalAmiradhaMkAH yAnti tasmAdharmAcaraNama saphalA vidhayA ityartha: 23 buttAjAyA ciMtAparohuma // 22 maccaNAabhAhayo lopojarAe parivArioamohArayaNIvuttAevaMtAya viyANA // 23 samAdhi' na labhAmahe dharane virSe amhe ratisamAdhinahopAmAkA 21 pitA Aha kama poDosAloka ki elIkAkaNa podyoche kainavA parivAritI veSTIta keNe baMdhaNe' saghalevoTyAcha amoghAH zastrasukhyakAproktAkuNa saphala zatrayeNi kaho he jAtI ahaM ciMtAparIbhavAmi hai putraha ciMtAturahouchu 22* bhASA mRtyunA poDitolIkaH maraNaloka podyAce jarayAparivaSTota: jarAI vITyAcha amISA rajaNya: prItAH saphala zAstranI zreNitarAnikahI bhI tAta evaM jAnota divasa jajAI te paNiAukhu ghaTAva cha 22 yA yAgacchati rajanI je je rAtra jArahe na sApaDonovala te te pAleva le nahI adharma kurvataH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM01014mA bhAga sUtra Page #437 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 436 tadeva punaravyAhatuH jAjA vaJca irayo nasApaDi niyattaI dhamma tu kuNmANasma saphalAjantirAIyo 24 pUrvAIsyArthasta thaiva tAta dharma kurvANasya puru u TIkA * Sasya rAtrayodivasAba saphalAyAnti dharmAcaraNa vinAniH phalA ityarthaH prAkRtatvAt vacanavyatyayaH nRjanmanaH phalaM dharmAcaraNaM dharmAcaraNa hi vrataM vinA a014 nasyAt pratayAvAM vrataM gRhocAvaH nRjanmani rAtri divasAn sa phalAn karicAvaiti bhAvaH 24 sahacanAzaya bodho bhRgu purohitaH putrI pratyAha egI sambasittANa duhamo samatta saJjayA paJcAjAyAgamismAmobhikkhamANA kule kule 25 he putrI iyaJcaiyaJcaddaye AvAM yuvAcca sarvepi samyakta saMyutAH santaH ekataekatra rahavAse samyak mukhena uSivArAhasthA zrama saMmevya pavAhavAvasthAyAM gamithAma: prAmanagarAraNyAdiSu mAsa kalyAdi krameNa prajiSyAmaH ityarthaH kiM kurvANAH kule kule rahe rahe annAteu'cha hattyA gocaryayAbhikSyamANAH bhikSA grahantIbhikSavobhi vithAma ityartha: 25 tadA tau putrau janaka pratyAha tuH jammasthimaJca NAsakaTu jasmavasthi pasAyaNaM jojANaDUnamarismAmisohu ko suesiyA 26 he tAta hu iti nizcayena sa eva puruSaH iti jAjAvaccaDU rayaNI na sApaDi niyattaI ahamma kuNamANasma aphalAjaMti rAIpo // 24 // jAjAbaccadUrayaNI nasA pddiniyttii| dhammaca kuNamANasma saphalA jaMtirAo // 25 // egao saMvasittANaM duhao saMmatta sNjuaa| paccA * jIvasya pradhAna karatA jIvane ni:phalAyAMtirAvayaH ni:phalA jAyace rAtri 24 yA yA rAtrirgacchati sA rAtriH saphalaM jAti saphalajAike 25 * aba pitAAha ekatra ehavAse sthitvA ekaThA gharamAhe rahecha pitA, putrau ca samyaktAdi vratasahitAH pitA veTA samyaklAdivataleIne ghare rahyA pazcAt 8 bho jAtau gamiSyAmi pake pApaNajAsthA kule 2 rahe 3 bhikSA malabhamAnA pari 2 bhaukhamAMgatAyakA 26 yasya narasya mRtyunA sahasakhyaM maitrI asti rAya dhanapatasiMha bAhAdura kApA.saM.sa.1mA bhAga bhASA Page #438 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a014 . 437 sUtra bhASA ****** kAMti iti prArthayati supaiti svaH AgAmidine prabhAte idaM syAt adyanajAtaM tarhi kiM kalpesyAdityarthaH iti saciMtayati sa iti kaH yasya puruSasya mRtyunAsahakAlena saha sakhya' mintratva' asti ya evaM jAnAti mRtyu rmamasakhAvarttate ca zabdaH punararthe punaryasya puruSasya mRtyoH palAyanaM asti yaH puruSaH evaM jAnAti mRtyu meM mama kiM kariSyati yadA mRtyu rAyAsyati tadAhaM prapalAyya kutracidanyatrayAsyAmi zrahaM mRtya gocaro na bhaviSyAmi punaye evaM jAnAti ahaM na mariSyAmi zrahaM ciraJjIvI asmi 26 ajje va dhammaM paDivajjayAmo jahiM pavanAna puNambhavAmo praNAmayaM nevaya asthi kisI sahAkhama viNaitta rAgaM 27 bho tAta adyaivataM dharma vayaM pratipadyAmahe pArSatvAt kiM kRtvA rAma se haM khajanAdiSu premaviNa ittu iti vinIyasphoTayitvA ko maM dharma ne iti no asmAkaM zrahA camaM zraddhayA tatva ruccAcamo yogyastaM yato hi sAdhu dharme vaha sarvathA nivArya tatvarucica kAryA tathA hono hi sAdhu jAyA gamilAmo bhikkhamANA kule kule // 26 // jasmatthi maccaNAsakvaM jamavatthi palAyaNaM jojANavUna mariyAmi / sohukaMkave suesiyA // 27 // ajje vadhamma' paDivajjayAmo nahiMpavanA na punnmbhvaamii| aNAgayaM nevaya atyikiMci jeha puruSane yamasya movAihuve yasya asti maraNAt palAyanaM jehaneM maraNathInAsavAno zaktike yo jAnAti na mariSyAmi jejAaiMha nahI maru sa kAMcati bAMkati idaM kalpa kariSyAmi te bAMche eha kAle kAMmakarIsa 26 bho tAta adyaivadhamaM pratipadyAma: aho tAta amhe AjaIjadharma aMgIkAra karasyAM yaM prapatrAH punarnabhavAmaH je dharma aMgIkArakIyAMthakAMvalI saMsAramAMhinahIM bhAvA viSaya saukhyAdinaiva asti kiMcit aprApta 'e viSaya sukhanau prAmikAM natho jauva saMsAramAMhiphoratAM ghaNAbhogavyAke zraddhA abhilASamabhyayukta no asmAkaM amAro zraddhAI rAgakoDavAnAM 27 he putrau pracoNaputrasya *X**X*X*X*X*X********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #439 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 Taka a014 438 sUtra bhASA dharmo niHphalaH yattadornityAbhi sambandhAt taM ka' dharmaM jahi iti yasmin dharme prapadyAH santona punarbhavAmaH punaH saMsArana utpatsyAmaH yatra bhavatA purA ukta' bhogAn bhuktA pazcAt pratrajithAmastasyottaraM zRNuH he tAta anAgata' aprAptavastu viSayAdi sukha kiJcit nacai vAsya jIvasyAsti sarveSAM bhAvAnAM anantazaH prAptatvAt 27 iti sva putrayo rUpa deza zrutvA bhRguH pratibuddhaH san brAmhaNa pratyAha pahauNa puttassa hu natthi vAso vAsaTThibhikkhAyariyAikA lo sAhAhiMruzkholahae samAhiM chidrAhiM sAhAhiM tameva khAe 28 he vAziSTi vaziSTa sunigotrotpanna brAhmaNi priye prahINa putrasya putrAbhyAM tyaktasyaha iti nizcayena mama vAso gRhevasanaM nAsti mameti pada adhyAhArya' he priye bhikSAcayyAyAH ayaM kAlo'yaM avasaro'sti iti zeSaH ukta artha arthAntaranyAsena hRdayatiH sAkhAbhireva samAdhi svAstha' zobhAM vAlabhate kinAbhiH zAkhAbhistameva vRkSaM janAH sthAM kolaM vadanti zAkhAhInasya vRkSasya syANutva syAt tathA mamApi putrAbhyAM viyuktasya gRhavAsesthitasya samAdhirnAsti ityarthaH 28 paJcAviNo vvaja hevapakvaubhizca vihauNuvvaraNenarindo vivanasArovaNa ubvapoepa hoNa puttamitahA api 28 ca zabdo dRSTAnta samucaye he priye iha asmin loke pacAbhyAM vihonaH pakSI yAdRzaH syAt pacahIno hi pakSI saGghAkhaMnaMne viNadUtturAga // 28 // pahINa puttasma natthivAso | bAsi bhikvAya riyAikAlo sAhAhiM rukvolahae nAsti vAsaH putra karo paricoNar3a Ane gharamAMhiM rahyo na jAi yujha thakI he vAsiSTagobhogave bhicApayyA vratasya kAlovartta te he vAsiSTagotranA dharaNahAra tumhAro bhicAcarono gocaronokAla avasaravarttake dhana upArjavAnovelAI mAkhAbhivacaH labhate samAdhiM sukhaM vacane zAkhApratimAkhAhoi to sobhe sukhapAme chitrAbhiH zAkhAbhi vRca kolakaMjAnIhi te vRcamAkhAdyAyakAMkholoyAhIye 28 punaH pakSavi hono yathA pacaupAMkhaviha' khojima paMkhI bhRtyavihInaH saMgrAme nareMdravat sevakravinAjima rAjA saMgrAmamAhi na sone 28 yathAvi panasArogata dravyau vaNika pravahaNajima pravahaNabhAje dravya ***************X*X**X*********** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM00 41 sA bhAga Page #440 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a014 438 AkAzamArgollaGganAya azaktaH yena tenApi hiMsreNa parAbhUyate punaH rI saMgrAma bhRtyaiH sevakavihInI narendrI tRpatirivaripubhi: parAbhUyate punarvaNik ulTIkA vyApArauiva yathA prote pravahaNe bhagne sati adhyAhAraH vipanasAraH vigata sarva dravyabhAMDa: viSAdaM karoti iti zeSaH tathA aha mapi prahauNa putraH pravrajita 4 putro viSAdavAn bhavAmoti zeSaH 38 iti purohita prarUpita vacanaM zrutvA vAsiSTau prAha susabhiyA kAma guNAi mete sammiDiyA amgarasappa bhUyA jhanAputAkAmaguNe pagAma pacchAgamismA pahoNamaga 3 0 hai svAmin te taya ime pratyakSaM dRzyamANAH kAmaguNAH paJcendriyasukhadAH padArthAH sahastra sarasa miSTAnna puSya candana nATaka gautatAla veNa vINAdayaH susambhUtAH santi samyaka saMskRtAH sajolatAH santi puna: kAmaguNAH sampiDitAH pucIkRtAH santi na tu yatasta taH patitAH santi kintu ekatra rAzItatA eva tiSTanti punaH kodRzAH kAmaguNAH anArasa prabhUtAH agrAH pradhAnIrasoyebhyaste agraya rasAH zRMgAra rasotpAdakAityartha: yadukta ratimAlyAlaGkAraiH priyajana gandharvakAmasevAbhiH upavana gamana vihAraiH zRGgArarasaH samudbhavati ityuktI : agrArasAzvate prabhatAca apArasa prabhUnAH pracarAi yartha: athavAgrArasena zRGgArarasena pracarAstAn kAma guNAn prakAmaM yatheccha bhunIvahi pazcAhukta bhoga samAhiM chinnAhiM sAhAhiM tamevakhANa // 26 // paMkhA vihazobvajahaha pakkhIbhicca bihINobbaraNa nariMdo bivannasAro . vaNiubvapoepahINa putto mitahA ahaMpi // 30 // susaMbhiyA kAmaguNA imeta saMpiMDiyA agga rsppbhuuaa| bhujA gayetha ke soceM vApiyo prakSoNa puvo ami tathA ahamapitimaI panarahitapache soceM 30 atha bAmadI Aha suSTa, saMbhRtAH militAH ime bhogAH te tava * brAhmaNoM kahecha aho brAhmaNae kAmabhoga sarvatAhareche ekatrobhUtAH pradhAnA madhurarasAH ekaThAmaulyA pradhAnabhUta sa miSTatAhareke tat tasAt kAraNAt rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhA bhASA Page #441 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA : XXRXXXKXXXRXXXKORKERXXXXXX mukhau bhUtvA vRhatva pradhAna mArga prabanyArUpa mokSamArga gabhiyAvaH 30 bhuttArasAbhora jahAtiNavatrI na jIviyahApajahAni bhIe lAbhaM calAbha cama haJca dukkha saMvikvamANI carismAmi mINa 21 atha bhRgu AmhaNIM pratyAha bhoi iti he bhavati he brAmhaNirasAH zRGgArAdayo bhogAya bhuktAH santoneiti * no'smAn jahatityajanti vayo yauvana apityajati he bAmhaNi bhogAn jIvitavyAdha na prajahAmi kiM tu lAbhaM ca punaralAbhaca punaH mukhacca punardu kava saMviksamANaH samatayAcimANaH samabhAvena pazyan ahaM maunaM cariSyAmi muneH karmamaunaM munayo hi lAbhAlAbhe sakhe duHkhe jIvita maraNa tathA yatrImitre tRNestraiNe sAdhavaH samacetasaH 1 yasmin sAdhudharme rameSa jIvitavyeSa niHspRhatva tamunitva aMgIkariSyAmi 31 mArutamasoyariyANa sabhara jubobbahaMso * paDisattagAmI bhaMjAhi bhogAimae samANaM dukla khubhikvAyariyA vihArI 33 atha punarvAmhaNIprAha he purohitatvamagrAsamaM bhogAn bhuvaha ityalaM mutA kAmaguNepakAmaM pacchA gamisAmopahANa maggaM // 31 // bhuttArasA bhodU jahANeva' na jIviyaTThA pahayAmi bhoe / lAbhaM alAmaMca muhaMca dukkha saMcikkhamANo carismAmi mANaM // 32 // sAhU tumasoyariyANa saMbhare junnovahaMsI kAMmabhogAn prakAma' sevAmahe tiNekAraNie kAmabhoga ApaNabhogavaui atisevaye pazcAt gamiSyAmi AvayiSyAmaH pradhAnamArga muktimArga pache ApaNa AdarasyAM pradhAnamArga muktimArga mokSamArga 31 rasAH viSayAH bhuktAH he bhaI priyeno'smAnvayo yauvanaM rUpa tyajati he brAhmaNI bhoga bhogavyA hatA yauvanavayajAirahanahI mAnajAya che 'vasthA na jovitAthaM tyajAmi bhogAn asayamajIvitArtha na para bhavabhogavAMchAe kAmabhoga peTabharAne arthe iha 8 8 lokArthe nahI choDatA lAbhaM alAbhaM punaH sukhaM dukkha lAbha alAbha sukha duHkha izcan pazcan prANAn carizthAmau munibhAva bhogavatodhakojIva parikhyA RKHNOKRXXXXXXXKKRRRRRRE gya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.u. 1 mA bhAga bhASA Page #442 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mA bhAga kAraNaM ityapi he svAmin tvauM puna: saudaryANAM sahodarANAM bhAtRNAM svajana sambandhinAM yaha sthitAnAM mAsmArSIH kortha: tva munibhUtvApazcAhuHkhitaH san rahasthAn kha bandha na kharizcasi tasmAnmayA sAI' viSaya sukhaM bhuccAno gRhatiSTa ityarthaH khuiti nizcayena bhikSAcaryA vihArI duHkha dukhahe turevAsti bhikSAcaratvaM asahamAnasva saha vAsaM smarithasi iti bhAvaH tvaM ka iva sodarAt smariSyasi jauhaMsa iva hahI haMsI yathA prati zrotogAmau samma kha jala pravAhantaran tatra taraNA saktaH pazcAdanu thoto jala taraNa smarasi manasikhinnaH san iti jAnAti mayA kimartha sanmukha jala pravAhataraNamAravaM * jalavahana mArgeNa saha taraNameva mama zreyaH tathAtvamapimA bhUrityartha : 33 atha bhRgu purohita Aha jahAyabhAItaNu ambhu aGgonimmoyaNi hi capalAi mutto ema ejAyA payahanti bhoe tehiM kaha nANa gamismamikko 34 bhoI iti hai bhavati hai bAhaNi bhujaGgaH sarpa stanujA zarIrAdutpatrAM nirmocanI * nimIka kaJcaka hitvA mukta: sana prayAti evaM etau jAtau putrau bhogAn prajahItaH tau bhogatyAginI putrI prati ahaM ekAkausan kathana anugamiSyAmi 2 putrAbhyAM vihInasya ekAkinI mama kozI rahavAsaH dhanyau yau putrau taruNAvevakaJcaka iva viSaya sakhasyaktA bhujaGgamavat yajataH ityartha: 34 vinditta 4 paDisottagAmI bhujAhi bhogAI' mae samANaM Tukkhakha bhikkhAyariyA vihAro // 33 // jahAyabhoI taNuyaM bhuyaMgo * karatu sAdhUno kriyAkarosi sahatAztA 32 atha brAhmaNopAhaH mA iti niSedhatva sauMdaryAn khajanAni smarasi vAhmaNI kahake rakheta dikSAleine svajanane samarepara pichatAvemekAMdiyAlodho yathA jorNAhasa viparIta jalagAmaujimajorsa bUDhI rAjahaMsauparAThe pANaumAhiM padyodhako socetimatu socI sa bhukha bhogAn mayAsamaM mujha saghAte bhIgabhogavi daucAnauvAtarahabAye dukvaruponizcayena bhikSAcaryAyA vihArae bhikSAcaryanu vRtadohilache pAtha naho jAra 23 atha vAgaNAra yathA he bhadra sarIrotyavAM bhujaMgasappaH jimasappa pApaNArIrathI UpanIbhoiti AmaMtraNe normocanoM narama dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0Da. Page #443 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA 442 jAla abala baroiyA macchAjahA kAma guNapahAyadhoreyasaulA ta vasAuyArAdhaurAhubhikvAyariyaJcaranti 35 he vAmhaNi dhIrAH dhairyavantIjanAhu nizcayena bhikSA caryA bhikSA vRtti sAdhudharmacaranti kIdRzAH dhaurAH tapasA udArAH atha vA kIdRzIM bhikSAcaryA tapasA udArAntapasA udArAM tapasA * pradhAnAM prAkkatatvAdibhakti liGgavyatyayaH puna: kauzAdhIrAH dhaureyazaulAH dhaureyANAM dhurandharANAM iva zaulaM uddoDhabhArohAhanasAmarthya yeSAtI dhaureyazIlA: kiM kRtvA dhaurAbhikSA carvAJcaranti kAma guNAn prahAya prakarSeNa hitvA ke ki yathA yathA zabda ivArthe ke kiM iva rohitAH matsyAH rohitajAtIyAmaunA: avalaM jIrNa jAlaM iva yathA bAliSTamatsyAjaurNa jAlaJchitvAnirbhaya sthAne caranti tathA dhaurAH kAmaguNAn pAsa sadRyAn tyaktAbhikSAcaryA' Adriyante aha mapi itya eva cariyAmi iti bhAvaH 35 iti bhRgu vacanaM zrutvA brAhmaNI Aha na heva kuJcAsama ikkamantA tayANi jAlAnidalitta haMsA palanti nimmoyaNiM hiccapale mutte| emeva jAyA payahaMtibhoenohaM kahaM nANu gabhisma mekko // 34 // iMdittujAlaM abalaM varohiyA macchAjahA kAmaguNepahAya dhoraya saulAtavasA udArA dhaurAhubhikkhAyariaM caraMti // 35 // naheva kucA kaMculikA tyAgacchati nirapekSaH san jomakAMcalauchAMDIne sarpanAse etIeva jAtau putrau bhogAMstyajata etAharA putrabhogachAMDaune dikSAloicha tataH ahaM karthanAnugamizthAmau eko hitoyaH toha vaiTAne sAvi kimanajAu pUThirahIne ekaloskara' 34 jAlaM chitvA avalaM durbala rohitI * mamaH rohitanAmA mayapUche karaujAla daunAMkhe jAlakisthAI nivalaI yathA rohitomayaH jAla chinatti tathA kAmaguNAn tyatAjima madhyajAla * choDau nAmetimaputra kAmabhogachoDau nAseche dhRtvAzIlAn AcAraguNAn tapasA udArAn leIne zolanAguNa tapanAguNa amhe IdRzAH dhaurAH jIvAn rAya dhanapata siMha bAhAdara kA AsaM na 0 41 mA Aga bhASA Page #444 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44. .u. 41 mA bhAga * puttAya paIyamajna tehiM kahiM nANagamismamekA 36 putrau dau api patibhRguH purohitaH evaM bayopi madya iti mAndalayitvAmasambandhi maha jAlaM 1 TIkA 8 bhogAbhiSvaGga jAlanchitvApalanti pariyAnti parisamantAt yAnti saMyamAdhvani caranti ityarthaH eteke iva krauccAH krocca pakSiNohaMsA: haMsa pakSiNo vAte iva yathA kroJcapaciNo haMsa pakSiNazca tatAni vistIrNAmijAlAni dalayitvAbhitvAsamakrAmantaH nAnA pradezAt unnayanto nabhasi pariyAnti gagane pari yAnti svecchayAvicaranti atra hi viSaya sukha jAlopamaM niruvalepatvAtsAdhuvarmanabhaH kalpa uttamajIvAnA krocca vihaGgahaM sa vihaGgamIpamAnaM yadA ete bayopi mAntyaktA brajanti tadA ahaM ekAkinautAn kathaM na anu gamiSyAmi api tu anu gamiSyAmyeva 36 purohiyaM taM sa suyaM sadAra succAbhinikasamma pahAyabhoe kuTambasAraM viuluttamanta rAya abhikvaM samuvAyadebo 36 atha yadA ca turNA pravrajyAyAM manobhUt tadA kiM prabhUt ityAha rAjAnaM taM iSu kAriNa devokamalA abhISaNa vAraM 2 samuvAca samyak prakAreNa ziSyA pUrvakamuvAca kiM kRtvA purohitaM bhRgu sa muta putra sahitaM sadAra sa panauka samaikkamaMtA tayANi jAlANi dalittuhaMsA / paleMti puttAya paIyamajhatehaM kahanANu gamismamekko // 36 / / purohi yaMtaM sasuyaM sadAraM soccAbhinikkhammapahAyabhIe kuDaMbasAraM viuluttamaMtaMrAyaM abhikkhaM samuvAyadevI // 37 // vaMtAsI bhikSAcA caraMtii syA dhorapuruSa bhikSyAcA vicare dIcyAleI sUjhato AhAralIi 35 atha brAhmaNI prabuDA AhaH yathA nabhasi AkAye krauMcapakSiNa: bhASA * jima AkAzanevirSe krocapaMkho yathA tAni racitAni jAlAni dalitvAhaM sA gacchanti krauMca paMkhiyAne haMsAne jAlamAdyAce te jAlatoDIne AkAza jaDojAi tathA pariyAMti gacchati patrI patizca mamatimae mAharAbe beTAebharatArabhoga jAlachoDaunejAiI tAn prati ahaM ekA kadhanAnugami rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA pA Page #445 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a0 14 444 sUtra bhASA ************** bhogAn prahAya prakarSeNatyakkA punavipula vistIrNa uttama taM kuTambasAraM prahAyatyakkA kuTamba svajana varga sAraM dhanadhAnyAdika' ubhayamapityakkA abhiniH kramya gTahAnirgatya pravrajitaM iti zrutvA tasya purohitasya dhanAdika' gRhantaM rAjAnaM rAjJau prAha ityarthaH 37 vantAsI purisorAyaM naseohorUpasaMsio mAhaNeNa paritcattaM' dhaNa N AyAzramicchasi 38 rAjJI ki uvAcetyAha he rAjan yovAntAzosapuruSaH prazaMsanauyo na bhavet zlAghyo na bhavet he rAjan brAhmaNe na parityakta N dhanaM tvaM AdAtu icchasi brAhmaNena tyakta dhanaM vAntAhAra sahama gRhItvA tvaM zlAghyo na bhaviSyasItyarthaH vAM taM vadanAdutaM zrAhAra azrAtItya va 'zaulovAntAzI vAntAhArabhoktAityartha 38 savvaM jaganai tuhaM savvaM vA vidhaNaM bhave savyaM pite apajjattadevatANAyataM tava 38 he rAjan yadi sarvaM' jagatsamastopi bhUlokastava bhavet bhavAyattaH syAt vAtha vA sarvamapi dhana' rajatasvarNaratnAdika' api tad bhavet tatsarvaM jagat punaH sarva api dhanante tava aparyAptambhavet tava icchA pUraNAya asamartha syAt yata icchAyA anantatvAt punastatsarvaM jagat tatsarvaM dhanaM trANAya maraNa bhayA drakSaNAyana purisorAyaM nasohodrapa saMsio | mAhaNeNa pariccattaM dhaNaM AyAo micchasi / 38 | sabbaMjaga jaituhaM savvaMvAvidhaNaM bhave / savva' pite apakAtta' nevatANAyataMtava || 36 || marihisirAyaM jayAtayAvAmaNorame kAmaguNe pahAya ekkohu dhammo yAmi tesAtheha paNijAIsiekalorahone sya karU 26 taM purohitaM sutakalatrasahitaM te purohitane veTAvAyaDisA zrutvA gRhAt nirgatyabhogAMstyakA suNone daukhyAlika bhogachAMDone dhanadhAnyAdigTananta' svIkurvataM dhanadhAnya aMgIkaratArAjAne abhIkSaNa' punaH samyag ucyate kamalAvatI devIhIve rAjAne vAraMvAra kamalAvatI devI kahe 37 bhorAjan vamanabhojI puruSaH aho rAjA vamyo AhAraje puruSakare sa na bhavati prasaMsanIyaH te puruSa prazaMsa vA yogya *************************************** "rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0sa0Da0 49 mA bhAga Page #446 -------------------------------------------------------------------------- ________________ iTIkA *cana bhavet yadi jagat dhanaJca icchA pUraNAya atha ca maraNA drakSaNAya asamartha tadA ki brAhmaNa parityakta dhana grahaNenetyartha: 38 marihisirAya jayA tayA vAmaporame kAmaguNepahAya eko hu dhammonara devatANa na vijjaI avamihe hakicci 30 he rAjan yadA tadA yasmin tasmin kAle manoramAn manI harAn kAmaguNAn prahAya prakarSaNatyaktAmarithasi priyamANasya puruSasya ca dhanAdi sArtha nabhavati he naradevahu iti nizcayena ekodharma evatrAsaM zaraNa' vidyate iha jagati iha mRtyau vA jIvasya anyat kiMcit trANa na vidyate 40 nAhaM rame pakviNi paMjare vAsaMtANa chinA carismAmi moNa' akiMciNA ujjukaDA nirAmisA pariggahArambhani atta dosA 41 ahaM iheti adhyAhAra: hai rAjan ahaM narama 8 ratiM na prApnoti vA zabda ivAthai pakSiNI paMjara iba yathA pakSiNI paMjarerati na prApnoti ahaM santAnacchinnAsatI mauna munaunA AcAra cariSyAmi kariSyAmi chinaH santAnaH neha santatiryavAsAcitra santAnA puna: kadha' bhUtA sato aha' akiJcanA sa cittAcittaddividha parigraharahitA punaraha kathaM bhUtAsatI RjumAyArahitaM tata tapo dharma yayAsA Rju katA punaH kathaM bhUtAsatau nirAmiSAsatau ni:krAntA AmiSAt viSayAdipadArthAt iti nrdevtaaeN| navijjaI attamihaha kiMci // 40 // nAhaM ramapaMvikhaNi paMjarevA saMtANachinnA carismAmimoNaM | aki na haI brAhmaNena parautyakta brAhmaNachodyojaDU dhanaM vitta mahotumicchasi jedhana tehane lebu vAMchecha 38 sarva jagat yaditava sarvajagat tujhanedauje athavA svAdika sarvatAirehuve sarvamapi tava aparyApta asaMpUkha sarvate aparyAptatIhitIne na syAt rakSaNAya tatsarva tava dhanaMedhana tujhanarAkhau sakenahIM tAharauDhaNApUrI na hoi 38 he rAjan yadA tadA kAleSu mariSyasi he rAjan yadA tadAkAlitu marauza manoramAn kAmaguNAn tyaktA manoharae kAMmabhoga choDaune hai naradeva ekadhammaeva bANa zaraNa' hai rAjA ekadhammajIvanarAkhaNahArache durgate paDatAne na vidyate anyat ihaloke kiMcit baujI vastu rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM01041 mA bhAga sUtra bhASA Page #447 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nirAmiSAviSayAdayaH padArthA hi viSaya jIvAnAM dihetutvAdAmiSopamAetasmAdahaM nirviSayAsatau punaH kathaM bhUtAsatau aha' parigrahArambha nihattadoSA parigrahazca Arambhazca parigrahArambhau tau nivRttI doSau yasyAH sA parigrahArambha nivRttadoSA 41 davaggiNA jahArane DajmamANe suja' tu ma anesattApamI * yanti rAga dosavasaGgayA 41 aparaM yathA araNye jauveSu dahyamAneSu satsa anye adagdhAH satvAH pramodaM te harSitAH bhavanti manasi eva jAnanti etejvalanti tadAjvalaM tu vayaM adagdhAstiSTAmaH kathaM bhUtAste rAgadde SayorvazaGgatAH rAgaddeSagrastAH 41 eva meva vayaM mUDhA kAma bhogesu mucchiyA Dajma mANana bujmAmorAgadIsagiNA jaga' 43 evaM amunaiva dRSTvAnte na vayaM mUDhAH avivekinaH kAma bhogeSu mUrchitAH santaH rAgaheSAgninAjagat dahyamANaM na budhyAmahenajAnImahe vayamiti bahuvacanAt bahavo'smA dRzAjauvA iti jJApanArtha 43 bhoge bhuccAvamittAya lahu bhUya vihAriNI prAmIyamANA caNAujju kaDA nirAmisApariggahAraMbha niyattadosA // 41 // davaggiNA jahAranne DabhamANe mu jNtusu| annasattApa moyaMti rAgadosa vasaMgayA // 42 // evameva vayaMmUDhA kAmabhogesu mucchiyA DajhamANaM nbujhaamii| rAgadosaggiNA dharmavInA jIvane rAkhaNahAra saraNakonathau 40 nAharamepakSiNoiva bhavapaMjare jima pakSipAMjarA mAMhiM saMtoSa na pAmitimahue bhavapAMjarAmAMhirati mahopAmuchu saMtati cchivA sneharahitA cariSyAmi maunahunehekaraurahita maunavratAdarodiyAgrahastAvAsa leIse dravyato hiraNyAdirahitAH kaSAyAdi rahotAH viSayAdimuktAH dravyarahita kaSAyarahita viSayarahita parigrahAraMbhadoSarahitAH parigraha ane AraMbhadoSatiNekaraurahitacha 41 davAgninA yathAraNye dAvAnala agni aTavIne vauSalAgodhako dahyamAneSu aMtuSu dAjhatAthakA jIvanedekhaune anye prANinaH pramodayaMti tuSyati vIjAjIva araNya | dhanapata siMha rAhAdara kA prAsa.2041 mA bhAga suca bhASA Page #448 -------------------------------------------------------------------------- ________________ & gacchanti diyAkAmakamAiva 44 dhandhAstejI vA ityadhyAhAraH je jIvA bhogAn bhutvA punaruttarakAle vAM tvAtvatkA ardhAmAdhavI bhUtvA AmodamAnA * sAdhyAcaraNauyAnuSTAnana santuSTAH santogacchanti vicaranti vAcchitaM sthAnaM vrajanti te jIvAH ke iva kAmakramAdijo vakrAma' svecchayA kramI vicaraNaM 8 yeSAM te kAma kramAH svecchAcAriNaH aprati badavihAratvena yatra 2 saMyamanirvAhastatra 2 yAntItyAzayaH puna katha' bhUtAste jIvAH laSu bhUtavihAriNaH larvAyustatAstadupamAH santoviharantItyevaM yaulA laghu bhUtavihAriNaH atha vA laghuzcAsau bhUtazca laghu bhUto vAyustahat viharantItyevaM bholA laghu bhUta * vihAriNaH vAyuriyA pratibaddha vihAriNaH 44 ime yabahA phandanti mamahatthajjamAgayA vayaJca sattAkAmesu bhavismAmI jahAima 45 hai pArya ime ca * pratyakSAH zabda rUparasagandhasparNAdayaH padArthAH bahAH niyantritAH sudRDhI katA: mamahaste punasta vahaste AgatA api phandanti pasthiti dharma tayA gatvarA, jaga // 43 // bhogebhoccAvamittAya lahubhya vihAriNo / amIyamANA gacchaMti diyAkama kamAiva // 44 // dUmeya baDA 'phaMdaMti mamahatvajjamAgayA vayaMca sattAkAmasu bhavismAmI jahADUme // 45 // sAmisaM kulalaMdisma vajjhamANaM nirAmisaM rAya dhanapatasiMha pAhAdura kA A*saM*ta. 41mA bhAga ghAbhA * nAtahane dekhIne khusIthAI rAgaI SavazaMgatAH rAgaI panavasi paDyAthakA 42 evameva vayaM mUDhAH ima amhe mUrkha kAmabhogeSu mUrchitAH kAmabhogane virSe mULapAmyAI dahyamAnaM na buddhyAmonaveda yAmaH dAjhatAthakAnadhaujANatAM rAgaddeSAdinA jagadikha rAgaDepane vathipadyAdhA na jAnA 43 pUrva bhogAn bhuktA tata vAMtvA pahalA bhoga bhogavepache choDaune apratibadda vihAriNIyatayaH halyAhU pAthakAvAyUnaupari aprativaddhayako vihArakara prAmIda * mAnAH harSayuktAH gacchati harSasahitadhakAjAi hijAH pakSiNaH iva svecchAcAriNa: jimapaMkhau ApaNIMicchAiU 44 ime pratyakSAH zabdAdayaH vahAH rAga Page #449 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * dRzyante saracitA apiyAntItyarthaH etAdRzeSu gatvareSu kAmeSu ajJAvayaM zaktAH saJjAtAliptAH jAtAH tasmAt eteSu gatvareSu kaH mero svAmin pAvAM u TokAx yathA ime purohitAdayaH catvArojAtAstathA bhaviSyAmaH 45 sAmisaM kulalaM disma vajhamANaM nirAmisaM AmisaM sabvamumittAviharA minirAmisA 46 a014 he rAjan ahaM sarva AmiSa abhiSvaGga hetu dhana dhAnyAdika unmitAtyatA nirAmiSAtya kta saGgAsatI aprati badavihAra tayA vihariSyAmi ki katvA 448 sAmiSaM AmiSa sahitaM kulalaM yaha apara pakSiNa vA parairiti anya badhyamAna paudyamAna dRSTvA sAmiSaH pakSI hi AmiSAhAripakSibhiH paudyate * atha vA sAmiSa saspa haM bhojanAdyarthe labdha kulalaM pakSiNa parairbadhyamAnaM paudyamAnaM dRSTvA yato hi pakSiNI yadA gRhyante tadA tAn bhacca darthayitvApAzA *dinA badhyante AmiSAhArau zakunistu AmiSadarzane naiva lobhayitvAmaunavat badhyate saha AmiSaNa AmiSarasAsvAdalobhena vartate iti sAmiSasta sAmiSa 46 giddhIvame unaccANaM kAma saMsAravaTTiNe uraggomuvanapAsibba saGghamANo taNucare 47 he rAjan tvamapi viSayebhyaH zaGkamAnaH san tanu * svalyaM yatana yAcaraiH iti carasva viSayebhyo bhautiH pade 2 vidheyA ityarthaH kiM kRtvA gRhopamAn pUrvoktasAmiSa kulalopamAn viSaya lolupAn janAn OM AmisaM sabbamujjhittA viharismAmA nirAmisA // 46 // giddho bameu NaccANaM kAme saMsAravaDaNe / urago suvanna pAsavva deSaracitAH phaMdaMti sthirA na bhavaMtiekAmabhoga bhalau pari rAkhyAthakA thoranahoi mama haste samAgatA'pi mAha rAhAyanevirSe AvyAthakAce vayaM punaH kAmabhogeSu pAsatAH amhe kAMmabhoganebiSe pAsatAchu bhaviSyAmaH IdRzAH yathA purohitAdayaH jimaNapurohitAdikahavecha timahosthAM amhe piNa 45 sAmiSaM mAMsayukta kulana pakSiNa dRSTvA mAMsasahIta paMkhInedekhIne paudyamAna nirAmiSeNa je mAMsarahita paMkhauche te mAMsasahIta paMkhone pauDe mAMsakhosaulauha evaM AmiSa dhanadhAnyAdi sarvatyaktvA ima AmiSasarikha dhanadhAnya choDaune vihariSyAmi nirAmiSAH viSayarahitAH nirAmiSahuA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.na. 41 mA bhAga Page #450 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a014 448 sUtra bhASA jAtvAtu punaH kAmAn saMsAravarDa kAn jJAtvA viSayalolupAH kAmaiH pIDitAH saMsAre bhramantIti jJAtvA tvaM kaivazaMkamAnaH san suparNa pArzve guruDa samope uragaiva sarvadrava yathA garuDapArzve sarpAH zanaiH 2 zaMkamAnaH san carati yathA garuDI na jAnAti tathA'vizvAsI san tanu yathA syAttathA calati tathA tvamapi garuDopamAnAM viSayAnAM vizvAsaM mAkuryA: avahi viSayAnAM guruDopamAnaM saMyamarUpa jIvitApahArakatvAt narasyahi bhogalolupatvAt uragopamAnaM yata urago bhogeva uccate viSayAstu dRzyamAnAstu, ndarA garuDAkArAH bhoginAMhi viSayebhya eva mRtya : syAt tasmAddiSayebhyaH zaMkanIyamityarthaH 47 nAgovva baMdhaNa kittA appaNovasahi vae evaM patya' mahArAya usuyArittimesuyaM 48 he rAjan nAgaiva hastova bandhanaM hitvA Atmano vasatiM svakIya sthAnaM viMdhyATavIMyAti tathA tvamapi balavatvAt nAgo viSaya zRGkhalAM chitvA AtmanaH sthAnaM mukti N vraje dhaurapuruSAH gajatulyAH viSayAH zRGkhalA tulyAH muktibiMdhyATavI iva Atma gajasya sthAnamukta' he iSukAri mahArAja mayA sAdhumukhAt iti paSyaM hitaM zrutamasti nAha' vabudhyA bravImi ityarthaH 40 cadra ttAviulaM rajjauM kAmabhogeyaduccae nivvisayAnirAbhisAninehAni pariggahA 48 sammaM dhammaM viyANittA cicAkAmaguNevare tavaM parijmanhakavAyaM ghoraM ghora saMkamANo taNu'care ||47|| nAgovva baMdhaNaM kittA appaNo vasahiMvae / eyaM patyaM mahArAyaM usuyArettimeyaM // 88 || thakA viharasya 46 TopamA jJAtvA gTadupaMkhiyA sarikhA puruSajANIne kAmAn saMsAravarDa kAn ekAmabhoga saMsAra nAvadhAraNa hArake uragaH sarpaH garur3apArzvebhayaM trastraH san sarpa garur3ane samIpe bhayayako saMkamAMnaH tanurbhavati tathAcare bho rAjan zaMkamAMna zarIra duve guruDatho vihato cAle dubalo 47 yathA nAgo hastau baMdhanaMcchitvA jima hAtho baMdhana toDIne zrAtmanAvasaddhiM sthAnaM gacchati ApaNe sthAnakiMjAi etatpathya bhI mahArAja aho mahArAja epaSyacha bhoiSukArame mayAiti zrutaM bho iSukAra mahArAjAme imasAMbhasyu 48 iti zrutvA rAjA pratibuddhaH rAjA rANIMdra rAjyakAMcA tathA kAmabhogAn 57 ***X*XX*X**X*X**X*X**X*X**X*X*X*X*X**X********** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bhA0 saM00 41 mA bhAga Page #451 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a014 450 sUtra bhASA parakkamA 50 evaMte kamasobuddhA sabbedhamma parAyaNA janmamacubhauviggA dukkhasta'ta gavesiyo 51 tisRbhiH kulakaM eva amunA prakAreNate sarvapi kramazo'nu krameNa ghaDapi jIvA buDAH prati bodhaM prAptAH kiM kRtvA vipulaM vistIrNa rAjya tyaktA ca punardustyajAn kAmabhogAn tyakkA kathaM bhUtAste sarve nirviSayA viSayAbhilASarahitAH punaH kathaM bhUtAH nirAmiSAH khajanAdi saGgarahitAH punaH koTagAH niparigrahA bAhyAbhyantara parigraharahitA: 48 punastejovA: kiM klatvA pratibodhaM prAptAH sadhaiM samyak prakAreNa dharma sAdhu dharmaM vijJAya punarvarAn durlabhAn pradhAnAn kAmaguNAn tyakkA kAmasya madanasya guNakAritvAt kAma karatvAt guNAH kAmaguNAstAn kAmaguNAn zraka candanavanitAdIn kAmoddIpanauSadhAdIn tyakkA atra punaH kAmaguNa grahaNaM teSAM atizayakhyApa nArtha' puna: ki' vA ghora adhIra puruSairduranucaraM yathA sthAtaM tIrtha karoddiSTantapo dvAdazavidhaM pragTahya bhAvatoGgIkRtya punaH kathaM bhUtAH te sarve ghora parAkramA ghoraM parAkrama' dharmAnuSTAna vidhiryeSAM te ghora parAkramAH punaH kIdRzAH te sarve dharma parAyaNAH dharmadhyAne tatparAH ityarthaH punaH kIdRzAste janma mRtyu bhayo cadvattA viulaM rajjauM kAmabhogeya duccae / nivvisayA nirAmismA ninne hAnipariggahA / 46 // samma dhamma N viyA NittA ciJcAkAmaguNe vara tavaMpagijma havAyaM ghoraM ghora parakkamA // 50 // evaMte kamaso buddhA savvedhamma parAyaNA dustyajan valo choDatAM dohilA isyA kAmabhoga kocyA nirviSayAH nirAmiSAviSayatRSNArahita vauSayarahita huvA naukha hAniH parigrahAH sra harahauta parigraheM rahita hUgrA48 samyak dhammaM jJAtvA sAcAdharmajAMNaune tyakkA kAMmaguNAn varAnvarapradhAna kAmabhoga tyajInetapo gRhItvAyathAkhyAtaM tIrtha karabhASitaM tortha karano bhASyopa gaukArakarone ghoraM raudraH ghoraparAkramau saMtau cakratuH ghoraparAkramoM karaune 50 evaM amunA prakAreNa te ghaDapau jIvAH krameNa buDA : rAya dhanapatasiMha bAhAdara ka Page #452 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a014. 451 sUva bhASA ************************* dvignAH janmamaraNa bhoti bhautAH punaste sarve kiM karttumicchravaH duHkhasyAnta gaveSiNAH duHkhastrAnta' mokSaM gaveSaNa: mocAbhilASiNaH ityartha: 51 sAsaNe faryamohA pubviM bhAvaNa bhAviyA acireNaiva kAleNaM dukkhastantamuvAgayA 51 punaste SaDapi jIvAH acireNa evastoka kAlena duHkhasya saMsArasya anta' avasAnaM arthAn mocaM upAgatAH mokSa' prAptAH kIdRzAstevigata mohAnAM vItarAgANAM zAsane tIrthaM pUrva' pUrvasmin bhave bhAvanayA samyaka kriyA bhyAsa rupayA dAdaza vidhamanaH pariNati rUpayA bhAvitAraMjitAtmAnaH 51 atha teSAM sarveSAM SayAM api jIvAnAM nAmAnyAha rAyA saha devaue mAhaNoya purohitra mAhaNodAragA caiva sabbe te parinibbuDe tibemi 53 rAjA iSu kArodevyA paTTa rAnA kamalayA saha brAhmaNo bhRgunAmA purohito rAjJaH pUjyaH punarbrAhmaNa purohitasya patnI yathA ca punardArakau brAhmaNa brAhmaNyoH putrau ete sarvepi parinirha tAH mokSaM prAptAH iti zrahaM bravImi iti sudharmAsvAmIja janmamaJca,bhatra vviggA dukkhamaMta gavesiNo // 51 // sAsaNe vigayamohANaM puvvaM bhAvaNa bhAviyA / acireNeva kAle dukkhaMta mubAgayA 52 // rAyA sahadevIemAhaNIya purohiyo / mAhaNau dAragAceva savve te pariniSyuDettivemi 53 // iNAM prakAratechadrajauvapratobodhapAmyAM sarve'pi dharmaparAyaNA jAtA: tesagalAi dharmane viSe tatparahuA janmamRtyu bhayoddignA janmamaraNanAbhayathoubhagAI dukkhasyA'ta'gaveSiNo mocAbhilASoNa dukkhano aMtakaravAvAMcha ke mocavAMcha ke 51 zAsane vigatamohAnAM arhatAM jinazAsananebiSegata mohaDAI pUrvajanmabhAvanAyAbhAvitA pUrvajanmajAtismaraNa jJAnaUpanotiye karaune AtmAbhAvitahaI saMvegaUpanAM stokenaivakAlena thoDAkAlamAMhiM duHkhasyAM taM moca' upAgatA prAptAH dukkhano aMtakaudho mukta puhatA 52 rAjAdevyA saha rAjA rAMNo brAhmaNazcaH purohIta vAMbhaNa purohIta brAhmaNa dArako vA **************************************** rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM00 41mA bhAga Page #453 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 mA bhAga 8 bUsvAmina prAha 53 iti iSu kArauyaM adhyayanaM caturdathaM sampUrNa // 14 // iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha daupikAyAM upAdhyAya zraulakSmI kautigaNi ulTIkA zitha lakSmI kotti gaNi ziSya lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM iSukArau yasyAdhyayanasyArthaH saMpUrNa // 14 // atha paMcadayaM prArabhyate // caturdaze'dhyayanenirmidA a0154 nasya guNaH proktaH sa ca nirnidAna guNo hi mukhya hacyAbhicIrava bhavati atobhikSIrlakSaNamAha mINaJcarismAmi samecca dhammaM sahie ujjakaDe niyANachine samyavaM jaha ja akAmakAmI avAyaeso paribbaejesabhikkhU 1 ya etAdRzaman paribrajet aniyatAM apratibaI yathA syAttathA viharet vihAra kuryAt sabhikSurucyate sa iti kaH yaH pUrva manasi evaM jAnAti ahaM maunaM munaunA kammamauna sAdhu dharma cariSyAmi zrAmaNya aGgIkariSyAmi ki kRtvA dharma dazavidha paJca mahAvrata dIkSAM sametyaprApya punaryodIkSAM yahovA saMstavaM pUrvapaJcAsaMstavaM paricayaM kuTamba sneha jayAt tyajet paraM kauzaH san sahie 8 iti sahitaH sthavirairbahu zrutaiH sAdhubhi sahitaH sAdhurhi ekAkaunatiSTet ikkasmako dhammoityuktatvAt atha vA kathaM bhUtaH san svahitaH san svasyahitaM 4 yasya sa svahitaH prAmAhitAbhilASau punaH kIdRzaH ujjukaDe Rju saralata' mAyArahintapo yena sa Rju kata: abhaThAnuSTAnakArIityartha: punaH kIdRzaH niyANahine chinanidAnaH nidAnazalparahita ityarthaH punaH kIdRzaH akAmakAmaH na vidyate kAmasya kAmo'bhilASI yasya sa akAmakAmaH kAmAbhilASa umuyArija samattaM // 14 // mANaM carimAmi sameccadhamma sahieujju kaDeniyANa chinne / saMthavaM jahajja kAmakAme * brAhmaNI AdauI jova brAhmaNanAveTAveI sarve te SaDapiparIniI tA mokSaprAptAH sarvepauchaie jauvamokSapAmyAM 53 iti zraucavadamA adhyayananeviSerAjA 4 iSukArano adhyayanaTavvArthasaMpUrNam // 14 // ahaM mauna' sevidyAmimona aMgIkAra karu' iti ciMtayitvA samiMcAritra dharma prApyacAritra aMgI kArakarIne anyaH sAdhubhiH sahitaH rijakhabhAva nidAma rahitaH anerA sAdhu saghAta sarala svabhAvathakonIyANa karIrahitanIyANInakara khajaneH saha KXXXX*CKKKKKHEK08666086 KOKEKEN rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa. bhASA Page #454 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rahitaH punaH kIdRzaH abAesI ajJAtaiSI yatra kule tasya sAdhIstaponiyamAdi guNona jJAtastatra eSayate grAsAdika gRhItu vAJchate ityevaM zaulaH cha TaukA a.15 annAtaiSo ya evaM vidhaH sabhikSurityucyate anena siMhatayAniH kramyasiMha tayAviharaNaM bhikSu tvanibandhanaM prokta sAdhunAM caturbhaGgI yathA siMhattAe nikvamanti 453 siMhattAe viharanti siyAlattAenikkhamanti siyAlattAe viharanti siMhattAe nikkhamanti' siyAlattAe viharanti siyAlattAe nikkhamanti siMhattAe viharanti evaM caturbhago uktA tatra sarvottamAsiMhatayAni kamaNaM siMhatayA pAlana tacca yathAsyAttathA puna rAha 1 rAgo varayaM cara jalADhe viraeveya viyAyarakhie pane abhibhUyasavvadaMsI jaikaddhivinamucchie sabhikkhU1 punaH sabhikSu rityucyate sa iti kaH yorAgI parataM yathA syAttathA rAgarahitaM yathA 9 syAttathA caret paraM kohayaH san virataH asaMyama mArgAni vRttaH punaH kIdRzaH san vedavidAmarakSita: vaidyate jJAyate'rtho'neneti vedaH simAntastasya vedanaM * vit jJAnaM vedavit siddhAntanAnaM tena AmArakSito durgati patanAt yena sa vedavidAtmarakSitaH punaH kIdRzaH pane prAta: heyo pAdeya vuddhimAn punaryaH * abhi bhUya paroSahAn jitvA tiSTatIti adhyAhAraH punaH kIdRzaH sarvadarzI sarva prANi gaNaM AtmavatpazyatIti sarvadarthI punaryaH kasmiMzcimacittAcittavastu * ni na mUrchitaH alolapaH ityarthaH 1 akko sa baha vidittudhIra muNo carelATheniccamAyagutte aviggamaNe asampahiDhe jekasiNaM ahiyAsae sabhikva 3 punaH annAyaesI parivae sa bhikkhU // 1 rAgAvarayaMcara jalATe birae veya viyAya rkhie| panne abhibhUya sambadaMsI paricayaM na karItau kAmAbhilASarahitaH sagAsya parIcaya na kare kAmAbhaulASa rahitathako ajJAtakula pazyan anityataM vihare bhAdhuH annAta kulane viSe vicare anityavihAriSako 1 rAgarahitaM yathA syAdeva viharet lADhaH pradhAnaH rAgarahitaM thako vicare krauyAkara virata: saMjayAnvitaH AgamavettA AtmaracakaH saMsArathI viraktathayAce siddhAMtanAjANa pApaNApAtmAne bhalaurauterAkheke prAjJAH prAtmAna' parAjitya sarvadarthI paMDita AmAnajIte sarvavastune rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM0 u041 mA bhAga Page #455 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e. TokA a0 15 454 sUtra bhASA sabhikSurityucyate sa iti kaH yaH Akrozazca badhazca anayoH sa mAhAraH Akrozabadha' vAka, tarjanatADanaM vidittA sa kama phalaM jJAtvA dhIrastadA kroyavadhA di saha na maulo muni vAggupti yuktaH san caret sAdhu vartma niviharet punaH kIdRzaH san lADhaH sAdhvanuSTAnetatparaH punaH kIdRzaH nityaM zrAmAguptaH guptaH asaMyamasthAnebhyorakSita AtmAyenasa guptAtmA prAkRtatvA dviparyayaH punaH koTTazaH avyagramanAH anAkulacittaH punaH kIdRzaH asaM prahRSTaH AkrozAdiSu na praharSavAn kacitkadAcit kasma cit durvacanainirbhatsayati tadA harSito na bhavatItyarthaH punaryaH kRtastra' samastaM Akrozabadha' adhyAste sahate sama vRttirbhavati sa sAdhurityarthaH 3 paM taM sayaNAsaNa' bhaittAsI unhaM vivihaM cadaM samasagaM abvaggamaNe asaM pahi jekasiNaM ahiyAsaesabhikvU 4 punaryaH prAnta' asAraM apradhAnaM sayanaM AsanaM upalacaNatvAt bhojanAzAdinAdika' bhajitvA sevayitvA punaH zItoSNaJca punarvividhanda' samathaka' rudhirapAnakaraM jantu gaNa sakalaM prApya avyagramanAbhavet sthiracittobhavet punaryaH samyaka zayanA sanabhojanAcchAdanalAbhAt zautAdyupa drava rahitasthAnalAbhAt tathAdaMzamazakAdirahita sthAnalAbhAt asaMprahRSTo bhavati harSito bhavati sama duHkha sukho bhavati etAdRzaH san etat sarvaM adhyAstesabhinkSuritya ucate 4 no sakkiyamicchaIna pUrya noviyavaM daNagaMkazrapasaMsaMsesaJjae subdha etavassIsahie AyagavesaesabhikkhU 5 sabhikSurbhavet sa iti kaH yaH satkRtaM satkAraM zrAtmanaH sanma ukha' janAnAM jekamhi vinamucchie sa bhikkhU 2 // akkosavahaMvidittudhIre mugocare lATe niJcamAya guta avaggamaye asaM pahi jANe jauvA jobAdivastunimUrcchAnakaroti sAdhuH sacitta acitta vastuupari mUrcchAnakarate sAdhukahIi 2 cAkrAzavadhaM karmaphala' prativadhaM jJAtvA zrAkroze nirbhase mAre koi to na kare krodha karmabaMdhana hetuke imajANau dhaura krodhakAMDe sa muniH caret pradhAnonitya asaMyamasthAnebhyaH guptaH munI vicare bohAra kare pradhAnathakoje asaMyamanAsthAnakatehathako gupta alagAke udvignamanAH saMsAraciMtArahitAH mana ApaNoThAmirAkhe saMsAranI ciMtA mAMhi pacyo nahI ********************x*x*x*x*x*x*x* rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0* 41 mA bhAga Page #456 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa TIkA pa.15 455 AgamanaM abhyutthAnAdikaM vihAraM kurvato'nugamanena saMpreSaNaM ityAdikaM noicchati punaryaH pUjAM vastrapAbAhArAdi bhiracI na icchati api ca punavenda BF naka bAdazAvarta pUrvaka namanaM tadapi navAMti kutazcitpuruSAt prazaMsA apino icchati sa sa yataH samyak yatane sAdhvanuSThAne yatna kurute iti sayataH punaH kodRzaH suvrata zobhana vratadhArakaH punaryaH sahitaH sarvajoveSu hitAce So athavA jJAnadarzanAbhyAM sahitaH punaryaH AtmAnaM karmamalApahAraNa zuddha gaveSayatoti AmagaveSakaH punaryaH tapasvI 5 je purajahAi jIviyaM mohaM bAkasini acchaI naranAriMpajahesa yAtavasmau nayako sahasaM uvaiI sa bhikkhU / yaH punasta' hetu jahAtitaM kaM yena hetunA yena kRtena jovitaM saMyama jIvitavya jahAti punaryena kRtvA mohaM vA mohanauyaM karmakaSAyano kaSAya rUpaM je kasiNaM ahiyAsae sa bhikkhU // 3 // paMtaM sayaNAsaNaM maittAsI unhaM vibihaMca daMsamasaga abagmamakhe asaMpahiDhe jekasiNaM ahiyAsae sa bhikkhU ||4||noskkiy micchaIna pUrya noviya baMdamAga kopsNs| sasaMjae suvvae tavasI rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pAsaM. 1 mA bhA ahaMkAra na kare yaHjasanaM pUrva pAkrozavadhAdisahet sAdhuH jaisapano Akroza vacanatADanAdi sarvasaha te sAdhu kahira' 3 prAta sarvathA adharmazaya nAzana * sevitvApAra bhUDAsagharAnahIMisyAyayana Asanasevelii bhautINa vividha samasagaMsaheta: zItoSNaDAMsamasAkhaTamala zrAvaulAgAMthakAMsaha panAkula * cittaH prasaMgraharSaH anAkula citathakorahita krodhe harSane dukkha na kare yaH kRtna' samasta sahate sabhikSuH je saghalu sahetesAdhUkahauje 4 no sakA ramicchatinapUjA satkArapaNivAMcha nahIM pUjApaNivAMcha nahIM nApivaMdaNagaM kurvataH prasaMsAvAMchati vaMdanAkaratA rahasthAne prasaMsAna vAMche sa saMyataH suvrataH tapasvI te saMyata mubata tapasvaukahII' saMyamasahitaH pAmAgabeSakaH sa bhitaH sayamasahita AmAnogaveSakate sAdhakahoI'5 yena hetunA paryata jIvaM Page #457 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA katna saMpUrNa niyacchati banAti tAdRzaM naraM nArauM stroM sadA sarvadA prajayAt korthaH yena puruSakhyAdinA kRtvA sayamaM yAti yena tvA moha karmoM *dayaH syAt taM prati yasya janmabhikSu rityarthaH punaryastapasvI taponirataH punaryaH kautUhalaMkhyAdi viSayaM athavA nArakeMdrajAlAni kautuhalaM na copasevya ta sa bhikSu rityu yate 6 chinnaM saraM bhomama talikkha suviNaM lakSaNa daMDavasthu vijja aMgaviyAraM sarasmavijayaM jovijAhiM na jauvaI sa bhikva 7 punaH sa bhikSu rityucyate saH kaH yaH ityAdibhirvidyAbhina jIvati AjIvikA na karoti tAH kAH vidyAH vidyate iti chinna vastrAdinAM mUSakAdinA dazanaM agnyAdi prajvalanaM kajala kardamAdinA liMpanaM spaTanaM ityAdi zubhAzubhavicAra sUcikA vidyA chinna mityucyate yadAhi vastre nUtane kiJcihikAra sati vicAraH kriyate yaduta ratnamAlAyAM nivasantyamarAhi vastrakoNe manujAH pArzvadazAMta madhyayozca aparapi ca rakSasAM trayoMthAH zayanecA zanapAdukAsu caivaM 1 kajjala * kardama gomayalipta vAsasi dagdhavati sturita vA cintyamidaM navadhA vihitesminiSTa maniSTa phalaJca sudhaubhiH 2 bhogaprAptirdevatAMza narAMce putrAptiH syAdrA kSasAMye ca mRtyu : prAMte sarvAzepyaniSTa phalaM syAt prokta vastre nUtane sAdhvasAdhuH ityAdi vidyayA jIvikAM na kuryAt sa sAdhuH punaryaH saraM iti svaravidyAM sahie Aya gavesae sa bhikkhU 5 // jeNa puNo jahADU jIviyaM mohaMvAkasiNaM niycchii| naranAriMpajaha sayA tava smaunaya kohalaM uvedU sa bhikkhU 6 // chinnaM saraMbhoma maMtalikkha suviNa lakSaNa daMDavatyu vijjaM / aMgaviyAraM sarasma tyajati saMyamajIvitena je vAtakarI saMyamajIvita vyachuTe te vAta na karai choDIne kaSAyAdirUpa mohanauyaM saMpUrNa necchatI mohanauyakarmasarvathA na vAMche sarvathA na kare naranArIsaMgaMprajahAtI sa tapasvI puruSa nArino saMgachAMDe te tapasvI kahIye choDe sadA na ca kutUhala karoti sa bhitU kutUhala tamAsA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM01.41 mA bhAga bhASA Page #458 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA prayukta svaraMhi SaDja RSabhagAMdhAra madhyamaH paJcamastathA dhaivato niSadhaH saptataMcau kaNThodbhavAH svarAH SaDajarauti mayUro paJcamarAgaNa jalpate para bhat ityAdi vidyA ityAdi saGgItazAstra punabhauMmaM bhUmau bhavabhauma bhUkampAdi Rtu vinA vRkSAdiphalanaM ityAdi lakSaNaM ityAdi vidyA punarAMtarikSa antarikSe AkAze bhavaM Antarica ulkApAta dhUmaketu pramukhANaM udaya vicAra vidyA svapna svapramataM zubhAzabhalakSaNaM svapravidyA lakSaNaM strIpuruSANa sAmudraka zAstrokta turaga 8 gajAdaunAM zAlihotra gajaparIkSAdizAstrokta daNDaM daNDavidyA vaMzadaNDAdi parvasaMkhyAphalakathanaM vAstuvidyA prAsAdAnAM gRhANAM vicArakathanaM vAstu * zAstrokta' aGgavidyA zarIra sparzanasya netrAdInAM sphu raNasya vA vicAroga bicAra zAstra punaH svarasya vijayaH durgA zRgAlI vAyasatittarAdaumA svarasya vijayastasya svarasya zabhAzabha nirUpaNAbhyAsaH ya etAbhividyAbhirAjIvikAM na karoti sabhikSurityarthaH 7 manta mUlaM vivihaM vijacinta vamaNa vireyasa dhUmanattasiNANaM Aura saraNanti gacchiyaJca taM paribAya paribbae samikla 8 punaH sabhikSurityucyate sa iti kaH ya etat sarva parijJAya parisamantAt jAtvA parijJAya parivrajet sAdhu mArge caret jANiyabAnosamAyaritavvA ityukta : etat ki ki' mantra' proM hrIM prabhRtika svAhAnta devArAdhanaM mUla' mUli kArAja hiMsozaMSa puSyAzarapuMkhAdi guNa sUcaka' yAstra punarvividhaM nAnA prakAraM vaidyacintAvaidyakazAstrasya auSadhacikitsAlakSaNasya cintana'varjayeddidala' bijayaMjo vijjAhiM na jIvaI sa bhikkha // 7 maMtaM malaM vivihaM bijjaciMtaM bamaNa vireyaNa dhUbhanetta siNANaM Aure nakaratesAdhU kahojehanakhavastra daMtAdaunAMchedanaMpaDajAtirAgaM vasvAdichedavAnAlakSaNa bhUmikaMpahoitArAtuTe ulkApAtahaveaAkAzanauvAtakahe khapralakSaNa daMDa lakSaNa vAstuvidyAprAsAdalakSaNaMsu panavicAravatrisalakSaNapuruSAnAM vAstukavidyAdharaprasAdadeharAtahanAlakSaNapasulakSaNagharalakSaNaaMgasphuraNa sagAlAdizabdasya abhyAsa caMgapharakavAnovicAraziyAsanAvacanasabdanIvicArayaHetAbhiH vidyAbhiHnajIvati sabhituHjekoietalauvidyAkarIAjIvikAnakara te sadhukahIje 58 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA.saM.1.41mA bhAga bhASA Page #459 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 15 1 mA bhAga * TIkA : sUlo kuSTomAMsoM jvaroSThataM ityAdi punarvamanaM vamanAdikaraNIpAyaM atha vA vamana phalaM jvarAdauvamana' zreSTaM tathA virecana vireca guNa kavana tadoSadha prayogacintanaM dhUmo mana: zilAdi sambandhI bhUta vAsanAdikaH netra zabdena netra saMskAraka guTau cUrNAdika mAna apatyArtha mantrauSadhaubhiH saMskRtajalai mUlAdi vAna' atha vA rogamukta sAna vA punaH pAture iti Aturasya rogAdi pIr3itasya hA mAta: ityAdi smaraNaM Amanazcikimita roga pratIkAra cintana' parityajet etatsarvaM parijAya AmanaH parasya vA ubha yathA paribrajet sAdhu mArga yAyAdityarthaH 8 khattiyagaNa ugrAya puttAmAhaNabhoiya vivihAyasippiNo no te siMvaya isi loga pUiyaM taM paribAya parivae sabhikkhU 8 sabhikSurityucyate sa iti kaH yasteSAM gAthA pUrvoktAnAM zlokaH kIrti yathA ete bhavyA pUjAiti ete pUjA yogyAH eteSAM pUjA kartavyAH eteSAM kautikaraNa eteSAM pUjAyA upadeze ca na kacillAbhaH sthAt sAdhunA eteSAM kIrti pUjana karttavye ityarthaH eteke ke yetriyAH rAjAnaH tathA gaNAH mallAdInAM samUhAH punarugrAH kopAlArAja putrAH rAjakumArAH brAhmaNAH prasidhA * bhogino bhoga vaMgodbhavAH aya vA bhoginAviSayabhoktAraH ca punarvi vidhAnAnA prakArAH thilpinayitrakara sUtradhAra svarNakAralohakArAdayo ye vartante saraNaMtigicchiyaMca / taM parinnAya parivae sa bhikkha // 8 khattiya gaNauggarAyaputtamAhaga bhoDya vivihAya sippiNo bhASA * maMtramUlikA vividha vaidyaciMtA maMtrahariNe gameSi pramukha mUlaM jaDo bUTau bhAMtInauvedyapaNAnau citAkare auSadhakADhApramukhavamanavirecanadhUmraprayoga' mAna auSadhadeInevamanakarAve vIrecAdaue gudAidhUprAdeI rogamuktine arthe mAnakarAve Ature rogAdaumArapauvAdismaraNAtmana:cigicchAroga AvyA ekA mAvApasa bhAre etalA potAne roga AyAthakAM na kare ane vIjAne paNipoSadhanakara etAni parityakSA parivrajetsabhikSuH etalA vAMnAchAMDe na karate sAdhuka hoDa 8 kSatriyAdi samUhaM ugra rAjaputrAH caviyanA samUha koTavAla rAjaputrAH rAjAnanA beTA brAhmaNabhoginizcaya vAkhANa tRpAmAtyAdayaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa. Page #460 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ha TIkA 458* tAn parijJAya ubha vathA jJAtvA sAdhuH sAdhumArge parivrajet 8 gihiNoje pavaieNa divA apavvaieNavasaMdhuyA havijjA tesiM ihaloiya phalaTThA josaMthavaM nakarei sabhikva 1. yastaiH gRhastha: saha loka phalArtha saMstavaM paricayaM na karoti prAkRtatvAt tesiM iti hatIyAsthAna SaSTI te ehasyaiH kaiH ye gRhasthAH parivajita nagRhIta daureNa dRSTAHcazabdaH punararthe punaraprabajitena agrahItadaukSeNa gRhasthA zramasthitena saMstutAH kRta paricayAH taiH saha pAlApa saMlApaM iha loka svArthAyana kuryAt sa sAdhurityarthaH 1. jaGgici AhArapANaga vivihaM khAi masAima parasilA jotantiviheNanANa kampo maNavayaNa kAyasusambu De sabhiksa 11 sabhikSurnabhavati sakaH yaH parasi iti parebhyaH gRhasthebhyaH AhAraM annAdika' pAnaka dugdhAdika' punarvividha nAnA prakAra khAdinaM khajurAdika la dhAta' iti tena aganapAna khAdimakhAdimAdinA caturvidhana trividhena manovAkAya yogena na anukampate glAnabAlAdaun notesiM vaya siloga pUrya taM parinnAya parivvae sa bhikkhU // // gihiNoje pavvaDUeNa diTThA apavvadU eNava saMthuyA havejjA tesiMhaloiya phalaTThA jo saMthavaM na kara sa bhikkha 10 // sayaNA saNapANa bhoyaNaM vibihaM khAimasAmaM vIjJAnopajIvinaH brAhmaNa rAjAmahetA pAdadeIne pradhAnAdika nova kSatriyAdInAM vadati etebhavyAH te kSatriyAdikani prazaMsA na kare ebhalApUjanaukache * esabavAnAMjANonechADeM kare nahI te bhokSusAdhUkahI ye ehasthAH prabajitena dRSTvAH je keIgRhasthayatII dikhyAleIne dauThAhe paraucayaioche ehasthA vasthAyAMsaparicotAbhavato athavA gRhasthAvasthAnAparA parocautache teSAM ihaloka phalArtha tehasyu ihalokana'rthe yaH sastavaM paricayaM na kuryAt sa bhikSuH je paricayanakare te sAdhU 1. zayanAthanapAnabhojanAMpATau bAjoThapATIyA AhArapANIH vividhaM khAdimakhAdaumaM parebhyaH nAnAprakAranA khAdi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #461 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA ja015 84deg sUtra bhASA na upa kurute kortha H yaH athanapAnakhAdimakhAdimAhAra' labdhA bAlagRhAnAM sAdhUnAM tenAhAreNa sambibhAga na karoti sa sAdhurnabhavatItyatha: bhAgaunaDu tasmamokSaM ityuktaH punaH sAdhuH kIdRga, bhavati mano vAkkAya yogena sutarAM saMSThataH pihitA zravadAraH 11 sayaNA saNapANabhoyaNa' viviha' khAi masAimaM paresiM adae par3isehi eniyaMThe jetatthanapaussaI sabhikva 13 punaryaH zayanAsanapAna bhojana' punarvividha' khAdimakhAdima' pareNa gRhasthena adatte atha vA gRhe sAdhyau pratiSiddha e sati tasmin gRhasthe praddeSa N na karoti na pradveSi korthaH yadA kakhitsAdhuH kasyacitra hasyasya gRhegatastasya ca gRha sthasya gTahe prabhUtaM zayana N zayyAJca manaM modakAdika pAnaM kharjUradrAcAdi pAnauyaM zarkarAdi jalaM prAzaka taNDula pracAlana jalaM vA bhojanaM taNDuladA lyAdi punarvividha nAnA prakAra' khAdima' kharjUranAlakeragarimAdika' svAdima' lavaGgaelAjAto phalatajAdika N varttante paraM sa gRhasya : sAdhavena prada dAti atha punarnivArayati rebhito atranAgantavyaM iti tadvAkyaM zrutvA iti na jAnAtidhigena' gRhasthaM duSTa yaH prabhUte vastunisatimayaM na dadAti paresiM adae paDisehie niyaMTe jetatthanapatra saI sa bhikkha // 11 // jaM kiMci AhArapANaM bivihaMkhAi masAimaM pareM siM laDu' jotaMtiviheNanANuM kaMpemaNa vayakAya musaMvaDesa bhikkhU // 12 // masvAdima gRhasthana yAMnaupanAMche AdebhyaH pratiSiTho nigraMthaH yataujAI UbhArahyA gRhasthabolyAjA paraho tujhane nahaudyAM nigraMtha yaH tatra maprakhye t sabhikSuH imasAMbhalIyato rausanakare kopanakare gRhastha upare 11 yatkiMcit AhArapANaMca jekeI AhArapAnIM vividha' khAdimasvAdimaMlabdhAgTahasyebhyaH nAnAbhAMtinAkhAdima gRhasthanAvarathakIyataura lodhAke labdhA gRhasthenaH yaH tena prAkAreNa vividhena nAnukaMpet na niMdayet manovAkkAyesasaMvRtaH saH AyAmaga' caiva javodagaMca sauyaMso vIraMca **************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA zra0 sa00 41 mA bhAga Page #462 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa TIkA a.15 461 atha ca mAM nivArayati iti heSa na vidhattai sa sAdhubhikSurityucyate 13 AyAmagaJceva javodaNazca sauyaM ca sovauraMcajavIdagazca nI haulaepiMDanaura * santupanta kulAI parivae sabhikva 14 yaH prAntAni kulAni parivrajet prAntAni durbalAni cittavittAbhyAM durbalAni etAdRzAni kulAni AhA rArtha parivrajet sarvadAdhaninA eva kuleSu yo na yAti sarvadAdAnagoMDAnAmeva kuleSu na yAti tato hi niyatapi' DasevanAt sAdhIdharmazAniH syAt ta punaryaH AyAmaka dhAnyasya ava zrAvaNaJca punaryavodana yava bhakta punaH zItaM cirakAlauna' punaH sauvIraM kAlika punaryavodakaM yava prakSAlanajalaM ityAdika punaryavIrasampiDaM sarvadhArasvarjita' etAdRza AhAra pAnIyaM gRhasthAnAM gRhAllabdha yo nahIlayet na ninda t kadavamida' kutsitapAnIya maitat ityAdi vacana' na brUte sa sAdhubhikSurityu cyate 14 saddAvivihAbhavanti loe divAmANusmayA tahAtiricchAbhImAbhayabheravAurAlAje succAna vihijjaI sabhikva 15 ya etAdRzAn zabdAn zrutvA na vihijjaI na vyathate dharmadhyAnAna calate sabhikSurucyate etAdRzAn kIdRzAn ye zabdA loke divyAH divibhavAdivyAH devairbhayAya katAH punarye zabdAH mAnuSthakAH manuSya kRtAH mAnuSyakAH tathA ye zabdAiti tirathInIsterazAstiryagbhyo bhavAstirazcInAH javodaga'ca nohIlae piDaM nIrasaMta paMtaM kulAI paribbae sa bhikkha // 13 // sadA vivihAbhavaMtiloe divvAmANusmAya bhikSuH bhalI bhuDo AhArapAmyAthake manavacanakAyAI karaune niMde nahIM te sAdhukahauje 12 uSNa paya avayamaNaM nizcayena usAmaNi nizcayapaNi yava dhAndhodanaM vA javA manu' zrodanakahIye AhAra zItalaM bhakta kAjikaMca nahIlayet piMDanaurasA nanu' usAmaNajayanu' dhoSaNasItalapANI kAMjInu' pAMNInaurasalAdhuhI le nahI niMde nahIM daridra gRhANi parivrajet sa bhinnuH nirasagharane viSegIcarIkara te sAdhu kahIra 13 zabdA vividhAH bhavaMti loke zabdalokane viSabhAMtaranAchedevakatAHmanuSyaktatAH tathAtiryagakatA devatA saMbaMdhiyA manuSya saMbaMdhiyA tiyaMca saMbaMdhiyA rodrA pratya'tabhayakarAH udArAH raudra rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga SAbhA Page #463 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 15 462 sUva bhASA *30000 ******* bhavanti tAn zrakhAnacobhaM prApnoti kodRzAH zabdAH bhaya bhairavAH bhayena bhairavAH bhaya bhairavAH zratyantasAdhvasotpAdakAH punaH kodRzAH udArA: mahAto bhavanti 15 vAyaM vivihaMsamecaloe sahie kheyANu gae yakoviyappApatra abhibhUya sabbadaMsau uvasante aviheDaesabhikkhu 16 yaH punarloke vividha vAda' sametya aviheThako bhavet kasya citrodhako na bhavet kasya citpakSapAtaM na kuryAt loke hi bahanidarzanAnisanti te parasparaM vAdaM kurvanti zranyonya' mataM dUSayanti bhuMDAjaTAdhAribhirnagnA vastra dhAribhirbhya hasthAvanavAsibhiH ityAdi svasva matAbhizaya vacana rUpaM vAdaM kRtvA kasyApi bAdhAM na kuryAt ityarthaH kIdRzoyaH sahitaH jJAna darzanacAritra sahitaH punaH kIdRzaH khedAnugataH khedayatimandIkaroti karma aneneti khedaH saMyamastena anugataH khedAnugataH saptadazavidha saMyamarataH punaH kIdRzaH kovidAmA kovidolabdha zAstra paramArtha AtmAyasyeti kovidAmA punaH kIdRzaH prAjJaH prakarSeNa anya bhyaH adhikAna jAnAtIti prAjJaH sArabuddhimAn punaH kaumaH abhi bhUya sarvadamI abhi bhUya parISahAn jitvA rAgadeSau nivArya sarvajantugaNaM zramasadRzaM pazyatItya va thaatiricchaa| bhaumAbhayabheravA urAlAje soccA na vihijjaisabhikkha // 14 // bAyaM vivihaM sameJcaloesahiekheyANu gae kAviyappA / panna a bhibhUya savvadaMsau uvasaMtea viheDae sa bhikkhU // 15 // asippajIvIca gihe mitte ji vohAmaNA bhayanAkaraNahAra udAra prardhA na yastAn zrutvA na vibheti sa bhikSuH jatauyAneM sAMbhalaune dharamadhyAM nathau na cale na bauha te sAdhu kahoje 14 vAdaM vividhaM sametya jJAtvA vAdavyAkaraNanA tarkanA bAdamata ghaNA lokane viSe bhAMti bhAMtinAche guNaiH sahitaH saMyamavArtAvicacaNaH AtmA sarvAgamavettA gubekarisahita saMyamano pAlaNahAra sarvazAstrano jAMNa cAritra sahauta tatvanAMjANa prAjJaH buddhimAn paroSahAn jitvA sarvadarzI sarvaM Atmavat pazyati upa ******************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0ja0 41 mA bhAga Page #464 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA a.15 yolaH sarvadazo punaH kodRzaH upazAntaH kaSAyarahita: syAt sabhikSurityu yate 16 asippa jauvau agihe amitta jiI die savvo vippamukke aNukka kasAIlahuappa bhakkho ciccAgihaM egacare sa bhikkhuttibemi 16 sa bhikSurbhavet sa itikaH yoggRhaM dravyabhAvabhedena vividhaM tyakSA ekaH ekAko rAgaddeSa * rahitaH asahAyo vA caratotyeka caraH syAt kathaMbhUtaH saH azilpajIvI zilpena vijJAnena jIvite AjIvikA karItauti zilpajIvau na zilpajIvI 1 azilpajovo citrakaraNAdivijJAne AjIvaukAM na karotItyarthaH punaH kIdRzaH agrahaH na vidyate gRhaM yasya sa agrahaH strIparicayarahita: athavA gRhasthaiH / saha paricayarahitaH punaH kIdRzaH amitra zatrumitrarahitaH punaH kIdRzo jitendriyaH punaH kauzaH sarvato vipramukta: bAhyAbhyaMtara sayogAdipramuktI sarvaparigraharahitaH punaH kodRzaH aNakaSAyaH mandakaSAyo ityarthaH punaH kIdRzaH lavalpabhacI laghUni niHsArANi vallacaNaniH pAvaka kulasthamASAdi prAsakAhArANi tAni stokAni bhakSitugola yasya sa laghulya bhakSonaurasastokAhArakArItyarthaH athavA laghuprAsakaMca tat alpaJca laghulya tadAhAra: 8 bhakSitu zolaM yasya sa laghulpabhakSI atha vA laghuH kSINakarmAsa cAsau alpabhakSau ca laghulya bhakSI ityahaM bravImi iti zrIsudharmAsvAmauja bUsvAmina prAha * 16 iti bhikSulakSaNAdhyayana saMpUrNa 15 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha-daupikAyAM upAdhyAya zrIlakSmI kaurtigaNi ziSya lakSmIvallabhagaNiviracitAyAM sUtra idie savaobippamukke aNukkasAIlahu appbhkkhii| ciccAgiha egacare sa bhikkha ttivemi // 16 // bhikkhUjjhayaNaM 6 zAMtaH hiMsArahita: na kutrApi virodhakArakaH sa bhikSu 15 zilpai zcitrAdibhirnajIvati cauvAmakarauvecI AjIvikAnakara aNagAra AmitraH jiteM viyaH sarvatovipra muktaH iMdrijotyAMche vAhyAbhyaM tara jegAMThite hathaumakANAce svalpakaSAya:laghu alpajIvI thoDI kaSAya thoDI jomeche tyaktAgraha rAgadde SaM rahitaH bicaret sa bhikSaH ghara choDone rAgaddeSarahita vicarate sAdhu kahauje 16 iti bhikva adhyayanaM saMpUrNam 15 zrutaMmayA he AyuSman he ciraMjIvo ziSyameM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 2041 mA bhAga bhASA Page #465 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA bhikSu lakSaNAdhyayana' paJcadartha saMpUrNa 15 atha Sor3azaM adhyayana prArabhyate // paJcadaze'dhyayane hi bhikSu guNA unAH te bhikSu guNA hi brahmacaryayuktAsya sAdhorbha vanti ataH SoDaze adhyayane brahmacaryastha samAdhisthAnAni ucyante sUtra suaMme Ausante Na bhagavayA eva makkhAyaM iha khalutherehiM bhagavante hiM dasavambhacera 8 samAhidvANapatnattAjebhikkhU succAnisammasanamabahule sambara baDule samAhi bahule gutte guttindie guptabaM bhayArI sayA appamatta viharijA zrausudharmA khAmau svaziva jaMbusvAmina prAha he AyuSman me mayA zruta teNa' iti tena bhagavatAjJAnavatAtIrtha karaNa AkhyAtaM zrImahAvIraNa svAminA uktAsanatvA ttasya vagrahaNa'punariha zrojinazAsanesthavirairgaNadharaibhaMgavadbhirmAhAtmyavadbhistIrthakarItArthadhAraNazaktimadbhirdaza brahmacaryasamAdhisthAnAnyu tAni brahmacaryasthairyasya kAraNAnyu ktAni korthaH mama eSAbuddhirnAsti kintu tIrthakaraiH punargaNadharairgotamAdibhiH svApekSayA vRha revamuktaM tathaivamayocyate yAnibrahmacaryasamAdhisthAnA nibhikSuH zrutvA zabdataH zravaNe dhRtvAnizamya arthato manasi avadhAryasaMyama bahulaH san bahula: pradhAna pradhAnatara sthAnaprAptA uttamaH saMyamI yasya sa bahula saMyamaH vaImAna pariNAmacAritraH san viharet punaryAni brahmacarya samAdhisthAnAni zrutvA bhikSurgupto manovAkAya guptiyuktaH san ataeva gupta navagupti samattaM 15 // suaMmeAusaMteNaM bhagavayA evamakkhAyaM dUhakhalutherehiM bhagavaMtehiMdasavaMbhacera samAhiThANApannattAjebhikkhU soccAnisamma saMjama bahule saMvarabahule samAhibahule gutteguttidie guttabaMbhayArau sayA apyamatte viharijjA kayare rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM01. 41 mA bhAga bhASA sAMbhalyo bhagavatA evaM prakhyAta kathota bhagavate zrImahAvora imakA iha pravacane nizcayenastha viraiH bhagavadbhiH ihajina zAzanane virSastha vira bhagavaMte te dasabrahmasevana samAdhisthAnAni kathitAni dazavRddhacaryanA samAdhisthAnakaprarUpyA RSizvarakahyA 1 yAni bhikSuH zrutvA ye sAdhu bhagavaMta Page #466 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TokA zra016 465 sUtra bhASA ************ sevanAt gupta N suracitaM brahmacaryaM caritu sevitu' mola' yasya sa gupta brahmacArosthira brahmacaryyadhArakaH san sadAsarvadA zrapramattaH zrapramAdau san vihAra kuryAt yato hi pUrva yaH sAdhu hmacarya samAdhisthAnAni zRNoti sa sAdhu hmacaryapAlanesthirobhavati yadukta' sucA jANadra kallANaM sucAjANai pAvaga ubhayaMpijANaI socA jaMsevantaM samAyare iti zrutvAjaMbUprAha kayarekhalutherehiM bhagavante hiM dasabambhacera samAhidvANApanrattA jebhikkha suJcAnisamma saJjamabahule sambarabahule samAhi bahule gutte guttiM die guttabandhayArI sayA appa matte viharejjA he svAmin yAni brahmacaryasamAdhi sthAnAni bhikSuH sA zabdataH zrutvA arthataH hRdyavadhArya saMyama bahulaH sambara bahulaH samAdhi bahulaH gupto gupte ndriyaH gupta brahmacArI sadA zrapramAdau viharet tAni khalu nizcayena katarANikAni brahmacarya samAdhi sthAnAni taiH sthavirairbhagavadbhirdaza brahmacarya samAdhisthAnAni pratipAditAni yAni bhikSuH zrutvAnizamya saMyama bahula : khalu tetherehiMbhagavaMtehiM dasabaMraMbhaca rasamAhiThANApannattA jebhikkha soccAni samma saMjamabahule saMvarabahule samAhi bahule gutta guti die guttabhayArIsayAappamatte viharijjA imekhalute gherehiMbhagavaMtehiMdasavaMbhacaM rasamAhiThANApannattAje nizamya avadhAryyahiyAMmAMhe avadhArIne samAdhi bahula: saMjamapAle pApanerokatA saMvarabahula: saMvarakare samAdhi bahulaH prApaNocittaThAmirAkhe guptaH gupta driyaH zarorapAMceMdra' drogopavIrAkhe guptavRhmacaryadhArau guptabrahmacaryanodhArI sadA zrapramatto vicaret sadAsarvadA zrapramattathako vicara 2 katarANi niva yenasthaviraMgaNadhara te ziSyapUche he pUjyatesthAnakasya vira bhagavaMte dazavRhmasevanasthAna samAdhIsthAnAni kathautAni dazavRhmacarya nAsthAnakA 3 muni nizcayena sthavire : bhagavadbhi :e niyayasyu' sthavire bhagavaMta daza tumhasevana samAdhisthAnAni kathitAni dazavidha vumhacarya samAdhisthAna kA yaH bhikSuH pUra ***************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA zra0saM00 41mA bhAga Page #467 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 46 * sambara bahulaH guptaH guptendriyo gupta brahmacArI sadA apramattaH san viharet iti jaMbUsvAminaH praznavAkya zrutvAsadharmAsvAmI prAha ime khala tetherehiM bhagavante hiM dasababhacerasamAhidvANA patnattA jebhikkhU succAni sammasaMyamabahule sambara bahule samAhi bahule gutte guttiM die guttabambhayArI sayA appamatta viharajjA he jaMbU imAni pratyakSa vakSamANAni khalunizcayena tAnisthavirabhaMgavadbhirdazabramhacarya samAdhisthAnAni zabdataH zrutvAni zamya arthatohRdyavadhArya bhikSuH sAdhu: saMyama bahulaH samAdhi bahulI guptoguptendriyo gupta bramhacArI sarvadA apramattaH apratibaddhavihArIsan vicaret tAni samAdhi sthAnAni nirUpayati taM jahA vivittAI sayaNAsaNA ise vijjA menimnthe no ityo pasupaMDagasa sattA isa yaNAsaNAIsevittAhavai seniggandha tadyathA tAni yathA santi tathA nirU payAmi he jaMbUsanigrantho bhavet sa iti kA yo vivaktAni sto paNa napuMsakapaMDagAdibhi virahitAni zayamAni parikAsa'stArakAdIni arthAt zayanA bhikkhU soccAnisamma saMjamabahule saMvarabahule samAhibahule guttegutti die guttaba'bhayArI sayA appamatte viharijjAtaM jahA vivittAI' sayaNAsaNAI sevijjA senigathenoityaupasupaMDaga saMsattADU sayaNAsaNAIsevittA havaDU taM sthAnAni zrutvA arthato nisamma sajama bahUle sAdhUcAritri yA jesthAnakanesAMbhalau sayamapAle Ayavekaraurahita ghaNIM samAdhisahita gupteMdriyaH idrI guptakodhAMche navagupti mevanAt navayumhacarya nau vADipAle sadA apramatto viharet sadAsarvadA apramattatha kovicara taM jahA 4 viviktAni zayanAsanAdi B phalakapAdapoMchanAnisevate vivikta kahatA etalevanerahita upAzrayAdika sevateni graMtha sAdhU kahIye stripasUpaMDake karIanA kIrNa avyAptarahIta nostropazutovavyAptAni zayanAsanAni nahaustrotirayaMcanapusakekarau zayanAsana vyAptahAche zayanAsanAdI sevyamAnasya zayanAsana sevatAthakA 'ya dhanapatasiMha bAhAdura kA Ama0la. 41 mA bhAga bhASA Page #468 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a016 467 sUtra SAbhA ************ dInAM sthAnAni seveta kAyema anubhavet ayaM anvayArtha yaH strau pazu paMDakAdi rahitasthAnAni seveta sanigranyo bhavet ityarthaH atha vyatirekeNa zrarthamAha yasmin sati yadbhavet sonvayaH yasmin asati yatra bhavetsavyatirekaH vyatireka' darzayati no itthau pasupaMDagasa sattAi sayaNAsaNAi sevittAhavaiseni ganthe he jaMbUsanigranyo no bhavet sakaH yaH strI pazupaMDakAdibhiH sevitAnAM zayanAsanAnAM sevitA upabhoktA bhavet iti vacanaM zrutvA ziSyaH prAhaH ta miti zrAyariyAha he svAmin tat pUrvokta' kathaM kenotpatti prakAreNeti ce devaM yadi manyase iti ziSyeNa praSTavye sati zrAcAyrya Aha nimmanyassakhalu ithi pasupaNDagasaMsattAi' sayaNAsa bAi sevamANassa vambhayArismabandhaceresaGkAvAkaGkAvAviti gicchAvA samupyannijjA bheyaMvAla bhejjaummAyaM vApA uNinAdahakA liyaMva rogAyaka 'havijjA kevalipasattAo dhammAzramaMsejjA tamhAkhalano itthi pasupaNDagasaMsattAI' sayaNAsaNAi' sevittAhavaise niggamye 1 he ziSyakhalu nizcayena strI pazupaNDakAdibhiH saMsaktAnizayanAsanAni sevya mAnasya nigranyasya bramhacaryadhAriNopi sAdhobramha caryezaGkA utpadyate imAM strI sevevAnase ve vA atha vA anyeSA mapi stropazupaNDakAdi sahitaM sthAne sthitaM vRmhacAriNaM sAdhu dRSTvA zaGkA utpadyate ki mayaM etAdRzo viruddAnAM mayanA manAnAM sevI bramhacAro bhavet navA zrAtmanastu styAdibhiratyantApahRta cittatayAmithyAtvo dayAdeva stro sevane maithune navalakSya sUkSma jIvAnAM badhojinaiH prokta: kahamiti yarigrAha nigga thamakhalu itthi pasupaMDaga saMsattAi sayaNA sayaNAi sevamANamava' bhayArIsmma babhaceresaM tiye karosa sakta AkorNa vyAptasahita zayanAzanAdisevaNahArahuve nahIM te nigraMtha sAdhuhuve 5 zrAcAryAH zrahaH gurukahecha nigrayasya nigraMtha sAdhune nizcayena khalu stroktauvapazuvyAptA nistrIpazu napuMsakasahita mayyAzanAdi sevyamAnasya zayana Asana sevatAM sevyamAnasya bRmhacAriNaH bramhacArIne vRmhacarye vamhacaryane viSe zaMkA Upaje kaMkhAvAMchA Upaje eSaiva eva vighA svarUpAiti syAdInAM vAMchAkimetatkaSTaphalabhAvi vigatecchAveti samutpadyeta cAritrasya *************************************** rAya dhanatapasiMha vAhAdura kA zrA saM07041 mA bhAga Page #469 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a.1 tatmatya vA ityAdi rUpaH saMzaya utpadyate punava mhacAriNaH kakSAstro pazupaNDakAdibhi mathunecchA utpadyate puna- mhacAriNa: sAdhItra hacaya vicikinna * utpadyate mayA vramhacaryapAlane etAvanmahakaSTa vidhIyate tasya vamhacaryakaSTasya phalaM bhaviSyati navA tasmAddaramai teSAM sevana eteSAM sevane natu sAMprataM mama sukha Ayate etAdRzImatiH samutpadyeta vA atha vA bhedaJcAritrasya vidAraNa' vinAzaM labhet vA atha vA unmAda kAmana pAravaNya prApta yAt vA atha vA tAdRze styAdi sahitAni sthAnAni sevya mAnasya sAdhordIrghakAlika pracarakAla bhAvistyAdi sevanAbhilASotkarSataH AhArAdau arucinidrArAhilAdi dIrtha rogodAghajvarAdiH AntakaH yauna ghAtau zUlAdiH rogava AtaDava anayoH samAhArI rogAtaMkaMgaraure bhavet yato hi kAmAdhikyAt kAminAMzarIra dazakAma bhAvAjAyante yadukta prathame jAyate cintAhitIye draSTa micchati tRtIye dIrghani: khAsa caturthe jvaramAdizet paJcamai dadya te gAtra SaSTa bhaktaM narI cate saptameca bhavetkampa ubhAdazcASTame tathA navame prANa sanda ho dazame jIvitantyajet kAmina madanoddegA dazasaJjAyatehyamau iti svau darzanAdazabhAvA kAvA kaMkhAvA vitigicchAvA samuppajjijjA bhayaMbAlabhijjA ummAyaMvA pAuNijjA dohakAlauyaMvArogAyaka havijjA keva lipasattAo dhammAomaMsijjA tamhAkhalunotthipamupaMDaga saMsattAIsayaNAsaNAI se vittA bhavaDU sainiggaMthe // 1 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga vinAzalabhetaphalaprati sadehaUpaje hoyake na hoi bhedacAritrano nAsapAme unmAda' kAmagrahaM vA athavA prApnuyAt udamAda upaje prabhUtakAlibhAvI dorvakAlatAI dAghajvarAdizUla kAdirogAtakobhavet dAghajvarAdauka roga Upaje kevalo prajJaptAt dhammAt bhrasthate kevalInI bhASyo dhammathI bhraSTahave tasmAt na paza klIva vyAptAni tasmAt tiNe kAraNa nigadha strI pazu napuMsaka zayanAsanAdi sevanAt zayanAsana sevenahI sa nigraMtho Page #470 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTIkA a.16 utpadyante atha puna: kevali prajJaptAt kevali praNItAt dharmAt tha ta cAritra rUpAbhrasyet dharmAiSTo bhavet tasmAt eteSAM dUSaNAnAM prAdurbhAvAt khala nizcayena strI pazu paNDaka sasaktAnAMzayanAsanasthAnAnAM sevitA upabhoktAbhikSurnobhavet sanigrantho bhavet iti prathama bramhacarya samAdhisthAna eSA prathamA vamhacarya tarIrvATikA 1 no niggandhe ityoNa kahaM kahattA havaise nigganye ta kaha miti ceAyariyAha niganyasma khalu ityoNa kahaM kahemANasmabambhayA risma bambhaceraisaGkApAkazAvAvitikicchA vA samuSpajijjA bhayaM vAlabhejjA ummAyaM vA pAuNijjAdauha kAliyaM vArogAyaM kahavijjA kevalipannattAo dhammA zrI bhaMse jjA tamhA khalu niggandha noityINa' kaha' kahe jjA 2 sani grantho bhavati sa iti kaH yaH strINAM arthAt ekAkinaunAM strINAM eva kathAM vAkya pravandha rUpAM vArtA' atha vA strINAM jAti kulanaipathya viSayAM padminI citriNI hastinI zaGginI mugdhAmadhyA prauDhAdi rUpA kArNATalATa sihala dezoddha vAnAM nArINAM varma nA rUpAM vA kathAM prati kathayitAna bhavati sa sAdhurbhavatItyarthaH strINAM 'gre kathAM athavA strINAM eva varNanaM karoti sa sAdhurnasyAditi bhAvaH ityu ke ziSyaH prAha tatkadhamiti cedeva yadi manyase prAcArya prAha he ziva khalu nizcayena nigranthasya sAdhoH strINAM kathA katha mAnasya vramha noniggadheDUtthINaM kahakahittA havasainigga ghetaMkahamiticeAyariyAha / niggathama khaluityauNaM kahakahamANama vaMbha yArisma baMbhacere saMkAvA kaMkhAbAvitigicchAvA samuppajjijjA bhayaMvAlabhijjA ummAyaMbApAuNijjAdIhakAliyaMvAro bhavati teninatha sAdhUhoi' 6 na strINAM kathAM kathayitA bhavati nigraMthaH sAdhu bhagavaMta strInI kathA na kahe te nigraMtha tat kathamitIcet ziSyapUra khAmostronI kathAkAM na kahe prAcAryA AhuH gurukahe niyasya sAdho khalu nizcayenaH strI kathAM vArtA kathayatoyatI strInI kathAkahatuthako vramha cAriNaH vramhacArine vramhacarya vamha varSa neviSe zaMkA stroM mevenavA kAMcAbAMchA vamhacarya pAlana phala bhavita navAiti dharme sadeha samutpadyate samyak rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #471 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a016 470 sUtra bhASA ***** cAriNopi bramhacarye zaGkA enAM sevAmi na sevAmi vA ityAdi rUpA vA'thavA AkAMkSA'gre tanAnAM padAnAM pUrvavadeya artho yaH navaraM tanhA iti tasmAt zaGkAdi doSa prAdurbhAvAt khala nithayena nigranyaH strINAM evAgre strINAmeva vA kevalAM kathAM na kathayet 2 iti dvitIyaM bramhacarya samAdhisthAnaM eSAdvitIyA vATikA atha tRtIyA mAha nonigganyo itthohiM sahi saMnisijAgae viharittAhavaiseniganye taM kahamiti cet zrAyariyAhaniganyasta khalu pratyohiM sahi sanni sijAgayata viharamANassa banbhayArisma bambhaceresaGkA vA tanhA khalano nimmanya ityahiM sani sijjAgae viharejjA 3 sanimganyo bhavet yaH gAyaMkaMhavijjA ke lipannatAo dhammAcobha sijjA tamhAkhalanonigga the itthI kahaM kahejjA // 2 // noninga thAityauhiMsa fs' saMnisijAgae viharittA havaisenigga the taM kahamiti AyariyAhaniggathasma khaluitthohiMsaDiMsaMni sijjAgayasma prakAra upaje bheda' vA labhet cAritrathI bhraSTahuve unmAda vA prApayet unmAda athavApAme dIrghakAlika rogAtaMkaMvA bhavet ghaNAkAla sthAI tehane zaraure rogahave kevali prajJapta dharmAt svasyate kevalI bhASIta dharmathocUke tasmAt kAraNAt khalu niyayena na stro pazu napuMsaka saMsaktAni zayanAsanAni tiNekAraNe stro pazu napu Msakasahita zayanAsana sevenahIM sa sAdhurbhavati te sAdhukahaudra nanigraM ghaH sAdhu strINAM kathAM kathayati te mATe sAdhUstIno kathA kahe nahIM 7 na sAdhUH stroNAM sAI niSayaMgataH vicaret nahIM nigraMtha sAdhU strIjAti saMghAne vAjITha pramukha Asane ekaThA vicaraNahAra strIvesau UThepako ghaDI 2 kAcaunakalye sa nigraM thaH ehavo te sAdhU tat kathamiticet kena kAraNena tatra AcAryakahai nigraMthasya sAdhI sAdhune khalu nizcayena strINAM sAI' AsanAdyupaviSTasya sAdhoH niyathA sAdhU strIjAti sAdheM Asana pramukhatauhAMveThAnarahe vihAraM kurvataH vihare tehane bramhacaryavaMtaH vRmhacarya ******************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0ma0Da 41 mA bhAga Page #472 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a016 471 sUtra bhASA strIbhi sAI' niSidyAniSodanti asyAM iti niSadyApaTTikApoTha phalaka ca tuSkakAdyAzanantAMniSadyAGgataH sthitaH sanviharttA avasthAtAna bhavet kortha yaH strobhiH saha ekasmin Asanena upavizet sanigrantho bhavet avAyaM saMpradAyaH yattrA sane purA strI upaviSTA bhavati tata zrAsanAt striyAM utthitAyAM satyAM muharttAdanantara N tat Asana N sAdhIrUpavizanayogya bhavati ta kaha miti ce AyariyAha anayoH padayorarthaH pUrvavat nimganyasta khalu itthau hiM ni granthasya khal straubhiH sArddhaM niSadyAGgatasya prAptasya viharamANasya tatra sthitasya vRmhacAriNo vumhacarye zaGkAdayo doSA utpadyante tasmAtkAraNAt khalu nizcayena nigranyaH strobhiH saha ekatrAsanegataH prAptaH san no viharet nopavizet 3 iti tRtIya vamhacaryasthAna eSA tRtIyA vA TikA 3 noniya itthoNa N indiyAi'maNoharAi' maNoramAi Alo ittAnijmAittAhavara senimmanye taM kahamiti ce AyariyAhaniganyasta khalu ityauNa indiyA maNo harAi' maNoramAi' AlI emANassa nijmAyamANassa bambhayArimsabambhacere saGgAvAkakhAvAviti kicchAvA samuppajjijjA bheyaM vAlabhejjA ummAyaM vA pAu viharamANama' bhayArimsaba bhaca re saMkAvAkakhAvA vitigicchAvA samuppajjijjAbhe yaMvAlabhijjA ummAyaMvApANijjA dauhakAliyaMbA rogAyaM kaMhavijjA kevalipannattAo dhammAtra bha'sinjA tamhAkhalunonigga' theityauhiMsaDiMsaMnisijAgae tumhacaryane viSe saMdeha upaje pAlu kenapAlu ehavosa kA upaje bhedaM vA labhet unmAdaM vAH rogAtaka roga Upaje bhavet dIrghakAla kevalI prajJapta dharmAt masyate kevalI kathita dharmathako paDe cUke tasmAt nizcayena nigraMthaH strINAM kathAM kathayan strIsAI ekAsaneniSIdati sAdhUH strI sAI naviharati sa sAdhUni graMthobhavati te sAdhUniya ya vaMtanepaNi bramhacarye vRmhacaryaneviSe zaMkA vAMchA kAMcA Upaje unamAdanakare prApnuyAt daurghakAlika saMbaMdhi roga Upaje ************************************** rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #473 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 473 NijjA dohakAliyaM vArogAyaM kaMha vijAvali paNattAtrI dhammAtrIbha sijjA tamhAkhalanonimA nye itthINa indi yAImaNoharAImaNIramAI pAloijjA u TIkA nimAijjA 4 sanigranyo bhavati sa iti kaH yaH strINAM manoharANi manaH haramti dRSTamAtrANi citta AkSipantauti manoharANi punarmanIramANi mana ramastyanucintya mAnAni AhvAdayantIti manoramAni IdRzAni indriyANi nayana vadana jaghana vakSaHstha lanAbhi kakSAdIni prati AlokayitA samantA draSTAnidhyAtAnitarAndhyAtAni dhyAtA darzanAdanantara atithayena cintayitAyo na bhavet sanigrantho bhavati ityukte ziSyaH pRcchati tatkathamiti cet AcArya Aha hai ziSyanigrathasya khala nithayena nigradhaH strINAM manoharANi manoramANi indriyANi na AlokayitAnasamantAddaSTA atha vA na ISadapi draSTAna ca tAni indriyANi nidhyAtAnitarAJcintayitAna bhavet strau indriyANAM rAgena draSTAnitarAdhyAtA sAdhunabhavedityarthaH 4 idaM caturtha vamhacarya samA viharijjAzanoningathetyauNaMDU diyAmaNoharAmaNoramAI'AlAttAnijmAittAbhavatisaniggathetaMkahalitice sUtra AyariAhaniggayasmakhaluitthINaM diyAI moharAmaNoramAI'AloittAnijhAimAgama babhayArima ba'bharca resakA rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM07* 41 mA bhAga bhASA jANavo 8 na nigra'thaH strINAM driyANi manoramANi dRSTvA manasiharSa na yati nidha sAdhUstrInAM manohara AMkhi pramukha i'draudekhaune mana harSana Upaje joveetale ekAIsauMdarake ehAlokone joIne nitarAMdhyAMna vAn nabhavati ghaNarUpAdikanIciMtavaNahAra na hoi sa nigraMthaH sAdhuH tat kathamiticet te kimAcAryaHpAhaprAcArya kahe niyayasyasAdhunenizce strINAMstrInA cakSurAdaunoIdriyANI manoharANaubhalA manoramANimaname sukhadAIAlokyamAnasya dRSTimAMDojarahatAne nitarAMdhyAyamAnasyaghaNu rUpAdikadhyAM na karatAnabrahmavratadhAriNa brahmacArausAdhunebrahmacarye brahmacaryanaviSezaMkAkAMkSAvAMkA brahmacarya neviSe Page #474 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TIkA visthAnaM 4 eSA caturthI vA TikA azva paJcamauM prAha no nimga the ityauNa kuDDantara sivA dUsantaraMsi vA bhittintaraMsivA kUIyasaha vA ruiyasaha vAgIya 8 savANiyasahavAkandiya sahavA vilaviyasahaMvA muNittAivanimgadheta kaha miti ce pAyariyAhaniga yasmakhalu ityoNa kuDantaraMsivA dUsantara * sivAbhittintara sivA kAya sahavAru iya sahavAgIya sahavA hasiyasaha vAthaNi ya saha vA suNamANasma vaMbhayArismababhacera saGgA vA kasA vA viti kicchA vA samuSpajjijjA bhayaM vAlabhijjA ummAyaM vApAuNijjA dohakAliyaM rogAyaM kaM havijjA kevalipasattAtrI dhammAaobhaM sijjA tamhA khalanonimA dhe ityoNaM kuDaDantara sivA dUsantara sivAbhittintariMsivA kaiyasavAruiya saiMvA goyasavA hasiyasaI vANiya sahaMvA vilaviya savA suNamANe viharejjA 5 sanigrayo bhavet sa iti kaH yaH kudyAntare kucaM pASANaracita tena antaraM vyavadhAnaM kudyAntara sasmin kudyAntaresthi tvA vAkaMkhAvAvitigicchAvA samuppajjijjAbha yaMbAlabhijjAummAyavApAuNijjAdIhakAliyaMvA rogAyaka habinjAkavali . pannattAo dhammAoma sijjA tamhA khaluniggathenAityauNaM iMndiyAhU manoharADU maNIramAI AloittAnibhA __ejjA // 4 / noityauNaM kuDaMtaraMsivAdasaMtaraMsivA bhittiyaMtaraMsivA kuDyaM saiMvAruDya saiMbAgIyasavAhasiyasahavA saMdeha samutpadyate te dharmane vidha saMdehaUpaje bhedaM vAlabhetdharmanobhedapaDe dIrghakAlakaMghaNAkAlejapano rogAtakaMbhavetrogAdika chApaje kAla prajJatAt keva lokathita dharmathakI bhraSTahoi tasmAt nizcayena nanigraMthaH strINAM cakSurAdIni iMdriyANi manoramAni manoharANi pAlokyajIIne nitarAMdhyAMnavAn na bhavati sa sA:' sAdhuH na svINA strIjAtinA kucAtaraSabhItine aAMtararahe nahIM pASANamara bhauta dayAMtaraSa vA pariyacane aAMtara raha nahIM bhittitareSu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0.Tha 41mA bhAga bhASA Page #475 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 474 OM ityayAhAraH dRthAntarevA vastra racitabhiyantare paricchadAyA antaresthitvAbhittyantare mRttikApakke STikANAMbhitti vyavadhAna sthitvA,vA ityoNa iti strINAM 4 kUdayasaI sambhoga samaye bhokta manaH prasattaye kokilAdivihaga zabdAnurUpaM kUjita zabda puna: strINAM rudita zabda bhoga samaye premakala initaMrodana zabdaM vA aba vA puna rgIta zabdaM vA paJcamarAgAdi huzAra rUpaM gauta zabdaM vA atha vA punaH strINAM hasita yada' kaha kahAdi kahA OM syotpAdikA'hAidaMta nikAsanodbhava zabda stanita zabda vA bhoga samaye dUratara ghanagarjitAnukAri zabda vA krandita zabda vA proSita bharnu kANAM virahiNInAM bhartaviyoga duHkhAt jAtaM vA athavA vilapita zabda bharsaguNAn smAraM 2 pralAparUpaM zabda pratiyaH thotA na bhavati sa nigranthIbhavati iti zrutvAziSyaH pRcchati tatkathaM kena kAraNena yadeva mucyate iti zrutvA prAcArya Aha he zizca khalu nizcayena kuDyAntarAdiSu pUrvIpta sthAna hi tvA strINAM pUrvoktAn kUjitAdizabdAn zRkhato nigranthasya vamhacAriNo'pi vamhacarye zaGkAvAkAMcAvA ityAdi ye doSA utpadyante tasmAtkAraNAt khalu niz yena thaNiyasavAkaMdiyasabevA vilaviyasahavAsuNittA havasainiggathe taM kahamitice AyariyAha nigga dhamma khaluityoNaM kuDataraMsivA jAvabilabiyasaddavAsuNamANasma baMbhayArismababhaceresaMkAbA kaMkhAvA vitigicchAvA samuppajijAmeyaM vA bhotine prAMtare rahedUnahI iTamaibhIta kujita zavadevA bhogane avasare bolavA rUditazabadevA bhogane avasara rudana zabada gItazabdevA rAgarUpa gautamabada hasitazabavAhasavAnIzabada stanitazavadevA garjAravasabdane karanau kaMditazabda vA virahiNI nISA kraMdazabada kaMdiyasaha vA vilapita abadevA vilaviya sada vA guNasaMbhArora vilApa kare rovaite zabadaeha vAM sAMbhala ehAranahII naniyathaH te sAdhuH kahIye takathamiticet te kima pAcAryAH pAhuH prAcArya 0360RXXXXXXXXXXXXXXXXX rAya vanapatasiMha bAhAdura kA A.sa.u 41 mA bhAga bhASA Page #476 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA nigranthaH kudyAntareSu sthitvA strINAM kUjitAdizabda no zRNvan vicaret strINAM hi kAmoddIpakazabda zrotA sAdhurmabhavet iti bhAvaH iti paJcamaM vramhacarya samAdhisthAna eSA paMcamI vATikA 5 aya SaSToprAha nonigga the itthoNa pujvarayaM pubakoliya aNusarittAhavaisenigganye taM kahamiti ce prAyari a0168 yAha niggantha na khalu itthoNaM puvarayaM puJcakoliya' aNusarejA havaiseniggathe 6 sanigranyo bhavet yaH pUrva gRhasthatve syAdibhiH sa harataM kAmAsane vAlabhijjA ummAyaMvA pAuNijjAdIhakAliyaMvA rogAyaMkahabijjA kevalipannattAo dhammAo bhasijjA tamhA khalu niggathe noDUtthINaM kuDataraMsivA jAvamuNe mANe viharijjA // 5 // no puvarayaM pubbakauliyaM aNusarittA bhavasaini SAbhA kahe ke nigra'thasya sAdhune niye stroNaM strIjAtinA kuchatareSuvAbhIti pramukhane AMtara 1.duSyatareSu vA paroyacane aAMtare 2 bhittitaraSu vA bhItine aAMtare 43 kupita zamda vA kalahanIzabda ruditazabda vA rovAnIzabda gautazaya vA gautanAthabda hasitazabda vA hasavAnozabda stanitazabda garjAravazabda kra'dita zada vilapitamandaM vA vilApazabda zrUyamAnasya sAMbhalatAthakA brahmacArone na vicarat na nihara 1 brahmacAriNa brahmacArIne brahmacarya vramhacaryane viSe saMkA AkAMkSAvA vicikicchAvA samutpadyate UpajabhedaM vA labhet cUke unmAdaM vA prApta yAt dIrghakAlaM vA rogAtaMkaM vA bhavet kevaliprannaptadharmAt kevalikathita dharmathako bhraSTI bhavato tasmAt nizcaenaH nigraMthaH strINAM kudyatareSu vA duSAMtareSu vA kupItazabdaM vA rudautazabdaM vA gautagaDadaM vA stanitazabdaM vA kra ditathAI vA vilapitazabdaM vA zRNotivilApazabdA sAMbhalIne 5 naH niyayasAdhaH pUrvarata parvakIlitaM vA anusmaran bhavaMti sAdhu jarAhasthapaNe bhoga bhogavyAhora gRhasthapaNe jUvaTApramukha rAmati kodhI te saMbhAra nahI sa niyavaH tatkathamiticet prAcAryA pAhu: AcArya kaha niyathasya sAdhI rAya dhana patasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga Page #477 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a016 maithuna sevana punastAbhiravasamaM pUrva krIDitaM gRhasthAvasthAyAM purI dyutAdikroDanaM kRtaM tasya anusmartImuhuzcintayitI no bhavet sa sAdhurbhavet ityukta: zinaH prAha takapamitivet tadAcAryAha hai ziSya khalu niyayena strobhiH saha pUrvakkataM rata' maithanaM pUrvavata dyUtAdikrIDitam anusmarataH vAraM 2 cintayato nigra'thasya sAdho mhacAriNo vamhacarya zamAdayo doSA utpadyante tasmAt khalu nizcayena nigraMthaH strIbhiH sahapUrvarataM pUrvakrIDitaM prati anusmAna bhavet 8 sa sAdharbhavet iti zaSTa vamhacarya samAdhisthAnam iti SaSTauvATikA pratha saptamI prAha no nigaMdhe paNIyam AhAraM pAharattAhavarmanigga the taM kahamitice gaMthetaMkahamiticeAyariAha nigga'thasma khaluityINaM puvarayaM pubbakauliyaM aNusaramANasmaba'bhayArisma babhace resakA vA kaMkhAvA vitigicchAvA samuppajjijjAbhayaMvAlabhijjA ummAyaMvA pAuNijjA dohakAliyaMvA rogAyaMkahabijjA kevalipannattAodhammAo bhasijjA tamhAkhalunonigga the ityaupubvarayaMpuvvakIliyaMaNusajjiA // 6 // nopaNIyaMAhAraM AharittA bhavaDU sanigga yetaM kahamiti ce Ayari Aha niggadhammakhalapaNIyaM pANamAyaNaM AhAremANasavamayArisma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u041 mA bhAga bhASA nizcayena stroNAM pUrvarataM pUrva bhoga bhogavyA pUrvakIlitaM pUrvaipAsA rAmati karau tat anusmaraNa mAnasyate saMbhAratA sAdhune bramhavRtadhArakasya bumha vRte zaMkAkare kAMkSA vA vitikicchA vAsa mutpadyate bhedaM vA labhet bhedapAme unmAdaM vA prApnuyAt dIrghakAlaka' rogAtaMka' bhavet kevali prajJapta dhammAt bhrasyate tasmAt niyatha na nizcayena stroNAM pUrvarataM pUrvakolitaM anUsmaran bhavati sa nigraMtha 6 nahi praNIta topacitaM AhAra aAmrAti sa sAdhuH nahiM - Page #478 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a016 008 sUtra bhASA ********* AyariyAha nimga thamakhalu paNauya pANabhIyaNa' AhAramANasmabandhayArisabandhacere saMkA vA0 tamhAkhalanonigNa the paNauyaM AharejjA 7 sanigrantho bhavet yaH praNautaGgaladuSTatAdi viduka upalakSaNatvAdanyadapi sarasaM atyantadhAtu bRddhikaraM kAmoddIpakamAhAraM prati AharttAna bhavet yaH sarasAhAra kRt na bhavet sanigranthaH tadA ziSyaH pRcchati tatkathamiti cet tadA AcArya yAha he ziSya nigraMthasya sAdhoH khalu niyayena praNItaM sarasaM AhAraM bhuJjAnasya bramhacAriNo vRmhacaryezaGkAdayo doSA utpadyante tasmAt ityAdi doSa prAdurbhAvAt nigra'thaH praNItAhArakArI na bhavet 7 iti saptama vRmhacarya samAdhi sthAna' iti saptamo vA TikA ayASTamoM prAha no nimma the zraimAyAe pANabhovaNaM praharettAhavaise nimnathe taM kahamiti caitrAyariyAha nimma yasta khalu aimAyAe pANabhoyaNa' zrAhAre mANasAvaM bhayArimbhavambhacera saGkAvA0 tamhA khala noniyA the zraimAyAepANa bhIyayebhuvijjAda sanigrayo bhavet yo'ti babhacere saMkAvAkakhAvAviti gicchAvA samupyajjijjA bheyaMbAlabhijjA ummAyaMvApAupijjA doha kAliyaM vA rogA yaM kaha vijjA kevali padmattAo dhammAo maMsijjAtamhA khaluno nigga the paNIyaM AhAra mAhArejjA // 7 // no amA atra sAdhU Tatane karate ehavI AhAra tehanAkaraNahArahave nahI sa nigraMtha tatkathamiticet zrAcAryA AhuH nigraMthasya STatopacitAhAra' bhujamAnasya sAdhune ni praNItabhUcUtA cUrimA pramukhano AhArakaratAne tumhacArIne bramhacarye zaMkAvA kAMcAvA vicikitsAvA samutpadyate bhedaMvA labhet unmAdaMvA prApna uyAt daurghakAlikaMvA rogAtaMka' bhavati kevalI prannaptAt dharmAt bhraMsyate tasmAt niyayena nahi bhavati nigraMthaH ghRtopacita AhArasya karttA sa nigraMthaH te sAdhu kahIje 8 nahi sAdhuH atimAtrAyA bhaktapAnaM gRhAtiH sa sAdhuH nigra dhasAdhuH puruSane 12 kavalAstrIne 28 napuMsakane 24 ********************************************** rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #479 -------------------------------------------------------------------------- ________________ haTaukA a015 478 mAtrayA dvAviMzakavalAH puruSANAM pAhArasya mAtrA tatodhikAhAra pAnaka drAkSAsarkarAdejalaM AhArtAna bhavet yato hi bhAgame puruSasya hAnizakavale AhAramAtrA: svi vastu aSTAviMzati kavalaiH pAhAra mAtrA napusakasya caturvizatikavalairAhArasya mAtrA uktAsti yamacAriNI hi adhikAhArapAnIyaM na 4 karaNoyaM iti ya tvAziyaH pRcchati tatkathamiti cettadA AcAryaprAha niggayasya khalu atimAtra pAhArapAnIya mAhatta mAtrAdhika AhArakartu vamha cAriNo vramhacarya yajJAdayo doSA utpadyante tamAt zAdi doSANAM prAdurbhAvAt khalu nizcayena nigratho atimAtrayApAnIya bhojanaM vA nabhunet 8 iyaSTama mhacarya samAdhisthAnaM 8 ityaSTamo vA TikA prathanavamya cyate noniggadhe vibhUsANa vAI havai senigga'thetaM kaha miti pAyariyA nimma the kha tu vibhUsAvatti evi bhUsi ya sarore ittho jaNasma ahi lasaNijja havad toNaM tasmaityojaNeNaM ahi lasijjamANasmabaMbhacerai saMkAvA. tamhA khaluno yAe pANa bhoaNaM pAhAritA bhava se niggathe taM kahamiti ca pAyari thAha nigga thamma khalu amAyAe pANa bhoyaNaM AhAramANasma vaMbhayArimma babhacere saMkAvA kaMkhAvA vitigicchAvA samuppajjijjA bhayaMvAlabhijjA ummAyaM vA pAuNijjAdIhakAliyaM vA rogAyaMkahavijjA kevalipannattAo dhammAo bhaMsijjA tamhA kha lunAniggathe aDU epramANo adhikarAMNo bhojana AhAraNahAra na hoi te sAdhuH tat kathamiticet AcAryAH pAhaH nidhasya nizcayena timAtrayApAna bhojanaM kurvataH sAdho: mAnathako adhikAMNone AhArajime jImatAne vamhacarya zaMkAvA kAMkSAvA vicikicchAvA samutpadyate bhedaMvA labhet unmAdaMvA prApnuyAt dIrgha kAlika vA rogAtaMka bhavet kevalo prajamAt dhammAt bhasthate tasmAt nizcayena nahIM niyaya sAdhu atimAtrAye ghaNopAMcI bhojana na bhogave ma jIme dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.na. 41 mA bhAga Page #480 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 78 nigga ye vibhUsiyavattie bhavejjA 8 manigrayo bhavet yo vibhUSAnupAtauno bhavet vibhUSAM sarorazobhA anuvartayitu anupani tuvidhA tu yaulaM asyeti tivibhUSAnuvartI vibhUSAnupAto vA zarIra zobhAkaraNopakaraleSu sAna dantadhAvanAdibhiH saMskArakartA na bhavesa sAdhurva mhacArau iti kRtvA tadA ziSya vAha tatkavamiti cettadA prAcArya pAha khalu nizcayenaniyaH sAdhuvibhUSAnuvarttikaH araurayobhAkArIvibhUSitazarIraH sAnAdyalakSAta tanuH pumAn svojanasya abhilaSaNIyaH kAmAyavAJchanoyo bhavet tatoNaM tataH pazcAtstrIjanana abhi laSaNau yasya vramhacAriNI vramhacaryezaMkAdayo doSA utpadyanta mAyAe pANabhoyaNaM bhujijjA // 8 // nA vibha sAguvAI bhavaDU sainingadhe taM kahamitice AyariAhaniggayasma khalu vibhU sAbattie vibha siya saraure itthijaNasma abhilasaNijjehavataoNaM tasma itthi jaNaNaM abhilasijjamANamababha yArisma babhacere saMkA vA kaMkhA vA vitigicchAvA samuppajjijjA bhayaMvAlabhijjA ummAyaM bA pAuNijjA doha sa nigraya te sAdhu kahoye 8 vibhuSAnupAtI zarIra vastrAdikanauvibhUkhAnIkaraNahAra huvenahI te nigratha sAdhutekimaimajI ziSya pUchato te zikhya ne * AcAryakahecha nahI nitha nizce karaune vibhUSAnI karaNahAra vibhUSita alaMkRta zarIrathako strIjanane abhilaSanauya prArthanauyaDuve tivAre pacheteha ninathane svaujane abhilaSaujatA prArthIjatAthakAne tumhacArIne vamhacaryanA sevanahArane vamhacAra viSe dhamhacaryaneviSe saMkApApato saMdeha kaMkhA strI pramukhanauvAMchA ekaSTanophalache kiMvA nahI te vicikitsA atisakarau upaje vA athavA bhedacArikhanI vinAsapAma vA vA unmAda kAmanI vikAra pAme vA athavA dIrghakAla ghaNokAlarahe ehavo rogadAghajvarAdika AtaMkasUlAdika rogahuve kevalau nAprapta bhASyA jJAnadarzana cAritra rUpavaudiyA . rAya dhanatapasiMha vAhAdura kA A*saM*u041 mA bhAga bhASA Page #481 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a016 480 sUtra bhASA tasmAt zaMkAdi doSANAM prAdurbhAvAt khalu nizvayena nigraMtho vibhUSAnuvartti ko na bhavet iti navamaM vRmhacarya samAdhisthAnaM // iti navamIvA TIkA // atha dazamI kathyate noniye saharUvassa gandhaphAsANubAI bhavejjA havaisenimga yetaM kahanitice prAriyAha nigga thasya khalusaharUvarasa gandhaphAsANavA yasya baMbhacere saMkAdeg tamhA khalunonigga the saharuva rasagandhaphAsANa vAI bhavejjA 10 sa nigratho bhavet sa iti kaH yaH zabdarUpa rasagandhasparzAnupAtI na bhavet mahazca rUpazca rasazca gandhava maharUpa rasagandhasparzAH tAn anupatati anuyAtauti zabdarUpa rasagandhasparzAnupAtI zabdo mamanAdiH rUpaM strI saMbaMdhi lAvaNyaM raso madhurAdiH gandhazcandanAgarakastUrikAdiH sparzaH komalaH tvak saukhyadaH eSAM bhoktA sAdhurnasyAt ityukta ziSyaH pRcchati tatkathamiti cedA cArya Aha nigraMthasya khalunizvayena zabdarUpa rasagandhasparzAnupAtino bramhacAriNo vRmhacarye zaMkAdayodoSA utpadyante tasmAt zaMkAdidoSANAM prAdurbhAvAt khalunizcayena nigraMthaH zabdarUparasagandhasparzAnupAtI viSayAsevInabhavet 10 etaddazamaM vRmhacarya samAdhisthAnaM // 10 athAjasarveSAM dazAnAM samAdhisthAnAnAM saMgraha kAlIyaM vA rogAyaMkaM havijjA kevalipannatAo dhammAo bha esijjA tamhA khalunonigga the vibhasAguvAI siyA // // no saddarUvarasagaM'dhaphAsANu vAIbhavad senigga the taM kahamitice AyarizrAha niggaMdhasma khalusaharUva rasagaMdhaphAsANu dharmmathako bhraSTathAve cUke tehabhaNau khalu nizcaye mizra tha sAdhu vibhUSAvAn nabhavati zobhAno karaNahAra nahave sAdhU gAra nahI sAdhUH zabdarUpa rasagaMdha spInupAtI grAhako bhavati nahIM sAdhUmAmaNA vacana kaTAca madhurAdi sugaMdha komalAdika nI zrAzrayaNahArahodra te nigraMtha sAdhu tatkathamiticet AcAryAH AhuH nigra Mthasya nizcayena zabdarUpa rasagaMdhasparzAnupAtinaH grAhakasya nigraMtha sAdhune nice mAmaNAM vacanakaTAca madhurAdi sugaMdha komalA *************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #482 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA nokAn padyarUpAn Aha taM jahA jaM vivavittamaNAibaM rahiyathau jaNeNaya baMbhacerasmarakvaTThA pAlayaMta nimevae 1 sAdhurva mhacArau taM pAlayaM taM upAyayaM niSevate tupadapUraNe taM kaM ya Alayo vivakta ekAMtabhUtaH tavratyavAstavya strojanena ca zabdAt pazupaMDakairapi rahita: paMDakazabda na napuMsaka ucyate kAlAkAla vibhAgAgata sAcojanaM yAdojanaMcAzritya viviktatva' neyaM yadukta ahamI pakviemottu vayaNAkAlamevaya sesakAlaMmiintIaoneyAu akAla cAromo 1 tasmAt ya pAlaya cyAdibhirasevitastaM AlayaM vramhacArI sAdhuzca niSevate ityarthaH punaryazcAlaya anAkIrNA grahasthAnAM yahAharavartI 3 kimartha vamhacaryasya rakSArtha yohi sva vRmhacarya racitumicchati sa etAdRza upAyayaMniSevate atra liGgavyatyayaH prAkRtatvAt 1 maNapavAya jaNaNiM kAma ' vAIyasma babhayArisma babhare saMkA vA kaMkhA vA vitigicchA bA samuppajjijjA bhayaMvAlabhivajA ummAyaM vApAu NijjA dohakAlIyaM vA rogAyaka havijjA keva lipannattAo dhammAtrI bhasijjA tamhA khalunoniggathe saharasarUva gaMdhaphAsANu vAIhabijjA dasame baMbhara samAhiThANe bhava bhavati itya silogA taM jahA jaM vi vittamaNAinnaM dikano AzrayaNahAra vramhacArone vamhacarye zaMkAvA kaMkSAvA vicikicchA athavA samutpadyate bhedaMvAlabhet unmAdaM vAprApnuyAt athavA unmAdaka pAme 8 doghekAlikaMrogA ka' vA bhavet cirakAlasthAyI rogahuve kevalo kathita dharmAtabhraSTobhavati dharmadhau cUke tasmAt niyena nahIM nigaMtha sanda rUpa rasagaMdhasparthAnupAtI bhavati sa nigatha etAni dazavamacarya samAdhisthAnAnyaktAni bhavaMti edazavamhacarya samAdhisthAnaka kayAM erNa adhikAra zloka 8 kahache 10 yaH vivikkI rahasyamataH anAkoNa: ye vivikta ekAMtaniravya'jana strIjanena rahita strIjane kari rahita vamhacaryasya rakSArtha mhacarya naurakSAne rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM04041 mA bhAga bhASA Page #483 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA 482 * rAgavivaDaNaM baMbhacerarao bhikyUthI kahaMtu vivajjae 2 athahitIyaM bramhacarya ratobhikSuH strI kathAM vivarjayet strINAM kathA strI kathA tAM tyajeta kIdRzIM kA manaH prasAda jananI antaH karaNasya harSotyAdikAM punaH kIdRzIM kAmarAga vivarSanI viSaya rAgasya atizayena hikI 2 samakSa saMthabaMdhI hiM sahaca abhikavaNaM babhacerarI bhikva niccasoparivajjae3 brahmacaryarato bhikSurnityazonirantara sarvadA strIbhiH samaM saMstavaM arthAt ekAsamasthi tvAAparicayaM ca punaH abhIkSNaM vAraM 2 saMkathA stro'jAtibhiH sahasthitvA bahrIM vAtI parivarjayet sarvathAtyajet 3 aGgapaJcaGgasaMThANaM cAranaviyapehiyaM bamararovINa rahiyaM ityojaNe Naya bamace rasarakkhaTTAAlayaMtu nisevae // 1 // maNa palahAyajaNagI kAmarAga vivaDazI bamarca ra ro mikvatthI kahaMtu vivajjae // 2 // samaMca saMthavatthIhiM saMkahaMcaamikkhaNa' bamacera raomikkhU niccaso pariva ujae // 3 // aMgapaccaga saMThANaM cArUllaviyapahiyaM bamarca ra rotyauNaM cakkhugibha viva ujae // 4 / kuIyaruIyaMgauyaM hasiyaMdhaNiya * arthe evaMvidhaH upAzrayaH sevaet ehave upAtraya seve 1 mana: prasAdajananI mananeM harSanau UpajAvaNAraukAmarAgavivaha nauM kAmarAganauvadhAraNa hArauehavI mhacaryarata san bhikSuzolavRtapAlaNahAra sAdhustrokathAMtu vivarjayet svinaukathA na kare barje 2 stribhiH samaM saMstavaH paracayaH stIsaMghAta ghaNo paricaya saMkathA ca abhIkSNa vAraM 2 strIsaMghAte vAra 2 vArtA na kare brahmacarye rataH san bhikSuH bramhacarcaneviSerata sAdhu nitya sa paricayaH varjayet nitya te paricaya varje 3 aMgAni ziraH prabhRtauni pratyaMgAni kuca kaTAkSAdauni aMga ziraAdi deine pratyaga kuca kaTAkSAdika manohara umatta ullApaH preSita: cAru mIThobolavu najarabharojobu tumhacaryarataH strINAM vramhacaryane viSerata sAdhuskhone caturgAdya vivarjayet svInA mIThAMvacana AkhinA 'kaTAkSadekhe nahIM netra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA.sa.u 41 mA bhAga bhASA Page #484 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ..TaukA cakyU ginaM vivajjae 4 brahmacaryarataH sAdhuH stroNAM aGga pratyaGga saMsthAnaM cakSu grAhya vivarjayet aGga mukha pratyaGga stanajaghana nAbhi kakSAdika saMsthAnaka kaTo viSaye hasta datvA jaI sthAyitva punaH strINAM cArUlapita precitaM cakSuhya vizeSeNa varjayet cArumanoharaM yat unnapitaM manmanAdijalyanaM prakaSTaM Icita cakrAvalokana etatsarva parityajet kortha H brahmacArIhi strINAM aGga pratyaGga saMsthAnaM cArubhaNitaM kaTAkSairavalokanaM etatsarva dRSTi viSaya mAgatamapi * tataH svakIyaJca kSurindriyaM balAvi vArayedityarthaH 4 kaiyaM kaiyaM gauyaM hasiyaMcaNiyaka diyaM baMbhacerarotthauNaM soyagina vivajjae 5 brahmacaryarataH strINAM / kUjita ruditaM gotaM hasita stanita kranditaM zrotra grAhya karNAbhyAM gRhautuM yogyaM vizeSeNa vajjayet na zRNuyAdityarthaH 5 hAsaM koDaM rayaM dappa saha sAvittAsiyANi ya saha bhuttA saNANiya iti vA pAThaH bambhacera rothoNaM nANucinte kayAivi 7 brahmacaryarato brahmacArI strINAM hAsya punaH kauDAM tadhArataM maithuna proti darpa strINAM mAnamardanAdutpana' garva punaH sahasA apatrAsitAni sahasAtkAraNa AgatyapazcAtparAGmukhasthitAnA strINAM netre hastA bhyAM nirudhya bhayotpAdanahAsyotpAdanAni saha sAvitrA sitAni ucyanta etAni pUrvAnubhUtAni kadApi na anucintayet namaret atha ca saha bhuktA sanAni na anucintayet saha iti striyA sAI bhukta' ekAzane upavizana pUrva bhojanAni kRtAnyapi na smaret sahAsana bhuktAni iti vaktavye saha bhuktA * sanAni iti prAkRtatvAt 7 paNiyaM bhattapANaM tu khiSya maya vivaDaNa bambhacerarI bhikva niccaso parivajae 8 brahmacaryaratobhikSaH praNItaM kSaradadhatAdirasaM * kaMdiyaM baMbhacera ramotyauNaM soyagijma' vivjje||5|| hAsaM kiDaraDU'dapya sahabhuttAsaNANiya vaMbhacera royoNaMnANu pAhyavarja 8 asyArthaH prAgvadavaseyaH kupotaM rudita gota hAsyaM stanitaM kaMdita kaMditathabda mhacarya rataH sanstrINAM mhacarya rata sAdhu khaunAM dhotra * grAhya vivarjayet strIno zabdamAnakAne saMbhalAite varje 5 hAsya hAsu krIDAM ramava' rata saMbhogaH dapa garva akasmAt apa bAdhitAni vAsakaraNAni rabadhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga Page #485 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . ocm bhakta mAhAraM tathA pAnaM dAkhyA khajUra sakarAdimithita' pAnIyaM nityayaH parivarjayet sarvadAparityajet sadA sevanAhAyaM syAt tathA vrama ratIbhiryatA TIkA hAraM pAnIya ca kSipra' zIghra' mada vivaInaM kAmoddIpaka bhavati tadapi nitya parivarjayet 8 dhammala miyaM kAle jattattha' paNihANa nAra mattantubha jijjA bambhacerarI sayA 8 brahmacaryarataH sAdhuvrahmacArI sadA ati mAtra mAtrA 'tirikta atimAtra mAtrAdhika AhAraM naiva bhunauta paraM kauzaM AhAraM dharmeNa labdha na tu vipratAryagRhIta tadapi AhAraM mitaM mAnopeta tadapi kAle gRho tu tadapi AhAraM yAtrArtha saMyamanirvAhArtha na tu bala voryAdiladdArtha grahotaM tadAhAraM kadAcit sarasaM api labdha tadA sadaiva nabhuJjauta kodRzo brahma cArI sAdhuH praNidhAnavAn praNidhAna cittasyasthairya taddhi dyate yasya sa praNidhAnavAn cittasvAstha yuktaH ityarthaH / vibhUsaM parivajjijjA zarIra parimaNTaNa baMbhacerarao bhikkhU siGgAratvaM na dhArae 10 vamhacaryarato sUtra ciMte kayAivi // 6 // paNIyaMbhattapANaMtu khippamaya vivaDaNaM / babhara robhikkhU niccaso parivajjae // 7 // dhammalaI miyaMkAle jattatthaM paNihANavaM / nAimattaMtubhujejjA baMbhace rarao sayA // 8 // vibhUsaM parivajje jjA sarIra parimaMDaNaM baMbha svosthurAmatikodho vAsaUpajAyo vamhacaryarato bhikSu nAsmarati kadAcit na saMbhArekivArae 6 praNita rasa saMsakta bhaktapAna kSipraM mada bivaI na jatAvalu'madanu japajAvaNahAra tatkAla vamhacaryaratobhikSu zIla vRtanopAlaNahAra nitya zadA parivarjayet esarasa AhArakaravI chADe 7 dharmArtha * labdha mita' kAle dharmAce pAmyote paNiyoDu gocarauvelAi yAtrArtha saMyamanirvAhArtha citta svasthopeta saMyamanA nirvAhane arthe svasthacitta na atimAtra punaH bhUjIta ghaNo peTabharIne khAinahI vamhacaryarataH sadA bramhacaryane virSe sadAraktache 8 zarIra satkAra rUpaM parivarjayet zarIrasobhAbarje zarIrasya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mAsaM u* 41 mA bhAga bhASA Page #486 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TokA 8 bhinnuH zarorasya parisamantAt maNDanaM nakhakezAdonAM saMskArakaraNaM zRGgArAvaM parivarjayet punabramhacaryadhAro vibhUSAM samyak zabdAdivihita zarIra zobhA 8 parivarjayet 10 sadde kveya gandha ya rase phAsetahevaya paJcabihekAmaguNe niccasoparivajjae 11 bramhacAraunityazaH sarvadA zabda kI sukhadaM rUpaM netra prIti 8 karaM punargandhanAsA sukhadaM tathA rasamadhurAdika tathaiva sparza tvaka protikara evaM paJca vidhakAma guNAn parivarjayet 11 atha yat pUrva ukta zaMkAkAMkSAdi dUSaNaM syAt tatsarva pRthak dRSTAMtena draDhayati pAlIthI jaNAibrodhokahAyamaNoramA saMthavo cevanArINaM tAsiM indiyadarasiNaM 1 kUiyaM ruiyaM gauta' 8 hasiyaM bhuttAsiNANiyapaNIyaM bhattapANacca aimAyaM pANabhoyaNaM1 gattabhUsaNamiTTaJca kAmabhogAyadunayAnarasmattagarvasisma visantAlauDaM jahA iti tisRbhirgA thAbhiH pUrvANye va bramhacarya samAdhirbha gakAraNAnyAha AtmagaveSakasya narasya straujanasya ca etatsarva vramhacarya ghAtakarantyAjya' ityarthaH AtmAnaM bramhacarya jIvitaM cararao bhikvasiMgAratvaM na dhArae / saI ruvaya gadheya rasaphAse tahevaya / paMcavihekAmaguNe niccasI parivajjae // 10 // AlautthI jaNAinnotthI kahAya maNoramA saMthavI ce vanArINaM tAsiMdUdiya darisaNaM // 11|| kuIyaM rUIyaMgIyaM hasiyaM bhuttA parimaMDanA garauranu' maMDana nakha keza mUMcha pramukha ehano zobhAvarje tumhacarya ratobhikSuH maulavRtadhArI sAdhu zRMgArArtha na dhArayet zRMgArane arthe dhare * nahora zabdezabdarUpa gaMdhane viSe rasasparthe tathAca timaja paMcavidhAn kAmaguNAn pAMce prakAra kAmaguNa prati nitya saH parivarjayet sadA vaje : bumhacArI 1. prAlayaH strIjanAkosa ja upAzrayastros bhayoche strI kathA ca manoramAvalI svaunI kathA manohara kahIda khastavaH paricayo nArIbhiH * saha stronIparicaya ghaNocha tAsAM strINAM driyadarzanaM pane strInAM ja cakSurAdIMdriyadekhavA 11 kustrINAM kUjita rudita gIta straunA kUjitarovu gauta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM00 u 41mA bhAga bhASA Page #487 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .. . MAN ma oc gaveSayatoti AmagaveSakastasya vallabha vramhacaryasya ki miva tAla puTa viSamiva yathA zabda ivArye yathA tAla puTaM viSa tAluka sparthanamAvA devatvarita jovita hanti tathA etadapi tvarita bramhacaryajIvitamapaharatItyarthaH tat kiM ki ityAha svau janAkaurNaH pAlayogTaI upAzrayaH 1 punarmanIramA: manoharA stro kathA 1 ca punanAroNAM saMstavaH strobhiH saha ekAsane upavizana paricaya karaNa' punastAsAM strINAM rAgaNa indriyANAM nayana vadanasta nAdInAM darzanaM 1 punaH stroNAM kUjitaM tathA rudita punargIta tathA hasita puna: strIbhiH sahabhuktA sanAni punastathA praNItarasabhakta pAnasevanaM punarati mAtra pAnabhojana 1 punargAtra bhUSaNArtha zobhAkaraNa punardujjayAH kAmabhogAH adhaurapuruSaistyaktumazakyAH etasarva bramhacarya dhAriNApariharaNIyaM 1 dujjaekA siyANiya paNIyaMbhatta pANaMca amAyaM pANabhIyaNaM // 12 // gattabhUsaNamiTTa'ca kAmabhogAya dujjayA narasmattagavesisma visaM tAlauDaMjahA / 13 / dujjae kAmabhogaya niccaso privjje| saMkAThANANi savvANi vajjejjA paNihANavaM // 14 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM07041 mA bhAga bhASA OM hasita' pUrvabhuktAnibhIgAni ayanAni isa' pAhilAja bhogabhogavyA praNItabhaktapAnaMca sarasa pAhArapANI pratimAvAyaH pAnabhojanamAnAthako 8 adhika AhArapANI 12 gAtra vibhUSaNa' iSTa' ca zarIranI thobhA bhalaukare tathA durjayAH kAmabhogAH etalAvAMnA tumhacArI kara to tehane kAmabhoga jotatA dohilA jotyAna jAi narasya pAmagaveSiNaH je puruSa ApaNA mAnogaveSauche jANache mAmAne saMsArathakokATu etAni pUrvoktAnI tAlapuTa * viSa sadRzAMni ejapuThe kahyAM volate prAmAgaveSone tAlapuTasaroSAce 13 durjayAn kAmabhogAn ekAmabhoga dujayale nitya satkAra kAmabhoga pari varjayet nitya sadA kAmabhogavale tathA zaMkAsthAnAni sarvANi ca valauje zaMkAnAM sthAnakatai sarvavaje varjayet praNidhAnavAn vRddhavAn parihare ekAgra Page #488 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TIkA a0 16 487 sUtra bhASA ******* mabhogeya nicaso parivajjie saGkAThANANi savvANi vajjijjApaNi hANvaM 14 praNidhAnavAn ekAgracittaH sarvANi dazApi zaMkAsthAmAniyAni pUrvoktAni tAnivajjayet punardu jja' yAn bhogAn parivarjayet, punaH kAmabhoga grahaNa' atyantanivAraNopadezArthaM 14 dhammArAme carabhikvadhi ima dhammasArahI dhammA rAmeraedantavinbhacerasamAhie 15 bramhacarya samAdhimAn bhikSuH sAdhurdharmArAme carata dharmaH ArAma iva duHkha santApataptAnAM saukhya hetu tvAt dharmArAma stasmin dharmArAmetiSTan zauladharmaH sa eva ArAmastatva vicaredityarthaH kauzobhikSurdhRti mAn dhairyayuktaH punaH koTTazo dharmasArathI dharmamArga pravarttayitA punaH kathaM bhUto dharmArAmarataH dharme AsamantAta ramante iti dharmArAmAH sAtravasteSurataH sAdhubhiH saha yuktonatvekAkautiSTati punaH kauzodAntaH indri yANAM jetAkaSAyajetAca'15 devadANavagandhabbA jakkharakvasakiM narA bambhayAriM nama santi dukkara karintita 16 zratha bramhacaryadharaNAta, phala mAha devAvimAna vAsino jyotiSkAca dAnavA bhuvana patayo gandharvAdevagAyanAH yatA vRkSa vAsinaH surAH rAkSasAH mAMsAsvAdatatparAH kinnarAH vyantarajAtayaH I dhammArAme carebhikkhU dhiimaMdhammasArahau / dhammArAme raedaMte ba'bhaca ra samAhie | 15 | devadANava gaM'dhavvAjakkharakkha kiMnarA babhayAriM narma saMti dukkaraMje karaMtitaM | 16 | esadhamma dhuveniyae sAsae jiNadesie | siddhAsijma tivANeNaM cittanodhaNau 14 dharmArAmecaret bhikSuH dharmane viSe prIyavana khaMDatehane voperamesAdhU ghritimAn dharmmasArathI saMtoSa sahita dhasArathI dharmArAmerataH dAMtaH saMghATakamadhyavartI dharmArAma sAdhUkahaudra te mAMhibhaunyoke vamhacarya samAdhimAn bramhacarya sahitavate ke 15 deva dAnava gaMdharvAH deva dAnava ane gaMdharva yaca rAkSasa konarAH jacca rAcasavya' tara vumhacArIne namaskAraM kurvatau H bramhacArIne te namaskArabAre yasmAt duSkara N karoti jiNa kAraNe duSkara rAya dhanatapasiMha vAhAdura kA zra0 saM0 u011 mA bhAga Page #489 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa016 ete sarvepi tavramhacAriNa' namaskurvanti taM kaM yo vramhacArI puruSaH strI janI vA duSkara kA mazakyaM dharma karoti zauladharma pAlayati 16 esa dhamne dhaveNitaesAsaejiNadesie sihAsikanti cANaNa' sikismanti tahAvarattibemi 17 eSa dharmaH asminadhyayane ukta: tumhacaryalakSaNI prabosti paratIya 8 bhiraniSedhyosti tasmAt pramANa pratiSTita: punarnitya trikAlepyavinakharaH ata eva bhAvataH trikAle phala dAyakatvAt punarjinassIrthakaraithitaH prakAzitaH iti vizeSaNaH asya bholadharmasya prAmANya prakAzita anena zIladharmeNa bahavI jIvAH siddhAH atItakAle siddhi prAptAH ca punaH te na dharmeNa kRtvA idAnIM sidhyanti tathA tena prakAraNa zaula dharmeNa mesyanti siddhi prAsAnti abAdhyayane muhurmuhacaryasamAdhisthAnAni prakAzitAni muhama urdUSaNAni uktAni tat atrayole atyantapAlanAdara prakAzanAyana tu punarukti doSo yaH iti ahaM bravImi iti sudhammA svAmIjaMbUkhAminaM prAha 10 iti vamhacarya samAdhisthAnAnAM adhyayanaM Sor3azaM saMpUrNa 1 // iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha dIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmI kaurtigaNi ziSya lakSmI sibhimaMtitahAvarettiba mi // 17 // babhace rajmAyaNaM soDasaM samattaM // 16 // jekeupavvaie niyaMTha dhamma suNitA rAya dhanapatisiMha bAhAdura kA A0saM0 u. 41 mA bhAga pAbhA * karache 16 eSaH dharmA dhruvo nityaH edharmanaucce zAkhatoche zAsvata: jInaM tIrtha karaNa desitaH sAkhato dharma tIrtha kare kA pUrva saudhAH adhUnApi siyati anena tumhacarya rUpeNa dharmeNa pUrve saudhAhavaNAMpaNisau ke esauladharmathau tathA apara prANinaH AgAmI kAle sihi gamiSyato vIjApaNi prANo AgalyAbhavanaviSe saujhasye 10 iti vRmhacarya samAdhisthAnaM samAptaH // 16 // solamA adhyayanane viSesIlaguNavarNanaM saMpUrNam atha hive pApa zramaNa mAkhyAtaH adhyayana saptadaza moprocate 10 yaH kazcidinayopapatra nigraMthaH yatIi dharma sAMbhalI dIkSAlodhau dharmazrutvA vinayAnvitaH san dharma Page #490 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA a017 489. vallabhamaNi viracitAyAM bramhacarya samAdhisthAna Sor3aza saMpUrNa // 16 // atha saptadaza adhyayana prArabhyate // Sor3aza adhyayane bramhacarya guptayaH prakAsitAstA gutavatu pApasthAna vajanAdeva bhavati tasmAtyApasthAna sevanAtyApa zramaNo bhavati tata: pApa bamaNa jJAnArtha saptadazaM adhyayana prakAzyate iti ghoDya saptadazayoH sambandhaH jaikeio paJcai eniyaMThe dhammaM suNittAviNIvavanne sudublaI lahi umbohi lAbha vihareja pacchAya jahAsuhaMtu yaH kazcit pravajito ehotadaucI nithaH sAdhuH pUrva dharma' zrutacAritra rUpadharma zrutvAvinayaM jJAnadarzana sevanarUpa' upapannaH prAptaH san punaryaH sAdhuH sutarAM atizayena durlabha sudullabha bodhilAbha zrautIrtha karasya dharma samyakta labdhA pazcAdyathA sukha yatheccha nidrAvikathA pramAdavatvena vicarata siMhatvena dharma aGgIkRtya zRgAla tyA eva vicaret sa ca pramAdauguruNA he ziSyatva adhoSva ityuktaH san kiM vakti tadAha 1 sijjAdaDhApAuraNaMmi atthi uppajjaIbhuttutahevapAtrI jANAmija vaDU pAusatti ki nAma kAhAmi sueNabhante 1 he gurozijjA upAzrayI vasatiha tAvarSA zItAtapapIDAni vRttakarAsti prAvaraNaM vastra' zItA dyupadravahara zarIrAcchAdaka me mama asti vartate hai gurI puna bhokt bhojanaM tathaiva pAtu pAnayogya' utpadyatamilati he AyuSman he bhagavan yahata mAnaM jovAdivastu vartate tadapi ahaM jAnAmi iti hetoH he bhagavan zrute na siddhAntAdhyayane na kiM kariSyAmi atra he bhagavan ityAmantraNaM kSepe vartate korthaH ye bhagavanto'dhoyanta teSAM apina atIndriyajJAnaM tat kiM galatAlazoSaNatvadhyavasitoyaM bhavati sa pApa yamaNa ucyate iti ihApi sambadhyate R vigovavanne sudullahaM lahio bohilAbha bihareja pachAya jhaashtaa| sajjAdaDhA pAuraNamiasthi uppajjaI mIttu sabhilone vonaya dharma aMgokArakarone pAlavAlAgo sudurlabha dIhila laJcA lAbhone bodhilAbhaM samyaktaleIne aMgIkAra karaune viharet pazcAt yathA 8 sukhaM vicare para yavA sukhe 1 avyAvasati: haThA varSAkAlAdau asto upAya ke varSAkAlayogya vastrapaNimAhareke utpadyate bhokta tatheva pAta rAya dhanapatasiMha ghAdara kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #491 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 61 069 * sihAvalokananyAyena 2 jaikeI pabbaI eniddAsolepagAmasI bhuccApi cAsuvaI pApasamaNattivucaI 2 sa pApa thamaNa ityucyate pApazAsau zramaNAzca pApatramaNa: pApiSTa sAdhurityarthaH sa iti kaH yaH kazcit prakRjitI gRhItadIkSaH san pazcAt prakAmazo'tvaM taM bhuktvAdadhikaraM bAdikaM bhukkA paulA dugdhatakrAdikaM Acamya nidAyolo bhUvA sukha pratikramaNAdi kriyAnuSTAna akRtvA evakhapiti sa samyaka sAdhunabhavedityarthaH 3 Ayariya uvamA ehiM suyaM viNa yaJca gAhae te cevakhiM saI vAle pAvasamatti vuccaI 4 sa pApa zramaNa ityucyate sa iti kaH yastAneva AcAryAn gaNa bRddhAn upAdhyAyAn pAThakAn khiMsaI iti nindate ki jAnantye te ajJAH ahaM yAdRzaM AcAraM sUtrANAM'rtha jAnAmitAdRzaM ete AcAryA upAdhyAyAna jAnantItyu kvAnindati tAn kAn vaiH AcArya rupAdhyAyaizca zruta zAstraM vinayaJca grAhi naH zithitastAn prati nindati iti na jAnAti etairevAhaM zithitaH etAdRzaH kRtaghnaH pApa zramaNaH zramaNAbhAsaH ___ tahevapAuM jANAmijaMvaTTadU Ausotti kinAmakAhAmisueNabhate // 2 // jekeI pbbiienibaasiilepgaamso| bhoccApiccAsuhaMsubaI pAvasamaNa tti buccaI 3 // Ayariya uvajjhAehiMsuyaM viNayaMca gAhie tece bakSisaI bAle pAva rAya dhanapata siMha cAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA bhAta pAMNomokalAlAbha ke tat jAnAmi jovAdiyatvartate he AyuSmAn hajANucha je vatta ke jIvA jauvAdi padArtha upadeza ki nAma kariSyAmi zrute nAdhotena he bhagavan he pUjya siddhAMtabhaNIne ki sthakara 2 yaH kazcitprabajito je koI dIkSAleI nidrAzIlaH prakAmo bahazaH nidrAne viSe tatpara dhayo hai bhuktAkhAIne potvAtakrAdika sukha' svapatichAdi chAsipaune sukhesUda pApazramaNa ityucyate te pApazramaNakahaui 3 AcAryopAdhyAyaiH arthataH AcArya upAdhyAya pAme zrata vinayaM vAziSyataH zruta sihAMtabhaNyA vinayAdizokhyA teSAM prAcAryAdInAM niMdati mUrkha: pachete gurune mUrkhaniMde sa pApazramaNaH Page #492 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TIkA sa.17 481 * zramaNa lakSaNahIna zramaNatva manyamAnaH pApa zramaNa ucyate kodRzaH sabAlo'nAnonirviveko ityartha 4 pAyariya uvajhAyANa sammaM nopahita papaI apaDi pUya ethaDe pAvasamatti vucaI 5 jJAna viSayaM pApa zramaNatva ukvAdarzana viSayaM Aha yaH AcAryANAM punarupAdhyAyAnAM samyaka prakAreNa vai parItyarAhi tyena na paripyati proti na vidadhAti punaryaH ahaMdAdInAM yathA yogya pUjAyAH parAGa mukho bhavati aprati pUjako bhavati atha vA upakArakatta rapi * upakAraM vimAryAsya prayu pakAraM kimapi na karoti sa apratipUjaka ucyate punastathIhaGgAro manasi evaM jAnAti ahaM mahApuruSosmi etAdRzo muniyaH syAtU, sa pApa zramaNa ucyate 5 sammamANi pANANi vauyANi hariyANi ya asaMjae saMjayamadramANe pAvasamaNatti vuccaI 6 yaH prANAn ditri caturindri yAn saMmarda mAno'tizayena poDayan ca punaH bojAnizAli godhUmAdi sacittadhAnyAni saMmardayati ca punaIritAni dUrvAdIni phalapuSpAdauni samardayati punaryaH asaMyataH san AtmAnaM saMyataM manyamAnaH sa pApa zramaNa ucyate 6 saMthAraM phala gampauDhaM nisajja pAyakambalaM appamajjiyamAruhai pAvasamaNatti samaNetti vuccaI / 4 / Ayariya uvabhAyANaM samma'no pritppii| appaDipUyaethaddhe pAvasamaNetti vuccAI // 5 // sammada mANIpANANi bIyANi hariyANiya / asaMjaesaMjayamannamANe pAvasamaNe tti vuccaI / / 6 / / saMthAraM phalaga pIDhaM nisijja gAya dhanasiMha bAhAdura kA prA-saM00cha 41mA bhAga bhASA itya yate te pApa zramaNakahIi 4 AcAryopAdhyAyAnAM prAcArya upAdhyAyanI samyaka na parisambaka suzruSA na karoti samyak prakAra zuzradhA na kare aprati mukho garvaNastaca guru huto vimukharahe stazcayako ahaMkArau sa pApa zramaNaH ityucyate te pApazramaNa 5 saMmaI yan prANAn veMdriyAdIn bojAni hari tAni ca durvAdoni vIjanI loTrImahe asaMyataH san AtmAnaM saMyataM manyamAnA asaMyatIthako ApaNA AtmAne saMyatIkarImAne sa pApathamaNa ityuccataH / Page #493 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TauvA pra.15 ONNN 29 buccaI 7 punaryaH saMstArakambalAdika phalaka paTTikAdika pIThaM siMhAsanAdikaniSadyA niSaudyate upavizyate iti niSadyAtAM niSadyA svAdhyAyAtApatanA dikriyAyogyAM bhUmiM pAdakambalaM pAda pujchanaM ityAdyupakaraNaM apramRjyarajIharaNAdinA pramArjanaM akkatvA jIvayatanAM akkatvA pArIhatasapApa zramaNa ucyate 7 davahavasma caraI pamatteya abhikSaNa umaGgaNaya caNDeya pAvasamaNetti bucaI 8 punaryaH AhArAdyartha' yadA vrajati tadA dabadabaiti dhAtaiH pRthivIM kuDyan yauna'2 brajati IryAsamiti' na sAdhayati punarabhIkSaNa' vAra 2 pramattaH pramAdau sarvAbhiH sa miti bhihInasthAt apramattI na bhavati punarya ullaghana: ullAyati' annAnino athavA bAlAnAMhAsyAdyavinayakaI NAM bhAvayan svakIyaM AcAraM ati kAmayatauti ullAnaH punaryaca'DaH krodhIbhAtacittaH syAt sa pApa thamaNa ucyate 8 paDile haida pamatte avaukAra pAyakamvala paDilehaNA aNA utte pAvasamaNatti bucaI / punaH pApa zramaNa sa ucyate sa iti kaH pAyakavalaM / apamajjiyamAruhaI pAvasamaNetti vuccaI 7 // davadavamma caraIpamatteya abhikkhnnN| ullaMghaNeyacaMDeya pAva samaNetti vuccaI 8 // paDile hedU pamatte avaubhai pAyakaMbalaM / paDilehaNA aNAuttaM pAvasamaNetti vuccai // paDi saMstArakaM kASTamayaM paTTakaM saMthAro pUThiuvAjoTha svAdhyAya bhUmi pAdapuchana sajmAyanI bhUmaukA puchaNa' apramRjya pArohati aNapUMjavese pApazramaNa : sa ucyate 7 druta druta' bhikSAdau carati jatAvalo 2 bhikSAbhaNIjAI pramatto bhavati vAraMvAra pramattahara vAra vAra vaccha vAlakAdInAM laMghakA kSudravA chaDAvAlaka lAMghIne jAi caMDasasathakorahe pApatramaNaH sa ucyate 8 pratilekhati pramattaH san pramattathako paDilehaNakara mucati pAdapoMchana kaMbalAdi bhAvatohAM pUchaNAM kAMvalAmUke pratilekhanayA anupayuktI : paDilehasya asAvadhAnasute manikarI sa pApa thamaNati ucyate 8 pratilekhayati pramattaH san rAtha dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.2041 mA bhAga Page #494 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA gha017 483 sUtra bhASA XXXXX ****************************** yo vastra pAtrAdika N nijopakaraNaM pramattaH san prati lekhayati mano vinAprati lekhyataurthaH punaryaH pAdaka' balaM pAda puJchanaM atha vA pAtrakambala' apoi yattra tatra apramArjite aprati lekhite sthale nicipati atra pAtrakambala grahaNena sarvopadhi grahaNa karttavya' punaryaH pratilekhanA'yuktaH prati lekhanAyAM svakIya sarvopadhi pratilekhanAyAM anAyukta: Alasya bhAk pratyupecAnupayukta ityarthaH etAdRzaH pApa zramaNo bhavet 10 paDilehedU pamate sekiJcinisAmiyA guru N pari bhavaInicca' pAvasamaNetti bucaI 11 sa pApa zramaNa iti ucyate saH kaH yaH sAdhuryatkiJcit vastu upAdhyAyAdikaM pratilekhayati tadA kiJcinizamya pratilekhayati korthaH yadA pratilekhanAvasareka viddArttAGkaroti tadA tadArttA zravaNa vyagracittaH san pratilekhayatItyarthaH punaryo gurUn nityaM pari bhavati saMtApayati sa pApa zramaNo bhavati 11 bahumAIpamuharothaDe laI aNiggahe asaMvibhAgI aciyata pAva samaNettibuvaI 12 punaryo bahumAya pracuramAyAyukto bhavati punaryaH pramukharaH prakarSeNa vAcAlo bhavati punaryastabdhohaMkArI bhavati punaryolubdho lobho punaryo'nigrahaH navidyate nigraho yasya sa lehedra pamattesekiMcihu nisaamiyaa| guru paribhavedra nicca pAva samaNetti vuJcaI 10 // bahumAI pamuharI thaluGa anigga hai / asaMvibhAgI aviyatta pAvasamaNetti vuJcaI 11 // trivAyaMcauderedra ahaMme attapannahA / buggahe kalahe pramattathako paDile he sa sAdhuH kiMcit vikathAdika' nizamya zrutvAkAi vikathAdisAMbhalIne gurubhiH ziSyataH san guroH parAbhava' karoti sa pApazramaNaH iti ucyate 10 bahamAyAvAn prakarSaNa vA cAlaH ghaNIM mAyAkaroDa vAcAla ghaNovole stabdhaH ahaMkAra lubdho lobhavAn iMdriya nigra tharahita ahaMkAra lobha iMdra jAnaho saMvibhAgarahitaH gurvAdiSvapi aprItimAn sa vibhAganakare AhAra nobhAganakara nahIM guru Upara aproti se kareM pApa zramaNaH rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM0 u041 mA bhAga ******************************************* Page #495 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Ca anigrahaH avazaukvataMndriyaH punaryo'saM vibhAgau guruglAnAdaunA ucitAhArAdinAna prati sambibhajati punaryo'ciyatta iti gurvAdiSu apratIti karttA sa * pApa zramaNa ityucyate 12 vivAyacaudereI re ahamme attapabrahA vagga he kalahera pAvasamazetti buccaI 13 yaH punaretAdRzA bhavati sa pApa zramaNa ityu cyate saH kaH yo vivAdaM vAkka lahaM udaurabati upazAnta mapi punarujvAlayati dhunayaH adharmaH asadA cArarataH punaryAma prajJahA AptAM sa hodha rUpatayA hitAM prajJA hantoti Apta pranahA tatva buDihantA punaryovyuha ho bhavati vizeSeNa uha hIdaNDAdi prahArajanitayuddha vya hastasmin rataH tathA puna: kala hevAga puDhe rataH 13 adhirAsaNe kukkaIe jaya tasthanisIyaI AsaNaMmi aNA utte pAva samaNetti buccaI 14 punaryaH asthirAsanI bhavati asviraM * AsanaM yasya sa asthirAsanaH Asanesthira na tiSTatItyarthaH punaryako kuccaka ko kucya bhaNDaceSTAdi hAsya mukha vikArAdika tatkarotIti ko kucikaH bhaNDaceSTAkArI punaryo yatra tatra niSaudati sa citta pRthivyAM aprAsaka bhUmautiSTati punaH Asane anAyukta : Asane asAvadhAna: sa pApa thamaNa ityucyate 14 sa sarakta pAtrI subaI sijja na paDile haI sandhArae aNautte pAvasamaNetti buccaI 15 punaH saH pApa zramaNa ucyate saH kaH yaH sarajaskapAdaH svapiti * saMstArakerajopaguThitacaraNa: apramRjya va zete punaryaH zijyAM na pratilekhayati zayyAM vasatiM upAzcayana samyaka pratilekhayati na pramArjayati punaryaH ratte pAvasamaNetti ghuccii12|| adhirAmaNe kukkuIe jatyatatvanisauyaI / AsaNaM mizraNAuta pAvasamaNetti buccii13| sa ucyate 11 vivAdaM kalaha ca udaurayati vivAdane udarei kalahane udere adhammiSTaH prAmAno buddhihaMtinAsayati adharmiSTa pApI pApaNI buddhine haNe vigraha daMdiprahAra kalahI vacanAdi vivAde raktaH vigraha viSavAda kalahakare coTalagADe kalaharakta pApa zramaNaH sa ucAte. 12 athirAsana: AsaNathoranahIM mukhAdiceSTA kAraka mukhAdikarI ceSTAkare yatra tatra niSaudati johAM tIhAM baise pAsaNe pIThAdI anAyukta: asAvadhAna prAsanapauDhA rAka dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga sUba bhASA Page #496 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saMstAra ke anAyuktaH saMstArakezete tadA pauruSoM abhaNitvA avidhinA asAvadhAnale nazete saH pApa zramaNa : uccate 15 duidahIvigaIzrI AhAra abhi u TIkA 8 kvaNaM arae yatavokamme pAva samaNetti vuccaI 16 yo dugdha dadhinIvikRtau abhIkSNa vAraM2 AhArayati punaryaH tapaH karmazi arataH tapaH kammaNi arati a017 485 dhatte sa pApa zramaNa ityu cAte 16 atyanta miya sUraMmi AhAreya abhikkhaNaM cIIopaDicoeI pAva samatti buccaI 17 punaryaH sUryo'stamite sati abhIkSNaM pratidinaM AhArayati AhAraM karoti punaryazcoditaH prerita: san praticIdayati kenacit gautArthena zikSitaH san taM puna: pratiziSyati sa pApa zramaNa ucAte 17 Ayariya parivAI parapAsaNDa sevaI gANaM gaNiyadumAe pAva samaNettibuccaI 18 punaryaH AcAryaparityAgI prAcAryAn paritya jatauti AcAryaparityAgI AcAryAhi sarasAhAra aparebhyoglAnAdibhyodadati asmabhya vadanti tapaH kurva tu ityAdi gurUNAM dUSaNaM datvA pRthaka bhavati sasarakkhapAo mubaDU sajjaM npddilehii| saMthArae amAutte pAvasamaNa tti baccaI 14 // duhahahI vigaIo AhAra abhikkhaNaM | araeya tabokamma pAvasamaNetti vuccaI 15 // atyaM taMmiyasUraMmi AhAraDU abhikkhaNaM coo paDico * dokaneviSe asAvadhAna aNapaDale hyAvese sa pApa zramaNaH iti ucAte 13 sa citta rajoyukta pAdau svapati sacittarajasyu bhasyA parIsovai sijjA vasati bhASA sana pramArjayati upAyayapaDilehenahIM pUjanahIM saMstArake anAyukta: atha asAvadhAnasaMdhArya : saMthArAnaviSe asAvadhAnaruDApaDaulehenahI upayogarAkhenahIM te pApa zramaNa kahIye 14 dugdha dadhipramukhAH vikatayaH dUdha dahi ityAdikavigai AhArayati abhIlA vAraM 2 AhAra kare vAraMvAra tapaH kammaNi * parata: tapaneviSe rati nahIM tapa na kare te pApathamaNa ucAta 15 astaM gacchatimayeM atha matAMtAi AhArayati abhaukSaNa' vAraMvAra jima vAraMvAra rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA A.saM.1.41 mA bhAga Page #497 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA ma.17 486 punaryaH parapASaDAn sevate iti parapASaNDasevakaH pareSu pASaNDeSu mRhauzayyAdi sukha dRSTvAtAn mevarta punaryogANaM gaNiko bhavati gaNAt gaNa ghaNmAsabhyantara eva saMkrAmatoti gANaM gaNiko'ta evadurbhU to durAcAratayAnindanIyaH ityarthaH sa pApa zramaNa ucAta 18 sayaGgehaM pariccajja paragahaM sivAvar3enimittaNa 8 yava vaharaI pAvasamaNettivaccaI 18 yaH punaH svayaM svakIyaM gRhaM dIkSAM gRhItvA pUrva ekantya vA parasya anyasya gRhastha sya raheparagrahe vyApriyate AhArArthI 4 san tat kAryANi kurute punaryAnimitta na zabhAzubha kathanena vyavaharati dravya arjayati atha vA gRhasthAdinimitta vyavaharati kraya vikrayAdika kurute * sa pApa zramaNa ityu cAte 18 savAI piNDajemeI nicchaI sAmudANiyaM gihinisijjaJca vAhei pAvasamaNetti buccaI 10 yaH punaH svannAti piNDa svakIya bandha bhirdatta AhAra bhukte rAgapiNDa bhukta ityarthaH punaryaH sAmudAyika samudAyebhavaM sAmudAyika rahAt gRhAt gTahItaM bhaicya na icchati navAcchati eDU pAvasamaNetti vuccaI 16 // Ayariya paribbAI parapAsaMDa sevae | gANaM gaNie dumbha e pAvasamaNetti vuccaI 17 // saya gehaM paribbajja paragahaM mivAbaDe / nimittaNaya vavaharaI pAvasamaNetti vuccaI 18 // sannADU piDaMjemeDU necchaI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM 2041 mA bhAga bhASA gurubhiH zivatastAneva pratizithati guruzaukhyAdidhAthakA sAhamI gurunesaukhade te pApazramaNa kahIi 16 prAcArya parityAgau AcAryane choDaune para darzana zAstre rataH sevAkArakaH paradarthananau sevAkara paradarzananaunAM zAstramaNe SaNmAsamadhye nava nava gaccha saMkrAmatichamAsamAMhinavAnavAgacchamAhipaise sa pApa OM zramaNaH iti ucAte 17 svakoyaM gRhaM parityajya ApaNa gharachAMDaune paragrahe piMDArthI san vyApyatekvatya karoti parAe ghare kAmakara AhAranimItte nimitta TrayAjanArtha karoti dravyopArjavAna artha nimittaprakAse sa pApathamaNa ityucAte 18 svajAtapiMDaM jomayati ApaNau jAtinAgharathako prahAralI Page #498 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA OM punaryo rahi niSadyA rahiNI niSidyArahasyasya rahegatvA patyakAdikaM vAhayati Arohati maJcamaccikApauTikAdiSu tiSTatItyarthaH sa pApa yamaNa 8 ucAte 20 eyArise paJcakusolasaMbuDe rUvaMdhara muNipavarANahiDime ayaMsiloe visamevagarahie naseiha neva paraM miloe 21 etAdRzo pa0178 rUpaM dharo muniveSadhArau sa iha asmin loke na tathA paraMmi parasmin lokepi na sa ehasthApi na bhavati sAdhurapi na bhavati ubhayatopi 447 8 bhraSTa ityarthaH sa kodRzaH paJca kuzIla saMvRtaH paJcacate kuzaulAzca paJca kuzaulAstahat asambRto'jitendriyaH atra prAkRtatvAdakAra lopa: athavA OM paJca kuyolaiH saMvRtaH sahitaH yAdRzAjinamate paJca kuzaulAstanmadhyavartI ityarthaH prosabIpAsasthI hoi kusaulotahevasa satto aha chandI8 viyaee avaMdaNijjAjiNamayammi 1 pApa zramaNopyavaM danIya eva puna: kodRzo muni pravarANAM pradhAna munImA madhye adhaH sthitaH sa pApa zramaNa etasmin sAmudANiyaM / gihinisajja'cavAhaMdU pAvasamaNetti baccaI 16 // eyArisapa'cakusaula saMvuDe rUbaMdhara muNipava rANahiTime ayaMsiloe visamevagarahie nasahaneva paratyaloe 20 // jevajjae eesayAo dose samuccae hoDU sAmudAyikiM bhikSAM na vAMchati tegharanI bhikSA na vAMcha ghaNA gharanI gRhaniSadyAM tUlikAdikAM sevate gRhasthAnApalyaMka zaurSapauDhi pramukhaseve upariyese sa pApathamaNa itiH ucAte 18 etAdRzAH paMcakuzIlAH pAvasthAdayaH veSamAvadhArikAH epAMca kusiliyApAsatyAdika vesamAtra tehanA dharaNahAra Usatro pAsatthora kusoloTha 4 saMsatto5 ahArUMdo eSAM ca muniveSadharAH munivarANAM adhastAirtI munivaramAhiM adhama bhUDA asmaun loke viSayeniMdyaevasyAt ihalokane viSa niMdakahuineva paralokegahito bhavati na tehane ihaloka siddhi na paraloke sihi 20 yaH varjayati etAn sadApi doSAn edoSane je rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM0 u041 mA bhAga 63 Page #499 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a017 488 sUtra bhASA loke viSanivagarhitaH viSamiva nindyaH viSavat tyAjyaityarthaH 21 jevajjae eesa sayA odo se sesubbae hoi muNINamajma ayaM siloe amiyaM vaSUie ArAhae logamiNa tahAparittibemi 21 yaH ee iti etAn doSAn sarvadA varjayet sa suvrataH suSTuvratAni yasya sa suvrataH mahojvala' vratadhArI sarva sujaunA' madhye etasmin loke amRta drava pUjito bhavet sarvamunInAM AdaraNIyaH syAt punaH suvrataH sAdhuH asmin loke tathA paratra parabhavepi zrArAdhakaH syAt 21 iti pApa zramaNauyaM 17 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha daupikAyAM upAdhyAya zrIlakSmI kIrttigaNi ziSya lakSmo vajJabhagaNi viracitAyAM pApa zramaNauyAkhya N saptadazamadhyayanaM sampUrNa // 17 // athASTadazaM adhyayanaM zrArabhyate // saptadaze'dhyayane pApa sthAnakanivAraNa' ukta' tatpApasthAnaM nivAraNa' saMyamato bhavati sa ca sa yamo hi bhogajayAt Rddha styA gAcca bhavati sa ca bhogatyAgaH saMyatarAjarSidRSTAntena aSTAdazAdhyayanena hRdayati iti saptadazASTA dazayoH sambandhaH kampillenayarerAyAudibalavAhaNe nAmeNa saJjaenAmabhigabvaM uvanimmae 1 kAmpilya nagare rAjA abhUt kodRzaH sa rAjA nAnA sa MyataH iti nAma prasiGghaiH punaH kIdRzaH udIrNa balavAhanaH udIrNa' udayaM prApta N balaM yeSAM tAni udIrNa balAni udIrNa balAni vAhanAni yasya sa muNauNamajjhe ayaMsiloe amayaMvapUI e ArAhae duhao logamiNaMttibemi // 21 pAvasamaNijjaM sammattaM // 17 kaMpillenayare rAyA udisa balavAhaNe / nAmeNa saMjaenAmaM migavaM uvaniggae 1 // hayANIe gayANIe rahANIe tahebaya / pAya koivarjesa sutrataH sadAcArobhavati munInAM madhye tiko sAdhU munIvarAM mAMhesadAcArahuveM tathAsminloke amRtamivayaH pUjitaH ihalokaneviSe amRtanI paripUjoi imalokaM paralokaMca zrArAhayati zrarAhai dUrI prakAra ihalokasAdheiti bravImitima2 1 iti sataramaH iti sataramadhyayanaMTavArthasya saMpUrNa 17 kaoNpiyarenagare rAjAkAMpila uraramya manohara ke udayaprAptaH balacaturaMga senAsahita udayaprAptahuoche caturaMgiNIsenAsahita nAmAsaMyatarAjAsaMyatasyenAme KRXXXKHORK kA A0saM0u rAya dhanapatasiMha bAhAdura va Page #500 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.18 488 udoNa balavAhanaH atha vA valaM caturaGga gajAkharaNyasubhaTa rUpaM vAhanaM sivikAvari pramukha balaM ca vAhanaM ca balavAhane udIrNa udayaM prApta balavAhane yasya sa udauma bala bAhanaH sa sa yato rAjA mRgavyA upanirgataH nagarAt AceTakaMgata: mRgavyA AceTaka ucAte 1 hayANaue gayANaue rahANI eta he vaya pAyatANaue mahayA savvo parivArie 2 punaH kIdRzaH saMyato nRpaH hayAnAM anauka tena hayAnaukena ghoTakaTakena tathA punargajAnaukena kuJja rakaTakena tathaiva rathAnaukena punarmahatA pracureNa pAdAtyanaukena sarvataH parivAritaH sarva parivArasahita: 2 yugma miyaM chubhittAhayagIka pijjANakesari bhaue santa mietastha vaheirasamucchie 3 sa sayato nRpohayegato'zvArUDhasta va kAMpilyAdyAnekezarinAmni pUrva mRgAn zidhApre rayitA akhena trAsakmiA tAn mRgAn badhyati kIdRzaH saMyatorasamUrcchitaH rasasteSA mAsvAdAnu bhavastatralolupaH kIdRzAn mRgAn bhautAn puna: kaudRzAn glAniM prAptAn 3 aha ttANIe mahayA savvo parivArie 2 // miecchabhittA hayago kaMpillajjANakesarIbhauesaMtemie tatyavahadUrasamu chie 3 // ahakesaraM miujjANe aNagAre tabodhaNe sabhAyamANasaMjutte dhammajmANaMjhiyAya 4 / apphova maMDavaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0. la 41mA bhAga rAjAcha mRgavyA AkheTake nirgataH pAheDAne nimitta nIsavIra hayavalaM hAtho'svakaTakaM gajavalaM hAthI kaTaka rathabalaM rathatathevacaH timavalI pAdAtanaukana pAyaka ghaNA mahatAsarvata: parivAritaH veSTotaH saMghaleparivAra bIvyoSako 2 mRgAn cobhayitvA azvArUDhaH mRgAnikSobha upajAve calAvaune ghoDeMcaDhyothako kAMpilyodyAne kesaranAni kAMpilyanagarane pAse kesarInAma udyAna vana paMDake bhautAn sanastAn magAn tatraudyAnatesaMyatI rAjAI bihAdyA mRgau rahA parahAdoDeke isyA mRgAne mArake rasane viSa mUrchita huothako 3 atha kezarinAmni udyAne have kesaraunAma udyAnane viSe aNagAra sAdhU bhagavaMta Page #501 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44 ....0 4 kesaraMmiujjANe aNagAretavodhaNe sajjhAyajmANasa jutte dhammajmANajimayAyaI 4 atha mRgAn bAsamAraNotpAdanAnantaraM kaisari udyAna anagAraH dharma dhyAna u TIkA AjJAvinayAdikaM dhyAyati dharmadhyAnaM cintayati kathambhUtonagArastapodhanaH tapaevadhanaM yasya sa tapodhanaH punaH kIdRzaH svAdhyAyadhyAnasaMyukta: 4 aSpAva 8 maMDavaM maujmAyaIjmaviyAsave tasmAgaemiepAsa' vahase bharAhive 5 apaphoDavamaMDavaMmi iti vRkSAdyAkIrNa : aphovaH sacAsau maNDapazca aphovamaNDapastamin * aphIvamaNDapamaNDapIhinAgavallIdrAkSAdibhirveSTita sthAne ityarthaH tasmin nikuna latAbeSTite sonagAraH apaphIvamaNDapasthito dhyAnadhyAyati dharmadhyAnaM cintayati kIdRzaH sonagAraH kSapitAzravaH kSapitA niruddA AzvavAyena sa kSapitAzravaH niruddhapApAgamanahAraH atra pUrvagAthA yAmapidhyAnaM dhyAyati maubhAyaDU viyAsave / tasmAgaemie pAsaMdaheise narAhiye 5 / aha AsagI rAyA khippa mAgammaso thiN| hae mieupAsittA aNagAraM tatthapAsaI 6 / aharAyA tatvasaMmaMtI aNagAro maNAho maeumaMdapunne Na rasagi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga bhASA tapodhana tapa tejadhanache jehane svAdhyAya dhyAnasa' yuktaH samAyadhyAnatiNe karI sahita dharmadhyAna dhyAvecha 4 aneka vRkSayukta maMDapa aneka vRkSa ekaThA hAche tohAMchAyAi sAdhu vaiThAche dhyAyatI dhammadhyAnaM dhammadhyAnadhyAicha sAdhakehavAI kSapitAzravaH Ayava sarvarudhyAche tasya pAkheM mRgAH AgatAH te maMDapane pAse mRga prAyoche vohatodADeke sanarAdhipaH vAdhitu mArayitu lagnaH te saMyatarAjA mRgane mAravA lAgI 5 athAnaMtaraM azvAruDho rAjAhave rAjA ghoDe caDhyothako kSiprazoghra Agatya tasmin maMDapasamApa utAvalI maMDapasamIpa Avaune hatAn sagAn dRSTvA mAno mRgapayoche te rAjAdekhIne aNagAraM tatra pazyati valautauhAM maMDapaneviSa yatIveThAdauThA 6 atha rAjA tava saMbhrAMta: bhautaH dekhaune sajA saMbhAtahIvauhanI ciMtiyati anagAro muniH Page #502 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8.TaukA . 4 ityukta punarapi yat ukta tat atyantAdarakhyApanArtha sa narAdhipa: saMyatI bhUpaH tasya dharmadhyAna parAyaNasya sAdhoH pAveM AgataM mRga hanti sma 5 aha pAsago rAyA khippamAgamma sotahiM haemieupAsittA aNagAraM tattha pAsaI 6 athAnantara avagato azvAruDha sa saMyatIrAjA tatra tasmin latA grahekSipra zIghra bhAgatyahataM mRgaM dRSTvA tatra anagAraM sAdhu pazyati 6 aharAyA tastha sambhanto aNagAra maNAhI maenao manda puskhaNaM rasagidde Na vitta NA 7 athAnantara tatra tasmin sthAne sa saMyato rAjA sambhrAnto muni darzanAhIta ityarthaH manasi evaM cintayatisma mayA manda puNyaM na nyuna bhAgye na anagAraH sAdhuranAhata alpena Ahato bhUt stokenaTalita ityarthaH mayA pApana ayaM sAdhurmArita evA bhUt ityarthaH kIdRzena mayA rasa gTaddhe na mAMsA khAdalolupena punaH kIdRzena mayA ghettuNA ghAtukena jIvahana na zaulena 7 AsaMvisajjaittANa apagArasma sonivI viNa eNaM vandae pAe bhagavaM itya me 8 khame 8 sa nRpaH anagArasya vinayena pAdau vaMdate kiM kRtvA avaM visajyaNa iti vAkyAlaMkAra ghoTakantyaktvA punaH sa nRpaH iti vakti he bhagavan itya iti atra mRga badhe mai parAdhaM kSamasva aparAmiti padaM adhyAhArya 8 ahamINaNa so bhayavaMaNagArakANamasmie rAyANaM na par3i mantei tIrAyA bhayo / rAya dhanapatasiMha bAdura kA prA0saM00 41 mA bhAga deNaghettuNA // AsaM visajjavRttANaM aNagArasma soniyo / viNaeNavaMdae pAe mayavaM ityamekhame 8||ahmaanne Nasobha bhASA manAka stokamAtra hataH rAjAmanamAhiM ciMtavecha imiemRgamAkhA mahIpaNi ghoDe mayAmaMda punyenamemaMdapunyane dhaNoI rasamrAI naghAtakena rasa mAMsane viSe gyale jIvanamAra chu . azva visajyaM tyaktA ghoDAthako utaraune anagArasya samIpa sa nRpaH Agatya te saMyatarAjAyatau nepAme prAvIne vinayena pAdau vaMdayati vinayakarI rAjAyatInApagavAMde hai bhagavana mamama aparAdha kSama sva bhagavan mAharI aparAdha khamI 8 pradhAnaMtaraM maunena yukta Page #503 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA pa018 atha rAjJA munezvaraNa vandanA katA tato nantaraM sa bhagavAn sAnAti zaya yuktI nagAraH sAdhumInena dhyAnaM pAvitaH san piNDasya padastha rUpastha rUpAtItA dika dhyAyan atha vA dharmadhyAnaM AdhitaH san rAjAnaM saMyata bhUpaM prati na nimaMtrayati na jalpayati tatastasmAtkAraNAt munerabhASaNat rAjA bhaya druto * bhayabhrAnto bhUt iti vakti ca 8 sanI ahamanauti bhayavaM vAharAhime kuI teeNa aNagAra DahajanarakoDie 10 kiM vakti tadAha rAjAmanasi evaM 8 jAnAtisma ayaM sAdhumAMnI cAMjJAtvA kiJcidirUpaM tvaritaM mA kuryAt tasmAt svakIyaM nRpatva sva nAma sahitaM avAdaut iti bhAvaH he bhagavan ahaM 8 saMyato rAjAsmi iti heto he bhagavan mevyAharamAcalyaya he svAmin bhavAdRzaH sAdhuH kruddhaH san tejasA tejI lezyAdinAnarakoTindahet tasmAt svAminA krodho na vidheya 10 amayaM patthi vA tujjha abhayadAyA bhavAhiya aNiJjIvalogaM mikiM hiM sAepasajjasi 11 tadA muni rAha he pArthiva he rAjan yavaM anngaarejmaannmsmie| rAyANaM napaDimaMteitorAyA bhayahue // saMjo ahamasmIti mayavaM vAharAhime / kuddhe teeNa aNagAre Dahajja narakoDIo 10 // abhayaM patvivAtujha abhayadAyA bhvaahiy| aNicca jIvaloga'mi san sa bhagavAn havete sAdhUmaunakarauveThAche aNagArI dhyAnamAthitaH sthitaH sAdhUdhyAMnadhyAyale dhyAnamAhiM varteke rAjAnanapratimaMtrayati tiNakAraNa rAjAne volAvyo nahIM tato rAjA bhayadrutabhayabhItojAtaH tivArarAjA bhayabhrAMta huzrI saMyatonAmA ahamasmi saMyatanAme rAjAu~chu aneronayau he bhagavan AlApaya mAMyAharamujhane volAvo mujhasthuvAtakarI kupitaH santajasA aNagArakopyAthako yatauteja karaunadahavara koTauH manuSyanaukoDine bAle 1* RSi lavAcaHabhayadAnaMbhopArthiva tubhya bhI rAjA tujhane abhayadAnake abhayadAtA bhavabhavAnapijimamatujhaneabhayadAnadaudhutimatsarvajIvane abhayadAnade anitya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM**41 mA bhAga bhASA Page #504 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA um .. 8 tubhya abhayaM bhayaM mA bhavatu vamapi abhaya dAtA bhavAhi iti bhava ca iti pAda pUraNe jIvAnAM abhayadAnaM dehi jauvAnAM hiMsAM mAkuru ityarthaH he rAjan anitye jauvaloke saMsAra kiM iti kimartha hiMsAyAM prasajjasi prakarSeNa sajjo bhavati jovalokasya anityatvetvamapi anityosi kimarthaM prANi badhaM karoSi ityarthaH 11 jayA sabbaM pariccajja gantabvamavasammate aNicca jIvalIgaMmi kiM rajjamipasajjasI 12 he rAjan yadA sarva antaH purAdikaM koSTAgAra bhaNDAgArAdika parityajyate tava paraloke gantavya vartate katha bhUtasya te avazasya paravazasya maraNa samaye jauvojAnAti na miyate paraM kiM karoti jIvaH paravazaH san svecchAMvinA eva jIvo miyate yadukta sabai jauvAvi icchanti jauvionamarijjo tena he nRpa tava sarva parityajyamarttavyamasti tadA anitye jovaloke anitye sasAra ki rAjye prasajjasi prasaGga karoSi evo bhavati 12 jIviyaM caiva rUvaJca vijja sampAyaJcaJcala jatthataM mumasaurAya piJcatyanA kiMhiMsAe pasajjasI 11 // jayAsavva pariccajja gatabva mavasammate / aNicca jIvaloga mi kiMrajjami pasanjasI 12 jIviyaMce barUvaMca vijjusaMpAyacaMvalaM jatyata mujmasaurAyaM paccatyaM nAbabujjhase 13 // dArANiya suyAceva mittAya taha jovaloke anitya ke jovalIka manuSya paNu kathaM hiMsayAMsajjau bhavasi kAMhiMsAne biSe AsaktathAiche 11 he rAjan yasmAt sarvaparityajyajiNe kAraNa saghaluchAMDone gaMtavya avasyate tayAte avasya paraloka jAvucha anitye jIvalokeeanitya jIvaloka manuSya paNu kiM rAjye prasajjasi aho rAjAsyu rAjyane viSe Asakta hanIle 12 he rAjan jIvitavyaM rUpaMca aho rAjAeAukhAna rUpa vidyutnapAta vacca'calaMbarttate vaujalaunIjhavatkArate sariSa caMcalake yatratvaM muhyase he rAjan hai rAjA eha jIvitavyane viSe tU mohapAmecha mUrdhAiI paralokArthatva na jAnAsi paralokArtha tukAi samajhatU nathau 13 rAya panapatasiMha bAhAdura kA pA0saM01.41 mA bhAga bhASA Page #505 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kA * babujAsi 13 rAjan jovitaM AyuH ca punaH rUpaM garorasya saundarya vidyusampAtacaJcala vartate vidyutaH sampAtalamaM tahat caJcalaM vartate he rAjana yatra yasmin AyuSi rUpe catva muhyase mohaM prApnoSi pre svArtha paralokArtha nAvabudhyase na jAnAsi 13 dArANi ya suyA ceva mittAyatahabandha vA jIvaM * tamaNa jobanti mayaM nANavayanti ya 14 he rAjan dArAH striyaH ca punaH sutAH AtmajAH punarmitrANi tathA bAndhavAH jJAtayo bhAna pramukhA ete sarvepi jIvantaM manuSya anujIvanti jIvato dhanavataH puruSasya pRSTe udara pUrti kurvanti tasya dravya bhuJjanti ityarthaH paraM taM puruSaM mRtana anuvrajanti mRtasya tasya puruSasya pRSTe kepina vrajantItyartha : tadA anyaha hAdika ki punaH sahayAsthatIti ataH kRtaghne Su Adaro na vidheyaH tasmAtparikarakorAgaH karttavyaH14 nauharanti muyaM puttApi yaraM paramakkhiyApi yarIvitahA putto bandha rAyAtavaM care 15 he rAjan putrAH mRta pitaraM nIharanti gRhAnniH kAsayanti kIdRzAH bNdhvaa| jIvaMta maNujIvaMti mayaMnANuvvayaMtiya 14 // nauharaMti mayaMputtA piyaraM prmkkhiyaa| piyarovi tahA putte baMdhUrAyaM tavaMcare 15 // toteNajjiedavvedAreya parirakkhie kaulatanna narArAyaM hahatuTTha malaM kiyA 16 // teNA svIyaHstro sutAH punaH putratimaH mautrANi tathA bAMdhavAH mitra tathA bhAI tadpArjitaM vittAyu pa bhogaM anugacchati jIvite jIvatAMthakA puThe lAge sevAkaremRtenAnugacchaMti sAI paNimUyApachI sAMthe koi najAI 14 niSkAzayaMti mRtaM putrAH pitAmare tivArI putra kahe vegokATho pitaraM paramadukkhitAH pitAne paramadUkvithakA pitaro'pi tathAputrAn niSkAsayati pitApaNi putrane kAThI mUpAne bAMdhavAH vaMdhUna bho rAjan tasmAttapazcara bhAi bhAIne kADhe tiNi kAraNa rAjA tapa kari 15 tatI maraNAnaMtaratenArjatenadravye Na tivAre pachI putra te tAta nI upAyo dravya dAreSu ca parikSiteSuH pane strIbhalI parirAkhau rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa.u. 41 mA bhAga bhASA Page #506 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a018 505 sUtra bhASA putrAH paramaduHkhitA: atyanta zokArditAH pitaropi janakA api tathA tena prakAreNa putrAn mRtAn niHkAzayanti evaM bAndhavAH bAndhavAn mRtAn niHkAmayanti tasmAt evaM jJAtvA he rAjan tapazcaret tapaH kuru ityartha: 15 tacatejjiedaba dAraya parirakkhie kaulaM tatra narArAyaM haTTa tuTTa malaM kiyA 16 tato niHsaraNAmantaraM te naiva pitrAdyarjitadhanena ca punardAreSu strISu he rAjan anye narAH krIDanti svAminimRte sati tasya dhane tasya strISu ca apara manuSyAH hRSTa tuSTa' yathAsyAttathA harSitAH santuSTAH santaH alaGkRtAH alaGkArayuktAH santaya kroDAM kurvanti kathaM bhUte dhane pariracite samasta prakAreNa caurAgni pramukhebhyaH racite yAvat sa jIvati tAvat dhanasya strINAJca racAM kurutaM mRte sati anya bhuvanti dhana strI pramukhAH padArthAstatraiva tiSThanti na ca sAthai samAyAnti korthaH barAkojanaH duHkhena dravya utpAdya yatna ena racati dArAn api jIvitavya mivaracati alaGkArairnavera' jayati tasmin mRte sati te naiva vittena tairevadArezca anya hRSTAH zarIre pulakAdimantaH tuSTA Antara prItibhAjIlaGgatA vibhUSitAH santoramante yataH IdRzau bhava sthitirasti tato he rAjan tapazcaret tapaH kuryAditi saMbaMdha H 16 teSA vijaM kayaM kamma suhaM vAja ivA duhaM kammuNAteNa sacchuto gacchaI uparaM bhavaM 17 tenApi maraNonma ukhena javena yat zubhaM karma atha vA'zubhaM karma kRtaM bhavet sukhaM dukkha vA upArjitaM syAt tena zubhAzubha lakSaNena karmaNA saMyuktaH san sa jIvaH paraM bhavaM gacchati etAvatA jIvasya sArthe anyat ki mapi nAyAti khopArjitaM zubhAzubha karma sAdhe samAgacchati 17 soUNa tastaso dhamma aNagAra amtie mahayA . vija kayaM kamma muhaMvAjadUvAduhaM / kamma, gAteNa saMjutto gacchaIo paraMbhavaM 17 // soUNa tamasodhamma' aNagArama hatau bho rAjan anya narAH krauDaMti bhujaMtite dravya ane stro tehane baujA puruSa bhogave ruSTAH tuSTA alaMkRtAH harSitaprAthakA saMtoSa meM bhalAMlUgA grahaNApahare 16 yenApi yatkRtaM karmajoye jove je karmakoSAMka zubhaM athavA azubhaM bhalu athavA bhuMDa kIrtaneva saMyuktaH tejakI sAthe gacchati paraMbhavaM 1 **XX*X*X*X*X*X****************************** rAya,dhanapatasiMha bAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga 1 Page #507 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 sambe yanibbevaM samAvabI narAhi vo 18 sa sabato rAjA mahayAiti mahAsamba ga nirveda samApanaH sambe gaya nivedaca sambaganirvedaM samma gomIkSAbhi8 pa0184 lASaH nivedaH saMsArAduhignatA sa rAjA ubhaya' prAptaH ityarthaH ki kRtvA tasya anagArasya sAdhIH panti ke samIpe dharma zrutvA 18 sacco cau rajja nikvantojiNasAsaNe gahabhAlismabhagavo aNagArasma antie 18 saMbato rAjA gardabhAli nAmro'nagArasya antika samIpe jinazAsanevItarAga dharme niHkrAntaH samAgataH saMsArAi hAcani sataH jainI daucAmAthita: ki kRtvA rAjyantyaktvA 18 cicArajja' pavvaio khattitrI paribhAsaI jahAtidausaI rUvaM pasanna te mahAmaNo 2. pratra vRha saMpradAyo ayamasti sa sa yatarAjarSirgardabhAlinAmAcAryasya ziSyojAtaH pazcAhautArthoMjAtaH samasta sAdhvAcAravi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM0.41 mA bhAga sUtra aNtie| mahayA saMvega nivvayaM samAvanno narAhivo 18 // saMjao caDUorajjaM nikkhato jiNasAsaNe / gahabhAlimma bhagavo aNagArasma aMtie 16 // ciccArajjaMpabvaDUe khattie pribhaasii| jahAte dosaIruvaM pasannate tahAmaNo 20 jIvaH te jova paralokane vauSe jAi 17 zrutvA tasya sAdhoH vacanaM gaI bhilla AcAryanA vacana sAMbhalaunaaNagArasya samIpatayataupAme dharma sAMbhalaunamahatAM saMvegena nirvedaMbhavodignanA mokSecchA dhaNIsa vega Upano sasArathau Ubhago rUpaM samApanna: saprAptaH narAdhipaH mokSanI icchAhaI rAjAne 18.saMyatI rAjA rAjya tyaktA saMyatIrAjA rAjyakoDoneni:krAMntaH cAritraprapatraH jinazAsane cAritralaudhI jinazAsananaviSa gaI bhAli bhagavaMta: gaIbhAli bhagavaMtane anagArasya samIpe sAdhU samope 18 tvaklAdezAdikAM pravajyAMca yahovA kiMcitnagaregataH taba kSatriyaH surabhavAt manuSya bhave samAgatya saca pUrva bhavasmRtvA pratrajita: sa RSiH saMyatasya militaH tatasvarUpamAhaH yathA na ca dRzyate rUpaM vikArarahitaM catriya rAjaRSi saMyatIne pUche the jehavutAharu rUpadIseke bhASA Page #508 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA REXKX cAradaco gurorAdezena ekAko viharan ekasmin grAme ekadA samAgatoti tava grAme kSatriyarAjavibhilita: sa kSatriya sAdhuH saMyata muni pratibhASate vadati paraM sa kSatriya muniH kozosti sahi pUrvajanmani vaimAnika AsIt tatazcAtvA ekasmin kSatriya kule samutpannaH tatra kutazcittathA vidhanimitta darzanAdutpanna jAti smRtistattaH samutpatra vairAgyo rAjyantyaktA pravrajitaH sakSatriyarAjarSira nirdiSTanAmAcatriya jAti viziSTatvAt catriya munirjAti * sma ti jJAnavAn sa sa yataM muniM dRSTvA paribhASate sayatasya jJAnaparIkSA kattu sayata muni mitya dhAhAraH ki pari bhASate tadAha hai sAdhI yathA yena prakAreNa te tava rUpaM bAhyAkAra' dRzyate tathA tena prakAreNa tava manaH prasannaM vikAra rahitaM vartate anta: kAluSyaM hi evaM prasannatA'sambhavAt 20 puna: ki' paribhASate ityAha ki nAme ki gutte kasmaTThA eva mAhaNa kahaM paDiyarasau bur3e kaha' vizoetti buccasi 21 he sAdhA tava ki nAma tava ki gotra punakasmadvAe iti kasmai arthAya vA tvaM mAhanaH prabajitosi he sAdhI va buddhAn katha prati carasi tva prAcAryAn kena prakAreNa mevame punaH sAdhItva * kathaM vinauta itya cyase ahaM tvAM pRcchAmi 21 saJjo nAma nAmaNa sahA gutte Na goyamI gahabhAlI mamA yariyA vijAcaraNa pAragAH 22 atha kSatriya & sAdhoH praznAnaMtara saMyata sAdhu ruvAca he sAdhI ahaM sayata iti nAmrA abhidhAnana nAma prasiddo'sti tathA punarahaM gotraNa gautamIsti kama prAcAryA kiMnAme kiMgutte kasmaTThAevamAhaNa / kahapaDiya rasaubaI kahaM viNIetti baccasi 21 // saMjao nAmanAmeNaM tahA ne vikArarahitaM manaH vartate tehayotAharI vikArarahita manavata ke 20 kinAmA kiMgotra: tAharu' nAmasyu cha tArugovasya cha kasa arthAyamA pANI muniHjAtaH tu kisye artha jatauhIrakathaMkena prakAreNa praticarasau vuI AcAryAdikano sevAkimakara kathaM vinauta: ityu cAte kauNaprakAri dInIMta kahII 21 saMyataH prAhaH ahaMnAnAH sayataH sa yatI kahecha saMyatImAharonAma tathAgotreNa gottama gotamagotra gaI bhAlinAmAnI mama prAcAryAH rAya panapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga Page #509 -------------------------------------------------------------------------- ________________ guruvogardabhAlinAmaH kohayA mama guravaH vidyAcaraNa pAragAH vidyA ca caraNa'ca vidyAcaraNa tayoH pAragAH vidyAcaraNa pAragA: vidyAH zutajJAna caraNaM cAritra tayoH pAragAminaH ayaM pAyayaH ahaMtaigardabhAli nAmAcArya jIvadhAtAntrivartita stanivRttI muktiphalaM raktazca tatastadartha mAhanIsmi yathA tadupadezaM gurun praticarAmi tadupadeza mevanAca vinItosmi itibhAva: atha tahaNa bahumAnato'pRSTApi kSatriyamunirAha 22 kiriyaM prakiriyaM 2 vinayaM 3 anANaJca 4 mahAmuNI eehi cauhiMThANehiM meyave kiMpa bhAsai 23 hai saMyata mahAmune ete caturbhiH sthAna mithyAtvAdhAra bhUtatamihattA meyavAH kiM prabhASate meyaM jIvAdibastujAnaMtIti meyanAH padArthanAH kutIrthAvAdinaH kumitaM prajalpanta etAvatA etecaturbhi hetubhirmiSyAvinaH sarvatri SaSThAttara trizatabhedAH pApaNDino yathAvasthita tatva ajJAnAnA yathA tathA pralApinaH santitatvayA jJAtavyAH tAnikAni catvAristhAnAni kriyA gottaNa goyamI gaddabhAlI mamAyariyAvijjA caraNa pAragA 22 // kiriyaM 2 akiriyaM 2 viNayaM 3 annAeMca mahA maNI eehiM cauhiMThANe hiMmeyanne kipbhaasii23|| pAukare buI nAyae prinivvue| vijjAcaraNa saMpanne saccesacca 8 gaI bhAlinAmeM AcArya mAharo guruke vidyAcAritrapAragAminaH vidyAane cAritnapAragAmIche 22 atha apraSTopi kSatrIbAha kriyAvAdI 1 prakri yAvAdau 2 vinayavAdI 3 ajJAnavAdI 4 punaH mahAmune etaiH caturbhisAnaiH tatvavettA ecihu sthAnake je mukti kahe te jhUTha mRSAvAda bole kusmitaH bhAtha te mithyAbhASiyetyarthaH 23 iti prAdurakArSIt prakaTaukata jAta tatvaH san tatvanaijANe zrImahAvIra imakahyo jJAtakaH mokSagataH jAtakulanI UpanImokSagayo tathA vidyAcaraNAbhyAM saMpannaH sahitaH vidyA anecAritra tirakarIsahita jJAnake satyavIle satya parAkramaH sAMcauke jahane parAkrama 24 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.sa..41 mA bhAga bhASA Page #510 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA 500 jauvAdisattArUpA 1 pazcAt akriyAjovAdipadArthAnAM akriyAnAstitvarUpAH 2 vinayaM sarvebhyo namaskAra karaNaM 3 ajJAnaM sarveSAM padArthAnAM bhavya 4 etehi ekAntavAditvena mithAvinojJeyAH kumitabhASaNaMhieteSAM vicArasya asahatvAt yatohi sarvathA sarvatra sattAyAH satvAt sarvatrajIvaH syAt ajI vepi jIva buddhiH syAt 1 punarnAstitve AtmanI nAstitve'sya pramANabAdhitatvAt ca jauvAjIvayo rubhayorapi sAdRzyaM nAstitva' syAt 2 sarvatra vinaye kriyamANe nirguNe vinayasya azubhaphalalAt vinayopisthAne eva tataH phaladaH tasmAt ekAnta vinayopi na zreSTaH 3 ajJAnaM hi muktisAdhane kAraNaM nAstiH mukta ni syai vakAraNatvAt heyopAdeya padArtha yorapi jJAnenaiva sAdhyatvAt jJAnaM vinAhitaMapi na jAnAti tasmAt ajJAnamapi na zreSTa 4 tasmAt kriyAvAdinaH 1 akriyAvAdinaH 2 vinayavAdinaH 3 ajJAnavAdinaH 4 sarvepyete ekAntavAdinI mithyAvinaH kutaurthinaH kumitabhASiNoja yAH eteSAM pASaNDinAM sarvebhedAH 36 3 viSaSThAttaratrizatI pramitAbhavanti tatra kriyAvAdinAM 180 akriyAvAdinA 84 vinayavAdinA 32 ajJAnavA dinAM 67 kutsitabhASitaM hi nacai tat svAbhiprAyeNa kiMtu bhagavaddacasA eteSAM kutsitabhASitva tadAha 13 iipAu karabuddhe nAyae parinie vijjA caraNa saMpane sacce saJca parikkame 24 ityete kriyavAdinaH kutsitaM prabhASanta ityevaM rUpaM vacanaM buDIjJAtatatvojJApakaH zrImahAvIraH prAdu 2 karot prakaTI cakAra kaudRzojJAtakaH parini taH kaSAyA bhAvAt parisamantAtsautI bhUtaH punaH kIdRzIjJAtakaH vidyAcaraNasaMpannaH bidyAzabdena kSAyakottamajJAnaM caraNaM yathAkhyAta cAritra tAbhyAM saMpannaH sahitaH punaH kauzaH satyavacanavAdI punaH kIdRzaH satyaparAkamaH satyavauryasahita: 24 teSAM phalamAha paDati parakkame 24 // paDaMti naraeghore jenarA pAvakAriNo dibbaMca gayaM gacchati caritA dhammamAriyaM 25 // mAyA buDya pataMti narake ghore par3e ghoranarakane viSa ye narAH pApakAriNaH je manuSya pApanAkaraNahArake divya pradhAnagati gacchati devatA saMvadhinI gatine vidhe rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM0 u041 mA bhAga Page #511 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 510 sva bhASA ******** naraevore jenarA pAvakAriNo divvaM ca gaigacchanti carittA dhammamAriyaM 25 punaH catriya munirvadapti he mahAmune ye pApakAriNonarAH pApaM asA paNaM kurvantoti ityevaM zaulAH pApakAriNo ye narA bhavanti te narAH ghore bhoSaNe narakepataMti ca punadharmaM satprarUpaNArUpavarittA zrArAdhya divya divaH sambandhinIM uttamAMgatiM gacchanti kathaMbhUtaM dharmma AriyaM zrayaM vItarAgokta' ityarthaM atrapApaM asatyavacanaM jJeyaM dharmaM satyavacanaM jJeyaM evaMjJAtvA bhosaMyata bhavatA satyaprarUpaNApareNaiva bhAvya mityarthaH 25 kathamapi pApakAriNa ityAha mAyA vuIyameyaMtu musAbhAsA niratthiyA saMjamamANovi ahaM vasAmi iri yAmiya 26 etatkriyA'kiyA vijaya ajJAnavAdinAM mAyokta mAyayA kapaTena ukta' mAyokta zAyyokta' jJeyaM ete sarvepi kapaTena mRSAbhASanta ityarthaH eteSAM kriyAvAdinAntu tasmAtkAraNAt mRSAbhASAM asatyAbhASA nirarthakA satyArartha rahitA api nizcayena tenaivakAraNena he sAdho saMyacchan pApAt niva rttitaH san teSAM pASaNDinAM asatprarUpaNAto nivarttitaH san ahaM vasAmi niravadyopAzrayAdau tiSTAmi atrAhaM pASaNDinAM vAkyarUpapApAt nivRttaH tiSThAmi ityukta N tat tasya sthirokaraNArthaM yathAhaM asatprarUpaNAt nivRttastathA tvayApi nivarttitavyamityarthaH yataH sAdhuH svayaM sAdhumArgesthitaH aparaM api sAdhumArge sthApayati ca punaH he sAdho ahaM iriyAmi dUre IryayA gacchAmi gaucaryAdI bhramAmi 26 savve te bedrayAmajyaM micchAdiThI aNAriyA meyaMtu musA bhAsA niratthiyA / saMjamamANovi ahaM vasAmi iriyAmiya // 26 // savvete veDyA majma micchadiTThI jAye kRtvA Aryadhammai uttama pradhAna dhamma karone 25 vacana metat kriyA vAdinAM evacana kriyAvAdInu mithyAvAdIbole mRSA bhASA nirarthakAH prayo janA emphuThIbhASA nirarthaka tebhyo nivarttamAnohate kriyAvAdauthako alagorahyohatu jhuTathakoni varte tye chato vasAmi upAzraye iriyAmivicarAmi upAzrayamAMhirahu 'ku' vicaru ku 26 te sarve kriyAvAdauno mamaviditAH yathA amIM catriya sAdhu kahe saMyataune ekriyAvAdI sarvame jANyAke mithyA ********X*XX**X**X**X**X*XX*X*XX*X*XX**XX*XX*X** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0 u0 41 mAga Page #512 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * vijamANa pareloe sabba' jANAmi appayaM17 he sAdho te sarvapi kiyA akiyA vinayA jJAnavAdinaH catvAropi pANDinI mayA viditAjJAtAH etacatvA cha TIkA pra.18 ropi mithyA dRSTayo mithyAdarzana yuktAH puna rete catvAropi anAryAH anAryakarma kartAraH samyag mArga vilumpakAH mayA eteyA dRzAH santi tAdRzA jJAtAH 511 punarhe mune paraloka vidyamAne samyaka prakAreNa apyahaM AtmAnaM svastha parasya ca jAnAmi AtmApara lokAt AgataH tatohaM para loka' prAmAnaM ca samyaka jAnAmi te kutothi nopi samyaka jJAtAstena kutaurthinAM saGga na karomi kathaM jAnAmautyAha ahamAsi mahApANeju dama varisa sovamI jAsApAlI * mahApAlo divvAvari sa sabhovamA 18 he mane aha mahAprANe vimAne paJcamai brahma loke deva AsaM kathaM bhUtaH ahaM dyuti mAn dyu ti vidyate yasya sadyati mAn tejasvI punaH kathaM bhUtoha varSazatopamaH varSazata jIvinaH puruSasyo pamAyasthA sauvarSa yatopamaH ko yathA iha varSa zatajIvI idAnI paripUrNAyu mnnaariyaa| vijjamANe pareloe / samma jANAmi appayaM // 27 // aha mAsi mahApANe juimaM varisa sovame | ... jA sA pAlI mahApAlI divvA varisa soSamA 28 // secue vaMbhaloyAo mANusmaM bhava maago| apaNoya dRSTayo anAryAH mithyAtvo anAryate pura sa paraloka nathI jANa jIvasahajeDU paidAhIyale vidyAmAne paraloke paraloka vidyamAnake samyak AtmAnaM jAnAmi prAmAnepaNibhaloparijANucha 27 ahaM vabhUva brahma devalokehu brahma devalokaneviSahuo dyutimAn varSazatIpamai mahAMkAMtinIdhI barSasonI upamAi yA sApajyopamAH patyopamaH sAgaropamAdi mahApAlo sAgaropamaH devasaMbaMdhino varSazatopamA devatA saMbaMdhinI sovarasanI upamA 28 cya to brahmalokAt vadya devalokayo ca vIne mAnuSya' bhavamAgataH manuSyane bhaviAyo AtmAnaya paraSAM pApaNI ane bIjAnI AyurjAnAmi yathA bhavati tathA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0. 41mA bhAga bhASA Page #513 -------------------------------------------------------------------------- ________________ : rucyate tathAI tatra vimAne paripUrNA yurabhUvaM tatra ca yA pAli mahApAlizca sAdivyA sthiti meM abhUt iti zeSaH pAli zabdasya kortha : pAliriva pAli 1 TIkA rjIvita jala dhAraNAt pAli zabda na bhava sthitiH kathyate sA ceha palyopama pramANA mahApAlI sAgarIpama pramANasthiti kathyate divi bhavAdivyAdeva bhava sambandhino sthitirityarthaH kaya bhatApAlimahApAlizca varSasatopamA varSa yataiH kezodArahetu bhirupamauyate yA sA varSazatopamAdividhApidivyA bhavasthiti statrAsti paraM me mahApAlodivyA bhavasthiti rAsauditi AmAyaH dazasAgarAyurahamAsamityarthaH18 secutrI babhalogAo mANusmaM bhavamAgabhI appaNIyapare sica AujANe jahAtahA18 se iti soha' ityadhyAhAraH sohaM brahmalokAtpaJca madevalokAt cuAta: san mAnuSyaM bhavaM narasambandhi janmasamAgata: AmanaH ca punaH pareSAM ca yathA tathA AyurjIvita varttate tathA jAnAmi yasya mAnavasya yena prakAraNa Ayurasti tasya tena prakAraNa sarva jAnAmi paraM viparItaM na jAnAmi satya jAnAmi 18 nANAruIca kundantu parivajje jasaJjae aNaTThAjeya savvaTThA ii vijjAmaNa saJcare 30 he mune saMyata: sAdhunAnAruci kiyA vAdyAdi mata viSayamabhilASa parivarjayet ca punaH chandaH svamati kalpitAbhi prAyaM nAnAvidhaM parivarjayet ca punarye anarthAH anartha * he tavoye sarvArthAH ayeSa hi sAdayo gamya tvAttAn parivarjayediti sambandhaH ityevaM rUpAM vidyAM samyagjJAna rUpAM anulakSI kRtva saJcare * sva saMyamA dhvaniyAyAH ahamapi iti vidyAM jJAnaM jJAtvA aGgovatya saMyama mArgeyA mauti tvayApi tathaiva saMcaritavya miti hAIm 30 parIsiMca AujANe jahA tahA // 26 // nANAruDU'ca chadaMca parivajja jja sNje| agaTThA jeya savvatyA / idra 2 jimaghAukhu chetima jANacha' 28 kSatriya muniruvAcaH punaH nAnArucya ca parataurthikAnAM abhilASa abhiprAya parivarjayet svecchApaNa' sAdhubale anartha bhASA hetuvAt ye ca hiMsAdayaH anarthanAM kAraNa ke ityeva rUpAvidyAH parityajyaH anucaret sAdhuH te sarvachADIne tapakaru'chu' ahosaMyatasAdhu 3. nirvata hai rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga Page #514 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA 513 paDikamAmi pasiNArA paramantehi vA puNo aho uDio ahorAyam ii vijjAtavaMcara 31 punaH svAcAra' vali he mune ahaM pasiNANam iti prAkkatatvAt vibhaktivyatyaya: prazna bhyaH ebhAzabha sUcakAGgaSTAdi pRcchAbhyaH prati kramAmi parAGmu khobhavAmi vA athavA punaH paramantrebhyaH pratikramAmi pratinivaH parasya gTahasyasya mantrANi kAryAlocanAni tebhyaH paramantrebhyaH ebhyaH sarvebhyaH parAGmukhIbhavAmi aho iti Azcarye ahorAtram utthitaH dharma pratyu dyutaH kazcideva mahAtmA evambidhaH syAt iti vidvAn iti jAnan tapazcaraH natu prazcamantrAdikaJcare 31 jaM ca me puccasokAle samaMsuddhe Na ceyasA tAipAukara bur3e ta' nANaM jiNasAsaNe 22 atha saMyatamuninA pRSTa va AyuH kathaM jAnAsi tadA punaH kSatriyamunirAha he saMyata tva' mAM kAle iti kAlaviSayam AyurviSayaM jJAna pRcchasi kIdRza stva samyak zuddena nirmalena citte na upalacita: tAM iti vijjA maNu saMcaraM / 30 paDikkamAmi pasiNANaM paramaMtehiM vA punno| aho uTThie aho rAyaM dUdU vijjA tavaM care 31 // jaMca me pucchasI kAle / samma mudde Na ceysaa| tADU pAu kare buddhe / taM nANa jiNasAsaNe // 32 // rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA-saM01051 mA bhAga bhASA prasne bhyaH vivaza' praznathako nivatyoM koine prazna kaI nahI maMtra bhyaH gRhakAryAlocebhyaH ehasthAnA pAlIcatehathako nivalchu aho iti visa ye OM utthitaH phalyodhako sAvadhAnahaothako ahorAtra' iti vidyA tapapaJcaret rAvidina vidyA'natapasamAcaru cha karaMchu 31 bhI saMyataH yacA pracchasi caciyarAja RSikahache saMjatIne jetU pUchecha AukhAnujJAna samyakazana cetasA manasA zuddhabhale manikarIne tatta prAduH kRtavAn prakaTitavAn buddha tIrtha' kara jauko jJAna tIrtha kara pragaTakaudhAra tata jJAna jinazAsane vartate tezAnajina sAsananaviSele 22 sadanuSTAna ruci kuryAtIraH dhIra bIrapuruSa bhalo Page #515 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 514 u TaukA & sUtratvAt tat jJAna buddhaH zrImahAvIraH athavA buddhaH zruta jJAnavAn prAdurakarot punastatvajJAnaM thojina zAsanejAnIhi na aparamin kutrApi darzana'sti pa018 8 tatohaM tatra sthitaH tat prasAdAt buddo'smi iti bhAva: 32 kiriyaJcaroedhaurI akiriyaM parivajjae dihIe didi sampabe dhamma carama Tuccaram 33 dhIraH akSobhyaH kriyAM jauvastha vidyamAna tAM jIvasattA rocayati svayaM svasmai abhilaSayaMti tathA parasmai api abhilaSayatItyarthaH athavA kri yAM samyak anuSTAna rUpAM pratikramaNa pranilekhanArUpAM mokSamArga sAdhanabhUtAM jJAnasahitAM kriyAM rocayati punaH akriyAM jIvasya nAsti tvaM jIve jIvasya avidyamAnatA parivarjayet athavA akriyAM mithyAtvibhiH kalpitA kaSTakri yAm ajJAnakriyAM parityajet punarbIraH pumAn dRSTayA samyak darzanAtmikayA dRSTi sempanI bhavati dRSTiH samyag jJAnAtmikA buddhi stayA sampanna: sahito dRSTisampannaH samyak darzanena samyak jJAna sahita ityarthaH tasmAttvamapi samyagdarzana jJAna sahitaH san suduzcara' katu mazakya dharmaJcAritra dharmaJcara aGgIkuru 33 eyaM puskhapayaM socA atyadhammovasIhiyaM bharahI vibhArahaM vAsa ciccA kAmAi pabbaie 34 atha kSatriyamuniH saMyatamuni prati mahApuruSANAM dharmamArga pravartitAnAM dRSTAM tena dRDhIkaroti he mune bharatIpi bharatanAmA cakrApi bhArata bhArataM kSetra SaTSaMDahi tyaktvA punaH kAmAn kAmabhogAn tyaktvA pravajito dIkSAM prapannaH ityarthaH kiM kRtvA etat pUrvokta puNya pada zrutvA puNTa ca tatpadacca puNyapada puNyaM pavitra arthAt ni:kalaGka nirdUSaNam athavA puNyaM puNyahetubhUtam etAdRza padaM padyate jJAyate artho'neneti padaM sUtra jinoktamAgama sUtra kiriyaMca royae dhiire| akiriyaM privjje| diTThIe diTTi saMpanne / dhamma carama duccr|| 33 // eyaM punna payaM bhASA kriyA Upari rucikara rucakara akrauyA~ parivarjayet bhuDI kriyAnavaNe dRSTvA samyak darzanena saMpannaH sahitaH samyak darzana samyakta tiNakarI sahita OMdharma cAritra dharma mevesu duSkara duSkara je cAritradharmacha te sevekari 33 agha mayatena kSatriyena pRSTaH kathaM va atha pUrva munInAM dRSTAMtAni kathayatI rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA A.saM.u.41 mAga Page #516 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a. 18 515 sUtra bhASA ********* ***** kriyAvAdyAdi nAnAruci varjana niveda zabdasucanA lacaNa' tat zravaNaviSayAkRtya athavA pUrNa pada pUrNapada sampUrNa jJAna' padazabdena jJAnamadhya cAte kaudRma N puNyapadam artha dharmopazobhitam ayete prAyate iti artha: svargApavarga prAptikAraNabhUtaH arthayaM dharmaca arthadharmo tAbhyAm upazobhitam artha dharmApa zobhitam etAdRza' jinokta' siddAntam artha dharmasahita zrutvA yadi bharatathaka ghara sampUrNa bharata kSetra SaTkhaNDa rummrAjyanyakkA docAM jagrAha tadA tvayA pyasmin jinoktAgame calitavya' mahAjano yenagataH sa panthA ityuktatvAt sa kala nRpeSu RSabhaM putro bharato mukhya stenAyaM mArgaH samAdhiH yAtra bharata cakriNaH kathA ayodhyAM nagaryA zrariSabhadeva putraH pUrvabhavakRta munijana vaiyAvRtyati cakibhogaH prathamaca ko bharatanAmAsti tasya navanidhAnAnAM caturdazaratnAnAM dvAtriMzat sahazra narapatInAM dvisaptati sahazra puravarANAM SaNa vati koTigrAmANAM caturazIti sahazra hayagayarathAnAM SaT ru graha bharatasya aizvarya kurvataH svasa'pattyAnusAreNa sAdharmika vAtsalya' kurvataH svayaM kAritASTApadaziraH sa sthita caturmukha yojanAyAmajinAyatanamadhya sthApitamija 2 vapu pramANo peta zrauRSabhAdi caturviMzati jina pratimAbandadArtha' na' samAcarataH zrIbharata cakiNaH paJcapUrvakacANyati kAntAni anyadA mahAvibhUtvA urttitadehaH sarvAlaGkAravibhUSitaH sabharata cakkI Adarza bhuvanegataH tatra svadeha' pracyamANasya aGgulIya kampatitaM tacca tena na jJAtaM AdarzamitI va deha paravAna patitAmudrikAkhakarAGga ulo azobhamAnAM dRSTA tato dvitIyAM gulItopi mudrikA'panItA sApya zobhamAnAdRSTA tataH kumAtsarvAGgAbharaNAni uttAritAni sovA / atya dhammo vasohiyaM / bharahovi bhAraha vAsaM / ciccA kAmAi pavvaie // 34 // sagarovi sAgaraM taM / etatpundharpadaM vA punyanu' pada sAMbhalaune AyurjAnAsi iti pRSTa catriyAha ko pada arthadharmAbhyAM upazobhitaM artha ane dharmati karo sahita bharatopi cakravartI bhAratavarSa bharata cakravartti' bharatakhevane choDone tyakkA kAmAtha doai prapatraH valau kAmabhoga choDaune dIvAlIdhI 34 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM00 41 mI bhAga Page #517 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA pa016 * tadA snagarIraM atIvAbhIbhamAnA nirauca savegamApanasako evaM citi ' prahasa: pahI pAgantuko revedaMbarIraM yobhate na khabhAvasadara papica etaccharIra saGgana sundaramapi vastu vinazyati ukta ca mAtra asaNaM pANaM vivi khAi mamA imaM saraurasAmAvabaM sambaMpi asuI bhave. 1 varaM vatthaM varaM puSpaM varaM gandha vilevaNaM vizammae sarIreNa varaMsayaNamAsaya 2 nihAya sambarogAcaM kayagdhathira imaM pacAsahabhUmamayaM athavaparikammaraNa 3 tata etaccharau raktate sarvathAna yukta anekapApa karmakararIna manuSya jAmahAraya yata una lohAyanAvacaladhaubhinatti sadrAya vaiDUryamaci dRzati sa candanaM zoSati bhasma rAmeomAnuSatva nayatIndriyArthe / ityAdikaM ciMtayataH tasya bharatasya prAtabhAvacAritrasya pravAmAnazbhAdhya vasAyasya capaka yaugi prapajasya kevala jJAna mutpanna zakasvavasamAyAtaH kathayati ca dravyaliGga prapadyasva yena dIkSA utsavaM karomi tato bharatakevali nAstramasta kepazcamauSTiko loca kRtaH zAsana * devatayA cara joharaNopa karaNAni dattAni dazasahasvarAjabhiH sama prabajito bharataH zeSa cakiNastu sahazra parivAraNa pravrajitAH tataH zakeNa vandito sau grAmAkaranagareSabhraman bhavya satvAn pratibodhayan ekapUrvalaca yAvat kevala paryAyaM pAlayitvA parinihataH tatpaca yoga AdityayamAnupAbhiSikta: iti bharata dRSTAMtaH 34 punastadeva mahApuruSa dRSTAMtena draDhayati sagarovisAgaraM taM bharahavAsavarAhivo isariyaM kevalaM hicA dayA parinibbuo351 hai muce sagaropi sagaranA mAnarAdhipopi dayayAsa yamena parinihataH karmabhyomuktaH patra narAdhipa zabdana api zabdAt dvitIyazcakuvaLadhikArAt anu topi. cakra prava sTahyate kiM karavA bharata varSa bharatakSetra arthAt bharatakSetra rAjyantyaktA punaH kevalaM paripUrNa ekachatra rUpaM aizvarya hitvAtyaktA kIdRzaM bharata 4 varSa sAgarAM taM samudrAnta sahitaM cuhimavat parvataM yAvat vistIrNa bharatakSetra rAjyamityarthaH atra sagara cakra vartidRSTAntaH tathAhi ayodhyAyAM nagayoM *yAkakulodbhavojitazatra nRposti tasya bhAryAvijayAnAntrI asti sumitranAmAjita patra, sahIdaroyuvarAjAvartate tasya yazomatI nAnI bhAryAsti rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA.saM.1.41 mA bhAga Page #518 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA pa.18 * jaha, kumAro'vadat anyaH kazcidaSTApada sadRzaH parvatosti yatre dRzamanya caitya' kArayAmaH cata saSa dicha puruSAstahaveSaNAya preSitAsta sarvatra parijhamya samAyAtAH UcuH svAmina ITTayaH parvataH kvApi nAsti janAbhaNitaM yadyevaM vayaM kumma etasyaiva rakSAM yatotrakSetra kAla krameNa lubdhAH sarve narAH bhavi thanti abhinavakAraNAt pUrvavata paripAlanaM zreyaH taccadaNDaratna gRhItvA samantoSTApadapArtheSu jaGga pramukhAH sarve pi kumArAH khAtu lagnAH tacca daNDa ratna yojana sahasra bhitvA prApta nAgavaneSu tena tAni bhinnAni dRSTvA nAga kumArAH zaraNamaveSayantI gatA nAgarA jajvalana prabhasamIpe kathitaH sva bhavana vidAraNa: vRttAntaH sopi sambhrAnta utthito'vadhinA jJAtvA krodhoDaraH samAgataH sagarasata samIpaM bhaNitavAMzca bhobho kiM bhavadbhirdaNDaranena pRthvauvidArya asmadbhavanopadravaH kRtaH avicArya bhavadbhiretalka taM yata ukta appavahAe nUNaM hoi balaM uttaNANa bhuvaNa miNiyapakkhu baleNaJciya paDeipayaGgIpaIvaMmi 1 tato nAgarAjopazamananimitta jahu nAbhaNitaM bho nAgarAja kuruprasAda upasaMhara kodha sambharaM kSamasvAsmadaparAdharmakanacya smAbhirbhavatA mupadravanimitta etatka taM kiM tu aSTApadacaityarakSArtha meSA parikhA katA na punarevaM kariSyAvaH tata upazAntakopIjvalana prabhaH svasthAnaM gataH jahu kumAraNa bhrAtRNAM pura evaM bhaNitaM eSA parikhAdurlakyApi jala virahitAnasobhate tata imAM naureNapUrayAmaH daNDarave na gaGgAM bhitvA janAjalamAnItaM bhRtA parikhAtajjala nAgabhavaneSu prApta jala pravAha santrastaM nAganAginau prakaraM itastataH praNazyantaM prekSya pradattAvadhi jJAnopayoga: kopAnalajvAlAmAlA kulojvalana prabha eva macinta yat aho eteSAM jaga, kumArAdInAM mahApApAnAM mayA ekavAramaparAdhaH kSAntaH punaradhikataraM upadrava kRtaH tato darzayAmyeSAmavinaya phalaM iti dhyAtvAjvalana prabheNa taddhArtha nayana viSA mahA phaNina: preSitA staiH parikhAjalAntarnirgatya nayanaista kumArAH pralokitAH bhasma rAzIbhUtAH sarvepi sAgarastAH tathA bhUtAM stAn vaucyasainya hAhAravIjAtaH maMtriNAuktaM etetu tIrtharakSAM kurvato'vazya bhAvitayA imA mavasthA prAptAH sahatAveva rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM0.41 mA bhAga Page #519 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ha.TIkA a.18 518 bhaviSyantoti kizocyate atasvaritamita: prayANaH kriyate gamyate mahArAja caki samIpaM sarvasainyena mantri vacanamaGgIkRtaM tatastvaritaprayANa karaNana kumAt prApta sva purasamIpe tataH sAmantAmAtyAdibhi revaM vicAritaM samasta putra bandhodantaH kathaM cakiNI vakta pAryate te sarvedagdhA vayaM cAkSatAM gAH samAyAtAH etadapi prakAmantrapAkaraM tataH sarvepi vayaM pravizAmo'gnau evaM vicArayatAM teSAM puraH samAyAtaH ekodijaH te nedamukta bho vaurAH kimevamA kulaubhUtAH muJcataviSAda yata: saMsArana kiJcitsukha duHkha atyantamadbhutamasti bhaNitajJa kAlami aNAIe jIvANa viviha kammavasagANaM taM nAsthi saMvi hANaM jasaMsArina sambhavada 1 ahaM sagaracakiNaH putravadhayati kara kathayiSyAmi sAmantAdibhista hacaH prati pannaM tataH sa hijomRtaM bAlaka kare klatvA daSTosmIti vadan sagara caki grahahAragata: ca kiNAtasya vilApazabdaH zrutaH cakiNAsahija AkArita: kena daSThosauti cakiNApRSThaH sa prAhaH deva eka evamestaH sarpa NadaSTomata etaduHkhenAhaM vilapAmIti karuNAsAgaratvAmena' jIvaya asminnavasare tatra mantri sAmantAH prAthitAH prAmAH cakiNa praNamya upaviSTAH tadAnIM cakriNa rAjavaidyamAkArya mukta' enaM nirviSa kuru vaidya na tu caki sutamAraNa 7 tavatAuna rAjan yasmin kule kopinamRtaH tat kulAhasmayadyAnayasi tadainamahaM jIvayAmi hijena gRhe 2 prazna pUrvaka bhasmamArgitaM gRha manuSyAH svamAlapi bhAvahita pramukha kuTambamAraNAnyAcakhyuH hijazcaki samIpe samAgatya uvAca nAsti vaidyopadiSTa tAdRza bhasmopalabdhiH sarva grahe kuTambamanuSyamaraNa sadbhAvAt yadya va tat kiM va putra zocasi sarva sAdhAraNamida maraNa ukta' ca ki asthikoi bhuvaNe jasma jAyAinneva pAyAI niyakamma pariNaIe jammaNa maraNAI saMsAra 1 tato brAhmaNa mAruda zokamucca Atmahita kArya cintaya yAvattvamapi evaM mRtyusiMhena na kavalI kiyase vipreNa bhaNitaM devAha mapi jAnAmya vaM paraM putramantareNasAM pratima kulakSayaM tenAha matIvaduHkhitaH tvaM tu du:khitA'nAthavatma lo'pratihata pratApacAsi tato meM dehi putra jIvitadAnena manuSyabhikSAM ca kiNAbhaNita bhadra rAba panapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41 mA bhAga Page #520 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ida mamaya pratIkAraM utaca soyanti savva sattAI evanakammantimanti taM tApadizyaharagovihimaki paura sAgara 1 tataH parityajyamoka 1. TaukA * kuru paralokahitaM mUrkhaevahate naSTe mRta karoti thoka vizeSa bhaNitaM mahArAja satyametat na kAryo'tra janakanamokaH tatasva mapi mA kuryAH bhokamasa pa.18 52. * bhAvanauyaM bhavataH bhoka kAraNa jAsa' saMbhratina cakiyA pRSTaM bhI vipra kohayaM mama moka kAralaM jAtaM vipreSa bhaNitaM deva tava SaSTi sahasraH pucaH kAla tAH ida zrutvAH cakovaca prahArAhatavanaSTa cetanaH siMhAsanAvi patito mUrzinaH sevakai rupacaritara mULavamAneva mokAtaramanAmutkalakara nararoda evaM vilApAn cakAra hA putrA hA hRdayadayitA / bandhu vanabhAH hA bhasvabhAvAH / vinautAH hA sakalaguNanidhayaH kathaMmAmanAthaM mujAyUryagatAH yubhat * virahAta sva mamadarcAnaMdadataH hAnirdayapApavidha ekapadecaiva sarvAn bAlakAn saMharatastava kiM pUrNa jAtaM hA niSTurAdayatvaM pasA sutamaraNaduHkha satapta * kina yatavalaM bhavasi evaM vilapAmayako tena vimeNa bhaNita: mahArAjavaM mama sAMpratyevaM upadiSTavAn svayaMca kathaM poka' gacchasauti ulAca paravasaNaM 8 misaharSa saMsArA sAyara kahailoSoNiya bandhu jaNaviNAso sabasmavica sadhauratta / eka putrasyApi maraNaM duHsaha kiM punaH SaSTisahasra putrANAM tathApi satpuruSAvyasanaM sahanti prathivye vayanipAtaM sahati nAparaipti avalaMya sudhauratva alamatra vilapitena yata unna soyaM tApinItANa kamavandhIu kaivalo to paNDiyA nasoyanti jANantA bhavaruvayaM 1 evamAdi vacanavinyAsaivipreNa svasthaukato rAjA bhaNitAyatenaiva sAmantamantriNa; badastu yavAhattaM SaSTisahatra 3 putra maraNavyatikara tairuktaH sakalopitadyatikaraH pradhAnapuruSaiH sarvairapi rAjAdhauratAMnautaH ucita klatyaM kRtavAn bhavAntara'STApadAsabavAsinojanAH praNata ziraskAcaviNa evaM kathayanti yathA devayo yubhadIyasatairaSTApadarakSaNArtha gaGgApravAha pAnautaH sa pAsaba pAmanagarANyupadvAn pasaratautita' bhavAn nivA rayatudeva: anyasya kasyApi tabivAraNazaktirnAstauti cakiNa va pautro bhagaurayorbhapitaH vama nAgarAja manunApya daNDarabena gaGgApravAI naya: papanapatasiMha bAhAdura kA zrA.sa.7.41 mA bhAga Page #521 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA 8 samudra tato bhagorathi raSTApada samopaMgataH aSTamabhakta na nAgarAjA ArAdhitaH samAgato bhaNati kiMte sampAdayAmi praNAmapUrva bhagIrathinAbha NitaM tava prasAdenAmu gaGgApravAhaM udadhiM nayAmi aSTApadAsaba lokAnAM mahAnupadravostIti nAgarAjana bhaNitaM vigatabhayastvaM kuruskha samauhitaM nivArayiSyAmyahaM bharatanivAsino nAgAn iti bhaNitvA nAgarAjaH svasthAnaGgataH bhagauravinApi kRtAnAgAnAM bali kusumAdibhiH pUjAtataH prabhRti lokAnAgabaliMkaroti bhagorathidaNDena gaGgApravAhamAkarSan bhaMjaya bahanasthala zailapravAhAn prAptaH pUrvasamudranta trAva tAritA gaGgA tavanAgAnAM 8 bali pUjAvihitA yatra gaGgAsAgara pravAhitA tatra gaGgAsAgaratIthaM jAtaM gaGgA jahunAnauteti jAgavI bhagaurathinauteti bhAgau rathau bhagauravistadA militainAMgaiH pUjitogato'yodhyAM pUjitazcakiNAnuSTe na sthApitaH svarAjye sagara cakuvartinA pauajitanAtha samIpe dIkSA gRhItA kumae karmakSayaM kRtvA sagaraH siddha anyadA bhagaurathinA rAjJA kazcidatizayajJAnI pRSTaH bhagavan kiM kAraNaM tat jaGgapramukhAH SaSTisahayA bhrAtaraH sama kAlaM maraNaM prAptAH jJAninAbhaNitaM mahArAja ekadA mahAn saMghacatya vaMdanArtha sameta parvate prasthitaH araNya mulaMghya antimaM grAma prAptaH tavivAsinA sarveNa anAryajanena atyanta mupahRto duvacanena vastrAva dhanaharaNAdinA ca tat pratyayaM tadgrAmavAsilokara zubhaM karma baDhatadAnaumekena prakRti bhadrakeNa kuzakAra Nokta mA upadravat imaM tIrthayAtrAgataM janaM itarasthApi niraparAdhastha parila zanaM mahApApasya heturbhavati kiM punaratasya dhArmikajanasya tatoyadyetasya saMghasya svAgata pratipatti kata na makAstadA upadravantu rakSata iti bhaNitvA kumbhakAraNa nivAritaH sagrAmajana: saMghastavagataH anyadA sagrAma nivAsinA ekana nareNa rAjasaviveme caurya kRtaM tato rAjaniyukta: puruSaiH sagrAmo hArapidhAna pUrvaka jvAlitaH tadA sa kumbhakAraM sAdhu prasidhyA tato niSkAsito'nyasmin grAmegataH tatra SaSTi sahana janAdagdhAH utpannAvirATa viSayetimagrAmakovitvenatAH ko dravyaekatra pucIbhUtAH sthitAH santi taba kaH karI samAyAtaH rAma dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM01041 mA bhAga Page #522 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA a018 522 taccaraNenatAH sarvA api marditAH tato mRtAstenAnAvidhAsukha duHkha pravarAsuyoniSu suciraM paribhamya anantara bhave kiJcit zabhakarma sapArja magara caki . sutatve notpabAH SaSTi sahasra pramANA api te tatkarma zeSavazena tAdRzaM maraNaM vyasanaM prAptAH sopi kumbhakArastadA vAyuH kSayemRtvA ekasmin sanivezedhana samRddho vaNigjAtaH tatra kRtasa tata sanAtI mRtvA nara patistatra zubhAnu bandhana zubhakarmodayena pratipanI muni dharma zuddha ca paripAlya tato matvA suralokaM gataH tatA pratasvaM jahu satIjAtaH idaM bhAgIrathaH zrutvA samba gamupAgatasvaM atizayajJAninaM natvAgataH svabhavanaM idaM ca bhagaurathi pRcchAsambidhA nakaM prasaGgata ukta' iti sagara dRSTAntaH 2 // 35 ca ittA bhAraha vAsaJcakabaTTImahaDie paJcajjamabhu vago maghavaM nAma mahAyaso 36 punarmaghavAnAmA hatIya caka battoM pravrajyAM dIkSA abhyupagataH cAritra prAptaH kodRzo maghavAmahaIi kaH caturdaza ratna navanidhAna dhArako vai kirSidhArIvA punaH kIdRzI mahAyazAH vistIrNakotiH atra maghavAkhya sya cakiNaH dRSTAMta: ihaiva bharatakSetra bAvastyAM nagaryA samudravijayasya rAjJo bhadrAdevyAH kukSau caturdaza mahArUna sUcito mavavAnAmAsamutpannaH sa ca yauvana sthojana kena vitIrkhA rAjyaH kameNa prasAdhitabharatakSetra stRtIyazca kuvartIjAta: suciraM rAjya manubhavatastasya anyadA bhava viraktatAjAtA sa evaM bhAvayi tu pravRttaH ye'tra pratibandha he tavoramaNIyAH padArthAsta sthi rAH ukta' ca hiya isthiyA udArA suAviNI yAmamoramA bhogA viulA lacchodeho nirAmayo dohajIvitta 1 bhava paDi bandhani mittaM egA ivatyu navarasabaMpi karavaya diNAvamANe sumiNo bhogubanahi kizcita tatohaM dharmakarmaNi udyamaM karomi dharma eva bhavAntarAnugAmau evamAdika paribhAvya putra nihitarAjyo maghavA cako parimajata: kAla kamaNa vividha tapazcaraNana kAla satvA sanat kumArI kalpagataH iti magha vA dRSTAMtaH 36 saNaM kumArImaNu mindI cakkavaTI kahaDie pukta rajja Thavi.Na sovirAyAtavaM care 37 aba sanat kumAra dRSTAMtaH asyatra bharatakSeve kurujaGgalajanapade hastinAga puraM nAma magaraM talAza senInAma rAjA tasya bhAryA sahadevI nAmI rAya dhanapatamiha bAhAdura kA AsaM0 u. 41 mA bhAga Page #523 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 523 sUtra bhASA tayoH putracaturdaza vana sUcitavaturthazcakavattasanat kumArI nAma tasya sUrikAlindI tanayena mahendra siMhena parama mitreNa samaM kalAcArya samIpe sarvakalA bhyAso jAtaH sanat kumAro yauvana manuprAptaH andhadAvasaMtamAse'nekarAja putra nagara loka sahitaH sanat kumAraH kauDArthamudyAnagataH tacAkha kauDAM kartu N sarve kumArAH azvArUDhAH svasvamakhaGgha layanti sanat kumAropi jaladhikajholAbhidhAnaM turaGgamArUDhaH samakAlaM sarvaiH kumAraimukkAstato viparI zikSitena kumArAkhena tathA gatiH kRtvA yathA apara kumArAkhAH prAk patitAH kumArAzvastu adRzyau bhUtaH jJAtavRttAnto rAjA sa parikarastat pRSTau calitaH asminnavasare pracaNDa vAyurvAtu lagnaH tena turaGgapadamArgo bhagnaH mahendrasiMho rAjAjJAM mArgayitvA unmArgeNaiva kumAramArgaNArya lagnaH praviSTo bhauSaNAM mahATavIM tatra bhramatastasya varSamekamati kAntaM ekasmin divasegataH stoka' bhUmi bhAga' tAvat tAvadeka' mahasarovaraM dRSTavAn tatra kamalaparimala mAghrAtavAn zrutavAM madhuragIta veNaravaM yAvanmahendrasiMho'gre gacchati tAvattaruNaugaNamadhya saMsthitaM sanat kumAraM dRSTavAn vismitamanAmahendra siMha cintayati kiM mayAvibhramo dRzyate ki N vA satya evAyaM sanat kumAraH yAvadevaM cintayan mahendra siMha stiSTati tAvatpaThita midaM bandinA jaya 2 AsaseNa na haya lamayaGka kurubhuvaNa laggaNekha' bhajayati huyaNanAhasaNa kumAraH jayalaDamAhappa 1 tato mahendrasiMhaH sanatkumAroyamiti nizcitavAn atha prakAmaM pramuditamanAH sanatkumAreNa dUrAdAgacchan dRSTaH sanat kumAropyatthAyAbhi mukha mAyayau mahendrasiMhaH sanat kumAra pAdayoH patitaH sanatkumAreNa samu jamagbha uvagaca maghavanAma mahAyaso || 36 || sarNakumAra maNusiMdocakkavaTTI mahiDio puttaM rajje ThaveUNa sovirAyA sanatkumAro manatkumAranAme manuSyedra manuSyamAhiM iMdra cakravartti :- maharddhikaH cakravartti mahARddhIvaMta putra rAjya sthApayitvA putrane rAjyadeIne sopi rAjA doptamAn tapaMcaret tithe rAjAi' tapacAdastrI 37 tyakkA bhArata varSa tyajaune bharata kSetra cakuvartti maharSi ka cakuvartti mahARDino dhaNI mAMti ********************************** rAtra dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da041 mA bhAga Page #524 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sthApito gADhamAliGgitazca hAvapi pramuditamanaskIvidyAdharadattAsane upaviSTA vidyAdhara lokaya tayoH pAkheM upaviSTa: athAnaMdajala pUritanayane na sanat sa.TIA4 8 kumAraNa bhaNitaM mitra kathamekAkya vatva asthAmaTavyAmAgataH kathaM cAvasthitIhaM tvayA jJAtaH kiJca karIti mahirahe mamapitAmAtA ca kathita: sarvo 524 * vRttAntI mahendra siMhena tato mahendrasiMho varavilAsinIbhirmajjitaH nApitaca bhojanaM dAbhyAM samameva kRta bhojanAvasAne ca maheMdrasihana sanat kumAraH pRSTaH kumAratadAtvaturaGgameNApahRtaH kvagataH kvasthitama kutaetAdRzI RdistvayA prAptA sanatkumAreNa cintita na yukta nijacaritra kathanaM nija mukhe neti saMcitA khayaM pariNItA khecarendra putrauvipulamataunAnI va priyA sAkumAra vRttAntaM kha vidyAbalena kavayitu pravRttA tadAnI kumArI bhavadAdiSa pagyama ka nArastu raGgameNApahRto mahATavyAM praviSTaH dvitIyadine'pi tathaiva dhAvatIzvasya madhyAhna samayojAtaH kSudhApi pAsAka lina thAnta na akhena nikAsitAjihvA kumArastata uttIrNa : sovasta dAnI meva mRtaH kumArasta ta: pAdAbhyAmeva calitaH tRSAka taza sarvatra jalaM gaveSayavapi na prApa tato dIrghAdhvazrameNa suka mAratvena cAtyantamA ku lau bhUto dUradezasthita saptacchadaM vRkSa pazyan tadabhi mukha dhAvan kiyat kAlAnantaraM tatra prApta chAyAyAmupa 8 viSTaH patitazca locane bhAnayitvA kumAraH abAvasare ka mAra puNyAnubhAvena vana vAsinAya kSeNajalamAnItaM zizirazItalajalena sarvAGga sikta: aAkhA 8 sitazca laJca vetanena ca ku mAreNa jalaM potaM pRSTaJca kastvaM kuto vA nautaM jala midaM tena bhaNita aho yakSotanivAsI salilaM cedaM mAnasarovarAdAnauta ka mAraNokta yadi mAntadarthayasi tadA tata mAnasarovare prakSAlayAmi tadAmahapustApopanayati tacchu tvAyakSeNa karatala saMpuTe gRhItvAnItomAnasarovaraM * tata vyasanApatitIyamiti klatvA kucha na vaitAbya vAsinAsitayakSeNa samaM kumArasya yuddha jAtaM tathAhi yoNa prathamaM moTitaruH pracaNDa : pavanImuktaH tena nabhastalamba hu ladha bAndha kArita tato vimuktAhAsAjvalanajvAlApiGgalakethApizAcAmuktAH kumArastairmanAka na bhauti gataH tatI, nayana jvAlA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga Page #525 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TokA a018 525 ***** varSabharnAgAH kumAroyakSa Na bahaH joryarajjabandhanAnicatAn troTayatisma ka umAraH tataH karAsphAlana pUrva muSTimudayamya yataH samAyAtaH muSTi prahAreNa kumArastaM khaNDIkRtavAn punaryacaH svasthau bhUtvA gurumatsareNa kumAraM ghana prahAreNahatavAn tat prahArArttaH kumAra kina mUladruma iva bhUmau nipatitaH tato yakSa NadUramut cipyagiravaraH ka umArasyo pariciptaH tena dRDhapauDitAM gonizcetanojAtaH atha ki yatkAlAnantaraM labdhasaMjJaH kumArastena samaM bAhuyuddha' cakAra kumAreNa karamuharAhato yacaH pracaNDavAtAhata cUta drava tathA bhUmau nipatitaH yathA mRta iva dRzyate paraM devatvAsana sRtaH ArATi' kurbANaH sa yacastathA naSTo yathA punarnadRSTaH kautukAna bhasyAgatavidyAdharaiH puSya dRSTim ktAH ukta' ca jitoyacaH vA mAraNeti tatomAnasa sarati yatheSTa svAtvA uttIrNaH kumAro yAvat stokAM bhUmibhAgaM gataH tAvattatra vanamadhya gatA aSTau vidyAdhara putraurhaSTavAn tApirapyasI trigdhadRSyA vilokita: kumAreNa ciMtita etAH kutaH samAyAtAH saMti pRcchAmyAsAM svarUpamiti pRSTa kumAreNa tAsAM samIpe gatvA madhuravANyA kutobhavantya zrAgatA kimarthametat sUnyamaraNya malaGgata tAbhirbhavita mahAbhAga itonAti dUre priyasaGgamAbhidhAnAsmAkaM purI asti tvamapi tava vAgaccheti bhaNitiH kiGkarI darzitamArgastAsAM nagarIM prAptaH kiJcukipurupaiH rAjabhuvananrItaH dRSTazca tannagarakhAminAbhAvuvegarAjJA abhyutthAnAdinAsat kRtaca ukta rAjJA mahAbhAga tvaM etAgaM mamASTakanyAnAM varobhava pUrva hi AtrAyA tena arcimAlinAmkhA muninAeva mAdiSTaM yositAca' yakSa jeSyati sa etAsAM bharttAbhaviSyati tatastva metAH pariNayeti nRpeNokta kumAreNa tatheti pratipannaM rAjJA mahAmahaH pUrvaka' vivAhaH kRtaH kaGkaNa kumArakarebaDaH suptazcatAbhiH sAI ratibhuvane kumAraH patyaddopari nidrAvagamevAtmAna' bhUmaupazyati kimetaditi ciMtitavAMca karabaddha kaGkaNaM pazyati tataH khinnamanAH kumArastato gaMtu pravRttaH araNyamadhye ca girizikhare magrastambha pratiSTita divyabhuvana dRSTa kumAreNa ciMtita idamapyAlamyAla prAyambhaviSyatIti tadAsaveyAvahantuM pravRttaH kumArastAvat ******************************* rAya dhanapatasiMha bAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga ********** Page #526 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadbhavanAntaH karuNavaraNa rudanyA ekasyAnAryAH zabda' zrutavAn praviSTa stavanAntaH saptabhUmimArUDhaH rudantyA taba ekayA kanyayANita kurujanapada u TokA * nabhastala magAi sanaka mAra tvaM bhavAntarapi mama bhA bhUyA iti vAra'2 bhaNato punargADha roditu prattA tato rudantyavatayAsana dattaM tatropavizya a018 * kumAra tAM pRSTavAn sanaka mAreNa sahatavakaH sambandhaH yena tva' tameva smArayasi sA prAha mama sa manoratha mAtreNa bharttA kathamiti kumAraNokta sA prAha ahaM hizAketa purasvAmi surathanAmanarendra bhAryA candrayathA putro asmi anya dAhaM yauvana prAptA pitrA camatka ta'neka rAjakumAra citrapaTarUpANi dUtairAnauya darzitAni ekamapi citrapaTarUpa mama na rucata ekadA sanatka mAra citrapaTarUpa dUtai rAnIya me darthita' tadatyanta meruruce mohitAcAhaM tadra pameva dhyAyanto svara he tiSTAmi tAvadahamakena vidyAdharaNa piDhayahAdapahRtA nAnautA svayaM vikurvitasminbAvAsamA mukhA sa kacit gatIsti yA vatmA kanyA * evaM vada tyasti tAvat azanivega suta vaja vegaNa vidyAdharaNa tatrAgatya sanatka mAra utkSipto gaganamaNDale sA ca kanyA hAhAravaM kurvANA mUrchAparA dhonA nipatitA pRthivI pauThe tAvadAkAzamArgAdAgatya sanatku mAreNa sa vidyAdharo muSTiprahAraNa vyApAditaH sanatka mAraNa tasyA vRttAntaH kathitaH pariNItA ca sA sunandAbhidhAnA kanyA sAsya strIratna bhaviSyati stokavelAyAM tatra vavavega vidyAdharabhaginI sadhyAvalI samAgatA bhrAtaraM vyApAditaM dRSTvA kopa mupAgatA punarapodaM naimittikavaca: sma tipathamAgataM yathA tava bhrAbadhakastava bhartA bhaviSyatIti matvA kumArasyaivaM vijJaptiM cakAra amihatvAM * vivAhArthamAyAtAmmoti sanatkumAraNa sA tatraiva pariNautA atrAMvare sanatkumArasamIpe dauvidyAdhara nRpau samAyAto tAbhyAM praNAmapUrva kumArasyaivaM bhaNitaM * deva azanivega vidyAdharI vidyAvalamajJAta putra maraNavRttAntastvayA samayoDumAyAti tadantazcaMdra vegabhAnuvegAbhyAM AvAM haricaMdra se nAbhidhAnI nijabhutrI pre pitorahasi saMnAharapreSita: AvAM ammatpitarobhavatme vArtha saMprAptAH tadanantaraM tata samAgato candravegabhAnuvaigau sanatkumArasthasAhadAya sadhyAvalyA prajaptI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM07.41 mAga Page #527 -------------------------------------------------------------------------- ________________ usakA * vidyAittA candra vega bhAnuvaiga sahitaH sanaka mAraH saMgrAmAbhimukhaM calitaH tAvatA zanivegaH senAhataH samAyAtastena samaM prathamacandravaMga bhAnavegI yuddhapravRtto cirakAlaM yuddha kRtvA tayorbalaM bhagna tataH svayamutthitaH sanatku mArastena azanivegena samaMghoraM yuddhamAravaM prathamaM mahoragAstra kumArasthA bhimukhaM mukta tacca ku mAreNa muSTinavanihitaM punastena Agne yaM zastra mukta tatka mAreNa varuNAstra Na nihataM punastena vAyavyAstra mukta kumAraNa zailA stra Na pratihataM tato hota dhanurbANAn muJcan kumArastaM nirjIvamiva cakAra punarAhauta karavAla: sa sanatku mAraiNa chinna dakSiNakaraH kRtaH tatI dvitIya kareNa bAhuyuddha micchatasta sthAbhimukha mAyA tasya ku mAraNa ziracchinna tadAnIM azanivega vidyAdhara lakSmauraneka vidyAdharaiH sahitA sanatku mAraNa : saMkAntA tato'yanivegaM vidyAdhara parivRtaH sanatku mAro nabhomArgAvidyAdhara rathena samutaurya tadAvAme punarAyAtaH dRSTastata harSitAbhyAM uktaJca tAbhyAM Aryaputra svAgataM atra ca samasta vidyAdharaiH sanatka mArasya rAjyAbhiSekaH kRtaH mukhenAta vidyAdhara rAjasevita: sanatka mArastiSThati anAdA caMdra vegana vijJaptaH yathA sanatka mAraH deva mamapUrva arcimAli muninA evamAdiSTa yathedaM tava kanayA zataMbhAnuvaigasya cASTa kanayAyaH pariNazyati so'vazya sanatka mAranAmA caturthazcakrI bhavithati saitImAsamadhye mAnasarovara sameSyati tatra vyasanApatitaM sarasisnAnaM asitAsIyakSa: pUrvabhavavaraudrarUti sa pUrva bhavavairau kavamiti sanatkumAraNa pRSTe caMdravegomunimukhazrutaM tatpUrva bhavavRttAnta' prAha asti kAJcanapuraM nAma nagaraM tatra vikra mayazInAma rAjA tasya paJcazatAnAntaH puryAvarttante taba nAgadatta sArthavAhosti tasya rUpalAvaNya saubhAgya yovana guNaiH surasundaraubhyo'dhikA viSNu siraunAma bhAryAsti sAnAdA vikramayazo rAjJA dRSTA madanAtureNa tena svAntaH purakSivA tato nAgadattasta cintayA unmattau bhUtaevaM vilapatihA candrAnane vagatA darzaname dehIti vilapana kAlaM nayati vikramayazo rAjAnumukta sakala rAjakAryo'gaNitajanApavAdasta yA viSNabiyAsaha atyantarati pusaktaH kAlaM navati paJca rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0.11mA mAga Page #528 -------------------------------------------------------------------------- ________________ UN zatAntaH puroNAM nAmAni gRhAti anAdAtAbhiH kAmayAdiyogena viznu zrI.pAditA tato rAjA tasyA maraNenAtyanta thokAtau'zuta jalabhanayanA 4 nAgadattaevonmattobhUto viSNu zrIkalevaraM vahni sAkata na dadAti tato manvibhirtRpaH kathamapi vaJcayitvA'raNye tatkalevaraM tyA rAjA ca tat kalevara mapazyan parihatAnapAna bhojanaH sthita: mantribhiricAritaM eSa tatkalevara darthana maMtaraNa mariSyatauti araNye nautvArAna statkalevaraM darzitaM rAnA tadAnoM tatkalevara galatpUtinivahaM niryattamijAlaM vAyasa karSita nayanayugala caNDa khagatuNDakhaNDitaM durabhigandha prekSya evamAmAnaM ninditumArabdha rejovayasya kRte tvayA kulasaulajAti yazo lajjAH parityaktAH tasye dRzo avasthAjAtA tato vairAgyamArga prApto rAjArAjya rASTra puraM svajanavargaJca parihatya subratAcArya samaupa niSkAntaH tatazcaturtha SaSTASTamAdi vicitratapaH karmabhirAtmAnaM bhAvayan prAnta saMlekhanAM kRtvA sanat kumAradeva lokegataH tatAtI ratnapura zreSTi sutojina dharmojAtaH sa ca jinavacana bhAvitamanaH samyaktamUlaM hAdavidhaM zrAvaka dharma pAlayan jinendra pUjArataH kAlaM gamayati itava sanAgadattaH priyA viraha dukhito bhrAnta citta ArtadhyAna parikSipta zaraurI bhUtvA bahutiryagyoniSu bhAntvA tataH siMha puranagare'gni zarmanAmAdijo jAta: kAlenavidaNDi vrataM grahotkhAdimAsakSapaNarato ratna puramAgataH tatra harivAhano nAma rAjA tApasa bhaktastena tapasvI AgataH zruta: pAraNakadine rAjAni manvitaH sa gRhamAgata: atrAntare sajina dharmanAmA thAvakastatrAgata: taM dRSTvA pUrvabhavajAta vairAnubhAvenaroSAruNa locane na muninAeva muktarAjJaH yadA va mAM bhojayasi tadAsya theSTinaH pRSTausthAlaM vinyasyamA bhojaya anyathA nAhaM bhoye rAjJA ukta masau theSTomahAn vartate tato'parasya puruSa sya pRSTau tva bhojana kuru sa prAha etasya pRSTA veva bhojanaM kariSye nA parasyeti rAjA tApasAnurAgaNa tat pratipanaM rAjJo vacanAt zreSTinA pRSTau sthAlamArI pita tApa se na tat pRSTI dAha pUrvaka bhojanaM kRta' theSTinA pUrvabhava duSkarma phalaM mamopasthiti miti manyamAnena tatsamyak soDha miti sthAlaudAdhena tat ya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.u. 41 mA bhAga Page #529 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 528 pRSTIcataM jAta tataH satApasastathA bhuktA va sthAnagataH zreSThayapi sva rahe gatvA sva kuTambavarga pratibodhyajainadIkSA jagrAha tatI nagarAnirgatIgiri u TaukA zikharaMgatvA na zanamuJcacAra pUrvadigabhi mukha' mAsAI yAvatkAyomargeNa khitaH evaM zeSAsvapi dikSu tataH pRSTikSate kAka zivAdibhirbhakSita: samyaga a018 tatyoDAM sahamAnI mRtvAsau dharma kalye iTrojAta: satApasApi tasyai va vAhanaM airAvaNojAtaH tatato'tha airAvaNo naratibaca bhAMvA'sitAkSo jAtaH zakropi tatazca tvAhastinAga purai sanat kumArI ca krIjAtaH evaM asitAkSayakSasya bhavatA saha vairakAraNamiti muni noktaM mayAtavAntarayAsa nimitta bhAnubegaM visarjayitvA priyasaGgama purauniveza pUrva tava bhAnuvaigena kanyApariNAyitA mukto mayaiva kAraNenatva taindane evaM kariSyAma iti vicArya tadA vidyAdharAstatka tavantaH tato vijJapayAmi devamanya skha maikanyAzatapANi grahaNaM tA api tatra bhavanmukha kamantaM pazyati evaM bhavatviti kumArAyokta sa candravegaH kumAraNa sama' va nagaregataH tatra kumAraNa kanyA zata pariNauta punaratnAgataca dazotaraNa kanyAgatena saha bhogAn bhutI kumAraH adya punareva muktaH kumAraNa yathAdya gantavyaM yatrAsmAbhiryakSIjitaH sAmmutamanAyAtasya kumArasya puraH prekSaNaM kurvatA asmAka kumAra patnInAM bhavadarzanaM jAtamiti atrAMtarerati grahazayyA usthitaH kumAraH mahendrasiMhena samaM vidyAdharaparihatI vai tAbyaM gataM avasaraM labdhA mahendrasiMhena vijJapta kumArataba jananI janako tvahirahAttau duHkhena kAlaM gamayata: tatastaddarzana prasAdaH kriyatA iti mahendrasiMha vacanAnantarameva mahatAgamanasi ta vidyAdhara vimAnahayagajAdi vAhanAruDha vidyAdhara vRndasa maddena hastinAgapure saMprAptaH kumAraH AnanditAca jananI janaka nAgarajanAH tato mahatyAvi bhUtvAkha sena rAjJA sanat kumAraH sva rAjye abhiSiktaH mahendra siMhavasenApatiH kRtaH jananI janakAbhyAM svavirANAmantike pravrajyAM gRhaulA khakAryamanuSTitaM sanat kumAroSi * pravaI mAnakoza balasAro rAjya manupAlayati utpannAni caturdazaratnAni navanidha yazca kvatA ca teSAM pUjA tadanaMtaraM cakra ratnadarzita mArgomAgadhavaradA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0.41 mA bhAga Page #530 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA m maprabhAsasindhu khaNDa pratApAdi krameNa bharatakSetra sAdhitavAn ku mAraH hasti nAgapure cakravarti padavIM pAlayan yatheSTa sukhAni bhuto zakrINAvadhi jJAna prayogAtta pUrvabhave svapadAdhi rUDha jJAtvA mahatAharSeNa vai zramaNo'nujJapta: sanat kumArasya rAjAbhiSeka karu imaca hAraM vanamAlAM tutra skuTa cAmarayugalaM kuNDalayuga dRSya yuga siMhAsanaJca pAdapIThaJca prAbhUta kuruzakreNa tava vRttAntaH pRSTItIti brUyAH vai zramaNopi 5kra datta yahI hAgaja puranagare samAgatya tat prAbhRtaM cakriNaH purImuktavAn zakra vacana cIktavAniti punaH zakreNa tilottamArambhe devAMgane tatra tadabhiSeka karaNAya preSita cakri NonujJAgrahotvA vika vitayojana pramANa maNipauTho pariracitamaNimaNDapAntaH sthApi te maNi siMhAsane kumAra nivezya kanaka kalazAitakSIrodajala dhArAbhiI valagItAni gAyanto devodevAbhyaSiJcan rambhAti lottamAdevyo tadAnIM nRtyaM kuruta mahAmahotsavena ku mAramabhiSicya vai zramaNAdayaH sva lok jagma : cakarapi bhIgAn bhujan kAla gamayati anyadA sudharma sabhAyAM saudharmendra : siMhAsne barnaka deva devausevita: sitosti avAMtare ekaIzAna kalpa devaH saudharmendra pAI AgataH tasya deha prabhayA sabhAsthitaH deva deha prabhAbhara sarvatInaSTaH Adityodaye candra grahAdaya ivaniH prabhAH sarve surAjAtAH tasmin punaH svasthAnegate devaiH sau dharmendraH pRSTaH svAmin kena kAraNena asya devasye dRzauprabhAjAtAsti zaka : prAhaH anena pUrvabhave AcAna vaI mAnatapokhaNDaM kRta tat prabhAvAdasya dehe prabhA IdRzI jAtAsti devaiH punariMdra: pRSTaH anagopi kazcidaudRzo dIptimAnasti navA iMTreNa bhaNita yathA hasti nAgapure ka ruvaMzesti sanat ka mAranAmA cako tasya rUpaM sarvadevebhyopyadhikamasti idaM zaka, vaco zraddadhAnI vijaya vai jayantI devau brAmhaNa rUpau prAgatau pratauhA 4 reNa mukta hArI grahAntaH praviSTau rAjasamIpaM gatau dRSTazcatailAbhyaGga karvan rAjAtIvavimitI devI zakravarNitarUpAdhika rUpantI pazyantI rAjA pRSTI kimartha bhavanto avAyAtau tau bhaNata: deva bhavadrUpaM tribhuvana vI te tadarthanArtha kautukena AvAM anAyAtau tatoti rUpagavitena rAjA to uktau bho bhI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 2011 mA bhAga Page #531 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a.18 531 EKORREKKKRRRRRREKKRKNKKKXX viprauyuvA ki madrUpaM dRSTa stoka kAlaM pratIkSethA yAvadahamAsthAna sabhAmupavizAmi evamastviti procyanirgatau hijo cakrApi zaughra majjana kRtvA savIM 8 gopAGga zRMgAraM dadhat sabhAyAM siMhAsane upaviSTaH akAritI hi jI tAbhyAM tadA caki rUpaM dRSTvA viSamAbhyAM bhaNita ahI manuSyANAM rUpa lAvaNya yauvanAnikSaNa dRSTa naSTAni tayohi jayotiicaH va tvA cakiNA bhaNita bhokimevaM bhavantau viSanau mama zarIraM nindata: tAbhyAM bhaNitaM mahArAja devAnAM * rUpa yauvana tejAMsi prathamavayAdArabhyaSaNmAsazeSAyuH samayaM yAvadavasthitAni bhavanti yAvajjIva nauyanti bhavatAM zarIre tu Azcarya dRzyate yattadrUpalAva 8 yAdika sAmpratameva dRSTa' naSTa rAjAbhaNita kathameva bhavayAM jJAtaM tAbhyAM zakaprazaMsAdikaH sarvopi vRttAntaH kathitaH cakiNA tu keyUrAdi vibhUSita bAhuyugala pazyatAhArAdi vibhUSita mapi va vakSaH sthala vivarNa mupalakSya cintita' aho anityatA saMsArasya asAratAzarIrasya etAvanmAve zApi kAlena maccharIrasya yauvana tejAMsi naSTAni ayukta rasmin bhaye pratibandhaH zarIramoho'jJAnaM rupa yauvanAbhimAnI mUrkhatva' bhogAsevanaM unmAdaH parigrahI graha iva tata etatsarva vyutma jya paralokahita saMghama' hAmIti vicArya cakiNA pucaH svarAjye 'bhiSikta: svayaM saMyamagrahaNAya udyatI jAtaH tadAnoM devadevIbhyAM bhaNita' aNu harivaM dhaura tu mai cariyaM niya yasma pubba purisamma bharaha mahAnaravaNo tihu aNavikvAyakittisma 1 ityAyuktA devI gatI cakyapi tadAnI meva sarva parigrahaM parityajya viratA cAryasamIpa prabajita: tataH strIratna pramukhANi sarvarabAnizeSAzcaramaNyaH sarvepi narendrAH sarvasanA lokAnavanidhayazca SaNmAsAn yAvattanmAnulagnAH tena saMyaminAsiMhAvalokananavAyena dRdhyApi ma vilokitaa| SaSTa bhaktona bhikSAnimitta gocara praviSTasya prathama meva ajAtaka ntasya gRhasthena datta' tata' ritIya divase ca SaSTa eva kRtaM pAraNake prAnta naura sAhArakaraNAttasye te rogA prAdubhUtAH kaNDa 1 jvaraH 1 kAsavAsaH 4 kharabhaGgAH 5 atidukha daravyathA 7 etA sapta vyAdhayaH saptazata varSANi yAvadadhyAsitA ugratapaH kavaMtastasya rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA*saM* u.41 mA bhAga Page #532 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ONar UN * AmauSadhI 1 kheloSadho 1 viSpauSadho 3 jalauSadhau 4 savauSadhau 5 prabhRtayo laJcayaH sampabA: tathApyasau va zarIra prataukAraM na ka roti punaH zaka NaikadA evaM prazaMzisataH aho pazyantu devAH sanatkumArastha dhaurava vyAdhikadardhitopyayaM na svavapuH pratIkAraM kArayati 4 etadindravacana mavahadhAnI tAvevadevau vaidyarUpaNa tasya muneH samAyAtI bhaNitavantau ca bhagavan tava vapuSyAvAM pratIkAra' kurvaH sanatka mAra stadAnIM tUSNIM kaevasthitaH punastAbhyAM bhaNitaM tadhaiva munirmonabhAk jAta: puna: punastathaiva tau bhaNata: tadA muninA bhaNita bhavantau ki zarIra vyAdhispheTako * kimbA karmayAdhispheTako tAbhyAM bhaNita AvAM zarIra vyAdhiske Takau tadAnIM sanatka mAramuninA svamukhathUtkRrtana dharSitA svAGga lau kanakavarNAdarzitA 8 bhaNitacca ahaM svayameva zarIravyAdhi pheTayAmi yadime sahanazaktirna syAttadeti yuvA yadi saMsAra vyAdhisphe TanasamarthoM tadAtasphe TayathaH tau devI vismita 8 manaskoprakaTitavarUpI eva mUcatuH bhagavan tvameva saMsAravyAdhispheTana samarthosi AvAbhyAMtu zakravacanamavahadhAnAbhyAmihAgatyatva parIkSito yAdRzaH zakaNa varNi tastAdRza evatvamasautyuktvA praNamya ca svasthAnaM gatau bhagavAn sanatkumArastu kumAratve paJcAzairSa sahayANi cakravartitve varSalakSa thAmakheM ca varSalakSya mekaM paripAtya saMmeta zailazikhiraGgataH tatra zilAtale AlocanA vidhAnapUrva mAsikena bhaktana kAlaMkRtvA sanatkumAra kalye devatvenotyadaH tatAto mahAvidehe vAse seksayati iti sanatkumAra dRSTAntaH 37 caittA bhArahavAsaM cakavaTTI mahaDDiyo santau santI kareloe pattogara maNattaraM 38 punaH zAntiH zAntinAthaH prastAvAtpaJcamazcakrI anuttarAM gatiM prAptaH mokSaprAptaH kathambhUtaH zAntiH loke zAntikaraH zAnti' karotIti zAntikaraH iti vizeSaNana tavaM cre||37|| cattAbhAraha vAsa cakkavaTTI mahaDiyo saMtIsaMti kareloe pattI gahU maNuttaraM // 38 // dUkkhAgarAyavasa * karoloke zAMtinAmAcakuvarti zAMtino karaNahAra prAptaH gatiM anuttarAM anuttara pradhAna mukti gattitauhAM prAptahuvo38izAkuvaMza vRSabha samaH ikSvAkuvaMsane rAya dhanapatasiMha, bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga, Page #533 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tauthaM karatvaM pratipAditaM SoDazaH stIrthakaraH zAntinAthomokSaM jagAma ityarthaH kiMkRtvA bhAratavAsaM tyaktA bharatasya idaM bhArataM bharatakSetra saMbaMdhivAsaM iti rAjyavAsa kodRzaH shaantishckrvttto mahaIi kaH ityanena zAnta cakravartitvaM tIrtha karatvaMca pratipAditaM 38 ana zAntinAthadRSTAntaH ihaiva jambUdvIpe bharata kSetre vaitAbya parvate raghanUpura cakravAlaMnAma nagaraM asti tatra rAjA mitatejasa: parivasati tasya sutArAnAma bhaginI vartate sAca potanAdhipatinA zrauvijayarAjJA pariNautA anAdA'mita tejarAjA potanapura zrauvijayasutArA darzanArthagataH prekSate ca pramudita ucchrita patAkaM sarvamapipuraM vizeSatazva rAjakulaM tatIvismitalocanImita tejarAjA gaganatalA duttausa: gatazca rAjabhavanaM abhyutthAnAdi satvataH zrIvijayena kRtamucitaM karaNIya mupaviSTaH siMhAsana'mita tejarAjA papraccha nagarotsavakAraNaM yataH ghovijaya evaprAha yathA itoSTame divase madanti ke eko naimittakaH samAyAtaH madanujJAta siMhA sane upaviSTaH pRSTazcamayA kimAgamana prayojanaM tatastana bhaNitaM mahArAja mayA nimittamavalokitaM yathA pIsanAdhipataruparihatI divasAsaptame divase madhyAhnasamaye vidyutpatiSthati idazca karNakaTa kaMvacaH yuktvA mantriNAbhaNitaM tadAnIMtavopari kiM patiSyati tainIkta' mAkupyata yathAmayopalabdha nimitta bhavatAM kathitaM nacAva mamakopi bhAvadoSo'stri mamopari tasmindivase hiraNyavRSTiH patithati mayA bhaNitaM tvayai tabimitta kapaThitaM tena bhaNitaM mayA vipRSTa vAsudeva cAla acalabaladevadIkSA samayepitrA samaM mayApi pravrajyA gRhItA tabAnekazAstrAdhyayanaM kurkhatA mayASTAGga nimitta mapyadhauta tatohaM prAptayauvanaH pUrvadatta kanayA bhAbhiruabrAjitaH karmapariNativazena sA mayA pariNautA tena mayA sarvaca praNIta nimittAnusAreNa pralokitaM yathA saptamedivase potanAdhipateruparividya tyAto bhaviSyati evaM tena naimittinokla ekena mantriNA bhavita yathA mahArAja samudramadhye vAhanAntarbhavadbhiH saptama divasAna yAvat zvevaM tatra vidyArA bhavati ambena mantriNA bhaNitaM daivayogonAyA katuM na toryate yata ukta dhaurijadainto sAgarI vikalola rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM007 41mA bhAga KR Page #534 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA bhinna kulaselo nahu anajamma nimmitra muhAsahI kamma pariNAmI 1 apareNa mantriNAbhaNita potanAdhipaterbadhonana samAdiSTo na punaH zrIvijayarAjJaH tata: saptamadivasAn yAvadapara: kopi potanAdhipatirvidhIyate sabai ramyaktamayamupAyaH sAdhumayokta' majjIvita rakSAkRte'parajIvabadhaH kathaM kiyate sarukta' 4 tarhi yakSa pratimAyArAjyAbhiSekaH ki yate evaM mantra yitvA sarvepi yakSa pratimApotana purarAjye 'bhiSiktA saptadivasAn yAvat mayA pauSadhAgAraMgatvA pauSadhA eva katA saptamadivasamadhyAhna samaye gagana mArge'kasmAn meghaH samutpannaH sphu ritAvidyumlatA itastata: parijhamya yakSa pratimAvinAzitA aSTame divasecAhaM pauSadha zAlAtInirgatyakSemeNa va bhuvane sa mAyAtaH taM naimittika kanakaratnAdibhiH pUjitavAn punarahaM nAgarika : potanarAjye abhiSiktaH tadidamasminnagare vividha mahotsava kAraNamiti zrIvijayenokta 'mita teja prAha avisambAdanimitta sobhanIrakSaNo pAya ityukAmita tejarAjA svasthAnaM gatavAn anAdA zrIvijayarAjA sutArayA samaM vanarantu gataH sutArayA tatra kanaka mRgI dRSTaH zrIvijayasyokta' khAminmamainaM mRgaM AnIyadehi mama krauDArtha bhavithati tataH zrIvijayarAjA tahahaNArtha svayameva pradhAvitI naSTI mRgastat pRSTi rAjAnatya jati kiyantI bhuyaM gatvA etyatito rugaH tAvatA sutArA kukuTa sarpaNa daSTA pUccakAra ahaM kurkuTasarpaNa daSTAhApriyamAMtrAyasveti zrutvA zrIvijayastvaritaM paJcAdAyAtaH tAvatAtArApa tvamupAgatA rAjA ca zokaparavazastayA samaM citAyAM praviSTaH uddIptIjvalana: tAvatAstIka velAyAM samAgatau hau vidyAdharau tatra ekena salilamabhimanvA citAsitA 4 vaitAlinI vidyAnaSTA svasthavAn rAjAjAtaH babhANa ca kimidamiti vidyAdharAbhyAM bhaNitaM AvAM amitatejasya svakIyau jina vandananimitta AkAza mArgabhramantau azanighoSa vidyAdharaNA pahayamANAyAH sutArAyAH Akranda zabda zrutavantau tanmocanArtha AvAbhyAM yuddhamArabdha tataH sutArayA ca proktaM ala yudde nayathA mahArAja yauvijayo vaitAlinI vidyAmohito jIvitaM parityajati tathA tadadyAne gatvA zonaM kurutatata pAvAM dUhA yAtau dRSTasva vaitA ya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.7.41 mA bhAga Page #535 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a018 535 ***** linyA samaM citArUpaH abhimantrarajalena siktAcitA naSTAsAduSTavaitAlinau svasthAvasyastvamutthitaH iti apahRtAM sutArAMjJAtvAviSayaH zrIvijayarAjA bhaNitaJzcatAbhyAM rAjan khedaM mAkuru sa pApaH kvayAsyasi ityAdi vacanaiH zrIvijaya rAjAnamAzvAsyatau vidyA dharau zramita teja samIpaM gatau tato'mita tejapreSita vidyAdhara racita vimAnaiH sa zrIvijayopi amita teja samIpaM gataH amita teja zrIvijayAbhyAM sa sainagrAbhyAM gatvA tannagaraM veSTitaM ani ghoSAMti dUtaH preSitaH tayorAgamanaM zrutvA'zani ghoSo naSTaH utpannakevalasya acalasya samaupegataH amita teja zrIvijayAvapi tat pRSThau tatrA yAta sarvepi gatamatsarAdharmaM zRkhanti ekena amita teja vidyAdhareNa sutArApitatrAnotA labdhA vasareNAyani ghoSeNa bhaNitaM na mayA duSTabhAvena sutArA'pahRtA kiM tu vidyAM sAdhayitvA gacchatA mayA iyaM dRSTvA pUrvastra hena imAM tyakta' na zaknomoti vaitAlinyA vidyayA zrIvijayaM mohitvAsutArAM gRhItvA sva nagare gataH nAsyAH zIlabhaGgamakArSa tathApi mamAvArthe yoparAdhaH saca' tabya ityAkarya amita tejena bhaNitaM bhagavan kiM punaH kAraNaM etasya asyAM na ho bhUt tato'cala kevalI kathayati magadhadeze'calagrAme dharaNo jaDho nAma viprastasya kapilAnAma ceTI tasyAH putra kapilo nAma tena karNa zravaNa mAtra Na vidyAzicitAH gataca dezAntareratna puraM nAma nagaraM tatra kasya cidupAdhyAyasya maThegataH upAdhyAyena pRSTaH kasva kuta AgataH kapile nokta acalagrA me dharaNajaDhaviprasutaH kapila nAmAhaM vidyArthI atrAyAtastavasamIpamiti upAdhyAyena sa bahumAnaM sva gRhe rakSitaH vidyAmadhyApya svaputrItasya dattAsatyabhAmA arat anyadA varSA kAle sa kapilo rAtrau khavastrANikakSAyAM kRtvA varSatyeva meghe sva gTahadvAre samAyAtaH satyabhAmA ca ayaMstimita vastro bhaviSyatIti cintayanto aparANi vastrANi gTahItvA gRhaddAre sanmukhamAyAtA kapilena tasyA ukta asti mama prabhAvo yena vastrANi nastimyanti tAvatAvidyutprakAze tathA sanagno dRSTaH jJAtaM cAyaM nagna eva samAyAto vastrANi kakSAyAM ca nihita vA nityavazya mayaM hauna kula iti sA kapile mandasva hAjAtA anAdA ****************X**X*X**X*X*XX********************** rAya dhanapatasiMha bAdura kA A* saM00 41 mA bhAga Page #536 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . JE dharaNi jaDhoviprasta vakapila samaupe samAyAtaH satyabhAmA ca pitra putrayoviruddamAcAraM dRSTvA paramArtha pRSTodharaNi jaDha vipraH tena yathArtha kathitaM tacchu tvI u0 TaukA 4 dignAsatyabhAmAkAmabhogebhyonivisthA pravrajyAgrahaNanimitta pRSTaH kapilaH namucatyeSaH kapilaH tadA iyaM gatAtanivAsi ghoSaNarAnaH samIpaM babhANa ca 4 bhorAjan mAM kapila samopAmocaya yenAhaM dIkSAM pahAmi rAjA kapilasyokta kapilo na manAte rAjJA punasta sthA ukta tAvat tvaM mama rahetiSTayAvat kapila bodhayAmIti anAdA sa rAjA kha putrau gaNikAnimitta yudhyamAnau dRSTvA vairAgyeNa viSaM bhakSitavAn tataH siMhaninditA'bhi ninditAnAmnau pauSeNa tRpasya bhArye kapilasya bhAryA satyabhAmA ca viSa prayogeNa kAlaGgatAH catvAropvamaujIvAdeva kuruSu yumalatvenotpannAH tataH saudharme kalpe gatAH tataca gatvA thoSeNa jauvo'mita tejo jAtaH abhininditA jIvaH zrIvijayo jAtaH satyabhAmA jIvaH satArAjAtA sa kapila jIvastiryag bhaveSu cirakAlaM bhrAntvA kacittathA vidhamanuSTAnaM kRtvA'zani ghoSaH samutpannaH sutAraJca satyabhAmA brAhmaNI jIvaM dRSTvA pUrvane nApahatyagataH punarapyamita tejena pRSTaM bhagavanahaM kiM bhaviko na vA acala kevalinAkathitaM tvaM bhavika itazca navame bhavatIrtha karI bhaviSyasi eSopi zrIvijayastava gaNa dharI bhaviSyati tata evamAkarNya mita teja bauvijaya vRSau acalakevalinaM vanditvAgatau sva svasthAnaM anyathAmita teja zrIvijayAbhyAM udyAnagatAbhyAM cAraNa zramaNAbhyAM avadhijJAnena jJAtvA ukta yathA SaD viMzati dinAni bhavatoI yorapyAyuH tatastAbhyAM merogatvA kRtI aSTAhi kAmahotsavaH sva svarAjye ca gatvA sva va putrI abhiSicca abhininditAjagabandana muni samope pAdapopagamanaM anazanaM vihitaM vidhinAkAlaM kRtvA prANate kalye viMzati sAgarIpamAyudevatve notpanI tatAtau ihaiva jambUhope pUrva videheramaNo vijaye zautAyAmahA nadyAdakSiNa kulesubhagAyAM nagaryA premasAgarasya rAjJo vasundharA anaGga sundaryo mahAgarbha krameNa kumArace notpanI amita teja jovo'parAjitanAmAyauvijayajIvo'nanta vIryanAmAjAtaH tatrApi pratizatrudamitAraM vyApAdya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM07.41 mAga Page #537 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a018 kameNa baladevatva vAsudevatvamApanautayovapitA prabrajyAvidhAnena mRtvA'sura kumAracamarendrale notpanna : amanta vIryastu kAlaM kRtvA vicatvAriMzasaha varSA yurnArakaH prathama pRthivyAmutpannaH camarasta putrasne haina tatra gatvAvedanopazama cakAra sopi sambignaH samyaka sahate aparAjito baladevobhAdavirahadAkhisI nikSipta putra rAjye jagaharagaNadhara samIpe niSkAntaH zuddhAM pravrajyA paripAlya acyu tendra tvenotpannaH ananta vIryasta narakAduhRtya vaitAbya vidyAdharatvenotpatraH acca tandreNa sa prati bodhito saupravrajyA rahotvA'cyu takalpa indraH sAmAni katve notpanaH aparAjito'cya tendrasta taca pratvA ihaiva jamba hope zautAmahAnadI dakSiNa kUle maGgalAvatI vijayaratna saJcaya puryA kSemaM karIrAjA tasya bhAryAratna mAlA tayoH putrovacAbhidhAnIjAtaH itazca zrIvijayajIvo devAyuranupAlya tasya va putratvaM notpannaH sahasrAyudha iti tasya nAma pratiSThitaM anyadApauSadhazAlAyAsthito vajAyudho devendreNa prazaMsitaH yathAyaM vaSAyudho dharmAccAlayituna zakyate devairdAnavaiva tata eko devastaddAkyamazraddadhAnaH parApatarUpavikuLabhayadhAnto vAyudhamAzritaH vajAyudha tava zaraNaM mamAstu iti manuSyabhASayA uvAca vacAyudhena tasya zaraNaM datta sthitastadantike pArApataH tadanantaraM tatra vagatI lAvakaH tenApi bhaNitaMyathA mahAsatva eSamayA cudhAlA na prApta tato muccainaM anyathA nAsti mamajIvitamiti tatastahacanamAkarNya vajAyudhana bhaNitaM nayukta zaraNAgata samarpaNaM tavApina yuktametat yataHhaMtuNaparappANe prayAzaMjokare sappANaM appANaM divasANaM kaesanAsei appANaM 1 yathA jIvitaM tava priyaM sarveSAmapi jIvAnAM tathaivAsti bhayabhrAnta'dInaM vyApAdayitutava va yukta dhamma kuru pApaM muJcalAvakaH pratibhaNati rAjabrahaM bubhukSitaH name manasi dharma stiSTati tataH punarapi bhaNitaM rAjA bho mahAsatva yadi bubhukSitasvasatonAtavamAMsaM * dadAmi lAvakaH pratibhaNatisvayavyApAdita jIvamAMsa durlalitAhaM na ca rocane maccaparavyApAditamAMsaM rAjJA bhaNitaM yAvAca pArApatatulati tAvabhAva dadAmi sopyavadat yadi tvaM svadehA dutkIryamAMsaM dadAsi tadAhaM muJcAmi tadrAjA pratipavaM satatuSTo lAvakaH rAjJA catulA AnAyitA ekasminpAce rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bhA.saM.0 41mA bhAga Page #538 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TAkA zra018 538 pArAvataH pracitaH ekasminpArkhe svadehA dutkorNamAMsAropovihitaH rAjA yathA 2 tatra mAMsa prakSipati tathA 2 anyatra pArzve pArApato gurutarI devamA yamAbhavati rAjA punaH 2 khadehamAMsa manAvakSipati taM dRSTvA rAjalokaH samasto hAhAravaM cakAra pArApatapArzve gurubhAramavecya svamAMsapArzve rAjA svayamArUDhaH etAdRzaM vajrAyudhasya satva' dRSTvA vismitodevaH svarUpaM prakaTIkRtya prakAmaM stutvA ca svasthAnaMgatavAn anAdA vajrAyudha sahazrAyudhau pitRputrI cemaGkaragaNadhara samaupe jAta vairAgyau sahasrAyudha suta' balirAjye bhiSicya prabrajitau pravrajyA paryAyaJca paripAlApAdapopagamana vidhinA kAlaM kRtvA dAvapi jano paritanagra veyake ekastriMzatsAgaropamasthitako graha devau jAtau ahamindrasaukhya manubhUya tatasuratI ihaiva jambUddIpe pUrvavidehe puSkalAvatI vijaye puNDa raukiyAM nagayIM ghanarathorAjA tasya mahAdevyau padmAvatau manoramatau ca tayogarbhe jAto vajrAyudho megharathaH sahasrAyudhI dRDharathazca tito to kR tAbhyAM kalAgrahaNaM tau daurAjya sthApayitvA ghanarathaH svayaM dIcAM gRhItvA kevala jJAnamutpAdya tIrthaMkarojAtaH tayormegharatha dRDharathayoH pUrva bhavabhyAsato jina dharmadacatA'bhUt adhigata jIvAjIvAdibhAvo to suzrAvakau jAtau zranAdApitastIrthaM karasya samaupe dAvapi janonijaputra rAjya bhiSicya pravrajito carita sUtrArthena megharathena viMzati sthAnakaiH samarjitaM taurthaGkaranAma gotra' dRDharathena zuddha cAritra' ArAdhitaM dAvapi saMlekhanAvidhinA kAlaM kRtvA'nu ttaropapAtikeSu deveSu utpannau tatra sarvArthasiddha vimAne'nargala' sukhamanubhUya megharatha kumArastatazca gatvA ihaiva jambUddaupe bharatecetre hastinAgapure vizvasenasya rAjo'cirAdevyAH kucau bhAdrapada kRSNasaptamI caturdaza svapnasUcitaH putratveneotpannaH punajyeSTa kRSNatrayodazaudinejanmamma jAtaH catuSaSTi surendrairapi janmAbhiSekaH kRta: ucitasamaye garbhasthevAsmin bhagavati sarvadezeSu zAntirjAteti zAntiritinAmakRtaM mAtRpitRbhyAM krameNAsI sarvakalAkuzalojAtaH yauvanaM prAptaH vivAhitaH pravararAjakanagAH krameNa rAjya sthApitaH pitAcAritra gRhItaM zAntizcakravartti padavIsamAyAtA utpannAni caturdazaratnAni sAdhitaM bharata arU *************************************** hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 sa0Da0 41 mA bhA Page #539 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a018 538 SaDkhaNDarAjya paripAlya ucitAvasare svayaM maMbuDopi lokAntikAmaraiH pratibIdhitaH saMvatsaraM dAnaM datvA jyeSTha kRSNa caturdazyAM cakribhIgAMsTa kvAniSpAMta: caturjJAna samanvitasya udyatasya udyatavihAraM kurvataH pauSa zuddha navamyAM kevalajJAnaM samutpanna devaiH samavasaraNaM kataJca bhagavatA dharmadezanA prArabdhA prabrAjitA gaNadharAH pratibodhitA vahavaH prANinaH krameNa vihatya bharatakSetra bodhibIjaM upattvAkSINa sarvakAMzI jyeSTa kRSNabayodazyAM mokSagata iti asya bhagavata: kumAratve paJcaviMzati varSa sahayANimANDalikatve pi paJcaviMzati varSa sahasrANi cakritvaM paJcaviMzati varSasahasrANi zrAma va paJcaviMzati varSasahasrANi dIkSAparyAya sarvAyuzca varSalakSameka jAtamiti iti zAMti nAtha dRSTAntaH ikvAgarAyavasaho kuntha nAma narasaro vikkhAyakittaubhayavaM pattIgai maNuttaraM38 punaH kunthu nAmAnarekharaH SaSTacako anuttarAM sarvotkRSTAM gatiH prAptaH kIdRzaH kuntha bhagavAn aizvaryajJAnavAn punaH kIdRzaH kuntha : ikSvAkurAja vRSabhaH ivA kuvaMzIya bhUpeSu saSabho kRSabha samAnaH pradhAnaityarthaH punaH kIdRzovikhyAtakIrti : atra bhagavAn iti vizeSaNe nASTa mahAprAtihAryAthai zAyayukta: saptadazama staudha karaH SaSTacakokuntha ne yaH atra kadhunAtha dRSTAMtaH hastinAga purasUrarAjJaH zrIdevIbhAryAtasyAH kukSau bhagavAn putrave notyavaH janmamahotsavAnantaraM ca khapnejananyAratna stUpa kusthodRSTaH garbhasthe ca bhagavati pitrAzatravaH kunyavat dRSTvAH iti kanyanAma kRtaM pitrA prAptayauvanazcAyaM vivAhitI rAjakumArakAbhiH kAle ca bhagavanta rAjya vyavasthApya sUra rAjA svayaM dIkSA jagrAha bhagavAMzca utpatra cakraratna prasAdhita bharataH cakra varti bhogAn babhujatIrtha pravartamAna bhoku'dhUnAma narAhivI vikkhAya kittIbhayavaM pattogadU maga tara 36 // sAgarA~cadUttA bharahaM nrvriisro| arIya virSa vaSabhasamAna kuthunAmA narAdhipaH kuthUnAthaisyenAma rAjA vikhyAtakIrti: bhagavAn vikhyAtakIrti bhagavaMtanau prApta gati anuttarA uttama, gati pAmyo 1 / 28 sAgarAMta' tyaktA sAgarAMta pRSyo chAMDIne bharatanarezvaraH cakavati madhalI bharatakSetra manuSyanI Izvara aranAmA arajaprApta: aranAmA rAya dhanapatasiMha bAdura kA A.saM.2041 mA bhAga Page #540 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA samaye ca ni:kramya SoDazavarSANi cInavihAraNa vidvatya kevala jJAna bhAga jAtaH devAzca samavasaraNamakAe: pravAjitAH kevala paryAyeNadhanakAlaM vitya a0188 sametagiri zikharemokSamagamat tasya bhagavataH kumAratve trayoviMzati varSa sahasrANi mANDalikatve ca trayoviMzati varSa sahavANi cakritva vayo viMzati 540 varSasahasrANi zrAmaNye ca trayoviMzati varSasahayANi sArvAni ca saptazatAnivarSANi abhavan sarvAyuIi navati varSasahasrANi sAI matazatAni cAsya babhUva iti zrIkunyu nAtha dRSTAntaH sAgaranta ca ittANa bharahaM narabarau saro aroya arayaM patto pattIgaimaNuttara 4 . ca punaH parI aranAmAnaravarezvaraH saptamacakosAgarAnta samudrAnta bharatakSetraM SaTa SaNDarAjyantyaktvA arajasva prAptaH san anuttarAGgati siddhigatiM prApta: mokSagata ityarthaH cakrI bhUtvAtIrtha karapadaM bhuktvA mokSaM gataityarthaH atra aranAtha dRSTAMtaH aranAthastattarAdhyayana vRttiI yopi nAsti tathApi granyAMtarAjhikhyate prAga videha vibhUSaNa maGgalA vatIvijayaratna saJcayA purI asti tatra mahIpAlanAmA bhUpAlosti prAjya rAjya' bhuta anyadA guru mukhAcarma zrutvA sa vairAgya mAgataH sa taNamiva rAjyantyatvAdIkSAM lalau gurvatike ekAdazAGgAni adhotyagItArthoM babhUva bahuvatsarakoToH sa saMyamamArAdhya vizuddha viMzati sthAnakaH ahavAmakarma babaMdha tatA mRtvA sarvArthasiddhavinAne devo babhUva tatAvA iha bharatakSetra hasti nAgapurasudarzananAmA nRpo babhUva tasya rAjI devaunAnI babhUva tasyAH kuno so'vata tAra tadAnoM revato nakSatra babhUva tayA caturdaza svapnAdRSTAH tataH pUrNaSu mAseSu revatI nakSatre tasya janma babhUva janmotsavastadASaTa paJcAzat dika kumArikAbhiH catuH SaSTisurendra nirmita: tataH sudarzana rAjApi sva putrasya janmotsavaM vizeSAJcakAra asmin garbhagate mAtrA prauDhAratna mayo'rasvapne dRSTaH tatopinAsthAraiti nAma kRtaM deva parihataH sa vayasA guNaizcavaI tesma ekaviMzati saha zavarSeSu arakumArasya pitrA rAjya datta ekaviMzati varSasahazrANi yAvadAjya bhuktAvataH tasyA zastra ko cakra ratvaM samutpanna tato bharataM sAdhya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA trA0saM0 u. 41 mAga Page #541 -------------------------------------------------------------------------- ________________ be rAjJAdRSTaH pRSTAzca mevakAH akAlayAvayA kAyaM loko gacchati tato namucima triNAbhaNitaM deva atra udyAne zramaNAH samAgatAH teSAM yo bhatto lIka: unTaukA * sa taddandanAtha gacchati rAnAbhaNitaM vayamapi yAsyAmaH namucinA ukta tarhitvayA tatra madhyasthena bhAvya yathAI vAdaM kRtvAtAbi ruttarI karomi rAjA namuci sahitasta tragataH namucinANitaM bhI zramaNAyadi yUyaM dharma takha jAnauSatarhi vadatha sarvepi munayaH kSudrIyamiti kRtvA maune na sthitAH tato namuci zaM ruSTaH sUri pratibhaNati eSa vayanaH kiM jAnAti tataH sUribhirbhaNitaM bhaNamaH kimapi yadi te mukhaM khajUti idaM vacaH zrutvA aneka zAstra vicakSaNa na kSulla kaziSyeNa bhaNitaM bhagavan aha mevenaM nirAkariSyAmi ityu vA kSulakena savAdeniruttarIktaH sAdhUnAmupariSa gataH rAtrau ca carahattyA * ekAkye va muni badhArthamAgato devatayAstambhitaH prabhAte tadAzcayaM dRSTvA rAjAlokena ca bhRzantiraskRtI vilakSI bhUtI gatI hasti nAgapuraM mahApadma yuva * rAjasya mantrIjAtaH itazca parvatavAsI siMhabalonAma rAjA sa ca koTTAdhipati riti mahApadma dezaM binAyako pravisati tatoruSTe na mahApadmana namuci maMtrI pRSTaH siMhabalarAjagrahaNa kiJcidupAyaM jAnAsi namucinokta suSTujAnAmi tato mahApadma preritaH sainyadrutogatInipuNopAyena durga bhakkA siMhabalo 8 baddha AnItaca mahApamAntika mahApI nokta' namuceyattaveSTa tanmArgaya namucinokta sAMprataM varaH koze'sta avasaramArgayiSyAmi evaM yauvarAjyaM pAlayato mahApadmasya kiyAn kAlogataH anyadA mahApadmamAtrA jAlA devyAjinarathaH kArito aparamAtrA ca mithyAtvavAsitayAjina dharmapratyanIkayAla maunAmA brahmarathaH kAritIbhaNitaca padmottaro nAma rAjA yathA eSa bramharathaH prathama nagara madhye paribhramatu jinarathaH pazcAtparibhramatu idaM ca zrutvA jAlA devyA 8 pratijJA katA yadi jinarathaH prathamaM na bhramiSyati tadA parajanmani mamAhAraH tato rAjA hAvapi racau niruhI mahApadma na khajananayA: paramAma tiM dRSTAnagarAnirgataH kenApi na jJAta: paradeza gacchan mahATavyAM praviSTaH tatra ca paribhaman tApasAlayegataH tApasardatta sanmAnastavatiSThati itayaM ca dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 2041 mA bhAga Page #542 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 5434 6. TIkA * pAyAM nagayA janamejayo rAjA parivasati sa ca kAlanarendra Na prati ruhaH tato mahAn saMgrAmo babhUvajanamejako naSTaH tasyAntaH puramapautastato * naSTaM janamejaka sya rAno nAgavato nAma bhAryA sAmadanAvalo punagA samaM naSTA AgatAtaMtApasA zrama samAzvAsitA kulapatinA tatra vasthitA kumAra * madanAvalyoH parasparamanurAgojAtaH kulapatinAtanmAtrA ca tayoH paraspara manurAgonAtaH kulapatinAgavatyAmAtrA ca bhaNitA madanAvalau yathA puvitva kiM nasmarasinaimittikavacanaM yathA cakravatti nasva prathamapatnI bhavithati tataH kathaM yatra tatrAnurAgaM karoSi kulapati nApi kumArasya visarjanArtha mukta * kumAratvamitogaccha tadAnoM tvaritameva tatInirgataH kumAraH eva manorathaM cakAra yathAha matasyAH saGgamaina bharatAdhipo bhUtvA grAmAkaranagarAdiSu sarvatrajinabhavanAnikArayiSyAmoti bhraMman kumAro'tha prAptaH sidhunaMdanaM nAma nagaraM tatrIdyAni kAmahotsavenagarAnirgatAnarAnAryaca vividha krIDAbhiH kroDanti asminna vasare rAnaH paTTa hastI AlAnastambha unmUlya yaha haTTabhittibhaGgaM kurvan nagarAhahiya vatau janamadhye samAyAtaH tAzvataM tathA vidhaM dRSTvA dUrataH pradhAvitu asamarthAH tatraivasthitAH yAvadasautAsAmuparizuNDApAtaM karoti tAvatAdUradezasthitana mahApadmana karuNA pUrNa hRdayenahakkito sau karau sopi vegena calitaH kumArAbhi mukhaM tadAnIM tAH sarvA apibhaNaMti hAhA'sma drakSaNArtha pravRttIyaM kariNAsyate evaM tAsu pralapantISu pazyantISu catayoH karikumArayo !raH saMgrAmo babhUva sarvopi nAgarajanastatrA yAtaH sAmanta bhRtyasahito mahasanarAjApi tavAyAtaH bhaNitaM ca narendreNa kumAra bhanenasamaM saMgrAma mAkuru katAnta iva ruSTA sautavavinAsakariSyatIti mahApadma uvAca rAjan vizvastIbhava pazyamamakalAmityuktAkSaNena taM mattakariNaM skhakalayAvazI katavAn ArUDhazca taM mattagajaM mahApadmaH svasthAnenItavAn sAdhukAraNa taM lokA pUjitavAn yathA eSa kopi mahApuruSaH pradhAna kulasamudbhavosti anyathA karamodRzaM rUpa vijJAnaM cAsya bhavati tato rAjA svarahe nautvA kumArasya vividhopacArakaraNa pUrvaka kanyAthataM datta tena samaM viSayasukha manubhavatastasya rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A-saM0 u051 mA bha Page #543 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ONN30 EU mahApadma kumArasya divasAstava mukhena yAnti tathApitAM madanAvali hRdayAbavismArayati andhadArajanyA bhayyAtI sau vegavatyAvidyAdharyA'pAhata: nidrA kSayesAtana dRSTA muSTiM darzayitvA sAkumAraNabhaNitA kiM tvameva mAmapaharasi tayA bhaNitaM kumAra zRza vaitAvye sUrodayanAmanagaramasti tave ndradhanurnAma vidyAdharAdhipatirasti tasya bhAryA zrIkAntAvartate tasyA putrIjayacandrAnAnau varttate sA ca puruSa SiNInecchati kathamapi varaM tato narapatyAcayAmayAsarvatra varanarendrAn vilokyara paTTikAyAM likhitAH sarvepi tasyAdarzitAnakopirUcitaH anAdAmayAtasyastavarUpaM darzitaMtadarthanAnantaramevasAkAmAvasthayArahautA 1 bhaNitaM ca tayA yadyeSa bharttAna bhaviSyati tadA vazyaM mayAmata vyaM anya puruSasya mama yAvajjauvaM nivRttireva eSa tasyA vyati karImayA sanmAna pitro opita: tAbhyAM tvadAnayanAyaahaM prayuktA avizvasanyAsta sthAvizvAsArtha mayA iyaM pratijJA katA yadyahaMtaM tvaritaM nAnayAmi tadA jyAlA kulejvalane praviyAmi tataH 8 kumArayaditava prasAdena mama maraNaM na sampadyate yathA ca me pratijJAnirvAho bhavati tathA prasAda'karu tatastadA jayA tayA mahApana: sUryodaye tatra nautaH patimilitaH tena ca sumahatta' tasyAH pANigrahaNa' kArita: pUjitA ca vegavatau itazca jayacandrAyAmAtula bhAtarI gajAdharamahIdharanAmAnau vidyAdharau khecarAdhipatipracaNDau imavyatikara jJAtvA aneka bhaTa sahitau mahApadmanasamaM saMgrAmArthamAgatau mahA padmopi tayorAgamanaMzrutvA sUrodayapurAihividyAdhara bhaTa paritonirgata: saMlagnastayoH saMgrAmaH tadAnIM mahApadmana spandanAH kuJjarA akhAH subhaTAH parabala satkAH sarvepi bANevihAH bhagna khambalaM dRSTvA gaGgAdharamahI dharau svayamutthitau mahApadmana ubhA vapi hatau tato labdha jayaH samahApanaH utpanna strI varja sarvaravaH prAptanavanidhi niyamaha zramaNDale kharasevitapAdapadmaH pariNIta eko na catuH SaSTi sahasrAntaH puro hayagajarathapadAtikoza samprabo navama cakravartI jAtastadApi SaTa ghaDabharatarAjya samadanAvalyArahitaM norasaM manyate anAdAtasmitA zramapade gatasya tasya mahApadma cakriNaH tApasairmahAn satkAraH kta: janamejayenApi rAnAmadanAvatI ya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM03041 mA bhAga Page #544 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tasya dattAtana pariNotAstroratnaM babhUva tato mahApadma: cakravarti Rdi sametohasti nAgapuraM prAptaH praNanAma jananIjanakapadAn tAbhyAmadhika haina prekSita atrAMtaratatra va samavasto muni subratasvAmizithI nAgasUrI tatAnirgata: sa parivAraH padmottararAjAtaMvanditvA purIniSasa: guruNA ca tat purI u0TIkA ma. bhava nirvedajanano dezanAvatA tAM zrutvA vairAgyamApano rAjA guru pratye vamuvAca bhagavanahaM rAjya svastha kRtvA bhavadantike prabrajiSyAmi guruNAbhaNitaM 545 * mAvilamba kurviti guru' praNamya nagare praviSTorAjA AkAritAmanviNaH pradhAnaparijanAviSNu kumAraca sarveSA mapi rAjA evamukta bho bho zrayatAM : bhavadbhiH saMsArAsAratAhametAvatkAlaM vaJcitaH yacchAmakhanAnuSTitavAn tata: sAMprataM viSNu kumAraM nijarAjye bhiSicca pravajyAM gRhAmi tato viSNu kumA reNa vijJaptatAta mamApi kiM pAkopamai gaiH sUtaM tavamArgamevAnusariSyAmi tato viSNu kumArasya dIvAnizcarya jJAtvA padmottararAnA mahApadma AkAritI bhaNitazca putra mamedaM rAjya pratipadya svaviSNu kumArohaM ca pravrajyA pratipadyAvaH atha vinItena mahApadmana ca bhaNitaM tAta nijarAjyAbhiSeka viSNu kumArasyaiva % kuru ahaM punaretasyaivAnA pratIkako bhaviSyAmi rAjAbhaNitaM vatmamayoktIpyayaM rAjyaM na pratipadyate avazya mayaM mayA samaM prabrajiSyate tataH bhIbhanadivase mahApadmasya kRto rAjyAbhiSeka: viSNukumArasmahita padmottararAjA suvratasUrisamIpe prabajitaH tato mahApadmovikhyAta zAsanazca kuvartIjAta: svamAla apara mAtrakAritau tau hAvapiratho tavaivasta: mahApadmarcAkaNAtu jananIsatko jinaradhonagarImadhye bhAmita: jinapravacanasya katA utiH tatprabhRti bahulIko dharmodyamamatirjina zAsanaM pratipatraH tena mahApadmacakiNA sarvasmibapi bharatakSetra grAmAkara nagarIdyAnAdiSu kAritAni jinAyatanAnIka koTi lakSa pramANAni padmottaramunirapi pAlita nikalaGga thAmaNyaH zuddhAdhyavasAyena kammajAlaMcapayitvA samutpanna kevala nAnaH saMprApta siddhimiti viSNukumAramuni rapi ugratapovihAraniratasya vaImAna jJAnadarzanacArita pariNAmasya AkAzagamanAdi vaikiyalaJcayaH utpannAH sa kadAciau ruvatta gadehI gagane brajati rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA .saM.2041 mA bhAga 68 Page #545 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 54 6 kadAcinmadanavat iti rUpavAn bhavati evaM nAnAvidhalazdhipAtraH saMjAtaH itaJcate suvratAcAryAH bahuziSyaparivratA varSA rAtra sthityarthaM hastinAgapurIyAne samAyAtAH jJAtAya tena viruddha ena na sucinA avasaraM jJAtvA rAjJA vijJata' yathA pUrvapratipatraM mama varaMdehi cakiyA ukta yatheSTaM mArgaya namucinA bhaNitaM rAjanrahaMveda bhaNitena vidhinAyanaM kartumicchAmi zrato rAjya medehi cakiNAnamuciH kharAjya bhiSiktaH svayamaMtapura pravezya sthitaH namuciryajJapATakamA gamya yAganimitta N daucito babhUva rAjye bhiSiktasya tasya vardhApanArthaM jainayatIn varjayitvA sarvvepi liGginAlokAca samAyAtAH namucinA sarvaloka samacaM ukta' sarvve pilokA mama vardhApanArthaM samAyAtA jainayatayaH kepinAyAtAH evaMcchalaM prakAzya suvratAcAryA AkAritAH AgatAH namucinAbhaNitAH bho jainAcAryAyo yadA brAhmaNovA kSatriyovA rAjya prApnoti sa tadA pASaNDakerAgatya dRSTavyaH iyaMlokasthitiH yato rAjaracitAni tapodhanAni bhavaMti yUyaM punaH stabdhAH sarve pASaNDa dUSakAH nirmaryAdAmAM niMdathaH zrato madIyaM rAjya mukkA'nAca yathAsukhaM vrajatayeoyubhAka' madhye kopinagare bhramam dracyate sambadhyo bhaviSyati suvratAcAryairukta rAjanrasmAkaM rAjavardhApanAcArI nAsti tena vayaM tvaddarDApana kRte nAyAtAH nacavayaM kiJcividAmaH kiMtu samabhAvA stiSTAmaH tataH naruSTAmaH pratibhavati yadi zramaNaM saptadinopari ahaM drakSiSye tamahamavazyaM mArayiSyAmi nAtra sandehaH etanamucivAkyaM zrutvAcAryAH sva sthAnamAyAtAH sarvvepi sAdhavaH pRSTAH kimana karttavyaM tata ekena sAdhunA bhaNitaM yathA sadAsevita tapovizeSo viSNukumAranAmA mahAmuniH sAMprataM meru parvvatacUlAstho varttate sa ca mahApadmacakriNo bhrAtAsti tatastadacanAdaya supa mizrati AcAryairukta tadAkAraNArthaM yo vidyAlabdhi saMpannaH sa tatravrajatu sata ekena sAdhunA ukta N ahaM merucUlAM yAvahaganegantuM zaktosmi punaH pratyAgantu N na zaktosmi guruNA bhaNitaM viSNukumAra evatvAmihAneSyati tatheti pratipadya sa munirAkAze utpatitaH kSaNamAtreNa merucUlAyAM prAptaH samAyAtaM dRSTvA viSNukumAreNa cintitaM kiJcidurukaM saMghakAryaM samutpannaM yadayaM munirvarSAkAla ****************************************** ra kA zra0 saM00 4 1 mA bhAga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA Page #546 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 madhye trAyAtaH tataH sa muniSiNu kumAra praNamya pAgamana prayojanaM kathitavAn viSNukumArastaM muniM gRhauvAstokavelayA AkAzamArgeNa gajapura prApta u TIkA % vaMditAstena guravaH gurvAjJayA sAdhusahitA viSNu kumAra muninamuci parSadigataH sabai sAmantAdibhivaMditaH namucistu tathaiva siMhAsane tasthivAn namanAka vinayaM cakAra viSNunA dharmakathana pUrva namucerevaM bhaSitaM varSAkAlaM yAvaanayoba tiSTanti namucinA bhaNitaM kimatra puna: punarvacana prayAsena pazcadivasAna yAvanamunayotra tiSTantu viSNunA bhaNitaM tava udyAne munaya stiSTantu tataH saMjAtAmarSeNa namucinAravaM bhaNitaM sarvapASaNDAdharbhavajinamadrAjya stheyaM madrAvyaM tvaritaMtyajata yadi jIvitena kArya tataH samutpatrakopAnalena viSNunAbhaNitaM tathApi trayANAM padAnaM sthAnaM dehi tato bhaNitaM namucinAdattaM tripadIsthAnaM paraMyantri padyA bahiSyAmi tasya zirazchedaM kariSyAmi tataH sa viSNukumAraH kRta nAnAvidharupI adhi' gacchan krameNa yojanalasa pramANarUpojAtaH kramAbhyAM daIraM kurvan grAmAkaranagara sAgarAkINA bhUmiM akampayan zikhariNAM zikharANipAtayatismatribhuvane kSobhaM kurvan sa mubhiH zakraNa jJAtaH tasya kopopazAntaye zaka Na gAyanadevyaH preSitAH tAyevaM gAyantismasaparasantAvao dhammavaNadAvIduggadgamaNaheu kovItAtrIvasamaMkarasa bhayavaMti evamAdauni du gautAnitAvAraMvAra zrAvayantisma samuni namucisiMhAsanAtyAtitavAn dattavAn pUrvApara samudrapAdaH sarvajanaM bhApayatisma jJAtahattAntI mahApAcako tatrA yAtaHtena samastasaMghena surAsuraiva zAntinimitta vividhopacAra rupazAmitaH tatprabhRti viSNukumArastrivikrama itikhyAtaH upazAntakopaH samunirAlocitaH pratikAntaH zuddhaH yataukta Ayarie gacchaMbhikulagaNasa ace aviNAAlIyapaDikvanto suddhAjabijjarAviulAviSkalaGka vAmanyamanupAlya samutpabakevala: sa viSNukumAra siI gata: mahApadma cakravartya pi krameNa dIkSAM gRhItvA mugatibhAgabhUt iti mahApana dRSTAta: egachatta pasAhitA mahiM mANanisUraNo hariseNI manusmindo pattogaimaNuttaraM 4 . punaheM mune hariSeNo manuSyendro hariSeNanAmA navamayako anuttarAM gatiM siddhigati prAptaH kikatvA matraupRthvI rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA prA-saM-u051 mA bhAga Page #547 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 548 sUtra bhASA KRXXXXX ekachatrAM prasAdhya prapAtya koTTayo hariSeNo mANanisUraNa: ahaGkAri zatru mAnadalanaH 42 atra hariSeNa dRSTAntaH kAmpilyanagare mahAhari rAnI merA devyAH kukSau caturdama svapna sUcito hariSeNanAmA cakravartI samutpatraH krameNa yauvana prAptaH pitrArAjya sthApitaH utpannAni caturdazaratnAni prasAdhitaca bharata' kata paTTAbhiSeko hariSeNa udArAn bhogAn bhuJjankAla' gamayati anyadA laghukarma tathA bhavavAsAddiraktaH evaM cintitu pravRttaH pUrvakRta sukRta karmavazenamayAce hariddhi: prAptAH punarapi paraloka hita' karomi uktaJca mAsairaSTabhirahAvA pUrveNa vayasA yathA tatkarttavya' manuSyeNa yathAnte sukhamedhate 1 evamAdi paribhAvya putra rAjya nivezya niSkAnta utpannakevalazca siGgitaH paJcadazadhanuSa uccatvaM dazavarSasahazrAyuzca saMjAtamiti hariSeNa ca dRSTAntaH trizrI rAya sahase hiM supariJcAIdamaJcare jayanAmo jiNakakhAyaM pattoga maNuttaraM 43 ayanAmA ekAdazacako jinAkhyAtaM jinAta dharmaM caritvA ca anuttarAGgatiM prAptaH kautho jayanAmA rAja sahacairanvitaH nRpasaha zreNa parivRtojenoMdIcAM acarat punaH kIdRzo jayanAmAsu parityAgau samyak parityAgI 43 atra jayanAmacakuvarttidRSTAntaH rAjagTahe nagarevapragAyArAjJayAH kucau caturdaza svapnasUcito jayanAmA puvojAtaH kumeNa saMsAdhita bharatazcaujAtaH rAjyazriya manubhavan bhogebhyo viraktojAtaH evaM cintitavAn suciramapi uSitvAsyAt priyairviprayogaH suciramapi caritvA egacchattaM pasAhiMttAmahimANanisUriNo hariseNo maNuviMdopattAgamaNuttaraM 42 // anniorAyasahammehiMsupariccAIdamaM pRthvo bhogavone mahiM arimAMnadalanaH pRthvIne bikheberonomAnatehano dalabahAra hariSeNo manuSyeMdraH hariSeNa manuSyamAMhi indraprAptaH gatiM anuttarAM uttamAM utkaTaoNpohatApadhAnagatamahiM 42 anvitaH rAjasahastrairyutaH haMjArarAjaviyAM sAdhe suSTuparaMtyAgo dAnazIlaH saMyamaMcakAra rAja choDoneMdicAlodhI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da049 mA bhAga ******************************************* Page #548 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TIkA a018 548 sUtra bhASA ****** nAsti bhogeSu tRptiH suciramapi vicintyatrAyamekohi dhIH evaM saMvega mupAgatA niSkAnto'nukrameNa siddha: dvAdazadhanurdehamAno varSa sahazrAyuca eSA Asoditi jayacakidRSTAntaH dasannarajja' muiyaJca drattANaM muNaucara dasanabhaho nikkhanto sakasakeNa cAIzro 44 dazArNabhadrorAjA sAkSAt zakreNa cAditaH preritaH san niHkAntaH gRhasthAvasthAto nisRtaH punarmonau san acarat muneH karma maunaM maunaM asyAstIti mauni munirbhUtvA vihAraM akarot kiM kRtvA dazArNa rAjya tyakkA dazArNAnAM dezAnAM rAjya dazArNarAjya kIdRzaM dazArNarAjya muditaM samRddha atra dazArNabhadradRSTAntaH astivarATadeze dhanApuraM nAma sanniveze tatva~ komadahara puttrosti tasya bhAryA dusmolAnagarA racakeNa samaM caiaurya ratiM kurvantyasti dhanAdA tatrA sanniveze naTairnAvya prArabdha' tatra kona rttakaH strIveSaM kRtvA nRtyanrasti ghanAlokaH darzanArthaM militosi sApi tattragatAsti sAstrIrUpadharaM taM narttakaM precya puruSazca jJAtvA kAmabihvalAjAtA ekaM tatpuruSaM prAha yadyasau anena beSeNa eSamagRhe samAgatya mayA samaM ramate tadAhamasmai aSTottarazata havyaM dadAmi tena pratipanna bhaNita' tvayAhi eSa tava pRSTotvaritameva samAyAsyati tataH sA svagTahegatA eSopi tat pRSTau tatgTahegataH tathA pAdazocanaMdatta' sa bhokta, mupaviSTaH tathA caurayyAbhRta bhAjanaM yAvadasau bhukta tAvatAracaka statrAyAto vadat kapATamudaghATayeti sA naTapuruSamuvAca tvaM tilagTahodare pravizayAvadenaM nivartta yAmi satila gRhodaraM praviSTaH bubhukSitaH san koNasthAn tilAn pUtkRtyakhAdati AgataH kapATa nidhIyatalA racaH cIrayobhRtaM pAtra dRSTvA sabhoktamupaviSTaH yAvematitA care jayanAmo jiNakvAyaM pattoga maNuttaraM 43 // dasannarajjaM mudrayaMcadrattANaM muNIcare / dasannabhaho nikvaMto sa jayanAmA cakravavarttiH jinaiH AkhyAtaM kathitaM prAptaH gatiM anuttarAM anuttaragati mocatihAMpohatA 43 dazArNarAjya' tyakta' damArNa bhadrarAjAI rAjya choDaune tyaktAmuniH caret tyajonaMgratauha dazArNa bhadrarAjA prabrajitaH dazAe~ bhadradocAlodhI sAcAt zakreNa preritaH pratyakSa iMdra preyo 44 nami rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM007 41mA bhAga ******************************************* Page #549 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vattasyAH patihAra samAyAtaH tayA ukta talArakSasya zoghramuttiSTa pravizAsmin tilagRhodare paraMdUre nagantavya koSa sarpasti Thati tvayA tattra pradezena u TIkA gantavya praviSTasta lArakSastila sahodara patistatrAyAtaHcaureyaupAtra dRSTvA tena pRSTa kimetat tayA ukta bubhakSitAsmIti jamAmi sa uvAca tvaM tiSTa ahaM patha vAntavAhizeSato bubhukSito smoti prathamaM jamAmi tayA ukta adyASTamauvartate kathamasAto jamasi te nItA va nAnAsIti tavanAne na mama mAna jAtamiti procca sa bhokta mupaviSTaH itaJcatalArakSaka naTa pUtkAra avaNe soyaniti pUrakarItauti bhautastalAracatilodarAbirgato naSTasta toyamavAvasara / iti kRtvA strI veSa dharonaropi naSTaH patyApRSTAsAstrI kimetat tayA ukta mayAtva sAmpratameva vAritaH yadyaSTamyAmadyatva manAtomAbhojanaM kurutvayA cAcA 4 nenAdyabhojanaM kattu mArabdha atastvayAtaha he sadAvasantau imau pArvatI mahezvarI naSvAgatau madahara uvAca hAdRSTa ktataM mayA taM pazcAttApaM kurvan punastoM uvAca kopyasya pAyaH yadetI punarAyAtaH sA evAca yadinyAyenavitta upAya pUjAM kuryAstata punaretI tava graha samAyAsyataH tato gatImadoharIdezAntara dazANadeze ikSuvATaka kammaNi lagnaH dazagadyAnaka suvarNa labdha tathApyatpamiti kRtvA na tuSTi prApa itastato bhraman ekadATavyAM praviSTaH pippalatarumUle vidhAmaM yahAti avAMtara akhApahatI dazANa bhadrastatrAyAtastaM dRSTvA rAjJApRSTa kasva kimarthamanAyAtaH sa uvAca yathA sthitaM vRttAnta rAjJAciMtitaM. asaustriyAvipratAritaH paradeze bhramabasti tatastasya strI caritaM uktvAvagrahenautvA bhojanAdivihitaM rAjJAciMtitaM aho asatyadevepIzvarAdau kauzau bhaktirvata te mayA satyadevepi zrImahAvIravidyamAnepi tAdRzaM bhakti prapaJcanaM na vihitamiti rAjAyAvaJcitayati tAvadeka pratihAra puruSeNa rAjJogre eva* mukta bhagavAn zrImahAvIraH samAyAtaH rAjAparituSTazcintayati yadinAmaiSa madahara putro viziSTavivekarahitopi nijadeva pUjA sampAdanArthameva pariki * svate tatosmAbhiraudRzaiH sAgasAravivecana vicakSaNaiH samagrasAmagrayAtribhuvanacintAmaNi kalpasya zrImahAvIrasya vizeSeNa pUjAkAryeti tataH kalpeI rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA mAma09, 41 mA bhAga Page #550 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6.TaukA 4 51 sarva tavA bomahAvIra vandithe yathA kenApyevaM na vanditaH pUrvaH tatodvitIya divase kRta prabhAta katyaH sAna viliptAlAta dehaH sphArarUpa yauvana lAvaNyanepathyayuktaH sarvAGgopAMgAlakkatayAcaturaGgaNyAsenayA sahito bahubhirmantri sAmantaiH zreSTisArthavAhaica parihata: bhaMbhAdi vAdina zreNibadhiriti digantarAlo gandharve gauyamAnaguNo nRtyaMtIbhivilAsinaubhiH podhita netraraso gajendrArUDhI dazArNabhadra bhUpatirbhagavatI vanda nArtha mAyAtaH vizuddhabhAvena bhagavAn vanditaH rAjA madaharaputrazca harSitavAn acAntare zakeNa cintitaM matkatayA mahAvibhUtyAsau dazArNabhadraH prati * bodhaM bAsya sAti yaka ITayoM vibhUtiM vikucitavAn tathAhi airAvaNa isti noSTau dantA vikuvitAH dante 2 aSTau puSkariNyo vikurvitAH puSka * riyAM 2 aSTau 2 padmAni padme 2 STa 2 patrANi patre 2 dvAtriMSadahanATyAni anayA vibhUtyA airAvaNArUDhena zakaNa pradakSiNI kvatva bhagavAn vanditaH * taM tAdRzaM dRSTvA dazArNa bhadreNa cintitaM aho khalu tucchohaM yastucchayA vibhUtyAgavaM kRtavAn yata ukta' ahiDa bhahAthAvaNavihunti uttaNANIyANaccara 8 uttAlakaroDu mUsagovAhimAsajja 1 anena zakeNa prAgbhave zuho dharmaH kRtaH tata IdRzIlabdhilabdhA tatohamapitameva dharma karomi kiM mamAca viSAdena 8 utaJca samasaMkhyA vayavaH san puruSaH puruSaM kimanA mabhyeti puNyaradhikataraH cevanusopi karotu tAnyeva 1 ityAdi saMvegabhAvanayA pratibuddhaH kSayopazama prAptacAritramohanoyobhagavantaM pratyevaM dazArtha bhadro'vAdaut bhagavan bhavacArakAdahaM nirviyosmi tatazcAritra pradAnenAnugrahaM mama kurubhagavatA tadAnaumeva madahareNa samaM sa dazANa bhadrodaukSitaH zakreNa tadAditaH ukta' ca zramaNamArgagrahaNenatvayaivajitaM yene dRzau RhiH sahasAparityaktA pUrva tvayAbhimAna astena dravya vandanaM katamiti tvameva dhanagInAhamiti dazArNa bhadramunaH prazaMsAM kRtvAyakaH svasthAnaM gata vA niti dayArNabhadra dRSTAMtaH namonamair appArtha sakasakeNa corepI caIjaNagehaM vaidehI sAmane pajjavaDiyo 45 panaheM manevideheSa bhavI vaidehI videhadayasvAmInaminAmAvRpoga eDavAsanyasAyAmastha rAya dhanapatasiMha bAdura kA pA.saM.1.41 mA bhAga Page #551 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 552 sUtra bhASA sAdhu dharmaM paryupasthitaH cAritrayogyAnuSTAnaM pratyuyuto bhUdityarthaH punaH samuniH sAcAt brAhmaNa rUpeNa zakreNa preritaH san jJAnacaryAyAM paricitaH san AtmAnaM name iti nayesthApayati kodhAdikaSAyarahito bhavatItyarthaH 45 atha dvAbhyAM gAthAbhyAM catuNI pratyekabuddhAnAM ekasamaye siDAnAM nAmAnAha karakaNDUkaliMgesu paJcAleSu yadummuho namaurAyAvideheSu gandhAre suyanigAI 45 evaM narindavasahA nikkhantAjiNasAsaNe puttaM rajja ThavejaNa sAmanepajj sakkeNa coio 44 // namaunamedra appANaM sakka sakeNa codUo / caijaNaga haMvadra dehausAmanne pajjuvaTTi 45 // kara kaMDukaliMgesu paMcAlesu yadummahe / namaurAyA videhe sugaMdhAresu yanaggaI 46 // evaM nariMda vasahA nikvaM tAjiya sAsaNe puttaM rajja ThaviUNaM sAmane pajjuvaTTiyA // 47 // sovaura rAya basahI cadrajaNaM muNocare / udAyaNI pavvaio rAjarSiH AtmAnaM nayati namirAjA ApaNI AtmAne name sAcAt zarka NapreritaH pratyacaiMdra pra kho tyakkA gRhavaidehI gharachAMDIne bidehadeza chAMya zrAmaNya paryupasthitaH cAritrane bikhe UThyo 45 karakaMDUH kaliMgaSU karakaMDa rAjAi kaliMgadeza chAMDyA paMcAleSu paMcAladezeSu dumukhI babhUva paMcAla deza ne bikhe dumha honamoMrAjA videheSu videhadezeSu namoMrAjAi videhadezano rAjyakAMDyA gaMdhAreSu namgatiH gaMdhAradeza naggaI rAjArAjya choDyo 46 evaM nareMdra vRSabhAH etalAe rAjA vRSabha samAMnadhorI niSkRAMtA: jinazAsane jinazAzanane bikhe docAlIdho putra rAjye sthApayitvA putrane rAjya deIne zrAma paryupasthitAH cAritralei sAvadhAna dharmane bikhe udyata huA 47 soborarAja rAjA vRSabhaH sobauradezano rAjA STaSabhasamAna tyakvA muniH caret tyajone munIzvara huA udayanarAjA rAjya tyaktAH pravrajitaH udAI rAjAi rAjya choDone docAlodhI prAptogatiM anuttarAM prApta huA uttamagati 48 tathaiva ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mAga Page #552 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA a018 553 vaDiyA 46 he mune karakaNDa rAjAkaliGgeSu dezeSa abhUdityAdhyAhAraH ca punaH pAJcAleSu dezeSu himukhopobhUt videheSu dezeSu namaurAjAbhUt ca punargandhA reSa gandhAranAma sudezeSu nirgatinAmArAjAbhUt ete catvAraH karakaNDU 1 vimukha 2 nami3 nirgatinAmAnInarendra vRSabhAH rAjamukhyAH putrAn rAjya sthApa yitvA pazcAt jinazAsane jinAjJAyAM zrAmaNye cArita paryupasthitAH cArita yogya kiyAnuSTAnatatparAH santonikrAntAH saMsArAt ni:sRtAH bhava OM bhramaNAt viratA Asan ityadhyAhAraH siddhi prAptA iti bhAvaH eteSAM catuNIM pratyeka buddhAnAM kathA prasaGgataH pUrva nameradhyayanatIjeyA sovIrarAyavasabhI ca ittANaM muNIcare udAyaNo pavvaio pattogai maNuttaraM 48 sauvaura rAjakRSabhaH sauvIrANAM dezAnAM rAjA sauvaurarAjaH sacAsaubaSabhazca sauvIrarAja vRSa bhorAjyabhAra dharaNa samarthaH sauvoradeza bhUpamukhyaH etAdRza udAya na nAmArAjA vautabhayapattanAdhIzo maunaM munidharma Acarat kiM kRtvA rAjya parihatya saca udAyana: pravRjita: san anuttarAM pradhAnAM gatiM prAptaH atrodAyana bhUpadRSTAntaH bharatakSetre sauvIradezevautabhayanAma nagare udAyano nAma rAjA tasya prabhAvato rAjJau tayojyeSThapuco abhaucinAmA'bhavat tasya bhAgineyaH kezaunAmAbhUt sa udAyanarAjA sindhusovIra pramukha SoDazajanapadAnAMvauta bhaya pramukha vizata viSaSTi nagarANAM mahAsena pramukhANAM dazarAjJAM bahamukuTAnAM chatrANAM cAmarANAM ca aizvarya pAlayabasti itakaMpAyAM nagayAM kumAranandI nAma suvarNakArIsti sa ca strIlaMpaTI yatra 2 sarUpA dArikAM pazyati jAnAti vA tatra paJcazata suvarNAni datvA tAM pariNa yati evaJcatena paJcazatakanyAH pariNautAH eka stambha prAsAdaM kArayitvA tAbhismamaM krIDati tasya ca mitra'nAgilonAma zrAvakosti anyadA paJcazailaddIpa vAstavyahAsAprahAsAvyataryosta: tayorbhartA vidyu mAlo nAma devosti sonyadAca taH tAbhizcintitaM kamapi vya hAhayAmaH so'smAkaM bhartI bhavati svayogyapuruSa gaveSaNAya itastatI vajaM tIbhyAM tAbhyAM campAnagayoM kumAranando suvarNa kAraH paJcazata strI parivatI dRSTaH tAbhyAM cintitaM eSaH strIlampaTaH mukhena vya hAhayiSyate rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM001 41mA bhAga Page #553 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uTIkA a018 554 *800RXXXXXRRRRRRRREKAXXX kumAranando bhatike bhavaMtyo kutaH samAyAte te Ahatu AvAM hAsA pahAsA deyau tadrUpa mohitaH kumAranandau suvarNakArastedevyau bhIgArtha prArthita vAn tAbhyAM bhaNitaM yadyamadbhogakArya tadA paJcazailadopaM samAgacche: evaM bhaNite devyau latpatite gate svasthAnaM rAjJaH suvarNadattvApaTahaM vAdaya tisma kumAranandi suvarNakAraM yaH paJcazailadopaM nayati tasya sa dhanakoTi dadAti ekana sthavireNa tatpaTaha: pRSTaH kumAranandinA tasya koTi dhanaM dattaM sthaviropi tadanaM putrANAM dalA kumAranandinA sahayAna pAtramArUDhaH samudramadhye praviSTaH yAvaha regata stAvadeka vaTa dRSTavAnasthavira uvAca 2 tasya vaTasyAdha idaMvAhanaM nirgamithati tatra jalAvartIstautivAhanaM bhaMcyati tva'tu etahaTazAkhAmAzraye vaTetra paJcazailadIpAta bhAraNDa pakSiNa sma mAyAsyanti saMdhyAyAM taccaraNeSu skhavapuH svavastreNa dRDhaM banIyAH te ca prabhAte ita uDaDInA paJcazailaM yAsyanti tvamapitaiH samaM paJcazelaM gaccha: sthavireNa eva mucyamAne tabAhanaM vaTAdhogataM kumAranandinA vaTazAkhAvalambanaM kRtaM bhagnaJca tahAhanaM kumAranandI tu bhAraNDapakSi caraNAvalamvena paJcazaile gata: hAsA prahAsAbhyAM dRSTaH uktaJca tava etana zarIreNa nAvAbhyAM bhIgo vidhIyate sva nagara gatvAM guSTata Arabhya mastakaM yAvajalanena sva zarIraMdaha yathA paJcazailAdhIzo bhUtvA'smadbhogehAM pUI kuru tenokta tatrAhaM kathaM yAmi tAbhyAM karatale samutpAdya sa nagarodyAne muktaH tatolokastaM pRcchati kiM tvayA tatrAzcarya vRSTa sa bhaNati dRSTaM zrutaM anubhUtaM paJcazaila hopaM mayA yatra prazastehAsA prahAsAbhidhe devyaustaH atra kumAranandinA tatra svAMguSThe'gnimAca yitvA mastaka yAvat sva zaroraM jvAlayitu mArabdhaH tadA mitreNAyaM vAritaH bhomitra tabedaM kApuruSajano citaM ceSTitaM na yukta mahAnubhAva durlabhaM manuSya janma mAhArayaH tucchamidaM bhogasukhamasti kiM ca yadyapi tvaM bhogArthI tathApi sa dharmAnuSThAnameva kuru yata ukta dhaNI dhacchiyANaM kAmasthauNaJca sabba kAmakarI samgapavaggasaMgamaheu jiNadesio dhammo 1 ityAdi zikhyAvAmitreNa savAryamANopi iMginI maraNana samataH paJcazailAdhipatirjAtaH tamitrastha rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.u.1mA bhAga Page #554 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 5 5 5 EROOKEROKEx **************** zrAvakasya mahAnkhedojAtaH zraho bhogakArye janAitya klizyanti jAnantopivayaM kimana gArhasthesthitAH sma iti sa zrAvakaH pravrajitaH krameNa kAlaM kRtvA acyuta devaloke samutpannaH avadhinAsa va vRttAnta' jAnAtisma anyadA nandIzvara yAtrArthaM sarve devendrAkhalitAH sa zrAvakadevApi zrayatendreNa samaM calitaH tadA paJcazailAdhipate svasya vidyamAlinAmno devasya gale paTaholagnaH uttArinottarati hAsA prahAsAbhyAM ukta iyaM paJca zailadopavAsino sthitiH yat nandaukharaddIpayAttrArthaM calitAnAM devendrANAM puraH paTahaM vAdayan vidyunmAli devastatvayAti tatastva' khedaM mAkurugalalagnaM imaM paTahaM vAdayan gautAni gAyantAbhyAM AvAbhyAMsaha nandaukharaddIpe yAhi tataH sa tathA kurvvan nandIzvaropoddezena calitaH zrAvakadevastaM sa khedaM paTahaMvAdayantaM dRSTvA upa yoge neApalakSitavAn bhavati ca bhotvaM mAM jAnAsi sa bhaNatikaH zakrAdidevAn na jAnAti tatastaM zrAyakadevaH tasya sva prAgbhavasvarUpaM darzayati sarva pUrva vRttAnta mAkhyAti tataH saMvegamApatraH sadevo bhavati tadAnImahaM kiM karomi zrAvakadevo bhaNati zrIvarDamAna svAminaH pratimAM kuru yathA tava samyaktaM susthiraM bhavati yata ukta jokAravedra jiNa paDimaMjiNANa jiyarAgadosa mohANaM so pAvei annabhave suhajagaNa N dhammavararayaNaM 1 anyacca dAridda dohagNaM' kujAi' kusarora kugadra kumaIo avamANaroyasotrA mahanti jiNa biMbakAriNa 2 tataH sa vidyunmAlI mahAhimavacchikharAho zIrSa candana dAruccha dayitvA zrauvarDa mAnakhAmi pratimAM nivarttitavAn tAcamaMjUSAyAM ciptavAn tasminnavasareSaNmAsAn yAvaditastato bhramatvAhanaM vAyubhirAsphAlya mAnaM vilokitavAn tattragatvA cAsau taM utpAtaM upazAmitavAn sAM yAtrikANAM catAM maMjUSAdattavAn bhaNitavAMzca devAdhideva pratimAcAtrAsti yavaceyaM vizeSa pUjAmAnoti tattra yaMdevA devAdhidevanAnna veya mududghATiSyati bhavaddAhanesyAM sthitAyAM na kIpyupadravo bhaviSyati tatastAM lAtvA sAM yAtrikAvItabhayaM pattanaM prAptAH tatrodAyana rAjA tApasabhaktastasya sAmaMjUSAdattA kathitacca suravacanaM militaca tatra brAhmaNAdiko bhUriloka bhaNati ca govindAya ***************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 401 mA bhAga ******************* Page #555 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA a018 ur OMnamaH ityukta maMjUSAnIvATitA tatra kecidbhaNanti atra devAdhidevazcaturmukho brahmAsti anye kecidanti atra caturmukhIviSNa revAsti kecieMti 8 atra mahembaro devAdhidevIsti asminnavasare tatrIdAyana rAjapaTTarAnI cerakarAjA putrau prabhAvatI nAnI yamaNopAsikA tatAyAtA tayA tasyA maMjUSAyAH pajAM kRtvA evaM bhaNati gayarAga dosamoho sabva aTThapADaharasaMjutto devAhideva guruo airAma daMsaNaMdeu 1 evaM uktA tayA maMjUSAyAM hastena parazu prahArodattaH udghATitA sAmaMjUSA tasyAM dRSTvA'tIva sundarA khAna puSpamAlAlaMkRtA zrIvaImAnasvAmi pratimAjAta jinazAsanIbatiH atIvAnanditA prabhAvatI evaMbabhANa samban, sacadaMsaNa apuraNa bhavabhaviya jiNamaNANaMdajaya cintAmaNijaya gurujaya 2 jiNavIra akalaGko1 tata prabhAvatyA anta pura * madhye caityagTahaMkAritaM tata yaM pratimAsthApitA tAM catikAlaM sA pavitrA pUjayati anyadA prabhAvatIrAjJI tatpratimAyAH purovRtyati rAjA ca vINAM vAdayati tadAnIM sa rAjA tasyAM mastakaM na pazyati rAjJo'dhatirjAtA hastAddauNA patitA rAjJA pRSTa kiM mayAduSTa nartita rAjA maunamAlavyasthitaH rAjJA ati nirbadhe uktavAn yattava masta kamapazyannahaM vyAkulIbhUtI hastAhauNAM pAtitavAn sA bhaNati mayA suciraM thAvakadharmaH na kAcinmama maraNA gotirasti ancadA tat pratimA pUjanArtha sAtA sA rAjI khaceTauM prativastrANyAnayetyuvAca tayA ca raktAni vastrANyAnau tAni rAjI kruddhAprAha jinagRhe pravizaMtyA mama raktAni vastrANi dadAsautyuktvA ceTauM AdargeNa hatavatau marmaNi tatpahAra lagnAt sA mRtA prabhAvatyA cintitaM hAmayA niraparAdhanasa * jauva badhakaraNAgata bhagna anaHparaM kime jauvatavye na tatastayA rAjArAjJa ukta ahaM bhakta pratyAkhyAmi rAjJAnaiveti pratipAdita tayA punastathaivocyate tadA rAjJA ukta yaditva devI bhUtvA mAM pratibodhayasi tadA tvaM bhakta pratyAkhyAhi rAjJA tahacoMgI kRtaM bhakta pratyAkhyAya samAdhinA mRtA devalokaMgatA * devobhUt tAMca pratimA kujA devadattAdAsau tikAlaM pUjayati prabhAvatI devastu udAyanaM rAjAnaM pratibodhayati na ca sataM budhyate rAjA tu tApasabhaktotaH dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #556 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra018 557 XXXXXXX sadeva stApasa sarUpaM kRtvA'mRtaphalAni gRhItvAgato rAje dattavAn rAjJA tAni zrakhAdatAni pRSTazva tApasaH kva etAni phalAni tApaso bhaNati etannagarAbhyarNe'smadAzramasti tatra tAni phalAni santi rAjA tena samaM ekAkya va tatgataH tApase sAmAcAraiH sahantu mArabdhaH rAjA tato naSTaH tasminneva vane jaina sAdhUn dadarza teSAmasauzaraNamAzritaH bhayaM mAkubiti rAkhAsitaH tApasA nivRttAH sAdhubhizca tasyaivaM dharma uktaH dhammocaivetya sattANaM saraNa bhavasAya devaM dhama' guru' caiva dhammahatthIya parikvae 1 dasa aTTha dosarahio devodhammo viniudaya sahiSI suguruyabaMbhayArI AraMbha parimahAvaraora ityAdikopadezena sa rAjA pratibodhitaH pratipattro jinadharma prabhAvatIdeva AtmAnaM darzayitvA rAjAnaM ca sthirIkRtvA svasthAnaMgataH evaM udAyana rAjA zrAvakojAtaH itazca gandhAradeza vAstavyaH satyanAmA zrAvakaH sarvata jinajanma bhUmyAditIrthAnivandamAnA vaitAnyaM yAvadvataH taMtra zAkhata pratimA banda nArtha upavAsatyaM kRtavAn tapastuSTayA tadadhiSTAtR devyAstasya zAkhatajina pratimAdarzitAH tena ca vanditAH atha tayA devyAsta zrAvakAkAmita guTikAdattA tataH sa nivRtto vItabhayapattane jIvitasvAmi pratimAM vanditu mAyAtaH gozaurSa candamayIM tAM vavande devAttasyAtIsAro roga utpannaH kulayA dAsyA praticaritaH sa nirugjAtaH tuSTa na tena tasyai kAmaguNitA guTikAdattA kathitaca tAsAM cintitArtha sAdhaka prabhAva H anyadAsAdAsI ahaM suvarNa va surUpA bhavAmIti cintayitvA ekAM guTikAM bhacitavatI suvarNavarNa surUpA ca jAtA tatastasyAH suvarNaguliketi nAma jAta' anAdA sA cintayati bhogasukha manubhavAmi eSa udAyana rAjA mamapitA aparamatta lyAH kepi rAjAno na santIti caNDapradyotameva manasi kRtvA dvitIyAM guTikAM bhacivato tadAnIM tasya caNpradyotasya svapne devatayA kathitaM vauta bhayapattane udAyanarAjo dAsau suvarNagulikAnAmnI suvarNA varNA'tIva rUpavatI tvatyogyAsti caNDapradyotena suvarNagulikAyAH samaupe dUtaH preSitaH dUtena ekAnta tasyA evaM kathita' caNDapudyotastvAmau hate tayA bhaNita atu caNhapudyotaH prathama mAyAtuta' ************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #557 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA 880 * pazyAmi pavAdyathA rucAtana sahAyAsyAmi dUtana gatvA tasyA vacanaM caNDapadyotasyotA sopi anilagiri hastinamadhi rugharAvI tavAyAtaH iSTastayA rucitaca sA bhaNati yadImA pratimA sAI nayasi tadAha mAyAmi nAnAti tatastena tatsthAna sthApanayogyAnayA pratimA tadAnIM nAstIti tasyA rAtrau tatra uSitvA va nagare pazcAhataH tatra tAdRzIM jina putimA kArayitvA puna ratrAyAta stA pratimA tavasthApayitvA mUla pratimA dAsI ca sahItvA ujjayinIMgata: tatrAnalagiriNA mUtra purISe te tahandhana vauta bhayapattana satkA hasti no nirmadAjAtA udAdhanarAzA tatkAraNa gavaiSita avala giri hasti naH padaM dRSTa udAyane na cintitaM sa kimartha matAyAtaH gRhamAnuSairukta suvarNagulikAna dRzyate rAjA ukta ceTI caNDapradyotena gRhautA pratimA vilokayatatairukta pratimAdRzyate paraM puSpANi nAni dRzyante rAjJA gatvA svayaM putimAvilokitA puSpha khAna darzanena rAjA jJAtaM neyaM sA pratimA kiM tvanAti viSannena rAjJA dUtazcaNDa pudyotAMtike preSita: mama dAsyA nAstikArya pratimAM tvaritaM preSayeti dUtana caNDapradyotasyokta' caNDapudyotaH pratimA nArpayati tadA sainyena samaM jyeSTamAsa evodayanazcalita: yAvanmarudeze tatma nAmAyAtaM tAvajjalA prAptayA tatsainA vRSAkAnta vyAkulo babhUva . hai tadAnI rAnA prabhAvatI devazcintitaM tena samAgatyatINi puSkarANi kRtAniteSu jalalAbhAt sarva sainA susthaM jAtaM krameNa udAyana rAjA ujjyiniiNgtH| kathitavAMzca bhI caNDapudyota tava mamacasAkSAt yuddha bhavatu lokena mAritena avasthena rathasthena vA tvayA mayA ca yuddhamaMgau kurucaNDa pradyotanokta rathasthe* 8 naiva tvayA mayA cayodavya prabhAte caNDapudyotaH kapaTa kRtavAn svayaM analagiri hastina mAruhya saMgrAmAMgaNe samAyAtaH udAyanastu svapatijJAni 8 ho rabArUDhaH saMgrAmAMgaNe samAyata: tadAnI mudAyanena caNDapudyotasya ukta' tvamasatya pratijJojAtaH kapaTa' ca kRtavAnasi tathApi taka 8 matto modI nAstIti bhaNatA udAyanena ratho maNDalyAM kSiptaH caNDa pradyotena tat puSTau analagiri hastIvegena kSiptaH sa ca hastauyaMbaMpAda yi dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga RRRRR Page #558 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA mutkSipati tataH udAyanaH zaraividhyate yAvat hastabhUmaunipatitaH tat skandhAduttaran pradyotIbahaH tasya lalATe mama dAsIpatirityakSarANi likhitAni tata udAyanarAjJAcaNDa pradyotadezekhAdhikAriNaH sthApitAH svayaM tu caNDa pradyotaM kASTa paJjarekSiyA sAIca nautvA svadezaM prati calita: sApratimA tu tato na uttiSTatoti tatra va sAmuktA avacchina prayANa zcalitasya antarAvarSA kAlaH samAyAtastena ruDodazabhirAjabhiI lau prAkAraM kRtvA madhye sarakSitaH sukhena tatra tiSThati yatsvayaMbhukta tat caNDapradyotasyApi bhojayati ekadAparyaSaNAdi namAyAtaMtadA udAyanena upavAsaH kRtaHsUpakAraiH caNDapradyotaH pRthag bhojanArtha pRcca te tairakta madyaparva SaNAdine udAyanarAjA upoSito stoti yadbhavato rocate tatyacyate caNDapradyote noktamamApyadyopavAsosti najJAta mayA dyaparyuSaNAdinaM sUpakAracaNDa pradyotasya ukta udAyanarAjJaH tenApi ciMtita jAnAmyahaM yathAyaM dhUrtasAdharmikosti tathApyasmin bar3e mama paryupaNAna zudhyati caNDa pradyotImuktaH kSAmitazca tadakSarAcchAdananimitta ratna paTTastasya mUddhi baDaH viSayavatasyadattaH tataH prabhRti paTTabar3A rAjAnIjAtAH mukuTabaDAya pUrvamapyAsan varSA rAtra vyatikrAnte udAyanarAjAtataH prasthitaH vyApArAtha' yovaNig vargasta tAyAtaH satata vasthitaH dazabhaurAjabhirvAsitatvA dRzapuraM nAma nagaraM prasiddha jAtaM anyadA sa udAyanarAjA pauSadhazAlAyAM pauSadhikaH pauSadhaM pratipAlayan viharati pUrvarAta samaye ca tasyaitAdRzobhi prAyaH samutyavaH dhanyAni tAni grAmAkaranagarANi yata zramaNa bhagavAn zrImahAvIrI viharati dhanyAsterAjavara prabhRta yoye zramaNAbhagavataH vImahAvIra syAMtike kevala prajJapta' dharma zRkhanti paJcANu batika saptazicA batika hAdazavidhaM dhAvakadharmaca prati padyanti tathA muNDIbhUtvA bhAgArAt anagAritA vrajanti tato yadi thamaNa bhagavAn yomahAvIraH pUrvAnupUkcaran yadauhAgacchat tatoha mapi bhAvatontike praba jAmi udAvana sthAyamadhya vasAyo bhagavatAjJAtaH prAtasamyAtaH pratiniSka myavauta bhaya pattanasya mRgavanodyAne bhagavAn samavasta: tata parSamilitA udAyanIpi tatAyAto bhagavadanti ke rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAra Page #559 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a018 ahaM pravrajiSyAmi paraM rAjya kasma ciddadAmautyu tvA bhagavanta vanditvA sva gRhAbhi mukha calitaH bhagavatApi pratibaMdhamAkArSIrityakta tato hasti ratnamAruhya udAyana rAjA svagRhe samAyAtaH tata udAyanasyaitAdRzodhyavasAyaH samutpannaH yadyahaM va putra' abhaucikumAraM rAjya sthApayitvA pravrajAmi tadAyaM rAjye janapade mAnuSyakeSu kAmabhogeSu mUrchito'nAdyananta maMsArakantAraM bhamithati tataH zreyaH khalamamanijaka' kesikumAraM rAjyesthApayitu evaM sammecya zobhanetithi karaNamuhata kauTumbika puruSAna kArya eva mavAdIt kSipramevakezikumArasya rAjyAbhiSeka sAmagrI upasthApayata taH kRtAyAM sarvasAmagrAMkezi kumArI rAjye bhiSiktaH tatastatrakezi kumArI rAjAjAtaH udAyana rAjA ca kezi kumAra rAjAna pRSTvA tat kRtaniSkamaNAbhiSekaH zrImahAvIrAMtike pravrajitaH bahuniSaSTASTamadazamahAdazamamAsAI mAsakSapaNAdIni tapaH karmANi kurbANIviharati anyadAtasya udAyanarAjarSeH antaprAntAhArakaraNana mahAn vyAdhirutpannaH vaidya rakta dadhyauSadhaM kuru sa ca udAyanarAjarSirbhagavadAnayA ekAkye va viharati anyadAviharan vItabhayegataH tatra tasya bhAganeyaH kezikumArarAjAmAtyai bhaNitaH svAminnaiSa udAyana rAjarSiH paroSahAdi parAbhUtaH pravrajyAMmokta kAmaH ekAkye va ihAyAtaH tava rAjya mArgayiSyati sa prAhadAsyAmi tairatanaiSa rAjAdhammaH punaH sa prAha tarhi kiM kariSyati te prAhurviSamizramasya dIyate rAnokta tatastai rekasyAH pazupAlyA rahe viSamizritaM dadhi kAritaM teSAM ziSyayAtayA tasya taddatta udAyana bhakta yAcadevatayA'pahRta ukta ca tasya devatayA maharSetavaviSa datta dadhya tastena dadhyauSadhaM pariharaH tahAkyAidhi parihataM rogovaIi tu mArabdhaH punaste na dayauSadha' kartu mArabdha punarapi tadantarviSa devatayA'pahataM evaM vAratrayaM jAtaM anyadAdevatA pramattA jAtA taizca viSa datta tata udAyanarAjarSi bahUni varSANi zrAmaNya paryAyaM pAlayitvA mAsakyAsalekhanayA kevalajJAnamutpAdyasiddhastasya zayyAtaraH kumbha kArastadAnoM kRcihAmAntara kAryArtha gato bhUt kupitayA ca devatayA vItabhayasyoparipAMzu vRSTimuktA sakalamapi puramAcchAditaM adyApi tathaivAsti yi dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM.u. 41 mA bhAga Page #560 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zayAtaraH kumbha kArastu zanipalyA muktaH udAya narAjaputrasya abhaucikumArasya tadA ayaM vRttAnto jAtaH yadAnI udAyanaH kezi kumAraM rAjye bhiSicca unTaukA prabajitaH tatosyAyamadhya vasAyaH samutpannaH aha mudAyanasya jeSTa putraH prabhAvatyAtmajastAdRzamapi mAMmutAkezi kumAraM rAjya bhiSicya udAyana pravrajitaH * a018 ityantarmAnasike na duHkhena parAbhUtovotabhayapattanaM muktvA campAyAM koNikarAjAnaM upasampadyavipulabhoga samanvito bhUt saca abhaucikumAraH zramaNopAsakA bhigatajovopi udAyanarAji samanugavairIbhUt abhaucikumArI bahuNi varSANi zramaNopAsakaparyAyaM pratipAlya aI mAsikyAsalekhanayA udAyanavairasthAna manAlocyakAla kavA'surakumAratvenotpannaH ekapalyopamasthitirasyAsaut mahAvidehe kSetre cAntesetsyatIti udAyana kathA tahevakAsaurAyA seUsaJca parakkamo kAmabhoe paricajja pahaNekammamahAvaNaM 48 he mune tathaiva te neva prakAreNa pUrvokta nRpavat kAzidezapatinandananAmArAjA saptamabaladevaH karma rUpaM mahAvanaM prAhanat unma layA mAsetyarthaH kiM kRtvA bhogAn parityajya kIdRzInandanaH zreyaH satyaparAkramaH zreyaH kalyANa kAraka yatmatvaM saMyamaH zreyaH satya tatra parAkramI yasya saH zreyaH satyaparAkramaH mokSadAyakacAritra dharme vihita vaurya ityarthaH 48 atra kAzirAja dRSTAMta: vArANasyAM nagaryA agni zikhorAjA tasya jayantyabhidhAdevItasyAH kukSi samudbhUtaH saptamabaladevo nandanInAmatasyAnujodhAtAzeSavataurAjJausRtodattAkhyo vAsudevaH sa ca pitrA pradattarAjyaH sAdhitabharatA?nandanAnugato rAjya thiyaM sphautA anubabhUva kAlenaSaTa paJcAzavarSasahavANyAyurati bAhya mRtvAdattaH paJcamanaraka pRthivyAmutyantraH 8 nandanopi ca gRhIta zrAmaNyaH samutpAditakevala jJAnaH paJcaSaSTi varSa sahasrANi jaubitamanupAlya mokSaMgata ghaTa viMzati dhanU SicAnayordeha pramANa B pattAgaDU maNattara' / 48 / tahaba kAsI rAyA seu sacca prkkmo| kAmabhoge pariccajja pahaNe kamma mahAvaNaM // 46 kAzIrAjA prazaMsanIyaH yasya satyaparAkramaHprayaMsanokachejehano parAkama kAmabhogAn parityajyakAmabhIgAna choDIne karmamahAvanaprAhaMtismakarma rUpaje mahA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAma sUtra bhASA Page #561 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA a018 562 sUva bhASA mAsoditi kAzirAja dRSTAMtaH taheva vijayIrAyA paNaTThAkitti pavvaerajja' tu guNa samiDa' payahittu mahAyaso 50 he mune tathaiva vijayoM nAmA dvitIyo baladevorAjA pravrajitodocAM prapatraH kiM kRtvA rAjya N tu payahitta iti parihRtya kodRzaM rAjya guNaH samRddha' guNaiH saptAGgaH pUrNa svAmI 1 amAtya 2 suhRt3 koma 4 rASTra5 durga6 balAni ca rAjyAM gAni atha vA guNaiH indriyakAmaguNaiH pUrNa kauhazovijayaH aNDA anArttaH zrArttadhyAnarahitaH punaH kodRzaH korttiH koyaupalakSitaH atha vA aTTAkittI iti zranaSTAkoti : AsamantAt maSTA akIrttiryasya sa zranaSTAkoti ayazorahitaH 50 atra vijayarAja kathA dvArAvatyAM brahmarAjasya putraH subhadrAkukSi sambhUto vijayo nAma dvitIyo baladevosti sa ca va laghu vAhisaptativarSazata sahasrA buddhi pRSTa vAsudevamaraNAnantaraM zrAmaNyamaGgIkRtya utpAditakevala jJAnaH paJcasaptati varSa satasahazrANi sarvvAyurati bAhya mukti gataH saptati dhanUMSi cAnayo dehamAnamiti vijayarAjakathA taheva duggantavaM kivA avyaktittaNace asA mahavvalo rAyarisI zrAdAyasirasAsiriM 51 tathaiva mahAbalanAmArAjarSi svatoye bhavemoca' jagAmetizeSaH kiM kalA avyAkSiptena cetasAsthireNa cittena ugra pradhAnaM tapaH kRtvA punaH kiM kRtvA sirasAmasta kena zriyaM cArita lakSmoM AdAya gRhItvA zratra mahAbalarAjJaH kathA avabharatacetre hastinAgapuraM nagaramasti tatra balanAma rAjA tasya prabhAvatI nAmro rAtrau anyadA sArAjJo pravaraNayanI yopagataISatridrAM gacchantI zazAGkama' dhavalaM siMhaM svapne dRSTvA pratibuddA tataH sAtuSTA yatra balasya rAjJaH zayanIyaM tatropAgacchati tava vijaya rAyA aNaTTA kitti pavdae / rajja N tu guNa samiddhaM payahittu mahAyaso / 50 | tahevugga tavaM kiccA vana tehane huTakama' dUrikAM 48 tathaiva vijayonAmarAjA timajavijayanAme rAjA sarvathApigata kukIrttiH pravrajitaH sarvathA karone gaIche mUMDo kortti jehano ehave rAjAi dicAlogho rAjya' guNasamRdda guNe karone bhayo rAjvaMtyaktA mahAyathA mahAyaza tehano dharaNahAra 50 tathaiva **************************************** hAya bhranapatasiMha bAhAdura kA zra0saM070 41 mA bhAga Page #562 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 562 sUtra bhASA MXXXXXXXXX taM svapna N balasyarAjJaH kathayati tataH sa balIrAjAtaM svapnaM zrutvA hRSTaH tuSTa eva mavAdIt he devitvayA kalyANa kRt svapno dRSTaH artha lAbho bhogalAmI rAjya lAbhazca bhaviSyati evaM khalu tava navasumAseSu sAI' saptadinAnyadhikeSu gateSu kulapradIpaH kulatilaka' sarvalakSaNa sampUrNodArako bhaviSyatIti tataH sAprabhA vato etadarthaM' zrutvAhRSTAtuSTAbalasya rAjJAstaddacanaM svaukaroti rAjAnujJayA ca svazayanIye samAgacchati tat prabhRti ca sAsukhenagarbhamuddahati prazastadohadA sApUrNeSu sukumAlapANipAdaM sarvalakSaNopetaM devakumAropamandArakaM prasUtavatau tataH prabhAvatyAH devyA praticArikAbalaM rAjAnaM vijayajayAbhyAM putra janmanAvarDa granti tato balarAjA etamarthaM zrutvAhRSTatuSTodhArAhatakadamba puSpamiva samutsvasitaromakUpastA sAmaGga praticArikANAM mukuTavarja' sarva kha zarorAlaGkAraM dadau kakhapanAdika prautidAnaM ca yathecchaM vistIrNavAn tataH sabalo rAjAkauTa umbika puruSAnAkArayati AgatAMzcatAn evamavAdIt bhodevAnupriyAH cipramevahasti nAgapurena garecArakazodhanaM mAnonmAna pravarddha naJcakuruta vapanaM caghoSayata evaM rAjAjJayAte tathaiva kRtavaMtaH prApta ca vAda divase tasya dArakasya mahAbala iti nAma cakratuH tato mahAbalaH paJcadhAtrI parivRtovavRdhe gRhItakalAkalApaJca yauvana manuprAsaH : asadRza rUpalAvaNya guNo papetAnAM aSTAnAM rAjavarakanyAnAM ekasminnevadivasepANi grahaNamakarot tatastasya mahAbala kumArasya mAtApitarAvatizayena mahadaSTa prasAdopazobhitaM vAsa bhavanaM kArayataH etAdRzaM prautidAnaM dadatuH aSTauhiraNya koTayaH aSTaumukuTAni aSTau kuNDalayugalAni aSTauhArAH aSTomosAhasrikaM aSTaugrAmAH avvakkhitteNa ceasA / mahavvalo rAyarisI AdAya sirasA siriM // 51 // kahaM dhIre ahejahiM ummatta mahiM ugratapaH kRtvA tomaja ugratapakaraune atryAcitena cetasA sAvadhAna cittakaraune mahAvalo rAjarSiH mahAvalarAjaRSigTahatvA mastake saMyamazriyaM mastakane biSeleIne saMjamasiro 51 athacatriyaH punarapi uddezamAhaH kathaMdhIraH paMDitaH zrahetubhiH kriyAbhiH kimabhairapaMDitabhu' Do kiyA karone unmattaivagTathilaiva TrAya dhanapatasiMha vAhAdura kA AA saM0Da041 mA bhAga Page #563 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TobA pa018 564 aSTaudAsAH aSTaumadahastinaH aSTA sauvarNa sthAlAni evamanyadapi sAraM khApatayaM mATapiTabhyAM tasya pradatta tataH samahAbala: prAsAdavaragata: udArabhogAn bhansAno vicarati tamicakAlevimalakhAminaH prapauvAdharma ghoSo nAma aNagAraH paJcabhiranagArazataiH parito grAgAnugrAma viharan hastinAgapuramAgataH tasyAnti ke nAgarikapariSatsamAgatA mahAbalopi dhamma zrotu tatrAyAtaH zrutvA ca dharma vairAgyamApanI mahAbala kumArIdRSTatuSTaH trirvAraM natvA evamavA daut he bhagavan zraddadhAmini anya pravacanaM yathA bhavadbhirakta satyameveti saMyamamArga mahamaGgaukarithAmi navaraM mAtApitarau ApRcchAmi guravaH procuH pratibandhamAkArSoMH tataH samahAbalo dharma ghoSamanagAraM vanditvAhRSTa tuSTorathamAruhya hastinAgapuramadhye yatra khagrahaM tatropagataH rathAt pratyavatarati yatramAtApitarau tatropAgatya evamavAdot aho mAtApitarau mayA dharmaghoSasya anagArasya antikadharmaH zrutaH sa ca dharmoma'bhirucitaH tato mahAbala kumAra mAtApitarau eva mavadatAM putratva dhanyaH katArthaca tataH samahAbala evamavAdIt ahomAtApitarau icchAmyahaM bhavadAna yA pravrajitu saMsAra bhayA dahamuhignosmIti tataH sApubhavato aniSTAmakAmAma zrutapUrvAmimAM putravAcA zrutvAromakUpagalatkhedAkIrNa gAvAzIkabharAvatapitAGgAni stejaskA daunavadanAkaratalamarditakamalamAlevanAnAvikIrNakezahastAtu TitvAdharaNI pauThenipatitA mUcchitAca paricArikAbhiH kAJcanakalayAt kSiptadhArAbhi rabhiSicyamAnAsamAkhAsitA sataurudyamAnA evamavAdIt tvamasmAka eka eva putro'sti iSTaH kAntorana bhUtonidhi bhUtI jIvitabhUta umbara puSyabadda labhostato naivaM vayamicchAmastavakSaNamAtra mapi viprayoga tataH putratva tAvaha hetiSTaH yAvaddayaM jauvAmaH asmAsakAlagateSu parivahita kulasantAnastva pazcAtparibraje: tataH samahAbala eva mavAdaut hemAtaryat tvaM vadasitatsarva mohavilasitaM paraM manuSyabhavejAti jarAmaraNa zokAbhibhUto'dhru vai sadhyAbharA gasadRze svapnadarzanopame vidhvasana svabhAve mama pautirnAsti kojAnAti he mAtaH kaH pUrvakaH pazcAdAgamiSye ti atoI zIghrameva prajiSyAmi tataH XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #564 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TokA a018 565 SACHOROR ***** prabhAvata eva mavAdIt putra idante zarIraM viziSTarUpalakSaNopapeta' vijJAna vicakSaNa rogarahitaM sukhocitaM prathama yauvanasya varttate zratastvame arer zarIra yauvana guNAn anubhava paJcAgrajeH tataH samahAbala evamavAdIt hemAtaH idaM manuSyomaroraM duHkhAyatanaM vivadhavyAdhi grastaM asthi sambaddha strasAjAlasambaddha' azau ca nidhAna' anavasthitAkAraM janopavItaca bhaviSyatauti icchAmyahaM tvaritu prabrajituM tataH sAprabhAvatI evamavAdIt putra imAstava sarva kalA komala svabhAvAmArdavArjavacamAvinayaguNayuktA hAvabhAvavicakSaNaH suvizadazaulakulazAlinyaH pragalbhavayaskAmanonukUlabhAvAnuraktA aSTauvabhAryAmanti tAbhismamaM bhogAn bhaccapaJcAdayaH paripAkeparitrajeH tataH samahAbala eva mavAdIt imekhalu mAnuSyakAH kAmabhogAH uccAra prazravaNazna avAtapittAzrayAH zukrazoNita samudbhavA alpakrIDitA bahapasargAH kaTukavipAkA duHkhAnubaMdhinaH siddhiH vighAtakAriNAsantIti sadyaevAhaM prajiyAmi punarmAtApitarau eva mUcatuH putra paraMpara paryAyAt bahu hiraNya suvarNa vipuladhanadhAnyAni svayamAsvAdato'nyeSAM dAnAJcAnugTahANa manuSya loka satkAra sanmAnAnyanugTahANa pazcAtparitrajeH tataH sa mahAbala eva mavAdIt idaM sarva hiraNyAdikaM vastu agnigrAhyaM rAjagrAhya' dAyAdagrAhyaM mRtyu grAhyaM' adhruvaM vidyuJcaJcalaM nAsya bhogaH kenApi gRhItuM zakyaH iti zaughramevAhaM pravrajiSyAmi tato mAtApitarau viSaya pravartaka vAkya gR he enaM racitu na zakna utaH atha saMyamoI gakarairvAkye reva mUcatuH putra ayaMnigranthamArgoM duranucarosti ana lohamayAyavAcarvvaNIyAmanti gaGgA pratizrotasi gantavya masti samudrI bhujAbhyAMtaraNoyosti dIptAgnizikhAyAM praveSTavyamasti khaDgadhArAyAM saJcaraNIyamasti putra nigranyAnAM AdhAkarmikaM baujAdi bhojanazca na karttavyamasti putratva'tu sukumAlosi sukhocita svAminatva cudhA tRSA zotoSNAdi paroSahopasargAn soThuLe na samarthosi punaH bhUmizayanaM kezalocanaM anAnaM brahmacarya bhikSAcaryAca vidhAtuM na zaknosi tataH putratva' tAvadugRhetiSTa yAvaddayaM jIvAmaH tataH sa mahAbalaeva mavAdIt ayaM nigranya mArgaH ******** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #565 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 566 XOXOXOX klovAnAM kAtarANAJca ihaloka pratibadhAnAM paraloka parAGmukhAnAM duranucarosti na punarvIrasya nizcitamateH puruSasya kimapyatra dukkaramastauti mAM anu jAnota prabrajyA grahaNArthaM atha mAtRpitRbhyAM taM gRheracayituma zaktAbhyAM AvAMzyaiva pravrajyAnumatirdattA tato balirAjA kauTumbika puruSaiH hastinAga puraM bAhyAbhyantaraM samArjitopralipta' kArayatitaM mahAbalaM kumAraM mAtApitarau siMhAsane samAropayataH sauvarSika kalasAnAmaSTazatena yAvakaume yAnA maTatena sarvamahAn niSkramaNAbhiSekosya kRtaH pitAvabhANa putrabhaNatava kiM dadAmi kasya vastunaH sAMprataM tavArtha: tataH sa mahAbala uvAca icchA nitAta kutrikApaNAt ekena lacenapatadgTahaM ekena lakSeNa rajoharaNaM ekena lakSaNa kAzyapAkAraNamiti tatIbalarAjA kauTumbika puruSai svoSyapi vastUni pratyekaM ekaikala kSeNa AnAyitavAn tataH sa kAzyapovasubhUtinAmA balena rAjJAbhyanujJAto'STaguNApotikena pinaDa mukhazcaturaMgula va kezAn mahA bala masta kecakartta prabhAvatItAn kezAn haMsalakSaNa paTazATake pratikSipati taJcavastraM svaurSakasthAne nazyati tataH sa mahAbalogozorSa candanAnuliptaH sarvA laGkAra vibhUSitaH puruSa sahazravAhyAM zivikAmArUDha ekayAvara taruNyASTatA tapattroddAbhyAM varataruNaubhyAM cAlyamAna varacAmaro mAtRpitRbhyAM aneka bhaTTa koTi paritaH pravrajyA grahaNArthaM calita tadAnIntaM nagaralokA evaM prazaMsanti dhanyoyaM kRtArthoyaM sulabdha janmAyaM mahAbalakumAroyaH saMsArabhayoddimna sarvvaM sAMsArikavilAsamapahAya prathamavayaH sthaevaM parivrajati evaM lokaiH prazaMsyamANa pralokya mAnoMgulIbhirdRzyamAna: pupphaphaleSu vikIryamANeSu yAca ke bhyazca svayaM dAnaM dadat hastinAgapuraM madhya madhya nirgacchan dharmaghoSA nagArAMtike samAyAtaH zivikAtaH pratyavatIrNaH tato mahAbalaM kumAraM purataH kRtvA mAtApitarau dharmaghoSama nagAraM vanditvA eva mavadatAM bhaganaiSamahAbala kumAraH saMsArabhayoddignaH kAmabhogavirakto bhavadantike prabrajitu micchati tata imAM ziSya bhicAM vayaM dadmaH svIkurvvaM tu bhavantaH dharmma ghoSA nagAraeva muvAca yathA sukhaM devAnupriyA mApratibandha kuruta tataH sa mahAbalaSTaM tuSTo dha ******************************************* rAca dhanapatasiMha bAhAdura kA bhA0 sa0 u0 11 mA bhAga Page #566 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA 2018 567 sUtra bhASA RAVUREXXX ghoSamanagAraM vanditvA uttarapUrvadigaMtarAle'pakramya alaMkAravarga muttArayati azrUNi muJcantau prabhAvatau devau uttarIyavastre tamalaMkAravarga prakSipati mahAbala kumAraM pratyeva mavadat putra avArthe vizeSAiTitavyaM yatitavyaM avArthena pramAdyaM tataH sa mahAbalaH paJcamauSTikaM locaM karoti dharmaghoSA nagarA nti samAgatya eva mavAdIt bhagavanrayaM loka pradoSa pradIptau jarAmaraNagrasta yAstIti svayamevamAM pravrAjayataH tataH sa dharmaghoSa sUrista svayameva prabrAjya samAcAroma zicayat tatA mahAbalo nagArajAtaH paJcasamiti triguptiyuktaH krameNa caturdazapUrvadharathAbhUt bahubhicaturtha SaSTASTamAdibhirvicitra tapaH karma bhirAmAnaM bhAvan dAdazavarSANi zrAmakha paryAya manupAlayan anta mAsikyAsaM lekhanayA Alocita pratikrAntaH samAdhiprAptaH kAlamAse kAlaM kRtvA brahmakalpa dazasAgaropamasthitiko devo babhUva tatasuratazca zreSTi kulevANija grAme putratve notyavaH tatra sudarzana iti kRtanAmonmukta bAlabhAvaH zramaNa bhaga vataH zraumahAvorasyAntike pravrajitaH krameNa siddhazveti mahAbalakathA kahadhIre aheUhiM ummattavva mahiMdare ee vise samAdAya sUrAdaDha parakamA 52 he mahAmune ete bharatAdayaH sUrAH dhairyavantaH punardRTaparAkramAca saMyame sthiravIryabhAjo babhUvuritizeSaH kiM kRtvA vizeSaM mithyA darzibhyojinamatasya vizeSaM gRhItvA manasyAdhyAyaH tasmAt he mahAmune dhIraH sAdhuH ahetubhiH kriyAH 1 prakriyA 2 vinaya 3 ajJAna pramukhaH kutsitahetubhirviparItabhASaNairunmatta iba madyapAnau vamahyAM pRthivyAM kathaJcaret apitu svecchayA yathA tathA pralapanaparAyaNaH san na caret tasmAt tvayApidhoraNa satA tatraiva nikhitaM vidheyaM care / ee visesa mAdAya sUrA daDha parakkamA // 52 // accaMta niyANa khamA saccAme bhAsiyA vaI / atariMsu tari pRkho gacchet unmattano pariM pRthvIM ivicare ete bharatAdyA vizeSamAdAya bharatAdikarAjavauno vizeSaleIne zUrAH dRDha parAkramAH sUravIra dRDha tu parA kramakare 52 atyaMta nidAna karma malazodhanacamAH atyaMtaniyANAkarmateha rUpajemalate dUrikodhAkeniyANArahita satya mayA bhASitAvAcaH ahI *********************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA ara0saM0041 mA bhAga Page #567 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . . 92 6 itihAI 52 acca taniyANa khamA saJcAmabhAsiyAvaI ariM mutaratege tarismanti praNAgayA 53 he mune memayA satyAvaI iti satyAvAk bhASitA * prAktatvAttRtIyAyAM SaSTo jinazAsanaM eva pAzrayaNIya ityevaM rUpAvANI mayoktA anayA vANyA anauktatayA bahavojanA ataran saMsArasamudra taranti sma eke anavAvANyA idAnIM apitaranti anAgatA api agre bhAvinI bhavyA api anayAvANyA bhavo dadhiMtariSyanti kauzAste bhUtabhaviSyat vartamAna janA: atyantanidAna kSamAH atyanta nidAnaM karmamalazodhanaM tatra kSamAH karmamala pracAlana sAvadhAnAH nitarAM dIyate zodhyate pavitrI kriyate AtmA'ne neti nidAnaMdaipa zodhane ityasyarUpaM 53 kahaMdhore aheUhiM attANaM paripAvase saJcasaMgaviNinmukke siddheha badanauraettimi 54 dhauraH sAdhu: ahetubhiH 8 kriyAvAdyAdi kumatinAM vAcoyuktya satprarUpaNA lakSaNemithyAtvasyakAraNaiH prAtmAnaM svakIyamAtmAnaM kathaM paryA vAsayet kutsitahetUnAM AvAsaM prAtmAnaM kathaM kuryAt apitu na kuryAt ityarthaH kimitya sthitasya phalaMsthAdityAha sarvasaMgai vya bhAvabhedena saMyogaiH saMyogebhyovA vizeSeNa nirmuktaH sarvasaMga vinirmukta: tatra vyasaMgodhanadhAnyAdirUpaH bhAvasaMgaH kriyAvAdi mithyApurupaNArUpa: tAbhyAM ubhAbhyAM saMgAbhyAM vinirmukta: sarvasaMga vinirmukta: sansAdhuH siddho bhavati 8 karmama lApahAreNa nIrajA nirmala: syAt ujvalo bhavet ityAdi upadeza datvA kSatriya munirmahItale vijahAra saMyatamunirapi cAritra pupAlyamokSaM pApa tege tarimmati aNAgayA // 53 // kahaM dhIra aheUhiM attANaM pariyAvase / samvasaMga viNimukke siddha havaDU naurae 8 saMyato eme bhASAvANoM sAcauka hoke imAM pArAdhya tIrNA ekataraMti idAnI ehavANIne pArAdhIkaekajIvatakhAche tariSyati anAgata kAle * saMsAra samudra ekatohavaNAMtarache AgatakAletarasthe53 kathaM dhauraH ahe tubhiH parikalpita hetubhiH kimacatura prAtmAnaM parya' vAsayet vAsaM kuryAt kalpita * vAte karIne kalpitadharme karI ApaNA pAtmAne vAsanahIM sarvasaMga vinirmuktaH san sarvasa'ga rahitahoIna siddIbhavati naurajaH iti bravImisiddhahoI mukta napatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u.41 mA bhAga sUtra bhASA Page #568 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA a.018 588 iti sudharmAsvAmau jambUsvAminaM prAha he jamba aha bravImi iti parisamAptau 54 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha daupikAyAM upAdhyAya zraulamaukIrti 8 gaNiziSya lakSmovallabhagaNi viracitAyAM saMyatoyAdhyayanaM aSTAdazaM arthAto vyAkhyAtaM 18 avaikonaviMzatitamaM kathyate aSTAdaze'dhyayane bhogIMnA tyAga uktaH bhogaDi tyAgAt sAdhutva syAt tatsAdhu tvaM hi aprati karma tayA syAt tata ekonaviMzati tame adhyayaneniH pratikarmatAM mRgA putra dRSTAMtana kathayati sugauvenayararambha kANaNujjANa sohie rAyA balabhahotti miyAtasmaggamAhisau 1 sugrIvenAmni nagare balabhadra iti nAmA rAjA bhUt kIdRze sugrIve nagare ramye ramaNoye puna: kodRze kAnanodyAnazobhite tatra kAnanaM vRhat vRkSANAM Ama rAjAdanAditarUNAM vanaM udyAna nAnAvidha pAdapalatAdInAM vanaM 8 athavA krIDA yogyavanaM vA udyAnaM ucyate tataH kAnana ca udyAnaM ca kAnanIdyAnatAbhyAM zobhitaM kAnanIdyAnathobhitaM tasmin tasya bala bhadra bhUpasya* ttivemi 54 // saMjajja jhayaNasammattaM // 18 // muggIva nayara ramma kANaNujjANa sohie / rAyA balabhahotti miyA tasmaggamAhisI / 1 // tesi putte balasirImiyAputta tti visme| ammApiUNadaie juvarAyAdamIsare // 2 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga bhASA (c)jAI karmarahitahoine 54 iti sajati rAjA varNanaM aThAramae adhyayana saMpUrNam sugrauve nagara manohare sugrovaise nAme nagaracha ramya manoharake kAnanIdyAna zobhita bahat vRkSAyaye vane vAgavADI bakSatiNa karIne sahitake rAjA valabhadra iti nAmAtanagarIne bikhe balabhadra rAjAcha mRgA vatI sastharAjJI agramahiSI mRgAvavatauisye nAma tehane paTarANIche 1 teSAM putrI balazrInAma tehane putra vallIisyai nAmeche loke mRgA putreti vikhyAtaH lokane bikhe mRgAputra prasiha itrI aMbApitrIH mAtra janakayoH mAtApitAne dayitA ballabhana vAlhIche pitAyedInI yuvarAjAyataukharI damiteMdriyaH yuva Page #569 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a018 570 sUtra bhASA *******X*X*X*X40 XXXXX mRgAnAmno agra mahiSo abhUt mahiSau paTTa rAjJau agrA pradhAnA sa cAso mahiSI ca agra mahiSI 1 tesiM puttebala sirI miyA putteti visma e ma UNadaie juvarAyAdamausara 2 tesiM putte iti tayorbala bhadra mRgArAjayoH putrI bala zrInAmA AsIt bala zrItimAtApitRbhyAM kRta nAmA sabala zrauloka vizruto lokaH prasiDo mRgA putra ityabhUt mRgAyA mahArAjayAH putroTamA putraH lokAsta' mRgAputra mitya curityarthaH kIdRzI mRgA putraH asmAi kaNa iti mAtApitrordayato vallabhaH punaH kIdRzaH yuvarAjaH yuvAcA saurAjA ca yuvarAjaH kumAra padadhArakaH pitari jIvati sati sandha yogyaH kumAro yuvarAja ucyate punaH kaudRzaH damovidyate yeSAM tedaminasteSAM IkharodamIzvaraH upasamavatAM sAdhUnAM aizvaryadhArI atra kumArAvasthAyAM eva damaukhara pUrti vizeSaNaM ukta tattubhAvini bhUtopacArAt zrathavA'tra dravyanikSepo jJeyaH dravyajinAjinajovA iti vacanAt 1 nandale so upAsAe kaulae saha ithi hiM devodo gundagocaiva nicaM mukhyamANaso 3 maNi rayaNa kuTTimatale pAsAeloyaDio Aloe inagarasma ca ukkati ya caccare 4 ubhAbhyAM gAthAbhyAM saMbaMdha: sa mRgAputraH kumAro nandane viziSTa vAstu zAstrokta samyag lakSaNopete prAsAderAjamandara strIbhiH saha krIDate kaivadogundukadeva drava trayastriMzaka suraiba indrasya pUjyasthAnIyA devA svAyastri' zakAdIgundakA'pyucyante punaH kIdRzaH saH nitya muditamAnasa: nirantara kRSTacittaH etAdRzomRgA putraH prAsAdA lokanesthitaH san nagarasya catuSkatrika caJcarAn Alokate prAsAdasya Alokane gavAcesthitaH sa nagarasya catuSkAdisthitAni kautUhalAni pazyati naMdaNe soupAsAe kaulae sahaityihiM / devAdIgu dugoceva niJcaMmudraya mANasI | 3 || maNirayaNa kuTTimatale pAsAyA rAjAke iMdrIjiNe jautauche damo kahiye yogau tehano svAmIche 2 sammRgAputraH vAse AnaMdotpAdake bhavane krauDate te mRgAputrane harSano UpajAvaNahAro mahala krauDate sahastraubhiH svau sahitate mahalamAMhiM krauDAkareche devAdogudakaiva dogaMdaka devatAnopari nitya muditamAnasaH nityeM sadA harSita ko ********** | TrAya stRpatasiMha bAhAdura kA A.sa.u0 41 mA bhAga ************************* Page #570 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a018 571 sUtra bhASA COFFEE Of kaudRze prAsAdAlokanemaNirayaNa kuTTimatale maNyazca ratnAni ca taiH kuTTitaM jaTitaM talaM yasya tat maNiratna kuTTimatalaM tasmin 4 zrahatatya icchaM taM pAsaI samaNasaccayaM tava niyamasajjamadhara solaDa guNa AgaraM 5 zrathAnaMtaraM sammRgA putraH kumArastatra tasmin catuSkatrika cacarAdau aicchanta' ati krAmanta N vicaranta N zramaNa N pazyati kIdRzaM zramaNa saMyataM jIvayatanaM kurvvanta saMyataM iti vizeSaNe navItarAga devamArgAnusAriNa' manu zAkyAdi muni punaH kIdRzaM taponiyama saMyamadharaM tapo bAhyAbhyantarabhedena dvAdazavidhaM niyamodravyakSetrakAla bhAvena zrabhigraha grahaNaM saMyamaH saptadazavidhaH tapakhaniyamaca saMyamazca taponiyamasaMyamAstAn dharatIti taponiyama saMyamadharastaM punaH koTTamaM zolAbyaM zaulaiH aSTAdaza sahasra brahmacarya bhedaiH Avya N pUrNa N punaH kIdRzaM lAyaNeThio | AlAie nagaramma cakka tiyacaJcare // 4 // ahatattha aiccha' taM pAsad samaNa saMjayaM / tavaniyama saMjama dharaMsaulaDUM'guNa AgaraM |5|| ta dehaImiyA putte diTThIe aNamisAie / kahimanneri saMrubaMdiTTha puvvaM marapurA ||6|| sAha bhoga bhogaveche mRgAputra 3 sa mRgAputraH maNivaddapauThe maNauratna karaujaDItake AMgaNo jehano prAsAdAvalokane gavAci sthitaH prAsAdanogo khaDojharAMkhe baiThAI' Alokavato nagarasya nagarane dekhe ke cakkatrika caJcarANi caukkatrika cAcarahATa pramukha 4 atha tattattrikAdiSu Agaccha paMhiveMte mRgAputra cauka hATane vikhe AvatA pazyati zramaNaM saMyataM dekhe ekajatIne tapo saMyama dharaMyataukisyAhe tapaniyama saMyama tehanA dharaNahAra zaulayukta guNAnAM AgAraM zaule karausa'yukta guNano Agarake 5 taM RSiM mRgAputraH pazyatitehane mRgAputra dekheke dRSTyAmeSonmeSarahitayA meSonmeSa rahita dRSTi karone kathaM evaM manya IdRzaM rUpaM kiMhAMi ehavo svarUpa dRSTa N pUrva prAgjanmani dauThahatU pAhile bhave 6 sAdhoH darzane tasya mRgAputrasya sAdhUne darzane karote mRgApuvane zobhane ************************************************* prAya dhanapatasiMha bAhAdu" kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #571 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TozA 4. gaNAkaraM gaNAnAM jJAnadarzanacAritra guNAM Akara khani zadRzaM 5 taM deha ImiyA putte diTThoe aNimisAiekahiM mantrerisaMvaTi va mA mRgA patrasta maniM animeSayA dRzyA dehaI paNyati dRSTvA ca evaM vicArayati kvacit etAdRzaM rUpaM mayA dRSTa pUrve ahaM evaM manya jAnAmi mani' dRSTA pramaditamanAH abhUt pUrvaparicitamiva muni mene ityayaH 6 sAhummadarisaNatasma ajjavasANaM misIhaNe mohaM gayasma santasmajAI saraNa samupyana7 tasya* mRgAputrasya kumArasya tasya sAdhodane jAti smaraNaM samutpatraM prAg bhavasmaraNajJAna saJjAtaM tasya kathaM bhUtasya sata: zobhane adhyavasAye samIcaune manasaH pariNAmekSAyopazamabhAve mohaM mUGgitasya prAptasya sataH mIhaM kvAyaM mayA dRSTa iti cintA sAmUtmika korthaH purAsAdhIdarzanaM jAtaM darzanAtmamyagara manaH pariNAmobhUt tadAca mUrchA utpannA tasyAM mULayAM jAti smRtirabhUditi bhAvaH 7 devalogacuzrI santo mANusmambhavamAgo sanninANa samuSpanne jAIsaraNa' purANayaM 8 kiM tat jAti smaraNa' tadAha ahaM devalokAt cyutaH san mAnuSyaM bhavaM pAgataH iti saMnnijJAne samutpatre sati purANaka' smadarisaNe tasma ajbhavasANaM misohaNe / mohaMgayasma saMtasma jAI saraNaM samuppannaM / // devaloga cuosaMtI mANasaMbhava mAgao sanninANasamuppanna jAIsaraNaM purANayaM / 8 // jAIsaraNesamuppannemiyAputtemahaDie saraIporANiyaM jAeM sAmannaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga bhASA adhyavazAve bhale'dhyavasAI karaune aMtaHkaraNa pariNAmo parie gamane vikhe karaune mUrchA Avau jAtismaraNaM utpanna jAtismaraNajJAna Upanu' 7 devalo kAt cyutaH san devalokahatI cavyoSako manutha bhave samAgataH manuSyane bhave Avyo samyagjJAne samutpanno samyag bhalojAtimmaraNa Upano jAtismarati paurANiko pAchalI ApaNoM jAtismarI sAMbhalI 8 jAtismaraNa samutpanna: jAtismaraNa Upane dhake mRgAputrI maharSika: mRgAputra mahARhino dhaNI Page #572 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6.TaukA a.18 573 prAcInaM jAti smaraNaM abhUditi zeSaH saMjinIgarbha japaJcendriyasya jJAnaM saMnijJAna tasmin saMnninAne 8 jAI saraNa samuSpanna miyA putte mahaDie saraI porANiyaM jAI sAmabacca purAkayaM 8 mRgAputrI mahaIi ko rAjya lakSmau yuktaH paurANikI prAcInAM jAti smarati kiM smarati mayA vAmanca cAritra purAtataM pUrva pAlitamabhUt kvasati jAtismaraNe jJAnasamutpane sati saJjAte sati / ityatra pAThAMtaramasti gAthAyAH punaruktitvAt visaesu arajjantI rajaMtosaJjamaM miya ammApi uraM uvAgagma imaM vayaNa mavvavau 10 sRgAputraH ammApi uraM mAtApitara upAgatyasamaupamAgatya idaM vacanaM abravIt kiM kurvan viSayeSu arajan viSayebhyo viraktI bhavan ca punaH cAritre saMyamarajan sAdhumArge prautiM kurvan ityarthaH / suyANi me paJcamahabbayANi naraesu dukkhaJcatirikta joNi sunicinakAmI mahabavApro aNujANahapavvaismAmi ammo 10 hai pitarau me mayA pazca mahAvatAni prAg janmani zrutAni narakeSu punastiryag yoniSu dukkha bhuktamabhUt tatohaM nirvinakAmIsmi nivRttaviSayAbhilASIsmi ahaM mahArNavAt saMsAra samudrAt prajiSyAmi nista riSyAmi yUyaM atomAM anujAnIta AjJA datta10 ammatAyama ebhogA bhattAvisaphalovamA pacchAkaDyavivAgA aNu bandha duhAvahA 11 he pitarau mayA pUrva bhogAbhuktA ca puraakyNtt| visaehiMarajjatorajjatosaMjamaMmiyaammApiyaraMuvAgammamaMvayaNamabbavI 10 // muyANimapaMcamahabvayANi smarati paurANiko jAtiM pAchilo jAti janna sAMbharosAmanya cAritra punaH pUrvajanmakRtaM valI pAlItva bhave je cArotra pAlyu itu te sAMbhayusa kumAraH viSayeSurAgaM'kurvan te kumAra biSayane bikhe parAGmukha dhako viSayacI manautakho rajyamAnaH saMyama saMyamane bikherA catuthako mAtApitrIH samIpa Agatya mAtApitAne samope Avaune idaM vacanamabravIt ehavI vacana kahavAlAgI 10 smRtAni mayApaMcamahAbratAni paMcamahAvrata mujhane sAMbhayAM nara rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #573 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a018 * koyA bhogAH viSaphalopamAH viSaphalai rUpamoyate iti viSa phalopamAH pUrva bhogasamave madhurA paraM pazcAtkaTa kavipAkAH kaTa kovipAko yeSAM te kaTukavipAkAH prAnta duHkva dAityarthaH atha punaH kIdRzAH anubandha dukkhAvahAH anuvandha nirantara' duHkhasya AvahAdAyakAH avicchinna dukkhadAyinaH11 8 ima' saroraM aNica' asaI asura sambhavaM asAsayaM vAsamiNa dukva kesANa bhAyaNa 12he pitarau imaM gharoraM anitya athAvataM pazuci apavitra *ca vattete punaridaM zarIraM azaci sambhavaM azaH zukra rataH sambhUtaM punaridaM zarIra' azAvatAvAsaM athAvata: anityaH AbAsI jIvasya nivAso yasmin tat athAkhatAvAsa punarida zarIra duHkva ke thAnA bhAjana dukvAni janmajarAmRtyu pramukhANi klemAH dhanahAni svajana viyogAdayasteSAM bhAjanaM sthAna naraemudukkhaM ca tirikkhajoNisu nimvinnakAmomi mahannavAo aNujANa hapavvadUsmAmi ammo 11 // ammatAyamaebhogA bhuttA visaphalIvamA | pacchAkaDuyavivAgA aNubaMdha duhAvahA 12 // imaM sarIraM aNicca amuI asusaMbhava pasAsayA MORENEWXXXXXXXXXXXXXXXX KAKKRRRRRRRRRKKKKKRE rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga bhASA keSu dukva' valInarakanA dukkha ptabhikhA tiryagyoniSaca anetiyaM canauyoninA Tukla sAMbhasyAM nistaraNAbhilASo'smin mahArNavAt saMsAra sAgarAt esaM * sArasamudra thI nIkalaNahArachu' he mAta hetAta anujAnauta prabrajIthAmau he mAtApotAha dIkSAleIsa mujhane pAnAdauje 11 he mAta he mAharA tAtamae bhogAH he mAtA pitAma bhogavyA bhuktAH viSaphalasadRzAH kisthAI viSaphalasaraukhAche pazcAt kaTa ka vipAkA kaTa ramAbhogavA moThAlAge pache ghaNa kar3Ahoye rasatehano kar3o anubaMdha pariNAme dukkhakAraNa jivAre pariName tivAre dukkhadauI 12 imaM zarIraM anitya ezarIra anautyacha apavitra Page #574 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 575 TokA athavA duHkva hai taboye kla cArogAsteSAM bhAjana 13 asAmae sarIra mirainavalabhAmihaM pacchApurAcaca ibve pheNabubbu yasabibhe 14 he pitarau ahaM a018 azAzvate zarIrarati nalabhAmi ahaM svAsthAna prAptomi punaH kaudRze saraure pazcAdbhoga bhogAnantara' purA pUrva bhogabhogAt arvAka evatyaktavye punaH * kIdRze zaraure phena budabudasabibhe pAnI prasphoTaka sadRze 14 mANu satte asAraMmi vAhaurogANa Alae jarAmaraNapatthaMmi khaNapinaramAmihaM 15 he pitarau asAramanuSyatve ahaM kSaNamapi naramAmi na harSa bhajAmi kodRze manuSyatve vyAdhirogANAM pAlaye vyAdhayaH kuSTa bhUlAdayo rogAvAtapitta 8 zlemajvarAdayasteSAM yaha punaH kodRye manuSyatve jarAmaraNAbhyAMgraste 15 jammadukkhaM jarAdukkha rogAya maraNANiya aho dukkhohu saMsAro jatyako santi vAsamiNaM dukkhakesANabhAyaNaM 13 / / asaasesriirNmirhuunoblbhaamihN| pacchApurAcacayabvo pheNabubbuya saMnibhe 14 // sUtra mANusate asAraMmivAhI rogANa Alae jarAmaraNapatya mi khaNaMpi naramAmihaM 15 // jammadukkhaMjarAdukkhaM rogAya mara zukrazoNita saMbhavaMti valI kisyu apavitrache zukrazoNita nuupake asAkhatAvAsa jIvasya ejIvatavyano abhAva tuvAsale dukkhanI zAnu bhAjana' dukkhaane klesa tehanu'bhAjana gharale 13 asAkhate zarIra ezarIra prasAsvata che cittasvastha na prApnoti cauttane vikhe sAkhatI satISa napAMmuchu pazcAt bhuktabhogI tayAtyajanIya padahalAMpache ezarorane avasya choDasya phenavuvudasabibhaM ejIvatavya pAMNInAparapoTA sarokhUche 14 mAnusyatve asAra emanuSya paNa asA rake yAdhirogAnAM grahe ezaroravyAdhi roganu gharache jarAmaraNagrasta : jarAne maraNatiNa karIgrastache ahaM kSaNamAtramapinaramasukhaM na lamahaM kSaNamAtrapaNi sukhanathI pAmata 15 janmadukkha jarAnudukva janma:jarAnu'dukva rogANi maraNANica roganI dukkha maraNanudukya ahI iti vismayodukhahetu saMsArAH esaMsAra hAGa dhanapatasiMha vAhAdura kA A-saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #575 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a018 K644666003808686436303082436 jantuko 16 he pitarauDu iti nizcayena saMsArI duHkha duHkha hetu vartate aho iti Azcarye yatra saMsArajauvAH klizyanti ke zaM prApta vanti saMsAra kiM kiM duHkha tadAha janmadukha jarAdukkha punaH saMsAra rogAstApayotaziroti pramukhAH punamaraNAni ca etAni sarvANi duHkhAni yatra santi tasmAt ayaM saMsAro duHkha hetu revaH yatra bhava bhramaNe jauvAH kliyanti la zArtA bhavanti 16 khitta va hiraNaJca puttaM dAraM ca bandhaSA ca ittANaM isa dehaM gantavama vasasmame 16 he pitarau me mama avazya paravazasya sato: parabhave gantavya kiM kRtvA kSetra grAmavATikAdikatva kA punarvAstu gRhaM hiraNya rUpya svarNa putradAraM putra kalatraM ca puna rbAndhavAn svajJAtIn bhrAtapi vyAn imAn sarvAn tyaktA imaM deha sarIraM apityaktA 17 jahA ki pAkaphalANa' pariNAmo na sundaro evaM bhuttANabhogANaM pariNAmo na sundarI 17 hai pitarau yathA kiM pAkaphalAnAM viSavRkSaphalAnAM pariNAmI bhakSaNAnantaraM pariNati samayaH sundarI na bhavati evaM bhuktAnAM bhogAnAM api pariNAmaH sundarI nAsti yAdRzaM viSaphalAnAM bhakSaNaM tAdRzabhIgAnAMbhogaH kiM pAkaphalAnidhi dartha NANiya | aho dukkhohu saMsAro jatyakIsaMti jaMtuNo 16 // khittavatyu hirannaMca puttadAraMca baMdhavA / cattANaM imaM dehaM gatabba mavasaramame 17 // jahA kiMpAgaphalANaM pariNAmo na suMdaro evaMbhuttANa bhogANaM pariNAmo na suMdaro 18 / / ya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga bhASA OM sarvadukkha hetuche yatra saMsAra klizyaMti jovAH eha saMsArane vikhe jIva klezapAme ke 16 kSetravastugrahAdi suvarNa khetadha rasonu putAn striyaH bhrAtAdaya: putu strIbhAI takvAidaMdeha edehochoDIne gaMtavya avasyameva avasya paralokamai jAya 17 yathA kiMpAkaphalAnAM jimakipAkapha kSanI vipAko nasyAt sadaraH jomakoMpAkaphalanu vipAka pariNamaite bhalA nahIM evaM bhUktAnAM bhogAnAMimabhoga bhogavyAno vipAko nasyAt sauMdaraH pariNAma sadara bhalona 18 Page #576 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA a018 577 sUtra bhASA **********8 na ramaNIyAni bhacaNasamayepi sukhAni bhavanti bhukta ranantaraM prANApahArINi tathApi viSayasukhAnyapi 17 aDDAyaM jo mahantantu apAhijapavAI gacchantoseduddauhoi chuhAtanhAe pauDiyo 18 he pitarau yaH puruSo mahAntaM' adhvAnaM dIrghaM mArga apAtheyaH sambalarahitaH san pravrajati sapumAn cudhA tRNayA pauDitaH san duHkho bhavati 18 evaM dhammaM akAUNaM jogacchadra paraMbhavaM gacchantoseduhohora vAhorogehiM pauDio evaM amunAprakAreNa abhaM bala puruSadRSTAntena yaH puruSodharmaM akRtvA paraMbhavaM gacchanti anyatjanmabrajati sagacchan duHkhI bhavati kodRzaH saH vyAdhirogaiH pIDitaH 18 aDANaM jA mahaMtantu sapAhejjo pavajjaI gacchantosesuhauhoi kuhAtinhAevajjiyo 20 he pitarauya: puruSomahAMtaM zradhvAnaM doghaM mArga sapAtheyaH sambalasahitaH pravrajati sa puruSaH kSudhAtRSNAbhyAM vivarjitaH kSudhAtRSNA vivarjitaH san mArga gacchan sukhI bhavati 20 evaM dhasma pikAU jo gacchadra paraMbhavaM gacchantose suhauhoi appakazme aveyaNe 21 evaM amunA prakAreNa anena sambala sahita naradRSTAnta na yomanuSyo dharmaM kRtvA paraM bhavaM paraloka' gacchati sa dharmArAdhakaH advANaMjo maha`taMtu appAhijjo pavajjaI gacchatoseduhIhoicchuhAtagrahAhi pauDio 16 // evaM dhamma' akAUNaM jo gacchai paraMbhavaM / gaccha Mtose duhauhoi bAhaurogehi pIDio 20 // aDANaMjo mahaMtaMtu sappAhijjo pavajjadra gaccha to mArgeya pumAn mahAMtaMgariSTa'jiko manuSyamoTemArge avalaM gacchati maMbale karo rahitajAi gacchan san saduklaubhavati jAtuthakote dukkhauthAi kSudhA NAbhyapoDita: bhUkheSAdra pauDyothako 18 evaM dhanaM zravAima dharma aNakodhAM yaH paralokaM gacchati paralokane vikhejejAya gacchan sansadukkhI bhavati jAtuthako duHkhohora vyAdhirogAmyAM pauDitaH vyAdhirogepivyoSako 20 adhvanimArgeyaH mahatimoTA mArganebikhe sapAtheyaH maMbalaM sahito maMbalapAMNoM leIne 73 ************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #577 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA be 8 puruSaH sukhobhavati kIdRzaH sa alpakarmA alpAni karmANi yasya sa alpa kAlaghu karmA punaH kIdRzaH sa avedanaH navidyate vedanA yasya sa avedana: alpavedanI vedanArahito vA alpa pApa karmA alpAsAtAvedana ityarthaH 21 jahAgahepalitami tasmagahama jopahasArabhaNDANinIchi asAraM uva ujmaI 22 he pitarau yathA rahe agninA pradIpta prajvalite sati tasya gRhasya yaH prabhuH svAmautadAsArabhaNDAni sArapadArthAn prAjIvikA hevUna gRhAt noNai nikAsayati asAraM bhANDa apoti apIhatityajatautyarthaH 23 evaM loe palitami jarAe maraNeNaya appANansAra ismAmi tubha hi aNa mantriI 2 4 evaM anena dRSTAMtena loke jarayAmaraNena ca pradIpta prajvalite sati ahaM AtmAnaM tArayiSyAmi kIdRzohaM yuSmAbhiranumataH bhavaddhiH dattAna stasmAt mahya AjJAdAtavyA ahaM bhavadAnjayA Atmana uddhAraM karizthAmauti bhAvaH 2 4 taM vintammApi yaro sAmanaM putta ducaraM guNANatu sahasmAI semahI hoi chuhAtanhAe vajjio 21 // evaM dhamma pikAUNaM jogacchadra paraMbhavaM | gacchatose muhIhor3a appakamma ave yaNA 22 jahAgehe palitami tasmagahasma jopahUsArabhaMDAI nauNe / asAraM avaujjhAI 23 / evaMlIe palitami jAya gacchan sa sukho bhavati jAitI sukhIhI kSudhAtrISA vivarjitaH bhUkhatraupAI karaurahita 21 evaMdharmamapiktvAimadharmakarIne yogacchati parabhave jajAI paralokane vikhe gacchan sakho bhavati jAtAthako jIvasukhauhuve alpakA alpavedanA thoDA karma thoDaubedanA 22 yathA yaha prajvalite jima koIne ghare agnilAgauhuve tasya gRhasyayaH svAmI tehanA gharanI svAmau sArabhaMDAni niSkAsayati sArapradhAMnabhAMDAvastakADhetima asAraM sarvatyajati asAra sarvavastu chAMDe 23 evaM loke pradIpta imalokane vikhe agnilAgauche jarAyAmaraNAnica jarAvane maraNarUpa AgilAgIche AtmAnaM bhAMDatulya tArayiSyAmI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0saM0 2041 mA bhAga bhASA Page #578 -------------------------------------------------------------------------- ________________ FON dhAreyavA iMbhikSu No 25 atha mAtApitarau taM mRgA putra pratibrUta: hai putra thAmaNya' ducaraM sAdhudharmo duSkarosti he putracAritrasya upakArakArakANAM u TokA guNAnAM sahasrANi bhikSordhAritavyAni mUla guNAzcottara guNAzca bhikSuNAdhAraNIyAH 25 samayA savvabhUesu satta mitte suvAjage pANAi vAi viraI jAvajjovAi dukkara 26 punaheM putra sarvabhUteSu samatA karttavyA atha vAjage iti jagati zatru mitreSu samatA kartavyA punaryA vajjauvaM prANAti pAtavirati duSkaraM iti dukarA 26 niccakAlappamatteNa musAvAyavivajjaNaM bhAsi yaba hiyaM saba niccAutteNa dukkara 27 punarnityakAlaM sarvadA apramAditvena jarAe mrnnonny| appANaM tArasmAmi tumbhe hiM aNumaMnio 24 / taM bitammApiyaro sAmanna puttaduccaraM guNANaMtu sahasmAI dhArayavvAI bhikkhuNo / // 25 // samayA savvabhUema satta mitta suvAjage pANAyavAya viraI jAvajjIvAe dakkara 26 // niccaMkAlappamattaNaM musAvAyavivajjaNaM bhAsiyabbaM hiyaMsabba nimbAuta Na dukkaraM 27 // daMtasohaNamAisma * ApaNAAtmAne bhAMDano paritAre yuSmAbhyAManujJAta tumhArIzrAdesaleine tumhe tumAro Adezadyo24taM mRgAputra pratibrUtImAtApitarau havemAtApitA mRgA bhASA putrapratiimakaha ke cAritra hepata dUSkaraM heputu cAritadIhilIche he putracAritra upakArakANAM guNAnAMtu sahasrANiguNanA hajAra mUlaguNAzcottara guNAzca bhikSu dhArayitavyAnisAdhIH sAdhune dharaNAce 25 tulyatA sarvabhUteSu sarvajIva Upara samatAbhAva rAkhe zatrumau Su rAgadveSAkaraNata: yatra mItra chApara saritA * bhAva rAkhe samatA bhAva ANa tato loke prANAtipAta viratitiNe kAraNa prANAtipAtanI viratI kara yAvajjIvaM tu dukaraM jAvalIvAMda doholi26 nitya' kAlaM 'pramattena sadAi apramAdapaNu mRSA vAda vivarjana maSAvAda bajivo bhASitaya hitaM sarca sarvajIvane hitabole nitya sAvadhAnina rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga Page #579 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TomA a.18 mRSA vAdasyavivarjanaM mRSA vAda vivajjanaM kartavya punahitaM hitakAraka satya' vaktavya punarnityA yukta nasthAtavya tadapi duSkaramasti AyuktaH kriyAsu * sAvadhAnatva nityaM prayukto nityAyuktasthena sthAtavya atra bhAva pradhAna nirdezomantavyaH nitya ayuktatvena sthAtavyaM tadapi duSkaramityarthaH 20 dantasohaNa 8 mAisma adattasma vivajjaNaM aNavaje saNijjasma ganhaNA avidukkara' 28 he putra punaH sAdhudharme dantazodhana pramukhasyApi adattasya. vastu nopi vivarjanaM zilAkAmAtra mapi vastu adana na gRhItavya anavadyaM ca tat eSaNIyaM ca anavadyaSaNIyaM tasya anavadya SaNIyasya piNDAdegrahaNaM api duSkara anavadya 8 nirdUSaNaM acitta prAmuka eSaNIya dvicatvAriMzadoSa rahitaM piNDa gRhautayaM tadapi duSkaramityarthaH 28 viraI ababhacarasma kAma bhogarasabruNa umma * mahatvayaM bambha dhAreyabasa dukkara' 28 he putra abramha caryasthamaithunasya viratiH kartavyA sApi duSkarA he putra kAma bhoga rasajJena puruSeNa ugraM ghoraM bambha brahmacarya mahAvrata dharttavya tadapi duSkaraM labdha bhogasukhA svAdasya bhogebhyonivRttiratya taM duSkarAityartha: 28 dhaNa dhannapesavaNe su parigaha vivajaNa adattasma vivajjaNaM agavajje saNijjasma gimhaNA avidukkaraM 28 // biraI aba bhace rasma kAmabhoga rsnnnnaa| ugga mahabvayaM babhadhArayanvaM muTukkaraM 26 // dhaNadhannapesavargasu pariggaha vivajjaNA | savAraMbha pariccAyo nimmamatta sudu 8 ati duSkara 27 daMtasodhanAdeH taNAdeHdaMtazodhana zalopramukha adattasya vivaja naMadattAdAnapaNi baje loinahI anavadyasya eSanauyasya niravadya sUjhato grahaNamapi atiduHkaraM AhArapANI leNo dohilA 28 virati brahmacaryasya zaulabatanI viratIkara kAmabhogasya rasajena kAmabhoganAjANa ugra mahAvrataM brahmacarya ugramahAkaThinasaulabuta jAjjIva saulapAlAMdIhilo dhArayo 28 dhanyadhAnya preSyavargeSu dhanadravya dhAndhapazUnAsamUha parigrahavivajanaM parigraha rAva dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa.u. 41 mA bhAga bhASA Page #580 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA . 2 * sabArambha paricAyo nimmamattaM sa dukaraM 30 dhana dhAnya pretha vargeSu parigraha vivarjanaM karttavya' dhanaM gaNimAdi dhAnya godhUmAdi preSya vargodAsadAsyA divargaH dhanaM ca dhAnya ca preSya vargazca dhanadhAnya preSyavargAsteSa moha buddha vizeSeNa vajana' etadapi duSkara' punaH sarvAraMbha parityAgaH kartavyaH sa cApi * duSkaraH punarnirmamatvacintanaM duSkara namakazcidasti aha mapi kasyApi nAstauti cintanaM duSkara 30 caubdhi haipi AhArerAI bhoyaNavajaNAsannihI saJco ceva vaje yaJcosudukkaraM 31 he putra punaH sAdhudharme caturvidha AhArarAtri bhojanasya vajanAkAryA asana pAnakhAdimaskhAdimAnAM caturNa mAhArANAM api rAtri bhojanatyAga eva kartavyaH ca punaH sannidhi ta guDAdeH ucitakAlAti krameNa sthApanaM tataH savidhi cAsau saJcayazca sabidhi saJcayaH eva nizcayena varjitavyaH sopi sutarAM duSkaraH 31. kuhAtaNahAyasI uNhaM daMsamasagaveyaNA akko sA dukkhasijjAya taNaphA sAjallamevaya 32 punarhe putrakSudhA sahanIyAityadhyAhAraH tRSNASA ca soDhavyA sautoSNa' sahanIyaM daMsamazakAnAM vedanA sahanIyA punarAkrozA durvacanA nitatmahanamapi duSkara punardu kkhazayyAiti zayyA upAyayasya dukkha zayyAdukvaM tadapi sahanauyaM saMstArake DhaNasparza dukkha punarjala mala parauSahIpi soDhavyaH sAdhunA 32 tADaNAtajjaNAceva bahabandha parausahA dukkhaM bhikkhAyariyA jAyaNAya alAbhayA 33 punastADanAcapeTA TakkarAdinAhananaM punastarjanaM aGga kara 30 caubihevi AhArarAImoyaNa vajjaNA / sanihausaMcaoce vavajjeyambo suTukkaraM 31 // kuhAtarAhAyasauunha .. bajja vo sarvAraMbha parityAgaH sarvaprAraMbhanu' chAMDav nirmamatva atiduHkara nirmamatva paNa dohilu 30 caturvidha api pAhAre cArAhAra rAtrIbhojana vivajanaM rAtrine viSekhAvavaja saMnidhiH saMcayo ghRtAdisthApana' rAtrine bikhe ghRtapramukharAkhaNo nahIM varjitavya suduSkaraM ebajja budIhi lu21 kSudhAbhUkha rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM0 u041 mA bhAga - Page #581 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA zra018 582 sUtra bhASA EXEEXEXEXE lyAdinA nirbhatsana' bhayotpAdana punarbadhabandhaparoSahAH sahanIyAH tatra badhoyaTyAdibhirhanana' bandhanaM raNvAdinAdamanaM badhaya bandhaya badhabandhau tayoH paroSahAH soDhavyAH punarbhicAcaryAyAH duka N gRhastha gRheyAcanAkarttavyA tatkaraNepi dukkhamasti tatrApi yAcanAyAM kRtAyAM api alAbhatA aprAptirbhavet tadApi dukkhaM na karttavya N etadapi duSkaraM 33 kAvoyAjA imAvitto kesalozroyadAruNo dukkha bambhavayaM ghora dhAreu amahappA 34 he putra dharme punaH kApotoyA vRttirvattate iti zeSaH kapotAnAM paciNAM yA iyaM vRtti: sAkApotAyA yathA hi pakSiNonitya mahitAH santaH khabhaca grahaNe pravarttante bhakSya' kRtvA ca punaH sAthai kimapi na gRhnanti kuci sambalA bhavanti tathA sAdhavopi doSebhyaH zaGkamAnA AhAra grahaNe pravarttante AhAraM daMsamasaga veyaNA / akkosA dukkha sejjAya taNaphAsA jallamevaya 32 // tAlaNA tajjaNA ca vavahavadha parausahA / TukkaM bhikkhAyariyA jAyaNAya alAbhayA 33 / kAvoyA jAdUmAvittI kesalou adAruNo / dukkhaM vaM bhavvayaM ghora N dhAreDa' SA tausa sauta tADa uSNa goramI daMzamazakAdi vedanA DAMsamacchara AvolAge tehanI bedanA Akroza: koi gAlidii dukkhaziyyA upAsarA dukhadAI mUMDA Nasparza zaroramala: evaM dukkha soDhavya DhaNanosparza: malana' rAkhavu edukkhasahavu' 32 tADanA karAbhyAM hAthasya 'mAraaMgu tyAdinAta naMaMguloikaro taje vadhastADana' vadhAra' baMdhorajvAdinA bAMdha va gADUA sAthe dukkha bhicAcaryA bhocAmAMgavI tehI jadurlabha sAdhune yAcanAM alAbhatA ityAdi du SkaraM alAbhaparisahadohilo 32 kapotAnAM paciNAM iyaMvRttiH kapotapakkhInI paristu AhAralod vRttiAjIvikA kare kezaloco dAruNo raudraH mAthe locakaravo mahAdohilo duSkaraM brahmavrataM ghora dohilo pAlavI raudra brahmacarya dhArayataH punaH mahAtmAne sAdhune dohilo24 sukhocitaH sukhayogyaHtvaM ******************************************* hAya dhanapratasiMha bAhAdura kA prA0saM0Da0 41 mA bhAga Page #582 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kRtvA ca kimapi sArthe saJcayaM na kurvanti punaH sAdhUnAM keza locopi dAruNo bhayadosti punamahAtmamA sAdhunA brahmA vrataM dhatta duHkhaM ili duSkaraM bahumha saTIkA a018 4 vrataM mahAtmanA mahApuruSeNa priyate tadramha vrataM dhatta duHkaramiti bhAvaH kIdRzaM bramhavataM ghoraM anyeSAM alpa satvAnAM bhayadAyaka' 34 suhoio tumaputtA 583 sukumAlo sumajiyo nahusopabhU tuma puttA sAmagramaNapAliyA 35 he putratva mukhI citosi he putra punasva' sukumAlosi atha cAritna grahaNAya samudyatosi paraM tvaM zrAmaNya sAdhu dharma anupAlayitu prabhuH samartho na bhavati 35 jAvajjIva mavismAmo guNANa tumahabharI gurupo loha bhAruba joyuttAhoi dukha ho 33 he putrayo guNAnAM cAritrasya mUlottara guNAnAM mahAbhAraH salohamAra iva gurugariSTodurva ho bhavati kodRzo guNAnAM mahAbhAra yAvajjovaM avidhAmovizrAmarahitaH anyopi gurubhAro yadA vIDhu'nazyakyate tadA kacityudezevimuccavidyAmo rAyate evaM cAritra guNabhAraH kadApi namo amahappaNA 34 // suhoio tumaputtA sukumAloya sumjjio| nahusI pahUtumaputtA sAmanna maNupAliyA 35 // jAba sUtra jjIva mavismAmo guNANatu mhmbhro| guruo lohamAruba joputtAhoDU Tubbaho 36 // AgAse gagasoubba paDiso he putra tu sukhane yogya ke mukhociyache sukumAlaMca samAjitaH sukumAlake khAne karIne samAyoke na bhaviSyasitva samarthaH re putra re beTA ta samartha nahIM * huye cAvaNyaM cArita pAlayitu na samarthaH ityarthaH cAritra tujhayako nahIM pale 35 jAvajjIvaM avizvAmaH jAvajjIvatAI vausAmIlevo nahIM guNAnAM * punaH samUho mahAbhAraH cArituno jaiguNatehano mahAbhAra calAvaNo gurukaH mahAbhAraulohamAravahanI para lohamAranaupare jima lohanIbhAra japADatAM * dohilo tima cArita, dIhilu he puta bhavaMti durvahaH pAlatAM dohilocha 36 AkAze gaMgApravAhava AkAzanoM gaMgA tehanI prabhAva pratizcItavadustaraH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM03.41 mA bhAga bhASA Page #583 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a018 584 canauyaH yAvajjovaM dhAraNIyaH 26 pAgAme gaGgasouvva paDiso tabbaduttarI bAhAhiMsAgarIceva tariyabvI guNo dahI 37he putra AkAze gaGgAyAH thoto vat dustaraM iti yojyam yathA himAcalAt patahaGgA pravAhasta ri tumazakyastathA saMyamodhAritu maNakyaH pratIpajala pravAha iva dustarI bAhubhyAM sAgara staritavyasta thA guNodadhiguNAnAM jJAnAdonAM udadhiguNodadhiH athavA guNAnnAnAdaya eva udadhiH guNodadhicAritra samudrastaraNIya 30 bAlayA kavale ceva nirassAe usaname prasidhArAgamaNa ceva dukaraM cariu tabo 38 he putra vAlukAkavalI yathA nisvAdastathA saMbamaH asidhArA gamana asidhArAyAM gamana khaDgadhArAyAM calana yathA duzkara tathA tapaJcaritu duSkara vartate 38 ahIvegantadiTThIe caritte puttaduccara javAlohamayA uccdttro| bAhAhiM sAgarocaM vatariyabbo guNAdahI 37 // vAluyA kavalece va nirasmAe usaMjame / asidhArAgamaNaM cava TukkaraM cariutavI 38 // ahIvega tadiTTIe caritte puttaduccare / javAlohamayAba cAvayavvA sudukkara 38 // jahA rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga.. sAhama tarava' dohila bhujAbhyAM sAgaraH jima vAhiM karau samudrataravo musakila taritavyo guNodadhiH dustarI vartate timae guNa samudra cArita hai puta taratA dohiloche 37 yathA vAlukAyAH kavalAH jauma velUnAko lauyA nirAkhAda evaM sajamo nirAsvAda niHsvAda huve timaecArita nisvAdacha khagadhArAyAH gamaNamivaH khaDjanaudhArA japaricAlavu duHkara caritaMtu tava duSkaravartateti cAritra anetapakaravo duSkara ke 38 ahoriva saryavat ekAdRzyA ekAgracita sarpanI pari ekAgracitta thako cArita hai putra duHkaraM cAritane bikhe cAlaNu * duHkara yavA lohamayAH jima lohamaiyava cavitavyAH ati duSkara cAvatA dohilAtimaecArauta dohilAMche pAlatA 38 yathA diptA'gni Page #584 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA a018 585 ceva cAveyabbAsu dukkara38 he putra sAdhuH ahiriva ekAnta dRSTiH ekontonizcayo yasthAH sA ekAntA ekAntA cAsau dRSTizca ekAnta dRSTiH yathA sarpa ekAgradRdhyAcalate itasta to navilokayasi tathA sAdhumArge sAdhuzcaret mokSamArge dRSTi vidhAya caret kIdRze cAritra ducAre caritu mazakye yathA loha mayA yavAcavitavyAH duSkarAstathA cAritra mapi caritu duSkara 38 jahA aggisihAdittA pAu hoisa dukkara tahaTukkara' kareuje tAruNye samaNataNa 4. he putra yathA agni zikhAdIptAsato jvalantau pAtupAna' kattu satarAM duHkarA tathA tAruNye yauvane zramaNatva cArica kartu duHkaraM yauvanAvasthAyAM hi indriyANi durdamAni ityarthaH 4. jahA dukkha' bhareuje hoi vAyasmakutthalo tahA dukkhaM kareu' jekauveNa samaNataNa 41 he putra yathA vAyoriti vAyunAbharitu pUrita kusthalI vastramayaM bhAjana'duHkara tathA klovena hauna satvena thAmaNya kattuM duSkara' 41 jahA tulAetoleoM aggisihAdittA pAuhoi muttukkr| tahadukkaraM kareu jetArume samaNataNaM 40 // jahAdukkhamareujehovAyarama kutyalo tahAdukkha karaujekauvaNaM samaNataNaM 41 // jahA tulAetola dukkara maMdirogirI / tahAnihuya nissaMkaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM..41 mA bhAga zikhA jima agninoM zikhA jAjvalyamAnahoi pAna' bhavati sudukaraM te jAjvalyamAMna agnipItAM duSkara tathA duSkara kattuM je pAdapUraNatimasaMyama pAlavI dohilu tAruNyaM zramaNatva yauvanAvasthAna vikhe sAdhUpaNa 40 yathA dukve na purayitu zakya te jIma dukse karIne bharII bhavati zakya te bAtena vastramayaH 8 kutthalaka jima vAyara karone vasnokothalobharA naho tathA duSkaraM kattuM klIvenaniHsatvena zramaNatva timakAyaranecAritu pAlatA dIpiluche kAyara lIva puruSane cArita dohiluke 41 yavA tulAyaMtolayitu' jImatAka DoI karitola dRkkara meruparvataH meruparvatadIhilI tathA nibhRtaM nizcalaM ni:zeka Page #585 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA tha.18 586 6 dukkaraM mandirogirI tahAni huyaM nismakaM dukkara samaNattaNa' 42 he putra yathA mandarIgirimaruparva tastu layAtolitu duHkaraH tathAni bhRtaM nizcala niHzaGkha zaGkArahita' yathA syAttayA zarIrApekSArahitaM zramaNatva' sAdhutva' zarIreNa dhatU duHkara 42 jahA bhuyAhiM tariu dAra rayaNAyarI sahA aNu vasantaNa dukkara damasAgarI 43 he putra yathA ratnAkaraH samudrI bhujAbhyAMtarita duSkarastathA anupayAnna manuSyeNadamasAgarastarita dRSkaraH upa zAntojitakaSAyaH naupazAntI anupazAntaste na sakaSAyeNa puruSeNadamaH indriyadamo'rthAt cAritra damaeva dussa ratvAt sAgara iva damasAgarastarita' duHzakyaH ityarthaH 43 bhuJjamANusmaebhoe paJcalakavaNae tuma' bhuttabhogautamojAyA pacchA dhamma carismasi 44 he putra mAnuthakAna manuSyasya ima mAnuSye kAstAn mAnuthikAn manuSya sambandhinaH paJca lakSaNAn paJcavidhAn bhogAn kha bhukha tvaM' anubhava he jAta he putra tataH pazcAta bhaktabhogI Tukkara' samaNattaNaM 42 // jahAbhuyAhi tariu' dukkara' rynnaayro| tahA aNuvasaMteNaM dukkara damasAyaro 43 // bhajamA Namaemoe paMcalakkhaNaetumaM / bhuttabhogI tbhojaayaapcchaadhmmcrismsi44|| sovitammApiyarIevameyaMjahAphaDaM / dRha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa cha, 11 mA bhAga bhASA zarIrAdi nirApekSaM naurApekho duHkaraM zramaNatva timanirIha paNo nizcalapaNe niHzaMkapaNe cAritapAlatAM dohiloche 42 yathA bhujAbhyAMtarItu jIma vAMhi karaune taratA doholo duHkaraM ratnAkaraH samudraH ratnAkarasvayaMbhu ramaNanAme samudra tathA'nupa zAMtacittena jehanu' cittaviSaya thakI rahauta nadhau thayu cittaThAminadho duHkara zrAmaNyaM tehane cArita dohiloche 43 bhuccamAnuSyakAn bhogAn bhogavi manuzyanA bhoga paMcalakSaNAn zabdAdIn paMcalakSaNa zabda rUpa rasagaMdhasparza bhuktabhogI san hai putraH bhoga bhogavaune hai pUtraH pacAimma cariSyasi bhoga bhogavIne pache dharma dara 44 atha putra hetuta: sabUta hai Page #586 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 18 1 bhUba dhamma yati dhammai carizcasi aGgIkarithasi idAnIM tava bhogAnubhavana samayo stauti na puna gatyAgAvasaraiti bhAva: 44 sovitammApi yarI eva 8 meyaM jahAphuDaM iha loyaniSpivAsasma nasthi kiJcividukkaraM 45 atha mRgAputro brUte hai pitarau eva miti yathA bhavaGgayAM proca' tattathaiva yathA pravrajyAyAH duHkaratva sphuTaM prakaTaM vartate tadasatya nAsti tathApi iha lokeniH pipAsasthapipAsAyAstRSNAyAH nirgatoniHpipAsastasya ni:pipAsasthanispRhasya puruSasya kiM cidapi duHkaraM nAsti niHspa hasya tRNa jagat ityuktaH yaH spa hAvAn bhavati tasya parirahatyAgo duHkara eva paraM nirauhasya sAdhudharma; sukara eva tenAhaM niHspa hosmi mayA sukhena sAdhudharmaH kartavyaH 45 sArauramANa sAceva veyaNAzrI aNantasI maesIDhAmI bhaumAtro asaindu ksa bhayANiya 45 he pitarau mayA zarIramAnasyo vedanA anantazI anantavArAn soDhA: anubhUtAH caiva pAdapUraNe ca puna rasa kRt vAraM 2 duHkhAni bhayAni soDhAni kodRzyo vedanAH bhaumAH bhayAnakAH duHkhAnA bhayAnAM ca bhIma zabdo vizeSaNena pratipAdyaH kohayAni duHkhAni bhayAni ca bhaumAni bhayotpAdakAni duHkhAni ca bhayAni ca dukta bhayAni athavA duHkha hetU nibhayAni duHkha bhayAni rAjavirAmni coradhATI pramukhAni tAni vAraM 2 anubhUtAnItyarthaH / / jarAmaraNakantAra cAuransa bhayAgare maye soDhANi bhImAni jammANi maraNaNiya 47 punarma gA putrovakti ke pitarau cAurante saMsAra bhaumAni bhayadAni loe nippivAsamma natthi kiMcibidakkara' 45 // sArIra mANasAce va vaiyaNAo annNtso| maesoDhANi asaI dukkha aMbA pitarau kumArakahe he mAtApautAtrI eva maitat yathAsphuTa yuvAbhyAmukta hai mAtApItApI tuma kaba tasAca paraMtu ihaloke ni:pipAsitasya nissaha syaparaMjahamANasane ihalokanI vAMchA nathau nAstI kimapi duHkara teha puruSane kAI dohilu nahI 45 zarIrasaMbaMdhinyaH mAnasa saMbaMdhiyaH zarIrasaMbaMdhinI 8 tathA manasaMbaMdhaunI vedanA anaMta prakArA vedanA panaMtaprakAra maI mayA moTAbhaumA ma bhauma rauvedanA sahI camakRt vAraMvAra TuklabhavAni ca mahA rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA thA.saM.1.41 mA bhAga Page #587 -------------------------------------------------------------------------- ________________ DA u. TIkA janmAni ca punamaraNAni soDhAni anubhUtAni catvAro devamanuSyastiryak narakarUpAH bhavA antAavayavA yasya sa caturanta: caturantae cAturanta iti 8 vyatpattiH arthAtma'sArastasmin cAturanta saMsAra kIdRze cAturante jarAmaraNakantAra jarAmaraNAbhyAM ati gahana tayA kAntAraM vanaM jarAmaraNa kAntAraM * vanaM jarAmaraNakAntAraM tasmin jarAmaraNakantAra 47 jahA ihaM agaNI uNho itto aNanta guNo tahiM naraesuveyaNAuNhA asAyAveDyAmae 48 he pitarau yeSu narakeSvahaM utpanasteSu narakeSu mayA uSNAzparzanendriya duHkhadA asAtA vedanAviditAbhuktA kIdRzA uSNA yathA iha manuSya loke agniH uSNAvarttate ito'gna : sparyAt tatra narakeSu anantaguNogni sparzaH tatra ca bAdarA'gne rabhAvAt pRthivyA eva tathA vidhaH sparza iti gamyate 48 jahA iha imaM soyaM ittoNanta guNo tahiM naraema veyaNAsoyA asmAyAve iyAmae 48 yathA iha manuSya loke idaM pratyakSaM sautaM vartate ita: sItAt tatra narakeSu bhayANiya 46 // jarAmaraNa katAra cAurate bhyaagre| maesIDhANi bhImANi jammANi maraNANiya 47 // jahAhaM sUtra agaNIupahI ittoNaMta guNotahiM / naraemaveyaNAupahA asmAyA veddyaame48|| jahAhaM imaMsIyaM ittoNataguNotahiM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.sa.u. 1 mA bhAga bhASA vauhAmaNA mahAraudra dukkha ane bhayasahyA ke 46 jarAmaraNa kAMtAre jarAmaraNarUpa aTavone viSa caturgatirUpa bhayAkara cAragatirUpa saMsArane biSe mayA soDhANi bhomANi meMsa hyAM raudravohAmaNAM janmAni maraNANi ca janma maraNa nAma dukkhasahyA 47 yathA iha manuSyaloke agniH uSNo dRzyate jImamanuSya lokane biSe agniuSNache asmAt anaMtaguNastatraepagnithako anaMtaguNI tauhAM narakeSu vedanA uSNA narakaneviSa vedanA upAche azAtArUpA beditA mayA azAtArUpamaveI 48 yathA idaM aba zItaM jima manuSyalokane viSe asmAt anaMtaguNastatraethako anaMtaguNa ke tauhA~ narakeSu vedanA sItalA narakane Page #588 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a018 588 sUtra bhASA SEXE WE mayA sitA asAtAvedanA ananta guNAdhikAbhaktA anubhUtAH 48 kandatoka' dukumbhausa ur3apAo ahosiro huyAsa jalantaMmi pakkapuvyo aNantaso 50 he pitarau ahaM kandukumbhoSa pAtabhAjana vizeSAsuloha mayauSu hutAzane devamAyA kRtevahnau anantazobahan vArAn pakkapUrvaH pUrva' pakka iti pakka pUrva : kodRzohaM Urddha pAdaH Urddha caraNa: ca punaradhaH zirAadhomastaka: ahaM kiM kurvan krandan pUt katiM kurvan kIdRze hutAzane jvalati dedIpyamAne 58 mahAdavaggi saGkAse maru N mivairavAlue kalamba bAluyA eya daTTa pubvA aNantaso 50 he pitarau kalaMbavAlukAyAnadyA maru mivAlukAniva dezekate anantazovAraM 2 ahaM dagdha pUrva : kalaMbavAlukA narakanadItasyAH pulina dhUlyAM bhraSTa pUrvaH yathA caNakAdidhAnyAni vA vajyante tathAha mapi bahu dagdhaH kathaM bhUtemarau mahAdavAgni saGkAseyAMmahAdavAnala sahame dAhaka zakti yukta punaH kIdRze marau vajravAluke vajjavAlukAyasya sa vacca vAlukastasmin naraemubeyaNAsauyA asmAyA beiyAmae 48 // kadaMtAkaMTuku bhaumu uDapAtra ahosiro / huyAsaNe jalataMmi pakka puvvocaNaMtasA 50 // mahAdavaggisaMkAse marummivada rakhAlue / kalaMba vAluyAeya daDapubbo ataso 51 // rasaMtokaM viSe zotalavedanA azAtArUpa vedanAmayA azAtArUpa vedanAMmesahi 48 AnaMda kurvvan kaTAheSu cakra' dakaratuthako ku bhaubhAjananeviSe Urddha pAdau zradho sire pagau'cAgira nauMcAkodhAra hutAzane agnau prajvalitesati agni' nIMcevalecha sahatothako pakka pUrva pacyo anaMtavAra anaMtovAra kaDAhamAhi pacANoche 50 mahAdavAgnisadRze mahAdavanoM AgisaroSo marudezavat vaJcavAlukA nadItIre marudezane vidhe retahoitima vaccavAlukA nadIreta mAMhi kadaMva vAlukAyAM ca tima kadaMba vAlUnadInAtoramAhiM dagdha pUrvI anaMtasa. anaMtauvAravAlyo 51 pUtkurvan lohakaTAheSu pukArakaratu bhAraDatulohanA ************************************************* rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #589 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a018 580 sUva bhASA vajravAluke 50 rasaMtokaMdukumbhosa uhaM baDo prabandhavo karavattakaravayAI hiM kina puvvA aNantaso 51 he pitarI punarahaM kanda ka bhISu lohamayapAcana bhANDavizeSeSu, UrjaM vRcazAkhAdau vadhaH san paramAdhArmikadevairiti bujhA mAyaM avahaH kutacit navAyAsyati tasmAdadho dezekumbhauvartta te upari vRcca zAkhAyAM ahaM bacceH karapatra': krakacaiva anantazo bahuvAraM chidrapUrvovidhAkRtaH yathA kASTa' badhvAkarapatra : kakate: vidyate tathAhaM chitraH laghUmikASTavidAraNo pakaraNAnikrakacAni bRhanti ca tAnikarapatrakAnya ucyanta kodRzoha' rasan vilapan pUtka tiM kurvan punaH koTTazoha abAndhavaH na vidyate bAndhavo hitakArI yasya sa abAndhavaH 51 aitikvaka TakAine tuGgasiM balipAyave kheviyaM pAsavarDa NaM kaTTo kaTThAi dukkara 53 he pitarau pratitIkSNakaMTakAkIrNe tu ucca zambala pAdape kaTTAkaTTau karSApakarSaNaH paramAdhArmika kRtaiH cepitaM pUrvopArjitaM karma anubhUtaM mayAyAni karmANya upArjitAni tAni bhuktAnIti dukubhausu uDUMbaDo aba'dhavo / karavatta karavayAIhiM chinnapuvvo agaMtaso 52 // aitikkha kaMTakAina tu'gesiM bala pAyaye / kheviyaM pAsabaddheNaM kaTTokaTTAhiM dukkara 53 // mahAjaMtesu ucchuvA ArasaMtI subheravaM / poliomi samma hiM kaTAhamAhi N Urddha badhaH abAMdhavo u' cobAMdhyothako abaMdhavabhAI rahitakara patra laghukara patrAdibhiH valI vaDola Dhokaravate karaune chinapUrva H anaMtazaH anaMtauvArakedyo 52 atitIkSNa kaMTakAkIrNe atitokhA kAMTAtiNekarI sahita ucca zAlmalIce ghaNo uco sAtmaloi sahanAme vRkSacipitaM pAzabaddoha' pAsabAMdhone mujhane Tekho itastataH AkarSaNa duSkara' uraha para paMcANadohilothayo 53 mahAyaMtreSu ikSuvat mahAyaMtraviSe selaDonIpare prtkAraM kurvan bhairavaM mahAMvohAmaNI AraDatuthako pIDitosmi svakarmabhiH zrapaNe karme karaupauDyAMche pApaka anaMtazaH pApakamAha anaMtauvAra 54 pUt ***********X**X*X**X*X*X*X**X**X**X**X********** hAya dhanapratasiMha mAhAdura kA sA0saM07041 mA bhAga Page #590 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA gha.18 581 XXXKKKK6363KAKKX zeSaH kIdRzena mayA pAzabaI ravA saJjitena idamapi duHkara kaSTabhuktamitizeSaH 53 mahAjanta su ucchva ArasantosubhairavaM paulipromisakamme hi pAvakammo aNantaso 53 he pitarau punaraha' pApakarmA pApaM karma yasya sa pApakarmA pApaH aNantatho bahuvAraM svakarmabhirmahAyanveSu pauDitosmika iva ikSuriva baghA ikSurmahAyanceSa paudyate ahaM kiM kurvan subhairavaM sutarAM atyanta bhairavaM bhayAnaka zabda' pArasan Akranda kurvan 53 kuvanto kolasugaehi sAmahiM sabalehi yapADio phAliyo cino visphurantI aNegaso 55 he pitarau anekatho'nekavAraM vAmaiH zyAmAbhidhAnaiH ca punaH zabalaiH sabalAbhidhAnaH paramAdhArmikadevaiH bhUmau pRthivyAM ahaM pAtitaH paramAdhArmikAhi paMcadavidhAH aMbe1na' tibanati ca ambarisauceva 1 kArauSepaJcati 2 sAmeya 3 zAtanA pAtanAM ca kurvanti 3 savalattiya 4 aMtrAdiniH kAzayanti 4 ruddo 5 kutAdau protayaMti 5 avaruha 6 aMgopAMgAni moTayanti 6 kAleya 7 tailAdautalayanti mahAkAle tahAvare 8 svamA sAnikhAdayanti 81 asi patte / asi patravanaMvi kurvanti / dhaNU 1. dhanurvANa nanti 1. kunce 11 kumbhIpAke pacanti 11 bAluyA 12 bhrASTre pacanti 12 vaiyattiya 13 vaitaraNyA avatArayanti 13 kharassara 14 zAlmalyAmAropya kharasvarAn 8 prakurvanti 14 mahAghose 15 nabhyato nArakAn maulayanti mahAzabda na bhApanti 15 iti paramAdhArmikAH kIdRzaiH zyAmaiH zabalaica kolazanakairvarAha i kukurarUpadhAribhirdevai punarahaM sphATitaH purAtana vastravat vidAritaH punaraha tairbarAha kukuraiH sphATitodanta daMSTrAbhizca vRkSavat chinnazca punaH kIdRyoha' pAvakammo aNataso 54 // kUvatIkAlasuNaehiMsAmehiM sabalahiya / pADio phAliocchinno vipphuratA artha kurvan zabdAyamAnaH pukArakaratoyako zUkaraiH khAnazvamahare kUtare zAmaiH saMvalaiH paramAdhArmika zyAma ane saMbalaisenAme paramAdhAmIka devatA ne bhuviSA titaH jIrNa vakSavat chintraH pATitaH te devatAI mujhane dharatauInAkhyopachaH phAdyochedyoM zUkarAMkUtarApAsekhavAdyo vispharan itastatacalan urahI paraho rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*cha. 41mA bhAga bhASA Page #591 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kUjan adhyakta' zabda kurvan punaH kozohaM visphuran itastatastaDa phaDan 55 asohiM ayasivabAhiM bhallIhiM piTTi hiya chinobhinnovibhatrIyauvavatrI saTIkA pAvaka maNA 56 hai pitarI punarahaM pApakaramaNAudauNaH preritaH san narakeSu asibhiH khaDne : punarbhamaubhiH kunta stizUlairvAcca punaH pihiNaH praharaNa a.18 582 vizeSaiH chinnIvidhAkataH bhitrovidAritaH ca punarvibhitro vizeSaNa zUkSmakhaNDau kRtaH kathaM bhUtairasibhiH atasau kusamavarNa zyAmavarNarityarthaH 56 avaso loharahe jutte jalanta samilAjue coI prItIttajuttehi rojkovAjahapADiao 57 he pitarau punaraha narakeloharathe avazaH paravazaH san paramAdhArmika deveca lati agni nAjAjvalyamAne samilAyuge yuktoyonita: samilAyugaraM prakSepaNIyakaulikAyugastu jasaraH ubhayorapi vaninA pradIptatva kathitaM 8 tatrAgninAjvalamAnara theha' yotritastotrayo noditaH prerita: totrANi prAjanakAni purANikAdauni yocANi nAsApretabAra bandhanAni te preritaH gasI 55 // asIhiM ayasivannAhiM bhallIhiM paTTisahiya / chinnAbhinnI vibhinnAya uvavannI pAvakamma NA 56 // avaso lAharahejuttA jalaMte smilaajue| codAtItajuttehiM rIjhovA jahapADio 57 // huAsaNe jalatami biyAmu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u0 41 mA bhAga bhASA cAlatuthako 55 khaga alaso puSphavaNaiH khaDne alasone vaNe nolAMchamake bhalle: paTTiyaH praharaNa vizeSa : bhallo paTTIedIdahathiyAra vizeSache chinnaH bhivaH vizeSeNa kivA chedyo bhadyo vizeSechedyohathiyAra karaune utpanno'vatArito narake pApakarmaNA narakamAhiM pANIghAlyo pApaNa karme 56 avazaH paravazaH loharathe yojitaH paravazathakI lohane rathe jItakho jvalite samilAyukta samaulAvalatI unhoche preritaH yonayuktI : parANa karIkalyoche premIche rojha jIvavat ahaM pIDitaH rojhajIvanI parihu pauDyo5 hutAzane jvalati satI balatI AgamAMhiM citAyAM mahiSavat cehamAMhiMmasAnIpari dagdhapakaH avazaH Page #592 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA a018 punaraharomovAiti gavayava ivapAtitaH yaSTimukhyAdinAhatvApAtitaH vA zabdaH pAdapUraNa yathA zabdaH ivArthe 57 huyAsaNe jalaM taM miciyAsumahi sovivadaDDopakoya avaso pAvakamme hi pAviyo 58 he pitarau pApakarmabhiraha pAhato veSTitaH san jvalati hutAzane jAjvalyamAne'gnaudagdhaH bhazmasA kRtaH punarahaM pakvaH santAdivat bhaTitroktata: kodRzoha avazaH paravazaH ahaM kadrava agnAdagdhaH pakvazcacitAsa agnisumahiSa iva yathAtra pApAH paTTaka' badhA agnau prajvAlayanti bhaTicau kurvanti tathA tabAha paramAdhArmikadevairvikriyAracitAgnaudagdhaH pakvazcaH 58 balAsaNDA sa tuNDaM hi loha tuNDe hi pakvau hi vilutto vilavantoha DhaGagidde hiMNantaso 58 he pitarau aha aNantaso bahuvAra ThakarAI : DhaGka pakSibhirya dhrapakSibhirbalAt viluptaJca nyitaH vizeSeNa lasovilapa: nAsAne bAntrakAle yAdiSu cuNThita ityarthaH kathaM bhUtai kaiTaH sandazatuNDaH sandaMzAkAraM tuNDa yeSAM te sanda catuNDAsta : sanda'zAkAramukhaiH punaH kIdRzaiH loha tuNDe : lohavatkaThora mukhaiH kiM kurvan vilapan vilApaM kurvan 58 taNahAkilanto dhAvanto pattoveyaraNiM naI jalaM mahisAviva daDopakoyaavasApAvakama hiM pAvio 58 // balAsaMDAsa tuDehiM lohaDehi pakvihiM biluttA vila vaMtAhaMDhaMkagiddhehiMgatasI 16 // tagahA kilatA dhAvato pattoba yrnniNn| jalaMpAhiti ciMtaMto khuradhArAhiM vivA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga bhASA paravasaH dajhAyopacAyo paravasathako pApakarmabhIH narakagatiH prApitaH pApakarmenaraki mAhiM dhAtyo 58 balAtkAraNa saMDAsaka samAna caMcupuTaH saDAsI samAna jehanI cAcache lohata DaiH patibhiH lohasarIkhI jahanI cAMcache ise paMkhoe vilupto vidAritaH vilavaMtaH vidAkho vilApakarA~ DhaMka 8 gRha pakSibhiH anaMtazaH DhaMkaTa i paMkhoe anaMtIvAra 58 tRSAkilaMtaH dhAvana tRSAI podyodhako doDatuthako prAptIvetaraNI nadI vairaNI nadII gayo Page #593 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTovA pAhaM ticinta' to khuradhArAhiM vivAdo 58 he pitarI punarahabaSAklAntaskRSAbhiH vyAptI dhAvan vaitaraNI prAptaH san jalaM pibAmoticintayan puravA 584 rAbhirvyApAditaH korthaH yAvadahaM vRSA krAntomanasipAnIyapibAmauti cintayAmi tAvataraNI nadyAH kazcibhiH kalole Ito duHkhItatIvetaraNI nadyAH jalaM hi zuradhArA prAyaM galachedakamastoti bhAvaH 58 upahAbhi tatto sampatto asi pattaM mahAvaNaM asipattehi paNDatehiM chinna pubbI paNa taso 60 he pitarau punarahaM uSNAbhitaptaH AtapapIDitaH chAyArthI asi patra mahAvanaM prAptaH asivat khajavat patra yeSAM te asi patrAH khatapatra vRkSAsteSAM mahAvanaM asi patra mahAvanaM gata: san asipatnaH patadbhiranantazo'nekavAraM chiva pUrvodidhAtataH 6. mumArehiM musaMDhauhiM sUlehi musalahiyagayAsanagattehiM 2 patta' dukkha maNantaso 61 he pitarau ahaM muharai rlohamayagurujaiH ca punama saMDhIbhiH zastra vizeSailepeTAbhidhAnazastra tathA mUlai strizUlaizca punarmu zataiH dUo60 // unhAbhitattA saMpatto asipattaM mahAvaNaM / asipata hi paDatehiM chinnapuvvo aNaMtasI 61 // muggarahiM musaMDhIhi sUlehi musale hiya | gayA saMbhaggagattehi pattadukkhaM aNaMtasI 62 // khurahitikhadhArahi kuriyAhi * jalapAsyAmi iti ciMtayan pANIMposuisyucitavatu gayokSuradhArAbhiH jalomibhiH vipAditaH kurau saraukhoi pAMNIraudhAra pAyo 6. uSNAbhitaptaH 8 saMprAptaH tAvaDe karone pauDayothako Ayo asisamAna adRzaiH patra: khaDsarikhAM jahanA pAnache isya banakhaMDa pAvyo khaDgasadRzaiH patra: patatiH pari khaDsa sarikhA pAnapaDavAlAgA chintra pUrvaH anaMtazaHche dyo bhedyo anaMtIvAra 61 muharaprahAraiH tathA musulai: yastravizeSaH mogaranA prahAra tathA musaMDhIhathIyAra vizeSa tahanA prahAra trizUla: muzalaH trizUla mUzala: gadAbhiH bhagnagAva gadAI karIne aMgopAMga bhAgAra prAptaH dukava' ahaM patayaH anaMtIvArame dukta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0ma0 u. 41 mA bhAga Page #594 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kA a018 punargadAbhiH lohamayau yaSTibhiranantazoduHkhaM prAptaH kathaM bhUtairataiH mudrAdibhiH zastraiH saMbhagnagAva : cUrNita zarauraiH 61 kharahiM tikkhadhArahiM kurIyAhikappa Nohiya kappio phAliyo chitrI ukttIya apagaso 61 he pitaraukSuraiH romamuNDana sAdhanaiH punastIkSNadhArAbhiH curikAbhiH kalpinaubhiH kartarIbhi rahaM kalpito vastravat khaNDitaH punaH sphATito vastravat UI vidAritaH punaH chinnaH rikAbhiH kakaTauvakhaNDitaH punarutka taH zarIrAt dUrIktatacarmA * ityarthaH evaM anantazovAraMra kadardhitaH 61 pAsehi kUDajAlehiM mitrovA avaso ahaM bAhinI baharuDoba vahusoceva vivAiaoda3 hepitarau punarahaM bahuzo vAraM2 pAzarbandhanaistathA kUTajAlaiH kuDivAgurAdibhirma gaiva vAhio iti bholavitastathA bahI ruhababAhya pracArAviSidaH yathA mRga baccayitvApAnidhi panti kUTajAle pAtayanti tathAhaM vaJcito balIruhazca ca punareva nizcayena avazaH paravazaH san vyApAditImAritaH 63 galehiM magarajAlehiM macchI vA kappaNIhiya / kappio phAliochinno ukvattIya aNegasI 63 // pAsahi kUDajAlehi miovA avasA ahN| vAhiyA badaruddhAya vahusIceva vivAIo 64 // galahi magarajAlehi macchIvA avasAahaM / ullio phAlio rAya dhanapatasiMha pAhAdura kA pA saM.u. 41mA bhAga sUtra bhASA pAmbu 62 khuraiH tIkSA dhAraiH tIkhoce jahanoM dhAraehave pAvaNakaraune tathA kSarikAbhiH kuraudra karaunakartarIbhiH kataraNaukarIne kaMtitaH khaDokvataH iNe 8 karIna kApyo khaMDa 2 kidho vidAgyo utkorita: kSararanekazaH pAvaNe karone anavAra kokho 13 pAthaiH pAze karIne kUTajAlaiH kUDejAle karaune magavat avasaH san ahaM mRgalAno pari paravazayakoI vyAdhitaH vahaH kaDaH bahi pauDyo bAMdhyo sadhyocaugaradAI vahuzaH vArAn vyApAditaH ghaNIvAraparamAdhAmIe mAkho 64 gale kaMTakAyamAsaiH makarajAle: macAnAjAla nAhiM ghAlInaM mI va paravayaH ahaMma pAnI pariM paravazavakAhaM ulleSitaH cAmahI katArI pATitaH Page #595 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 588 unTIkA avasI ahaM ulipIkAli pogahinI mAriNIya aNantasI 64 he pitarau punarahaGgale matsyAnAMpAyaH makarajAle masya jAlamatsya iva vihagalo'bhavaM prana ra hotonakararUpadhAribhiH paramAdhArmika lAt upAdattaH punarullio iti ullikhitacIritaH punassATitaH kASTavahidAritaH punaranantazomAritaH gaIbha dUva kaTTitaH 14 vodaM sa ehiMjAlehiM lepyA hiMsa uNoviva gahiolaggIya badIya mAritrIya aNantaso 65 hai pitarau punaraha' zakuniriva pakSI * vidaMzakai pakSibandhana vizeSairbalAha, hota: vautaMzomaga pakSiNAM iti haima: punarahaM jAlairya hautaH punarlepyAbhizarISalepana kriyAbhilagnaH niSTaH punarahaM baddhoda varakAdinAcaraNagrovAdauniyantritaH punarmAritaH prANaibihotaH kRtaH6 5 kuhADaparasumAI hiMvaTTaI hindu moivakuTTiprophAliochinno tasthiIya aNantaso66 ghiomaarioyannNtsaa65|| vITsaehi jAlahilepyAhiMsauNAviva / gahiolaggoabaddhAyamArioyaaNaM tasA 66 // kuhAr3a paramumAIhi' baTTaI hi' dumAviva / kuTTiI phAlizrI chinnA tatthiAya aNaMtasA 67 // cavaDa muTThimAIhi' phAdyo gRhIta dhapatibhiH mAritazca anaMtazaH mAthI anaMtIvAra 65 vIdaMsaka thicAnaka vIdaMsakasIMcANo kahIi tathAjAle pakSibaMdhana dugdhAdizleSa dravya : lepyo lepadravya : baTanadUdhalAkaDII' lagADIne paMkhone jAlecha sI cANA pramukhanaupareM zanivagrahIta: vajulepalagADI paMkhau yAMnI parimune jhAyo mArito anaMtayaH cepalagADI bAMdhyo mAkho anaMtovAra 66 kuThAraparazu AyudhAdya kuhADo pharaso AdedeI hathiyAra sUtradhAreNa ahaM drumeva sUtmakhaMDItataH sUtradhAraharukhanoM pareM kuhADAsya nAnhochedyokuTTitaH vidhAktataH chaditaH kUTyohaudhAkIdhI ke thotvagrahita: anaMtavAraM kRtaH cAmaDau UtArau anaMtovAratvacA 17 capeTa mukhyAdibhiH kRtvA capeTA mUThau Adi deIne yathA kumAraiH kSatriyaputra ajaH chagalastAdyate jimarAjAnAveTA chAlaune rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.u. 1 mA bhAga Page #596 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a018 587 he pitarau punaraha kuThAraiH parkhAkaiH kASTa saMskaraNasAdhana praharaNe dikibhiH kASTataDabhidruma iva kuTTita: sphATitaH chintrazca yathA kASTavavikSa kuThAraiH parkhAbhiH praharaNaiH kuTyate sphAvyate chedyate tathAhaM paramAdhArmikairvAraM 2 pauDitaH 66 ca veDa muhimAI hiM kumAre hi ayaMpiva tADio kuDiyo bhitrI cuNinIya aNantasI 67 he pitarau punarahaM paramAdhArmikaivaizca peTAbhihastatala : punarmuthyAdibhirbadahasta : Adi zabdAlattAjAnukUparA prahAraistADita: kuTTitaH bhinnaH bhedaM prApita: cUrNita: kaiH kamiva kumAraiH lohakAraiH aya iva loha iva yathA lohakAraNa lohaH kuvyate bhedyate jUte 4 vakSNaukriyate 67 tattAitaM balohAI toyAI sausagANiya pAIyo kalakalantAI pArasanto subherava 68 he pitarau punarahaM paramAdhArmika staptAnigAli tAni tAmralohAdIni vaikriyANitrapukAnikastaurakAni ca ahaM pAyitaH kIdRzAni tAmrAdIni kalakalantAni kalakalazabda' kurvanti atyanta utkalitAni avyakta zabda' kurvanti kaudRzoha' mubhairavaM atibhauSaNa zabda rasan vilapan 68 tuhaM piyAI maMsAI khaNDAI sollagANiya khAvitrImisamaM kumArahi ayaMpiva / tADiI kuTTiAbhinnAcumioyaaNaMtasA 68 // tattADUtaM balohAitauyAisIsagANiya / pAvio kalakalaMtA ArasaMtosumerava 66 // tuhapiyAI maMsADU khaMDAI sollgaanniy| khAviomi samaMsAI mAra tathA tADitaH kuTTitobhivatima tADyo kUTyobhadyo cUsitazca anaMtazaH cUkha koyo anaMtIvAra 68 taptAni agnivarNIkatAni tAmralohAdi agni saroSAMkodhAra tAma analoDhAtrapukAnokathorasausakAni sausI pAna kAritaH kalakalitAni kalakalAta karatA pAyAM AkraMdana ahaM bhairava Akrada karatAne mahAvauhAmaNo 68 tavApi priyAni mAMsAni tujhane mAMsapriyahatu khaDokatAni zUlAkRtAni nAnhA nAnhAnukaratu zUlAkarokhAtu bhakSa rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM0 .41 mA bhAga Page #597 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 588 sUtra bhASA ARROW SEXXXY sAi agbhivaNAiNegaso 68 he pitarau punaH paramAdhArmikeriti smArayitvA svamAMsAni ahaM khAvitaH svamAMsAni bhojita: komAni bhojitaH kauzAfna svamAMsAni khaNDAni khaNDa rUpANi punaH kIdRzAni sollakAni bharitrau kRtAni svamAM sAnya va bhaTivo kRtya zUlAkkRtya ca khAditAni punaH kodRzAni agni varNAni jAjvalyamAnAni tAnyapi ekavAraM nakhAditAni kiM tu anekavAra khAditAni iti kiM smArayitvArinAraka savaprAgbhave mAMsAni priyAkhyA san jIvAnAM hitvaM mAMsAnikhaNDAni sollakAni adhasaH idAnIM * svamAM sameva praiityuktA pUrvakarmasmArayitvA paramAdhArmikaiH svamAMsAnikhAditastramAMsairava bhojita ityarthaH 70 tuha piyA surAsohamerazrayamahaNiya pAI zrobhijalantoo basAo rudhirANiya 71 he pitarau punarahaM paramAdhArmikairvasAH asthigatarasAn ca punaH rudhirANi pAyitosmi kiM kRtvA iti smArayitvA ityadhyAhAraH itIti ki renArakatavaprAgbhave surAcandra hAsAbhidhaM madyaM saudhustAlabaca dugdhodbhavA mereIpiSTodbhavA pATitotyavAvarasA punarmadhUni puSpodbhavAni madyAni priyANyAsan prati nirbhAnA parvakaM pAyita ityarthaH 71 niJcabhoeNatatyeNa duhieNa vahiraNya paramAduhasambaddhA veyaNAveIyAmae 71 he pitarau mayA paramA utkRSTAvakta umazakyA aggivannAiNegaso 70 // tuhaMpiyA surAsauha meraoya mahaNiya / pAiomijala too basAo ruhirANi 01 // yitosmi svamAMsAni imaka hoine mAharoja mAMsa mujhane toDInekhavADyo agnivarNAnikRtvA anekazaH amnivarNakarIne anekavAra 70 tava prIyA surA saudha tujhane surAsodha vAlhAhatA merakA H madyabhedAH madhuzca madyabhedavaganIM madirApramukha pauyitosmi vvalitAgni varNa kRtAni pAyanubalaThalatu' basA rudhirANi vA tujhane madyavAlho hat imakanhone lohIM mujepAi 71 nityaM bhautena trastena sadA vohatu vastathako dukhitena dukhozrothako vyAdhi tena ******************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0Da0 4 1 mA bhAga Page #598 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TaukA duHkha sambaDA etAdRyo vedanA veditAbhuktA ityarthaH kathaM bhUte na mayA nitvaM bhautena punaH kIdRzenavastena uhimme na puna: kauzana trAsavayAt eva duHkhitena punaH kozena vyathitena kampamAna sarvAGgopAGgena 72 tica caNDappagADhAyo ghorAmo aidusmahA mahAbhayAo bhaumAo naraemaveIyAmae 73 he pitarau mayA narakeSu vedanAveditA asAtA anubhUtA kathaMbhUtAvedanAtaubacaNDa pragADhA taubA cAsau caNDAcatIvra caNDA tIvracaNDA cAsau pragADhAcatIbra caNDa pragADhAtobrarasAnubhavAdhikyAt caNDAutkaTA vakta mazakyA gADhAbahulasthitikA punaH kIdRzAvedanA ghorA bhayadA yasyAM zrutAyAmapi zarIra kampate punaH kaudRzA atidusmahA atyanta duradhyAsA ataeva mahAbhayA punaH kIdRzAvedanAbhaumAyAtra yamANApi bhaya pradA ekAdhikAce te zabdAH vedanAdhikya sUcakA: 73 jArisAmANaseloe tAyAdosanti veyaNA ittINanta guNiyA naraesa dukkhaveyaNA 74 he tAta manuSyaloke yAdRzyaH gautoSNAdikAvedanA dRzyante ito thotoSNavedanAbhyonarakeSu duHkhavedanA ananta guNavartante 74 sayva bhavesa asAyA vaiyaNAve zyAmaNa nimisantaramitta pijasAyAnasthi nicca bhIeNa tatyeNa duhieNaM vahieNaya / paramAduhasaMbaddhA vaiyaNAvayAmae 72 // tibbacaMDappagADhAyo ghorAyo aDU dmmhaa| mahammayAo bhImAo naraemaveDayAmae 73 // jArisA mANasailAe tAyAdIsaMti vaiynnaa| ittoNata rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga bhASA% roge poDayodhako sAMgopAMga paramAdhArmikena dutvasaMbaDA paramotkRSTA vedanA veditAmayA sarvaaMgopAMgane viSa paramAdhauikodhI vedanA me bhogavau02 toba utkRSTA gurusthitikAghaNu sIvaghaNau jehanI sthitiche raudrA atidukkhAbahAH raudra ataudukhadAI mahAyotpAdakAH atyanta raudrAH mahAbhayanI japa jAvaNahAra raudra mahAbhaDI narakaSa bedanA vaidisAmayA narakane bikhe dakAnI vedanAme bhogavI, yAhathI manuSyasIke jisau mamathalokarmaviSe he tAta Page #599 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA veyaNa 75 hai pitaH mayA vedanA sarva bhaveSa sthAvaratnasabhaveSu asAtAveditA sautoNakSutpipAsAdikA anubhUtA he pita: nimeSAM taramAtra apiyat sAtAvadanAsukhAnubhavanaM nAsti tadAdIkSAyAM kiM duHkha' katha ahaM bhavadbhiH sukhocita ityu ktaH mayAtu sarvatra bhave duHkha eva anubhUtaM 75 taM bi tammApi 8 yarIchanda Na puttapabvayA navaraM puNasAmane dukavaM nippaDi kammaNA 76 atha pitarau mRgA putra brUta: he putra chandasau svakIyecchayA pravrajadIkSAM gRhANa kastvAM niSedhayani navaraM zabdena ayaM vizeSosti punaH zrAmakhe cAritre etat dukkha' vartate yantripratikarmatAsti rogotpattau pratIkArI na vidheyaH nirgatApratikarmatAniH pratikarmatAcikitmAnakartavyA na cintanIyApi sAvadyavaidyaka nakArayitavyaM 76 sovintammApi yaraM eva meyaM jahAphuDa paDi guNiyANaraesu TukkhayaNA 74 // sabvabhavesu asmAyAveyaNA veDyAmae / namisaMtaramittaMpi jaMsAyA nasthivayaNA 75 // taMbitammApiyarochaMdaNaM puttapabvayA | navaraM puNasAmanne dukkhaM nippaDikammayA 76 // sovitammApiyarI evamayaM jahA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga . dRzyatevedanAH he tAta vedanAdause cheitaH anaMtaguNitAH satiehahutau anaMtaguNau narakeSu duHkhavedanAH narakanevikhe dukkhanauvedanAche 74 sarvabhavesu azAtA sarvabhavane bikhe azAtA dukvarUpA vedanA mayAma veImeSonmeSaM yAvatmaSonmeSatAI zAtArakha nAsti sAtA rakhanahI badanAra bhAvAvarakA anu bhAve karaune 75 taM mRgAputra pratibrUtaH mAtApitarauhave mAtApitA mRgApubane kaheke chadena svAbhiprAyeNa he putra dIkSAMgrahANa he putra ApaNauMicchAi * daukSAlitrI kevalaM puna: cAritreSu duHkha heveTAdikSAmAMhiM cikitsAkarAvaNInahI evAtadIhiloche ni:pratikarmatAcikimAkaraNaMnAsti heputra thAre duHkha 8 upajamejadekuNasahAyakarame 6 kumAraM brUte mAtApitarau kumAramAtApItAnakahe ke evaM etat yathAsphaTa satya evAtatumhe kahItesAMcI cikitsA kA kari Page #600 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA kamma ko kuNaI aramiyapakkhiNaM 77 ) tato'nantaraM mAtApitarau prati samRgAputvaH kumAro brUte hai pitarau etat bhavadbhayA ukta evaM yathA sphuTaM avitathaM bhavadukta satyamityarthaH he pitarau araNye mRgANAM pakSiNAJca kaH prati karmaNAM kurute yadA hi mRgAvyAdhi pauDitAvane bhavanti pakSiyo vA vanarogapIDitA bhavanti tadA ko vaidyaH AgatyarogacikitsAM kurute na kopi kurute ityarthaH 77 (egabhUtro arase vAjahAIcaraImiyo evaM dhamma carismAmi saJjameNa tave Naya 78) he pitarau yathA mRgo araNye aTavyAM vA iti pada pUraNa ekAkIbhUtaH ekAkausan carati svecchayA bhramati evaM anena prakAreNa mRgasya dRSTA ntena ahaM saMyamaina saptadaza vidhana tapasA hAdazavidhena dhamma zrIvItarAgAta cariSyAmi aGgIkarithAmi 78 (jayAmi yasma pAyaka mahArama mijAyaI pacchanta rukkha mUla mi koNatAhecigicchaI 78) yadA mahArathe mahATavyAM mRgastha prAntakorogIjAyate tadAtaM magaM sakSamUle santiSTa taM ko vaidyaciki phuddN| parikammakAkuNaI aranne miyapakkhiNaM 77 // ego parammevA jahAo criimigii| evaMdhamma carismAmi saMjameNa taveNaya 78 // jayAmigarama pAyaMkAmahArAnaM mijaayii| acchataM rukkhamUlamikoNatAhe tigicchardU 78 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAma thati cikitsA koNa karasye arase mRgapakSiNAM UjADi mAMhiM mRgalApaMkhI yAnI cikimA 77 ekabhUtaH ekatva prAptAH paraye ekasto hoI para khane vikhe paDaurahe yathA carati mRgaH pache mRgaruDAhIra rogadhako mUMkAI pache carapAMNI pauI evaM dharma cariSyAmiH imaI dharma karosI saMyamena tapasA saMjamapAlosa tapakarausa 78 yathA mRgasya pAtaMkarogaH pAyAti jima mugalAne rogAve mahAraNye utpadyate mahA aTabaune bikhe roga upaje mRga tiSTaM taM vRcamUne para vRkSane pAse jAI ubhAraha beme kaH taMtadA cikimati tauhAM mRgalAnakoNa cikimA kare 78 sabakaH mRgasthaH poSadhaM dadAtikoNa Page #601 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TobA a018* mate paricaryA kurute sevAM kurutaNa' iti vAkyAlaMkAra 78 (kovAsetrIsahandara kovAse puccaIsaha kovAsa bhattapANaca pAhArittApaNAmae 80) 602 hai pitarau tasya rogagrastasya mRgasthakaH pauSadhandadAti vA athavA tasya mRgasya kacAgatya sukha pRcchati bhI mRganava samAdhirvartate iti kaH prakRti vA'thavA : tasya mugasya bhaktapAnaM AhArapAnIyaM Ahatya AnAyadadAti 80 (jayAyasesahI hoi tayA gacchaDgIyaraM bhattapANasa aTTAe vArANi sarANiya 81) hai pitarau yadA ca samRga: mukho bhavati svabhAvenarogamukto bhavati tadA gocara gacchati bhacca sthAna brajati tatra ca bhaktapAnasvArtha vArANi harita skhalAni ca punaH sarAMsi jalasthAnAnivilokayatItyadhyAhAraH 81 (khAittA pANiyaM pAu valarehiM sarahiM vA migacAriyaM carittANa gacchaImi gacAriyaM 52) he pitarau sanorogI mRgI mRga caryayA mRga bhojana pAnavidhinA caritvA vajharebhyoharita pradevebhyaH khAditvAni abhayaM bhajA tathA sarebhya kAvAsa osahaMdeDkovAsapucchaDU muha' / kAsamatta'capANaMbAAhAritta paNAmae 80 // jayAyase muhIhoDU tayAgacchaDU goyrN| bhattapANasma aTThAe vallarANi sarANiya 81 // khAittApANiyaMpAuM ballarehiM srhiNvaa| migacAriyaM cari S tohAM mRgalAne oSadhadauI kaH mRgasya pRcchati mukhaM koNate mRgalAMne sAtA pUche kaH vAtasya mRgastha bhaktapAnaMvAkoNate mRgalAne khAvAne bhAtapANI doI Ahatya AnIya praNAmayet apayet koNate mRgalAne DhaNapANI ANaudeiche 80 yadA ca sa mRgaH sukhI bhavati jauvAra mRganorogajAI sukhauhoI tadA gacchati gocaraNaM bhramaNaM tivArate mRgajAi caravA bhaNI bhaktapAnasya arthAya bhAtapANone arthe valarANi cAribhuvaH nIlA tRNAM khAI sarovara pANIpauve 81 bhakSayitvA pAnIyaM pautvA baNAkhAI pANIpaune vanaraiH sarojalaibili khAI pANIpIne atha mRgacaryAmevya: magacaryA carIne gacchati rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.na. 41 mA bhAga Page #602 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *TIkA staTAkebhyaH pAnoyaM pautvA mRgo mRgacaryA gacchati itastata ut navanAmikA gatiM prApnotItyarthaH 82 (evaM samuDio bhikkhU evameva aNego migacAriyaM carittANa' uTTa pakkamaIdisaM83) evaM amunA prakAreNa mRgavat samutthitaH saMyamakriyAnuSTAnaM prati udyato bhinturmRgacaryA caritvAMgIkRtya urddhAMdizaM prati prakra mate prabrajati tathA vidharogotyattI api cikitmAzAbhi mukho na bhavati punaH kIdRzaH sAdhuH evaM eva anenaiva prakAreNaiva mRgavat anekagaH anekasthAnasthita: aniyatasthAna vihAro yathA mRgovanakhaNDe navaune 2 sthAna viharati tathA nAnA sthAna vihArautyarthaH tathAI mRga caryayA AtaMkastha abhAva bhakta pAnAdigaveSaNa tayA itastato bhramaNena bhakta pAnaM gRhItvA saMyamAtmAnaM dhRtvA pazcAt UrjA dizaM mukti rUpAM dizaM pratiprakami thAmi sarvo paristhIbhavithAmoti bhAvaH 83 (jahAmie egaNegacArau aNagavAsedhuvagIyareya evaM muNogoyariyappayinIhausaenIviyasiMsa ejjA 84) ttANaM gacchaI migacAriyaM 82 // evaM samuDio mikkhU evameva aNaNe ggii| migacAriyaM carittANaMuDepakkamaI disaM 83 // / jahAmie egaaNegacArI aNegavAsa dhuvgoyrey| evaM muNaugAyariyaMpaviTThINohaulae noviya khiMsaejjA 84 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1041 mA bhAga bhASA mRgAvayaM pache vanamAMhiMicchAI phire 82 evaM mugavat samusthitI bhikSuH ima maganI pari sAdhu evameva mRgavat ekaloSako mukha duktasAdhako pavitva vAsaM mRgacaryA caritvA aniyatavAsa mRgacArI carIne kohAra sthiti vAsa nahI kaI disa mukti' gAti uIdiDUmadhako imakaratu mukti' jAra 83 yathA mRgaH eko api panakasthAnavAsI jIma mugaekathako ghaNaThAmi rahe panikasthAnavAsI nizcitabhIjana sAmagrIkaH ghaNo sthAnake vAsa kara dharNa ThAma pAcAra liI evaM bhani: gIcI praviSTaH sana ima mAdhagIcarI gayItha ko nahIlayati nakhsiyati koI naholanAnakara niMdA na kara 84 magacoM cariSyAmiDa Page #603 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a018 604 sUtra bhASA yathAmRgaH eko'sahAyosan anekacAro bhavati anekatra bhakta pAnAcaraNazIlo nAnAvidhabhaktapAnagrahaNatatparaH syAt punaryathA mRgo'nekavAsaHsyAt punaryathA mRgodhra uvagocaro bhavet dhruvaH sadA gocarIyasya sa dhruvagocaraH nizcayena bhramaNAdeva labdhAhAraH syAt evaM amunA prakAreNa mRga dRSTAntena suniH sAdhugocaryAbhicATanaM praviSTaH san noholayet aniSTaborasaM labdhA idaM kutsitaM virasaM ityAdi vAkya nainindayet tathA api nizcayena punarnokhiM sayet AhArapAnauyevA alabdhe sati kamapi gRhasthaM grAmaM nagaraM zrAtmAnaM vAnaniMdet 84 ( migacAriyaM cariSyAmi evaM puttoM jahAsuhaM ammApi kahiM aNu nAzrI jahAti uvahiMtao 85 ) yadA mRgA putreNa pitarau prati ityukta' he pitarau aha' mRgacaryA cariSyAmi yathA bhavadagre mRgacaryA jaktAtAM aGgIkara SyAmi sAdhumArga' gTahauSyAmi yadA mRgAmRtreNa evaM ukta tadAmAtApitarau brUtaH he putrayadyevaM tadA yathA sukha N yathA tava sukhaM syAt yathA bhavate abhi rucitaM sukha N iti yathA sukha tathA karttavva' asmAkaM zrazAsti tato mAtApitRbhyAM anujJAto mRgA putraH kumAraH upadhiM parigTahaM sacittAcitta rUpa parityajati 85 ( bhigacAriyaM carisyAmi savvadukhavimokkhaNi tumbha hiM samaNanAo gacchaputtajahAsuhaM 86 ) sarvaparigrahantyakkA punarmRgA putro vadati he pitarau ahaM bhavadbhayAM anujJAtaH san mRgacaryA aGgIkariSyAmi koTTayoM mRgacaryAM sarvaduHkha vimocarNI sarva vipatti vimocitAM tadA mRgA putra N pratipitarauvadataH he putra yathA sukha gacchadIcAM gRhANa 86 ( evaMso ammAyaro aNamANittANa bahuviha' mamatta chindaratAhe mahAnAgovva migacAriyaM carismAmi evaMputtA jahAsuhauM / ammApiIhi' aNunnAo jahAi uvahitao 85 // migacAriyaM cari mRgacaryAi carosivicarosa mAtApitarau jalpitaH he putra yathAsukhaM tathAkuru mAtApautA bolyA putra jauma sukhahove taumakaro mAtRpitRbhyAM anujJAtaH mAtApitAi' AjJAdautrAMthakAM tyajati upadhi parigraha parigrahachoDe 85 tataH anaMtara mRgacaryAM cariSyAmi tivArapachau mRgacArI carosau sarvvaduHkha ****************************************************** rAmadhanUpatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #604 -------------------------------------------------------------------------- ________________ m `ly kaJcuyaM 87) evaM amunA prakAreNa samRgApunaH mAtApicoranujJA lAtvAtAhe iti tadA tasmin kAle bahuvidha mamatva chinatti idaM dhana mama idaM gRha mama idaM kuTamba mama iti buddhinyajatItyartha : kaH kimiva mahAnAgo mahAsarpaH kaMcuka iva yathA mahAso nirmokantyajati tathA mRgAputraH sarva mama tvanyajatautibhAva: 87 (iTTI vittaM ca mitteya puttadAraM canAyo reNuyaccapaDelagganihuNittANanimAyo 88) mRgApunaH etatsarva niDU yatyaktA nirgataH saMsArAt gRhAccaniHsRtaH kiMkityaktamityAha Rddhihastyazva dhanadhAnyAdiH ca punamitrANi sahajasahavardhita sahapAMza krauDitAni muhRdaH punaH putrANi aGgajApunarAH striyaH punAtayaH svajanAH kSatriyAH etatsarva parityajya prabajita: kimiva paTelagna reNumiva nUtanavastrelagna rajaiva yathA kazicaturImanuSyovastre lagna rajonitunoti tathA mRgA putrIpautyarthaH 88 (paJcamahabbayajuttI paJcasamiyoti guttaguttoya sambhintarabAharie tatho kAmaM smAmisavvadukkha vimokkhaNaM tumbha himaNunAyo gacchaputta jhaasuh86|| evaMsI ammApiyarI aNumANittANa bahuvihaM mamatta viMdaItAhe mahAnAgAvvakaMcurya 87 // dUDDIvitta'camitta ya puttadAraMcanAyo / reNuyaMvapaDelagga niDuNittANa vimokSaNa sarvaduHkhathau mUkavavAbhaNI yuvAbhyA manujJAtaH tumhArau AjJAleIne mAtApitarau jalpitI gaccha putra yathA sukha nA putra jauma sukhahIra tima 86 eva saH mRgAputraH mAtApitarau te mRgAputra mAtApItAI anujJAta: bahuvidha prAncAdIdhAthako gharNA prakAra mamatva chinattiH tadA mamatA choDetivAre yathA mahAnAgasarpaH kaMcuka tyajati sAMpa jima kAMcalau choDaunenAse 87 RtiH vitta dhana' mivANi RDivittadhanamitra putraH dArANi punaH jJAtayaH veTA strI jJAtIgotrI sarvArajamiva paTevastre lagna jIma vastrane viSe rajalAgau huve bhATako dUrikoja niDa ya pravrajyAM gRhItavAn tima rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A-saM07041 mA bhAga bhASA Page #605 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA a018 606 sUtra bhASA *********** HOROIGIOGR 8) tadA mRgA putraH kauzojAtaH paJca mahA vratayuktojAtaH punaH paJcasamiti sahitaH IryAbhASaiSaNAdAnamicepaNozcAra prazravaNa khela jala sahAya pAriSTApanikAsamiti yuktaH punastri guptiguptaH manovAkkAya gupti sahitaH punaH sAbhyantara bAhyatapakaNi udyata: pAyavitta' viNazro veyA vayaM sahebasi mAtra jANa' usmaggoviya abhintarasrotavohoi 1 aNasaNamUNoyariyA vittosa vaNa rasaJcAo kAyakile sosalINayAya banmotabohora 2 bAda bidhatapaH karmmaNi sAbadhAnojAtaH 88 ( nimammonirahaMkAro nistaGgo cattagAravo samoya savvabhUesa tasesuthA varesuya 80 ) punaH kauDazI mRgA putraH nimnamaH vastra pAtrAdiSu mamatvabhAvarahitaH punaH kodRzo nirahaGkAraH ahaGkArarahitaH punaH kauzonistaGgobAhyAbhyantara saMyogarahitaH punaH kIdRzastya klagAravaH gAravatraya rahitaH RdvigAravarasagAravasA tAgArava ityAdi garvatrayarahitaH punaH kIdRzaH sarvabhUteSu samaH rAgadveSa parihArAt samasta prANiSutra niggao 88 / paMcamahavvayajutto paMcasamio tiguttiguttoya / sambhitara bAhiraetabokamma mi ujjuo 8 / nimmamo niraha MkAro niMgo cttgaarvo| samAya savvabhUesa tasesu thAbaresuya 10 / lAbhAlAbhe muhedukkhe jovie maraNetahA mRgAve rAjyaRddhi koDone daucAlodhI 88 mRgAputro paMcamahAvratayukta: mRgAputra paMcamahAvrata sahita paMcasamiti samitaH trigupta guptaH pAMce samote samatohi gupta gupto abhyaMtare prAyavittA do abhiMtarae prAyazcitta lauje tapaH karmaNi udyamaparo jAtaH abhyaMtara tapa vAhya tapa tehane viSe ratahao 88 sa mRgAputraH mamatArahitaH naurahaMkAra rahauta gRhastha saMga rahataH tyaktaH gAravaH gRhasthane saMge rahita gauravachoDyoche riDI gAravarassagArava sAtAgArava samojAtaH sarvabhUteSu sarvajIvaneviSe samatAbhAva hao vaseSu sthAvareSucatrasajIvane viSe thAvarajIvane viSe 80 lAbhAlAbha ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM00 41 mA bhAga Page #606 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 seSa sthAvareSu ca samasta joveSu sadRzaH 8. (lAbhAlAbhesu he dukkhe joviemaraNetahAsamonindApasaMsAsa tahAmANAvamAchatrI 81) tathA punamagAputra: a018* lAbhe AhArapAnIya vastra pAvAdInAM prAptI tathA alAbhe aprAptI tathA sukhetathA duHkhe tathA punarjIvite maraNa samaH samAnavRttiH tathA punarnindAsu tathA prasaMsAmustutiSu tathA mAne Adare apamAne anAdare mAnava apamAnaca mAnApamAnau tayormAnApamAnayoH samaH sadRzaH kenApi Adarai pravRtta sati manasi prahRyo na bhavati kenApi apamAne pradatte sati manasidUto na bhavati 81 (gAravesakasAesu daNDasanabhaemuyaniyatIhAsasogAtro aniyANo abandhaNo 81) punaH samRgA putraH kodRzojAtaH gAra vebhyonivRttaH punaH kaSAyebhyaH krodhAdibhyo nihattaH ca puna: dahazalyabhayebhyo nihattaH daNDavayaM manovAk kAyAnAM asApArIdaNDaH ucyate tasmAbittaH punaH zalyatrayAt nivRttaH mAyAzalya nidAnazalya mithyAdarthanazakhya etat zasyatvayaM tato nivRtta: tathA punaH saptabhayebhyonivRttaH saptabhayAni imAni iha loka bhayaM 1 paraloka bhayaM 2 AdAna bhayaM / akasmAiyaM maraNabhayaM 5 ayayobhayaM / AjIvikAbhayaM 7 ca evaM saptabhayAni atra sarvatra prAktatatvAt paJcamyAM saptamI punaH kodRzo mRgAputra: hAsya thokAbhyAM nivRtta punaH kIdRzaH anidAnI samAniMdA pasaMsAmu tahAmANAvamANao gAravesu kasAemu daMDasallabhaemaya / niyatto hAsasogAo aniyANI sukhe:dukhe lAbhaneviSe alAbhaneviSe sukhaduHkhanevige jIvitaimaraNa tathA jivitavyaneviSe maraNaneviSe tima jarahe samojAta: niMdA prazaMsAyAM sariSI niMdA prasaMsAne viSa tathA mAnApamAnayoH mAna ane apamAna tehane viSaM sariSA praNAmache 81 sa muniH gArava trayaH catu kaSAyAH sauna gArava cAra kaSAya vayaH daMDAH vayaH zalyAni saptabhayAni viNi daMDa viNi sAlasAta bhaya te rahitache nivRta: hAsya zokAt hAsI zIkaehuMcako rahitache anidAnI baMdhana rahito jAta: niyANarahita baMdhanarahita huo 82 anaupsitaH ihalokArtha ihalokanI paNi vAMchAnadhI paralokA anausitaH paralokanoM paci rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0u.41 mA bhAga Page #607 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA 4 nidAnarahitaH punaH kathambhUtaH prabandhanaH rAgaddeSa bandhanarahitaH81 (aNimitro iha loe paraloe aNismizrI vAsIcandaNakappIya asaNepaNasaNe * tahA 83) punaH kodRzaH anAvitaH nivArahitaH kasyApi sAhAyya navAJchati tathA punariha loke rAjyAdi bhoga tathA paraloke devalokAdi mukhe anAvitaH nivAbavAJchata punaH samRgA putrIvAsI candanakalpaH yadA kazcit vAsyAparza nAtharIraM chinatti kazciccandanana zarIraM parcayati tadA tayorupari samAnakalpaH sadRzAcAraH tathA puna: prazane AhArakaraNe tathA anazane AhAra prakaraNe sadRzaH 83 (apya satthehi dArahi savvIpihiyAsarva ajmapya kANajogahi pasastha damasAsaNe 84) punamagA putro'prayastebhyo dArabhyaH kopArjato pAyebhyohiMsAdibhyo nihatta iti zeSaH punaH kIdRzI aprazasta hArebhyonivarttanAdevasarvataH pihitAthavaH pihitaniruvA AzravAH pApAgamanadArANi yena sa pihitAyavaH punaH kIdRzaH adhyAmadhyAnayogaH prazastadama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*9.41 mA bhAga sUba abaMdhaNI 62 / aNimitro ihaloe paraloe annimitro| vAsIca'daNa kappoya asaNe aNasaNetahA 63 / appasa ye hidArahi savvao pihiyaasvo| ajhappajmANajogahiM pasatya damasAsaNe 14 / evaM nANeNacaraNa daMsaseNa 8 vAMchAnatho vAsaucaMdanau vasolakachedane caMdanalepo sadRzaH koi vaMsolAsyu chede athavA koI cadanasya vilepana karateve sariSA prazane bhojane anazane upavAsa tathA sadRza: jimatosariSa upavAsakaratu' sariSU'83 aprazastaiH hiMsAdibhiriH aprathastejamAThA hArateNe karaurahitache sarvataH pihitA yavaH niruddhAkarmAgamaH sarvapAyavarudhyAMca adhyAtmadhyAnayogena adhyAtmamanaThAmirAkhavu zubhadhyAnarAkhavu prazastadamayuktaH sarvaja jinayAsane nizcalaprazasta bhalo upacamacamAtiNakarIne sahita jinazAsanane virSa nizcalo 84 evaM anena prakAreNa jJAna cAritre darzanena tapamA ca iNijaprakAre sAmane viSe bhASA Page #608 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTIkA zAsanaH adhiAmani dhyAnayogA: adhyAtmadhyAnayogAstai: adhyAtmadhyAnayogaimanasi zubhavyApAraiH prazaste damazAsane yasya sa prazastadamazAsanaH dama upayamaH zAsanaM sarvajJa siddhAntaH yasya zubhayAnayogaiH upasama zrutajJAne zubhe vartate ityartha :24 ( evaM nANeNa caraNepadaM sarINataveNaya bhAvaNAhiya suddhA hisamma bhAvitta appayaM 85) (bahuyANiyavAsANi sAmanamaNupAliyA mAsieNa ubhatteNa sivipattI aNuktara 85) yugma ubhAbhyAM gAthAbhyAM vadati tu panagAputromunimAsi kena bhakta na siddhi prApto mokSagataH mAsebhabaM mAsikIna mAsikena bhakte na mAsopavAsenetyarthaH kathaMbhUtAsiddhi anuttarAM pradhAnAM sarvasthAnakebhyaH utkRSTa sthAnamityarthaH janmajarA mRtyu upadravebhyo rahitatvAt kiM kRtvA evaM amunAprakAreNa jJAnena matizrutAdikena punatharaNena yathA khyAtana punardarbhanena zuisamyakta zuddhabahArUpeNa punastapasA hAdayavivena ca punarbhAvanAbhirmahAvrata saMbaMdhinobhiH paMcaviMzatisaMkhyAbhirbhAvanAbhiH athavA anityAdibhirdAdazaprakArAbhiH AtmAnaM samyakaprakAreNa bhAvayitvA nirmalaMkRtvA kathaMbhUtAbhirbhAvanAbhiH zuddhAbhirnidAnAdidoSamalarahitAbhiH punaH kiM 8 kavA bani varSAgi bAma va yati dharma anupAcya pArAya 85 ( evaM kareMtisAdA paMDiyA paviyakhaNA viNayati bhogasa miyAputte jahAmisI) saMDAH samyaga jAtatakhAH puruSAH paMDitAH he yopAdeya budhiyuktAH ataeva prakarSaNa vicakSaNAH avasaramAH evaM kurvanti bhogebhyo vizeSaNa nivartante kaiva yathA ya da vAya mRgApanApariva yayA mRgApuvarSiH bhogabhyo vinitA tathA rapi caturai gabhyA vinivartitavyamitibhASaH anamisItimakAraH prAzatatvA tavaNaya / bhAvaNAhiya suddhAhisamma bhASittu avyayaM 5 // vahuyANiuvAsANi saamntrmnnupaaliyaa| mAsieNaubha cAritrane viSe darzanane virSa tapaneviSe bhAvanAbhinimmelAbhiH suddha bhAvanAbhAvauna samyagbhAvayati AmAna samyag prakAra prApaNA AmAne bhAvona 85 sa mRgAputraH bahuni varSANi te mRgAputra ghaNAMvarasatAI cAritra anupAlya cAritra anukrame pAlaune mAsikena bhana na ekamAsanu aNamaNakaraune siDiM rAma dhanapatasiMha vAhAdura kA pA-saM.u.41 mA bhAga sUtra bhASA Page #609 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTovA a018 dalAkSaNikaH 86 (mahappabhAvasma mahAjasamma miyAeputtama nisammabhAsiyaM tavappahANaMcariyaMca uttama gaippahANaJca tiloyavismayaM 80) (viyANiyA dukva 8 vivaDaNaM dhaNa' mamattabandhaJca mahAbhayA vaha suhA bahaM dhamma dhuraM agattara dhArahanibvANa guNAvaha timi 88) punargAthA yugbha na saMbaMdha: bhIbhavyAH anu ttarAM sarvotkaSTAM dharmadhura' dharma rathasya bhAraM dhArayana kathaM bhUtAM dharmadhuraM sukhAvahAM sakhaprApti hetu bhUtAM puna: kaudRzaM dhamadhura' nirvANa guNAvahAM nirvANasya guNAH nirvANa guNA: mokSaguNAH anantajJAna anantadarzana anantasukha ananta Ayuranantavaurya rUpAsteSAM avahAra pUrakAnirvANa guNA vahAtAM nirvANa guNAvahAM kiM kRtvA dharmadhurandhArayava dhanaM duHkha vivaInaM vijJAya ca punarmamatvaM bandha va saMsArasya bandhanaM vijJAya kIdRzaM dhanaM mama tvaca mahAbhayAvaha mahAbhayadAyaka caurAgni nRpAdibhyaH kaSTapradaM punaH kiM kRtvA ca punama gAyArAjJayAH putrasya mRgAputrasya uttama pradhAna caritaM caritra cAritra vRttAntaM teNaM sidvipattI aNuttaraM 66 // evaMkareMtisaM buddhA pNddiyaapviyrvnnaa| viNayaTuMtimogesumiyApuktejahAmisI 17 // mahApabhAvasma mahAjasamma miyAeputtasmanisammamAsi / vavappahANaM cariyaMca uttamaM gaippahANaMcatiloyabismayaM h8|| prApta: anuttarAM sarvotamAM siddhi gatimukta puDutA 86 evaM kurvati jJAtatatvAH tatvanAjANapaMDitai makare paMDitAH pravicakSaNA paMDita vicaraNa huite vinivatta te bhoMgebhya: nivarte bhogathako saMsArabhogadhako niva| mRgAputrI yathA RSi: jima mRgAputra RSibhogathako nivatyAti manivarttavu 87 mahAprabhAvasya mahAprabhAvache jahanI mahAyaza saH mahAyazache jahanI mRgAputrasya nizamyabhASita' mRgAputranubhAthu sAMbhalIne tapa pradhAna tapa uttamacaritra karone punaH uttama pradhAna tapa karone gatipradhAna muktipradhAna uttamamukti gati trilokevikhyAta muktikehavIche trilokaneviSa prasiha 8 vizeSaNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prAsaM0 2041 mA bhaag| bhASA intimicattituatant Page #610 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tathA tasya mRgAputrasya bhASita' mAtApilabhyAM saMsArasya anityo padezadAnaM nizamya ididhRtvA kothaM mRgAputrasya cAritra tavaSpahANaM saphaH prabhAnaM punaH u* TIkA kIdRzaM maMgA putrasya carita gaiSpahANaM gatvA pradhAnaM gatimokSalakSaNA tayA pradhAna zreSTa' mokSagamanAI punaH kIdRzaM mRgA puvasya caritra cisokadhivata' triloka prasiddha kodRzasya mRgAputrasya mahAprabhAvasya rogAdaunAM prabhAvana duHkara pratijJA pratimArUpAbhi grahANAM pAlane meM mahAmahimAnvitasya punaH kodRzasya mRgA putrasya mahAyazasaH mahat yazoyasya samahAyazAstasya mahAyazama: sarvadig vyApikauttaH iti ahaM mRgApuvasya caritaM tavAgre bravImi 2 iti sudharmA svAmojambUsvAminaM pratyAha 88 iti mRgAputrauyaM ekonaviMzati nama adhyayanaM 18 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmaukaurti gaNi ziva lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM ekonaviMzatitama mugAputrauyaM adhyayana arthataH saMpUrNa // atha viMzatitama prArabhyate / biyANiyA dukkha vivaDaNa dhaNaMmamatta baMdhaMca mhaabhyaavhN| suhAvaha dhamAdhura aNuttaraM dhAraha mivvANaguNAvahaM mahaMtti bami // miyAputtajmayaNasammattaM // 1 // siddhANaM namokiccAsa jayANeca bhAvayo / atyadhammagaitacca aNusaTTimuNe praya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.4.41 mA bhAga bhASA jJAtvA dakvavivartana' vizeSakarojANIne dhanake te ikvana' vadhAraNahArake mamatva'dha mamatAnIva'dhale punaH mahAbhayAvaha valI mahAbhaya deNahArahe 8 * sukhAvahAM dhabadhurA sarvottamA dharmanodharA sarvamAMhiM mukhanaudeNArI uttamache dhArayata anaMta jJAnadarzanavIya kAMbavImi isyodharma aho bhavyajIva sumhe aMgIkArakaro kisyo dharma muktinAsukha tehnodeghaaro| |iti yougaNIMzama adhyayanaTamI saMpUrNa samatta // 18 // siI bhyaH namaskAraM kRtvA * sihAnakAje namaskAra karaune mayatebhya AcAryopAdhyAya sarvasAbhubhyaH prAcArya upAdhyAya sarva sAdha tahane namaskAra karIne ardhadhammagata tatva ardhadharmagata Page #611 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra020 612 sUtra bhASA XXXXXXXR KEXX pUrvasmin avyayate sAdhUnAM niHprati karmatA uktA rogAdau utpatresati cikitsAna karttavyA na kArayitavyA nAnu mantavyA ityukta atha viMzati adhyayane sAtiH pratikatA mahAnipranyasya hitA ato'nAthatva paribhAvanayA ityucyate ( siddhAyaM namo kiccA sajJjayAya ca bhAvao anya dhamma gaI taJca' aNNu saTTi N sugRhame 1 ) bho zizrAH me mama anumiSTiM zikSAM yUyaM zRNata kiM kRtvAsidAn paJcadama prakArAn namaskRtya ca punarbhAvato bhaktitaH saMyatAn sAdhUn AcAryopAdhyAyAdi sarvasAdhUna namaskRtya koDathoM me'nuziSTa artha dhamaMgatAM adhyete prApyate dharmAtmabhiH puruSairiti arthaH sa cAso dharmIya arthadharmastasyagati rjJAna N yasyAMsA arthadhammaMgatistAM dravyavat yo duHprApyo dhammastasya dhammasya prAtikArikAM yayA mama zicayA durlabha dhammasya prAptiH syAditi bhAvaH punaH kodRzame'nuziSTi' tathyAM satya atha vA tatvaM tatva rUpAM vA 1 ( pabhUyarayaNorAyA seNiomagahAhivo vihArajatta pijjAo maNDi kucchaMsice ie 2 ) zreNikonAma rAjA ekA maNDita kucinAmni caitye udyAne vihArayAtra yA udyAna kroDayAniryAtaH nagarAt krIDArthamaNDita kucivane gata ityarthaH kIdRzaH zra NikorAjAmagadhAdhipaH magadhAnAM dezAnAM adhipamagadhAdhipaH punaH kIdRzaH prabhUtaratna pracarapradhAna gajAzmaNi pramukhapadArthadhArau 2 (nANAdumalayA hame 1 // pabhUya rayaNorAyA seoi magahAhiyo / bihArajattaM nijjAo maMDikucchi sica ie 2 // nANAdumalayA tarUpake jetava anusRSTi zrRNatamiyAH kathayataH manabhitra tumhe sAMbhaloDa kaMDuku 1 prabhUtaratra rAjA ghaNAI' ratnake jehane isyo rAjA zreNiko magadhAdhipaH zreNika magadhadezano ghaNo yAtrAyAH krIDArtha' naurgataH te zreNika rAjA krauDAne arSe nokalyo maDi kucchinAmni caitya vane ma'Di kucchi isenAme banakhaMDane viSe 2 nAnAdrumalatAkorNa vanakha'Dakisyu ke bhAMti 2 nArukha anevelitithi karIsahitako nAnA prakAreNa paci nivezita bhAMti bhAMtinA je paMkho tithe karo vanakhaMDa seJcoke bhAMta bhAMtanAM je phUla tithe karone vanakha' chAyAMka udyAna' naMdanopama' valaute vanakha'Da ************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0sa0 41 mA bhAga Page #612 -------------------------------------------------------------------------- ________________ iba nANApakkhi na me viyaM nA pAku sunasa chaba ujANaM nandapovana 3) aya maMDita kukSinAma udyAnaM kIdRzaM vartate tadAha kIdRzaM tahanaM nAnA malatA u TIkA a020 * kaula vividha vRkSavalaubhirvyApta punaH kodRzaM nAnA paciniSevitaM vividhavihaGga ratizayena Athita' punaH kIdRzaM nAnA kusumasacchanna bahuvarNa 613 ra puSpa vyAptaM punaH kodRzaM tat udyAnaM nAgarikajanAnAM krIDAsthAnaM nagara samIpastha vanaM udyAnaM ucyate punaH kIdRzaM nandanIpamaM nandama devavanaM tadupama 3 (tattha sopAsaIsAhu sanayaM susamAhiyaM nisannarukkhamUlaMmi sukumAla sahI iyaM 4) tatra vanesa yethiko rAjAsAdhu pazyati kIdRzaM sAdhu saMyata samyaka prakAreNa yataM yatnaM kurvantaM punaH koza' susamAdhitaM satarA atizayena samAdhi yukta punaH kodRzaM vRkSamale niSisa' sthita punaH kIdRya sukumAlaM puna: kIdRzaM sukhocita sukhkhayogya 4 (tasma ruvaM tupAsittA rAiNotaM misaJjae accantaparamI Asau aulosvavimhiI 5) rAjJaH zreNika tasmin saMyate unnaM nANApakkhi niseSiyaM / nANAkusuma saMchanna ujjANaM naMdaNIvama 3 // tatyasI pAsaIsAhusaMjayaM susamAhiyaM / nisannaM rukkhamUlamisukumAlaM muhIyaM 4 // tasmarUvaMtupAsittA rAmotaM misNje| accaMta paramApAsI aulI ruva bhASA 8 kisya ke naMdana vana saroSo ke 3 tasmin vane zreNikaH sAdhu pazyati te vanakhaDane viSe zreNika rAjAiyatIdekhyo saMyata manaH samAdhAna vaMta kisyoche teyato saMyatoche manaH samAdhimAhiM vattake nisina' sthita bakSamUle sayatI vRkSane nIce baiThAche sakumAtaM sukhI citAMyatI sukumAla sukhane yogache 4 tasya sAdhIH rUpa dRSTvA zreNika rAjAiya tonA rUpa dekhone anvata atizaya saMjatI rAjA pradhAnaH AsIt ayata vismaya UpanI saMjato rAjAne vismaya apanI anyana sadRzarUpa viSaye pAzcarya isyorUpakauhAra dauTho nahI 5 pahI iti pAzcarye varNe gora rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga Page #613 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA Nor 00 sAdho atyanta paramo'dhikotkaSTo'tulo nipamorUpavismayo rUpAzcaryamAsIt kiM kRtvA tasya sAdhIkapaM dRSTA tu gabdIlaGkAra 5 (aho vo ahoruva aho ajasmasomayA ahIkhantI ahomuttI ahobhoga asaGgayA 6) tadArAjA manasi ciMtayati aho ityAzcarye AzcaryakArI asya zarIrasya varNAgaura vAdiH aho Aryakat asyAsAdhI rUpaM lAvaNya sahitaM ahI AzcaryakAriNI asya Aryasya saumyatAcandra vat netra priyatA pAcaryakAriNI asya kSAnti kSamA aho AzcaryakAriNI cAsya muktinilaubhatA ahI pAcaryakAriNI prasya bhoge asaGgatAbhoga asaGgatAviSaye nispRhatA (tasmapAe uvandittA kAUNayapAhiNa' nAda dUramaNA sanne paJcalo paDipucchraI 7) tasya sAdhI: pAdau vanditvApunaH pradakSiNoM kRtvA rAjAnAti dUra' nAtyArAta: na atidUra vartI na sinikaTavartIsan prAJjali puTI baddAJjaliH pRcchati praSaNaM karoti 7 (taruNosi ajIpabaIo bhoga kAlaMbhisajjayA udviIsi sAmane vimhao 5 // ahobanno ahorUve ahoajjama somyaa| ahokhaMtI ahAmuttI ahobhoge asaMgayA 6 // tasmapAe udittA kAUNaya payAhiNaM nAiTramaNAsanne paMjalI paripucchaI 7 // taruNIsi ajjopavvadUo logakAlaMmisaMjayA vAdirUpa koNade hono varNa ke gaurakoNa rUpache aho Azcarye Arya sya sAdho: somatA ehanI pradhAnasomyacha saralapaNo aho Azcarye zAMtiH kSamAmukti 8. nilInatA eha nI kSamAdekho ehanonirlobhatAdekhI ahI bhIgeSu nimagatA saMgamuktatAdekho bhoganIsaMgaNakimachoyo / tasya pAdI vaMditvA rAjAite hayato nApagavAMdyA kRtvA ca pradakSiNAM tripradakSaNAdeIne nAti dUrenAti Asane ghaNo alagInaghaNodakaDovasaune aMjalItatvA pRcchati hAghajoDIne pache che. he Arya tvaM taruNa : prajitosi he sAdhu te taruNapaNe dIkSAlaudhauche bhIgakAle aho saMyataH ebhoga saMyoganokAla dIvAnIkAlanadhI upasthitI rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #614 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a020 6 15 sUtra bhASA ********** ********* ema suNAbhite 8 ) tajha zreNikaH kiM pRcchati he Arya he sAdho' taruNomi yuvAsi he saMyata he sAdhI tasmAdbhogakAle bhogasamaye prabrajito gRhotafikSaH tAruNya' hi bhogasya samayosti na tu daucAyAH samayaH he saMyatatAruNya bhogayogyakAletva zrAmasya dIkSAyAM upasthitosi Adarasahito etadarthaM etatrimitta N tvattaH zRNomi kiM tavadaucAyAH kAraNa kasmAtrimittAt dIcAtvayA gRhautA tatkAraNa tvanmukhAt zrotu micchAmItyarthaH 8 (honi mahArAyA nAhI makkanavijjaI aNu kampayaM suhiM vA vikioNAbhi samemaha 2 ) idAnoM sa sAdhurvadati he mahArAja ahaM anAthosmi navidyate nAyoyogakSema vidhAtA yasya sa anAtho niHskhAmi kosmi mama nAtho na vidyate ityarthaH punaH ahaM kaJcitkimapi anukampanaM kRpAcintaka suhRdaM nitra vAna abhisame mana sampatrona kenApi dayAlunAmitreNa vAsaGgatoheM na anena arthena tAruNyapi pravajita iti bhAvaH 8 (tapasi zrIrAyA ubaTThiyosi sAmanne eyamaTTha sugAmitA 8 // aNAhomimahArAyaMnAhImajma naviDAI | aNukaMpaga suhiM vAvikiMcI nAbhisamemahaM / tapa hasiorAyA segio magahAhiyo / ervate'DimaMta kahanAhI mavijjaI 10 | homi asisausi cAri esovaye tu dIkSAnaviSe udyatahaoke etamartha zRNomi tavArkhe eartha tumhArepAseyo sAbhalavAvAMku ku 8 munirAha anAthosmi mahArAjan aho mahArAjAha anAthaku nAtho mama na vidyate mAhare mAthenAthakoinacI anukaMpA kAraka suhRdaM mitra' nApi dayAnokaraNahAra fraufmAhare koinatho yasya pArkhe tiSThAmi jepAsevesa taptaH sa prahasito rAjAtibAre rAjAhasyo zreNiko magadhAdhipaH zreNauka magadhadesano dhaNa evaM tava RSiyuktasya ehavo RDinodhaNo katha' nAtho na vidyate nAva kimanahI tumAre 30 baSAmI nAtho bhadaMtAnAM pUjyAnAM ahI pUjyaDa' rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM00 41 mA bhAga XXXXXXXXXXXXXXX Page #615 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a020 616 sUtra bhASA ************** seNio magahAhivo evante iDimantassa kahaM nAho na vijjaI 10) tatastadanaMtaraM vikomagadhAdhipo rAjA prahasitaH he mahAbhAgyavaMta tava RhimataH Rddhiyuktasya kathaM nAtho navidyate 10 ( hominAho bhayaM tANa bhogebhuJjAhi saJjayAmittanAI hi parivuDo mANasaM khalu dulahaM 11) he pUjyA ahaM bhayaM tANa N iti bhadantAnAM pUjyAnAM yuSmAko nAthobhavAmi yadA bhavatAM kopi vAmI nAsti tadA zrahaM bhavatAM svAmI bhavAmi yadA anAthatvAt yuSmAbhirdocA gRhItA tadAhaM nAthosmi iti bhAva: he saMyaMta he sAdho bhogAn bhuMkSva kodRzaH san mitrajJAtibhiH pariSkRtaH san he sAdho khalu iti nizcayena mAnuSya N durlabha N varttate tasmAnmanuSyatvaM durlabhaM prApyabhogAn bhukkA saphalI kuru 11 atha munirvadati ( appaNAhi aNAhosi seNyiAmagahAhivA appaNA traNAhosanto kahaM nAho bhaviSyasi 12) he rAjan zreNikamagadhadezAdhipatva' AmanApi zranAyosi zrAtmanA anAthasya satasta vApi anAtha tadAtvaM N aparasya kathaM nAyo bhavithasi 12 ( evaM vRttonarindoso sasambhanto suvimhi vayaNaM zrasya puSyaM sAhuyAvinhayaM noo 13 ) sa nareMdraH sAdhunA nAho bhayaMtANaM bhogebhujA hisaMjayA / mittanAI parivuDo mANasaMkhaludullAha' 11 / appaNA viSaNAhIsi seNiyA magahAhivA appaNAho saMtokamanAhI bhavimasi / 12 / elaMvRtto nariMdoso susaMbhaMto suvimhao vaya asmayapuvvaM tumhAronAthachu' bhogAn, bhu Mcva he saMyataH he sAdhu tu bhogabhogavi nivajJAto parivRtaH san mitranAti teharu parivastrothako mAnuSyaM bhavaM durlabha varttate manuSyanubhava dohilu' ke 11 he rAjana tvaM AtmanApi anAtho asi he zreNika tu Apeja anAtha ke he zreNika magadhAdhipa he magadhadezanA svAmI AtmanA anAthaH san Ape tU anAthathako katha' nAthobhaviSyasi komanAthahoIsa 12 evaM muninokta zreNika nareMdra ima muni kahyAyakA ********************************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM00 41 mA bhAga Page #616 -------------------------------------------------------------------------- ________________ evaM uktaH san vismayaM nautaH Avarya prApitaH kozI nareMdraH susaMbhrAntaH atyantaM vyAkulatA prAptaH punaH kIdRzaH suvismitaH pUrvameva taddarzanAt saJcAtA 8 varyaH punarapi taicana avaNAt smayavAn jAtaH yatIhi tavacana azru ta pUrva zreNikAya anAthositvamiti vacanaM pUrva kenApinI yAvita' 13 (asmAhatyomaNusmAme puraM ante uraJca mebhuJjAmi mANase bhoe ANA ismariyaMcame14) (erise sampayaggami sabakAmasamayie kahaM aNAhIhavaI mAhubhante musambae 15) dvAbhyAM gAthAbhyAM vaNikorAjAvadati he bhadanta pUjyahuiti nizcayena mRSAmAbrUhi asatya mAvada etAdRze sampadA sati sampat prakarSe sati ahaM kathaM anAthobhavAmi kIdRzAhaM sarvakAma samarpitaH sarca ca te kAmAzca sarvakAmA: tebhyaH sarvakAmebhyaH samarpitaH zubhakarmaNADhaukitaH sAhuNA vimhayaMnio 13 // asmAhatyI maNusmAme puraMaMteuraMcame / bhujAmi mANusabhIe ANAismariyaMcame // 14 eri saisaMpayagga mi savvakAma smppie| kahaM aNAhI bhavaImAhumate musaMvae 15 // natuma jANe aNAhasmaatyaM potthaMca ... zreNika rAjA atyAkulaH san vismayo jAtaH pAkulahI vismaya Upano vacana' azruta pUrva pAjatAI evacananahIM sAMbhalyu ke sAdhunA vismayaM prAmaH % batAI vismaya japajApyoche 13 rAjAha ambAH hastinaH manuSyaH mama hAthI ghoDA manuSya sarvamAharache nagara aMta:pura' mama nagara aMtaramhArake tu bhUjAmi manuSyAn bhogAn manuSya saMbaMdhi yA bhogabhogavacha Azcarya mama AjJA aizvaryapaNu mAhareche 14 rAjAvadaMtau IdRza saMpatkarSasati ehavI mAhare saMpadA sarvakAme sarvAbhilA samarpitA sarvakAma sukhatahanI deNahArake katha anAthIbhavAmi kima anAthaha kama hai bhadaMta bhagavan mAmRSA vAdIbhava hai pujya mRSAvAda volomatI 15 munirAha navavaimi anAthasthArtha yatIkaDe aho rAjA tU' anAthazabdanI artha nadhI jANatI artha kAraNaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM01041 mA bhAga Page #617 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TovA pra.30 4 atha rAjA svasaMpat prakarSa varNati pavAghoTakAH bahavI mama santi punahasti nopi pracurAH santi tathA punaH manuSyAH subhaTAH sevakA bahavo vidyante tathA mama puraM nagaramapyasti ca punameM mama antaHpura rAjauvanda varttate punarahaM mAnuSthAn bhIgAn manuSyasambandhinI viSayAn bhunajmi ca punaH pAkharya vartate pAnA apratihata bhAsana svarUpaM prabhuca vartante yatI mama rAjye kopi madIyAM AnA kopi na khaNDa yati ityarthaH 15 tadA munirAha (natumacArI aNAhamma atya' potyaMcavapatthivAjahA praNAhI havaI saNAhIvAnarAhi vA 16) he pArthiva hai rAjan tva praNAhama anAthasya artha abhidheya ca zabdaH punararthe ca punaH anAyastha protyAM na prajAnAsi prakarSaNa utthAnaM mUlotpatti protthAtAMprotyAMkanAbhiprAye NAya anAtha zabdaH proktaH ityevaM rUpAM na jAnAsi hai rAjan yathA anAtho atha vAsanAtho bhavasi tathA na jAnAsi kadha' anAtho bhavati kathaM sa nAtho bhavati 15 (suhama mahArAya paJcakhita Na ceyasA jahA praNAhI havaI jahA maiya pavattiyaM 17) he mahArAjame mama kathayataH sataH tva avyA ptvivaa| jahA aNAho havaI saNAhovAnarAhibA 16 // muNehame mahArAyaM avvakkhitteNa ce yasA | jahA aNAhI bhavaI jahAmeya pavattiyaM 17 // kosaMbaunAmanayarI purANa purabheyaNI tatva sIpiyAmajma' pamyadhaNasaMcayo 18 // bhI pArthiva protya prakaSTotthAnarupa rAjA anAtha zabdanoutthAnarUpa nahIM jANache yathA anAthobhavati jima anAthahuve sa nAtho vAhe narAdhipa: jima sanAdhahuve he rAjan 16 mama kathayatI zRNu he mahArAjan he mahArAjA mujhane kahatAne tumhe sAMbhalI avyAkSiptena cetasA ekAgracitte karIne yathA anAthIbhavati jima anAthahave yathA me mayA tavAgre kathita jima tumha Age kahachu 16 koza baunAmapurIehabharatakSetra koza vInAma nagarIke rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.ha.41 mA bhAga Page #618 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a020 618 sUtra bhASA **** ********************************************** kSiptena sthireNa cetasA zRNu yathA anAtha nAtha rahito bhavati yathA me mama anAthatva' pravarttita' athavAmaya iti etat anAthatvaM pravarttitaM tathA va zRNu ityanena sva kathAyA uTTa kaH kRtaH 17 ( ko sambaunAma nagarI purANapurabheyaNI tatya AsaupiyAmajyaM pabhUyadhaNa sakSama 18 ) he rAjan kauzAMbI nagarI AsIt kIdRzo kauzAmbI purANa purabhedano jIrNanagarabhedanau grAhamAnijIrNanagarANi bhavanti tebhyo'dhikazobhAvato kauzAMbIhijIrNapurovata jIrNa purasthAhilokAH prAyasazca tu rAdhanavantatha bahujJAH vivekavaMtaya bhavantautihAI tatra tasyAM kauzAMvyAM mama pitA AsIt kauzo mama pitA prabhUta dhana saJcayaH nAmnApi dhana saJcayaH guNenApi bahuladhana saJcaya iti vRdasaMpradAyaH 18 ( paDhamevaemahArAya aDalA asthiveyaNA hotyAviulodAho savva gattesu patthivA 18) he mahArAja prathame vayasi yauvane ekadA atulA utkRSTA asthi vedanA asthipauDA hotyA iti abhUt atha vA acchive yaNA iti pAThe akSivedanAnetra pauDA abhUt tatazca he pArthava he rAjan sarvagAtreSu vipulodAgho bhUt 18 ( satya jahAparamatikkha' saraura vivarantara pavoliAi 20) he rAjan yathA kazcit ariH kruddhaH san zarIravivarAntarenAsA karNacakSuH pramukharaM ghrANAM madhye paramatokSNa zastra N prapoDayet paDhamebae mahArAyaM aulAme atyiveyaNA / ahotyA viulAdAho sambagatte patthivA 16 // satyaMjahA paramatikvaM jorNa nagara jillarI pradhAnA sarvanagarane joteka pradhAnanagarIke tatra AsotpitA mama teha nagarauneviSe mAharopitAhao prabhUta dhanasaMcayaH te mhAro pitAne ghare ghaNa dhanahao 18 prathamevayasau yauvane he mahArAjan prathamavaya yauvanAvasthAne vikhe atulAghanA cakSupoDA mama vedanA abhUt atu lAvaNoM khinoM pauDA vedanA UpanI vistIrNeaudAgho bhavatau balo zarIrane vikhe dAva jvara ghaNo upano sarvagAtreSu pArthiva sarvazarIra sarva aMgane bikhe Upano 18 sastra' yathA paramatokSNa' sastamahAtokha aso Alu' karNAdi vivaramadhye ApoDayet gADhamavagAhayet zatru : RcaH zarora vivaramAMhiMkAM namAMhiM hAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM0Da041 mA bhAga Page #619 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mA bhAga gADha' avagAhayet evaM me mama'sthi vedanA'bhUt 20 (tiyame antarim ca uttamaGga ca pauDaI indAsaNi samAdhorA vaiyaNA paramadAruNA 21) rAjana ulTaukA mA paramaTAkaNA vedanAma mama madhika kaTipRSTavibhAgaca punaH pantarityA antarmadhye icchA antaricchAtA antaricchA bhojanapA naramaNAbhilASarUpAM OM panakattamA mastaka' pauDayati kohayo vedanA indrAsani samAdhorA indrasya athanivacaM tamamA atidAhotpAdakatvAt tulyAdhIrA bhayadA 21 (ubadriyAma pAyariyA vijAmantatiricchagA adhoyA satya kusalAmanta mUlavisArayA 22) hai rAjantadetyadhyAhAraH AcAryA vaidyAnAM zastrAbhyAsakArakAH * me upasthitAzcikitsAM kattuM lagnAH kIdRthA prAcAryAvidyAmantra cikicchakAH vidyayA mantreNa ca cikitsanti cikitsAM kurvantauti vidyAmantra ciki sakAH pratikriyAkartAraH punaH kIdRzA AcAryAH adhautAH samyak paThitA: abIyA iti pAThe na vidyate anyohitIyo yebhyasta advitIyAH asAdhAraNAH punaH kIdRzAste zAstra kuzalAH zAstreSu vicakSaNAH punaH kIdRthAsta mantra mUla vidhAradAH mantrANi devAdhiSTitAni mUlAnijaTikArUpANi tatra sarIra bivaraMtara AvIlijja parIkuddho evaMme atyiveyaNA 20 // tiyaMme aNtricchNcuttmNg'cpauddii| iMdAsaNisamA ghorA vaiyaNA paramadAruNA 21 // uvaTiyAme pAyariyA vijjAmaMta tigicchgaa| adhIyA satthakusalA maMtamUla visA rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. gADhA jorasuverIkopyo thako mAre evaM mama cakSuvedanA prabhUt isI vedanA mAharau AkhimAMhi huI 20 trikaMkaTibhAgaM mama aMtariccha vRdayaMca aparaM uttamaMgaM podyate kaTi hiyo mAtho gAvaDa dukhIo iMdrAthani vavavat idranA bajanau parighora duHkhakAriNau ra'dranA vayasarIkhI mahAghora bedanA parama dAruNa jAtA mujhane bedanA upanautIbra 21 upasthitAH mama AcAryA mAhare nimattaM vedyatedyA vidyA maMtrAbhyAM vyAdhi cikitsA vidyA maMtra tehanAjAMNa Page #620 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA vicakSaNAH mantra mUlikAnAM guNanA 22 (temaitigiccha kuJcanti cAupyAyaM jahAhiyaM naya dukkhAvimIyanti esAmana paNAlyA 23) te vaidyAcAryA mama * cikitsya rogaprati kriyAM yathA hitaM bhavettathA kurvanti kIdRzaM caikivya cAtuH pAdaM catvAraH padAH prakArAyasya tat catu padaM tasya bhAvaH cAtupAdaM cAturvidhyamityarthaH vaidya1 pauSadhara rogi3 praticAraka 4 rUpaM athavA vamana1 virecanara mardana3 kha dana 4 rUpaM adha vA anana1 bandhana ra lepana3 mardana / rUpaM zAstrokta gurupAra paryAgata' ca ka ritisthAne prAkRtatvAt kubbatItyukta te vaidyAmAM duHkhAt na vimocaya tisma prAkSatatvAt bhUtArthe vartamAnArtha pratyayaH eSA mama anAthatAvarttate 23 (piyAme savva sAraMpi dijjAhi mama kAraNa naya dukkhAvimoyanti esAmanA praNAhayA 24) he rAjan mama pitA mama kAraNa sarvamapi sAraMgTahe yat sAraMsAravastu tatsarvamapi vaidyebhyo'dAt tathApi vaidyAmAMduHkhAt nabimo cayantisma eSA mama anAtha rayA 22 / temetigicchaM kuvvaMti cAupyAyaM jahAhiyaM / nayadukkhA vimoyaMti esAmajma aNAhayA 23 // piyAme sambasAraMpi dejAhi mmkaarnnaa| nayadukkhA vimAyaMti esAmabha aNAhayA 24 // mAyAme mahArAyaM putta kR adhItAH zAstra kusalAH nAnAthAsI paMDitAH nAnAprakAranA yAstrahanA jAMNa maMtramUlavizAradAH maMcamUla jaDITI tahane vikheDAhAle 22 taivedyA mamabheSaja praticArikAH cikitsA kurvati tevaidya mujhane cikitsA kara auSadha dii peTamAhiM catuHprakAraM pAturaM / vaidya 2 bheSajya3 pratikAra4 dhArevaidya cikitsA kare bhAMti 2 nAM auSadhadiinate vaidyAH duHkhAdimocayaMti te baidya mujhane duHkhathako mUkAvI sake nahIM eSA mama anAthatA emujhane anAtha paNu 23 pitA mama sarvasAravastvapi ahorAjA pitAmAharo sarvasAravastu dadyAt mama kAryAyamhAre nimitta deI vaidya bhaNo maMtravAdIyAMne naca dukhAhimo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41 mA bhAga bhASA Page #621 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tAje yAiti zeSaH 24 (mAyAvimemahArAya puttaso yaduhaTThiyA nayadukvAvimIyanti esAmajma aNAhayA 25) he mahArAjame mama mAtApi dukhAmAM na vimocayatisma kathaM bhUtAmAtA putrazoka dukvasthitA putrasya yaH zokaH pIDAprAdurbhAva: sAtA abhAvaH sa eva duHkha tatra sthitA putrazokadukkha sthi tA eSA mama anAyatAne yA 25 (bhAyarAme mahArAya sagAjika kaNi DhugAnayadukkhAvimIyanti esAmA aNAhayA 25) he mahArAja me mama bhrAtaropi 0 svakA AtmIyAjye STha kaniSTakA bahA laghavazvamA na ca dukhAdimocayantisma eSA mama anAthatAne yA 26 (bhayaNImo me mahArAya sagAjila kaNiDagA nayadukkhAvimoyanti esAmajma aNahayA 27) he mahArAjame mama bhaginyopi svakAekamAtrajAjyeSTAkaniSThAva mAM dukhAbavimocayaM tisma eSA mama* soga duhaTThiyA / nayadukkhA vimAyaMti esAmajma aNAhayA 25 // bhAyarAme mahArAyaM saggAjiTTa knnitttthgaa| naya dukkhA vimoyaMti esAmA aNAhayA 26 / bhaNauome mahArAyaM saggAjiThTha knnitttthgaa| nayaTukkhAvimoyaMti esa cayaMti paraMduHkhahuMtI mUkAi sake nahI eSA mama anAthatAemujhane anAthapaNu'24 mAtA me mama mahArAjA putrazoka duHkhasthitA putranA je zoka pauDA prAdurbhAva zAtAbhAva tehiduHkhame rahIthakauarthAtmujhe dukhauyodekhIvaulApaphara tathApI duHkhaM naunmaulaMti topauNa dUkhajAInahIeSA mama anAthatAehamA : haro anAyapaNucha 25 bhrAtaraH me mama mahArAjA bhAI mAhArA he mahArAjA svakAH jyeSThAH bar3A kaniSThA ladhAH sagAvaDA lahuDAche na ca dukhADimo cayaMti paraMte dukhathako mUkAvI sake nahIM eSA mama anAthatAemAhare anAthapaNa ke 26 bhaganI mama mahArAjan vahiM nimhArI he mahArAja skakA jya ThA vRddhA kaliSThAlaghavaH sagauvaDolo huDauche na ca dukhAhimocayaMti paraMte duHkhathako mUkAvI sake nahI eSA mama anAthatAemujhane pranAtha | rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM. 1 mA bhAga Page #622 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra020 623 sUtra bhASA anAthatA 27 (bhAriyAme mahArAya aNurattA aNubvayA aMsu pukhehiM nayaNe hiM uraM me parisivaI 28 ) ( zravapANa' canhANazca gandhamala vilevaNa N manAya manAthaM vA sA bAlAnovabhuvaI 28 ) ( khaNa pime mahArAya pAsAo naviphiTTaI nayadukkhAvimoyanti esAmajya praNAyA 30) tisRbhirgAthAbhiH kulaka he mahArAjame mama bhAryA kAmanyapi dukkhAt mAM namo ca yatisma kathaM bhUtAbhAryA anuraktAH anurAgavato punaH kathaM bhUtAH anuvratA pativratA patiM anulato kRtya vrataM yasyAH sA anuvratAH etAdRzo bhAryA me mama urohRdayaM azrupUrNAbhyAM locanAbhyAM siJcatisma 27 puna: sAbAlAmakkAmino a azanaM modakAdika' bhakSya' pAnaM zarkarodakAdika' punaH snAnaM kumakumAdipAnIyairabhi taila covakamedajavAdhi pramukhairgAtrArcanaM mayA jJAtaM vA ajJAtaM khabhAve majma aNAyA. 27 / bhAriyAme mahArAyaM aNuratta maNuvvayA / supunnehiM nayaNehiM uraMme parisiMcAI 28 / anna pANaMcaNhANaMca gaMdhamalla vilevaNaM / maenAya manAyaMvA sAvAlAnA vabhujaI 26 // khapime mahArAya pAsAo vina phiTTaI / nayadukkhAvimAyaMti esAmajya aNAhayA 30 | tatrahaM evamAhaMmu dukkhamAhupuNo 2 / veyaNA aNubhaviu je paNa ke 27 bhAryAmama he mahArAjan stronAharI he mahArAja anuraktAmayi se hAzritA pativratA mahAsato mujha uparisneha ghaNosaMtI apUrNAbhyAM naya nAbhyAM AMsU eka pUrNa nete karone udara vakSasthala' mamaziMcati hiu mAharu siMce 28 a' annapAnIya pAMNI snAnaM ca aMgholavaM gaMdhamAnyaM vilepanaM kara cUmrAcaMdana avora phUlamAlA mayA jJAtaM ajJAtaMbA mujhane jAMNatAM ajANatAM itarAM vAnAnahokara sAvAlAnopabhuktana sevate khAi nahIMche chAne jaIne 28 kSaNamapi mama he mahArAjaH kSaNamAtrapaNi he mahArAja sA bAlApArkhAt na gacchati mAharApAsAthI te bAlikA uThenahIM na ca ******************************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #623 -------------------------------------------------------------------------- ________________ naiva etatsarva bhogAnanna upabhuto na anu bhavati mama dukhAmaNi api bhogaGgAnityaktAni 28 puna hemarAja sAbAlA mama pArkhAt naikavyAt 10 TIkA 4 naviphiTTati na apayAti ityarthaH paraM duHkhAt mAnamocayati eSA mama anAthatAje yA 3. (tohaM evamAhima dukkha mAhu puNI puNo veyaNA aNu bhave uje saMsAraMmi apantae 31) tato'nantaraM pratIkAraSa viphaleSu jAteSu ahaM evaM avAdiSa eva miti ki iti nizcayenayA vedanA anubhavitu' duHcamAH bhokta masamardhAstAvedanA saMsAra punaH punaH bhuktatizeSaH vedyate duHkha' anayetivedanA duHkhenakSamyate sahyate iti duHksamAduH sahAH kodRze saMsAre anantake apAra 31 ( sa iMcajai muccijjA vaiyaNA viulAume khantodanto nirArambhI pavvaie azvagAriyaM 31) ahaM kiM avAdiSaM tadAha yadi saktadapi ekavAraM api ahaM vedanAyA vimucyate tadAhaM zaMtA bhUtvA punadIto jitendriyo bhUtvA nirArambhaH san anagAratvasAdhutva prabrajAmi dIkSA ZlAmotibhAvaH kathambhUtAyAH vedanAyAH vipulAyAH vistIrNAyAH 32 (evaJca cintaittANaM pasuttomi narAhivA pariyati rAie vaiyaNAma khayaM gayA33) evaM pUrvokta cintanaM cintayitvA he narAdhipa yAvadahaM saplosmi tAvatasyAM evarAtrI pravartamAnAyAM atikrAmatyAMma mama vedanAkSa yaGgatA vedanA saMsAraMmi aNaMtae 31 // saiMca jamuccejjA vaiyaNA viulaao| khaMtAdaMto nirAraMbho pavvadUe aNagAriyaM 32 / dukkhAt vimocayati para dukkhayau mukAvau sakenahIM eSA mama anAyatA emhAro anAthapaNa jANavu 30 tato ahaM anaMtara vakSyamA uktavAn tivAra pachauha ehavu kahavAlAgo dukkha punaH kathayat eduHkhano vaMTAvaNahAra saMsAramAhiM koIdausatunathau vedanA anubhUtA veditAmayA ekalIDu vedanAbhogavaM bhASA saMsAre aMtarahite saMsAramAMhi phirate mai vedanAbhogavau 31 saktadapi yadimucyate ekavAra jo mUkAvo vedanAt vipulAt itaH evedanAhutItI kSamAvAn damiteMdriya AraMbharahitaH kSamA karI sahita draudamaune prAraMbharahItathako prapadyata anagAratAM topaDivajU Adara aNagAra te sAdhupaNI 324 saba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0.41 mA bhAga Page #624 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a.20 625 upazAntA ityarthaH 33 (tokalle pabhAyaMmi ApucchittANa baMdhave khantodanto nirArambhI pavaIo aNagAriyaM 34) tato vedanA upazAnte ranantaraM kalyai itinoroge jAte sati prabhAtasamaye bAMdhavAn svajAtIn Apaccca ahaM anagAratva sAdhutta prabajitaH sAdhudharma aMgIkRtavAn kazIhaM kSAntaH punardAntaH punarahaM nirArambhaH 34 (tohaMNAhojAo appaNIya pararasmaya sabvesiMcevabhUyANaM tasANa thAvarANaya 35) he rAjan tatodIkSA grahaNAnantaraM Atmanazca puna: parasyanAtho yogakSemakaratve na khAmojAtaH prAtmanohinAthaH zuddhaprarUpaNatvAt aparasyaca hitacintanAt eva nizcayena sarveSAM bhUtAnAJca punaH sthAva rANAM nAthojAtaH 35 athavazvAtmanI nAthasma ca sarveSAM nAthastadeva draDhayati (appAnaIveyaraNI appAme kUDasAmalo appAkAma dudhAdhaNU appAme nandaNa evaMca ciMtaittANaM pamuttomi narAhivA | pariyataMtau rAie veyaNA mekhayaMgayA 33 // taokalle pabhAyammi Apucchi tANa baMdhave / khaMtIdaMtI nirAraMbhI pavvado aNagAriyaM 34 // tohaM nAhojAo appaNIya parammaya / savvesiMceva evaM ca ciMtayitvA ahaM ima citavInehu prasuptIsmi hai narAdhipaH prakarSakarIsUtoku he rAjA paribrajayAM rajanyAM pariyAmatyA jAtIvako rAtrine viSe tadA rAtrI vedanAme kSayaMgatAH te rAtrineviSa vedanAmhArI kSayagaI nirogahuo33 tataH kalye dvitIyadine prabhAta tivArI vIje dina prabhAtasame ApRcca bAMdhavAn me bhAIbaMdhavapUchaune AjJAle inekSamAvAn dAMtaHnirAraMbhaH kSAMtadAtanirAraMbhayakopravajitaH anagAratAMpaDivajyopAdayo aNagArapaNAta sAdhadhayAdauthat34 tatoha nAdhojAtaH yogakaraNa kSematayA manaH tivArapachaha yoga kSemanAkaravApaNAthako nAthathayo suddhaprarupakatvAt parasya sarveSAM zahArUpaNa thako parAyo paNi nAthaho punaH sarveSAM bhUtAnAMhIndriyAdInAM saghalAveMdraunI basAnAM sthAvaraNaca trasajIvanI thAvarajIvanI nAthalo 35 AkaivanadI baitaraNInadI rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A-saM-u041 mA bhAga bhASA Page #625 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RAA vaNa) 36 he rAjan dokSAyAM gRhItAyAM ahaMnAthI bhUvaM pUrva anAthAsaM tatkathaM ucyate ayaM AtmAjIvo vaitaraNInadI pravartate punarmama pAnmAeva kUTa zAlmalovRkSo narakastho vartate punarayamAtmaiva kAma dudhAdhanuvartate kAma dodhipUrayatIti kAmadudhAjIvaH zabhakriyAM karoti sA zubhakriyA sukhadetyarthaH me mama pAtmAnaM danaMbanaM devAnAM sukhadAyakaM vanamasti 25 (appAkittA vikittAya suhANaya duhANaya appAmitta mamittaJca duppaDDiya suppatiyo 37) rAjan pAtmAjIva:saevakartA ca puna: AtmAeva vikiratA vikSepaka: keSAMtadAha mukhAnAJca pumardu khAnA arthAt sukhA mukhayoH ka vikirabhAvinAzakaca Atmavaca punaH pAtmAbhitra upakArakvat sudartate tathA pAsmAeva amiva zatra rahitakArI vartate hai rAjan ayaM prAtmA duSTAcAra prasthitaH pravati to vaitaraNyAdi narakabhUmidarzako vartate ayamevAtmA saSTa AcAra prasthita: pravartitaH kAmadhenvAdi nandanavanAdivat harSado varta te 37(imAhuasovi praNAha bhUyANaM tasANa thAvarANaya 25 / apyAnaI veyaraNI appAme kuuddsaamlii| apyAkAma dughAdhaNa appAmenaM daNaMvarNa 36 appAkattA vikattAya duhANaya muhaanny| appAmitta mamittaMca dupaTTiya supaTTio 37 // imAhu annoviaNAyA e AtmAja vaitaraNInadI samAnache Atma ka kUTa zAlmalItaruH eAmAjakUTa sAlmalaucaI bAma vakAmatArthakate kAma dugdhAdhenu eAtmAja kAmadhenu sarikhAche AtmA me mama naMdanavana meruvana' e AtmAmAharo naMdanavana sarikhAra 36 Atma va kartA'pi kartA eAtmAkartA ane akartApiNa bhuktA duHkhAnAM sukhAnAM ca duHkha ane sukhanA Atma vamitra' amitraca eja prAmA mitraeja AmAvairau dupasthitIsa prasthitasya bhUDe mAragacalAyo AtmA vaiyarohora bhane mArage calAyo mitra hoI37 iyaM vakSamANa anAthatA bhI tRpaevakSamANa anAyatA ahorAjAH tAM anAyatA ekacitto sAvadhAna tayA rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM...mA bhAga Page #626 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a020 627 sUtra bhASA ****** yAni bA tamegacittonihu asaNe hi niyanta dhamma lahiyANavI jahA sauyanti egebahukAyarAnarA 38 ) he nRpa he rAjan huiti nizraye iyaM mAtA anyApi anAthatA varttate tAM anAthatAM ekacittaH 'punarnibhRtaH anyakAryebhyo nittaH san arthAt nizcalaH san zRNu yathA nigranya dharmaM labdhApi eka kecit janAbahukAtarAH bahu yathA syAttathAhInasatvAH puruSAH saudanti sAdhvAcAremithilA bhavanti 38 [jopavya ittANa mahabvayAi sammaJcanophAsayaI pamAyA aNiggahappAyarase sugiDe na mUlayo chindai bandhaNa se 38 ] he rAjan yomanuSyaH prabrajyadocAM gRhItvA mahAvratAni pramAdAt samyak vidhinAna sparzati na sevate se iti sa pramAdavazavarttI bandhana karma bandhanaM rAgadde SalakSaNa' saMsArakAraNaM mUlatomUlAt na chinatti mUlasonotpATayati sarvathA rAgadveSau na nivArayatItyarthaH 38 [AuttayA jastayanatthikAI iriyA ebhAsA etahe saNAe AyANanikveba dugavchaNAe nadhaurajAyaM aNujAimamma 40 ] nivA tameka cittonio suNehi / niyaTThadhamma labhiyANa baujahA saudaMtiege bahukAyarAnarA 38 | jopavvadvattANa mahavvayAi' samma nAphAsaIpamAyA / aNiggahappAya rasemugiddhe namUlao chiMdai baMdhaNaMse 38 / AuttayAjamayanatthi thU me mama kathayata tU ekAgracitta karone sAvadhAna hui sAMbhaliGa kaha yatidharma labdhApi yathA yathA jatauno dharmapAloneM daucAleina saudaMti pramAdayaMta eke bahukAtarAH narAH pAke saudAve sarvavastune vAMche kAtarakAyaramanuSya 38 yaH pravrajyAM gRhItvA paMcamahAvRtAni pAlayati je koI docAle ine paMcamahA vrata pharase samyag na sparzati pramAdAt ruDopariMpharase nahI pramAdane jiye nigro saMbasyo AmmAnatho ehavo madhurAdirasane vikhe gTadhalAlacI ehavo mUlatho baMdhaNa chedenahote anAtha paNa 38 AyuktatA sAvadhAnatAyasya sAdhoH nAsti kazcit sAvadhAna paNI paNite sAdhumAMhiMkoinatho iryAyAM *********************************************** - hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhAga Page #627 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.To pra . 2 . (28 The he rAjan sa sAdhudhorayA taM mArga' na anuyAti dhoramahA puruSaistIrthakaragaNadharaMya yAtaM prApta arthAnmokSaM mArga' na prApnoti sakaH yasya sAdhIH IryAyAM gamanAgamanasamitI tathA bhASAyAM tathA eSaNAyAM pAhAra grahaNa samitI punarAdAnanikSepaNa samitI vasUnAM grahaNamocanavidhI tathA duganchaNAe iti uccAraprathavaNa nema jallasiGgANAdInAM pariSTApanasamitI AyuktatAkAcitrAsti 40 [ciraMpi semuNDAI bhavittA padhirava etavaniyamahi' bhaTTe ciraMpi appANa kilesaittA napArapahIrahu samparAe 41] sa pUrvoktaH paJca samiti rahitomundhAbhAsazciraM muNDarucirbhUtvA pAtmAna' api cirala pAtayitvA huiti niyayena samparAe saMsArapAragI na bhavati kIdRzaH sa asthiravrataH asthirANi vratAni yasya sa asthirabataH punaH kIdRzaH sataponiyama bhraSTaH kAI iriyAe mAsAe thsnnaae| AyANa nikleva dugacchaNAe navIrajAyaM aNujAImaggaM 40 / ciraMpisamuDamaI bhavittA adhiravvae tava niyamehi bhaTTha / ciraMpi appANakile sattA napArae hoDU husaMparAe 41 // pollevamuTThI jahase simatine vikhe bhASAyAM bhASA samatine vikhe tathAeSaNAyAM eSaNA samatine vikheH AdAna nikSepayoH jugumAyAyaM AdAnavastunu leSu nikSepavastunu muka ehane pAriSTApanA samitI pAriThAvanIyA sumatine vikhe sAvadhAna nahau sa sAdhu baurajAti dhaura puruSaiH mevitaM mArgenaanugacchati na prApnoti ehavIyataudhaura puruSanIsevyo je mArgatahane pAMmI sake nahI mukta najAI 40 cirakAlamapi sa sAdhuH muDacirbhUtvA cirakAlatAI muMDapaNAnau ruci huI daukSApAlo asthiravRtaH taponiyamAbhyAMbhraSTaH asthivaravata tapaniyamathau bhraSTahI cirakAlaM yAvat AtmAnaM kile sayitvA ghaNakAlatAI ApaNA AtmAne keza upajAvIne pAragAmo na bhavati nizvataM saMsArasya saMsAranI pAragAmoM nahoi mukti najAI 41 sundhAmuSTiH yathA asArApolaumuThi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga bhASA Page #628 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TaukA . . NA m ya kadApi taponakaroti tathA punaniyama 'bhigrahAdikaJcanakaroti kevalaM dravyamuNDobhavati sa saMsArasthapAraMtenaprApnotItyartha:41 [pollevamuTThIjahase asAro 4. ayantie kUDaka hAvaNe vA rADhAmaNau veruliyapyagAse amahagye ehoihu jANaesu 42] sa pUrvokta muNDaruciH asAro bhavati antaH karaNe dharmAbhAvAt rikto'kiJcitkaro bhavati saka iva pollomuSTiriva yathA riktomuSTirasAro madhye sudhira evatathA samuNDaruciH kUTa kArSApaNa iva asatya nANakamiva ayantritaH bhavati nayantrita: ayantrita: anAdaraNIyaH nirguNatvAt upekSaNIyaH syAdityarthaH uktamartha marthA taranyAsena draDhayati huyasmAtkAraNAt rADhAmaNiH kAcamaNiH jANaesu iti jJATakeSu maNiparIkSakanareSu vaiDUryaprakAzo amaghako bhavati bahumUlyo na bhavati vaiDUryamaNivat prakAzIyastha sa vai yamaNi prakAza: vaiDUryamaNi saTTA tejAH mahato ardhAyasya samaharghaH mahAgha eva mahAgha kaH namahAghako'mahAkaH abahu mUlya ityarthaH yathA maNi neSu vaiDU yamaNi bahumaulyaH syAttathA kAcamaNirbahumaulyAna syAt evaM dharmahInomuniH sAdhuguNaneSu yathA saddharmAcArayukta: sAdhurvandanIyaH syAttathA samuNDa rucirvandanIyo nasyAditi bhAvaH 42 [kusaulaliGga iha dhAraittA isijmayaM jIviya vUhadvattA asaJjae saJjayalappamANe viNidhAyamAgacchaise ciraMpi 43] se iti sa sAdhvAcArarahita: iha saMsAraciraM cirakAlaM yAvat vinighAtaM Agacchati pauDAM prApnoti kiM kRtvA kuzaulaliGga pArzva sthAdaunAM ciGga dhArayitvA puna rjIvikAya AjIvikA RSidhvajaM rajoharaNamukhapotikAdika brahayitvA vRddhi prApayitvA vizeSeNa nighAtaM vinighAtaM vividhapIDAM sa ki kurvANa: asAre ayaMtie kUDakahAvaNebArADhAmago veruliyappagArI / amahagghae hoi hujANaemu 42 // dusaulaliMga dUha jima asArahuve ayaMtrita: kenApia saMgrahota: kUTakArSApaNa kUDa nANa jima asArahaveM koilanahI kAcamaNiH vaiDU yaM sadRzaH kAcanaumaNi kari kahe emhAre vaiDa yaratnachaH pramaharSaH asArI bhavatihi nizcitaM vA paMtiSu jANajavaharIne leI dekhAyotevAratakAca kahya paNi maNinakayoH 42 kuzaula rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41mA bhAga Page #629 -------------------------------------------------------------------------- ________________ asaMyataH san ahaM saMyataiti lAlapyamAna asAdhurapi sAdhurahamiti va vANaH 43 (visantupauyaM jahakAlakUTa haNAisasthaM jahakumgahIyaM emeva dhammovisabhI u0TIkA na vivanohaNAiveyAla ivAvivanI 44) he rAjan yathA kAlakUTo mahAviSaH pIta: san havAi iti hanti punaryathA kugrahItaM viparIta hatyArahotaM zastra a020 hanti evaM eva anenaiva dRSTAntena viSayairindriya sukhairupapannIviSayopa patro viSayasukhAbhilASa yuktI dharmopihanti punaH saviSayo dharmo'vipannavettAla & vahanti manvAdibhirakaulitaH spha rahalo manvayantra ranivAritabalovatAlImahApiyAcI mArayati tathA viSaya sahito dharmIpi mArayatItyarthaH 44 (jelakvaNa muviNa pau' jamANe nimittakoUhalasampagADhe kuheDavijjAsavadArajIvaunagacchaI saraNantamikAle 45) yaH sAdhurlakSaNaM prayuJjAnaH sAmudrokta dhAraittA isijmayaM jIviyavUhattA asaMjae saMjayalappamANe viNihAyamAgacchaise cirNpi43|| visaMtupauyaM jahakAla kUDaM haNAi satyaM jahakuggahIyaM / esAvadhammo visaovasaso haNAdU veyAlavA vivaso 44 / je lakkhaNaM suviNaM ARRRROKKKAKKKARKKACKNOKAROKH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga pArkha sthAdi vikhe iha jagati yahovA jasanA pAsatyAdikano veSAdaraune RSidhvajaM rajAharaNAdikaM rajAharaNamAtra veSadhArI hoIne jatI bhaikhadhA rauneAjIva kAkare asaMyata: san AtmAnaM saMyataM kathayat asaMyatIche lokanekahe chaha saMyatI sAdhUkaM vinirdhAtaM vividhanarakaM Agacchati prApnoti sasAdhuH cirakAlamapi ghaNA narakane vikhe jAya cirakAlasaumarahe 43 viSaMpautaM yathA kAlakUTa mArayati jima kAlakUTa viSapaudhudhakumAraH mArayati yastra' yathA kuggRhIta bhUDojaNasthajhAlya yaku jima zastramAreH tathA ekaeva dhammaH viSayopapatraH san viSayayuktaH sanmArayati yatauhIya zabdAdiviSayaseve tImAra mArayativetAlevakohayo vaitAla: avipatrImaMtrAdibhiH akaulitaH yetAlanI parimArI jima maMtrAdika aNakholyo 44 yaH sAdhUH lakSaNa sAmudra Page #630 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mA bhAga * strIpuruSa zaroracihna zabhAzabhasUcaka prayukta gRhasthAnAM purutovaktiH punaryaH sAdhuH suvila' svapnavidyAM prayunAnI bhavati svapnAnAM phalAphalaM vakti punaryaH sAdhunimittakautUhala sampragADho bhavati nimitta ca kautUhalaM ca nimittakautUhale tayoH sampragADhaH atyantAzanaH syAt tatra nimitta bhUkampolkA pAtaketUdayAdikautUhalaM kautUka pucAdi prAptyartha' mAnA bhaiSajauSadhAdi prakAzanaM ubhayavasarato bhavati punaryaH sAdhuH kuhaTavidyAyavahArajIvI bhavati kuheTakAvidyAH kuheTakavidyA: alokAzcaryavidhAya mantra tantra yantra jJAnAmikA stAeva prAyavahArANi tairjIvitu' AjIvikAMka yaulaM yasya sa kuheTakavidyA zravaddArajIvI etAdRzo yo bhavati hai rAjan paraM tasmin kAle lakSaNa svapnanimittakautUhalakuhaTakavidyA avadhAropArjita pAtakaphalIpa bhogakAle sa sAdhuH saraNa nagacchati na prApnoti taM sAdhu kopi duHkhAt narakatiryaka yonyAdaunatrAyate ityarthaH 45 (ta mantamaiNavause asaule sayA pa'jamANa nimittakA jahala saMpagATa / kuheDavijjA sabadArajIvI nagacchaI saraNaM saMmikAle 45 // tamaMtameNevause asIle sayAdahI vippariyA smuved| saMdhAvaI narayaMtirikkhajANI mANaM virAhita. asAhuruve 46 // uddesiyaM rAyapanapatasiMha bAhAdura kA A..u. 4 bhASA XXXXX* kAdi khannayAstra prayujyamAnaH je sAdhU zarIranA lakSaNakahe svapnanu vicAra kahecha nimitta kautUhale saMpragADhaH bhUkaMpAdi nimitta kutUhala lokanaidekhADe putraprAptabhaNIsnAnAdikahe Ayakta hoI kutaka vidyAdRSTiba dhAdirUpA evaM vidhAcate jIvati dRSTibadhAdi AyavahAramevIne jIve na prApnoti maraNa' tasmin kAMgamekazcit zaraNa na bhavatItyarthaH jivAra udayakarmAvetivAre zarakharAkhavAvAlI koI nahI 45 pratimithyAtva yukto na sa dravyayatiH mithyA tvameve dravyarAkhe bhaDe prAcAra cArikhane koDinacAle sadAdaHkhI sana viparyAsa prAyoti sadA daHkhauve viparyAsapArma viparautipaNaiva satata gacchati Page #631 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OM duhovipariyAsuvei sandhAvaI naragatirikva joNi' moNaM virAhittu asAhurUve 46) tu punaH sa dravya muNDo sAdhurUpI maunaM virAdhya sAdhudharma dUSayitvA u. TIkA narakatiryaga yoni sandhAvati satata gati punaH azola: kuzoloviparyAsaM upeti tatveSu vai parautya prApnoti mithyAtvamUDho bhavatIti bhAvaH kIdRzaH saH tamastamasaiva sadA duHkho atizayena tamasta mastena tamastamasaiva ajJAnamahAndhakAraNaiva saMyamavirAdhanAjani tadukkha sahitaH 46 ( udde siyaM kauyagaDa niyAga' namuccaI kiM citra sanijja aggovivAsavabhakkho bhavittA iao cuo gaccha ikaThTha,pAvaM 47) punaryaH sAdhupAthaH uddezika darzanitaH uddizya kRta uddezika AhAraM punaH sAdhunimitta krotaM maulyana grahota' punarAhataM sAdhusanmukha prAnauta sAdhusthAne eva gRhasthena Anauta tat AhRtaM punaryadAhAraM nityaka' nityapiNDa gRhastha gRheniyatapiNDa etAdRza sa doSa AhAra aneSaNIya sAdhunA'grAhyaM na muJcati jivAlApaTyena kimapi natyajati sarvameva gRhNAti sa agniriva sarvabhakSIbhUyaharita zuSka prajvAlakovaizvAnara iva bhUtvA prAmukAhAra' mukkA ita zutomanuSyabhavAt yu taH kugatiM brajati kiM ka vA pApaM kRtvA saMyamavirAdhanAM vidhAya 47 (na taM arokaThachettAkare ija'sekare appaNiyAdurappAsaNAhi macca muhaM tu patte pacchANa tAvaNa dayA vihUNo 48) he rAjan AtmIyA durAtmatAsvakIyAduSTAcAra pravRttiya anartha karoti taM anarthakaThachettAkaNTha chedakopyarinaka roti prANapahAra kauyagaDaM niyAga namuccaI kiMciaNe saNijja / aggovivAsava bhakkhIbhavittA Io cuo gacchadU kaTTapAvaM 47 / nataM narakatiya canoMgatimAhi jAI cAritra virAdhya asAdhUrUpa' cAritra virAdhaune asAdhUrupathako 46 udesika' piMDa udesikapiMDaH kRta katauM molileI bhASA de nityapaMDa nityapiMDa: namucati kiMcit aneSanoya mapI mUke nahI asUjhatu AhAra agniriva sarvabhakSau bhUtvA agninipariM sarvabhakSIhuve tato manu ya bhavAt yatobhraSTaH durgatiM gacchati e manuSya bhavadho chuTone dUragatine bikhe jAyakaDUvA phalapAMma 47 na tatra duHkha zavapi kaMThachettA karoti kaMThanI rAya dhanapata siMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 1 mA bhAga Page #632 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTIkA kAt vairiNopi durAtmanA duSTA duSTAcAra pravRttaH AtmA Atmana eva ghAtaktat iti hAI sa ca duSTAcAra pravRtta AtmA mRtyu mukha prApta sanNAhaI iti jJAsyati svayamevetizeSaH kenapazcAdanutApena hAmayAduSTaM karmakRtaM iti pazcAttApenamaraNasamayejJAsyati kIdRzaH sadurAtmAdayAvihIna: 48 (niraDiyA na ggaruI latasma jeuttama? vivajjAsamei ime visenathi para viloe duhao vimejhiJjhaitatha loe 48) he rAjan yaH uttamArthe viparyAsaM eti tasya namnacinirarthikA uttamaH pradhAna: artho mokSoyasmAtsa uttamArthaH tasmin uttamArthe arthAt paryanta samayArAdhana rUpejinA jJArAdhane vaiparItya & prApnoti durAtmatve sandarAtmatvajJAnaM prApnoti tasya nagna tvAdirucinirvastrAdi ke zavAJchAni: phalAmithyAtvanodi kaSTa niHphalaM yato hi anyasya arIkaMThachettA kare jaMsekare appaNiyA TurappayA senAhaI maccamuhaMtu patte pacchANutAveNa dayAviruNo 48 / niraThiyA nippalAIu tasmajeuttamaThTha vivajjAsamedU / imevisanasthi paravilAe duhao visajjhimatatya loge 46 | emebahA chedaNahAra vairaute duHkha UpajAve nahIM yat satasya Atmaiva dUrAmatA duSTAcAratA karotijeM dUHkhaeAtmAmuMDA AcArane vikhe thApyAthakAdauite duHkhaverau paNa deI sake nahI sapramAdI annAnau yadA mRtyumukhaM prAptaH te pramAdI jauvamaraNane moha uDeAvI prAptahI pazcAttApanadayA saMyamastena vihInaH rahita thako pache pichatAveme saMjama na pAlyo dayA na pAlau 48 nirarthakA niHphalA thAmanye nagnaruciH tasyate puruSanecAritrane viskheruci phokaTa naurarthaka yaH pamAna uttamArthe saMyamArthe viparyAsa' viparitaM gacchati sataraha vidhi sayamane vikhe viparItapaNe cAle imame tasya ihaloko paralIkIpi nAsti teha puruSane haralokaparalokanadhI vivApi satasyaloka: sadhyate ni phalaM bhavatita puruSane paralIka ihaloka doI niHphalahoiH 48 evameva acAMdI yathA kucola rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga bhASA Page #633 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA a020 6 puruSasya tu kiJcit phalaM syAdeva paraM tu mithyAtvinInagnatvaracerAdravya liGgina: ayaM lokInAsti locAdinasatvAdikaSTamevanAt iha loka sukhamapi nAsti punastasya dravyaliGginaH saMyamavirAdhanAtaH paralokaH paraloka mukhamapi nAsti kugati gamanAt duHkha' sthAt tatra ubhaya lokAbhAvasati sa dharma, bhraSTohidhApiaihikapAralaukika sukhAbhAvena ubhaya loka sukhayuktAn narAn avalokya ubhayaloka sukhAn bhRSTa mAMdhika iti cintayAmikaI iti kSoyate jIrNobhavati manasi dUyate ityarthaH 48 (emeva hA chanda kusaula rUve magga virAhita jiNuttamANa kurarI iva bhogarasANa giDAnirahasoyApari tAvamei 50) evaM eva amunA prakAreNa mahAvratavirAdhanAdi prakAraNeva yathAcchandaH kuzola rUpaH svakIya rucitAcAraH kutsita saulakha bhAvaH sAdhurjino ttamAnAM to karANAM mArga' virAdhyaparitApaM pazcAttApa eti prApnoti kA iva bhIgarasAnugrahAkurarI iva pakSiNIva bhogAnAM jijJAsvAdadAyakAnAM mAMsAnArase'nugrahAlolapAbhogarasAnu graDA punaH kIdRzA kuraraunira soyAnirarthaH zokoyasyAH sAnirarthazokA yathA himAM sarasa mRDApakSiNIanya bhyo 4 mahAbalebhyaH pakSibhyo vipatti prApyapakSiNI zocate tahipatteH prataukAra' anavalokayantI pazcAttApaM prApnoti tathA saMyamavirAdhako viSayAbhilASI indriya sukhArtho saadhulokddyaanrth prAptau tatosya svaparitrANA samarthatvena anAthatva iti bhAva: 50 athayat kRtya tadAha (succApamahAvisubhAsiyaM ima' aNu sAsaNa' nANaguNovaveyaM maga kusaulANajahAya savva' mahAniya ThANavaepaheNa 51) he medhAvina he paNDita he rAjan idaM mubhASitaM muSTa bhASitaM chaMdakusaularUve magga virAhittu jiNuttamANaM kurarI vivAbhoga rasANugiddA nirasoyApari tAvame 50 // soccANa * vartI imajaahAchaMda kuzolizro hoNAcAravatta mArga virodhajinottamAnAM tIrthakvatAM mArgatIrtha karanI bhASyI tehane virAdhIne bhAMjIne ToToDau kurarauva pakSINoiva bhIgarasAnugdhraH san pakSiNaunI paribhoga rasane vikhe gRha, ho nirarthakaM zokaM pazcAttApaM prApnotite nirarthaka zokasaMtApa phArma 50 zrutvA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA . u. 41 mA nAga sUtra bhASA Page #634 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a020 635 sUtra bhASA ******* subhASita' anuzAsanaM upadeza vacana zrutvA sarva kuzaulAnAM mArga jahAya iti tyaktA mahAnigranyAnAM mahA sAdhUnAM pathimArgezcaret brajet kIdRza' anu zAsana' nAnAguNopapeta' jJAnasya guNaH jJAnaguNAH tairUpapetaM jJAna guNopapetaM 51 (carittamAyAraguNatri etatra aNuttara sannamapAliyANa nirAsave saGgha viyANakamma' uveiThANa N viluttama dhuvaM 51 ) tatastasmAtkAraNAt mahAnigranyamArgagamAt nirAzravo munirmahAvratapAlakaH sAdhurvipulaM anantasivAnAM abasthAnAt asaGgIrNa' uttamaM sarvotkRSTa puna dhruvaM nizcalaM mAzvataM etAdRzaM mokSasthAnaM upeti prApnoti kodRzaH sAdhuH cAritrAcAraguNAnvitaH caritrasya AcAravAritrAcAravAritra sevanaM guNAH jJAnazaulAdayaH caritrAcArayaguNAya cAritrAcAra guNAstairanvitazcArivAcAraguNAnvitaH atramakAra: prAkRtatvAt mehAvisubhAsiyaM imaM aNusAsaNaM nANaguNo vaveyaM / magga kusaulANa jahAyasavvaM mahAniyaM ThANa vaepaheNaM 51 // carittamAyAra guNaNietao aNuttaraM saMjamapAliyANaM / nirAsavesaMkkhaviyANakamma' ubeThANaM viuluttamaM huSaM 52 // he medhAvin madukta suSTabhASitaM imaM he paMDitaenhAro subhASita ko sAMbhaline anuzAsanaM zikSaNaM jJAnaguNopeta sokha kisoche jJAnadarzanacAritra tehanA jeguNa teNa sahitake mArga kuzolANAMtiktA sarva mArga kuzaulano honAcArIyAMro choDaune mAhA nigraMthAnA bRjet mArge moTA sAdhune mArgejii' sAdhUno mArgaseve 51 cAritrAcAraguNAnvito mahAnigra'tha: cAritrano AcAra tehanA guNa tiNeM karau sahitake aNuttaraM sarvottama saMyamaM pAlayitvAH tivArapache sarvotkRSTa cAritrapAlone nirAzrave hiMsAdirahitaH capayitvASTakarmaprakAra hiMsArahita AThakarma khapAve prApnoti sthAnaM muktirUpaM vipulottamaM zAsvataM pAme suktirUpaM zAstratuyAnakamakti kisIke navaniyala 52 evaM uktaprakAreNa ugraH dAMtodamiteMdriyaH imaM uktaprakAre ugra tapakare iMdrauji ************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM0 u041 mA bhAga Page #635 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a020 626 sUtra bhASA ki tvA sAdhurmokSaM prApnoti anuttaraM pradhAnaM bhagavadAjJAzuddha saMyamasaptadazavidhaM pAlayitvA punaH kiM kRtvA karmANi zraSTAvapi saMcipayyacayaM nIlA etAvatA cAritrAcArajJAnAdi guNayuktaH zrataeva niruddhA zravaH pradhAnasaMyama' prapAtya sarvakarmANi saMcayaM nItvAmoca' prApnotItyarthaH 51 athopa saMhAramAha ( evaggadante vimahAtavohaNe mahAmuNau mahApatre mahAyase mahAniyaM' ThijjamiNa mahAsuyaMsekahae mahayAvityareNa 53 ] evaM amunA prakAreNa zreNi kenarAjJA pRSTaH san samahA munirmahAsAdhu mahatAvistareNa vRhatAvyAkhyAne na mahAnigranthIyaM mahA zrutaM akathayat mahAntayate nigranyAzca mahAnigranyAstebhyohitaM mahAnigranthoya N mahAmunonAMhitaM ityarthaH kaumaH sa ugraH karmazatra uhanane baliSTaH punaH kaudRzaH sadAntojitendriyaH punaH kIdRzo mahAtapodhanaH mahat tat tapazca mahAtapaH mahAtapodhana' yasya samahAtapodhanaH punaH kIdRzo mahApratijJaH vrate dRDha pratijJAdhArakaH punaH kauTTa zo mahAyazAH mahAkIrttiH 53 [tuTThoyaseNizrarAyA iNamudAhukayaMjalI praNAhattaM jahAbhUyaM sudu me uvadasiya 54) zreNiko rAjA tuSTo huiti nizcayena ida udAha ida' avAdIt evuggadaMtevimahAtabohaNe mahAmukhI mahApaise mahAyase / mahAniyaMThijjamiNaM mahAsuyaMsekahi emahayAvityareNaM 53 // tuTThoyaseNio rAyAiNamudAhu kayaMjalI | aNAhattaM jahAbhUyaM muTTumeuvadaMsiyaM 54 // tujjhasulaI khumamma jamma damyAMche tapaja jehane dhanake mahAmuniH moTonato mahAprAna mAhApaMDitaH mahAyazAH moTA yazano ghaNo mahAnigra thoyamidaM mAhAzruta mAhAniyA tho eke mahAzrutake sa sAdhuH kathayati mahato vistareNa te anAthau sAdhuzra Nika rAjA Age savistarapaNe kahe 53 evaM zrutvA tuSTazreNiko rAjAdharmano mArga' sAMbhalauneM rAjA khasauthayo idaM kathayAmAsa aMjalikRtvA hAthajoDaune ima kahavAlAgA anAthatvaM yathAbhUtaM sukSmama upadarzitaM tvayA kathitaM ityarthaH ******************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #636 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA . 3 7 * kodRzaH zreNikaH ktAJjaliH bahAnaliH idaM iti ki he mune yathA bhUtaM yathA vasthitaM anAthatva me mama suSTu upadarzita' tvayA me mama anAthatva samyaka darzitamiti bhAvaH 54 [tamhAsulaI khamaNusmajamma' lAbhAsulahAya tume mahesau tuke saNAhAyasabandhavAya jambhe ThiyAmagge jiNuttamANaM 55] ki zreNikAha hemaharSe mAnuSa' janmakhuiti niyayena mulabdha sa phalaM tvadIyaM mAnuSya janma he maharSe tavai valAbhAH rUpavarNa vidyAdInAM lAbhAH mulAbhAH rUpalAvaNyAdi prAptaya: suprAptayaH he maharSe yUyaM eva sanAthAH AtmanonAthatvAt nAtha sahitAH ca puna!yameva sabAndhavAH jAti kuTambasahitAH yat yasmAtkAraNAt bhaiiti bhavantojinottamAnAM tIrthakarANAM mArgesthi tAH 55 [taM siNAho aNAhANaM savvabhUyANa sadhyAkhAmemite mahAbhAga icchAmi aNusAsiya 56) he saMyatatva anAthAnAM sarvabhUtAnAM basAnAMthAvarANAM jauvAnAM nAdhosi he mahAbhAga he mahAbhAgya yuktate iti khAM ahaM lAbhAsuladdhAya tumemahesI / tumhesaNAhAya sabaMdhavAya jaMbha ThiyA maggajiNuttamANaM 55 // taMsiNAho aNAhANaM savva bhUyANa saMjayA khAmemite mahAbhAgA icchAmi aNusAsiu 56 // pucchijaNaMmaetubhanmANa vigdhI ujoko| nimaM he svAmI anAthapaNo yathAbhUta tumhe mujha prAgili kA bhalU dekhAyo 54 he sAdhI yuSmAkaM mulabdha'janma he sAdhu tumhI manuSyajanma bhale pAmyo lAbhAH dharmaprAptirUpAH mulabdhA tvayA bhI maharSe ejaunabhASita dharmano lAbha bhalohuo yUyaM sanAthAzca sAMdhavAca tumhe sanAthako tumheM bAMdhavazahitako yUyaM sthitAmArge jinottamAnAM taukarANAM tumheM tIrthakaranI bhASyo dharma taihane vikhe rahyAchI 55 tamasinAthI anAthAnAMtuanAthanoke sarvabhUtAnAM prANonoM bhosaMyataH sarvabhUta prANI tehanInAthaH kSamayAmi te bho mAhAbhAga he mAhAbhAga tumhane khamAva'chue mAharI aparAdha khamajyoH vAMchA miziSyatuM mujhane A.XEKXECXKKKARXEXRIKROEREMEREKKKRE rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 4 mA bhAga Page #637 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA F.. m kSamAmi mayA pUrva yastavAparASaH kRtaH sakSaM tavya ityarthaH atha bhavato'nuzAyitu tvatta: zikSayitu AtmAnaM icchAmi madIya prAmAtavAjJAvartI bhavatu iti icchAmotyarthaH 56 (pucchi UNamaetujma jamANavigdhAyajoko nimanti yoya bhoge hiM taM saca marisehame 57) he maharSe mayA tujha pRSThA prazna kRtvA yastavadhyAna vighnaH kRtaH ca puna bhogaiH kRtvA nimanvito bho svAmin bhogAn bhuva ityAdi tava prArthanAkatA taM sarva me mamA'parAdha kSatu arhasi sarva mamAparAdha kSamasvetyarthaH 57 (evandhu NittANasarAyasohI aNagArasauhaM paramAi bhattaue sa orohI sa pariyaNo sabandhavo dhammANuratto vimaleNa ceyasA 58) sa rAjasusihorAjasiMhaH zreNikorAjA evaM amunAprakAreNa taM anagArasiMha munisiMha paramayA utkRSTayA bhaktyAstattvAvimalena nirmalena cetasA dhammA'nurato'bhUt iti zeSaH kauzaH theNikaH sAvarodha: antaH puraNasahitaH punaH kIdRzaH sa parijanaH sahaparijane vatta ta iti sa 8 parijanobhRtyAdivargasahita: puna: kaudRzaH sabAndhavaH sahabAndhavairdhATa pramukhaivarta te iti sabAndhavaH purApivanavATikAyAM sarvAntaH puraparijanabAndhava kuTamba 8 sahita eva krIDAM kattu AgAt tato munervAkya zravaNAt sarvaparikarayuktI dharmAnuraktI bhUdityarthaH 58 (usmasiyaromakUvo kAUNaya payAhiNa abhivandi tiyAya bhoehiM taMsavvaM marisahime 57 // evaM thuNittANa sarAyasIho aNagArasauhaM paramAibhattie / saurIho sapa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 u061 mA bhAma saukhadyo dharma bhelokarI 56 pucchAMca kRtvA mayA tavamaItu mane pUchaune dhyAnasya vighnoyokkataH dhyAnanIja vighnakodhI nimaMtritAca bhogaiH kRtvA ane bhogano nimaMtraNA kodhI tatsarva me mamakSamasvate saghalo mAharo aparAdhakhamo 57 evaM stutvA saH rAjasiMgha: zreNikaH ima stutikaraune zreNika * rAjavomAMhisohaH anagAra siMgha munautheSThaM paramayA bhaktA sAdhamAMhiMsiMghasamAna munivarane paramabhaktikarI vAMdI stutikaraune sAMtaHpuraH saparijanaH savAM Page #638 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kaTaukA ABU UNasirasA adayA unarAhivo 58) narAdhipaH zreNiko'tiyAto gRhaGgataH kiM kRtvAsirasAmastakena abhivandha muniM namaska tya punaH kiM kRtvA pradikSaNAM kvA pradakSiNa datvA kayaMbhUtonarAdhipaH Usma siyaromakUpaH ut svasitaromakUpa: sAdhordarzanAdAkya zravaNAdulasitaromakUpaH 58 (iyarI viguNa samiddhoti * guttaguttAti daNDa viroya vihaGka iva viSpamukko viharaivasuhaM vigayamohottivebhi 60] atha itaropi zikApekSayA aparopi muni rapi vasudhAM pRthiboM viharati vihAraM karoti kodRzaH san vimohaH san moharahitaH san arthAt kevalausan kIdRzo munirguNa samRddhaH saptaviMzati sAdhuguNasahitaH punaH kIdRzaH trigupti guptaH guptitraya sahitaH punaH kodRzaH tridaNDavirataH tridaNDe bhyo mano vAkAyAnAM asabhavyApArebhyo virataH punaH kauTazo vihaGga va vipramuktaH pakSovakacidapi pratibandharahitoniH parigrahaH ityarthaH iti sudharmAsvAmI jaMbUskhAminaM prati vadati ahaM iti bravImi 60 iti mahA riyaNo sabaMdhavo dhammANuratto bimaleNa ceyasA 58 // usmasiya romakUvo kAUNaya payAhiNaM / amivaMdi uunnsirsaa| aiyAo narAhio 58 // IyarIvi guNasamiddhotiguttiguttotidaMDavirIya vihaMgaiva vippamukko viharadUva muhaM dhavaH aMta:purasahita parivArasahita bhAIsahita dharmAnurakta: vimalena zuddhena cetasA dharmane vikhe raktahuzrI nirmala muddhacitta huo 58 sthita romakUpaH utthitahAche romakUpa jehanA romarAya uddharSa thayAcha kRtvAca pradakSaNAMtrayaH valautIna pradakSaNAdeine abhivaMdyanamaskRtya sirasA mastaka namAvIne nama skAra karIne gRhagato narAdhipaH zreNika rAjA ApaNa gharegayo 58 itaro muni anAyau RSipiNa guNaH samRddhaH sAdhunA guNa tiNe sahitaH trigupta gupta: manovAkAya pApanivRttaH vihugupta guptIche manavacanakAbA bhalo rAkhyAcha vihagaivaH vipramukta: mamatvabhAvarahitaH paMkhonaupari mamatAbhAva rahitaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM* i. 41mA bhAga bhASA Page #639 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4nigrathoyaM adhyayanaM viMzatitamaM saMpUrNa / iti zrImaduttarAdhyayana sUvArthadIpikAyAM upAdhyAya vaulakSmIkauti gaNizizca labhauvanabhaNi viracitAyAM * TaukA mahAnidhoyAkhya vizatitama adhyayanaM samAptam 20 athaika vizaM kathyate pUrvasmin adhyayane anAthatva ukta tat anAthatva vivikta caryayA vicAryate a.21 atosmin adhyayana viviktacaryA ucyate sUtra (caMpAe pAlie nAmasAvae AsivANie mahAvIrasma bhagavatrI sausIsI umahaSyayo1) caMpAe iti caMpAyAM nagayoM pAlita iti iti nAnAthAvako dezaviratidhArI vaNik AsIt kIdRzaH sa vaNik bhagavatI mahAvIrasya mahAmanI mahApuruSasya tIrthakarasya ziSyaH ziyAdhArakaH sIu iti sa punaH pAlitonAma thAhaH kodRzo vartate tadAha ni(manye pAvayaNe sAvae sevikovie poeNa kvaharanta pihuDa nagara mAgae 2) sapAlitanAmA zrAvako mahAtmAne granthe prAvacane zrIvitarAgasya siddhAnta kovidIbhUt sapAlitaH ekadA potanavyaharat pravahaNana vANijya vigymohottivemi6|| mahAniyaMThijjasammattaM // 20 // caMpAe pAlie nAmasAvae aasivaannie| mahAvIrasma bhagavatrI sImAsoo mahappaNA 1 // niggaMthe pAbayaNesAvae sevikAdhide / poeNa vabaharate pihuMDanagaramAgae 2 // pihuDe rAya dhanapatasiMdha nAhAdura kA pA0saM0 1.41 mA bhAga mutra bhASA vicarita vasudhAkevalaMprApta: vigatamohaH iti bravaumau pRthvIne vikhe vicare moha rahitathako 60 iti zrIvIsama anAthI RSinu adhyayanapuruthayuH caMpAyAM nagayoM pAlakonAma caMpAnagarIne vikhe pAlakanAme zrAvakaH AsIt vaNik thAvako vANItrI zrImahAvIrasya bhagavataH zrImahAvIra bhagavaMtanIH 8 ziSyo mahAtmA zivache moTI prAtmAche jahanI / ninathe prAvacane jainazAstra jainadharmane vikhe jainazAstranevikhe sa: zrAvakaH te zrAvakavizeSaNako vidaH * caturaH te thAvaka paMDitache pravahaNena vyavahAra kurvan pravahaNanI vyApArakara'cako vAhaNapUre pihu'DanagaramAgataH pihuDanAme nagarane AyIche 2 pihuDe Page #640 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ON. kurvan pihu DaM nAma nagaraM Agata: caMpAnagarota: pravahaNa mAraya vyApArArtha piDuDanagaraM samAyAtaH itibhAvaH 2 (piDu he vavaharantasma vANiodeha dhuraMtasa sattaM para gibha sayaMdesa patthira 3 ] atha taba pihuDanagare kavi iNikapAlita guNaraMjita: san tasya pAlitasyaguNaiH santuSTaH san pAlitAya dhUyara iti putroM dadAti sa ca pAlitastAM pariNIyakaticihinAni tavasthitvA tAM vaNikaputrI sa satvAM sa gabhI prativya svakaMdezaM prati prasthitaH pihuMDAt camyAM praticalitaH 3 [aha pAliyasya gharaNI samuddamiyapasavaI ahadArae tahiM jAe samuddapAlottinAmae 4] azva anantaraM pAlitasya gRhINI samudra dAraka prasUtesma atha tasmindArake putre jAte sati samudrapAla iti nAmataH sabAlaH AsoditizeSa: 4 [ khemeNa Agaecampa sAvae vANie gharaM saMvaI gharetasma dArae se suhoie 5] tasmin pAlitenAni vaNiji campAyAM nagayoM kSemeNa sukhena gRhaM Agate sati samudrapAlI bAlaka: saMbaIte kIdRzaH vabaharaMtasma vANio devdhuuyrN| taM sasattaM paddagibhasadesaM ahapatthie 3 / ahapAliyasma gharagI samuddammiyasabaI / ahadArae tahiMjAe samuddapAlottinAmae 4 / khameNa Agae capaMsAvae vANie gharaM / saMvaDaI gharatamma dAraesa suho nagare vyavahAra kurvata stasya pihuMDanagarane viSa vyApArakarache kazcit vaNik putroM dadAti te pAlitane nagaranovAso koI vANauo beTauparaNAve tAM sasavAM sagI pratigTa hyatepAlita yAtraka garbhasahita ApaNo strI leIne svadezAMprati atha calita ApaNAdezabhaNaucAlyo 3 atha pAlitasya pahiNIhive pAlitano strIH samudra prasutA samudraneviSa prasavahupro atha tatra samaye dArakojAtahave te samayanai viSe pUtraho tasya samudrapAleti nAmakRta samudrapAlate, vAlakanu nAma ko 4 khemeNa AgataH caMpA kuzalakheme caMpAnagarauAvyo sA pAlikaH thAvako Agato maha te zrAvakagharAvyo saMbaIte tasya graha rAya dhana patasiMha bAhAdura kA prA. saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #641 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA sabAlakaH sukhocitaH mukhayogyaH 5 [bAvattarI kalAprIya sikkhie nauikovie jIvI zaya saMpatte suruve piyadaMsI] ca punaH sa samudrapAlI hAsa 642 pratikalA zikSitaH san notikovidobhUt lokanauti caturobhUt ca punaryovanena sampanna: saJjAta iti gamya kavabhUtaH sa priyadarzanaH punaH kadambhUtaH samudrapAlaH suruSaH sundararUpaH 6 [ tarasa rUvavaIbhajja piyA ANi dUruviNIM pAsAe kaulae ramne devIdogu'dugI jahA ] atha tasya samudrapAla sya pitA 8 pAlako rUpavatI bhAyoM rUpiNautinAmro Anayati pariNAyatisma tato ramya ramazIke prAsAda krIDA karIti ko yathA dogudukodevI yathA dhundrANAM pUjyasthAnIyodevaH sukhAnibhutI tathA sukhaMbhuko ityartha 7 [ aha pabayA kayAI pAsAyA loyaNadviSo bajAmaMDaNasobhAgaM bakaMpasmAra bAga 8] athAna taraM samudrapAlo'nyadA kadAcit prasAdasya dhavala gRhasya Alokane prAsAdAvalokane mandiragavAkSesthitI badhya cauraM pazyati badhAya aauM badhyasta ie 5 // bAbattarI kalAoya sikkhie niidduukovie| jovaNeNayasaMpasa suruve piyadasaNe / tasmarUva barmajaMpiyA ANadU rUviauM / pAsAe kIlae rammodevI dugudagI jahA 7 // aha annayA kayAI posAyA loyaNeTiyo / babha bhASA 8 tehaseThaneghara te dArakasyaH sukhIcitaH te vAlaka sukhocitache 5 hAsaptatIkalAziSyataH vAla kane bahuttarikalAsIkhI thikhita: nItizAstrakovidaH nipuNa nautizAstre notizAstra nojANa caturaH yauvanena saMprApta: anukrame yauvanAMgyo surupa priyadarzanaH mAhArupayaMta priyakArI darzamache jahanu / tasya putrasya nimittaM rUpavatI bhAyIM te putrane nimitte rUpavatI strI pitA Anayati kapiNau iti nAmA pitA ANe kapaNI ise nAma prasAda kauDati ramye mano hare ramaNIka gharane vikhe krauDAkarache yathA dogudako devaH jima dogaMdaka devatA ramaitimaramaihe . atha andhadA kadAcit ekadA prastAvane vikhe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41 mA mA Page #642 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA ba021 kIdRzaM badhyaM badhya maNDanazobhAka badhyasya caurasya yAni maNDanAnirala candana nimbapatra kAvIra puSpa sagAdInibadhya maNDanAnitaiH zobhAyasyAsI badhya maNDa nazobhAkasta punaH kIdRzaM bAAga bahirbhavaM bAgha bahirbhUmaNDala taicchati prApnotauti bAhyagasta rAmapuruSairvahiniHsAramantaM athavA badhyaga iha badhya zabdena upacArAt badhya bhUmi rucyate tatra badhya bhUmau gacchantaM 8 [taM pAsi jaNasaMvega samuddapAlo daNamakhavI aho asuhANa kammANa nijANa' pAvaga' ima'] samudrapAlaH saMvega prAptaH san ida abravIt ki chatvA taM caura badhya dRSTvA ida iti ki aho ityAcarye azubhAnA kaNAM ida pApaka niryANa azubhaM prAntaM dRzyate 8 [saMbuddI sotahiM bhayavaM paramasa vegamAgo prApucchamApiyaraM paba ie asagAri10] sa samudrapAlI bhagavAn mahAmA maMDaNasobhAga bajhapAsaDU bjhg'8| taM pAsiUNa saMvega samuddapAlodUNa mvvvau| pahI pamuhANa kammANaMnijjANaM pAvargadUma / saMbuddhoso tahiM bhagavaM paramasaMbegamAgamo mApucchammApiyare pabbaDUe pagAriyaM 10 // jahittu saMgatha prAsAdasya pAloke mavAsthitA prAsAdane jharokhe baiThA nagaranau sobhAdekheche badhamaMDanaM nivapanAdi tatracitaM yobhAyukta koika puruSa nIMbanA patnI mAlApaharA voche mAravAne sarvasobhAkaudhauche vaMdhyavadhya yogya pazyati vadhyabhUmaune vikhe vadhyayogya puruSane dekhe pataM dRSTA saMvegajAtaH te dekhau samudrapA lane saMvega apanI samudrapAlaH idaM abravIt samudrapAlaima kahavAlAgI aho iti prAparye azabhakarmanI vipAkaphalaH pariNAmapApa karmANAM ayaM epApa karmano paripAkaH sa bhagavAn tavamaMbuDaH te bhagavaMta tihAM pratibUhI paramaM saMverI pAgataH paramasaMvega apanI pApaca mAtApitarau mAtApitAne pUchaune prabajita: anagAratAM sAdhUbhAvaM disthAlaudhI sAdhApI 10 tyAlA svajana prati saMbaMdhica mahAna kArakaM khajanasaMbaMdhauno pratibaMdhakozI lI zanI kAraNa sUtra rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM**1mA bhAma bhASA Page #643 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 20 30 vAn saMbuddhaH pratibuddhaH san parama savega AgataH paramavairAgya prApta mAtApitara ApRcchaya anagAratva prajitaH prakarSaNa aGgIkRtavAna 10 jatti saGganya mahAki lesa' mahanta mohaM kasiNa bhayAvaha pariyAya dhammaca bhiroya ijjA vayANi saulANi parIsahaya11] samudrapAlI bhagavAn zrAmane parivAya dhamma pratrajyAdhanaM amirIcayet ca punaH vratAni ahiMsA sUtRtAsteya brahmA kiJcanatvalakSaNAnipaJca tathA solAni uttaraguNarUpANi zuddhAcAra gocarokaraNasapatirUpANi tAnyapi Amane abhirocayet arthAt pravrajyAM jagrAha ityarthaH kiM kRtvA saGka' svajanAdi sambandhantvakvAtha pada pUraNe kathaMbhUta' OM saMga mahAki lesa mahAn le yo yasmAsamahAle zasta punaH kathambhUtaM saGga mahAmoho yasmin samahAmohasta mahAmoha pracurAjJAnasahitaM pumaH kathammata kasiNa kRSNalebhyoyAhetu tasmAt kRSNaM punaH kayambhata bhayAnaka bhayadAyaka ityarthaH11 [ahiMsa saccaJca ataNa gacca tattIyabamba aparimAhacca paDi mahAkilesaM mahaM tamohaM kasiNa bhyaavhN| pariyAya dhammaca bhiroyajjA vayAIsIlAI parIsahaya 11 // __ ahiMsa saccaMca ateNagaca tatto ababha aprigghNc| paDivajjiya paMcamahabbayAI carija dhamma jiNadesiyaMviU 12 // jANone dIkSAleI AtmAne samajhAve mahAmohaM kRSNaleNyA hetUtvena vikinI bhayAnaka ekuTaMbanosaMga kRSNalezyAnIhe tujhe viveko jIvane bhayanu * hetuke pravrAdhama abhirocayet cAritrarUpaM dharmajaunadesitaM ima jANone cAritra Upari rucikara vratAni dhaulAni pAlinIyAnI parISahAni sahyAni 8 pAMcavratazola AcAra pAlavA vAvIsaparisaha saheM 11 ahiMsA dayA satvAcaurya bratazca jIva dayApAlavI sAcu bolabuadattAdAna nalevu tatazca brahmacarya zolabata pAle apariyahaMca parigrahanarAkhe evaM pratipadya aMgIkRtya paMcamahAvasAni ima paMcamahAvrata aMgIkArakarIne caret sevet jinabhASita rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.2041 mA bhAga bhASA Page #644 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA 021 6 45 sUtra bhASA BOORNEREK RXXXXX2 vajjiyApaJca mahavvayAi carijja dhamma' jiNadesiyaM viU 12] tAni paJca vratAnAM nAmAnyAha ahiMsAhiMsano jovAnAM badhohiMsA na hiMsA'hiMsA sarva joveSu dayA prathamaM 1 ca punaH satyaM 2 ca punaH astyanyaka' stenasya caurasyedaM karmastanya nastyaM nya astyana' asteyameva astanyaka 3 tato'nantara brahmazolaM 4 ca punaH aparigraha sarvathAlobhatyAgaH sa samudrapAlaH paJcamahAvratAni imAni pratipadyajinadezitaM dharmaM caret seveta mahAvratAnigRhItvA ekavananiSTet iti bhAvaH kathambhUtaH saH vijaiti vidvAn vetti heyopAdeya vidhIn iti vidvAn 12 [ savvehi bhUehiMdayANa kaMpokhatikhame saJjaya bambhayAro sAvajjajoga' parivajjayante carijjabhikvU susamAhi indi913] bhikkhU iti bhituH samudrapAlitasAdhuH susamAhi tendriyaH san carijjaiti vicaratesma kathaMbhUtaH saH sa sarveSu bhUteSu dayAnukampo sarveSu prANiSu dayayAhitopadeza rUpayA anukampanazIlaH dayApAlanaparaH sadayAnukampo punaH kathambhataH kSAnticamaH kSAntyAtatvAlocanayAcamate duSTAnAM durvacanAtADanAdika iti cAMtitamaH punaH kathambhUtaH saMyataH sAdhvAcArapAlakaH punaH kathambhUtaH brahmacArI brahmaNi paramAtma svarUpecaratoti brahmacArI brahmacaryadhArako vA punaH sa kiM kurvvan vicaratesma sAvadyayoga N vajjayan sa pApayoga' parityajan 13 savvehiM mRehiMdayANukaMpI khaMtikhame saMjayava bhayArI sAvajjajoga parivajjayaMto / carinja bhikkhUsu samAhidU die 13 'dharma' vihAna paMDita seve pAle taurtha karanobhASyo dharmapaMDitasAdhU 12 sarvabhUteSu dayA ciMtaka: sarvajIva Upara dayA ciMtaveche camAvAn camAkare saMyataH saMyamasahitaH brahmacaryadhArI zIlavratadhArI sA vadyayogAn parivarjayet sAvadyayoga jahatho pApalAge te sarvavarje caret bhikSuH susamAdhiteMdrIyaH viharet rASTradeze sAdhubhalaupari' ApaNa iMdrodagyAke ehavodhako dezaneviSe vicare 13 kAle prastAve kAla adhyayanAdikriyAM kurvan prastAvaneviSe kriyApaDaulehaNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #645 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OCY kAleNakAlaM viharejjarahe balAbala' jANiya appaNoja sau hovva saddekha na santasijjAvaya yogasucAna pasabhamAi 14] punaH saH sAdhuH kAlena prastAvena prathamapauruSyAdi samayena kAla avasara yogya kArya dhyAnAnuSyAnatapasyAdika kurvan vicaret kiM kRtvA AmanaH balAbalaM jJAtvA paroSahAdi saha na sAmarthya vicArya yathA 2 saMyamayogahAnirnasyAttatheti bhAvaH puna: sa sAdhurvAgyoga zrutvA dukkhotpAdaka vacana zrutvA khalAnA asatyaM vacanaM * karNa vidhAya asabhyavacanaM na Aha na brUyAt ASatvAt Ahuriti 14 [uvehamANo upariSva ijjApi imappiyaM savvatitikvai jjAna savvasamvatthabhirI yaijjA nayAviyUyaM garahanna saJcae15] ta punaH sa sAdhuH upekSyamANaH asabhya vacana avagaNayan parivrajet manasivacasi durvacana' adhArayan grAmAnugrAmeSu atizayena vicarat priyaM ca puna: apriyaM sarvantitikSet lokAnAM samyaga vacana duSTa vacama sahet punaH sa samudra pAlita sAdhuH sarva vastu sarvatra naro kAleNa kAlaM viharijjara? balAvalaM jANiya appnnoy| sauhovva saheNa nasaMtasajjA bajoga sAccANa asambha mAhu 14 // uvehamANouparivvaejjA piyamappiyaM saca titikkhejjaa| na savva sabba tyabhirAyaDUjjA nayAvipUyaMga 8 pramukha kara rASTradege valAvala jJAtvA Atmana: ApaNovala avalapaNojANaune siha iva zabdena bhayakArakena na saMtraset jima sauhanAzabda bhaMDAzabda sAMbhalone camakenahI timasAhasIka puruSabhayakArauzabda sAMbhalaune vauhenahau vAgyoga kaThinavacanAdizrutvA na asatyaMkaThoravacana jalpatiyatI kaThoravacana sAMbhalaune gAlipramukha koIne nidenahI 14 durvacanAdi agaNayan koI durvacanavIle to manamAhi pANanahIkhame priyamapriyaMca sarva kSamet bhalu muMDa* sarvakhamenaiva sarvavastu sarvatrana abhirocayet sarvatra saMghalauvastu kapari rucinakara jeha teha vastu upari mana naghAle nacApi pUjAMgaI vigaNayet saMyataH yataunI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mAma.ha. 81 mA bhAga' Page #646 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA . 6 cayet Atmanena abhilaSayet ca punaH sa sa yataH sa sAdhu pUjAM api nizcayenagIM nindA api narocayet yato hi sa samudrapAzita sAdhuH sa dRSTA dRSTa padArtheSa abhilASa komAbhUt pUjAstuti rUpAM vANIM ki bhikSorapyanyathA bhAvaH svAja netyamitya ghAmamo'nuzAsanamasau cakra ityAha 15 [aNe 1 gacha dAiha mANavehi jebhAvo sapagareibhikva bhayabheravAtatvauviMtibhaumAdiSvAmaNasmA aduvAtiricchA 16] ihAsmin jagati mAnaveSu manuSyeSu anekAniccha dAMsi bahavaH abhiprAyAvartate yAn anekAn abhiprAyAn bhAvatastatva vRttyAbhikSurapi sammakaroti pato tatra dIkSAyAM bhayabhairavA pracara bhayotpAdakAH bhImAraudrA: divyAH devasambandhino'thavA manuSyAH manuSya sambandhinastiyaM cAtiryaga, yoni sambandhinaH utpadyante [parausahA dubbisahA aNegesoyanti jatthAbahu kAyarAnarA setasthapattena vahijabhikva saGgAmasause iva nAgarAyA 17] durviSahAH duHkhenasodazakyA parISahA anekeutpadyanta rahaMca saMjae 15 // aNe gacchaMdA dUhamANavehiM jebhAvausaMpakara bhikkhuu| bhayabheravA tatyauti bhaumA divvA maNusmA . adavAtiricchA 16 // parIsahA dubbisahA aNegasIyaMtijatyA vahukAyarAnarA / setatyaparsana vahijja mikkhU saMgAma koI pUjA kareM niMdA kare evaM japari sarikhI bhAvarAkhe 15 anekacchaMdA abhiprAyAihajagati saMbhavati saMsAramAhi manuSyanAnavA 2 abhiprAyache navira vRddhiche yAn chaMdAn bhAvato aMgIkaroti sa bhikSuH sAdhu yatI bhagavaMtano dharma aMgIkAra kara bhAvasaMpajeM bhalebhASa varse bhayabhairavAH bhayakArakAH tatra Agacchati bhomAH raudrAH tohAMyatone bhayanAkaraNahAra mahAraudra pAyaprAptahave upasargaH devasaMbaMdhinaH mAnuthA tiryag saMbaMdhinaH devatA saMbaMdhI niyaMca saMbaMdhiH 15 pariSahAHdusahAH aneka bhavaMta parisahasahatAM dohilAisthA aneka prAptahamA bhAvaulAgA saudaMtIvasvaMtiyebhyaH bahukAtarA manuSyAH parisa BIBEKXNXXKREKIMEXNXXXXXMAAK0 rAya dhanapatasiMha bAhAdura bA Ama..41 mA bhAga bhASA Page #647 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - 48 iti sambandhaH yatrayeSu upasargeSu utpabeSu bahukAtarAnarA anekekAtarAH saudanti sayamAt avo bhavanti sa sAdhustatra parauSahe prApta udayaM AgatebhikSurna * 1. TIkAx vyavetanasavAccale t ka nAgarAja iva gajarAja iva yathA gajarAja: saMgrAmasorSa na viparItamukho bhavati 10 [sousiNAdaM samasAyaphAsA Ata ka.vivihAphasanti dehaM akukuotatya hiyAsaejjA rayA khevija purekaDAI 18 gautoSNadaMzamasakaNa sparthA etaiparauSahAH sAdhodehavividhA prAntakArI gaparoSahAH spRzanti tadA sa sAdhuH akukUjaiti kutsita kUjatiH san Akranda tauti kukUjI, na kubUjI akukUja: pAkanda akurvan tatratAn paroSahAn adhisa hetasAdhuH purAkatAnirajAMsipApAnikSapayet kSayaM nayet 18 [pahAyarAgaJca tahevadIsa mohaca bhikkhU satataM viyakvaNomeru bvapANNa akampamANo sIsava nAgarAyA 17 / sIosiNA daMsamasAya phAsA AtaMkA vivihA phusaMti dehN| akukkutrI tatvahiyA sae .. jjArayAI khebijjapura kaDADU 18 // pahAya rAgacataheva dosa mohaMca bhikkhu styNviykkhnno| meruvvavAeNa akaMpa sUtra rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41 mA bhAga bhASA 4 hatho ghaNAkAvara manuSthAnAse aDAmAja saH yatiteSu utpabeSu na calet bhikSuH paMDita: parisahaprAptahAMthakA jikocaleM nahita sAdhu kahIye yathA saMgrAma 8 masta ke nAga rAjahasto jima saMgrAmavikhe hAthone tauralAge taravArilAga barachogolaulAge piNanAme nahI tima sAdhupaNizaudAvenAse nahIM1yautotra daMzamazakAca sparzA sota uSNa DAMsamasAnA spartha have AtaMkA rogAH nAnAprakArAspRzaMti dehaM rogabhAMti 2 nA Avau dehane pharase acchitakUjitama tabahA deva ityAdi zabdarahitA adhyAyotaroga pAvyAMyakAhA devahAmAba isthA vacana kahe nahI mana dRDhakara rajAMsi karmamalAni kSapayet purAtatAni rajakaramamala purAUta tehane khAye 18 tikkArAgaM tathAI SaM rAgaDe SachoDIne mohaMca bhikSa: matataM niraMtara vidvAn paMDita sAdhu sadA mohane chAMDa mera Page #648 -------------------------------------------------------------------------- ________________ parosahe Aya gutte sahejjA 18] sAdhuH paroSahAn saheta ki kRtvA rAga tathApi ca punarmAha prahAyatyajA kodRzaH sAdhuH satata vicakSaNo nirantara tatvavicArarataH kaivamekariva bA tairakamyamAnaH punaH kodRzaH sAdhuH prAmaguptaH kumbhaiva gupta zarIraH 18 [aNuna enAvaNa emahesI nayAvipUyaM garahaM ca saJjae se ujna bhAva paDivaja saJjayA nibvAyamagaM virae uvei 20] maharSiH pUjAMstuti ca punargahrabindA apina saGga yet saGga na kuryAt stuti nindayoH prasaGga na kuryAt stutiM zrutvAharSa na kuryAt nindA zrutvA duHkha na kuyAditi bhAvaH kIdRzo maharSi : anunataH na uvrata: anuvrataH abhimAna rahitaH punaH kodRzo nAvanataH na avanatodonabhAvena rahitaH sa etAdRzaH samudrapAlitaH saMyata: RjubhAvaM saralatva pratipadya virataH pApAt nivRttaH san nirvANamArga mokSamArga upaiti prApnoti 2 . [arairai sahepahoNasantha ve virae AyariepahANavaM paramapaehiciTThaI chinnasoe amame akiJcaNe 2 1] punaH sa sAdhurati sahaH aratizca sahate iti paratirati sahaH punaH kIdRzaH prahauNa sa'stavaH prakarSaNa hInogataH sastathI gRhasthaiH sahaparicayo yasya sa mANoparIsa he Aya guttesahajjA / 16 // aNusmae NAvaNae mahasInayAvipUyaMgarahaMca sNje| seujjumAvaM paDivajja saMjae nicANamagga viraeuveda // 20 // aradUradU saha pahINasaMthave virae Ayahie pahANavaM rAya dhana patasiMha bAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga rikhavAghunA apana:jima meruparvata vAyara karocAle nahotima sAdhupaNi koI upasarga calenahoM pariSahAn sarvAn guptasan saheta saghalAparisaha ApaNI A mAgu karone sahe 18 atyacva: nAtinoMca:maharSiHna atiuconaatinaucI sAdhunacApi pUjAMbAMtipUjAvahinahIgarahAMca duzvacanAniniMdAgahakhimasa RjabhAvasva pratipadya saMyataH saralabhAva aMgIkAra karInasAdhu siddhAnAmAragavirataH san gacchati motaM labhate virakathako mokSajAI karmayau rahitahuvera 0 Page #649 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 21 650 va bhASA prahaunasa MstavaH tyaktasaGgaH punaH kIdRzaH virataH pApa kriyAto nivRttaH punaH kIdRzaH AtmahitaH AtmAnAM sarvajIvAnAM hitohitavAJchakaH punaH kIdRzaH pradhAnavAn pradhAnaH sa yamaH savidyate yasya sa pradhAnavAn sayamayuktaH punaH sa sAdhuH kiM karoti paramArtha padeSu tiSThati paramArthasya mokSasya padAnisthAnAni mokSadAyakatvAt kAraNAni paramArthapadAni jJAnadarzanacAritrANi teSu tiSThati prAkRtatvAt saptamIsthAne tRtIyA punaH kaudRzaH sa chitrazokaH iha saMyama padAnAM AnantyAt tadabhidhAyi padAnAM punaH punarvacanepi na paunaruktya' punaH kIdRzaH saH zramamomamatvarahitaH punaH kIdRzaH akino dravyAdi parigraharahitaH 21 (vivittalayaNAi bhaejjatAI nirovalevAra asaM thaDAi isohicihAi mahAyasevhiM kAraNa phAsijjaparosahAi 22 ) punaH samudrapAlitaH ary: kohastAyovAyateracatikAya SaTka' iti vAyau SaT kAya rakSAkArakomunirityarthaH saviviktalayanAni strau pazu paNDakAdirahitAni dharmasthAnA paramaTThapa ehiM ciTThaI chimasoe amame akiMcaNe 21 // vibitta layaNAi bhaejjatAI nirovalevA' asaM thaDAi' isohi cinAi mahAyasehi kAraNa phAsejja parausahAi 22 // sannAga nANovagae mahesI aNu arati ratisahatemukta paricaya arati ratisaha koIsyu paricaya na kare virataH Atmahita pradhAnasaMyama muktaH sarvavastuthau viratake ApaNA AtmAne hitakareke dhAna saMyamasahitaH paramArthapade mokSamArge tiSThati mokSamArganevikhe rahe vinazokaH dUrikkRtya zokaH amamaH akiMcanaH zokadUrikodhu nirmamatva akaMcina mamatvaH 2 1 vivikta ekAMta layane upAzrayebhajate sevateviviktaniya jana ekAMta upAzraya sevetihAMnirlepa aliptathakorahecha koTTazAnausthAnAni nirupale pAni lepa rahitAni asaMghaTTitAni jovAdibhiH tyaktAni upAzraya jIvajaMtu karo rahita ke RSibhiH sevitAni mahAyazobhiH mahAyazaH nAdhaNa je sAdhu tithe ******************************************** hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41 mA bhAga Page #650 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.TaukA " nibhajet kAdRzAni viviktalayanAni nirupalepAni dravya bhAvatazcaleparahitAni dravyatIhisAdhunimitta na naliptAnigRhastha na svArtha liptAnItyarthaH & bhAvatasturAgAdilepahitAni madoyAni imAnisthAnAni iti rAgabuyArahitAni punaH kIdRzAni asanyaNDAi prasaMstRtAni zAlyAdibojairavyAptAni 8 sa cittabIjasabATa rahitAni punaH kIdRzAni mahAyazobhiH RSibhizcaurNAni aGgItatA nisevitAnautyarthaH punaH samudrapAlitaH sAdhuH kAyena parISahAna phAsijjaiti sya zet dvAviMzati parISahAn saheta 22 (sanANanAyovagae mahesau aNuttaraM cariu dhamma saJcayaM aNuttarenANadharaijasaMsau ubhAsaI sari evaM talile 23) sa samudrapAlito maharSiranuttaraM pradhAna dharma saJcayaM dazavidha dharma caritvA ArAdhya avabhAsate zobhate kIdRzaH sannAna jJAnopagataH jJAnena zruta jJAnenayatajJAnaM samyaka kriyAkalApa vedanauM jJAnajJAna tena upagataH samyag jJAna kriyA sahita:saka ivaantarikSa AkAze sUrya iva yathAAkAze sUryo virAjate tathA tapastejasAvirAjate ityarthaH 23 (duvihaM khaviUNa puraNa pAvaM niraGgaNa savvazrI viSpamukko tarittAsamuha ca mahAbhavohaMsamuha pAle apuNAgama' . taraMcariu dhammasaMcayaM annuttrenaanndhrejsNsau| umAsaIsarievaMtalikkhe 23 // duvihaMkkhavejaNayapumapAvaM niraMgaNe sevyAche cUvAjogyaH tatra kAyena kRtvA pariSahAn sahet kAyAI' karI parisahane sahecha 22 sa samudrapAla muniH mata jJAnasya jJAnabodhanena te samudrapAlayato zrutajJAnanodharaNahAra maharSiH sarvottama jJAnajJAH niratocAracAritra' caritvA kSAMtyAdivatti dhammasamUha pradhAnannAna tehanodharaNahArayatauH kevala jJAnasahitaH san yazasvI kevalajJAnaupanu samudrapAla sAdhune yazasvI yazanI dhaNo udbhAsate prakAzate sUrya yathA aMtalikave AkAze sAdhune ima zobhe jima AkAzi sUryaprakAsanI kAraNa: 22 vividha kSapayitvA puNya pAvaM puNya pApavekhapAvIne niraMgaNaH zabha prakvatitvAt saMyama nizcalasan rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM. .41 mA bhAga bhASA Page #651 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA OM gaIga ittibemi 24) samudrapAlaH sAdhuH apunarAgama gatiM gataH na vidyate punarAgamo yasyAH sA apunarAgamA apunarAgamAcAsau gativa apunarA 4' gamaga tistAM gati yatra gataugatAnAM jIvAnAM punaH saMsAra Agamo na bhavati mIca gataityarthaH kiM kRtvAmI gataityarthaH hividha ghAtika & bhavopagrAhika puNya pApaM zubhAzubha prakRti rUpakSapayitvA saMpUrNa bhuktA punaH kiM kRtvA mahAbhavaughaM samudra taritvA unnadhyamahAntaya te bhavAya mahA bhavAsteSAM poSaH samUho yatra samahAbhavau ghasta etAdRya samudra arthAt saMsArasamudra vilaMdhya siho babhUva ityarthaH paraM kIdRzaH sa samudrapAlita: sAdhuH 8 sarvato bAhyAbhyantaraparigrahAt vipramuktaH athavA sarora saGgAt api vipramuktaH punaH kaudRzaH saniraGganaH nirgataM aGganaM calanaM yasmAtmaniraGga naH saMyame nizcala: agaMrgatyarthatvAt sAdhumArge nizcalacittaityarthaH ityahaM bravImi he jambU zrIvoravAkyAt tavAgre iti amunAprakAreNa ahaMsamudrapAlita sAdhu sambandha bravImi 24 iti zrImaduttarAdhyana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmI kortigaNi ziSyalakSmIvallabhagaNi viracitAyAMekaviMzAdhyayanArthaH saMpUrNa: 21 // 8 atha dvAviMzatitama adhyayanaM prArabhyate // pUrvasmin adhyayane viviktacaryA dhRtimatAkAryA tatra ca kadAcit mana: pariNAmAdharmAna,TA bhavanti tadArayanemivaccaraNe dhRti rAdheyA tat dRSTAMtamAha tatra dhauneminAthana kasmin bhavetIrtha karanAmakarmanibaddamiti ziSya kautukopanI dAya dhaunemi caritaM lesatolikhyate ekasmin sanivemegrAmAdhipati suto dhananAmA kula putra dahinAdhanavataunAna bhAryA anyadA bhAryAsahitaH 8 savvao vippamukta / tarittAsamuhaMca mahAbhavohaMsamuddayAle apuNAgamaMgaDUgaettimi ||24||smuddpaaliyNbhynnNsmtt // 21 8 sarvataH vipramuktA rAgarahita saMyamanevikhe gayAhe pApapukhanA aMkurAH nizcala sarvavastuthi vipra muktaH laMghayitvA samudrarupaM mahAbhavaughaM sasArasamudra % sarikho sasArasamudra tarone samudrapAla mukti' gataH prAptaH iti bromo samudrapAla muktigayA jihAMtho phorau saMsAramAhi avatarabunadhIH // 24 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #652 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 22 8 kulaputrIyo makAlemadhyAhna samaye prayojanavaze nagato'raNya tatra ke pathaparibhraSTa haTkSadhAparitramAtireka nimaulita locana bhUmitalagati gata kagazaroraM eka munivaraM dadarzataM ca dRSTvA sa kula putra evaM ciMtitavAn aho eSa mahAtapasvauIdRzoviSamAvasthAmApannaH tatastaM jalena ziktavAn celAMcalena vokSitavAnma niH svAsthyamApanaH nota: svagrAma pratijAgaritazca auSadhapathyAhArAdibhiH muni nApi datta upadezaH yathA iha duHkha pracure saMsAra paralokahita avasya janena kartavya tato bhavadbhirapi paramAMsamadyAkheTakAdiniyama kuruta yadi pAlayitu zaktAstadA bahudoSAnyetAni yadukta paJcahniyabahu bhUyaM maMsandaggandhamasu ibIbhacchaM rakhaparituliyabhakkhagamAmaijaNayaM kugaI mUlaM 1 tathA gurumohakalahanihA parihara uvahAsaroga bhaya hetu majja dIggai mUlaM hirisirimai dhammanAsakara 2 api ca majja muhaMmimaM sammi uppajjati asaMkhA tavvasAtatyajantuNo 3 tathA sattovadhAyajayaNA ihevata hanayarati riyagai mUla duhamAraNasmaya hetu pAraDA verabuTTikarA 4 idaM ca zrutvA saMvignAbhyAM tAbhyAM bhaNitaM bhagavan dehi asmAka' gRhasthAvasthocitaM dhamma yati nAtu samyaka mUladvAdaza bratarUpI dharmastayordatta: ukta ca sodha mojatyadayA dasaha dosAnajasmasodevo sohugurUjINANo Arambha parigahA viro 1 zrAvakadharma prapadyatI dampato tuSTau yatinAtayoH puna revaM zikSA pradattA yathA tattha vasejjAsaDojaI hiMsahajasthahoi saMyogo tatthayaceIya bhavaNaM avavijatthasAhammo 1 deva gurUpatisa'jma' karejjatahaparamavandaNa vihiNA taha puSpha vatthamAI hiM pUyaNa sabbakAlammi 2 anyacca apubvanANa gahaNa paccakkhANa sudhamma savaNaJca kujjAsa ijahasatti tava samAyA ijogaMvA 1 anyacca bhISaNasamae savaNe vivohaNepasavaNe paesavaNe paJcanamokAraM khalu samarejjA saJcakamme sa 1 evaM ca tayoH zizyAM datvA sAdhanyatra vijahAra taudampatI svagRhe gatI sAdhUpadiSThaM dharmAnuSTAna' kurutaH kAlakramaNatAbhyAM yatidhammaH pratipannaH kAlaM tatvAdhanaH saudharme devaloke devatvaM notpannaH sAstro tatasyaiva mitratvaM notpanA tatra surasukha manubhUyadhanadevajIvI vaitAkye sUratejarAtaH putracitra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #653 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA zva 022 654 vidyAdhararAjA jAtaH dhanavatyapikasya cidrAnnaH kanyAjAtA pariNItAcitra gatinaiva tatra muni dharmaM kRtvAmAhinde ghaNo sAmANita iyarAyanammitto jAo tattocujaNadhaNI avarAjio nAmarAyAjAo sAvipiImaI tasmapatrIkAU samaNadhamma gayAdra' hAvapotI AraNya kalpa mitra devaujAto. tata dhanadevajIvaH zaMkharAjAjAtaH dhanavato jIvastasya vakAntAjAtA taba zaMkharAjA pratipanna munidharmoviMzati sthAnakairnibaddatIrthaM karanAma gotra : kAla' katvA'parAjitavimAne samutpannaH tatkAntApi dhammaM prabhAveNa tatraivotpannA dhanajIvastatazca pratA sauryapurenagare damadamArANAM madhyejyeSTa samudravijayasya rAtrIbhAryAyAH zivAdevyAH kucaucaturdazamahAkhanaH sUcitaH kArttika kRSNadvAdazyAM putratve notpannaH ucitasamaye zrAvaNa zuddhapacamyAM prasUtAzivAdevo jAto dArakaH digkumArikAvihita jAtakarmAnantara surAsurairmerumastake janmAbhiSeke kRte sati rAjApi varNAnaM kAritaM zrasmi' thagarbhagartakadAcit svapna zivAdevyA aSTarata mayonemirdRSTa atoriSTanemiriti asya nAma kRtaM ayaM kumAroSTavArSikojAtaH atrAntare kRSNa naka' senipAtite jIvayaNAvacane nayAdavAnAmupari kuDojarAsindhurAjA tatya' kayA sarvepi yAdavAH pazcima samudra yAvahatAH tava kezavArAdhita vai zramaNe na kRtA sarvakAJcanamayo dvAdaza yojanA mAnavayojanavistArAhArikAnAmtrI nagarI tatra sukhenayAdavAstiSTanti krameNa nihitajarAsandho rAmakesavI bharatAI svAminI jAto ariSTane mirbhagavAn yauvana manuprAptaH viSayasukha parAGmukhopi mitra: praryamANonAnAvidhakroDAM karoti anyadA samAna vayaska ranekarAja kumAraiH sahakrIDan gato nArAyaNasyAyuddhazAlAM tatra dRSTvAnyanekAni devAdhiSTitAni zrayudhAni tatra dravyaM kAlAbata dhanuH kautukena gRhNan nemirAyudhapAlena bhaNita: kumAra kimanenAnuSTAnena na hi nArAyaNa mantareNAnyaH kopinara idaM dhanurAropayituM zaktaH tataISaDasitvAneminA tanulaulayaivAropita' AsphA litAjovAstasyAH zabdena medinokampitA vismitAsarvepyAyudhazAlikAnarAstatastanurmukkAneminAthako gTahItaH pUritastacchabdena sarvaM jagaddadhirita ***************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #654 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a022 655 ********* sAma kampitAbhUmi girizikharANi tatru dAsAnagaro tu vizeSAccakampe tataH kRSNacintayati kimeSa pralayakAlakalalAmA patrIyaM zaGka zabdaH zrUyate tAvatA yuddhazAlena kRSNasya yathArtho vyatikaraH kathitaH tatonemi kumAraparAkrameNa vismito harirbaladevaM pratyevaM babhANa yasya nami kumArasyetA asti sa varddhamAnomadrAjyaM sukhenalAsyati tatosya valaM paraukSya rAjyarakSaNopAyaM cintayAmaH balade vena bhaNita' alamanayAlokasaGgayA yenAya' pUrva kevalibhiH nirdiSTo dvAviMzatitamojinaH tva' punarbharatAI svAmI navama vAsudevaH athacca bhagavAn akRta rAjyaeva parityakta sakala sAvadyayogaH prabrajyAM gRhauSyate evaM nirantara baladevena rAjyaharaNa zaGkayA vAryamANopi kRSNaH kadAcidudyAne gatvA nemina pratyevamAha kumAra nija 2 bala parIca NArthaM AvAM bAhuyuddhena yudhyAva: neminA bhaNita' kimanena budhajana nindanIyena bAhuyuddhena vAkyuddha naiva AvAM yudhyAvaH bAhuyuddhena hAritasya tava mahAn ayazaH prAgbhAro bhaviSyati kRSNenokta krauDayA yuddhatorAvayoH kaudRzo yamayazaH samUha stato bhagavatA neminA va bAhuprasAritaH kathitaJca ayaM madauyo bAhuryadi bhavatAnAmi tastadA tvayAjita' mayA hAritamiti tataH kRSNena sarvvazaktyAM dolitopi bhagavAn bAhurnamanAk calitaH yathAsya bhagavato manoniJcalaM tathA bAhurapi nizcala eveti janaiH prazaMsAkRtA tataH parama camatkAraM gatasya kharAjyaharaNa zaGkAkulita cetaso nArA yaNasya kiyAn kAlotikrAntaH anyathA nebhiryauvanaM prAptaH viSaya sukhaniH pipAsopi samudravijayAdinA vivAhArthaM bhRzamuktopi na vivAha maGgo kurute tataH samudravijayAdibhiH kezavasyaiva mukta' kezava tathA kuru yathA nemirvivAha maGgIkurute kRSNa nApi rukamiNI pramukhAH svabhAryA preritA stAbhirjalakelikaraNa pUrvaka evaM zroneminAthasyokta svAmin lokottara' tavarUpa nirupamAH saubhAgyAdayonantAstvayiguNAH nirAmaya stavadehaH surasunda rogA madhyamAdajanaka' tava tAruNyaM tatonurUpa dArasaMgraheNa saphala kuru durlabhaM manuSyatvaM tato hasitvA neminAthena bhaNita' mugdhAnAM azuci svarUpANAM ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41 mA bhAga Page #655 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Da. TaukA bahudoSAlayAnAM tuccha sukhanivandhanAnAM pasthira saGgamAnAM ramaNInAM saGgamena na bhavati narava' saphala' pica ekAnta zaDAyA niSkalaGkAyAH nirupama sukhAyAH zAsvata saGamAyAH siddhibahAeva saGgamaina naratva saphala bhavati yataH mANusattAi sAmaggo tucchabhogANakAraNA rayaNacca koDiaAicahAri titra vuhAjaNA 1 aI siddhi badhU nimittamevayatithe nemeraya mabhiprAyastAbhiH kRSNAya niveditaH kRSNenacanamaH svayaM bhaNita: RSabhAdaya stodha karA dArasaMgraha kRtvA santAna paramparA varddhayitvA kheSTaloka manorathAn pUrayitvA pazcimavayasi niSkAntA ziva prAptAya tvamapi tattu lya statraiva moce yAsya soti dazAracaka santoSAya ki' na pANigrahaNa karoSIti kRSNaH prakAma vivAhAgrahazatavAniti nemista maunamAlambAsthitaH kRSNa na cintita ani Siddha manumatamiti nyAyAdaGgIkRtaeva neminA vivAha iti dazAracakrAya uktavAn saJjAtaharSeNa dezAracakraNa bhaNitaH kRSNaH tvameva nemyanurUpAM kanyAM gavaSaya tataH kRSNa na gaveSayatA ugrasena putrI rAjImatI kanyA nemitulyarUpA sA punadhanavatI jIvoparAjita vimAnAt ya tvAtatrotpannAstIti iyameva nemyanurUpati tadartha kRSNa na ugrasenaH prArthita: tenApi manorathAtIto jIva manugraha iti bhaNitvA kanyAdattA tataH kArita kulahayepi bardApana gRhIta vivAha lagna kArita samasta jAtivargastha bhojanAcchAdanAdisatkAraH prApte ca lagnadivase divya ramaNIbhiH nApito'laGgAtI vibhUSito matta vAraNa mArUDhaH samantAmilita: dazAracakra baladeva vAsudevAdi yAdava parikaritaH pRSTau vAditAneka koTipramANa vAdina thirItAta patracAmarairvIjyamAna: pRSTau gauyamAna maGgalaH sarvato mAgadhaiH kRta jaya jayAravaH sura nara saGghana sarvato vaucyamANaH suraubhirnArIbhizca prAya'mAno nemikumAraH prApto mahatA vistareNa ugrasena nRpa hArapuroracita vivAhamaNDapAsavadeza rAjomatyapi sarvAlaGkAra vibhUtA gavAkSyasthAnemi dRSTvA AnandaparAvazA jAtA etadapi tadAnauM navetti kAha kimatrAsti koyaM kAlaH kIdRzI ceSTe ti avAntara karuNAraba'zrutvA jAnatA neminA pRSTaH sArathi: koya'marabhaurUNAM prANinAM eSaH rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #656 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a022 karuNAravaH tena kathita svAmin tava vivAha gauravAya anekajana bhojanAya melitA amI hiraNAdayo jauvA vyApAdayiSyanti sAmpratamAkranda kurvantauti nemirAha sArakhe ravamito nivata banAha vivAha karizca yatra etAvatAM prANinAM badhastena vivAhena mai samApta saMsAra paribhramaNaheturevAya vivAhaH nemi u. TaukA 8 vacanAta sarvepi prANino muktAH gatA svasthAna mukhena viraktacitta paJcAilamAna neminAmAlokya akANDa vacaprahAra tADiteva vihalA rAjImatI 7 dharaNotale nipatitA mUrchitA sasammeNa sakhojanena bhautalajalasiktA tAlahantena vaujitAlabdha cetanAeva vilalApa yahI mayA atyanta durlabha bhuvananAthe * anurAga kurvantyA pAtmA laghUkataH dhig mama sukumAlotpattiM dhik mama rUpayauvanacca dhig mama kalAkuzalatAM yenAha' neminA pratipadyApi mukkA he nAtha mai jIvita nirgacchati aGgAni me cuTanti daya' ma sphaTati virahAgni jvAlA kulitIya mamAtmAhArI mecAra sahayo jalacandana candrikAdayaH padAthoM zcittAgni sadRzAH svAmin tava virar3e mama jAyante svAminmA tvaM ki tyajasi ki mama viruha tvayA zruta dRSTa vA janmAntarakRta mamAzabhakarmavodita svAminnekavAra' mamAbhimukha dRSTi deyAH premaparAyAM mayi tvaM sarvathA nirapecImAbhUH athavA sividhatkaNThitasya tavadayaM sarasandayapi na haranti manuSya strINAM taharaNakAgaNanA evaM mahAzokabharAditA vilapantau rAjImatau sakhojanena bhaNitA alahanIyo bhavitavyatA pariNAmaH tato dhIratvAvala mbanauM kuru alamatra vilapitana satva pradhAnArAjaputrI bhavantIti bhaNitvA saMsthApitA ditIyadine tayA sakhInAM puraeva mukta' padyamaye dRzaH svanodRSTaH yathA mahAradeza ekodivya puruSo devadAnava parivataH siMhAsanamArUDhaH tasyAbhyaNe'neka jantavasamAyAtAH ahamapi tava va gatA sa caturaH zarIramAnasa: duHkhapraNAmakAni pAdapaphalAni tebhyo dadannayA prArthita: bhagavanamApyetAni phalAni dehitanatAni dattAni tadanantaraM pratibuhAI makhaubhibhaNita hai priyasakhi mukha kaTakopi svapnIya zaughapariNAma sundarIbhaviSyati itazca neminAtha samadavijaya zivAdevyAdi vividhairupAyaiH pANigrahaNAthe prAdhya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga Page #657 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44 u. TIkA EN 2 mAnIpi naivata marthamaGgocakAra asmivayasare lokAntikA sta trAgatyaeva mUcira bhagavAn sarva jagalIvahita tattIrtha pravartayeti bhaNivA jananI janakA & daunAmantike gatvA eva mUcatuH bhavat kulotpanaH yaunemiH prabaji zarastautikobhavatAM viSAdaH nemirapi mAna picopuraH katAJcalirava muvAca racchAmi yubha danujJAto prabajitu idaJca yuvA zokasaMghaTTa niruhadayA dharaNautale nipatitA curNitebhujavalayAzivAdevI militaM dazAracaka' jalAbhiSekAdinA labdha saMjJA bhaNitumArabdhA putrakathamasmAkaM manorathaM mUlAducchidasi karthavAva satpuruSopi prArthanA bhaMga'karoSi dayAracakrasvApi manaH santApaM kiM karoSi kathaJcivayamugrasena rAjJo muskhaM darzayiSyAmaH kathaJca tvadekacittA sAvarAkorAjImatI bhaviSyati satomaduparodhena tasyAH pANigrahaNaM kuru tataH pazcAt pravrajyA gRtIyA bhaNita bhagavatAmAtarmana: santApaM mAkuru sarvabhAvAnAmanityatva bhAvayaviSayAnAM vipAkadAruNatvaM prapti janakavaca asti yauvana dhanAdInAM caJcalatva sadhyAsamayAbha tulyatAM vilAsAnAmavehi akaNDa prahAratva mRtyorjanmajarAmaraNa rogAdi dukkha pracuratvaM saMsArasthA soca ya tato mAtAmanujAnohi bhava pradIpAvirgacchanta avAMtare dazAracakreNanemirbhaNitaH kumAra sAMpratitvayA parityaktasva yAdavalIkasya na kathit vANamiti tataH kicitkAla pratoya kha taduparodhazotalayA bAyA bhagavatA saMvasarameka yAvat sthitiraGgokatA dattaJca tasmiveva sambatsarikaM dAnaM pratipUrNe ca sambamare mATa povAdonAmA pRccya zrAvaNa zuddhaSacyA sa deva manuSyaparSadA parivato nagaryAnirgatyasahasrAmavaNe udyAnavauNi varSazatAni gRhasthAvArIsthitvA SaSTabhaktena puruSa sahasreNa sama niSkAntaH tapassaMyamaratoviharati itaca bhagavato bhrAtArathanemiH prauti para ekAnte rAjaumati bhavamAha sucamA kuruviSAdaM saubhAgyanidhi * kA kona prArthayati bhagavAn punarnemimAtho vItarAgatvAbakaroti viSayAnubandha tataH pratipadya svA sarvakAla mahaM tvadAnAkArI bhaviSyAmi tayA bhaNita yadyahaM neminAthena parityaktA tathApi ahaM taM na parityajAmi yatohaM bhagavata eva ziSyaNI bhaviSyAmi tatastvamenaM prArthanAnubandhantyaja sataH sakaticihinA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.1.1 mA bhAga Page #658 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA lh `mr niyAvat maunenasthitaH anyasmin dine punarapi tena prArthitA tatastayA tat pratibodhArthaM tat pratyakSameva cauraM pautvA madana phalapAtanavAM vA tat * sauvanika kaccolake ziyA samupanotaM rathanemecita idaM pivatenokta kathaM vAM taM pibAmi sayA bhaNitaM tvaM kimetajjAnAsi sa Aha bAloye tajjAnAsi sA Akhyat tarhineminAtha vAM tAM mAM kathaM tva pAtumicchasi idaM rAjaumatyA bacaH zrutvA sa uparato rAjImatyapi daucAbhi mukhau tapobhidhAnaiH zarIra zoSayantI tiSTati avAMtare ca tuH paJcAzadina paryante bhagavataH yaunemi nAthasya raivatagiri sahasrAvane kevala jJAna mutpanna devaiH kRtaM samavasaraNa tatra samAyAtAsu hAdazaparSama dezanA katA tAM ca 7 vA bahavaH prANinaH pranajitAH kecihnaNa dharAjAtAH sthApita bhagavatAtIrtha rAjImatyapi vividhakanAbhi sahaprabajitA rathanemirapi saMvignata dAnI meva prabajita: rAjI matI tadAnI bheva macintayat yomayA tadAnIM divya puruSasvapno dRSTaH sodyasaphalo jAta: anAdArAjau matI sAdhvaubhiH sama bhagavato vandanArtha revatagirigacchantI akasmAmedha vRSTyA'bhyAhatAH sarvApi sAdhyo'nAguhAsu nilonAH rAjImatyapi ekasyAM guhAyAM praviSTA taba ca pUrva rathanemisAdhoH praviSTosti para andhakAra pradezesthitoyaM na dRSTaH tayA cauvarANi vistAra 8 yitu lagnA sAni rAvaraNA ca jAtA tasyAH zarIrazobhA dRSTvA indriyANAM durdAntatayA'nAdi bhavAbhyastatayA ca viSayAbhi prAyeNa paravazIjAtaH tAdRzo rathanemistayA dRSTaH tato bhaya bhAMtA sA sadya AmAna prAtya bAhubhyAM saGgopya ca sthitA tena bhaNitA sutanutavAnurAgavazenAha midaM zarIra parati parigataM dhattuM na zaknomi tataH kRtvAmugrahaM pratipadya svamayA sama viSayasevanaM pazcAtmajAtamanaH samAdhI AvAM nirmalaM tapaH saMyama cariSyAva: sayApi sAhasamavala vyapragalbhavacanarbhaNita: mahAkula prasUtasya sava kimida yukta khayaM pratipatrasya vratasya bhavana jIvita mapi satya ruSAsyajanti na puna basalIpa kurvanti tato mahAbhAgamana: samAdhi karavA pimsayaviSaya vipAkadAruNAtva bhIlakhAnasya bharakAdikaca phalaM na ca viSaya mevanena manaH XXXRMEREKXXEKXREKKEROKNEKEXXXX. rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1 41mA bhAga = - Page #659 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a022 660 sUtra bhASA samAdhiH kiM tu bhUritarA'ratirbhaviSyati viSayasevana labdha prasarasya manasaH prakAmamicchAvate ukta ca puttAdivvAbhogA surasuntahayamaNa esa' naya samA yAtitto atitattara N kasmaviji assa 1 ityAdi vAkya stayAnuzAsitaH sa sambaddhaH samyagahaM pratibodhitastayeti bhaNan AtmAnaM nindayitvA rAjaumatIM ca bhRzaM stutvAgataH sAdhu sabhAmadhye sA ca sAdhvI sabhAmadhye gateti ariSTanemirbhagavAn marakata samavarNa: dazadhanurucchitadehaH zaGkhalAnchanaH catuH paJcAza dinasaptazatavarSANi kevala paryAyeNa vihRtya anekabhavyAn pratibodhya ca varSa sahasrAyuH paripAlyarevatagirau ASADha zuDASTamyAM siddhiGgataH krameNa rathanemi rAjImatyAvapi siddhi' jagmatu ityariSTanemicaritra' sUtra alikhyate [soriya puraM minayare AsirAyA mahaTTie vasu devattinAmeNa rAyalacaNa sacca e1] sauryapuranAmni nagarevasu deva iti nAmnA rAjA AsIt yadyapi sauryapuraM samudra vijaya pramukhAdazadazArhAH dazabhrAtaroviyante teSu dazasulaghubhratAvasu devosti tathApi vAsudeva putrI viSNu rabhUt tena vasudevasyaivavarNanaM kRta' kodRzo vasudevo maharddhikaH chatra cAmarAdivibhUtayuktaH punaH kauzI rAjalakSaNa saMyutaH hastapAdayostaleSu rAjJo lakSaNAni cakra svastikAM kuzavaJcadhvaja chatra cAmarAdibhiH sahitaH atha vA audAryadhairyagAmbhauryAdi sahitaH 1 [tambhajjA duve AsirohiNau devaI tahA tAsi dohaMpi doputtA iTThArAma kesavA ] 2 tasya vasudevasya ha e bhAyeM AstAM rohiNI tathA devako yadyapi vasudevasya soriyapuraMbhi nayara AsirAyA mahiDDie / vasudevettinAmegaM rAyalakkhaNa saMjue 1 // tambhajjA duvecAsi rohiNI soraupura nAmA nagare soropura nagaranevikhe AsIt rAjA maharddhikaH mahARvinodhaNa rAjAhao vasudeveti nAmnAH vasudevasenAMme rAjAio rAjA lavaNasaMyutaH rAjArAjalacaNatiSeka rosahitake 1 tasyarAje he bhAyeM abhUtAM terAjAne vebhAryAhaI rohaNI devakotinAmnAH eka rohiNIvojI devakI tayoH **************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #660 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA hA saptati sahava dArA Asan tathApyatra ubhayaurava kAryAt rohiNI devakyoreva grahaNa kRtaM tayo rohiNI devakyoIyo hauM putrau abhUtAM tau putrI ko rAmakezavo kodRzau tau atoSTau mAtApitroradhi kavajJamau 2 (soriya puramminayara AsirAyAmahaDie samuddavijae nAma rAyalakvaNa saJjae 3] sauryapura nagare samudravijayo rAjA maharDika AsIt kIdRzaH samudravijayo rAjA rAja lakSaNa saMyutaH atra punaH saurya purAbhidhAna samudra vijayavasa debayo 8 rekavAvasthiti darzanArtha 3 [tasma bhajjAsivAnAma tause putte mahAyase bhayavaM ariDunemitti loganAhedamausare 4] tasya samudravijayasya rAjJaH zivAnAmrA * bhAryA AsIt tasyAH zivA devyAH putro bhagavAn aizvaryadhArI ariSTanemirAsaut caturdaza svapnadarzanAnantaraM eka' ariSTaratna mayaM ratha cakraM dadarza tena ariSTanemiriti nAma pradattaM kathaMbhUto'riSTanebhirmahAyazAH mahAkautiH punaH kIdRzI'riSTanemiH lokanAthaH caturdaza rajju pramANa loka prabhaH punaH deviithaa| tAsiMdugihaMpidoputtA chArAma kesavA 2 // soriyapuraMminayara AsirAyA mahithie / samuddavijaenAmaM rAyalakkhaNasaMjue 3 // tasmamajjA sivAnAmaMtIse putrI mahAyase / bhagavaM ariTTanametti loganAhe damausare 4 // sori bhASA yopi hau putrau testrauve ine veTAhA iSTau vallabhI rAma kezavau vallabha kRSNau rohiNauno beTA valabhadra devakonI kRSNa havo 3 sorIpuranAmA nagare soropuranAmA nagarane viSe AsIt rAjA maharDikaH samudra vijayanAmA rAjA samudravijayaH rAjalakSaNasaMyuktaH 3 tasya bhAryA zivAnAmA tehanI bhAryA zivAdevI ehavenAme tasyAH putrI mahAyazaH tehano putra mAhAyazanodhaNI bhagavAn arinemi bhagavaMta ariSTanemiH loka nAtha: daminAMmadhye dekharaH zreSTalokanInAthachedamaumAhiM yaTake 8 sa ca arieneminAmai te ariSTayaunaminAMme lakSaNena svareNa ca saMyuta: babIsa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #661 -------------------------------------------------------------------------- ________________ eNTovA a022 662 sUtra bhASA kotho'riSTanemirda mokharaH kumAratvepiyena kandarpojitaH tasmAt daminAM jitendriyANAM Izvaro damaumvara 4 ( soriGa meminAmoja lakkhayasta rasaMjuzrI asaha lakkhaNadharo goyamo kAlagacchavo 5) athAriTane me varNana sAha sa ariSTaneminAmA bhagavAn aSTasahaya lakSaNa dharo varttate aSTabhiradhikaM saha aSTasaha lakSaNAnAM praSTasaha lacaNASTasaha taharatoti lakSaNASTasahayadharaH bhraSTasahasraM lacaNAnidharatauti vA aSTa sahazra lakSaNadharaH punaH kIdRzaH lacaNasvarasaMyutaH lacaNaiH sahitaH kharolacaNakharaH stena saMyutaH svarasthalacaNAni mAdhuryalAvasyA'vyAhata gAMbhIryAdInitaiH saMyutaH toyaMkarasyahi aSTAdhika sahayalacaNAni zarore bhavanti svastika vRSabhasiMha zrIvaccha zaMkhacakra gajAkha ityAdi pramukhANi lacaNAni hastapAdAdau bhavanti punaH koDayo riSTanemiH gautamo gautamagotrIyaH punaH kIdRzaH kAlakacchaviH myAmakAntiH 5 [vaJcari saha sahayaNo samacora sokasoyarI tama rAyamaI kaNa' bhajjaSnAya kesavo 6 ] punaH kohayo vavya kaulikA RSabhaH paTTonArAcaH ubhaya pArzvayormarkaTabandhaH ebhiH saMhamana' zarIraracanA yasya sa vacarSabhanArAca saMhananaH punaH kIdRzo sama caturasraH prathama saMsthAnavAn yaH padmAsanesthita: san catuSu pArtheSu mama zarIra pramANAbhavati sa sama caturasra sasthAnavAn ucyate taurtha karohi samacaturasra saMsthAnadhArausyAt punaH koTTazo bhaSodaraH jhaSasya matsyasya udaramiva udara yasya sa bhaSodaraH atha tasyA TThaneminAmou lakkhaNasmarasaMju aTThasahAla kkhaNadharo goyamA kAlagacchavI 5 // vajjarisahasaMghayaNI samacaturaMso lakSaNa anevara tithe saMyuktaH aSTottarasahasra lakSaNadharaH ekahajAra AThalakSaNano dharaNahAra: gauttamagotra: syAmakAMtiH gotamagotranodhaNo syAma zarIra kAMti: 5 vacaRSabha saMghayama vaccaRSabhanArAca saghayaNanodhaNau sama caturaM sa saMsthAnaH sama cora sa saMsthAna bhaSodaraH modara: mAsaroSu' peTake ******************************************** hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM0 0 4 1 mA bhAga Page #662 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RRRRRRRRREKKKAKKKKARXXXKRWAR riSTha nemikumArasya kesavaH kRNo rAjomato kanyAM bhAryAya yAcate kRSNa devorAjamatyAH janakapA rAjaumatI kanyA neminAthasya bhAryA yAcI iti bhAva: 6 [aha sA rAyavarakavA susaulA cArapahiNI savalakvalasampanbA vijaso yAmaNipyabhA 0] athAnantara sA rAja varakanyA rAjamatI kIdRzI vartate taharNanamAha rAjasuvaro rAjavaraH SoDazasahasra mukuTabaha bhUpeSu veSTa ugraseno rAjA tasya kanyA putrau rAja varakanyA sA kauzau muzIlA zobhanA cAro punaH kodRzo cAruprekSaNo cAruprekSaNa avalokana yasyAH sA cAruprekSaNau sundarAvalokanA sundaranayanAvA punaH kaudRzA sarvalakSaNa sampUrNa catuH * SaSTi kAmino kalAkovidA punaH kIdRzA vidyutmodAminIprabhA vizeSeNa dyotate iti vidyut sA cAsau saudAmino ca vidyutsaudAminI tahatprabhA yasyAH sA vidya saudAminI prabhAsphu ravidyutkAntiH 7 [ahAhajaNotose vAsudeva' mahaDiya rahAgacchau kumArI jAme kavandalAmaham 8] atha kRSNana nemi __ msaadrii| tasmarAyamaI karaNaM majjaMjAyaDU kesabo 6 // ahasArAya varakannA susIlA caarupehinnii| savvalakkhaNa saMpannA dijjasoyA maNippabhA 7 // ahAhajaNa yI tIsa bAsudevaM mahiDDiyaM / dUhA gacchau kumArI jAsakama dalA PREHEREMEMENORRXXXXXXXXXXXXX 18 rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA cA ma.u.41 mA bhAga sUtra bhASA tasya rAjemataunAnA kanyA tenemi nAthane rAjimatI kanyA: bhAryAnimitta yAcate kezavaH kRSNanamau kumAranI bhAryA kariyAnakA je mAMge 6 atha sA rAja varakanayA rAjImatauhave rAjAnauveTI rAjamatiH susaulA zobhanAcArAM cAruprekSayA manoharalocanA bhalI pAcAra bhalA netrache sarvalakSaNaiH saMpUrNa 8 savala varSasahitake daupyamAna saudAminI vidyA lAbhAH kAMtiryasthA sA dedIpyamAna je vIjalo te saroSokAMtike jahanI 7 atha pAi janakaH pitA tasyA rAjematyAH ugrasena nAmAH rAjamatino pitA ugrasena kaDeke vAsudevaM mara ki bAmadevapratiH sA gacchati pariSTa nemikamAra nemikumAramhAre Page #663 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a022 448 sUtra bhASA ***** kumArArthaM kanAyA yAcanAnantaraM tasyA rAjamatyAH janako maharDika' vAsudeva kRSNa' Aha he vAsudevakumAro'riSTa nemirihAsamaha he Agacchatu jAiti yena kAraNena se iti tasmai ariSTanemikumArAyatAM rAjamatoM kanayAM ahaM dadAmi AsanakoSTuka naimittikAdiSTalagne vivAhavidhinA upaTokayAmi 8 [savbosahauhi' nhavi kayako zramaGgalo divvajuyala' parihi zrAbharaNehi vibhUsiyo ] athAriSTa nemikumAraH koSTikArpita lagna sarvAbhirauSa dhobhirjayA vijayA zalyavizalyA RvidyAdibhiH svapitaH punaH kRta kautuka maGgalaH punaH kIdRzaH pariSTatadivyayugalaH parihita divyaM vivAha prastA vAt devadUSya yugala' yena sa parihita divyayugalaH prAkRtatvAt bhavadaviparyayaH punaH kIdRza: AbharaNaiH kuNDala mukaTahArAdibhirvibhUSitolaGgataH 8 [mattaJca gandhahatthiJca vAsudevassa jeTThaga' ArUDhosohaI ahiyaM sire cUDAmaNI jahA 10] ca punarariSTa nemikumArI vAsudevasya jyeSTaka' manta' gandhahastina' mahaM 8 // svve|shauhiNghvio kayakAjaya maMgalA / divvajuyala parihio AbharaNehiM vibhUsio 1 // mattaMca gaMdha hatthiMca vAsudevasma jeTThagarauM / AruDho sohaI ahiyaMsire cUDAmaNIjahA 10 // aha usieNa chatteNa cAmarAhi yaso dhareAve yathA se tasyAha kanAM dadAmi jima tehane kanAdyaM 8 evamukte sati sarvauSadhIbhiH bhagavAn khApitaH bhagavaMtane sarvoSadhIra' snAna karAvI' kRtakautuka maMgalaH maMgalokanA kAraNakoghAMce divyamuttama vastra yugala parihita divya bhalA vastra paharAvyA AbharaNairvibhUSitaH AbharaNe karau vibhUSita alaMkastroche 8 manta`ca gaMdhahastina' mAto gaMdhahastIH vAsudevasya jyeSTa' utkRSTa' vAsadevano vaDopaTTahastoH zrArUDha adhika N zobhatete hAtho upari caDhyo adhikagobhabAlAgAH mastake caDAmaNirya yathA zobhate mastakaneviSe jima mukuTazobhe timazobhe 10 atha ucchritena vatreNa mAthe kavadhasthoke cAmaraiva ***************************** va dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga rAya Page #664 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA a022 EXXRROREXXHEREKOREXEXXXMEXKREKKEXXXX AruDhodhika yobhate kaba sirasi mastake cUDAmaNiriva yathA masta ke mukuTa zobhate tathA nemiH sarveSAM yAdavAnAM madhye cUDAmaNi sadRzI virAjate 10 [aha asmieNa chatte va cAmarAhiya sohio dasAracakkaNa yaso sabbo parivArizrI 11] [cAuriGgiNaue seNae raiyAe jahakkama tuDiyANa sabinA eNa divyeNa gavaNaM phusA 12] [eyArisaue iDIe juIe uttimAiya niyagAo bhavaNI NijjAtro virihapugavo 13] timabhiH kulaka pradhAnantaraM vRSNipugavI nemikumArI nijakAt bhavanAt svakIya rahAt etAdRzyA samopataravarti nyARdyA punaruttamayA pradhAnayAdyutyAdIptApANi gRhaNAya nirgataH ugrasena yaha pratisvamandirAt nimRtaH ityarthaH kIdRzyA RdyA tAM RhipaddhatimAha sa nAmakumAra ucchitena ucca vartana choNa meghADambara chatreNa ca punazcAmarAbhyAM ubhayapArkhayo jyamAnaH zobhitaH punaH sa nemikumAro dazAha cakreNa yAdava samUhana sarvataH parivRta: 11 punaH kIdRzaH catu raGgiNyAsenayA parivataH punaH kIdRza stuTitAnA tUryANAM bheri mRdaGga paTaha karanAlatAlAdInAM divya na devayogya na sat ninAdena samyakzabdena sahitaH kIdRzana tUryANAM ninAdena gaganaspRzA gaganaM spRzyantIti gaganasmRk tena AkAzavyApitA 12 [aha sotasthanijjante dimapANa bhayaddae bADehi picarahiM hio| dasAracakkeNa yasAsavva o parivAriI 11 / cauraMgiNIe seNAe raDyAe jahakkama / turiyANa sanninAeNaM rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga zobhitaH vepAse cAmara vIjAicha dasAracakraNa samudravijayAdi tRpasamUhana samudravijaya pramukha rAjA sahita sarvato parivArata: veSTita: cArapAse bIMvyoke 11 caturaMginavAsenayA caturaMgauNI senA sAthai ke racitayA yathAkrama hAthI ghoDA ratha pAyaka yathA anukrame racyALe tUryANAM vAjivANAM ninAda vAjibanA zabada tiNe karIsahita pradhAnana gaganaparthata pradhAnazabda chaleke jAI AkAzalAgache 12 etAdRzyAM RgA so Rti' karau Page #665 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a022 444 sUtra bhASA **** niruha sudukkhira 13 ] [ jauviyantantu sa patte maMsaTTA bhaktiyavvara pAsittAse mahApatre sArahiM iNamavvavI 14] yugma atha anantaraM sa nemi mAra sArathiM idaM anot ki N kRtvA statra vivAha maNDapAsaneniryan adhigacchan bhayadrutAn bhayavyAkulAn prANAn jIvAn sthalacarAn mRgazazakazUkaratittara lAvakAdon mAsArtha' bhakSitatryAn pAsittAiti vicArya dRSTvA kathaMbhUtAn prANAn vATakairbhintibhiH kaNTakavATikAbhirvAniruddhAn atizayena yantritAn punaH paJjarairloha vaMzazalAkAdivinirmitaiH pakSiniyantraNa sthAnaiH saviruddAn ataevasu duHkhitAn punaH kIdRzAn jIvitAM taM saMprAptAn te prANina divveNaM gagaNaMphuse 12 // evArisIe iDIe juttIe uttimAiya / niyagAo bhavaNAo nijjAo vahiSu gavI 13 // ahasAtatya nijjato dislapANe bhayahue / vADehiM paMjarehiMca saMnirudda mudukvie 14 // jauviyaM taMtusaMpatta sahA bhavivvae / pAtittAse mahApase sArahi dUNamavvadI 15 // kaTThAmepANAeesavve muhesiyo / vADehi paMja uttamayA kAMti AbharaNanote sahitaH nijakAt bhavanAt ApaNA gharathako nirgato dRSNiSu' gavaH pradhAno nemiH neminAtha bAhirinoso yAdavane pUjyanIka jAdavakula 12 aMtha sa svAmI tava nirgacchan atha svAmI jAike neminAthacAlyA dRSTvAH prANAn jIvAn bhayabhItAn Age jAtA jIvadoThA ekaThA bAMdhyA ke bhayambhrAMtake vATakeSu paMjareSu cavADAneviSe paMjarAne viSe saMniruddhAn vadAn duHkhitAn rudhyAMbAMdhyA duHkhI 14 ca punaH jIvi maMprAptAn jIva aMta prApta huAke ApaNAjIva aMtyamAMtahasye imaka heke pasuH mAMsArthaM vinAthabhacitavyAn mAMsane arthe mArokhA se dRSvAsaH mahAprAjJa: nemanAtha svAmoeprakAra dekhone sArathi pratiiti abravIt sArathauprate imakahe 15 kasyArtha ime prANinaH kehane artheejIvaDAH ete jovAH sukheciNa: ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pra0saM0 u0 41 mA bhAga Page #666 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA zra022 667 bhASA sUtra XXXXXXXXXXXX evaM jAnaMti asmAka' maraNa' AgataM kuto'smAkaM jIvita iti maraNadazAMsaM prAptAn kIdRzo nemi kumAro mahAprAjJo mahAbuddhi sahita arthAt jJAnadeva vistorNabuddhirityarthaH 15 [kama aTThAi mepANA ete savvesa hesiNo vADe hiM paJcara hiM ca sannirudAya asthi hi 16] sArathiM ki atravodi tyAha he sArathe ime pratyakSaM dRzyamANAH sarve prANA: vATakaizca punaH paJca raisanniruDA H atyanta niyaMtritAH kasyArthaM kasyahetoH anya hi iti tiSTati kohAime prANAH sukhArthinaH sarve saMsAriyo jovAH sukhArthinaH santi kimarthaM duHkhinaH kriyante bhagavAn jAnan api jIvadayA prakaTIkaraNArtha sArathiM papraccheti bhAvaH 16 [ ahasAra hotazrobhaNaDa eebhaddAupANiNo tujma' vivAha kajjami bhoyAveDa' bahu jaNa 17 ] athanemi kumAravAkya zravaNAnantara N tataH sArathirbhaNati he svAmin etebhadrAH prANinaH yuSmAkaM vivAha kArye bahujanAn yAdabalokAn bhojayituM ekatramaulitAH santi 17 [sojaNatasvayaNa' bahupANi viNAsaNaM cinte ise mahApatre sANakosejie hiU 18] se iti sanemi kumArastasya sArathervacanaM zrutvAcintayati 'rehica sanniruddAya atthihi 16 // aha sArahItaca bhaNaieebhaddAo prANiNo / tujma vivAhakajjami bhoyAveDa' bahujaNaM 17 // soUNa tama sovayaNaM bahupANi viNAsaNaM / ciMteise mahApanne sANukko se jie hio 18 // jadU sukhAbhilAkhiNa: esarva gova sukhanAvAMkaNahArake vATakeSu piMjareSu cavADAneviSe piMjarAneviSe saMniruddhA stiSTaMti ekimarokIrAkhyAce 26 atha sArathau tato bhaSita have sArayo pUyAMnU uttaradiiche he bhadra ete prANauna: he bhadra etalAjauvaH tava vivAhakArye tumhArA vivAhane arthe bhojayatu bahujana' ejIva mArone vAlokane jomADasya 17 sa neminAthaH tasya vacana' lA te nemanAtha sArathonu vacana sAMbhalaune bahuprANi vinAzana ghaNA jIvanA ************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0Da0 41 mA bhAga Page #667 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u Toka a0224 kIdRzaH saH mahAprAjJaH mahAbuddhimAn punaH kodRyaH sajovehitaH jIvaviSayehitapsuH punaH kIdRzaH sAnukrozaH saha anukrozena vartate iti sAnukrozaH sadayaH athavA jovehi nizcayena sAnukroza: sakaruNa : tu zabdaH padapUraNa kIdRzaM sAradharvacanaM bahu prANi vinAzanaM bahu jIvAnAM vighAtakAraka 18 [jaimajmakAraNAe pahammanti subaha jiyAnameeyaM tu nismeyaM parilIe bhavismAI 18] tadAnemi kumAraH kiMciMtayatItyAha yadi mama vivAhAdikAraNana etesu bahavaH pracAH jIvAH hanizcante mArayiSyanti tadA etat hiMsAkhya karmaparaloke para bhaveniH zreya saGkalyANakAri na bhaviSyanta paralokabhIrutvasya atyanta abhyastatayA evaM abhidhAnaM anyathA bhagavatavaramadehatvAt atizayajJatvAcca kuta evaM vidhAcintA iti bhAvaH 18 [so kuNDalANajuyalaM suttagaJca mahAyaso pAbharaNANiya sabvANi sArahi smapaNAmae 20] sanemi kumArI mahAyazAH neminAthasyAbhiprAyAn sarveSu jauveSa bandhanebhyomukta Su satsu majha kAraNAee hammittimu bahujIyAname e yaMtu nimmesaM paraloge bhavispaDU 16 / sokuDalANa juyalaM suttayaMca mhaaysii| AmaraNANiya sabvANi sArahimapaNAmae 20 // maNa pariNAmaya kaedevAya jahIyaM smodduumaa| savi bhASA iviNAzanuciMtayati sa mahApAnaH nemakumAra mAhApaMDita ciMtavavAlAgA svakalaruNau jauteMdriyaH jIveSu hitaH karuNAsahita sarvajIvanahitaciMta18 yadi mama kAraNAt etalAjovamhArekAje haniSyatesa bahujIvamArasye e ghaNAjIva naca mama etat nithai yasa kalyANa emujhane vivAha kalyANakArI nahIM paraloke hitAyana bhaviSyati paralIkane viSa hitakArI nahIhoI 18 sa nemiH kuDalAnAM yugalaMte nemakumAra kAnanA kuDalayugula kaTi sUtraca mahAyazA kaDanokaNadorI pAbharaNAni sarvANi samastAni sarva AbharaNaH sArathe praNAmayet dadAti UtArIne sArathIne dii 20 dauJcArtha manI pari rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u0 41 mA bhAga, Page #668 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa022 ENur sarvANi AbharaNAni sArathe praNAmayati dadAti kAni tAnyAbharaNAni kuNDalAnAM yugalaM puna: sUtraka kaTaudavaraka cakArAt pAbharaNa zabda na hArAdauni sAMgopAGga bhUSaNAnisAratherdadau 20 [maNa pariNAmayakae devAyajaho iyaM samoibrA saviDoesaparisAniksamaNa tasmakAuje 21] tasmin nemi kumAramanaH pariNAmacittAbhi prAyedIkSA pratikRtasati lokAntika deva vacanAt sAmbatsarikadAne datte sati devAcaturvidhA yathocitaM yathA yogya' sarva ryAsamatorNAH tavAgatAH kiM kartuM tasya bhagavatonemi kumArasyani:kramaNa mahotsavaM dIkSAmahimAnaM kartuM je zabdaH pada pUraNa kaudRzAH devAH sa pariSadaH 8 sahatisRbhiH pariSadbhirvartante iti sa pariSadaH pariSatmahitAityarthaH 21 [devamanusmaparibuDI siviyArayaNantI samArUDho nikvamiya bAragAo revayaM miThio bhayavaM 22] tato'naMtaranemi kumArI bhagavAn jJAnavAn dIkSAvasarabho devaimanuSyaiH parivRto devamanuSya parivRta: sibikAratnaM uttarakurunAmaka samArUDhaH hArikA purautoni kramya ni:mRtyarevate revatAcalesthitaH 22 [ujjANe saMpatto uindro uttamAusoyAo sAhassaue paribuDo aha nikkha maio DIe saparisA nikkhamaNaM tasma kAuMje 21 // deva maNusma parikhuDo siyArayaNaMtatro samArUDhI / nikkhamiya vAragAo revaya yammiThio bhayavaM 22 / ujjANaM saMpatto unI uttmaaosiiyaao| sAhasIya parivuDo abhinikkhamau NAmaH kRta: dikSAlevAbhaNI manakau5 devAH yathocita: samaye samavatIrNA AgatAH devatA samayajANauAvyA sarvAsapariSada Rddhi sahita parivAra sahita: cAritrotsava katuM je pAdapUraNa dIkSAno mahocchava karavAbhaNau AvyAche 21 deva manuSyaH parivrata veSTita: devamanuSyane parivAra paravakhAthakA zivakAratnamiti uttamazivikAM tataH samArUDhaH bhalI zivakA upari baiThAthakA nirgatya hArikApurItaH hArikAnagarauthInoMtharaune revatake parvatesthitI bhagavAn gauranAra parvatane viSe caDhyA bhagavaMta 22 udyAne saMprAptaH san udyAnane viSe pahuMtAMthakA avatauma: uttamAyAH zivikAyAH uttamaje zivikA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #669 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TauvA a.22 citAhiM 23] tatra revatAcale udyAne sahasrAmanAsivane saMprAptaH punaruttamAyA: pradhAnAyAH zibikAyA uttIrNaH sahasraNa parivRta: pradhAna puruSa sahasreNa saMyutaH san atha citrAyAM citrAnakSatre ni:kAmati dIkSA grahAti paJca mahAvratoccAraNa karoti 23 [aha sosugandhandhie turiyaM mauya kucie saya meSa la va kese paJca nahiM samAhie 2 4] atha paJcamahAvratoccAraNAnaMtaraM saneminAthaH svayaM eva AtmanA evatvaritaM kezAn paJca muTyA kRtvAluJcate kodRzaH san samAhitaH jJAnadarzana cAritra rUpasamAdhi yuktaH san kIdRzAn kezAn sugandhagandhikAn svabhAvataH surabhigandhAn punaH kIdRzAn mRduka kuJcitAn padava pate kuJcitAca maduka kuJcitAstAn sakumAlAn kuTilAn 24 [vAsudevoyaNa bhaNai luttake sani indiya' isthiyamaNIrahe turiyaM cittAhiM 23 // ahase suga'dhaga'dhie turiyaM mauya kucie| sayameva lucaI kaise paMcamuTThihiM samAhio 24 // vAsu devoyaNa maNadU luttakasaMjidiyaM itthiya maNoraheturiyaM / pAvasUtaM damismarA 25 // nANeNaM daMsaNeNaMca caritte rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM0.41mA bhAga bhASA te iyo nIMcA UtamyA pasaharaNaHparivatanemiH hajAra rAjavIsaMghAtapradhAnaMtaracAritra prapadyate citrAnakSatre cAritralaudhIhajArajaNasAdhe 23 athA 8 naMtara sa bhagavAn kezAna lucati kodRzAn kezAn sugaMdhigaMdhAn mAthAnAbAlanolocakaudhU' zonaM mRdu sukumAlAn vakrAn utAvalA sukumAla vakra poTalIyA vAlakaisaH svayamevalucati kezAn ApaNa hA laucakara paMcamuSTibhiH samAhitaH paMcamuSTauM karI samAdhaumAhi24 vAsudevaH samudravijayaH nemi prati bhaNati vAsudeva samudra vijaya nemanAthane kAhe ke luciti kaiza jiteMdriya locakIdhI jiteMdrIyache mitamanIratha muktirupaM bhI tuma jikI manoratha kodhI, muktinotAvalI prApta hidAmasarapAmi hai damIsara jilaMdriyaH25 tvajJAnina darbhaninaca tva' jJAna karaudarzana karI cAriNa cAritra Page #670 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 pAvetaM damosarA 25] tadA vAsudeva: kRSNavakArAt samudravijayAdi nRpagaNopitaM neminAthaM jitendriyaM punalupakeza kataloca iti vacanaM bhaNati 8 TIkA a022 * iyAgotrI dayAya vadati bho inovara iminA jitendriyANAM IkharodamokharastatsaMbodhana he damaukharayato kharaIpsitaM vAJchita manoratha tvarita prApnu hi15 nANe daMsINa' caritte tahevaya khantI emuttora va?mANo bhavAhiya 26] punarAzorvacana mAha puna:svAmin tvajJAnena darthanena tathaiva cAritraNa ca puna: kSAM yAjJamayA ca pAlama tAni rlobhAve na vaI mAno bhava 26 [evaM te rAmakesavA dasArAya bahajaNA arinemi vandittA aigayA bAragAuri 27] 28 evaM asunA prakAreNa rAmake yavo ca panardazApi dazArhA ca punarbahavo anye janAzcatvArovarNAH ariSTanemisvAminaM vandi vAstuvA natvAca hArikA purauM 2 atigatAH praviSTAH 27 [soUNa rAyakavA paJcajja sAjiNasmau nauhAsAyanirANandA sogaNaya samutthayA 28] sArAjavarakanyA ugrasena nRpaputrI tahevaya / khetIe muttIe vaTThamANI bhavAhiya 26 / evaMte rAmakesavA dasArAya bhuujnnaa| ariTTanemi vaMdittA aDU gayA vAragApuri 27 // soUNa rAyakamA paJcajjaMsA jinnsyo| nihAsAya nirANaMdA sogeNau samutyayA 28 // karo tavaiva tapasAtimatapakarau kSamayA kSamAkarauje nirlobhaH nirlobhatApaNa vaImAnobhavaitaravAnika netU vaImAnahohivadhi: 26 evaMtau uktavaMtI 8 rAmasavI balabhadra kaNo dazAhadiza dazAI bahujanAH vojA ghaNAlokaH ariTha nemi vaMdautvA neminAthane imakahe vAMdIne ati gatA dvArikApurI dvArikAnagaro pAchAyA 27 zrutvA rAjavarakanyA rAjimato rAjemato kanavAI sAMbhalyI pravA nemajanasya neminAthe dIkSyAlaudhau nirhAsoM Ana darahitA harSabhAgo icchAmananaurahi AnaMdarahitahUI zokena punaH samarchitAH zaMkAkarI mUrchApAvau 28 rAjamatI cittaeva ciMtayati rAja SERRRRRRRRRRRRRRRA***848* rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saMla041 mA bhAga Page #671 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rAjamatozokena samutthAya samavastRtA avaSTabdhAvyAptA bhUt ityarthaH kiM kRtvA jinasya neminAthasya pravrajyAM dIkSAM zrutvA kathaMbhUtAsA nauhAsAnirgato u0 TaukA * hAsyAH sAnirhAsA hAsyarahitA puna: kodRthAsAnirAnandA AnandarahitA 28 (rAImaI vicinteI dhiratyu mama jIviyaM jAhateSa paricattA seyaM a.22 paba iu mama 28) sArAjaumatau manasi vicintayati mama jIvitaM dhigastu yA ahaM tena neminAdhina parityaktA ato mama prabajitudIkSAM gRhautu 672 zreyaH na tu rahesthAtu zreya itibhAvaH 28 (ahasA bhamarasannibhe kucaphaNaga pasAhie sayameva lucaIkaise dhimaMtA vavasmiyA 30) atha anantaraM sArA jaumataukhayameva kezAn luJcati kathambhU tA sAtimatodhairyayuktA punaH kathambhUtAdhyavasitAnizcalA dharma kartu sthirA kaudRzAn kezAn kuJcaphaNagapasAhie kUrcaphanaka prasAdhitAn kUrcIgUDha kezonmoSako vaMzazilAkAracitaH kezasaMskAra karaNopakaraNavizeSaH phanako gajadantakASThamayaH kaMkataka: kUrcazca phanakaca kUrcaphanako tAbhyAM prasAdhitAM saMskRtAH kUrcaphanakaprasAdhitAstAn punaH kIdRzAna bhramarasaMnibhAn bhra'gavatzyAmAn 30 ( vAsudevoyaNaM bhaNai lutsakasaji rAyamaI viciMteI dhiratyu mamajIviyaM / jAhateNaM paricattA seyaMpabvaDUumama 26 // ahasA bhamarasannibhekuca phaNaga psaahie| sayameva lucaIkaise dhimaMtA vavasmiyA 30 // vAsudevoyaNaM bhaNadU luttakasaMji iMdiyaM / saMsAra sAgara rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0.41 mA bhAga bhASA mati cittamAhi ima ciMtave dhik mama jauvi ta dhikkAra paDumhAro jauvatavyane yA ahaM nemanAthena parityaktAM tiNe naiminAthe mujhanechAMDI zreyaH prava jitu mama veya huo dIkSAne 28 rAjamatI keyAn bhramarasadRzAn kaNAn kucevizamaya tana prasAdhitAn upaDitAn svayameva tucati kamAn ApharatI % mAthe locakara dhRtimatau vyavasthitAH dhRtivaMtaudyamavaMtahaDU 3. vAsudeva: idaM bhaNita: vAsadeva imakaha luptakeA jiteMdriyA kezalocyAche drauvasi Page #672 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA 4 indiya saMsArasAgaraMdhAratarakane lahulahu 31) ca punastadA vAsudevaH zokaNastAM rAjImatokanyA bhaNati AzIrvAdaM paThati hai kance he rAjImati 8 ghoraM raudra saMsArasamudra' laghu 2 tvarita 2 tarasaMsArasamudrasya pAraMkuru laghu ladhu iti saMbhrama Adara dirvacanaM kauzI rAjImatI luptakezAM katalIcA punaH kohayoM jitendriyaM sAdhvo ityarthaH 31 (sApavva iyAsanto pavAvasotahiMbaI sayaNaM pariyaNaMceva solavanA bahupnuyA 32 ) sA rAjImatI prabrajitA satI rahotadIkSAsato tatra dvArikAyAM vahan svajanAn vajJAtIya strojanAn ca punaH parijanAn anyAn svaujanAn prAbrAjayat khasArthe aparAn apidArAna prabrAjayAmAsetyarthaH kodRzo sA molavato punaH kIdRzau bahu zrutA pracurakata jJAnAbhyAsA 32 (giri reva iyaM jantau vAmeNollAzrI antarAvAsante andhayA rambhi antolayaNasmasAThiyA 33)sArAjImatI ekadAsvAmivandanArtha revatika girigiranAraparvata yAntI layanasya giri guhArahasya antarmadhye sthitA ghoraMtarakaNa lhu2|31 / sApabvayAsaMtI pavvAvasI tahiMbahu / sayaNaM pariyaNAMce va sIlavaMtA bahumA 32 // girirevayayaMjatI vAseNollAo aNtraa| vAsaMte aMdhakAraMmi aMto layaNasma sAThiyA 33 // cauvarAI visAratau jahA rAya banapatasiMha vAghAdura kA yA saM.u.41 mA bhAga bhASA kodhAce saMsArasAgaraM ghora saMsArasamudra ghorarudra prati saMsArasamudraprati tarahe kanA ulaMghaya zIghra 2 hai kanayA utari ulaMdhi utAvalI 31 eSA rAjomato pravrajatAsato rAjamatI dIkhyAletIthako adIcyat hArakAI bahujana' ghaNAjaNAne daukhyAdevane khajana' parijana va vajane paraujanane yaula vaMta bahuzrutA rAjemato kisoche solavaMta ke bahuzrutache 32 parvataravatakA calaMyAtI anAdA prastAviM giranAri jAicha aMtarA vastrArdA aIpadhe jAtA vice vastra bhonA varSati madhe adhakAra mehavarasati aMdhArohaboke guhAmadhye sA sthitA rAjamatI guhAmAhi jAi ubhaurahIM 33 vastrANI vistAramaMtI Page #673 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA ksati varSati varSati medhe andhakArasati meghAndhakAraNa Taga pracAraniruddha sati kaudRzau sA antarA aImArge vAseNeti varSAbhikallA ArdrAklina sarva cauvarA 33 (cauvarAI visArintau jahAjAitti pAsiyA rahanemaubhaggacitto pacchAdihoyatauivi 34) rathanemirbhagna cittIbhUt saMyamAt cAlatamanAH abhUt kiM kRtvA covarANi sAmA'Ni saraurAduttAryavistArayantau yathA jAtA ityevaM rUpAM nirvastrAM tAM rAjImatIM dRSTvA tayA rAjaumatyA api saradhanemiya lacittaH pazcAtdRSTaH pUrva andhakArasati na dRSTaH anyathA yadi pUrva dRSTo bhaviSyat tadA ekAkinI tatra na prAvikSya t iti bhAvaH 34 [bhauyAyasA sahiM dacha, egante saJjayaM tayaM bAhAhiM kAu saGgopha cevamANaunisauyai 35] sArAjImatau tadA ekAnta guphAyo rathanemi saMyata sAdhu dRSTvA bhautAkadAci dayaM mama zolabhaGga kuryAditi vicArya zaulabhaGgabhayAt vepamAnAkampamAnA satInidhIdati tadAzleSa parihArArtha bhUmau upavizati kiM kRtvA bAhubhyAM jAyatti pAsiyA / rahanemaubhaggacittopacchAdiTThIyatI dUvi 34 / bhauyAya sAtahiMdaTTa egatesaM jayaMtayaM / bAhAhiM kAu saMgophaMce vamANI nisoyaDU 35 // ahasovirAyaputto smuddvijyNgo| bhau yaMpaveDUyaM daTTa, imavakka mudAhare 36 / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM 2041 mA bhAga bhASA * vastrabhInAMskavavAghAlyAce yathA jAtA anAcchAditopAMgA dRSTvA yathA jAtA ughADIdauTho ratha namorbhagnacittIbhUt dekhone rathanemi bhagnacitta hI pazcAdRSTastayA rAjamatyApi pachetiNa rAjamatauI paNiratha neminedauTho 34 bhItA sA rAjamatI tatra guphAyAM dRSTvA rAjamatI viGka guphAmAMhi ekAMta jana rahita racanemIM ekAMta guphAmAMhi rahanemaudauTho bAhusyAM sA gopana kRtvA vAhana aMgaDhAMkIne saulasyAM tehane bhayakarIne vepamAnA kaMpamAnA niSaudatI vohato dhUjatIvame 35 atha sarathanemiH rAjaputraH rakhanemi rAjAnoveTo samudravijayAMgajaH samudravijayano aMgajaH bhItA kaMpamAnAM dRSTvA Page #674 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hAbhyAM bhujAbhyAM saGgepha' parasparabAhu saGga mphana sta nIparimarkaTabandha kRtvA 35 [ahasovirAya putto samuddavijayaM gatrI bhauyaM paveiyaM dahuima vakka mudAhare 36] athAnantaraM sopi rAjaputro samudravijayAGgajo rathanemirmItAM pravepitAM kampamAnAM rAjaumatI sAdhvauM dRSTA idaM vAkya mudAharet 36 (rahanemo ahaM bhadde surUvecArubhAsaNi mama bhayA hi sutaNU na tepolAbhavisma i 37) kiM vAkya uvAcetyAha he bhadra hai kalyANi ahaM rathanemirasmi mA e TokA anya kamapi mAjAnauhi he surUpa sundarAkAra cArubhASiNi he madhuravacane he sutanuzobhana zarIra komalagAtritvaM mAM bhajaskhabharTatvena aGgIkurute tava pra0228 pIDAdukkhaM na bhaviSyati mayA saha viSaya sukha muMva 37 (ehitA bhazcimI bhoe mANusmasa sudulahaM bhuttabhoeto pacchA jiNamamA carismAmo 38) 675R 6 he rAjaumati ehi mama samIpe Agaccha tAvat AvAM viSayaM bhovahi hai priye khu iti nizcayena mAnuSyaM manuSya janmadurlabhaM vartate tato'naMtaraM bhAvAM rahanemI ahaMbhaI suruve cArumAsiNI / mama mayAhi sutaNanatepIlA bhavismaDU 37 / ehitA bhujimobhIe mANusaMkhu mudullhN| bhuttabhogI topacchA jiNamaggacarismAmo 38 // daGNa rahanemita bhaggajoya parAiyaM / rAimaI asamaMtA rAjamataune dhUjatI kAMpatI dekhone ida vAkyaM uktavAn isya vacana kahavAlAgu 26 rathanemiH ahaM bhadraM tvAM mAMjAnAhi he bhadraha rathanemichu hai sarUpa he cArubhASiNo he sarupe he moThAvIlohamama bhajakha' suSTa tanu mujhane bhaji mevimhAra paNi zarIrabhalUche mujhathako bhayamatamAna na tava pauDA 8 bhaviSyati tujhanekAI pIDA nahIM hoI 37 Agaccha pUrva AvAM bhujAvaha bhogAn AvitU pahelA ApaNabhoga bhogavaune mAnutha nizcayena dulla bhaM vartate * nizcayasya manuSyano bhavadoholoche bhuktabhogya punaH pazcAt bhogabhogavaunepache vAdi kejanamArga cariSyAmiH vRddhAvasthAI jinamArga Adarasyu 38 dRSTvA ca ratha rAya dhana patasiMha bAhAdura kA pA0saM07041 mA bhAga bhASA Page #675 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA8 .22 bhuktabhogIbhUtvApavAjinamArga' jinokta dharma cAritra dhamma mokSamArga cariSyAva: pUrva hi yadA bhoga sukha bhujyate tatodIkSA gRhyate tadA bhukta bhogatva na puna bhogasukheSu manInasyAt tasmAt pUrva adhunAyatheccha bhogasukha bhoktavya iti bhAvaH 38 (daTUNa rahanemi taM bhanma jIya parAiyaM rAi maI asambhantA appANaM sambaretahiM 38) tadA rAjaumatI asaMbhrAMtAsataunirbhayAsatI tayA jJAtaM ahaM balAtkAraNApi zIlaM bhaMcyAmi iti nithitva asahAsatI AtmAnaM zarIraM vastraiH saMvRNoti AcchAdayati guphAmadhya evasthitAsatau iti zeSaH kiM kRtvArathanemi' bhagnayoga dRSTA bhagno naSTo yogaH saMyamItmAho yasya sa bhagnayogastaM strI parISahaNa parAbhUta rathanemi jJAtvA 38 (aha sArAyavarakavA suTTiyAniyamavae jAI kulaJca saulaJca rakkhamANou tayaMvae 40) athAnaMtara 8 bhagnayogasya racanemerdarzanAdanantara sArAjavarakanyA rAjaumatI sAdhvI tadA vadati kauzausAniyamabate susthitAniyame zauca santoSasvAdhyAyatapo lakSaNesthirA tathA vrate paJcamahA vratalakSaNesthirA punaH sA kiM kurbANAjAti kule pratisaMrakSamANA ca puna: zIlaM prati saMrakSamANA tatra mAturva zojAti * piturvaza: kulamucyate tayorubhayorapi nairmalya vidadhatI ityarthaH 4 0 (jaisi rUveNavesamaNo lalieNaM nalakUvaro tahAvirtana icchAmi jaisi sakvaM pura apyANaM saMbara tahiM 26 / ahasArAya varakannA suThThiyA niymbe| jAIkulaMca saulaMca rakkhamANI tayaMvae 40 // nemi rAjemato rathanemine bhagnayoga: saMyame utsAharahita strIpariSahejita saMyamanavikhe utsAharahita rAjamatI asaMdhAMtA rAjamatI asaMbhrAtAthako AtmAnaMcauvaraiH AcchAdayati ApaNu sarvazarIra lUgaDAsuDhAkaune 38 atha sa rAjaumatI pradhAna rAjakanyAhive rAjamatI pradhAna kanyAH musthitA sati niyame te ApaNAbratane vikhe dRDhache jAtikulaM ca zIlaM ca jAti kula zaula rakSamANAta jalpatirAkhautIthako tehane kahache 40 yadyasi tvaM rUpeNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM070 41 mA bhAga bhASA Page #676 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TaukA ndarI 41) bhorathanamayaditva rUpeNa vai zramaNI dhanadIsi yadi punaleMlitena manoharalAvaNya vilAsena nalakUbaradevadhiposi punayAda ha rathanamatva sAkSAt pratyakSa purandarosi indrAvatArosi tathApi ahaM tvAM na icchAmi bhogArtha nAbhi laSAmi 41 (pakavaMdejaliyaM joI dhUmakeudurAsayaM neicchanti vantayambhottaM kulejAyA agandharI 42) he rathaneme agandhane kulejAtA utpanA arthAt agandhana kulotpavAH sarpAvAnta viSa bhokta' punaH pacAi hotuna icchanti na vAJchati jvalat dhUmaketoragne bhyojyotirjAlA praskandet iti praskanda yuH prAkRtitvAt bahuvacane ekavacanaM agandhanajAtIyAH sAgni jvAlAM pravizeyuH natu uhauNa viSa pazcAhaNahanti kaudRzaM dhUmaketo?tiH durAsada duHsahaM ityarthaH 42 (dhiratyatejasokAmaujotaMjIviyakAraNA vantaM icchasi Aveu seyantamaraNaM bhave 43) hai ayazaH kAmin he akotti bAcchakaH athavA he ayaza: he akauta he kAmin tvAMdhiga astutavajIvi jasiruvaNa vesamaNo lalieNa nlkubrii| tahAvi tenacchAmi jaisisakkhaM puraMdaro 41 // paMkhaMde jaliyaMjodUM dhUmakeuM durAsayaM / necchaMtivaMtayaMbhuttaM kulejAyA aga'dhaNe 42 / dhiratyute jasokAmaujItaMjIviya kaarnnaa| vataM dhanadosi yadyapi tu rUpe karo dhanadasarikhIche lalatena vilAsena nala kUvero devavizeSosijo tu vilAse karau nala kUvera sarikhIche tathApi tvAM na vAMchAmitopiNahu tujhane vAMchunahI yadi tva' sAkSAt puraMdara: jo tu sAkSAt iMdrato piNa tujhane na vAMchu 41 prasvadati jvalata yoti agni valatI AgamAMhipa ise dhUmraketu durAsadaM dhUADociGgache dusmahache ehavo agnisahe para vAnta bhIta na icchati paNivamyu phiraulevAnahoDe agaMdhana kule samutpanA sarpA agaMdhana kule upanAsarpa 42 dhigasta puruSatva tavahe ayazaH kAmidhikkArasAharA puruSAkArane yadi tvaM jIvita kAraNAt jo tu jIvita rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM01.41mA bhA bhASA Page #677 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tavyaM dhiga ityarthaH yastvaM asaMyamajIvitavya kAraNAt vA taM vadanAvisRtamAhAraM punarApAtu bhokta icchasi daukSAM gRhItvA bhogAntyaktvA punarbhomAn u* TokA bhokta icchasi ata: kAraNAt te tava asmAt asaMyama jIvitavyAt paNDitamaraNena maraNa zreyaH kalyANakAraNa' bhavat na punasta vabhIgAbhilASaH zreya a022 * skaraiti bhAvaH 43 [ahaM ca bhogarAyasma taM ca siandharAvaNhiNo mAkule gandhaNA homo saJjamenihupIcara 4 4] rAjaumatI vadati hai rathaneme ahaM bhogarAjasya ugrasena bhUpastha putrI asmi ca punasva andhaka vRSNaH samudravijayasya putrosi tasmAt AvAM gandhanau gandhana kuttotpabau sarpomAbhUva na 4 bhavAva yato hi gandhana kulotpannaH sarpovAM taM viSaM pazcAha, hAti tait AvAbhyAM bAM tAH bhogAH punarnavAJchanIyAH yato hi sarpAH dvividhAH agandhana kulodbhavAH gandhanakulodbhavAzca yadAhi kasya citpu ruSasya solagati tadA mantra vAdinI'gniM jvAlayitvA mantra Na sarpAn AkarSanti tatra ca gandhana kulodbhavAH svaviSa pazcAha hanti agandhana kulodbhavAstu agnau jvalanti na punItaM viSaM pavAha hanti tasmAt AyAM agandhana kulotpanna sarpa tulyau bhavAva iti bhAvaH tasmAttva idAnI sayamaicAritreniHsRtonizcalaH san carasAdhumArge vicaraityarthaH 44 [jaitaM kAhisi bhAva jAjAdicchasi nArIzro vAyA ___ icchasi AveuM saMyaMte maraNaMbhave 43 / ahaMca bhogarAyasma taMcasi aNdhgvgihnno| mAkulegauMdhaNAhomA saMjamaM nihuu vyane arthe pApaseva' vAMche che tva vAMta icchasi bhokta tavamyo AhAra khAyo vAMchecha tava maraNa zreyaH bhavet tujhane maraNa bhaloche 43 aha puna bhoga bhASA rAjyasya ugrasenasya sutAsmi 'ugramenanau veTauchu tvamasi puna: aMdha viSNosutaH tucha aMdha viSaNunI veTomA AvAM gaMdhanakule bhavAmaH ApaNagaMdhana kulanA * sarpa sarikhAmatahuvA saMyama nibhRtaH sthiraH san caratiNi kAraNitU nizcalahoya saMyamapAlavAra vicAra 44 jadi va kariSyasi bhAva jo tu"bhAvakarI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #678 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mA bhA viDobahaDo aDi appAbhavismasi 45] he mune yaditva bhavaM bhogAbhilASaM karizcasi yAM yAM nArodrakSyasi arthAt yAM yAM surUpAM nArIdRSTvA bhogAbhilASaM karithasi tadA tva asthirAmA asthiracitto bhaviSyasi kaiva tAviDohaTha iva haThovanaspati vizeSaH zevAla: yathA pAnauyo parizevAlo vAtena prerito 'sthi robhavati tathAtvamapi atirUpavatI kAminI dRSTvA kAmAbhilASausan asthiracitto bhaviSyasi 45 (govAlo bhaNDa vAlo vA jahAtahavvanimaro evaM avismarotaM pisAmavasmabhavismasi 46) he mune tathAtva api zrAmaNyasya sAdhudhamyasya anaukharo bhavizcasi bhogAbhilASa karaNe na sayamaphalasya abhoktA bhaviSasi ka iva gopAla iva vA athavA bhaNDapAla iva gAH pAlayatItigopmalogorakSakaH udara pUraNArtha parakIyagocArakaH punarbhANDAni parakIya krayANakavastU nibhATakAdinA pAlayatIti bhANDapAlaka: gopAlogavAM svAmauna bhavati tadrakSaNAt udara pUrti mAtra phala bhAka syAt natugavA svAmitva cara 44 // jataMkAhisimAva jAjAdicchasi naaroo| vAyAviddhobbahaDo aThiapyA bhavismAsi 45 / govAlI bhaMDa vAlovA jahA tddbbnnimro| evaM aNismaropi sAmannasma bhavismasi 46 / kohaMmANaM nigigihatA mAyaM lomaMca sava rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA A.saM.u. 4 bhASA samanasAdharosa yAyAkSasi nArI je je rUpavaMta strIne dekhaune tadAvAta viDIhaTheva vRkSava jima vAyare karIne sevAlaarahuparaha phaure joDavImA asthi rAmA bhaviSyasi te vRkSanauparitU piNa asthirAmA hoyisa 45 yathA gopAlaH bhAMDapAla: jima govAliyA ane kriyANAnI pAlakara khavAlo yathA dravyasya anaukharobhavati jima te dravyano dhaNI na hoi'kevala rakhavAlohoi baulasavAno rakhavAlInahIthAi eva anizvarasvamapi ima anauzvara aThAkuratu paNi yAmavasya cAritvasya bhaviSyasi tima cAritra aThAkura cAritra rahitavAsI 46 krodha mAnaca jivA krodhamAna vasikarau jItAH mAyA mRSAvAda Page #679 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a022 680 sUtra bhASA phalabhAk, tathA punarbhANDapAlaH krayANakAdhipena krayANakaracArya rakSitaH puruSaH krayANakAnAM IzvaratvaphalabhAka na bhavati udarapUrttimAtra phala bhAgeva bhavati Izvara phalabhAka, tu apara eva tathAtva mapi zrAmaNyaveSadhArakatvena dravya dharmapAlakatvAt udara pUrti phalabhAga varttate natu bhAva dharmaphalasya mokSasya IzvarobhaviSyasi iti bhAvaH 46 [kohaM mANaM nirmiNihattA mAyaM lobhaM ca savvaso indiyAi vasekAu' appANa N ubasa'hare 47] [tausesovayaNa' succA saJjayAesu bhAsiya' aseNa jahAnAgo dhamma sampaNDivAIo 48 ] yugma sarathanemiH indriyANi vazIkRtya zrAtmAnaM upasaMharati sthiraM karoti viSayebhyonivArayati ki' kRtvA krodha' mAna mAyAM ca punaH sarvathAlobha nigTahya atyanta jilA evaM rathanemiH AtmAna' dharme dRDhakAra etadevokta' dRSTAMtena hRdayati tasyAH rAjaumatyAH sannatyAH sAdhvAH subhASitena sarathanemiH pUrva dharmATo dharme sampati pAtita: dhamArge sthApitaH kena karava aGkuzena nAgaiva yathA aGgazena nAgohastImArgASTo mArgesthApyate tathArathanemi rapi 48 (maNagutto baya gutto kAya guttojidda diyo sAmana sasa / idiyA' vasekAU appANaM uvasaMhare // 47 // tauseseA vayaNaM socA saMjayAe subhAsiyaM / aMkuseNa jahA nAgo dhamma saMpaDivAio 48 // maNagutto vaiguttI kAyagutto jiyaMdiyo / sAmanna' niJcalaM phAsI jAvajjIvaM sarvathAH mAyA lobhaM ca sarvataH iMdroyANI vazIkRtvA pAMca dro vasikarone AmAna' upasaMharet saMcaret ApaNo AtmAne bhogathI saMvaro 47 tasyA rAjya tyA vacana' rathanemiH zrutvA te rAjamati nuM vacana sAMbhalaune saMyatyAH subhASita saMyato sAdhvInAM vacana sAMbhalIne aMkuzena yathA nAgohasti jima aMkuze karau hAtho pAkkophere dharmeza pratipAditaH tima rAjematoi rathanemine pAko dharmane vikhe Akho 48 atha rathanemi manoguptaH vacanaguptaH mana ********************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #680 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ENU nizcalaMphAse jAvajjIvaM daDhavvae 48] yadA sAdhumArge sthirIbhUttadA kaudRzobhUdisthAha manasAguttI managuptaH guvamanAH tathAvaca sAguzI vacauguptaH guptavAk tathApunaH kAyenaguptaH kAyagupto guptakAyaH iti guptivayasahita: puna:kIdRzo jitendriyaH vazIkRtendriyaH etAdRzo rathanemiryAvajjauvaM dRDhavrata: san zrAmaNya cAritra dharma nizcalaM yathA syAttathAspRzati samyak kriyAnuSTAnena pAlayati 48[ ugatavaMcarittANa jAyAdubrivikevalo sabakammaM khavittANaM siddhi pattA aNuttaraM 5.] anukrameNa tau dvau api rAjaumatI rathanemo kevalinau jAto kiM natvA ugraanyaiH kartu mazakya tapazcaritvA tapaH kRtvA anukrameNaca sarvANi karmANi kSAyikhA punastau anuttarI sarvotkRSTAM siddhi mokSagati prAptau 50 [evaM karaMti saMbuddhA paMDiyApaSiyakkhaNA viNiyaha~ti bhogesu jahAse puri daDhabbo 46 // ugga tavaM carittANaM jAyA donnivi kevalau / saJcaM kamma khavittANaM siddhiM pattA aNuttaraM 50 // evaM krtisNbuddhaapNddiyaapddiykkhnnaa| viNayaha ti mogesu jhaaspurisottmaattivemi5||rhnemijjjjhynnNsmmttN // 22 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*.1mA bhAga bhASA * vacana kAyA guptaH kAyA guptavAn jiteMdriya kAyAgupta jotyAche iMdriya: cAritra nizcalaM sevitavAn cAritra sUdapAlavAlAgo jAvajjIva dRDhavrataH san jAvajjIva dRDhavrata pAlonozcala manakaro 48 ugratapI anazanAdi kRtvA ugratapa karaune jAtauhApa kaivalinI doI rAjamato rahanemo kevalIthayA sarva 8 karma kSayitvA sarva kammathako vaupra mukta karma khapAvaune sica' prAptau sarva uttamAM muktipohatA siddha hA pradhAna 5. evaM kurva ti jJAta tatvA tatvanA jANa sAdhu ima kahecha paMDitAH pravicakSaNA: paMDita zAstranA jANa vicakSaNa vinivartati bhogeSu bhoga thako nivatta usare yathA saraha memiH puruSottama iti bravImi jima rahanemI bhIgathI nivatyo taumanauvI'51 iti hAviyatItama rahanemIvaktavyatA adhyayana saMpUrNa // 22 // Page #681 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTIkA sottamAtti bemi 51] paMDitAstatvamatiyuktAH prakarSeNa vicakSaNAH vivekinaH puruSAH bhogebhyo vizeSeNa nivartate kathaMcit cetasi dhikAra samutpanne pi punaH kasya ciddharmAtmanaH puruSasya dharmopadezadhAraNena citta nirudhyabhogebhyo nivartante kaiva yathA sarayanemiH puruSottamaH pUrva caJcalacittI bhUtvA punahIM padezAt dhame sthiracitto babhUva tathA'nya rapi nizcalacittaibhavitavya' iti na tu caJcalacitta nabhAvyaM ityahaM bravImi zrIsudhammAsvAmI jamba svAminaM prati Aha hai jambU pahaM bhagavadacasA iti bravImi 51 iti rathanamauyaM hAviMzatitamaM adhyayanaM saMpUrNa 22 // atha trayoviMzatitama adhyayana prArabhyate // hAviM zatitama adhyayane utpana vithotasi kenApi rativaraNa vidheyAiti kathitaM atha bayoviMzatitamaijJAninA paraSAmapi citta saMzayaM jJAtvAsaMzayI darIkartavyaH kethi gotama vadityAha / jiNe pAsittinAmaNaM ityasyAM gAthAyAM katithIyaM pArkha nAmAtIrtha karaH kasmin bhavecAnena tIrthakaranAma kampanibaddhamiti sako 8 tuka boTa vairAgyotpAdanArtha pArkha nAthacaritra mucyate ihaiva jambUdvIpe bharatakSetra potanapura nagare'raviMdo nAma rAjA tasya vizvabhUtirnAmA purohitaH sa yAvakosti tasya hoputrI kamaThomara bhUtizca tayoH krameNa bhAryA varuNAvasundharA ca tayo kamaThamarubhUtyoH zirasi gRhakAryabhAraM vinyasya svayaMdharma kurvANa: 8 krameNa kAlaM kRtvA vivabhUtidevaloka gataH tadbhAryA'nudarI vizeSa tapaHkaraNana zoSita zarIrAmRtA kamaThopikRta mALapiTa pretakarmaH purohitojAtaH mara bhUtirapi prAyo brahmacArIkatodyataH sampannaH tasyabhAryA manIharIne daM dRSTvA kamaThasya cittacalitaM tAM savikAra locanAbhyAM pazyati sApi kAmavirahamasA haMto taMsavikAraM pazyati ubhayobhRzaM raGgollAse anAcAra prahattirjAtA marabhUtinA sAmAnyato jJAtA vizeSajJAmAyatasyAH kamaThasya ca purohaM grAmAntaraM yAsyAmotyuktvA nijamandirAihirgatvA sadhyAsamaye kApiTakarUpaM kRtvA svarabhedena kamaThaM pratye vaMbabhANahomahAnubhAva nirAhArasya mama zautatrANAya kiJcinivAtasthAnaM dehi avijJAta paramArthena kamaThena bhaNitaM aho kArpaTika patra caturhastamadhye svacchanda nivasa tatastatra rAtrI sthitI marabhUtistayoH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u* 41mA bhAga Page #682 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sarvamanAcAra svarUpamAlokya IrthAparavazojAtaH paraMlokApavAda bhaurutvAba tayoH prataukAraM cakAraH prabhAte ca rAjAMtike gatvA sarvatayoH svarUpaM yathA khita mAkhyAtavAn rAjJA ca kupitena samAdiSTAH sva puruSAH taiDaMDamAsphAlana pUrvagalAropita zarAvamAlaH kharArUDhaH kamaThaH sarvatonagare bhrAmitaH u*TaukA bhAjAyA bhogakAryoyamiti janAnAM puronirghoSaM kRtvA sa nagarAviSkAsita: tataH saJcAtAma! kamaThopi samutpanna guruvairAgyo rahauta parivrAjaka liGgo dustarantapaH ka lagnaH taJvattAntaM jJAtvA marabhUtiH saMjAtapazcAttApaH khAparAdhakSAmaNAya tasyAntike gatvA pAdayoH papAta: kamaThopi tadAnI samutpanna pUrvavairollAsena marabhUtopari mahAzilA pAtitavAn tato marabhUtistasthA: pANiprahAreNa araTan kAlaM kRtvA viMdhyAcale bahuyUthAdhipatiH 8 karo samutpannaH itazca aravindarAjA kadAcit zaratkAle sAnta puraprasAdoparisthita: krauDan zarada_mU snigdhaM pracchAdita nabhastalaM manoharaM dadartha puna statkSaNA devavAyunA vilInaM tadanaM pazyan dRSTA tAvaSTaMbhaNa sarveSAM bhAvAnAM kSaNabhaMguratAM bhAvayana samutpAvadhijJAnaH parijaNena priyamANopidatta nija * putra rAjya pravajita: anyadA sa rAjarSi viharan sAgaradatta sArthavAhena samaM saMmata zikharacaitya vandanAtha prasthita: sAgaradatta sArthavAhena pRSTaH bhagavAn kva gamiSyasi yatinA ukta tIrthayAtrAyAM sArthavAhanokta kIdRzI bhavatAM dharmaH muninA kathitI dayAdAna vinayamUlaH sa vistarastasya dhammaH taM zrutvA sa sArtha * vAhaH bAvakojAtaH krameNa mahATavI prAptaH yatra sImarabhUtijIvaH karIjAtosti satra mahAyarIvara dRSTvA tattaurasArSaH uttIrNaH acAMtara tasminbevasarasi * bahu hastino parivataH sa karaujalapAnArthamAgataH jalaM sa vilAsa pautvA pAlamArUDhaH sarvatra cavikSipan sArtha dRSTvA tahinAzanArtha tvarita' dhAvitaH taM ca tathA gacchanta dRSTA sArvajanAitastataH praNaSTA manisa avadhinA jAnA svasthAnasthitaH kAyotsargaNa tena kariNA sarva' sArthapradeza bhramatA dRSTaH * sa mahAmuniH tadabhi mukhaM sa dhAvitaH Asanna pradezagatvA taM pazyan upazAnta koponizcalaH sthitaH tathA rUpaM taM dRSTvA tat pratibodhanArtha pAritakAyo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* 3. 41 mA bhAma Page #683 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA pra. 23 684 **************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM00 1 mA bhAga sarge munireva mUce bhomarubhUtekiM natvaM smarasi mAM aravindanarapati' AtmanaH pUrvabhavaM vA etanma uni vaca zrutvA sa karausaJjAtajAti smaraNaH patito muni calaneSu muni nApi sa vizeSa dezanAkaraNa pUrva sa zrAvakaH kRtaH tataH praNamya sa karau svasthAnaM gataH atrAMtare upazAnta taM kariNa dRSTvA sAvaryaH sArthajanaH punastatra militaH praNamya muni caraNa yugalaM pratipannavAn dayAmUlaM zrAvakadhammaM tataH kRta kRtyaH sarvopi sAthImuni svasvAcAranirato vijahAraH itazca sa kamaTha parivrAjako marubhUtavinAzane nApi zranittavairAnubandhonijAyuHcaye mRtvA samutpannaH kukuTasarpaH bandhyAvane paribhramatA tena dRSTaH sa hasto paGkanimagnaH pUrvaveronAsena kumbhasthalenadaSTaH taddiSavedanAmanubhavanrapi zrAvakatvAt camAvAna, mRtvA samutyannaH sahasrArakalpa devaH kukuTasarpepi tasmin samaye mRtvA saptadaza sAgaropamAyuH paJcamanarakaSTathivyAM nArakaH saJjAtaH itazca sahasti devazcAtaH ihaivajamba hope pUrvavidehekaccha vijaye vaitAnya parvate tilakanagaryA vidyuhati vidyAdharasya bhAryAyAH kanakatilakAyAH kiraNa vegonAma puvojAtaH saca tatra kramAgataH rAjyamanu pAlyasugurusamIpe prabrajitaH ekatvavihArI cAraNa zramaNojAtaH anyadA AkAzavihAriNaH sagataH puSkaraddIpe tatra kanakagiri sannivezekAyotsargeNa sthitaH kiJcittapaH kartumArabdhaH itazca sa kukuTasarpajauvo nArakA duhatyaH tasyaivakanakagireH samIpaM saJjAtAmahoragaH tena sa muniH dRSTodaSTazca vidhinA - kAla N kRtvAcya utakalpa jamba umAvarttavimAne devojAtaH sopi mahoragaH krameNa kAlauM kRtvA punarapi saptadazasAgarAyuH paJcama pRthiyau nArakojAtaH kiraNa vegadevopi tataHcyatvA ihevaja'bUDhope'paravidehe sugandhavijaye zubhaGkarAnagaryAM vaccavIryarAjocimatAyA bhAryAyAvajcanAbhanAmAputraH samutpannaH sopi tatra kramAgataM rAjyamanupAtyadattacakrAyudhanAmakha putra rAjyaH kSemaM karajina samIpe prabrajitaH tatra vividhatapo vidhAnena bahulabdhi sampannogata: sukacchavijayaM tatrApratibaddha vihAreNa viharana samprAptojvalanagiri samIpaM dinestamite tacaiva kAyotsargeNasthitaH prabhAte tatacalitITavyAM praviSTaH ************************************** Page #684 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA a.23 `mr 8 itava samahoraMganAyakaH paJcama pRthivIta udRtvakivaM taM saMsArabhrAntvAtasyaivajvalanagiri samIpe bhaumATA jAtovanacaracaNDAla: tenAkheTakanimitta nirgacchatAdRSTaH prathamaM sa sAdhaH tataH pUrvabhava vairavazato'pazakunayamiti kRtvA bANena vidyaH tena vidhurokkatavedano vidhinAsatvAvacanAbhomunirmadhyama * aveyaka lalitADonAma devojAtaH sopi cANDAlavanecarastaM vipanna mahAmuni' dRSTvA'hoha mayA dhanuI raiti mandhamAnonikAcita kUrakarmAkAlena mRtvA saptame narakenArakatvena samutpannaH vacanAbhadevastatazutaH ihaivajamba hope pUrva videhe purANapura kulizavAhurAjJaH sudarthanAdevyAH kanaka prabhInAma putrIjAtaH sa cakrameNa cakravartIjAta: anyadA prAsAdo parisaMsthitena AkAze nirgacchan devasavAtI dRSTaH tadarthanAdeva vijJAtaM jagannAthatIrthakarAgamaH svayaM nirgatastadvandanArtha vanditvA ca tatropaviSTasya tasya purato bhagavatAdezanAlatA tAM ca va tyAmuSTazcakravartIvanditvA kha nagaryA' praviSTaH anya dAkanaka prabhanAmA cakravartItAM tIrtha karadezanAM bhAvayan jAtajAtismaraNaH pUrvabhavAn dRSTvA bhava viraktacittaH prabajitaH itazca sa krameNa viharatra saukSIravanATavyAM coraparvate sUryAbhimukhakAyomargeNasthi taH itatha sa cANDAlavana carasta to narakA duityasta syAmavATavyAM cauraparvataguhAyAM siMhIjAtaH sa ca bhraman kathamapi saMprAptaH munisamIpa tataH samucchalata pUrva vaireNa tena vinAyitaH samuniH samAdhinAkAlaM kRtvA nivahatIrtha' karanAma karmA prANatakalpa mahAprabhovimAne utpabIviyati sAgaropamAyurdevaH sopi siMhI bahula saMsAra' bhrAtvAka mevayAdAhmaNojAta: tatrApi pApodayavarjanajAtamAtrasya pina mA cAra pramukhaH sakalopi khajanavargaH kSayaM gataH sa ca dayApareNa lokena jovitaH saMprApta yovanopi kurUpI durbhagoduHkhena hatti kurvan vairAgya 8 mupagatovane kandamUla phalAhArastApasojAta: karoti bahu prakAraM ajJAna tapovizeSa itazca sa kanaka prabha cakavati devaH prANatakalpAt caitra kRSNa caturthA cyu tvA ihaivajamba hope bhArate kSetra kAzodezavArANasyAM nagaryA akhasenasya rAjJo vAmAdevyAH kukSaumadhyarAtri samayevizAkhAnakSatra vayoviMzati rAya dhanapatasiMha bAhATara kA ghA-saM.2041 mA bhAga Page #685 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA tamatortha karatvena samutya vaH tasyAmeva rAtrau sAvAmAdevo caturdaza svaprAn dadarzanivedayAmAsa ca rAjJaH tenApi rAjJA atIvAnaMdamuddahatAbhaNita priye sarvalakSaNa sampUrNaH sUraH sarvakalAkuzalastava putrI bhaviSyati taddaca zrutvA muSTa taraM parituSTAsA prabhAte ca rAjJA svapnapAThakAnA yatAn yathArdhA nAcakhyo tepi pUrNa svapnAdhyAyaM savistaramAkhyAya caturdaza svapnAnAM phalamevAhuH tIrthakaramAtA cakravarttimAtA vA etAzcaturdazasvapnAn pazyati tatosthAH * kukSautIrtha karacakrI vAsamutyabostoti svapnAnusAreNa pUrNeSu mAseSu zubhavelAyAM bhagavAn jAtaH SaTa paJcAzaddika kumArIbhijanmamahotsavaH pUrva kRtaH tataH svAsanakampAhijJAta bhagavajjanmAbhiSeka zaka meMrusirasi janmAbhiSekaH tataH prabhAte cAkhasenopinagarAnsaha mAhikomavaM kRtavAn asmin garbhasthite bhagavati jananyAH pArkhegacchan sIrAcI dRSTa statIsya pArzva iti nAma kRtaM tataH kalpataruvajjanAnandakaH sa bhagavAn vRddhi prApa praSTavArSikaca bhagavAn sarvakalAkuzalo babhUva atha bhagavAn sarvamanoharaM yauvanaM prApapitrA ca tadAnIM prabhAvatI kanyAM pariNAyita: bhagavAn tayA sama viSayasukha babhuje anyadA bhagavatA prAsAdo parigavAkSajAlasthena digAvalokana kurvatA dRSTonagara lokaH pravara kuzamahasto bahirgacchan pRSTa ca bhagavatA kasya citpAvavartinaH bho kimadyakazitparyotmavostiyenaiSajana: puSpahasto bahirgacchannasti tena puruSaNokta' adyakIpi pAtmAnAsti kiM tu kamaThonAma mahAtapaskho puraubahiH samAgatosti tahanda nArtha prasthitIyaJjana: tatasta icanamAkarNya jAtakautuka vizeSo bhagavAn tatra gataH paJcAgnitaSaH kurbANa: kamaLaM pRSTavAn vijJAnavatAbhagavatAjJAta ekasminbagni kuNDe prakSiptAtauvamahat kASTamadhye prajvalan sarya : utpanna paramakaruNena bhagavatAbhaNitaM aho akaSTamajJAnaM yadI dRzepi tapasi kriyamANedayA na jJAyate tataH kamaThena bhaNita' rAjaputrAH kuJjara turaGgAzrama meva jAnanti dhammantu munayaeva vidantauti tato bhagavatA ekasya svapuruSasya evamAdiSTam are idamagnimadhye pracipta' kASTa kuThAreNa vidhAkurutena puruSeNa rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA prA.saM cha* 41 mA bhAga Page #686 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 tatkASTa vidhAvata tatra dRSTo dahyamAnaH sarpaH tasya bhagavatA sva vadanena pazcaparameSTi namaskArAH pradApitAH nAgopi tatprabhAvAnma tvA samutpano nAgaloke dharaNendrInAma nAgarAjA lokaizca aho bhagavato jJAnazaktiriti bhaNadbhirmahAn satkAraH kRtaH tatovilakSau bhUta: kamaTha parivrAjako gADhamajJAna tapaH kRtvA maighakumAra nikAyamadhye samutpanno meghamAlo nAma bhuvanavAsau devaH anyadA sukhena tiSTantI bhagavatI vasantasamayaH samAgata: tajJApanArtham udyAnapAlena sahakAra maJjarI bhagavataH samarpitA bhagavatA bhaNita bhokimetat sa Aha bhagavan bahuvidha krIDA nivAso vasantasamayaH prApta: tato mitraprerita: zraupArkhakumArI vasantakauDA nimitta bahujana parivAra samanvito yAnArUDho gatI nandanaM vana tatra yAnA samuttoryaniSaso nandanavana prAsAda madhyasthita kanakamayasiMhAsane atiramaNIya nandanavana sarvataH pazyan bhittisthaM parama ramyaM citra dRSTvA aho kimatra likhita bhAnamiti samyag nirUpayatA bhagavatA dRSTam ariSTa nami caritra tatacintita pravRttaH dhanyaH so'riSTa nemiyoM virasAvasAna' viSayasukhamAka lavya nirbharAnurAgAM nirupamarupalAvaNyAM janakavitauNI rAjakanyAJca tyaktA bhagnamadanamaNDala pracAraH kumAraeva niSkAMta: tatohamapi karomi sarva saGga parityAgam acAntara lokAntikAdevA stanAgatya bhagavantaM pratibodhayantisma tatI mArgaNagaNasya yamita sAmbasarika dAna' dakhA bhagavAn mADhapitA dyanujayA mahAmahaH pUrvam Azrama pathodyAna'thIkapAdapasyAdhaH pauSazaha kAdazIdine pUrvAnasamaye paJcamauSTika' loca kRtvA apAnakena aSTama bhaktI ma eka 4 deva dUSamAdAya vibhiH puruSazateH sama niSkAMtaH atha zrIpAryA bhagavAn vihara kadAvaTapAdapAdha: kAyomargeNasthitaH itazca saMkamaThajIvI meghamAlI amarovadhinA jJAtvA Atmano vyatikara smRtvA ca pUrvabhava vairakAraNa samutpanaH taubAmarSaH samAgata stana prAracA senAnaka siMhAdirUpairaneke upasargAH tathApi bhagavAn zrIpAvo'kSabdho dharmadhyAnAbacalita: tAhaNata jJAtvA kamaThae vaJcitayAmAsa aha maina' jalena bhAvayitvA mArayAmIti dhyAvA bhagavadu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA.saM0 u041 mA bhAga Page #687 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . pariSTAnmahAmegha dRSTiJcakAra jalena bhagavadaGga' nAsikAM yAvadyAmam avAntare kammitAsanana dharaNa ndraNa avadhinAjJAta bhagavadyanikaraNa samAgatva svAmi 4 * yorSIpari phaNi kaNATopa kRtvA phaNi zarIreNa bhagavaccharIra mAvRtya jalopasargaca nivArya bhagavatpurI deNa vauNA gauta ninAdaiH pravaraM prekSaNa kartumArabdha & vAn kamaThA surastAdRzam akSobhya bhagavanta' dharaNandrakata mahimAnaJca dRSTvA samupazAnta darko bhagavacaraNau praNamyagato nijasthAne dharaNandrIpi bhagavanta' nirupasarga jJAtvA stutvA ca svasthAna gatavAn pAlasvAmino niSka maNadivasAccaturamoti tamedivase caitra kRSNASTamyAm aSTamabhakta na pUrvAhnasamaye'yoka tarorapaH zilApaTTe sukha niSaNNasya zubhadhyAnena kSauNaghAti kamma catuSkasya sakalalokA vabhAsi kevala jJAna samutpanna calitAsanaiH zakra statrAgatya kevala jJAnotsavo mahAn kRtaH pAryorhan saptaphaNA lAJchanI vAmadakSiNapAkhayAropyA dharaNandrAbhyAM paryupAsyamAnaH priyaGgavarNa dehI navahasta zaraurI bhavyasatvAn pratibodhayan catustriMzadatizayasametaH pRthivImaNDale viharati pArkha bhagavato dazagaNAgaNa dharA abhavan Aryadiva pramukhAH SoDazasahasra sAdhavo'bhavan puSkacUlA pramukhA aSTatrimatmahasrAryikA'bhavan sanandapramukhAH zramaNopAsakAH ekalakSaM catuHSaSTisahayAca abhavan sanandApramukhAH zramaNopAsikA lakSavayaM saptaviMzatisahayAcA'bhavan sAIcauNi zatAni caturdazapUrvANAm abhavan avadhijJAninAM caturdazazatAni kevali jJAninAM dazazatAni vaikriyalabdhimatAM ekAdazazatAni vipulamataunAM sAI boNizatAni vAdinAM SaTzatAni antevAsino dazazatAni siddhi' gatAni AryikANAM vizatizatAni siddhAni anuttarIpapAtikAnAM dvAdazazatAni abhavan zraupArkha nAthasya eSAparivAra sampadA abhUt tataH pArtho bhagavAn dezonAni saptativarSANi kevala paryAyeNa vihatya eka varSazata sarvAyuH paripAlyasameta yikhare UIsthitaevAdhaH kRta pANi nirvANamagamat tatkalevara' saMskArotsavaH zakrAdibhi stana va vihita iti * pArzvanAtha caritram / atha sUtra [jiNe pAsittinAmeNaM arahAlogaie saMbuDapyAyasaJcabU dhammatisthayarajiye 1] pArkha iti nAmAIn abhUt taurya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* u* 41 mA bhAga Page #688 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a023 686 sUtra bhASA EXEXEXEXE! karobhUt koTTazaH sa jinaH paroSahopasarga jetA rAgaDe SajetAvA punaH koDazaH sa pArzva jinoloka pUjitaH lokena trijagatA arcitaH punaH kathambhUtaH sa sambuddappA saMbuddhAtmA tatvAva bodhayuktAtmA punaH kIdRzaH sa pArzva: sarvajJaH punaH kIdRzaH pArzvaH dharma torthakaraH dhammaieva bhavAM budhitaraNahetutvAttIrthaM dha to karotIti tarthaM karaH punaH kohama : jayatisma sarvakarmANoti jinaH dvitauya jina vizeSaNe zrIpArzvasya mukti gamanaM sUcitaM tadAhi zrImahA aauraH pratyaca' torthakaro viharati zrIpArzvanAthastu mukti jagAmetibhAvaH 1 [tassalIgappaIvassa Asisa se mahAyase kesaukumAra sama vijjAcaraNa pArage 2] tasya loka pradIpasya zrIpAkha nAtha tIrthakarasya kezIkumAraH ziSyaH AsIt kumArohi apariNIta tathA kumAratvena eva zramaNaH saMgRhIta cAritraH kumAra zramaNaH kesikumAra zramaNaH kathambhUtaH saH mahAyazAH mahAkaurttiH punaH kaudRzo vidyAcaraNapAragaH jJAnacAritrayoH pAragAmau 2 [ohi jiNe pAsitti nAmeNaM arahAloga pUIe / saMbuddhappAya savvam dhammatityayarejiNe 1 // tasma lAgappaIbasma AsisIse mahAyase / kesaukumAra samaNevijjAcaraNapArage 2 // ohiNANa surabur3e simasaMgha samAule / gAmANugAmaM rauyaMte / jina parausaha upasargAno jIpaNahAra pArzva ehave nAme arihaMta karUpa vayarIyAMno haraNahAra bhavyaloke pUjaNahAra bhalaupari tatvanojANaNAra zrAtmAnevalosarvajJa dhammataurthano karaNahAra jiNa vItarAga kevalI 1 tasya lokapradIpasya te pArzva nAtha lokapradIpane AzIt ziSyo mahAyazAH ekamiSya mahAyagranodharaNahAra kezaukumArazramaNaH kezaukumAra zramaNake jJAna cAritra pAragAMmI jJAnadarzanacAritra tehano pAragAmI 2 avadhijJAnAbhyAM jJAta heyopAdeyaH avadhi jJAnazruta jJAMna karau sarvajAyeke soyasaMgha samAkula ghaNAziSyake jehane grAmAnugrAma viharan grAmAnugrAmi vihAra karatA zrAvastyAM 87 *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #689 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kaTaukA * nANamue buDe sIsasAsamAUle gAmANagAmaM rauyaMte sAvasthiM nagarimAgae 3] sa kebhIkumAra zramaNa thAvasthA nagavAm AgataH kiM kurvan grAmAnugrAma royante iti grAmAnugrAmaM vicaran kIdRzaH bhohinANamue buddha iti avadhinAna zrutAbhyAM buho'vagata tatvaH mati zrutAvadhijJAnasahitaH punaH kIdRzaH ziSya saMghasamAkulaH ziSyavargasahitaH 3 (tiMduyaM nAma ujjAyaM sammaunayaramaNDale phAsue sijjasaMdhAra tasthavAsa muvAgae 4 ) sa kezaukumAra zramazastatra zrAvasyA nagaryAtasyAH zrAvastyAH nagaramaNDalepura parisaratiMdukaM nAma udyAnaM vartate tatrodyAne prAsake pradeze jauvarahita zayyAsaMstAre vAsa upAgataH zayyAvasati stasyAM saMstAraH sayyAsastArastasmin samavasRta ityarthaH 4 [ahartaNava kAleNaM dhamatityayarejiNe bhagavaM vahamANatti savvalomivismae 5 ] atha zabdo vaktavyAMtaropanyAse tasminevakAle dharma tIrthakarojino bhagavAn zrIvaI mAna iti sarvaloke vizrutobhUt 5 (tasma logapaIvasma Asimose mahAyase bhayavaM sAvatyi nagarimAgae 3 // tiMduyaM nAmaujjANaM tammInayara mNddle| phAsuesijjasaMthAre tatvavAsa muvAgae 4 // aha tezevakAlaNaM dhammatityayarejiNe / bhagavaM vaDamANe ti savva logammi vimae 5 // tasma logappaIvasma Asisisme rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.2041 mA bhAga * nagayIM samAgatAH sAvatyaunagaraunevikhe pAvyA 3 tiduka nAma udyAna te nagaraune vikhe siMdukanAme vanaI taba thAvastyAM nagara parisare sAvatyaunagaraune pAse prAsukezijyAsaMstAra phAsUsayyA saMdhArIleIne tatra vAsa upAgate vanamAhirahyA dharmadhyAnamAhi vatte ke 4 atha tasmin kAle have ehavA avasarane 8 vikhe dhamma tIrtha' karo jino vartate dhamatIrtha kara jinake bhagavAn vaImAtinAmA bauvaImAna svAmI sarva loke vikhyAtaH sarvalokane vikhe vikhyAta* vaMta 5 tasya loka pradoSasya te loka pradIpano mahAvIrano pAyIt zizyo mahAyazAH ho mahAyazano dhaNI zitha bhagavAn gautamanAbA bhagavaMta gautama Page #690 -------------------------------------------------------------------------- ________________ goyamenAmaM vijAcaraNapArage 6) tasya zrIvaI mAnasvAmino loka pradIpasya saurthakarasya gautamanAmA zithIbhUt kathaMbhUtI gautamImahAyazAH mahAkottaH punaH kodRzo gautamaH vidyAcaraNapAragaH jJAnacAritradhArI punaH kIdRzo gautamo bhagavAn caturjJAnImati zrutyavadhi manaH paryAya jJAnayuk 6 (bArasa 8 gaviUbujhe sausasagha samAUle gAmANagAmaM roaMsovisAvatthimAgae 7) sa gautamopi grAmAnugrAmaM viharan thAvastyAM nagayIM AgataH kIdRzo gautamI dvAdazAMgavit ekAdazAMgAni dRSTivAdasahitAni yena gautamena saMpUrNAni jJAtAnItyarthaH punaH kIdRyo gautamo buddho jJAtatatva puna kIdRzaH ziSyasaMgha samAkula: 7 [ koDhagaMnAma ujjANaM tammonagaramaMDale phAsae sijjasaMthAra tasthavAsa muvAgae 8] tasyAH zrAvasyA nagaryA maNDale parisara kroSTa kaM nAma udyAnaM vartate tatra prAsukezinAsanyAre vAsa avasthAna upAgataH prApta: 8 [kesaukumArasamaNI goyamoya mahAyase ubhIvitasyavihariMsu anauNAsu mahAyase bhagavaMgoyamenAmaM vijjAcaraNa pArage 6 // bArasaMgavijabuDe simasaMghasa maaule| gAmANugAmaM rauyaMsevisA vatthimAgae 7 // koTThaga nAmaujjANaM tammInagara mNddle| phAsuesijjasaMthAre tatyavAsa muvAgae 8 // kaisIkumAra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 2041 mA bhAga isenAmi vidyA cAritreSu pAragAmo vidyAprane cAritra tehano pAragAmo hAdazAMgavIt caturmAnovyAra aMganIjAMNa cInANI ziSyasaMgha samAkulA ghaNA ziSyane parivAra parIvazvo grAmAnugrAma viharana grAmAnugrAmane vikhe vihAra karatA sopi gautamaH zrAvastyAM samAgata: te gautama svAmIpaNisAvatyaunagarI AvyA 7 koSTaka nAma udyAna koSTaka isenAme udyAnake tasya nagarasya parisara te nagarane samIpa prAzakezajjAmaMstAraka phAsijjA saMthAroleIna tatra tauhA~ vAsa pAgataH te udyAnamAhiUtamyA - kaizokamAraH yamaNaH kezaukamAra mAdha gautamopi mahAyathAH gautama mahAjazanodhaNI ubhAvapi tava Page #691 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ra TIkA a.23 682 samAhiyA) keyau kumAra zramaNazca punargautama etau ubhau api vyavahArbhA AgAtAM kIdRzau tau ubhau mahAyazasau punaH kohayo alonaumanovAkAya guptivAdhitau punaH kodRzau susamAhitI samyaka samAdhi yuktI (ubho sausasANa saJjayANa tavasmiNa' tasvacintAsamuppanA guNavantANatANa'1.) taba tasyAM thAvastyAM ubhayoH kezigautamayoH ziSya saGghAnAM saMyatAnAM tapakhinA sAdhUnAM guNavato jAna darzana cAritra vAMvAyiNAM SaDajIvarakSAkAriNAM parasparAvalokanAt cintAsamutpanA vicAraH samutpannaH10 (kerisovAimo dhammo imo dhammovakeriso pAyAradhammapaNihI imAvAsAvakairisau 11) artha asmatsambandhIdharmaH kIdRzaH vA iti vikalyeva zabadIpivArthe vA athavA ayaM dharmo dRzyamANagaNabhRt yiSya sambandhI kaudRzaH punarayaM AcAradharma praNadhiH asmAka kauzaH punareteSAM vA AcAradhamma praNidhiH kIdRzaH prAkkatatvAt liGgavyatyayaH AcAro deSadhAraNAdiko bAhyaH kriyAkalApaH sa eva dharmastasya samaNe goyamaya mahAyase / ubhaovitatvavihariMsu alloNAsusamAhiyA // ubho simma saMghANaM saMjayANa tava minnN| tatvaciMtA samuppannA guNavaMtANatANa 10 // kairisobAimo dhammo imodhammo vkairiso| AyAra dhamma thAvastyAM biharaMto kezau gautamabe jaNAM vicarecha manovAkAya guptAH suSTa samAdhivaMtA manavacana kAyA guptake samAdhauvatacha / yoH ziSyaha'dAnAM saMya tAnAM vejaNAnA ziSyane saMyatAnAM saMjatIchi tapasvinA tapasvIche tatra zrAvastyAM ciMtAsamutpannAta sAvatthInavikhe yatIne ciMtA UpanI guNavaMtA cAritrane guNa sahita trAyiNAM sarvajauvanA rAkhaNahArane 1. kauTTak svarUpaH ayaM dharmaH kaithI ziSyasaMbaMdhaueka havI dhammIche eSaH kIdRk svarupI dharma gautamagaNa bhRcchiSyANAM ane gotamasvAmaunA ziSyano esou dharma AcAra dhammaveSadhAraNAdi tasya prAcAra veSanI dharavI mAhomAMhipAMtarIdIse ke imA avasthA sA paya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #692 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra023 683 sUtra bhASA *************** ***** praNadhirvyavasthApanaM AcAradharmA praNidhiH pRthaka 2 kathaM sarvajJoktasya dharmastatsAdhanAnAM ca bhedenu jJAtu icchAmaH iti bhAvaH 11 (cAunAmoyajIdhammo jomopaJca sikkhizro desi zrIvaDamANeNa pAseNya mahAmuNau 12 ) ( acelagoyajo dhammo joimo santaruttaro ekakajjapavatrANa' viseso kintu kAraNa 13) yugma N yazcAyaM cAturyAmodharmaH pArzvena mahAmuninAtIrthakareNadarzitaH catvArazca yamAzca caturyAmAstatrayaJcAturyAmaH cAturmAtiko ahiMsA 1 satya 2 caurya tyAga 3 parigrahatyAga 4 lakSaNodhaH prakAzitaH yazca punarayaM dharmo varSa mAnena paJcazikSikaH paJcazicito vA paJcabhirmahAvrataiH zicitaH paJcazikSitaH prakAzitaH paJcasubhicAsubhavaH paJca zikSikaH paJcamahAvratAma: ahiMsA 1 satya 2 cauryatyAga 3 maithanaparihAraH 4 parigrahatyAgalacaNodharmaH prakAzitaH 13 paNihI imAvAsAvakerisI 11 // cAjjAmoyajo dhammo joImo pNcskkhiyo| desi vadyamANaM NaM pAseNaya mahA muNau 12 // acelagoya jo dhammo jo imo saMtaruttaro / ega kajja pavannANaM visese kiMtu kAraNaM 13 // ahate tatya ca avasthA kohI visaMvAdinau emAMhomAMhiMpheradose ke 11 cAturjAmo caturmahAvrata dharmIyaH dezitaH cAri mahAvratarUpa dharmma yaH paMcamahAvratarUpaH dezitaH sicitaH ane paMcamahAvrata rUpa dhamma ko dezitaH sicitaH zrIvardhamAnena zrIdaImAnakhAmI paMcamahAvratarUpa dharmadekhAyo zrIpArzvanAthena zrIpA nAthe cyAri mahAvratarUpadharma dekhAyo 12 Acelako mAnopeta vastrayo dharmavaureNa uktaH nAnota vantra zrImahAvIra kahyA yaH asaMtaro bahumUlya pradhAna vastraH zraupArkhe NoktaH bahumUlyapazapInA vastralevAM zrIpArzva nAthe kA ekakArye pravRttAnAM ekakAryanevikhe pravartyAMce vizeSaH uktarUpaH tatra kiM kAraNa ekapaMca mahAvratavIje cyAra mahAvrata evaM vacanapheratesya' kAraNa 13 atha tatra ziSyAnAMhave gotama kezaukumAra ApaNA ziSyano abhiprAya jAMNIne jAvA ************************************************ rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A. saM0Da041 mA bhAga Page #693 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TIkA punarvaI mAnena pacelakodharmaH prakAsitaH acelaM mAnIpata dhavalaM jIrNaprAyaM alpamUlya' vastra dhAraNIyaM iti varSamAnasvAminA prota' asata ivala yatra sa acelaH acela eva acelakaH yat vastra' sadapi asat iva tatdhAryamityarthaH punaryodharma: pArzvana svAminAsAntarottaraH saha antareNa uttareNa pradhAna bahumUlyena nAnAvarNana pralambana vastra Na ca vartateyaH sa sAntarottaraH sa celako dharmaH prakAzitaH ekakArye mukti rUpekArye pravRttayoH bIvIrapAkhayo vizeSe kintu kAraNa kohetuH kAraNabhedehi kAryabhadasambhavaH kArya tu ubhayorekamevakAraNaJca pRthak 2 kathamiti bhAvaH ki miti praznaM tu iti vita 13 (ahate tatthasausANa vivAya pavikkiyaM samAgame kayamaI ubhokesi goyamA 14) athAnaMtaraM tayorubhayostaca zrAvastyA AgamanAnantaraM * kethigautamau tau ubhau samAgame klatamato abhUtAM ki kRtvA ziSyANAM cakSujhakAnAM pravitarkitaM vijJAya vikalpa jJAtvA 14 (goyamo paDiruvasisna * sabasamAjale jiTTa' kulamavikvanto siMduyaM vaNamAgI 15) gautamastinduka vanaM pAgataH kethikumArAdhiSTi te vane pAgataH kIdRzI gautamaH pratirUpajJaH 3 pratirUpoyathocita vinayastaM jAnAtauti pratirUpataH punaH kIdRzaH zizca saGghasamAkulaH ziSya bandasahitaH gautamaH ki kurvANa: jyeSTaM kula apekSamANaH . rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAga sukha sismA vinnAya paviya kviyaM / samAgame kaya maI ubho kesi goyamA 14 // goyamA paDirUvasU simma saMgha samA / bhASA prathama prakRSTa vikalpIta jAesamananu ciMtavya je ehane vikalpa apanobheda upanI samAgame milane kata mato milavAnI matikIdhI ubhayoH kezi gautamayoH vejale kezauI ane gautamai 14 gautamaH pratirUpataH pratirUpavettA gautamaI avasarano jAsaI zivasaMgha samAkulaH sarvazizca potAnAsAdhe leIne jyeSTa kula pArzva saMtAnAM apekSamANogaNayan baDkula zrIpArkha nAthana jANeke tidukavane pAgataH paugautama kezaukumAra pAse tiMdukavanane vikhe Page #694 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa. TIkA 1023 85 * jye baprathama bhavanAtyArtha nAthasya kulaM santAnaM vicArayataH ityartha 15 [kasokumArasamaNe goyamandirasamAgayaM paDi rUpa paDivatti sammaca pari 8 vajjaI 16] kezaukumAra zramaNo gautama AgamaM AgataM dRSTvA samyaka pratirUpAM AgatAnAM yogyAM pratipattiM sevA sammRtipadyate samyak karotItyarthaH16 [palAlamphAsuyaM tasya paJcama kusataNANiya goyamasmanisijjAe khiSya sampaNAmaNa 17] tatva tinha kodyAna eva kezaukumAra zramaNo gautamasya niSadyAya gautamasya upavezanArtha prAsuka nirbojaM caturvidha palAla paJcamAni kuzalaNAni cakArAt anyAnyapi sAdhuyogyAni taNAni sampaNamae samarpayati 8 paJcamatva' hi kuzaNAnAM palAlabhedena caturvidhaM palAla yathA taNapaNaga pannataM jiNahiM kampaGkagaNTha mahaNahi sAlI 1 vauhI 2 kohava 3 rAlaga 4 rabetaNA 5 paJcaiti vacanAt catvAripalAlAni sAdhu prastaraNayogyAni paJcama hi darbhAdi prAmuka tRN vartate tat kezikumAracamaNena gautamasya prastAraNArtha pradattamitibhAvaH 17 [kesIkumArasamaNI goyamaya mahAyase ubhI nisantrAsohanti candasUrasamapyamA 18] tadA kezIkumAra zramaNaya ule / jeTuM kula mavikkhaMtI tiMduyaM vaNa mAgao 15 // kesaukumAra samaNe goyamaM disma mAgayaM / paDirUvaM paDibatti samma saMpaDibajjaI 16 // palAlaM phAsuyaM tasya paMcamaM kusa taNANiya / goyamasma nisijjAe khippaM saM pacAmae 17 // pAvyA 15 kezaukumAravamaNaH kezaukumAra sAdhu gautama dRSTvA Agata' samaupe gautamasvAmI dRSTigocarA AvatAdiThA pratirUpA ucita bhakviha saute kIdhI karavAyogya samyak pratipadyate samyak prakAreNa samyak prakArakarI 16 palAlaM prAzaka' nirjIva taba phAsUparAla sUjhatutIhAM paMcamAni palAla bhedena kuzavRNAmi pAMcapalAlasAli 1 varaTau 2 kodrava 3 kAMgaNI 4 DAbha 5 epAMcapalAla gautamasya niSadyAyai gautamame vaisavAnImatte zaughaM upavezanArtha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM . 41 mA bhAga sUtra bhASA Page #695 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TIkA a023 686 sUtra bhASA PEPERORS punargautamo mahAyazAH etau ubhau tatra tinTa kodyAneniSaNau upaviSTau zobhate virAjate kathambhUtau tau candrAditya sama prabhau 18 [samAgayA vaha tatya pAsaNDAkougAmiyA gihityANa' asegAo sAhasmoosamAgayA 18] tatra tasmin tindu kodyAne bahavaH pASaNDA anyadarzinaH parivrAjakAdayaH samAgatAH kodRzAstepASaNDA kautukAt mRgAH AzcaryAt mRgA iva agyAninaH tu punaH aneka lokAnAM sahasraM samAgataM zranekA pracurAlokAnAM sahasrIti zrArSatvAt samAgatA tatra saMprAptA 18 [devadANava gandhavvAjaktarakkha sa kinnarA adisprANaJca bhUyANa' Asotatya samAgamo 20] te tatra tasmin pradeze devadAnava kesaukumAra samaNe goyameya mahAyase / ubhaca nisannA sohaMti caMda sUra samapyabhA // 18 // samAgayA bahU tattha pADA kougA miyA / gihatyANa aNe gAo sAhabIca samAgayA // 16 // deva dANava gaMdhavvA jakva rakkhasa kiMnarA | adismANaMca bhUyAgaM AsI tatya samAgamo 20 // pucchAmi te mahAbhAga kaisI goyama mavvavI / tatra kesiM I arpayatau zodha' zoghrapaNe deI kezokumAra 17 kezakumAra zramaNaH kezIkumAra sAdhu gautamaH mahAyazAH gautamakhAmI mahAyazano ghaNau ubhAvapi tatra zrAvastyAMniSaNausthitau zobhataH teMvegaNadharatIhAM beThAsome candrasUrya samaprabhau caMdramA ane sUryasariSokAMtike jevinI 18 samAgatAH militAH vahavaH ghAtIhAM maulyA pASaMDA kautukAzritAH pAyaMDI ghaNAe tauhAM kautuka dekhavA maulyAI gRhasthAnAM anekAni aneka gRhasthAnA hajAracAvI maulyAde sahasrANi militAH AgatAH sahasravadda AvyAke 18 devadAnavagaMdharvAH devatA dAMNava gaMdhava jakSa rAcasA kinarAH yakSa rAkSasa kinara atharUpANAM bhUtAna adRzyarUpadharatA bhUtavyaM tara Azat tatra samAgatAH militAH AkAzane vikhe adRzyapaNe kautuka dekhavAbhaNaubhAvI UbhAracAke 20 pRcchAmilA (*********************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41 mA bhAga Page #696 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA a023 487 8 gandharvA yakSarAkSasa kivarAH samAgatA iti zeSaH ca punastatra adRzyAnAMbhUtAnAM kelaukilavyantarANAM samAgamaH saGgama AsIt 20 (pucchAmi te mahAbhAga kesogoyamamavvavI to kesi buvantantu goyamo iNamabbavI 21) tayorjalpamAha tadA kaizaugautama abravIt ki aba vaudityAha hai mahAbhAgate khAM ahaM pRcchAmi yadA kezikumAraNa ityukta tadA kezikumAra zramaNa' bruvanta gautama idaM abravIt 21 [pucchabhante jahicchante kasi goyamamabbabItI kesI 8 aNubAe goyamaNamavvavI 22] gautamI vadati hai bhadanta he pUjyate tava yathecchaM yat tava cetasi avabhAsate tat tvaM pRccha mama prazna kuruiti kezikumAra 4 prati gautamo'bravIt gautama iti prAkRtatvAt prathamAsthAne dvitIyA tato gautamavAkyAdanantaraM kezikumAro gautamena anujJAta: san gautamena dattAta: san gautama prati idaM vakSyamANa vacanaM abravIt 1 [cAlajjAmoyajI dhammo joimo paJcasikkhio desipI vahamANeNaM pAsaNaM mahAmuNau 23] [ekakA buvaMtaMtu gIyamo dUNa mabbavI 21 // puccha bhaMte jahicchate kesI gAyama mbvvau| tI kesI aNunAe goyamI dUNa mabvavI 22 // cAu jjAmoya jo dhammI jo imI paMcasikkhio / desio badamANeNaM pAsaNaya mahAmuNI // 23 // mahAbhAga tujhane aho mahAbhAga pUlUlU kezI gautama abravIt kezaukumAra gautamane kahecha tataH kezaubUvataM punaH kezau ima kahyAthI gautamovavaudidaM vakSyamANa vacanaM have gautamane pUche che vakSyamANa vacana kahecha 21 pRccha he bhagavan yathA rucipaNe kezIkumAra gautama iti bravIt kezIprati gautama kaha tata kezyAnujJAtaH san kezIkumArane gautama AnAdIdhAMthakAM gautama abravaudidaM vakSyamANa vacana hive kezIkumAra gautamane pUre ke 22 caturyAmaH ahiMsAdiyo'yaM dhamma cAra bratarUpa edharma yaH eSaH paMcazikSitau maithunave ramaNAdi paMca mahAbratarUpaH darzitaH vaImAnena baImAnasvAmauI paMcamahAvRta 88 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA.saMta. 41 mA bhAga bhASA Page #697 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA a023 pavavANa' vimemeki tu kAraNa dhamma duvihemehAvaukahaM viSpaccInate 24] he gautamapAna muninA tIrtha karaNa yathAtarthAmathAta ti kIyaM pAka dharmo uddiSTaH punaryoyaM dharmoM vaI mAnena paJcazikSikaH paJcavratAtmakodiSTaH kathitaH 13 ekakAryemokSasAdhana rUpekArye prapatrayoH zrIpAca mahAvIrayorvi zeSebhede ki kAraNa he medhAvin dividhe dharme tava kathaM vipratyayo na bhavati yatI hI apitaudha karoDAvapi mokSa kArya sAdhane pravRttau kathamanayorbhedaiti hetIstavamanasi kazca vipratyayo na bhavati sanda ho na bhavati 24 (tokesi buvantantu goyamoiNamavvavau pasAsamikkhae dhamma tattaM tattaviNiccha yaM 25) tato'nantaraM kaizikumAra zramaNa' bruvantaM kathayaM taM gautama ida abravIt hai kezikumAra zramaNa prajJAbuddima tatva dharmasya paramArtha pazyati dharma tatva vudyA evaM vilokyate zUrNa dhamma mudhovetti iti vacanAt kIdRzaM dharmatatvaM tatva vinizcaya tatvAnAM jIvAdInAM vizeSeNa nithayo yasmin tat tatvavini egakajja pavannANaM visaise kiMtukAraNaM / dhamma duvihamehAvIkahaMvippaccoNate 24 // tokesi buvaMtaMtu gAyamoDUNa mbbii| pannAsamikkhae dhamma tattatta viNicchayaM 25 / purimA ujjujaDDAo vakkajaDDAya pcchimaa| manbhimA ujju upadekhA pAkhe na pArzvanAthena mahAmuninA caupArkha nAthe cAra mahAvratarUpadharmako 23 eka kArya prapannAna ekaja kArya karavAbhaNau udyata hAche * pRthaka vizeSe ki puna: kAraNaM jUjUAveSa jUjuvA AcAra kima kaudhA sAdho dharmAdibhedaH he medhAvin sAdhuno dharmavedehause te kima kathaM nasyAt viprayaH saMdeha stava aho gautamasvAmau tAharA manamAhau kima saMdeha Avatu nadhau 24 tata: kezi brUvaMta kezau ima kahyAMthakA puna: gautamaH idaM vacanaM avravIt - gautama ima kahecha prajJAbuddhiH samocyate dhamma buddhidharmane dekhe pichaNi tattva paramArtha jIvatattva nizcitaM jauvAdi tattvano nizcaya buddhi karaujANa 25 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.sa. 11 mA bhAga bhASA Page #698 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a022 788 sUtra bhASA 394 caya kevala dharmatatvasya zravaNa mAtreNa nizcayo na bhavati kiM tu prajJAvazAt eva dharmatatvasya nizcayaH syAditi bhAvaH 25 (purimA ujju DA zrI kA pacchimA majjhimAujja, patrAo teNa dhammoduhAko 26) he kezikumAra zramaNa purimAH pUrve prathamatortha kasAdhavaH zradaukharasya munayaRjujaDAH Rjava tejaMDAva RjujaDA babhUv iti zeSaH zikSAgrahaNatatparAH RjavaH duHprati pAdyatayA jaDAmUrkhA tu zabdo yasmAdarthe pazcimAH pazcimatIrtha mAdhavo mahAvaurasya munayo vakrajaDA: vakrAtha tejaDAzcavakra jaDA: vakrAH pratibodha samaye vakajJAnA: jaDA: kadAgrahaparAH tAdRzA babhUvuH tu punarmadhyamAH madhyama saurtha karANAM munayo dvAviMzati tIrthakkasAdhavaH RjuprAjJAH babhUvuH Rjuvaca prAnAtha Rju prAjJAH RjavaH zikSAgrahaNa tatparAH punaH prAjJAH prakRSTa buddhayaH tena kAraNena he mune dharme dvidhAkRtaH 26 [purimANa dubbisojmocarimANaM duraNa pAlaocaiva kappomajjhimagANa' tu suvisolmo supAlI 27] purimANa' iti prathamatortha kasAdhUnAM kalpaH sAdhvAcArodurvizodhyaH duHkhena nirmalIkaraNIyaH RjjaDAH kalpanIyA kalpanoyajJAnavikalAH punazcaramANAM carama tIrthakkasAdhUnAM duranupAlakaH duHkhena anupAtyate iti duranupAlaka: mahAvIrasya sAdhavo vakra jaDAH vakratvAddikalpa bahulatvAt sAdhvAcAraM jAnantIpi pannAo teNa dhamma duhA kae 26 // purimANaM duvvimujjhou carimANaM duraNa pAlao / kappo majjhimagANaMtu suvi prathama taurthe RjujaDAH jIvAH prathamatIrthaMkaranevAra saralamUrkha vakrajaDA caramatIrthaMkara samaye mahAvIra nAvArAnAvakrajaDa madhyatIrtha munayaH RjuprAnnAH saralAH vAvI taurtha' karanAvA rAnAjauva saralane paMDauta tena hetunA dharmIdvidhAkRtA tithe kAraNa dharmmabemedekaudho 26 prathama tIrtha kRtaH sAdhunAM mArgA sodhyopelAtorthaM karanA sAdhune dharma samajhatAM dohilo pracAra madhyavartti yatinAMtu vAvosatIrtha karanA vIrayataunAMtu duranupAlakaH duHpAlyaH mahAvIranAthA rAnA sAdhune dharma samajhatA sohilo paNipAlatAM dohilo zrAcAraH madhyavartti yatinAMtu vAvosatIrtha' karanAvA rAnA sAdhune suvizataH ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA aM0 saM0 u0 31mA bhAga Page #699 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a023 700 sUtra bhASA karttumazaktAH tu punarmadhyanagAnAM dvAviMzati torthasAdhUnAM ajitanAthAdArabhya pArzvanAthaparyanta taurtha karamunInAM kalpaH sAdhvAcAraH suvizodhyaH supAla kazca sAdhvAcArasukhena nirmalIkarttavyaH punaH sukhenapAlya dvAviMzati tIrthakRtsAdhavo hi Rju prAjJAstokenokta na bahujJAH tasmAccAturvratikodharmaMuddiSTaH maithunaM hi parigrahe evagaNyate Adozvarasya sAdhUnAM yadi paJcamahAvRtAni prANAti pAtavirati mRSAvAdavirati maithunavirati parigrahavirati rUpANi pRthak 2 kathyate tadA te RjujaDAH paJca mahAvRtAni pAlayanti nocetta vRtabhaGgaH kurvanti te tuyAvanmAtra' AcAraM zRNvanti tAvanmAtra' eva kurvvanti adhika sva bujha ki mapi navidanti mahAvorasya sAdhavopi cetya ca mahAvRtAni zRkhanti tadeva pAlayanti tepi vakrAjaDhAyacet catvAritAni zRkhanti tadA ca tvAryaivapAlayanti natu paJcamaM pAlayanti vakra jaDAdikadAgrahagrastAH atIvahaThadhAriNaH dAviMzati taurthakatsAdhavaH RjavaH prAjJAJcatvAri zrutvA buddhitvAt paJcApi vRtAni pAlayanti tasmAcatvAri vRtAni proktAni tasmAdamaiauddividhAkRtaH cAtu vRtikaH paJcavRtAtmakaca sva svavAraka puruSANAM abhiprAyaM vijJAya tIrthakare upadiSTaiti bhAvaH 27 (sAha goyamapatrAte kinomesaM satrI imo anovisaM sao maj taM mekahasugoyamA 28) iti zrutvA kezikumAraH zramaNovadati he gautama te tava sAdhuprAsti samyak buddhirasti me mama zrayaM saMzayastvayAkiborokkRtaH anyopi mama saMzayostita miti tasyottaraM he gautamatva' kathaya sva idaM vacanaM hi ziSyApekSaM nanu tasya kezimunejJAnatrayavataH evaM vidhaH zaMsaya sambhavaH 28 (acelagoyajodhammo sujmo mupAlao 27 // sAhugAyamapannAte chinno me saMsao imo / annovisaMsao majmaM taM me kahamu goyamA 28 // sukhenapAlyaH sohilA samajhe sohilApAle 27 zobhanA he gautama tava prajJAbuddhiH zraho gautama bhalautAharau buddhi chitraH mama saMzayaH ayaM emhAro saMzaya chedANo anyo api saMsayo mamAsti ane ropaNi saMzaya mujhane tadviSaya mamArthaH he gautama kavayate paNi saMzayamhAro bhAjika he 28 vartamAnena ********************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A *saM0 u0 41mA bhA.ga. Page #700 -------------------------------------------------------------------------- ________________ joimo santaruttarI desiyo vadamANaNa pAseNaya mahAyasA 28) (ekakajjapavabANa visese kintu kAraNa liGge duvihemehAbaukaha viSyaccInate 30) * vaI mAnena caturvizatitamatIrthakareNayo dharmo'calakaH pramANIpetajaurya prAyo dhavalavastra dhAraNAtmakaH sAdhvAcArodiSTaH ca punaH pAvena mahAyaza sAtrayoviMzatitamatIrthakaraNa yoyaM dharmaH sAntaruttaraH paJcavarNa bahumUlya pramANarahita vastra dharaNAmakaH sAdhvAcAraH pradarzita: he medhAvin ekakArya pratipannayoH dhauvIrapAkha yo vizeSebhede ki kAraNa ko hetu: he gautamavividha liGga diprakArake sAdhuvaSeme tava kathaM vipratyayo na utpadyate katha' sanda ho na jAyate ubhau api tIrthakarau mokSakArya sAdhako kathaM tAbhyAM veSabhedaH prakAzitaH iti katha tava ayaM saMzayona bhavati 3. [ kesi evaM buvantANatu goyamoiNamabvavau vivANaNa samAgamma dhamma sAhamicchiyaM 31) tu punargotamaH evaM bruvANa kezikumAra muni ida abravIt he kethimune ___acelagoya jo dhammo jo dUmA sNtsttro| desio vavamANeNaM pAsaNaya mahAyasA 26 // egakaja pavannANaM bisase kiMtu kAraNaM / liMge duviha mehAvI kahaM vippacco na te 30 // kesiM evaM buvaMtAgaMtu gAyamA dUNa mvvvii| vinnA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM07041 mA bhAga ayaM dharma : acelakodezitaH vaImAnaskhAmoI mAnIpatadhIlA vastralevA kahyA yaH eSaH dharma zrIpArkha nAthena vividha vasvadhArako dezitaH bhAMti bhAMtinAM vastralevAkayA vaImAnena acelako dharmaH dezitaH kathitaH pArkha nAthena mahAyazA vividha vastradhArako dharma: dezita: 28 ekaH kAryopavayoH iyoH eka kArya bhaNI udyata iAveUjaNA pRthak pRthak vizeSa ki punaH kAraNaM e jUdA 2 bhedakodhAtakima liMge vividha medhAvin eliMgave bhedakaute kima karva vipratyayonAsti tava tumhArA manamAMhi saMdeha kimanadho pAva 30 kaizi evaM vacana buvaMta valoM keyau ima kahyAthakA gautamaH idaM vacanaM prabravIt Page #701 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . l lh 640 . q`y 8 tIrthakaraivijAnana viziSTa jJAnena kevalajJAnena samAgamya yat yat yasya ucitaM tattathaiva jJAtvA dharmopasAdhanaM dharmopakaraNaM varSAkalpAdi idaM Rju prAna yogya ida vakra jaDayogya iti IpsitaM anumataM dRSTa' kadhitamiti yAvat yatIhi ziSyANAM raktavarNAdi vastrAnujJAna vakrajaDatvena racnanAdiSu * pravRtti durnivArA eva sthAt pArzvanAtha ziSyAstu RjuprAjJatvena zarIrAcchAdana mAtreNa prayojanaM jAnanti na ca te kiJcitkadAgrahaM kurvanti 31 [paJcayatyacca logasma nANAvihavigappaNa' jattastha gahaNatya'ca logaliGgappaoyaNa 31] he kezimune nAnAvidhi vikalpanaM nAnA prakAropakaraNa parikalpana' anekaprakAropakaraNa caturdazopakaraNa dhAraNa varSA kalpAdikaJca yat punalaukai liGgasya prayojanaM sAdhuveSasya pravartanaM yattauthakarairukta tat lokasya pratyayArtha lokasya ehasthasya pratyayAya yatohi sAdhuveSa luJcanAdyAcAraM ca dRSTvA amautina iti pratItirutpadyate anyathA viDambakAH pANDi nopi pUjAdyarthaM vayaM tina iti bravoran tatazca vRtiSu apratIti: syAt ato nAnAvidhavikalpana liGgaprayojanaM ca punaryAtrArtha saMyamanirvAhArtha yatohi varSAkalpAdika vinAvRSTyAdinA saMyamanirvAhonasyAt tena varSA kalpAdika varSatu yogyaH AcArIpakaraNa dhAraNaJca darzitaM punargrahaNaM grahaNa jAnaM tadartha iti grahaNArtha jJAnAyaityarthaH yadi kadAcit cittavinabotyattiH syAt paroSahotpattau saMyame aratirutpadyate tadA sAdhuveSadhArau manasi etAdRzaM jJAnaM kuryAta __NeNa samAgamma dhamma sAhaNa micchiyaM 31 // paJcayatthaMca loyamma nANAviha vigappaNaM / jattatthaM gahaNatvaMca loge liMga have gautama ima kahecha vijJAnana kevalena samAgamya yadyasAcitati kevalanAnakaro jANone dhammopagaraNa' iSTa lokAna anumita dharmApagaraNa sAdhune 8 yogya hitakAro tehano aAjJAdodholevAro 31 pratyayArtha lokasya lokane pratotibhaNo nAnAprakAraNopakaraNa parikalpitaM kathitaM nAnAprakAra ghaNAbhadaupagaraNanAkayAM saMyama nirvAhArtha jJAnagrahaNArtha saMyamanaurvAhane'rthe jJAnagrahaNane ardhe loke veSadhAraNa pravartana lokanevikhe veSapravatyA 32 pArkha rAya napatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #702 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8.TaukA pa.23 703 * batohaMsAdhorvaSadhAro asmi yato dhamnaM rakkhaiveso ityuktatvAt ityAdi hetoliGgadhAraNaM yaM 32] aha bhavepainAmI mokvasaca basAiye nANaM ca daMsartha ceva caritta ceva nicchae 33] puna gautamovadati he kezikumAra zramaNanizcayenayenayemokSasadbhUtasAdhanAni jJAnadarzanacAritrANi satyAni sAdhanAni nizcaya nayevartante atha pratijJAbhavet zraupArzvanAtha mahAvIrayoH iyaM ekAeva pratijJAbhavet zrIpArzvanAtha sthApi mokSasya sAdhanAni jJAnadarzanacAritrA kheva yauvIrasyApi mokSasya sAdhanAni jJAnadarzanacAritrANe va thopArkha vaurayoreSA pratijJAbhinnAnAsti ityarthaH veSasya antaraM RjujaDavakrajaDAdyarthaH mo usya sAdhaneveSovyavahAranaveje ya: na tu nizcayena ye veSaH nizcaye tu jJAnadarzanacAritrANe va tatra jJAnaM mati jJAnAdika darzanaM tatvaruciH cAritra sarvasAvadyavirati rUpaM tasmAt nizcaya vyavahAranayo jJAtavyauityarthaH 33 [ sAhugIyamapAtaichintrImesaM sIimo abovisaMsomaka taM maikaha ppaoyaNaM 32 // aha bhave pannAo mokalasa ma ya saahnno| nANaMca daMsaNaM ceva carittace va nicchae 33 // sAhu goyama pannAte chinno me saMsao imo| annAvi saMsao majbha taM me kahama goyamA 34 // aNe gANaM saharamANa vorayoH pratijJAmokSasya kAraNe sAdhane zraupArzvanAtha zrImahAvIra epratijJA mokSanA sAdhaka kahyA jinAjJA avabodhana tatvaraci tIrtha karanI AnA * pAlavI tatva Upariruci jJAna'ca darzanaM caiva cAritra' sarvasAvadyatyAgarUpa cAritra sAvadyatyAgarUpake jIvanIrakSA liMgamAtra: evyavahAra mAraga 24 te prajJAzobhanA he gotama tumhArI buDau bhalo vivaH mama saMzayaH ayaM emhAro saMdeha dUrikonI anyopizaMsayo mamasti vIjIpaNi mujhane saMdehake taSiyaM mamartha hai gautama kavayate paNikahe mujhane saMdehabhAMji 34 anekAnAM bahanAM sahasrANAM anekaveraunA hajAra vahamAMhi madhye tvatiSTasi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A-saM.u.11 mA bhAga bhASA Page #703 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a023 7.4 sUtra bhASA sugoyamA 34] asyAH arthastu pUrvavat na varaM prasaGgataH ziSyANAM vyutpattyarthaM jAnanrapi aparamapi vastu tatvaM gautamasya stuti hAreNa pRcchavranthopi zaMsayo tpAdyAha 34 [aNegANaM sahastrANaM majme ciTThasi goyamAteyate abhigacchanti kahantenijjiyAtume 35] kezauvadati he gautama anekeSAM yatra sambandhinAM sahasrANAM madhye tva' tiSThasi teca aneka sahasra saMkhyAH zatravasteiti tvAM prabhilacIkRtya gacchanti sanma ukhaM dhAvati tezatravastvayA kathaM nirjitAH 35 atha gautamauttaraM vadati [egejie jiyApaJca paJcejiyejiyAdasa dasahAujiNittANaM savvasattU jiNAmihaM 36] he kezimune ekasmin zatraujite pa vojitAH paJcasu jiteSu dazazatravojitAH zaivavairiNovazIkRtAH dazaprakArAn zatrUn jitvA sarvazattran jayAta yadyapi caturNAM kaSAyANAM avAntarabhedena ghoDazasaMkhyAbhavati nokaSAyAnAM navAnAM maulanAt paJcaviMzati bhedAbhavanti tathApi sahazra saMkhyAnabhavanti parantu teSAM durjayatvAt sahasra saMkhyA proktA 36 ma ciTThasi goyamA / teya te abhi gacchaMti kahate nijjiyA tume 35 || ege jie jiyA paMca paMca jie jiyA dasa / dasahAo jiNittANaM saMvva sattU jiNAmihaM 36 || sattUya ii ke butte kesau goyama mavvavau / tao kesiM he gautamaH mAhiM tuLaM raheche he gautamaH tvAM zatravaH abhigacchaMti dhAvaMti vairI he gautama tujhane jIvatAne sAhamogrAveche kathaM nirjitAH tvayA te zatravaH kimate vairo tumha e jotyA 35 ekasmIn satraujitejitAH paMca eka vairau jotyA paMcastu jiteSu dazaprakArAH zatravajitAH pAMcajotyAM dasajItyA dazadhA dazaprakArAn zatrUn jitvA dazaverau jotIne tadA sarvAnapi zatrUn jayAmyaha sarva vairone jIta ke 26 zatravaH iti uktA: aho gautama vairIkoNa kathA kezI gautamaM abravIt kezI gautamane kaheke tataH kezinuvaMta kezIkumAranu vacana sAMbhalIne gautamaH idaM vacyamANaM vacana' atravot gautamasvAmI *********************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA0saM00 41 mA bhAga Page #704 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 23 u TIkA 8 aya kezopRcchati [sattUya ii kevutte kesaugoyamamavvavo tokesi buvanta tu goyamodaNamabvavI 37] he gautama zatravaH keuktAH kezikumAromuni gautama 8 idaM abuvIt tatonantara kezimuni evaM avantaM gautamaidaM abravIt 37 [ egappA ajiesatta kasAyAindiyANiyatejiNuttu jahAnAyaM viharAmi * ahaM muNau 38)he mune ekaAtmAcitta tasya abhedopacArAt AtmamanasorekobhAve manasaH prakRtti: syAt tasmAt eka AtmA ajitaH zatru durjayoripuH * anekadukkha hetutvAt evaM sarvevyete uttarottarabhedAt ekasmin aAmanijite catvAraH kaSAyAsteSAM maulanAt paJcapaJcasu AmakaSAyeSu jiteSu indriyANi * paJcajitAni tadAdazazatravojitAH prAtmA1 kaSAyAzcatvAraH evaM paJca punaH paJcendriyANi evaM dazaiva prAtmakaSAyAnIkaSAyA indriyANi ete sarvezavayo 'jitAH santitAn sarvAn zatra n yathAnyAyaM vItarAgIta vacasAjitvA ahaM viharAmi teSAM madhye tiSTabapi aprati badavihAraNa vicarAmi atra pUrva hi praznakAle anekeSAM sahasrANAM aroNAM madhye tiSTasi ityukta uttarasamaye tu kaSAyANAM avAntarabhedena SoDazasaMkhyAbhavanti nokaSANAM navAnAM * molanAcca paJcaviMzati bhedA bhavanti tathA Atma ndriyANAmapi sahasra saMkhyA na bhavati paraM tu eteSAM durjayatvAt sahazra saMkhyA ukta ti bhAvaH 38 [sAhugoyamapabAte chidromesa so imo anovisaM somajjataM mekahasu goyamA 38] asyArtha stu pUrvavat 38 (dausanti bahavelIe pAsabaDDA sarauriNI bubaMtaMtu gAyamoDUNamadhavI 37 // egappA ajie sattu kasAyA iMdiyANiya | tejiNi tujahAnAyaM viharAmi ahaM KXEREKXRREEREMEREKKEKREKKEKOKMEREMEX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM.u.41 mA bhAga 8 kahecha 30 eka AtmAjota: yatra : aho kezo eAtmAApaNo vairI jIpa jItyo tasmin jitAH krodhAdyAH kaSAyAH idriyANi emAjotye cAra * kaSAya pAMca'TrIjItyA tAn bhavana vinirjItya yathokta nItyAta vairIne jItIne siSTana viharAmI sakhevicaracha'sukhera chu'38 gautamatavaprajJA zobhanA E Page #705 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . INN. . 1 EXBAKRENERRXKAMERIKOKEXXXXXXXNEKE makapAsolahandha pro kaha taM viharasA muNo 40]punaH kamovadati hai gautamamune loke saMsArabahavaH paroriNaH pAthabahAH dRzyante tvaM'muktapAya : san lagha bhUtaH * sana kathaMvicarasiMhamunI40) nepAme. 41)tAn pAyAnsarvAnchitvApuna: upAyenabuDyAnihatyamuktapAzIlabhUtohaMviharAmi 41[pAsAhara* 42]iti gota mavAkyAdanantaraM kezivamaNo gautama pravIt hegautamapAyAH keuktAbandhanAnikAni uktAni tataHitipRcchanta' kesaukumAramuniM gautamaida uttaraMavaut42 [rAgahosAdayotibvAnahapAsAbhayakarAtechindittujahAnAyaM viharAmi jahakamaM 43] he kezimune jIvAnAM rAgaddeSAdayastIvAH kaThIrAH chattu azakyAH muNI 38 // sAhugIyamapannAte chinnAme saMsA imo | annAvi saMsA majbha taMmekahamugIyamA 36 // dIsaMti bahavelAe pAsa bar3A sriirinnaa| mukpAsA lahumbha o kahataM viharasI muNI 40 // tepAse savasI chittA nihatUNa uvaaytrii| mukkapAsI lahunma o viharAmi ahaMmuNI 41 // pAsAya kevutte kesIgAyama mvvbau| taAkasi buvaM gotamatAharI prajJA buddhi bhalo chintraH mama zaMzayaH ayaM emhAro saMdehabhAMjyo anyopi saMzayo mamAsti vIjIpaNi saMdehamAhareche tahiSayaM mamArthaH hai gautama kavayatemhAro saMdehabhAjitaarthakahI 38 dRzyante vahavoloke lokane vikhe ghaNAdauseche pAzavadAH zarIriNaH pAsabaMdhaNekarau bAMdhyAce prANIyA * muktapAyo laghubhUtaH san te pAsa toDaukarauhalUo iaoSako kathaM tvaM viharasi munau kima tU vicareche aho mUnokhara 4 * tAn pAzAn sarvAn chitvA te saghalA pAzanechedaune punaH upAyena buyAnihatva upAyekarau kedaune muktapAyo laghubhUta: pAsAthau mUMkANohalUoho vicarAmi he munehuvicaru chu aho munIvarasAdhU 41 pAyAH iti keutAH pAyabaMdhanake hAMkahyA kaiyau gautama pavravIt kezI gautamane karache tataH kaiziM evaM buvaMtaM kaiyauye ima kanyA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM ta* 41 mA bhAga bhASA Page #706 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 7.7 * nehapAzAH mohapAzA:uktAH kodRzAste snehapAyAH bhayaGgarAH bhayaM kurvantauti bhayaGkarA: rAga dhau pAdau yeSAM te rAgadde SAdayaH rAgaddeSa mohaeva jIvAnAM bhayadAH tAnnehapAyAn yathA nyAyaM vItarAgoktopadezenachitvA yathA krama sAdhvAcArAnukrameNa ahaM viharAmisAdhumArge vicarAmi43 [sAhugoyamapannAte kibomasaMsapo imo anovisaMsomajana taMmeka hasugoyamA 4 4] asthArtha stu pUrvavat 44 [antIhi yaya sambhUyA layA ciTTaigoyamA phalei visabhakkhauNa sATha udariyAkahaM 44 ] he gautamasAlatAsAvalI tvayA kathaM kena prakAreNa uDa tA utpATitA sAkAyAlatA antahRdayasambhUtAsatautiSTati antahadayaM taMtu goyamA dUNamabbavI 42 / rAgaddIsAdao tivvAnahapAsA bhyNkraa| kiMdittu jahAnAya viharAmi jhkkm43| sAhu goyamapannAte chinnome saMsADUmI / annovi saMsI majbha mekahasugoyamA 44 | aMtohiyaya saMbhUyA layA ciTThadU goyamA / phale visabhakkhINaM sAo udariyA kaha 45 / talayaM sabbasAlittAuddarittA samUliyaM / viharAmi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga & thakAM gautama idaM vakSyamANaM avavIt gautama kahake 42 rAgaddeSAH dayaH tauvAH rAgadveSaebe mahAtIva putra kalavAdi snehapAzA bhayaMkarAH putra strI bhAI baMdhurupa snehapAsatAncchitvA yathA jJAtaM te pAsa chedIne vicarAmi yati mArga yathAkrama viharu chuvihArakara chu yatIne mAge 43 zobhana he gautama tava prajJAbuddhiH he gautama tAharo buddhi bhalau chinna: mama saMsayaH ayaM emAharo sadeha tumhe TAyI anyopi saMzayaH mamAsti vIjIpaNi saMsayamhArecha sahiSayaM mamArtha hai gautama kathaya tehanI paNi ardha mujhane kaho44 aMta: hRdayamadhye saMbhUtAhiyAmAhiUpanI latAtiSTati he gautamaH ekavelaDI rahecha aho gautamaH phalati phalAni kIdRzAni viSa sahazAni te vailine vikha sarIkhAMphala lAgache mA tvayAudhRtA katha teveli tumhe kima japADaunakhiau 45 Page #707 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Fru mana ucyate etAvatAmanasi uhatA punaryAvalo viSamayANi phalAnikalati viSavata yANi viSamacyANi viSaphalAni utpAdayati paryantadAruNatayAviSI * pamAni phalAni yasthAlatAyAbhavanti 45 [taM layaM savyaso chattA uDarittAsamUliyaM viharAmi jahAnAyaM muphomivisabhakadaNA 46] gItamIvadati he mune tAM latA sarvata: sarvaprAraNachitvA khaNDoktatya punaH samUlikA mUlasahitA uhatya utpAdaya yathAnyAyaM sAdhumArgeviharAmi tatohaM viSabhakSaNAt OM viSopamaphalAhArAt muktAsmi 46 [layAya ii kAbuttA kesIgIyamamavavI tokesi buvanta tu goyamoiNa makavau 40] hai gautamalatAiti kAuktA * iti pRSTe sati iti bra vantaM kezimuni gautamaidaM avaut 47 [bhavataNhAlayA buttA bhImAbhImaphalodayA tasahita, jazanAyaM viharAmi mahAmuNau48] jahAnAyaM mukkAmi bisabhakkhaNaM 46 / layAya dUkAbuttA kesIgoyama mcvii| sAkasi bubaMtaMta goyamANa mabbavI 47 / bhavatagahAlayA vuttA bhImAmIma phlaadyaa| tamuddhittu jahAnAyaM viharAmi mahAmuNI 48 / sAhugoya tAM latAM sarvataH chitvA gautama kahele telime mUlathau chedaunAMkho udhRtvA utpATya samUlikAMkhaNIne mUlathau kATI vicarAmi sthAnAta jANaune * vicaru'chu muktosmi viSabhakSaNAt virUpa je phala te phalavAtho rahI sUkANI 46 latA iti kA uktA aho gautama teveli kisau kahI kezI gautama mabravIt kezI gautamane kahecha tataH kezi evaM bruvaMta ke sauI ima kahyAthakA gautamaH idaM vakSamANa abravIt gautama ima kaheche 47 he muni bhavatRSNA karmANAM vipAko latA uktA etRSNA vailikahI raudrA raudra palayuktAH te bhavatRSNA raudrake phalapaNi tehanA raudrache tA ucchitvA yathA jJAta yathokta vidhi karIne taiveli chedIne viharAmi mahAmune he mahAmune haveha sukhe samAdhi vicaru'chu 48 zobhana he gautama tava prajJAbuddhiH aho gautama bhalItAharI rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.1041 mA bhAga, Page #708 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA he kezimune bhavesa'sAre tRSNAlobha prakvatirla tAvanI uktA kIdRzI sAmImAbhayadAyinI punaH kIdRzau bhauma phalodayAbhaumIdukkha kAraNAnAM phalAnAM OM duSTakarmaNAM udayovipAkIyasyAH sAbhaumaphalodayA dukkhadAyakakarmaphalahetu bhUtA lobha mUlAni pApAnIlyu ktatvAt to haSNAvasIyathA nyAyaM usa tya ahaM vihAraM karomi 48 [sAhugoya. 48] arthastu pUrvavat 48 [sapajjaliyAghorA agauciTTha goyamA jeDahanti sarIratthA kahaM vijmAviyAtu me 50] hai gautama sampajvalitAjAjvalyamAnAdhorAbhauSaNA agnayaH sasAratiSTanti ye agnayaH 5.rIrasthAn arthAt prANinI jIvAn dahanti jvAlayanti te'gnaya stvayA kathaM vidhyApitAH kathazamitAityartha: 5. [mahAmahappa sUyAtrI gijnavArijaluttama siJcAmi sayayante u siktAnavaDahantime 51] he kezimune mahAmeSa prasUtAn mahAmegha samutpavAt arthAnmahAnadI pravAhAt vAripAnIyaM yahovAtAn agnaun satataM nirantara siJcAmi te agnayojale nasiktAH mapannAte chinnAme saMsao mo| annAvi saMsao majbha taMmekahasugoyamA 46 // saMpajjaliyAghArA aggiciThThaDgo ymaa| jeDahaMti sarIratyA kahaM vibhA viyAtume 50 / mahAmahappasUyAogibha vArijaluttamaM / siMcAmi sayayaMteu bhASA * buddhi chinna: mama sasayaH ayaM chedyoemhAro sadeha anyopi samayaH mamAsti balauvIjImhAre saMdehache tahiSaya mamArtha hai gautama kathayata tehanIpaNi 8 mujhane artha kahI 48 saprajvalitA raudrAH balIrahIche mahAraudra pamnaya stiSTati hai gautamaH agni aho gautamarahale ye agnayaH dahaMti zarIra je agni sarorane dahake kathaM vidhyApitAtvayA te agni te kima bujhAvI 5. mahAmagha prasUtA meghItyavAH moTA meghadhI UpanI je nadI rahitvA zrotasaH jalottama te nadIthakI pANIleIne siMcAmi satataM teSAM te agnine sIM niraMtara siktAH na dahaMtima te agnine sIMcaM chu' mujhane nahIvAle 51 agnayaH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saMdeg3.41 mA bhAga Page #709 -------------------------------------------------------------------------- ________________ santomA naiva dahanti kathabhUtaM tat vArijaluttama' jaleSu uttamaM sarveSu jaleSu meghIdakasyaiva uttamatvAt 51 (aggIr3a ikabutte ke saugoyama mabbavo to kesiMbuvanta' tu goyamo iNa mabbayau 52) tadA kezi thamaNo gautama idaM abravIt he gautamate agnayaiti keutAH iti uktavantaM kezikumAramuni gautama * idaM abravIt 52 (kasAyA amiNobuttA suyasaulatavojalaM suyadhArAbhihayAsantAbhibAhunaDahantime 53) he kezimune kaSAyAH anaya uktAH yataM zausaM tapazcajalaM vartate tatra zrutaJca va tamadhyopadezaH mahAmeghastIrgha karaH mahAthotavAgama: te kaSAyAmnayaH vasadhArAbhihatAH va tasya AgamavAkya sya upalakSaNatvAt zIlatapasopi dhArAiva dhArAstAbhirabhihitAvidhyApitA zrutadhArAbhihatAH santobhinnAH vidhyApitAhu nizcayename iti mAM na dahanti mAM na jvalayanti 53 (sAhugoyamapabAte chibromesaM so imo abrovisaM somakataM mekahasi goyamA 54) arthasta pUrvavat 54 (aisAhasiaobhImo sittAnobaDahaMtime 51 // aggIya dUdUkevutte ke logoyama mbyo| taoMkesi buvaMtaMtu goyamo dUNamabbabI 52 // kasAyA aggiNAbuttAsuyasaula tvaajl| suyadhArAmihayAsaMtAbhinnAhu naDahaMtime 53 / sAhugoyamannAne chinnoma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 1.1 mA bhAga 8 iti ke uktAH te agni koNakahI kesau gautama abravIt kaiyau muni gautamane kahele kezi evaM bruvaMta kezI imapUcyAMtha kA gautamaH idaM vazya mANa abravIt gautama ima kahecha 52 kaSAyAH agnayaH uktAH cAra kaSAya agni kahI zrutazIla tapojalaM zruta ane yaularUpiyA pANI zrutadhArAbhihatAH sADitAH sataH zrutadhArAi soMcaudhako tadabhighAtena na dahati mama tehapANIsyu socyauthako agninathau vAlatuM 53 mobhanA he gautama tava prajJAvuddhiH 4 gautama bhalotAharo buddhiche chintraH mama saMsayaH ayaM emhArI saMdeha tumhe chedyo anyopi saMcayo mamAsti vIjIpaNi mhAre saMdehake tahiSaya mamArtha hai Page #710 -------------------------------------------------------------------------- ________________ i.TaukA a023 711 duTThasyoparidhAvaI jaMsigoyamamArUDho kaI teNanahorasau 55) he gautama atisAhasikoduSTAkhaH paridhAvati yasmin duSTAve he gautamatvaM ArUDhIsi tena duSTAkhe na kathaM na hiyase kathaM umArga na nauyase sahasA avicArya pravattaM taiti sAhasika: avicAritAcagAmI puna: kodRzo duSTAzvobhaumIbhayA nakaH 55 (pahAvantaM nigihAmi suyarasmo samAhiyAnamai gacchai umagaM maggaJca paDivajjaI 56) atha gautamo badati he kezimune tandu STAkha pradhAvanta unmArga vajantaM ahaM niraNahAmi vazIkaromi kIdRzaM taMduSTAkha 7 tarasmi samAhita siddhAntavalAyAbaI tataH samamama duSTAzva: unmArga na gacchati saMmoM imo| annovi saMsao mama taMmekahamugoyamA 54 // ayaM sAhasiobhaumI TuhamA pridhaavii| jaMsigIyama ___ ArUDhI kahaM teNa nahIrasI 55 // pahAvaMtaM nigirahAmi suyarasmI smaahiyN| name gacchadU ummagga maggaca paDi vajjaI 56 // asmaya kevutte kesaugIyama mvvvau| tokesi buvaMtaMta goyamadUNa mabbavI 57 // maNAsAhasio * gautama kathayaH tehanI paNi artha mujhane kaho54 ayaM sAhasaukoraudraH emahA sAhasauka raudra damatAM dohilo duSTAkhaparidhAvati duSTa ghoDo unmArgane vikhe doDe cha yasmin hai gautama samArUDhaH te ghoDA Upari cAMthakA kardhatenImArga' na nIyase te ghoDA upara te ghoDI tumhane unmArge kimanathI leijAta' 55 pradhAvaMtaunmArgAbhimukhaMbAta' te ghoDojivAra unmArgane doDecha akhaMni TahAmizruta razminA samAdhivAn tivAra jAnarUpiNI rAsatiNisyu jhAlya ke aha na gacchet sanmArga taha bhaNI mujhane unmArga nahI leIjAike mArgaca pratipadyate bhalA mArga vikhe pravarnecha 56 akha rati kaH ukta aho gautama ghoDokoNakayo kezI gautama anavauta kezI gautamane kI tataH keziva vaMtaMta pana: kezIra pAMthakA gautamaH idaM vacyamANaM abavIta gautamakhAmI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41mA bhAga bhASA Page #711 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa0233 1 sa duSTAkhomArgaca pratipadyate aGgIkaroti 55 (prasmeya ikebutte kesaugoyamamabbavau tokesi buvanta ta goyamoiNamavvavau 57) kezopacchati he gautama 1. TokA 4 akhaiti kaH uktaH tataiti bruvanta kezimuni gautama ida abravIt 57 (maNIsAhasipI bhImo duTThasmoparidhAvaI taM samma nigihAmi dhammasikvAya * kanyaga' 58) he kethimune manoduSTAzaH sAhasikaH paridhAvatiH itastataH paribhramati taM manoduSTAkha dharmazikSAyaidharmAbhyAsanimitta kathakamivajAtyAzva * miva nigRhNAmi vazIkaromi yathA jAtvAkhovayokriyate taMmanoduSTAkhaM vazIkaromi 58 (sAhugo058) arthastu pUrvavat (kuSpahAbahavolIejahinAsanti jantavo aDANakahavanto taM na nAsisigoyamA 50) hai gautamalokevahava: kupathAH kumArgAH santi yaiH kumArgajantavo nazyati durgativane brajantAvilI bhImo dusmA pridhaavii| taM samma nigigahAmi dhammasikkhAe kaMthaga 58 // sAhugoyamapannAtechinnome saMsao duumaa| annAvi saMsao majjha taMma kahasugoyamA 58 // kuppahA bahavelAe jahinAsaMti jNtvaa| adANe kahabaTuMtA taM na nA 8 ima kahe 57 manaH sAhasiko raudraH emanasAhasIka raudrache pApaNe vasa kioche duSTAkhaparidhAvati eduSTadhoDo urahoparaho doDache ta ava samyak guhAmi te ghoDo bhaleprakAra jhAlyoche vasikasroI dhammazikSAyai dhammAbhyAsabhiH nimitta dhammani zikhyAdeIne dharmano abhyAsakarAcyo bhalo ghoDocha kathaM voDAnIpare 58 zobhanA he gautama tava prajJAtAharau bhalobuddhiche hivo mama saMzayaH ayaM emAharo saMdehabhAMjyo anyopi saMsayaH mamAsti vaujo paNi ekamhAre saMdehache taviSaya mamArtha he gautama kathaya he gautama te paNi artha mujhane kahI 58 asanmArgA:saMti bahavoloke kupatha mUDAmAragaloka mAhi ghaNAI ye kupathai sanmArga nazyatijaMtavaH teha kUpaye karaune jauvaDA bhalAmAragasAha manajIve ghaNA jaMtuno nAsakara sanmArge kaztha vartamAnavartase rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA thA .saM.u. 41mA bhAga Page #712 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yante sa unmArgAt cavanta ityarthaH he gautamatvaM adhvanivartamAnaH sankavaM nazyasinArthanaprApnoSi satpathAt tvaM cyavase 60 (jeyamamoNagacchanti jeya ummamA sa TaukA * paDiyA te savezyAmajjA toNaNa mAmihaM muNo 61) I kezi muneye bhazca janAmArgeNa vItarAgopadezena gacchanti ca punaryebhanthAH unmArgaprasthitAH 023 : bhagavadupadezAdiparotaM pracalitAste sarve mayA viditAH bhavyAbhavyayoH sArgA'sanmArgayorjJAnaM mama jAtaM iti bhAvaH toiti tasmAtkAraNAt ahaM * na nazyAmi apathaparijJAnAt nAyaM na prApnomi 61 (maga yai ikebutte kesaugoyamamabvavI tazrI kesi buvanta ta goyamoiNamavvavo 62] asthArthaH pUrvavat [kuppavayaNa pAsaNDo sabveumnaggapaTTiyA sammaggatu jiNakkhAyaM esamaga hi uttame62] he kebhimune kutsitAni pravacanAni kupravacanAni kudarzanAni teSa pASaNDinaH kupravacana pASaNDinaH ekAntavAdinaste sarve unmArgaprasthitAH unmArgagAminaH santi sanmArga tu punarjinAkhyAtaM vidyate egha jinoktaH sasigIyamA 60 // ja yamagaNa gacchati je yaummagga ptthiyaa| tesace vaidrayAmajhatA na nasmA mihaMmukhI 61 // magga ya dUdUkevuta kesaugoyama mcvii| to kesiM vabaMtaMtu goyamo dUNamabbI 62 // kuppavayaNa pAsaMDI sabve umagga pttttiaa| tU bhalAmArganevikhe kima vatta cha tasminbadhvani nAsa he gautama te mArgane vikhe hai gautama kima tU nathI paData. ye ca mArgeNa gacchati je mArgane bhASA vikhe cAlecha ye ca unamArgeNa prasthitAH je valI unamArgane vikhe jAiche te sarve viditAsati mama te sarvame jANyAce tatohaMnanasyAmi mahAmune teha * bhaNauTu' unamArge nahaujAuchumAragicAlu'mArgaH iti kaH ukta: mArga koNakayo kezI gautama abravIt kezau gautamane kahecha tataH kethiM tru baMtaM kRtaM kezo pUccAMdhakA gautamaH idaM vakSyamANaM panavIta gautama dama kahecha 12 kapilAdimatAnuvartinaH pApaMDinaH kapilAdi mArganA mevaNa hAra sarve una rAyapanapatasiMha vAhAdura kA mA.saM.u.41 mA bhAga 2 . Page #713 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a023 714 sUtra bhASA sarvamArgeSu uttamaH sarvamArgebhyaH pradhAmodayAvinaya mUlatvAt ityarthaH 6 2 ( sAhugoyamapa0 6 4) arthastu pUrvavat 64 (mahAudagavegeNa buDamANANapANiNa saraNaM gaIpayaTThAya dauvaM kaM manasomuNo 65) kezaugautamaM pratipRcchati he gautamamune mahAudakavegena mahAjalapravAheNa vahyamAnAnAM bhavatAM prANinAM tvaM dopaGka' manyaseiti praznaH kauNaM DopaM zaraNa' racaNacamaM punaH kIdRza' gatiM AdhArabhUmiM punaH kodRzaM pratiSTAMsthirAvasthAna hetu dIpaM nivAsasthAnaM jalamadhyavartti 65 [zratthi ego mahAdovo vArimajphe mahAlazrI mahAudagavegasma gaI tattha na vijjhaI 66] he kezimune vArimadhyepAnauyAntarAlayo sammaggaM tu jiNakkhAyaM emamaggohi uttame 63 // sAha goyama pannA kinneAme saMsaoimo / annavi saMsao majjha taMmekahamu goyamA 64 // mahAudagavegeNaM buDamAyANa pANiNaM / [ saraNaMgaI paTThAya dIvaMkammannasI muNI 65 // atthi ego mahAdauvo vArimajjha mahAlaya | mahAudaga vegasma gaItattha navijjhaI 66 // dIveya kebute kesIgoyama mArgaprasthitAH te saghalAe unamArgapayAke sanamArga tu punaH khyAta' jinokta bhalo mArga uttamamArga taurtha karano bhASyo eSaH mArgaH yasmAt uttamaH emArga uttamamArga uttama muktinodAtA 63 zobhanA he gautama tava prajJAbuddhiH he gautama tAhari buddhi bhalauche chinnaH mama saMzayaH ayaM emhArosaMdehachedyo anyapi saMzayo mamAsti vojopaNi saMdeha mujhane tadviSayaM mamArtha he gautama kathaya tehano artha mujhanekaho 64 mahodaka vegena mahApANIne vege karaune bruDan mAnAnAM prANinAM bUDatAjIvaDAne tanivAraNa prasthitya avasthAna hetu AdhAra tehane koNasaraNa ko gati ddopaka' manyase he sune dRDhathAnaka hava ddopatu N kuNamAneche he gautama 65 asti ekomahAddaupache ekamoTodaupa samudramadhye proDhodakasya pANomAhi mahAvistIsa ke vAtaiH kSubhitasya gatiH ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0Da0 41 mA bhAga Page #714 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA EXKKKAKKKKKR vistoNa: ekohopostidigatAH Apo yasmin sa hopa: taba tasmin hope mahAudakavegastha gatirna vidyate pAtAlakalazavAtaiH abhitasya jalavegasya gamana nAsti aparana hopemalavakAle samudrajalasya gatirasti paraM daupesati tatra nAsti 18 [dauveyara ikabutte kesaugIyamamavavo tokesi buvanta tu goyamoiNamabvavau 67] ke bhaugautamapRcchati hai gautamahIpaM iti ki mukta ityu ktavanta' kezi zramaNa pratigautama idaM anavaut 68 [jarAmaraNavairINa buDDamANANapANiNaM dha bhAdauvopa iDAya gaI saraNa muttama 68] he kezimune jarAmaraNa jalapravAheNa buDatA ca vahatAM prANinAM saMsArasamudra zruta dharmazcAritra dharmarUpaM hopaM vatI mukti sukha anuhostoti bhAvaH kodRzaH sadharmaH pratiSTAnizcalaM sthAnaM punaH kozo dhamaH gativivekinA AzrayaNIyaH sa dharma mabvavI / tokesi buvaMtaMtu goyamoDUNa mabbadI 67 // jarAmaraNa vaigeNaM buGamANANa pANiNaM / dhammodIvo pardUTThAya gaIsaramA muttama 68 // sAhugoyayamAdevinnAma saMsao dUmI / anAvi saMso mamataMmekahama goyamA 66 // anna pANonI vegapANonI jAvavo tatra chopana vidyArI taha dopana vikhe pANI jaavaanii|| dvIpaH iti kaH ukta: hopa kuNakaDo kezI gautama abravIt keyau gautamane kahecha tata: kezivaMta tu kaisII' "yAMvakA gautamaH idaM vakSamANa abravIt gautamakahachi 17 jarAmaraNaeva vegaH pravAhaH udaka jarAmaraNa 8 rupauyApANaune dikhe bruDan mAnAnAM prANinAM bUDatAH jIvAne prANone zruta dharmohIpo mukti hetutvAt gatiH dhArUpautrI hopa AdhArache avasthAna ca zaraNa 8 euttama zaraNache 68 zobhanA he gautama tavaprajJAbuddIH ho gautama tAharau vuddhau bhalI kinaH mama zaMsayaHayaM emhArI saMdehahave dUrikIdhI andhopi saMghayo mamAsti bIjo ekamhAre saMdehache tahiSayamamArtha gautama kathaya tehano arthapaNita kaho / samudra mahaudhe vRhajjalapravAha moTA samudrana vikhe JERRRRRRRRRRRRRRRERREER-30 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM u.41mA bhAga bhASA HOMX8 Page #715 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a023 716 sUtra bhASA uttamaM pradhAnaM sthAnaM zaraNamasti iti bhAvaH 68 [sAhugo0 (8] artha pUrvavat [avavaMsimohasinAvAvi paridhAvaI jaMsigoyamamArUDhI kahaM pAraM gamiSyasi 70] he gautama mahobe arthave mahApravAhe samudra nAvAiti nauparidhAvati itastataH paribhramati yasyAM naukAyAM tvaM ArUDhaH san katha pAraM gamiyasi kathaM pAraM prApsyasi 70 [ jAo amAviNonAvA* 71] he kemimune yAnI AzrAviNachidra sahitAsti Azravati zrAgaccyati pAnIyaM yasyAM sAmragrAviSo sAnopArasya gAminInAsti yAnivAviyonicchidrAno sA tu pArasyagAminI 71 atha kemopRcchati [ mAbAii kAttA kesogoyama mabbatro tao kesiM buvantaraMtu goyamo iNamavvavo 72 ] [ saroramAnAvitti jovobucadra nAvizro saMsAro anavobutto jantaranti mahesiyo 72 ] nau itikA uktAH kezo gautamaM catravat tataH kethiM bruvantaM gautamaH idaM patravot 72 he kemimune zarIraM nauvarttate jobonA si mahArhasi nAvAvi paridhAvaI / jaMsigoyamamArUDhI kahaMpAraM gamitasi 70 // jAo amAviNInAvA nasA pArammagAmiNau / jAnimmA viNInAvA sAupAramyagAmiNI 71 // nAvAya idrakA buttA kesIgoyama mabbava / tatra aurpAnI pravAha pravahaNAvizeSaH samaMtA gacchati te mAhi ekanAvadoDeke yAM nAvAM gautamaH samArUDhaH teha nAva Upari canyothako he gautamaH tvaM kathaM mahAvasya pAra gamiSyaso tUM kima he gautama samudrano pArapAme 70 yAnIH zrAviNI jalapravezAnvitAsaMdhibhiH je nAvA zrAvaNI hoi saMdhi' pANauAvenAvamAhi' na sAsyAt pArasyagAminI te nAvapArapohocena hIM bUDe yA nirazrAviNo jalazrAva rahitA je nAvA mAhiMpaNanAve sAno pAra gAmaunI varttate te nAvApAra pohuce taura pAMme 71 nauH iti kAuktAH te nAvA koNakaho kezo gautama avratot kezau gautamaprati kahake tataH kezi ****************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA bhA0 saM00 49 mA bhAga Page #716 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA pra.23 EXEMORRRROREKHEKXXXXXXXXXXXXXX 8 vikaH naukheTaka ucyate saMsAro'rNavaH samudraH uktaH yaM saMsAraM samudra maharSayastaranti etAvatA maharSaya va jIvantapInuSTAna kriyAvanta nauvAhaka nAvika kRtvA caturgati bhramaNarUpe bhavArNave vazarIraM dharmAdhArakatvena nAvaM kRtvApAra prAptavanti mIca vajanIti bhAvaH 73 [sAhugIyama074] arthastu prAgvat 74 [andhakAratameghora cintipANiNobahu kokarismAiujjoyaM savvaloga mipANiNaM 76] atha punaH kezivamaNI gautamaM pRcchati he gautama andhakAratamasi prakAthAbhAvabahavaH prANinastiSTanti andhakAratamaH zabdayoryadyaye ka eva arthasthApyatra andhakAra zabdastamasIvizeSaNatvena pratipAdita kesiM buvaMtaMtu goyamo iNamabbavI 72 // sarIramAhunAvitti jIvo bucca nAvibho / saMsArI annavobutto jaMtaraMti maha siNo 73 / sAhugoyamapannAte chinnome saMsao imo / annAvi saMsao majbha mekahamugIyamA 04 // aMdhayAre tame ghore ciThThati pANiNo bahU / kA karispada ujjAya sabbaloga mi pANiNaM 75 // uggao vimalAbhANU sabbaloga palaM rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM 2041 mA bhAga bhASA buvaMta' kezoI pUchyAthakA gautamaH idaM vakSyamANa avavIt have gautama pUzcAno uttaradIiche 72 zarIramAhuH nau vaMti eyaraura nAva kahI jauva: ucyate nAvikaH ejovanAyo kahoI' saMsAra arNavaH samuhaH uktaH saMsArasamudra kahyo yaH saMsArAzcitaraMti maharSayaH te saMsArasamudra moTA RSokharatara 73 yobhanA he gautama tava pannAbahiH he gautama tAharI bahi bhalaura kinaH mama saMzayaH payaM emhArI saMdhyayavadhI andhopi saMcayaH mamAsti vIjIpaNimhAre saMdehache tahiSaya mamArtha he gautamaH kathaya tehano artha gautamakahI 74 aMdhakAra karaNathole tamoraudra aMdhakAra kAlo mahAraudra tatra tiSTati prANinI bahavaH tohA prANo jova ghamA raheke kaH kariSyati sadyota' tahane udyota ajamAla' koNakarasya sarvalIke prANinAM sarvalokane dikhe jIvane 75 uhata: Page #717 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ANN~ WRXXXXREKAKKRKERROREKKK) kodRzetamasi andhakAra andhakaroti lokamityandhakAra tasmin andhakAra punaH kIdRzetamasi ghore raudre bhayotpAdake hai gautama etAdRze sarvasmin 6 loke sarveSAM prANinAM sarvajIvAnAM kaH padArthaH udyotaM karizcate prakAzaM kariSyati 75 [ugovimalobhANU sabalogaSyabharo sokarismai ujjoyaM saba logaMmipANiNaM 76] gautamaH prAha he kethimune sarvaloka prabhAkarovimalobhAnuruhUta: sabhAnuH sarvasmin loke sarveSAM prANinAM udyotaM karithati sarvasmin loke prabhAM karItauti sarvaloka prabhAkaraH sarvalokAlokaprakAzako nirmalIvArdalAdinA anAcchAditabhAnureva sarveSAM prANinAM sarvatrodyotaM karoti nAnyaH kopi tejasvI padArtha iti bhAvaH 76 [bhANayaha ikebutte kesaugoyamamabbavo to kesauvuvanta' tu goyamodaNamabbavo 77] tadA kezimuni gautama pRcchati hai gautama bhAnuriti kaH uktaH kezimuni gautama ityaMtravIt tataH kaizimuni iti bruvaMtaM gautama idaM abravIt 77 [uggokhauNa saMsAro savvajiNa karI / sAkarisma ujjoyaM sabbaloga mipANiNaM 16 // bhANUya dUdUkevutte kesIgoyama mbbvii| tokesi bubaMtaMtu goyamo dUNamabbavI 77 // uggao khINasaMsArI samvam jiNa kkharI / sAkarismaujjoyaM sabaloga mi pANiNaM 78 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u* bhAga' bhASA nimmalaH sUryaH nibhalasUrya Ugyothako sarvaloka prabhAkaraH sarvalokana vikhe prabhAnokaraNahAra sa kariSyati udyota' te karasye udyota sarvaloke prANinAM lokane vikhe sarvaprANaune 76 bhAnu iti sUryakaH ukta: sUrya koNakayo keyau gautama avaut kezo gautamane kahecha tataH kezIba vaMtaMtu kezau ima kayAthakA gautamaH idaM vaccamANa avavaut have gautama kahecha 77 ugataH kSINa saMsAraH ugyodhako khauNa saMsAra kIyoche jiNe ehavI sarvajJaH jina bhAskaraH sarvana rUpI sUrya sa: kariSyati tadyota teudyotakarake sarvaloke prANinAM sarvalokana vikhe sarvajIvane 78 zobhanA he gautama tava prajAhiH bhalo tAharau, buddhi Page #718 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a023 718 sUva bhASA ************** makkharo sokari ujjoyaM savva logaMmi pANi 78 ] he kemimune coNa: saMsArobhava bhramaNa yasya sacauNa saMsAra: cayokRta saMsAra: sarvajJaH sarva padArthavettAjinorAgadveSayorvijetAsabhAskaraH sUryaH sarvasmin loke caturdazarajyAtmaloke sarveSAM prANinAM udyotaM kariSyati prakAzaM kariSyati 78 [sAhu goyamapanAkinomesa so imo anovisaMsazrImajyaM taM mekaha sugoyamA 78 ] arthastu prAgvat (sArIra mANase dukkhe bajmamANANapANiNa khemaM sivaM aNAvAha' ThANa' kiM manasaumuNo 80] atha punaH kezizramaNo gautamaM pRcchati he gautamamuneH zArIrikaiH zarIrAt utpatraistathA mAnasaiH manasa upavedukakhervadhyamAnAnAM podyamAnAnAM prANinAM tva' cemaM vyAdhyAdirahita zivaM jaropadravarahita anAbAdha' zava janAbhAvAtsvabhAvena pauDArahita' etAyaM sthAnaM kimanyase mAMvadetizeSaH 80 [asthi egandha vaNThANa' logagga midurAruhaM jatyanatthijarAmacca vAhiNo beyaNA tahA 81] he kezimune lokAgre lokasya caturdazarajyAtmakasya agra' lokAgrantasmin lokAgre ekaM ghra, vatricalaM sthAnaM asti kathambhUtaM tatsthAnaM durAruhaM duHkhena Aruhyate yasmin sAhu goyamapanA kinnAme saMsacoimo / anovi saMsaomama taMmekahamu goyamA 78 // sArIramANase dukkhe babha mAyANa pANiNaM / khema sivaM apavAhaM ThANaM kiM manna sisugI 80 // athiega' dhuvaM ThANaM lAgaggaMsi durAruhaM / jattha he gautama triH mama saMzayaH ayaM emhAro sa'dehabhAMjyo anyopi saMzayaH mamAstiH vojopaNi saMdehamhAreke tadviSaya manArtha' he gautama kathaya tehano artha mujhane kahA 8 zarIra mAnasayoH dukakhe zarIra anemananu' dukkhavadhyamAnAnAM vyAkulikriyamANAnAM prANinAM tithe karaune pauDAtA prANIne vyAdhi rahita N jarAmaraNAdyupadravarahita anAbAdha' vyAdhirahita sthAna kiMmanyase munesthAnakahe munauzvara te tumhe ke havaM mAnokA 80 asti eka nizcalaM sthAnaM dura kA A.saM0 u049 mA bhAga * dhanapatadara kA rAya Page #719 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a022 720 sUtra bhASA tat durAruhaM duHprApyamityarthaH punaryatra yasmin sthAne jarAmRtya nastaH jarAmaraNena vidyete punaryasmin vyAdhayastathAvedanA vA vAtapittakaphale mA donavidyate 81 (ThAvara imele ke sogoyanamanyatra tamro kesiM buvantaraMtu goyamo iNamabbavo 82 ) he gautamasthAnaM iti kiM ukta tataH kezizramaNo gautama N ida abravIt tataH kezikumAra iti bruvanta gautama ida abuvIt 82 (nivvANanti bAhanti siddhilogaggame ba khema' sivamaNAbAhaM jacaranti mahesipI 83) (taM ThANa' sAsayaMvAsaM logagga' midurAruhaM ja sa pattANa soyanti bhavohantakarAmukhI 84) yugma' he kezi mune taM zAkhataM sadAtanaM vAsaMsthAna' lokAgre varttate yatsyAnaM samprAptAH santobhavo ghAMtakarAH saMsAra pravAhavinAzakAH munayo na zocante zoka' na 1 natyi jarAmaccu vAhiNeA veyaNA tahA 81 // ThANeya iiketa kesIgoyama satravI / tokesiM buvaMtaMtu goyamA iNa mavvatrI / 82 // nivyANaMti avAhaMti siddhaulAgaggamevaya // khemaMsivaM aNAbAhaM jaMcaraMti marhasi 83 // taMThAM ekanizcalasthAnaka siddhaM lokAgra' durArohaM te ThAmalokAgra ne vikhe paraM caDhatAM dohito yatra nAsti jarAmRtyu: je sthAnakane vikhe jarAmaNanatho vyAdhayaH vedanAH tathA balo vyAdhi natho vedanA nathau 81 sthAnakaH itikaH uktaH sthAnaka koNako kamI gautama abravIt kezo kahe gautamane tataH kethi N brUvataMtu kezaui' pUDhyAthakA gautamaH idaM vacyamANaM abravIt gautama ima kahecha 82 nirvvANa' zravyAvAdhaM muktikka abAdhAda N karorahitache siddhi lokA' sarva jagaduparivarttate te sthAnaka siDika lokane agrabhAga kSemaM nirupadrava' vAdhArahita cemakArI nirUpadrava abAdhArahita yAM varjati gacchati maharSayaH je sthAnake RSIzvara have te jAya 83 tat sthAna' zAstrataM vAsa jehasthAnakane vikhe sAsvatu' vAsaka lokAgra durAroha' varttate lokAzrane vikhe ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA 0saM0 u. 41mA bhAga Page #720 -------------------------------------------------------------------------- ________________ iTIkA kurvanti kodRza tat sthAna durAruha duHkhena tapaH saMyamayogana Aruhmate prAsAdyate iti durAruhaM duHprApyaM iti dvitIyagAthayAsambandhaH atha prathamagAthA yArthaH punaH kodRzaM tatsthAna' yatsthAna ebhirnAmabhirucyate kAnitAninAmAninirvANa' iti abAdha iti siviriti lokAya eva ca puna: kSemaM ziva *rati nAmAni etAdRyaiH sArthakairabhidhAnayaMtsthAna ucyate teSAM nAmAM arthoM yathA nirvAnti santApasya abhAvAt zautI bhavanti jauvAyasmina iti nirbANa navidyate bAdhAyasmin tat abAdhannibhayaM sidhyanti samastakAryANi bhramaNAbhAvAt yasyAM iti siddhiH lokasya agra agribhUmiaukAgraM eva 4 nemasya thAvatasukhasya kArakatvAt kSemaM zivaM upadravAbhAvAt punaryat sthAnaM pratimaharSayonAbAdhaM yathAsyAttathA caranti vRjanti sukhena munayaH prApta vanti munayohi cakravayaM dhikasukhabhAjaH santomIcaM labhanta iti bhAvaH 84 [sAhugoyamapanbAte chinomesa soimo namote samayAtIta savasuta mahodahI85) atha kethikumAromuni gautamaM stauti he gautama te tava prajJAsAdhvIvartate me mama ayaM saMzayazvina : sandeho dUrIkRta: he saMzayAtIta sAsaryavAsaM lAgaggami durAruhaM // jasaMpattAnasAyaMti bhavAhata karAmukhI 84 // sAhugIyamapannAte chinnoma saMsao dUmI / namI te saMsayA tIya savvamutta mahAdahI 85 // evaM saMsae chinna kaisI ghora parakkame / abhivaMdittA sirasA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM 1.41 mA bhAga caDhatAM dohiluke yA saprAptAna zocca te jehane vikhe gayAthakA zaucanadhau bhavaughAMta karA munayaH bhavano aMta tahanAkaraNahAra munauvara 84 zobhanA hai gautamaH tava prajJAbuddhiH he gautana tAharau buddi bhalauche chinaH mama zaMsayaH ayaM emhArI sadehacha yo tubhya namaH saMsayAtItaH tumane namArU rahI saMdeha rahita sarva sUtra mahodadheH he sarvasauddhAMtanA pAragAmI 85 evaM punaH saMzayaH kinaH hAdazame prazna na gautamaina gautama kaisIno sadehaTAyI keyI kamma Page #721 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA pa023 022 sUtra bhASA ********** he sarvasUtra mahodadheH sakalasiddhAnta samudratubhya' namonamaskArostu 85 ( evaM tu sa saekine kesodhIraparaka me abhivandittAsirasA gIyamaM tu mahAyasa86) (paJcamavyayaM dhana paDivajjara bhAvaoo purimasya pacchimabhimatatya suhAvahe 87) yugma kezaukumAra zramaNI bhAvataH zraddhAtaH purimamaiti prathama tIrtha katomArgepazcime pazcimatIrthakarasya mArge arthAt AdIzvara mahAvIrayo mArge tatra tinda ke udyAne paJcamahAvRtarUpaM dharmaM pratipadyate aGgIkaroti kiM latvA gautamaM sirasAmastakena abhivandya namaskRtya vasanti evaM amunA prakAreNa gautamena sazayechinna sati kodRzaM gautama mahAyazasa kauma : kezomuniH ghoraparAkramaH raudrapuruSAkArayuktaH pUrva kezikumAra zramaNena catvAritAnigTahItAnyAsan tadA gautamavAkyAtpaJca mahAvRtAnyaGgI kRtAnIti bhAvaH 80 (kesogoyamao nica tami AsisamAgamo suyasaula samukariso mahatyatyaviNicchazrI 88 ) tatra tasyAM nagaryAM kezigautamayo goyamaMtu mahAyasaM 86 // paMca mahavvaya dhamma' paDivajjad bhAvaca / purimA pacchima mo magga tatya muhAvahe 87 // kesau gAyamao niJcaM tammi asi samAgame / suya saula samukkarisA maha vyaya viNicchao 88 // tosiyA purisA n na pratizUraH kezakumAra karmavroDave sUrake abhivaMditvA mastakena mastake karo vAMdIne gautamaM punarmahAyaza sagautamasvAmIne 86 paMcamahAvrata dharmaH kezaukumAra paMcamahAvRta gautamapAse tho aMgIkArakaudhA pratipadyate bhAvataH bhAvekarI paDaubarje tatvajJAnAt arhatomArga : pazcimArhanmArgaH tauhAM bhale are statedharma sites tatra zubhAdahaH kalyAMNa prApakeezrImahAvIrano dhammaM kalyAMNano karaNahAra ke tepaDivarje 80 kebhI gautamayoH nitya' kezI gauta mano sadA tasyAM sot samAgamaH tenagarIne bikhe milA pahao jJAnacaraNa zruta zautale samutkarSa: prakarSaka: jJAnadarzana cArauvathaula tithe karo sahauta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.sa. bhAga *******ARAPA***** Page #722 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 723 nitya samAgama AsIt tayoH punaH tazola samutkarSaH zrutajJAnacAritrayoH samutkarSaH atizayobhUt punastayorubhayomahAn avinizcayo bhUt zikSA vatatatvAdInAM nirNayobhUt 88 (tosiyAparisAsavvA sammamga samuvaDiyA santha yAtapasauyaM tu bhagavaM kesIgIyamattimi 88) tadA sarvApariSat 4 toSitAproNitA samyaka mArge sA pariSat samupasthitAsAvadhAnAjAtA to bhagavantI jJAnavantau kesigautamoparipariSadAsa tutI prasaudatAM prasannI bhavatAsatAmitizeSaH i.yahaM promi ti sudharmAbAno jambUsvAmina prAha 88 iti kezigautamAzya yana sampUrNa // iti zrImaduttarAdhyayana svArtha daupikAyAM upAdhyAya zrIlakSmokorti gaNi ziSa latrIvallabhagaNiviracitAyAM kezigautamauyaM adhyayanaM yoviMzatitamaM samparNa // 13 // azva catu vizati tamAdhyayanasyArthI vyAkhyAyate // pUrvamin adhyayane pareSAM cittavilu tiH kezigautamavat dUrIkartavyA taraukaraNaM samyak vAg yogenasyAt vAka yogohi aSTapravacanamAsvarUpaH atoTa pravacanamAkharUpaM caturviMzatitame'dhya yane kathyate sUtra [aTThapavayaNamAyAo samiI guttItahavaya paJce vaya hai samiIo to guttopo AhiyA 1) etA aSTau pravacanamAtaraH pAhitA pAkhyAtA pravacanasihA te mAtaraH cAritrasya jananya H pravacanamAtaraH sAdhvAcAra savvA sammaggasa muvttiyaa| sayayA te pasauyaMtu bhagavaM kesI gAyama timi // saugoyamijjabhayaNaM samattaM 23 // aTTha pavayaNa mAyAo samiI guttI tahevaya | paMcevaya samiIo to guttauo AhiyA 1 // iriyA bhAse saNA mahArthArtha vinizcaya kodho he 88 toSitAparSat sarvaH parSadA sarvasatoSANau sanmArgaca samapasthitAH sanmArgane bikhe huA sasato tauprasaudatAM testavyA 8 ghakA prasava huvo bhagavAn keyo gautama iti vayomo sarvazAstra nAjAMNa kezI gaNadhara gautama prasanna huvA 88. iti zrIkezau gautamanu' adhyayana vIsamU saMpUsa m 2 3 aSTaupravacanamAtara: jainasAsanane bikhe samatayaH sumatiH guptayaH tathaiva vacana guptitImaja vacana guptapaNa paMcasumatayaHpaMcamumati tisraH guptaya rAya dhanapatasiMdha vAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #723 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a024 724 sUtra bhASA janAt paripAlanAt jananya storthaka raiH kathitAH tA aSTapravacanamAtaraH kA: samitayaH katiguptayazca katitayoH samiti gupyoH sakhyAM vadati paJcaiva evanizvayena padapUraNe paJcasamitayastisro guptavaH ubhayormolane aSTapravacanamAtara uktAH 1 (iriyAbhAse saNAdANe uccArasamiI iya maNa guttovayaguttau kAya guttoya bahumA 2) etAH paMcasamitayaH prathama IryAsamitiH IraNa' IrSyA samiti zabdasya pratyeka' 'bhi sambandhaH IryAyAM gamanAgamane sasamyaka prakAreNa iti : AmaceSTA Iya samitiH sAI hasta trayAvalokana' 'caturhastAvalokana' vAcakSuSA kRtvA yatne naca kramaNa' IryAsamitiH dvitIyA bhASA samitiH vicArya bhASaNaM' bhASAsamitiH tRtIyA eSaNAsamitiH zahasya zrAhArasya grahaNaM eSaNAsamitiH caturthI AdAna samitiH vastra pAtra pramukhopa karaNAnAM AdAna' grahaNaM muJcana' pradAnanicepasamitiH paJcamau uccAra prazravaNapariSTApanasamitiH etAH paJca samitayaH tisrIguptayogopana' guptirmana so 'zvabhavyApArAnnivartta'na N manogutiH prathamA athadvitIyA vacanasya azubhavyApArAt gopana' vacana gutiH tRtIyA kAya guptiH kA yasya azzubhakarmaNogopana' nivarttana' kAyaguptiH eva N paJcasamitInAM tisRNAM guptaunAM ca maulanAt aSTau pravacanamAtaro jJeyAH 2 [eyAo asamiIo samAseNa viyAhiyA duvAlasaGga' jiNakvAya' mAyaM jatya pavayaNa' 3] etAstu samAsena sacepeNa aSTau samitayo vyAkhyAtAH vistaratvenace hayate tarhi paJca samitaya ucyante dANe uccAre samiIia / maNa guttI vaya guttI kAyaguttIya aTTamA 2 // eyAo aDa samiIo samAseNa viyA khyAtA tIna guto kahI 1 Isumati 1 bhASAsumati 2 eSaNA sumati 3 AdAna nicepaNA samito 4 uccArasamiti 5 tattrasamiti zabdaH pratyekaM yojyaH manogupti 1 bacanagupti 2 kAyagupti 3 etAH aSTau pravacanamAtaraH e ATha pravacanamAtA 2 etA: aSTausamitayaH eAThasamiti saMkSeNa vyAkhyAtA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA 0saM0 u0 41mA bhAga ************************* Page #724 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA 725 sUva bhASA 3030030300 tisraguptayazca ucyante sanAsena saMcepeNa ceducyate tarhi aSTau api samitaya ucyante tasmAt etAsAM aSTAnAM api samiti sa nAucyante yattu pU paJcAnAM samiti saMjJAti sRNAM guptisaMjJA tatkathaJci dakhyApanArtha yatrayAsu aSTAsu mAtRSu dvAdazAGga' jinAkhyAtaM pravacana zrutaM cAritra vAmAyaM iti mA sampUrNatvena sasthita yatohi sarvA etA aSTau api cAritra rUpA: cAritra' hi jJAna darzana' vijJAna bhavati jJAnadarzana cAritrebhyo'ti rikta dAdazAGga na bhavanti tasmAt dvAdazAGgI aSTAsumAtRSu sthitA tena etAsAmpravacana jananI saMjJA 3 prathama IrSyA samiti svarUpa mAha ( Alamba geNa 1 kAlera maggeNa3 jayaNA4 caukAraNaparisuddha saMjarairiyaMrie 8 ] sa yataH sAdhurebhizcaturbhiH kAraNaiH parizudayAnirdoSayA IrSyA nirdoSayAgatyArauyetagacchet prAkRtatvAt tRtIyAsthAne prathamA tAni catvArikAraNAnikAni AlaMvyate nizcalaH kriyate manoyena ityAlambana' tena Alambanena 1 punardditoyaM kAraNa kAlaH IryAyAH samaya stena kAlena punastRtIyaH kAraNaM mArga : panyAste navihArayogya mArgeNa punazcaturthaM kAraNa hiyA / duvAla saMga' jiNakvAyaM mAyaM jatthao pavayaNaM 3 // AlaMbaNeNa kAleA maggeNa jayagAiya / cau kAraNa pari saMjaya iriyaM rie 4 // tatthA laMbaNaM nANaM daMsaNaM caraNaM tahA / kAleya divase vRtte magge uppaha vabjie 5 // saMcepe karone kaho hrAdayAM gaMjinakhyAtaM vAra aMgatIrthaMkaranAmyAthAM yatrASTamavacanAtraSu sarva pravacanaM aMtarbhUtaM sarvasauddhAMta eaSTapravacana mAtA mAMhiM aMtarbhUta 3 AlaMbanena AlaMbana karone kAlena kAlakaraune mArgeNa mArge karone yatanayAjayaNAI' karone catuHkAraNa parizada eccAra kAra karaune zuddhaH saMyataH gatiM gacchet yatoryA sumatine sodhe 4 tatra AlaMnaM jJAnaM tauhAM AlaMbana jJAnanu' kare darzanaM darzanacAriva tathA tima ************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0041 mA bhAga Page #725 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a024 726 sUtra bhASA 308306306) ******** yatnA yatanaM yatnA jIvadayA yatanayA evaJcaturbhiH kAraNaiH zuddhayAgatyAsAdhunAgantavyamiti bhAvaH 4 pUrvaM caturNA' kAraNAnAM nAmAnyuktAvistareNa varNayati [tatya AlambaNaM nANa N daMsaNaJcaraNa tahA kAleya divasebatte magge uppahavajjie 5 ] tatra caturSu kAraNeSu AlambanaM yat bAla vyagamanaM anujJAya tat AlambanaM yatohi Alambana vinAnirarthaka' gurubhirgamanaM anujJAta' nAsti tat Alambana' sUtra arthaM tadubhayaM sUcArthajJAnaM siddhAnta paThana pAThana tatodarzanaM samyakta' tatvarucirUpaM tasya grahaNa grAhaNaM vA tadapi kAraNa paJcAJcaraNa' cAritra' atra cAritra zabdena sAmAikAdika sAmAiyaM sama iyaM sammAvAoM samAsasaMkhevo raNavajjaM ca pariNApaJcakkhANeya te aSTa ityAdyapi kAraNaM yatohi jAnArtha darzanArthaM cAritrArtha evaM dayorarthaM evaM pRthaka 2 evaM trayANAmapyarthaM evaM aSTAdazabhedAbhavanti ca punaH kAlaH IryAyAH samayodivasa eva ukto na tu rAtriH IryAyAH samayosti rAtrI hi vihAra kurvataH sAdhororyAzarniH syAdityarthaH mArgastu utpathavarjanaM unmArgasyatyAgaH unmArge calamAnasya AtmanaH saMyamasya virAdhanAsyAt 5 [davbokhittazra ceva kAlao bhAvatra tahA jayaNA ca ubbihAduttA taM me kittayaosukha 6] torthakarerityadhyAhAraH tIrtha karairgaNadharevaturvidhAyanA uktAtAM caturvidhAM rai me mama kathayatastva' zRNa bhogitha tadeva cAturvidhatvamAha dravyato yatnA ca punaH kSetra toyatnA kAlatoyatnA tathA bhAvatoyatnA 6 atha dravyataH kathaM davvatra khittaca ceva kAlaca bhAvaca tahA / jayagA caDabbihA vRttA taM me kittayao suga 6 // davvaca caksA cAritra kAla divasaH ukta kAla divasa kahoi mArge utpathavarjitaH mArga UvaTa vajrjIkhADapramukha 5 dravyata: dravyatha kivastu pUMjaulevo kSetrataH kSetrathako kAlataH kAlayako bhAvatastathA bhAvayako tima yatanA catuvidhA uktA jayaNAcihuM prakAre kahI tAM mamakIrtayataH zRNutemune kahatAM thakAMtume sAMbhalo ************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da0 11 mA bhAga Page #726 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 13 1 . 9 - yatvAtAmAha [davao cakkha sApehe jagamittaM ca khittI kAla yojAvaroejjA uvautteya bhAvI 7] dravyatIdravyamAthitya evaM yatanA yadA cakSuSA jIvAdi draya vilokaye tetrataH kSepAzvitya yugamAtra caturhasta pramANa kSetra mArga prakSetavilokayeta iyaM kSetratIyatnA kAlataH kAlamAzritya iyaM yatnA 74 yAvatkA yAvatAkAja pANe tarodhale gamanaM vidhIyate sA ca kAlatoyanAyaH sAdhaH lapayuktaptava IryAyAM sAvadhAnatvAt syAt sAbhAvato yatnA jayA 7 atha upayukopa vitara vetapayati [idiya the vijittA sajmAyaM ceva paJcahA tamma tItappa rakAra uvautteriyaM riye 8] sAdhurUpa yuktaH san IryAyAM sAdha yogyagatauroyet baje kiM tavA paJjendriyArthAn paJcAnAM indriyANAM arthAn viSayAn vivayaM ca punaH svAdhyAyaM kuryAt punaH sAdhuH kaudRzaH san IryAyAMroyet ta mati : san tasyAM IyA samitaumUti: zarIraM yasya satanmati : na tu yatastata: zarIraM dhUnayan gacchet kAyacApalya rahitaH iti pahe jugamittaMca khetto| kAlo jAva roejjA uvautteya bhAvo 7 // iMdiyatye vivajjittA sajmAyaM ceva pNchaa| samma ttI tapparakkAre uvautte riyaM rie 8 // kArha mANeya mAyAya lAmeya uvauttayA / hAse bhaya moharie vigahAsu / dravyato jovAdika cakSuSA prekSeta dravya tu jovA bImArgazodha prAMkhikaraune yugapramANa kSetrata: dhUsarA pramANa khetra dRSTidii kAlataH yAvaMtaM kAlarauyet gacchet kAliMjetale kAliM vicare tatra upayuktaH sAvadhAna: bhAvekarI sAvadhAnapaNacAle 7 iMdriyArthAn zabdAdauna vivarjayet iMdriyanAviSaya zabdAdika vale svAdhyAyaM paMcaprakAra sajAya pAMcaprakAre tiseja ceSTAI te pradhAna aMga jANo aMgIkArakarato upayuktaH IyArauyet sAvadhAnapaNe IryAsamitisodhe 8 4 krodha krodhamAne ca mAnavalI mAyAyAM mAyA lobhe upayuktatayA sAvadhAnatayA lobhane vikhe sAvadhAnathako hAsye bhaya mukharita hAsyane vikhe bhayanevikhe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A-saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #727 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA .24 bhAvaH puna: kodRzaH sAdhuH tatpuraskAraH tAM eva puraskaroti iti tatpuraskAraH tAI- samatiM prAdhAnya na aGgokuruteityarthaH anenakAyamanamostatparatA uktA evaM upayukta: sAvadhAno vicaret ityarthaH 8 [kohemANeyamAyAya lobheya uvauttayAhAse bhayamoharie vigahAsutahevaya 8] [eyAI aThANAI parivajjitta saJjae asAvaja mizrakAle bhAsaMbhAsijjapanavaM 10 ] adha dAbhyAM gAthAbhyAM bhASAsamiti mAha panavaM iti prajJAvAn saMyataH kAle prastAve bhASAyAH samaye asAvadhAni pApAM tathAmitAM svalyA bhASAM bhASeta kiM kRtvA etAni aSTau sthAnAni upayukta tayA ekAgratvena parityajyatyayA etAni praSTa sthAnAnikAni kodhImAnI mAyAlobhazca 4 hAsya' bhayaM maukharikAviT ceSTA asambaddavacanabhASaNaM vA vikathA ca etAnyaSTI asatyavAkya sthAnAni tasmAt pra ya ka krodhemAne mAyAyAM lobhe ca hAsye bhaye mokharikAyAM tayaiva vikayA suca mRSAdirUpaM asahAga yoga parihatya asAvadyA nirdoSAM parimitA prastAvabhASAM vadet ityarthaH 1. ayaiSaNAsamiti mAha [gayesaNAe gahaNiya paribhIge saNAyajA AhArovahi sijjAe eetivivisIhie 11] gaveSa NAyAM eSaNAgavaiSaNa SaNAgauriva eSaNAgavaiSaNAvizuddhAhAradarza navicAraNA prathamA eSaNA 1 dvitIyAgrahaNa SaNA vizuddhAhArasya grahaNa grahaNaSaNAra *toyAparibhogaiSaNAparisamantAta bhujyante AhArAdika asmiAn iti paribhogo maNDalo bhojanasamayasta SAvicAraNA paribhogaiSaNA etAstisropi tahevaya : / eyAI aTTha ThANAI parivajjittu saMjae / asAbajaM miyaM kAle bhAsaM bhAsijja pannavaM 10 / gavasaNAe / vAcAlapaNAne vikhe vikathAsu tathaivaca valo vikathAvarje cAlatodhako etAni aSTasthAnAni eAThasthAnaka parivarjayet saMyata: bhaleprakAre vaja saMyatI pAparahitabhAsA asAvA mitaM kAryAya prastAve asAvadhaniH pApa thoDo volo bhASAM bhASate prajJAvAn bhASAI vole buddhivaMta sAdhu 10 gaveSaNA svIkaraNa rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA*saM*9.41 mA bhAya Page #728 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA a 024 728 sUtra bhASA ****************************** eSaNA AhAropadhi zayyA suvizodhayet kevalaM zrAhAre eva etA eSaNAnabhaveyuH kiM tu prahAre upadhovastra pAtrAdI bhayyA upAzrayaH saMstArakAdistata sarvatraSaNAvidheyAityarthaH 11 [ ummaupAyaNa paDhane biiesohijja esaNaM paribhoga' ca utya ca visohijjajayaM jayo 12] jayaM iti yatnavAn jayati yato sAdhuH prathanaM iti prathamAyAMgaveSaNAyAM ugamotpAdanAt doSAn vizodhayet vizeSeNa vicArayet punaH sAdhurdvitIyAyAM grahaiSaNAyAM zaGkitAdi doSAn vicArayet punastRtIyAyAM paribhogaiSaNAyAM catukandoSa catuSTayaM vizeodhayet 12 iti gAthArthaH atra prathamAyAM gaveSaNe SaNAyAM hAvizat doSAbhavanti tadyathA prathamaM SoDayaudgamadoSAH umazandena AI karmakAdi SoDazadoSAH tathA prathamaiSaNAyAM eva utpAdanAdi doSAH bhavanti utpAdya taisAdhunAye te utpAdanAH sAdhoH sakAzAdevaSoDaza doSA utpadyante te ca dhAtrI pramukhAH evaM hAtri mahoSAdditIyAyAM eSaNAyAM grahaNa SaNAyAM zaGkitAdi doSAH gahaNeya 2 paribhoge sagAya 3 jA / AhAro vahi sijAe ee tinni visohie 11 / uggamu pyAyaNaM paDhame biie sohijja esa paribhoga mi caDakaM vise|hijj jayaM naI 12 / uhA vahA vagAhiyaM bhaMDagaM duvihaM muNo / girahaMto sevanaM tadviSayA eSaNA aMgokArakoje se voDa te gaveSaNA pari gaveSaNAyAH paribhoga eSaNA AhAropadhizajyA AhAra upadhijyAeSaNA etaistrIbhi dauSaiH vizodhayet etona eSaNA sAvadhAne sodhe 11 udgamotpAdanA doSAn prathamA gaveSaNA solaha uhamadoSa solaha utpAdanAdoSaTAle epeheloeSaNA dvitIyAM grahaNaiSaNAM vizodhayet vaujI grahaNeSaNA 10 doSaTAle paribhoge piMDa 1 zayyA 2 vastra 3 pAtrAtmakaM 4 bojIparabhoga eSaNA piMDa 1 ziyyA 2 vastra 3 pAtra 4 vizodhayet yatanayAyatiH jayaNAkare zaDaleIne paribhogakara 12 aubopadhiM caturdazavidha daMDa upagrahika upadhi uparaNaM dvidhA muni upa 82 *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdara kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #729 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . A TokA ubhayatodAyakAt grAhakAt ca bhavanti evaM dvicatvAriMza hoSAbhavanti tatra prathamaH AI kamrmika: aI karmaNi bhava AI kambhikaH yadAhAraM gRhasthena 8 sarvAn darzaninaH sarvAn liGgina uddizyakata AI karmika ucyate 1 sAdhuyogasatiyat uddizya kRtvAdIyate sat uddezika ucyate 2 ayaM dvitIyo doSaH bahutaravizaI AhAra AI karmikAhArakaNe yukta' bhavati tadA pUtikarmadoSaH yathA zuciH payoghaTopi ekanamadyaminda mA azaciH sthAt tathA pUti kammaNA vizuddhAhAramapi AI karmikayogAt pUtika' syAt ayaM tRtIyo doSaH 3 atha caturthImitra karmadoSaH kiJcitsAdhunimitta kiJcidAtmArtha grahastha H yadAhAraM kArayati tadAmizrita doSa utpadyate 4 atha paMcamaM sthApanAkarma sthApyate sAdhunimitta' iti sthApanA yadA sAdhurAyA sthati tadA sAdharva dAsyAmoti vicArya yadAhAraM rakSitaM tadAhAraM sthApanA karmadoSa yukta syAt 5 atha SaSTAdISaH prAbhUtakaH gRhasthaH svagRha ucchavaM * jJAtvA saMkhaDikasya parAvRtti karoti sa prAbhRtikodoSaH 6 andhakAra udyotaM kRtvA munaye AhAraM yadAdIyate tadA prAduHkaraNadoSaH saptamaH 7 yadA rAhastho maulye na AnIya sAdhavai dadAti tadA krotAkhyodoSacASTamAnna yaH 8 yadA gRhasthaH sAdhunimitta uhArakaM AnIya AhArAdikaM dadAti tadA kR navamaH prAmityadoSaH / yadAhArAdikaM parAvRtya sarasa naurasayoH parAvartanaM kRtvA sAdhave dadAti tadA dazamaH parApattadoSo bhavati 10 yadA svagrahA dahiyAmAhA AhArAdikaM munisanmukhaM AnIya munaye dIyate tadA abhyAtadoSa ekAdazaH syAt 11 yadA koSTakAdau garbhagRhAdI mudritaM uhAya AhArAdikaM niSkAsya dIyate tadA uzivadoSo bAdazaH syAt 12 yadA uccasthAnAduttArya AnIya AhArAdi dadAti tadA mAlAta strayodazodoSaH sthAt evaM naucairapi duHkhIbhUya dadAti tadApi saeva mAlApahatodoSaH syAt 13 yadA kasmAJcinirbalA duhAlya AhArAdikaM dadAmi tadA Acchidya caturdezodoSaH 14 yadAditrANAM puruSANAM sAdhAraNa AhAraeka anyAn anApRcca sAdharva dadAti tadA paJcadazo'nisRSTIdoSaH 15 yadA svanimitta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041 mA bhane Page #730 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra024 731 30 AhAre rAdhyamAne sAdhunimittamapi tasminnAhAre adhikaM haMDikAyAM pUryate tadA adhyavapUrodoSaH SoDazaH 16 ete SoDaza uhamadoSAH dAyakAt doSA utpadyanta e atha anagArAt SoDazadoSA utpadyante te utpAdanadoSA amo prathamo dhAvaudoSaH yadA sAdhu hasthasya bAlakAnciHpiTikAdibhiH krIDayitvA dhAvat pramodaM utpAdya AhAraM gRhNAti taDA prathamo dhAtnodoSaH 1 yadA gRhastha gTahe gupta prakaTa samAcArAn svajamAdInAM kathayitvA zrahAraM gRhNAti tadA dUtakarmAkhyo dvitauyodoSaH 2 yadA lAbhAlAbhajIvita mRtyu sukhaduHkhAdi nimitta trikAlasyaM gRhasthAgre ukkA prahAraM gRhNAti tadA nimittadoSa stRtIyaH 3 yadA gTahasthasya jJAtiM kulaMjJAtvA AtmIyamapi sAdhustameva jJAtiM tadevakulaM svakauyaM prakAzya AhAraM gRhNAti tadA AjIvikAdoSacaturthaH 4 yadA svakIyaM donatvaM dayAlutva' gRhasthAgre prakaTIkRtya AhArAdikaM gRhNAti tadA vapanokodoSaH paMcamaH 5 yadA vaidyavat nATikAM dRSTvA vamanavirecanA jIrNajvarAdInAM bhaiSajya mupadizya vaidyakaM kRtvA AhArAdikaM gRhNAti tadA cikitsodoSaH 6 yadA gRhasthaM bhApayitvA zApaMdatvA zrAhAraM gRhNAti tadA krodhapiMDaH saptamodoSaH 7 yadA sAdhunAM samakSepaNaM kRtvA tadAhaMlabdhimAn yadA bhavatAM sarasaM AhAraM amukagTahAdAnIya dadAmi ityukkA gRhasthaM vivyahAti tadA aSTamomAna piMDadoSa: 8 yadA mAyAM kRtvA lobhAt veSaM parAvRtya AhAraM gRhNAti tadA mAyA piMDo navamadoSaH . yadA lobhena sarasAhAralaulye na bhrAMtvA 2 AhAraM gRhNAti tadA lobhapiMDo dazamodoSaH 10 yadA pUrva paJcAdAggRhasthasya stutiM vidhatta AhAraMca gRhNAti tadA saMstava doSaH ekAdazaH 11 yadA vidyayAsuraM sAdhayitvA bhojanaM sAdhayati tadA vidyApiMDo dvAdazodoSaH athavA vidyAM pAThayitvA graMthaM adhyApya bhojanAdikaM gRhasthAt gRhNAti tadA vidyApiMDo dvAdazodoSaH 12 yadA kArmaNaM mohanaM yaMtra maMtra' sAdhayitvA kRtvA dattvA zrahArAdikaM gRhNAti tadA maMtradoSa trayo dazaH 13 yadA adarzIkaraNAdyaM janamohana cUrNayogena AhAraM gRhNAti tadA caturdazacUrNayogodoSaH 14 yadA mugdhalokAn saubhAgyAdivilepana rAja ***************************************** rAyaM dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #731 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA a024 732 AAAAAKI vayakaraNAdi tilakena jalasthalamArgollaGghana subhagAdurbhagavidhiM upadizya zrAhAraM gRhNAti tadA yogapiMDadoSaH paJcadazaH 15 yadA putrAdijayama paNa nivAraNArtha maghA jyeSTA zleSA mUlAdinacatra zAMtyathaM mUlaiH snAnaM upadizya zrAhArAdikaM gRhNAti tadA SoDazI mUlakarmadoSaH 16 evaM uha motyAdagAra doSAH sarvavi gavaiSaNAyAM dvAtriMzadoSA bhavanti 21 atha dvitIyAyAM grahaNaiSaNAya dazadoSAH kathyante yadA dAyaka: zaMkAM kurvvan dadAti sAdhura jAnAti asaudAyakaH zaMkAM karoti evaMsati zrAhAraM gRhAti tadA prathamaH katodoSaH 1 dvitIyomnacitodoSaH saddividhaH saccittena kharaMTitaH AhAraH acittena kharaMTitathAhAro bhavati tadA sUcitadoSa ukta ucyate 2 yadA pRthivyAM jale agnau vanaspatimadhye vasajIvAnAM madhye nizcita' AhAraM dadAti tadA niciptastRtauyodoSaH 1 yadA acitta' AhAraM api sacitta ena zrAcchAditaM syAttadA pihitadoSacaturthaH 4 pihitadoSasya catubhaMgI sacittaM AhAraM saccittena pihitaM acitta' sacitta ena pihitaM sacitta AhAraM acittena pihitaM evaM caturbhagyAM acittAhAraM acintana pihitaM atrako pinadoSaH yadA vRhadvAjane sthitam AhAraM tatrasya bhAjanena dAtum athakyatvena tadbhAjane paravottArya athavA tasmAdbhAjanAt aparasmin bhAjane uttArya hAraM dadAti sa saMhRtadoSaH paJcamaH 5 yadA asamarthaH paNDakaH zizuH sthaviraH andha unmatto matto jvarapIDitaH kampamAnazaroro nigaDa baho haDe gha galitahasta tripAdaH etAdRzIvAdAtA dadAti tadA dAyaka doSaH punaryadA kavihAyikA dAyiko vA agni prAjvAlayan arahahakaM bhrAmayan ghara ke cApoSaNa' kurvan mukhalena khaNDan silAyAM loTake varttayan carayAM kArpAsAdikaM loDhayan kata vApiM jayan sUrpakeNa dhAnyamAcchITayan phalAdika' vidArayan pramArjanena rajaH pramArjayan ityAdyArambha' kurvan tathA bhojana N kurvan strocayAsampUrNa garbhasthita bhavati punaryAca strobAlaM pratistanya' pAyayantI punastaM bAlaM rudantaM mukkA AhAra dAnAya uttiSTati punarthaH SaTkAya sammardana' sahanaM vA kurvan sAdhu dRSTvA haNDikoparistham agrapiNDam uttArayati 3303 35:30:3x303003808 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A 0saM00 yA bhAga Page #732 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a024 5 33 PAR***** ityAdayo bahavo dAyakadoSAH iti SaSTo dAyakadoSaH yadA anAbhogena avicAryaiva zuddhAzudda mAhAraM sammaulya dadAti tadA saptama sammizritadoSa: 7 yA drayeNa apariNitam AhAra bhAvena ubhayoH puruSayorAhAra' varttate tanmadhye ekasya sAdhavedAtuM manosti ekasyaca nAsti tadA hAram aparidISa yukta N syAt aparita doSa SASTamaH 8 yadA dadhi dugdha cairauyyAdi dravyaM yena dravyeNa darvIkarovAliptaH syAt tadA pazcAtkarmatvena lipta piNDo navamIdoSaH syAt 8. yadA zitAni STata dadhi dugdhAdi vindUn pAtayan zrAhAra' dadAti tadA chardito dazamo doSaH syAt 10 iti grahaNaiSaNAyAM dAyaka grAhakayo ranyonyaM doSa sambhavaH evaM sarvamaulane dvicatvAriMzaddoSAbhavanti atha paribhogaiSaNAyAM grAsaivaNaNa paJcadoSAH sambhavanti tadyathA yadA caurakhaNDa ghRtAdi dravya N sammolya rasalaulyena bhuGkte tadA saMyojanAdoSaH prathamaH 1 yadA siddAnte puruSasyAhAra uktosti tasmAdAhAra pramANAt khAdulomena adhikam AhAraM karoti tadA apramANo dvitauyodoSaH 2 yadA sarasAhAraM kurvan dhanavanta dAtAra' varNayati tadAi mAladoSa stRtIyaH 3 virasam zrAhAraM kurvan daridra kapaNa' vA nindati tadA caturthI bhramadoSaH 4 yadA tapaH svAdhyAyavaiyA ityAdikAraNa SaTkaM vinA balavIryAdyartha sarasAhAraM karoti tadA paramo kAraNa doSaH 5 ete paJcadoSAH paribhogaiSaNAyAH jJayAH evaM sarve saptacatvAriMza hoSAbhavanti 47 paribhogeSaNAvyAM catuSka' doSa catuSTaya sUtre ukta tantu iGgAla dhUmo mohanoyakarmodayA devadAyakasya prazaMsAvato nindAnazca prAdurbhAvAt ekatva eva aGgIkRta' tasmAt catvAri eva doSAgTahotAH evaM SaTa catvAriMzat doSAbhavanti 46 athavA paribhogaiSaNAyAM paribhogasamaye asevanAsamaye piNDa 1 zayyA 2 vastra 3 pAtra 4 etat catuSka' vizodhayet zrayam api ardhovidyate ityanena uggamuppAyaNaM paDhane iti gAthAyA artha : 12 ityeSaNA samitiH // atha caturthI samiti prAha [oho vahI vahiyaM bhaNDa duhaM muSogirahanto nikkhijantoya paDajija imaM vihiM 13 ] audhopadhika sAmudAyikam upagrahikopadhikam upagTahyate vAraM2 yatnArtham iti zrapagrAhika da bAhAdura kA A0 saM0041 mA bhAga rAba dhanapatasiMha bA Page #733 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Mm 4 rajoharaNa potikAdikam atra upadhizabdasya pratyekaM prayogaH evaM bhANDam upakaraNa vividha bhavati rajoharaNa daNDakAdikaM hiprakAraka' vartate munistaM vividham api bhANDa ehUn ca punarnikSipan muJcan imaM vidhi prayunauta 13 taM vidhi prAha // [cakSusA paDilehitA pamijijja jayaM jayo prAie nikli vijAvA duhovI samio sayA 14] yatnavAn yatoyabayA cakSuSA pratilekhya pramArjayitvA samitaH san AdAna nikSepaNA samiti yuktaH san athavA dravya bhAvabhedena samitaH samitiyuktaH san vividham api upadhim auSadhim atha aupagrAhika gRhIta AdadautavA athavA mucet nikSipet 14 (uccAraM pAsa va khela siMghANa nalliyaM AhAraM uvahiM dehi annavAvi tahAvihaM 15) (aNavAya masaloe aNAvAe ceva hoi saMloe AvAya masaloe dhAvAe nikkhivaMtoyapauMjijja imaMbihiM 13 / cakkhusApaDilehitApamajjijja jyNjii| AieniklivejjAvAdahIvIsamie sayA 14 // uccAraM pAsavaNaM khela siMghANa jalliyaM / AhAraM ubahiMdehaM annavAvi tahAvihaM 15 // aNAvAya masaloe KKKXEEKEEKKKKKXKKKKXKXKAX rAya dhanapatasiMga bAhAdura kA A.saMu041mA bhAga upadhivojo upagrahika upadhi dAMDA pramukha UpagrahikamAhiche gRhUna mucan letAthakA mUkatAMthakA upagaraNaletIthako mUkatIthako kurvIta prayujIta iNa * bidhe prajUMje 13 cakSuSA pratilekha dRSTikarau paDilehe rajoharaNadinA pramAyaM yatanayAoghAsu yatanayApUje pAdatta nikSipayet vA sAdhu vastune liI mUke athavA vidhA dravyato bhAvataH samitaH sadA ima cihu prakAra samiti sadAhIi 14 puroSa prazravanaM mUtra vaDInItilathunIta zvebhANaMnAsAmalaM dehamala namA nAsikAnomala dehanImala AhAra upadhiM dehiM bhAtapANI upadhi pUjIlevA anyadapi tathAvidhaM anerAI tathAvidhaupagaraNa 15 vapara Agamana - Page #734 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ha.TaukA a.24 735 4 ceva saloe 16) (aNAvAya masaloe parasmaNu vadhAie same ajAsireyAvi acirakAla kayaMmiya 17) [vicchibre dUramogADhe nAsave bila vajjie * tasa pANa bauya rahie uccArAINi vosira 18] catasRbhiH kulakam atha paJcamau samiti prAha sAdhuH uccArAdIni etAdRze sthaNDile vyu smRjat pari TApayet iti caturthIgAthayA sambandhaH tAni kAni uccArAdIni uccAra puroSa prazravaNaM mUtra khelaM kaphaH sijANaM ne maH jalakaM zarIramalam AhArama aNAvAe ce vahAi sNloe| AvAya masaMloe AvAe ce vasaMloe 16 // aNAvAya masaMloe paramANu vghaaie| sameM asireyAvi acira kAlakayammiya 17 // vicchinne duramogADha nAsanne bilvjjie| tasapANabIya rahie rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA Ama ha.11 mA bhAva bhASA rahita asaMloko pradarzanaM AdyabhaMga 1 svapakSa parapakSanu Ava nathI ane vegalAyau kehana dekhabunathI epahalIbhAMgI AgamanaM nAsti paraloko darzana * syAt Ave koinahIM paNidekhat hoike evaujI bhAMgI 2 ApAtamasaMloka: jihAM svapakSa parapakSanu AvaLe paradekha nathau etrIjIbhAMgo Aga 8 manamapyasti yatra saMlokopyasti jihAM svapakSa parapakSanu pAvake tathA dekhavuke bhAMgo4 16 anApyate svapakSa parapakSAdyA gamanarahite asaMloko OM taddarzanavajite jauhAM koInu Ava dekhavu nayau 1 parebhya: prAmAne saMyamasya upaghAto nAstiparathako A prAmAnI sayamano upaghAta nathau thAto 2 8 uccamIca bhUmi sti: caunIMcI bhUmikA nahIke samau dharatIche bhAMgA 3 azuSira tRNapatrAdi anAkaurNabheda 4 agnipramukhe thoDAkAlano acitta kodho thaMDilache acittabhUmauchebheda 517 vistIrNe dUramavagADhe vistIrNache lAMbI coDI dUramavagADhe pohalIhAtha 6 pramANa thoDItI AMgala heThila acitta 7 duravarttine 8 mUSakAdiraMdhe rahito Dhkar3a nadho dUrake udarApramukhAMvila nathI trasaprANa vIjarahitI vasajIva koI nathI vIjaharI paNa Page #735 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ON. Br . annAdikaM upadhiM jaurNavastrAdikaM anyat tathAvidhapariSTApanAyogyaM bheSajAdyartha AnautaM gomutrAdikaM etatprAmukesya NDale pariSTApyeta pUrva svaNDilasya caturbhaumAha anApAte asaMloke na vidyate ApAtaH svapakSIya parapakSIyANAM ApAto gamanAgamanaM yatra tat amApAtaM punaryat asaMlokaM bhavati na vidyate lokAnAM saMloko dUrAt dRSTipracAro yatra tat asaMlokaM korthaH yatrastha NDile prAyo gRhasthaH kopinAyAti tavacasthaNDile prAvo dUrAt rahasthAnAM dRSTipracAronasyAt tatrasthaNDile ityarthaH iti prathamobhaGgaH punaryat sthaMDalaM anApAtaM bhavati paraM saMlokabhavati lokAnAM upAgamanara hataM bhavati para lokAnAM dUrAt saMlokasahitaM dRSTapracArasahitaM bhavati iti dvitIyobhaGgaH punaryat sthaMDilaM lokAnAM pApAtasahitaM upAgamanasahitaM bhavati athaca dUrAt lokAnAM saMlokarahitaM dRgpracArarahitaM bhavati athaM vatIyobhaGgaH punaryatsthaNDilaM ApAtaM lokAnAM upAgamanasahitaM atha saMlokaM dUrAt lokAnAM saMloka dRSTipracArasahitaM bhavati ayaM caturthobhaGgaH 16 paNAvAyeti tatra caturSabhedeSu anApAta asaMloke sthaDile uccArAdInivyu ma jet kathaM bhUte sthaMNDile dazavidha vizeSaNaviziSTetAni daza vizeSaNAnyAha kathaMbhUte sthaMDile parasya anupadhAtake yatra anyasya upadhAtonasyAt saMyamasya AmanaH pravacanasya bAdhArahite haulArahita 1 punaH kIdRze ajA sire api ajna sire iti ghAsavRkSapatra kASThAdibhiH avyAne tabAha pariSTApita jantUnAMutpatti: syAt punaH kIdRze acira kAlakate agnAdinAstokena kAlena acittaukate 17 punaH kIdRze vicitre visaurya punaH kIdRze dUraM ugADhe adhastAt dUraMsacitte upariSTAt aGga lapaMcakaM yAvat acitta punaH kIdRzena Asanne anAsanne grAmAdadaravarttini punaH kIdRze visavaLite mUsaka sarpa kauTikAdi raMdhavarjite puna: kohaye vasapA dondriyAdibho rahite punaH kathaM bhUte bojaiH zAli godhUmAdi sacitta dhAnyarahite etAdRzye dazavidha vizeSarvi bhiSTe svaNDile pUrvoktAn uccArAdauna vya tmajemaMtyajeditibhAvaH (eyAyI paMcasamiIyo samAseNavivAhiyA ittIyatamoguttoSI bucchAmi aNapubbaso 18) 48XXXXXXXXXXXXXXX rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* 2041 mA bhAga Page #736 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a024 737 8 etAH paMcasamitayaH samAsena saMkSepeNa vyAkhyAtAH itaH anantaraM tisroguptirmanI guptivAnguptikAyagupti AnupUrvIto'nukramatIvakSyAmi 18 [saJcAtaheva 8 mosAya saJcAmosAtahevaya cautyo asaJcamosAomaNaguttocaubbihA 20] manoguptizcaturvidhA prathamAsatyA manoguptiH tathA dvitIyA asatyAmanogupti; 8 tavaiva toyA satyAmRSA manoguptiH tathA caturthI asatyA mRSAmanoguptiH yasatya vastu manasi cityate jagati jIvatatvaM vidyate ityAdi cintanasya yoga stadrUpAguptiH satyAmanoguptiH prathamA 1 yat asatva vastumanasi ciMtyate jauvonAsti ityAdi cintanasya yogasta drUpAguptiH asatyA manogupti dvitIyA 2 bahunA nAnAjAtiyAnAM prAmAdi vRkSANAM vanaM dRSTvA AmANAM eva vanaM etat vartate sa tatmatya punarmaSAyukta eva ityAdi cintana yogastadrUpAguptiH satyA maSAmanogupti stutIyA yatotra kAcit satyA cintanAkAcit mRSAcintanA kecit tatra vane AmrAH saMtitena satyAH kecit tatra vane dhava khadira uccArAINivIsira 18 / eyAo paMcasamiIo samAsaNabiyAhiyA / ittou toguttIo bocchAmi aNupuvvaso 18 saccAtahavamosAya saccAmosA tahevaya / cautyoasaccamosAmaNaguttI caubihA 20 / saMraMma samAraMme AraMbheya tahe rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA zrA.saM.u.41 mA bhAga bhASA nayI 1. dazaguNayukta sthaMDile uccArAdin pariThApayet dazaguNa sahitaisyAsthaMDilane vikhe uccArAdi vosirAva 18 etAH paMca samitayaH epAMcasamiti * saMkSepena vyAkhyAtA saMkSepa karaune kahI ityAnaMtarAviNi guptayaH etalAnaMtaratInaguptiH vacce anukrameNa anukrame kaI 18 satyA manIgupti tathaiva mRSA ekasatyA manogupti asatyA manoguptiH satyA mRSA manogupti stathaivaca vaujau satyamRSA manogupti caturdhi asatyA mRSA tathAcauthau asatyA maSA manIgubhiH manogupti catarvidhAH manogupti cihu prakAra kahI 2. saMkalpaH ahaM dhyAsyAmi ekAmaha karIsa asau mariSyati evaMvidhaH saMkalpaH prAraMbhane vikhe mana 8 Page #737 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 64ba u. TaukA a.24 38 palAzAdayo vRkSA apisanti tena mRSApyasti caturthI asatyA mRSAyA cintanA satyApi nAsti yat Adeza nirdezAdivacanaM manasi cintyate hai devadatta ghaTam Anaya amuka vastumahyam pAnIyadIyatAm ityAdi cintanA vyavahArarUpA tadrUpAguptiH asatyA mRSA manogupti caturthI yata eSA cintanA satyApi nAsti mRSApi nAsti vyavahAra cintanA ityarthaH 4 / 20 [saMraMbha samAraMbhe prAraMbhaya tahevaya maNa' pavattamANantu niyattijja jayaM jaI 21] yatI sAdhu yaMtravAn san saMrambha samAro tathaivaca Arambhe pravarttamAna manonivarttayet saMrambhazca samArambhaca anayo: samAhAraH saMrambha samArambha tasmin saMrambha samArambhe sarambhaH saGkalpaH ahaM tathA dhyAna kariSyAmi karomi vA yathA aso mriyate mariSyati ityAdi saGkalpaH saMrambhaH tatra saGkalpe pravarttamAnaM mano nivartayet tathA samArambhaH parapoDAkaroccATana kolanAdinibandhana' dhyAna tatrApi prabartamAna mano nivArayet tathaiva ca punaH ArambhaH paraprANApahArakSamo'zabha pariNAmastasmin pariNAma pravarttamAna' manI nivartayet 21 atha vacana yoga' vadati sahapposa rambhI paritApakarI bhave samArambhIya prArambho suhavayAINa saJbesi 22 sarveSAM azuddha vacasAM ete bhedA bhavanti kauzAstebhedAH paritApakarAH kete bhedAH sarambhaH saGkalpaH ityAdyarthaH pUrvavadeva [saccAtahevamosAya saJcAmosAtahevaya ca utthI asaJcamIsAu vayaguttau ca ubihA 22] vacana gupticaturvidhA bhavati satyA satyavAka tasyAyogaH satyavAga tadrUpAgumniH satyAvApti: 1 evaM asatyAsatyavAka tasyAyoga: asatya vAka yogasta drUpAguptiH asatyavAga guptiH 24 tahevaya / maNaM pavattamANaMtu niyattejja jayaMjaI 21 // saccAtaheva mosAya saccAmosA tahavaya / cautthI asaccamosA vaDU * pravartAva manaH pravartamAna' manajAtuthaku nivartayet yatanayAyatiH yatanAI karaune pAhovAle 21 satyAvAg guptiH tathaiva tadviparItA asatyAvAk sAco vacana asa vavacana sa yA mRSA hatIyA tabaivasa thA ane mRSA mitha evojo gupticaturdhisatyAmRSAcothau asatyAmRSA vacanagupti evaM vAgaguptiH catu, rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #738 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a024 728 sUtra bhASA tathA yA satyAvAga satoSasatyayAvAcA saha milati sA satyAmRSA vAgguti stRtIyA 3 tu punaJcaturtho asatyAmRSA vA guptiH yA satyApi nAsti mRSyapinAsti arthAt vyavahAravAga, sAcaturthItyarthaH 4 22 (sarambha samArambha AraMbhaya tahevaya vayaM pavaTTamANantu niyattijjajayaM jaI 23) yatiH sAdhurjayaM iti yatnavAn san vacana' sa'rambha samArambha tathaiva ca Arambhe pravarttamAnaM vacAvacana' nivarttayet sa'rambhaH parajIvasya vinAzanasamarthaH duSTavidyAnAM guNanaM samArambhaH pareSAM paritApakArakamantrAdInAM muhurmuhuH parAvarttana' tathaiva ca ArambhaH pareSAM klezocATanamAraNAdi mantra jApa karaNaM tathApi pravartta mAna N nivArayet 23 [ityane na vAggupti revoktA zratha kAya gupti mAha [ThANenisoyaNe caiva tahevayatuyahaye ullaGghaNa palaGghaNa indiyANyajuSJjaNA 24] [saMrambhasamArambha Arambha' mitahevaya kAyaM pavattamANa' tu niyattijjajayaM jaI 25] yugma sthAne Urddha sthitau ca punareva nizcayena niSaudane upavizane tathaiva tu yadRNetvag varttane arthAt zayane tathA ullaGghana pralaGghane ullaGghanaM tathA vidhanimittAt garttAderutkamaNaM tatra punaH pralaGghanaM sAmAnyena gamanaM tatra guttI cavvihA 22 / saMraMbha samAraMbha AraMbheya tahevaya / vayaM pavattamANaMtu niyattejja jayaMjaI 23 // ThANe nisIyaNe ca' vatahevaya tuyaTTaNe / ulla MghaNa palla' ghaNa dUM diyANayaju' jaNe 24 / saMraMbha samAraMbhe AraMbheyaM tavaya | kAyaM pavattamANaMtu T vidhA uktAH evAti cihna prakAra kahI 22 saMkalpaH zrahaM dhyAsyAmi asImariSyati tathaivacavacana' AraMbhavacaH pravarttamAnaM vacanane rAkhe yatInivarttayet yatanayAyatiH vacananenivarttAve yato 23 yatiHsthAne niSaudane upavizaneyatau sthAnakanevikhevese tathaivacatvag vartta nezayane tima valausve gatyA dyatikrameNa pallavaNe u'cenoce jAIkarone mUtra iMdriyANiya dAdiviSaye yojanepravatte iMdriyanoprayu java pravarttAve 24 sAdhu saMrabha muSyAdivADaname tathA samAraMbha ************************************ rAtra dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da041 mA bhAga Page #739 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA 6.. OOC ca punarindriyANAM prayunane zrIvamevarasanAnAsAtva gAdaunAM indriyANAM zabdarUparasagandha sparzAdiviSayeSu vyApAraNe tathA saMrI mukhyAdinA tADane tathA samArambha paritApakAriNi lattAdyabhidhAta tathaiva punaH prANabadhAkareyadhyAdi prayoga kArya pravarttamAnaM yatisAdhuryanavAn san kAyaM nivartayeta sarvava zarIragaptirvidheyAityarthaH 25 [eyAtrI paJcasamiIpI caraNasmaya pavattaNe guttauniattaNebuttA asabhasya sa sabasau 28] etAH paJcasamitayaH caraNasya cAritrasya pravartane uktA sarvazaH sarvaprakAraNa asabhArthebhyo vyApArebhyonivarta netisrA guptayaH uktAH 26 [eyApavayaNamAyAje sammaM pAyaremuNau saukhiSpa savvasaMsArAviSyamucca paNDiettibemi 27] yo muniH etAH pravacanamAH samyaka jinAjJayA Acaret saMmuniH kSiprazIghra sarvasaMsArAta catargati bhramaNAt vizeSeNa pramucyate prakarSaNa muktIbhavati kaudRzomuniH paNDitaH tatvajJaH yastatvajJaH sa evASTaM pravacanamATa prapAlakaH syAditibhAvaH iti sudharmA niyattejja jayaMjaI 25 / eyAo paMcasamiIo caraNasmaya pavattaNe / guttIniyattaNebuttA asu bhatthemu sabbaso 26 / eyA pavayaNamAyAjesamma Ayare muNI saikhippa sabbasaMsArA vippamuccaDU paMDiettibemi 27 / samiIjmayaNaM sammattaM / 24 // paraku pauDAkArI lattAdyabhighAtamai tathA Arabha paraku prANa vadhakArau yaTyAdi prayogame inatInomapravartamAna kAyaku nivartAve 25 etAH pravacana mAtaraH epravanamAtA cAritrasya pravarttane cAritrasya sahita pravatrte ke gupti nivarttane uktAH gupti eNi nivartanakahI mArgane vise jivachuve te mArgane nivarne prazabhAdibhyo manIyogAdibhyaH sarvataH 26 etAH pravacana mAtaraH eAThapravacananaumAtA yaHsamyak kuryAt munauH sAdhbhale prakAra Acarai 4 sasaunaM sarva saMsArAta te sAdha UtAvalA saMsArathI vipramacyate paMDita itibravImi makAI paMDIta imakaI 27 iti zrIsamitayaH adhyayanaM saMpUrNam // 24 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa.u.41mara bhAga bhASA Page #740 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA a.25 ERREREHEREREKKEREXERMEREKWREMEERXXXX 8 svAmI jamba svAmina' prAha hai jamba ahaM tIrtha karavacasA tavAgre bravImi iti pravacanamAna kaH samityadhyayanaM caturvizatitamaM saMpUrNa // 24 // * iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmIkauti gaNi ziSya lakSmIvallabha gaNi viracitAyAM samityadhyanaM caturvizatitamaM sampUrNa // 8 azva paJcaviMzatitamaM prArabhyate // pUrvasmin adhyayane pravacanamAtara uktAstAstu brahmaNa guNayuktasya syAt tasmAina guNa jJAnAya yajJodhyAyana kathyate [mAhaNa * kulasamma o AsiviSyo mahAjaso jayAI jammajasaMmi jayaghose ttinAmI 1] vArANasyAM DijauyamalaubhAtarau jayaghoSavijayaghoSau abhUtAM tayoreko * jayaghoSanAmAgaGgAyAM sAtuta: kurarasapamaNDa kagrAsa' dRSTvA pravrajitaH tahAtamAha mAhaNa kulamiti brAhmaNakulesaMbhUtaH viprakule samutpazcAjayaghoSa iti nAmatovipra prAsaut atrahi yat brAhmaNa kulasambhUtaH viprAsIt ityukta tat brahmaNajanakAdutpadropi jananIjAtihInatve brAhmaNaH syAt ato vipraityuktaM kIdRzo jayaghoSaH yamajanna miyamaM yana yAyAjIyAyajItyevaMzauloyAyAjIyamA: ahiMsAsatyA'ste ya brahmanirlobhAH pakSa te eva yajJIyamayantrasta smin yamayane atizayenayanakaraNazIlaH arthAtpaJca mahAbatarUpa yajJa yAjJikojAtaH yatirjAtaityarthaH 1[indiyaggAmanigAhomamAgAmaumahAmaNI gAmANa gAmarIyantI pattIvANArasiMpuri 2] sa mahAmunirakAkIsAdhuryAmAnugrAmaM rauyantoiti vicaran vArANasI purauM prAptaH kaudRzaH samahAmuniH indriya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.i.41mA bhAga ___ mAhaNa kula saMmUo Asi vippo mhaaysii| jAyAI jamma janami jayaghosatti naamyo||1|| iMdiyaggAma brAhmaNakulasa bhUtaH brAhmaNanekule UpanI Asaut viprI mahAyathAH ho brAhmaNa mahAyagano dhaNI yAjIvajJAkArIyamaH brAhmaNa ki syoche yAkara paMca mahAvratapAlake yamanIma kare jayaghoSa iti nAmnA jayaghoSa se nAma brAhmaNodriyajayo muktipathagAmI 'driyanIjIpaNahAra muktimArga Page #741 -------------------------------------------------------------------------- ________________ w ONN30 gm nmy grAmanigrAhauindriyANAM grAma samUhaM indriyapaJcaka nirAhAti manojayenavazIkarItauti indriyagrAmanigrAhI punaH kIdRzaH samArgagAmImArga mokSaM *TIkA gacchati svayaM anyAn gamayatauti mArgagAmI 2 vANArasIe bahiyA ujjANami maNIramai phAsuesijjasanyAre tasvavA samuvAgae 3] sa sAdhurvAdhArasyAM bAhya maNorama manohare udyAne prAmukejauvarahite ziyyAsaMstArakedarbhaNAdi racite zayanopavizanasthitau tabavAsa iti vasanti kattu upAgatAH3 (ahaleNeva kAleNa puroetasya mANe vijayaghose ttinAmeNa jamazcayaiveyavo 4] atha anaMtara tasminnevakAle yasmin kAle sAdhurvane samAgatastasminneva kAle tasthAM vArANasyAM puryA vijayaghoSaiti nAmA brAhmaNIyajJa yajatiyajJa karoti kIdRzI vijaya ghoSaH vedavit vedanaH 4 [ahame tastha aNamAre niggAhI maggagAmI mhaamunnii| gAmANugAmaM rIyaMto patto vANArasiM puri 2 // vANArasaue bahiyA ujjANaMmi mnnorme| phAsue sijja saMthAre tatya vAsa muvAgae 3 // aha teNeva kAleNaM purIe tattha mAhaNe / vijayaghosatti nAmegA jannaM jayada veyavI 4 // aha se tatya aNagAre mAsakhamaNa pAraNe / vijayaghosamma annaMmi bhikkhasmaTThA uva bhASA * cAleke mArge calati mahAmuniH bhalemArge cAle mahARSIzvara grAmAnugrAma viharan grAmAnugrAma vihArakaratu'dhako prAptaH vANArasyAM puyIM vANArasI nagaro pohotu 2 vANArasyAM bahirbhArga : bANArasaune bAhirale pAse udyAne manorama manoramaisyenAme udyAnache nirjIvazayyA saMstArake prAzakaziyyA saMthAraka laIne tatra vAsa upAgataH te vanamAMhi rahyA bAsakodhI 3 azva tenaiva tasmin kAle have tiNeja kAli pUryA tatra brAhmaNa: tehaja vaNArasau nagaraunevikhe brAhmaNa vijayadhoghaiti nAmA vijayaghoSaisinAma brAhmaNake yAgaM yajati karoti vedavit yajJakare vedanojANache 4 atha sa tatra anagAraH rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM* u. 41mA bhAga Page #742 -------------------------------------------------------------------------- ________________ iTIkA . 4. wa 6 mAsakhamaNapAraNe vijayaghosasmanavami bhikkha smaThThA uvahie 5 ] atha anantaraM tatra vijayaghoSasya yA sa pUrvotojayaghoSo'nagAromAsa kSamaNasya pAraNa bhivAyAartha bhikSAyaiupasthitaH 5 [samuvaDiyaM tahiM santa'jAyagopaDisehaI nahudAhAmitebhikvaM bhikkhUjAyAhi assI 6] tadA yAjakIyajamAnovijaya ghoSo brAhmaNasta trabhikSArtha' samupasthita santataM sAdhu pratiSidhyati nivArayati kathaM nivArayatItyAha he bhikSotvaM anyato'nyatrayAhi tetubhyaMbhikSAM na dadAmi / (jeyaveyaviUviSpAjapaTThAyajiindiyA joi saGga' vijajeya jeyadhammANapAragA 7] (jesamatthA samudatta para apyANameva yatasiM avamiNa deyaM bhobhikkhUsabvakAmiyaM 8] [yugma vijayaghoSovadati he bhikSo'smin yajJe idaM pratyakSa dRzyamANa aba sarvakAmika' SaTrasa siddha' teSAM pAtrANAM deyaM vartate tebhyodeyamasti natu tubhya deyaM vartate teSAM keSAM ye AtmAnAM svakIyamAtmAna' ca punaH paraM parasya AtmAna samudatta samarthAH ye saMsArasamudrAt hie 5 // samubaTThiyaM tahiMsaMtaM jAyagI pddishe| nahu dAhAmi te bhikkhaM mikkhU jAyAhi anno 6 // je veya vija vipyA janahAya je diyaa| josaMga vija jeya jeya dhammANa pAragA // je samasyA samudyatu paraM apyANa haveteyato sAdhu mAsakSapaNapAraNakemAsakhamaNane pAraNe vijayaghoSasya yane vijayaghoSa vAhmaNanA yanane vADe Avyo bhikSArtha upasthita: bhikSAne ardhe Avau ubhIrahyo 5 bhikSArtha' samAgata stadAsAMta bhikSAne arthe tauhA~ zAdhU pAvyAdekhaune yajJakAro vijayaghoSaH nivArayati yajJanIkaraNahAra vijayaghoSa nivAra naivadAsyAmi tubhyaM bhikSAM tujhane bhikSA nahaudyA he bhikSIyAkhaanya aho bhikSuvaujaThAmijA mAMgauyA / ye vedavidIviprAH je vedanAjANa brAhmaNa yanna prayojanAH jiteMdriyA: je yAnI kriyAkara jiteMdriyaH jyotiSAMgavidaH jyotiSanAjANa ye dhammazAstrANAM pAragA jaivalI dharmazAstranA pAragAMmIche rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41 mA bhAga bhASA Page #743 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TIkA 64. oco da CN AtmAnaM tArayitu samarthAH paraM apitArayitu samarthAsteSAM pradeyamasti iti bhAvaH 7 punaH keSAM pradeyaM anna vartate ye viprAH vedavidobedajAsteSAM punaryayajJArthAH yanna eva arthaH prayojana yeSAM te yajJArthAsteSAM punaryejitendriyAH indriyANAM jetArasteSAM punarye jyotiSAMgavidaH jyotiH zAstrasyAGgave ttAraH yadyapi jyotizAstraM vedasyAGgamevAsti vedavida ityu te AgataM tathApi atra jyotiH zAstra sya pRthagupAdAna prAdhAnAkhyApanArtha tasmAta etaha NaviziSTAyabrAhmaNAsteSAdeyamasti punarye dharmazAstrANAM pAragAstaSAM deyaM acAna vartate ityarthaH 8 (sotastha evaM pahisihI jAyarINa mahAmuNI naviruTThI navituTTo uttamahagavesao] samahAmunirjayaghoSaH tatra yajJa evaM amunAprakAreNa vijayaghoSeNa yAjakena yajakAraNa pratiSiya: san nivAritaH mevaya / sesiM anna miNaM deyaM mo bhikkhU sabbakAmiyaM 8 // sA tattha eva paDisiddho jAyageNa mhaamunnii| navi ruTTho navi tuTTho uttamaTTha gvso|| na naTuM pANa heuvA navi nivvaahnnaayvaa| tesiM vi mokvaNa hAe imaM vayaNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM03.41 mA mAya bhASA ye samarthAH samudattuM je samartha ke saMsArathau ApaNA AmAne uDara vAbhaNI tAravAbhaNI para AtmAnamapi paranepaNi prAmAnepaNi saMsArasamudratho tAra vAbhaNI samartha cha teSAM anna idaM deyaM tahane arthe eavanIMparjache bho bhikSu sarvakAmika SaTrasopeta aho bhikSu esarvakAmita SaTrasasahita bhojanacha te vipra jimasye 8 sa: jayaghoSaH yaje amunAprakAreNa nivAritaH te sAdhu iNe prakAra nivAsyothako yanakartA vijayaghoSana mahAmuniH yajJano karaNahAra vijayaghoSa brAhmaNane na viruSTaH nApi tuSTaH ima kahyAMthakA sAdhu na rUTho na tUThI mokSArtha gaveSayaH vAMchaka: mokSanA sukhane vAMcha mokSane mArgecAlecha / sa muni: na avArtha na pAnArtha te muni annapAnine arthenahI bhojana vastrAdi nirvAhaNAyanApi bhojana vastrAdika tehane nirvAha bhaNI paNinahI teSAM Page #744 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a 025 745 sUtra bhASA *X*XX*X**X*XX* san nApiruSTanApi tuSTaH samabhAvayuktobhRt kIdRzaH samahAmuniruttamArtha gaveSakomocAbhilASo [na nahaM pANa heDa vA navinivvAhAya vA tesi vimokkhaNaTThAe imaM vayaNamavyavI. 10] samahAmuniH teSAM vijayaghoSAdi brAhmaNAnAM vimocaNArtha karmabandhanAt muktikaraNArtha idaM vacanaM zrabravIt para' annapAnalAbhArtha' na abravIt evaM jJAtvA na abravIt yena ahaM ebhya upadezaM dadAmi eteprasatrAmA samyaga anrapAnaM dadati iti budyAna zravot kiM tu teSAM saMsAranistArArtha' avadat vA athavA nirvAhaNAya apinavastra pAtrAdikAnAM nirvAhaebhyo mama bhaviSyatitena hetunAma abravIditi bhAvaH 10 [vijANasiveyamuhaM na vijanrANajamuhaM nakkhattANamuhaMjacca jazcadhammAyavA muhaM 11] ki abravodityAha bhI brAhmaNavijayaghoSatvaM vedamukha navijAnAsi punaryat yajJAnAM mukha varttate tadapitva' majAnAsi punaryat nacatrANAM mukha' tadapitvaM na jAnAsi ca punayadharmANAM mukha varttane sadapi tvaM na mavvavau 10 // navi jAgasi veya muhaM navi jannANa jaM muhaM / nakvattANa muhaM naca jaM ca dhammANa vA muhaM 11 // je samatyA samuddattu paraM appANa mevaya / na te tumaM viyANAsi yaha jANAsi to bhaga 12 // tamakveva pamoktaMca aca vimocArtha tehane saMsArathI mUM kAvavAnekAje idaM vacyamANaM zrabravIt iso vacana sAdhu brAhmaNane kahe 10 naiva tvaMjAnAsi vedamukha ho jAya vedana' mukha nahIM jAaikke nApo yajJAnAM yat mukha yajJano mukhapaNi tu nahI jAyeke nacavANa' yanmukha' nacavanuM paNi mukha tUM natho jAyatu yat punaH dhammANAM vA mukha N dhamenu mukha paNi tu' nathI jANatu 11 ye samarthAH samuddatu' jikezamartha adharavA bhayau para AmAnaM zrapica parane mathitAre AmAne paNitAre na tva' jAnAsi vijayaghoSa he vijayaghoSa tu natho jAMNato atha jAnAsi tataH kathayaH jo tu jAye to kahI 12 tasya muneH Ama pramukha 84 Aalh Page #745 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OC jAnAsi 11 punaH sa sAdhurvijayaghoSa' brAhmaNa prati prakRti [je samatthAsamuhattu paraM appANamevaya gate tuma viyANAsi pahajApAsitobhaNa 17 * he vijayaghoSa ye paraM ca punaH AmAna' evaM samadatta saMsArAt nistArayitu samarthAstAn svaparanistArakAn tvaM na jAnAsi prazva cetRtva jAnAsi tadAbhaNa kathaya 12 (tasmakle vapamokvacca acayanto tahiMdiyo sa parisI paMjaliuDo pucchAI taMmahAmuNiM 13) tahiM iti tatrayana dijI vijayaghoSaH prAJcalipuTI baDAJjaliH san taM mahAmuni pRcchati kIdRzI hijaH sapariSatbahubhirmanuSya sahitaH punaH sa hija: kaudRzaH san tasya sAdhorAce praya * stasya pramokSaM prativacanaM uttaraM acayanto iti dAtu asakna van praznasyottaraM dAtuM asamartha H san dAtu ityadhyAhAraH 13 ( veyANaca muhaMbUhi bUhijavANa * jaMmuhaM nakvattANa muhaMbUhi bUhidhammANa vA suhaM 14) he mahAmune tvamevavedAnAM mukhaMbUhi punaryat yajJAnAM mukha'tamme brUhi punarbhacatrANAM mukhaMbrUhiF yaMtI tahiM dio| sa parisI paMjalIuDI pucchaI taM mahAmuNiM 13 // veyANaMca muhaM bUhi bahi jannANa jaM muhN|| nakkhattANa muhaMbU hi bahidhammANavAmuhaM 14 // je samasyA samaddhattu paraMapyANa mevaya / eyaMme saMsaryasabvaM sAhUkahaya bhASA OM praznottarI teha ya taunapUcyAno uttaradevAbhaNI asamartha brAhmaNa ho dAtuM mahA azakta vaMtaH tasmin yajJe hijaH uttaradevAbhaNI asamartha saparSat sabhAnvita: prAMjalipuTa: sarva brAhmaNa sahita hAtha joDIne pRcchati taM mahAmuni te mahAmunine pUchele 13 vedAnAM punaH mukha brUhi vedano muMhaDokaho * brUhivatAnAM yanmukha yajJano muhaDo kahI nakSatrANAM mukha brUhI nakSatrano muMhaDo kahI brUhi dharmANAM vA mukha dhammanu mukha kahI 14 ye samarthAH samu itta je samartha tAravAbhaNI para AtmAna eva parane pApaNA AmAne etat mama saMzayaM sarva esarvamAharo saMdeha hai sAdhI tva kathaya mayA pRcchate aho rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.2.41mA bhAga Page #746 -------------------------------------------------------------------------- ________________ punaryaddharmANAM yanmukhaM tanme brUhi 14 [jesamatthA samaddhattu paraM appANamevaya evaMma saMsayaMsaba sAikahaya pucchiI 15] punarye puruSAH paraca punarAtmAnaM api saMsArAt uddattuM samarthAH santi etanme mama saMzayaviSayaM vedamukhAdikaM asti hai sAdhotvaM mayA pRSTaH san sarva kathayasva ityu kta punarAha 15 [agnihottamuhAyA jabaDhI veyasAmuhaM nakvattANa muhaM cando dhammANa kAsavomuha 16] he vijayaghoSavedAH agni hotra mukhAH sa. TIkA agnihotra mukha' yeSAM te agnihotra mukhAH vedAnAM mukha agnihotra' agnihotra hi agnikArikA sAcaiyaM karmedhanaM samAzritya dRdAsadbhAvanAhutiH a025 7474 dhammadhyAnAmninAkAryAdIkSitanAgnikArikA 1 ityAdi yajJa vidhi vidhAyikAkArikArAta vedAnAM yajJAnAM eSA evakArikAmukha pradhAnaM asthAH kArikAyAH arthaH karmANi indhanAni kRtvA uttamAbhAvanA AhutividheyAdharmadhyAnAgnau dIkSitana iyaM agnikArikAvidheyA. punaheM brAhmaNavijayaghoSa 8 yajJArthIpuruSovedasAM yajJAnAM mukha vartate yajJodazaprakAradharmaH satya' 1 tapazca 2 santoSaH 3 kSamA 4 cAritra 5 mArjavaM 6 zraddhA 7 dhRti pa rahiMsAca / sambaratha tathA paraH 10 iti dazaprakAraH sacAvaprastAvADAvayannastaM yanaM arthayati abhilaSatIti yajJArthI sa eva yajJAnAM mukha' vartate nakSatrANAM 8aSTAviMzatInAM mukha candrovataM te dharmANAM zrutadharmANAM cAritradharmANAM kAzyapaH AdIkharomukha' vartate dharmAH sarvepi te naiva prakAzitAityarthaH 15 pucchio 15 // agnihotta muhAvayA jannahIvayasAmuha'naksattANa muhaMcaMdo dhammANaM kAsavAmuhaM 16 // jahAcaMdaM gahA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saMdeg1.41 mA bhAga bhASA sAdhU tu kahAhupUkucha 15 muniruvAca agnihotra mukhAH vedAHagnihotra abhyaMtara sAdhakahe dharmadhyAnarUpa agnikarI karmarUpadhaNahImauI te agnihotra 8 vedanImukha yattArthIbhAva yatnaH vedamA yAgAnAM skhabhAba sahita yAnI arthi sAdhate yAnamukha nakSatrANaM mukhaMcaMdrA nakSatranu mukhacaMdramA dhammo mukha' Page #747 -------------------------------------------------------------------------- ________________ w u0TIkA a025 * [jahAcanda gahAIyAciTThanta pacalIuDAvandamANA namaMsanti uttamaM maNaMhAriNo 17] yathA gRhAdikA aSTAsIti grahAH nakSatrANi aSTAviMzati pramitAni evaM sarvejyotiSkAdevAzcandraH prAJjalipuTAH vahAMjalayastiSTanti sevante evaM pauriSabhadeva uttama pradhAnaM yathA syAttathAmanIcAriNatribhuvanavartinI bhavyAH vandamAnAsta vanAM kurvantI namaskurvanti vinayepravattante iti bhAvaH (ajANagAjabavAI vijjAmAhaNasampayAmUDhAsakAyatavasA bhAsahabArava ggiNI 18] vijayaghoSavidyAvAmaNasampadA ajAnAnAH punaryavAdina ste tvayApAtratvena manyante vidyApAraNyaka badhADapurANAmikAstoM evaM brAhmaNasampadIvidyAyAmhaNasampadastAsAM ajJAH santoyajJavAdinIvartante cet vRhadAraNyakAdyukta ya etejAnante tadA kartha etAdRzaM yA kuthu / tasmAt yA cir3hatI pNjliiuddaa| baMdamANA namasaMtA uttamaM maNahAriNo 17 // ajANagA jannavAI vijjAmAhaNa sNpyaa| mUDhA sabhAya tavasA bhAsa channA va ggiNI 18 // jolAe kmaNo butto aggIvA mahio jhaa| sayAkusala sadi kAzyapaH RSabhadeva dharmanu mukhazrIAdinAtha 16 yathA caMdragrahAdikAH jima caMdra Age graha nakSatra tArA sanmukha' tiSTati prAMjalipuTAH hAthajoDIne sAhamA abhAraha vaMdamAnAH stavaMtaH namasyataH vAMdatAthakA stavatAMyakA namaskAra karatAthakA caMdramAne mevecha uttama pradhAna manIhAriNa: uttama pradhAna mananano haraNahAra tima zrIAdinAthane iMdrAdika ima hAtha joDone sevece 10 tatvajJA yantravAdinaH ete bAlAH ebrA hmaNa jANenahI ane kahe amhe janakaru chu vidyAnAM brAhmaNasaMpadAMca agnividyA ane brAhmaNanI saMpadA jANanahI mUrkhAH svAdhyAya tapasAH sajkAya tapane vikhe mUrkha vedAdhyAya nopavAsAdinA bhamaccha bo agniriva rAkhaK DhAMko agni jauma dahe tima te brAmhaNache 18 ye loke brAmhaNaH uktAH je * lokane vikhe brAmhaNakahyA paMDite yathA agnirmathItI nirmala jima agni pUjyodhako dhaudhAsyAthakA ujvalanirmalahoi tima te brAmhaNa hoi sadA kuzale rAtha dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM03.41mA bhAga bhASA Page #748 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 748 u TIkA vathaivavayaM yAjJikAityabhimAnaM kurvanti punaH kathambhUtAH svAdhyAyatapasAvedAdhyayanopavAsAdinA mUDhAH bahiH saMhatimantaH AcchAdita tatvajJAnA: ete 025 keiva bhasmacchannA agnaya iva rakSAcchAditAvaDyaiva ityane na bAhyezItatve prAptAH paraM kaSAyAgninAmadhye santaptA evetibhAvaH 18 punaH sAdhurvadati * joloebambhaNIbuttA aggauvAmahIaojahA sayA kusalasanditaM vayaM vUmamAhaNaM 18] he vijayaghoSavayaM taM vAmhaNa brUmaH taM kaM yemunibhirvAdhaNa ukta: yadA kaizcit aH avAhmaNopi vAmhaNIyamityu ktastaM vAmhaNa na brUmaiti bhAvaH kathaMbhUtaH sa lokaimahitaH pUjitaH san daupyate kaiva ammiriva yathAgni pUjitohatAdi siktIdaupyate kIdRzaM taM vAmhaNaM sadA kuzalasandiSTaM kuzalaistatvAbhinnaH sandiSTa kathitaM 18 atha kuzalasaMdiSTasvarUpamAha [jonasanjara Agantu paJcayanto nasoyaI ramad anavayaNami taMvayaM bUmamAhaNa 20] he vijayaghoSa taM vayaM vAmhaNaM brUmaH sa itika yaH Agantu' iti bahubhyodinebhyaH prApta svajanAdika vallabhacananasvajatinAliGgati athavA Agantuiti svajanAdisthAnaM AgatyasvajanAdika' na khajati ma abhiSvA karoti punaryaH pravrajan sthAnAt anyatrasthAna sthAnAntaraM gacchan arthAt vichuTan nazocate nazoka kurute punarya AryavacamatIrthakaravAkye ramate taM vayaM vAmhayaM vadAmaH 20 taMvayaM ba mamAhaNaM 16 // jona sajjaDU Agatu pabbayaMtI na soyii| rammaI ajjavayaNamitaMvayaM bamamAhaNaM 20 // mAya saMdiSTa te brAmhaNakuzale cature tIrtha kare kahyA zataM vayaM vAmhaNa brUmaH tehaneha vAmhaNakahachu 18 ya nasajyate Agatya punaH yaha saMga na karoti dIkSA leIne valo Avone sasArIno saMga na kare pravujan sthAnAMtara gacchan na zocyate daukSAleIne dasadizAne vikhe jAitothako bhocenahI rati kurute tIrtha OM klabacane saMtoSakara tIrtha karanA vacana Upari taM vayaM vAmhaNa brUmaH tehaneha vAmhaNakara chu20 yathA jAtarUpaM suvarma pramRSTa jima jAtya suvarya bhI rAva dhanapatasiMha vAhAdura kA prA.saM 2041 mA bhAmA bhASA - - Page #749 -------------------------------------------------------------------------- ________________ "N . 4 [jAyarUvaM jahAma nihatta malapAvaga rAgadIsabhayAtItaM taM vayaM bUmamAhaNaM 21] he vijayaghoSa vayaMtaM brAmhaNa brUmaH kIdRzaM jAtarUpa khaiva AmuSTa' u. TaukA tejovRddhayemanaH zilAdinAparAmaSTa' katavarNikAvardhana anena bAhyaguNauktaH yathA zabda ivArthe punaH kIdRza' taM nihattamalapAvaga' nisarA atizayenabhAta * malaM kintadrUpaM pAtaka yasya tat nirbhAtamalapApaka anena ca antaroguNauktaH punaH kathaMbhUto rAgadoSa bhayAtauta rAga: premarUpaH deSo'bhauti rUpastAbhyAM atItodUrIbhUtastaM vipravadAmaH 21 [tavasmiyaM kisandanta avaciyamaMsasoNiya subvayaM pattanivANa ta vayaM bUmamAhaNa' 22] he vijayaghosa vayanta' vAmhaNa bramaH taM kaM tapasvina ataeva kRzaM durbala punaH kIdRza dAnta jitendriyaM punaH kIdRzaM apacitamAMsazoNiyaM zoSitamAMsarudhiraM punaH kIdRza suvRta samyaka vRtAnAM dhartAraM punaH kaudRza prAptanirvANa prApta kaSAyAgni zamanena nirvANa zautIbhAvaM yena sa prAptanirvANasta 22 (tasapAye viyANittA. rUvaM jahAmaThTha nibaMta mlpaavg| rAgadosamayAIyaM taMvayaM va mamAhaNaM 21 / tava smiyaM kisaMdaMtaM avaciya maMsa soNiyaM / suvvayaM pattanivvANaM taMvayaM ba mamAhaNaM 22 // tasepANe viyANittA saMgahaNayathAvare / jona hiMsativiheNaM pya yanimAtaM malarUpa malarahitaM dhamyothako meladurihoi tima sAdhu pApamalathau rahita rAgaddeSa bhayAtItaM rahitaM rAgaddeSabhaya tiNe karaurahitache 4 je sAdhU taM vayaM brAmhaNaM badAmaH tehaneha vAmhaNakahachu 21 tapasvinaM kRzaM dAMtaM tapasvI kazadAMtache apaciMta zoSitaM mAMsa zoNitaM mAMsalohisothAMche suddhataM kavAyAgni zamanena prApta sa tatvacAra kaSAyaupazamAyAche tatvaprAptihaIche taMvayaMbrAmhaNaM badAma tehaneamhe vAmhaNakaha 22 yaH vasAnaprANAnvijJAyatrasa prANaunejAMNIne saMgraheNaM thAvarAn thAvara jIvane jANe yo na vinAzayati vividhana manovAkAyaiH trasAdijIvane manavacana kAyAI karaunamAra nahau taM vayaM rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.1.41 mA bhAga Page #750 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTokA 751 saheNaya dhAvara jona hiMsara tivihaNaM taM vayaM bUmamAhaNa' 23] hai vAmhaNa taM vayaM vAmhaNa brUmaH ta iti ka' yastrasAn prANAn puna: sthAvarAn saMgraheNa samAsena saMkSepeNa vinAyatrividhena mano vAkAyena karaNakAraNAnumatibhedena navavidhana nahanti taM vAmhaNa vacmaiti bhAvaH 23 (kohA vAja ivAhAsAlohAvAjaivAbhayA musa'navayaIjIu ta vayaM bUmamAhaNa 24] hai bijayaghoSa yaH krodhAt yadivA athavA hAsAt vA atha vA lobhAt hai 8 atha bhayAt mRSAM asatyavANI navadati taM vayaM vAmhaNa brUmaH 24 [cita matamacitta vA apya vA yadi vA bahu nagiNhadU adattaje tavayaM bUma mAhaNa' 25 ] hai vAmhaNa yazcittamaM ta' sacitta athavA acitta prAsuka alpa stoka yadi vA bahu pracura pradatta dAyakena arpitaM vayameva na gRhNAti taM vayaM vAmhaNa badAmaH 25 [divvamANusmatericchaM jonasevaimehuNa maNasAkAyavakaNa' taM vayaM bUmamAhaNa' 26 ] puna:divyamAnuSyatira taMvayaM ba mamAhaNaM 23 // kAhAvA javAhAsA lAbhAvA javA bhayA / musaM navathaIjou taMvayaM va mamAhaNaM 24 // citta maMta macittaMvA appaMvA javA bahu / na gigrahadU adatta'je taMvayaM ba mamAhaNaM 25 // divvamANusmatericchaM jInasevaDU vAmhaNa badAma: tehane amhe vAmhaNakaharu 23 krodhAdAyadivA hAmAhA krodhekarau hAsekarau lobhAhA lobhakarau athavA bhayAhAbhayakaraune mRSAnavadati yaH mRSAvAda volenaho taM vayaM vAmhaNa badAmaH tehane aheM vAmhaNakahu ku 24 yaH cittamaMtaM vipadAdi acitta svarNAdi sacitta dvipadAdika acitta suva rNAdi atyavAvadivAvaDaM thoDaM athavA ghaNu na rAhAti adattayaM je koinuaNadaudhu nalii vayaMta vAhaNa badAmaH amhe tehane vAhaNakaI 25 deva manuSya tiryag saMbaMdhinaH deva manuSya saMbaMdhitauryaca saMbaMdhI yaH na sevete maithunaM maithana sevanahIM manasA vacasA kAyena manekarIkAyAI karau vacanekarItaM vayaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA*saM*4.41 mA bhAga bhASA Page #751 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pra0254 yauna maithana manasAkAyena vacasAkatvAnasevate vayaM ta vAmhaNa badAmaH 26 [jahApomacale jAyanIva lippaivAriNA evaM alita kAmahiM tavayaM bama u.TIkA - mAhaNa' 20] hai vAmhaNa punastaM vayaM vAmhaNa badAmaH ta kohaya evaM amunAprakAreNa dhanena dRSTAnta na kAmaiH alipta bhogeH prasaMsana' yena dRSTAntena * yathA padma jalejAta paraM tat padma vAriNAna upalipyate jalantyaktvoparitiSTati tathA bhogairutyabIpi bhogairaliptoyastiSTati sa vAmhaNojeyaH 27 [asoluyaM muhAjovi aNagAraM akiJcaNa asa satta gihatye sa ta vayaM bUmamAhaNa 28] mUlaguNamukyA uttaraguNamAha punarvayaM ta vAmhaNa brUmaH kIdRzaM ta vAmhaNaM * alolupaM AhArAdiSu lAmpaTyarahita punaH kIdRzya mudhAjIvina annAtagRheSu AhArAdi grahautvA bhAjIvikA kurvANa' sayamajIvitamyadhAraka' ityarthaH punaH kohaga rahasyeSu asa sakta gRhastha pratibandharahita 28 [jahitA puvvasaJjoga nAyasaGgeya bandhave jonasajja eemata vayaM bUmamAha 28] mehuNaM / maNasA kAyavakkeNaM taMvayaM ba mamAhaNaM 26 // jahApomaM jalejAya novalippaDU vAriNA / evaM bhalitta kAmeDiM taMvayaM ba mamAhaNaM 27 // aloluyaM muhAjIvI aNagAra akiMcaNaM / asaMsatta gihatyesu taMvayaM bamamAhaNaM 28 // badAmaH vAmhaNa tehane amhe vAmhaNa kahachu 26 yathA padma jalejAtaM jima kamalapANaumAhi jarI novilipyate jalena paraM pANIsa lepAI nahIM evaM Alaupta: pamhavat kAme ima je kamalanIpara kAmabhogayau lepAinahIM taM vayaM badAmaH vAmhaNaM tehane amhe bAmhaNakahachu 27 yaH AhAreSu pralaM padaM sudhA * ajJAtA jIvinaH je AhArane vikhe laMpaTa na ive mudhA jIva dhammanimitta jANaunedaui teha lii te mudhAjIvakahoI anagAraM akiMcana parigraharahitaM * ghararahita parigraharahita asaMvaDe gRhasyaiH sahasaMsargarahita asaMvadha gRhasthasyu paricaya na kare taM vayaM vAmhaNa badAmaH tehane am vAmhaNakaha 28 tvakA REKK6:4636KKKKKKKKREXE HEMEREKKAKKAKEREKKKENERMERIENKA rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa.ha.41mara bhAma bhASA Page #752 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA nis 12 bhAvA punasta N vayaM brAmhaNa' badAmaH tamiti ki yo jJAto svakoyagoce ca punaH saGgeva purAdi sambandhe punarbAndhave pUrvasaJjoga' mAtApitrAdikhe hantyA punareteSu pUrvoktaSu nasvajati rAgAsako nabhavati ta' brAmhaNa' vayaM badAma: 28 [pasubaMdhAsabbeveyAjaHcca pAvakamma, NAnatantAyati dusmolaM kammANi balavantiha 30 ] bhovijayaghoSa sarvavedAH pazubandhAH varttanta pazUnAM bandhovinAzAya niyantraNa' baiste pazubandhAH kevalaM vedAH pazuhananahetavovarttante natumoca hetavaH hiMsAyAH prarUpakatvAt yatohi vedavAkyamidaM zrUyatAM bhUtikAmovAyavyAM disi kheta' kAgamAlametaityAdi pazubandha hetu bhUta vedavAkya ca punaja iti iSTa yajana' yajJaH pApakaNAM utpadyate tat iSTa pApakarmaNA pApakAraNapazubandhAdyanuSTAnena sa vedAnAM adhyetAra yajJakarttAraM vAnavAyante yajJakattara vA duHzIlaM durAcAra' pApazAstrANAM paThanena pApakarmakaraNena duSTAcAraM iha karmaNi balavanti varttante duSTakarmANi balena pApakamakarttAra' naraka' nayanti jahitA puvvasaMjoga' nAti saMgeya baMdhave / jonasajja eesa taMvayaM va mamAhaNaM 28 // pasubaMdhA savveveyA jaha'ca pAva kamma uNA / na taM tAyaMti dummIlaM kammANi balavaMtiha 30 // navi muDiega samaNo natroM kAreNa vaMbhaNo / na muNa pUrva saMjogaH pAchilyo saMyogachAMDone jJAta saMgaJca bAMdhavAn jAti bhAI baMdhanosa'gamUke yaH na sajjate bhogeSu je kAmabhogane vikhe sajjanahove taM vayaM brAmhaNAM badAmaH te amhe brAmhaNakai'chu 28 pazubaMdhAH sarvavedAH sarvavedanevikhe chAlAnovadhako pazumArIne yajJakarmacapApakarmaNA puruSa jiko epApaka prakare ya kareche athavA karAveche taM duHzolaMnatrAyaMti na racaMti te duHzola honAcArau puruSane narakapaDatA rAkhenahau karmANo valavatarANi ApaNAM koSAM karma te balavaMtache karmatho rAkhraNavAlA koI nahIche 30 nasyAt mu'Dotena zramaNa: mAthe mUcye jatInahave namIM bhUrbhavaH svasti svAhetyAdinA brAmhaNaH zrakArabhakhyA 85 kA 41 mA bhA Page #753 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a025 754 sUtra bhASA ataHkArayAt etasmAt yAgAt brAmhaSaH pAtrabhUtIsti kiM tu zranantarokta guNavAn eva brAmhaNaH iti bhAvaH 30 [navimuDieNa samaNI nakAreNa vaMbhaNo na muNoravravAseNa'kusa caureNanatAvaso 21] he vijayaghoSa muhitena zramaNonigranyo na syAt zroGkAreNa bhUrbhuvaH svastItyAdinA brAmhaNAna syAt tathA araNyavAsena muninacyate kuzodarbhastamayaM cauraM upalacaNatvAt valkalaM kuzacIra' tena kuzacIreNa kuzopalacitavalkala vastreNatApaso na bhavet 31 [samayAe samaNohoi babhacereNabambhaNo nASeNayamukhIhoitaveNa hoi tAvaso 32] samayAsamayatvena yatrumitrayoruparisamAnabhAvena zramaNo bhavati bRmhacaryeNa brAmhaNobhavati bramhapUrvokta ahiMsA satyacauryAbhAvAmaithunanirlobharUpaM tasya brAmhaNavaraNa aGgIkaraNa' 'bramhacaryantena brAmhaNa ucyate bramhatva yukta mhaNaityarthaH jJAnena munirbhavati manyate jAnAti heyopAdeyavidhoiti muniH sa ca jJAneneva syAt tathA tapasAddAdazavidhenatApasobhavati 32 rannavAseNaM kusa caureNa na tAvasI 31 // samayAe samayo hoi baMbhacareNa babhayo / nANerNaya muNI hoi taveNaM hoI tAvasI 32 // kammaNA va bhaNo hoi kammaNA hoi khattiyo / vaso kammaNA hoi muddo havadra kammA 33 // vAmhaNa na huI na muniH araNyavAsena raNyamAMhi vasatAM munInakahoje darbhamaya valkalarUpa vastreNa natApasaH darbhanoce pAtharIkAlipeharauto tApasa mahaui 31 rAgaddeSAdi samabhAvena zramaNobhavati samatAbhAvarAkhe rAgadvepanakare te zramaNa kahoje bramhacaryeNa indriya guptarUpeNa brAmhaNaH syAt zaulata pAlyAM brAmhaNa kahaui jJAnena munirbhavati jJAnabhaNyAM sunIka hoi' tapasAbhavati tApasaH tapakara te tApasa kahauje 32 karmaNA brAmhaNo bhavati ka karo brAmhaNa hoi kanmaiNAbhavati kSatriyaH karme karaune catrauhodra vaizyajAtiH karmaNAbhavati kirADa vaizyajAti karme karohoDa 31 etAn prAguktAn prakaTa ************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA yAsaM0041 mana bhAMga Page #754 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a025 755 sUva bhASA [kammaNAbambhaNo hoi kammaNA hoikhattio vayasokamma, NAhoi suhohavaikammaNA 23 ] karmaNAkriyayAbrAmhaNo bhavati kSamAdAnandamodhyAna N satyaM zaucaM dhRtiSTaNAjJAnavijJAnamAstikyametat brAmhaNalacaNa' anayAkriyayAlacaNabhUtayAvAmhaNaH syAt catriyaH zaraNAgatatrANalacaNakriyayAcatriya ucca matu kevala kSatriyakulejAtisamutpanne sati zastra bandhanatve naivacatriya ucyate evaM vaizyopi karmaNAkriyayA eva syAt kRSipasupAlyAdi kriyayA vaizya ucyate karmmaNA eva zUdrobhavati zocanAdi hetu praSaNabhAroha hanajalAdyAharaNaca raNamardanAdikriyayAzUdra ucyate atra brAmhaNalakSaNAvasare andhaSAM varNatrayANAM lacaNavidhAnaM vyApti darzanArtha 33 [eepAukarebuGa jehiM hoimiNAizra savvakammaviNimukka' taM vayaM bUmamAhaNaM 34 ] buddojJAtatatvaH zraumahAvauraH etAn ahiMsAdarthAn prAdurakArSIt prakaTIcakArayairguNaiH kRtvA sarvakarma vinirmukto bhUtvA snAtako bhavati kevalI bhavati prAkRtatvAt zrathamAsthAnedditauyA taM etAdRzazuNayukta snAtakaM vA vayaM vRAhmaNa badAma: 3 4 [evaM guNasamAuttAjebhavantidiuttamAtesamatyAca uddhattu paraM appANamevaya 35) ee pAu kare buddhe ahiM hoi siNAio / savva kamma vigrimma kva taM vayaM bama mAhaNaM 34 // evaM guNa samAuttA jo bhavaMti diuttamA / te samatyAou ttu' paraM zrapyANa mevaya 35 // evaM tu saMsae kinne vijayadhoseya mAhaNe / samA makA ThekA bujhe to kare yeH arthaH sevitaiH snAtakaH kevalobhavati earthane seve te kevalI hoi sarvakarmarahitaH sarvakavinirmuktaH sa vayaM bramhaNa brUmaH se hame ahe vAhakahAM 24 evaM guNa samAyuktAH iNiprakAre sarvaguNasahita ye bhavanti dvijottamAH te uttama brAmhaNahuve te samarthAH samuttu ve gharANI parasara athavA zrAtmAnaJca parane tAre ApanA AtmAne pauNatAre 35 evaM amunA prakAreNa sa'zayecchitre dRNe prakAra sandehakedyAM ***************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0041 mA lAga Page #755 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 5.25 u.TIkA evaM guNasamAyuktAH ye hijottamAvAmhaNAzraSTAbhavanti te vAmhaNottamAH paraM prAtmAnaM api uccatu samarthAbhavanti 35 (eva tu saMsae chinne vijayaghosoya mAhaNo samAdayataprota tu jayaghosaM mahAmuniM 36) tatastadanaMtara vijayaghoSovAmhaNa: jayaghoSa mahAmuni uvAca iMdaM vacana udAhakathayati iti 4 sambandhaH kiM kRtvA taM muni jayaghoSa samAdAya samyaka upalakSyannAtvA kasati evaM pUrvokta prakAreNa vijayaghoSasya saMzayechine sati 36 (tuTTIyavijaya ghose iNa mudAhukayaJjalomAhaNata jahAbhUyaM suTTa meuvadasiya 37) vijayaghoSastuSTa idaM vacana jayaghoSamunaye Aha kauyo vijayaghoSaH kRtAJjali: 8. he muneme mama vAmhaNatvaM yathA bhUta yathA svarUpa suSTusamyak upadarzita 37 (tumbhe jaiyAjavANaM tumbha veyaviUviU joyasaGgaviU tuma tumbhe dhammANa pAragA 38) kiM vacana Aha he mahAmane tumbha iti yUyaM yajJAnAM yaSTAroyUyaM vedavitvidaH vedavitmavidojJAtArIvedavidAMvarAH yUya eva punathU yaM dAya totaMtu jayaghosaM mahAmuNi' 36 // tuTThIya vijayaghose dUNa mudAhu kayaMjalI / mAhaNatta jahAbhUyaM muTTha, me uva daMsiya 37 // tumbha jaiyA jannANaM tumbha veya viU viU / josaMga viUtumme tumbha dhammANa pAragA 38 // tumbha dhako vijayaghoSasya vAmhaNa vijayaghoSa vAmhaNane samudAya samyagbadhArya tadA sAdhUnAM vacana hiyAmAMhi dhAraune jayaghoSa mahAmuni te jayaghoSa mahA munine 36 tuSTo vijayaghoSa vAmhaNaH vijayaghoSa vAmhaNa saMtuSTaitro idaM udAhatavAn kRtAMjaliH san hAthajoDIne imakaI vAhaNatva yathAbhUtaM vAmhaNapaNa jimahatU tima tumhe bhalu kahyo yobhanaM mama upadarzitaM bhalu kayute 37 yUyaM yajJAnakartAraH tumhe yAnAkaraNahArachI yUyaM vedavidI vidvAMsaH tumhe vedanA jANaNahArako jyotiSAMgavidIyUyaM tumhe jyotiSasAsvanIjANako yayaMdhammApAragAH tumhe dharthanApAragAmaucho38 yUyaM samarthAH bhavAt uhatu RXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #756 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - 44 w `rq 9 * evajyotiSAvidaH yUyaM eva dharmANAM pAragA: dhammAcArapAragA 38 (tubha samasyA samuttu paraappANamaya tamAma haMkarapramha bhikkheNaM bhikSu uttamAH 38) puna mahAmune yUyaM para punaH AtmAna samuddhatta saMsArAt nistArayitu samardhAH taM iti tasmAtkAraNAt bhobhittamAH sAdhuceSTAH bhikSayAbhikSAgrahaNena asmAka anugraha yaya kurutha 38 (Na kanja majma bhikkheNa khiSpa nikvamasUdiyAmAbhamihasi bhayAvatte ghoresaMsArasAgare 40) 4 tadA jayaghoSamunirAha hai hija mama bhikSayAkArya nAsti tvaM kSipra zIghra kSamasvadIkSAM gRhANa he hi jaghorebhISaNesaMsArasAgare bhramasimithyAtvenatvaM saMsArasamudra bhramiSyasi tasmAnmithyAtvantyajajainauM dIkSA grahANati bhAvaH kathaMbhUta saMsArasamudra bhayAvata saptabhayajalabhramayukta 4 0 (uvalevohoi bhogesa 8 abhIgInIvalippaI bhogaubhamai saMsAra abhIgIviyamacaI 41) he vijayaghoSa bhogeSa bhajyamAneSa satsu upalepaH karmopacaya rUpobandha: syAt abhogI __ samasyA samuddhattuM paraM appANa mevaya / ta maNuggahaM karaamha mikkheNa bhikkhu uttamA 36 // na karja majbha bhikkheNaM khippaM nikkhmsuudiyaa| mAmamihisi bhayA vatte ghore saMsAra sAgare 40 // uvalevA hoi bhogesu abhogI bhAva bhASA: tumhe saMsArasamudra tArivAbhaNo samartha cho paraM AtmAnanevacaparanetAroko ApaNA AtmAne paNi tArIko tasmAt tva asmAkaM anugrahaM upakAraM kuru tiSa * kAraNiM aho svAmI tapAkarI bhikSAgrahaNena he bhitattamaH bhaukSAnaleve karIne bhikhyAlevI amhanetArA 38 na kArya mama bhikSAyA yatIvokhyo mAhara bhikSAstha koikAmanahIche zIghra pravaja he hija ahI vAmhaNa UtAvalI tudIkSAli mAghamaNaM kuryA bhayAvata bhayotpAdake parijhamaNa tumakari raudra ra saMsArasamudra eraudravauhAmaNo saMsArasamudratahamAMhi 4. upalepaH karmaprabhUtirUpI bhavati bhogeSu lepalAge pAtmAmalAhove bhogakarIne abhujyamAneSu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga Page #757 -------------------------------------------------------------------------- ________________ "N . bhogAnAM prabhozAkarmaNAna upalipyate punarbhogIbhogAnAM bhoktAsaMsArabhamati abhIgIbhogAnAM pabhoktAkAle pAhimaccale 41 (zAsakIyadIka ThAgIla yA mahiyAmayAdovizrAvaDiyAkuDaDe jo unosotasthalagaI 41) kamma lepedRSTAMtamAha ullaAIca punaH zuSkaH etau hau mRttikAmayogolako kudye bhitto ucchuDhau OM pAkSiptau saba bhApatitIbhitto pAsphAlitausantI anadayomRttikAmayagolakayomadhye yaunna: AdI mRdagIlakaH sa kuolagati 42 (eva laggantidummehA jenarAkAmalAlasAvirattAunalamgati jahAsaka ugIlae 43) evaM amunAprakAreNa AI mRttikAgolakadRSTAntenadurmedhasIduSTabuddhayIyenarAH kAmalAlasAH bhogeSula paTAH lagganti saMsAraAsaktAH bhavanti tu punarviratAH kAmabhogabhyIvimukha narAH nalaggasti sasArAsaktAnabhavanti yathA zuSkI mRdagIlakobhittI lippaI bhogI bhamadU saMsAra amogI vippamuccaI 41 / ullo sukkoya do chUDhA golayA maTTiyAmayA | dAvi bhAva DiyA kuDDa joullo sAtatya laggaI 42 / evaM laggati dumahA je narA kaamlaalsaa| virattAo nalaggati * bhogeSu karmaNAnovilipyate je ko bhoga bhogave bhogI bhramati saMsAra bhogauhave te saMsAramAhi phira abhogau saMsArAtmucyate abhIgauhave te sasArathI mUkAi 41 zukaH pAdaH hau kSiptau ekasUko ekanaulo leinenAkhyo golako mRttikAmayau golAmATaunA hAvapi Apatitau bhittaudoigolAbhauMtijAi lAgAnAMkhyAMdhakA ya: AI sa ana bhittI lagati je Alohatu te bhoti lAgaurahyo sUkokhirIpayo 42 evaMkammaNArdrAlagati durmedhasaH bhUDI matinA dhaNI pApekaraune ima saMsAramAMhi lAgIraha je narAH kAma laMpaTAH je manuSya kAmabhogane vikhe laMpaTAI rahyAce viraktAH kAmabhoga rahitAH na lagati kAmabhogayau rahitahAche te lAgenahIM yathA sa: zuSkaH golakaH sUkAgaulAnaupara na lAge 43 evaM sa vijayaghoSaH iNiM pari vijayaghoSa bAmhaNa jaya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2.41 mA bha.ga bhASA Page #758 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TokA * nalagati 43 (evaM so vijayaghosojayadhIsamma antie aNagArasmanikvanto dhamma succA aNuttara 4 4)evaM amunAprakAreNa sa vijayaghoSo vAmhaNojayaghoSasya * abagArasya pantike samopeniHkrAnso dIkSAMprAptaH ki tatvA anuttara dharma zrukhA 44 [khavittApubakammAI saJjameNataveSaya jayaghosa vijayaghosAmiti pattAmaNuttaraMsibemi 45) jayaghoSa vijayaghoSau ubhAvapi anuttarAM pradhAnAM gatiM siddhi prAptau ki kRtvA saMyamena ca punastapasApUrvakarmANikSapayitvA iti pahaM vomisadharmA vAmauja bUsvAminaM prAha 45 iti yajJoyAkhya paJcaviMzatitama adhyayana sa pUrNa' iti thomaduttarAdhyayana sUcArthadIpikAyAM upAdhyAyaulamaukIrti gaNiziSya lakSmIvanabhagaNiciracitAyAM paJcaviMzatitama adhyayana sampUrNa // 25 // atha SaTviMzatitama adhyayana prArabhyate pUrvasmin adhyayane bramhaguNAutA vramhaguNayuktastusAdhuravasyAt sAdhunAca avazyaM sAmAcArIvidheyAiti hetoH sAmAcArI sAdhujanakartavyatArUpAM pravAdhyayane kathayAmi (mAmAyAriMpavakyAmi sambadukkhavimukvaNi jaJcarittANanigAMthAtinAsaMsArasAgaraM 1) ahaM tAM samAcArauM sAdhukaraNIyAM kriyAM nahA mukkeya golae 43 // evaM sI vijayaghoso jayaghosamma aNtie| aNagArasma nikkhaMtI dhamma socA aNa ttaraM 44 // khavittA puvyakamAIsaMjame zataveNaya / jayaghosa vijayaghosA siddhi pattA aNu tara 45 / jannaDUjja jhayaNaMsammattaM // 25 // ghoSasya samope jayaghoSa sAdhune samopa anagArasya niSkAMta: dIkSAlodhau dharma zrutvA sarvottamaM sarvottama pradhAnadharma sAMbhalaune 4 4 kSayitvA pUrva karmANo pAkilA sarvakarma upAyone saMba meNa tapasA ca sattarabhede saMyamavArabhede tapa tirtha karaune jayaghoSa vijayaghoSaenAma sAdhupunyayaMta puruSaH siddhi prApto sarva uttamA iti dhaumi mukti pohatA siddha puruSa huA anaMtA sukhane viSa prAptahA 45 iti zrIpaJcaviMzatitamaM adhyayanaM saMpUrNa // 25 // rAma dhamapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* 41mA bhAga bhASA Page #759 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OR ON . N * pravakSAmi tA iti kAM yAM samAcArau caritvA azoka yanigranyA saMsArasAgara taurNaH saMsArasamudrasya pAraM prAptA: kaudRzIM sAmAcArI sarvadukkha * vimokSaNI sarvadukvebhyo vizeSeNamocikA 1 (paDhamAAvasmi yAnAma viiyAya nasauhiyA pApucchaNAyataiyA cautthau paDipucchaNA 2) prathamAsAmAcArI Avazyako nAmnIyataH upAyayAt nirgachan sAdhu rAvaSyakoti vadati upAzrayAt bahiniH saraNa pAvazyakI vinAnasthAt tena Avazyakauti prathamA sAmAcAro naidhikautihitoyA upAzrayAt bahiniHsaraNAnantaraM yasmin sthAne pravezanena sthitiH karaNauyAsyAt tatra apareSAM niSedhAt naiSedhikokaraNoyAniSedhebhavAnaSedhiko hatIyAsamAcArI ApRcchanA yatohi svAsovAsAdikatyakSA aparaM sarva kArya guroH pRcchA vinA kArya na karaNoyaM tasmAdeSA ApRccha nA catu:sAmAcArau pratipRcchanAnAnau bhavati karaNIyakAryasya guroH pRcchAyA anantara punarapi tasya *666RREKKEKOREAKNEKKAKKX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM01041 mA bhAga bhASA sAmAyAriM pavakkhAmi saJca dukkha vimokkhnni| jauMcarittANa nigga'thA tinnAsaMsArasAgara // 1 // paDhamA Avasmi yA nAma biDUyAya nisIhiyA ApacchaNAya tayA cautyo paDipucchaNA / 2 // paMcamA chaMdaNAnAma icchAkAroya sAmAcArI ahaM kathayiSyAmi sAmAcAroha kahachu sadhammAsvAmI jaMbUsvAmaune kahache sarvadukkha vimocaNiM sarvadukkhanAmUkAvaNahArayAM pAsavyasAdhavaH je samAcArIne aMgIkAra karone rahe te sAdhUmArgI kahIi torNAH saMsArasAgaraM tasyA saMsArasamudratha ko muktipuhatA 1 pAvazyako nAmA prathamA upA zrayatho naukalatA Avasma hokahoe epahalIsamAcArI jANavi1 hautauyAMca naiSadhikosAmAcAroupAyayamAhipesatAnimihIkoja vaujIsamAcArau kahIra ApRcchA tRtIyA puchavAnautIjI samAcAro3 caturthA pratipRcchanA cauthI samAcArI pratipRcchanA43 paMcamaucchaMdanA iti nAnA paMcamI kuMdA ise Page #760 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a026 761 sUtra bhASA ******** kAryasya karaNa prastAveguroH pRcchanApratipRcchanAjJeyA 2 (paJcamaukandaNANAmA icchAkAroyakaTThazro sattamomicchAkAroDa tahakkAroyaahamo 3) paJcamI chandanAnAmmrosAmAcArI avAdika' AnIya udaraM eva bharaNIyaM nAsti kiM tu yatInAM sarveSAM nimantraNArUpAchandanA uccate tasyAM evacchandanAyAM icchAkArazabdaH karttavyaH icchAkArazabdasyakotheH icchayA svAbhiprAyeNa karaNaM icchAkAra iti vyutpattiH yadi bhavatAM icchAbhavet tadA mama nimantraNA saphalAkarttavyAiti kathana iyaM SaSTI samAcAro mithyAkAraiti saptamomithyAkArazabdasyArtha badati yadA kutracitkhalanAsyAt tadA tatra sAdhunAmiSyA duHtaM me iti vaktavya' mithyAkaraNa mithyAkAra: mithyAduH katadAnamityarthaH iyaM saptamI aSTamosAmAcArI tathAkAra: tathAkaraNaM tathAkAraH gurUpadezaM prApyatahatti tathAstuti kathanaM iyaM aSTamoityarthaH 3 [ abhbhuTThAyaM navamaM dasamAjavasampayA esAdasaGgAsAhaNa' sAmAyAropavedrayA 4] abhyutthAnaM abhi iti zrabhimukhyena utthAnaM udyamanaM udyamakaraNaM abhyutthAnaM abhyutthAne niyukti katA nimantraNAyA eva uktatvAt gRhote avAdokandanA agTahote tu nimantraNAiyanayorbhedaH tat abhyutthAnaM hi gurUpUjAyAH gurupUjA ca gauravArhANAM prAcAryagyAnAdInAM yathocita AhArapAnIyAdi sampAdanaM atra abhya tyAna' nimantraNArUpameva grAhyaM gurvAdezasya tathAstu iti aGgIkaraNAdanantara sarvakArye udyamasya karaNa abhya utthAnaM udyamana' iyaM navamau yA upasampada chaThThao| sattamo bhicchakAroya tahakAroyaaThThamA 3 // ambhUTThAnavamaM dasamAuvasaMpayA / esAdasaMgAsAhUNaM sAmAyArI nAmiM 5 icchAkara SaSTI sAmAcArI icchAkArachaThThau senAme samAcArI 6 saptamA mithyAkAraya sAtamI micchAmidukkaDa esAmAcAro0 tathAkAraH aSTamaH tahatigurunAM vacanatahattakare8 3 abhyutthAnaM ca navamaM guru yAvyA kathAM UThau ubhAdhAi enavamau dazamA upasaMpat udyamakaro anyagacchathako jJAna Ayu 24 ******************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM07041 mA bhAga Page #761 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TIkA ONNr mA bha.ga 1 dazamI sAmAcAro asthAkorthaH sAdhurudAmavAn bhUtvA AcAryAntarAt adhikajJAnAdi guNAdi sampattinimittaM prAcAryAdInAM pAkheM avasthAna upasampat 8 iti daya mone yA eSA sAmAcArI zrItIrthakaraH prakarSeNa veditApraveditA adhikaM jJAtAprakAzitAityarthaH kathaMbhUtAsAmAcArI dayAnAdama pakrAni yasyAsAdazAGgAdazaprakArAiti bhAvaH athakAkAsamAcArokuna kutrakarttavyAtadAha [gamaNe AvasmiyaM kujjA ThANe kujjAnisIhiyaM pApucchaNA sayaMkaraNe parakaraNapaDipucchaNA 5] gamanesvasthAnAdanyatragamane apramattatvena avazya karttavya vyApArabhavA AvazyikItAM AvazyikI kuyAt yatIhi sAdhorgamanaM niHprayojana nAsti yadi avayaM kiJcitkArya samutpannaM vartate tadaiva sAdhuH svasthAnAdutthitIsti iti bhAvaH tathA sthAnevAyayi pravezasamaye pramAdAt AmanoniSedhastatra bhavAnaSedhiko upAzraye pravizatA sAdhunAne Sedhiko kartavyA yatohi svAzraye AgamanAdanantaratatsamayayogya kAryANAM eva karaNa teSvevakAryeSa pramAdaniSedhaH karttavyaiti bhAvaH svayaM AtmanAkAryANAM karaNa guroH ApRcchanAkartavyA na ca gurau satistra budhya va guru anApRccyakArya kartavyamiti bhAvaH parasyakAryakaraNaguroH AdezaM prApyayadAkArya kartuM udyatIbhavati tadA punaH pRcchanApratipRcchanAucyate 5 [chandanAdabvajAeNa pAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM07. bhASA paveiyA 4 // gamaNe AvasmiyaM kujjA hANe kujjAnisIhiyaM / ApucchaNA sayaMkaraNa parakaraNe paDipucchaNA 5 // chaMdaNA e upazama dazamau 1. eSAMdazAMga: dazaprakAraH sAdhUnAM sAdhUne dazaprakAre e sAmAcArI jinaiH praveditA sAmAcArI bhagavate kahau 4 gamane upA vayAvirgame AvasyakoM kuryAt upAya thako naukalatAM Avamahau kahoI sthAne upAyaye pravizan naiSedhaukI kuryAt upAzrayena svakArya karaNe ApRcchanA guroH pAkaraNAt ApaNa arthe gurune pUcha parakArya karaNa guroH niyukta : punaH pRcchanA pratipRcchanA parane pUche te paMDota pUchaNA 5 yodravyA tenacchaMda Page #762 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TokA a026 762 sUtra bhASA icchAkAreyasAraNemicchAkAroyanindAe tahakAropaDis6 ] annapAnIyarUpadravyairyadA anyoyatinimantrayate tadAchandamA ucyate sAdhUnAM zrAhAraM pAnIyaM darzayitvA yadi bhavatAM manasi vicAra AyAti tadA etat AhArAdika' bhavadbhigRhyatAM yathAha nistarAmi iti vAkya kathana chandanAucyate sAraye icchAkAraH ucyate sAraNe svasthaparasya vA kArya pratiyogyatvena pravarttate icchAyAsvAbhiprAyeNa tatkAryakaraNaM icchAkAraH tatra camanoyathecchAkAraNa yuSmAkaM vA kArya ahaM karomi tathAsAreNa mama pAtralepanAdi icchAkAreNayUyaM kuruta iti vaktavyamiti bhAvaH mithyAkAra AmanindAyAM mayA abhavya' kRta' etAdRzaM zrAtmano nindAvAkya mithyAduHkkatadAnaM mithyAkArakathanaM ucyate guroH pArzve vAkya zrutvAguru pratiidaM kathanaM yadbhavadbhirukta tattathaiva tathAstuitikaraNa tathAkAraH pratizrute guruvAkyAGgIkAre tathAkArastavAstu karaNa iti bhAvaH 6 [ abhaTThANa' gurupUyA atthI uvasampayA evaM' dupacasattA sAmAyAraupabedrayA 7] guruNAM AcAryAdInAM pUjAyAM bhayaM vinaiva atizayena zrAhArapAnIyAdyAnIyavaiyAvRttyAvinayasampAdanantadabhya, tyAna N ucyate zratya iti iti arthajJAnAdya parasya AcAryasya pAkhe avasthAyajJAnAdi guNArjana' upasampaduSyate tasyAcAryasya samIpe avasthAnAyasvAmin iyaM taM kAlaM bhavatAM davvajAegaM icchAkAroya sAraNe / micchAkAroya niMdAe tarakArI paDie 6 // abhbhuTThANaM gurupUyA atthaNe uvasaM yati nimaMtrayatikAM vastaviharauAvo batIne nimaMtraNa karatechaMdaNA kahoi sAraNA AmanA paraNavA kAryakaraNaM pratipRcchA icchAkArako kArya karAve tivAre ima kahe icchakAra ekAma karo jo niMdAyAM mithyAkAraH pApa lAge mocchAmI dukkaDaMdaura idaM mayA karttavyameva iti pratizravaNe tathA aMgIkArakaraNe tahatti karagaMguru je kArya kahatetahatti karaune sAMbhalIM hA svAmI tahata 6 abhyutthAnaM guruNAM pUjA gurune cAvyAM UTho UbhArahe pratya ***************************************************** dvArA dhanapatasiMha brAhAdura kA cA0saM00 4 1 mA bhrAya Page #763 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a026 764 sUtra bhASA samaupemayAsthAtatrya N gacchAntare AcAryAntarejJAnAdyarthaM iti vijJapti pUrvaka jJAnAdyabhyasanarUpA upasampatsAmAcAroti bhAvaH evaM amunAprakAreNadviguNA paJca aryAdayasaMyuktAbhedasahitAssAmAcArya : prakarSeNa veditAH praveditAH tortha karagaNadharaiH kathitAH 7 [puvviM nimicaubhbhAge prAiDa' misamuTThie bhaNDa ya paDijehittAvandittAyata zroguru' 8] [pucchijjApaJjaliuDo kiM kAyabbomaeiha iccha nioina' bhante veyA vacca vasikAe 8] yugma atha pUrva audhika sAmAcAromAha pUrvasmin caturthabhAge yadA dinasya catvArobhAgaH bhavanti prahara pramitAbhavanti tadA prathamobhAgaH prathamapraharAtmakastava prathama praharasya caturthe bhAge ghaTikAddayarUpe aSTavaTikAtmakaH praharastasya caturtho bhAgoghaTikAiyAtmakastasmin zrAdityesamutthite sati ghaTikAi yasya sUryesati athavA pUrvasmitriti payA / evaM dupaMca saMjuttA sAmAyArI paveDyA 7 // puvvilla mi caumbhAge AiJcami samuTThie / bhaMDayaM paDilehitA vaMdittAya taguru 8 // pucchijjA paMjalIuDo kiMkAyavvaM maedUhaM / itthaM niuu bhaMte veyAvacce va sijhAe // tijJAne AcAyatarAdi pAkheM iyaMtaMkAla sthAtavyamiti bhagavAne kAje jitarAikadina vojAyatIne pAse jAine bhaNe teupasaMpadA kahauje evaM dvivadayasaMkhyA yuktaH ima daboca yukta sAmAcArI prarUpitAjinaiH edazasAmAcAro tothaMkare kaho 7 pUrvasmin kiMcidUnanabhaH caturbhAge sUryanA uyo pahale pohora cAra bhAgako bAhiye samutthite prApta pAze na pauruSa tivAre pauNapaDI lehaNa kauje bhAMDakaMpatat grahAdi upakaraNaM prati lekhya pAtrA paDile hone vaMditvA tato gurun tivArakeDe gurune vAMdone 8 pRcchet prAMjalipuTa: pUke hAthajoDIne kiM karttavya N mayA asmin samaye e sama yane bikhesyu N kAmakaravu N grahaM icchAmI he bhadaMta udayaprApta: hu tumhArI jAvAM'ku' he bhagavaMta vaiyAvRttena svAdhyAyena vAyuSmAbhiryojayituM beyAvacane *************************************** 4.1 mA bhAga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 4. Page #764 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a026 765 sUva bhASA *********** prathame bhAge vibhAgo pUrvadik sambandhini AkAzasya caturthabhAge yadA AkAzasya dinamadhye cavArobhAgAH bAkalpante tamadhye prathame AkAzasya pragati arthAt prathame prahare yadA AkAze prahara pramitasUryaH samArUDhaH syAttadeti bhAvaH atra kiM ciDUna caturbhAge kiJcidUne praharepi pAdo na pauruSAM'yamartho Tadyate yaddAdazArahitopi paTaH paTaevoccataM tathAtrapAdo na pauruSau api pauruSI eva gRhyate tasmAtpAdo na pauruthAM bhANDaka pAvApakaraNa pratilekhya cakSutrAnirocya pramAya tatonantaraM guru vanditvAbhiyaH prAJjalipuTaH pRcchet he guroihAsmin samaye mayA kiM karttavya' hemanta he pUjya ahaM vaiyA vRttya vA athavA svAdhyAyeniyojitaM yubhAbhiH prarayituM svAtmAnaM icchAmi vAJchAmi [veyAvacceniutteya' kAyavyamagilA sijmA vA niutteNa savvadukkha vimokakha le 10 ] guruNA baiyA vRttye niyukta ena preritena ziyeNa aglAndhA eva zrama vinA eva vaiyAvRtya' karttavya' vA athavA svAdhyAyeyAstra paThane niyukta na zitheNa sarvaduHkhavimocaNe svAdhyAyo'glAnyA eva karttavyaiti bhAvaH 10 ayausargikadivasasya karttavyamAha [visasa caurobhA kujjA bhikkhu viyakkha hotao uttaraguthe kujjAdiNabhAge sucausRvi 11] vicakSaNaH kriyAsu kuzalobhikSurdivasasya caturobhAgAn yAca niutte kAyavya magilAya / sajjhAevA niuttegaM sambadukkha vimAkkhaNe 10 // divasA cauromAe vikhesajkAyanevikhe mujhane lAgAvo vaiyAvRtte niyukta ena jo guruka he vaccha tu vaiyAvaca karo ima jo veyA vacano pradezadi guru karttavya mAnavaiyA nahitavAniyukaH gurusa kAnA me hame vikhe Ahe daudheyakeMsa kAya kare sarva dukkha vimocaNaM sarva dukkha kAvavAne kAje sikAya ko 10 sa ya caturobhAgAn divasatA cArabhAga karoneM kuryAdvicrvacacaNaH kare sAdhu vicacaNa catura tatobuddhi caturbhAga karaNAcA uttara rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u0 41 mA bhAga wwwxxx.******************** Page #765 -------------------------------------------------------------------------- ________________ PA 1.TokA PROR kuryAt tatazcaturbhAgakaraNAnantaraM caturva pi dinabhAgeSu uttaraguNAn svAdhyAyAdIn kuryAt 11 [paDhamaM porisisijmAyaM bauyajmANa jhiyAyaI taDyAe bhikhApariva puNA ca utthoya samAyaM 12] pratha mAM pauruSoM prAdhityasvAdhyAya vAcanAdika' kuryAt dvitIyAM pauruSI AthitvadhyAnaM manasi arthacintanA rUpaM dhyAna dhyAyet karyAt ida ca pratilekha nAkAto'yavAt na vivakSita: ubhayatra kAlAdhvanIratyanta saMyogeityanena dvitIyA vRtIyAyAM pauruSyA bhikSAcA AhArAdyayaM gRhastha er3egamana kuryAt caturyA' pauruthAM panaHsvAdhyAyaM pratilekhanAsthaNDila pratyupekSAdika kuryAt yasmin kAleyatmAdhoH katu yogya kArya tat tadevakatta vyamiti bhAvaH abasare hi sarva kArya kvataM phaladasyAdityarthaH 12 atha prathama pauruSoparijJAnArtha gAthA mAha [yAsADhamAseduppayA poseca uppayA vinAsueso mAse mutippayAhavaiporisau 13] [aGgAlaM sattaratteNa pakSeNa yaduaGgalaM vahaehAyaevAvi mAsaiNayaca kujjAmiksa viuksa go| to uttaraguNe kujjA diNabhAgesu caumuvi 11 / paDhamaM porisi samAyaM bauDyaMjmANaM jhiyAyaI / taIyAe bhikkhAyari puNoM cau tyIe samAyaM 12 // AsATemAse dupayAposamAsa cuppyaa| cittA guNA kuryAt pache anuttara pradhAnaguNa kare svAdhyAyAdoni divasasya bhAgeSu caturca pi divasanA thArabhAgarna vikhe 11 prathamaporiSau khAdhyAyaM vAcanA* kuryAt pahalo porisoisakAya kare hitauyAM dhyAnamartha viSayaM manaso vyApAraNAM dhyAyet vojoporisiM dhyAnakara hatIyAM pauruSyAM bhikSAcayoM karoti troje pahare viharavAjAI punaH caturthI svAdhyAya sthaMDila prati lekhanAdi kuryAt cautho porisiMbalI samAya paDolehaNa thaMDilAdi kara 12 ASADhamAse hivAdA poruSo dvipAdAbhyo bhavati AsADhamAsane vikhe vaiparI porasi hoi poSamAse pauruSo catu:pAdAbhyAM bhavati pIsamahIne ciha parI porasiha caitra srAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM01041mA bhAga Page #766 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 38 uraGgalaM 14] yugma aba pAmrAyaH sUtro'nuktopi gurukulavAsAtjJeyaH dakSaNa karNa sUrya sanma kha' vidhAyajAnumadhye tarjanyaGga laucchAyAM jarjI bhUyapAdai 4 gaNyet ApADhe pASAzyAM pUrimAyAM hipadyA cchAbapauruSosyAt yadA jAnucchAyAdAbhyAM pAdAbhyAM pramitAsyAttadA praharaM pramANa dinayamiti bhAvaH evaM poSopUNi mAyAM ca tuH padyApauruSosyAt caturbhi:padaiH praharaM dinaM syAt caitraupUNi mAyAM prabanyAM pUkhi mAyAM vipadyApauruSausyAt vibhiH pAdaH praharadinaM jayamiti bhAvaH zeSa mAsAdineSu pauruyAM nayanavidhi mAha saptarAtreNa saptAhorAtreNa mA. na aGgala' evaM pakSeNagaGgala' dakSaNAyanekasiMha kanyAtula vRzcikadhane saMkrAnti SaTakevaI te evaM makarAdiSaTkai uttarAyaNa sAI saptAhorAtreNa aGgala' pakSaNa graGga lahIyate mAsena caturAla eva dakSaNAyanevaIte uttarAyaNa hoyate thAvaNAdibhAsa SaTkaivaI te mAghAdimAsaghaTa kehIyate punaryadAkeSucinnAseSu caturdazadine: pakSaHsthAt tadA saptarAce vApi aGga lavahAnyAnakazcidapi doSaH 14 atha caturdazadinaiH pakSasambhavamAha (AsADha bahulapakvebhahavaekattieyapomesu phagguNavaisAhasuya nAyabbAbhImarattA rAya dhanapatasiMha bAhAdurakA pAsaM* 2051 mA bhASa soema mAsamu tipayA havaDU porisI 13 / aMgulaM sattaratteNaM pakNa ya duraMgulaM / baDDae hAyae vAvi mAsekhaya cau mAse AkhitamAse caitra mahine pAsoja mahone tone pageM poraso hoitribhiH pAdairbhavati pauruSo 13 aMgulaM saptarAvaNa sAtadina gayA ekAMgukha pakSaNadabaMgulaM panaradivase pAdayA thAvaNemAme caturaGga lAdhikA pauruSo bhAdravemAme'STAMgulAdhikA pauruSo kArtikamAse catura lAdhikA pAdavayamAnA pauruSo mArge'STAMgulAdhikA pAdatrayamAnA prauruSi 2 AMgula vaIte hIyate cApi sAtadine vadhe sAtadina ghaTe mAsena caturakhalaM vaIte hIyate ekamAsamAhiM cAra aGgalabadhe cAraaGga laghaTa 14 ASADha kRSNapakSe AmADhane aMdhAra pakSe bhAdrapade kArtika bhAve kAtaura paudhe posamahIne phAguNa vaizAkhayogya XXKR Page #767 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a 026 768 sUtra bhASA o15] eteSu mAseSu atraprarAtrayoH jJeyAH zrASADhe bahulapane zrapace bahulapacazabdasya bhAdra padAdiSusambandhaH karttavyaH bhAdrapadekArttike paudhe phAlgune vaizA kRSNapakSe amarAtrayobhavanti zravamAH janAekena ahorAtre honAiti zravamarAttrayaH rAtri padena ahorAtri grahaNa karttavya evaM eteSu mAseSu dina catuIzakaH kRSNapakSaH syAditi bhAvaH 15 atha pAdo na pauruSoparijJAnopAyamAha (jeTThAmUle AsADhe sAvaNe kahiM bhaGga lehiM paDilehA ahi triyantiyamnotaIeisa ahiM ca utthe 16] jyeSTAmUjeiti jyeSTAnacatra' atha ca mUlanakSatra jyeSTamAsasya pUrNimAyAMsyAntena jyeSTAmUlojye STamAse raMgalaM 14 // AsADha bahulapakkhe bhavae kattieya poseya / phagga uNa vasAhesuya nAyavvAzramarattAo 15 // neTThA mUle AsADhe sAvaNecchahiM aMgulehiM paDilehA / aTThahiM vidUyatIyaMmi taie dasa aTThahiM catye 16 | ratiMpi cauro phAguNa baizAkhayA imAsa nauvadine vikhe jJAtavyA avamA ekena nyUnA rAtriH jANavoogaNatau sadina nomAsa 15 jyeSThamUle ASADha zrAvaNa jeTha AsADha athapAdona poraSau vidhimAha jeSTha ASADha zrAvaNeca eSu mAseSu yat pauruSI pramANaM tatraSaDbhiH aMgulaiH praciptaH pAdo na pauraSIsyAt hitauyaTake bhAdrAkhinakArttike aSTAbhiH aMgulaiH prakSipta pAdonapauraSau tRtIya ke mArgaH poSamAgharUpe dazAMgulaprakSepaiH pAdonaporaSo caturthatrIke phAlguNa caitra vaiAkhe aSTAMgula pakSepe pAdona pauro zrAvaye Sar3abhiH aGga ula prakSepaiH pAdI na pauraSo jyeSTa AsADha zrAvaNamAhiM porasiMnumAna kache mahiM 6 aGgala vAloi purA porasiyAi bhAdravo Asoja kAtopUrNa vIja vike pATha aGga ula ghAlaue pAMNa porasi thAi baunetrike mAgasira posa mAhatrAMgula 10 ghAto coye vike phA0 0 AMgula 8 ghAtau pauNa porasithAi 16 rAtri vidhimAha rAtra rapi caturobhAgAn kuryAt rAtri mAthi ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA 0saM0 u0 41 mA bhAga Page #768 -------------------------------------------------------------------------- ________________ i.TaukA pa.26 tathA ASADhe zrAvaNe ca mAse pratyahaM prAguktapauruSomAneSabhiraGgalairadhika pratilekhApAdo na pauruSopratilekhanAkAlaH syAt jyeSTAdArabhya prathamamAsatrike * ebaMjJeyaM dvitIyetrikebhAdrapada pAkhana kAtrti kala baremAsatrike pUrvokta pauruSomAne aSTabhiraGga lairadhikaiH prakSipta pAdo na pauruSIkAloneyaH tathADhatauyatrike 4 dazabhiraMgula mArgazIrSapauSamAsatrike tathA caturthevike phAlgunacaitra vaizASalakSaNe prAguktapauruSomAne aSTabhiraGga le radhikai prakSipta :pAdo na pauruSaukAlo bhavet dinaka ya mukkArAtri ka yamAha (ratta picaurobhAebhikkha kujjAviyakSa NotouttaraguNe kujjArAI bhAge sucauvi 17] (paDhameporisisijmAya biemANa kiyAyaI taIyAe nimokvatu cautthIbhujjovisikAya18] yugma rAtrairapi caturIbhAgAn vicakSaNo bhikSuH kriyAvAnma niH kuryAt tatavaturbhAgakaraNAdanantara caturvapi rAtribhAgeSu uttaraguNAn kuryA 17 prathamapauruSyA svAdhyAya kurthAt hitIyAyAM adhItasya sUtrArtha smaraNa manasA cintana kuryAt tRtIyAyAM pauruSNAM nidroyAmokSo vidheyaH prathamapauruSthAM dvitIyapauruSyAM ca nidrAyAmokSonidrAmokSastaM nidrAmokSaM svApaM kuryAt bhAe bhikkhUkujjA viyakvaNo | tatto uttaraguNe kujjA rADU bhAgasu caumuvi 17 // paDhamaM porisi samAyaM vidvayaM jmaannbhiyaayii| taiyAe niddamokkhaMta cautthI bhujjIvisamAyaM 18 / jane jayArattiM nakkhatta'taminaha cumbhaae| rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga bhASA cArabhAga kare bhikSuH kuryAvicakSaNaH catura sAdhakara tato anaMtaraM uttaraguNAn kuryAt pache uttara guNasodhe rAtribhAgeSu caturvapi rAvinAcauha puhara mAMhiM 17 prathama pauriyAM svAdhyAyaM karoti pahelo porasi sakAyakara dvitIyAyAM dhyAnaM dhyAyati vojopIrasiM dhyAnadhyAyaI toyapraharI nidrAM karoti projepraharI nidrAkare caturtho punarapi sajmAyaM cauthI porasauI sakAyakara 18 yaM nakSatra yadA yasmin rAtri pUrNI karoti je nakSatra rAtra pUrva thAI 87 Page #769 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a026 770 sva bhASA *** yadyapi muneH sarvvadhA pramAdatyAgaevauktosti stathApyayaM nidrAyAH samayauktaH avakecit nidrAyAmocaM jAgaraNaM nidrAniSedhaM kuryyAdityapi vadanti tat cintyaM niSedhasya prApti pUrvakatvAt pUrva nidrAyAH karaNasamayastu noktaH prathamaprahare svAdhyAyaH dvitIyapraharedhyAnaM pUrvamapi nidrAyAniSedha eva uktaH Tatoyaprahare anyasya kasyApi kAryasya akathanatvAt tasmAt tRtIyapauruSAMzayanasamaya evalakSyate catuthyAM pauruSyAM bhUyaH svAdhyAyaM kuryyAt 18 atha rAtre : caturbhAganjJAnasyopAyamAha [ jaMne ijayAratiM nakkhattanta minaha caumAe sampatteviramijjA sajjhAyaposakAlaMmi 18] [tammevayana kavantaM gayaNa ca unbhAgasAvasesaMbhiverattiyaMpiM kAlaM paDilehittAmuNaukubjA 20] yatratatra rAtri' samApti nayati yadA astasamaye yacacata udeti tasmi vanacale rAtri samAptaubhavati tasminnevanacatre AkAzasya caturbhAgesaMprApta viramet svAdhyAyAddi ramet pradoSakAle rajanomukhe tadA pradoSakAlagrahaNaM kRtvA paJcAtpa saMpatte viramejjA | sajjhAyaM pacosa kAlaMmi 16 // tamma vaya nakkhatte gayaNa caumbhAya sAvasesaMmi / verantiyaMpi kAlaM paDilehittA muNokujjA 20 // puvvilla mi caumbhAge paDilehittANa bhaMDagaM / guru vaMditu sabhAyaM kRSNA yasmin navatre nabhaH AkAzaH caturbhAge te nakSatra AkAzane caturthebhAge jivAre AvetivAre saMprApta viramet svAdhyAyAt tivAra samjhAyathavirame tava pradoSakAle prArabdha pradoSasame paDikamaNona kare 18 tasminneva nacatre tehaja macatrame vikhe gagana caturbhAgena prApta sAvazeSe AkAzane cothe bhAge sAva zeSathakA vairAtrikaM pradoSika kAlaM cothebhAge verataukAlakahoi pratilekhayitvA muniH kuryAt paDilehone muni sammAyaka ra 20 pUrvasmin caturthabhAge prathama pauruSau samaye divasane cothe bhAge pahalI porasi pratilekhya paDilenhone bhAMDAn upadhi vastrAdIn guruvaMditvA svAdhyAyaM gurune vAMdIne sakkAya kuryAt * 380030308 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0041 mA bhAga Page #770 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TaukA a026 771 sUtra bhASA ruthyAM prathamAyAM sUtrasvAdhyAyaM kuryyAt tasmintre vanacatra gagane AkAzasya caturthebhAge sAvazeSesati vairAcikaM nAma kAlaM gRhItvAsvAdhyAyaH karttavyaH evamandheSvapijJeyaM 20 sAmAnya nadinarAtri kRtyamukkA vizeSatodinakRtyamAha [pubbilla 'mica umbhAge paDile hittANabhaNDagaM guru vandittusajkAyaM kunnAdukakha vimokvaNaM 21] sUryodayAt divasasya caturthabhAge sUryodayAt prathamepraharacaturthebhAge etAvatA prathamapauruSyAM prathamaghaTikAiyamadhye bhrANaka N kalyAdyupadhi vastra zayyopakaraNAdikaM pratilekhya guru vanditvAkhAdhyAyaM kuryyAt kathaMbhUtaM svAdhyAyaM duHkha vimokSaNa pApanirmUlaka 21 [porisoe caubhbhAge vandittANa tatraguru' apaDikkanittAkAlasma bhAyaNaM paDile hae 22 ] pauruSyAzcaturthebhAge avazeSesati pAdo na pauruSyAM jAtAyAM satyAM tato gurUn vanditvAbhAjanaM pAtra pratilekhayet kiM kRtvAkAlasya iti kAlaM pratikramya prAbhAtikakAlapratikramaNArthaM kAyotsargacakRtvA catuSyAM pauruSyAM punaH khAdhyAyaM kariSyate kAlapratikramaNAnantaraM svAdhyAyakaraNaM prayukta tasmAtkAla apratikramyetyukta 22 atha pratilekhanAvidhimAha [muhapatti paDile hittApaDile hijjagoccha gaM gocchagalAyaMgulie vayAipaDilehae 23] mukhapotikAM pratigocchakai jholikopari satkaM urNa mayavasva N tat pratilekhayet tato'GgulilAtagucchrakaH san aGga ulyAMlAta' gTahotaM gocchakaMyenasa aGga ulilAtagocca ka stAdRzaH san vastrANi pratilekhayet jholakoparirakSaNIya paTalakarUpANi vastrANi pratilekha dukkha bimozrvaNaM 21 // porisIe caunbhAge vaMditANa tatrIguru N / appa DikkamittA kAlasa bhAyaNaM paDilehae 22 // dukkha vimoca ke samAyakare dukkhano mRLakAvaNahAra 21 pauruthAM caturbhAge viziSyamANe pAdonapauruSyAM poharane cothe bhAge poNaporasI Avedhake vaMditvA tato gurungurune badaune kAlAn prabhAtakAlAt apratikramya prabhAtakAla parikramoMne bhaMDakaM pratilekhayet pAtrA paDilehe atha vidhi mAha 12 mukhavastrikAM ****************************** 1 mA bhAga bAhAdura kA A saM0 u041 mA rAya dhanapa Page #771 -------------------------------------------------------------------------- ________________ W unTaukA kRyet dRSTyAdinApaJca viMzati pratilekhanAH kAryAH 23 atha paTalakagIcchake pramRjya punaryat kuryAttadAha [uiMghiraM aturikhaM puva tAvasthameva paDilehe tobi 4 iyaMpaphoDetaya' ca puNopamajjijjA 24] pUrva tAvat prathamataH UrDa' yathAsthAttathAsthiraM yathAsyAttathA atvaritaM yathAsyAttathAvastraM eva pratilekhyet 8 I miti kAyataH utkaTikAsanobhUtvA aIntiryag prasArayet bhUmau alagayan vastra pratilekhayet punaH sthiraM dRTa grahaNena punaratvaritaM anuttAlatayA pratilekhanauyamityarthaH vastramiti jAtitvAdekavacanaM pUrva dRSTyAbhArata: paratavanirIkSeta eva tato viiyaM iti dvitIyavAraM hastApariprasphoTayet hasta gatAn prANinaH pramArjayet puna stRtIyavAraM tat vastra pramArjayet hastopariprasphoTayet 24 atha prasphoTanavidhimAha [aNaccAviyaM prAvaliyaM aNANu bandhi amosali' ceva chappa rimAnavakhoDApANaupANivisohaNaM 25] evaM vastra pratilekhanaM kuryAt kIdRzaM vastra anartitaM punaramavalitaM mITanArahitaM *SaladAnarahitaM punaranAnubandhinairantaryeNa yukta' anubandhi procyate tasya 'abhAvo'nanubandha AsayasahitaM korthaH yathA pUrvApara prasphoTana jJAna syAt tathA muhapattiyaM paDilehitA paDilehejja gucchayaM / gucchagalAyaMguliuvatthAI paDilehae 23 // uDthiraM aturiyaM pubba' tAvatyameva paDilehe | tobiyaM papphoDe tayaMca puNo pamajjejjA24 // aNaccAviyaM AvaliyaM aNANabaMdhiM amIsaliM 4 pratilekhayaMti muhapattau paDaule haune pratilekhayet gocchaka paDilehe gochayo aMgulaiH gucchakalAtvA gRhItvA prAMgulauI karau jhAlaune vastrANi paTala kAni pratilekhayet vastrapaDalAjhAlI pramukha paDilehe 23 uI sthiraM dRDhagrahaNena uco sthiradRDhabhAle pUrva tAvat paDalaka pratilekhayati pahalAM para lA paDile hai tatonaMtaraM dvitIyavelAyAM vakkhoDe tivArapavezanera jhADayati tRtIya velAyAM punaH pramAAt brIjIvalAI valI pramA| 24 anRtaM kAyena vastre va paya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. u. 41mA bhAga Page #772 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 773 iTIkA ra prasphoTanaM vidadhyAditi bhAvaH punaramosalimiti navidyate mosalauyatra tat amosaliUdhistiryak kudyAdi parAmarthasahitaM yathA nasyAttathAvastra pa. prasphoTayet pratilekhayet ityarthaH punarimAH pUrva evaM kriyamANAH SaT prasphoTanAtmakAH pratilekhanAkriyAbhedAH kartavyAH prathamaM vArahayaM vastrasya parA 4 vartanAt prasphoTanAtrayeNa 2 ca SaT bhavanti paJcAnabakkhoDAhastApariprasphoTanAtmakA: kSITAnAMtrikakaraNAt navasambhavanti punaH pANIpANi vizodhanaM hastehastavizodhana prasphoTanaM vidadhyAt hastaM nAvAkAraM vidhAya AcchoTanatrikatrikottarakAla evaM nava pUrvoktAH navapunazca prasphoTanavizeSAH evaM aSTAdaza bhedAH sapta pUrvoktAH evaM 25 paJcaviMzatiM vidhA pratilekhanAbhavanti 25 [prArabhaDAsammahAvajjeyabvAyamIsalautaiyApaphoDaNA ca utthIvikhittAveDyA ceva / chappurimAnavakhoDA pANIpANi visAhaNaM 25 // AramaDA sammadA vajjeyavvAya mosalI / tayApaSphoDaNA cautyo virikhatA veDyAchaTThA 26 // pasiDhila pala'ba lAlA egA mAsA aNe garUva dhuNA / kuNadU pamANi pamAyaM bhASA ca kAyAne vastre nacAvenahIM vasvamITanAdirahita vastramoDe nahI amAMsalautyAdi asparza anyonya asaMlagna bhautinalagADe salanadhaukare dRSTiprati lekhanAnaMtaraM SaTvalaM pUrva vastrapratilekhaNAM dRSTipaDilehaNa kIdhApache tInavAra paDhIle navapaSoDAkahI je pANI haste prANI pramArjana hAdhane vikhe je jauvahU te sodhe durikara 25 doSa mahAviparItakaraNIpadhi upariniSaudanarUpAH viparItakara upadhi Uparavese vastramardai tiryagAdiSu vastrasaMghaTanAmo salIprocyatetirachA vastramAhomAMhiM moDe te mosalI kahI je ebIjI paDaulehaNa jANavI prasphoTanA caturthI jJAtavyA jhATake vastra ecIthI paDIle haNa pratilekhita vastrasya apratilekhane paDaulehyAM vastraaNa paDaulehI dharatIi mUka 28 zithila je navavastragrahaNa viSama grahaNa bhUmI vastralIlanaM zithilapaNa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga Page #773 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kx sa.TokA 9. 203030888 chaTThA 28] [pasiDhilapalambalIlA egAmosANagarUvadhuNA kuNaDUpamANapamAya sakiegANIvayaM kujjA 27] azva pratilekhanAdoSatyAgamA pArabhaMTI 8 vidheviparItakaraNaM 1 tvaritaM 2 pRthak 3 navIna vastra grahaNa eSA prathamApramAdapratilekhanA 1 saMmardA vastrAMtakoNAnAM parasparamalamaM athavA upadharupari niSodana' eSAdvitIyApramAdapratilekhanA 2 ca punastutIyAmIsalo apivaLayitavyA paryadhIbhAgatiryaga pradezasabhAmAbatIyA pratilekhanA sapramAda doSAvAjyA caturthoprasphoTanArajasAkharaNTitasya vasvasthAchoTanAsApi varjanauyA paJcamauvikSiptA pratile khitasya vastrasya apratilekhitavastrIparimocana athavAcaturdikSu ca vilokana iyamapi sapramAdApratilekhanAtyAjyASaSTo pratilekhanAvaidikAnAcI sApi sa pramAdAtyAcyAvaidikAyAH parabhedAH jaI 6 vedikA 1 adhovedikA 2 tiryaga vedikA 3 ubhayavedikA 4 ekavedikA 5 jaI vaidikAsAyasyA ubhayorjAnvoruparihastayorakSaNa 1 adhovedikA sAjAnvoradha: pracuraM hastayorakSaNa 2 tirthakvedikAsAyasyAMtiryag hastau kRtvA pratilekhana 3 ubhayavedikAsAyasyAM ubhAmyA jAnubhyAM yAve ubhayohastayorakSaNa' 4 ekavedikA sA yasyAM eka' jAnuhastamadhye aparaM jAnubAhoracyate 5 etepazcApi vaidikA doSAH pratilekhanAvasaratyAjyA: stroliGgatvaM anna rUDhivazAt neyaM atha vastra grahaNa doSa mAha pasiTileti prasithila dRDha aehotaM vastra 1 pralamba yahiSamatvagrahaNena vastrakoNakasva grahaNena aparakoNAnAM lambana 2 lIlAyatra bhUmau vasvasyakalanaM syAt 3 etebayopi doSAstyAjyA: iti yojya ekAmaekamin kAle ubhayoH pArkha yorvastrasyAkarSaNa' 4 strotvaM ruDhivazAt anekarUpadhunA aneka rUpAsaMkhyAtrayAt adhikAdhunAkampanAyasyAM sA panekarUpadhunA tathA yat pramANe pratyoTAdi saMkhyAyAM pramAda kurute tathA sadbhite sotpattImukhena tathA aGga lirakhAsparzanAdigaNAnasthopayoga gaNanopayogauM kuryAt tadapi dUSaNaM tyAjyaM etat pratilekhanAdUSaNa yaM 27 punarenA evabhaGgahAreNa sa doSAM nirdoSa cAha [aNNAirittapaDilehA avivaJcAsAtahevaya paDhamaM payaM pasatva' rAya dhanapatasiMha bAAdura kA zrA0saM030 61 mA bhAga dos E Page #774 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a026 775 sUtra bhASA ***** pisatyANi 28] anya nAjanAnakarttavyA 1 atiriktA adhikAnakarttavyA 2 avivyatyAsA 1 vividhovyatyAsoyasyAM sAvivyatyAsA naviSya tyAsA avitrya yAsAviparyAsarahitAviparotatvena rahitAityarthaH 3 eteSAM trayANAM bhedAnAM aSTau bhaGgAutpadyante teSu bhaGgeSu prathamaM padaM prazastaM prathamobhaMga samocana: annA 1. anatiriktA 2 aviparyAsA 2 ityevaM rUpaM prathamabhaGgarUpa padaM prazastaM nirdoSatvAt zukamityarthaH zeSANi saptabhaGgAni prazastAni28 punardU NotpattikAraNamAha [ paDilevhaNaM kuNanto miho kahaMkuNai jaNavaya kahaMvA dedra paJcakavANa' 'vAeisayaM paricchadrayA 28] pratilekhanAM kurvan saMkie gaNaNovayaM kujjA 27 // aNUNAi ritta paDilehA avivaJcAsA tahevaya / paDhamaM payaM pasatya sesADi appa satyANi 28 // paDilehaNaM kuNaMto miho kahaM kugAi jaNavaya kahaMvA / dedU paJcakkhANaM vAei sayaM paDicchadUvA 28 // vastrajhAle triSamapaNejhAle dharatI vastralole ekAMgulI grahaNa adhika pralekhanA karaNa' eka AMgulosyu' jhAle paDilehaNa adhikokare pramANe pramAdaM karoti pramANane vikhe pramAdakara pUrI paDilehaNakaranahI zaMkitaM pratilekhanA pUrNAkRtAvAna kRtAvA zaMkA upaje paDileharI pUrokodhe maho tivAra gulo gaNavAno joga kare 27 nyUna rahitA adhika rahitA anya nAdhikAokopaNi na kare adhiko paNi na kare paDolehaNAnA pyAra bhedake avitAsA aviparyA sA caturNAmapi bhaMgAnAM cinha bhAMgAmAMhiM tatra prathama padaM anya nAtiraktA prazastaM cotho bhAMgosakha zrochonakara adhiko na kare pUrokara ebhAMgo bhalo zeSANi padAni aprazastAni vaujAtIne bhAMgAmuDA 28 pratilekhanAM kurvan paDilehaNa karatuthako parasparaM kathAM kathayati karoti mAhomAMhiM kathAkahoi janapadadeza kathAM karoti desanI kathAkahe dadAti pratyAkhyAnaM paJcavakvANa karAve vAcayati svayaM zrAlApAdikaM prasocchati ************X*X*X*X**X*X*X*X*XX********** jAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM u0 41mA bhAga Page #775 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sAdhumithaH parasparaM kathA vAtacitkaroti athavA janapadakathA dezakayAM karoti punaH pratilekhanAM kurvan kammaicitpratyAkhyAna cehadAti punaH prati 1. TIkA * lekhanAM kurvan aparaM sAdhu vAcayati vAcanAM dadAti vA athavA pratilekhanAM kurvan cet svayaM AlApAdi pratIcchati rAti 28 [puDhavau AukvAete javAjavaNasmaitasANaM paDilehaNApamattokaNhapi virAhIhoi 30] etAni pUrvottAni kAryANi kurvan pratilekhanAyAM pramattaH pramAdakIsAdhuH SaNAmapikAyAnAM virAdhako bhavati te SaTkAyAnAM nAmAnyAha pRthvaukAya 1 apkAya 2 stejaskAyaH vAyukAyaH vanaspatikAyastrasakAyazca teSAM sammardaka: sthAttat kathaM virAdhako bhavati kumbhakArAdizAlAyAMsthitastatra pumAdavazAt patilekhanAyAM jalakumbhAdi pAtanAt tena pAnauyena mRttikAgni vAyukanyu kAdikAstrasA sthAvarAzvalAyante tadApasAmapi virAdhamAsyAt yadAhAhan jattha jala tasthavaNa' jatthavaNa tasya sAsI aggauteUvAUsahiyA eyaM chaehapi sahajI 1 iti vacanAt 30 [puDhavau AukkAetaUvAU vaNasmaitasANa paDilehaNa Autto chanhapi pArAhI hoi 31 ] pratilekhanAyAM puDhavI Aja kAe deU vAU vaNamaDU tasANaM | paDilehaNA pamatto chaNahaMpi virAhI hoDU 30 // puDhavI Aja kAe teja vAU vaNasma tasANaM / paDilehaNA Autto chahaMpi ArAho hoi 31 // taDyAe porisie bhattapANaM gave rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA prA0saM0 u. 41mA bhAga bhASA ApavAce athavA AgalyApAse sAMbhale 28 pRthvIkAya 1 appakAya 2 teukAya 3 vAyukAya 4 vasakAya 5 vanaspatikAya 6 pratilekhanAma pramAdavaMta sAdhukahe jivanaukAyano virAdhakahoya 30 pRthvIkAyaH 1 appakAya 2 teukAya 3 vAyukAya 4 casakAya 5 vanaspatikAya 6 pratilekhanAyAM AyuktaH sAvadhAna thako paDIlehaNa kare SasmAmapijIvani kAyAnAM rakSako bhavati chaejIvanikAyanI rakSakahave 31 hatIyAyAM pauruSAyatiH cIjIporasine vikhe Page #776 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AyuktaH sAvadhAno'pramAdosAdhuH pRthivyAdInAM ghaNAM apikAyAnAM ArAdhako bhavati 31 ityanena prathamapauruSyAH karttavyamukta hitoyapauruSyAH kartavya u TaukA svAdhyAyAdikaM pUrva ukta mevAbhUt atha vRtoyapauruSyA kRtyamAha (taiyAe porasaue bhatta pANa gavesae chanhamantraya rAgammi kAraNa mi samuTTie 32 )tRtIyAM pauruthA bhaktapAnaM gaveSayet ayaM utsarga konayaH sthavirakalpikAnAMhi yathAkAlaM bhakta pAna gaveSaNa ukta kva satiSaNAM kAraNANAM madhye anyatarasmin ekasminkAraNe samutthite sati AhAra grahaNasya ghaTakAraNAni saMtita: kAraNe rAhAraM kartavya 32 tAni SaTakAraNAnyAha / (veyaNaveyAvacce iriya TrAeya saMghamA ra taha yA pativAra cha puNadha maci tAe 33) vedanAyai kSutpipAsAdi rogAdi vedanAyAH upazamanAya vedanAkSatuM na zakyate prAkkatakhAt vibhaktilopaH prathamaM kAraNa 1 tathA vaiyAva yAya yAvatyartha yatohi kSutpipAsayA pauDito yAvatya kRtsAdhuH AcAryAdInAM vaiyAvRtyaM kartuM na zaknoti etahitoyaM kAraNaM 2 tathA iriyaDAe IyArthAya IyI samityartha idhASArditasya nirjarArthinIpi sAdhozcakSurindriya balahInasya laghu jIvAdikaM apa zyataH IyAyAH pAlanaM nasyAt tadartha AhArakaraNaM uttIyaM kAraNaM 3 tathA punaH saMyamArthAya cAritrasva kriyAnuSThAnA tApanAvazyakAdyArAdhanArtha yathA 4 zaka TAMga vRtAdinA saMsa taM eva calati anyathA na calati etaccaturthakAraNa 4 tathA puna: prANa pratyayAya prANAnA pratyayo jIvitAvadhi dhAraNaM prANa se| chaha mannayarAgammi kAra mmi samuTie 32 // veyaza veyAvacce dUriyaTTAeya sNjmttttaae| taha pANa vattiyAe sUtra iyato dhyAnaM muktvA bhaktapAna gaveSayet vilokyet bhAtapAMNInI gavaiSaNA kare ghaNAmapi kAraNAnAM madhye anyasmin kAraNa upasthite chakAraNache gocarInA bhASA &cha mAhithau koikAraNa UpanI 32 vedanAvubhUkSA vedanAyAM vaiyAkRta AcAryAdInAM bhUkhalAgI gurunakAji AhArapANI jIvojaI eIryAsamiti pAlanArtha 3 saMjama nirvAhArtha 4 IryAsamiti pAlavAbhaNI saMyama nirvAha nimitta tathA prANavRtyartha' avavinA prANanAzaH abavinA prANa rahe nahI 2 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA0saM03041 mA bhAga Page #777 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uTaukA a026 77 pratyayastasmai pANapatyayA prANadhAraNArtha jIvitAvadhI saMpUrNe jAte satye va pANamocanaM karttavya anyathA AtmahatvAdISaH syAt tasmAt jIvitavya dhAraNArtha 6 idaM paJcamaMkAraNa' 5 SaSTha' punaridaM yadutadharmacintAyai dhamnadhyAna zrutAbhyAsarUpAyai bhaktapAnaM gaveSayet kSuSA pauDitasya pArtadhyAnayukta dhammabhyAna zrutA bhyAso nasyAt Agatamapi zrutaM vismaraiti SaSThaM kAraNa' (nigayo dhiimantI nimAnyau vinakarijjavahiMceva ThANahitaimahiM aNadUkamaNAya sehoi 34) nigranthaH sAdhuH dhRtimAn dhairyavAn tathA nigranthI viiti sAdhvI api SaD bhirvakSyamANaiH kAraNa bhaktapAna gavaizaNAM na kuryAt yataH ebhiH sthAna se iti tasya sAdhIH sAdhAvA AhAraM akurvataH anatikramaNaM bhavati saMyamayogAnAM ullaGghanaM na bhavati anyathA AhArantyajataH sAdhoH saMyamayogasya atikramaNa ullaGghanaM syAt iti bhAvaH 24 tAni SaTa kAraNAnidarzayati [Aya ke utsamo titikkha yA bambhaceraguttIsu pANidayA tavahaU sarIrabuccheyaNaDAe 35] chaThTha puNa dhamma ciMtAe 33 // nigga'tho dhimaMtA niggathIvi nakarajja hiNceb| ThANehiMtu imehiM aNaDUkkamaNayA se hoDU 34 // Ayake uvasarga titikkhayA baMbhaceraguttImu / pANidayA tavahAM sarIra vAccha yaNa hAe 35 // avasaisaM 8 teha pANI AhAraleI SaSTaM puna: dharma ciMtAyai 6 chaTThI kAraNa dhamanI ciMtA bhaNI AhAra lII 23 nigratho dhRtimAn nidha saMtoSa no dhaNI sAdhuka hoI nigrathau api sAdhaurapi bhaktapAna vilokayet SaD bhirataH ekae kAraNa sAdhvIpaNi pAhArapANaunI gaveSaNAkare sthAneSu dhunaH ebhiH ghaDa bhiH SaD bhikAraNa tadA prAjJAti karInabhavati ekae kAraNa kaudhAthako AjJAnI lopanahoi 34 AtaMke jvarAdiroge upasarge utpanaroga 4 varAdi upasarga titikSA kSutsahana samarthatvena bhUkhaviSAne nimitta brahmacarya guptiSu 4 jIvarakSA taponimitta' zarIra vicchedanArtha eSu bhanapAna rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 2071 mA bhAga bhASA Page #778 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA a.26 se. AtaMkajvarAdirIga 1 upasargadevAdi kRtasyopasargasyAgamane 2 tathA brahmacarya gudhiSutitikSayA hetu bhUtayA yadi AhAraM kriyeta tadA indriyANi balavanti sthastadA bramhagupti rakSApi duSkarA tasmAt brahmaguptititikSayA AhAraniSedha: 3etat tRtIyaM kAraNaM tathA prANidayA hetorvarSAdaunipatat apakAyAdi jovadayArya dadurikAdirakSAyai 4 tapasohetoyaturthaSaSTAdivargatapodhanatapasI: karaNahetorvA paJcama kAraNaM 5 punaH zarauravyavacchedArthAya ucitakAle saMlekhanAM anazanaM kRtvAzaroratyAgAya AhAraM sAdhurnagaveSayet iti sambandhaH iti SaSTa kAraNaM 35 atha tahaveSaNAyAM vidhikSetrAvadhiM ca prAha [avasesaM * bhaNDagagika cakkha sApaDilehae paramaddhajIyaNAzrI vihAraM viharaemuNo 36] sAdhuravazeSaM samastaM bhANDaka upakaraNaM gRhItvA cakSuSA pratilekhayet tataH sAdhuH paraM utkRSTa arDa yojanAt arja yojanaM AthityamunivihAraM viharet adhikaM vrajatohi sAdho: kSetrAtItaM AhAradoSaM syAt tasmAt yojanAI vihAraM vihRtya AhAramAnoya upAzraye guroraNe Alocavidhi pUrvakaM AhAraM kRtvA yakatrtavya tadAha 36 [cautthaue porasaue niksivitANabhAyaNaM maMDaga' gimA caklasA pddilehe| paramaha joyaNAo bihAra viharae maNI 36 // cautyoe porisIe nikkhivi ttANa bhAyaNaM / sabhAyaM to kujjA sabvabhAvavibhAvaNaM 37 // porisIe caumbhAe vaMdittANa to guru / paDikka rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa u. 41mA bhAga gaveSaNa kuryAt etakAraNa atha bhAtapANaunau gaveSaNa na kare 35 avasesa'samastaM bhaMDagaM sarva bhikSIpagaraNa gRhItvA saMghalAi upagaraNaleIne netra Na pratilekha yet samyag natra karo paDileha paraM utkRSTa aIyojanaM krozAya yAvat kosatAi bhicya vicarayet muniH bhikSAne jAI munI 36 caturthI pauruSyAM AhArapANAnaMtaraM coyo porisina vikheAhArapANikaudhApaLe bhAjanikSipya pratilekhyapAnA paDilehIne pakke melesvAdhyAyaM tataH kuryAt pakke sajmAyakara Page #779 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a026 780 sajjAyantIkajjA sabvabhAvavibhAvaNaM 30] tatazcaturthI pauruSyAM bhAjanaM nikSipyajholikAdaubadhvA tataH svAdhyAyaM kuryAt kIdRzaM svAdhyAya sarvabhAvavibhA vana sarva padArtha prakAza kaM 30 [garisoe caubhAe vandittANatoguru paDikkamittAkAlama sijja tupahile hae 38] muniH pauruSyAH arthAcaturthyAH pauruSyAcaturbhAgazeSe guru vanditvA tataH svAdhyAyAdanantaraM kAlasya kAlaM pratikramya tu punaH zayyAM vasati pratilekhayet 38 [pAsavaNucArabhUmica paDilehi ja jayaM jayo kAusa gaM to jA sa vadukkha vimo khaNaM 38] tataH pazcAt yatiH sAyaM bravAn san yatnayA prazzravaNoccArabhUmi pratyeka hAdaza sthaNDilAtmakAM ca zabdAtkAlabhAMca sthaNDila makA prati nekhaye laghunautisthAne hAdazamaNDalAnihanautisthAne ca hAdazamaNDalAni kAlagrahaNa maNDalAnivauNi evaM saptaviMzati maNDalAni kuryAt dina zatyamuktA uttarArDena rAtri kRtyamArabhyate tato bhUmi pratilekhanAnantaraM kAyotsarga kurthAt * kIdRzaM kAyotsarga sarvadukkha vimokSaNaM kAyotsargeNa mahatokarmanijarA yadukta kAusayojahadviyasma bhajja nti aGga va gAI ibhajantisu vihiyA 4 avihaM kammasaGkAyaM kAyotsargasya aihika Arzamaka phalaM syAt aihikaM yazodevAkarSaNAdikaM AmuSmika svargApavargAdikasukha prApti rUpaM atra sudarzana rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa. u. 41mA bhAga sUtra bhASA mittA kAlasya se jaMtu paDilehae 38 // pa.savaNu cAra mUmiMca paDilahijja jayaM jaI / kAummaga to kujjA savva sarvabhAvAnAM vibhAvanaM prakaTanaM samarthaH sajjAyadhako savabhAvanau sarvapadArtha nau khavarapaDe 37 paurathA catubhI ge porasaune cauthebhAgi vaMditvA tato guruM gurunivaMdanA karaune kAlAt pratikramya sijjAtu patilekhyet upAzraya pATi pramukha eDileDe 38 putravaNamUtra uccAraM haDa saMDilaM mAvAnI bhUmidhaM DilanI bhUmi sAMjha patilekha yet yanayatiH yo karoDU dekhIne dekhe paDilehe tato devAnabhivaMdya kAyotsarga kuryAt deva vadikAusmaga kare Page #780 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a026 781 sUtra bhASA kathA 38 [devasiyaM ca aiyAraM cintijjaaNupubvaso nANeyadaMsaNe caiva carita mitahe vaya 40 ] kAyotsarga kRtvA ca punardevasikaM ataucAraM zraNupuvyaso anukrameNa jJAnadarzane cAritre tathaiva anukrameNaiva cintayet 40 [ pAriyakA usmaggovandittANata oguru devasiyaM aiyAraM baloijjajahakkama 41 ] tataH pAritakAyotsargaH san sAdhu guru dAdazAvartta vandanenavanditvA tu punaryathAkramaM devasikaM ataucAraM Alocayet 41 (paDakamittAnislo vandittANatao guru' kAusammaM taokujjA savvaidukkhavimokavaNa 42 ) tataH pratikramya aparAdhasthAnebhyaH pratikUlaM nivRtyapratikramaNasUtra' uktAni zalyaH san zalyarahito bhUtvA tataH pazcAharu dAdazAvarttavandanena yandivA zrIgurucacamayitvA Ayariya uvajjhAyaiti gAthAtrayaM paThitvA tataH pazcAtkAyotsarga cAritradarzana zrutajJAnazArthaM kuryAt jAtitvAdekavacanaM kohaNaM kAyotsarga sarvadukkha vimokSaNa 42 ( pAriyakA usmaggovandittANatazragurunya imaGgalacakAu' kAla N dukkha vimokkhaNaM 38 // desiyaMca aIyAraM ciMtejja aNupubvaso / nAgaMmi daMsaNaMmi caritami tavaya 40 // pAriya kAussRggo vaMdittANa tatra guru N / desiyaMtu aIyAraM Aloijjajahakka 41 // paDikamittA nimallI vaMdittA tI duHkha vimocaNaM sarvva duHkha mUM kAvavAne kAji 30 devasikamato cAraM ciMtayet divasakRta prataucAra ciMtave anupUrvaso anukrameNa zrabhu krameM jJAna darzane caiva jJAnano darzano cAritre tathaivaca cAritrano kAusamma kare 40 pAritakAyotsargo yatiH kAusamma pArauneyato hAdayAvartta vaMdanena vaMditvA tataH guru hAdazAvartta vAMdaNadiI pratikramya devasika ataucAra divasa saMbaMdhI aticArapaDI kamIne patIcAraM prakAzayet yathAkramaM anukrame bAlIce prakAza kare 41 pratikramaNasUtreNa pratikramya nizalyaH patikramaNa sUtrakahe niHzalyathako vaMditvA tato guru' tivAre gurune vAMde kAyotsargatrayaM krameNa hiekeka ********************************** dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #781 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a026 782 sUtra bhASA 138230963008 EAXXXX sampaDilehae 43) pazcAtyArita kAyotsarge namaskArapUrva logassujjoyagare ityanena pArayitvA tato'nantaraM dvAdazAvarttavandanena guru vanditvA icchAmo'Nu saNThyiM ityukvAsthitvApazcAt stutimaGgalaJca titrayAtmaka' varSa mAnAtarastutitrayapATha rUpaM maGgala' kRtvAkAla' pratyupecite pratijAgartti tadavasara sarakaGkAla kAlagrahaNaM sAdhurSTa hAtItyarthaH tatonantaraM yatkaraNIyaM tadAha 43 ( paDhamaM porasi saGkAyaM biiekANa kriyAyaI taIyAe nimokkhaM tu sabhAyaM tu cathae 44) prathamAyAM pauruSyAM svAdhyAyaM kuryAditizeSaH dvitIyAyAM dhyAna piNDasthAdika dharmadhyAnAdikaM adhautasUtrArthaM dhyAyezciMtayet tRtIyAyAM nidrAyAmoconidrAmutkalatAvidheyA caturthyAM punarapi svAdhyAyaM kuryAt dvitauyavArakathanAt zivAya gurubhirupadezodAtavyaH natu pAThane prayAzacintanIyaM iti jJe yaM 44 (porisaue cautyoe kAla' tu paDilehaesajjhAyaM tu tacokujjA avohaMto asaMjjara 45) caturthyAM pauruSyAM punaH kAla pratilekhya pratyupecya guru N / kAusmRgga N tatra kujjA sabba dukkha bimAkkhaNaM 42 // * pAriya kAmaggo vaMdittANa tao guru / thui maMgalaMca kAuM kAla' saMpaDila hae 43 // paDhamaM porisi sajjhAyaM biiyaMjbhANaMjmiyAyaI / taIyAe nihamoktaMtu sajjhA logasa ciMtanarUpaM kuryAt pahilA 2 pache eka eka logassanoko usaga kare sarvaduHkha vimokSaNa sarvaduHkhanu mUM' kAvaNahAra 42 pAritakAyotsargaH kAu / paraune ditvA tato guru guruvAMdIne siddha svarUpaM kRtvA stuti stavanakare maMgalarUpa kAla saMpratilecya gRhNAti pakchekAli paDilehaNa kare muha pati colapaTa paDalehaje 43 prathama pauruSAM svAdhyAyaM pahalo porasiM sajmAyakare dvitIyAyAM dhyAnaM dhyAyati vojI porasiM dhyAMnakare tRtIyAyAM nidrA sevayet aaujI porasi nidrAkare svAdhyAyaM punaH kuryAt catuthyAM cotho porasi sajkAyakare 44 pauruSyAH catuthyAM cothau porasine vikhe kAla prati jAga 30800000**********983 rAya vanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga Page #782 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA 78 pratijAgaryaprAgyahotvA tata: svAdhyAvaM kuryAt paraM kiM kurvan svAdhyAyaM kuryAt asaMyatauna rahasthAn abodhayan ajAgarayan zanaiH 2 paThan ityarthaH uccaiH paThana zravaNAt gRhasthAH sAvadyayApAraM kurvanti tadA sAdhurapi ArambhakriyAbhAvasyAditi bhAvaH 45 (porisIe umbhAe vandiUNatoguru paDikkamittAkAlasma kAla tu paDilehae 46) caturthAH pauruSyAzcaturthabhAge avazeSesati ghaTikAiyerajanyA avaziSTe sati tadAhi kAsasamavAna kAlasya, grahaNaM tasmAt tatoguru' vanditvAddAdazAvarttavandana datvA kAlasya iti tatsamayayogya kAla pratikramyatatsambandhinI kriyA katvA tu puna: kAlaM prAbhAtika kAla prati lekhayet prAbhAtikakAlagrahaNaM grahIyAt ityanena AvazyakavelA jJAtvA AvazyakAni kuryAta 46 (bhAgaekAyabusmagI savvadukkhavimokvaNe kAusagantoka jA saJcadukkha vimIkSaNa' 47) rAtri pratikramaNasthApanAnantaraM kAyavyatsarge AgatasatikAyotsargavelAyAM prAptAyAM kAyotsargasamaye pumAdo na vidheyaH kayabhate samaye sarvaduHkha vimokSaNa tataH kAyotsarga kuyAt kIdRzaM kAyotsarga sarvaduksavimokSaNa' atra punaH sarvadukta vimokSaNamiti yaMtu cautthIe 44 // porisIe cautthaue kAlatu paDila hiyaa| samAyaMtu tokujjA avohatA asaMjae 45 // porisIe caumbhAe vaMdiUNa toguru| paDikkamittA kAlasma kAlatu paDila hae 46 // pAgae kAyavussagge sabva ratikAle paDilehe svAdhyAyaM tataH kuryAt pache sajmAyakare abodhayat ajAgarayat asaMyatAn caura kRSI balAdIn na jAgrati asaMyatIne jAgAve naho 45 pauruSyoM caturbhAge zeSesati porasine cothebhAga vaMditvA tato guru vaMdanA kare gurune kAlAt pratikramyaniSkRtya paDikamaNokara kAlaMtu prati lekhayet kAle paDilehaNakara velA 46 bhAgate cAribAdi vizuddhArtha kAyavya margaH kAusamAkare sarvaduksavimokSaNa sarvadukkhayau rahitahuve kAyomarga rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A saM.2041 mA bhAga Page #783 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA a026 784 vizeSaNena kAyotsargasya atyantakarmanirjarAhetutvaM pratipAditaM tathA iha kAyotsargagrahaNena cAritradarzana jJAnazuddhayartha kAyotsargatrayaM grAhya tatra toye kAyotsargerAtri ko'tocArazcintanauvaH 47 etadevAyatanagAthAyAM Aha [rAIyaM aIyAraM cintijja aNapuvvaso nANammidaMsaNamjhaucarittamitavaM miba 48] rAtro bhavaM rAtrika ca padapUraNe atocAraM cintayet aAnupUcA AnukrameNa jJAne darzanecAritra tapasi ca zabdAhorye zeSakAyotsarge catu vizatistavacintyatayAyatItaH sAdhAraNacaiti nokta: tatazca 48 [pAriyakAusmayo vandittANato gururAIyaM tu aIyAraM AlIejjajahakama 48) (paDikkammitta nisalovandittANatoguru kAusmaggantoka jAsavvadukkha vimokSaNa' 50) yugmaM tata: pAritakAyotsargaH san sAdhaguruM vanditvA hAdazA Tukkha vimokkha gare / kAumAgga tokujjA savvadukkha vimAkkhaNa 47 // rAIyaMca aIyAraM citejja annupubbso| nANaM mi daMsaNa'mI caritami tavaMniya 48 // pAriya kAumAggo vaMdittANa toguru| rAiyaMtu aIyAraM Aloejja jaha kama 46 / paDikkamittuniptallo vaMhitANa toguru / kAusmagga taokujjA savvadukkha vimAkkhaNa 50 // kiMtavaM tataH kuryAt pare kAusamgakare sarvaduHkha vimokSaNa sarvadukkhadhau rahitahave 47 rAtrika atocAraMyatibhiH rAtisaMvaMdhiyA pratIcAra cityate anukrameNa anukrame citave jJAnena darzanena punaH jJAnanodarzananI cAritre tapasAca cAritnano tapano 48 pAritaH kAyotsarga kAusmamgapAra vaMditvA tato guru vAMdaNAM deine gurune rAtraka rAtrisaMbaMdhau aaucAra atIcAra Ahocyet yathAkrama yathA anukrame 48 pratikramyani:zalyoyatiH niHzalyathako paDikamai vaMditvA tato guru gurune vAMdaNAdeIne kAyotsarga tataH kuryAt tivArakerDa kAusmAkare sarvadukkha vimokSaNa sarvadukkhanu mUkAvaNahAra 50 kiM tapaH rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #784 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA 785 varta vandanaM datvArAtrika ataucAraM Alocayet yathA kramaM yathA yathA anukrameNa atocArANi rUgnAni tathA 2 Alocayet ityarthaH pAlocanApATha paThet 48 tataH pazcAtpada sa padAsahitaM putikramya pratikramaNa sUtra uktAnizalyobhUtvA tata: punarguruhAdazAvata vandane navaM dikhA pAyaritrI uvamAe iti gAthAtrayaM paThitvA tataH kAyotsarga kuryAt kathaMbhUtaM kAyotsarga sarva dukkhavimokSaNa'50 kAyotsarmestiH kicintayadityAha (kiM tavaM paDivajjAmi evaM tatyavicintae kAusamAM tu pArittAvandaIyaruo guru' 51) adya ahaM kiM tapaH namaskArasahitAdi yAvat pANmAsopavAsAdika pratipadya evaM tatra kAyo maga ci tayet bhagavAn yomahAvIraH SaNmAsaMyAvanirasano vikRtavAn tatki mahaM apisAta samarthobhavAminaveti evaM paJcamAsAdyapi yAvanamaskArasahitaM tAvatparibhAvayet tata: kAyotsarga pArayitvAguruM hAdazAvataM vandanenavaMdayet 51 (pAriyakAumamovandi tAtoguru tavaM sampADavajjittAkArajjasihAga santhavaM 52) tataH parira kAyotsarga: san guru' vanditvAhAdazAvata vandananavanditvAtapaH sampatipadya yathA zakti upavAsA paDivajjAmi evaMtatya vicite| kAumAgga tu pAritA baMdaIya toguru 51 / pAriya kAusa ggo vaMdittANa toguru| tavaM saMpaDivajjittA karija siddhANa saMthavaM 52 / esA sAmAyArI samAsaNa viyaahiyaa| caritA pratipadyate kisI tapakaru evaM tatra viciMtayet je tapakara te cItavAne kAyotsarga pArayitvAkAusma mApArIne hAdazAvarta baMdanA vaMdate tato guru muhapattI paDolehone vAMdaNAdii 51 pArayitvA kAyokarga kAusmApArIne vaMditvA tato guru' vAdIgurune yathAyatakA ciMtita mupavAsAdi pratipatti kuryAt citavyohora te tapakara siddhAnAMsaM stavaM stuti trayarUpa sihastavaM devavaMdanAdika devavAda 52 eSA samAcAri esI samAcArI kahI saMpaNa vyAkhyAtA 42 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #785 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA pra.20 786 dikaM ajIba siDAnAM sastavaM devasika pratikramaNavat prAtye varSamAnasta titrayarUpaM pAThaM kurthAt tadanukatva sahAyatAdana kArya sakraruvapATana * pavAta sarvAkriyA yathAyogyaM kartavyA 52 adha adhyayanopasaMhAramAha [esA sAmAyArI samAseNa viyAhiyA jaMcaranA bahajIvAtiyA saMsArasAgaraM tibemi53] eSA bhagavadutA dazavidhasAdhu sAmAcArI samAsena saMkSepeNa vihAhiyA vyAkhyAtAyAH sAmAcArIcaritvA aMgIkatva bAbIjIvA saMsArasAgaraM sopIH ityahaM bravImi iti sudharmAsvAmI jaMbavAminaM pratyAra 53 iti zrImaduttarAdhyayanasUvArthadIpikAyaryA upAdhyAya vausamIkIrsigarimiNa sau vajabhagaNiviracitAyAMsAmAcAryAkhya SaDa viMzamadhyayanaM saMpUrNa // 26 // atha saptaviMza adhyayanaM prAramne / sAmAdharI amaTena pAlana kama yaha vipacca bhUtAyA ayaThatAyA kayanena apaThatva jJApanArtha khalukAsya adhyayanaM kathyate dharegaNahare gamomuNI pAsi visArae pAine gaNimAmi samAhipahi 4 madhaeka ] gAryonAma gaNadharomuniH sthaviraH pAsIta gaNasya gacchasya dhArakavANadharaH dharme sthirIkaraNatvAt svabiraH gargagoSItya batvAt mAryo manute sarvasAvadhavi ramaNasya pratijJA kurute iti muniH kohayo gAryovizAradaH sarvazAstranipuNaH punaH kIdRzaH sa pAkIrNaH pAcAryaguptaH punaH kIdRzaH bahajIvA tinAsaMsArasAgaraMttivemi 53 // sAmAyArIjmayaNaM samatta 26 // there gaNa hare gagga muNI pAsi visaare| rAya dhamapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.1.41mA bhAma sUtra bhASA saMkhe karone kaho yo pAcaritvAvahabojauvAH je samAcArau aMgIkAra karone ghaNA jIva tirthAH saMsArasAgaraM iti samAptI baumi saMsArasAgara tavA pArapAyA 53 iti zrosAmAcArI nAma uttarAdhyAyanasya SaDvauMzatitamAdhyayanaM saMpUrma // 26 / sRviraH gaNadharaH gargamAmA sthavIra gaNadhara garga nAmA: munirAsot munihA paMDitavizArada pApanaH prAptaH prAcAryAdi bhAvaguNe prAcAryane chatrIsaguNe karau sahitache samAdhi saMyamarUpaM karoti - Page #786 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TIkAxpanAsAvA sa gaNibhAva prAcArya ve sthitaH punaH sa gAryo gaNadharaH samAdhiMdhatte kuzizvaiH strITitaM zAnaM darzanacArimA samAdhi pratisaMdhayatItyarthaH / [vaharSa vahamANa ma katAra aivattaI joeba vahamANasma saMsAra bhaivattaI 2] yathA yathA bahane zakaTAdau vinIta turaga vRSabhAdauna vahamArA iti unhAmA * sma sAraNyAdeH katAraM arakhaM prativartate saMpUrNa' bhavati tathA yoge saMyamavyApArasu ziSyAn vAcyA prAcArya sva saMsAraH pativartate ziSyANAM vinItatvadRSTvA svayaM samAdhimAn jAyate zithAstu vinItatvena svayaM saMsAramukaMghayate eva evaM samayovibhauta mizca sadAcAryayorega: samavaH saMsAra cche karaiti bhAvaH 2 (khala ke joujoei vihammANokila maI asamAhiM ca veeitottoyasebhajaI 3) yastu sArathikhalu'kAn gahiSabhAna yojayati rathe sthApayati sa sArathivihammANoiti vizeSeNatAn khala kAn chan prAjanena tADayan saMlipyate samayaM prApnoti ataeva asamAdhi pasAtA vedayate pAimogabhibhAvaMmi samAhi paDisaMdhae // vahaNavahamAsma katAraM bhvttii| joeya vahamANamA saMsAra bhvttii|| khaluko jou joeDu vihaMmAzo kilimii| asamAhica veIe tottauya samajjaI 3 // ega DasadU pucchami ega rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA saM-u051 mA bhAga bhASA * samAdhirUpasayama karake 1 samyak zakaTAvAhamAnasya bhalA balada gAI jodyAthako paTavIM prativarsI paTIne sAMdhe pAra pAma yathAyIya saMyamaSyA pAreSu sithAn vAhayet ima guruzizcane sajamajogane bikhe ralAvatAvakA saMsArI prativarsa te saMsAra ubaMdhe pArapAma 3 khalubAma gasitaSabhAn yo vAhayati galiyA baladane je gArDa jorDa savAmAna: tADayan zaM prAprIti te baladane calAyata thakI tADatuthako kezapAme asamAdhica vedayati asamAdhi paNu pAma purANikAse tasya bhajane bastI nirane uparANopaNi bhAMje 3 ekaMDasati pracce kaThI sAradhI kRSabhanau dAMta karI pUchakarahe ekaM 4 Page #787 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a027 788 sUtra bhASA prApnoti ca punastasya khalu SabhayojayatuH puruSasyatotrakaH prAjanakobhajyate khala kAnAM pratikuhanAt prAjanako bhajyateiti bhAvaH 2 [eNDasad puccha mi egajaabhikavaNaM egambha isamila ego upahaDio 4] punaH khalu kaDaSabhasvAmaurathArohako ruSTaH san taM khalukaM pucca danta dazati ekaH sa eva eka galina'prabhaM abhIkSNaM vAraM 2 viti prAjanasya ArayAvyathati ekogali vRSabha: samilAM yugakaulikAM bhanakti eka: punargaliha SabhaH satpathamArga prasthita bhavati 4 [egopaDaprAseyaM nivesa nibajjaI uhaiupphiDaI saTebAlagavobara 5] ekogalistADitaH san pArzvena vAmadacaNabhAIna patati anyaH Safata ekaH kavitripadyate svapiti pratambobhUtvAzete eka utkUrhati uccalatidardukhat catuH phalobhavati zranya: zaTobha dhUrttacaM Acarati anyaH kazcit galiI lovahavAlagavoM laghiSTAM dhenu dRSTvAtAM] anubrajanti 5 [mAImudvegapaDa kudda gaccha papihaM maH lakkhe yA ciTTha pUrvIya ya biMdha abhikkhaNaM / ege|bhNjii samila ego uppara paTTi 4 // ege. paDadU pAseNaM nivesa nivjjii| ukkaha ApiphaDai sarTa bAlagayovae 5 // mAI muddeNa paDadra kuDe gacchadra paDipahaM / mayalakoNa cihna degeyaya pahAvaI6 / abhiyaM niraMtaraM vidhyate eka caSabhane vAraMvAra Ara bIMdhe eko vRSabhaH samila' bhanakti eka balada samilAne bhAMje eka unmArge prasthitaH eka balada usane doDe ekaH patati pAkhana ekapasavADe paDe 4 upavizativaisojAi svapatisUI jAe vAle nahI utkuIne kUde kaMdukavat utpati donoM pari U cA UDhe zaTho duSTazakAvalIva: dhenuM prati dhAvati duSTabaladagAyane dekhaune dhAvara TroDa 5 mAyAvAn mUDhapitati eka vRSabhamAyAbImAdhAra kari bhopaDe kraH san viparIta gacchati kopapAmyothako pAchovale kRtakamiSeNa tiSThati mAnu misa karone paDa vegena pradhAvatibege karone doDa 6 1888 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA Page #788 -------------------------------------------------------------------------- ________________ DanTokA a027 788 sUtra bhASA samamArga pahAvaI ( ) ekomAImAyAvAn bhUkhAmastakaM bhUmau nikSipyapatati ekaH kathit kra uddhaH san pratipatha pratikUlaH panyAH pratipathasta pratipathaM ntyaktApaJcAmArga' gacchati ekaH kazcit mRtalacyeNa tiSTati kRtasya lakSaNaM kRtvAtiSTatimiSTo bhUtvA patItyarthaH yadA ca punaH kazcit sabjIkRtya utthApi tastadAvegena pradhAvati anayArAdhAdati yathA pazcAtsvAmIgTahotuM na zaknoti 6 (chinAle kindaI samimaM duhante bhannaI jugaM seviyasa syAntA ubjahitA palAI 7) eka bAlIduSTajAtIya: kazcitsanaM iti rasmi bandhanaM rajja' kimasti malAcoTayati anyodurdAntodamitumazakyoyugaM jUsara bhanakti sevi iti sa ca duSTobalIvardaH sutarAM atizayena pUtkRtya atyanta pUtkAraM kRtvA ut prAbalya najUhittAiti svA svAminaM prakaTaM unmArge lAtvAkuvacidimamapra dezabhaktA svayaM palAyata 7 [rahalu kAjAri sAjojjAdustosAvitArisA joiyAdhamma jAraMmi bhannantodhidubalA 8] gArgyanAmA AcArya evaM vadanti bhomunayo yathAloke khala'kAH atra ukta lakSaNaH galinRSabhAH yojyAH rathasyAgre dhuriyotkRtAH santoyAhazAbhavanti rathArohakasya zrasamAdhi kezakarAbhavanti iti chinnAlecchiMdaI silli' duIte bhaMjaejuga / seviya sunuyAittA ubjahitA palAyaI 7 // khalu kA jArisAjojjA dumIvArisA | joiyA dhammajANaMmi bhAMti dhidU dubalA8 // iTThIgArajie ege egettha rasagArave / sAyA jAtiiita ekaH zillirasi duSTabaladarAzine toDe eko dutaH yugaM bhanakti eka durdAtabalada yugabhAMje zamilaM zakaTaM tyaktyA zamilAne gADAne choDone ujjihateyAne palAyatinA sojAi 7 uktarUpAH gAvobAdRzAH rujjamAnAsyu' jisyA ekalada kahyA mUMDA evaM duHziSyApi tAdRzAH bhUDA ziSyapaNi iNau rautiM jAMNavA yojitA dharmayAne bhavya te bhagnA bhavaMti dhIrUpagADone bikhe joyAkA bhAMje saMtoSarahitASTati durbalA saMtoSa karone rahita pa *************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA prA0saM0 u0 4 1 mA bhAga Page #789 -------------------------------------------------------------------------- ________________ HAMAKXI 6.TokA 64. 08. .. nizcayena pAcAryasthApi duHyithAH duSTAHthiyA: vinayarahitAH kubhiNyAtAyAbhavanti dharmayAne mukti nagaraprApakale nasaMyamaradhe yoSitAH vyApAritAH bhajyale saMyamakriyAnuSTAnAt svalanta samyag na pravartana ityarthaH kodRthAste tidurvalAH nilacittAH dharmedukhirAila:- [iTTi gAravaeege egaitthara sagArave sAyAgAravieege pomucirakohaNa 8] [bhikkhAlasieege egomAgabhaukaethaI egaca paNa sAso cha hiM kArapahiya 1.] yugma ekaH kazcit RDigauravikaH RDAgaurava asyAstIti RDigauraviko mama thAhAH prAdhyAH mama zrApAH vazyA mama upakaraNa vastra pAbAdisamIcInaM ityAdi AtmAna bahunA tarUpaM manute sa RDigauravika ucyate etAdRzogurvAdezenapravartate ekaHkazcit punarava sa gauravikaH pAhArAdiSu rasosokSuSaH etAdRzohi glAnAdyAhAradAnatapasonapravartate ekaHkazcit kuziSyaH sAtAgauravikobhavati sAtAyAgauravaibhavaH sAtAgauravikaH etAdRyohi vihAraM kasunazanoti ekaH kazcit kapi yaH sacirakrodhanaH cira krodhakaraNayolaH etAdRzohitapaH kriyAnuSTAnakaraNe yogyo na bhavati / (bhikkhA* 10) ekaH kacit bhicAlasikaH bhidAyAM pAlatyayuktaH tAdRzohi gocarauparoSahasahanayogyo na bhavati ekaHkazcidapamAnabhaururbhavati apamAnAtbhauraH apamAnabhauruH etAdRyoti tasya mahena gAravie ege egasucira kAhaNe // bhikkhAlasie ege ege umANamauruebaI / egaca aNusAsamau hejahiM kAraNe - rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.01.41 mA bhAma RyAgAravito mAnarUpa: ekatumAnarUpa RddhitiNe karI garvitake ekosti rasagarSitaH svAdalaMpaTaH ekazitha rasagarvitake zAtAgati: ekaziSyaH ekasAtAmAhiM padmo zitha eka sucira kodhI dIrgharoSo eka dIrgharosaura bhikSAlasaH ekaH ekabhikSA mAMgave bhAsasau ekomAmabhIraH yasya tasya gRha na yAti ekamAnI jatene ghare na jAi ekastabdhaH anuzAsane ekathivAdIdhAdhakA sabahoI raha hetubhiH kAraNaiH paMcAvayava anumAnavAkyaiH pananyadhAramaura Page #790 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA a.27 71 mA bhAga ****KRKARXXXHD pravizati ekaH kazcit stabdhohaGkArobhavati etAdRzonijakugrahAt vinayaM kartuM na zaknoti ca punaH ekaM kumiSya pratiyiSyAdAne prAcArya evaM vicArayati hetubhiH kAraNaiH ahaM enaM kuziSya anuzAsmi kathaM iti adhyAhAraH kathaMzikSayiSyAmi AcAryaiti cintAparIbhavati iti bhAvaH 1. [sodhi pasarabhAsi lodIsamevapakubaI AyariyANaM taMvayartha paDikUlei abhikvaNa 11] sopi kuziSyaH prAcArye paricitaH san antarabhASAvAn punardoSa maiva aparAdhameva 8 prakaroti prAcAryasya sikSAyAM doSa maiva prakAzayati apaguNagrAhaubhavatItyarthaH punaH sa kuziSyaH prAcAryA yahacanaM tApanaM vAraM vAraM pratikUlayati samukha jatpati yadA prAcAryAH kiJcit zikSAvacanaM vadanti tadA abhIkSNaM muhureva vadati kiM mAM yUyaM vadata yUyameva kiM na kuMruta ityarthaH / / [ma sAmarma vidyANAi navisAbhajma dAhiInimAyAhohitomanne sAhu anotthavacco 12] tadA prAcAryaH kiJcit kuziSyaM prativadati bhI ziSya amukasva sahasyasya hiya 10 // sIviaMtara bhAsillo dAsameva pkuvii| pAyariyANaM taMvayaNaM paDikUlae abhikkhaNaM 11 // nasAmamaM viyANADU navisA mjhdaahiii| niggayAhohiImanne sAhU annAtya vaccamo 12 / pesiyApaliuMbaMti te paliyaMti niyata pUrvavartibhiH 1. sopi'nuzizcamAnaH aMtarAibhASA zikhyAdetAMdhakA vice vAle doSaprakaroti rosakahe prAcAryAnAM yahacanaM tabatauhAja guru * baca na pratimUlaH abhIkSNa vAra 2 gurunA vacana bhUDA mAne kuziSya bhUDAthiSya 11 guruNAkArye preritobrUte mAnavijAnAtita mujhane nAma nahIM bAvikA naca sA mahyaM dAsyate te mujhane nahI dii nirgatA bhaviSyatI manye haM te zrAvikA gharathInI sarauisyema jANa chupanya sAdhuH patra kArye gacchatuH ekArya nevAsta vojo koha sAdhu melo 12 kvacitkArye preSitAH kvacinma kAH utsAharahitAH te kuziyakArye mokalyAkArya karanahIM pAhArAdiko prAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.u. bhASA - Page #791 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *ehAt mahyaM AhArAdyAnIyadehi tadA sa kuziSyAvadati sA thAhImama iti iti mAnavijAnAsi mAM na upalakSa yati sA thApImadha AhArAdikaM na 7. TokA* dAsyati athavAsa guru pratyevaM vadati hai gurI ahaM evaM manya sAzrAdyaunirgatAbhaviSyati svarasAda parata badAmIMgatA bhaviSyati athavA nyaH sAdhuH asmin a.27% * kArye vajatu ahaM na vrajAmi ityarthaH 12 [pesiyApali uti taipalinti samaMtI rAyacimanaM tAkaritibhisari' muha 13] punaste kuziSyAH 782 AcAryeNa vAtracit grahasthagraha AhArAdyartha ehasthasya AkAraNAyavA pitaH santa: palipIviti apa vanti apalapanti SayaM bhavadhiH kuna kukkA asmAkaM na smarasi athavAmiSTAhArAdikaM gopayanti athavA ukta kArya na niSpAdayanti anutpAditamapi utpAditamiti vadaki, etyAditaM ca anutpAdita vadanti athavA yatra bhavanirvayaM preSitA sa gRhaunakazit dRSTaH iti pRSTAsantaH aelapanti punaso kuziyA: samaM tataH sarvAsudipariyani paryaTanti gurupAIkadAcinna AyAnti na upavizanti kadAciiyaM gurUNAM pAsyAsyAma dAsmAka kiJcitkArya kathayiSyanti iti matvA anyatra bhamanti iti * bhAvaH kadAcitkasi nakArye gurubhiH preSitAsadArAjavaiSTi iva manyamAnAsta kArya kurvanti kRpasyaveTiH patitAiti jAnatomukhe bhakuTauM bhUbhaGga racanA kurvanti anyAmapi IozUcikA ceSTA kurvantauti bhAvaH 13 [vAiyAsaGgahiyA ceva bhaktapAraNaposiyA jAyapakkhAjahAhaMsA pakkamantidisaudisi 14] XRA XXXXXXXXXX******* 'rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA .saM.u. 41mA bhAma smNto| rAyavaiTTica mannatA kareti bhiuDiMmuhe 13 / vAiyA saMgahiyAce va bhattapANaNa posiyaa| jAya pakkhA lave kahe milyo nahIM ima kahe te ziSya samaMtataH kuziSyAH palAyaneciTu pAse kuziSya nAsau jAi rAjaSTimiva manyamAmA rAjAnI beThanIpara * mAne kurvati bhRkuTImukhe mohoDa bhamha ucauTAva 13 sUtra vA citAH tadaIca grAhitAH saMgrahItA zikhyAdAmina satra bhaNDAvyA arthadIdhI misyA Page #792 -------------------------------------------------------------------------- ________________ PRORERE punaste kuzizthAH gurubhirvAcitAH sUtra grAhitAH zAstrAbhyAsa kArayitvApaNDitAkRtAH punaH saMgrahItAH samyak svanizvAyAM rakSitAH punarbhaktapAnaiH poSitA unTaukA 4 * puSTi nItAH cakArAt daujJitAH svayameva upasthApitAH pazcAttekAryesRtedisodisi prakramanti yatheccha viharanti te kuziyAH ke yathAjAtapakSAH haMsA 783 * yathAjAtAH pakSAptanturuhANi yeSAM tejAtapakSAH haMsAiva yathA utpadrapakSAhaMsAH svajananI janakaM ca tyaktA dazasudikSu bajanti tathA te kuziSyA api 8 iti bhAvaH [ahasArahovicinte i khala kehiM samaMganI kiMmajduhasausehiM apyAma avasauyaI 15] athAnantaraM sArathirgargAcAryA dhammayAnasya prerakatheta siJcintayati khala kairgalivRSabhasadRzaiH kuzizca : samaGgataH sahitaH kiJcintayati ebhirduSTaziSyaiH preritaiH sadbhiH kimabhaiti kiM aihikAmubhikaphala vA mama prayojanaM siddhAti duSTaziSya : preritaiH kevalaM mai mama AtmA eva avasaudati teSAM preraNAt svaktatyahAnirava bhaviSyati nAnyakkimapi phalaM tata eteSAM kuthiyANAlyAgana mayA udyatavihAriNA evabhAvyamiti cintayati 15 [jArisA mama sosAo tArisAgaligaDhahAgaligaddahe ca ittANa daDha' pagiNa hAI tavaM 16] punaH sa AcAryazcintayati yAdRzAH mama ziSyAH santi tAdRzAga ligardabhAbhavanti atragaligardabha dRSTAnta na ziSyANAM atyanta nindAsUcitA jahAhaMsA pakkamaMti disodisaM 14 // aha sArahI viciteDU khalu kehiM smaago| kiMmajbha duTTasausahiM apyAme rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM07041 mA bhAga bhASA daudhauH bhaktapAnAbhyAMca poSitAH bhAtapAMcaukarI posyAche jAtapakSA yathA haMsA: jima haMsanA bAlakane haMsapoSavaMdhAre moTAkara pAMkhAve jauvAre uDI * jAye haMseva svecchAcArauNo bajaMti dizodise te ziSya paNi bhakhAgavAthakA paI UThaujAi 14 atha sArathiH viciMtayatihave sArathauciMtave khalu kaiH duSTamiva samAgataH guruciMtave duSTaziya AvomolyA ki mama duSTazizthaiH eduSTathiye mujhanesya mama AmA avasaudati klizyatimhArI AtmA duHkha Page #793 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA a027 028 sUtra bhASA tataH gargAcAryo galigardabha sadRzAn kuziSyAn tyakvA dRDhaM yathA syAttathA tapobAcaM AbhyantaraJca pragRhNAti prakarSeNAMgau karoti tu zabdaH padapUraNe yadA etAn kuziSyAn ahaM natyackSyAmi tadAmadIyaH kAlaH kleze eva prayAsyatIti prAcArya vicArayati 17 [mi mahavasaMpanna gambhIresa samAhie viharai mahiM mahappAsola bhUraNa appaNeAttivemi 17 sa gArgya AcAryastadA IdRzaH san mahIM pRthivoM grAmAnugrAmaM viharati kaudRzaH sa mRduhi vinayavAn punaH kIdRzo mArdavasa patraH antaHkaraNepi komalatAyuktaH punaH kodRzaH gambhIra: alabdhamadhyaH kIdRzaH susamAhitaH sutarAM atizayena samAdhisahitaH punaH kIdRzaH zaulabhUtena AmanA upalacitaH zaulaM cAritra N bhUtAH prAptoya sa zaulabhUtaH tena zolabhUtena maulayukta nAtmanA sahitaH yatohi khalu'katvaM kuziSyatvaM tattu avinItatvaM tacca svasya gurozvadoSa heturasti ato avinItatvaM tyaktA vinIta tvamaGgau karttavyamitibhAvaH 17 itigrahaM aatmi iti zrIsudharmAsvAmijambUsvAminaM prAha // iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmIkorttigaNiziSya lakSmIvallabhagaNi viraci avisauyaI 15 | jArisA mamasIsAo tArisA galigahahA / galigahahe cadvattANaM daTaMpagirahae tavaM 16 | mi mahavasaMpaNe ga MbhauremusamAhie / viharadra mahiM mahappA solabhUeNa appaNIttivemi 17 // khalukijjbhayaNaM sammattaM 20 pAmeke 15 jAdRzAH mamaH ziSyAH jausAmAhare ziSya tAdRzAH galigarha bhA: duSTahRSabhAH jehavAgalIyA vRSabhaH galigaIbhAn tyakkA galita vRSabhasariSA zithakkoDone dRDha N tapaH parigTakAti dRDhatapakare 16 mRdustathA mArdavaH san mRdumAIvaguNe karausahita komalacittagaMbhIraH tathA susamAdhitaH komalacitta thako samAdhisa'yukta vicarati pRthivyAM mahAtmA pRthivone vikhe vicare AkA zautabhUtaH zItaH san zrAtmanA iti buvomi sautalahaoko vicare 17 ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da069 mA bhAga Page #794 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 30 tAyAM khalu'koyAkhya' saptaviMzatitama' adhyayanaM sampUrNa // 27 // athASTAviMzatitamaM prArabhyate pUrvasmin adhyayane agaThasya mokSamArgaprApti: syAt ato 1. TaukA 8 mokSaprApti vidhAyaka adhyayana aSTAviMzaM prArabhyate [mokvamaggagaI tacca suNahajiNabhAsiyaM ca ukAraNa saJjutta nANadaMsaNa lakvaNa 1] zrIsudharmA khAmo jambUsvAmbAdauna zithAn vadati bhomunayo mokSamArgagataM yUyaM zRNu tamokSoSTakarmaNAM nAzastasya mArgojJAnAdi mokSamArgastenagatiH siDigamanarupAmIkSa mArgagati yUyaM zRNuta kIdRzIM mokSamArgagatiM jinabhASitAM jinoktAM punaH kIdRzIM tacca iti tathyAM avitathA satyAM tatvarUpAM punaH kaudRzIM caturbhiH kAraNaiH saMyuktAM catuH kAraNasaMyuktAM puna: kaudRzIM jJAnadarzanalakSaNaM jJAna' ca darzanaM ca lakSaNaM svarUpaM yasyAH sAjJAnadarzanalakSaNAtAM 1 athatAni catuH kAraNAni Aha [nANa' cadaMsaNaM ceva carittaJca tavotahA esamamAttipannatto jiNahivaradaMsihiM 2] eSa catuH kAraNarUpomokSamArgaujinaiH kevalibhistIrtha karaizca prajJaptaH kathita: koharjinavaradarzibhiH varaM avyabhicAritvenavastu svarUpaM dRSTa golaM yeSAM te varadarthinastaivaradarzibhiH samyag jJAnadarzanavadbhiri tyarthaH atha caturNAdvAraNAnAM nAmAni prathamaM kAraNaM jJAnaM yathA svarUpasthAnAM vastanAM vizeSaNa avabodhIjJAna jJAyate anenetijJAnaM tadiha samyaka jJAnamucyate ca punahi tauyaM kAraNaM darzanaM vastUnAM yathA svarUpasthAnAM sAmAnyaprakAreNa avabodhIdarzanaM dRzyate aneneti darzanaM tadaNyatra samyag darzanamucyate rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa u041mA bhAga mokkhamaggagaDU tacca muNeha jiNabhAsiyaM caukAraNa saMjattaM nANa desaNa lakkhaNaM 1 // nANaMca daMsaNaMceva carittaMca iti dhaukhaluki adhyayana saptaviMzatamITavArtha saMpUrNa // 27 // mokSamArga gataM satya have mokSamArganIgati satyarUpa zRNata jinabhASitaM ahI bhavya jIva tumhe sAMbhalIvIta rAganubhASita catu:kAraNaM saMyukta' cihakAraNa karIsahita jJAnadarzana lavaNakharupa jJAnadarzanalakSaNa karIne sahIta / jJAnasya svarUpaM Page #795 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44 caiva zabdaH padapUraNa vizeSAvabodhAtmakaM jJAnaM sAmAnyAvabodhAtmaka darzanaM iti jJAnadarzanayorbhedaH ca punastRtIyaM kAraNaM cAritra caryate prApyate moco'ne neti caritra' saMyamarUpaM tadiha samyaga cAritra evajJeyaM tathA caturtha tapaH kAraNa tapyate karmavo'nanati tapa: yenakarmavarga: prajvalati tattapIhAdazavidha atratapasazcAritrAt pRthagupAdAna kammakSayetapaso'sAdhAraNatvakhyApanArtha 2 etadanuvAdahAraNa phalamAha [nANaM cadaM saNa ceva carittaca tabotahA eyamamA maNuppattAjauvAgacchanti samgaI 3] jIvAH bhavyajovAH ima mArga anuprAptAH santaH sadgatiM mokSagatiM gacchanti imaM mArgakaM jJAnaM ca punadarzana ca : punazcAritra tathAtapojinAjJAzuddha' vAdavidhaM ityanena jJAnadarzana cAritratapAMsi mokSamArgaH ye puruSAanasAvadhAnAste mokSagAminIna yAH iti bhAvaH3 [tattha paJca vihaMnANa' suyaM AbhiNibohiyaM ohinANaJcataiyaM maNanANaJca kevalaM 4] tatra jJAnAdiSa madhye paJca vidhaM paJcaprakAraM zAma' kathitaM tAn paJca tavotahA / esa maggAtti pannatto jiNe hiM varadaMsihi 2 // nANaMca daMsaNaMce va caritaca tavotahA / eyamagga maNupattA jIvA gacchaMti sggdduu3|| tatya paMcavihaMnANaM suyaM AbhiNivohiyaM / ohinANaM tayaM maNanANaMca kevala 4 // evaM paJcavihaMnANaM darzana svarUpaM punaH jJAnadarzana cAritra vAhyAbhyatarabhedastapaH cAritravArabhede tapa eSaH muktimArgaH prajJAptaH ukta: jinaiH emuktinI mArgatIrtha kara kahyo prazasya samyaktadharaiH viziSTa samyaktanA dharaNahAra 2 jJAnasvarUpaM darzanasvarUpaM jJAnadarzana puna: cAritra vAhyAbhyaMtarabheda stapastathA cArautra tapa evaM mukti mArga manuprAptAH emAgane vikhe prApta huAthakA jauvA: gacchaMti saitiM jova bhalaugatiM jAI nissaMdeha 3 tatra paMcabidhaM jJAnaM tauhAM jAnanA pAMcameda zrutajJAna 1 matijJAna 2 tRtIyaM avadhijJAnaM 3 manaHparyavajJAnaM panaparyAyajJAna 4 kevalajJAnaM kevalavajJAna5 etat paJcavidhajJAnaM epAMce prakAra jJAna KAXXXKARXXXXxxxxxxxxxxxa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u. 41mA bhAga Page #796 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA a028 787 4 prakArAn pAha prathamaM zrutaM yatajJAna' akSarazabdAtmakaM hAdayAjIrUpaM zrUyate yat tat zrutajJAnaM bhAvazrutaM grahAte dvitIyaM Abhinibodhika' abhimukhIniyamaH svasya viSayastha bodhoyasmAtma abhinibodhaH abhinibodha eva Abhini bodhika Abhinibodhika zabdena matijJAnaM ucyate paJcendriyaiH samanaskairityarthaH vRtIyaM avadhijJAna avaiti adhodhovistArabhAvena dhAvatIti avadhirmaryAdA avadhinAupalakSitaM jJAna avadhijJAna ucyate korSaH yadajJAna maryAdA sahitaM syAt tat batauyaM jJAna' atha caturtha manojJAna manaH zabdenamanodravyaparyAyAstaSu manodravyaparyAyANAM nAma bhedakAraNajJAnaM manojJAnaM yasya kasya cinmanaH puhalAH yAdRgsvabhAvena vartante teSAM tAhaga prakAraNa jJAna manaH paryA yajJAna ityarthaH paJcamaM kevalaM ekaM sakalaM anantaJca jJAnaM kevala jJAna kevala ca tat jJAna' ca kevalajJAna' yasyodayesati anya SAM jJAnAnAM akiJcitkaratvaM bhavatIti bhAvaH yadyapi nandIsUtrAdau pUrva matijJAna' ukta anAdI zrutagrahaNa kRta tat zeSajJAnAnAM svarUpa va tajJAnenaivajJeyatvAt sarvANyapi jJAnAni zrutajJAnAnautyarthaH 4 [eyaM paJca vihaMnANa davANayaguNANaya pajjavA NaJcasa si nANavANohiM desiba 5] etatpaJca vidhajJAna' sarveSAM dravyANAM guNAnAM paryAyANAM ca yat jJAna' tat nAnibhiH kevalibhirdezita kathitaM jJAyate yat tat jJAna iti bhAva vya tyattiH atha dravyalakSaNamAha [guNANamAsayodaba egadabbasmiyAguNA lakSaNa' pajja vANantu ubhatrI asmiyAbhaveha] davvANaya guNANaya pajjavANaMca sabbesiM nANaM nANIhiM desiyaM 5 // guNANa mAsao davva egadamvasmiyA gunnaa| rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 .41 mA bhAga bhASA 8 dravyANAM dharmAstaukAyAdaunAM guNAnAMca dravya dharmAsti kA yAdika rupAdInAM paryAyANAM sarveSAM rUpAdika paryAya tan bhedAnAM sarveSAM tehanA saMghalA 8 bhedattAnaM bodhirupa jJAnabhiH desitaM kathitaM jJAna vIdhirupajJAnI' kayI 5 gaNAnAmAyayo dravya guNano pAzrayate Travya bhAjana guNAH rUpAdayaH eka Page #797 -------------------------------------------------------------------------- ________________ R guNAnAM rUparasasparyAdInAM pAzrayaH sthAna dravya yatra guNA utpadyante'vatiSTanta vilIyante tat dravya ityanena rUpAdivastu dravyAt sarvathA atirikta api 5.TokA nAsti dravye eva rUpAdiguNAlabhyanteityarthaH guNAhi ekadravyAzritAH ekasmin dravye AdhArabhUta AdheyatvenAvitA ekadravyAzritAste guNA uccante pa.288 ityanena ye kecit dravya eva icchati tadyatiriktAn rUpAdauna icchanti teSAM mataM nirAkRtaM tasmAdbhapAdaunAM guNAnAM dravye bhyobhedIpyasti tu punaH paryA yANAM nava purAtanAdi rUpANAM bhAvAnAM etallakSaNa jeyaM etat lakSaNa kiM paryAyAhi ubhayAzritAbhaveyuH ubhayo, vya guNayorAzritAH ubhayAzritAH 6 dravyeSu navauna paryAyAH nAmnA AkRtyA ca bhavanti guNeSvapi navapurANAdipAyAH pratyakSaM dRzyante eva 6 pUrva dravyabhedAnAha [dhammo 1 adhammo 2 AgAsa 3 kAlo 4 puggala 5 jantavo 6 esalIguttipannattIjiNehi varadaMsihiM 7] dharmaiti dharmAstikAya 1 adharmaiti adharmAstikAya 2 AkAsa miti AkAzAsti kAyaH 3 kAla: samayAdirUpa: 4 puggalatti puilAstikAyaH 5 jantavaiti jauvAH 6 etAni SaTa dravyANi je yAnauti anvayaH eSA iti sAmAnya prakAreNa ityevaM rUpaH uktaH ghaTa dravyAtmakolokojinaiH prajJaptaH kathitaH kauzaijinaivaradarzibhiH samyak yathAsthita vasturUpanna : 7 [dhno| lakkhaNaM pajjavANaMtu umao asmiyAbhave // dhammo ahammo AgAsaM kAlo puggala jNtvo| esalogotti paramatto jiNe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41mA bhAga bhASA TravyAdhitA bhavaMti rUpAdika guNa eka dravyane Ayaye hoi paryAyAnAMtu idaM lakSaNaM paryAyana' lakSaNache sahabhAbinI guNAkama bhAvitaH paryAyAH lakSaNaparyAyayoH ubhayoH dravyAzritAH guNAzritAzca bhavaMti vyane guNane Azrita huve 6 dharmAstikAya1 adharmAstikAyara AkAzAstikAya3 kAlaHsamayAdi puhalaM5 jaMtavI jIvoda eSaH loka iti prajJaptaH kathitaH ehaloka kahyo jinaiH vara kevalajJAnIkahyo 7 dhammAstikAyaadhammAstikAya etAni Page #798 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTokA 788 ahammo AgAsandavva ikvikamAhiyaM aNantANiya dabANikAlopugpA lajantavo 8] dhAdibhedAnAha dhamma 1 adhamma 2 AkAsa 3 dravya iti pratyeka yojyaM dharma dravya adharmadravya AkAzadravya ityarthaH etat dravya vayaM ekeka iti ekatvaM yukta evatIrthakaraiH pAkhyAta agretanAnivauNi dravyANi anantAni khakoyakhakIyAnantabhedayuktAnibhavanti tAnitrINidravyANikAnikAlaH samayAdiranantaH atItAnAgatAdyapekSayApuhalAapianantAH jantavIjIvA apyanantA eva 8 atha SaT dravyANAM lakSaNamAha [gailakvaNo udhammo bahamIThANalakSaNobhAyaNa' savvadavANa nahaM zrIgAhalakSaNI] dharmodhamAstikAyogati lakSaNone yaH lakSyate jJAyate'nenetilakSaNa ekasmAddezAt jIvapuhalayordezAntara pratigamanaM gatirgatiravalakSaNa yasya sagatilakSaNaH adhoM adharmAsti kAyaH sthitilakSaNonneyaH sthiti: sthAnauM gati nivRttiH saibalakSaNa asyeti sthAnalakSaNo'dhammAstikA yojJeyaH sthiti pariNatAnAM jauvadui lAnAM sthiti lakSaNakAryejJAyate sa adharmAstikAyaH yatya naH sarvavyANAM jauvAdInAM bhAjanaM AdhArarUpaM nama: AkAzaM ucyate tat ca namaH avagAhalakSaNa hiMvara daMsihi // dhammo ahammo AgAsaM davva ikvikamAhiyaM / aNaMtANiya davyANi kAlo puggala jNtvo8|| gaha lakkhaNou dhammo ahammo ThANa lkssnno| bhAyaNaM sabbadabbANaM naha' ogAha lakkhaNaM h|| vattaNA lakkhaNI rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA*saM* u041 mA bhAga bhASA ekaika dravyarUpANi taune eka dravyarupacha anaMtAnaMta bhedayako pAgalA tIna dravyajANavAtake hA kAlapuhalajovAH etAnianaMtadravyANi kAlapurala jIvae anaMtapuhaloka kaccAra atha lakSaNamAha gatilakSaNo dhamecalaNakhabhAva dharmAsti kAyane bale cAle adharmaH saMsthAnalakSaNa sthirarUpa adharmAsi kAya dhirarupa bhAjanaM sarva dravyANAM jIvAdinAM Sadrvyanu bhAjanathAnaka te nabha AkAzanu lakSaNa jauvAdikane avakAzaya te lakSaNa 8 vartanAlakSaNaH kAlaH atIta anA Page #799 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a028 800 sUtra bhASA avagAThu N pravRttAnAM jIvAnAM puhalAnAM Alambobhavati iti avagAha : avakAzaH sa eva lakSaNa N yasya tat avagAhalakSaNa' nabha ucyate 8 [vattaNAlakkhaNo 'kAlojIbovaoogalakkhaNo nANeNa daMsaNeNaJca suheNyaduheNya 10] varttate anavacchinatvena nirantara bhavati iti varttanA sAvarttanA eva lakSaNa' liGgaM yasyeti varttanAlakSaNaH kAla ucyate tathA upayogomati jJAnAdikaH sa eva lakSaNaM yasya sa upayogalakSaNojIvaucyate yatohi jJAnAdibhireva jIvo lakSyate uktalakSaNatvAt punarvizeSalacaNamAha jJAnena vizeSAvabodhena ca punardarzanena sAmAnyAvabodharUpeNa ca punaH sukhena ca punardukhena ca jJAyate sajIvaucyate 10 punarlakSaNAntaramAha [nANaJca daMsaNaJcaivaM caritaJca tavotahAvauriyaM uvaogoya evaM jIvassala kavaNa' ] jJAna' jJAyate'nenetijJAna' ca puna rdRzyate'nenetidarzana' ca punazcaritra' kriyAceSTAdikaM tathA tapoddAdazavidha tathA vaurya bIryAntarAyatayopazamAt utpannaM sAmarthyaM punarupayogojJAnAdiSu 'ekAgratva N etat sarvaM jIvasya lakSaNaM 11 atha puGgalAnAM lakSaNamAha // (sahandhayAraujjooopahAchAyA tavoviyavantra gandharasAphAsA pugnalANantu lakkha Na 12) kAlA jauvo uvaooga lkkhnno| nAkheNa daMsaNeNaJca suheNayaM duheNaya 10 // nANaMca daMsaNaMce va caritaMca tavo tahA / atrti rasita eyaM jIvasma lakkhaNaM 11 // saddaMdhayAra ujjoo pahA chAyA tavedravA / vanna gaMdha rasA phAsA mogga gata varttamAnasamaya Avalote kAla kahoje jIvaH upayogalakSaNa: jehamAMhiM upayoga huvete jIvakahoi sopijJAnena ca darzanena ca tepaNi jJAnadarzana sukha dukhaveve sukhena ca duHkhena ca jovasya lakSaNamAha 10 jJAnaM ca darzanaMcaiva jJAnadarzana cAritrazca cAritra tapaca tathA tapasyA vauryaca upayogaca dhaurya ane upayoga etat jIvasya lakSaNaM ejIvana lakSaNa 11 zabdodhvaniH aMdhakAraH udyotaH zabdakare aMdhakAra kare udyota kare prabhAkAMtiH chAyA AtapaH ************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A 0saM0 u0 41mA bhAga Page #800 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zabdovani rUpapohalikasta yAndhakAra tadapi puhalarUpaM tathA udyotIratnAdInAM prakAzasta thA prabhAcandrAdInAM prakAzaH tathA chAyAvRkSAdInAM chAyAzaitya ulTaukA 4 guNA tathA AtaporaveruSNa prakAyaH iti pulasvarUpaM vA zabdaH samuccaye varSagandharasasparzaH punalAnAM lakSaNaM jayaM varNAH zaklapautaharitarakta kaNAdayo 284 4 gandhodurgandha sugandhAmakoguNaH rasAH SaTtaukSaNakaTakakaSAyAmnamadhuralavaNAdyAH saH zItoSNakharamadusnigdha rUkSalaghugurvAdayaH ete sarvepi punalAstikAyaskandha lakSaNavA yAjJeyAH irthaH ebhila kSaNaireva punalAla kSyanta iti bhAvaH 12 atha paryAya lakSaNamAha [ egattaJca puhattacca saGghAsaNThANa mevaya saJjogAya vibhAgAya pajjavANa tu lakva / 13 ] etatparyAyANAM lakSaNa etarika ekatva bhinna Svapi paramAkhAdiSu yat ekoyaM iti buyAghaTIyaM iti pratoti hetuH ca punaH pRthaka va ayaM anAt pRthak ghaTaH paTAt bhinnaH paToghaTAzinaH iti pratIti hetuH saMkhyA eko hau bahava ityAdi pratoti hetu: ca punaH saMsthAnaM eva vastUnAM saMsthAnaM AkArazcaturasra vatta lati sAdi pratIti hetuH ca punaH saMyogA ayaM aGga syAH saMyoga ityAdi vyu padeza hetavI vibhAgA ayaM to vibhakta iti buddhi tavaH etatparyAyANAM lakSaNa jayaM saMyogA vibhAgA bahuvacanAt nava purANaM vAdyatra thAne yAH lakSaNa va sAdhAraNa rUpaM guNAnAM lakSaNa rUpAdipratItatvAnokta' atha darzana lakSaNamAha navatatva hAraNa 13 [jIvAjIvAya badhIya lAgaMtu lakkhagAM 12 // etaMca puhattaMca saMkhA saThANa mevaya / saMjogAya vibhAgAya / pajjavANaMta lakSaNaM 13 // tAvaDI kare kati kara chAyA kara vasa gandharasaspartha puhalAnAM e pula tulakSaNa kahyo 12 atha paryAya lakSaNaM pRthaktvaMca eka tvaM ca ayaM asmAt eka ghaTAdika eeka thako jaeNdI saMkhyA eka hayAdi rUyA saMsthAnaM ca saMsthAna pAkAra saMkhyA ekave pari maMDalAdi saMsthAna prAkAra aAMgalI hAtha pramukha saMjoga: vibhAgaH saMyoga viyoga etatparyAya lakSaNa eparyAyanulakSaNa 13 atha tatvAnyAha jauvAjIva vaMdhazca jIva tatva 1 ajIva tatva 2 baMdhatatva 3 puNya saba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAga, Page #801 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA a028 802 sUtra bhASA putra' pAvAsavotahA sambaro nijjarAmukkho santie ruhiyA nava 14 ] jIvArtha tanA lakSaNA: ajIvA dharmA dharmAkAzakAla puhalarUpAH bandho jIvakarmaNoH saMzleSaH puNya' zubhaprakRtirUpaM pApaM azubhaM mithyAtvAdi zrAzravaH karmabandhahetuH hiMsAmRSA'dattamaithuna parigraharUpaH tathA saMvarAH sa miti guptaprAdibhirA zravahAranirodhaH nirjarA tapasA pUrvArjitAnAM karmaNAM parigATanaM mocaH sakala karma cayAt trAma svarUpeNa zrAtmano'vasthAnaM etena saMkhyAkA tathyAH avitathA bhAvAH santi iti sambandhaH navasaMkhyAtvaM hi eteSAM bhAvAnAM madhyamApekSaM jaghanyatohi jIvAjIvayoreva bandhAdInAM antarbhAvAt dayoreva saMkhyAsti utkRSTatastu teSAM uttarottarabhedavivacayA anantatvaM syAt 14 [tahiyANaM tu bhAvANaM sambhAveuvaesaNaM bhAveNa sahahaM tassasammantaM taM viyAhiyaM 15 ] arhadbhistasya puruSasya samyakta' samyaga bhAvo'rthAddarzanaM vyAkhyAtaM kathitamityarthaH kIdRzasya puruSasya tathyAnAM satyAnAM bhAvAnAM jIvAjIvAditatvAnAM sadbhAvaviSaye upadezena guruNAM zikSAvAkyeNa bhAvena zamanasAgrahadhAnasya tatheti aGgIkubrvvANasya yohi jIvAdinavapadArthAnAM samyak jAnAti jIvA jIvAya baMdhIya punaMpAvA savotahA / saMvaro nijjarAmokkhA saMtee tahiyA nava 14 // tahiyANaMtu bhAvA sambhAve uvaesaNaM / bhAveNa sahahaMtasma saMmattaM taM viyAhiyaM 25 // nisagga vaesaruI ANAruI muttabIyarudrameva / pApAzrva stathA puNyatatva 4 pApatatva5 zrAzravarUpatatva 6 tima saMvarosaMvaratatva 7 nirjarA nirjarAtatva mocaya mocatatva saMti etAni navatatvAni ena tatva jAMNavAM 14 tathA tAM satyAnAM bhAvAnAM jIvAnAM eje kahyA sAcAbhAva jIva puhalanA sadbhAva viSayamavi tathaM satyAdi upadezena zAcA karone guru kahalA je tatvabhAve karo bhAvena zradadhataH jIvasya bhAvekarI sahahatA jIvane zrolakhe samyakcajineH prAkhyAtaM kathitaM tehane taurtha kara samyakakaDe 15 ************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 4 1 mA bhAga Page #802 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TaukA a028 803 sUtra bhASA bhAvena zraddadhAti sa pumAn samyaktavAn ityarthaH 15 atha samyaktabhedAnAha [nismamgu 1 vaesaruI 2 ANArudra 3 sutta4 bauyarudrameva 5 abhigama 6 bitthAraruI7 kiriyA 8 saMkhevaM dhammaruI 10 16] etedazabhedAH samyakttasya jJeyAH tatra prathamonisargaruci: nisargaH svabhAvastena rucistatvAnAM abhilASo yasya sa nisargarucivinna yaH 1 hitoya upadezena gurukta maruciryasya sa upadezaruciH yadA gurudhauryadhammamupadizati tadaikAgracittoyaH zRNoti sa upadezarucirdditauyo jJeyaH 2 tRtIya zrAjJayA sarvajJavacanena ruciryasya sa AjJAru cirjJeyaH 3 sUtreNa Agamena evaruciryasya sa sUtraraciturthI yaH 4 pacamo bojaruci: bojena ruciryasya sa baujaruci: bIjaM hi eka api anekArthaprabodhakaM vacanaM tena ruciryasyeti baujaruciH 5 abhigamaruciH SaSTaH abhigamena jJAnenaruciryasya sa abhigamaruciH 6 saptamovistAraruciH vistAreNaruciryasya sa vistAraruciH 7 tathA kriyAruciH kriyayAdharmAnuSThAnenaruciryasya sa kriyAruciraSTamoje yaH 8 tathA saMkSeparuci saMkSepeNa saMgraheNa ruciryasya sa saMkSeparucirnavamaH 8 tathA dharmeNa zrutadharmeNaruciryasya sa dharmaruci zrutadharmabhyAsa rucirdazamaH 10 yadyapi samyakvasya jauvAt bhedonAsti jIvasya svarUpaM samyakta' tathApi lacalacaNayorguNaguNinoH kathanamAtreNa kathaM cidbhedopyasti atha samyaktabhedAnAmamAtreNa ukkAvistareNAha [bhUyatthe NAhi gayA jIvAjIvAyapunnapAvaJca sahasaMmudrayA saha sambaroya roeiuni sammo17] sanisargaruciH kathyate yattadormityA abhigama vitthAra ruI kiriyA saMkheva dhammakaI 16 // bhUyatyeNAhigayA jivA jIvAya punnapAvaMca / sahasaMmadrayA saba saMva samyakta rucitAha nisargarucI 1 upadezaruci 2 AjJArucI 3 sUtraruco 4 vojara ci 5 abhigamaruci dhamarucI 10 edase prakAra samyakta jANivA 16 edama vibhRtyArthena 1 satyArthena 2 adhigatAH rucau vistAraruci 7 krIyArucI 8 saMkSepa samyak prakAra jANI nizcita kIyAM ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da041 mA bhAga Page #803 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 65N . . xxx882 **XXXXXXXXX sambandhAt sa iti kaH yenajIvAjovAca puNya' pApaM ca ete pUrvoktAbhAvA utArthena satyArthena adhigatAH bhUtaH sadbhUtaH arthAviSaye yasya sa tat bhUtArtha jJAnaM ucyate tena amaujIvAdayIbhAvAH saha tAH santauti kRtvA gRhItAH ca puna: pUrvoktA jIvAjauvAH puNya pApaJca punarAvasaMvarau ca zabdAhandhamocI yAdi navApi bhAvAn sahasamma yA saha AtmanAsaGgatAmatiH sahasammatista yA sahasammatyA svabuddadyAparIpadeyaM vinAjAti sma tyAdiviyadatyAyana rocante sa nisargaciH samyaktavAnuyate 17 amumevA punarAha [jojiNuddiva bhAve ca ubbisaddahAi saya meva emeyanabahattiyasanisamAruittinAyathvI18] sanisargarucitivyaH sa iti kaH yazcaturvidhAn dravyakSetrakAlabhAvarUpAn jinoddiSTAn bhAvAn jinoktAn padArthAn svayameva paropadezavinaiva bahadhAti manasidhArayati punAjinokta Su tatveSu evame vai tat yathA jinadRSTa jauvAditattathaiveti nAnyatheti buddhiM kurute sanirgarucirucyate 18 athopadezAce svarupamAha (eeceva ubhAva uvada jopareNa saddahaI umathe NajiNeNaya uvaesaruittinAyavo 18) sa upadezaruciritijJAtavyaH yaH etAn caivabhAvAn ___roya rIeo nimmaggo 17 // jojiNuddida bhAve caubihe saddahAi sayameva / emeva nannahattiya sanisagga katti jANyA jauvAjovo puNyapApe ca jova tattva ajovatattva puNyatattva pApatattva svamanyAnAtAbhavaMti ApaNau matiM karone jANe AzvavasaMvarocayat rocataM OM sAnisargaruciH Aava tattvasaMvara tattvaruce te nisargaruci kahoI17 yaH jina kathitAn bhAvAn je manuzca tIrtha karanA kahyA bhAvajANavA catuH prakArAn dravya kSetrakAlabhAve zraddhate khayameva cA prakAre vyakSeca kAlabhAva AparatAMsaha evameva nAnyathA iti bhagavaMtanA kA anyathA nahIve sA nisargaruci tiyAH te nisargAcI jANo 18 etAnaceva navabhAvAna enavavolaja kahyA upadiSTAn yA paraNa thAhadhAti ke vo samajhAvyAcakA sUdhAsaha kanAsthena rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM07.1 mA bhAma. . Page #804 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a028 805 sUtra bhASA 00:05 jauvAjIvAdIn pareNa anya ena brahmasthena vA athavAjinena kevalinAtorthakaraNa upadiSTAn zraddadhAti huzabdomizca ye ca zabdaH pada pUraNe 19 athA jJAruceH svarUpamAha [rAgodosomoho anrANaM jasma avagayaM hoi zrANAyaroyaM tu sokhaluprANAruInAma 20) sakhalunizcayena AzArucirnAmaiti prasiDobhavati sa iti koyasyarAgaH na ho dveSo'prati mohaH zeSamohanIyaprakRtayo'jJAnaM mithyAtvarUpaM etakavaM naSTaM bhavati zrasyadezato'pagataM gamyate na sarvato'pagata zabdasya pratyekaM sambandhaH yasya rAgodezo'pagataH yasya dveSopi dezato'pagataH yasya mohopi dezato'pagataH yasya ajJAnaM dezato'pagataM eteSAM apagamAt AjJayA AcAryAdyupadezenarocamAna jIvAditatva tathaiti pratipadyamAno yo bhavati sa AjJArucirityarthaH atra mASatu SadRSTAntI mArUsamAtsaiti sthAne mASatuSaiti dRSTAntosti 20 (josuttamahijjantI sueogAhaI usammattaM zraGgeNabAhiraNya sosuttaraittinAthako 21 ) sa svaracinnAtavyaH yaH sUtreNa Agamenasamyakva avagAhate prApnoti koTTazena sUtreNa aGgena AcArAGgAdinA vA atha vA bAhireM] bAhyana anaGgaprAveSTena uttarAdhyayanAdinA nAyavvo 18 // eecevaDa bhAve uvaTTe jopareNa sahahadU / chaumatya ga jiNeNya uvaesa rudratti nAyavvI 18 // rAgo dAso mohA annANaM janma avagayaM hoi / zrANAe royaMtI so khalu ANAruInAma 20 // jo sutta mahijjaM to su jinenavA grastha ta kevalonA kathA athavA tIrthaM karanA kayA rudhAsaha he upadezaruciH jJAtavyaH te upadezarucI jANvo 18 rAgodveSomohaH rAgadveSa mohaH ajJAnaJca yasya apagataM bhavati bane ajJAna etalAMvAnAM jehanAM gayAhoi AjJAyA rocayan jima bhagavaMtanI prAjJAhuve joma bhagavaMte kAche tima ruce saH khalu AjJArucinAma te AjJAruci kahaur3a 20 yaH sUtramadhIyAn paThan je sUkhane bhaSeke sUtreNa avagAhate prApnoti samyakSAM sUtra bhaNe bhaNatAM rAya dhanapatasiMha vAhAdUra kA A-saM0 u041 mA. bhAga Page #805 -------------------------------------------------------------------------- ________________ samAja govindavAcakavallabhate sa sUvaruci yaH 1 azva bIjaruce: svarUpamAha [ege| apagAI payAijopasaraha usammattaM udaevatijhabindusIbIyaruittinA .TokAx bacora 1] sabojaruci jJAtavyaH sa iti kaH vaH samatta iti samAktavAn guNaguNinorabhedopacArAt samAtadhArau AmA eva gRhyate tasmAt yaH samAto 8 ekenaradena jovAdinA anekeSa bahuupadeSu jovAdiSu tu nizcayena prasarati vyApakabuddhimatve najAnAti ityarthaH kasmin kaiva udakatailavinduriva yathA udakasyaikadezagatopi tailavinda :sarvamudakamAnAmati tathA tacca kadezotpannarucirapi AtmAtathAvidhakSayopamAdazeSatatve SurucimAn bhavati sa evaM vidhobojaruci tayaityarthaH yathA bojaM krameNa ekamapi anekabojAnAM janakaM syAt tathA sthApi rucirviSayabhedatoruccantarANAM janayitrausyAditi * * bhAva: 22 athAbhigamaruce: svarUpamAha ( sohoi abhigamaruI suanANaMjeNa pratyodi ekArasamaMgAI parabra gandihivAgIya 23) so abhigamarucirbha ogAhaIo sammattaM aMgaNa bAhiraNava so muttamatti nAyavvo 21 // egeNa paNe gAI jo pasaraIu smmt| udaebba tillaviMdasovIyaru ittinAyabbo 22 // sohI abhigamaruI suyanANajeNa atyatro ditttth| ekkArasa maMgAI jAle sAMcA samyakta aMgeNa AcArAMgAdinA aMga prAcArAMgatiNa bhaNatA pAmeM bAhyAdinA aMgapraviSTe no sarAdhyayanAdinA sUtraruci tavyAH anaMgapraviSTa uttarAdhyayanasUtre bhaNate sUtrarUci kahoje 21 ekajIvAdi padArthena aneke jJAtavyA padAniyAni prasaraMti mA samyak satyAruci udake yathA tailaviMduH * pra rati sA vojaruciH te vojaruci nAma jANavu jIma ekavIjayau anekavoja Upaje 22 sasthAt abhigamaruciH te abhigamamAma rucikahoI zruta jJAnaM yena arthata: dRSTAni jiNe zrutajJAna ardhe dauThoke ekAdazAni aMgAnie igyAraha aMga prakauma kAni uttarAdhyayana dRSTivAdaH prakaurthaka uttarA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA .saM. u. 41mA bhAga Page #806 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a028 5.9 sUtra bhASA RAJARAX vati sa iti kaH yena zrutajJAna' arthataH artha prazritya dRSTa' yena zrutajJAnasyArthe'dhigato bhavati kiM tat zrutajJAnaMmityAha ekAdazAGgAnyA zrAcArAGgA doni tathA prakoSTha kA iti jAtivAdekavacana' prakoryakAnya, ttarAdhyayanAdauni dRSTivAdaH parikarmasUtrAdi ca zabdAt upAGgAni upapAtikAdauni sarvAdhiyeojJAtAni bhavanti so'bhigamarucirbhavati ityarthaH 23 aba vistAraruceH svarUpamAha (davvANa savvAbhAvA savvapamANe hiM jamavalA savvAhi nayavihohiya vitthAraruittinAyavvo 24) savistAraruciriti jJAtavyaH yasya puruSasya dravyANAM dharmAstikAyAdInAM sarvebhAvA ekatva pRthak saMyoga vibhAgAdi samasta paryAyAH sarvapramANaiH pratyakSAnumAnopamAnAgamaizca punaH sarvairnayavidhibhirnaigamasaGga ha vyavahAra Rju sUtra zabda samabhirUDhe vambhUtaiH upalabdhA yathArUpeNa jAtAH santi savistAra rucirvijJeya ityarthaH 24 atha kriyAruci svarUpamAha [daMsaNa nApacaritaM tava viSae sacca samidra gutta jo kiriyAbhAvaruI so khalu kiriyAI nAma 25 ] sa khalu nizcayena kriyArucirnAma prasiddho yaH yaH puruSo darzanajJAna cAritre tathA tapo vinaye pannaga' diThivAya 23 // davvANa savvabhAvA sabba pamANe hiM jama ubalA / sabbAhiM nayavihAya vitthAra ruitti nAyabbo 24 // daMsaNa nANa carite tava viSaya savvasamii guttIsu / jo kiriyAbhAvaruI so khalu kiriyA ruI dhyayanAdika dRSTivAda vAraha aMga 23 dharmAstikAyAdInAM sarvabhAvAH dravyadharmAstikAyAdika sarvapadArtha sarva pramANaiH yasya upalabdhAH sarvapratyacAdi pramANe karaune jAMkhyAlAdhA sarvaiHnayavidhibhiH naigamasaMgraha vyavahArAdika nayanauvidhijANe vistAraruci jJAtavyA te vistAraruci kahoi 2 4 darzana jJAnacArita darzana jJAna cAritra tapo vinayasatyasamiti guptiSu tapa vinaya satya samiti guptaune vikhe yaH kriyAyAM bhAva ruciH parikamaNa kriyA Upari rucikara te ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 41 mA bhAga Page #807 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a028 kriyAbhAva rucirbhavati tathA satya samiti guziSu kriyAbhAva rucirbhavati darzanaca jJAnaca caritaca darthana jAna cAritra' takhina sAMsi ca vinayAya teSAM u TaukA samAcAra staNavinayaM tamina tapovinye tAsma hAravidhaSu tathA vinyeSu AcAryAdInAM bhani Su tathA sahAyAH samitayaH satya samitayaH sAsa satya samitiSa kriyAyAM darzana jJAnacAritra tapI vinaya samitInAM pArAdhanAnuSTAnavidhI bhAvena ruciryasya sa kriyAbhAva ruciH25 atha saMkSepavarUpamAha aNabhimAhiya dihI saMkhevakaittihoinAyako avisArakIpaSayI aNabhiggahinIyame mesu ] sa saMkSepa rucirbhavati iti jJAtavyaH sa iti ka: yo'nabhi gRhota kudRSTiH anabhigrahItA anaGgIkatA kudRSTibarbohamatAdirUpAyena sa anabhigrahIta kudRSTi: yena mithyAvinA kuma tathAGgIkRto nAstItyarthaH punarya * pravacane jinIka siddhAnta avisArado'caturaH punaryastu zeSeSu mateSvapi kapilAdimateSvapi kuzalonAsti sace tAdRzaH puruSaH saMkSepakaciH syAt 26 atha dhammAce svarUpamAha [jo asthikAya dhammaMsuyadhammaM khalu caritta dhammaMca sahahai jiNAbhihiyaM sIdhammAttinAyabI 27] sadhamma rucirbhavati iti jJAtavya yaH paruSo'smi kAyAnAM dharmAdonA arthAt dharmAsi kAyAdInAM dhamma asAdhAraNa lakSaNa' svabhAvaM calanasvabhAva sthira saMsthAnAvakAza dAnAdika sUtra nAma 25 / abhiggahiya kudiTThI saMkhava rutti hoDU nAyabbo / avisAropavayaNa aNa bhiggakiyoya saisasu 26 / bhAvaruci saH khalu kiyAcirnAma te kriyAruci kahoi 25 yaH anabhi rahIta budRSTibodhito matAdirAgaH jiza bohAdikanImata nahIM mAthIche nahI bhASA kodhoke avigrahamithyAtvanI nahI samyaktano saMkSeparuciriti bhavatirjJAtavyA te saMkSeparuci kahauje avizAradI akuzalaHpravacanesiddhAMtanIvAtanahI jANake 8 anAdaraH zeSeSu andhadarzaneSu vIjA darzanane vikhe anAdarake 26 yaH prANI astikAya dharma jauko prANI dhammAstikAyane zrutadhammaM nizcita niyamena 4 saba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM* u.41mA bhAma Page #808 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA a.28 808 jinAbhihitaM taurthakarokta zraddadhAti punaryojinIkta eva zrutadharma aGgapraviSTAdirUpaJca punazcAritradhamma sAmAyikacchedIpasthApanauya parihAra vizuddhi 8 sUnasamparAya yathAkhyAtAdikaM jinokta' baddadhAti natu yo dhAdaunAM lakSaNa pASaNDibhirukta zraddhatte atra hi pRthak upAdhibhedena samAstamaidakathanaM ziSya * vyutpAdanArtha anyathA tu nisargarucirupadeza rucica etau ubhau bhedI adhigama rucau eva antarbhAvataH 27 atha samAkta liGgAnyAha [paramastha saMthavovA 8 sudiGa paramatya mevaNAvAvi vAvabaku daMsaNavajaNAya sammatta saddahaNA 28] etamamAkta yAnaM samAtasya lakSaNa samAnavataH puruSasya ciyaM kiM 4 takSaNaM paramArthasaMsta vaH paramAzyate'rthAzca paramArthAjIvAditatvAni teSAM paramArthAnAM jauvAdibhAvAnAM saMstavaH kharUpanAnA dutpanna paricayaH paramArtha sastavaH etatprathamaM samyaka vato lakSaNa' yA zabdaH padapUraNa vA athavA anyat lakSaNamidaM sudRSTa paramArtha sevanaM sudRSTa yathA svarupaM dRSTAH darthitA vA para mArthA jIvAdayo yaiste sadRSTa paramArthAH gautArthA steSAM sevanaM sudRSTa paramArtha sevana bahuzrutAnAM prAcAryAdInAM yathAzakti vaiyAvattyasyakaraNa etadapi joatyikAya dhamma suyadhamma khalu carittadhammaca / sahahadU jiNAbhihiyaM sodhamma katti nAyabbA 27 // paramatya saMthavI vAmudiTThaparamatyasevaNAvAvi / vAvanna kaTsaNa vajjaNAya sammatta sahahaNA 28 // natyi caritaM sammatta vihaNaM dasa rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA*saM* u.41 mA bhAma cAritradharmaH zrutadharma cAritvadharma baddadhAti jinokta' sahake taurya karanu bhAthAM sadhamma ruciriti jJAtavyaH te dharmarucikahIe 27 paramArtha saMstavakaraNaM jIvAdicinu karivo mudivi paramArtha gItAcIH thAvakAH sAdhavaJcateSAM sevanAgautArtha sAdhu athavA dhAvaka tehanau sevAkare vyApavAnAM caraNabhraSTAnAM kuryanAmAMca kApAlikAdInAM varjanA saMgatyAgakara kadarzanI bhraSTAcArI tahanI saMga na kara samyaka bAdhAnaM sammAnI saharaNAkare 26 nAsti cArita 102 Page #809 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA a028 No samya kalakSaNaJca punasyopaba kudarzana varjana yApana vinaSTadarzanaM yeSAnta vyApavadarzanAH yaH pUrvasamyaktaM labdhA samayaktaghAtakaMkarmodayAt punaH samAtvAM vAnta te vyApanadarzanA nilavAdayaH tathA kutsitaM darzanaM yeSAMta kudarzanAH zAkyAdayaH vyApanadarzanAtha kudarza nAzca vyApavadarzana kudarzanA steSAM varjanaM vyApaJcadarzana kudarzana varjana':etadapi samAkvalakSaNaM jeyaM yaH samAktavAn bhavati saninhayaiH kuliGgibhizca paricayaM na karoti 28 [nasthi caritta sasmatta viruNa dasaNaubhaivva' sammatta carittAi jugavaM puvvaMca sammatta 28] samAkva mAhAtmA mAha he ziSya samAjavihInaM cAritra' nAsti samAna vinAcAritra nAsaut na bhaviSyati nAsti ca korthaH yAvasamAvaM nItpadyate tAvat cAritra' nasyAt tu punadarzanetu samAlo tu cAritreNa bhavitavya' athavA samAtI cAritna bhaktavya bhajanauyaM samAtaJca cAritraca samAva cAritre yugapat ekakAlaM utpadote iti zeSa: tathApi tatrAnukramIsti pUrva samayakta pazcAccAritra' utpadyate samAktacAritrayoryugapadutpAdapi ayaM niyamosti iti bhAvaH 28 punarapi tadevAha (nAdaM saNasma nANa' nANaNa viNAnahoMti caraNaguNA aguNasmanasthimukkho natthi amokvasmanivvANa 30) adarzaninaH samAtarahitasya jJAna' nAsti ityanena samAkta' vinAsamAka jJAna nasyAdityarthaH jJAna vinAcAritra guNAcAritra paJcamahAvratarUpaM tasya guNAH piNDavizudyAdayaH karaNa caraNasaptati rUpAH na bhavanti aguNinaH cAritra gAumaDubbaM / sammatta carittAI jagavaM pubba'ca sammattaM 26 // nAdaMsaNimma nANaM nANe Na viNA nahA~ti caraNaguNA / FRONRNX.89.520RRP3039300*** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM* . 41mA bhAga bhASA samyakta hona samyaktavinA cAritrakAMi nahI darzanena samyaktasati bhavitavyaM samyaktasahita cAritrahuve samAktacAritre samyaktane cAritre cAritrotpadAtpUrva utpadyate samakAlahove paNi pahelo samakita pAke cArotra have 28 na darzana rahitasya jJAnadarzanavinA jJAna nahIya samAtarahIta jJAnenavinA na bhavaMti Page #810 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA . 14 0 guNaiH rahitasya mokSaH karmakSayonAsti amokSasya karmakSayarahitasya nirvANa mukti sukhaprAptirnAsti 30 atha samAktasya aSTau AcArAn Aha (nismaddhiyani kaMkhiyanizcitigicchA amUDhadihoya uvavUhathirIkaraNa vacchannapabhAvaNe aTTha 31) ni:zazitaM dezata: sarvatazcazaGkArahitatvaM punarniHkAMkSitatva zAkyAdyanya darzanagrahaNavAnchArahitatva nirvitikitsya phala pratisanda hakaraNaMviti kitmAnirgatAvitikitsAnirvitikitmA tasya bhAvonirvi kitsya kimetasyatapaH prabhRtilezasya phalaM varttate naveti lakSaNa' athavA vidantItividaH sAdhavasteSAM vijugupsA kimate malamalinadehAH acittapAnauyenadeha prakSAlayatAM kodoSaH syAdityAdinindAtadabhAvonivijugupsaM prAkRtArSatvAtsUtre nirvicikitsyaM iti pAThaH amUDhAdRSTi: amUDhadRSTiH Rddhimat kutIthikAnAM paribAjakAdaunAM Rddhi dRSTvA amUDhAkimasmAkaM darzana yatsarvathAdaridrAbhibhUtaM ityAdi moharahitAdRSTiqhiramUDhadRSTiH yatparataurthinAM bhUyasauM Rddhi dRSTvApi svakoye akiJcane dharmemateH sthirIbhAvaH ayaM caturvidhopyAcAra antaraGga ukta: athavAhyAcAramAha upacahaNAM darzanAdi guNavatAM prazaMsA punaH aguNima natyi mokkho natyi amukkhamma nivvANaM 30 // nimaMkiya nikaMkhiya nivitigicchA amaDhadiTThIya / uba bUha thirIkaraNe vacchalla pabhAvaNe aTTha 31 / sAmAiyatya paDhamaMcheuvaTThAvaNaM maveSIyaM / parihAravisudauyaM muhumaMtaha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u. 41 mA bhAga cAritraguNAH jJAnapASe cAritranAguNa na hoi cAritrarahitasya mokSaH kammakSayonAsti cAritre hona te karmathau chuTenahI nAsti amuktasya nirvANa kamI rahita je nadho huA tahane mokSasiddhanahoM 30 tatvanau zaGgAnANa anirodharmanabAMcha phalaprati saMdehana ANe mithyAtvInA dharmanI mahimA dekhone vAMchA na kare dharmavaMtanA guNako dharmathakosodAtAne nithalakara mAramonI hitakArI hoya prabhAvanAkara 21 sAmAyika prathamaM cAritranAbhedakahe ke sAmAyaka Page #811 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA pa028 912 4 sthirIkaraNa dharmAnuSTAna pratisaudatAM dharmavatAM puruSANAM sAhAyyakaraNena dharmesthirIkaraNa punarvAtsalya sArmikANAM bhaktapAnIyaiktikaraNa punaH prabhAvanAcasvatIrthAvati karaNa ete aSTau AcArAH samAtasyajJeyAityarthaH 31 atha cAritrabhedAnAha (sAsAiyasya paDhama chovaTThAvaNa bhavebIyaM parihAravisadIyaM sahamantahasaM parAyakSa 32) [akasAyamahakvAyaM chaumasvaramajiNasmavA eyaM caya rittakara cAritta' hoi AhiyaM 23] yugma atra prathama sAmAyika cAritra neyaM samorAgaheSarahitacittapariNAmastasmin same AyogamanaM samAyaH samAya eva sAmAyika athavA samAnAM jJAnadarzanacAritrANAM prAyolAbhaH samAyaH samAya eva sAmAyika sarvasAvadyaparihArarUpaM yadyapi sarvamapi cAritra' sAmAyika evIcyate tathApi cchedIpasthApanAdi bhedeSu * prathamatvAt prathamaM nAmro bhedAt je yaM yatohi zabdAdhikyAdAdhikya prathamaM kadhanamAtratvena tadapi sAmAyikaM nAmacAritra hibidha itvaraM 1 yAvatkathitaM 2 bharatairAvatamahAvideheSu madhyamajinatIrtheSu ca upasthApanayAH sadbhAve yAvatkathitaM sambhavati upasthApanAyA abhAva jAvajjIvaM api bhavati itvaraM saMparAyaMca 32 // akasAyaM ahakkhAyaM chaumatyasma jiNAvA / eaMcayarittakaraM cArittaM hAdU AhiyaM 33 // tavIya cAritra 1 chedIpasthApanoyaM bhavet dvitIyaM vaujUchedopasthApanIya cAritra 2 parihAra vizuddha tRtIyaM naujU' parihAra vizati sUkSmasaMparAyaM tathA caturthe / tima sUkSma saMparAya cothu 22 akaSAyaM kSapitopazamita kaSAyAvasthAnaM rUpa kaSAya kSapAvyoche upazamita kaudhokcha tehane yathAkhyAta cAritra hoi epAMca muMcAritra jAga yathAkhyAta chadmasthasya upAMta mohaguNa sthAnikasya jinasya vA bhavati chadmastha ne upazAMta mohane upAMta kaSAyane cAritrahora etat karmacayaM kara paMcavidhaM cAritra syAt epAMce prakAra cAritra karmakSayanu kAraNa bhagavaMte kA 33 tapo bAhyAbhyaMtaramiti vividhamukta sapave bhede vAcatapa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.u.41mA bhAga sUtra bhASA Page #812 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA a.28 813 cche dopasthApanauyAnA sAdhUnAM bhavati tathA dvitIyaM chedopasthApanIyaM asya zabdasya korthaH sAticArasya nirati cArasyavA sAdhostIrthAntaraM pratipadya mAnasya pUrvaparyAyavyavachedastasmai cche dAyayogyA upasthApanAmahAbratAropaNA yasmin tacchadopasthApanaM cAritra' dvitIyaM yaM tadapi hividha sAticAra niraticAracca atha parihAravizuddha tRtIyaM parihArastapo vizeSastena vizaddhiryasmin tatparihAravizuddhikaM bhavati tavidhizcAyaM navayatayogaNAt 8 pRthakbhUyaH aSTAdazamAsAn yAvatmAdhyanti tatra nava sAdhUnAM madhyecatvAraH parihArikAH bhavanti catvAro'nye teSAM vaiyAvRtyakarAste anuparihArikAbhavanti ekastu navamaH kalpasthitIvAcanAcAryobhavati evaM SaNmAsaM yAvat tapaH kRtvA pazcAtSaNmAsaM yAvat ye parihArikAste anuparihArikAbhavanti anupari hArikAH parihArikAbhavanti SaNmAsaMyAvadevaM tapaH kurvanti tatazcayaH kalpasthitaH sopi te naivavidhinASaNmAsantapa: karoti zeSeSu SaTsamAseSu ekaH 2 kavikalpasthi tIbhUtvA te anye sarvepi anuparihArikAca bhavanti evaM vidhinA aSTAdazamAsa pramANaH kalpojJAtavyaH kalpasamAptau tu punaH parihAra & vizudimanto na vApi yatayojinakalpa vA gaNavA Azvayanti etadAcAravantaH mAdhavohi jinasya jinapArthasthitasya sthavirasya gaNadharasya vA samIpaM 4 pratipadyante nAnyasya pAkhe tiSTanti teSAM cAritra parihAravizuddhikaM tauyaM yaM tathA sUkSmasamparAyaM caturtha bhavati zUkSmaH kiTTIkaraNAt svalpoktaH samparAyolobhAkhyaH kaSAyoyatra tat sUkSma samparAyaM etaccAritra hi upazamaNi kSapakaNyArUDhasya sAdhorlobhANu vaidanasamaye bhavati sUkSmaM samparAyaM. iti anusvAraH prAktatatvAt 32 akaSAyaM kaSAyarahitaM kSapitakaSAyAvasthAyAM etadbhavati yathAkhyAtanAmakaM tIrthakarokta paJcama seyaM idaM hi yathA khyAtaM cAritra' chamasya upAMtamohAkhye guNasthAna tathA prayogAya caturdaze guNa sthAna vartamAnasya bhavati etatpaJca vidhaM cAritra' bhavati kIdRzaM cAritra riktakaraM karmarAzInAMrikta abhAvaM karotya vaMzIlariktakara tIrtha karaiH AkhyAtaM karmarAzaunA prabhAvakara sAmAyikAdipaJca vidhaM cAritra karma KAREKKKKKRAK MEREKKHEKKKkKAN rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saMtu. 41mA bhAga Page #813 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA 814R kSayakArakamityarthaH 33 atha tapobhedamAha [tavIyavihIbutto bAhirobhintarotahA bAhirochavihIbuttI evamanbhintarotavo 3 4] tapodividha prokta bAhya tayAbhyantaraM bAhyaM SaD vidha prokta evaM iti SaD vidha eva abhyantaraM apitapaH prokta 34 adha jJAnadarzanacAritrANAM madhyemokSamArgekasya kaudRzo 4 vyApArIvartatetamAha [nANe gajANaIbhAvaM daMsaNeNayasahahai caritte NanigiNahAi taveNaparisujkaI 35] jJAnenamati jJAnAdinAbhAvAn jIvAjauvAdaun jAnAti ca punadarzanena bhagavacanaM yAvaitte satyatve nAGgokurute cAritreNa virati pratyAkhyAnana nigRhAti viSayebhyoniyatante tapasAparisamantAt zudhyati karmamalApagamAt nirmalobhavatItyarthaH 35 atha mokSaphalabhUtAGgati mAha [khavittApuvakammAI sacameNataveNaya sabvadukkhappahINaTThA pakkamanti mahesiNottivemi 26 maharSayomahAmunayaH saMyamena saptadazavidhena punastapasA hAdazavidhena ca zabdAt jJAnadarzanAbhyAM ca pUrvakarmANi pUrvopArjitakarmANi kSapayitvAprahauNa sarvaduHkhArthAH santomokSAbhilASiNaH santaH prakramani parAkrama kurvanti siddhi' gacchanti prahoNAni prakarSaNahAni prAmAni sarvadukkhAni duvihI butto bAhirambhitarI thaa| vAhirI caubihovutto evamabhitarI tavo 34 // nANeNa jANaI bhAva daMsaNe Naya shhai| caritteNa nigigahADU taveNa parisubhaI 35 // khavittA pubbakammAI saMjameNa taveNaya / sabbadukkhappahI aMtaraMga tapa vAhyAbhyaMtara stathA bAhya ane aMtaraMga bAhya tapaH SaDvidhaM ukta bAhya tapa chaeprakAra kahyo evaM abhyaMtaratapaH chaebhede aMtaraMga tapa kahyo 34 jJAnena jAnAti bhAvAn jJAne karIne sarvabhAva jANake jauvAdin darzanena ca baddadhAti darzane karau sahaha cAritreNa ca bhAvAn ejAti cAritra karau. karmakhapAve tapasA parizuddhati tapakaratAM AmA saDahave 35 kSapitvA pUrvakarmANI khapAvaune pAchilAMkarma saMyamena tapasAca satarabhede saMjamakarIne vAra rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA pA0saM0 u041mA bhAga Page #814 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA pa028 yatra tat prahoNasarvadukkhaM mokSasthAna' tadarthayante abhilaSantauti prahoNasarvaduHkhArthAH mokSAbhilASiNa ityarthaH prahaunasarvaduksAiti sthAna sarvaduHkha prahonArthA iti pAThasta ArSatvAt ityahaM bravImi iti sudharmAsvAmaujambUsvAmina prAha 36 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmokoti gaNiziSyalakSmovallabhagaNi viracitAyAM mokSamArgIyAkhya aSTAviMzamadhyayanaM sampUrNa // 28 // athai konaci'yattamaM prArabhyate pUrvasmin adhyayanemokSamArgagatiruktAsAcavItarAgatvapUrbikAiti atha yathA vItarAgatva sthAttathAbhidhAyaka ekonaviMzattamaM kathyate (suyaM mai AusantaNaM bhagavayA evamakkhAyaM ihakhalu sammattaparikamenAmajjhayaNe samaNeNaM bhagavayAmahAvaureNaMkAsaveNaM paveiyAja samma sahahittApattiya ittAroyaittA phAsittApAlaittA tauraittA kiTTaittAsohaittA ArAhaittA ANAe aNupAlaittA bahavejauvAsijjhanti buJjhanti muJcanti parinicointi savvadukkhANamanta karanti] ityAlApakaM 1 he AyuSman iti sambodhanaM he jamba mayAthu taM tena bhagavatAjJAnavatA AyuSmatAjIvatAvidyamAnena zrImahAvIreNa evaM prAkhyAtaM evaM kathitaM evamiti kimukta tadAha ihAsmin jagati AgamevAkhalu nizcayena samyaktra parAkramaM nAmAdhyayanaM samAkta sati vaImAnairguNai: karmazava jayalakSaNa: parAkamobalaM yasmin tat samayakta parAkramaM nAmAdhyayana zramaNena tapasvinAbhagavatA aizvaryayuktena zrImahAvIreNa kAzyapagotrIyeNa praveditaM yasamAjaparA ___gaTThA pakkamaMti marhasiNotimi 36 / mukhamaggajmayaNaM sammattaM 28 // suyaM me usaMteNaM bhagavayA eva makkhAyaM / bhede tapakarone sarvadukkha prakSoNArtha sarvadukavane kSayakaraune prakramati siddhi' gacchati maharSiNa: iti bravImi moTA RSokhara mukti pohace 36 iti mokSa mArgagatinAmA adhyayanano artha pUrI ghayo // 28 // zrutaM mayA ke prAyumana he ciraMjIva saupyameima sAMbhalya bhagavatA zrImahAvIraNa evaM pAkhyAtaM bhagavaMta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #815 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA ca.28 * kramaM adhyayana ahAsUvArdhAbhyAM sAmAnya na pratipadyapratItyavizeSeNa pratauti AnauyarIcayitvA tasya adhyayanasya arthAbhilASaM anuSThAnAbhilASaM Amana * utpAdya punaH spRSTA manovAkAyaistaduktAnuSTAnaM saMsmaryapAlayitvAtasyAdhyayanasya guNana atIcAravajanenarakSayitvAtaurayitvAanuSThAna' pAraM nautvAkauta *yitvAguru prativinayapUrvakaM mayA bhavadbhAH sakAzAsamAka prakAreNa saMparNamadhautamiti kathanena zodhayitvAgurorvacanAt payAcA hakavA pArAdhyayathokta utmApavAdanayavijJAnana sevana kRtvA pAnayAguvadizena anupAlyanityaM AzevyabahavojauvAH sidhyanti sihiguNayuktAH bhavanti buyanti dhAtikammanivA x rana tatvajJAtAbhavanti mucyanta bhavopagrAhikama catuSTayabandhAt muktA bhavanti panivAnti karmadAvAnalIpazamanana gautalavaM prApa vanti sarvaduHkhAnAM: 815 iha khalusammatta parakkame nAmajjhayaNe / samaNe Na bhagavayA mahAvIreNa kAsaveNaM paveIyA ja samma saddahittA pattiya ittA rIyattA phAsittA pAlittA tIrattA kiTTaittA sohanA ArAhitA ANAe aNupAladUlA bahabe jIvA paya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41 mA bhAga bhASA zrImahAvIra ima kahyo iha asmin pravacane nizcayena samyaka parAkramanAmAdhyayanaM enizcaya samyakta parAkramanAmAdhyayana zramaNena bhagavatA mahAbaureNa bamaNa bhagavaMta mahAvIra kAzyapagotraNa pravaditaM kAzyapagotrane dhaNIIeadhyayana kA yat sambaka yahadhAnaM kRtvA je adhyayana bhalA bahaSTa pratitayitA pratIta upanAva rocayitvA cittamAMhi rucAve spRSTAkriyAyAM kriyAi karaune pharase pAlayitvA bhaleprakAra pAle pAranautvA pArapAMmaune kIrtayitvA svAdhyAya vidhAnataH parane upadese zodhayitvA guruvacana kaiDesodhaune ArAdhyo utsargApavAdAbhyAM utsarga apavAda ArAdhaune gurvAnAsevanena gurunI AjAda, * karaune anupAlya gurunau AnAi mArgapAline vahavaH jauvAH siyanti ghaNA jauvasaujhe tatvajJAnana buddAnte mucca te karmabaMdhanAt parinirvApayaMti karma Page #816 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a028 817 sUtra bhASA zaroramAnasAnAM antaM kurvanti ityAlApakArthaH (tasmarNa ayama evamAhijjai) tasya samyakta parAkramAdhyayanasya ayaM vacyamANo'rthaH evaM amunAprakAraNa zraumahAvoraNa AkhyAyate kathyate (taMjahA saMvege 1 nivve e 2 dhammasAra gurusAhammiyasustUsaNyA 4 AloyaNA 5 nindaNyA 6 garahaNyA 7 sAmAI ca ubausatthae 8 vandaNe 10 paDikamaNe 11 kAuso 12 paJcakakhANe 13 zravathudra maGgale 14 kAlapaDilehaNyA 15 pAyachintakaraNe 16 khamAvaNyA 17 sajjhAe 18 vAyagA 18 paDipucchaNayA 20 pariyahaNyA 21 aNuppehA 22 dhammakA 23 suyamaArAhaNyA 24 egAmaNasannivesaNayA 25 saMyame 26 tave 27 bodANe 28 suhasAe 28 appaDibaDayA 30 vivittasyaNAsaNa sevaNyA 31 viNi grahaNayA 32 sambhogapaJcakavA 23 ubahi paJcakavANe 34 AhArapaJcakavANe 35 kasAyapaJcakavANe 26 jogapaJcakkhANe 37 sarorapaJcakakhANe 38 sahAyapaJcakavANe 38 bhattapaJcakakhANe 40 sambhAvapacca kakhANe 41 paDivaNyA 42 veyAvace 43 savvaguNasampanrayA 44 vIyarAgayA 45 khantau 46 muttau 47 mahave 48 annave 48 bhAva sadhaiM 50 karaNasace 51 jogasace 52 maNaguttayA 53 vayaguttayA 54 kAyaguttayA 55 samAhAraNyA56 vayasamAhAraNyA 57 kAyasamAhAraNyA 58 nANasampa vayA 58 daMsaNasampanrayA 60 carittasampanrayA 61 soindiyanigAhe 62 cakviMdiyanimgahe 62 ghANiMdiyAMnA he 64 jimbhandiyanigAhe 65 phAsi sijyaMtivuj MtimucaMti parinivvAi' tisavvadukkhANa maMtaMkaraMti tANaM ayamaTThe evamAhijjai taMjahA saMbee1 nibbeera agni upazamAvI sarvadukkhAnAM aMtaM kurvatau sarvadukkhano aMtakare te adhyayanano ayaM zrarthaH prAkhyAyate vacyamANa prakAre te adhyayanano artha have kA darzayati kathayato kahe saMvegaH saMsAratho saMvega 1 nirveda: saMsArathau nirvedaH 2 dharmazraddhA dhamanovAsanA 3 gurusA dhammika zuzraSaNA guru sAdharthI 102 ***************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A[saM0 u041 mA bhAga Page #817 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA a028 818 sUtra bhASA diyaniga 66 kohavijaye 67 mANavijaye 68 mAyAvijae 68 lohavijaye 70 pejjadosamicchAdaMsaNavijaye 71 selesI 72 akamayA 73) iti sUtra N etasya samyaktaparAkramAdhyayanasya zromahAvIreNa yathAnukrama arthovyAkhyAyate tadyathA samba gomocAbhilASaH 1 nirvedaH saMsArAt viraktatA 2 zraddhAdharmeruciH3 gurostatvopadeSTAtasya sAdharmiNaH samAnadharmakattu va zuzrUSaNAsevA 4 AlocanAguroragra pApAnAM prakAzanaM 5 nindanAzrAtmasAcikaM AtmanonindA 6 garhaNA aparalokAnAM purataH svadoSaprakAzanaM 7 sAmAyikaM zatraumitre sAmya 8 caturviMzatista bologassujoyaga reityAdi caturviMzati jinanAma paThanaM . vandanaM dvAdazAvartta vandanena gurorvandanA 10 pratikramaNaM pApAnnivarttanaM 11 kAyotsarge'tocAra zavArtha kAyasya vyasarjanaM kAya ma varjanaM 12 pratyAkhyAnaM mUlaguNottaradhAraNa 12 stavastuti maGgalaM stavaH zakrastavapAThaH stutirUrDIbhUyajaghanye na catuSTayastuti kathanaM madhyamena aSTastuti kathanaM utkRSTena 108 kathanastavacastutayazca stavastutayaH stavastutaya eva maGgalaM stavastuti maGgalaM 14 kAlapratilekhanA kAlasya vyAghAtikaprabhRtikAla catuSTayasya dhammasaGghA 3 gurusAhammiya sutakhyA 4 AloyaNayA 5 niMdaNyA 6 garahaNayA 7 sAmAie 8 caDavIsatyae vaMdaNa e 10 paDikkamaNe 11 kAu 12 paJcakavA 13 ghayathuImaMgale 14 kAlapaDilehaNyA 15 pAyacchitta samAna dhammapAle neha bhayau bhakti 4 AlocanA ApaNa Aloce pApaDa' Alo 5 niMdAnA 6 AtmA sAkhiniyAkare ( ga 7 gurusAkhi ga kare 7 sAmAyikada ve ghaDI samAyaka 8 caturvizati tIrtha kara staSTa logassa 8 vaMdanakaM dAdazAvartta vaMdanA 10 pratikramaNa 11 parikramaNa 11 kAyotsargaH 12 kAuggakare 12 pracAkhyAna paJcakakhAMNa pratyAkhyAne karaune 13 stava stuti maMgalaM stutistavana maMgalarUpa apa 14 kAla pratilekhanA ******************X*XX************** rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0 u0 41mA bhAga Page #818 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 kA 028 818 sUtra bhASA pratilekhanA prarUpaNAkAlagrahaNa rUpAkAla pratilekhanA 95 prAyazcittakaraNaM lagnasya pApasya nivRttyarthaM tapasaH karaNaM 16 camApanA aparAdha cAmaNaM 17 svAdhyAyavaturvidhovAcanAdikaH 18 vAcanAgurusamIpe sUtrAcarANAM grahaNaM 18 pratipRccha nAguroH purataH sandehasya pracchanaM 20 parivartanA sUtra pATha muhurmuhurguNanaM 21 anupre kSAsUtrasya cintanaM 22 dhakathAdhI sambaddhAyAH vArttAyAH kathanaM 23 zrutArAdhanA siSTAntasvArAdhanA 24 ekAgramanaH satrivenAcittasya ekasmin pradhAnedhyeyavastu nisthirIkaraNaM 25 saMyamaH zrAzra vAhirati rUpaH 26 tapodvAdazavidhaM 27 vyavadAnaM vizeSeNa avadAnaM kI zuddhivya' vadAnaM kammaiNAM nirjarA 28 sukhazAtaM sukhasya viSayasukhasya zAtaM zAtanaM spRhAnivAraNaM 28 apratibaddhatAnorAgatvaM 30 vivikrazayanAsanasevanA stropapaNDakAdirahitazayanAsanAnAM AsevanA 31 vinivartta nApaJcendriyANAM viSayebhyovizeSeNa nivarttanaM 32 sambhoga pratyAkhyAna' sambhogaH ekama eDa lI karaNe 16 khamAvaNyA 17 sajjhAe 18 vAyazyA 16 paDipucchaNayA 20 pariyadRyA 21 appe hA 22 dhamma kahA 23 muyasma ArAhaNyA 24 // egaggamaNasaM niSeta 25 saMjame 26 tave 20 bodA 28 suhasAe 26 apa kAlavelAi paDolehakare 15 prAyacitta karaNaM pAyacchittaleI AlIyaNa kare 16 kSamAvacana 17 jIvane khamAve 17 svAdhyAyaH 18 sajjhAyakare 18 vAcanA 18 vAyaNA diye laui 18 parAvarttanA sUtre gaNe artha pUche 20 pratipRccamA sUtra arthabhUlo pRche 21 AnuprecA artha saMbhAre 22 dhamakathA dhamakathA kare 23 zrutasya ArAdhanA ra siddhAMtanau ArAdhanA kare 24 ekAgramanaH saMnivesanA ekAgramana ThAmirAkhe 25 saMjamaM saMjamapAle 26 tapaH tapasyAka 27 vyavadAnaM dAnavosanarAkhe 28 sukhazayyA sukhazAtA upanAve 28 apratibaMdhatA pratibaMdha rahitahoi 20 vivijJazayanAsana sevanA dAya dhanapata siMha bAhAdura kA A0 saM0Da041 mA bhA Page #819 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA * bhyokatvaM tasya pratyAkhyAna gautArthAvasthAyAM jinakalyAcAragrahaNena parihAraH sambhogapratyAsthAna' 33 upadhipratyAkhyAnaM rajIharaNamukhastrikA vihAyaanyo a028 padhi parihAraH 34 AhArapratyAkhyAna'sa doSAhAraparihAraH 35 kaSAyapratyAkhyAnaM 36 yogapratyAkhyAnaM manovAkAyAnAM vyApArIyogasta sya pratyAkhyAnaM 82. parihAraH30 zarIrapratyAkhyAna prastAvesamAgate zarIrasyApi vyu marjana 38 sAhAyya pratyAkhyAnaM sAhAyyakAriNAM parihAraH 38 bhakta pAnapratyAkhyAna sadbhAvena paramArthavRttyApratyAkhyAnaM sadbhAvapratyAkhyAna' 41 pratirUpatApratiH stha virakalpimuni sadRzo rUpaM veSoyasya sa pratirUpaH pratirUpasya bhAvaH prati rUpatAsthavirakalpisAdhayogya padhAritva' 42 vaiyAkRtyaM sAdhUnAM AhArAdyAnayanasAhAyya 43 sarvaguNasamma vratAjJAnAdi guNasahitatva 44 vItarAgatA DibayA 30 vivinasayaNAsaNasavaNayA 31 viNiyaTTaNayA 32 saMbhogapaccakkhANa 33 uvahipaccakkhANe 34 AhAra paccakkhANe 35 kasAya pacca kvANe 36 jogapacakkhANa 37 sarIra paccakkhANa 38 sahAya paccakakhANe 36 bhattapacca kkhANe 40 sambhAvapaccakkhANe 41 paDirUvaNayA 42 veyAvarca 43 savvaguNasaMpannayA 44 vIyarAgayA 45 khaMtI 46 stropasupaMDaka rahita upAzraya seve 21 vinivarttanA pApathau nivatta 32 saMbhoga pratyAkhyAnaM saMbhoganu paJcakvANa kara 33 upadhi pratyAkhyAnaM Upadhinu paccakvANakara 34 AhAra pratyAkhyAnaM pAhAranu paJcakvANakara 35 kaSAya pratyAkhyAnaM kaSAyanu paJcakvANakara 36 yoga pratyAkhyAnaM yoganu pacakhANa kare 37 zarIra pratyAkhyAnaM zarIranu pacakhANa kare 38 sahAya pratyAkhyAnaM sAthIno paJcakvANakare 38 bhaktapratyAkhyAnaM bhAtarnu paJcakavANakare 4. sadbhAva pratyAkhyAnaM sarvasaMvararUpa paJcakavANakare 41 pratirUpanA sAdhune rUpe rahavI 42 vaiyAdRtya veyAvaccakara 43 sarvaguNa saMpUrNatA saghale guNe karIsahita 44 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 41mA bhAga bhASA Page #820 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a028 821 sUtra bhASA **** rAgadveSanivAraNaM 45 kSAntiH camA 46 muktinilabhatA 47 mArdavaM mAnaparihAraH 48 ArjavaMsaralatva 48 bhAvasatya antarAtmanaH zuddhatva 50 karaNa satyaM pratilekhanAdikriyAviSaye nirAlasya 51 yogasatyaM manovAkkAya yogeSu satya N yogasatya N 52 manogupti tvaM manaso'zubhapadArthAt gopana 53 vacoguptitvaM vacaso'zubhapadArthAt gopana 54 kAyaguptitva' kAyasya azubhavyApArAhopana' 55 manaH samAdhAraNa manasaH zubhasthAnesthiratvena sthApana' 56 vacaH samAdhAraNAvacanasya zubhakAryasthApana 57 kAyasamAdhAraNA kAyasya zubhakAryesthApana 58 jJAnasampannatAzruta jJAnasahitatvaM 58 darzanasampannatva' samyakta sahitatva' 60 cAritra sampannatva' yathAkhyAtacAritra yuktatva 61 zrotre ndriyanigraha' 62 caturindriyanigrahaH 63 ghrANendriyanigrahaH 64 muttI 47 mahave 48 ajave 48 bhAvasacce 50 karaNasacce 51 jogasacce 52 maNaguttayA 53 vaiguttayA 54 kAya guttayA 55 maNasamAhAraNyA 56 vasamAhAraNyA 57 kAyasamAhAraNyA 58 nANasaMpannayA 58 daMsaNasaMpannayA 60 vItarAgatA 45 vauta rAgabhAva 45 chAMtiH 4 6 kSamAkareM 46 mukti: nirlobhapaNa kare 47 Arjava 48 saralapaNa kare 48 mAIva 48 suhAlApaNa 48 bhAvasatya bhAvasAMcA 50 karaNasatya' paDilehaNAdikriyA satya 51 yogasatya' manapramukhayoga vikhe satya 52 manoguptiH azubhathau mananu' gopava 53 bacanaguptiH abhayau vacananu gopavabu 54 kAyaguptiH azubhatho kAyAnu' gopavabu' 55 manaH samadhAraNA manane zubhathAnakane vikhe thApe 56 vAk samadhA raNAvacanane zubhathAna kane vikhe thApe 57 kAya samadhAraNA kAyA zubhavAMnakane vikhe thApe 58 jJAnasamApannatA zrutajJAna sahitapaNa 58 samyakta saMyuktatA samakita sahitaNNa 60 cAritra saMpannatA yathAkhyAta cAritrasahita paNa 61 zrauveM driya nigrahaH kAnanA viSayanojaupavo 62 cakSuriMdriya ****************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM0Da0 41mA bhAga Page #821 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TAkA a028 822 sUtra bhASA jicendriyanigrahaH 65 sparzendriyanigrahaH 66 krodhavijayaH 67 mAnavijayaH 68 mAyAvijaya: 68 lobhavijayaH 70 prema SamithyAdarzanavijaya: 71 mai lezocatu IzaguNasthAna kAyila 72 akarmatAkarmaNAM zrabhAvaH 73 ityeSAM trisaptativacanAnAM arthamuktA artha teSAM eva pratyekaM phalamAha sUtra N [saMvegeNaM bhakta jauve kiM jayai saMveseNa N aNuttaraM dhammasaddha' jaNaya aNuttarAe dhammasahAe savegaM havvamAgacchadra aNantANa bandhiko hamANamAyAlo bhekhaveina bacca nabandha tapaca iyaM caNaM micchattavisohiM kAUNadaMsaNArAhae bhavai daMsaNavisohauevaM visuddhAe atya gaie teNeva bhavaggahayeNaM sijjhaisovhievaM vizva DA taca puNabhavaggahaNa' nAikamai 1] vyA0 ziSyaH pRcchati hebhadanta pUjyasa' vegena mocAbhilASeNa kRtvA jIvaH kiM janayati kimutpAdayati tadA caritasaMpannayA 61 moi' yinigga he 62 cakviMriyaniggahe 63 ghAbiMdiyaniggahe64 jimbhi diyaniggahe 65 phAsiM diniggahe 66 ko vijae 60 mA vijae 68 mAyAvijae 66 lobhavijae 70 pijjadosamicchA daMsaNa vijae 71 selasau 72 akaMmayA 73 saMvegeAM bhaMte jauve kiM jaNayai / saMvegeAM aNuttaraM dhamma saGgha jaNayadra / aNuttarAe dhamma nigrahaH necanA viSayanu' jIpa 6 3 ghrANeMdriya nigraha: nAzikAnA viSayanu' jopavu 6 4 jiteMdriya nigrahaH jobhanA viSayanuM jIpavu 65 sparthe driya nigrahaH zaraurapharasana' jIpavu 66 krodhavijayaH krodhanaM jopavu 67 mAnavijayaH mAnamu jIpavu 68 mAyAvijayaH mAyAnu jopayu 68 lobhavijayaH lobhana N jopa 70 pra` maddeSa mithyAdarzanavijayaH prauta anedveSa ane mithyAtvano jobu 71 zailai sobhAvaH caudame guNThAce rahivo 72 akatA ka rahitapaNe 73 vairAgyena he bhadaMta he bhagavAn jauvaH kiM janayati he pUjya vairAgya karone jIvasyu' upArje sa vegena anuttarA prakkaSTAM janayati *********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM** 41 mA bhAga Page #822 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uThokA a0.8 823 gururAha hai ziva sa vegena kra vA jovoanuttarAM pradhAnadhamma zrahAM dhammazrahAM dharmaruciJcanayati tayA pradhAnayAdhasya zrayA savegamocAbhilASahabaiti gona mAga chati pAnoti tatonara kAnubandhi nonarakagatidAyino'nantAnubandhikrodhamAnamAyAlobhAn caturopi kaSAyAn zapayati navazca karmanabanAti tat pra vayAM ana tAnubandhikaSAya jayAdutpannAM mithyAtvavizuddhi' sarvadhAmithyAtvacatiM kRtvA darzanArAdhakobhavati khyAyakarAisamyakSastha pArAdhakonirati cAramAlakobhavati tata: samyakavirAjayA pratinirmalayA atye kaH kazcit bhavyoyaH sa te naiva bhavagrahaNena te naiva janmopAdAnama siyatisiddhi prApnoti ekaH punaH samyaktasya nirmalayAvizayAvRtauyaM panarbhavagrahaNa nAti kAmati ityanena zuikhyAyakasamyaktavAn bhavatrayamadhye mokSaM vrajatyeva 1 [nivve eNa bhante jauve ki jaNai nibbeevaM dibbamANa sattericchiesa kAmabhogesu nibbe yaM havvamAgacchad sabvavisaesavirajamANe AraparimAhaparicAyaM karei sahAe / saMvega havva mAgacchadU / agatANa baMdhi kohamANa mAyAlome khavedU navaMca kamma na baMdhaDU / tappaccayaM caNaM micchatta visohiM kAUNaM / TsabArAhae mvdduu| dasaNa visAhIeyaNaM vimuddaae| asgadUe teNeva bhabaggahoNaM vairAgyakaraune dhammano bahA upArja anuttarayA dhamma dayA aNuttara pradhAna dhammanI zrahAra karIne viziSTa vairAgya yauna pAgacchati uttama savega vairAgya zodha paNa bhAva tata anaMtAnubaMdhau pache anu'tAnubaMdhaunI krodhAna mAyA lobhakSapati krodhamAna mAyA lobha khapAve navIna prazabhaM kammana vanAti navu kampabAMdha nahI tatya nimittaca mithyAsa vizuddhi kRtvA anite kampane krodhamAnamAyA lIbhakhapAvIne pache mithyAtvanI samatA kara karauniyAyika samyaka sAdhakA bhavati nAyika sayakta upArja darzanavizuddha kare AmAsudda kare ekakaH kavit marudevI vanavyaH tena va bhavagrahaNena sihA ti ketalA eka rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.41 mA bhAga bhASA Page #823 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 824 * prArambhapariga haparicAyaM karamANa sa'sAramamAMvocchindrasiddhimApaDikbreya bhavada 1] he bhagavan pUjyanidena sAmAnya na saMsArAt virAgabhAvanajIvaH u * TaukA 4 kiM janayati gururAhanidenadevamanuSyatiryak sambandhiSu kAmabhogeSa nirvedaM virAgaM etakAmabhogAH virasAH eteSukonurAgaH iti buddhiH zaughamAyAti a.284 tadA sarva viSayeSu sarvaviSayebhyoviraktA: syAt sarvaviSayebhyovirajyamAnaH pumAn prAraMbhaH karSaNAdiH parigrahIdhanadhAnyAdiSu mULarUpaH tayoH parityAgaM karoti ArambhaparigrahaparityAga kuLaNa: sasAramArga' mithyAtvAviratyAdikaM vya chinatti siddhimArga pratipadrIbhavati zuhalAyakasamyakta rUpaM mukti simaDa / sAhIeNaM vimuddhaae| tacca puNa bhavaggahaNaM nAikkama zanibbee mate jauve kiM jnnydduu| nibba eNaM diJca mANusa tericchiemu kAmabhogesu / nivvayaM hbvmaagcchdduu| saba visaema virajjaDU / savvavisaesu virajjamANe / sUtra AraMma pariggaha pariccAyaM karaDU / AraMbhapariggahapariccAyaMkaramANe / saMsAramaggaM vocchiMda / siddhimagga paDibanneya jIva marudevaunI paritahaja bhavasIme saddarzana vizuddA AtmAvizuddhahoi tRtIyaM bhavagrahaNa baujo bhavalaMdhe nahIM muktijAi lAMgha nahI bIjo bhava 1 bhASA 8 savegAt nivedaH syAt nidena bhagavAn jauvaH kiM janayati savega hatau nirveda have he bhagavan nirveda hutau jIvasya' upArje nidena deva manuSya tiyaM cakSu kAmabhogeSu nirvedaM kAmatyAga buddhi zaughra Agacchati devatA sabaMdhiyA manuSya sabaMdhiyA tiyaMca saMbaMdhiyA kAmabhogane bikhe tyAganI buddhi Upaja ebhUDA kAmabhoga sarvaviSayeSu virakto bhavati sarvaviSaya huto virakta hoi tataH sarvaviSayeSu virajyamAneSu sarvaviSayane vikhe virakta huve thako AraMbha parigrahatyAgaM karoti AraMbha ane parigrahano tyAga kara AraMbha parigrahatyAgaM kurvan prAraMbha parigraha tyAgakaratujauva sasAramArga mithyA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u. 41 mA bhAga Page #824 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OM mArga pratiuakhobhavati 2 [dhammasahAraNa bhante jaubekijaNayada dhammasadAeNa sAyAsokkhe surajjamANe virajja AgAradhamma caNa' cayai aNagAraNa iTIkA 4 jauvesArauramANasANa dukkhANa cheyaNabheyaNasaJjogAdauNa vocche yaM karei avvAvAhacaNa suhaM nivvattei 3] hesvAmin he pUjya dharmazraddhayAdhamma viSayerucyA * jauvaH kiM janayati gururAha he ziSya dharma zraddhayAsAtAsukheSu sAtAvedanIyakarmajanitasukheSu viSayasukheSu rajyamAnaH pUrva rAga kurvANovirajyate viraktI * bhavati tadA prAgAradharma rahasya dharma tyajati tatazca anagAraH sAdhuH san jova: zArIramAnasAnAM duHkhAnAM vyAdhInAM ccha danabhedanasa yoga viyogAdaunA * kaSTAnAM vyucchedaM karotitannibandhanakoccha daMkaroti tatazcA'jyAbAdhasukhamokSasukha nirvata yati mokSasukha niSpAdayatItyarthaH 3 dhamezvadyAnantaraM guvA * daunA zuzrUSakobhavati atastatphalaM praSTa kAmaH zitha Aha gurusAhambhiva sumusaNayAeNaM bhaMte jove kiMjaNyai gurusAhambhiyamusmUsaNayAeNaM viNayapaDivatti bhavada // 2 // dhamma saddhAeNaM bhaMte jIve kiM jaNayaDU / dhamma saddhAeNaM sAyA sIkhesurajjamANe virajjaDU / AgAradhamma caNaM cayaDU / aNagAraNaM jIve sArIra mANasANaM TukkhANa chayaNa meyaNa saMjogAINa voccha yaM karei / avyAbAhaMca suhaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.ha. 41mA bhAga & khAdikaM vyacchinatti saMsArano mAga kiNyAtvAdika tehane chede samyaka darzanarUpa siddhi mArga prapatrI bhavati samakitarUpa mokSamArga nI paDivajaNahAra 2 dhaprayayA hai bhadaMtajovaH kiM janayati dhamanI sahahaNA karI he pujyajIvasya upAle dhamAyA sAtAmukheSu pUrvarAgaM kurvan viraktatAMyAMti jIva pahalA sukha Upari rAgakara tuhatu jivAra dhamanIrAgAva tivAra viraktahoi gRhastha dhammamArga tyajati tivAre gRhastha mArgano dharmakAMDe tatonagAraH san jauvaH paraura mAnasakAnAM anagArapaNo aMgIkAra kara jIva sarIranA mananAM dakkhanA vadanaM chedanArA bhedanaM bhedanArA saMyogAdInAM vyavacchedaMx Page #825 -------------------------------------------------------------------------- ________________ FAM jaNyara viNayapaDivattaeNa jauve aNacAmAyaNasIle neradayatirikvajINiya maNa smadevakugaDU lagibhara vabasana laNatti bahumANayAe mAnadevasummA do nibadha sidisuggaI ca pisohada pasatyAiJcaviNayamUlAI sabjakajjAI sohei aveyabahave jIva viNayattAbhava 4] he bhagavana gururNA pAcA ryANAM sAdharmikANAM ekadharma vatAM zuzrUSayAsevanayAjIvaH kiMjanayati tadAgururAha gurusAdharmikazaSayAvinayapratipatti vinaya dharma syArAdhanA vinayAnI kAratva janayati vinayaM pratipannaH pratipanavinayoGgokatavinayojIvaH anatyAgAtanazIlaH san AcAryAdInAM prabhakti nindAhIlA'varNavAdAdyAzAta nAnivArakaH san narakatiryak yoni tathA manuSyadevayoH kugati caruNahiniSedhayati prAcAryANAM pratyAzAtanAnivArakonaronarakayonau notpadyate tiryakyonau ca notpadyate manuSyeSa kuyonauvecchAdaudeveSu kuyonaukilviSAdau notpadyate tathA punarvasa sajvalanabhakti bahumAnatayAmAnaveSu ucca: nivattedra // 3 // guru sAhammiya sumsaNyAeNabhaMte jIve kiNjnny| guru sAhammiya sumasaNayAeNaviNaya paDi batti jaNayai / viNaya paDivattaeNa jIve aNaJcAsAyaNasole neraDUya tirikkhajoNiya maNusmadeva kuggaIo nibhdr| karoti saMyoga viyoganA dukkhanI vyavaccheda kara avyA bAdhaMca mokSasukha utpAdayati bAbAdhArahita mokSanA sukhaupajAve 3 guru sAdhAika zuzrUSayA 8 gurunI sAdhInI suzrUSAkari he bhagavan jauvaH kiMjanaryAta he bhagavan jauvasya upAjai guru sAdhambhika zava SayA gurunI sAhamaunI sevAthakI vinaya prati pattiM ucita pratipattiM janayati vinaya pratipatti upArje vinaya pratipanno jIva: vinaya aMgIkAra koyAthakA jIva anAthAtanAzIla pAzAtanA rahita huve devagurunI AzAtanA na kare nerayika storyak yoni manuSyadurgatI caMDAlAdi devadurgatI kilviSAdi niruNadi naraka tiryaca nauyonine rudhe manutha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA.saM.. 41mA bhAga bhASA Page #826 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA 827 * kuleSu sarvasukha bhAkmanuSyaH syAt vasaM nAghA tena darNena sajvalana guNapragaTIkaraNa varNa sajvalanaM bhaktirabhyutthAnAdikA bahumAno'bhyantaraprauti vizeSaH * varNasaMjvalana' ca bhaktizca bahumAnava varNasajvalana bahumAnAsteSAM bhAvovarNa saMjvalana bahumAnatAtayA varNa sajvalana bahumAnatayA pumAn bhavet yasya * guNa zlAghA bhakti prautayaH sarvaiH kriyate tAdRguttamala prasUtonaraH sthAdityardha: devopi ca maharDikaH syAt ca punaH sa sihi sahatica mokSarUpAM sanocona gatiM vizeSeNa zodhayati prAstAni ca vinavamalAni tajJAnAdauni sarvANi dharmakAryANi zodhayati sa ca svayaM vinayamUla sarvakArya * yodhakaH sat andhAna aghi bain jovAn vinatAvinayaM grAhayitAbhavati 4 guru zuzrUSAM kurvANasya atIcAra sambhava pratIcArAlocanAt yatkalaM bhavati tat prazna pUrvamAha (pAlIyaNAeNaM bhantejove ki jaNaya pAloyaNayAeNa' mAyAniyANa micchA darisaNasamANa mokva banna saMjalA matti vahumANayAe maNusmadeva muggao nibNdh| siddhi muggaDU' ca bisAheDU / pasatyAhU caNa biNaya malAI samba kajjAI saaheduu| anneya bahave jIve biNayaittA bhv||4|| AlAyaNayAeNa bhaMte jIve kiM jaNayaDU / rAya dhanapata siMha bAhAdura kA prA. saM. 4 mA bhAga bhASA gati caMDAlanA kuladevagatiyonau kilaviSo gatine ru'dhe prasaMsAkare varsa: nAghAtana saMjvalanaM guNodrAsanaM bhaktirabhyutthAnAdikA varma kahatAM prasaMsA guruno kara jvalanakahatAM gurunAguNa loka pAgalakI abhI gurupAbyAyakA guruNAM vinayapratipattitaH deva manuSyagatiMcavabhAti guruMnI bhaktikara tu jIva bhalo deva manuSyanau gatibAMdhe sihi sugati ca vidhodhayati mokSagatine sadAtinirmalIkara prasastAni ca vinayamUlAni sarvakAryANi sAdhayati prasasta vinaya * mUla sarvakArya sAdhe aparaM anye vahavIjIvAH vinayavantI bhavaMtiH ane rAjIvabaloSaNAvInaya vikhe dhApa 4 AlIcanAta: he bhagavan pAloyaNa karatI Page #827 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NA 4U u.TIkA mamAvigdhANaM ayanta saMsAra vadaNANa uharaNa kara ujjubhAvaM ca jaNaya ujjubhAva paDivave kyA' jIve mAI isthiveyaM napusaga veyaMca nabancara pucabaI ca nijare5) he bhagavan hai bhadanta pUjya AlocanayAgurvAgre AtmanIdoSa prakAzanena jauvaH kiM janayati tadA gururAha AlocanayA kavA jIvImAyAni dAnamiSyAdarzanazalyAnAM uharaNaM karoti tatra mAyAkApavya nidAnaM tapasovikrayaH mamAsya tapasaH phalaM syAttarhirAjya ndrAdipadabhAka ahaM syAM iti rUpaM nidAnaM mithyAdarzanaM sAMsayikAdiviparItimatirUpaM mAyA ca nidAnaMca mithyAdarzanaM ca mAyAnidAna mithyAdarzanAni tAnye vaza lyAni mAyAnidAna miSyAdarzana zalyAni teSAM uharaNa dUrIkaraNa karoti ityarthaH kIdRzAnAM mAyAnidAnamithyAdarzanazalyAnAM mokSamArgevighnAnAM vighnakArakANAM punaH * kauyAnAM anantasaMsAravaInAnAM puna: RjubhAvaM saralatvaM janayati RjubhAvaM pratipanopi niyayeNa vAkyAlaGkArajIvaH amAyaumAyArahitaH san pAloyaNayAeNaM mAyA niyANaM micchA darisaNa sallANaM mokkhamagga vigghANaM | aNaMta saMsAra badaNANaM / uharaNaM kare ujubhAvaMca jaNayaDU / ujjubhAva paDibanneyaNaM jIve amAI ityauvayaM napuMsaga veyaMca nabaMdha puvabaIcaNa jauvaH kiM janayati hai bhagavan syauMupAle pAlocanAyAH pApanI AloyaNa karatuyako guroH purodISa prakAzana rUpayA gurune Age ApaNa pApa prakAse bhASA 4 miSyAdarthanazalyAnAM mAyAniyANu mauthyAtvasAlake jIvana mokSamArga vighnAnAM valI muktimArgane vinanA karaNahArake amaMta zaMzAra vaInAnAM eanaMta zaMzAra vadhAracha uharaNaM karoti tehane uddhara dUrakare RjubhAvaM janayati saralapaNu upArja RjubhAva pratipano jIvaH saralapaNu aMgIkAra kIyAthakA jIva jIvaH prAmAyau san strauveda napuMsakavedaMca navaghnAti mAyArahitadhako jIva strauveda napuMsakavedana bAMdhe pUrvavaca nija rati pUrvevAMdhyAM je kamma te EKKKKKKKXXXXXXXXXXXXX rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga Page #828 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a028 828 sUtra bhASA BF 30 OF OF strIvedaM napuMsakavedaM na badhnAti stroveda napuMsaka vedaM cet pUrva badda' syAttarhi nirjarayati 5 AlocanAhi du:kRta nindAkArakasyaiva sa phalAsyAt ata statphalaM prazna pUrvamAha (nindaNyAevaM bhaMte jobe ki' jaNyai nindaNyAeva pacchANa tAvaM jaNayai pacchANatAveNa virajjamANe karaNaguNaM seDhI pa vajrakaraNaguNa meThiM paDivatreya aNagAre mohaNijja kammaM ugvAeDa 6) he bhadanta nindanayA jIvaH kiM janayati gururAha he ziSya Atmana: pApasya nindanena pazcAttApaM janayati hA mayA duktakRta mityAdi buddhi utpAdayati pazcAttApena virajyamAno vairAgya N prApnuvan san karaNa guNa zreNi' apUrva karaNena pUrva kadApi aprAptena viyadamanaH pariNAma vizeSa guNazreNi' kSapaka zreNi' pratipadyate aGgIkurute karaNa guNazreNa patraH apUrva guNazreNiH san anagAraH sAdhumahanIyaM karma darzana mohanIyAdikaM karma uhAtayate atizayena capayati 6 kazcit khadoSAn nijjaredra 5 // niMdaNyAe' bhate jauve kiMjagai / niMdaNyAevaM pacchANa, tAbaM jaNayadra / pacchANa, tAveNa virajja mANa karaNaguNa seTiM paDivajjai / karaNaguNaseDhI paDivanneyaNa aNagAre mohaNijjaM kamma ugghAei 6 // garahaNa dUrikare 5 niMdayanayA zrAtmanAdoSa parityAgaH he bhagavan jIvaH kiM janayati zrapaNAM kaudhAM pApaniMdatothako jauva he bhagavan kisyuM upArje niMdanayA pacAnutApaM janayati pApaniMdatu pazcAttApakare pazcAdanutApena pazcAtApathI vairAgya' gacchan vairAgyapAmato apUrvakaraNena guNa zreNihetukarUpAM pratipadyate pUrvakaraNa guNazra Nine aMgIkArakare karaNa guNaseNiM pratipanA anagAraH karaNa guNaye Nine vikhe prAptahao sAdhu mohanIyaM ka udghAtayati capayati tat cayena mukti mohanoM kI khapAve mohakhapAvyA mukti have 6 garhaNenaparasamacamAtmAno doSodbhAvanena he bhagavan joba: kiM janayati ApaNA doSa *************************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A. saM0041 mA bhAga Page #829 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . . 14. AU nindavapi pApabhora tayA gIM api kurthAt ata statphalaM prazna pUrvamAha [garahaNayAeNaM bhanta jauve kiM jaNyai garahaNayAeNaM apurakAraM jaNayaDU apurakAragaeNa jauveapyasAtha hito jogahiMtI niyata da pasatye ya pavatta i pasastha jogapaDibagne yaNa' aNagAre aNasaghADU pajjavekhave ] zizvaH pRcchati he svAmin garhaNenaparasamakSa Atmano doSoddhAvanena jIvaH kiM janayati tadA gururAha hai ziSyajIvogaha Nana apuraskAra janayati AtmanigurutvAropaNaM puraskAra apuraskArastaM apuraskAra Atmano'vahIlA janayati yadAhi svasya gaINAMkarotisvasyadhikiyAM karoti tadA avaholA vAn bhavati apuraskAragatojIvo'prazastebhyaH karmabandha tubhyo yogabhyonivartate aprazastakarma bandha hetuyogAn na aGgIkurute prazasta yoga pratipaya prAkRtatvAt pratipatra prazastayogAGgaulata samyaga yogo'nagAro'nantaghAtinaH paryAyAn kSapayati anantaviSayatayA anantezAnadarzanehaM tu vinAzayi tu yAeNaM bhate jIve kiMjaNa yaDU / garahaNayAeNa' apurakAraM jaNayaDU / apurakAra gaeNa jIve apasatyehiMto joge hiMto niyatteda pasatya hiya pavatta pasatya joga paDibanna yaNaM aNa gAra aNaM taghAI pajjavekhavedU 7 // sAmAieNaM loka Age prakAsatoyako jIva hai pUjyasya upArje apuraskAro gauravAdhyAroponatathA apurakArI avajJAspadanta janayati apuraskAra kahatAM avajJA 8 pAme hala ApaNa pAma sa puraskAragatI jIva ApaNI garahAkaratu jIva aprazastebhyo kambaMdha hetubhyI yogebhyo nivartate jike aprazasta muMDA kamavaMdhanA hetu isyA je yoga tehathonivatta prazasta yogAstu pratipadyate bhalAyogane aMgIkArakara prasastayoga pratipanI anagArI prazasta bhalA yoga prApta ho aNagArayatau jJAnAvaraNAdi pariNAmAn kSapayati sAnAvaraNaunA pariNAmakhapAve 7 sAyAyikena he bhagavan jauvaH kiM janayati hai pUjyasAmAyaka karata %ARRRRRXXXXXXXXREKXNXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAma Page #830 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTokA gha.28 831 zola yeSAM te anantabAtinastAn paryavAn jAnAvaraNAdikarmaNAM paryavAn pariNati vizeSAn kSapayati 7 AlocanAdauni sAmAyikabata eva bhavantauti atastat praznottara pUrva phalamAha (sAmAieNabhante jauve ki jaNayaDU sAmAieNa sAvajjajogavira' jaNa 8) he bhadantasAmAyikena samatArUpeNa jovaH kiM janayati gururAha he ziva sAmAyikena sAvadyayoga viratiM janayati karmabandhakAraNebhyaH sa pApamano vAkAyayogabhyoviratiM pazAbrivartana janayati 8 atha sAmAyikavAn caturviyAta jinastutiM vidhattaM tat kArakasya phalaM prazna pUrvamAha (cauvausAtha eNabhaMte jIvaki jaNayara calavI satya eNa dasaNavisohiM jaNayai 8) he bhadanta he khAmin caturviMzatistavenalogasma ujjoyagare ityAdi paThanena jauva: ki janayati gururAha he zitha caturvizati stavenadartha navizuddhiM janayati samyaktanemalya karoti [vandaNaeNabhante jIve ki jaNa vandaNaeNa' nauyAgIyaM kazmakhaveda uccAgoyaM kamma nibandha sohama ca appaDihayaM ANAphala nivatta idAhiNa bhAvaJca jaNayaDU 1.] hai bhadanta pUjyavanda nakenaguruNAM hAdazAvata vidhiyandanena jIvaH kiM janayati maMte jIve kiMjaNAyaDU sAmAIeNa sAvajja joga viraDU jaNaya 8 // cauvIsatthaeNabhaMte jIve kiMjaNyaDU / cauvI satyaeNa' daMsaNavisohiM jnnydduu|| vaMdaNaeNabhate jauve kiNjnnydduu| baMdaNaeNaM nIyA gAyaM kamma khavedU uccA jIva kisyu upArjI sAmAyikena sAvadyayoga viratiM janayati sAmAyaka kaudhe sAyadya pAe yogadhI nivauM 8 caturvidhati savaina hai bhagavan jIvaH kiM janayati hai pUjya covIsatyokaratI jIva kisya upArje caturvizasta vena darzana vizuddhi janayati coyIsatyo lIgAuko agara karatI samyaka nirmala kare / vaMdanena hai bhagavan jIvaH kiM janayati hai bhagavana vaMdanAkaratu jIva kisu upArje vaMdanena naucai gautra karma kSapayati vaMdanA karata jIva sAdhune nauca rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAra bhASA Page #831 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TaukA gha.28 32 he ziSya zrIgurUNAM vandanakenanocairgotraM karmacapayati gurUNAM vanda nakAronocairgotra na avataratItyarthaH pUrvabaha ca capayati uccaiauna karmabanAti unIva avataratItyarthaH punaruccairgotre 'vatosa san saubhAgya sarvalokeSu vallabhatvaM punarapratihataM kenApi nibArayitu azakyaM AjJAphala prAjJAsAraM prabhutvaM nivarsa yati utyAdayati ca punardAkSiNya bhAvaM sarvalokAnAM anukUlatvaM janayati 10 etaguNopayukta na sAdhunAAdIzvara mahAvIrayostIrthe pravartamAnana'vazyaM * pratikramaNa kArya atasta tphalaM praznapUrvamAha (paDikkamaNeNa bhaMte jauve kiM jaNayai paDikkamaNaNa vayacchiddAipahei pihiyuvaya chiha puNajIvanirudAsave asa balacarite aTThasupavayaNamAyAsu uvautti apuhatte suppaNi hi eviharai 11) he bhadanta pratikramaNena jIva: kiM janayati gururAha he ziSya pratikramaNena aparAdhebhyaH pazcAntrivata nena vratachidrANipidadhAti vratAnAM prANAti pAtaviramaNadaunAM chidrANi ataucArAn sthagayatiruNadvipihita bratakiTraH san punarjIvoniruhAthavo bhavati niruDA thavazva punarazabalacAritroSTasu pracanamASu upayukta: san sa miti guptiSu sAvadhAna: san apRthaktvaH saMyamayogebhyo goyaMgibaMdha sohaggaMcaNa apaDihayaM ANAphalaM nivvatte dAhiNabhAvaMcaNa jaNaya 10 // paDikkamaNe Na bhate jauve kiMjaNaya paDikkamaNaNa vayacchiddAI pihedU pihiya vaya chidde puNa jauve niruvAsave asabala caritaM aTThasu pava jaya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.2041mA bhAga bhASA * gotra khapAve ucca rgotraM karmavanAti sobhAgya sobhAgIpaNa aparaM apratihataM haNAi nahI AjJAphalaM nivarta yati ehavI AjJAnuphala upArje lokasya dAkSiNaM anukUlaM janayati lokane anukUlabhAva dAkSiNyapaNU upArje 10 pratikramaNena he bhagavan jIvaH kiM janayati paDikamaNu karatu jIva he bhagavan * syu upArje pratikramaNena bratAnAM pratIcArAn AcchAdayati paDikkamaNu karatutha kI bratanA atIcArane AcchAdapihita vrata chidraH punaH valI vratanA chidra Page #832 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TaukA 028 833 sUtra bhASA ************ 'bhitraH santu praNihito viharati supraNihitAni asanmArgAt niSedhya sanmArgevyavasthApitAnIndriyANi yena sa supraNihitendriyaH sanmArga prasthApitendriyaH sAdhuH svamArgeviharatautyarthaH 11 avAtocAravizudhyarthaM kAyotsarga karoti tastatphalaM prazna pUrvakamAha (kAussA gaMbhaMte jIve kiM jaNayaikAummammoNanto vapar3apatra' vAvatti visAhedra vimupAyavittaNaM jovenibbuya hiyae ohariyabharuvvabhAravahe pasatyamANovagaesuhaM suheNa viharadra 12) he bhadantakAyosa ataucAravizadArtha' kAyasya tryusakInena jIvaH kiM janayati gururAha he zithakAyotsargeNa atItaM cirakAlasambhUtaM pratyutpanna AsanakAle varttamAna' prAyazcittaM' upacArAt prAyazcittArha atocAraM vizodhayatyapanayati vizuddhaprAyavittazcajIvonihatta' svasthokRtaM hRdayaM yasya sa ni tahRdayaH prazasta sadbhAva yaNamAyAsu uvautte apuhata suppaNihie bihara 11 // kAmaggaNaM bhate jIve kiMjaNayai / kAuggaNaMtIya paDuppannaM pAyacchittaM visAhedU / visuddha pAyacchitte ya jIve nivvaya hiyae / ohariya bharuvva bhAravahe / pasatyamANo DhAMkyAthakAM jIva niruDA zravo AzravaruddhAthikA nirmalacArotra: cAritra nirmalakare aSTasupravacanamAtRSu zraSTapravacana mAtAne vikhe upayuktaH sAvadhAnathako apRthak saMyamaviyoga rahitaH suSThu saMyame praNidhAnavAn viharatyAsti saMyamapAlatU vicare 11 kAyotsargena he bhagavan jIvaH kiM janayati kA umAkaratu he bhagavan jauvasy' upA kAyotsargeNa atItaM cirakAla bhAvitayA pratyutpannaMca AsanakAla bhavitena prAyazcitta atocAraM vizodhayati zrapanayati atIta ghaNAkAlanA ataucAra pratipanna thoDA kAlanA ataucAra tehane sAdhe dUrakare vizuddha prAyazcittazca jauvo nivRtti hRdayaH svasthobhavati vizuddha prAyavitta kauyA thakA jauva zuddhihoi hio jehano svasthahatrI apahRtyaH bhArava bhAravAha jima bhAravAhaka mAthAnobhAra UtAyo sukhoDave svastha hoi prazasta dhyAnopapatraH 105 ******************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga Page #833 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ulTaukA nayA upagataH sukha sukhena viharati mukhAnAM paraM paravAvicaratikaiva apahata bhArobhAravAha iva yathA uttarAritabhArabharobhAravAhaka sukha sukhena viha rati tathA kAyotsargaNa prAyazcitta vizuddhi vidhAya svasvIkRta hadayojauvaH mukhena vicaratIti bhAvaH 12 eva mapi zadyamAnenapratyAsthAnaM kArya atastatphalaM prazna pUrSakamAha [paJcakvANa Nambhante jove kiM jaNayaha paJcakkhANe Na pAsavadArAI nirubhai paJcakkhANaNa' icchAnirohaM jaNyA icchAnirIhagaevaM jauve savvada su viNoyatanheM soyalabhUe viharai 13) he bhadanta pravyAkhyAnena mUlaguNottara pratyAkhyAne rUpeNa jauvaH kiM janayati gururAha hai zizca pratyA* khyAnena AyavahArASi niruNadi atizayena pAvRNoti patra pratyantare kutracit ayaM praznosti ke svAmin pratyAsthAnana jIva: kiM janayati avottaraM hai zizca pratyAkhyAnena icchAnirodhaM AhArAdivAJchAyAnirodhaM janayati icchAnirodha prApto jIvaH sarvadravyeSu suvinIta vRSNobhavati sutarAM vagae muhaM muhaNa viharaDU 12 // paccakkhANaNaM bhate jIve kiMjaNayaDU / paccakkhANeNaM pAsavadArAI niraMbha paccakkhAkhaNaM dUchAnirIhaM jaNayaDU icchAnirohaMgaeyaNa jauve sabadace suviNIyatabaha saulama e viharaDU 13 / thadha rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM**41mA bhAga bhASA & san bhaledhyAnara vikheprApta hothakosukha'yathAsthAdevaM sukhenaviharatimukhesamAdhe vaucara ke 12 pratyAkhyAnanaM bhagavanajIvaH kiM janayatipaJcasAyakara jIva ke bhagavan syu'upArje paJca kvANapratyAkhyAnamapazavANa karatu jIva AzvavahArANi nirukSatiH pAzvavahAra pratyAsthAnena paJcakyAparachAvAMcchAnirIdhaMjanaya tiicchAnonirodhakaraicchAnorodhaMca gato jIvaH jauvAremanaThAMma pANyu ejove tadAsarvavye ghuvigataha vAyotIbhUtoviharati sarvavyane vizvacArahita iaoSako vicare 13 deveMdra stavanAdistuti maMgalena he bhagavan jauvaH kiM janayati: mamustha va stavanAdika maMgalakara jIvasyu upAne sutistavana maMga Page #834 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 28 ati yayena vinotAspheTitA tRSNAyena sa suvinauta tRSNaH atyantadUrokkata vRSNaH san sautalobhUto viharati bAdhAbhyantara santAparahitIviraciti 13 1. TaukA pratyAkhyAnAna taraM caivabadanAkAryA atasta tphala prazna pUrvamAha [vayacaDa maGgaleNaMbhaMte jove ki jaNavaivayavara majaleca nApadaMsamacarittabohi lAbha japavara nAgadaMsaha carita bohi lAbha sapane yajove antakiriyaM kappavimAyovavattiyaM pArAhaNa pArAha 14] he bhadantasta vaH zakrastavarUpaH sutiryA ujhaibhUya kathana rUpA athavA ekAdi saptazlokAntAH yAvadaSTottarazatazlokA vAyAH stutiyastavava sutistavau tau eva maGgalaM bhAvamAsa rUpaM stuti stava 8 maGgalante na stuti stavamalena jovaH kiM janayati stavastuti maGgaleneti pAThastu pArSatvAt guruH praznottaramAha he zivastavastuti mAlena jIvodhAna darzana cAritra bodhilAbhaM janayati tatra jJAnaM mati zrutAdi darzana kSAyika samyakta cAritra virati rUpaM tadrUpa eva bodhilAbhojaina dharma prAptiAna * darzanacAritra bodhilAbhasta janayati jJAnadarza nacAritra bodhilAbhaM sampannazca jIvaH ArAdhanA jJAnAdaunAM prAsevanA ArAdharyAta sAdhayati kauTTayauM / dhu maMgalezaM bhate jIve kiMja gayaDU / thapathaI maMgaleNaM nANadaMsaNa caritta bohilaamjnnaaydduu| nANadasaNa crit| bohilAbha saMpanneNa jIbe aMtakirIyaM kappavimANI vavattiyaM ArAhaNaM pArAhadU 14 / kAlapaDilehaNayAeNaM bhaMte lena cAna darzanacAritra rUpaM bodhilAbhaM janayati na mutyuNaM stavanamaMgaloka karatu jJAnadarzana cAritrarUpavodhi lAbha japajAve jAmadarzanacAritra bodhi * lAbha prApto jovaH jJAnadarzana cAritra vodhi lAbha prApta huA thakA jIva atakriyA mukta kalpavimAnopapatikA pArAdhanAM ArAdhayati jIva aMtakriyAM karata mukti vimAna nava vebakano ArAdhanA pArAdhe baide chahalovAra 14 kAla pratyapekSaNayA he bhagavan jovaH kiM janayati: kAsane bice jIva rAya dhanapata siMha bAhAdurakA thA *saM* u.41 mA bhAga bhASA Page #835 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TIkA a028 836 ArAdhanAM kalpavimAnotpattikA kalpAca vimAnAnicateSu utpattiryasyAH sAkalpavimAnotpattikAtA punaH kohI ArAdhanA antakriyA prasasya saMsArasya kammaNAM vA avasAnasya kriyA antakriyAtAM evaM bhUtAM jAnAdyArAdhanAM sAdhayati kalpAH saudharmAdayIdevalokAH vimAnAni navanavaiyika paJcAnuttara vimAnAni jJAnAdyArAdhanayA kazciddharatAdivat dIrghakAlena mukti prApnoti kazcihajasu kumAlavat svalpakAlenaiva mukti prApotIti bhAvaH 14 arhatya vandanAnantara' svAdhyAyovidheyaH sa ca kAlaM dRSTvA eva vidhIyate atastatphalaM praznapUrvamAha (kAlapaDilehaNayAeNabhanne jauve ki jaNayaikAlapaDile haNayAeNaNANAvaraNijja kammakhavei15) he bhadantakAlapratilekhanayAkAlasya prAdoSika prAbhAtikAdikasya pratilekhanA pratyupekSA siddhAMtoktavidhinAsatya prarUpaNAgrahaNa pratijAgaraNAsAvadhAnatvaM kAlapratilekhanAtayA jIva: kiM janayati gururAha hai ziSyakAla pratilekhanayAjIvo * jJAnAvaraNoyaM karmakSapayati kadAcidalyapATha prAyazcittaM karttavya tadA prAyazcittakaraNa yatphalaM tadapi prazna pUrvamAha 15 (pAyacittakaraNaMbhaMtejove ki jaNa yaha pAyaccittakaraNaNaM pAvakammavisohi jaNayaha niraiyArAvibhavismai sammaM caNaM pAyacittaM paDiSajamANemaragacca mamAphalaMca visohe pAyAraca pAyAra * phalaM cArAhei 16) he bhadanta prAyazcittakaraNena pApazuddhi karaNena AlocanAdikena jIvaH kiM janayati gururvadati hai zitha prAyazcittakaraNena pApa jIve kiMja gayaDU / kAlapaDilahaNayAeNanANAvaraNijja kamma khaveDU 15 // pAyacchittakaraNa' mate jIve kiMjaNa AMIOKKARXKXXNXXRAKAKKARMA rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* 2.41mA bhAma paDile haNa karatusya upArja kAla pratyapekSaNayA kAlagrahaNarUpayAH kAlavelAI paDilehaNa karato jJAnAvaraNIyaM kamma capayati jJAnAbaraNI karma khapAveM 15 prAyazcitta karaNana he bhagavan jIvaH kiM janayati zuddhamanai prAyazcitta karata jIva he bhagavansva upArje prAyazcittakaraNana pApakarma vizahi Page #836 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA 4 karmavizodhi janayati tatazcanirataucAro'taucArarahitobhavati samyak prAyazcitta pratipadyamAnaH san mArga samyakta ca punarmArgaphalaM mArgasya samyakasya phalaM jJAnaM tat viyodhayati ca punarAcAraM ArAdhayati AcAra zabdena cAritra ArAdhayati punarAcArasya phalaM mokSaM ArAdhayati sAdhayati 16 prAyazcitta yadA karoti tadAkSAmaNAM api karotye va atastat phalaM prazna pUrvamAi (khamAvaNayAeNabhante jauve kiM jaNayaha khamAvaNayAeNaM paDhAyaNaM bhAvaM jaNayai paDhAyaNabhAvamuvagae savvapANabhUya jIva sattesu mittIbhAvaM upyAei mittIbhAva muvagaeyAvi jauve bhAva visohi kAUNa nimmae bhavai 17) 8 he bhadantakSAmaNayA duHkatAnantara kSatavyamidaM mama aparAdhaM punarnakariSyAmi etAdRzaM ityAdi rUpayA jIva: kiM janayati gururAha he ziSyavAmaNayA guroraye svaduHkataninda nayA prahlAdanabhAvaM cittaprasatti rUpaM janayati prasAdanabhAvaM upagatojIva: sarvaprANa bhUtajIvasatveSu prANAzca bhUtAca jIvAza satvAca ydduu| pAyacittakaraNeNa pAvakamma visAhiMjaNaya niraIyArayAvi bhvdduu| samma'caNa pAyacchittaM paDivajjamANe magga'ca maggaphalaMca visAhedU AyAraMca AyAraphalaMca aaraahd14||khmaavnnyaaennN bhale jauve kiMjaNayaDU khamA * janayati pApaM chinatti prAyazcittane karave karIne pApachede nirataucArazcApi ataucAra rahitopi bhavati ataucAra rahita hoi samyak prAyazcittaM pratipadya 8 mAnaH bhaleprakAre prAyazcitta letodhako jJAnArthahetuH jJAnotpattirUpaM vizodhayati mArgaphalaM mArga kahAM jAnanI prAkti samyaka kAhIje tehanau sodhi nirmalakara ke prAcAravAricaca tat phalaMca muktilakSaNaM ArAdhayati AcAra cAritra tehanu phala mukti tehane aArAdhe 16 kSamApanayA duktatAnaMtara kSamitavyaM zukhamane khamAvate jIvasya upArje kSamAvanayA cittaH prasattibhAvaM janayati zahapariNAma khamAvatA thakA jIva ullAsabhAva kara unlAsabhAvaM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.....mA bhAga bhASA Page #837 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 14. AIL prANabhUtajovasatvA sarve ca ne prANabhUtajIvasatvAca sarvaprANabhUtajIvasatvAsteSumaitrIbhAvaM utpAdayati maitrIbhAva gatastu jIvIbhAvavizodhikatvA rAgahaSa nivAraNa vidhAya ihalokAdi saptabhayAni nivAryanirbhayobhavati 10 bAmaNAkAriNAsAdhunAsvAdhyAyaH kartazcaH pratastatphala pratra pUrvakamAha [samAraNa bhaMte jove ki jaNaya isikAraNa nANAvaraNijja kammakhaveda 18] he bhadantasvAdhyAyena paJcaprakAreNa jIvaH kiM janayati gururAha he zizca svAdhyAyena jJAnAvaraNIyaM karmakSapayati 18 tatra paJcavidhasya svAdhyAyasya pRthak phalaM prazna pUrvakamAha (vAyaNayAembhante jIve kiM jaNyada suyasma aNAsAyaNAe vana suyasma aNAsAyaNAe vaTTamANetittha dhamma avalambaitistha dhamma avalambamANo mahAnijare mahApajjavasAbhavai 18) he pUjya vAca vaNayAeNaM palhAyaNabhAvaM jaNayaDU / palhAyaNabhAva muvagaeya sabbapANa maya jIvasattesu mittIbhAva upyAeDU mittI bhAva mubagaeyAvi jIvebhAva visohiM kAUNa nimmae bhavaDU 17 // sabhAe bhane naube kiNjnnydduu| samAe nANAvaraNijna kamma khave 18 // vAyaNAeNaM bhatejIva kiMjaNayaDU / vAyaNAevaM nijjaraM jagAyaDU / suyasmaya paNA upagataH ullAsabhAvaM puhatothako sarvaprANabhUta jauba satveSu sarvaprANabhUta jauva satva maitrIbhAvaM utpAdayati etalA jIvana mitrIbhAva upAje maitrIbhAvaM upagataH san mitrobhAva putathako jova rAgadveSa varjanaM kRtvA nirbhayaH saptabhaya rahito bhavati jivAra jIva rAgaheSa varje tivAre bhaya rahita hora 17 svAdhyAyena he bhagavan jovaH kiM janayatiH samAya karatudhako jIva he bhagavan kisyu upArje svAdhyAyena dhAnA varaNIyaM paMca karma kSapayati mantrAya karatu jIva jJAnAbaraNo karma khapAve 18 vAcanayA he bhagavan jIva kiM janayati vAcanA detoSako jauva he bhagavan kisya upArje vAcanayA karma rAyazvanaSatasiMha bAhAdura kA bhA0saM0.41 mA bhAga bhASA Page #838 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a028 838 sUtra bhASA RR nayA vAcayatoti vAcanApAThanA tayA jIvaH kiM janayati gururAha he ziSya vAcanayA siddhAntavAcanena nirjarAkarmazATanaM janayati tathA punaH zrutasya anAzAtanAyAM pravarttate tatra ca pravartta mAnojIvastIrthogaNadharastasya dhaH zrAcAraH zrutapradAnarUpastaurthaM dharmastaM zrAlambate tatastIrtha dharma avalambamAna svorthadharmaM Azrayan mahAnirjarobhavati mahatonirjarAyasya samahAnirjaro mahAkarmavidhva' sakobhavati punarmahAparyavasAnaH mahat prazasma sutvarvAsyAparya basAnaM antaH karmaNobhavasya vAyasya samahAparyavasAnazca bhavati mukti bhavatItihArda 18) atha gRhItavAcanena punaH saMzayAdau punaH pRcchana' pratipRcchati atastatphalaM praznapUrvakamAha (paDipucchaNayAeNaMbhante jauve kiM jaNaya paDiSucchaNayAesaMsuttatya tadubhayAi visohedra kaMkhAmohavikA kanma bucchinda20) he svAmin pratiSThacchanayA pUrvAdhautasya svAdeH punaH pracchanena jIvaH kiM janayati pratipracchanayA svArtha tadubhayAnivizodhayati svArthayoH saMzayaM sAyaNayAe baTTa suyasma aNAsAyaNayAe baTTamAyetitya dhamma avalaMbadra / tityadhamma avalaMba mANe mahAnivjaraM mahA pajjavasANe bhavai 16 // paDipucchaNayAeNaM bharate jIva kiMjaNaya paDipucchaNayAevaM suttatya tadubhayAi' visAhedU / nirjarAM janayati vAcanA detIthako jIvakarmanaurjarAve tathA zrutasya Agamasya anAzAtanayA varttate siddhAMtanoM ghAmAtanA na kare anAzAtanAva zrutasya anAzAtanAyA varttamAnaH siddhAMtanI anAzAtanAne vikhe vartta tuthako tIrtha' karo gaNadharo vAtasya dharmaM avalaMbate tIrthaM karano gaNadharano dharma zrava laMbe to dharma avalaMvamAnaH taurtha karanu dharma avalaMvatuthako jIva mahAnirjarAH karmaNAM aMtaM karoti mahA nirjarA karmano aMta kare 18 pUrva paThitasya svAdeH punaH 2 pRcchana' pratipRcchana pahilAM sUtra bhayo valI phirau pUchoje te pratipRcchanAkarato jIvasyu' upArje pratiSpRcchanayA pUchasocako ************************* rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA bhAsaM 0 41mA bhAga Page #839 -------------------------------------------------------------------------- ________________ / nivAryanirmalatvaM vidhatte tathAkAMkSAmohanIya kArya vya chinatti kAMkSAzabda na sandehaH kAMcayAsandaraH kAMkSayAsandahenamohana' kAMdhAmohana' taba bhavaM kAMkSAmohanIyaM etatkarmavizeSeNa apanayati radaM itya tatva athavA idaM itya nAsti vA idaM mama adhyayanAya yogyaM vA ityAdi ghaTanAkAMcAvAcchAtadrUpa meva mohanauyaM karmaanabhigrahikamithyAtvarupaM tat vinAzayati 20 adhaulvapuna: sanda hamapi puna: pratipRcchatinirAkatyaparAvartana' gurunaM na kriyate tadA suSTu, adhautamapi zAstra vismarati ata: parAvata nena yat phalaM syAttadapi prazna pUrvamAha [pari yahaNayAeNabhaMte jauve kiM jazyA pariyaNayAeNa vanaNAi jaNayai yantraNalahiM ca upyAei 21) he pUjya hai svAmin parivartanayAzAstrasya guNanena jIvaH kiM janayati gururAha hai ziSya parivartanayA jIvovyaJjanAni akSarANi janayati visma tAnyakSarANyAnayati tathA vidhakarmacayopathamAt vyannanalabdhiM vyacanasamudAya rUpAM padalabdhi padAnusAriNI labdhi' janayati 21 sUtravat artha syApi vismaraNa sambhavAt sUtrArthayozcintanaM bidheyaM atastatphalamapi praznapUrvamAha (aNaye hAeNabhako jIva kiM jaNaya rAya dhanapUtasiMha pAhAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAga kaMkhA mohaNijja kamma' vocchiMdadU 20 // pariyaTTaNayAeNaM bhate jIva kiMjaNayaDU / pariyaThThaNayAeNaM baMjaNAI jaNa ydduu| vaMjaNa laddhiM ca uppAe // 21 // aNuppahAeNaM maMte jIve ki jnny| aNuSpahAraNa AuyavajjAyo saca jIva sutrArtha tadubhayAni vizodhayati nirmalatvaM karoti sUtra artha sudda kara kAMkSA mohanauyaM karma mauthyAtvarUpaM vyavaccinatti kaMkhA mohanauekarma chede saMdehaTAle 20 parivata nayA guNanarUpayA bhagavan jIvaH kiM janayati sUtra sihAMta guNatuthako jIvasya upArja pavivartanenayA guNavekaraune vyaMjanAnya kSarANi janayati vyaMjana akSara upArje akSaralabdhica utpAdayatItyarthaH akSaranauM labdhi upArjiI UtAvalI guSa 21 anuprekSayA ciMtanikayA prakaSTa Page #840 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA 841 aNuSye hAraNa AuyavajjAbo sattakammapayaDIo dhaNiyabandhaNa bahAo siDhilabandhaNa bahAaopakara dohakAThiyAorahama kAlaDDiya iyA opakarei tivANu bhAvAomaM dANa bhAvAvopakarei bahupa esagAo appapaesagAopakarei AuyaM caNaM kammasiyabandha siyanobandhara asAyAvaiyaNijjaca kamma - nobhujjo 2 uvaciNai aNAyaMcaNaM aNavayamA dohamada cAuraMta saMsAra katAraM khippAmevavauIvaya 22) he bhadaMtasvAmin anuprekSayA sUtrArtha cintanikayA 8 jovaH kiM janayati gururAha he ziSya anuprekSayA kRtvA jauvaH saptakarma prakRtI nAvara Na darzanAvaraNa vedanIya mohanIya nAma gotrAMtarAya rUpANAM saptAnAM kammaNAM prakRtaya ekayata catu-paMcAzat pramANA: saptakamna prakRtayastA saptakarma prakRtaudhaNiya baMdhanabahAH gAThabandhanabahAnikAcitAbahAH zithila vandhabahAH prakarotiyatIhi anuprekSA svAdhyAyavizeSaH sa tu manama statraiva niyojanAdbhavati sacAnuprekSA svAdhyAyohi abhyantarantapaH tapastu nikAcita kamma ppayaDIo dhaNiya baMdhaNa vaDAo sithila vaMdhaNa baddhAo pakarer3a / dohakAlaTThiyAorahasma kAlaTiyAlo paka redduu| tibbANabhAvAo maMdANa bhAvAo pkrdduu| vaha paesaggAo appapaemaggAyo pakareDU / pAuyaM caNa kamma zubha bhAvahetu tayA jovaH kiM janayati artha vicAratubako jovasya upArje anuprekSayA arthavicArato thako AyuvarjAH AyuH karmavIna sapta karma prakRtayaH sAtakarmanI pratatigAMTha dhaniyatti gAThabaMdhanebahAH gALebaMdhane karau vAMdhe ke tAH sithila baMdhana bahAH prakaroti te gAMThi DhIlIkara aparaM dau kAla sthitikAH ikhakAlasthitikA karoti ghaNAkAlanIsthiti pANau rAkhe ghaNIkAlacheda apara taubAnubAbhAvAcatuH sthAnika rasarUpA pratI: maMdAna bhAvAH prakaroti je karma taubabhAve bAMdhyA te maMdabhAve kare bahakarma pradezAna alpaka pradezAgAna karoti ghaNA pradezahoi karmanAta ghoDA pradezakare rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.3.41 mA bhAga bhASA Page #841 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a028 842 sUtra bhASA karmApi zithilIkartuM samarthaM bhavatyeva kathaMbhUtAH saptakarma prakRtI: AyurvajrjAH prakRSTabhAva hetutvena prAyurvana yantotyAyurvannaH punarhe ziSya anuprekSayA kRtvAjIvaH stAeva karmaprakRto dIrghakAla sthitikAH zubhAdhyavasAya yogAt sthitikhaNDAnAM apahAraNa havakAlasthitikAH prakaroti pracurakAlabho gyAni karmANi svalpakAlabhogyAni karoti ityarthaH punastIvAnubhAvAH kammepanatormandAnubhAvA: prakaroti tautraH utkaTonubhAvo rasoyAsAntA stotrAnu bhAvAH idRzyaH karmaprakRtaurmando nirbalo'nubhAvIyA sAntA mandAnubhAvA: prakaroti stAdRzyaH prakarSeNa vidadhAti punarbahu pradezAgrAH alpapradezAgrAH prakaroti bahupadezAgra N karma puhalika pramANaM yA sAntAH bahupradezAgrAH etAdRzIH karmaprakRtauralpa pradezAgrAH prakaroti ityanena anuprecayA'zubhaJcatu rvidhoSibandhaH pukkatibandhaH sthitibandho'nubhAgabandhaH pradezabandhaH zubhatvena pariNamatotyarthaH atra ca Ayurvanna mityukta N tattu ekasminbhave sa. kladeva AMtarmu hartta kAle eva AyurjIvo badhnAti ca punaH AyuH karmApi syAt badhnAtisyAnnabadhnAti saMsAramadhye tiSThati cettarhi azubhamAyurnavannAti jIvana tRtIya bhAgAdizeSAyuSkaM na AyuH karmabadhyate anyathA na badhyate tena zrAyuH karmabandha nizcayonoktaH ityanena mukti' brajati tadA AyurnabadhnAtItyukta' punaranuprecayA kRtvA jauvo'sAtAvedanIyaM kI zArIrAdi duHkhahetu ca karma ca zabdAdanyAcA'zubha prakRtaunabhUyobhUya upacinoti ana bhUyo 2 grahaNena evaM jJeyaM kazcidyatiH pramAdasthAnake pramAdaM bhajet tadAbanAtyapi iti hArda punaranuprecayA kRtvA jIvathAturantasaMsArakantAraM cipramevavItovayadra iti vyati siya baMdha siyano badhai / asmAyA veyagijja' caNa' kamma' no bhujjo 2 uvaciNAi / aNAiyaM caNa' aNavadaggaM aparaM syAt kadAcit Ayurbu'nAti kadAcit na vannAti kivAreke AyuH kammaibAMdhe kivArake nabAMdhe azAtA vedanIyaMca karmana bhUyora vanAti vedanoM karma *************************************** rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0Da0 49 mA bhAga Page #842 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pra.2 843 vrajati catvArazvaturgati lakSaNAantAavayavAyasya tat cAturanta tadeva saMsArakaM tAraM saMsArAraNya tat yauna mujhaM cayati kaudRzaM saMsArArakhaM anAdikaM 8 AderabhAvAt AdirahitaM punaH kodRzaM saMsArakantAraM anavadana anavat anAgacchan agra parimANaM yasya tat anavadana anantamityartha: pravAhApekSayA x anAdyananta puna: kodRzaM do_dhva' daurSakAlaM dohamaca icatramakArolAkSaNikaH prAkRtatvAt 22 evaM abhyasta zAstreNa dharmakathAkartavyA 8 tato dharma kathAkatta: kiM phalaM sthAdatastatphalamapi prazna pUrvamAha (dhammakahAeNabhante jauve kiM jaNayai dhammakahAeNaM pavayaNaM pabhAveda pavayaNapyabhAvaraNaM jauve AgAmisasmabhahattAekamma' nibandhai 23) he svAmin dharmakathayA jIvaH kiM janayati gururAhahe ziSya dhamma kathayAdhamma vyAkhyAnana jauva: pravacanaM thosihAnta bhagavadacanaM prabhAvayati prakAzayati pravacana prabhAvaka' sihAntIktadIpako jIvaH AgamiSyadratayA upalakSitaM kampanibadhnAti dauhamaddhaM cAuraMta saMsAra katAraM khipyAmeva vIIvaya 22 // dhamma kahAeNa maMte jIva kiM jaNayaDU / dhamma kahANa pavayaNa pabhAvaDU / pabayaNa pbhaavenn| jIba AgAmisamma bhaddattAe kamma nibaMdhaDU 23 // suyasma ArAhaNayAeNa vAraMvAra na bAMdhe anAdikaM anavadana'anaMta daurSItva jehanI Adinathau anevalI jehanI aMta nathI caturgatika saMsArakA tAraM kSiprameva vyu takramate cAra gati rUpa saMsArakAMtAra aTavI te khipra UtAvalo atikrame 22 dhamma kathanarUpa vyAkhyAtA bhagavan jIvaH kiM janayati dhamakathA kahatuthako jIvasyu upArje dharma kathAyAH nirjarAM janayati dharmanI kathAi karI karmanI nirjarA UpajAve pravacanaM prabhAvayati siddhAMtanI prabhAvanAkare pravacana prabhAvanayA jina zAsanano prabhAvanAi karaune AgAmikAle bhadratapAkarma nivanAni pAgalAbhavane vikhe bhalA karmabAMdhe 23 zrutasyArAdhanayA hai bhagavan jIvaH kiM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM 1.41mA bhAga bhASA Page #843 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA 14. OC AgAminikAlebhadratvena upalacitaM paryAta zubhaM karmasamupArjayatIti bhAvaH paJcavidhasvAdhyAyaratana zrutamArAdhitaM svAdatassasya phalaM praznapUrvakamAtra 23 [sayama pArAhaNayAeNabhante jove kiM jaNayaisa yasma pArAhaNyA eNaM avANaMkhavei nayasa kilisma i 24) hai bhadanta Rtasya pArAdhanayAjIva: kiM janayati gururAha he zizca zrutasya ArAdhanayA samyaga pAsava nayA annAnaM capayati viziSTatakhAvabodhasya avAca punarnasaMkti myate rAgaddeSajanitaM keyaM na bhajatIti bhAvaH 24 zrutArAdhanA ca ekAgramanaH sanivezanAvata evasthAdatastatphalaM praznapUrvamAha (egamgamaNasacivesaNayAeNabhaMte jauve kiM jazayara egA maNasacivesaNayAeNa cittanirIhaMjaNaya 25) he bhadanta hai svAmin eka agraprastAvAt zubhaM AlambanaM asvetyekAya' ekAca ca tamanaca ekAgramanastasya sabivesanAsthApanAtayA ekAyamana sanivezenatayA ekAgramanaH savivezanayAzabhAvalambanecittasya sthirIkaraNana jIvaH kiM phalaM : janayati gururAha ke ziSya ekAgramana sannivasanayAcittanirodhaM janayati cittasya itastata unmArgaprasthitasya nirodhIniyantraNa' cittanirodhasta karoti bhaMte jIve ki jaNayaDU / suyasma ArAhaNayAeNaM annANaM khave naya saMkilisma 24 // egaggamaNa saMnivesaNayAeNa bhaMte jIve kiM jnnydduu| egaggamaNa saMnivesaNayAeNaM citta nirohaM kare // 25 // saMjameNaM bhaMte jIve kiM jnnydduu| rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.2.41mA bhAya janayati re bhagavan tano ArAdhanA karatu jIvasya upArje zrutasya ArAdhanayA zruta siddhAMtanI ArAdhanAi karaune ajJAnaM caparyAta prajAnane khapAve aparaM rAgAdibhinaklisyate valo rAgAdike karau kleza na pAma 24 egAramanaH saMnivezanayA ekAgramana rAkhane karaune he bhagavan jIvaH kiM janayati he bhagavan jIvasya kamme upAja ekAgramanaH saMnivezanayA ekAgramana ThAmi rAkhave karIne cittanirodha karIti unmArge jAtI cittane ru 25 Page #844 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TaukA a028 iti bhAvaH evaM vidhasya sAdhoH saMyamAderiSTaphalastra prApiditi niyamAt tat phalaM praznapUrvamAha [ saJjameNabhaMtejIve ki jaNayaha sabamiNa prazamhayana jaNayai 26) he bhagavan saMyamena jauvaH kiM janayati gururAha saMyamena anaM hastaM na vidyate aMhapApaM yasmin tat anaMhaska tasya bhAvo'naM haska tvaM tajjanayati saMyamena Azravanirodha janayati ityarthaH 26 saMyamavAn sAdhustaponirataH syAt atasta tphalaM prazna pUrvakamAha [taveNabhaMtajauve kiM jayaDU taveNambodANa jaNa yai 27] he bhagavan tapasAkRtvAjauvaH kiM phalaM janayati gururAha he ziSyatapasAjauvo vyavadAnaM janayati pUrvabahakarmApagamanana vizeSeNa zudi janayati 27 vyavadAnena kiM phalaM syAdatasta t phalaM prazUpUrvamAha [vodANeNabhaMte jauve kiM jAyaDU bodArINa akiriyaM jaNayaha akiriyA ebhavittA tatropacchA sinada bajma muccad parinibvAyai savvadukkhANamanta kare 28] hai bhadantavya padAnana jIvaH kiM janayati gururAhayiSya saMjameNaM aganhayannaM jasAyaDU 26 // taveNaM bhaMte jauve kiM jaNayaDU / taveNaM voyANaM jaNayaDU 27 // vodANeNaM maMte jove kiM jaNayaDU boyANaNa'akiriyaM jaNayaDU / akiriyAe bhavittA topacchA sijhadU bujma mucca parinivvAdU savva saMyamana cAritre Na he bhagavan jIvaH kiM janayati hai bhagavan cAritrathako jIvasyukarma upArje saMyamaina paMcAva viratyA varSamAna kamma rahitaH tvaM janayati saMyamapAlatu jIva pAMca prAthavarUMdhe anaMhaskatva avidyamAnakamatva bAdhAdAyaka kamme navAMdhe 26 tapasA hai bhagavan jIvaH kiM janayati tapakara jIvasyu karmaupArje tapasA tapekarone vyavadAnaM pUrvavaha kamma kSapayati tapakaraune pAchilAM vAMdhyA kama khapAva 27 vyavadAnana vyu paratakriyAsya zatadhAnaM caturtha bheda janayati vyavadAna karaune zakladhyAna upArja vyavadAnana akriyAM janayati vyavadAne karaune akirayA je zatadhyAna te codhIpAyI upajAye pakriyako rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.u.41 mA bhAga sUtra bhASA Page #845 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TaukA cyapadAnena jIvo'kriyaM janayati na vidyate kriyA yasmin sa akriyasta' akriyaM vyaparatakriyAkhya zukla dhyAnasya caturtha bhedaMjanaryAta akriyakobhUtvA vyu paratakriyAkhya zaktadhAnAvartIbhUtvA tataH pacAt siddhi brajati budhya tijJAnadarzanAbhyAM samyaka vastu vettAbhavati mucyate maMsArAt mukto bhavati pari nirvAtiparisamantAt nirvAti karmAgni vidhyApyazotalobhavati sarvadukkhAnAM anta karoti 28 saMyamAdiSu satkhapi sukhazAtena eva pravartanauyaM * atassa tphalamAha (suhasAeNabhaMte jovekiM jaNyai sahasAeNaM aNusmuyattajaNyai aNusmueNaM jauveanukaMpae abhaDe vigayasoge carittamohaNijja kama khaveda 28] he bhadanta he svAmin sukhasyAveSayikasya bhAtaH spRhAnivAraNena apanayana sukhazAtastai na jIvaH kiM janayati gururAha hai ziSya sukhazAtena anutsukatva' janayati viSayasukhenuttAlatvaM janayati anutsakazcajIvo'nukampate agretana jIvaM dRSTvA anukampakodayAvAn bhavatItyarthaH punaranu dakkhANa maMtaM kare 28 // muhasAe bhate jIve kiM jaNayaDU muhasAeNaM aNusmayatva jnnydduu| aNamaeNa jIve aNukaMpae aNumbhaDe vigayasAge caritta mANijjaM kamma khaveDU 26 // appaDibadayAeNaM bhate jauve kiMjagNayai / bhUtvA tataH pazcAt akriyApaNAM pAmeche tataH pazcAt tivArakeDe saudyati saujhe budhati bUjhe mucyate mukAi parinirvApayati saghalA dukkhano aMtakara sarvadukkhAnA aMtaM karoti sarvadukkhanI nAya kare 28 sukhazAtayA he bhadaMta: jauva: kiM janayati biSaya sukhanau icchA nivAratu jIva he pUjyastho karma upArje anutsukattva viSayasukhaM pratinispRhatva janayati viSayasukhane bikhe nispRhapaNa upArja anuma katvena jauva: ajuma ka paNe karI jIvaH anu| kaMpaH kaMparahita anuhaTaH anulvaNo san vigatazokaH vidhine vikhe anutma ka paNa jIva dayApAle zokarahita huve cAritramohanauyaM kamma kSapayati rAya dhanapata siMha bAhAdura kA A.saM.1.41mA bhAga Page #846 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a028 817 sUtra bhASA Shuo Shuo Shu Sui 3 TobhimAnarahitaH zRGgArAdizobhArahitaH syAt punastAdRthaH san vigatazokaH iha laukika kAryavazAdAvapi zocana' na kurute punastAdRzomocArthI zubhAdhyavasAyavarttI kaSAyanokaSAya rUpacAritramohanIya rUpaM kI capayati 28 atha sukha zAtasthitasya cA pratibaddhatAbhavati atastatphalaM prazupUrva mAha [appaDibaDayA eNbhantejovekiM jaNaya appaDibaDayAeNa' nissaMgata jaNayainissaGgata va jauveegeegamgacitte diyAyarAjaya asannAye appaDivaha vivihara 30 ] he bhadanta aprati badatayAmana sinirabhiSvaGgatayA jIvaH kiM janayati gururAha he ziSya aprati baddatayAniH saGgatva bAhyAsaGgAbhAva janayati nistaM gatva' gatojIvaH ekorAgAdirahitaH syAt tAdRzaca ekAgracittodha eva dRDha manaskaH syAt punardivAdivaserAtrau vA prasajjan sadA bAhya saGgantyajan aprati baDoviharati mAsakalpena udyatavihAraNaparyaTatauti bhAvaH 30 apratibaddhatA ca vivikta zayanAsanasevakasyasyAdatastatphalamAha [vivittarAyaNA saNa sevaNyAevaMbhaMte jauveki' jaNayai vicittarAyaNAsaNa sevaNyAeNa' jauve caritagutti' jaNaya, carittaguttaNaM jIvevivittAhAradaDhacarita e gantaraemokkhabhAvepaDivo aTThavihakamaga 'Thinijjaredra 31) he bhadantaviviktAni strIpazu paNDakavarjitAni zayanAsanAni upAzrayasthAnAni yasya sa appaDivaDayAeNa' nissaMgataM jaNaya | nissaMgata gaM jaube ege egaggacitre diyAya rAoya asajjamArNa apaMDiva cAritra mohanI karmane khapAve 28 apratibaDayA he bhagavan jauvaH kiM janayati aprativaddha vihArakara thako jauva he pUjyasyuM karmaupArje aprativaddayA ca pratibaMdharahIta jIva nimma gatvaM janayati nimagapaNa upArje saMgarahita hoi nigraMthapaNo upajAve niHsaMgatvena jIvaH sagapaNe rahita jIva ekaH rAgadveSa rahitaH ekAgracitta ekalo rAgadeSa rahita divA vA rAtrau vA divase athavA rAtrau asaMjan saMgatyAga karatuthako apratibaddha tathA viha ********************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA A. saM0 u041 mA bhAga Page #847 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - u.TokA a028 846 vivikta zayanAzanastasya bhAvo vivakta zayanAsanatAtayA strIpazu paNDakAdirahitasthiti nivAsatvena jIvaH kiM janayati gururAhayiSya viviktA zayanA sanatayAjIvayaritra gupti cAritrasya rakSAjanayati guptacaritrazca jIvoviviktIvikvatyAdi zarIra puSTi kArakavauryapAdi kasarahita pAhArIyasya saviviktAhArastAdRzaH syAt tathA dRDha nizcala' caritra' yasya sadRDha caritraH punarata eva ekAnta na nizcayenarakta Asakta ekAntarataH saMyamena sAvadhAnaH sthAt tathAmIcabhAvana manasA pratipatraH AthitImIcomayAsAdhya iti buddhimAn ApakaveNi pratipadyASTavidhakamma anyi nirjarayati caparyAta 31 viviktazayanAthanaza vinivartta nAvAn syAt pratovinivarta nAyAH phalamAha (viNivaTTaNayAeNabhante jauve ki jaNayaha viNivaNayAeNa pAvAya baddhayAvi viharaDU 30 // vivitta sayaNAsaNa sevaNayAeNaM bhate jIve kiMjaNayaDU / vivitta sayaNAsaNa sevamAyA eNaM caritta guttiM jagAyada caritta gutteNaM jauve vivittAhAre daDhacaritte ega tarae mokkha bhAvapaDivanne aTTa bihakamma gaThi nijre| 31 // viNivaTTaNayAeNaM bhate jauve kiMjaNaya viNivaTThaNayAeNa pAvANa kammANa akaraNayAe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAga * rati apratibaddhapaNa vihAra kara saMgarahitahoi vivikta sayanAsana sevanayA he bhagavan jIvaH kiM janayati niyaMjana ekAMta upAyayasevatu jIva * kisya karmaupArja vivikta zayanAsana tayA niravyajaNa AsaNa sevatu jIva cAritragupti janayati cAritragupti kara cAritraguptakarata jIva vivikta strI 4janAdi saMgarahito vihArI prativaddha vihArI viviktaprakAre ahArakara cAritrane vikhe dRDha ekAMtarataHmokSabhAvaM Azrita : san ekAMta mokSane vikhe matikodhoke aSTavidha karmagraMthi nirjarayati ATha karmanI gAMThinorDa 31 vinivartanayA viSayaparAhamukhI hai bhadaMtajIvaH kiMjanayati viSayane Page #848 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kamANaM akaraNayAe azbhuDhei puvabahANayanijjaraNyAetaM niyatte i topacchAcAurantasaMsArakantAraM viI vayai 32) he svAmin vinivartanayAviSayebhya ulTaukA AtmanaH parAGmukhaubhAvana jauvaH kiM janayati gururAha he ziSya vinivarta nayA pApakarmaNAM akaraNatvena sAvadyakarmatyAgana abhyuttiSTate dharmAya sAvadhAnI a.28 848 bhavati pUrbabahAnAM pApakarmaNAM nirjarayAnUtanapApakarmaNAM akaraNatve na sAvadyakarmatyAgena abhyuttiSTate dharmAya sAvadhAno bhavati pUrva bahAnA pApakarmaNAM anupAdanena tat pApakarmanivartta yati nivArayati tataH pazcAt cAturanta saMsArakAntAraM vauIvaya vyati brajati vyutkrAmati ityarthaH 32 viSayavini 8 vRttazcakazcitsAdhuH sambhAgapratyAkhyAnavAn bhavati atastatphalamAha [saMbhogapaJcakkhANaM bhaMte jIve kiM jaNayai sambhomapaJcakkhANaNaM AlambaNAikhavei nirAlamba Nasmaya AyatahiyAjogAbhavanti saeNaM lAbheNaM santusai paralAbhatro AsAei notakei nopauhe nopatthe i noahilasad parasmalAbhaM aNAsAemANe atakke mANe apasthemANe aNabhilasamANe dIcaM suhasijja uvasamma jittANa viharaDU 23] hai bhadanta sambhoga pratyAkhyAnana ekamaNDalyA sthitvA AhArasya karaNaM ambha 8 i pucavaDvANaya nijjaraNayAe taMniyata i to pacchA cAurata saMsAra katAraMvI vaya 32 // saMbhoga paccakkhA NaNa bhate jIve kiM jaNayaDU / saMbhoga paJcakkhANa Na AlaMbaNAI khaveda nirAlaMbaNamaya AyataThiyA jogA bhavaMti 8 bikhe parAGmukha yakosyu' karma upArje vinivarta nayA viSaya sevArahita pApakammaNAM pApakammane akaraNatayA karmarahitobhyu tiSTe va kara nahI pApakarma bhASA harahita hoi pUrva vahAnAM nirjaraNayA je pAchilyA karmAMdhyAchete khapAve tataH pazcAt caturaMtaH saMsAra kAMtAraM vyativrajati tivAra pachI cAturata saMsAra katAra nahanI pArapami 32 eka maMDalI bhojanakaraNa pratyAkhyAna he bhagavana jIvaH kiMjanayati pApaNo Ayo AhAra kare mAMDala mAri rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAga Page #849 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 70TIkA ba.284 850 sambhAgastasya pratyAkhyAnena utkRSTatvena pRthak AhArakaraNa najIvaH kiM phalaM janayati tadAgururAha hai ziSya sambhogapratyAkhyAnena AlambanA kSapayati yatohaM glAnIsmirIgyasmi ityAdikavanAni kSapayati dhIrobhavati ityarthaH nirAlambanasya ca AyatArthAH yogAbhavanti pAyatI mocaH saeva arthaH prayojanaM yeSAM te AyatArthAH etAdRzAye yogAH manovAkAyayogAH bhavanti khenalAbhena santuSthati parasya lAbhaM na AsvAdayati navAcchayati tatazca parasya lAbhatrI tarkayati mAM dAsyati manamAnavikalpayati nIspa hayati paralAbhe zraddhAlutayA svastha spa hAnna prakaTIkarIti puna: parasya lAbha na prArthayati mahAdahIti nayAcate yata idaM punarna abhilapati parasya lAlasApUrvakaM navAcchati atha parasyalAbhaM aNAsAemANe anAsvAdayan atarkayan anauhamAnaH aprArthamAnaH anabhilaSan dvitIyAM sukhazayAM upasampadyaviharati aparebhyaH sAdhubhyaH pRthaka upAzrayaH aGgIkRtya pravartate yA zIsthAnAjI uktAsti tA pratipadyaviharati anahi etazabdAH ekArthAH pratipAditAH tat anekadezIyaziSyANAM pratibodhanArtha payAyatvaM na pratipAditAH33 sabhIga pratyAkhyAnavataH sAdhIrupadhi pratyAkhyAnaM 8 saeNaM lAmaNaM saMtusmaDU / paralAmaMno AsAeDUnAtaka i nopauhedUnopatthe duunoabhilsdduu| parasmalAbhapraNAsAemANa rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*** 41mA bhAga * jime nahI jUdo jaume jauvastha karmaupArje saMbhoga pratyAkhyAnena ekamaMDalau paccakvANakareje jauvate AlaMbanAni capayati ekalo vihAra karatuglAnAdika AlaMvana khapAvai nirAlaMbanasya AtmArthakAH vyApArAbhavaMti nirAlaMbana AlaMbanarahita AtmAnA artha tehanA vyApAra ibai manarahe svakena lAbhena saMtuthati ApaNaja lAbha saMtoSakara parasya lAbhaM na prAsAdayati paranI lAbhanavAMche na tarka yati na spRzyati spRhA na kare na prArthati na mAMganI abhilikhativAMche nahI parasyalAbhaM anAzayan AzAviSayamakurvan pAraku ANya analetuthako aNavAMchatu thakI atarka yan aspRhayan mRhA aNa Page #850 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 851 sambhavati atasta t phala praznapUrvamAha (uvahi paccakkhANaNaMbhante jIva kiM japayai uvahi paJcakvANeNa apalimanya jaNai niruvahieNa jauvenikakhe lavahi 8 mantaraNanasaMkilismai 34) he bhadanta upadhi pratyAkhyAnenarajoharaNamukhavastrikApAtrAdivyatiriktasya upadheH pratyAkhyAnana upadhityAgena jauvaH ki u TokA a0284 upArjayati gururAha he zizca upadhi pratyAsthAnana aparimanya janayati parimanyaH svAdhyAyavyAghAtaH naparimanyo'parimanthaH svAdhyAyAdau nirAlasya janayati punarnirupadhikoni:parigrahojauvo ni:kAMcIbhavati vastrAdau abhilASarahitaH sthAdityarthaH tAdRzohi upadhimantareNa upadhivinAnasaMklizyate leNaM na prApnoti sa pariyahI klamaM prApnotIti bhAvaH 34 athopadhi pratyAkhyAnavAn sAdhurjinakalyAdiH eSaNIyAhArasya alAbhena upavAsaM karoti AhArapatyAkhyAna karoti tadA tatphala mapi prazcapUrvamAha [pAhArapaccakavANaNabhaMte jauve kiM jaNaya AhArapakavANaNa jIviyAsaMsappabhoga vocchinda atakamANe apIhemANe apatye mANa aNabhilasemANe doccaM suhasajja uvasaMpajjittANa viharadU 33 // uvahipaccakkhAgaNaM bhaMte jIve kiMjaNayaDU ubahi paJcakkhANaNa apalimaMthaM jaNaya niruvahieNa jauve nikkakha uvahi maMtaraNaya nasakili rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga bhASA 8 karatudhako aprArthayan aNamAMgatuSako anabhi likhayan abhilAkha aNakaratuthako dvitIyAM mukhazijyAM upasaMgrAhya virahati vijo sukhayojjA paDi 8 barjIne vicare 33 upadhi pratyAkhyAne narajAharaNAdidhAraNa tayA he bhadaMtajauvaH ki janayati upadhino paJcakvANa kare oghAmAtra rAkhe hai bhagavan jovasya karmaupArja upadhi pratyAkhyAnana Upadhine paJcakvANa dharamI pagaraNa methI pacakhANamayI vastunya narAkhe aparimaMthaM svAdhyAyAdinAni vighnarahita janayati svAdhyAyAdikanu nirvighnapaNu upAjeM nirUpadhiko jIva: nirakAMkSa upadhirahito jIva vAMchArahita hoi vastrAdi icchArahitaH san na ca Page #851 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TaukA zra0.28 852 sUtra bhASA 6803034 XXXXXXXX jauviyAsa' sappaogaM vocchindittAjIve AhAramantareNanasaGgiliAi 35) he bhadanta AhArasya pratyAkhyAnena sa doSAhAratyAgena upavAsAdinAMjIba: kiM phalaM janayati gururAha he ziStha AhAra pratyAkhyAnena jIvojIvitAzAsa sa prayogaM vyavacchinatti jIvite prANadhAraNe AzaMsAabhilASastasyAH prayogovyApArojovitAzAsaMsa prayogastaM vyavacchinatti nivArayati jIvitAzaMsArahito munirnakle zabhAk syAt iti bhAvaH 35 etat pratyAkhyAnatrayaM api kaSAyAbhAve eva phalavatsyAt ata statphalaM prapUrvaka mAha [kasAyaM paJcavakvANaM bhante jIve ki jaNayai kasAya paJcaklANeNa bauyarAya bhAvaM jaNayai voyarAya bhAvaM paDivannra yaNaM jauve samasuhadukkhe bhavai 36] he svAmin kaSAya pratyAkhyAnena jauvaH kiM janayati gururAha he ziSya kaSAya pratyAkhyAnena krodhamAnamAyAlobhatyAgena jIvovItarAgabhAvaM janayati pratipatravItarAgabhAvojIvaH samasukhadukkho bhavati 36 niHkaSAyopi yogapratyAsthAna smai 34 // AhArapaJcakkhANeNa bha'te jIve kiMja gayadU AhArapaJcakkhANeNa jIviyAsaMsappaoga vocchidai jIviyA saMsappaoga' bocchi dittAjIve AhAramaMtareNaya nasaM kilima 35 // kasAya paJcakkhANaM bharate jIve kiM jaNaya | saMklisyati vastrAdikanau icchArahita jauva kleza napAme 34 AhAra pratyAkhyAnena he bhadaMtajIva ki' janayati AhArane paJcakakhANe he bhagavan jIvasya karmapA AhAra pratyAkhyAnena AhArane paJcakkhANe jovitA saMsaprayogavyacchinatti jivitavyanI AsthA kAMDe jIvItA zaMsaprayogaM vyacchedya jIvitavyano AsthA koDaune jIvaH AhAramaMtareNa na saMklisyati jIva saMsAramAMhi phiratu AhAra vinAza kleza na pAme AhAra gheNonapAne 35 kaSAya pratyAkhyAnena he bhadaMta jIvaH kiM janayati kaSAyanopaJcakakhANa karatu jIvasya karmaupArje kaSAya pratyAkhyAnena kaSAyane pratyAkhyAne jIva vItarAgabhAvaM janayati vitarAga ************************************************ rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u0 4.1 mA bhAga. Page #852 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a028 853 8 vAn bhavati atasta t phalaM praznapUrvakamAha [jogapazakkhANebhaMte jauve ki jaNayaDU jogapazavANeNa' ajIgataMjaNayaha ajIgauNaM jIvanavaM kamyana bandha pucavaI' nijarei 30] he bhagavan yoga pratyAkhyAnena jIvaH ki janayati yogapratyAkhyAnena ayogitva' janayati zailezobhAvaM bhajati ayogauhi jauvaH caturdazaguNasthAne pravarttamAnojIvonavaM kammanabadhnAti pUrvabaI karmanirjarayati kSapayati iti bhAvaH 37 yoga pratyAkhyAnataH zarIra pratyAkhyAnaM karIti atastatphala praznapUrvakamAha (saraurapaJcakkhANaNabhaMtejaube ki jaNayai saraurapaJca kvANasaM siddhAi sayaguNatta nivvattaii siddhAisaya guNasampanne yaNa jovelogaggamuvagae paramasuhaubhava 38) he bhagavan zarIrapratyAkhyAnena zarIravyu tsarjanena jIvaH kiM lAbhaM janayati gururAha zarIra kasAya paccakkhANeNaM vIyarAga bhAvaM jaNayaDU / vIyarAga bhAva paDibanneviyaNaM jauve samamuha dukkhe bhava 36 // jogapacca kkhANaNa bhatejIve kiMjaNayaDU jogapaccakkhANaNa ajogattaM jaNaya ajogINa jauve navakamma nabaMdha pucabaddanijja jjaraDU 37 // sarIra paccakkhAgobhate jauve kijaNa sarIra paccakkhANeNaM siddhArdU saya guNatta nivvattedU / siddhAisaya bhAva upArje vItarAgabhAva pratipanno jIva: vItarAgabhAva paDavAthako sama sukhadukkhena bhavati sukhe duHkhe sarikhI hove 26 yogapratyAkhyAnana he bhagavan jIvaH kiM janayati yoganupaJcakvANakaratu he pUjyajIvasya karmaupArje yoga pratyAkhyAnena manovAkkAya nirodhanayoganirodha manavacanakAyAne rudhave karaune ayogikha' janayati ajogIpaNa pAva ayogInaH navakammana vadhnAti ajogIjIva nabukamme na vAMdha pUrvavaDa' kampanirjarayati pUrve vAMdhyA kamanaurjarAva37 zarIra pratyAkhyAnena hai bhadaMta jIvaH kiM janayati zarIranI paccakhAMNakaratu jauvastha karmaupArje zarIra pratyAkhyAnena zarIranI paJcakavANakaratuM sihAtizaya rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA A-saM0 u041 mA. bhAga bhASA Page #853 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TokA a028 854 sUtra bhASA PROPR pratyAkhyAnena siddhAtithayaguNatta nirvarttayati korthaH siddhAnAM ye atizayaguNAH sarvotkRSTa guNAsteSAM bhAvaH siddhAtizayaguNatva' yatIhi sipAnanIlAH nalohitAH nahAridrAH na zaklAityAdaya ekatriMzaha, NAstaddatvaM prApnotItyarthaH prAptasiddhAtizaya guNojIvo lokAgra' mokSa upagataH san sukhIbhavati yadyapi yogapratyAkhyAnena zaraurapratyAkhyAnaH samAgataH tathApi manovAka yoga zarIrasya prAdhAnyakhyApanArthaM pRthak upAdAna 38 sambhogAdipratyAkhyAnAni prAyaH sAhAyya pratyAkhyAna yuktasya bhavati atastatphalaM prapUrvamAha ( sAhAyapaJcakavANeNa bhate jIve ki' jaNayada sahAyapaJcakkhANeNa' egaubhAvaM jaNayadra egau bhAvabhUNyaNaM jIveegaggabhAvemANe appasa he appa appakalahe, appakasAe appatu matume saMyamabahule sambarabahule samAhie Avi bhavai 28 ) sAhAyAH sAhAyyakAriNaH saGghATakasya sAdhavasteSAM pratyAkhyAnaM sAhAyyapratyAkhyAnaM tena sAhAyya pratyAkhyAnena he bhagavan jIvaH kiM phalaM janayati gururAha guNasaMpanna yaNaM jIve logagga muvagae parama suhIbhavadra 38 // sahAya paJcakakhANeNa bhane jauve kiM jaNayai / sahAya paJcavANeNaM egaubhAvaM aNayai / egaubhAva bha eyaNaMjIve egamA bhAve mANe appasahe appamaMke appakalahe appaka guNabhAvaM tatkSaNena nivarttayati siddhanAguNa atizaya bhAva upArje siddhAtizaya guNasaMpatro jauvaH siddhanAguNapAmyAMthakA lokAgra muktipada mupagataH jIva muktijAi paramasukhau bhavati paramasukhIhove 38 sahAya kAryatyAgena he bhadaMtaH sahAyanupaJcakavANa karatu jIvaH kiM janayati jIvasyu' karmaupArja sahAya pratyAkhyAnena ekIbhAvaM janayati sahAyanu' paJcakvANa karatu ekIbhAvapaNa upArje ekIbhAva bhUtaH ekatva prApto jIvaH ekIbhAva hazrodhako jIva eko AlaMvanAbhAvo papatrI alpazabdI ekAko sAdhu alpazabdahuve thoDo vole vikalparahitaH vacana kalaha alpahave alpakalahaH thor3a kalaha alpa kaSAyaH **************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A 0saM0 u0 4 1 mA bhAga Page #854 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a028 855 he zitha sAhAyya pratyAkhyAnena ekobhAvaM janayati ekaubhAva bhUtazca katva prAptojIvaH ekAgraM bhAvayan ekAvalaM banatvaM cAbhyasan alpa zabdaH alpajalpako * bhavati alpajhajho bhavati avidyamAnajhajho'vidyamAnavAka kalahobhavatiSu naralpakaSAyobhavati alpakalaho'vidyamAnaroSa zUcakavacanobhavati tathAlya tuma tumobhavati avidyamAnantu mantuma iti tvatva' iti vAkya yasya sa alpa tuma tumaH tva eva etatkArya kRtavAn tvaM evae sadA akkatyakArI vatta se ityAdi pralapanaM na karoti punaH sAhAyya pratyAkhyAnena sayamabahulIbhavati sayamaH saptadazavidhaH sa bahulaH pracuroyasya sa sambarabahulastAdRzo bhavati sa ca punaH samAdhi bahulobhavati samAdhizcittasvAsthyante na bahulaH samAdhi bahulaH samAdhi pradhAnabhavati dhunaH samAhitacApi, bhavati jJAna darzanavAMzca bhavatItyarthaH 38 evaM vidhaH sAdhurantebhakta patyAkhyAnavAn syAt atastatphalaM praznapUrvamAha [bhattapaJcakkhANaNabhante jIve ki jaNayai bhattapaccaksA NaNa jove aNegAibhavasahassAI niru bhai 40] he bhadanta bhaktapatyAkhyAnena AhAratyAgenabhakta parijJAdinAjIvaH ki phalaM janayati gururAha he ziSya bhakta sAe appa tumaMtume saMjamabahule saMvarabahule samAhieyAvi bhavaDU 36 // bhattapANapaccakkhANeNaM bhaMte jauve ki jaNa yaDU mattapaccaksANeNaM aNegAIbhavasaharamAI nirubhai 40 // sambhAva paccakkhANeNaM bhavejIva kiMjaNayaDU / sambhAva rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.u. 41 mA bhAga bhASA kaSAya alpa have alpatumaMtuma tukAra rahita saMjama bahalaH saMjamavadhe saMvarabahalaH saMvarabadhe samAdhi bahalaH samAdhivadhe samAdhinA bAlazcApi bahula samAdhinA bhavati samAdhi ghaNau hove 38 bhakta pratyAkhyAnana he bhadaMta jauvaH kiM janayati bhAtano paccakvANa karatu jIva he pUjya syu karma upArje bhakta pratyAkhyAnena bhAtane paccakvANa anekAnibhava sahastrANi niruNadvirudhe 40 sadbhAva pratyAkhyAnena he bhadaMta: jIvaH kiM janayati sadbhAvanodhyAnane vikhe eka Page #855 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA pratyAkhyAnena jauvo'nekAni bhavasahavANi niruNaddi 50 atha sarvapatyAkhyAna pradhAna sadbhAvapatyAkhyAnaM atasta sya phalapraznapUrvakamAha sambhAva paccakvANeza bhaMte jauve kiM jaNayaha sambhAyapacca kvANa aNiyavijaNaya aNiyaTTi paDivabe ya aNagArecattArikazyaMsekhavei taM jahA veyaNijjAucara nAmaM3 goyaM 4 topacchAsijmai bujkAi muccai parinibbAei saJcadukkhANamaMtaMkarei 41 he bhagavan sadbhAvena pratyAkhyAnaM sadbhAvapratyAkhyAnaM tena sadbhAvapatyAkhyAnena sarvathA punaH karaNasyaasambhavAt IdRzena vidhinApatyAkhyAnaM karoti yathApuna:karaNIyaM nasyAtityanena sarvaprakAreNazailesIkaraNa caturdazaguNasthAne vartanena jauvaH kijanayatigururAha heziyasadbhAvapatyAkhyAnena anivRttijanayati zukladhyAnasya caturtha bhedaM janayatianivRtti pratipanna patipatrAnivRttiranagArazcatvArikeva linaHkarmA zAnisantikarmANi bhavopagrAhINikSapayatiaMzazabdaH satparyAyovidyamAnakarmANi kSapati tAnikAni catvArikarmANi tadyathA vedanIya kammara paccakkhANaNa aNiyaTThijaNayaDU aNiyaTTi paDivanneya aNagAre cattAri kebali kamma se khavaMdU taMjahA vaiyaNijja AuyaM nAma goyaM to pacchA sijhadU bujmada mucca prinivvaaedd| sabba dukkhANa aMtaM kare // 41 // paDirUvayA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM* 2041mA bhAga bhASA citta rAkhe sadbhAva pratyAkhyAnana khoTA svabhAvanI pracakvANa karatu anivRtti janayati atihatti paNa pAma zakladhyAnanI codhIpAyo upajAve zakladhyAnasya turyabheda anivRtti prapatrInagAra caturaH kevalakarmAn svakarmANi kSapayati zakladhyAnano cIthIbheda prAptaiyo kevalI cAra kamma khapAve nadyathA te kaheche vedanauyaM vedanaukamma 1 Ayukamma 2 nAmakamma 3 gotrakamma 4 etAni kSapayitvA tataH pazcAt siyati buyati mucce parinihataH sarvaduHkhAnA maMtaM karoti eccArakam khapAvIne para saujhe mukAye sarvadukkhanI aMta kare eccAra kamma 41 sthavira kalpikAdisadRzzaveSa prarupati rUpa tayA adhikoSa Page #856 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a028 857 sUtra bhASA lahu AyuH kI 2 nAmaka 3 gotrakA 4 eteSAM caturNAM api karmaNAM cayaM kRtvA tataH pazcAt sidhyati sakalArtha sAdhayitvAsiddhobhavati tato budhyati tatvobhavati mucate karmabhyo mukto bhavati parinirvAti parisamantAt karmatApAbhAvAt zItalobhavati punaH sarvaduHkhAnAM antaM karoti 41 etat pratyAkhyAnaM prAyasI pratirUpatAyAM evasyAt ataH pratirupatAyAH phalamAha [paDiruvayA evaM bhaMte jauve kiMjaNyadra paDirUvayAeNa' lAghavaM jaNaya bhUraNa' jauve appamatte pAgaDaliGga pasatyaliGga visutasamatta sattasamiti sammatta savvapANabhUya jIvasatte subosa saNikAruve appapaDilehe jiindie vipula tava samiti samatrAgae Aviviharai 42 ] he bhagavan pratirUpa tathA jIvaH kiMphalaM janayati pratirUpatAyAH kIrthaH prati iti syavirakalpi sadRzaM rUpaM yasya sa pratirUpaH tasyabhAvaH pratirupatA tathA sthavirakalpi sAdhuveSadhAritva na jIvaH kiMjanayati gururAha he ziSya putirUpa tayA jIvoM laghutva' janayati zradhikopadhityAgena laghutvaM upArjayatItyarthaH dravyataH upadhyAdiparigrahatyAgena bhAvatastu putibaddha bihAratvena laghurbhavati laghubhUta eNa'bha'te jovaLe ki'jaNayai paDiruvayAeNa' lAghaviyaMja gayai / lahumbha ejIveappa matte pAgaDaliMgepasatya liMgevisuddha sammatte satta samidra sammat savvapANa bhayajIvasattama vausamaNijja ruve appaDilehe jidie viula tava sami garaNatyAgena jIvaH kiM janayati sthavirakalpo caudopagaraNa rAkhatuthako jauva syu' karmaupArje pratirUpa tathA lAghavI bhAvaM janayati sAdhune AcAra rahatuthako laghUbhUto jovaH halUo hao jIva apramattaH sthavirakalpAdi vezena pugaTa liMga: raMjoharaNAdivAn zrapramattathako sthavirano liMga rajAharaNAdi vA liMga pugaTa rAkhe puzastaliMgaH iMdrAdikane pUjavAjIgya visUha samyakta paripUrNaH samiti zuddha paripUrNa samyaktasahita satvavalo sAhasa ane samati pa 1 108 ************************************* dAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0Da0 41mA bhAga Page #857 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a028 858 u TokA: jauvo apramattobhavati tAdRzaH prakaTaliGgaH prakaTasthavirakalpAdiveSeNa sphuTaM liGga cihaM yasya sa prakaTaliGgaH punaH prazastaliGgaH prazastaM samIcInaM rajIharaNa mukhapotikAdika yasya sa prazastaliGgaH punarvizuddhasamyaktInimalasamyakta: punaH satvasamiti samAptaH satvaM ca samitayazca satvasamitayastAbhiH samAvaH saMpUrNodhairyasamiti yukta ityarthaH tataH punaH sarvaprANabhUtajIvasatveSu vizvasanIyaH vizvAsayogyo bhavati punastAdRzo'tya pratilekhaH pratilekhana pratilekhaH alpaH pratilekho yasya so'lya pratilekhaH alpopakaraNatvAt alpapratilekhanAvAn bhavatItyarthaH punaH sa jitendriyobhavati punarvipulatapaH sa miti samanvAgata cApi viharati vipulAnivistorNani tapAMsi samitayazca vipulatapaH samitayastAbhiranvAgataH sahitaH san viharati hAdazavidhena tapasAsamiti gupti sahitobhUtvAgrAmanagarAdau vicarati 42 pratirUpatAyAM api vaiyA vRttva' kartavya' atastatphalaM Aha (veyA vacce NabhaMtejIve ki' jaNayaDU veyAvacce 8 NantitthayaranAmagoyaM kammaM nibandha i 43) he bhagavan vaiyA vRttyena AhArAdi sAhAye najIvaH ki janayati tadA gururAha hai ziSya vaiyAvatyenatIrthakara nAmagotra' karma nibadhnAti vaiyAvRttya kurvan tIrthakaranAmagotra karmabadhnAti ityarthaH 43 atha vaiyAvatyavAn sarvaguNabhAka syAt ataH sarvaguNasampabatAyAH XXXRKARAXXXXXXRXXXKOMXXX .rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u. 41mA bhASA bhASA samannAgaNyAvi bhavaDU 42 // veyAvacca Na ma jauve kiMjaNayaDU veyAvacceNaM tityayaranAmagoyaM kamma nibaMdhaDU 43 // pUrva dhare sarvapANabhUtajIvasaveSu sarvapANabhUta jauvane vizvasanIyarUpa: vizvAsano sthAna kahoi alpopadhitvAt upagaraNa thoDArAkhe tethe paDilehaNa boDokara jiteMdriya iMTrojautyoche vipulatapaH samiti satvAgato yuktaH syAt viharati vistIrsa tapakara pAMca samiti sahitayako vicare 42 vaiyA vRttyena he bhadaMta: jIvaH kiM janayati veyAvaccano karaNahAra jIvasya karmaupArje vaiyAvRttaM na veyAvace karaune tIrtha karanAma gotraM kazmani vanAti veyAvacca Page #858 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA phalaM praznapUrvakamAha (sabbaguNasampabayAeNaMbhaMtejove kiM jaNayaha sabbaguNasampabayAeNa apuNarAvattijaNaya apuNarAvatti pattaeyaNa jauve sArIramANasANaM dukkhANa nobhAgIbhavai 44 ) he bhadantasvAmin sarvaguNasampavratayAjauvaH kiM janayati sarve ca te guNAva sarvaguNAH jJAnadarzanacAritrAdayastaiH samyagratA sahitatvaM sarca guNasampannatAtayA sarvaguNasampa batAtayA sarvaguNasampannatayA kiM phalaM utpAdayati gururAha he zizca sarvaguNasammavatayAjauvo'punarAvatti janayati mukti upAja bati apunarAvRtti prAptojIvaH prAptA apunarAvRtti prAptamokSIjIvaH zarIramAnasAnAM dukkhAnA vibhAgaunobhavati44 sarvaguNa sampanna tayAvItarAgobhavati atastatphala praznapUrvakamAha (vauyarAyayAeNabhaMte jove kiMjaNayaDU vIyarAyayAeNanehANabandhaNANiya taNahANubandhaNANiya bocchinda maNu vAmaNa ne susahapharisarasarUvagandhesu ceva virajai 45) hai bhagavan vItarAgatayAjaukaH ki janayati vautogatorAgoyasmAtsavItarAgastasya bhAvIvIta sabbaguNa saMpannayAeNaM bha'te jIve kiMjaNayaDU savvaguNa saMpannayAeNa apuNarAvatti yaMjaNayaDU / apuNarAvatti pattaeyaNa * . jIve sArIramANasANaM dukkhANa' nI bhAgIbhavaDU 44 // vIyarAgayAeNabhate jIve kiMjaNaya vIyarAgayAeNa. karatu tIrtha kara nAma gotra kamma vAMdhe 43 sarvaguNasaMpanna tayA he bhadaMta he pUjyajiko jauka sarvaguNekarI saMpUrNa hota te jauva bhagavan syu' karmaupArje sarvaguNa saMpavatayA sarvaguNekaro saMpUrNatAi apunarAvRtti mukti janayati apuNarAvRtti muktiprAptihoi apunarAvRttiM prApto jIvaH zAraura mAnasAnAM rogAdivAM mAnasAnAM dukkhAnAM na bhoktA bhavati zarIranAroga mananAduHkha tehanI bhogavaNahAra na huve 44 vItarAgayA rAgaddeSa rahita rupayA hai bhadaMta jauvaH kiM janabati rAgaddeSa rahita he pUjya jauvastha karmaupArje vItarAgatayA vItarAgapaNe se hAnubaMdhanAni snehanAbaMdhaNa tRSNAnubaMdhanAdauni nirAkaroti mananau rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #859 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8. TaukA rAgatAtayAvItarAgatayArAgaddeSAbhAvena kiM phalaM janayati gururAha hezizca vItarAgatayAtrehAunubandhanAni snehasya anukUlAnibandhanAni punaminakalanA * diSa premapAyAn tathANAnubandhanAnidravyAdiSupAyApAyAnvyavachivatti vizeSeNavITayati punarmanIjJeSu manohareSacapuna:amane ghumanohareSu zabdasparzarasa * rUpagandhebhyovirajyateviSayebhyoviraktIbhavatIti bhAvaH45 vItarAgatAyuktastu zrAmaNya saMyuktobhavati zrAmaNyadharmecakSAntireva AdyAatastatphalaM praznapUrvakamAha (khantieNabhaMte jauve kiM jaNayai khantieNa' parosahejiNayai 46) he bhagavan cAntyAkSamayAkatvAjauvaH kiM phalaM janayati tadA gururAha hai ziSyakSamayA paroSahAn jayati 46 atha punaH camAvAn mukti yuktIbhavatIti nirlobhaubhavati atastatphalaM prazna pUrvakamAha (muttaueNabhaMtejove kiM jaNayai muttaueNa akiJcaNaMjaNayaha akiJcaNaNajove asthalobhANaM purisANaM appatthaNijje bhavad 47) he bhagavan muktyAnilaubhatve najIvaH kiM janayatizururAha hai zitha muktyA * akiJcanatva niHparigrahatva utpAdayati akiJcanatve najIvo'rthalobhAnA aprArthanIyobhavati kortha: yo'kiJcanoniH parigraho bhavati sa puruSo'rthelobhI nehANuva'dhaNANiya tanhANu vaMdhaNANiya vocchiMdaha maNunnA maNunnesu saddapharisa rasarUva gadhesu ceva virajjaDU 45 // khaMtIeNabhate jauve kiMjaNayaDU khaMtIeNa parIsahe jaNayaDU 46 // muttIeNabhaMtajIve kiMjaNayaDU / muttaueNa' aki * vRNAnirAkara dUrikara manojJAmanojJeSu bhalA bhUDA zabda 1 bhalAsabda sparzapharasa 2 rasa 3 rUpa 4 gaMdheSu gaMdhane vikhe 5 viraktI bhavati rogarahita hoi 45 kSAtyA he bhadaMtajovaH kiM janayati kSamAkaratu jIva he bhagavan syu karma upArje kSAtvAparikhahAdin jayati kSamAI karaune parisahajIte 46 nirlobhatayA he bhadaMtajIvaH kiM janayati nirlobhapaNe jIva kisya karma upArja muktaunirlobhapaNe akiMcanatAM janayati akiMcana paNa pAma akiMcanI jIvaH rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u.41 mA bhAga Page #860 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a028 861 sUtra bhASA yeSAM te'rthalobhAH dravyArthinazcaurAdayaH puruSAsteSAM zraprArthanIyastairavAJchanIyazcaurAdayohi niparigraha kiM kurvvanti parigrahavatAM caurabhyobhautiH syAt 47 lobhesatimAyAsyAt lobhA'bhAve mAyA'bhAvaH mAyAyAH zrabhAve ArjavaM saralatva' syAt atastatphalaM prazna pUrvakamAha (ajjavayAeNa'bhaMtejIve kiM jaNayatra ajjavayAeNa' kAujjayaM bhAbujja yayayaM bhAsajja, yayaM avisambAda' jaNaya avisambAdaNasampatreNa' jauvedhammasmatrarAhae bhavara 48 ] he bhadanta ArjavenamAyA parihAreNajovaH kiM phalaM jaNayati RjorbhAvaH Arjavanta na kiM phalamutpAdayati tadA gururAha he ziSya Arjavena kAyarju katAMbhAvarju katAbhASarja katAM visambAdanAM janayati RjurevaRjukaH kAyena RjukaH kAyarju kastasya bhAvaH kAyarju katAvakrazarIrambhrUvikArAdirahitatve na saralatAmutpAdayati evaM bhAvazcittAbhiprAyastasya RjutAbhAvarju katAtAM bhAvaja katAM cittasaralatAM utpAdayati punarbhASAyAH vacanasya RjutAbhASarju katAM vacanasaralatva' utpAdayati punaravi sambAdana parajovAnAM avaMcanatvaM janayati prAptA'visambAdaH kAyenavAcAM manasAsaMprAptA'visambAdaH paravaccakatArahitojovo dharmasya caNaM jaNayadra / akiMcaNeya jauve atya lolANaMpurisAyaM apatyaNijje bhavai 47 // ajjavayAeNaM bhaMte nauve kiMjaNayadU ajjavaya evaM kAujjayayaM bhAvujjayayaM bhAsujjayayaM / avisaMvAyAMjaNaya avisaM vAyaNa saMpannaeyaNaM jIve dhammamma akiMcana artharahita jova artha lobhAdaunAM caurAdInAM arthanAlobhI caurAdika puruSAnAM aprArthanauyo anabhilikhanIyo bhavati puruSAne aprArthanoka abhi likhaNokaho 47 Arjavena he bhadaMtajIva: ki' janayati saralapaNejIva he pUjya kisyu karmaupAje Arjatvena saralapaNekarone kArya prAMjalipuTaM kAyAno saralapaNo bhASA saralatAM bhASAnuM saralapaNa bhAvArjakatAM anebhAvanu saralapaNa' avisaMvAdanaM para vipratAraNaM varjanaM janayati AgalyAne vipratAre ********************************* rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA A0saM0041 mA bhAga Page #861 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a028 862 sUtra bhASA vItarAgadharmasyArAdhakobhavati 48 evaM ArjavaguNayukta namArdavaM vidheyaM atomArdavaphalaM praznapUrvakamAha mArdavaM hi mAnatyAgarUpaM tatta u vinayasya kAraNa' dharmeMhi vinayasya prAdhAnya' [mahavayAeNa' bhante jauve ki' jaNyai mahavayAeNa jauve aNastriyatta' jaNaya aNussiyattaNa' jovemi mahavasampatre amaya TThANAiniTThavei 48] he svAmin mArdavenakomalapariNAmenajIvaH kiM janayati gururAha he ziSya mArdavenamAnaparihAreNajIvaH anutsRtatva' anahaM kAritva' ahaGkaGkArAbhAvaM janayati anutsRtatvaM na ahaGkArAbhAvena jauvonnRduH komalaH sakalabhaJyajanamanasantoSahetu tvAt dravyatobhAvatazca saralo'vanamana zaulaH mRdorbhAvomArdava N mRduguNamArdavaguNayorayaMbhedaH avasara avanamanaM mRduguNaH yatsarvadAkomalatvabhavanaM tat mArdavaM yahAkAyena mAnatyAgommRduguNaH manasAmAnaparihAromArdavaM tAbhyAM sampannrobhavati saMyuktobhavati tAdRzaH san aSTaumadasthAnAni niSTApayaticapayati 48 etat prAyaH satyasaMsthitasya ArAhae bhavai 48 // mahavayAeNaM bhaMte jIve kiMjaNayai mahavayAeNa' jIve aNumiyattaM jaNaya aNumiyatteNa' jaube miumaddava saMpanne aTThamayaTThANAi niTTabedU 48 // bhAvasacce gaM bha'te jIve kiMjaNaya bhAva saca NaM bhAvavisohiMjaNaya nahI para jIvane Thagenahau parasa' iSarAkhe nahI avisaMvAdanaH saMpatrI jIvaH dharmasya ArAdhako bhavati dhano ArAdhaka huve 48 mArdavatvena he bhadaMtajIva: ki' janayati ahaMkAra rahita jIva he pUjyasyuH phala upArje mAIvatvena sukomala tva' mRdujIvaH kaSAyarahita jIvaH anubsu katva N janayati anuksa ka paNu' upArje' anutsu katve na jIvaH utsakapaNe rahita jauvaH mRdumAIva saMpatraH mRdupaNa N prApta zrodhako aSTamadasyAnAni niSTApayati capayati Thamada sthAnaka khapAve 48 bhAvasatyena he bhadaMta jIvaH kiM janayati sAcebhAve vartta tu' jIvasya phala upArja' satyabhAve sAMcebhAve vizudvibhAve suddhabhAve karaune ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA 0 saM0r3a. 41 mA bhAga Page #862 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a028 862 sUtra bhASA ************** sAdhorbhavati satye Su bhAvasatyameva prAdhAnyaM zratastatphalaM praznapUrvakamAha [bhAva sacce Na bhante jauve ki N jaNayai bhAvasace Na' bhAvavisohi jaNaya bhAvaviso hoevaTTamANe jauve arahaM tapanrattassadhammamma ArAhaNyAe abhbhaTThedra araha' tapanrattasmadhammasma zrArAhaNyAeNa N zrabhuTTettAparalogasma dhammasma ArAhae bhavai 50] he bhadantabhAvasatya nabhAve abhyantarAtmanisatya' bhAvasatya tena bhAvasatye najIvaH ki' phalaM janayati gururAha he ziSya bhAva satyena jIvo bhAva vizuddhiM janayatinirmalAdhyavasAyaM janayati bhAvavizuddhau varttamAno'rhat prAptasya zrIkinapraNItasya dharmasya zrArAdhanAyai abhyuttiSTati sAvadhAnI navati arhat prajJaptasya dharmasya ArAdhanAye abhyutthAyasAvadhAnobhUtvAparaloke dharmasyArAdhakobhavati paraloke samyamgatiM prApyadharmaM zrArAdhayatItyarthaH 50 bhAvasatya' 'ca karaNasatyayukta sambhavati zrataH karaNasatyasya phalaM praznapUrvakamAha [karaNasacceNa bhaMte jauve kiM jaNaya karaNasartha Na' karaNasatti' jaNaya karaNasazcaiva TTamANejahAvAItahAkArau zravi bhavai 51] he bhadantakaraNasatya najIvaH kiM janayati karaNepratilekhanAdi kriyAyAM satyaM yathoktavidhinA ArAdhanaM bhAvavisauhie baTTamANe jIve arihaMta pannattasma dhammasma ArAhaNayAeNaM ambhaTThe TU arahaMta pannattasma dhammasya ArAhaNa yAeNaM ambha TThittA paralogassa dhammamma ArAhae bhavai 50 // karaNasacce gaM bha'te jauve kiMjaNayai karaNasacce NaM karaNa janayati bhAva vizuddhayAvarttamAno jIvaH bhAva vizuddhi varttato jauva arhat prajJaptasya dhammaMsya kevalaunA bhASyAdharmanI ArAdhanayA abhyuttiSTati tehane ArAdha vAmaNi jaThe uThIne arhatprajJAsya arihaMtanA kA dharmane ArAdhana tayA abhyutthAya ArAdhavA bhaNau kaThaune sAdhU paralokasya Aradhako bhavati parabhavano ArAdhakahuve 50 kriyAsatye varttamAnaH bhadaMtajIvaH kiMjanayati sAco kroyAkaratu jIva he pUjya kiMsya N karma upArje' pratilekhanayAdi *****************X*X**X*X*X*X*X*X*X*X*X****** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM 0 u0 41 mA bhAga Page #863 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa. TIkA AIMS CN REKAR karaNasatya' tena karaNasatyena jIvaH ki phalamupAja yati tadA gururAha hai ziSyakaraNasatye nakaraNazyakti kriyAsAmartha' janayati punaH karaNasatya vartamAnI jauboyathAvAdautathAkArobhavati kriyAsatyaH pumAn yAdRzaM sUtrArtha paThati tAdRzaM kriyAkalApaM vadati tathaivakaroti iti bhAvaH 51 evaM vidhasya yoga 4 satyamapi syAt prato yogasatyasya phalaM praznapUrvamAha (joga sacce NabhaMte jIve ki jaNayai jogasaJceNa jogavisohara 52) bhadantayogasatye namanI vAkkAyayogAnA satya yogasatya tana yogasatyena manovAkAyasAphalya na jauva: kiM janayati tadA gururAha he zitha yogasatyai na yogAn vizodhayati manovAka kAyayogAn vizadaukarIti karmabandhAbhAvAnirdoSAn karotauti bhAvaH 52 idaM satyahi gupti sahitasya bhavati guptaunAM Adaumamogupti rasti tasmAt pUrva tasyAH phala' praznapUrvakamAha (maNaguttayAraNabhaMte jove ki jaNaya maNaguttayAraNa jauveemAM jaNayai egaggacittaNa jauvemaNagutte saJjamArAhae bhavada 53] he bhadanta manogupta tayA jIvaH ki janayati tadA gururAha he ziSya manogupta tayA jIva ekAgra dharme ekAntatva upArja sattiM jaNayaDU karaNasacce vaTThamANe jauve jahAvAI tahAkArIyAvi bhava 51 // jogasaccaNaM bhate jauve kiMjaNayaDU jogasacceNa joge visoheDa 52 // maNaguttayAeNaM bhate jIva kiM jaNaya maNaguttayAeNaM egagga jaNayaDU egagga * yathokta janayati sAcau krauyAkaratu karaNa sattarI pAma karaNasatye vartamAnI jauvaH sAcI kriyAne vikhe vartato jIva yathokta kriyAkathanazIlaH tathA * vAdautathaiva karaNatholo bhavati jehavo kaheM tehavo pAleto karaNazattarI ArAdhe 51 yogasatye na hai bhadaMtajauvaH kiMjanayati manavacanakAyA sUdhAM prava* * vitu jovasya phala upArja yogAn manovAkAyarUpAn nirdoSAn karoti yoga manavacanakAyAI karaune nirdoSa kara 52 manaH saMvareNa manogupti tathA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A*saM* u041mA bhAma Page #864 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a028 865 sUtra bhASA yati ekAgracittojoguptamanaH san saMyamasya ArAdhakaH pAlakobhavati 53 athavacogupti phalamAha [vayaguttayAeNa bhaMte jove ki' jaNaya vaha guttayA eNa' nivvikArataM' jaNaya nivvikAreNa jobebaigutte ajjhaSpajogasAhaNajutte zravibhavada 54 ] he bhadantavacI guptatayAjIvaH ki phala' janayati gururAha he yi vaco guptatayAnidhikAritvaM virAgabhAvaM utpAdayatirnikArojIvaH vAgguptaH guptavacanaca sarvavikathAtyAgAt vAgnirodhovAmyutimAn san adhyA mayogasAdhanayuktazcApi bhavati Atmani adhitiSTatauti adhyAtma manastasya yogAH zubhavyApArAdharmadhyAnAdayaH teSAM sAdhanaM ekAgrA' adhyAtmayoga sAdhanaM tena yuktaH prayAsayoga yuktaptAhamavApi syAt ityarthaH 54 atha tRtauyagupta phalaM praznapUrvamAha ( kAya guttayAeNaMbhaMte jauve kiM jaNya kAyaguttayAeNaM' sambaraM jaNaya saMvaraNaM kAyagukte puNopAvAsavanirohaMkaredra 55) he bhadantakAyaguptatayAjIvaH kiM janayati gururAha he ziSyakAya cittejove mAguttesaMjamArAhae bhavai 53 // baguttayAebhate jauve kiMjagAya / vaiguttayAeNaM nivvikArata jaNayai / nivvikAreNa jIve vaigu ajjhappa joga sAhaNajutte yAvi bhavai 54 // kAyaguttayAevaM bhaMte jIvekiMjaNayadra / kAyaguttayAeM bhadaMtajattraH kiMjanayati mana pApaNI sUdhI pravarttAvatu kisya karma upArje manaH gupti tayAjIvaH manavasikoyAMthakA ekAgrabhAvaM janayati ekAgrabhAva Upa jAve ekAgracittojovaH zubhAdhyavasAyacittaH san saMyamArAdhako bhavati ekAgracitra thako jIva sattara bhede saMyamano ArAdhaka hoi 53 vAgupti tayA bhadaMtajIvaH kiM janayati vacanaguptapaNe dharatu jIva kisya' phala upArje vAgupti tayArnirvikAraM janayati vacanaguptapaNe karitu vikArapaNe rahita hoi nirvikAreNa nirvikArapaNe jIva vAnyapti vacanagupti adhyAtmayogasAdhanAya yuktavApi bhavati bhUDA'dhyavasAyane ru 54 kAyaguptiH he bhadaMta 108 ************************************************* kAya dhanapatasiMha vAhAdurakA A.saM0 u041 mA bhAga Page #865 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a028 guptatayAjIvaH sambaraM janayati sambaraNaguptakAya punaH pApAthavanirodhaM karoti 55 atha guptitraya dhArakasya sAdhomanIvAkAyAnAM samAdhAna atastatphalaM praznapUrvakamAha [maNasamAhAraNayAeNabhaMte jauve kiM jaNayai maNasamAhAraNayAeNa egaggajaNyai egama'jaNaittAnANaMpanavejaNayanANapajja vaijAinA mammataM vimohiimicchatta' ca nijI 56) bhadantamanaH samAdhAraNayAjIva: ki janayati manasaH samyak prakAreNa pAmaryAdayAsihAstIta mA abhivyApyavAdhAraNAsthApanaM manaH samAdhAraNatayAjauvaH kiM phalamutpAdayati tadA gururAha hai ziSyamanaH samAdhAraNayAmanamomaryAdAkArIna ekAmA dhasthe ye' janavati dharme ekA utpAdyajJAnaparyavAn janayati viziSTAn matijJAnazratanAnAdInAM paryAyAn tatvA vA bodharupAna vizeSAna saMvara jnnydduu| saMvaraNakAyagune puNopAvAsAvanirohakare 55 // maNasamAhAraNayAeNaM bha'tejIve kiMjaNayaDU / mayasamAhAra gayAe egaggaM jayaDUegaggaM jaNayattAnANa pajjavejaNayanANapajjave jaNayattAsammattavisohemicchatta'caNijjara hA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA .saM.3.41mA bhAga bhASA kAya guma para rAkhatu' jovaH kiMjanayati jIvasya phalaupArja kAyaguptyA kAyAnI guptiazabhayogaM nirudhayati saMvarajIgaUpajAve saMgharaNajIvaH kAyaguptaHsan pApAthavanirAdhaM karoti kAyagupta ko nauva pApAthavane rudhe 55 mana: samAdhAna tayA manane samAdhAna paNe he bhadaMtajIvaH kiMjanayati he pajyajIvasya phala uyA manaHsamAdhAM na tayA viziSTatara manasAvadhAna paNa rAkhatu ekAgra janayati ekAgra paNa pAma ekAgra janayitvA ekAgrapaNu UpajAbI jJAnaparyAyAn janayati jAnanA parvAyane apArja jAnaparyAyAn utpAdya jAnanA paryAyane UpajAvaune samyaka vizodhayati samyAne nirmala kare mithyAtvaca capayati mithyAtvane khapAve 56 vAksamAdhAraNa tayA svAdhyAye sthApanarUpayA he bhagavan bacanasamAdhAna rAkhatA jIvaH kiM janayati jIvasya Page #866 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 9 TokA a.28 janayati punaH samyaka vizuddhi janayati mithyAtvaM ca nirjarayati nivArayati 56 vacaH samAdhAraNAyAH api phalamAha (vaya samAharaNayAe bhane jove ki jaNayaha vayasamAhAraNayAeNa vayasamAharaNadaMsaNa pajjave disohei vayasamAharaNadaMsaNa paja vaivisohitA sulabhavo hi yatta nibbattaya - dullahabohiyatta nija re 57] he bhagavan siddhAntokta mArge vacana samAdhAraNa yAsvAdhyAye eva vAg nivasanana jIvaH kiM phalaM janayati tadA gururAha he zivavaca: samAdhAraNayA vAka sAdhAraNayAdarzanaparyavAn vizodhayati vAcAH sAdhAraNayAH vAksAdhAraNayAH vAcAkAyata yogyAH ye paryavAH zabda vizeSAH tathA darzanasya samyaktvasya ye paryavAbhedAstAn vizodhayatinirmalIkaroti yatIhi vAk samAdhAraNAM kurvan svAdhyAyaM karoti svAdhyAyaM kurvan dravyAnuyogAdyabhyAsaM vidadhat anekayasIbhUSAzAdi doSAn nivAn yati ataH samyakta' nirmalaM karoti yato vAk sAdhAraNadarzanaparyavAn viyodhya salabhabodhita nirvata yati sulabhavodhiH parabhavejainadharma prAptiryasya sa sulabhavodhistasya bhAvaH rulabhavIdhitva tat utpAdayati durlabhabodhitvaM nirjarayati57 vasamAhAraNayAeNamaMte jAve kiMjaNa yaha / vaDUmamAhAraNayAeNaM vayasamAhAraNa daMsaNapajjavevisohedUvayasamAhAraNa daMsaNa pajjave bisohinA sulahayohiyattanibattei Tullaha bohiyakta nija reDU 57 // kAyasamAhAraNayAeNaM mate jauve kiMjaNaya / rAya dhanapata siMha bAhAdara kA prA. ma.41 mA bhAga bhASA phala upArja vAkasamAdhAraNatayAjauvaH vacanarU'dhe jIvavacasI viSayAnsamyaklabhedAnavizodhayati bacana nAmadaviSayasamyaka nAbhedatehanazodhavacasaH sAdhAraNAn bacanekahavAjAgya darzanaparyAyAnvizodhya samakitanAparyAya nirmalakaraunisa labhabIdhitva nivartayati sulabhabodhipaNa'upArja dulla bhavodhitva nirjarayati thapa yatidulabhabAdhipaNu nirjarAva57 kAyasamAdhAraNatayA hai bhadaMtakAya samAdhAraNa hai pajyajIvaH kiMjanayatijIvasya phalaupArja kAyasamAdhAraNatayAkAyA Page #867 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa.28 CEC . TIkA kAyasamAhAraNayANaMbhaMte jove kiM jaNaya kAyasamAhAraNayAeNa jauve carittapajjave visohe caritnapanavevimohittA hakvAyaparita visohaMda * ahavAya caritta vimohitA cattAri kevala kamaMsekhaveda tIpacchAsijmai bujkara muJca parinivAei sambadukyANa maMtaMkare 58] hai bhagavana * kAyatamAdhAra payAjovaH kiM janayati kAyastha samAdhAraNA saMyamayogeja dehasya samyag vyavasthApanAkAyasamAdhAraNAtayAjovaH ki phala mutpAdayati tamA gumarAha karAdhArAvArisa paryavAn cAritra bhedAn cAyopathamikAn viyodhayati cAritra paryavAn viyodhya yathAkhyAtacAritra *virodha pati payAkhyAta cAritra nimanaM kurute nanu yayA syAtacAritra avidyamAnaM kathaM nirmalaM bhavati atrIttaraM yathAkhyAta cAritra sarvadhA avidya *mAnaM nAsti avidyamAnasya nirmalatvAsambhavAt tasmAt yathAkhyAta cAritra pUrva asti paraM cAritramohanauyena malinamasti tadeva yathA khyAtacAritra 28 cAritra mohodaya ni reNa nirmalo kurute yathA khAAta cAritra vizodhya ca kevala satkamIzAn catvArividha mAnakarmANiM ghanaghAtIyA nivedanauyA kAyasamAhAraNa yaaenncrittpjjvevisohe| carittapajjavevisAhittAahakkhAyacaritta visAheahakkhAyacarittavi saahittaa| cattArikevali kamma sekhavedUto pacchAsijma bujhaDU mucca parinivAedUsavvadukkhANa maMtaMkaraDU 58 // saghAyoni viverAkhanajova:cAritra paryAyAvizodhayaticAritranAbhedane sodhe vArivaparyAyAn viyodhayitvAcAritranAparyAya ne vizuddha karIne yathAkhyAtaM bhASA cAritavyAta bArita ne podhe vayA yAna cAritra viyo yAtrA jyAna cAritra nApato cAranezodhonecatura:kevali kamAM zAnkSapayaticAra kevalotaNA vizodha yati yayAko yakhapAvetataHpavAsihAtitiva repachIsojhavuDAtimucyate pariniAtisaMsArasAgarathaumukAisarvaduHkhAnAMtaMkarotisaghalAMdukkhanIaMtakara58 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A*saM* u041mA bhAga Page #868 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 45 ENJ WORKER yurnAmagotra lakSapAnijJapati tataH sidhyati budhyati muJcati parinirvAyapati sarvaduHkhanAmaMtaM karoti 58 evaM samAdhAraNAtraya muktA yathA paTaukA kama jJAnAditrayastha sampabatAyAH phalaM prazna pUrvaka mAha (nANasampatyAeNabhaMte jauve kiM jaNaya nANasampavayAeNaM jauve savvabhAvAvigarma jaNayaha nANa sa yatreya jove cAurata saMsAraka tArana vismad jahAsUIsa muttApaDiyAvinaviNasma ItahAjIvo samutto saMsArana viNasma i gANaviNayatavacarita jogaM sampAuNai sa samayaparasamayavisArae saMghAyaNijbhavai 58) he bhadantajJAnasampannatayAjJAnasya zrutajJAnasya sampannatA zruta jJAnasampattista yAjauvaH kiM phala janayati ta hA gururAha he ziya zratajJAnasammannatayAjIvaH sarvabhAvAbhigamaM sarve ca te bhAvAzca sarvabhAvA: jIvAjIvAdayasteSAM abhigamaH sarvabhAvA bhigamastaM sarvabhAvAbhigamaM jovAjovAditatvajJAna janayati tathA jJAnasampanI jIvazcaturanta saMsArakantAra caturgatilakSaNe saMsAravanena vinazyati mokSAt & vizeSeNa dUraba aTTa yobhavatitayAhi sasUtrAsUcokacavarAdiSa patitAsatauna nazyatiadRzyAnabhavati nAzana prApnoti tathA jIvopi sasUtraH zrutajJAnasahitaH nANa saMpannayAe bhate jauve kiMjazADU nANa saMpannayAeNaM jIvesabvabhAvAbhigamaM jagAyaDU nANasaMpanneyaNanIve cAuraMta saMsAra katAre navidha sUdU jahAsuI samuttA paDiyAvinaviNama / tahA jIvA samutto saMsAra navispaDU nANa viNaya rAva dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41mA bhAga bhASA zrata jJAnasaMpU tayA hai bhadaMta puta jJAnasaMpUsa paNa he pUjyajIvaH kiMjanayati jIvasya karmaupArja zrutajJAnasaMpUrNa tayAjJAnavaMtajIvasarvajIvAdi tatvajJAnaMjana yatisa vajoknu svarUpajAce jJAnasaMpuryo jovaH jJAnakaro saMpUrNajovaH cAturaMta saMsArakAMtAre bhavAraNye vinAzaMna prAptoti caturgatisaMsArarUpa aTavaumAhi vinase naho yathA zUcI sa sUtrAH davarakasahitAH jima mUIdIrAsahita kacavara patitA na vinasthati kacarAmAMhi paDIthako vINamenahI sadhA jIvopi Page #869 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a028 870 saMsArevinaSTo na bhavatotibhAvaH tatazca zrutajJAnavinaya tapazcAritnayogAn saMprApnoti jAnaMca vinayazca tapazcacAritrayogAva jAnavinayatapacAritrayogAstAn 1. TaukA samyaka prakAreNa pAnoti tabajJAnaM avadhyAdivinayaH prasiddhaH tapoddAdazavidhaMcAritravyApArAstAn sarvAnlabhate punaH zrutajJAnauskhasamaya parasamayasaMghAtanIyo bhavati Samatapara samAyoH saMghAtalIyo maulanIya: syAt etAvatAsvamataparamatAbhinnatve na pradhAmapuruSatvAt paNDiteSu gaNanoyobhavatIti bhAvaH 58 daMsaNasa patrayA raNabhojo ye kiMjaNa yaha dasaNa sampatyAeNa bhavamicchattaccheyaNaM kara paraM novibhAi paraM aNumAyamANe aNuttareNa nANadaMsarINa' apyAsanoe 6 pApe sa maM bhvipaavihrh|.] he bhagavan darzana sampannatAdarzanasya kSAyopathamikasya sampavratAdarzana sampannatAtayAcAyopazamasamyaka sahitatvena jIvaH kiM phalaM janayati tatra guruttara yaha hai zithadarzana sampannatayA jIvo bhavamithyAtvacchedanaM karoti bhavasya heturyat mithyAtvatasya cchedanaM karoti arthAt tavacarittajAge saMpAuAdU sasamayaparasamaya visArA saMvAyaNijje mavadU 56 // saNa saMpanayAeNaM maMjIve kiMjaNayaDU mUtra TaMsa sapanayAeNaM bhavaniccha tacche ya zaMkare / paraM novijjhAdU paraM aAbhAyamANe aNuttareNaMnANadaMsaNeNaM appANaM saMjo sa sUtraH yata ekta: jisa jIva siddha'tasahita saMsArena vinasthati saMsAramAMhi viNasenahI jJAnavinaya tapa: cAritrayogAn prApnoti jJAna vinaya tapa cAri banAyoga te prate pAma svasamayapara samaya nipuNaH san potAnA zAstranevikhe paranA zAstranavikhe catura huve paMDiteSu saMghAtanIyaH guNanayogyo bhavati pradhAna puruSa hoi aholaNoka nahoi Apa pUjyavAjAgya huve guNakarI yogyahave 58 darzanasaMpannata yA bhagavan jIvaH kiM janayati kSAyopamazama kitanepramANe karau bhagavan jIvasya karmaupArja darzanasaMpannatayA darzana saMpavatAi bhavahetu mithyAtvocchedaM karoti bhavanu'hetu mithyAtva tehanocchedakara paraM uttarakAle AgAmi eba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.2.41mA bhAga bhASA Page #870 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TIkA a028 871 kSAyikasamyakta prApnoti parantataH pazcAt na vidhyApayati jJAnadarzanacAritrAryA prakAzaM nInivArayati tataH paraM ca jJAnadarzanacAritrANAM prakAzaM avidhyA payan jJAnadarzanacAritrANAM tejo'vinAzayan anuttareNasarvotkRSTena cAyikatvAt pradhAnana jJAnadarzanena AtmAnaM saMyojayan samyaka prakAreNa mAmAnaM Ama nA eva vayo kurvanviharati bhavastha kevalatayAmuktatayAvicaratautibhAvaH 6. carittasampa bayAeNabhaMte jauve ki jaNaya carittasampatyAe selesIbhAvaM jaNayai se lesimpaDivabe ya aNagArecattArikevalakamma sekhavei tatropacchAsijmA ibujmA imuJca parinibvAyai savvadukkhANamanta karei 61] he svAmin caritra satyavratayA caritraNa yayA khAtacAritraNa sampra vratA tayA yathA khAtacAritrasahitatvena jauvaH kiMjanayati tadA gururAha heziSyacAritrasampanna yathAyAta cAritra sahita cena saile zobhAvaM janaya tithe lAnAM parvatAnAisa: zailezomerustasyeyaM avasthAthaile sotasyAbhavanaM zailezIbhAvaH taM utpAdayati meruparvatasya sthairya prApnoti zailezI avasthAMpratipatro'nagArathaturaH kamAMzAn kSapayati aMzazabdaH sattArtha vAcakaH caturdazaguNasthAnaM bhajate tataH paJcAsidhyati sakalakarmANi emANe samma bhAvamA viharaDU 60 // caritta saMpannayAeNaM bhatejIvekiMjaNayaDU / caritta saMpanna yAeNaM sailasIbhAvaMjaNa yaDU / sele tIbhAva paDibhanneya azagAre cattAri kevala kamma se khaveDU / tao pacchA simaDU vumaDU muccadUparinivyA bhave jJAna darzana prakAzobhavati prAvate bhaviM zAnadarzananI prakAza have kSAyakatvAt pradhAnana jJAnadarzanena zAnadarzane karInaM prAtmAnaM saMyojanAt pApaNA AmAne joDatubako samyaktra bhAvyamAna: viharati samyaka pAlatuthako vicare 6. cAritra saMpavatayA cAritna karausahita he bhagavan jIvaH kiM janayati sya kame upArja cAritra sapanatayA zailezobhAvaM meruzelopamastha yaM janayati cAritvasahita jIva thaile sokaraNabhAva upArja meru parvatanaupara dRDha ive zailegI bhAvaM pratipannaH anagAra maile zaubhAva paDiyayo aNagAra catvAri kevalaukammAMgAn kSapayati cAra kevalokInA aMza khapAve tataH pazcAt sitti tivA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #871 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kk* . a.28 1 7 capayitvAsiddi prApnoti budhyati tatvajJobhavati mucyate karmabhyomuktobhavati parinirvAti kaSAyAgne rupayamAjhautalIbhavati sarvaduHkhAnA panta karotihAra atha cAritre satipaJcendriya nigrahIyajyate'tastatphalaM praznapUrvakamAha [soindiya niragahaNa bhaMte jauve kijaNayaha sIindiya nigAhaNaM maNabAmaNanesasaI surAga 4hosanimA iMjaNaya ra tapavayaM kammana bandhara pujvavaDa' ca nijjaraha (2) he bhadanta hevAmin thAve ndriyanigrahaNakaraNendriya vijayenajIvaH kiM janayati OM tadA gururAhI ziSa thotre ndriyanigrahaNamanojJAmanoSa yandaSu rAgadveSanigrahaM janayati punaH rAgadeSAbhAvasati tat pratyaya naimittaka karmanabadhAti parvabA sagadeSopArjitaM karmanirjaraya ti kSapayati 2] cakviMdiya nimahebhaMte jauve kiM jaNaya ra cakviMdiya nigAheNa maNabAmaNabe suruvesarAgaddo manigaI jaNaya i ta pa naiyaM kamma' na bandhara puSva baddha' ca nijarei 53] he bhadanta he khAmin cakSurindriyanigraheNajIvaH kiM janayati tadA gururAha eDU sabadukkhANa maMtaM kare 61 // soI diya niggaheNaM bhaMte jIvekiM jaNaya soI diya niggahaNaM maNunnA maNunnesa sahesa rAgahosa niggaha jaga yaDU / tappaccayaM kamma nabaMdha pubbabaIca nijjare 62 // cakviMdiya niggahaNaM bhAte rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u011 mA bhAga bhASA 1 rakaDe sojhai bUDhAti bUjha parinirvyAti sarvadukkhAnA aMta karoti sarvaduHkhano aMta kare 61 zrotraMdriya nigrahena he bhagavan jIvaH kiM janayati kAna ApaNa vazikaratujova sya' karmaupArja zrotraM driya nigraheNajivArezrotraMdriyano nigrahakaratadA manojJA manInneSu tivAre bhalA DAne vikhe zabda Su rAgaddeSa nigrahaM janayati bhalA muMDA zabda UpAraM rAgahe pana ANi tatprayaM kammanabanAti teha rAgaI Sa saMbaMdhIu karmabAMdha nahI pUrvavaca nirjarayati pahilA je karma vAMdhyAce te nijare 62 cakSuriTriya nigraheNa bhagavan jauvaH kiM janayati Akhivasi kaudhAMthakA jIvasya karma upArje cakSuriTriya nigrahaha Akhi Page #872 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA 4 he zizya cakSurindriyanigraheNa manojJAmanojJeSa rUpeSurAgadveSajayaM janayati tatazca tat pratyayika rAgaddeSotpanna karmanabadhnAti pUrvabaI rAgahe SopArjitaM kanirjarayatikSapayati 63 (pANindiya nigga heyabhaMtejove ki jaNaya i ghANindiya NimaheNaM maNubAmaNabesugandhe surAgahosanigAhaM jaNaitappaJcaiyaM kamma na bandhara puvvabandha ca nijarei 64)he bhadanta he svAmin prANi driya nigraheNajauvaH ki janayati gururvadati he ziSyaghrANendriya nigraheNamanojJAmanIjJeSu 4 gandheSu rAgadde SaM nigrahaM janayati tatorAgaDe SajayAt rAgaddeSotpanna karmanabadhnAti pUrvopArjita karmanirjarayati 64 [jibhidiya nimahezaMbhaMtejauve 8 ki jaNaya ra jibhindiyanigaheNa maNabAmaNu su rase surAgahosaniggahaM jaNaya i tappaccaiyaM kammana banda pubbabaddaca kammanijjarai 65] he bhadanta jIve kiM jaNayaDU / cakviMdiya niggaheNaM maNunnA maNunnesu ruvesu rAgahosa niggahaM jaNaya tapyaccayaM kamma nabaMdhaDU pubbabaI'ca nijjarI 63 // ghANiMdiya niggaheNaM bhate jauve kiMjaNayaDU / ghANi diya ggihaNa maNa brAmaNa nesu gNdhai| rAgadosa niggaha jaNayaDU / tappaccayaM kamma nabaMdha pubvabacaca gijare 64 | jimmidiya niggaheNa mate jIve KPREKEKkxOXEMEENEAREEMEMENKAXX para dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41mA bhAga bhASA vasi kauthikA manItA manIneSu rUpeSu bhalA bhUDA rupane vikhe rAgaddeSa nigrahaM janayati rAgaSa jIte tat pratyayaM navInaM kazcanabadhAti te sthaunayAM kammanAMdha pUrvavaca'camija rayati pahalAvAMdhyAkamma nirjara63 evaMghrANeMdriya nigrahaNa jIvaH kiMjanayatinAzikAvasi kaudhe jIvasya karmaupArne prANeMdriya nigraheNa nAzikAvadhikarive manojJA manojJeSagaMdheSabhalA DAgaMdhane vikhe rAgaddeSa nigrahaMjanayati rAgaddeSanonigrahakare tatpratyayaMnavInaMkI na vanAti teha sabaMdhaukammana vAMdhe pUrvavaca nirjarayati 4 jidriya nigrahaNa bhagavan jIvaH kiM janayati rasaneMdrauvazikaratu' jIvasya karmaupArja jiTriya Page #873 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jiInTriya nigrahaNa jauvaH kiM janayati gururAha miSyajiIndriyanigraheNajIvomanojJAmanIzeSu rameSu rAgaddeSanigrahaM janayati tat pratya yika Da TIkA a028x * rAgaddeSanimittikaM kammanabadhnAti pUrvabaharAgaddeSopArjitaM karmanijaraya tikSapayati 65 [phAsindiya nimAheNa bhatejauve ki jaNaya phAsindiya nimA 874 - heNa maNabAmaNaba muphAsesurAgahosanimAhaM jaNaya tappaccayaM kammana bandhai pubbabaI ca nijjarei 66] he bhagavan sparzendriyanigraheNjIvaH ki janayati 4 tadA gururAha he zitha spandriya nigraheNa jIvomanonAmanojJeSu sparzeSu rAgadde SanigrahaM janayati tat pratvayikaM karmanavanAti pUrvavaca ca karmanijara yati 55 indriyanigrahakartA kaSAya vijayosyAt ataH kaSAyaphalaM praznapUrvakamAha [ koha vijaeNaM bhaMte jauve kiM jaNai kohavijaeNaM khanti jaNayai kohaveyaNijja kammaM na bandhai pubbabaDa ca nijjara 67) he bhagavan krodhavijayena jovaH ki janayati gururAha hai ziSya krodhavijayena jIvaH kSAnti' kiM jaNayaDU jibhidiya niggahaNa maNanA maNa nemu rasamu rAgaddosa niggahaM jaNayaDU / tappaccayaM kamma nabadhaDU pubva baIcanijjaraDU 65 // phAsiM diya niggaheNa bhate jauve ki jamAyaDU / phAsiMdiya niggaheNa maNa nA mAnne kAmemu rAgahosa niggahaM jaNayaDU tappaccaIyaM kamma nabaMdha pubbabaIca nijaretU 66 // koha vijaeNaM maMte jIve kiM nigraheNa jIbhavazi kodhAM dhakA manojJA manIneSu rameSu rAgaddeSa nigrahaM janayati bhalA bhaMDArasane vikhe rAgaddeSanonigrahakara tatpratyayaM navauna kammana vanAti pUrvavaIca nija rayati 65 sparzaneMdriya naugraheNa bhagavan jauvaH kiM janayati sparzaneMdro vazikaratu jauvasthu karmaupArja sparza driya nigraheNa manojJA manojJeSu sparzaSa rAgaddeSa nigraha janayati tatpratyayaM navInaM kammanavanAti pUrvavata'ca nirjarayati 56 krodhavijayena he bhagavan rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM. 2041mA bhAga Page #874 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA 028 875 sUtra bhASA ***************** janayati krodha vijayaucAntimAn bhavati ityarthaH punaH krodhavedanauyaM karmanabannAti krodhodayenavedyate iti krodhabedanIyaM krodha hetu bhUtaM puhalarUpaM moha nokobheda' na bannAti pUrvabada' ca karmanirjarayati 67 (mANavijaeNaMbhaMte jauve ki' jaNaya mANavijaeNa mahavaMjaNaya mANaveyaNijjaM kama na bandhai puvvavada' ca nijjaredra 68] he bhagavan mAnavijayenajIvaH kiM phala janayati gururAha he miSyamAnavijayenajIvomArdavaM sukumAlatva' janayati mAna vijayAt namanazaulobhavatIti bhAvaH punarmAnena mAnodayenavedyate iti mAnavedanIyaM karmanabadhnAti pUrvabataca kammainirjarayati 8 [ mAyAvija evaM bhaMta jaube ki' jaNaya mAyAvijayaNa' ujjabhAvaMjaNayada mAyAveyaNijja' kamma' na bandhai pubbabaDa' ca ninnaredra [2] he bhagavan mAyAvijayena jIvaH ki jagAya koha vijaeNaM khaMtiM jaNayadra / koha veNijjaM kamma navadhadra pubbavadda'ca nijjaredra 67 // mANa vijaeNaM bhaMte jIve kiMjaNaya mANa vijaeNaM mahavaM jaNayad mANaveyaNijjaM kamma navaMdhai puvvabadda' ca nijjare 68 // mAyA vija evaM bha'te jauve kiMjaNayai mAyAvijaeNaM ujjubhAvaM jaNayai mAyA vaiyaNijjaM kamma' nabadhai puvvabaDa'ca ninaredra 66 // jovaH kiM janayati krodhajopatu bhagavan syuM karmaupArja' krodhavijayena camAM janayatikrodhajautave kSamA upArje krodhavijaye na vedanIyaM kanavannAti krodha tave vedano karmana bAMdhe pUrvavaddha ca nirjarayati pUrve bAMdhyA karma nirjare 67 mAnavijayena he bhagavan jIvaH kiM janayati mAnavijayena mAnane jotakaraune mAhevaM janayati mArdavapaNa' upajAve mAna vedanIyaM karma na badhnAti na bAMdhe pUrvabada'ca nirjarayati 68 mAyA vijayena he bhadaMta jIvaH far of mAyAjattyAthakA jovasyuM karmaupArje mAyAvijayena RjUbhAvaM janayati saralapaNa' pAme mAyAvedanIyaM kamma na vadhnAti mayA vedanI kI na *x*x*x*x*x*x*x*x*****************^ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da041 mA bhAga Page #875 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA janayati gururAha he zivamAyAvijayena jauvaH RjubhAvaM saralatvaM utpAdayati tatazcamAyAve danauyaM karmanabadhnAti pUrvanibaIca kammanirjarayati kSapa pra0284 yati |[lobhvijennbhNte jIve ki jaNayaha lohavijaeNaM santosibhAvANayai lobhaveyaNijja kammaM na bandhai puSvavaca' ca kammanijjara 70) he bhagavan lobhavijayena jIvaH ki janayati gururAha hai ziSya lobhavijayena jauvaH santoSi bhAvaM santoSiNIbhAvaH santobhAvasta utpAdayati lobhavedanIyaM karma * navanAti pUrvanivacakarmanirjarayati70 kaSAyavijayinAsAdhunArAgadde SamithyAdarzanavijayaH karttavyaH atasteSAM vijayaphalaMpraznapUrvakamAra[pijjadIsamicchA daMsaNavijaevaM bhaMtejaubekiMjaNayai pijjadosamicchAdasaNa vijaeNa'nANadaMsaNacarittArAhaNayAe abhyuTTetiaTTavihasmakammagaNThi vimoyaNadvAe tappaDhamayAMeNa jahANupubbie aTThAvIsaivihaMmohaNijja kamma ugbAei paJcavihaM nANAvaraNijjanavavihandasaNAvaraNijja paJcavihamantarAyaM eetivivikammasejagavaMkhavei topacchA aNuttaraMNanta'kasiNa paDipuna nirAvaraNa vitimiraMvisuddha'loggalogappabhAvayaM kevalavaranANadaMsaNasamuppADe jAvasajAgIbhavada tAvairiyAvahiyaM kamma bandhasuhapharisaMdusamayaDiyaMtapaDhasamaebaIboyasamaevaiyaMtaIya samayenijinaseyAkAle akammaM vAbhava01 he bhadantasvAminpreyyaI SamiSyAdarzana lIbha vijaeNaM mate jauve kiM jaNayaDU loma vijaeNaM saMtosaubhAvaM jaNayaDU loma veyaNijja kamma nava'dhaDU / pubba baiMca nijjaraDU 70 // pijjadosa micchAdasaNa vijaeNaM bhate jauve kijaNa yaDU pijjadosamicchAdaMsaNa vijaeNa nANa baMdhAra purva barDa nirjarayati pUrva vAMdhyA kamma te nirjare 68 lobhavijayena he bhadaMtajIva: ki janayati lobhajIte jIvasyu karmaupArja lomavijayena saMtoSa bhAvaM janayati lobhavedanIyaM kammana vanAti pUrvabaI nirjara pAkalA kampanIrjarAye 70 prema heSa mithyA darzana vijayena sneha deSa mithyAdarzana rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0 u. 41 mA bhAga, Page #876 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA pa.32 F77 vijayenajova: ki phalaMjanayatitatra preyyazabda na premarAga: deSaH prasiddhomithyAdarzanasaMzayAdibhirviparItamatitva preyya'ca dveSazcamithyAdarzanaM ca preyyama 4 dhyAdarza nAniteSAM vijayaH preyya SamithyAdarzanavijayastena jauvaH kiM phalaM mutyAdayati tadA gururAhaheziSya rAgaddaSamithyAdarzanavijayena jauvIjJAnadarzana cAritrANAM pArAdhanAye abhyu ttiSTate sAvadhAnIbhavati abhyu tthAya ca aSTavidhakarmaNAM andhi dhAtikammaNAM kaThinajAlaM vimocanArtha kSayitu abhyutti Tate sAvadhAnobhavati atha karmagranthi vimocane anukramamAha tat prathamatayA yathAnukramaM aSTAviMzati vidhi mohanIyaM kamma udghAtayati kSapakatra NimA rUDhaH san kSapati SoDazakaSAyAH navanokaSAyAH mohanauyatrayaM evaM aSTAviMzatividhaM mohanIyakarmavinAzayeti tatacaramasamaye yat capayati tatkramamAha matizrutAdhimanaH paryAyAvaraNarUpaM karmapazcAbravavidhaM darzanAvaraNIyaM kamma cakSurdarzanA'cakSurdarzanAvadhi darzanAkevaladarzanAvaraNaM nidrApaJcaka' evaM navavidha dasaNa carittA rAhaNayAe ammada aTTavihasma kammagaThi vimoyaNayAe tappaDhamaTThAe jahANupubIe aTThAvIsa viha mohaNijja kamma ugghAe / paMcavihaM nANAvaraNijjanavavihaM daMsaNAvarasija paMcavihaM aMtarAyaM ee tinnivi kama se jopatu jIvasya kama upArja premaheSa mithyAdarzana vijayena jJAnadarzana cAritrArAdhanayA abhyu pa tiSTati jJAnadarzana cAritra ArAdhavAujamAla hoi aSTavidha bakammarathi kSapaNA aSTaprakAra je karma teha bhaNI niviDarUpa je kambhagrathihuve te jIva choDAvavAbhaNI sAvadhAna have tatprathamatayAhiye pahalI anukrameNa aSTAviMzati vidha mohanauyaM anukrame pahalI 28 aThAvIsa maide sahita mohanaukamma khapAve paMcavIdha bhAnAvaraNIyaM paMcaprakAra jJAnA varaNI kamma kSapAve navavidha darzanAvaraNIyaM navaprakAre darzanAvaraNI kamma evaM paMcavidha aMtarAvaM pAMce prakAra aMtarAyaH kamma etAni baukhyapikarmANi rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA A.saM.2041 mA bhAga bhUva bhASA Page #877 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8. TaukA ARXXXKAKKKAKKHEKHEEROEXCREAK darzanAvaraNIyaM kama tataH pathAtpaJcavidha antarAyaM etAnitrINi kamma'seiti satkarmANi vidyamAnAnivauNi karmANi yugapat capayati ApakI khArUDhaH OM man samakAlaM kSayaM nayatItyarthaH tataH pazcAdanantaraM teSAM karmaNAM kSayaukaraNAdanantaraM anuttaraM sarvebhyaH pradhAnaM ananta anantArtha grAhaka kRtsna samastavastu * paryAyagrAhaka pratipUrNa sakalaiH svaparaparyAyaiH sahitaM nirAvaraNaM samastaAvaraNarahitaM vitimaraM ajJAnAM zarahitaM vizuddha sarvadoSarahitaM lokAloka, prabhAvaka lokAlokayoH prakAzakArakaM etAdRzaM kevalavarajJAnadarzanaM samutpAdayati yAvat sa yogIbhavati manovAk kAyAnAM yogovyApArastena saha 8 vartate iti sa yogIbhavati trayodazaguNasthAnayAvattiSTa ti tAvat IryApathika kammabadhnAti IraNa IgitistasyAH panthAH ryApathaH ryApathebhavaM IryApathika pathograhaNaM hi upalakSaNaM tasya tiSTatIpi sayogasya IryAyAH sambhavAt sayogatAyAM kevalinopi sUkSmasaJcArAH santi tat I-pathika' karmakIdRzaM bhavati taducyate sukhayatIti sakhaHsukhakArosparza prAtmapradezaiHsahasaMzleSoyasya tat sukhasparza hisamayasthitika ho samayIyasyAH sAhisamayA hisamayAsthiti jugarva khavaidU to pacchA aNataM aNuttaraM kasiNaM paDipunnaM nirAvaraNaM vitimiraM visuddha logA loga pabhAvaga kevala varanAga daMsaNaM samuppADedU jAva sajogI mavadUtAva dUriyAvahiyaM kamma' niba'dha muha pharisaM dusamayaTThiiyaM taMpaDhama rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM* u. 41mA bhAga bhASA yugapat capayati eciNikampanA aMtha ekaThAja khapAva tataH pazcAdanuttaraM tivArapache dhanaMtArtha viSayaM anaMtArtha viSayake jahana kaSaNaM samasta saMpUrNa nirAvaraNa AvaraNarahita taumararahitaM aMdhakAra rahita lokAloka prakAza lokaane aloka tehane prakAsakare sahAya rahita prazasta jJAnadarzanaM Ama nAsamutyAdayati kaivalajJAna UpajAve yAvat sayogI jitamanIvAkkAyaH pahalI saMyogI have manavacana kAyAjIne tAvat paryA pathikIyaM kI gati mArga Page #878 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA a028 878 rasmeti hisamayasthitika' tat hisamayasthitikasvarUpamAha prathama samaye baddha' khasyasparthanAya adhInaM kRtaM adhaunakaraNAt spRSTamapi dvitIye samaye * taha spaSTa veditaM kAyena anubhUtaM tRtIyaM samaye nijaurNa pariyATitaM niSkaSAyastha uttarakAlasthiterabhAvovartate uttarakAlesakaghAyasya bandhobhavati OM para kevalinI na bhavati tadeva punaH sUtrakAraH bhAnti nivAraNArthamAha tat IryApathika kamma kevalinobaI AtmapradethaiH sahaniSTa spaSTa vyonA paThavat tathA spaSTa masaNamapi kudyApatita zuSkacUrNavat iti vizeSaNahayena kevalinohi nidhattanikAcitAvasthayorabhAvaH punarudauritaM udaya prApta sat veditaM anubhUtaM kevalinIhi udauraNAnabhavati tato nijINa kSayaM upagataM tataH seyAleiti etha kAle AgAminikAle akarmAcApi bhavati kamarahito bhavati ityarthaH 61 atha zaileNyakarmatAhArahayaM arthatovyAcikhyAsurAha (ahAuyaM pAlaittA antImuhuttAvasesAue joganirohaMkaramANa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A. saM. 2041 mA bhAga samae baddhaM biDUe samae veDUyaM taie samae nijanna taM baddha puDhe udiriyaM veDyaM nijjinna seyAkAleya akammayAvi bhavada // 71 // ahAuyaM pAlaittA antomuhuttAvasasAue joga niroha karemANe suhumakiriyaM appaDivAiyaM sukka bhASA sthAnarUpa sukhaspartha prAtmapradezaiH sahava hisamayaM yAvattiSTati iryApathiko karmacAlatAhAlatAMlAge sAtAvedanaudo isame rahe prathama samaye vaha pahale samaye bAMdha dvitIyasamaye vedayati anubhavati vauja same anubhave tRtIye samaye jIrNa parisATitaM bauje same te karma parisADe te jIva pradeza syu vAMdhavo spRSTa udaurita pharasyo AkAza ghaTanaupari' udaya pANya veditaM nijauNa sukharUpaphala anubhavyo khamASyI AgAmi kAliM cothA samayane vikhe kamma rahita jIvadhAI 71 tato yAvadAyu pAlayitvA tauhAM tAi Aukhu pAlaune aMtamuharta avazeSAyuSaH san ghaDI maraNathako pehalA jAganirodhaM Page #879 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 70 TaukA a028 suhumakiriyaM appaDiyAI mukkajmANaM jamAyamANe sappaDhamayAe maNajogaM niru bhai maNojIgaM niru bhattA vayajogaM nirumbha vayajogaM niru bhittA kAyajIgaM nirumbhakAyajogaM niru bhittA ANapANanirohakare ANapANanirohakarittAIsiMpaJcarahasmakabaruccAraDAeNaM aNagAresamucchinnakiriyaManiyaTisukka mANa miyAyamANeveyaNijjJa AuyaM nAma goyaMca eecattArivikamma' se jugavaMkhavei 72)atha kevalaprApteranantaraM AyuSka dezo na pUrvakoTi pramitaM AyuH prapAlya athavA anyadapi AyuHpAlayitvA yadA antarmuhartAvazeSAyuSko yadA kevalinotamuharta pramANamAyumasti tadA kevalI yogaM manovAkAya vyApAra tasya nirodhaM kurvANa: sanzamakriyAM zUkSmAkriyA yatratat zUkSmakriyaM apratipAti zamadhyAnaM zukladhyAnasya tauyabhedalakSaNaMtatdhyAyan tat prathamatayA prathamatomano yogomanovyApAromanodravyajanito jIvavyApArastaM niruNaditaM nirudhyaca vacoyoga bhASAdravyasAcivyajanitajIvavyApAra niruNadvitaM nirudhya ca kAya mANaM bhAyamANe tappaDhamayAe maNajoganira bhaDU maNajoga nirubhattA vajoga niraMbha vajoga nirubhattA / __ kAyajoga niraMbhai kAyajoga niru bhaittA ANApANa nirohakare ANapANa nirohakareittA isi paJca rahasma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u041mA bhAga, bhASA kurvan yoganirodha karatuthako sUkSma kriyArUpa apratipAtiI AukhotethAna kathau paDavunathau zukladhyAna dhyAyamAnaH zukladhyAna manamAMhi dhyAtuthako tat prathamatayA pahilo manoyoga vyApAra niruNaddhi pahalA manoyoga rudhe manoyogaM nirudhya manoyoga ruMdhaune vacoyogaM niruNaddhi vacanayoga rudhe vacoyogaM miruya vacanayogane raMdhaune kAyayogaM niruNaddhikAyayoga ru'dhe kAyayoga nirudhyakAya yogaruMdhIne utsvAsaniH khAsanirIhaM karoti sAso svAsarudhe ghoDIsIvArapaM cakravAkSara uccAraNa pramANa ai uRla epAMca akSarajatale ucArau jaitetare kAle sauma tataH ISat svalya paMcasvAkSaroccAraNArtha anagAraH Page #880 -------------------------------------------------------------------------- ________________ PRXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX yoga kAyathyApAra niruNati taM nirudhyacca prAnaprANanirodhaM svAsaprasvAsayonirodha karoti tabirodhaM kRtvA evaM yoganirodha hAtvA ISat rUlya 8 prayAsena yathA laccAryate tathA paJcAnAM hastAkSarANAM uccAraNakAlenayAvatAkAlenaISat prayAsena paJcaisvAkSarANi aSTa Rla itle tAni kathyanta tAvatA kAlena anagAraH samucchinna kriyaM samyag ucchinAstrITitAH kriyAyatra tat samucchinna kriyaM punaranivRtti zakladhyAnasya caturthabhedarupaM dhyAya n zaileza dahA anubhavan san vedanauyaM 1 prAyaH 2 nAma 3 gotraJca etAn catvAraH karmA zAn etAni catvAri satkarmANi vidyamAnAni karmANi yugapat samakAlaM kSapayati 72 [toSIrAliyakammA ca savvAhi viSpajahaNAhi viSpajahittAujjaseDhaupatte aphusamANagaI ur3a egasamaeNa' aviyAha Na garuAsAgArIva utte sikAi bujAimucara parinivAei sambadukyANamanta'kare 73] tataH pazcAI danauyAdi catu karmakSayIkaraNAdanantaraM UdArikakarmaNe ca zabdAt teja 4 samapi etat gharIratrayamapi sarvAbhiviprahANiviprahAyavizeSaNa prahANayo viprahANayastAbhirvizeSeNaprahAyaparicATya RjutreNI prAptaH RjuH saralAcAmau kkharuccArabAeyaNaM aNagAre samucchinna kiriyaM aNi yaTTi'mukkabhANa jhiyAyamANe veyaNijja AuyaM nAma goyaM ca ee cattArivikamma se jugavaM khaveDU // 72 // to orAliya kammAI'ca savvAhiM vippajahaNAhiM vippajahitA 8 sAdhuH samucchinna kriyAM samucchinnakriyA anivRtti zukladhyAnasya turyabhedadhyAyan anivRttiisyanAmi zalla dhyAnanI cothopAyodhyAva sAtha kA vedanIyaM vedanau 4 kama AyurnAma gotra pAukhauM nAmagotra etAni catvAri e cArakarmataNA karmAsaM nikSipayati aMzI te samakAle khapAve 71 tataH audArika karmAni * tejasa sarauraM sarvANi tivAre pache audArika tejasakArmaNaityAdika zarIra sarvaparihara viprajahAtilla jati vizeSeNa tyaktA RNi prAptaH vizeSayoM rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA pA saM03041 mA bhAga bhASA Page #881 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA a028 882 sUtra bhASA *********** prade gauca Rju zraNItAM Rju zreNIM saralAkAzapradezapaMkti' gataH punarasya zahatiH san yAvantaH zramoDa se khAM AkAzapradezAzravagAhyamAnAstAn evaskha spRzan adhikAn na spRzan jauvoyayA gatyAvrajati tAdRggatidharaH san UrddhagaH ekena samayena avigraheNa vigrahagatyabhAvena tatra mokSasthAne gatvAsAkAropayuktojJAnopayogayuktaH san sidhyati budhyati parinirvAti sarvadukkhAnAM zrantaM karoti 73 (esakhalu sammattaparikkamassa ajamayaNazma aThThesamaNe NaM bhagavayA mahAvIraNaM bhavavie padmavie paruvie daMsie bisie uvadaMsie tivemi 1 ) atha praznottarApasaMhAramAha he jambUsvAmin eSaH idAnoM uktaH khalunizcayeNa samyakta parAkramasya adhyayanasya arthaH zramaNena bhagavatAjJAnavatA zrImahAvoraNa Aghavitti ArSatvAt AkhyAtaH punaH prajJApitaH sAmAnya vizeSaparyAyai vya ktaukaraNena prakaTIkRtaH punaH prarUpito hetu phalAdi prakarSa jJApanena prarUpitaH upadarzitaH svarUpa kathanena jJApitaH ujjuseDhI patte aphasamA gaI uDDuM egasamaeNaM aviggaNaM tattha gatA sAgArovaurtta sijjhai bujhai suJca pari nibbAei sabbadukkhANaM aMtaM karedra 73 // esa khalu sammatta parakamA ajmayaNasma aTTa samaNegAM bhagavayA mahAvIreNaM chAMDone samauzra Ni puhuto ko aspRzatiH zrAkAzapradezane aNapharasatu thako uI ekasamayena Urddhagati jAtu ekamayamAMhiM vigraha gatirahitena vigraha gati karau rahita muktipade gatvA jJAnopayogavAn siprati muktijAi jJAnasahita soke budhyate bUjhe mucyate mukAve pratibodha pAme suke parinirvyAti saMsArathako nauvarttanahave sarvadukkhAnAM aMtakaroti sarvadukkhano aMtakare 73 eSaH niyana samyakta parAkramasya enizrayaseto samyakta parAkama nAma adhyayanasya zramaNena sAdhu bhagavatA jJAnavaMte mahAvaureNa mahAraura deve AkhyAtaH ko prAptaH phaladekhAyAM prarUSitaH dRSTAMta kanhone darzitaH ekavArade khAyA ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #882 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pra.30 563 punardarzitonAnAbhedadarzanena prakAzitaH punaru padarzito dRSTAntIpanyAsena dRDhaulata: ityahaM bravImi iti sudharmAsvAmaujaMbUsvAminaM prAha 74 iti zrImaduttarA TokA * dhyayana sUvArtha dIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmaukauti gaNi ziSya lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM samyakaparAkramAkhyaM adhyayanaM ekonatriMzattamaM saMpUrNa // 28 // athavizattamaMadhyayanaM prArabhyate pUrvasmin adhyayane apramatta vItarAgatvasamyakka parAkramatvaM cokta tena'pramattenasamyaka parAkramavatAmokSamArgAyatapasi udyamI vidheyaH atastapomArgAdhyayanaM vizattama kathyate [jahA propAvayaM kammaM rAgadIsa samajjiyaMkhaveitavasAbhikkhUtamegAmaNosuNa1] yathA yena prakAraNabhikSu staSa sArAgaddeSasamarjitaMrAgaddeSAbhyAM upArjitaM karmakSapayati tu zabdaH pada pUraNe taM tapomArga ekAgramanAH sAvadhAnacittasan tvaM zRNa hejaMbUvAmin ahaM vadA mauti sambandhaH anAzravaNa kilakarmakSayaH kriyate 1 [pANi vahasusAvAeadattamehuNaparigahAvirao rAIbhoyaNaviro jIvAhavA nirAsao2] hai ziSya IdRzo jauvonirAzravo bhavati kIdRzaH prANibadha mRSAvAdAdatta maithuna parigrahAhirato rahita punarAtri bhojanavirataH etAdRyonAyavobhavatira punaranAvI Aghavie pannavieparupie daMsie niraMsieuTsaettimi sammana parakamabhayaNaMsammattaM 26 // jahAo pAvayaM kamma sUtra rAgadosa samajjiyaM / khadeDU tavasAmiksa tamegaggamaNomuNa 1 // pANivaha musAvAe adatta mehuNa pariggahA viro EKKEREREKKEREHEKKKKKKAkkkkkkk: rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA.saM.u.41 mA bhAga bhASA nidAyinaH vAravAra kahyA sat kathanena paravAcyamAnaH iti bravImi jAnanAbheda kahyA prakAzyA evAta jJAnau kahe 74 iti causamyatvA parAkramAdhyayanasya * TavArtha: saMpUrNam // 28 // yathaiva pApakamma jima pApakamma rAgaddeSa samarjitaH rAgaddeSe karIne upAjizrI kSapayati tapasAbhikSuH te karma sAdhutape karaune papAveM tattapaH ekAgramanAH zRNuta te tapa ekAgramana karIne sAMbhalo 1 prANibadhAt maSAvAdAta prANibadha mRSAvAda adatta maithuna parigrahAt virataH Page #883 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Ta F .. * yathAbhavati pAthavarahitobhavatitamAha[paMcasamizrI.2] kaudRzojovaH paJcabhiH samitibhiH samitaHsahitaHpaJcamitaH punastimRbhirguptibhirgata:punarakaSAyaH 4 kaSAyarahitaH punarjitendriyaH vagIkRtandriyaH punaragAravaRdirasasAtAdigarvatrayarahitaH punarniza tya: mAyAnidAnamiyAdarzanazalya stribhIrahitaH etAdRzI nAyavobhavati 3 evaM vidho'nAyava yathAcapayati tathA vadati [eesintu vivaccAme rAgaddIsa samajjiyaM khavei ujaMjahAbhikkhUtamaigamAmaNosuNa 4] hai zitha yathA yena prakAraNabhikSa: sAdhurateSAM pUrvoktAnAM prANAtipAta mRSAvAdAdatta maithunaparigraharAtri bhojana viratilakSaNAnAM bratAnAM tathA samiti gutyAdi lakSaNAnAM anAyavakAraNAnAM vipayAMse vaiparItye prANi badha mRSAvAdAdattamaithunaparigraharAtri bhojana samitya bhAva guptyA'bhAvasevana matirAgAheSAbhyAM samarjitaM saJcitaM pApakarma kSapayati taM prakAraM ekAgramanAH ekacittaH san tva' zRNa 4 atra dRSTAntamAha (jahA mahAtalAgasna sabiruI jalAgame rAibhoyaNabirI jIvobhavadUaNAsavo 2 // paMcasamiotigutto akasAoji dio| agAraboyanismallojIvo mavadU aNAsavo 3 // eesitu vivaccAse rAgadosa samajjiyaM khaveda jaMjahA bhikkha tamegaggamaNA suNa 4 // jahA mahA adattAdAna maithuna parigrahathau viratahuo rAtribhojanAt virataH rAtribhojanathau viratahuo jIvo bhavati anAzravaH pApaheturahitaH jIva pAparahita hoi 2 paMcasamiti: pAMce samate sahitaH triguptaH bihugupta sahita akaSAyaH kaSAyarahita jiteMdriya idrI jite agarva gavarahita nizalyaH sAlarahita pAparahita jIvaH bhavati anAyavaH jIva Athavarahita hoi 3 eteSAM pUrvoktAnAM viparyAse sati ehane praNa phalave rAgadde Se karI upArjI jekarma kSapa yati yathA bhikSaH jiNe prakAra sAdhu khapAve tat mat sakAzAt ekAgramanAH zRNuta te ekAgramanathakA sAMbhalo 4 yathA mahAtaTAkasya jima moTA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041mA bhAga Page #884 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * ussiMcaNAetavaNAekameNaM sosaNAbhave 5) yathA mahAtaTAkasya mahAjalAzayasya jalAgamapAnIyAgamanamArge saviruddha samyaka prakAreNa saMkRtasati usmiM 4 caNyAusiJcanayA UI araghaTTAdinAU karSaNayA tapanenaravikiraNAdinAsantApena krameNa zoSaNAjalastha zoSaNaM bhavet navaunajalAgamanamArgoniru * dhyate pUrvasthajalaM ca nikAsyatejaladoriktaH sthAt iti bhAvaH 5 abadAntikamAha [evaM tu saJjayasmAvi pAvakammanirAsave bhavakoDausaJcaya kamma taba sAnijarijaI 6) evaM amunA prakAreNa pApakarma nirAzvavesati pApakarmaNAM prANibadhAdyAnAM nirodhesati saMyatasyApi sAdhorapi tapasA hAdaza vidhana bhavakoTo saJcitaM karmanijoryate Adhikye na kSayanIyate atra koTIgrahaNa bahutvIpalakSaNaM kIToniyamasya asambhavAt 6 atha tapobhedamAha [sotavo duvihIbuttobAhirambhintarotahA bAhirochavihIbuttI eva mambhintarotavo 7] tattapoddividhaM prokta' bAhya tathAbhyantaraM bAhya SaDvidhaM prokta evaM amunA talAgarama saMniruI jalAgame / uciMcaNAe tabagAe kameNaM sosaNA mave 5 // evaMtu saMjayasmAvi pAvakamma nirAsave bhavakoDi saMciyaM kamma tavasA nijjarajjaI 6 // sI tavo duviho butto vAhirambhitaro thaa| vAhirI chabbihoM rAya dhanapatasiha bAhAdura kA A.saM. 1.41mA bhAga talAvahora tahanoM saMnirutI jalAgamaH te pANo prAvadhAnunAlu'dhyo umicane nAravaTAdibhiH tApAdibhiH usIMcaNa karItApa karIne krameNa jalastha ghoSaNAbhavat anukrame pANono ghoSaNA hoi 5 evaM saMyatasyApi pApakarma nirAzavasya rama sAdhu bhagavaMtapApa bhAvavAnA ThAmaru'dhe pApakarma nirAzravasya pApakarma pAvatAra'dhe pAparahita hove bhavakoTibhiH saMcitakamma koDi bhavanAM saMkhyA kama tapasA nirjarabati tape karI darikara / sa tapaH dividhaH ukta: te taparva prakAra kA vAhyAbhyaMtarabhedAt eka vAcatapa vIjA aMtaraMgatapa vAdyatapaH SaDavidhaH uktaH vAyatapakaha bhede kA evamabhya tara tapaH para Page #885 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TIkA a030 885 sUtra bhASA MEEDEDEME prakAreNa abhyantaraM api SaDvidhaM prokta 7 prathamaM bAhyaM SaDvidhamAha (aNasaNamUNoyariyA bhikvAyariyAyarasaparicAzrokAyakilesosalauNyAya bajmo tabohoi 8) anazanaM upavAsaH ekasmAdupavAsAdArabhyaSaNmAsikaparyanta anazanaM tapa ucyate 1 dAviMzatkavala pramANaM AhAraH pratyahaM ekaikena kavalenanyunI kurvan yAvatAekasmin kavalesthApyate sAUnodarikAUna udarebhavaM UnodarikaM tapaH prAkRtatvAlliGgavyatyayaH bhicAcaryAyAbhikSayA zrAhAragrahaNArtha uccAvaca gRheSu bhramaNaM rasatyAgovikRtInAM parityAgaH kAyaklezastApazItAdInAM sahanaM saMlInatA aGgopAGgAdikaM saMhatyapravarttanaM etat SaDvidha bAhya tapobhavati 8 atha eteSAmeva svarUpamAha [ ittariyamaraNakAlA aNasaNAduvihAbhave ittariyasAvakaM khAniravakakhAo veijjiyA 2] anazanaM dvividha bhavati eka itvarika' itvarastokekAlena bhavaM itvarikaM niyatakAlAvadhika' maraNa kAloyasyAH sAmaraNakAlAiti dvitIyaM yAvajjIvamityarthaH strIliGgatva butto evaM mambhitaro tavo 7 // aNasaNa mUNo yariyA bhikvAyariyAya rasapariJcAzro / kAyakileso saMlINayAya bajmo tavAhoi 8 // ittariya maraNakAlAya aNasaNA duvihA bhave / ittariyA sAvakakhA niravakakhAo beijiyA hai| vidhaH abhyaMtara tapanA paNikke bheda 7 anazana 1 upavAzAdika anAdarikAH 2 zrakujine bhicAcaryA ca bhicAcaryatapa 3 bhicAyeM karaugrAhAra lebo gharazrAvyo nahauleve rasatyAgaM dharasa parItyAgaH kAyA kramaH 5 kAyAklema tapa saMlInatA tapa 6 saMlInatA tapaaMgopaMga saMkoce mAsano saMlekhNa karavAya tapo bhavati ekahe bhede vAhyatapa ko ittari kaMkAlovadhi pramANA: aNasananAve bheda kahyA eka etaloekakAla vaujo maraNaparyaMtakAla anazanaM divi dhAbhavet aNazaNave prakAri hoi itirikaMsAva kAMkSAkAle bhojanecchA sahitena itarIka aNasaNa cauthe pAMcame ekAMtare AhAra kara bhojanecchA ************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA 0saM0 u0 45 mA bhAga Page #886 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cha.TaukA 30 14. na prAktatvAt itvarika tapaH sAvakAMkSa bhavati saha avakAMkSayAvarta teiti sAvakAMkSaM ghaTikAhayAdyanantaraM ahaM bhojanaM vidhAsyAmauti vAJchAsahitamityarthaH hitoyaM yAvajjovaM niravakAMkSa AhArapratyAkhyAnAdArabhya tajjanmanibhojanAzAsambhavAt vAdhArahitamityarthaH [josoittariyasavo so samAseNachabihI * seThitavopayaratavo ghaNoyataha hoivaggoya 10) yattu itvarika tapasta t samAsena saMkSepeNa SaD vidha' bhavati vistarastuhA saptatividha72 bhedaM atha SaDvidhya mAha zreNitapaH 1 prataratapa: 2 ghanatapa 3 stathAvargatapaH 4 zreNi: paMktista dupalacitaM tapaH zreNitapaH taccaturthAdi krameNa kriyamANaM SaNmAsA taM yadyate tat prathamatapobhavati tathA zreNirava zreNyAguNitA prathatarastadupalacitaM tapaH prataratapaH ihasubodhArtha caturtha' SaSTASTamadadhamAkhyapada catuSTayAmikA zreNivivakSate sAca caturbhiguNitASoDazapadAmakaM pratarAkhyaM tapobhavati tat prataratapaH SoDazapadAtmaka eva yadA pada catuSTayA zreNyAguNyate tadAghanAkhyaM tapobhavati so laca ukAca usaTiiti bhAvaH atha punayaMdAdhanaH catuHSaSTipadAmakodhanenaiva catuHSaSTi padAmakenaivaguNyate tadA vargo bhavati taduSalacitaM tapovargatapaucyate catuHSaSTizcatuH SazyAguNitAnijAtAnya' kAniSaNavatyadhikAni catvArisahasrANi 40186 1. atha paccamaSaSTabhedI Aha [tattIyavamga vaggIpaJcamIchahuoNavratavomaNaicchiyacittathonAyavvohora ittaritrI 11] tata iti tatovargatapInantaraM vargavaiti paJcamItapIneyaM varga: evavarga jo so ittariya tavo sA samAseNa viho seDhi tavo payara tabo ghaNoya tahahoDU vaggeya 10 // tattIya vaggavaggI rAya dhamapatamiha bAhAdura kA A.saM.u. 41 mA bhAga rahita hitoyaM voje tapanAnedaH jetalAtAI jove tetalAtAAhAranaloI yadittari kaMittari kAna zanaMittarika aNazaNa tehanI tatsamAsena sa'kSepaNa SaDvidhaH saMkSepa ketabheda kahyo zreNitapa 1 pahilo prataratapaH 2 vaujI ghanatapaH 3 vargatapaH 410 tata: varga vargatapaH tivArapachIvarga varga tapaH 5 Page #887 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - saTaukA . . M guNitIvargavargIbhavati yathAcakakoTiH saptaSaSTilakSAH saptasaptati sahayANi hithatISoDaNAdhikA aGgatIbhavati 15777215 etaduralakSitaM tapIvarga tapaityu cyate ityarthaH evaM paJcAdi padevapi bhAvanAkataM yA tathA SaSTakaM tapo yat the khyAdiniyataracanArahitaM nijazaktyAnamaskArasahitAdi pUrva puruSoM caritaM yavamadhyavaca madhyacandra pratimAdiceti tat prakIrNatapaH manasiIpsita iSTazcitto'neka prakAroarthaH svargApavargAdistejolezyAdirvAyasmAttanmanaI sita, citrArtha itvarikaM prakramAdanazanAkhya tapojJAtavya' 11 atha dvitIyaM maraNakAlaM anazanamAha [jAsA aNasaNAmaraNa duvihA sAviyAhiyA saviyAra maviyArAkAyacepaIbhabai 12] prAkRtatvAdatrastrItva' yat anazanaM maraNamaraNasamaye bhavati tat tIrtha kaI vidha vyAkhyAtaM savicAraM sahavicAraNamanI vAkkAyabhedaceSTArUpeNavartate yattatmavicAraM aGgAdiceSTayAsahitaM sthitya pavizanatvagvata navizvAmaNAdikayAyukta mityarthaH dvitIyaM avicAraM ceSTArahitaM pAdapopagamaM ityarthaH tatmavicArahi kAya ceSTAM pratItyAcitya bhavatItyarthaH vaiyA hattya katmAdhunAutthApanaM pratisthApanaM ubhayapAlIbhyAM sthApanaM ityAdi paMcamIchaThThI painnatavo maNa icchiya cittatyo nAyabbohoDU ittario 11 // jA sA agAsaNA maraNe duvihA sAviyA hiyA / saviyAramaviyArA kAyaciTThapaIbhave 12 // ahavA sa paDikammA aparikammAya AhiyA / nIhAri manohArI rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41mA bhAga bhASA paMcama: pAMcamI SaSTaH prakIrNatapaH chaTThI prakoNa tapa 6 manepsita cittArthatapaH manamAMhiMje citavaite kara jayaM bhavati itarikAnazanaM tapaH eittarika tapa jANavI 11 yat anazanaM maraNAvasara tapaH aNasaNa maraNakAliM aMtasamayakAle vividha AkhyAtaM bihu~ prakAra kA savikAraM ceSTAsahitaM hAtha pagaha lAve avikAraM kAya ceSTArahita: kAyaceSTA pratItyabhavet kAyA ceSTAsahita jANavu 12 athavA vizvAmaNAdi tapa parikarmaNA sahita vIsAmae Page #888 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vaiyAhatyakArAparNa athavA svayameva zarIrasthovaI na paravata nAdi ceSTA sahita anyena kArApaNa IdRzaM yaddhati tat savicArateyaM ityarthaH trividha * caturvidhAhAra tyAgena pratyAkhyAnaM urttanAdi karoti kArayati vA tadvata parijJAsya prathamaM 1 tathA pratati nizcita caturvidhAhAra tyAgaH iGgitadeze 1 uddala nAdi iGgitaM ceSTitaM AmanAeva karoti anyena kArayati etaddisauyaM iGginau maraNaM 2 etahayamapi sa vicAramanazanaM yaM 12 etadeva sUtra kAro vadati [ahavAsappaDikammA appaSTikammAya pAhiyAmauhAra manauhArI AhAraccha podIsudhi 13] athavA tat punamaraNaM sa pratikarma Ahitakathita mityarthaH saha parikarmaNA vartate iti sa pratikarma vaivAvRtya sahitaM bhaktaparijJAsya iGginI maraNazca sa parikarmaNI etadde api maraNa parantu mUlatvena eka eva bhedaH ca nunaH apratikarma maraNaM vaiyAvRtyarahitaM pAdapopagamaM ityarthaH tathA punanirhAri anazanaM grAmAt namarAt bahinirhAryate iti nirjhari punara nauhAri eta yAdapopagama mapi vividhaM bhavati iyorapi nirjharA'nauhArayormaraNayorAhAraNa dasta bhavatye va 13 athI nAdarikAmAha (UmAyariya paJcahA samAseNa vihAhiyaM dabbI khittakAseNa mASaNaM panavehiya 14) abamaM UnaM udaraM yasmin tat avamodaraM tatrabhavaM avamodarikaM tattapaH samAna AhAraccha oya domuvi 13 // umAyariyaM paMcahA samAseza vivaahiaa| dabbau khetta kAlaNaM bhAvaNaM pajjavahiya 14 // karAve dvitIyaM vidhAmaNA rahitaM AkvAtaM vaujI taparva yAvaccarahita nauhAraH anauhAraH nauhAra sahita nauhArarahIta AhAracchedaH yorapi vihaM pakAre AhAracAga kare 13 janIritA paMcadhAtapaH agodarau tapanA paMcabheda kahyA saMkSepeNa AkhyAtAH saMkSepe kahyA dravyataH dravyathau kSetrataH vidhI kAlataH 3 kAlayo bhAvanAM bhAvayet 4 paryAyaca 5 bhAvathako 4 have 14 jI jasya AhArI bhojanaM jehane jitarI pAhAra ra sataH pAhAraM avamancUnaM 112 XXX********AXXXXXXXXXDRA rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA pA-saM0 u041 mA bhAga bhASA Page #889 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA a030 8. saMpeNa pacavAvyAkhyAtaM dravyato dravyeNakSetraNa kAlena bhAvena ca punaH paryAyaH 14 tatra dravyataH avamodarikAmAha [jojasmata AhArI tattoUna jokare jahaNegasiyAI evaM daveNIbhave 15] yastha jIvasya yAvAn AhAraH syAt tataH AhArAt yat UnaM kuryAt jaghanyena ekasityaka yaka mevasitya bhujyate AdizabdAt zisyahavAdArabhya yAvadekakavalabhojanaM etacca alpAhArAkhyaM avamodarya mAzvityokta' idaM cATakavalAntaM athaca navakAdArabhya hAdazabhiH kavalairapAI kya 1 trayodazakAdArabhya SoDazAnta vibhAgAkhya3 saptadazakAdArabhya caturvizatiH tatparyanta prAptAkhyaM pacaviMzatarArabhya yAvadekavizakavalabhojana kijidUnamevaM jadArya' ityevaM paJcavidhamavamodarya iti uktaJca appAhAra1 avaDAra dubhAga3 pattA taheba kiM caNA5 ahama duvAlasa 2 solapta3 ca uvosa 4 tahekavosAya5 evaM dravyeNa upAdhibhUtena avamodaryamityartha:15 atha kSetrAvamodaryamAha (gAmanagaretaharAyahANi nigameya AgArapallokheDe kaJcaDa hoNa muha paTTaNamaDaM basaMbAI 16) [AsamapaevihAre sannivesesamAya ghoseyathalaseNAndhArasastha sambakoya 17] bAI suyara thAsaya gharasuvAevamittiyaM khita' kappaI uevamAi evaM khitteNobhave 16 (timabhirgAthAbhiH kulakaM evaM iti amunAprakAreNa jadayastha prakAraNA etAvaviyatamAna kSetra paryaTitu mama vartate iti eva Adi hazAlAdiparigrahaH adya etAvat pramANa bhikSArtha bhramitavyamiti nirdhAraNa vega saba dhanapata siMha bAhAdura kA thA *saM**41mA bhAya jo jamAu AhAro tato ugaMtu jokre| jahannegasiyAI evaM dabbeNaU bhave 15 // gAme nagara taha rAyahANi 1 yaH kuryAt tehayo jo cho AhAra kare jaghanye na eka sityAdika jaghanya aNodarI eka kaNa khAi evaM dravyeNa UnIdarI bhavet e dravyaunIdarItapa * kahyo 15 grAme gAma nagare nagara tathA rAjyAdhAnyA. rAjadhAnIne bikhe nigame vaNivAse hirakhAdya pacci sthAna prAgarane vikhe panauti prakAra Page #890 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mA bhAga avamodarya bhavet tadevabhicAzramaNakSetramAha kutra 2 bhikSArtha sAdhudha mati prAmaguNAn asatautigrAmastasmin grAma athavA asati sahate aSTAdavidha u TokA karaM iti grAmastasmin athavA kaNTakabATakAtojanAnAM nivAsIgrAmasta smin grAma punarnagare nAvakarAH santi iti nagaraM tasmin tathArAjadhAnyAM 3. rAjAdhovate yasyAM pArAjadhAno tasyAM rAjadhAnyAM rAjapoThasthAnenigame prabhUtavaNinivAse AkaraH svarNAdyutpattisthAnaM tasmin pAkarapanIhakSavaMzAdi gahanAvitA prAnta jana sthAna ta yAM palA kheTaM dhUli prAkAraparikSipta tasmin kheTe punaH karbaTa'kunagarandroNa mukha jalasthalanirgamapravezaM tat sagukacchA dika pattanaM tu yatra sadigbhyojakAH patanti pAgacchati iti pattanaM athavA pattanaM ratnakhAniritilakSaNaM tadapi vividha jaslamadhya varti sthalamadhyavarti * ca maTaMba' yasya sarvadikSa sAI utoya yojanA taryAmInasyAt tatra tathA sambAdhaH prabhUtacAturvarNya nivAsaH karvaTaH zabdAdArabhya sambAdha zabadaM yAvat inha: samAsaH kartavyaH karbaTaJca droNa mukhaM ca patanaM ca maTaM bacca sambAdhava karbaTaTroNamukhapattanamaTamba sambAdhAsteSAM samAhAraH karbaTadroNama khapattanama Tamba sambAdha tasmin karbaTaTroNamukhapattanamaTaM basambAdhe eteSu sthAneSa ityarthaH 16 punaH kutra 2 ityAha pAzcamapade tApasAtha mopalakSita sthAna vihAra devasaI punaH saviveseyAvAdyaryasamAgatajanAvAme samAja: pariSat ghoSaH aAbhaurapallausamAjazca ghoSazca samAjaghoSaM tasmin samAjaghIse stha laMca menAca sva.ndhAvAra nigameya AgAra pllii| kheDa kabbaDa dANamuha paTTaNa maDaMva saMbAha 16 // Asamapara bihAra sannivase samAya ghoseya / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa. bhASA phale pAlo samayadurga sAmAnyanagara samudranovali pAvate droNa jalathala paMcate paTTaNa .thako aThogAmavegalAMvasete vaDaMva 16 pAyamasthAna cAravaNa lo 8 ghaNobase tApasAdika ghaNAraheM vihAra deharAghaNA hoi yAcAdika arthe prAvyo tehane 1 paMthaulIka ghaNAmilyA hoi ISagUjaragIvAlanA ThAma ucca Page #891 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TokA* TAkA pra0 stha lasenAkandhAvArA an sthalasenA kandhAvAra tatra sthalaM ucca bhUmi bhAga: senAcaturaGgakaTakasamUhaH skandhAvAraH kaTakottaraNanibAsaH sArthakrayANaka bhatA mamarapatIsa va tava samvatobhayavastajana samavAyaH kohIdurgaH sambatta va koTTaya sambata ko tasmin sambata koI 17 punarvATepa yATiparizipa rahasamaheSu rathAsumerikA su ca gRheSa prasiddeSu ca eteSa sthAneSu avamodayaM kRtaM kSetratIbhavati18 atha punaH prakArAntaraNakSetrAvamoda mAha paDAyalA SadhidhAtrovamodarakApata te paTApaTAkArAcatuH koNApeTAkAraNagocaryA' ktvA avamodarIkaraNa evaM AIpaTAkAraNagIcarIkaraNa gomadhikaoNkAraNa paTAvIthikA pataGgaH zalabhastasyavauthikA uDDayanaM pataGgavIthikA aniyatAnizcayarahitAyatabhIkhaDayanasadRzItyarthaH punaH zambUkAva zambakaH zAstahata thala seNAbaMdhAre satye saMvaTTakoTTaya 17 // vADemuva ratyAsuva gharesuvA eva mittiyaM khataM / kappo evamAI evaM khitAU bhave 18 // paDAya addhapaDA gomutti palaMgavIhiyAceva / saMbukkAvaTTAya gatu pavAgayA chaTThA 18 // divasamma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u041mA bhAga, bhASA pradezaH caturaMga saindhasahita ska'dhAvAra kaTaka uttaravAnASThAma kyANAdi bhanyA sAthabhai ekaThA loka mile gar3ha sahita grAmI koTa 17 vATakeSu seri kAma gRheSu vADI merI gharane bikhe etAvat pramANa' kheva ityAdika kSevane bikhe viharavA bhaNI jAvI kalpe gatukalpate evamAdi kSetre etale kSetra vira haravA jAI sa evaM kSetraviSayaM umodayaM bhavet e kSetrathako aNodarIno bheda 18 paTA catukoNA arbapeTA paTIne AkAri aI peTaune AkAra gaumu trikA kAro gomutrAkAra gocarau pataMgotyatana sadRzaH pataMgane aDavAnI pare gocarIkara saMkhAvartA dIrghaprAMjali zaMkhamA pAvarta nauparimAhithako bAhira vAhira vako mAhi gocarI kara bhicAcAMgatvA punarA gacchati saraladhura dhakauDAlaga jAI pAchIvale gocarI kara khebauNodarI kahIje 18 diva Page #892 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA a.30 883 aavtobhrmnnN yasyAM sA~zambU kAvAsApi vividhA abhyantarayambUkA bahiH zamba kAzanAbhirUpakSetra madhyAvahirgamyate sA abhyantarazambUkAvartAviparItA bAhyAt madhye prAMgamanahapAbahiH zambUkAvata paJcamI punaH SaSTI AyatagaM tu pratyAgamAcyA Adita eva AyataM saralaM gatvAyasyAM pratyAgamobhavati sASaSTojeyAityarthaH etAsAMbhikSAcaryANAM api avamodaryatvaM yaM yato hi avamodaryArtha evaIdRg prakAreNaiva sAdhurAhArArtha bhramati tasmAnAbadoSaH 18 athakAlAvamodaryamAha (divasammapIrisoNa ca unhapi jattiobhavekAlo evaM caramANIkhalukAlomANa'muNayabI2 . ] divasasya catasRNAM pauruSINAM praharANAM yAvan ghaTikA catuSTayAdiko'bhigrahaviSayaH kAlobhavati evaM amunAprakAreNa kAlena caramANaiti gocaryAJcarataH sAdhIH khalunizcayena kAlomaM iti kAlena avamaM kAlAvamamantavya 20 puna: kAlAvamodarya eva prakArAntareNAha (ahavAtaIyAporisaue UNAeghAsamesante ca ubhAgUNA evA evaM kAleNIbhave 21) athavA vRtIyAyAM pauruSya UnAyAM kiJcidaunAyAM grAsaM AhAraM eSayana gameSaNAM kurvana vA athavA catarbhAgana UnAyAM tRtIyapauruSyAM bhikSAM cayIM sAdhoruktAsti kAlena avamodarya bhavet 21 atha bhAvAvamodaryamAha (ityauvA puriso vA alaGgiovANa latiovAvi annayara porisauNaM caunha piu jattio bhave kAlA / evaM caramANo khalu kAlAmANaM muNe yaba 20 // ahavA tayA porisaue / rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.. 41mA bhAga. bhASA sastra pauruSINAM divasanI pramANa kare ca tamRNAM yAvat abhigrahaH viSayakAlaH bhaveciha porasino jaitalo kAla tehanI pramANa kara evaM kAlena caran nizcayena ima vicaratu sAdhu nizcayapaNe kAlamanodayaM jJAtavya ekAlamAna anIdarI tapajANavo 20 athavA DhatIyAyAM pauruSyAM athavA bIjI porasimAhiM UNAyAM pAhAraM eSayet kaNI hoi tivAre AhAranIgaveSaNA kare caturbhAgI nAyAM evaM cauthIbhAga UNIhora evaMkAla mIdayaM bhavet Page #893 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a030 884 sUtra bhASA ********** vayatyovA annayareNa' cavathe 22] [a Na viseseNa vajreNa bhAvamuNamuyanta u evaM caramAgokhala bhAvomANa' muNeyabvaM 23] yugma evaM zramunAprakAreNa caramANaH pratiprAkRtRtvAt caramANasya bhicAyAM bhramamANasyasAdhoH khalniyayena bhAvovamAcaM itibhAvovamatvaM bhAvovamodaryaH muyitavya meM yaM ityarthaH bhAvena amoda bhAvotramoda korthaH yar3A kazcit sAdhuriti cintayati zradyakavihAtAbhAva etAdRzaM svarUpaM praNamuyante iti zranunmuJcan atyajam etAdRzaM svarUpaM bhajan mahyaM' AhAra dAsyati tadAhaM gRhoyAmi nAnyatheti bhAvaH kodAtA kodRzaM ca bhAvaM pratyajan tadAha itthau strIvA puruSo vA alaGkRtaH AbharaNAdi sahito'thavA analaGkRto alakArarahitaH avayavayatyo anyataravayasthA bAlataruNasyavirAdikAnAM trayANAM vayasAMmadhye anyatarasmim eka an vayasisthita anyatareNa paTTa kUlAdivastreNa upalakSitaH 22. andhena vizeSeNa kupita prahasitAdinA'vasthAbhedena upalacitaH varNenasvetaraktA dinA upalajitaH bhAvaM paryIyaM uktarUpaM alaGkArAdika aNmuyante anunmucam etAdRzaH san maya AhAraMdAsyati tadAlAsyAmi ityabhigrahadhAraNena UNAe ghAsame baMtA / caubhAga gAebAevaMkAle U bhave 21 // itthovA purisAvA alaMkinovA laMkiyovAvi / annayara vayatyobA annayaregAMca vattheAM 22 // aneNaM viseseNaM vanneNaM bhAvamaNumuyaMte / evaM caramANo khalu bhASAmANaM ekalayo aNodaro tapatrA 21 strIvA puruSo vA strI athavA puruSa alaMkRto vA AbharaNe pahalo thako analaMkRto vA athavA AbharaNa nahI pahi vA anyataro vayastho vA dhanazvayahaDa athavA bAlaka anyataravastreNa vA anere vastre dho le kAle 22 andhena vizeSeNa anera vizeSa harSe athavA vikha vAde karaNAdinA bhAva muktarUpeNa anunmu can tathA varNa gorA varNakAlA varNabhAva aNamU katu thako evaM caramANa: khalamithitapaNe cAlatAM bhAvanodayaM **************************** prayaM dhanapabUsiMha bAhAdura kA A0saM00 11mA bhAga Page #894 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhAvA bamodaya jJeyaM 23 aba payAvA vanodaya mAha (dabekhitte kAle bhAvaMmi prAhiyAjebhAvA ee hiMo macarI panjavacaratrI bhavebhiksa 24) dravye ayanapAnAdau te pUrvokta bAmanagarAdokAlepauruSyAdau bhAvestrIvAdI AkhyAtAH kavitAyebhAvAH paryAyAstesarvairapi dravyAdiparyAyaiH avama avamodarya carati sevatayaH sovamacarAbhikSaH paryavacarakobhavet paryAyAvamodaryacarakobhavatItyarthaH ekasitya kAdyalpAhAraNa dravyatovamodarya syAdeva paraM grAmAzejevata: pauruSyAdaukAlata. strIpuruSAdiSu bhAvataH kathaM avamodayaM syAt uttara kSetrakAlabhAvAdiSvapi viziSTAbhigrahavazAt avamodarya sthAdeva iha punaH paryAyagrahaNenapayava prAdhAnya vivakSayAparyavAvamodarya jeba 24 bhikSAcaryAmAi [aTThavihagoyaraga tu tahAsattevaesaNA abhimAhAyaje abrebhiklA yariyamAhiyA 25 ] bhikSAcaryA uttisaMkSepAparanAmikA bAhyAtapasyA AkhyAtA aSTavidhogocarAga-prAktatatvAdaSTavidhogragocaraiti pAThaH agrapradhAnI muNayabva'23 // darva khitte kAle bhAvaMmiya AhiyAo jebhaavaa| eehiM oma carao pajjava caramo bhave bhikkhu 24 // aTTavihaM gIyaraggaMtu tahA satteva esnnaa| abhiggahAya jeanne bhikkhAyariyamAhiyA 25 // khaura dahi sappimAIpaNIyaM jJAtavya ebhAva anodarItapajANavo 23 dravyaH Travya kSetraH kSetra kAlaH kAla bhAvAdI AkhyAtA je bhAvAH bhAvane vikhe bhAva kahyA ete avamodarye bhavet e bhAve karone je sAdhu vihare paryAya carako bhavedya ti: te paryAyacaraka sAdhu kahoi 2 4 aSTavidhA gocarAgragI carau bhedAH pAThaprakAre gocarI kahI tathA saptaSaNA saMspRSTAdyAH sAtaprakAra eSaNAnA kA ye cAbhigrahA anye pi saMsaTThA asaMsaTThA ityAdika abhigraha anye pi bhikSAcI pAkhyAtAH anerA paNi abhigraha gocarInA kahyA 25 dugdha dUdha dadhi dahIM sapi vRtAdika masnehaM pAna bhojanaM sarasa pAna bhojana parivarjanaM rasAnAMtarasanu varja' MAAKAARXXAADAAXARRORXR rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM041 mA bhAga bhASA Page #895 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA a030 u sva bhASA gocaraH aSTavidhavAsau prayagocarava aSTavidhAgragocaraH aSTau agragocaragAbhedAityarthaH peTA 1 aI peTA 2 gomUtrikA 3 pataGgavaiauthikA 4 abhyantara zambakAvarttAbAhyazaMbUkAvarttA ca 5 Ayatagantu pratyAgamAda Rjugati 7 evaM aSTIbhedA Rjugati vakragaticepaNAt jJeyA sapta eSaNa saMspRSTAdayaH saMsaTTA 1 asaMsaTThA 2 uddhaTa 3 alpalepikA 4 uha hotA 5 pragRhItA 6 ujtimA 8 eSA saptavidhA eSaNAjJayA ca punarandhaye'bhigrahAH santi abhigrahA yathA dravyakSetrakAlabhAvAdicintanena bhikSAgrahaNarUpAH dravyato maNDakAdika' kSetrato gRhAdau dehalikAtomadhye vahirvA kAlatobhicAcareSu nivarttateSu bhAvato rudan hasan vAdAsyati tadAhAro grAhya iti cintamena bhikSAgrahaNaM evaM bhicAcaryayA bhedAstIrthaM kare rAkhyAtAH kathitA ityarthaH 25 atha rasatyAgAkhyaMtapa zrAha [khora dahi sappimAI paNIyaM pANabhoyaNa' parivajjaNa' rasANantu bhaNiyaM rasavivajjaNaM 26] etat rasavivarjanaM rasatyAgAkhyaMtapa yaha etat rasavivarjanaM rasatyAgAkhyaMtapa stIrtha kararbhaNitaM rasAnAM parivana' naM rasaparivartanaM coraM dugdhaM dadhi tathA sarpiSTataM coraM ca dadhi ca sarpiva caura daSi sarpiSi etAni Adiryasya sa tat caura dadhi sarpirAdi praNItaM puSTikArakaM pAnaM pAnayogyAhAraM bhojanaM bhakta' yasminpaute bhukte sati bahu kAmoddIpanaM syAt tasya parivarjanaM rasatyAgAkhyaMtapa ucyate prAkRtatvAt SaSTosthAne dvitIyA pANIyaM pANabhovaNaM parivajjaNa' ityatna yA 26 zratha kAya tapa Aha [ThANA vIrAsaNAIyA jIvasmausuhAvahA ummAjahA parijjati kAyakilemaM vihAyiyaM ] tatkAyakleza tapocyAkhyAtaM taditi kiM yatra pANabhoyaNaM / paribajjaNaM rasAgaMtu bhaNiyaM rasa vivajjaNaM 26 // ThANA vIrAsaNAIyA jIvammao suhAvahA / uggA bhaNitaM rasa vivarjanaM rasaparityAga tapa ko 26 sthAnAni vIrAsanAdonikA usa gavaurA saNapaNe jIvasya sukhAvahAni jovane sukhanA karaNahAra **************************** rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #896 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a030 887 sUca bhASA ***** vorAsanAdAno sthAnAni kAyasthiti vizeSANi yathA dhAryanta kriyanta vorAsana guruDAsanalaguDAsanAdIni yathA kriyante tathA kAyaklezaH syAt kathaM bhUtAni sthAnAni jIvasya sukhAvahAni karmanirmUlanacamANi punaH komAni ugrANi bhoSaNAniyaistaiH puruSaH katta, mazakyAni prAkRtatvAGgivya tyayaH 27 atha saMlInatAmAha [egantamaNAvAe itthopasu vivajjae sayaNAsaNamevaNyA vivittarAyaNAsaNaM 28 ] ekAnte janairanAkule punaranApAte na vidyate ApAta strI puruSAdonAM AgamanaM yatra tat anApAtaM tasmin puna: pasupaNDakAdi vivarjite ArAmodyAna zUnya gRhAdisthAne sayanAsanasevanayA kavA saMlInatAkhya' tapojJeyaM ityarthaH 28 [esI bahiraGgatavo samAseNa vivAhio abhintarotavoetto bucchAmi zraNa pubbaso 28 ] etat pUrvokta' samAsena saMvepeNavAdyaM tapodhyAkhyAtaM ettoiti ito'nantaraM zrAbhyantaraM tapovane anukrameNa 18 (pAyacchittaM 30) pApaM AlocyatapasAGgIkaraNaM prAyavitta tathA vinayo egata maNAvAe itthau pasu vivajjie / sayaNAsaMga sevaNyA vibitta viyAhio / abhitarI tadI etI vocchAmi aNupuvvasI 26 // jahA dharidhvaMti kAyakile saMtamAhiyaM 27 // sayaNAsagaM 28 / / eso bAhiraMga tavA samAse ugraduH karatayA yathA dhAryaM te ugra duHkara jima abhigraha kare kAya: saMtapaH zrAkhyAtaM ekAya kama tapa ko 27 ekAMta anApAte strI pazuvivarjite ekAMta zuddayataune avyApa stroyAdikano vyApanathau tahAMkoinu zrAvavu nathI stropazui rahita zayanAsanasevanayA zayanaupAzraya zrAsanapATi pramukha vivikta N zayanAsanaM ekAMta zasanAsana salonatA tapa 28 eSaH bAhyatayaH eThe kahyA te bAhya tapaH saMkSepeNa vyAkhyAtaH saMkhepe karaune kalA abhyaMtaratapaH itaH pazcAt vatre kahucha abhyaMtaratapaD bheda etalAnaMtara anukrameNa anakame 28 pApa AloI nayana levu vaDAno vinaya karovu vaiyAnRtya N zrAcAryAdikana N 112 **************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u0 41mA bhAga Page #897 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 1 dAnApabhya thAnAdikaraNaM va bAjubaMTAnAM pAhAroSadhAcAnIyadAna tabaiva khAdhyAyaHkhAdhyAyasya caturvidhasya karaNaMtathA dhyAnaM dharmazakATicintanaM utsargaH kAyomargasya karaNaM api ca padapUraNa 30] atha vistareNa ghaD vidhasyabhedAnAha (AloyaNArihAdIyaM pAvakitta'tu dasavihaM jebhiksavAdaramagna' pAyakina tamAhiyaM 31] tat prAyazcitta AkhyAtaM tat kiM bat bhintuH sAdhudayavidha AlocanA:dikaM samyak vahati kAyayA sevI tata prAyacittAkhya' prAbhya ntaraM tapapAkhyAtaM taubakarairupadiSTaM AlocanArhAdika' ki mucyate AlocanaM gurora pApa prakAyanaM tama arhatiyogyo bhavatIti pAlocanAI tapaH kriyAnuSThAnAdikaM yatIhi pApaM AlocanAtaH zadhyati pAlIcanAhaM Adiryasya tat pAlIcanArhAdika' dayavidhaM yathA pAloyaNa / parikamaNe / mosa ra vivega 4 tahAvi usmagge 5 tava / vaya 7 mUla 8 aNahiyAya 8 pAraMcie10 ceva 21 athavinaya bhedA nAha (ambha dvANa pAlikaraNe tasevAmaNa dAyaNaM gurubhattibhAvasa smUsAviNo esaviyAhipora 3] abhyutthAnaM gurun AgatAn dRSTA svakIyasthAnAt UauM bhavanaM aJcalikaraNaM karAyayojanaM tathaiva rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prAsaM* u* 41mAbhAga pAyacchittaviNao beyAvacca taheba sbhaao| bhANaM usmaggobiya abhitarI tavohAi 30 // AlAyaNA rihA IyaM pAyacchittaMtu dasabihaM jebhikkhU bahaI samma pAyacittata mAhiyaM 31 // abhbhuTThANaM aMjalikaraNaM taha vA snndaaynnN| * veyAvacca tathaiva svAdhyAyaH timaja sajjhAya 5bheda dhyAnaM dhyAnakara kAyotsargaH kAusmAna karavu eSa: abhyataratapa: e abhyataratapa 6 prakAra jANavo 30 - gurusamIpe AlocanAgrahaNaM gurusamaupe Alove pApane prAyazcitta dazavidhaM prAyavitta dase prakAre yaH bhikSUvahati samyak je sAdhu bhalI parikAyAiseve * prAyazcitta pAkhyAtaMte prAyacchittanAmA abhyaMtara tapa kahyo 61 guruNAM abhya sthAnaM gurupramukha vaDAne ubhAthAbu teSAmagre aMjalikaraNaM hAthajIDabutadhevA bhASA Page #898 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a030 888 sUtra bhASA ****** cAsanadApamaM guroruparibhaktibhAvaH suzrUSAgurorAdezakaraNaM eSa vinayovyAkhyAtaH iti vinayanAmaka paJcavidhaM tapauktamityarthaH 32 atha vaiyAvRttya kathyate [AyariyamAiyami veyAvacca' midasavihe AsevaNaM jahAthAmaM veyA vaccantamAhiyaM 33) tad vaiyAvRttya' AkhyAtaM tat iti ki' yat yathAthAma iti aur balaM AcAryA dauviSayedazavidhe vaiyAvRttya ucitAhArAdidAnaM tathA Asevana tat vaiyA vRttAkhya' tapaH kathitamityarthaH AcAryAdayodaza vaiyA vRttyayogyAH teca amItrAcArya 1 upAdhyAya ra sthavira 2 tapakhau 4 glAna 5 sAhaNa 6 sAdharmika 7 kula 8 gaNa 8 saGgha 10 etedazavaiyAvRtyArhAH 33 svAdhyAyamAha [vAyaNA pucchaNAceva tahevapariyahaNA aNuppehAdhamma kahA sajyAzrapaJcahAbhave 34] vAcanApRcchanAparivarttanAzranupra cAdhamrmakathA iti gurubhatti bhAva sumasA viNao esa viyAhiyo 32 | Ayariya mAIe veyAvaccami dasavihe / AsevaNaM jahA yAmaM beyAvacca' tamAhiyaM 33 // vAyaNA pucchaNAce va tahevaya pariyaTTA / aNuppehA dhamma kahAsajyAyaM paMcahA bhave 34 // sanadAnaM tima valo tehane AsaNa pu MchaNAdive savAdevo gurumau bhaktibhAva zuzrUSA guru Upari bhaktibhAva guruno Adeza pramANa kare eSaH vinayarUpaM tayaH bhagavatA vyAkhyAta vinayarUpa bhagavaMte kahyo 32 AcAryAdiSu AcAryAdikane bikhe dazavidha vaiyAvRtta azanAdikaH ANI devoveve yAvacca dasaprakArane vikhe AsevanaM yathA valena Asevana vevAvazca saMbaMdhI anuSThAna karavu ApaNA balasArU taddayAvRtya' AkhyAtaM te vaiyAvacca kaM bhagavaMte 33 vAcanA pRcchanAcaiva gurusamaupe vAcanA levo 1 saMdehana valI pUkavUM 2 tathaiva parivarttanA timavalI zAstrabhakhyAnu' vAra 2 guNabu' 2 anuprekSA sUtrAdika car 4 dharmopadezaH dharmopadezadevo 5 ayaM svAdhyAya paMcadhAbhavet sajjhAya pAMcaprakAra rUpa abhyaMtara tapakayo 34 Artta rodradhyAne varjayitvA **************************P dAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da041 mA Ama Page #899 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * svAdhyAyaH paJcadhAbhavati eteSAM arthastu pUrva krataevAsti 24 atha dhyAnamAha [barudANi vajjittAjamAejjAsusamAhie dhammasukAI bhANAra' mANaM taMta 4 bahAvae 35] budhAH paNDitAstadAtaDadyAnaM vadanti tadAiti kadA yadA susamAhitaH saimyak samAdhi yukta : sAdharAtarau danikAla dhyAyati tadAdhyAnaM dhyAnAkhya ntapIne yamityarthaH 25 azva kAyotsargatapa ucca te (sabaNAsaNaThArIvAja ubhikva NavAcare kAyasmaviusmaggo chaTThIsopari kittiyo26) tat SaSTa kAyotsargAkhya tapaH parikauti taM tat kiM yatra sabanAsanasthAnebhikSu sAdhuna vyApriyatenavyApAraM kuryAta zayanekhApe pAsane upavezana sthAnaAIsthitau yathA zaktikAyastha vya marge mama tvasya tyAgaH syAt tadAkAyotsargAkhya' tapobhavati 36 ( evaM tavaM tu duvija sampAyaramaNI mekhippa saJcasaMsArAviSpamuccai paNDiettibemi 37] yomuniryaH sAdhuH evaM amunAprakAreNa bAhAAbhyantarabhedena vividha tapaH samyaga pAcarati sa paNDita aTTa mahANi vajjittA bhAejjA musmaahie| dhamma mukkADU bhAgADU' bhAgAMtaMtu buhAvae 35 / sayaNAsaNa ThANevA jeubhikla navAcare / kAyasma viusmaggo chaTThosIparikittio 36 // evaMtavaMtu dubihaje samma Ayare mnnii| mekhippaM rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA 4Ata dhyAna duHkhathI Upanu rodradhyAnave varjIne dhyAyet susamAdhitaH dhyAye dRDhacittathako dharmadhyAnaM zakladhyAnaM ca dhyAyet dharmadhyAna dhyAve aMta karmanI haNaNahArate zaka dhyAnadhyAye dhyAnatapa kahoje te evaM dhyAnarUpa abhyaMtara tapa kahyo vuddha tIrtha kara 35 zayane Asane abhya tyAne vA savAne vikhe vesa vAne vikhe UbhArahavAna vikhe yaH bhikSUkAyAdi vyApArA na karoti je sAdhU hAlavu cAlabu na kare kAyAyAH vyumarga kAyAnu bosirAbabu ceSTAdika thako nivarttabu SaSTasa: abhya tara tapaH chaTo te abhyatara tapa bakhANyo 36 evaM vAhyAbhyataraM tapaH vividha ima vAhya tapa abhya tara tapa vihaM bheda yaH Page #900 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *TaukA pa031 statvajJomuniH kSipra zIghra saMsArAt caturgati bhramaNAt vizeSeNa pramucyate ana skandaka kathAiti ahaM bravImi zrIsudharmAsvAmaujamba svAminaM prAha 37 iti tapomArgAdhyayanaM iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmokauti gaNi thiSyalakSmIvanabhagaNi viracitAyAM tapomArgAdhyayanaM trizattamaM saMpUrNa 30 athai kavizattamaM prArabhyate pUrvasmin adhyayane tathomokSasya mArgatvena prakAzitaM atha ca tapastucAritravata: sAdhorevapAce samyaka prApyate ityagre tanAdhyayanena sambandhaH (caraNavihampavakkhAmijIvasma usuhAvahaM jaJcarittAbaijauvAtimAsaMsArasAgaraM 1) sudharmAsvAmauvadati he jambakhAmin athAI caraNavidhi cAritra vidhi cAritrasya vidhAna pravakSyAmi kIdRzaM caraNavidhi jauvasya bhavyajIvasyasukhAvahaM sukhapUraka yaM cAritravidhi caritvA aGgIkRtya bahavojovA: saMsArasAgaraM torNAH 1 (ego viraI kujjA egIya pavattaNaM asaJjame niyattaJca saJjameya pabattaNaM 2) sAdhuH ekata: ekasmAtsthA savvasaMsArA viSpamuccadU paMDietti vemiH 37 // tavamaggajmayaNaM sammattaM 30 // caraNavihaM pavakkhAmi jIvasmau muhA vahaM jaM carittA bahujIvA tinnA saMsArasAgaraM 1 / ego viraI kujjA egIya pavattaNaM asaMjame niyattaMca saMjameya A-saM03.41 mA bhAga XXXXXXXXXXXXX******** samyaka Acaret muniH je bhalo paripAcara sAdhu saH kSipra sarvasaMsArAt te zIghra UtAvalI sarva cyAra gati thako vipramucyate paMDitaH iti bravaumidhi zeSe mukAi te sAdhu sudhammA svAmI jaMbUprati kahe 37 iti tapomArgAdhyayanano artha saMpUrNa thayo // 30 // caraNavidhi pravakhyAmi cAritranIvidhi mArga kahausi jIvasya sukhAvahaM jIvane sukhano ApaNahAra yaM aMgIkRtya bahavaH jauvAH je Adaraune ghaNA jIva tIrNaH saMsAra sAgara tathA yAra gati rUpa saMsArasamudra 1 ekaH viratiM kuryAt eka volathako virati nivarta vo kare te kehA eka stra pravartate eka volane vikhne pravatti vU kare ne kahA asaMyamA rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA Page #901 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ca021 jAt viratiM kurthAt nivarttanaM kuryyAt ekataekasmin sthAna pravartana kuryAt sArvavibhakti kastam ityeka ityuktatvAt ekatIviratiM kuryAt ityatra 1 TIkA paJcamyatas agre ekataH ekasmin sthAne pravartanaM kuryyAt ityatra saptamyarthe tas pratyayaH nivartanapravartanayoH sthAnamAha asaMyama iti asaMyamAt hiMsAdi AzvavAt nivRtti kuryAt ca punaH saMyama saptadazavidhe ca pravartana' udyama kuryAt 2 [rAgahoseyadIpAve pAvakammapavattaNe jebhikva kabhaI nica'mena 8.2 acchAimaNDale 3) yobhikSuH sAdhUrAgadde ghoniruNaddhi kathaMcit sadayaM prAptausataujJAnenatvaritaM atyantantiras kurute sa sAdhubhikSumaNDale cAturgatikasaMsArana * acchad iti na tiSTanti saMsArAmuktobhavati 3 (daNDANaM gAravANaM ca sallANaJcatiyantiyaM je bhikva cayaI nicca sena accha imaNDale 4) yobhikSurdaNDAnAM ca pumaravANAM ca punaH zalyAnAM pratyeka trika' 1 tyajati svastha AtmaninadhArayati sa bhikSuH saMsArai natiSTati pUrvavat daNDyate cAribadhanApahAraNadaridraH pavattaNa 2 / rAgadIsaya do pAva pAvakamma pabattI je bhikkhU kabhaI nicca sena acchadU maMDale 3 // daMDANaM gAravA pAMca sallANaMca tirya 2 je bhikkhU cayaI nicca sena acchamaMDale 4 // dibveyaje ubasagga tahAtericha mANuse je mikkhU EXAXXXAKRXAAAAAXXNXXX rAya dhanapatasiMha cAhAdura kA A *saM* u* 4 1mA bhAga vivartate asaMyamahi' sAdika dhako nivartavu sayamaca pravartanaM sayama bhedane vikhe pravarta'2 rAga he dho hAvapi pAparUpI rAgaSa vihupApa pADya * pApakarma pravartako pApakamma mithyAtvAdikanA prabartAvaNahAra yaH bhikSurudhyati nityaM jai sAdhu rUdhe alagAkara sana tiSTati maMDalaM te nara he maMDala sasAra mAhiM bhame nahI 3 daMDAnAM mana vacana kAyAnA daMDanIgAravANAMca ribirasa zAtA gAravAno zalyAnAM cikaM trikaM mAyAniyANa mithyAtva zalyanI * vikayaH bhilatyajati nitya je sAvatyaje sadA sanatiSTati saMsAramaMDale tenarahe maMDala saMsAra mAhi 4 devakatopasargAn devatAnA kaudhA hAsyAdi Page #902 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . DEN . 41 mA bhAga kriyate AmAebhiritidaNDAH duradhyavasAyasteSAMtrika manovAka kAyairduSTAdhyavasAyacintanatvenatriH prakAraka' etaddaNDatrika tathA gurorlomAdi sahitasya cittasya bhAvAH adhyavasAyAnigauravANi teSAM trika RDigauravarasagauravasAtAgauravarUpaM tathA zalyate bAdhyate jansubhiriti zalyAni teSAM trika mAyAnidAna madhyAdarzanazalyacikaM jJeyaM eteSAM yoniSedhakaH samunimutigAmautyarthaH (divveyajeuvasma yo tahAtaricchamANasejabhikkhU sahaI nicca sena * acchaimaNDale 5] yobhikSudivyAn devaiH kvatAn tathAtairazcAn tiryabhiHkRtAn tathAmAnuSyakAn manuSyaiH kRtAn upasAn samyaka kaSAyAbhAvenasahate samaNDa le saMsAranatiSTati 5) vigahAkasAyasannANa' jhANANa ca duyaM tahAjebhikva vajjaI nicca sena accha imaNDale 6) yobhikSurvikathA catuSka rAjyadeza bhojana strINAM varNanArUpa krodhamAnamAyAlobharUpaM kaSAya catuSka saMjJAcatuSka AhArabhayaparigrahamaithunarUpavikAracintana rUpaM yaM ca punaH dhyAnayo hika prAta raudrarUpaM tyajati sa sAdhusmaMsArenatiSTati prAktatatvAt dhyAnAnAM iti bahuvacana dhyAnAnAM catuSTayevarjanauyaM dhyAnahitayaM yaM tasmAt iyorevagrahaNa 6 (vaesuindiyatthe su samiIsakiriyAsava jebhikva jayaInicca senaacchaimaNDale 7) yobhikSu teSu prANAtipAtaviratyAdiSu tathA sahaI samma sena acchadU maMDale 5 / vigahA kasAya sannANaM jhANANaMca duyaM tahA je bhikkha vajjaI niccasena acchaDU * upasarga tathA tiryag manuSyAnAM tithaMcanA kraudhA ane manuSyanA kaudhA upasarga yaH bhikSu samyak sahate je sAdhu bhalau parisaI sana tiSTati saMsAra maDale tena rahe saMsAramAhiM5 vikathA-kaSAya sajJAnAM viruddhakathA tevikathA krodhAdikaSAya 4 dhyAnAnAMcaditayaM tathA dhyAnara bAta dhyAna rodradhyAnavalI yaH * bhikSUvarjati nitya je sAdhu vaje sadAI sana tiSTIta maMDale te rahe nahIM saMsAramAhiM / vrateSuiMdriyArtheSu paMcasamitiSa pAMcasamitinavikhe kriyASa cakAiya rAya dhanapatamiMdra bAhAdura kA A.saM bhASA Page #903 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . TaukA indriyArthaSu bhandAdiSu tathA samitiSu paJcasu tathA kriyAsakAyikyadhikaraNiko prAI Siko pAritApanikIprANAti pAtikauSu paJcasyatate yatna kurata hai yo pAdeya buddhi kurute samaNDa lenatiSTati 7 [ lesAsukasukAyesu chakke AhArakAraNa jebhikva jayaInicca sena acchaimaNDale 8] yaH sAdha SaT leNyAsupunaH SaT sukAyeSu tathA AhArakaraNa SaTkeyatate yathA yogaM viparItale zyAnAM nirodhena samyalezyAnAM dhAraNena SaTa kAyAnAM rakSaNana SaDbhiH pUrvokta : kAraNaH AhArakaraNana yatna kurute sa sAdhurmaNDale natiSTati 8 [piNDogaha paDimAsu bhayahArI su sattasu jebhikava jayaI nicca sena acchadamaNDale yobhikSuH saMsRSTAdiSu saptasupiNDAvagraha pratimAsa saptasupAlane yatna kurute ihalokAdisaptasu bhayasthAne bhayasyA'karaNa sthairya kurute samAdhurmaNhalenatiSTatira maMDale 6 / vae iMdiyatyesu samiImu kiriyAmuya / je bhikkha jayaI niccasena acchaDU maMDale 7 / lesAsa chasa kAesu chakke AhAra kAraNe je bhikkha jayaI nicca sena acchadU maMDale 8 / piMDoragaha paDimAmu bhayaThThAmosu sattasu je bhikkha jayaI nicca sena acchaDU maMDale 6 // maema baMbhaguttIsu bhikkha dhamma mi dasavihe je bhikkha jayaI nicca kriyAmAdideikriyAne bikhe yaH bhijU yatate nityaM je sAdhuyatana kare sadA sanatiSTatimaMDalete rahenahIM saMsAramAhiM lesyAsuSaTsa kA yeSuchele sthAnabikhe chakAyanevikhe SaDdhAAhArakAraNe cha AhAranA kAraNa tehane bikhe yaHbhicU yatate nitya je sAdhuyatnakara sadAsanatiSTati maMDale tena bhame sasAramAhiM piMDo ugrahapratisAsu saMsaThAdika AhAra levAnA abhigrahanebikhei bhayasthAneSu saptasu ihalokAdibhayasthAnakanevikhe yaHbhitU yatatenitya jaisAdhU jatana kare sadAsana viSTati maMDale te nabhame sasAramAhiMTa madeSu jAtima dAdikammadanebikhe vramhacarya guptiSu bamhacarya navavADinobikhe bhivUdharmedasabidhe sAdhuno rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* u041mA bhAga Page #904 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a021 805 sUtra bhASA [maye subambhaMguttosubhikva dhamma midasaMvihe jebhikva jayaI niJca sena acchadramaNDale 10] yobhikSurmadeSu jAtyAdiSu aSTasutathA brahmaguptaSu navasu brahmacaryaha racaNavATikAsu tathA dazavidheSu cAntyAdiSu sAdhudharmeSu yatate madAnAM parihAre brahmaguptaunAM rakSaNe udyamaM kurute sa saMsAranatiSThati 10 [udAsagANaM DimAsu bhikkhU paDimA suya jebhiklUjayaI niJca sena acchadra maNDale 11] yaH sAdhuH upAsakAnAM zrAddAnAM ekAdazasu pratimAsu tathAbhi cUNAM dvAdaza pratimAsRvatna N kurute zrAddhapratimANAM samyaka jJAnena upadAnebhikSu pratimANAM samyaka jJAtvApAlaneyatna kurute sa saMsArena tiSTati pratimAabhigrahavizeSA ucyante 11 [kiriyAgnubhUyagAmesu paramAhammie suya jebhikkhu jayaI nicca mena acchadra maNDale 12] yobhicuH kriyAsu karmabandhana bhUtAsa ceSTAsa svArthA narthAdibhedena trayodazasu tathA bhUtagrAmeSu bhUtAnAM prANinAM grAmAH saMghAtAH sthAnAnItiyAvat teSu bhUtagrAmeSu tathA caturdazasa emindiyasuramiyarA sena acchai maMDale 10 // uvAsa gANaM paDimAsu bhikkhaNaM paDimAsuMya / je bhikva jayaI niJcaM sema acchaMdra maMDale 11 kiriyAsu bhUyagAmesu paramAhammieya / je bhikkha jayaI niJca sena acchadra maMDale 12 / gAhA sAlasaehiM tahA dharmacamAdi dazeprakAre yaH bhikSu yatatenitya' je sAdhu jatanakare sadAsana tiSTati maMDale meM sa'sAramAhiM bhame nahI 10 upAsakAnAM pratimAsu zrAvaka daMsaNavayAdi pratimA 11 bhedane vikhe bhikSUnAM pratimAsuca sAdhumo 12 pratimAne bikhe yaH bhikvU yatatemitya je sAdhU yatana kare sadAsana maMDale te saMsAramAhiM bhame nahI 11 kriyAsu bhUtagrAmeSu anartha daMDAdi 13 kriyAne bikhe bhUtagrAma 14 bheda jauvane bikhe paramAdhArmiveSu ca aMbAdika 15 bheda paramADammaune vikhe yaH bhikSu yatate nityaM jesAdhu yatana kare sahAsana tiSTati maMDale te saMsAramAhiM mame nahI 12 gAthAdhyayana sUTate gAthAdhya 114 ************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa0041 mA bhAga Page #905 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA a021 806 sUtra bhASA ***** ********* ityAdiSu tathA paramAdhArmikeSu paJcadazasu ambeambarisoce betyAdiSu yatna kurute trayodazakriyANAM parihAre caturdazabhUtagrAmANAM rakSaNe paramAdhArmikANAM parijJAnAdRSTakarmabhyo nivarttane udyato bhavati sa saMsAranatiSTati 12 ( gAhA solasa ehiM tahA astaM maMmiya jebhikkhu jayaI niJca sena acchaimaNDale 13) yobhikSurgAthASoDazakeSu tathA asaMyame saptadazavidhepinityaM yatate yatna N kurute samaNDale na tiSTati gauyate kathyate va samayapara samaya rUporthoyAbhistAgAthA stAsAM SoDazakAni sUtrakkatAGga adhyayanaSoDazakAni teSu gAthASoDazakeSu saptamo bahuvacane tRtIyA bahuvacanaM prAkRtatvAt sUtrakRtAM gAdhyayanAniSoDaza santi samatroveyAlIyamityAdi asaMyamasya saptadazabhedAH santi paJcAzravAdiramaNaM paJcandriyanigrahaH kaSAyajayaH daNDatraya viratiya t saMyamaH saptadazabhedaH etasmAddiparautosaMyamopi saptadazavidhaH tasmAtsaptadazavidhe asaMyame yona pravarttate sa saMsAranatiSTati 13 [bambha' minAyajara ThANesa asamAhie jebhikkhu jayaIniJca'sena acchai maNDale 14 ] yobhikSubrahmaNi brahmacarye'STAdazavidhedivyaudArikamaithunAnAM kAraNakAraNAnumati bhedAt tathA manovAkkAye nASTAdazaprakAre tathA jJAtAdhyayaneSu ekonaviMzati saMkhye Su ut citAdiSa tathA asamAdhisthAneSuviMzati saMkhyeSu yatna kurute sa saMsAranatiSTati viMzatya jamaMmiya / je bhikkha jayaI niccasena acchadra maMDale 13 / baMbha'mi nAyajbhavaNesa ThANesu asamAhie / jo bhikkhU nasugaDAMganA prathamazruta ska'dhane vikhe tathA asa' jamAdiSu tima valI pRthivo asabhyamAdi 17 bheda asa yamane vikhe yaH sAdhuH je sAdhu yatatenitya N yatana kare sadAsana tiSTati maMDale te sauMsAramAhiM bhame nahI 13 bramhacaryejJAtAdhAyane UdArikabheda bramhacaryanebikhe jAtAnA adhAyananebikhe aThArevidha mhacarya viMzatya samAdhisthAnakeSu asamAdhisthAnaka visane bikhe yaH bhikSu yatatenitya' je sAdha yatana kare sadAsana tiSTati maMDale tena bhame sauMsAramAhiM 14 ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 0 4 1 mA bhAga Page #906 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a031 807 sUtra bhASA samAdhisthAnAni samavAyAMga sUtra uktAni 14 [egabosAe sabalesu bAvausAyaparausaha jebhikkha jayaenica sena acchaimaNDale 15] yobhikSUrakaviMzati saba teSu ca punadoviMgati parovaheSu yata taM sa sAdhuH saMsAre na tiSThati zavalayanti karburayanti cAritra ye te zabalA: azubha kriyArUpAsteSu zabaleSu 'hastakarmAdiSu yaH parihAra buddi dhatte dvAvimati paroSahAstu dvitIyAdhyane pUrvameva kathitA steSAM sahanesyairyaM kurute samaNDalena tiSTati 15 [tevause sUyagaDesu ruvAhiesu suresu yaje bhikkhu jayaI nizzaMsena acchai maNDale 16] yo bhikSuH sUtra kRteSu sUtra kRtAdhyayaneSu vayoviMzati saMkhyeSu tathA rUpAdhikeSa sureSa rUpaM ekAGkaM tena adhikA rupAdhikAsteSu rUpAdhikeSu trayoviMzati adhyayanAni sUtra kRtAGgasya varttante tAni yadA ekena adhikAni bhavanti tadA caturviMzati saMkhyAkAni bhavanti teSu caturviMzati sureSu bhuvanapatyAdiSu athavAdeSu RSabhAdi catuvaiizati saMkhyeSu yatna N kurute eteSu jayaI niJca'sena acchai maMDale 14 / egavisAe sabalesa bAvIsAe parausahe / je bhikkhUjayaI niJca sena accha maMDale 15 | tevausai suyagaDa ruvAhie sureya / je bhikkha jayaI niccasena acchara maMDala 16 // paNavIsa ekaviMzati zabaleSu cAritranekA varu' karate 21 sabalane bikhe dvAviMzati paroSahe kSudhAdi vAvosa parisahane bikha yaH bhikSu yatatenitya' je sAdhu yatana kare sadAsana tiSTati maMDale te sa'sAramAhiM bhame nahI 15 trayoviMzati sUtrakRtaMgeSusu gaDAMganA adhAyanate bausane bikhe10 bhavanayativyaM tara rupAdhika sureSu yotiSa 1 bemAnIka 24ne vikhe athavA 24 taurthakarane bikhe yaH bhikSu yatatenitya' je sAdhu yatana kare sadAsana tiSTati maMDale te sa'sAramAhiM 15 paMcaviMzatibhAvanAsu mahAvratanI25 bhAvanAne fakhe dazAzrataskadha kalpa vyavahAranA 26 uddezakAlane bikhe yaH bhikSu yatatenitya' _ *****X*X*X*X*X********************) rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA A. saM0 u04 1 mA bhAga Page #907 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ai0 TokA 31 8.8 sUva bhASA 9898030030 jJAnopayoga kurute samaNDa nena titi 16 [paNavosaMbhAvaNAhiM udde se suisAi jebhikkhu jayaI niJca sena acchaimaNDale 17 ] yobhikSuH paMcaviMzati bhAvanAsu paJca mahAvrataviSayeIryAsamityAdisAdhanArUpAsu tathAdamAINa' iti dazAzra, taskandhakalpa vyavahArANAM uddezeSu SaD viMzati saMkhyeSu yatna kurute samaNDalenatiSTati 17 [aNagAraguNehiM ca pakavyeyatahevayaM jebhikyUMjayaInizaMsena zracchadramaNDale 18] yobhikSuH manaviMzati saMkhyeSu zranagAraguNeSu tathaiva prakaye pracArAta strotaza svaparijJAnAdyaSTAviMzadhyayanAtmake sAdhoH prakRSTAcAre AcArAGga yata te samyagabhyAsaM kurute sa saMsAranatiSTati 18 (pAvasyapaM saGgesa mohaThANesu caivaya jebhikva jayaInizaM menaM acchadramaNDale 18 ) yo bhikSurekonaviMzat pApazruta prasaGgeSu tathAtri zamohasthAneSa yatatesa saMsArana tiSTati pApoM pAdAnAni tAni pApazrutAni teSu prasaGgA stathAvidhA bhakti rUpAH pApazruta prasaGgAsteSu aSTAGga nimittAdi zAstrAbhyAseSu, moho mohanauyaM karma tattiSTati yeSu tAni mohasthAMnAni teSu, triMzat saMkhyeSu, nivRttiM kurute 18 [siDAyaguNajogesu tittosAmAyaNAsa, yajebhikta jayaI bhAvaNAhiM uddesesu dasAigA / je bhikvajayaI nicca' sena acchadra maMDala 17 / aNagAra guNehiMca pakappa' mita ar je bhikkha jayaInicca' sena acchara maMDala 18 // pAvasuyapyasaMge mohadvA sa ce vaya je bhikkha uu jayaImiJca' je sAdhu yatana kare saMdAsana tiSTati maMDale te sa sAramAhiM bhame nahI 17 aNagAraguNeSu ca vayakkAdi sAdhunA sattAvIsa 27 guNane bikhe sAdhuno ut kaSTa AcArAMganA28 adhAyanane bikhe yaH bhikSu yatatenitya' je sAdhu yatana kare sadAsana tiSTati maMDale te sa sAramAhi bhamenahI 18 pApazruta prasaMgeSu pApa vavAnAM zruta zAstranimittAdinA 28 bhedane bikhe mohasthAnakeSu caiva mohanau jihAM rahe nimottapaNe varttate 30 mohathAnane bikhe yaH bhikSu yatate ************************ rAma dhanapatasiMha bahAdura kA A. saM00 41mAbhAga Page #908 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mA.bhAmA . 4 niJca senaacchadamaNDale 2.] yaH sAdhuH siddhAtizayaguNeSu ekatriMzat pramANeSu tathA hAnizat pramANeSu yogeSu trayatri yatpramANAsa AzAtanAsu nitya sa.TaukA yatate ya ekatriMzat siddhaguNAn jJAtvA prarUpayati tathA yogeSu yogasaGgraheSu AlocanAdiSu yatna kurute AzAtanAsu samavAyAGga sUtroktAsu jJAtvA 8.8 svayaM tAbhyAnittate anyAn nivarta yati sa saMsAranatiSTati 20 athAdhyayanopasahAramAha [ii eesa ThANesa jebhikkhU jayaIsayA mekhiSya sabvasaMsArAviSya muccaipaNDi ettibemi 21] iti amunAprakAreNaeteSu anAdhyayana prokteSu asa yamAdisthAneSu yobhikSuryata te sadAyatna kurute sa bhikSuH kSipra zIghra sarva saMsArAt sarvacaturgati bhramaNAt vizeSeNa pramuktobhavati iti vavImi ahaM iti sudharmAsvAmoja bUsvAmina prAha iti caraNavidhinAmAdhyayana sampUrNa sena acchaha maMDale 16 // siddhAiguNa jogesu tittIsA sAyaNAsuya / je bhikkhU jayaI nicca sena acchadra maMDale 20 / DDU eema ThANemu je bhikkha jayaI syaa| khippa se sabbasaMsArA vippamuccadU paMDietivami 21 // caraNavihaMjanA bhASA nitya je sAdhu yatana kareM sahAsana tiSTati maMDale te saMsAramAhiM bhame nahI 18 siddhAdi guNa yogeSu sita pada pAmye Adi sameDU guNa 31 ne bikhe manoyogAdi vyApAra uttama AyaNAdi 32 bheda tehane bikhe vayastriMzadAzAtanAsu AcAryanaute bausa pAzAtanAne bikhe yaH bhikSu yatatenityaM je sAdhu yatana kareM sadAsana tiSTati maMDale saMsAramAhiM te phire nahI 20 eSu eSa pUrvokta sthAneSa eNa 2 prakAre pUThe kahyA te dhAnakane bikhe yaH bhica yata te sadA je yatana kara sadAkAla kSiprasaH sarvasaMsArAt kSipraja tAvalo cAragati rUpa saMsArathau vipra mucyate paMDita: iti zrIbavImi mUkAi alagothAI sarvasa'sArathI paMDita tatvanI jANaiti sudhammAkhAmau jaMbUprati kaheM 11 iti zrIcaraNavidhi adhAyana sapUsa yatho 31 alaMtakAlasya samUlasya anAdi kAya dharmapatasiMha bAhAdura kA pA Page #909 -------------------------------------------------------------------------- ________________ N 444 ~ iti bomaduttarAdhyanasUvArthadIpikAyAM upAdhyAya caulakSmokorsigaNiziSya lakSmIvallabhagaNiviracitAyAM caraNavidhyAkhya ekatriMzattamaM adhyayanaM sampUrNa atha hAtriyattamaM procate pUrvAdhyayane cAritravidhirutaH sa ca apramAdinaH sAdhIbhavati tena sAdhunApramAdaH parihartavyaH tataH pramAdajJAnArtha' pramAda sthAnAkhya adhAyanaM athocyate [aJcantakAlasma samUlayasma savvasmadukkha smaujopamokkhotaMbhAsaomepaDipubacittAsagIhaega tahiyaM hiyasya 1] bhavyAn prati bhagavAn vadati sudharmA vAmyapi jamba svAmyAdiziyAn prativakti bhopratipUrNa cittAH pratipUrNa viSayAdibhyoviraktatvena akakhaNDa citta yeSAM te pratipUrNa cittAH teSAM sambodhanaM bhopratipUrNa cittAH akhaNDamanaskAstaM ekAnta nahitaM samyaka jJAnadarzanacAritrAtmaka moca hetu tayA vakSyamANa me mama bhASaNasya vacanaM yUyaM zRNutakimartha hitArthantamiti ki yo hetuH sarvasya dukkhasya pramokSosti patra dukkha zabda na sa'sArasya grahaNaM kauzasya dukkhasya aJcantakAlasma iti acantaiti anta' atikrAnta atyanta atyanta kAloyatrama atyantakAlastasya punaH kIdRzasya samUlakasya malenakaSAyAvirati rUpeNa sahavartate yaNaM sammatta'31 // paccatakAlama samUlayasma savvA dukkhasmau jo pabhAvakho / taM bhAsayo me paDipanna cinA muNehae gata hiyaM hiyatva 1 // nANasma sabbasma pagAsaNAe annANa mohasma vivajjaNAe rAgamma dosasmaya saMkhaeNaM egata kAlano te aviratirUpa mUla sahita sarvasya duHkhasya pramokSaH sarvaduHkhamayaH sasArano je mUkAite mujhane he pratipurNacitra: taM me mamabhASaya he prati pUrNa cittavaMta viSayatho cittakhaDANo nayI jahano ehavA he guru mujhane kahe zRNuta ekAgracittena hitArtha sAMbhalo ekAMtahita mocanI artha jihAM 1 jJAnasya sarvasya prakAzanayA mati jJAnAdika sarvajJAnanI prakAzanA pragaTa karauve karone ajJAna mohasya vivarjanAt mati annAna ane darzana mohanaune rAyadhanapatasiMha pAhAdura kA prA0saM0 u. 41 mA bhAga bhASA Page #910 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TokA iti samUlakasta sya yadunA mUlaM saMsArasma honti kasAyA aviraI ceva 1 atha yat pUrva eva saMsArasya pramokSa hetuka' vata' prArabdhaM tadevAha [nAma savasmapagAsaNAe abrANamohamma vivajjaNAe rAgasmadosasmayasakhaeNa' egantasokvaM samuveimoksa 2] jauvIjJAnenadarzane ca cAritraNa ekAnta saukhya & mokSa samupaiti prAmotItyanvayaH etAvatAjJAnasya darzanasya cAritramIca pratikAraNatAlatAityarthaH jJAnasya sarvaprakAzanayA sarvasya vastunaH prakAzanA prakaTIkaraNa prakAzyate'nayeti prakAzanAtayA prakAzanayA ityanena jJAnAtmakomokSa hetu ruktaH punarajJAnamohanasya vivaja nayAjIvomocca samupaiti* ajJAnaM matya jJAnAdimohomohanauyaM annAnaM ca mohaca anayoH samAhAro jJAnamohaM tasya ajJAnamohanasya vivaja nayAvizeSatastyAgenamithyA tazravaNa * kudRSTi saGgatyAgena mokSa: syAt ityanena samyaka darzanAtmakomokSa hetu ruktastathApunarAgasya iSasya ca saMcayeNa vinAzena jauvomoca samupaiti rAgaddeSA bhAvena cAritrasyAbhidhAna' ityanena cAritrAmakomokSa hetu ruktastatassamyag jJAnadarzanacArita rakAntasaukhyaM dukavalezairakalaMkitaM moca samupaiti * mokSazcadukkhapramozeNa va sasArasya nihattva vasyAt 2 pratIjJAnAdInAM duksapramokSatvamIkSa hetu tva' uklA idAnI jJAnAdaunAM prApte hetUna pAha [tasma samaggoguruvivamevAvivajjaNAbAlajaNasmadUrAsajmAya egantanisevaNAyama ttasya saJcintaNayAdhiIya 3] he ziSya tasya mokSopAyabhUtasya jJAnasya eSaH sokkha smudrmokkh2|| tasye samaggo guru viddhasevA bibajjaNA bAlajaNasmaTUrA | sajbhAya egata nisavaNAe rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41mA bhAga 2 varjavetya jive rAgadde Sasya sakSayAt cAritrane ghAtakarau rAgane hepane kSayakaudhe ekAMta sokhyaM samocaupati te ekAMtanirAbAdha sukhapAme mokSapAma 2 tasya mokSasya samArgaH yo gurUNAM mevAtamokSamArganI paMtha zrIguruzAstra nAjANavaDA tahanI sevA mUrkha janasya darataH vivarjanaM vizeSa vAlajana pAsa Page #911 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a032 812 sUtra bhASA ************* samaupataravartI mana hRdayastha stavArI vacyamANomArgaH prApti hetu ruktaiti zeSaH eSaH kastaM mArga darzayati prathamaM gurullaDa sevAjJAnaprApti hetuH guravazca' blaDAzcagurukRDAsteSAM sevA gurullasevA tatra guruvodharmA cAryAH vRddhA: zra utaparyAyAbhyAM ye mahAntasteSAM sevA jJAnadarzana hetu bhUtAityarthaH punardra rAt vAla janasya mUrkhasya vizeSeNa varjanA pariharaNAjJAnasya hetubhUtA punaH paMcaprakArasya svAdhaprAyasya ekAntena ekAgracittena niSevanA abhyasanaM svAdharAyaikAnta niSevanA jJAnaprApti hetubhUtA punaH svArthayoH samyakprakAreNa cintanA svArtha saJcintanA sApi jJAnaprAptibhUtA punaSTati dhairya cittasyaikAgya' uddegA bhAvatvaM etadapi jJAnaprApti hetubhUtaM etairantareNa jJAnaprAptirnasyAdityarthaH 3 etAn icchatA puruSeNa prAk kiM kAryaM tadAha (AhAra) micchemiSame saNijja sahAya miccheniuNTTa buddhi nikeya miccha jja vivegajogaM samAhikAme samaNe tavastI 4) samAdhikAmaH zramaNastapakhI etat icchat samAdhiM jJAnadarzanacAritra lAbhaM kAmabati abhilaSatauti samArdhikAmaH jJAnadarzanacAritrAbhilASukaH zramaNaH kriyAnuSThAnAdo zramakarttA tapakhI SaSTaSTamadi tapaH karttA etat iccha et etat kiM tadAha pUrva eSaNIyaM doSarahitaM prahAraM icchat abhilaSet yAdRza AhArastAdRguhAra iti vacanAt tamapimitaM suttatya saMciMtaNayA dhiya 3 || AhAra micche miyamesagijja' sahAya micche niuNTTa buddhiM nikeya micchanna vivega tyAdikano sevA dUre svAdharAyasya ekAMta karaNaM sajjhAya pAMcaprakAre dUSTaciMtATAlI ekAMte karavo sutrArthaM sa citanadhiyA sUtrAne artha ciMtavAne bikhe dhRti ekAMta paNe vAMche 3. AhAraicchet mitaM eSaNauyaM te sAdhu ehavoAhAravAMche mAnopeta ane eSaNIya doSarahita sakhAyaMdraccha va nipuNArtha buddhi zivane jotrAditatva bikhe jehanau niketana icchat viviktayoge upAzraya ThAMmavAMche strIpazupaMDa karahita samAdhi kAmaH zramaNaH tapakhI nAvAdikanI *************************************** dAya dhanapatasiMha mAhAdura kA bhA0saM0 41mA bhAga Page #912 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e TokA a032 813 pramANopetaM natva paramitaM yahovAt punaH sAdhunipuNArtha buddhiM sahAyaM icchet nipuNArtheSu jauvAditatveSu buddhiryasya sa nipuNA buddhistaM jauvAditatvajJa sahAyaM zivaM icchet yatohi samyak nirdoSAdyAhAradharmAcAra vedikAn zivAn gururapi sahAyAn thailakamunivat dharmesthairya labhate punaryaH sAdhurviveka yogya niketaM icchet vivekaH strIpazupaDakAdaunA prabhAvena ekAntastenayogya vivekayomya nikataM sAdhunivAsasthAnaM abhilaSet 4 atha kAlAdi doSavazAt cet pUrvoktaguNaH sahAyaH ziSyonalabhet tadA kiM kartavyamityAha (navAlamajjA niuNaM sahAyaM guNahiyaM vA guNatrI samaM vA ikovipAvAra vivajjayantI viharijakAmesu asajjamANo 5) vA bhabdo yadyarthe vA yadi nipuNaM buddhimaM taM sahAyaM ziyana labhet ma prApnuyAt taM sahAyaM guNAdhika guNaiH khasmin sthitairSinayajJAnAdibhiradhika ut klaSTa' athavA taM zithaM guNata iti svasmin sthita nAdibhiH samaM sadRzaM na prApnuyAt tadA sa sAdhurekopi 8 ekAkyapi ziSyai rahito vicarat vihAraM kuryyAt na tu haunAnAM kuziSyANAM muNDamelApaM kuryAt samyaka ziSyA'bhAve sAdhunA ekAkinApi viharta vyana kazcidoSaH sAdhuH ki kurvan viharet pApAnipApakArakANi kriyAnuSTAnAnivivarjayet punaH sAdhuH ki kurvan vicaret kAmeSu asaNa mAnaiti indriyamukheSu anodyato bhavan pratibandha akurvANaityarthaH 5 atha duHkhapramoca hetu jJApanArtha dRSTAntamAha (jahAya aNDapyabhavAvalAgA palaM balAgaSya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.cha. 1mA bhAga joga samAhi kAme samaNe tabassI 4 // na bAlamajjA niuNaM sahAyaM guNAhiyaM vA guNo samaMvA / ekkovi pAvADU samAdhino vAMchaka chaTThAdika tapanI karaNahAra 4 navAlabhet nipuNaM sakhAyaM zivaM kadAcit nalaha na pAma uttama vuhivaMta ziSya guNAdhikaM vA guNataH 8 sasavAte jJAnAdi guNa adhiko athavA sarikho ekopi pApAni anAcarana ziSya vinA ekalIpaNi pApa karma aNa karato vicaret kAmeSa, prasajya Page #913 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . u. 41mA bhAga TokA * bhavaM jahAya emevamohAyayaNaM khutaNahA mohaM ca taNahAyayaNaM vayanti 6) yathA balAkapakSiNI aNDa prabhavA aNDa prabhavaM utpattikAraNaM yasyAH sA iNDa prabhavA aNDAdutpannAityarthaH yathA ca punaraNDaM balAkAprabhavaM balAkApakSiNIprabhavo yasya tatvalAkAprabhavaM aNDaM balAkAta utpanna ityarthaH evaM amanAdRSTAnne mevakhu nizcayena tRSNAvAJchAmohAyatanaM vadanti mohasya ajJAnasya AyatanaM utpatti hetu' paNDi tAsta SaNAM vadanti iti bhAvaH ca punarmoha tRSNAyatanaM tRSNAyAvAJchAyAutpatti sthAnaM paNDitAvadanti tRSNAhi vastu nimUrkhAsAcarAgapradhAnA atastayArAgaupalakSyate rAgasatiheSopi syAt atastRSNAgrahaNena rAgaddeSau uttau / atorAgaddeSayorAdhikyamAha (rAgIyadIsoviyakammabauyaM kammaca mohappabhavaM vayanti kamma' ca jAImaraNammamUlaM duktaca jAI maraNaM vayanti 7) rAgomAyAlobhAtmakaH ca punardeSaH krodhamAnAtmakaH etau hAvapi karmabIjaM karmaNAM jJAnAvaraNAdaunAM aSTAnAM bIjaM kAraNa karmabIja kamma vivajjayaMto viharIjja kAmesu asajjamANo 5 // jahAya aMDappabhavA balAgA aMDa balAgappabhavaM jahAya emeva mohAya yaNaMkha tanhA mohaMca tanhAyayagaM vayaMti 6 // rAgIya dIsoviya kammabIyaM kammaca mohappabhavaM vyNti| kammaca jAI mAnaH vicara pAMce dronA kAmabhoganebikhe pratibaMdha aNakarato5 yathA aMDaprabhavA: balAkAH hive mohanauyanau utpattikahecha jima iDAthako upanAvAlAga paMkhiyAdika aMDavalAka prabhavaM yathA anerUte paMkhoyAthako Upanu jIva jauma evaM mohAyatanaM tRSNA ima moha ajJAnanu Ayatana UpajavAnuThAMma tRSNA vAMchAche mohaM tRSNA yatanaM vadati atimohane tRSNA vAMchAnu sthAnakakahe tIrtha kara tathA rAgadveSo karma vauja rAgaane heSatasarvakarma AThaprakAranIvIja utpatithAnakahe cha karmaca mohaprabhavaMvadati tIrgha karAH anekarmate mohanauthako UpanIkahe tIrthakarakamma'cajAtimaraNasyamUlanikarmatajAtijanma anamaraNanu rAna dhanapatasiMha bAhAdura kA thA Page #914 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAraNamityarthaH ca puna: karma aSTaprakAraka mohaprabhavaM mohomUnniAnaM tadeva prabhavo yasya tat moha prabhavaM tIrthaM karAvadanti karmaiti jAtivAdekavacanaM * karmaNAM mohakAraNa ityarthaH tathA punaH karma aSTaprakAraka jAtimaraNasya mUlaM jAtivamaraNa' ca anayoH samAhArojAtimaraNa tasya jAtimaraNasya * janmamaraNasya mUlaM vadanti ca punardu kva tu jAtimaraNa eva vadanti janmamRtyUeva dukta tIrthakarA gaNadharAzca vadanti janmamaraNAbhyAM vyatirikta anyahuHkhaM * nAsti ityarthaH 7 [dukkha hayaM jasmanahoimoho mAhoho jasma nahoitaNa hA taNhAcyA jammana hoi loho lohoho jasmana kiccaNAvi 8] yasya 8 mohonabhavati tasya puruSasya dukkha itaM yena puruSeNamohohatastasya svayameva duHkhaM hataM mRtamityarthaH yatIdukvasya mUlaM mohaeva mohegate dukkha gatamiti *hodayasya puruSasya hRSNAnabhavati spa hAnabhavati tasya puruSasya mohohataH mohanIyakarmahataM mRtamityarthaH tRSNAyA'bhAvamIhasyApyabhAva' yasya kRSNA vAnyAhatAtasya lobhI na bhavati niHspa hasya haNa' jagat itya klatvAt yasya lobhIhatInihattastasya na kicana api nakimapotyarthaH sa sarvathApyakarmakA la. 4. mA bhAga maraNasma mUlaM dukkhaM ca jAI maraNaM vayaMti 7 // dukkhaM hayaM jamma na hAdU mAhI mohI ho jasma na hoDU tanhA / tanhA hayA jasma na hoDU lAhI lAhAho jsmnkiNcnnaadduu8|| rAgaca dAsaMca tahava mAhaM uddattu kAmeNa samUla jAlaM / rAya dhanapatasiha kAhAdura kA prA. bhASA OM mUlake kameM janmamaraNapAmoI dukhaMca jAtimaraNa vadaMti ane janmajarAmaraNa te dakvana' kAraNakahe bhagavata 7 duHkhaM hataM yasya nabhavati mAha dukasa hANA. X jehane tehane nahIi kaSAbAdika mohanIya mIhIhataH yasyanabhavati vRSNA anamohanau praNANA jehana tahane nahoi tRSNA vAMchAkRSNA hatA yasya na bhavati lobhaH pane vRSaNA vAMkA ho jahane tezanena hove lobhaH lobhohataH yasya na kiMvana bhaveta ane lobha hagANo jaihane uta pAme kiMcana vyana va rAga Page #915 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhavanti 8 aya mohAdInAM unma lanopAyamAha (rAgaJca dosaJca tahevamohaM uhattukAmaNa samUlajAlaM jeje upAyA paDivajjiyabvAta kittaismAmi ahANa a0324 puciTa)he vitha ahaM pAnupU* anukrameNatAn upAyAn te tava agre kortayiSyAmi tAn kAn ye upAyArAgazca punarveSaM tathaivamohaM samalajAlaM mUlasahita uhata kAmana puruSeNa pratipattayAH aGgIkartavyAH upAyathabda nahetavaH 8 [rasApakAmaM ma niseviyabbA pAryarasAdittikarAnarANa dina' ca kAmAsamatidu vanti dumaM jahAsAduphalavapaksau 10] rAga dveSamohonma lanaM cchatAnarINarasAGgArAdayodadhi dugdhatAdayoSA prakAmaM atyantaM rasalolupatvena na niSevi tavyAH muha paDunamevanIyAityarthaH prAyeNarasAmebitAsmantAnarANAMdIptikarAbhavanti dhAtu vIryAdi dautya tyAdakAbhavanti ca punardIta dhAtubalavIryAdiyukta manuSya kAmAyamabhi dravantiviSayAH samabhi AyAnti tathA vitaMvanitA abhilaSantIti bhAvaH kekamiva pakSiNa: svAduphalaM dUmaM iva svAdUnisvAduyuktAni je je uvAyA paDivajjiyabvA te kittasmAmi ahaannupudi|| rasApagAma na nisaiviyacA pAyaM rasA ditti karA narANaM / dittaM ca kAmA samatidvaMti duma jahA sATu phalaMba pakkho 10 // jahA davaggI pauriMdhaNe vaNe samAro ISa tathaiva mohaM rAgaddeSa ane mohanIyakammane uhattuM kAmana samUlajAlaM urivAnauM kAmanAvAMchAno dhaNIne mUlasahita yeye upAyAH pratipattavyAH jeje rAgAdi kaTAlivAnA upAya kAraNa AdaravA tatkIrtayiSyAmi yathAnupUrvyA teI kahIsavA anukrame rasAH prakAmaM na sevitavyAH rasaghRtAdi dhaNA sevavA nahIM prAyaH rasAH dauptikarA: narANAM prAite rasasevyA thakA daupti vauryAdikanA karaNahAra manuSyane dipta punaH kAmAH pratigacchati dIpti vauryAdIka manuSyane kAmakaMdapa sAhasa balavaMtathAra kAma pAvovyApa khAdaphalaM dumamiva pacI joma maca khAvaMtane phalane paMkhIyA sAhamAjAi 1. rAyadhanapatasiMha vAhAra kA prA0saM0 u. bhaagmaa| sUba bhASA - Page #916 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a032 817 sUtra bhASA phalAni yasya sa svAduphalastaM madhuraphalaM vRcaM pratipaciNastadabhilASiNo'bhiM mukhamAyAnti tathA baliSTa doSa puruSaM kAmAvanitAdayo'bhi mukha Ayanti iti bhAvaH ityanena rasaprasevane doSa uktaH 10 atha sAmAnyena prakAmabhojane doSamAha (jahAdavamgopa urimdhaNevaNe samAruzronovasama uvedra ebindiyaggovipagAmabhoiNo nabaM bhayArissahi yAyakassa 11) yathAdavAgnidIvAnalaH pracurandhane bahulakASTevanelagno upathamaM upaiti na upazAmyati kohodAvAnalaH samArutaH pavanasahitaH evaM sakASTavanelagna sa pavanadavAgni dRSTAntena prakAmabhojino mAtrAdhikAhArakAriNo brahmacAriNaH indriyAgni hitAyanabhavati brahmacaryacayAyabhavati atre ndriyazabdena indriyajanitarAgoggRhyate indriyajanitarAgasya anartha hetu tvAt davAgne rupamA dharmavanadAhakatvAt mAtrAdhikAhArakaraNAt indriya grAmo balavAn bhavati 11 punarAgAdyuddhartukAmena ki karttavyamityAha [vivata sayaNAsaNa jantiyANa' zrImAsaNANa damidrandiyANaM' narAgasatta dharisedra citta' parAiovAhirivosa hehiM 12] rAgamatra rAga evaM zatru vairorAgamatra resAhayAnAM sAdhUnAM citta na dharSayati na parAbhavati etAmAnAM kIdRzAnAM 'viviktamayanAsanayaMtritAnAM viviktAH strIpazupaNDakAdi rahitAyA zayanA upAzrayaH viviktazayanA tatra yat novasama uve| eviMdiyaggavi pagAma bhogo na vaMbhayAri hiyAya kamaI 11 // vivitta sevjAsaNa jaMtiyArNa yathA davAgniH pracurandhana: vane jima dAvAnalo agni ghaNA kASTa sahita aTavIne vikhe samArutaH na upazamaM upaiti tevalo bAyara sahItathako upazama bUjhAi nahI evaM paMceMdriyAgnirapi prakAmabhoginaH pusaH ima pAMceMdriya rUpa agni paNi ati sarasa AhAralebahAra brahmacArine hita bhayo nahuve kehane piNaM itaramanovAMchita AhArakaratA brahmacaryane asaMbhavako arthAt adhika AhArakaranese iMdriyAMkA samUha balavAn hotA he 11 ************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdurakA kA saM0 u041 mA bhAga Page #917 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AsanaM nivAsovivikta yayanAsanaM tena yantritAH sahitA: viviktagayanAsanayantritAsteSAM vivaktA zayanAsana yantritAnAM ekAntasthAnanivAsasahitAnAM 10 TaukA * punaH kozAnAM avamAsanAnAM UnAhArakAriNAM punaH kodRthAnAM damitendriyANAM vazIkRtandriyANAM arthAt yoginAM cittarAgavairIna parAbhavanti - kaiva auSadheH parAjitobheSajaistiraskRtovyAdhiriva yathA bheSajairnivAritovyAdhi deha parAbhavitu na zaknoti tathA rAgazatru rapi ekAntavasanatapazcaraNe *ndriyadamanAA pAyaiH parAbhUtaH sAdhUnAM citta nakSobhayati 12 stro pramukhasahitasthAnasya dUSaNamAha ( jahAvirAlAvasahassamUle namUsagANa vasahaupasatthA emevaitthonilayasmamajma nabambhayArisma khamonivAsI 13 ] yathA viDAlAvasathasya mUle viDAlasya avasathaM gRhaM viDAlAva sadhaM tasya mUle samope mUSakANAM undarANAM vasatiH sthitiH prazastAnasamocaunAbhavati viDAla gRhasamIpamUSakasthitimaraNAyaiva evaM amunAdRSTAnena strI nilayasya strIyA omAsagANaM damiI diyANaM / na rAga sattU dharisaDU cittaM parAdUo vAhirivo sahahiM 12 // jahA virAlA vasahama mUle na mUsagANaM vasahI pasatyA / emeva ityI nilayasma mabhI na baMbhayArisma khamA nivAsI 13 // na rUva lAvanna vivikta zayanAsana prAptAnAM vivikta strI pazupaMDaka rahita zayana upAzraya ane Asana nirdUSaNa sevaNahArane UnAzanAnAM damiteMdriyANAM U No daraune *driya pAMcanAdamaNahArane narAgazatra : citta prarAbhavati rAgarUpautrI zatra dharme parAbhave nahI sAdhunA cittane yathA vyAdhiH auSadhaiH parAbhUtaH bAdhAM na karIti jima vyAdhi roga auSadhe parAbhavyo dehane pauDA kara nayI 12 yathA viDAlavasati mUle jima bilADAnI vasatine ThAme na mUSakAnAM vasatiH prathastA masagadarano jAtine rahavu bhalu nahIM evameva stronolayamadhye ima stro tathA napusakanA gharamAhiM na brahmacAriNa: nivAsaH kSamaH samartha H vadya rAya dhanapata siMha bAhAdura kA prA03. 41 mAbhAga Page #918 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TaukA ca032 sUtra bhASA ***** **** sahitonilayogTahaM stro nilayastasya strI nilayasya madhye brahmacAriNonivAsaH namAyuktonAsti tatra vasamAnasya brahmacAriNobrahmacaryasya nAzaeva syAditi bhAvaH 12 syAdi rahitesthAne dasamAnenApi svausampAte kiM karttavya' tadAha [naruvalAvasavilAsahAvaM naja' piyaM iGgiyapehiyaM vA ityoSacitta' sinaseva ittAdadruvabaste samaNetavastrau 14 ] tapasvIzramaNaH strINAM etatsarvaM etat ceSTitaM citta svakIye manasi sannivezya samyagavadhAryadraSTa' na vyavaseta darzanAya sodyamAnabhavet korthaH sAdhuH strINAM etat ceSTitaM sahRdi dhRtvA etat ceSTitaM draSTuM vyavasAyaM na kuryAt yatohi pUrva manasaH icchAyAH pravRttistatazcakSurA donAM indriyANAM pravRttiriti tat strINAM kiM kiJceSTitaM tadAha rUpaM strINAM gaurAdivarNolAvaNya' nayanAhlAdakaH kaciduNavizeSaH vilAsIvisiSTanayana ceSTAvizeSaH athavA manyaragatikaraNAdikohAsya smitaM ISadantAnAM darzanaM jalpitaM manmanojJApAdika iGgitaM zraGgopAGgAdimoTanaM svacittavikArasUcaka afai vakrAvalokanaM rUpakSa lAvaNya ca vilAsazva hAsyaM ca rUpalAvaNya vilAsa hAsyAni teSAM samAhAro rUpalAvaNya vilAsa hAsyaM etatsarvaM strINAM sAdhunArAgeNa na draSTavyamiti bhAvaH 14 ( adaMsaNaM caiva apatyaNazca acitaNa caiva kittaNaca itthojaNasmAriyabhANajumAM hiyaM sayAdambhacerarayANa 15 ) vilAsa hAsaM na jaMpiyaM dUM giyapehiyaMvA / ityauNa cittaMsi nivesaittA daTTha vavame samaNe tavammI 14 // asaNaMceva cArone rahavu' camayukta nahI strau pazupaMDakamAMhi rahatA vRhmacaryana rahe 12 na rUpalAvaNya vilAsahAsyaH stronu' rUpa bolavAnI caturAI vastrAdikanoM zobhA hAsya na kara na jalpitaM iMgita precitaM vA sAmaNA vacana aMgAdi moDavo vAM kodRSTa joDavu strINA citta nidhAya svojAtinuM ebhala' ehaSu cittane vikhe thApaune draST' adhAvasAyaM na kuryAt zramaNaH tapakhI dekha vAbhaNI mananakare nakAra pAchilyoloje 14 pradarzaNacaiva atha prArthanaMca darzana ********************** hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0 saM0041 mA bhAga Page #919 -------------------------------------------------------------------------- ________________ brahmacarya brahma vrataratAnAM sAvadhAnAM sAdhUnAM etat AryadhyAnayogya hitaM vartate Arya tadyAnaca AryadhyAnaM samyaga dhyAnaM dharmAzuklAdika tasya yogya' ma. TokA 4 hitaM pathya' dhamadhAAnasya sthairyakArakobhavati korthaH yadAhi bramhacaryadhAriNaH etat kurvanti tadA teSAM dharmadhadhAnaM sthiraM syAdityarthaH tat kiM kiM Arya pra032.. * dhAnayogyaM tadAha strINAM pradarzanaM rAgaNa anavalokanaM ca padapUraNe evanizye punaH kiM strINAM prArthanaM abhilASasya prakaraNa puna: strINAM acintana 220 4 yat kadAcit rUpAdika dRSTa tasya cetasinasmaraNa aparibhAvanamityarthaH punaH strINAM aprArthana abhilASasya prakaraNaM puna: strINAM acintana' yatkadA cit rUpAnAmnAguNenavAnakIrtana prakautana nAma guNoccAraNasya prakaraNaM yadi brahmacArI strINAM darzana prArthanaM cintana kIrtanaM karoti tadA tasya * AryadhAnasya uttamadhadhAnasya sthe ye na syAt etatta dharma dhadhAnasya yogya hita nAsti 15 nanu kazcidRzyati vikAra hetau sati vikriyante seSAM na cetAMsita evadhaurA: tat ki vivikta zayanAsanasevanena iti cettavAha (kAma tu devIhi vibhUsiyAhiM nacAiyAkhobhaiuntiguttAtahAviegantahi yaMtinaccA vivittabhAvo muNiNaM pasasatyo 16 he ziSya tathApi munInAM viviktabhAve ekAMta sthAnanivAsaH prazastaH kiM kRtvA viviktabhAvaM ekAMtahitaM apatyaNa'ca aciMtaNaMceva akittaNaMca / itthIjaNamA riya mANajuggaM hiyaM sayA baMbhacere rayANa 15 // kAmatu devauhiM sUtra 4 najoi nizce vAMchA na karavo aciMtanaMcaiva akautanaMca zRMgArAdikanu ciMtana na kara nizce nAnaguNa kaurtana na kara strI janasya strIjAtinI Arya hai dhyAnayogaM Arya uttamadharmane yogyadharmanu dharivo hitaM sadA sarvadA brahmacarye ratAnAM hitakArau sadAsarvadA brahmacaryane bikhe rAgaune 15 atyathaM punaH vibhUSitAbhidevIbhauH atizayastho manuSyanIno parihArava devAMganAi tevalI alaMkAra sahitaNI na samarthAH cobhayitu triguptAH saMyamadhI khobhA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u041mA bhAga bhASA Page #920 -------------------------------------------------------------------------- ________________ matvA tavA iti kathaM yadyapi vigutAstisabhiguptAH munayaH kAmaM ayartha devobhiH cobhavitu thAnAJcAlayituM na cAiyAH iti nakitA: kauDyo * bhirdevaubhiH AbhUSaNa yuktAbhiH badi devAGganAbhirAbharaNAlamRtAbhirapi sAdhavo dhAnAt na cAlitAH tadA mAnuSaubhistu kSobhaM prApayitu azakyA eva tathApi khauprasatyAga munaunA ekAMtahitaM jJAtvAsvayAdi rahitopAzraye sthitiH yasauti bhAvaH 15 strI prasaGgatyAgaM punarapi yati [moktAbhika vismavimAzavasma saMsArabhaurasma Thiyasmadhamme natArisandattaramathiloe jahitthio bAlamaNoharAtrI 17] mokSAbhikAMkSasya mokSAbhilASakasyamAnavasya * saMsArabhaurorapi tathA dharme sthitasya zrutadharmesthi tasya anna sasAratAdRzaM dustaraM anyat kimapi nAsti tathA lIke sasArastraudustarAsti kIdRzau strI bAlamoharA: bAlAnAM avive kinAM manAMsiharatauti vAlamanoharAH tu zabdaH padapUraNevizeSArthe ca 17 strIsaMgAti krame guNamAha [eesaGga samaikka vibhUsiyAhiM na cAiyA khobhau' tiguttaa| tahAvi egata hiyaMti naccA vivitta vAsI muNiNa pasatyo 16 // mokkhA bhikaMkhismavi mANavasma saMsAra bhauruma Thiyama dharma / na tArisa duttaramatthi lAe jahityio bAla maNo * vina sanyAbiI gupta guptA tathApi ekAMta hitaM jJAtvA topaNi ekAMta hitanI kAraNa jAzIne vivikta vAzaH muninAM prazastaH strIyAdike rahi tathAnaka vAsa sAdhune prazaMzanauka tIrtha kara ekAMtabhAva sAdhane prasaMsyo 16 mokSAbhilASiNaH pusaH mokSanA abhilAkhau manuSyane saMsArabhauroH amekhitassa cAragati rUpasaMsArabau vauitAne zrutadharmAdikane vikhe sahitane natAdRzaM dustaraM asti loke nayau tehabukoI dustara dohilunahI pAra pAmA lokanevikhe yathA stro anjAna manohAriNI jahavau straujAti bAla ajJAnI nAmananauharaNahAra dustarache choDatA 17 etAn strausaMgAt atikamya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.2.41 mA bhAga Page #921 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA mA bhAga 3 mittA sahuttarAciva bhavantimesA jahA mahAsAgaramuttarittAnaI bhave avigaGgAsamANA 18) manuSyANAM etAn strI sambandhi saGgAt samati kramya zeSAH * dhanadhAnyAdisambandhAH sukhottarAcaiva bhavanti mukhenottauryanta iti sukhottarAH yathA mahAsAgaraM svayaM bhUramaNa sadRzaM samudra ullA gaGgAnadI api sukhI ttarAsa khonnayA eva tathA yena strI saGgastyaktastasya anyasaGgodhanadhAnyAdi saMyoga: sutyaja eva 18 atha rAgasya dukkhahetutvamAha ( kAmAgiddiSya bhavaM kha dukava savvasmaloyasmasadevagamma jakAiyaM mANasiyaM ca kiJcitasmantagaGgacchaivoyarAgI 18) vItarAgaH pumAn rAgadde gharahito manuSya stasya vividha sthApi duHkhasya antaka paryanta gacchati prApnoti tat vividha duHkha kIdRzaM kAyika kAyebhavaM kAyika rogAdi tathAmAnasika manasi bhavaM mAnasika dRSTa viyogAniSTasa'yogAdi punaryatadukha sarvasya loka sarvasya prANigaNasya khuiti nizcayena kAmAnudi prabhavaM viSayasatasevanoGkataM vartate kAmyanta abhi MAHARAXARXXXXXR.R.R.XXX harAyo 17 // eeya saMge samakkamittA muhuttarAce va bhavaMti sesA / jahA mahAsAgara muttarittA naI bhave avi gaMgA samANA 18 // kAmANu gidhippabhavaM khu TukkhaM sabbasma logasya sadevagarama / je kAyaM mANasiyaMca kiMci tasaM taga e pUThe kayAM saMga straujAtaunote ataukramaune sukhe nottaritu yogyAH meSasagAH mukhe jatarovu koi dustara dohilu lokane vikhe nahI yathA mahA * sAgara uttaurya jima moTo samudra sayaMbhU ramaNa UtarauMne gaMgAsamAnApinadI sukhottorNA bhavet gaMgAsamAna je moTI nadIte sukhe uttaraui ehavIhnaI18 * kAmAnuDi prabhavaM nizcayena dukkha kAmanau anugRhi vAMchA tehatho UpanI nizcaya duHkha pAzAtA vedanIya jANavo sarvasya lokasya devasahitasya saghalA lokanA samUhane devatA sahitane yatkAyikaM mAnasikaM ca kiMcit je kAyAne dukavarogAdi mananI vArahI vastunA viyogathI UpanI thoDoisakAi rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA mA0saM010 Page #922 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lathante janairitikAmAH viSayAsteSu anugradhiH kAmAnuddhiH satatAbhikAMcAkAmAnugrahiH prabhavo yasya tat kAmAnuhi prabhavaM kauzasya lokasya sadeva kasya devaiH sahitasyavautarAgovigatakAmAnugrahirihocyate 18 atha kAmA eka dukkhahetavaiti vadati [jahAya kiM pAgaphalA maNoramAraseNa vaNayabhajja 8 mANAtakhuiejIviyapaJcamANo eprovamAkAmaguNAvivArI 20] yathA ca kiM pAkaphalAniviSavRkSavizeSasya phalAnirasemamadhuratvena varNenaratAdinAcakA rAt gandhena bhajyamAnAnijanasya manoharANi bhavanti tAni ki pAkaphalAnikSudrake jIvite tucchesopakramamanuyAyuSiSacyamAnAni udarAntaregatvAvipAkA vasthA prAptAnimaraNAnta duHkhAni bhavantItyadhyAhAraH tathA vipAkeparipAkakAlekAmaguNAviSayA etadupamAH eteSAM kiM pAkaphalAno upamAyeSAM te eta 1 dupamAH ki pAkaphalasadRzAviSayAityarthaH viSayAhi bhogasamayemanoramAvipAke paralokenarakAdi duHkhadAyinaH 20 rAgasyaiva iSasahitasyoharaNopAya gacchaDU vIyarAgI 16 // jahAya kiM pAgaphalA maNIramA rasaiNa vannaNaya bhujjmaannaa| se khuddae jIviya paccamANA euva mA kAmaguNA vivAga 20 // je iMdiyANaM visayA maNannA natesa bhAva nisire kyaaii| mayA maNanesa maNaMpi kujjA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA*sa* u* 41mA bhAga bhASA duHkha tasyAMtakaM prApnoti vitarAgaH te duHkhanA aMtapArapAme zrIvItarAga munaukhara 18 yathA ki pAkaphalAni manAramANi jima kiM pAkacanA phala 8 mahAramaNoka bhalA rasena varNana bhujyamAna: rase karovarNI karI cakAra thI gaMdhe karau bhakSaNa karatAM sa kSudraH jIvina pratyayamAnaH te kSudra tuccha asAra sopakrama jIvitane maraNAMtane dukhadAI eSA upamA kAmaguNa vipAkAnAM e rupamA kAmabhoga bhogavyAnA phalane bikhe jANavI 2. ye 'driyANAM viSayA: manAcAH jabadriya 5 mA zabdAdauka bikhe manoharanateSu bhAvaM kadAcit karoti te iMdriyanA viSayane bikhe cittano bhAva na kare na ca amanI Page #923 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TIkA a032 824 sUva bhASA mAha [jedrandiyA visayAmaNavA na tesu bhAvaM nisirekayAi nayAmaNatra samapi kujjA samAhikAme samavetavasau 2 1] samAdhikAmaH samAdhiM rAgadveSA bhAvena cittasya svAstha kAmayate iti samAdhikAmaH cittasthairyAbhilASI tapasvI zramaNaH sAdhuH teSu viSayeSu kadAcidbhAva cittAbhiprAyaM na sRjet kuryyAt teSu keSu ye viSayA indriyANAM karNAdInAM manojJA: vallabhAvarttanta tathA ca punarye manojJA zrapriyAsteSu zramanozeSu indriyANAM viSayeSu manona kuryAt ityanena sundareSu viSayeSu sarAgaM manonakuryAttathA asundareSu viSayeSu sa dveSa' manInakuryyAt 21] cakvUsta ruvamAhaNaM vayanti taM rAga heDa' tumaNamA taM dosaheta zramaNanamADa samoyajote suvoyarAgo 22] atha manojJA manojJayoH svarUpamAha cakSuSolakSaNaM rUpagrahaNa tIrtha karAvadanti rUpaM varNaH saMsthAnaM vAta hA mAne'neneti rUpagrahaNa' 'caturindriyasya tat lacaNaM taM iti tad paM rAgahetuka' manoja' prAhuH yasmin rUpe dRSTa rAgautpadyata tadrUpaM manoAhuH tadevarUpaM he Sahetuka' amanojJamAhaH yasmin rUpe dRSTa rAgaddeSa utpadyate tadrUpaM amanojJamityarthaH yaH sAdhusteSu manojJAmanojJaSa rUpeSu samaH sadRzaSTattiH syAt sa sAdhurvItarAgaucyate 22 [rUvasma cakta, gahaNa' vayanti cakbu rUsa rUvaM gahaNaM vayanti rAgAheDa' samaNutramAhu dosA heDa' samAhi kAme samaNe tavasmI 21 // cakhuma ruvaM gahaNaM vayaMti taM rAga heDaM tu maNunna mAha / taM dAsa heDa' aNunnamAha zeSa manaH kuryAt zramaneAna iMdriyane viSayane bikhe mananakare samAdhikAmaH zramaNa : tapasvI rAgadveSAdi parihAra samAdhino abhilASI sA~dhu kahAdi tapanA karaNahAra 21 cakSuSaH rUpaM grAhakaM badaMti budhAH nevane varNasaMsthAnAdirUpanograhaNa kahe rUpate akhino AkarSa NahAra ke tadrUpaM samanojaM rAga hetu AhuH te rUpa manohara te rAgapre manukAraNa kahe bhagavaMta tadrUpaM amanojaM doSahetu' AhuH te rUpa zramanojJa pAhUo ha SarUpa kahe bhagavaMta eSuyaH samaH ***************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A 0saM0 u0 44 mA bhAka Page #924 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 825 TIkA pramaNubamAhuH 23] tIrtha karAcakSurindriyaM rUpasya viSayasya grahaNa badanti rahAtauti grahaNa karta riyupratyayaH grAhaka rUpasya grAhaka cakSurityarthaH a032 * punastIrtha karAzcakSurindriyasya rUpaM viSayaM grahaNa vadanti gRhyate iti grahaNaM grAhyaM cakSuSAgrAhya rUpaM yat cakSurindriyeNa grAhya tadevarUpamiti bhAvaH anena rUpa cakSuSoryAcyA grAhakabhAvena parasparaM upakAryopakArakabhAvena ca sambandha uktaH ityanena rUpaM rAgaddeSakAraNa tathA cakSurapi rAgadde SakAraNa ukta tamamanoja' cakSurindriyaM rAgahetu AhuH sahamanojena grAhya Na rUpeNa vartate iti samanojJa manonarUpagrAhaka netra rAgahetu kamityarthaH amanonurUpa prAhaka he Sasya hetuka AhuH kathayanti 23 [rUvesRjogidimuvei tivvaM akAliyaM pAvaiseviNAsaM rAgAuraisejahavApayaGge AlIyalolesamuveimaJca 24] rAgasya dUSaNamAha yaH prANaurUpeSa taubA utkaTAMti rAgaM upaiti prApnotikaroti dhAtUnAM anekArthatvAt sa prANaurAgAturaH san rAgapauDitaH san samAya jo tesu sa vIyarAgI 22 // evamma cakkhaM gahaNaM vayaMti cakkhumma evaM gahaNaM vyNti| rAgasma hai samaNa na mAhu dosasma hai amaNuna mAhu 23 // ruvesu jogidi muve tivvaM akAliyaM pAvaDU se biNAsaM / rAgAure se jaha savaula rAga: samaje bhalA bhUDAne vikhe rAgaddeSa rahita te vItarAga kahauI 22 rUpaM catUrya hAti rUpane cakSugrahe ima kahe tIrtha kara cakSuSaH rUparAdha tvaM vadaMti cakSune rUpAya paNa etale dRSTine rUpa grAhyapaNa samanoja rAsyaha tuH rAganu kAraNa te bhalu kahatAGgamA amanIta' dopahata pAhuH hepanI hetu kAraNa pADU ukahatA hA bhagavaMta 23 rUpeSu yaH tIbra rahi upaiti rUpane bikhe je koi mUrchAdhaNa dharai sa AkAlikaM vinAzaM prApnoti akA khite vinAza maraNapAme rAgAturaH saH yathA pataMgaH rAga lobhanI vAgho jima pataMgI yo ma Aloka lIlaH pataMgaH mRtya' upaiti AlokadIvAnI zikhAne rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga Page #925 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4. TokA a032 826 B sUca bhASA **** kAlika evaM vinAzaM prApnoti akAlebhavaM AkAlika' prAyuSaH sthiterarvAgeva striyate yatomanuSyAhi sopakramAyuSaH sya: kadrava yathA zabda ivArthe yathaiva zrAloke pradaupepradaupazikhAdarzanelokAlaM paTaH zralokalolaH pataGgaca turindriyojovomRtyu samupaiti tathA rAgAturojIva akAlamRtya N samupaitI tyarthaH 24 (je prAvido samudra tivva tasikhaNese ubeddukkha duhanta doSeNa saH eNajantU na kiJciruvaM avarajAI se 25) atha heSadUSaNamAha yathApi jIvorUpeSu pratyadhyAhAraH yasmin kSaNetovrandoSa samupaiti sa jIvastasminnevacaNe svakIyenadurdAntadoSeNa durdAnta cacustadevadoSodurdAntadoSastena durdAnta doSeNadukkhaM cittasantApaM upaiti paraMseiti tasya puruSasya rUpaM ki mapi na aparAdhyati navirUpaM karoti rUpasya na kopi doSaityarthaH tasya jIvasya durdAnta ndrasya va doSaityarthaH 25 [emantarattoruiraMsi rUve AtAlise se kuNaIpazrasaM duktastasampaula muvevAle na lipyaI teNa mukhauvirAge 2] yomanuSyocira vApayaMge alAya lAle samubeda ma 24 // jeyAvi dosaM samudra tivvaM taMsikkha seu uvedU dukkhaM / duhaMta dAseNa saeNa jaMtUna kiMciruvaMavarajbhaIse 25 // egaMta ratto rudraraMsi rUbe atAlise se kuNaI pacasaM / dukvasma saMpIla: jine laMpaTa thako maraNapAne 24 ya vApi kurUpaM dRSTvA tautra dveSaM samupaiti je koi pAhU ArUpa dekhone ISaSaNa pAye te jIva tamotra kacaNe saH duHkhaM upaiti teha jakSaNa avasarane bikhe duHkhasaMtApa pAme durdAtadoSena svakauyenajaMtU duhata moTe nevane doSete valI molAne na kiMcidrUpaM tasyAparAdhaM karoti pADUu N rUpakAi N aparAdha tehane karatu' natho 25 ekAMta raktaH rucireSu rUpeSu ekAMta ghaNo rAgaumanohara rUpane vikhe atya Mta saH zratAdRze kurUpe praddeSaM karoti ati ghaNu N bhu MDA pADU Ane bikhe te pradeSarosa kare dukkhasya saMpauDAM sa upaiti mUrkhaH dukkha saMbaMdhino pauDAno samUha pAmete mUrkha na ******************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaMca 41 mA bhAga Page #926 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a022 827 sUtra bhASA manonerUpe ekAntaraktobhavati atyanta rAgaubhavati sa ca puruSo'tAdRze'sundararUpe pradeSa karoti tato bAlo'jJAnIrAgopumAn dukkhasya saMpIDa' saMghAta upaiti virAgomunistena rAgaI pajanitadukkha na nalipyate na niSyate 26 [ruvANamAsANagaNyajIve. carAcarehiMmadyegaruvecite hiMte paritAvevAle paulei attaTThagurUkiliTThA 27 ) idAnIM rAgasyaiva sakalAzravahetutvamAha kliSTorAgabAdhitorAgavarttIbAlo'jJAnI jIvathitra' ranekaprakAraiH zastrAdyupAyaiH kRtvAcarAcarAn vrasasthAvarAn anekarUpAn pIDayati ekadezaduHkhotpAdanena pauDAM utpAdayati punaH paritApayati parisamantAt dukkhayati punarhinasti prANebhyaH pRthak karoti paraMsarAgojIvaH kodRzaH san rUpAnugataH san rUpaM prastAvAt manoja anugacchati icchatIti rUpANagA rUpAnugAcAsau zramAca rUpAnugAzArUpaviSayobhilASastaM' anugato anuprAptorUpAnugAzAnugatastAdRzaH san sundararUpavilokana manorathasahitaH san ityarthaH punaH kauhazobAlo uttaguruprati AtmArthaguruH cAmanaH svasya arthaH prayojanaM guruyasya sa zrAtmArthaH guruH svaprayojananirataH svArthIpumAn ki' 2 na kuryyAt itibhAvaH 28 ] mubedra bAle na lippaI teNa mugau virAge 26 // ruvAgugAsANu gaeya jIve carAcare hiMsadra roga ruve / cittehiM te paritAvedra bAle paulei attaTTha guru kiliTTe 27 // rUvANuvAeNa pariggaheNa uppAyaNe rakkhaNa saMniyoge / bae vi lipyate tena munau virAgaH na lopAi tethe dveSa rUpa dUHkha karau sAdhurAga rahita 26 surUpAsyAnugato jIvaH manohararUpane vikhe pravarttatu prANI rUpanA bhognau icchAi' vyApyo jIva carAcarAn anekarUpAn jIvAn hiMsati caranasa acara ghAvarane haNe anekajAtinA jIvane vicitrazastraH paritApayati mUrkhaH vicitra nAnAvidhazastra hathau yAre karo dukkha UpajAve ajJAnIH prApnoti AmArthaM gurukkeyaM zramAne gharthe guru moTo kilezapA 27 rUpAnu ************************************ rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA AsaM 0041 mA bhrAma Page #927 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA a032 828 sUtra bhASA **** (rUvANuvAeNapariggaheNa upAyaNerakvaNa savioogo vaevioogeyakahiM suhaM se sambhogakAleya atittilAbhe 28) tasya rUpalobhAbhibhUtasya prANinaH kutaH'sukha N tadeva darzayati rUpAnurAge satirUpAnurAgeNa vA rUpAnupAte sati parigraheNamUrchArUpeNa hetunAuppAyaNe iti utpAdane tathArakSaNa sanniyoge tathA vyayevinAze tathA virahe ca punaH sambhogakAle atRptilAbhesati baptaH santuSTerlAbhastRtilAbhaH na TaptilAbho'Tapti lAbhaH tasmin atRptilAbhesa lobhayuktasya jovasthakadApi na sukha pUrva hi lobhojauvorUpAnurAgosan mUrchayArUpavadgajaturagakalazAdInAM utpAdane dukkha prApnoti tatasteSAM utpannAnAM kaSTa bhyorakSaNedukkha prApnoti tatakha saMniyoge svapara prayojane samyag vyApAraNe dukkha prApnoti teSAM rUpavahajAdInAM sambhogakAlepi prAptau atRpti lAbhepi santoSasyAbhAvesati dukkha prApnoti yaduktaM na jAtakAmaH kAmAnAmupabhogenazAmyati haviSAkRSNavarNaiva bhUya evAbhivarddhate 1 tasmAtparigraheNa jIvasya kutaH sukha N kadApi sukha N nAstItibhAvaH 28 [rUve atittaya parigrahami sattovasatto nauvedra tuTThi atuTThi doseNa duhauparasma lobhAvile zrAyayaI adanta' 28) rUpe atRptaca puruSaH parigrahe mUrddhAyAMsakto bhavati sAmAnya nAsaktimAn upasaktaJcasyAt tatazca mUrchAyAM saktopasakta: pUrva saktaH pazcAdupasaktaH geya kahiM suhaMse saMbhoga kAle atitta lAbhe 28 // ruve atitteya pariggahaMmi sattovasatto na uvedra tuTThi / aTTha pAvena parigraheNa manohararUpane rAge karo parIgrahanI mUrcchAI karo upArjate dravya upArjavAne bikhe rakSaNa caurAdika yo rAkhavAne saMniyoge ApaNA prayojana pravartta vAne bikhe vinAzane vikhe virahane vikhe kauhAtho sukhahoi tehane tehanA bhogavinA kAlane vikhe atRptiH lAbhaH tRpti saMtoSa asia sukho 28 rUpeSa atRptaH parigrahe atRptaH rUpanevikha asaMtoSI bako tathA parigrahanebikhe zaktaH upazaktaH na upaiti tuSTiM sAmAnya paNe Asakta ***************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u0 4 1 mAbhAga Page #928 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saktopasakta: etAyaH san manuzvastuSTi santoSa na upaiti tatava atuSTidoSeNa asantoSadoSeNa duHkhausan parasthAnyasya surupaM vastu iti zeSa pAdatta u TaukA yahAti kodRzasorUpe'lapta lobhAvilalobhena AvilaH kalaSIlobhAvila: 28 (tanhAbhi bhUyasma adattahAriNoruve atitsamma parigga heya mAyAmasaM vaDailobhadosAtatyAviduksAna vimuccaIse 30] punardoSantaramAha tRSNAbhi bhUtasya lobhaparAjitasya jIvasya adatta hAriNo'dattagrAhakasya tathA rupe 828 rUpaviSayeparigrahe'saptasya asantuSTasya lobhadoSAlobhAparAdhAt mAyA mRSAmAyAvaI te sapaNayA pradatta sahAti tato sobhAt parastha gRhItavastu rakSaNa paromAyAmaSAM vakti tatrApi mRSA bhASamANapi duHkhAnavimucyate salobhodukvastha bhArgavasyAdityarthaH30 dukkhayuktameva prakaTayati [mosammapacchAyapuratyIya pogakAlebaduhIdurante evaM adattANi sa mAyayanto ruve atittIduhiyo aNimo21] mosamma mRSAvAkyasya pazcAtpura tazca prayogakAle ca kAlatrayepi dosaNa duhI parasma lAbhAvile AyayaI adattaM 26 // tanhAmibhUyamma adattahAriNI ruve atittama pariggahaya / mAyA musaM baDaDU lobha dosA tatvAvi dukkhAnavi muccaI se 30 // mosamma pacchAya puratyatrIya pogakAlaya duhI duraMte / lAlacau ghaNu Asakta lAlacau saMtoSanapAma parasya atuSTidoSana duHkho mAharu' ArUpa ehave asaMtoSIne doghe dukkhauSako pArako rUpavaMta vastudekho bhASA 4 lobhAt grahAti pradatta lobha karaukalukha cittathako lepArako aNadIdhau vastu 28 tRSNAbhibhUtasya lobhe karau parAbhavyAne adattanAleNa hArane rUpa parigraha ca asaMtoSavAn rupane birkha parivahanavise asaMtoSIne mAyA sapAvati lobha dIpAt mAyA sahita maSA jhUTha bolayo vA sobhanA doSadhako corokaro bhaThavole tathApi dukkhAba mucyate saH topaNi jhaThabolyAcako duktadhako nama kAra te viSayajIva 3. rUpanI lobhI jhaThvolI para pazcAttApa dhare 117 BREIOXXXERERAK XXXREEREXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga Mekow Page #929 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA 32 8.30 sUtra bhASA surUpavastulobhAdadattagrAhakapumAn duHkhobhavatauti zeSaH surUpavastu lobhAdadattagrAhakaH pumAn ityapi kaTaMpadaM prastAvAt gRhyate korthaH pUrva hi lobhAnmRSA bhASaNaM kurute mRSA bhASaNasya pazcAt mRSA vacanaM uktA pazcAt pazcAttApaM kurute manasi jAnAti mayA mRSA ukta mAjJAsyatya sovata svAmIti tathA purutaca mRSA bhASaNAtpUrva api duHkhaubhavati mAyAsausurUpavastu svAmIkena prakAreNa evaM vaMcanIyaH iti punaH prayogakAle mRSAjalya na kAlepi duHkhau bhavati mana syevaM jAnAtimAkadAcinmamamRSAvacanama saujAnAtyapi kodRzaH sa puruSodurantI duSTontaH paryavasAnaM yasya saM durantaH iha lokeviTambanAtaH parabhave durgati duHkhAt duSTAvasAnaityarthaH evamamunAprakAreNa rUpe'Tamo'dattAni samAcaran anizraH san duHkhitobhavati na vidyate nizrAyasya sa anizraH avaSTa N bharahitaH yatohi caurasya mRSA bhASiNazcanakopi racakaiti bhAvaH 21 (ruvANu rattasmanarasma evaM kattosuhaM hunnakayAiki ci tatthovabhogavikile sadukkha nivvattaI jasmakaeNadukvaM 32) evaM asnAprakAreNa prAguktasUtra prakAreNa rUpAnuraktasya rUpAnurAgiNaH puruSasya kadApi rAtraudivasevAkicitstokamAtra mapi kutaH evaM cadattANi samAyayaMtA ruve atitto duhio aNimo 31 // rUvANurattasma garama evaM katto muhaM hojja kayAi kima vacasyu' ima karatu malovArI have pahalyA dukhalahe kuThA bolavAnA prayoga prastAvane vikhe emajAye ima duHkhano pAmahaNahAra duSTa pAhUo aMte biDa'banA sahe evaM adattAni gRhNan jima jhUThUlAge tima zradatta aNadaudhote paNalAge grahaNa karatIchato rUpe atRptA dukhito aniSTaH neSTA rahitaH manohararUpane vikhe asaMtoSI thako dukkhoo niSTArahota tehana koi pAsa na kare 21 rUpAnuraktasya narasya evaM manohara rUpano anurakta rAgau na manuSyane dU prakAre kutaH sukha N kadAcit kiMcit bhavati kiM hAthako sukhahoi apotu na hoi kahoi tatrApi bhoge klasa dukkha tohAM ***************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u041mA bhAga Page #930 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kasmAtsukha bhavet api tu kadApi ki mapi sukha na bhavet yatastatra rUpAnurAgephi ke zadukkha aptilAbhatvalakSaNapoDAjanitaM asAtaM nirvata yati TokA * utpAdayati punarjammakAeNaiti yasya manonnarUpAyupabhogasya kRtamanojarUpAdyupabhogArtha duHkha pAzmanaH kaSTa bhavati 32 iti rAgasya duHkha hetutvamAha pra.32 831 [emeva rUbaMmigatrI posa uvei dukkhohaparaM parAo paduddacittoyaciNAi kamma jaM se puzohoi duhaM vivAge 33 ] evaM amunAprakAreNeva yathA manoja rUpoparirAgAhakhaM lAbha prakAraNava tathA jauvo'manorUpe pradeSaGgataH san pradeSaparaMparAta: praduSTacittaH san tat kaSTa karmacinoti upArjayati jati yat kammase iti tasya duSTacittasya vipAkakarmAnubhava kAleiha paratra ca dukkhaM dukkhadAyi bhavati 33 rAgadde ghoDaraNaguNamAha [ruvevirattomaNuovisogI eeNadukkhohaparaM pareNa nalippaI bhavamaka vasantojaleNavA pukkharaNIpalAsa 3 4] rUpeviratImanuSyomanoja rupairAgaM akurvan etayAduHkhaughaparaM parayApUrvI kiNci| tatthova bhogevi kilesa TukkhaM nivvattaI jama karaNa TukkhaM 32 // emeva rUbaMmi gao patrosaM uvedU Tukkhoha prNpraao| paTTa cittoya ciNADU kamma jaM se puNo hoDU dahaM vivAge 33 // ruve viratto maNuSo visogo eeNa rAya dhanapatAsaMha vAhAdurakA yA saMu.41 mA bhAga bhASA Ekkkk * rUpa bhoga vivAne vikhe paNi tRpta na hoi tAlaga kleza duHkhapAme nIMpajAva karI je manohara rUpa bhogavavAne dukkha kaSTa ane pApaupAya 32 evaM me rUpa * gataH praveSa iNoMpari je uttama rUpaupari rAgahui tima kadAcit dveSapAmyIthako upaiti dukkhI ghaparaMparAmate jIvadukkhanI paraMparA veNisamUha prazaSTacittaH cinoti kammANiSe karIsahita jivAracittahuve tivAra bAMdha kammaghaNA jeha karma TukavanA kAraNahue vipAkai bhogavivA kAla ne bikhe ihaloka paraloke paNi 33 rupa piratI manuSya gatazokaH bhanIhararUpa bikhe rAga aNakarata manatha dhokarahita pako e pUTha kaho dukvanI paraMparA tiNe iNa karaune na Page #931 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a032 22 sUtra bhASA ***** ************* ktayAduHkhasamUha zreNyAbhavamadhye vasan api na lipyate rAgajanitaduHkhAvaliptona syAdityarthaH kodRzaH sa pumAn vizoko vigatazokaH kena ki miva jalena puSkariNaupalAzamiva yathA padminI patraM jaletiSThadapi jalena na avalipyate evaM viraktopi saMsAravasatrapi saMsAradukkha nai lipyate 34 evaM caturindriya mAzrityatrayodazagAthAvyAkhyAtAH atha zeSendriyANAM manasazcatrayodamara gAthAvyAkhyeyAH santi bhava ca indriyANAM cakSuSodoSa bAhulya prAdurbhAvAt pUrva caturindriyadAreNa rAgaddeSau darzitau anyathA tu durdamanaM rasanendriyamuktamasti atha zrItramAzrityadUSaNAnyAha (moyassasaha gahaNaM vayanti taM rAga he u tumaNucamAhu taM dosaheDa' amaNunamADa samoyajotesa sarvoyarAgo 35) tortha karAH zrovendriyasya grahaNaM viSayaM zabda grAhaka zrotra' iti zrotrendriyasva lacaNa N zabdaH zreottreNaiva gTahyate taM zabda manoja strI gautAdika' rAgahetuka' AhuH vItarAgAdi kathayanti taM evaM zabdaM amanoja svaravAyasAdi prokta' dukkhIha paraMpareNa / na lippae bhavamajma va saMtA jalegabA pukkhariNI palAsaM 34 // soyamma sahaM gahaNaNaM vayaMti taM rAga he N Mtu maNunna mAha / taM dAsa heDa amaNunna mAha samAya jo tesu sabauyarAgo 35 || sahama soyaM gahAM bayaMti lipyate sa sAre vasanrapilaupAi kharaDAye nahI bhavasaMsAramAhi vastu paNi jalena yathA padminIpatra' teha Upari dRSTAMta jima pANoDa karo puSkariNIM ka nalanonopalAzapani lipe lAge nahIM 24 zrotra viSayaH zabdo vadaMti buddA: sauyakAnamo viSayagrahaNa zabda kahe tatgItAdimanojJa rAgahetuH te manohara gautAdika zabda rAgano hetu kAraNakahe tatyeSa hetu amanojJa pADuu rUpa AhuH kaheke paMDita samaH eSuyaH savItarAgaH sarokho je ehanevikhe te vItarAgako 35 zabdagrAhakaM zravaNaM vadati zabdano grahaNagrAhaka kAna kahe zrotrasya grAhakaH zabdaH iti vadati kAnano grAhaka zabda ima taurtha ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA saM0 u0 49mAbhAga Page #932 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TaukA 4 karkazaM deSa hetuka pAhuH yastamanosAmanonayoH zabdayorviSaye samorAgadde gharahita: savItarAga ucyate 35 [sahAsIyaM gahaNa vayanti sIyasma mahaMgahaNa 324 vayanti rAgasmaheU samaNubamAhudosasmaheja pramaNunamAhu 36] tIrthakarAH soyaM iti zrotra ndriyaM zabda sya grahaNa grAika vadanti gTahNAtauti grahaNa 8.33 punastIrthakarAzabdaM viSayaM zrotrasya zrotraM ndriyasya grahaNa sahyate iti grahaNaM grAhya vadanti zabdaH zrotraNa grAhyaH tasmAt zabda thotrayogrAhyagrAhakabhAvaH & sambandhauktaH tat samanona sundarazabda viSayagrAhaka' rAgasya hetuka pAhuH punaramanojJa asundara zabda viSayagrAhaka' zrotra ndriyaM ISasya hetu pAhu:26 * [sahe sujogidi muveitibba akAliyaM pAvaimeviNAsaM rAgAurehariNamirgavamuI saI atitesamuveimaJcu 37] yaH puruSaH zabdeSatauvA adhiko ravi mULa upaiti sa zabde'ptomanona zabada asantuSTorAgAturaH san mugdhAmUDhaH AkAlika AyuH sthiteragivasopakramAyuSkatvAt mRtyoravasaraM vinavavinAza 8 maraNaM prApnoti samUDhaH kaiva mRtyu samupaiti zande'hapto mugdhohariNamRgava hariNapazuriva atra mRga zabdaH pazaparyAyavAcaka: hariNazcAsaumRgacca hariNa soyasma saha gahaNaM vayaMti / rAgarama heu samaNuna mAhu dIsammahau amaNanna mAhu 36 // saddesu jo giDi muvai tibbaM akAliyaM pAvada se vinnaasN| rAgAure hariNamiebba muI sadde atitte samuveda maccu 37 // jeyAvi dAsaM samuveda kara kahe tat sumanojJa rAgahetu AhuH te rAganu hetU manohara bhalo kahe amanona doSahetuH iSarausano kAraNa pADUu kahe 36 zabda Su yaH tauvAM gaddhi upaiti zabdanevikhe je koI grahi marzapAma tIba atyaMta sapakAlikaM vinAzaM prApnoti te akAliM avasara vinAza maraNapAma rAgAturahariNa vamugdha : rAga paudho jima hariNa tehanI pari mugdhabholo zandeSu ataH samutya upaitizabdanaviSe asaMtoSI maraNapami 30 je koi pAr3A zabdane vikhe heSa ANa tehi rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.7041 mA bhAga bhASA Page #933 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . mRgaH 37 [je AvidIsaM samuvaitivvaM taM siMkhaNeseu uveidukava' duhantadImeNasaeNajantU na kiJcisaha avarajmAIme 38] yathApi janturjIvIyasminkSaNe ha. daukA amanone yadetIna heSa samupaiti sajantuH tasminnevakSaNa svakIyena durdAntadoSaNadurdAntazrAvidriyaM tadevadoSaH athavAtasya doSastena duHkha upaiti prAprati a032 sajantuH svakIyAtrendriyadISaNa duHkhau kriyate paraMtu tasya puruSasya zabadaH kiJcidapi na aparAdhyati zabdasya na kopi doSaH jantIH zrotre ndriyasya va doSaityarthaH 38 [egantarattoruiraMmisaha atAliseme kuNaIpaprosaMdukkhasma sampaulamuvera bAle na lippaIteNamuNauvirAge 38] yomanuSyoruciremanonne zabde ekAntarakto atyantamAsaktobhavati rAgaM kurute samanuthI'tAlize pratAdRze amano zabde praheSaM karoti sabAlo rAgadde SAsakto duHkhasya sampauDAM upaiti asAtAsambandhinau atyantapIDAM prApnoti tena rAgaI SotyabaduHkhena virAgaumunilipyate vItarAgaH pumAn sadAmukhabhAvasthAditi bhAvaH 38 siddANagAmANugaebajove carAcarahiMsaNagarUve cittehiM te paritAvaibAle polera attagurukili 40] atha zabdAnuratasya rAgadveSayorevAzcavakAraNava tibvataMsikvaNa se ubeda ttukkhN| duIta doseNa sapaNa jaMtU na kiMci saha abarAI se 38 // egata ratto kaDU raMsi sadde atAlisese kuNaI posaM / dukkhasma saMpaula mubeda bAlenalippaI teNa muNIvirAge 36 // sahANugAsANu bhASA 8 jakSaNa avasaranevikhe duHkhapAme dudAMta moTenetrane doSate valIpotAnelaudhe jova ApaNA para pADuA zabdakAMca tehane aparAdhakaratunahau38 ekAMtapaNe rAga dharato ruciramanohara zabdane vikhe pADUA zabdanai vikhe dhaNI pAme he Sa dukkhanI pauDApAme bAlaajJAmI maliMpAi nakhopAe tauNa sAdhU zabdanI rAga karato 38 kaDA zabdanau vAMchAne vikhe pravartatudhako jauva caratnasa acara thAvaranehaNe bicitrazastre karau dukkha upajAve ajJAnI AtmAne arthe guru moTI rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0..1mA bhAga Page #934 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a032 40 35 java bhASA ***** mAha jovaH zabdAnurAgAzAnugataH san manojJazadada zravaNAzAyuktaH san carAcarAn anekarUpAn jauvAn hinasti savAlo'ntAnocitra rameka prakArairupAyaiH zastrAdibhiH kAn cit jovAn paritApayati kAncijjauvAn pauDayati kaudRyaH sabAlaH attaTThaguruH zrAtmArthaMguruHsvArthaparAyaNaH punaH koTTazaH kiliH kliSTorAgadda SopahatacittaH 40 ( sahANuvAraNa pariggaheNa uppAyaNe rakkhaNaH sanniyoge varavioogeyakahiM suhaM se sambhogakAleya atitalAbha 41] manojJa zabda zravaNalAbhAbhibhUtasya prANinaH kutaH sukha' tadevAha zabdAnurAgeNa tathA parigraheNa mUkkArUpeNa utpAdane manohara zabdopetacetanAcetana dravyotpAdane pazcAtteSAM sanniyogekhaparaprayojane samyaka vyApAraNe vyayevinAzeviyogo'rthAt zabda arthinaH puruSasya kutaH sukhakhaM punastasya zabdAnurAgiNojantoH sambhoga kAleca atilAbho dukkha bhavati zabda zravarAgiNAM natRptiritibhAvaH 41 [saha atitteyapariggahaMmisattova sattona veituTThi atuTThidose duhIparamma lobhAvi AyaI adattaM 42 ] zabde 'ptojovaH parigrahe avazaktaH syAt sAmAnya naraktobhavet tataca saktopazaktaH syAt atyantaM zaktaH upazaktaH maktazvAsau upazaktazca bhaktopazaktaH parigrahe gADhAnurakta stuSTi' santoSaMna upaiti atuSTidoSeNa dukkhobhavati punarasantoSau parasyAnyasya sambandhi zobhana zabdakAri vastu vAdivAdi gaeya jaube carAcare hiMsA garuve citte hiMte paritAbedra vAle paulei attaTTa guru kijiTTe 40 // sahANuvAraNa pari ggaheNa uppAyaNe rakkhaNa sanniyoge / vae vioo geya kahaM muhaMse saMbhoga kAle atitta lAne 41 // saha atiya rogAdike poDo 40 ruDAzabdane rAge parigrahe karaune upAri jibAne rAkhavAne bikhe kAja karivAne bikhe vinAza viraha vikhe kauhAMtho sukhahave saMbhAga tehanA bhoga vivAne avasare tRpta saMtoSa agraha te kihAMtho sukha 41 zabdane vikhe asaMtoSI thako tathA parigrahane vikhe asaMtoSI thako sAmAnya paNe ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #935 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa. TaukA * a032 lobhAvilo lobha kaluSaH pAdatta adatta' gRhAti 42 [tanhAbhibhUyasma adattahAriNI saI atittasya parigaheya mAyAmusaMvaDU lobhadIsA tasyAvi dukavAna vimuccaIse 43] zabda haptasya prANinaH parigraha tRSNAbhi bhUtasya pradattahAriNazca lIbhadoSAt mAyA mRSA sambaI te punastasya prANinastatrApimA yAmRSAyAM api duHkhAt na vimucyate mAyAmRSAjalpanakAlepi dukkhabhAk syAdityarthaH 4 3 tadeva dukkhaM darzayati (mIsammapacchAya purasthanIya pogakAleyaduhI duranta evaM adattANi samAyayanto saheatittoduhino aNi so 4 4) mRSAbhASaupumAn mRSAvAkyasya pazcAtpuratazca prayogakAle ca durantodukvAntIbhavati anta dukkhabhAka syAt mAyayAmAM laklA pazcAt mRSAbhASaNasya pazcAttApaM karoti manasi evaM jAnAti mAyAmusaMsthApitaM vAkya nokta iti pazcAttApaM pariggahami sanovasatto na ubadU tuhi / atuTTi dosaNa duhI parasma lobhAvile AyayaI adattaM 42 // tagahAmibhUyastha adatta hAriNo sahe atilasma pariggaheya / mAyA musaM vaDU lobha dosA tatyAvi dukkhA navi muccasa 43 // mosamma pacchAya puratyaya paoga kAlaya duhI duraMte / evaM adattANi samAyayaMtI sadde atitto duhioaNimo 44 // sahANu rAya dhanapatasiMha bahAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAga ghaNu lAlacI kRSNA saMtoSa na pAma aptivaMtathako pArako bhalo vastu dekho lobhauthako pArako aNa dodhIle vastu 42 lAbhe karo parAbhavyAnecorau vastu leNahArane zabdabikhe parigrahane bikhe asatoSaumai mAyA sahita mRSAI volye lobhanA doSathako corI kara to paNi dukha thau mUkAi nahI te bikhe jIva 43 rUpano lobho jhUTha bolo pazcAttApa dhare pahalau dukkhalahe jhUThA bolavAnA avasarane bikhe duSTapADUyo aMtaviDavaNa saheM ima adattaletuthako zabadane bikhe asatoSau thako dukhIyo rahe tRSNA varje nahI ekAraNe dukyau huve 44 zaudane vikhe rAgI manuSyane kohathiko sukhathAi ki vAraMpaNi Page #936 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *TIkA karoti punaH zabdalobhaumRSAbhASaNasya purastAt kathaM mayA asau yobhana zabdaguNavAn padArthopAyovaJcanAvAkAryAiti mRSA bhASaNAt pUrvamapi cintA dukkhopetaH syAt punaH sa ca prayogakAlemRSAbhASaNa prastAve ca duHkhosyAt yatohi mRSA jalpa' taM mAmasaumAjAnAtyapi evaM amunAprakAreNa zabde'vatoM jovo'dattAnizabdaguNa vahastUni samAcaran rAjan duHkhito bhavati trikAlamapi dukkhabhAga bhavati kauzaH so'nidhI nivArahitaH yatohi adattagrAhi No'nyAya yuktasya na kopyavaSTaMbha dAtAsthAt 44 [sahANarattasma narasma evaM kattosuhaM hojakayAi ki citasyopabhoga vikilesa dukkha' nibattaI jasma kaeNa dukkhaM 4 5 ] zabdAnuraktasya manuSyasya evaM anenokta prakAraNa kadApi kiJcit stokamapisukhaM bhavati apitu sarvathaiva na sukhaM aptilAbha lakSaNaM yasya zabdopa * bhogasya kRte zabdopabhogArtha dukkha iti Atmano nirvata yati utpAdayati tasya kadApi sukhaM nAstItyarthaH sukhasya kAraNaM tatra kimapi nAsti 45 [emeva saha miga propouveda dukkhoha paraMparAgIpa duvaicittIyaciNAra kamma jase puNo hoi duha vivAga 45] evaM anena prakAreNaiva yathA manovasya zabdopari rAgaM upagatastathA zabda manInagada pradeSaMgatI jIvo duHkhISa paraMparA upaiti tataHpraduSTa citta deSopahata citta : karma aSTavidhacinIti karmabaMdhaM karIti rattasma narasma evaM katto muha hojja kayAi kiNci| tatthova bhogavi kilesa dukkhaM nivvattaI jasma kaeNa dukkhaM 45 // emeva sahami gao posaM uvedU dukkhoha prNpraao| paTTa cittoya ciNAdU kamma jase puNo hoi daha vivAge 46 / tauhAM dRpti aNapAmatu kleza dukkha pAme naupajAva kare zabdane vikhe kaSTa upAya 45 ima zabadane bikhe pAMmyo thako pami te jIva dukkhanI paraMparA deSe 8 karau sahita cittavako bAMdha karma jai karma dasanAM kAraera bhogavivAne vAle sTavako viragyo manuSya bhokarahita epa dukhanI paraMparA lapAye 118 rAya pavapatasiMha bAhAdura kA prA0saM03041 mA bhAga Page #937 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA 32 8.38 sUtra bhASA yatkarma tasya praduSTacittasya puruSasya vipAke dukkha dukkhadAyika bhavati 46 (sadde viratto maNao visogo eeNa dukkhoha paraMpareNa nalippara bhavamajye vasaMto jaleNa vA pukkhariNaupalAsaM47) yo manuSyazabda viraktobhavati savizokaH zokarahitaH san bhavamadhye vasan api pUrvoktadukkhaudha paraMparayA na lipyate kimiva jale vasadapi puSkariNopatra' drava47 (ghANassagandha' gahaNa' vayanti taMrAgaheDa' samaNunnamAha taM dosaheu' zramaNanamADu samoyajotesa savauyarAgo48 ] tIrtha karAghnANasya nAsikAyAH grahaNa viSayaM gandha vadanti taM manojJa gandha' rAgahetu AhuH punastaMgandha' amanojJa' ddaSahetu AhuH teSumanojJA manojJeSu gandheSu yaH samastulyavRttiH savotarAgoje yaH 48 (gandhastraghANa grahaNa' vayantighANassa gandha gahaNa vayantirAgassa heu' samaNunnamAhu dosasmaheU ' zramaNanamADu 48 ) tIrthaGkarAH gandhasya surabhyasurabhipuhattasyagrahaNaM grAhakaMtrANaM vadanti tathA ghrANasya nAsikAyAgandhasurabhya surabhipuhala' grahaNa grAhya vadanti evaM gandhaprANayogrI grAhaka bhAva uktastanmanojJa' manonna gandhaviSayasahitaM ghrANaM rAgahetukaM AhuH evaM amanoja' amanojJagandha viSayasahitaM ghrANaM dveSasyahetu AhuH 48 [ gaMdhesu jotibva sahe viratto maNuo bisogo eeNa dukkhoha paraMpareNa / na lippae bhava majma va saMto jalegA vA pukkhariNau palAsaM47 | ghANasma gaM'dhaM gahaNaM bayaMti taM rAgahetu maNunna mAha / taM dAsaheu amaNunna mAha samAya jo tesu sa vIyarAgI 48 // ga Mdhasma ghANa N gahaNa N vayaMti ghANasma gaMdhaM gahaNa bayaMti / rAgasma heDaM samaNunna mAhu dosamma heu amaNunna mAhu 46 / / nahI bhavasa sAramAMhi vasatu jima pANIdra karo nalinauno pAna nalipAI 47 prANanAzikAne grahaNane bikhe gaMdhaparimala kahe te gaMdha bhalo rAgano kAraNate he SamuLe kAraNa pADuyo kahatA huA je samatAbhAva dhare tevItarAga kahaudra 48 gaMdhano grahaNa nAzikA kahe nAzikAno grahaNa gaMdha kahe rAgano. **************************** rAdhanapatasiMha vAhAdura kA zrA0 saM0Da0 41mA bhAga Page #938 -------------------------------------------------------------------------- ________________ LEL muvei giha akAliyaM pAvara meviNAsaM rAgAuretrI sahi gaMdha gir3e sappe bilAmI vivaniklamaMtI 5.] yo mamuthI gaMdheSu tIvra utkaTAM hi upaiti 2. TokA * sa manuSyorAgAturaH san AkAlika vinAzaM prApnoti sohi nAgadaminyAdikAM surabhiyandhopetAkAJcidauSadhaumAghrAya pazcAt sahandhAklaSTobilAnirgacchana * mriyI janarmAryate candanagandhAkarSitaca candamAmAliMgya tiSTan mriyate mAryate gandhalubdho narohi sarpopamone yaH 50 [je pAvidosa samuvera tivvaM saMsikkha aiseu uveidukkha' duintadIseNa saeNajantU na kiJcigandha avarAIse 51] yazcApi janturyasmin kSaNaamanojagandha AghAyatIba' heSaM samupaiti sa jIvastasmi bevakSaNekhakauyena durdAntaghrANendriya doSeNa dukva upaiti paraM tu sasya gadhagrAhakasya puruSasya gandhaH ki mapi na aparAdhyati gandhasya na kazciddoSastasya prANendriyasyaiva doSIsti 51 [egantarattorujaraMmigandhe atAlisesekuNaIpIsaMduktasmasaMpaulamuveibAlenalippaIteNamuNauvirAge52] yomanuSyoruciromanoje gandhe ekAntarakto atyantaM rAgavAn bhavati saptAdRze amanIne gandhe praddeSaM karoti tadAsabAlaH dukkhasmapauDAM dukkhasambandhinaupIDAM asAtA upaiti tena gadhesu jo giDi muve tibba akAliyaM pAbadU se binnaasN| rAgAure osahi gadhagidde sapye vilAobiba niksa maMtI 50 // jeyAvi dAsaM samuvedU tivaM taM sikkhaNe seu uvedU TukkhaM / duIta dAsaNa saeNa jaMtU na kiMci gadha . rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saMha. 41mA bhAga * hetu bhalo have doSanohetu te pADUI kahe 48. gaMdhane bikhe je koI eddhi, mUrchApAme atyaMta te akAle avasara vinA maraNapAme jima rAganI vAyo* * proSadhI kAlauveli pramukhanA gaMdhane bikhe yaha lobhauyo arpagaMdhane ardhe bilathako naukalato 50 je koI pADubhA gaMdhapAmI deSa prANa taubaghaNe tehaja avasarane bikhe te dukta pAma duddIta moTA dokhanAsaI kaDe jIva gaMdha tehane aparAdha nathI karato paraM rAgaISa karake tahane aparAdha 51 Page #939 -------------------------------------------------------------------------- ________________ XA 840 u TokA kAranA * kAraNena virAgaumunistena dukkhe narAgaheSodbhavena kaSTenalipyate 52 [gandhANu gAsANagaeya jIve carAcara hiMsaNe gaye cittehiM te paritAvarabAle pole atta gurukiliDe 53] bAlo ajJAnIjIvo gandhAnugAthAnugato manojagandhopeta puSpa karpUra kastUrikAdi dravyasurabhigrahaNAyA sahitacitra vividha zastrAdyapAyaiH kRtvA carAcarAn anekarUpAn jauvAn hinasti paritApayati pauDayati kIdRyaH saH prAmArthaguruH svArtha parAyaNaH punaH kIdRzaH saMkliSTIrAgA dya pahitacittaH 53 [gaMdhANuvAeNa parimAheNa upyAyaNerakSaNa sabinoge vaeviogeyakahiMsahiMse sambhogakAlaya pratittalAme 54] gaMdhAnuratasya jIvasya / kutaH sukhaM bhavati kutopi mukha nasyAdityarthaH tathaiva darthayati pUrva tu gaMdhAnuvAdena surabhigaMdhadravyAnurAgaNasurabhigaMdha TravyAnurAgasati vA parigrahaNa mArUpeNa dukavaM sthAt tatastasyotpAdane dukava syAt tatorakSaNa duHkhaM tata: saMniyoge svapara prayojane samyaga vyApAraNa dukta tatoSyayetasthandhu namA avarabhaIse 51 // ega'ta ratto karaMsi gadhe ayAlisase kuNaI posaM / dukkhamma saMpIla muve bAle na lipyaDU seNa muNI virAge 52 // gadhANugAMsANu gaeya jIve carAcare hiMsadUrNa garuve / cittehite paritAve bAle pIle pattaTTa guru kiliTTe 53 // gadhANavAeNa pariggaheNa upyAyaNa rakkhaNa saMnioge / vae vibhAgaya kahiM suhase saMbhoga kAleya ****KARXXXXXXXXXXXXXXX rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM. 2041mAbhAga bhASA manoharaM gaMdhane De pravata tu prANo caritra sa thAvara aneka jIvame mAre hata prahata kara vicitra sastra karau duHkha apajAva ajJAnI prAmAne arthe guru moTo kileza duHkhapAmai 52 ekati rAta bhalAgaMdhane bikhe ghaNa pADUcA gaMdhame bikha kara hai pa duHkhasa baMdhinI pIlAnI samUha pAma prajAnI malaupAra teNe heSa rUpa dukhe karau sAdhU rAgarahita 53 bhalA gaMdhane rAge karI paraugrahanau mUri karI dravya upArjave rAgaI SavAH rAgaIgha rAca pApaNA prayI Page #940 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 841 saTaukA dukkha tato viyAgevinAyeduHkhaM bhavati evaM kaSTe na saMprApta sugaMdha vastunisambhogakAlepi aptilAbhaH sa ca dukva eva asantoSI mahAdukhItyatatvAt tasmAda a032 tAdRzasya gaMdhAnuraktasya tataH sukha syAt api tu nasyAdeva 54 [gaMdhe atittoyapariggAhami sattovasattonauvera taTTi pratuhidIseza duhIparasma lobhAvile AyaI adaktaM 55 gaMdhe'namo'santuSTaH pumAn parigrahe zaktI bhavati sAmAnyenaratimAn bhavati tataH pazcAt saktaH san upazato'yana ratimAn bhavati 8 tadAsaktIpasakta ucyate tAdRzaH zaktIpayataca tuSTi santoSa' na upaiti sa ca atuSTadoSaNa dukkhauvasan anyasya padaktaM Travya pAdatte kIdRzaH sa lobhAvilI lobhena kalaSaH 55 [taNahAbhibhUyasmaadattahAriNo gaMdheatittasmaparimAheya mAyAmusaM baDuilIbhadIsA tatthAvidukkhAcavimuJcaIse 56] tRSNAbhi bhUtasya sugaMdhadravyalobhena parAbhUtasya tato adattahAriNogadhe apta stha puruSasya parigrahe lobhadoSAt mAyAmRSA sambaIte tatrApi mAyAmRSAyAM api samaSAvAdI jovo duHkhAt na vimucyate 56 [mosammapacchAyapurasvoya pogakAleyaduhodurante eva adattANi samAyayantI gaMdhapatittoduhitI aNimo 57] mRSA atitta lAbha 54 // gadhe atittaya pariggahami sattovasatto na uve tutttti| aTTi dosaNa duhI parasma lobhAvile AyayaI adattaM 55 // tanahAbhibhUyasma adatta hAriNo gadhe atittasma prigghey| mAyA musaM vaDaDU lobha dosA tatyA janane bikhe vinAza virahane bikhe kihAMthako sukhahuve tehanA bhIga vivAne kAla vikhe tRpti saMtoSa aNahate ki hAMdhakI mukhathAi 54 gaMdhane pasa' toSI thako tathA parigrahane vikhe sAmAnya paNAthau lAlacau athavA ghaNu lAlaco satoSa na pAme asatISI thakI pArakA gaMdhadekhI sIbhe kaluSita citta thako pArako vastuye aNadaudhau paNiI 55 lobhe karau parAbhavyAne adattanAleNa hArane gaMdhane bica parigrahane bica asatopaune mAyA sahita rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.1.41 mA bhAga bhASA Page #941 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 842 bhASopuruSaH mRSAvAkyasya paJcAt ca puna purastAt pUrva' ca punaH prayogakAledurantodukkhaubhavati mRSAbhASaNasya pazcAdevaM jAnAti mayA kimartha mRSAvAkya mukta' mRSAbhASaNasya pUrva evaM jAnAti asau mama mRSAvAkya jJAsthati mRSAbhASaNakAle ca evaM jAnAti asyAgrahaM mRSAM vadAmi paramasaujAnAti iti * cintAkulatvena sarvadAduranto dukvIatyantaduHkhosyAt evaM pradattAni samAcaran gaMdhe atRptAjIvo duHkhitobhavati kohayaH so'mi dhoni thArahita: 57 (gaMdhANarattasma narasma evaM kattIsahaM hojakayAI kiJcitatthovabhogavikilesadukkha nibbattaI jasmakaeNadukya' 58) evaM amunAprakAreNagaMdhAnurazasya narasya kadApi kiJcit kutaH sukhaM bhavet tatrApi gaMdhopabhogapi ta tha eva dukva nivarta yati kka yadukta utpAdayati yastha kartabaMdhasyopabhogArtha dukta pAtmanaH vidukkhA navi muccaI se56 // mosamma pacchAya puratyaoya paoga kAleya duhI durNte| evaM adattANi samAyayaMtI gadhe atittA dahio agimA 57 // gadhANarattasma narama evaM katA muhaM hojja kayADU kiMci / satyova bhogevi kilesa TuklaM / nivvattae jasma kaeNa dukkha 58 // emeva gadhaMmi gao pAsa uvedU dukkhoha prNpraao| paTTa cittIya ci * jhaTha bole doSadhako corIkara topaNi mRSAvAdavolye thaka dukkhathako na makAI 56 gaMdhanI lobhI jhUTha bolI pachi pazcAttApa dhare ekima vacasya ima karato pahilA duHkhalahe jhUThA bolavAnA prastAvane bikhe aMtabiDaMvana tehane jima jha4 lAge tima aNadaudho leto gaMdhane bikha apta asaMtoSI dukhIpo thAi niSTArahita 57 gadhane bikhe rAgI manuSyane kIhAthI mukhahoi kivAre paNi tauhAM gadhane bikhe tRpta na huitAlage kesa dukha pAme naupa jAye kare dukkha kaSTa ane upAya 58 eNIpari jima uttamagaMdha Upari rAga hura tima kadAcita veSa pAmyo thako pAma te jIva duHkhanA samahanI paraMparA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A*saM* tu.41mA bhAga sutra bhASA Page #942 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a.32 & kaSTa bhavati.58 (emavagadhamigopIsa uvaiidukyohapara parAtrI paduddacittIyadhiNAikamma jasepuNIhora duhavivArI 58) evaM eva yathAgaMdhAmuratonarI sa.TaukA * dukkhaughaparaM parAM prApnoti tathaivagaMdheduSTaga dhepradde SaGgatoduHkhaughaparaM parI upaiti praduSTacittaH san duSTa karmacinoti yat karmatasya puruSasya vipAkevipAka * kAleduHkha duHkhakAri bhavati 58 (gaMdhevirattomaNu ovisogoe eNa dukkhohaparaM pareNa na lippaI bhava majyo vasanto jaleNavA pukvariNaupalAsa 60) * gaMdheviraktogaMdhAt virAgaumanUja etena pUrvoknaduHkhaugha paraM parayAmalipyate na spRzyate ki kurvan api bhava madhyevasan api ki miva puSkariNI patra padminI patra jale iva 60 13 rasanendriyamAzrityadUSaNamAha [ jauhAerasaMgahaNa vayaM titaM rAgaheu samaNubamAhu dosamma hau amaNubamAhuH samIyajotasa savoyarAo 6 1] rasyate prAsvAdyate iti rasaM madhurAdistarasaM tIrtha karAjitAyArasaM madhurAdika viSayaM grahaNa vadanti taM rasaMmanI manoharaguNa NAdU kamma jase puNo hAi duha vivAge 56 // gadhe viratto maNao visIgI eeNa dukkhoha paraMpareNa / na lippae bhava majbhava saMtA jaleNa vA pukkhariNIpalAsaM 6. / jIhAe rasaM gahaNaM vayaMti rAga hetu maNuna maahu| taM dAsa heuM amaNuna mAhu samAya jo tesu sabauyarAtrI 61 / rasamma jIha gahaNa vayaMti jimbhAe rasaM gahaNa vyNti| rAgama theNI praheSe karI sahita jivAre citta hui tibAre bAMdhe karmaNAM jehakarmanA bhoga vinAkAlane bikhe duHkhapAme58 manoharagaMdhanavikhne rAga aNadharatu manuSya zokarahita thako e duHkhanI paraMparA teNe karone lauMpAda kharaDAi nahIM mavasaMsAramAhi jima pANi karI kamalIMnUpAnanalI pAI. jobhano grahaNa rasakahe tIrtha karate rAganu hetu manohara bhalokahe tehe ghano kAraNa amanoja pADUtrI kahe samo je rAgaddeSane bikhe se bautarAga 6.1 rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0 2041 mA bhAga sUtra bhASA Page #943 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 sahitaM rAgahetu AhuH tamevarasaMkaTu kAdika amanoja amanoharaM hepatu pAhuH yavateSu manojJAmanojJeSu rameSu samastulya vRttiH savItarAga ucyate iti zeSaH 61 (rasasmajIha gayaNa vayanti jIhAerasaGgahaNa vayanti rAgasma hai samaNabamAhu dosamma he pramukhamAhu12) rasasya madhurAdijihA 4 jihandriya grahaNaM grAhaka vadanti tathA jihvAyArasanendriyasya rasaM madhurAdika grahaNa grAhya vadanti rasarasanayodhi grAhakasambadhaH uktaH tadrasanendriya samanInaM rAgahetuka pAhu: amanoja ISasya hetuka AhuH 62 [ramesu jogicimuveitibba akAliyaM pAvaraviNAsaM rAgAurIviDisavibhitrakAe 8 macche jahA pAmi salIbhagir3e 63] yomanuSyoraseSumadhurAdiSataubA rahi upaiti sarAgAturo'kAlika vinAzaMprApnoti tathA rasapIjIvopi yathA viDimevibhinna : kAyo yasya sa etAdRza macchaH Amisa lobharasagRdhaH mRtyu prApnoti63 (jebhAvidosa samuveitivvaM taM sikkhaNe selaveidukkha'duhantadoseNa * saeNajantu na kiJcirasa avarama isei 64) yazcApi janturyasminkSaNatIvra iSaM samupaiti sa jIvastasminneva kSaNe svakIyenadurdAnta doSeNa durdAntarasanendriya doSeNadukkha' upaiti prApnoti parantu tasya manuSyasya rasaH ki mapi nAparAdhyati tasya rasanendriyasyaivadoSo na turasastha kathioSostauti bhAvaH 64 hauM samaNuna mAhu dosamma hauM amaNuna mAhu 62 / ramesu jI giddhi muvedU tivvaM akAliyaM pAvaDU se viNAsaM / rAgA ure baDisa vibhinna kAe macche jahA Amisalobha giddhe 63 // jeyAvi dIsaM samubeDU tibbataM sikkhaNe seu uvebU rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA... 41mA bhAga rasano grahaNa rasa kaha rAganI hetu manohara bhalo kaha deSano hetu pADI kahe 62 rasane bikhe je dhivAMchA tivra pANe te akAliM pAma vinAza maraNa rAga paudyo lohAne kAMTe karI bhedANo vIMdhANokAyA zarIra jahane jima mAchalAmAMsane lobhe rAna lobhI dhako maraNa pAme 63 jai koI pADA Page #944 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0aukA pra. 32 845 A bhAga 999999009005 [egantaratorurabhi atAlisese kuNaIpa osaM dukkha sa sa mpIlamuvedra bAlena lippaIteNa muNauvirAgA6 5] yo rucira manone madhurAdaura se ekAntarakto'tyanta mAsakto bhavati sabAlo'jJAno jIvo'tAdRze zramanoja rase pradeSa karoti tatazca dukkhasya dukkhasambadhinau pauDAM upetiprApnoti tena kAraNena virAgauna li pyatena Asakto bhavati 65 [rasANugAsAkhagaeya jaubecarAcare hiMsaNegarUve cittehiM te paritAvevAle paulei attaTTha gurUkiliTTe 66] bAlo'jJAno jovA rasAnu gAzAnugatA madhurAdi rasAsvAdAbhilAsa sahitazcitra vivadhaiH zastrAdyupAyaiH kRtvA aneka rUpAn carAcarAn jIvAn hinasti paritApayati kodRzaH sabAlA attaTThaguruH AtmArthaM parAyaNaH punaH kauhazobAlaH kliSTo rAgAdya upahatacittaH 66 (rasANavAeNa parimAheNa uppAyaNe rakkhaNa saMnioge vae dukkha / duhaMta dAseNa saeNa jaMtU na kiMci rasaM avarajbhAI se 64 / egata rato ruirerasaMmi atAlise se kuI pacasa N / dukkhasma saMpaula mubeda bAle na lippaI teNa mugI virAgo 65 / rasANugAsANu gaeya jauve carAcare hiMsa NegarUve / citta hiMte paritAve bAle pauleTU attaTTha guru kiliTThe 66 / rasANubAeNa pariggarhaNa uppAyaNe rakkhaNa I rasane bikhe ANe he Sa atyaMtaH tehi jacaNa avasarane bikhe duHkhapAne durdAta moTe rasane doSe bIMdhAi jIva paraMpADUo rasakAi tehane aparAdha karata nathau 6 4 ekAMtarAga dharatu manohara rasane bikhe ati ghaNa' pADA rasane vikhe aprautokara dukkha sabaMdhinoM poDAno samUha pAne ajJAnI na lopAi tethe dveSa rUpa duHkha karo sAdhu rAgarahita 6 5 manohara rasane keDe pravatya jova carAcaratra se thAvarane ithe anekajAti vicitra zastra karI dukkha upajAve ajJAnI AmAne arthe guru moTo kiletha duHkhapAme 66 manohara rasane rAge kari UpAra jivA rAkhavA vikhe ApaNA prayojanane birkha kohAMthako 118 ************************************************ rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA bhA0saM0 u041 mA bhAga Page #945 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA vigiyaka hiMsa haMye saMbhogakAleya atittalAme (7) rasAnuraktAsya jIvasya rasAnurAga sati vA parigRhaNa rasayukta dravyANAM mUrchayA tathA rasayukta 3 vyANAM utpAdane tathA teSAM rakSaNa tathA teSAM dravyANa saniyoga svapareSAM prayojane tathA vyaye sarasadvyANAM nyUnatvena tathA viyoga viraha tasya rasAnu * raktasya kataH sukhaM bhavaMti kasmAdapi kAraNAmukhaM na bhavati saMbhogakAle ca rasAsvAdanakAlepi pratisAbhIpi duHkha asaMtuSTi raiva dukvameva (7 (rase ati sevaparigahaMmi sattIvasattonaubeituDhi pratahidImeNa duhIparasma lobhAvile pAyayaI pradatta (8) rame aplojauvaH parigrahe zaktIbhavati tatazca saktaH sana upazaktIbhavati saktIpasaktazca tuSTiM na upaiti atuSTi doSeNa dukkhaupumAn parasya adatta' sarasavastu ejAti kIdRzaH sa lobhAvilolIbhakalaSaH 68 taNahAbhi bhUyasma pradattahAriNI rase atittasma pariga haya mAyAmusaM vaDailobhadIsAtasthAvidukkhAnavimuccaIse 18] sRSNAbhi bhUtasya pradattahAriNIrase __sNniuge| vae viogeya kahaM suha se saMbhoga kAleya atitta lAbha 67 // rasa atitaM ya pariggahami sattovasattI na uve tuDhi / atuTTi dAsaNa duhI parasma lAbhAvile AyayaI adattaM 68 // tagrahAbhibhUyasma adattahAriNI rase pati ttamma pariggaya / mAyAmusaM baDDa lAbha dAsA tatyAbi TukkhAnavi muccaI se 68 // mosama pacchAya puratyAya payoga bhASA 8 mukhahora tehanA bhoga vivAnA kAla bikhe adRptavako 67 rasane viSe asaMtoSo tathA parigrahane bikhe sAmAnya paye lAlacI ghaNaM pAsala lAlacau saMtoSa na pAme asatauSaune doSe duHkhaugo dhako lobha karo kaluSita cittathakolye pArako vastU aNadaudhau 58 lobhe karau parAbhavyAne padattamAleNa hArane rasane bikheM parigrahane bikhe asatoSaune mAyA sahita mRSA jhuTha bole topaNi mRSA bolye thake duHkhatha ko na mukAite jIva 18 rasanI lIbhI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.1.41mAbhAga Page #946 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 280 apasya puruSasya parigrahe lobhadoSAt mAyAmRSAvaIte tatrApi mAyAmRSAyAM api mA asantoSosarasavastu mAhaudukavAt na vimucyata 68 mosamapacchAya sa.TokA * puratyatrIya pogakAleyaduhauduranta evaM adattANi samAyayantorase atittoduhitI aNismo 70 ] mRSA vAkyasya pazcAt puratazca prayogakAle ca durastI dukkhaubhavati durduSTonto yasya sadurantaH etAdRzo dukkhobhavati evaM amunAprakAreNa rame ahapto'dattAni samAcaran cauryANi kurvam dukhito bhavati puna * ranidho bhavati nithArahitobhavati 70 [rasANarattasmanarasma evaM kattomuhaM hojakayAikiJcitatthIvabhogevikale sadukva nivvattaI jasmakaeNadukava 71] evaM anuna prakAreNarasAnuraktasya kadApi kiJcit kutaH sukha bhavati kutopi sukha na bhavati ityarthaH tatra rasopabhogasamayepi asantoSI apti lAbha rUpaM klezadukaba nirvata yati utpAdayati tasya rasopabhogasya klate AtmanoduHkha kaSTa jIvautpAdayatItyarthaH 71 [eme vara samigopanIsaM ubeidukavIca paraM parAopaduddacittoyaviNAikammaM jaisepuNohoi duhaM vivAge 72] eva meva rase gRDojIvaH praheSaM mataH praduSTacittaH san dukkhaughaparaM parayAtakacinoti kAlaya dahI durate / evaM adattAzi samAyayaMtA rase atitto dahio aNimA 70 // rasANu rattama narasma evaM kattA jja kayADU kiMci / tatyopabhogavi kilesa dakvaM nivvattaI jammakaeNa dakkha 71 // emeva rasaMmi gA pAsa hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM0 u041 mA bhAga bhASA maTha bIlo pache pazcAttApa dhare kima evaMcasya" isya' karatupahilA duHkhapAme jha.ThA volivAne prastAvane bikhe duHkhamI aMsapAma jima maThU lAge tima, adatta aNadIdholetI rasane bikhe asatISau thako nikhA rahita 7. ramane bikhe rAgI nara manaSyane ki hAthI sukha ho ki vAra paNi tihAM bhIga vivAne bikhe kaleza duHkhapAme nIrajAve karIne je manohara rama bhogavavAnakAji daHkha kaSTa 71ma rasane bikhe pradde parosa karatupAmai jIva dakhanI Page #947 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ONN30 Law * yena karmaNApunastasya jIvasya vipAke dukkhaM bhavati 72 [rase virattomAovisogoeeNa dukkhoha paraM pareNa na lipyaI bhavamako vasanto jaleza vA pukvariNo 4 palAsaM 73] rase viralImanujovizokaH san bhavamadhye vasan api etena pUrvokta na dukvAdhaparaM parayAnalipyate kena ki miva jalena puSkariNI patramiva3 8 evaM trayodazagAthA 13 atha sparthanendriyamAzrityAha [kAyama phAsaGgahaNaM vayanti taM rAga heDa' samaNubamAha taM dIsaha upamaNubamA samIyajIte kasabIya: 8 rAgo 74] tIrtha karAH kAya sparzanendriya artha gautoSNakharamahAdikaM aSTavidha viSayaM grahaNaM vadanti taM sparthaviSayaM manojJa manoharaguNasahita rAgahetu pAhuH tameva amanona asundaraM deSa hetu pAhuH teSu manojJAmanojJeSu spartheSu yaH samastulya pariNAmaH savotarAga ucyate iti zeSaH 74 [phAsammakAyaM gahaNaM vayanti kAyasmaphAsaM gahaNaM vayanti taM rAgaheu' samaNabamAhu dosasmaheu amaNanamA 75] tIrtha karA: sparza syacautoyAdeH pugalasya kAyaM uvedU dakkhoha prNpraao| paTTa cittoya ciNAi kamma jase puNo hoDU daha vivAgI 72 // rasa viratto magao visAgI eeNa dakkhoha prNprenn| na lippa bhavamanIvasaMto jaleNa vA pukkhariNIpalAsaM 73 13 // 4 kAyama phAsaM gahaNa vayaMti taM rAgahetu mAnna maahu| taM dAsa heuM amaNunna mAhu samAyajo tesu sa vIyarAgI 74 // phAsamma kArya * paraMparA he karo sahita citta thako bAMdhe kamma je karmanA daHkhanA kAraNa huve vipAka bhogavivAnA kAlane bikhe 72 rasane bikhe virakta manuSya zokarahita e pUrve ka hote duHkhanau paraMparA lIpAi nahI bhavasa'sAramAhi vasatu jIma pANII karau kamalinI pAna nalIpAI' 73 kAya garoranI * grahaNa bikhe pharasa kara kahe te rAganI hetu bhalI kahe te iMdhana hetu kAraNa amanona pADUo kahyo sarauSo je ehane bikhe te vItarAga 74 pharasano rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* *41mA bhAga bhASA Page #948 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a032 848 sUtra bhASA sparzanendriyaM grahaNa' grAhaka' vadanti tathA kAyasya sparzanendriyasya sparza bhautoSNAdika grahaNa grAhya vadanti tat sparzanendriyaM zarIraM manoza manoja darza grAhakaM rAgahetuka N zrAhuH tadeva sparzanendriyaM amanoja amanojJasparzagrAhaka dveSa hetuka' AhuH 75 (phAsesu jogiDimubeda tivvaM akAliyaM pAvaise viNAsaMrAgAuresauyajalAvasanne gAhamAhIe mahisevarane 76 ] yomanuSyaH sparzanendriyaviSayeSu tauvAM utkaTAM gTaddhi' upaiti so'kAlika vinAzaM prApnoti sakadravarAgeNa AturorAgAturaH zItajale'vasantrastApopazamanAya zautalajale magnastava grAhagRhotomahAma karegIpAtto'raNya mahiSaDavanAzaM prApnoti 76 [jeyAvidosaMsamuveitibba N taM sikkhoseu uveidukkha duhantadoSeNa sa evajaMtUNakiJciphAsaM avarajmaIse 77] yazcApi janturjIvoyasmin varNatIvra haSaM samupaiti sa ca jantuH svakauyena durdAnta doSeNa sparzanendriyadoSeNatasminnevacaNe dukkha upaiti paraM sparzaH zubhAzubha sparzanendriyaviSayastasya jIvasya kimapi na gahaNaM vayaMti kAyasma phAsaM grahaNaM vyNti| rAgA heDaM samaguna mAha dAsamma heuM amaNunna mAhu 75 // phAsA jo fife muvedra tivvaM akAliyaM pAva se viNAsaM / rAgAure sauya jalAvasanne gAha ggagahIe mahisevaranne 76 // jeyAbi dosaM sa muve tibba' taM sikkhaNe sa u uvedra dukkhaM / duhaMta doseNa saeNa jaMtU na kiMci phAsa avarajbhaIrsa 77 // grahaNakAyA kahoI kAyAno sparzagrahaNa kA te rAganohet bhalo kahe te ISanohetu pADao kahato hayo 75 sparzane bikhe je gTani vAMkA atya kare akAle te pAme vinAzamaraNa jima rAge pauDyo TADhApAMcI mAhi bese jima grAhaka thalacara jaube grahma mahiSapAcyo aTavaumAhi maraNapAme 76 je kAI pAr3aA pharasane jikha dveSa Aye te hi jakSaNa avasarane bikha duHkhapAme dahIta moTe pharasane doSe paraMpAhUTha pharisa tehane aparAdha karatu ************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zrA0saM00 41mA bhAga Page #949 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 9 AN aparAdhyati tasya sparzanendriyasyaiva doSaH 77 (egantarattoru iraMmiphAme ayAlise sekuNaIpIsa duklasma sampaulamuveibAle nalippaI teNamuNIvirAga78)* saTaukA yomanuSyorucire sparzaekAntarakko bhavati sa atAlise asundarai sparthe pravepaM karoti sa ca bAlo'jJAnaudukkhasya sampIDAM upaiti tena kAraNena virAgImuni 032 850 lipyate 78 [phAsANugAsANagaeyajauve carAcaraihisaNe garUvai citta hiM te paritAveibAle pIlei attagurukiliTTha 78] sparzAmugAsAbugatIjIva: svAbhilASasahitI jovI bAla nirSi vekociranaka rupairupAyaiH zastra : ktvA anekarUpAn namAn sthAvarAn jIvAn hinasti pauDayati kIdRzaH sa - attaguruH svArthaparAyaNaH punaH kIdRzaH kliSTorAgAdya pahatacitta: 78 (phAsANu bAeNa parigaheNa upyAyaNa raktakha saniaogevaeviprogeya kahaMmuhaMse egata rato rudUrasi phAse atAlisese kuNaI patrAsa / dakkhamma saMpaulamuvevAle na lippaI teNa muNIvirAgo // phAsANa gAsANu gaeyajIve carAcare hiMsaDU gogarUve / cittehite paritAvedU vAle pIle attaTTa guru kiliTTe 76 // phAsANu vAeNa parigahaNa uppAyaNe rakSaNa smioge| vae vibhAgaya kaha suhase saMbhoga kAleya atitaH nahIM 77 ekAMta ghaNu rAgo pharasa bhalAne bikhe ati ghaNu pADUA pharasane bikhe deSa dakva saMzvadhinI pauDAnI samUha ghAma ajJAnI na lopAi tiSa dakSa rUpaja haSa te karau sAdhunirAgI 78 manohara phara sane kaiDe pravartatI prANI jIva carAcara vasapane thAvarane haNe anekajAti vicitra zastre karaune dakva UpajAve ajJAnI AtmAne ardhe gurumoTI kileza pAma 78 manohara pharasane bikhe rAga karI parigrahanI mUrchAra * karau dravya japajAvava karI caurAdikathau rAkhive kAmane karIve karo vinAza bikhe virahane vikhe kauhAthI sukhahauve sahane bhoga vivAne kAlane XXXXXXXKARNAKAM3034XXXXXX rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA prA *saM* u * 41mA bhAga bhASA Page #950 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sambhogakAleba patittilAbhe 80) spAnurAgaNa sparyAnurAgajAte sati vA sparzaparipaNeNa sparthAnuraktasya jIvasya sparthAnA utpAdane tathA spAnAM 10 TaukA a.32 saviyoge svaparayogya prayojana vyApAra tathA punaH sparthAnAM vyayenyU nave tathA sparthAnAM viyoga vinAye tasya sparthAnuraktasya kutaH sukha' syAt sarvakAle 851 pramukha eva syAt ca punaH sparthAnAM sambhogakAlepi apti lAbhaH eva dukla meva bhavati 80 (phArma patittaya parigAhaM misattovasattINa uvara tuhi atuhidoseNa duhoparasma lobhAvile pAyaI pradatta' 81) sparthe ataH pumAn parigrahe mULayAM sakto bhavati sAmAnya narattIbhavati tatazca upazakto'tyantA yalobhavati tatazca zaktIpathakto'pti doSeNa duHkhausan parasyAnyasya spartha Adata ekAti kIdRzaH salobhAvilolIbhamalinacittaH 81 [taNahAbhi bhUyasma adattahAriNo phAme pratittasma parigaheya mAyAmasaM vaDailobhadosA tasthAvidukkhAna vimuccaI 82] vRSNAbhi bhUtasya manuSyasya punaradattahAriNaya punaH sparthe aTaptasya parigTahe mULayAM lobhadoSAt mAyAmRSAvaI te tatrApi mAyAmRSAyAmapi duHkhAt asantoSauna mucyate 82 [mosammapacchAyapuratyatrIya poga lAbha 80 // phAsa atitteya pariggahami sattAvasattA na uve tutttti| atuTThi dosaNa duhI parasma lAmAvile Aya yaha adatta 81 // tanhAbhibhUyasma adattahAriNo phAse atittama parigaha ya / mAyAmusa vaDadU lobha dIsA tatyAvi bhASA * bikhe tRpti saMtoSa aNahata kohAthako sakha 80 pharasane bikhe asaMtoSo dhako tathA parigrahane bikhe sAmAnyapaNe lAlacI satoSa na pAme asaM toSaune dukkhe dakkhopothako lAbha kaluSitacitta thako pArako aNadaudhau vastulye 81 lobhe karau parAbhavyAne pradatta nAleNa hArane pharasane vikhe asaMtoSone parigrahane bikhe asaMtoSone mAyA mRSAvAda vAMdhe lobhanA doSanA doSathako mRSA jhaThI bole tihAM pauNa duHkhayako makAI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2.41 mA bhAga Page #951 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA 032 8-52 sUtra bhASA kAleyaduhaudurante evaM adattANi samAyayanto phAse atittoduhizra aNismo 83] mAyA mRSAbhASI pumAn mRSA vAkyasya pazcAtpuratazca punaH prayoga kAle bhASaNa prastAvaduranto'tyanta duHkhaubhavati evaM amunAprakAraNa adattAni samAcaran sparze'sRptaH san dukkhobharvAta paraM kIdRzaH zranizroniyArahitaH 83 (phAsAgrattamanara evaM ka to suhaM hojjaka yAikizcitatthova bhoge viki lesa dukkha nibbattaIjastaka eNadukkha 84) evaM amunAprakAraNa sparzAnuraktasya kadApi ki cidapi kutaH sukha'bhavet apitu nabhavet tatra spardhaM upabhogepi krema dukkha yasya sparyasyakRte upabhogArtha Atmanodukkha nirvarttayati 4 ( emeva phAsaMmizra pazrIsaM ubedradukkhohaparaM parAzrI padaTThacittoyaciNAikammaM jaMsepuNo hodra duhavivArI 85) evaM eva yathA spardherAgavAn duHkhoSaparaM parayApraduSTacittaH san dukkhAnavimuJcaI se 82 / mAsasya pacchAya puratyaya padyoga kAle ya duhI duraMte / evaM dattANi samAyayaMtA phArsa atitto duhio aNimo 83 / phAsAgarattasmanarA evaM kano muhaM hojja kayAi kiMci / tatthova bhAga vi kilesa dukkhaM nivvattaI jamakaraNa dukkhaM 84 | emeva phAsaMmi gao pazcasaM uveda dukkhoha paraMparAo / padaTTha cittoya ciNAi nahI 82 pharasane lobhI jhUTho bole pahilo duHkha laha prayoga kAle jhaThA bolavAne avasarane bikhe dukkhau thako aMta viDaMbanA jima jhUTho lAge tima pradatta aNadaudhe etale pharasane bikhe asaMtoSI duHkhi udhAi nizrArahita 82 pharane bokhe rAgaune naramanuSyane imako hAtho sukhavAdra' kivAre paNi tauhA pharasane bikhe tRpta na hoi tAlage kleza dukkha pAne naupa jAve kare te pharasa bhoga vivAne bikhe kaSTa aneka upAya 84 ima pharasane bikhe dveSa pAmyo thako pAme te jIva daHkhanau paraMparA prahaSeM cittasahita thako bAMdha karmaghaNAM jeha karma dakkhanAM kAraNahui vipAka bhoga ***************************** rAmadhanapatasiMha vAhAdura kA pA0saM0 u0 41mA bhAga Page #952 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pra.32 853 karma aSTaprakAraMcinoti tathA sparza pradeSaNAtIdakkhaudhaparaM parayApradaMSTacittaH san tat karmacinAti tatkarma upArjayati yatkarma tasya puruSasya punarbipAke saTaukA duHkhadAyi bhavati 85 (phAsevirattomaNI visogIeeNa dakkhohaparaM pareNa malippaI bhava maj vasantojaleNa vA pukkhariNau palAsaM 86) sparzavirakto manuthovizokaH san etayAdukkhauSaparaM parayAbhavamadhye vasan api na lipyate kena ki mivajalena puSkariNI patra miva 86 13 etAbhistrayodazagAthAbhiH sparthanendriyadoSaukta: paJcamAdhikAraH (maNasmabhAva' gahaNa vayanti taM rAgaheu samaNubamAhu taM dosaheu amaNunamAhu samAyajAtesasavIyarAgI 87) tIrthakarAmanasazcittasya bhAvaM abhiprAya cintanarUpaM grahaNa grAhyaM vadanti taM abhiprAyaM samanAjhaM manIjarUpAdi viSayacintanasahita rAgahetuka AhuH athavA svaprakAmAdiSu bhAvopasthApitIrUpAdismopi bhAva ucca te taM bhAvaM manasAgrAhya tIrtha' karAbadanti khanAdiSu hi kevalaM manasa evavyApArosti ___ kamma' jase puNA hAi da ha bivAge 85 // phAse viratto maNI visagI eeNa du khoha prNprenn| na lippaI bhabamako vasaMto jaleNa bA pukkhariNI palAsa 86 13 // 5 maNasma bhAvaM gahaNaM bayaMti taM rAga he uMtu maNuna maahu| taM dAsa heu' amaNunna mAhu samAya jo temu sa vIyarAgI 8 // bhAvasma maNa gahaNaM vayaMti maNamA bhAvaM gahaNaM vyNti| 4 vivAne avasara 85 manohara pharasane bikhe rAga aNadharatu manuSya zokarahita epuThe kahote dukkhanI paraMparA lopAi mahIM bhavasaMsAra mAhiM & basata' jima pANII kamalanIpAInahI 86 mananIhiyAnI bhAva pariNAma grahaNa grAhya kahe tIrthakara te rAgano hetu bhalo kahatAhA te pUSanI hetu pAiyo kahatA hA jaina rAkhe manarAga ne bikhe te vItarAga 7 bhAvahiyAnI zabhAri ciMtana rUpanI grahaNa mana ko mananI rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA bhA0saM0 u041 mA bhAga 120 Page #953 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA 444 CN tamava bhAvaM amanAja hai pahetu pAhuH yo manuSyo manonAmanAjeSu bhAveSu samastulya attiH savItarAga ucyate 87 [bhAvasmamaNa gahaNa vayanti maNasmabhAvaM garaNa' vayanti rAgarama heu' samaNatramAhudAsasmaheu amaNubamAhu 88] tIrthakarAbhAvasya zabhAzabhAzayasya manIgrahaNa grAhaka vadanti mana sacittasya bhAvazubhAzabhAbhi prAyaM grAhya vadanti ityanena bhAvamanamArgAcya grAhaka bhAvasma bandha uktaH tatra tat manasmamanona pramodayukta rAgasya hetuka pAhuH amanIna kumitabhAvasahita deSasya hetuka pAhu 88 [bhAvesu jogidimuveitibbaM akAliyaM pAvase viNAsaMrAgAure kAmaguNasa giI kareNamamAvahi eva nAge 88] yomanujobhAveSu viSayAbhilASetIvAM gRhi upaiti samanujAkAlika vinAzaM prApnoti sa punarAgAturaH kAmaguNeSu gRI san karegu mArgApa hato nAga iva hastinyA svamArge Anautogajava paravazIbhUtvA AkAlikaM vinAyaM prApnoti yathAhi madonmattIhastIdUrAt kareNukAMhastinI dRSTyA tada pamohitastasyAmArge patitojanam hautvA saMgrAmAdI prAvazyavinAzyate tathA bhAvAturopi prakAle mriyate ityarthaH 88 [jayAvidosaMsamaveitivvaM taM sikkhaNemeu uveDdukkha' duhanta domeNasaeNajantUna kiJcibhAvaM avarakaIse 80] yazcApi manuSyo yasmin kSaNe zabhAzabhabhAvatIva heSa samupaiti samanuSyaH rAgama he semaNuna mAhu dAsamma heu amaNuna mAhu p8|| bhAvasu jo gihi muvedra tibbaM akAliyaM pAva se vi NAsaM / rAgAure kAmaguNesu gidde kareNu maggA vahieva nAge // jeyAbi dAsaM samubeDU tibvataM sikkhaNa seu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA .saM..41mA bhAga grahaNa bhAva kayo te rAganI hetu kAraNa bhalA kA panAhatu kAraNa pAnI ko 88 mane karau radhivAMcA atyaMta dharai avasara vinA te vinAya maraNa pAme rAge paudyo kAmaguNa rUpAdi bikhe karaNa hAthaNIda pAtAnA mArge apahakho nAga hastInI parigro prakAle vinAza pAma 88 Page #954 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a032 855 sUtra bhASA AAAKR khakoyena durdAntadoSeNa duSTamanolacaNadoSeNa tasminra vakSaNe dukkhaM upaiti paraM tu tasya manuSyasya bhAvaH zubhAzubhavyApAraH kimapina aparAdhyati bhAvasya na kopi doSaH kiM tu tasya puruSasya sa eva doSaH ityarthaH 0 [ egantarattorudrarabhi bhAve atAlise sekurAIpacasaM dukkhasma sampaulamuvedra bAlenalippaI teNa muNauvirAge 81] gromanuSyoruciraM manoja bhAve Rddhira sasAtAgauravAdI ekAntarakto bhavati samanuSyo'sAlise atAdRze amanoze bhAve praSaM karoti ca bAlo'jJAnoduklasma sampauDaM upaiti tena kAraNena virAgomunIrAgaI SAbhyAM na limbate 81 [bhAvANugAsANugaeya jauve carAcarevhiMsaiNegarUvai citte hiM te paratAvevAle polera attagurUkiliTTe 81 [jovo bhAvANgAzAnugataH zubhaviSayAbhilASasahita citra raneka prakAraiH saGkalpanera ne bhauSadhe nAhaM vazI ubedU dukkhN| duddaMtadAseNa saeNa jaMtUna kiMci bhAvaM avarajjhaI se 60 // ega tarato rudraraMsi bhAve atAlisesekuNaI patrosa N / dukkhasma saMpaula mube vAle nalippaI terA muNI virAge 61 // bhAvANugAsANu gaeya jauve carAcare hiMsa NegarUbe / cittehiMte paritAve bAle paulei attaTTha guru kiliTThe 62 // bhAvANu vAega pariggaheNa uppAvaNe rakkhaNa je koi manuSya dveSa atya Mta ghare bhAvane bikhe tehaja avasarane bikhe te pAne dakkha durdAta moTe deoSe jova ciMtacyA padArtharUpa bhAvate balAtkAre karau tehane aparAdha karatU natho 80 ekAMta ghaNo rAgo manohara bhAvane bikhe etAdvaze virUpane vikhe ati ghaNa' pradeSa aprautikare dukkha saMbaMdhino poDAno samUha pAme annAno na laupAi tethe dveSa rUpa daHkhe karau sAdhU rAgarahita 81 manohara bhAvane keDeM pravarttatu' prANo bhogano icchAI N cagacara tasa apara yAvaranehaNe anekajAti vicitrazastra karaune dakkha upajAve ajJAnI AtmAne arthe gurumoTo kilesa dakta pAne rAgAdika paudyo 22 dhanapata saha bAha41 mA bhAra rAya Page #955 -------------------------------------------------------------------------- ________________ XkaraNaM karomi anenauSadhana svarthasiddhiM karImi anenauSadhena putra' bhavati ityAdi cinsanebolo'vivekocarAcarAn anekarUpAna jIvAna hinasti mAyA u TokA pra.32 pIDhayati para kohaNaH sa attaguruH khArthaparAyaNaH punaH kIdRzaH kliSTIrAgAdyupahatacittaH 82] bhAvANu vA eNaparimANa uppAyaNarakSaNamavibhoga vaevinogaya kahaM suhaMse sambhogakAleSa atittilAbhe 83] bhAvAnupAtena viSayAdi cintanena tathA parigraheNa viSayAdimaulanena tathA utpAdana patavipayATipadArthAH bAthaM se mili thanti iti cintanena tathAracaNe Arogya buddhi pramukhabhAvarakSaNa tathA sabriyoge parasya kubuddhisvayAdidAne tathA vyayenidrAsmati pramukhANAM hInatve viyoga parasyottaradAnAdI samarthAyA buddhaH sphuraNayAbhAvabhAvAnuraktasya kutaH kasmAtasukhaM bhavata apita katIti mukhana syAdeva dhunaH sabhogakAle ca apti lAbhIdukva bhAvAnAM cintana kAlI piTa lAbhona syAt sat kuzmabhanaka puruSavat sukha na labhate / prabhAva pratittaya pariNAmi sattovasattonauve tuhi atuvidoseNaduhau parasma lobhAvile AyaI padatta 84 ] bhAveghu zubhAzabhAdhyavasAye ahapto'santuSTI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saMtu.41mA bhAga saMniyoge / vae viogeya kaha' muha se saMbhogakAleya atittalAbhe 63 // bhAve atitteya pariggahami sattovasatto na uve tutttti| atuTTi dosaNA duhI parasma lAbhAbile AyayaI adattaM 64 // tagahAbhimayama adattahAriNo bhAva ati bhalA bhAvane rAga karI parIgrahanI mUrchAda dravya upajAvi vA corAdikathau rAkhivA kAji ApaNA kariva vinAza vikha viraha bikhe kauhAthI mukhathAI tehanA bhoga vivAnA kAlane bikhe apta saMtoSanA lAbha aNahute kihAMdhI sukhathAya .3 bhAvane vikhe asaMtoSI thakI parigrahane bikheM asaMtoSo thako sAmAnyapaNe ghaNu lAlacI saMtoSa na pAme asaMtoSIne duvaM duksoyotha ko pArako vastu dekho lomekarI kaluSita cittatha kolye aNadIdhI Page #956 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a032 OM janaH parigrahe zakto bhavati sAmAnya naratIbhavati tatazca sAmAnya na zakta: san upazakto'tyantAzakto bhavati etAdRzazvasana tuSTi na upaiti atuSTi doSaNa 1. TIkA duHkhosan parasya anyasya dravyAdI lobhAvilolIbhakaluSo'dattAdatta 84 (taNhAbhi bhUyasma adattahAriNobhAve pratittasmapariggA heyamAyAmusaM vaDuilobha dosA tatthAvidukkhAnavimuccaIse 85) tRSNAbhi bhUtasya adattahAriNaH puruSasya. lobhadoSAt mAyAmRSAbaI te tatrApi mRSA bhASaNepi sa mRSA bhASaudukkhAt na vimucyate 85 [mosasmapacchAya puratyIya pogakAleya duhodurante evaM adattANi samAyayanto bhAvai atittoduhio aNimo 86] mRSA vAkyasya pazcAtpuratazca prayogakAle ca puruSodurantaduHkhI evaM amunAprakArebhAve'ptaH saGkalpa asantuSTo adattAni ca samAcaran duHkhito bhavati kathaMbhUtaH saH aniyonizrArahitaH dharmazakkAbhyAM rahitaH ArtaraudrAbhyAM sahitaityarthaH 86 [bhAvANurattasmanarasma evaM kattosuI hojakayAikiJcitatthAvabhogavikilesa dukkha nivvattaIjasma kaeNadukkha 87] evaM amunAprakAreNa bhAvAnuraktasya bhAvasvAbhi prAye anuraktIbhAvAnuraktastasya kadApi kutaH sukhaM bhavet kutopi ttama pariggaheya / mAyAmusaM vaDDaDU lAbha dAsA tatvAvi dukkhA navi muccaI se 85 // mAsamma pacchAya puratyaoya pao gakAlaya duhI duraMte / evaM adattANi samAyayaMtI bhAva atitto duhio aNimo 66 // bhAvAgurattasma narasma evaM rAva dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.u.41mA bhAga bastu 8.4 lobhekarI parAbhavyAne adattaleNahArane bhAvane vikhe apane parigrahane viSaya asaMtoSIne mAyAsahita mRSAbIle lobhanAdoSa thakI tI piNa duHsva thako mUkAinahI te viSayau jIva 85 bhAvanI lobhI jhUTha bolI pazcAttApadhara pahalA duHkhalaha jhUThAvIlavAMnA prastAvane vikhe duHkhanopAmaNa hAra aMte viDaMbanA tehane jima muThalAga jima aNadIdhu' letI manohara bhAvane vikhe asaMtoSau thako duHkhoii nizvArahita 86 bhAvane vikhe rAgI Page #957 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA 032 858 kadApi kimapi mukha' nasyAt ityarthaH tatra ca bhAvopabhogepi saGkalpa vikalyAnurAgepi cirakAlacinta naipi lAyadukkha apti lAbhajanitaM klezarUpaM dukava nivartta yati utyAdayati punaryasya kRtaiyasya bhAvIpabhogaviSaya cintanAdyartha narasya dukva syAt 87 [rameva bhAvaMmi gopatrIsaM uve dukkhAhaparaM parAo paduddacittIciNAikama jame puNIhoiduhaM vivAga 88] evaM eva- yathA bhAve rAgaM prApto dukkhaughaparaM parayA praduSTacittaH san aSTakarma prakAraka cinoti tathA bhAve cittAbhiprAye praI paM gatojanturdu khaughaparaM parayA praduSTacittaH san tatkarmacinoti banAti yatka matasya jIvasya vipAka karmavedana kAledukkha dukvavidhAyi bhavati 88 [bhAvavirattomaNo visogoeeNa dukkhohaparaM pareNa na lippaI bhavamo vasantI jalena vA pukkhariNaupalAsaM 88] bhAvaviraktaH saGga lyAdi muktImanuSyaH etApUrvoktayAdukhaudhaparaM parayAbhavamadhye vasan api na lipyate kodRzaH sa vizokovigatazokaH kena ki miva katto muha hojja kayAi kiMci / tatyova bhogavi kilesa Tukkha nibbattaI jasma kaeNa dukkha 67 // emeva mAmi gao posa' uvedU dukkhoha prNpraao| paduTTha cittoya ciNAi kamma ja' se puNo hoi duhaM vivAme 68 // bhAve viratto maNo visogo eeNa Tukkhoha prNpregaa| na lippaDU bhavamabhavasaMtA jaleNa vA pukkhariNIpalAsaMhaH // 13 // rAba vanapatasiMha bAhAdura kA prA saM0 3. 41mAbhAga naramanuSyane kohAMtho mukha huve paNa tauhAM bhAva bhogavivAne ahaptahui lAge to za duHkha pAme nopajAve kare je manohara bhAvabhogavavAne kAji dukkha kaSTa aneka upAya 87 ima bhAvane vikhe dveSa pAmbothako pAme jauva duHkhanau paraMrArosavaMta cittatha ko bAMdhe karma ghaNA jahane valo hui duHkharUpa vipAka karmanophala 88 bhAvabau vigsyo manuSya zokarahita epuThe kaho dukkhanau paraMparAi lepAye nahIM bhavasa'sAramAhi vasatu joma maNauye karau kamalanInI Page #958 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 858 sa.TaukA jalena pagrinopatra iva 82 13 etAbhi strayodazagAthAbhirbhAvAdhikAraH saMpUnaH atha pUrvoktAthamaivopasaMharabAha (evaM diyasthAyamaNasma asthAduktasmaheja pa.22 maNyasmarAgiNI te caivadhIyapi kayAi dukva navoyarAgamma karintikicci 10.) evaM pUrvokta prakAraNarAgiNI rAgaddeSa sahitasya manuSyasya indriyArthAH indriyANAM cakSurAdaunAM arthAH viSayArUpAdayazca punamanaso'rthAH saGkalpavikalpAH duHkhahetavo bhavatItyadhyAhAraH taeva indriyArthAmanaso'rthAya kadApi kiJcit stokamapi dukkha vItarAgasya kiJcitra kurvanti yohi jitendriyo bhavati sa eva vItarAga ucyate sa eva indriyArthAnAM mana: salyAnAM ca jaitAsyAt yazca IdRyo na bhavet sa ca mukta bhAk na syAt yathAjina pAlakaH anajinapAlakakathA100 [na kAma bhogAsamayaM uvinti nayAvibhIgAvigaI uvinti jetappa bosoyapariggaya sote samohAvigaI uvei 1.1] kAmabhogAH zamatAM na upayAnti ca puna gAvitati api krodhAdirUpAM vikAra * buddhi api na upayAnti zamasya krodhAdezca bhogAH kAraNaM na bhavantauti bhAvaH tarhi ko heturityAha yastat pradeSau teSu kAmabhoga praddeSo yasya satat 8 ebiMdiyatyAya maNamma atthA Tuksasma he maNayama raagiyo| te ceba thopi kayAdU dukkhaM na bIyarAgama karIti kiMci 100 // na kAmabhogA samayaM uti nayAbi bhogA bigaDU uti| je tapyaosIya pariggahIya so tesu mo rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA prA. saM. ha.51 mA bhAga bhASA * pAna nanopAra 158 ima 5 iMdronA artha gavdAdika mananA artha saMkalpAdika te daHkhanA haita kAraNale manuSya rAgavaMtane te 'driya mananA artha thoDI paNi kivAra paNi dukvazarIranA mananA kaSTa rAgahaSa rahita jina kAra kara nahI 100 idriya 5 nA kAma bhogate samatAnI kAraNa nahaI rAgadveSa paNAne hetu na have zabdAdika kAma bhoga vikAra japajApatA nadhIM krodhAdi vikAratAnathI jaite biSayane rAgaddeSa pArI ke ane parigraha Page #959 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * IbhI bhogeSu virAgI ca punaH pariNAhI teSu bhIgeSu parigrahabuddhimAn bhavati sajIvI mohAt rAgadhAt vivatiM lapaiti yadAhi viSayeSu rAgabati 1. TokA: viSase tadAbhogAyatobhavati yadA ca viSayeSu buddhina vidhattaM tadA viSayebhyIvirakI bhavatIti tasmAtkAmabhogAH zamatAyAH krodhAdikaSAyANAMca pra.32 24. 29*kAriNI bhavitu' nAInti ityarthaH 1 aba vikataH svarUpamAha (koha ca mANaM ca tahevamAyaM lobha' dugaccha' araIraiJca hAsaMbhayaM soga pumasthivayaM napusa bhayaM viSiSya bhAvara) (ghAvajaI evama gagarUve evaM vihakAmaguNasusatto abeya eyappa bhave vimese kAruNadaNaharimeva isme 3) kAmaguNeSu yadAdi viSayeSa yatIrAgI jauvaH evaM amunArAgavatvalakSaNa prakAraNa anekarUpAn nAnAvidhAn vikArAn evaM vidhAn uktasvarUpAn anantAnubandhi pramukhAn pApadyate prApnoti ca punaretat prabhAvAn etebhyaH krodhAdibhyaH prabhavAutpabA etat prabhAvAstAn etat prabhAvAn krodhAdi janitAn paritApa durgati pAtAdIna prApnoti kauzaH san karuNAyaahaH kAruNyaH kAraNaya tvaM nadIna: kAruNya dono'tyantadImaityarthaH punaH kIdRyo hrImAn lajjitaH prItivinAzAhika rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA pA0saM07. 71mA bhAga hAbigaI uveDU 1.1 // kohaMca mANa'ca taheva mAyaM lAbha duga'cha ara' ra 'c| hAsaM bhayaM soga pumityiveyaM napuMsa veyaM bibiheya bhAve 102 // pAvajjaI eba maNa garuve eba bihe kAmaguNa su stto| anneya eyappabhave bisase kAmantra * budhidharale te viSayAdikane vikhe rAgaddeSa mAhakrodhAdi vikAra lahe101 krodha abhImAna tathA valI mAyA lobha dugaMchA azucidekhIparati anyAtArati syAt hAsyabhaya zoka puruSaveda strIveda napusakaveda vividha dhaNAbhAva je harSa zAtAdika 102 pAme iNi prakAra aneka prakAra anaMtAnubaMdhIyA krodhAdika pUrve kahyAezabdAdika kAmaguNane bikhe vilagI rahyoche te anerA krodhAdikanA kaudhA vizeSa paritApa durgatIrUpa pAma dayAmaNI ive dhaNa bhASA Page #960 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TaukA a032 raheva anubhavan paraba ca vipAkaM atikaTukaM paribhAvayan punaH kohayovaisle iti ArSakhAI thaH sarvatrAprItikaraH ityarthaH iti hitoyagAvayAsambandha ukA 8 pravamagAthAyA arthamAha viSayAzaktojovAkAn2 svarUpAn prApnotitamAha viSayAzaktoz2IvaH kadAcitkrodhaprApnotica punarmAnaM prApnoti tathaivamAyAMprApnati 8 4 tathAbhayaM api zaknoti tathA yoka pustrI vedaM zoka priyaviyoga manodukkha rUpaM puvedaM striyA saha viSabAbhilASaM rUpaM strauvedaM puruSeNa saha viSayAbhi kU lASaM mokaca strIvedazca zoka puskhoveda tadapi viSayAyato jIvaH prApnoti tathA punaH kadAcitra puMsakavedaM prApnoti strIsorubhayorviSayAbhilASa karSa napuMsakavedaMlabhate ca punarvividhAn bhAvAn harSaviSAdAdaun prApnoti iti gAthAddayArthaH atha rAgaI pocarakhe upAyaM puna rAgaddaSayoranuharaNe prakArAnta repa dUSaNaMcAha [kappaM na icche jasahAyalicchupacchANatAvayatavappabhAvaM evaM viyAre amiyappagAre pAvalAI indiyacoravasma 104] sAdhuH sahAyalipasaH san kalpa' papina rIta sadA prakalpa kathaM icchat ca punaH mAdhaH pazcAnutApaH sana tapaH prabhAvamapima mAt atra hetu mAha indriyacIravazyaH pumAn amita hai prakArAn bahu vidhAn evaM pUrvoktAn vikArAn pApadyate prApnoti kalpate svAdhyAyAdi kriyAsusamarthI bhavatIti kalyoyogyastaM kalpaM svAdhyAyAdi yogya sahAyaM mama vizvAmaNAM kariSyatIti budhyAthiyaM lipsatIti sahAya lipasa stAdRzaH gan pazcAt brata sapasoraGgIkArAdanantaraM anutApaM yasya saH rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA bhA0saM07041 mA bhAga dINe harime vasse103 // kapyaM na icchenja sahAyaliccha pacchANatAya tava pyabhAvaM | evaM viyAre amiya ppayAre Ava daunahue lajjAvaMta had aprotakArI hui sarvane 1.3 sajjhAyAdika kriyAne saMkalyA yAgvanavAMcha ziSyane vausAmanAdi sahAya vAMchatu me ekaSTakAM kaudho cAritra lodhA puTho pacAttApanakara tapanI prabhAva labdhi cakravartI paNo na vAMke rahavA vikAradoSa amita dhaNA prakAranA pAme driyacIrane vasi 121 Page #961 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 80 TokA ph sUva bhASA prabhAvabhavAntarebhogAnAM bhoktAyAM ityAdivizvataH prabhAvastaM athavA ihaiva AmauSadhyAdi sabdhimAn syAM ityAdikaM na icchet 104 to jAyantiyAinimajjiu mohamahavayaM misa he siyodukkhaviNoyayA tappacayaM ujjamaeyarAgo 105 ] tataH kaSAyabedAdInAM prAptiranama raM tasya indraratri sit sya mohamahArthI mohamahAsamudra nimayituM taM jIvaM bruDayitu' prayojanAniviSayasevanA hiMsAdIni jAyante utpadyante kimarthaM etAni viSayasevanahiMsAdIni prayojanAni jAyanta kodRzasya tasya vaiSiNaH indriyasukhAbhilASiNaH tataJca tat pratyaM teSAM pUrvoktAnAM viSayasevA hiMsAdonAM prayojanAnAM pratyayaM nimittaM tat prayayaM tadarthaM tatrimitta' rAgauISI ca jIva ujjamae iti ujjacchataM udyama kurute 105 (virajjamANasya indiyatyA sahAyAtAvadrayappagArAna tatsavvevimaNavayaM vAnibbattayanto amaNatrayaM vA 106) tAvat prakArAstAvantaH prakArAbhedAyeSAM te tAvat prakArA bhedA yeSAM te tAvat prakArAH kharagRhAdi bhedA: zabdarUparasA sparzAH sarvepi indriyArthastasya pUrvoktasya virajyamAnasya virAgiyorAgamaddaSarahitasya manojJatvaM vA amanojJatvaM ca na nivarttayanti notpAdayaMti rAgadveSAbhyAM viSayeSu manojJatva' amanojJatvaM cotpAdyate yohi rAgadveSAbhyAM rahitastasya viSayAH jjaI i Mdiya cora vasne 104 // tatra se jAyaMti pa / yaNA' nimijjiDaM mohamahannavaMmi / surhasiyo dukkha vipoyaTThA tappaJcayaM ujjamaeya rAgI 105 // virajyamANamaya iMdiyatyA saddAiyA tAvaiya pyagArA / na tama savvevi maNunnayaMtrA thakI hatA 104 vedAdi vikAra pacho tehane hiMsA vikhe seva dika prayojana Upaje ApaNa AtmAne ApaNa pe bUDAve mohasamudrane bikhe sakhanA arthI thakA duHkhapAmi vA bhayau pUThilyA prayojanane ardhe udyama kare rAgadda Sau thako 105 rAgadveSa aNa karatAne iMdriya 5 mA artho zabdAdika viSaya ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM 0 0 41 mAbhAga Page #962 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6.TokA * .. Emm kiM kurvantauti bhAvaH 106 (evaM sasaMkappavikappaNAm saJjAyaI samayamuvaDiyasma astheyasaGgappayatrI to pahIyapakAmaguNe mutaNhA 107) evaM amunA. * prakAreNa svasaGkalpa vikalpanAsu upasthitasya puruSasya tathA arthAn saGkalpayata: puruSasva ca samatva' jAyate svasya AmanaH sahalyArAgaha SamIhAsakA vikalpanA svarUpadoSahetu vicAraNA: saGkalpavikalpanAstA upasthitasya udyamayuktasya ca punararthAn indriyArthAn zabdAdi viSayAn vicArayantaH yato 8 rUpAdayaH indriyAdayaH mattaH sakAzAt pRthagavatiSTanti na etapApa he tavaH pApa he tavastu khasin sthitArAgaddeSAdayaH iti vicArayataH samatAsakAyate yadukta jauvAi navapayatye jojANai tamahoi sammattatose iti tataH samanotpatti tastasya puruSasya kAmaguNeSu viSayeSu vRSNAlobhaH prakarSaNa hoyate 107 (savoyarAgokayasabbakiccI khaveinANAvaraNaM khaNeza tahevajandarisAmAvareja cantarAyapakaradUkamma 108) yasya puruSasya kAmaguNeSa zabdAdiSu lobhI nivata te sanilIbhIvItarAgaH vItasarvavatya : san kRta sarva kAryaH sana caNena jJAnAvaraNaM paJcavidha kSaNenacapati 1.8 (samba' tabIjANa pAsaeya nivvattayaMtI amaNunayaMvA 106 // evaMsa saMkappavikappaNAmu saMjAyaI samaya muvaTTiyasma / pratyeya saMkappa o to se phii| yapa kAmaguNasu tanhA 107 // sa vIyarAgokaya savva kiJcI khaveDU nANAvaraNaM khaNaNaM / taheva jaM darisaNa mAvara jaMcaM rAya dhanapatasiMha bApadura kA.A.saM..41 mA bhAga tetalAsara madhurAdika paNe rAgaddeSa aNa dharatA te saghalA manona paNa nopajAve nahI amanoja paNa nipajAve nahI 106 iNe prakAra prAmAne saMkara rAgahaSAdi adhyavasAyanA vikalpa samastadoSanA mUla ke ehavI bhAvanAna bikhe pravartatAne hui samatA madhyastha paNu udyamavaMtane artha jaubA dipadArthane zubhayAna ciMtatAne te samatAthako taha hANi pani ozethAi kAmaguNane vikhe tRSNA lobha 107 te vItarAga thAi kIdhA marvakArya jeNe Page #963 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - 1 TIkA a032 864 * amohaye hoi nirantarAe aNAsavejmANa samAhi jutta pAusaemokvamuveisako 108) tataH karmakSayAnantaraM sarvajAnAti sarva pazyati ca tadA amI hanomohanIyakarmarahitaH san nirantarAyaH antarAyakarmarahito bhavati punaranAyavo bhUtvAdhyAnasamAdhinAyuktaca pAyuH kSayesuddhaH sana mokSamapaitira * [sotasavama duhasmamukkho jaMvAIsayayaMjantumeyaM dohAmayaviSamakopasatyo tIhora aJcantasuhIkayatyo 110] samIkSagAmI puruSastasmAta hayAta mukto bhavati tasmAt kasmAt yat dukavaM etaM jantu etaM prANinaM satataM nirantara bAdhatepauDayati tasmAt sarvasmAt duHkhAt muktobhavati kIdRzaH samokSagAmI paruSodIrghAmavipramattaH dIrghANi pralambasthi tauniyAni karmANyava AmayArogAH dIrghAmayAstebhyovizeSeNa pramuktIdaurghAmayavipramakoTI karmImArina punaH kIdRzaH ataeva prazastaH prazaMsAyogyastataH kammarogAbhAvAt atyanta sukhIkRtArtha : kataktatyaH siddhIbhavatItyartha:11. atha nigamanamADa [aNAikAlappa tarAyaM pakara kamma 108 // sava'tI jANa pAsaeya amohaNa hoI nirNtraae| aNAsave bhANa samAhi jattayA ukkhae mokkha muvedU suddhA 106 // sAtasma savvamma duhama mukkho jaMbAhaI sayayaM jaMtumayaM / dohAmaya vipyamako pasatyo rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM03041mA bhAga bhASA * khapAve mAnAvaraNau karma samaya mAtra mAhi tima javalI darzanAvaraNau khapAve je aMtarAya karmakarI kara karma 108 tivAra pachau sarvalokAloka jAne jANe dekhe mohanauya rahita thako Ayava pAparahita zuddha zakladhyAne samAdhi paramakha stha paNe yukta pAukhAdi tathA ghAtIyA karmane khapAve mokSapAme zudamala rahita 108 to mokSano pAmaNahAro janmamaraNa tathA sarvaduHkhadhI mukAI je dukkha bAdhA kare pauDe niraMtara jIva pratyakSa dekhautA saghalA saMsArau prAzaune sthite karau dIrghakAlatAi bhogavaui ehavAM kammarUpa roganau pauDAcau mUkANI prasaMzAjoga tivAra pachau ghaNa thAi sukhI Page #964 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTaukA bhavasma eso sabasmadukkhasmapamoklamamoviyAhiyojaMsamuccasattA kameNa aJcanta suddIbhavantittimi 111 tIrthakara reSasarvasva saMsAradula sya pramokSamArgo 4 * vyAkhyAtaH yaM pramokSamArga krameNa samupaiti satvAH prANino'tyanta sukhino bhavanti kauzasya sarvasya dukkhasya anAdikAlaprabhavasya iti ahaM bravImi iti* * sudharmAsvAmIjambUsvAminaM prAha 111 iti zrImaduttarAdhyayana svArthadIpikAyAM upAdhyAya zraula maukIrti gaNiziSyalakSmauvanabhagaNi viracitAyAM 8 hAtriMzattamaM pramAdasthAnAkhyaM adhyayana saMpUrNa // 32 // atha trayastriMzattamamArabhyate pUrvasmin adhyayane pramAdaparihAra uktaH tathA pramAdarUAnAncuktAni taiH pramAdaiH kRtvA kamma praklatInAMbandhaH syAt tadartha ihAdhyayane karma prakRtaya ucyanta (aTThakammAibucchAmi pANu puci jahakama jahiM bahI ayaM jIvI saMsAre* parivatI 1) he jambUsvAmin ahaM yathA krama' pAnupUrvA anukrameNatAni aSTakarmANi vakSyAmi kriyanta mithyAtvAvirati kaSAyayogaihe tubhirjIvana iti karmANi aSTasaMkhyAni yadyapyAnupUrvItrividhAvata te tathApi yathAkrama pUrvAnurdhyA prAktatvAt tRtIyAsthAna prathamAtAni kAnikarmANiyaraSTabhiH karma * baDoniyantritIyaM jauvaH saMsAra caturgati bhramaNaparivartate vividhAn paryAyAn ? [nANAvaraNa caiva saNAvaraNa tahA vaiyaNijjatahAmoha Aukamma tAhodU aJcaMta muhI kayatyo 110 // aNAdU kala pyabhavamma esI sabbasma dakkhasma pamokkhamaggo / viyAhio jaM samuvecca sattA kameNa accaMta muhI bhavaMti timi 111 // pamAyaThANaM saMmattaM 32 // aTTa kammAI vocchAmi pANupuci jahakkama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA.saM.40 41mA bhAga kRtArtha sUkhapAme sihajAye 110 anAdikAlanA UpanA rayA je karma sarvaduHkha rUpa tehane mUkAvaNahAra e mArga ko tIrthakara mArga samyag paDauvarjI jova ghaNA anukrame caDhate 2 guNa paDibarje ghaNa sukhIthAye mokSajAi 111 iti pramAdasthAnaka adhyayana no artha pUrNaSayI 32 // have ATha kamme kaI Page #965 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TaukA a.33 tahevaya 2] nAmakammaca goyaJca antarAyantahevaya eva maiyAikammAI avadhI samAso 3 yugma evaM apanAprakAreNa etAni aSTokarmANi samAsataH saMkSepatonnayAnauvizeSaH etAni kAni tatra prathamaM jJAnAvaraNa karma prathamacaiva pada pUraNe tathA dvitIyaM darzanAvaraNa darzanaM samyakta mAmotIti darzanA vasNa pratohAravat samyaka sUpaM na darzayati 2 tathA vedanauyaM vedyatasAtA'sAte'neneti vedanauyaM madhuliptakhaddhArAtulya' tRtIyaM karma tathA punarmoha mudharI mUDhobhavati jIvo nanati mohomadya vat caturtha mohanauyaM mohAyayogya mohanIyaM karmana yaM tathaiva ca AyAti svakIyAvasare ityAyuH gatini:sari tu micna api jovonirgatu na zaknoti yasmin sati nigahabavatiSTataulyAyuSaH svabhAvaH paJcamAyuH karmara tathA nAmayati ca tasRSu gatiSu navau jehiM baddo ayaM jIvo saMsAra parivattaI 1 // nANA varaNa ceva daMsaNAvaraNaM thaa| veyaNijnaM tahA mohaM mAu kamma tahebaya 2 // nAmakammaca goyaMca aMtarAyaM tahevaya / eva meyAI kammADU aTTevau samAsI / nANAvaraNaM paMca viha syu anukrame tehanA prakAra pUrvAnupUrvIi jile karme bAMdhyo paudyo e jIva cAragati rUpa saMsAramAhi parivarte aneka bheda pAme 1 jAnane je Avare DhAMka ke jJAnAvaraNa jauma vastra sUryanIkAMtine DhAMke 1 darzanane je Avara te darzanAvaraNa jima polIbhI rAjAnI darzana karavAmadauI 2 veiye sukhAdika te vedanI madhu kharadyAkhaDagnIpare 3 tathA valI mohe ajJAnIne vikala kare madirAnI pari te mohanau karma4 pAukha karma5 Ave ApaNa karma narakAdi gatithI naukalavu vAMcha paNi naukalAha nahI naugaDanIpara 2 ccAragati mAhi ghaNA bhAvapamADe te nAma karma citArAnaupare / gotranAmhA moTA te gotra te kubhAra sarIkhI dAtAraleNahAra vicAle vighnapaNe pAvate aMtarAyakarma bhaMDArI naupara ima ekarma saghalAI pAThe saMkhepathI visarana jaitalA rAba anapatasiMha bAhAdguna kA A.saM.u.11mA bhAga bhASA Page #966 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kaTaukA - 8 nAn paryAyAn prApayati jIvaM prati iti nAma citrakAravat nAma karmaSaSTa yaM govAnta pAhayaM te laghanAdIrgheNa vA sadana jIvA'neneti gova 8 kumbhakAravat ghaTakalayayarAva kuNDa kAdibhADakAvati idaM gova kammasaptamaM tathA antarmadhye dAgrAhakayorvicAle prAyAntaulasarAyo yathA rAjAkamai cihAta upadizati tatra bhANDAgArikontarAlevighna vanavati tAdRk antarAya karma aSTamaM bhavati patra cASTAnAM kamaNAM pAdausAnAvaraNa darzanAvaraNa ca pratipAditaM tattu pAtmanaH svabhAvastu jJAnadartha narUpa evAsti atastadAvaraNaM Adau ukta yAbhyAM karmabhyAM jIvasya svabhASa pAviyate atastayomukhyatva jJAnadarzanayozca samAnatvaM pi antaraMgatvena vizeSato jJAnopayoga eva sarvalabdhaunAM prAptiH syAt tasmAt jJAnasya prAdhAnyAdAdI tadAvaraNa ukta tadanu sAmAnya jJAnIpayogatvAt darzanAvaraNaM ukta' evaM zeSakarmaNAM api vizeSastu svayameva zeyaH 3 itya karmaNAM mUlapravatIrakottara prakkatIrAha (nANAvaraNaM paJca vihaM suyaM AbhithibohiyaM zrIhinANavataIyaM maNa nANa va kevalaM 4) jJAnAvaraNa karma paJcavidhaM kavitaM zrutaM zruta jJAnAvaraNa 1 tathA prAbhinibodhakaM mati jAnaM tadAvaraNaM dvitIya tRtIyaM avadhijJAnAvaraNa tathA manojJAnaM manaH paryAya jJAnAvaraNa caturtha tathA pakSama kevala jJAnAvaraNa' 4 atha darzanAvaracaM sya hitoya karmaNabhedAn Aha (nihAtaheva payalA nihA nihAya payala payalAya tattIyadhauNa gihIbhI paMcamAhI nAyabvA 5) nidrAsukha jAgaraNarUpA 1 suyaM Abhi NibohiyaM / bhohinANaMca taya maNanANaMca kevalaM 4 / niddA taheva payalA nihAnihAya payalapayalAya / jIvanAbheda tetalA 3 karmanaumUla prakkato kahI have uttara prakRti kahecha jJAnAvaragaunA bheda 5 zrutamAnaM zrutajJAnAvaraNI pAbhinibodhikamati kAmAvaraNaura avadhijJAnAvarako cojIra manaparyAyAna4 codhIvalI kevala jJAnAvarabau 5 rakhe jAne te nIdrA / timavaloubhAveThA prAvate pracalA paya dhanapatasiMha bAhAdara kA prA.saM... mA bhAga Page #967 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa.33 *badhava pracalA dvitIyAsthitasyopavirasya samAyAti 2 dRtIyA nidrA nidrA duHkha pratibIdhA caturthI pracalA pracalAcalamAnasyayA AyAti sA pracalA #. TokApracalA tataH paJcamIsthAna dinAnauna yAstyAnA puSTA rabilobho yasyAM sAstyAna raddhiH athavAsyAnA saMhatA upacitA RddhiryasyAM sAstyAnarSiH yasyA udaye hi vAsudevAI bala: prabala rAgaha Sa vAMva janturjAyate ataeva dina cintitArtha sAdhinI iyaM paJcamI bhavati 5 (cakSu mavakva ohissa darisaNa keva leya AvaraNe evaM tu navavigappa nAyavvandarisaNAvaraNa 6) evaM tu amunAprakAreNa navavikalpa navavidhaM darzanAvaraNaM karmajJAtavya darzanaM samyaktva AvRNI soti darzanAvaraNa paJcanidrA pUrvagAthAyAM uktAH catvAro'maubhedAste ke ucyante cakva macakyuohismadarisaNe iti tatra cakSu maca cakkhusmetyeka padaM cakkhu zva * acakkhuzca avadhiJca cakSuracakSuravadhistasyacakSuracakSuravadherAvaraNaM cakSuracakSuravadherityatra prAkRtatvAt iMhe ekatvaM pustvadarthanerUpasAmAnya grahaNayat AvaraNaMca punaH kevalekevalajJAnayat AvaraNaM evaM navavidhaMcakSapAdRzyatejJAyate iticakSudarzanaMtatprAvaNItibAcchAdayatauticakSudarzanAvaraNaM 1 tathAcakSuSo'nyat acakSuH zrIvanakra rasanAspartharUpaM indriya catuSka tena acakSuSA dRzyate iti acakSurdarthanaM tat pAhaNItauti acakSurdarzanAvaraNaM rUpayavya sAmAnya prakAreNa mayAMdA sahitaM dRzyate iti avadhidarzanaM tat prANototi avadhi darzanAvaraNaM evaM trayobhedAzcaturtha punaH kevale kevala darzane pyAvaraNaM jayaM kevalaM sarvadravya paryA ******XXXXXXXXXXXXXXXHO XNXXXXXXXXXXXXXXNOKAX rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAga tattAya thINagiddhauu paMcamA hoDU nAyabvA 5 / cakkha macakkhu Ahisma daMsaga kevalaya AvaraNa / evaMtu nava digappaM bhASA * gAThe duHkha karau jagADIyete nidrA nidrA 3 hoDatAM Avete pracalA pracalA tivArapachI azubhane yoga huite duSTaraDi lobha rAgAdi rUpathau vAsudeva OM nAthako ardhabaladinanu ciMtanya kArya kare te nidrAmAhi 5 cakSa akhi dekhe acakSakA na pramukhavauje iMdriye dekhe avadhijJAne darzane dekhe valI kebala Page #968 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . . A yANAM sAmAncena svarUpaM dRzyate iti kevala darzanaM tatra badAvaraNa kevaladarzanAvaraNaM evaM nidrA paJcAnAM nidrANAM catuNI AvaraNAnAM ca ekatrIkara vAt navavidhaM darzanAvaraNa jJAtavya ityarthaH 6 [veNiyaMpi duvihaM sAyamasAvaJca prAhiyaM sAyasmaya bahubheyA emevAsAyasmavi 7] vedanIyaM kamma api hividhaM vedita yogya vedanoyaM kama dvimidaM AkhyAtaM kathitaM eka sAtaca punarasAtaM tatra svAdyate zArIraM mAnasaca sukhaM aneneti sAtaM sAtA vedanIyaM tatonyat asAtA vedanIyaM ityayaH tu punaH sA tasyApi sA tA vedano yasyApi bahavo anukampAdayo bhedA bhavanti evaM asA tasyApi AsAtA vedanau yasthApi bahavaH prAtizoka santApAdayobhedAH bhavanti iti zeSaH 7 [mohaNijjapiduvihaM daMsacaraNa tahA dasati vihaM vuttaM caraNayaduvihaMbhave] (sammatta ceva micchatta sammA micchattamevaya evAo tibipayaDotrI mohaNijjasma daMsaNa 8) (carita mohaNaM kammaM duvihaM tu viyAhiyaM kasAya mohaNijjaca no kasAya tahevaya 10) solasavihabheeNa' kammaM tu kasAyajaM sattavihanavavihaMvA kammaMnI kasAyaja 11 tisaNAM gAthAnAM arthaH mohayati jIvaM pUrmayati nAyavva daMsacAvaraNaM 6 / veyaNiyaMpiya bihaM sAya masAyaMca AhiyaM / sAyamao bahU bheyA emeva asAyammabi / mohaNijjapi duvihaM daMsarga caraNa thaa| daMsaNe tivihaM vuttaM caraNe duvihaM bhave 8 / sammattaMceba micchattasammAmicchatta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga bhASA kevalajJAnane dekhe 4 nA AvaraNa ima balo navaprakAre jANivI darzanAvaraNa vedanoM karmapaNi vica prakAra mAtA sukhabhogavI ite dukva pAmau iti athA tA 2 bheda hui sAtA vedanaunA dukkha zokAdi ghaNA bheda prama azAtA vedanInA duHkha zokAdika ghaNA bheda 7 mohanI kAma paNi bihu maide tatva kaci rUpAnane vikhe virati rupacArikhane bikhe valI darzanane bikhe tInabheTa cArivama vikhe ve bheTa para satyabhAva te samakta mithyAmati se mithyAtvakAra 122 Page #969 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA zra033 870 sUtra bhASA madyavat paravazaM karotautimohastadahaM mohanIyaM karma api dvividhaM bhavati darzanena tathA caraNe darzanena darzanaviSaye mohanIyaM tathA caracaraNa viSaye mohanoyaM tatra darzanaM tatvaruci rUpaM caraNa' virati rUpaM tatrApi darzane yat mohanIyaM tat vividhaM taurtha kare rakta gharame cAritre yat mohanIyaM tat dvividhaM bhavet 8 dRzyate jJAyate jauvAdayaH padArthAH aneneti darzanaM tatra mohayati mUDhI karotIti darzanamohanIyaM vividhaM samyakna 1 mithyAtva 2 samyak mithyAtvaM 3 mizra mityarthaH eva padapUraNe samyakta mohanIyaM mithyAtvamohanIyaM mitramohanIyaM tatra samyakva hi mithyAtvasyaiva putralAH aNDa pulAH atyaMta vizuddAbhavanti tadAsamyakkaM kathyatetatsamyakta' evaM darzanaMkathyate darzanasamyakkAyornAmAntaraM atra gRhyate yadAsamyakta' mithyAtvaprakRtitva' bhajati tadAsamya kvasya atocArA laganti tadAmidhyAtva' bhavati yadA darzanaprakRtiSu mohobhavati athavA aupazamikAdikaM mohayati tadapi samyakta mohanIyaM ucyate 1 atha mithyAtva mohanoya svarUpaM uccate samyakkAbhAve mithyAtva' azuddha dalikarUpaM yatastatva atatva ruciratatva tatvarucirutpadyate tat mithyAtvaM tatra mu mithyAtva mohanIyaM yattu samyag mithyAtva mohanIyaM tatta zuddAzuddha dalika rUpaM yasmAt jina dharmopari rAgopi na bhavati dveSopi na bhavati antarmuhurta sthitirUpaM yathA nAlikera dopavAsi puruSo'noparirAgyapi na bhavati dveSyapi na bhavati tAdRga svabhAvaM mizra mohanIyaM tRtIyaM ucyate etA stisraH prakka tayodarzane samyaktI atha darzanasya samyakvasya ca mohanIya karmaNo nayA iti zeSaH samyakkasya ajJAnaM samyakSamohanauyaM mithyAtvasya anaM mevy| eyAo tinni payaDIo mohaNijjamma daMsaNe 8 // caritta mohaNaM kamma duvihaMtu viyAhiyaM / kasAya mAhaNi sAcokA mithyA te samya mithyA etauna prakRti pUThe kahI te mohanIya karmadarzana samakitane bikhe8. cAritra bikhe mujhAi te cAritra mohanIya kama ****************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA 0saM0 u. 41 mA bhAga Page #970 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mithyAtva mohanIyaM mithasya mohI mitha mohanIyaM iha hi samyakta mithyAtva mizrarUpAH jIvasya dharmA uccanta 8 darzana mohanIyaM trividhaM uktvA atha 10 TokAcAritra mohanauyabhedAn Aha caritteti gAthA pUrvamevoktA athAnvayaH tIrthakaraizcaritra mohanaM karma vividhaM vyAkhyAtaM parice caritra grahaNa mAhayati a033 * mUDhaM karoti iti cAritra mohanaM tatra hi cAritra mohanaM yatra cAritra phalaM jAnam apitat na Adriyate tatdaividhyamAha kaSAya mohanauyaM prathamaM kaSAyAH krodhAdayazcatvArastai hayatIti kaSAya mohanauyaM 1 tathAnI kaSAyai navabhirhAsyAdi SaT kavedantrika rUpairmAhayatotino kaSAya mohanIyaM 10 tatrayaprathama kaSAyaja mAhanIyaMkarma SoDazavidhabhavati kaSAyAhi krodhamAnamAyAlIbhA: pratye kaM anantAnubandhA pratyAkhyAnA pratyAkhyAna saMjvalana rUpaizcatubhibhadaiH SoDaza bhedAH bhavanti athanIkaSAyaja mohanIyaM karma saptavidha navavidha vA bhavati hAsya 1 rati 2 arati 3 bhaya 4 zoka 5 jagupsA 6 vedatrayANAcca sAmA nyAvagaNa nayA ekatvameva gamyate hAsyAdi SaTakaM vaidazca evaM saptavidhaM yadAhi bayovedAH puMstro napuMsakarUpA gAnte tadA navavidha no kaSAyaja moha nauyaM bhavatItyarthaH 11 azvAyuH karma prakRtaurAha (nerai yatirikkhAu maNamA tahavaya devAu cautthaMtu AukammaJca uA~bbaI 13 ),AyuH karma catu jaMca nokasAyaM tahavaya 10 // sAlasa viha bhaeNaM kammata kasAyajaM / sattavihaM navavihaMvA kammanokasAyaja 11 // te ve bhedekahyA tIrtha kara kaSAya krodhAdike karau cAritra bikhe mRjhA ete kaSAya mohanIya vaujo kaSAya sAthai ja pravate teno kaSAya hAsyAdauke 10 krodhamAna mAyA lobha anaMtAnubaMdhau pratyAkhyAna apratyAkhyA na saMjalana esolabhede kaSAyacI apanAje kamma hAsya,1 rati 2 arati 3 zoka 4 bhaya 5 dugaMchA 6 veda 7 esAtabheda puruSavedanA strIveda 2 esahita / bhedakama nokaSAyadhau UpanAMte 11 narakanI Ayu 1 tiryacano Aukhu 2 manuSyanu rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM..1 mA bhAga Page #971 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a033 872 sUva 1. bhASA ******** vidhaM bhavati tathAnairayika tiryagAyuH niraye bhavAnairayikAH nairavikAsa tirya cazcanairayika tiryaJca steSAM Ayunairathika tiryagAthuH Ayuzabdasya pratyeka sambandhaH tathaiva tRtIyaM manuSyAyuH ca punaJcaturthI devAyuH evaM caturvidhaM Ayurbhavati 12 atha nAmakarma prakRtorAha [nAmakampantu duvihaM haM asu AhiyaM suhAu bahubheyAemeva asuhavo ] nAma karma vividhaM vyAkhyAtaM subhaM 1 ca punarazubhaM zubhanAma karma? azubhanAma karma 2 evaM dvividhaM tatra zubhAzubha nAma karmaNo bahubhedAH santi evaM evaM azubhasya azubhanAma karmaNopi bahubhedA bhavanti tatra zubhasya uttarottara bhedato'nanta bhedatvepi madhyamA pecayA saptatriMzaddha dA bhavanti te cAmI manuSyagati 1 devagati 2 paJcendriyajAti 3 zraudArika 4 vaikriya 5 zrAhArika 6 taijasa 7 kArmaNa 8 samacatu rasra saMsthAna 8 vajraRSabha nArAca saMhanana 10 UdArikAMgopAMga 12 AhArakAMgopAMga 13 prazasta varNa 14 prazasta gandha 15 prazastarasa 16 prazasta sparza 17 manuSyAnupUrvI 18 devAnupUrvI 18 agurulaghu 20 parAdhAta 21 ukhAsa 22 zrAtapa 23 udyota 24 prazasta vihA yogati 25 basa 26 vA dara 27 paryApta 28 pratyeka 28 sthira 30 zubha 31 zubhaga 32 sukhara 32 pradeya 34 yazaHkaurtti 35 nirmANa 26 tIrthaMkaranAma karma 37 etAH neraiya tirikvAu maNumAu tahevaya / devAuyaM cautyaMtu Au kamma cavvihaM 12 // nAma kammaraMtu duviha' muha masuhaMca AhiyaM / muhammau vahabheyA emeva asuhavi 13 // goyaM kamma duviha ucca nIyaMca AhiyaM / ucca aTTha Aukhu tathAvalInica devatAnu' pAukhu cothu AyukI yAraprakAri12 nAmakI viddu' bhede sarvapaNegomete subhanAma sarvapaNeso azana nAma kI car3ha te bhede nAmazubha nAmanA ghaNA anaMtabheda madhyama paNibheda 37 rUma azubha nAmane anaMtAbheda madhyamapaNe 34 bheTa 13 gocaka hi bheda usa gA~va ityAha kula nIce ************************************** rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0 sa0Da0 61mA bhA Page #972 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a033 sarvAH api zubhAnubhAvAt zubhanAma karmaNaH prakRtayo se yAH tathA azubhanAma karmaNo madhyamabheda vivacayA catustriMzadbhedA bhavanti tadyathA narakagati 1 tiryaggati 2 ekeMdriya 3 hIMdriya 4 cIMdriya 5 caturiMdriyajAti 6 RSabha nArAca 7 nArAca 8 arddhanArAca 8 kaulikA 10 sevArttaka saMhananAni 11 873 nyagrodha maNDala saMsthAna 12 sAdi 12 vAmana 14 kuna 15 huNDaka 16 aprazastava 17 aprazastagandha 18 aprazastarasa 18 aprazastasparza 20 narakAnu pUrvI 21 tiryagAnupUrvI 22 upaghAta 23 aprazasta vihAyogati 24 sthAvara 25 sUkSma 26 sAdhAraNa 27 aparyApta 28 asthira 28 azubha 30 durbhaga3 1 dukhara 32 anAdeya 33 ayazo akIrtti 34 etAsa azubhanArakatvAdi nibandhanatvena azubhAH atra ca bandhana saMghAte zarorebhyo varNAdyavAntarabhedAH varNAdibhyaH pRthak na vivakSyanta etA prakRtayastu madhyama vivacayA proktAH utkRSTa vivacayAtu 103 proktAH santi 13 atha gotra karmma prakRto nakti (goyaM kammaM duvihaM uccanIyacca AhiyaM ucca aDavihaM hoi eyaM nauyaMpi AhiyaM 14) gotraM kanma dvividhaM uccaM ca punarnIcaM tatra ucca uccagava ikSvAku jAtyAdi ucca rvyapadezahetu jAtikula rUpa bala zruta tapo lAbhAdyaSTaviva baMdha hetutvAdaSTavidhaM uccairgota' bhavati evaM iti zraSTavidhaM eva jAtikulAdi madASTa nibandha hetutvAnrauca mapinocairgotra' api nIce vyapadezahetu zrAkhyAtaM 14 athAMtarAya prakRtIrAha [dANe lAbheya bhogeya uyabhoge vauriye tahA pacaviha mantarAya samAseNa viyAhiyaM 15) antarAyaM samAsena saMkSepeNa paJcavidhaM vyAkhyAtaM tat paJcavidhya Aha dAne lAbhe bhoge upabhoge tathA vIrye eteSu paJcasa antarAya viha' hoi evaM nIyaMpi AhiyaM 14 // dANe lAbha ya bhogeya uvabhoge vaurie thaa| paMcaviha maMtarAyaM samAseNa viyA gotra caMDAlAdi jAtimadAdi 8 madane aNakarive sUtra EVOWERE bhASA **************** have jAtimadAkika 8 madane karibe mocergotra ko 14 dAnane vikhe bhogane vikhe ******************************************** rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0041 mA bhAga Page #973 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *KRY tvAt paJcavidha antarAyaM tatra dIyate iti dAnaM tasmin dAna labhyate iti lAbhastasmin lAbhe sakaDajya te puSpahArAdi padArthA bhIgaH tasmina bhIge pati 1. TIkA puna: punarbhujyate bhuvanAGganAM zukAdauni iti upabhIgastasmin upabhoga tathA vizeSeNa yate vaidyate anati vIrya tasmin paurye sarvatarAyAM prati sambandhaH tato viSayabhedAt paJcavidha antarAyaM yatra basin sati caturai grahotaridaye vastuni tasya phalaM jAnan apidAnena pravartate tahAnAMtarAyaM 1 yasmin viziSTa pi dAtari sati yAcanA nipuNopi yAcako na labhate tallAbhAMtarAyaM punarvibhAvAdI satyapi bhohana zazIti tabIyAnta rAyaM yena upabhoga yogye vastuni sati upabhokta' na zakyate tat upabhogAntarAyaM yahalavAn naurogasta raNopi tRNamapi bhakta na zaknoti tasya puruSasya vauyAMtarAyaM karmana yaM 15 4.utArthasya nigamanAya uttaragrantha yojanAyAha (eyAtrI mUlapayogI uttarAtrI ya AhiyA pae sagga khittakAlaya bhAvaM vA adu uttaraM suNa 16) etA mUlaprakkatayo'STau AkhyAtA: tu punaruttarA avAntarA jJAnAvaraNa darzanAvaraNAdInAM paJcanavAdyAH agre karmaNAM prakRtaya AkhyAtAH ata: pradezAgra kSetra kAlI ca vA zabdaH punararthe punarbhAvaM uttaraM agreva zRNu badAmIti zeSaH tatra pradezAgra kimucyate pradezAnAM agraparamANunAM parimANaM pradezA kSetra' AkAzaM kAlazca baddhasya karmaNo jIvapradezA avicaTanAtmakaH sthiti kAlaH bhAvaM anubhAvAdikaM karmaparyAya lakSaNaM caturvidha prakRtisthiti pradezAnu hiyaM 15 // eyAo mUla payaDIyo uttarAoya aahiyaa| paesagga khitta kAleya bhAvaMbA duttaraM suNa 16 // sabvesiM pAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.1.41mAbhAga lAbhane vikhe ekavAra bhogavIi te phulAdika vAra2 bhogavIDa te pAbharaNAdika upabhoga vIryane vikhe pAMce prakAra aMtarAya kamma saMkhepa kA tIrthakara 15 pUrve kahIe 8 mula prakRti pane zrata jJAnAvaraNIyAdi 158 uttara prakRti kahI paramANunI agrapradezAgra kaica AkAza kampane jIva pradeza syathiti Page #974 -------------------------------------------------------------------------- ________________ l // llh 6 `mr * bhAgakharUpaM aha vadAmiva zRNu 16 aya tAvatpadeyAgra badati(sabvesi. 17)sarveSAMnAnAvaraNoyAdi karmaNAM pradezAgra paramANu parimANaM granthigasatvAtItaM * vatta te granthi vana rAgadeSaparaNitarUpAMgacchattotithigAHgranthigAcatesatvAvagranthiga satvAstebhyoatotaM tAnvAatItaM atikrAnta' granthiga satvAtItaM kortho rAgadde SamayoM athiyAvatabheda nAyAgatAHsantaHparaMbhettu prasaktAHpazcAdevavyAghahitA etAdRzAye satvAH arthAtprabhavyA jovAH tebhyaHkarmaNAMpradezAgra paramANUnAM * parimANaM ananta guNadhika prabhavya bhyo adhikamityarthaHpunaH sarveSAMkarmaNAM pradezAgrasihajIvAnAMantaHpAkhyAtaM siddhebhyotamadhye evakhyAtaMtIrtha karaiHkathitaM korthaH siddhajIvebhyaH karmaparimANaM anantaguNana hona mityarthaH karmANapakSayA siddhA anantaguNA itibhAva: ataeva karma parimANanAM anantakaM siddhAnAM antarvatti prakAzitaM idaM saMkhyAnaM eka samayagrAhya karmaparimANkha pekSa mukta vartate 17 pradezAgra muktA karmaNAM kSetra vadanti (sabamIvANa kammannu saGgAhe chaddisAgayaM savve su vipaemesu savvaM sarva Na badaga' 18) kammajJAnAvaraNIyAdikaM sarvajIvAnAM ekendriyAdInAM saMgraha saMgraha kriyAyAM yogyatu dizAgataM sthAt pasAndizAM samAhAraH SaDdizaM tatragataM SaDdisthita mityarthaH tatra ca tasraH pUrvAdyAdizaH ahIdhIdigdayaM cedaM evaM dig SaTkaM atra dimAtaM ceva kammANaM paesagga mtg| gaThiyasattAIyaM aMtI siddhANa AhiyaM 17 // saba jIvANa kammata saMgaha chahisA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041 mA bhAga bhASA kAla bhAvana bhAga paryAya Agali kahe te 16 saghalAi karme AThanI pradezAgra paramANa'yA anaMtAjiNa 'kammavargaNA anaMtache dRDharAga hepanI pariNAma mathibhede AghAta ehavA satvajIva bhavya anetA tehathI anaMtaguNa ane te siddhadhako hIna pradezAgra kammanI jANivI ekasamaya grAhya kamma pulapAdhIesiddha thako aMtomAMhi etale siddhathako thoDA ehatha ko siha anaMta guNAle 17 sarvajIvane kamma 8 saMgrahavAnI kriyAne pUrvAdiche disinA vAMdhyA pAvyAhue Page #975 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA 033 876 sva bhASA karmahIndriyAdi jIvAn eva adhikRtya saMgraha kriyAyAM yogya' syAditi niyamaH ekendriyANAM tu AgametrAdi digsthaM karmagrahaNa kriyAyAM yogyamapi uktamasti aparanAgameca tadAha egindiyANaM bhante teyAeM kamma puggalANaM gahaNa kare mANe kiM tidisiM kare goyamAsayatidisiM siya cadisiM siya paJcadisiM karei bendriyANaM' bhante pucchA govamAvendiyA jAya paJcindiyAniyamA chaddisiM karei kathaM saMgraha kriyAyAM yogya kena saha kiyahAsyAdityAha sarvairapyAtma pradezaiH sarvaM jJAnAvaraNAdi sarveNa prakRtisthityAdinA prakAreNa baddha' ke anyonya sambandha tathA cIrodakavat Amapradeza : liSTa deva ka karmasaMgrahe yogya' bhavati natvanyat zrAtmAhi sarva prakRti prAyogya puhalAn sAmAnyena AdAyatAn puhalAn adhyavasAya vizeSAt pratham jJAnAvaraNadi rUpatvena pariNamayati yatra hi AkAze jovo'vagADhastatraye AkAzapradezAH AtmanyAzritAsteSu ye karmapuGgalAdi rAgAdisra hai yogata Atmani lagantite eva karma puhalA jovAnAM saMgrahayogyAH na tu kSetrAMta rAvagADhA: karmapuhalA jIvAnAM saMgrahaNArhAH bhinnadezasyAnAM grahaNayogyA bhAvAt sabhdhesa paesesa iti prAkRtatvAt tRtoyA bahuvacana tyAne saptamI bahuvacanaM bhitra pradezasthAH karma puhalAH kathaM grahaNayogyAH na bhavati khAvagATAkAza pradezasthA: karmapuGgalAH kathaM grahaNayogyAH bhavanti atra dRSTAMto yayAgniH sva pradezasthAn prAyogya puhalAn AtmasAt karoti evaM jauvopi sva pradezasthAn karma puhalAn zrAtmasAt karoni kiJciddidika sthitaM api karma AtmA gRhNAti paraM alpatvAnna vivakSitaM 18 atha kAlamAha [ udahisirinAmANaM tausaI koTi koDocI gayaM / sabbeva pasesu savvaM saceNa vajraga 18 // udahisari nAmAgaM tIsai koDikoDoo / srathalA AkAza pradeza jaube AzrayA pradesane vikhe kammaM jauvane grahavAyogyahai dUdhapAMNIne nyAye sarva AUkhAnobaMdha 8 ATha pradeze baMdha pAmyo vodhyo have 18 uddhi samudrasarikhunAma etale sAgaropama trosa koDAkoDa utkRSTo thitihoi aMtarmUha ukkosiyA ThiI prakAra tathA sarva Ama bevaDI mAMThero jaghanya *************************** rAma dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0041 mA bhAga Page #976 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 877 ukosiyAThiI hoi antomuDutta jahaviyA 18] [pAvarazijANa duha pi vegija tahevaya antarAeyakammaM miThiIe sAviyA hiyA 20] [udahausarisa mAmAcaM sattaraM koDikoDauSo mohaNijjasma lakkosAantImuhutta jahabiyA 21] [tittIsasAgarovama ukkoseNaviyAhiyA ThiIo pAukammammaantImuhutaM * jahasiyA 22] [udahI sarisanAmANaM vausaI koDikoDino nAmagoyANa ukkosA aTTha muhuttA jahasiyA 23] etAsAM gAthAnAM vyAkhyA prathama dvitIya * gAthayorarthaH pUrva prAvaraNayoIyorarthAt jJAnAvaraNadarzanAvaraNayoIyoH karmaNorudadhisadRgnAmAni sAgaropamAni udadhiH samudrastena sadRg nAma yeSAMsAni 8 udadhi sadRg nAmAni teSAM udadhi sadRg nAmAni teSAM udadhi sadRg nAmnAM sAmaropamAnAM trizatkoTA koTI utkRSTAsthitirbhavati tathA javandhikA honA antarmu itta sthitiH tathaiva vedanauyeiti vedanIyasya karmaNa: tathA antarAye antarAya karmaNopi eSaiva sthitiH utkaSTAvizatkoTAkoTausthiti: jaghandhikA * antama hutta sthitiH atra vedanIyasya jaghanyA sthitiratahata mAnA sUvakkatoklAanya tabAdazamuharta mAnAevatAMvedanIyasya sthiti icchanti tadabhiprAya ma viznaH 20 mohanauyasya saptati koTAkoTI sAgaropamAnAM utkRSTA sthitivandhikA antama hatta sthitiH 21 trayastri'zat sAgaropamANi prAyuH hoI aMtomuhattaM jahaniyA 16 // AvaraNijjANaM TumhaMpi vaiyaNijje tahavaya / aMtarAeya kamma mi ThiI esA viyA hiyA 20 // udahIsarisa nAmANaM sattara koddikoddiio| mohaNijjasma ukkosA aMto muhuttaM jahaniyA 21 // tittIsa rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga bhASA ghoDo tuthiti rahavAno kAlae tasohI 18 jJAnAvaraNIya darzanAvaraNIya viha jaghanyathiti mUharta bedanIkIne vikhe cha timaja jaghandha muitta atarAya karamene vikhe timaja sAgara 3 jaghanya mahata 12 thiti eciha kampanI kahI bhagavate 2. sAgarIpamanI sattara koDAkoDi mohanI kampanI utkaSTA 123 Page #977 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 205 naukAkamA utkaSTa na sthitiAkhyAtAH prAktatatvAdibhaktilIpaH jaghandhikA antarmu itta sthitiH 22 nAma gItrayoI yoH karmaNI rutataSTAviMzatiH koTA a033* koyaH sAgaropamAnAM sthitiAkhyAtAH jandhikA antarmurtikAH iyantu mUla prakRtInAM sthitirasti uttara prakRtInAM sthitivistaraTaukAtoyA 23 atha bhAvamA [sihANaNaMta bhAgI aNubhAgAhavantiSI sarvasa vipaesagaM sabbajovesa icchiyaM 2 4] sihAnA anantasaMkhyAkAnAM sihajIvAnAM anantamo bhAga: anubhAgAH karmarasa vizeSA bhavanti sihAnaMtabhAgaH anantasaMkhya eva ityanena anubhAgAnAM pAnantyamukta sarveSvapi anubhAgeSu pradeza budhA vibhajya mAnAH anubhAgaika dethAsteSAM agra parimANaM pravezAya savvajove sa icchiyaM sarvajIvebhyo pratikrAntaM tatopi teSAM ananta guNatvaM 2 4 athAdhyayanArthIpa sAgarIvama ukkoseNa viyaahiyaa| ThiI Aukammarama aMtomuhuttaM jahaniyA 22 // udahisarisa nAmANaM vausardU kADi kADIo / nAma goyANa ukkosA aTTha muhuttA jahaniyA 23 // siddhAnaNaMta bhAgIya aNubhAgA hvNtio| sarva suvi paesagga sabajI sacchiyaM 24 / tamhA eesiM kammANaM aNubhAge viyaanniyaa| eesiM saMvare ce va khabaNeya jae bura bhASA * thiti kahI aMtarmUhataM jaghanya thiti 21 tevIsa sAgaropamano utkaTau kahau taurya kare thiti pAusA kamAni aMtamUharta jaghanya thiti 21 sAgaropamanau bausa koDAkoDi nAmakammanau prane gotrakammanI utkaTau thiti AThamUhata jaghanya thiti 23 siha anaMtAcha tehane aMta me bhAgiM kI baMdhanA anubhAga rasanAbheda hui paNi anaMtAI have pradeza parimANa ekasame vAMdhautA kahecha saMghalAi anubhAgane vikhe vihacI jJAnanA pradezAna sarvajova thakI te pradezAgra anaMtaguNa jANIvA 24 te kAraNatho eAThakammanI anubhAga rasavizeSa saMsAranA kAraNajAzaine ekacane saMvaravaivihaMDave rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM07041 mA bhAga sUtra Page #978 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 saMharabAha (tamhAeesiM kamANaM aNubhAge viyANiyA eesiM sambara ceva khavarNaya jae buhetibemi 25) tasmAt eteSAM karmaNAM anubhAgAn kaNAM rasa vizeSAn vijJAya eteSAM karmaNAM sambare anupAgatAnAM nirodhe ca punaH kSamaNe upAgatAnAM kSayIkaraNe budhaH paNDito yatate yaba kurute iti sudharmA 4. svAmI jambUsvAminaM prAha // he jamba ahaM bravImi 25 iti karma prakRtyAkhyaM adhyayanaM saMpUrNa iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArtha dIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmaukorti gaNiziSya lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM karma pravatyAkhyaM trayastri'zattama adhyayanaM saMpUrNa 33 atha catustri kathyate pUrvasmin adhya yane * aSTakarma prakRtaya uktA: tAtha karmaprakRtayaH SaDbhileNyAbhirbhavanti tato lezyAdhyayanaM catusviyaM kathyate [lesajjayazaM pavakvAmi prANapubbi jahakama chahaMpi kampalesANaM aNubhAvasuNehame 1] atha prahaM ityadhyAhAraH atha yathAkramaM AnupardhyA anukrameNa vividhayA atimAlinatara malinatara malinAdi bhedena para lezyAdhyayanaM pravakSyAmi lezyAH adhyavasAya vizeSAH leNyA abhidhAyaka adhyayana leNyA adhyayanaM ahaM kathayiSyAmi meM mama kathayataH SasAM api rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM07041 mA bhAga ttibemi 25 // kammappagaDIyaM sammatta 33 // lesa jjhayaNaM pavakkhAmi ANupubbiM jhkkm| chanha pi kamma lesANaM aNu bhAve muha me 1 // nAmAI vanna rasa gadha phAsa pariNAma lakSaNaM / ThANaM ThiI gaI cAulesANaMtu suNe hame 2 // bhASA khavAve yatana kare nigraMtha sAdhu sudharmA khAmI jayane kahe 25 // iti zrIkarmapravati adhyayanano artha saMpUrkhathayo 33 // adhyavasAya vizeSa te lebhyA saMbaMdhI adhyayana kahasyAnapUrvI anukrame hi karmaleNyAkarmathitinIpajAvaNahAra pahalarUpale tehanI anubhAva rasavizeSa sAMbhalI mujhakahatA prata / lezyAnA nAma 1 kAlAdivarNa 2 taukhAdi rasa sagaMdhAdi gaMdha kharakharAdi pharasa jaghanyAdika pariNAma pAyava mevavAdilakSaNa utkRSTAdidhAnakaravAnA Page #979 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TokA a034 880 sUtra bhASA karmalezyAnAM karma sthiti vidhAyaka tattaddiziSTa putralarUpANAM anubhAvAn rasavizeSAn tva' RNa 1 [ nAmAzvasparasagandha phAsa pariNAma lavaNaM ThANaM gahUMcAu lesANantu suyehame 2] he viSaya lezyAnAM ekAdazavacanAni me mama kathayatastva N zRNatAnikAni vacanAni tAvatnAmAni vacyAmi tathA varSa gandha sparma pariNAma lacaNaM vacyAmi tathAsthAnaM vaccAmi tathAsthiti gatI vacyAmi ca punarAyurvacyAmi varNaca rasazca gandhava sparzazvapariNAmaca lakSaNaM ca teSAM samAhAro varSa rasa gabdhasparza pariNAma lakSaNa satra varNAH zyAmAdayaH rasAstIkSNAdayaH gandhAsurabhyAdayaH spardhAH kharAdayaH pariNAmA jaghanyAdayaH lacaNa N paJcAzravA sevanAdi sthAnaM utkarSApakarSa rUpaM sthiti avasthAnakAlaGgati narakAdikAM yato yA cavApyate zrAyuryAvati zrAyuSya vasatiSa ziSya mA AgAmi bhave lezyA pariNAmastadiha te 2 tadevAnukrameNa ha [rihAnIlAya kAya te paDamA tahevaya sukale sAya chaTThozro nAmAi bhu jahakama' 2] etAni lezyAnAM yathAnukrama nAmAni jJeyAni prathamA kRSNA 1 ca punadditIyAnIlA 2 tRtIyA kApotanAmmrI 3 caturthI tejolezyA 5 ca padapUraNe ca punaH SaSTau zuklalezyA evaMSayAM api nAmAni 1 atha varNAn Aha [jauma ya0 4] pUrva kRSNalezyA varNatojJeyA kohathau kRSNalezyA dha jImUtasaGghAsA prAkRtatvAt snigdhazabdasya paranipAtaH snigdhayAsI jImUtaca vigdhajImUtastenasaMkAzA snigdha jImUta saMkAzAsajala ghanasadRzA punaH kohI kinhA naulA kAU teU pamhA tahevaya / mukkalesAya kaTThAya nAmAi tu jahakamaM 3 // jaumUya ni saMkAsA gavala riTTha kAla thiti narakAdi gati Aukhu te lesyAnAvola 12 sAMbhali mujhane kahatAM prate 2 nAma kahe pahalI kRSNalezyA vIjI maulalezyA 2 vojI kApota 2 cotho tejolezyA timaIja pAMcamI padmalesyA zakkalesyA kaTThI elezyAnAM nAma anukrame hoya 3 jehavojImUta kAlomegha te sarikho pADhAno ********************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0 u049 mA bhAga Page #980 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 881 u TokA * gavatAriSTa satribhA gavalaJca ariSTakaJca gavalAriSTake sAbhyAM sabibhA gavalAriSTaka sabibhA gabalaM mAhiSaM zRta ariSTaM ariSTaphalaM ariSTaranavA tAbhyAM 344 sahayau punaH kohayau khaJcAMjana nayana nibhA kha ccanacca nayanaJca khacAjananayanAninibhA khacAjana nayama nibhAkhana zakaTa cakrAntargasa lohanI pari hatAsikta gaNAdi badhanazyAmI bhUtaM ananaM kajjalaM nayanaM netrakanaunikAtenibhA sadRzau 4 atha naula lezyAyA varNanamAha [ naulA sokasaMkAsA : cAsapiccha samapyabhAveruliya nihasaMkAsA naulalesAprovasyo 5] tu punIla lezyA varNata IdRzau bhavati kIdRzau naulAcAsau azokaca naulA thoka % stena saMkAyA sadRzau naulA bhokasaMkAyA azokakSo ratIpi bhavati tAvacchedArtha naulapadaM punaH kIdRzI cApapiccha samaprabhA punaH kIdRzI snigdha vaiDrya saMkAyA jAtya maulamaNi sadRzau 5 atha kApotavarNa mAha (ayasau puSphasaMkAsA koilaccha dasanibhA pArAvayagau vanibhA kAulesA ovanI) kApotalelyA varNata IdRzau bhavati IdRzau kaudRzo atasI dhAnya vizeSastasya puSpa atasIpuSya' tena sakAthA patasaupuSya sakAzA punaH kauzau koki gsnnimaa| khaMjaM jaNa nayaNa nimA kinha lasAo bannao 4 // naulA soga saMkAsA cAsa piccha sama ppbhaa| bairuliya niha saMkAsA naula lesAo vanno 5 // ayasIpuppha saMkAsA koila chada snnibhaa| pAravaya gauva nibhA kAu sauMga parauThAnA phala athavA droNakAka sarikho khaja gADalAuM gaNama aMjana kAjala nekhanaukIko sarikhau kRSNa lesthA varmathako ehavI kahe huve 4 naulo azoka vRkSa te sarikhI naula cAMsanA kha sarikhI baiDa ratna sarISI teja te saraukhau naula lezyAnovA ehavI have 5 alasaunA phUla sarikhau * koyala paMkhInI pAMkha sarikhau pArevAnI koTi sarIkhI kApotalelyA kAI kAlo rAtIkA ehavI varSa dhako iDa6 hiMgulu pASANadhAtu sarIkhI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA.saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #981 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a034 882 sUtra bhASA DE30EXEE 3 0000000000 lacchadasatribhA kokilapaci piccha sahamI punaH kozI pArApata grIvAnibhA 6 atha tejolezyA varNamAha [hiMgulayadhADa saMkAsA taruNA ivasa nibhAya tu'DapaivanibhAteulesAovanazrI 7] tejolezyA varNa ta IdRzobhavati zokohI hiMgulukaH pratItaH sacAsau dhAtuzca hiMgulaka dhAturUna sokAsA hiMguluka dhAtusa MkAzA athavA hiMgulukaH prasizodhAtu gairikAtAbhyAM sahathau punaH kIdRzau taruNAdityasannibhA sadRzau punaH kIdRzoza karu NDapradIpanibhAH zukaca supradI pArcismadRzau 7 atha padmalezyA varNa mAha [hariyAlabheya sa kAsA ilihAbheyasappabhA saNAsaNa kusumanibhA panhalesA zravasa o 8 ] padmalezyAva raft her er haritAlabheda saMkAzA haritAlasya naTamaNDanasya bhedAH khaNNA haritAlabhedAstai saMkAzA tatsadRzI punarharidrAbheda saMprabhA puna: zanAsana kusumanibhA zaNaJca amanaca maNAsanau tayoH kusumaM tena savibhAH zaNAni kusumasavibhA zanaM dhAnAvizeSaM azanoboyakAkhyo vRcastatpuSpa sadRzau 8 atha zuklalezyA varNa mAha [saMkhaMka kundasa kAsA khaurapUra samappabhA rayayahAra sauMkAsA sukkalesA ovanao 8] zuklalezyA varNata Izo bhavata zaukI* paMkhaca aMkazca kundaJca zaMkhAMka kundAnitaiH sa kAsA zaMkhAMka kundasa kAsA zaMkha: prasiddhaH aGka : zuktamaNi vizeSaH kundavRkSa puSpa etaiH sahathau lesAo bannao 6 // hiMgulayadhAu saMkAsA taruNA icca sannibhA / suya tuMDa paIba nibhA teDa lesAca vanna 7 // hariyAla bheya saMkAsA halihA bheya sannibhA / saNAsaNa kusama nibhA panha lesAo banna 8 // saMkha'ka kuMda saMkAsA UgatA sUrya sarikho sUDAnA mukha pradIpa doSo te sarikhI tejo lesyA va dhako 7 haritAlanAbheda khaMDa sarikho haladranAbheda khaMDa sArakhI sapanAmA thAnA ane saNavaujo vanaspatinA phUlasarikhI padmalezyA varNa dhakopolo 8 zaMkha ane aMkanAmA maNi ane ku dahacanA phUla sarikho khora dUdhanI dhAsa *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM** 41 mA bhAga Page #982 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TaukA pra.34 883 puna: caurapUrasama prabhA dugdhapUra sahayavarNAH punaH rajatahArAbhyAM sakAsA rajataM jAtIyarupya hArI muktAhArastAbhyAM sadRzI ityarthaH / atha SasthAlezyAnAM rasamAha [jahakaDuyatuvagaraso niMbaraso kar3aya rohiNi rasovA ettIvi aNantaguNo rasou kinhA enAyavo 10 ] kruSNAyAH kRSNalezyAyA IdRzI raso jJAtavyaH IdRzaH ko* yathA yAdRzaH kaTuka tumbakarasastathA nimbasya rasastathA kaTukarohiNaurasaH kaTukAcAsau rohiNI ca kaTukarohiNI tasyArasa: kaTuka rohiNIrasaH rohiNIvanaspati vizeSaH etebhyopi anantaguNaH anantasaMkhya rAdhinA guNitorasa: kRSNalezyAyA bhavatItyarthaH 1. atha naulaleNyAyA rasa 8 mAha [jahanikaDuyasmaraso tikkho jahahasyi pippalo evA ettIvi aNantaguNI rasounaulAenAyavyo 11] naulAyA naulaleNyAyA IdRzo raso jJAtavyaH 8 yathA bAthastrikasya bhavati trayAnAM kaTanAM samAhArastri kaTutri kaTa, evatri kaTa kaM suThau marica pippilyAmakaM tasya raso yAdRk tauyo bhavati puna khIra pUra samappabhA / rayaya hAra saMkAsA sukka lesAo vnnoii|| jaha kaDuya tubaga rasI niMba rasA kaDya rohiNi rsiivaa| ittou aNaMta gunno| rasAu kigahAe nAyabvo 10 // jaha tikkaDyA rasA tikkho jaha hathipippalI ebA / ittovi aNaMta guNo rasou naulAe nAyabbo 11 // jaha taruNa aMbaga rasI tuvara kaviTThasma vAvi jaariso| 4 teha sarikho zakla lezyA varma kahyo / lesyAno rasa kahecha jima kaDUA tuMbaDAno rasasvAda nauMvaDAnI rasakaDUI rohiNI nauchAlinI rasa ehathako paNi anaMta guNo rasasvAda kRSNalesyAno kaDI 10 jima nikaTaka trigaDunI rasasvAda tIkho jima hastI gajapI parano rasa ehaeSako anaMtaguNI rasanaula lezyAno atitIkho 11 jima tarUNa kAco vIrIte sarIkhIrasa suvarakamAyalokAcIkoThanIrasa nehavo ehaya kI anaMtaguNI rasakApIta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.2041 mA bhAga bhASA Page #983 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA zra0 3 4 884 sUtra bhASA yathA hasti pippilyAH gajapippalyA vA raso yAdRzo bhavati ittopi ebhyopi naulAyAH anantaguNo rasastIkSNo bhavati 11 [jahataruNa ambayaraso tumba rakaviTThasma vA viz2ArisazrI ittovi aNantaguyo raso ukAuenAyabbI 12] kApotalezyAyA rasaH IdRzo jJAtavyaH IdRzaH kIdRzaH yAdRzastaruNAmmraka raso bhavati taruNa' aparipakka yat pAvakaM astraphala taruNAtra tasya rasastaruNAkarasa stathA punastumbaraka pityasya raso yAdRzo bhavati suvaraM kacca' kapittha N tumbarakapitthaM tasya raso yAdRk bhavati ebhyeopi ayanta guNotsaH kApotalezyAyA jJAtavyaH 12 [jaha pariNayaMvagaraso pakkakavidvas vA vijAri pariNatAmmrakara bhavati pakvAmmraphalasya raso bhavati punaH grAmaH pakka pitthasyApi raso bhavati zrataebhyopi aNantaguNo rasastu tejo lezyAyA jJAtavyaH ityanena kiJcit Ana: kiJcinmadhurazceti hAI 12 [varavAruNI varaso vivihANava AsavANajArisao madhumeragama varaso ittopamhAdra paraeNaM 14] padmAyAH padma lezyAyA rasa Iyo jJAtavyaH ma : kau0 yAdRzo rakhe sAvaravAruNyAH pradhAna madirAyA raso bhavati punarvividhAnAM AsavAnAM kusumotpannAnAM madyAnAM yAdRzo raso bhavati tathA tava antaguNo rasoyate UenAyabbo 13 ] tejolezyAyA IdRzo raso bhavati IdRzaH ko. yA toSi ta guNI rasAu kAUe nAyabbo 12 // jaha pariNayaMvaga rasA pakka kaviTTamavAvi jArisa / ittovi aNaMta guNo rasouteUe nAyabbo 13 / vara bAruNoeba raso vivihANava AsabANa jArisao / mahu meragAva rasA lezyAno jAMNabu 12 jima pAkAAMbAMno rasa kAMdra khATo kAMdra mauTho athavA pAkA koThano jehavorasa ehathako anaMtaguNo rasasvAda tejo lesthAno jANivo 13 vara pradhAna vAruNI madano rasasvAda vividha prakAra phUlAdikanA AsavanI jehavo rasa madhumadya ane meraka sarikho tehanI rasapathako ****************************************** rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA zra0 sa0sa0 41mA bhAga Page #984 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 885 punarmadhumaireyakasya raso yAdRzI bhavati madhumadyavizeSaM mereyaM sarakAbhidhAnaM madhucamereyaM ca madhumereyaM tasya madhumereyasya raso yAdRg bhavati ata: ebhyorasebhyaH panAyAH padmalelyAyA rasaH parakeNa ananta guNAdhikavena bhavati ayaJca rasa: kiJcidAmnakaSAyomadhye ti bhAvya 14 [khajUra0 15) zuklAyA: zukla lebhyAyAIdRzorasIbhavati IdRzaH kIdRzaH yAdRzaH khajU ramRddokayo rasaH khajUra piNDakhajUraM mRddIkAdrAkSAtayoryAdRg rasa: syAt tathA punaryAdRga caurasya dugdhasya raso bhavati tathA khaNDa zarkararasI yAdRzo bhavati khaNDace kSurasavikAra saMskAraH zarkarA ca tat prabhavA tayo raso yAdRzo bhavati ataebhyoramebhyopi zakla lezyAyAH ananta guNorasIjJAtavyaH atyantamadhurarasona yaityarthaH atha SaNAM lezyAnAM gandhamAha (jahagImaDasmagandhI saNagamaDasma vajahA asmiDasma ettIvi aNantaguNo lesANaM avyasasthANaM 16) aprazastAnA lezyAnAM kRSNanaulakApotAnAM tisRNAM atopi ebhyAdurgandha bhyo'nanta guNo durgandhobhavati ebhya: kebhyaH yAdRzo gomatakasya gokalevarasya tathA zuno mRtakasya vA athavA yathA ahi mRtakasya sarpakalevarastha gandhIbhavati tato ananta rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa 3.41 mA bhAga itto pamhAe paraeNaM 14 / khajUra muddiya rasA khaura rasA khaMDa sakkara rasIvA / ittovi aNaMta guNo rasAu mukkAe nAyavvo 15 // jaha gomaDasma gadho maNaga maDasmava jahA ahimaDamma / ittAvi aNaMta guNo lesANaM apystyaannN16|| bhASA padmalesyA no anaMtaguNe kAMi khATo kAi kasAilo 14 piMDa khajUra ane muhikA drAkhanI rasa ane khorano rasakhAMDa ane sAkaranI rasasvAda eSako anaMtaguNI jANavo rasasvAda zuklale sthAno madhura jANavI 15 leNyAnI gaMdhakahecha jehavI gAyanA sadhyA kalevaranI gaMdha kUtarAnA maDAbhI gaMdha joma ahimaDAno jahavo gaMdhaeSako anaMtaguNo bhalo dagaMdha kA naula kapota leNyAnI aprazasta pAyA jANivo 16 jima surabhi kusuma gaMdha 124 Page #985 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA 10 884 guNodurgandho bhavati iha lezyAnA aprazastatvaM gandhAdya zubhatvAditi bhAvaH 16 [jahasurahi kusumagandhI gandhavAsANapismamANANaM esovi anantaguNopasasya lesANatinha pi 10] tisa hAM api prazasta levAnAM tejasI padmazaklAnAM etAdRzI gandhIbhavati etAdRzaH kIdRzaH yAyaH surabhi kusumAnA jAti campakAdaunAM puSyANAM gandhavAsAnAM yAdRzo gandhobhavati gandhAzvAsAzca gandhavAsAH gandhAkuSTapuTapAkani: pabrAvAsAitara kapurakarikAdyAsteSAM cUrgoM kriyamANAnAM gandhobhavati ataebhyopi gadhebhyo anantaguNogandhaH prazastalezyAnAM jeya ityarthaH 17 atha lezyAnA sparzamAha (jahakaragayasma phAsogojimA eva sAgapattANaM ettIvianantaguNolesANaM appasatthANa 18) aprazastAnAM lezyAnAM kRSNanolakApItAnA sparzaetAdRzo bhavati etAdRzaH kIdRyo yA kacasya arthaH punaryAdRzo gojihvAyAH sparthastathAsAgahakSasya pavANAM spIbhavati ebhya: sparNabhyApi azubhAnA leNyAnAM smone yaH 15 (jahabUrasmavaphAso navanIyasmayasirausa kusumANaM ettoviananta guNopasatyalesANa tinha pi 18) prazasta lezyAnAM tisUNAM api tejolezyApadmalelyA zukla jaha surahi kusuma gadho gaMdha vAsANa pisma maannaann| ittAvi aNaMta gugo pasatya lesAga tinhaMpi 17 // jaha kara ... gayama phAsI gAjimmA eva sAgapattANaM / ittAvi aNaMta guNo lesANaM appasatyANa 18 // jaha bUrasmava phAsI nava rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*tu.41mA bhAga bhASA * mogarAdikamA phUlanI gaMdha huve upaloTAdi pAMcanI panA gaMdha karpUrakAcarI gahalAdi vAsa pausItA vATautAno gaMdha jehavI hui tehathako anaMta guNo adhika sugaMdha prazasta uttama tejo padma zakla trizai leNyAno gaMdha jANavo 17 lezyAnA pharasa kahecha jima karavatano pharasa kharakharo tathA valo gAyanI jIbhano pharasa tathA sAgavakSanA pAnaDAno pharasa ethako anaMtaguNo kRSNa 1 mIla 2 kApotalezyA 3 aprazasta pADUtro pharasa kharakharo 18 Page #986 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 a034. 4 lezyAnAM sparthaiTTayobhavati IdRzaH kodRzaH yAdRzI barasyavanaspatIvizeSasya sparzobhavati etebhyaH ca punarnavanItasya nakSaNasya sparthI yA yobhavati punaH zirISaSTakSasya kusamAnAM yAdRzaH spobhavati etebhyaH sparthebhyopi anantaguNaH sparzobhavyAnA lezyAnAM jeyaH 18 atha sarvalezyAnAM pariNAmA uccanne (tivihovinavavihovAsattAvIsaha viresasoovAdusoteyAlIvAlesANaM hoi pariNAmI 20) lezyAnAM pariNAmasta drUpagamanAtmakastri vidhIbhavati api punarnavavidhobhavati tathA saptaviMzadimAthA ekAcauti vidhastathA punastri calAriMzadadhikadizatavidhIvA lezyAnAM pariNAmobhavati tatra trividhI yathA jaghanyamadhyamotkRSTabhedenabhavati pratyeka yadA eteSAM api jaghanyA daunAM svasthAnatAranamya cintAyAMtrayeNa guNanAkriyate tadAnavavidhaH evaM punaHra strikaguNanayAsaptaviMzati vidhitva' bhavati evaM punarguNanayAekAzIti vidhitva bhavati pazcAt punarevaM dvicatvAriMzadadhika hizatavidhatva' ca bhAvanauyaM NIyasmava sarIsa kusumANaM / ittAvi aNaMta guNo pasatya lesANa tinhaMpi 16 // tivihova navavihIvA sattAvIsa vihe kasauuvA / dusatrI teyAlIvA lesANa hodU pariNAmI 20 // paMcAsava ppavattA tIhiM aguttiicchsuaviroy| rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA AsaM u041 mA bhAga sUtra bhASA jIma vUra vanaspatinA phulano pharasa sukumAla tathA navanItamAMkhaNano pharasa zirISa vRkSanA phulanI pharasa atyaMta sukumAla pharasa ke ehathakI anaMtaguNI adhika prazasta uttama tejo lezyA padma zukka tIna lezyAno gaMdhajANavo 18 hive leNyAno pariNAma kahecha tIna prakAra jaghanA madhyama utkRSTa bhedena 8vaprakAre eka jaghanA madhyama utkaSTa bhede sattAvIsa prakAre te navaprakAre jaghanA madhyama utkaSTabhede jANavAte 20 ekeka jaghanA madhyama utkRSTabheda ekAsI te ekyAsI jaghanA madhyama utkRSTabhede leNyA keenA pariNAma taratama joga ive saMkhyAnakahAra hI lezyAnA lakSaNa kahache 2. hiMsA mRSAdi tathA Page #987 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA pa034 888 upalakSaNaM cedaM tAratama yoga vicAraNayA saMkhyA niyamo nAsti tathAca prajJApanA sUtre kinha lesANaM bhanta kaivihaM pariNAma pariNamaDU goyamA tiviha * vA nava vihaM vA sattAvIsai vihaM vA ikkAsoi vihaM vA teyAlambhahiya dusaya vihaM vA bahu vA pariNAma pariNamai jAva sukkalesAitti 20 atha tAvat kRSNaleNyApariNAmamAha (paJcAsavappavatto tauhiM aguttochasa avirIyatibbAraMbhapariNokhuhosAhasmionarI 21) [nidhasa parINAmI nisma so aji indio eyajogasamAuttokinhale santu pariNama 22 ] yugma etadyogasamAyukto naraH prANokaSNAM lezyAM pratiparaNayet kRSNalezyAM bhajedityarthaH atra narazabdena kebalaM puruSa eva na rAhyatestyAdiSvapi kaSNale gyAyAH sambhavAt ete sUtre ucyamAnAyogAH etadyogAstaiH samAyuktaH samyaga pravartitaH etadyoga samAyuktA: te ke yogA: ityAhapaJcacate AvavAzcapaJcAyavAH prANAti pAtAdayasteSu pravRttaHsan punaH kIdRzastisRbhiragupta manoguptivAggupti kAyaguptirahitaH punaryaH SaTa su pRthvI kAyeSu avirataH SaTa kAyopamardayuttA ityarthaH punastaubA utkaTAH prArambhAH sAvadyavyApArAsteSu pariNitastadra patAM prAptastaubArambhapari NitaH kSudrohi sarva vapi ahitavAJchakaH punaH sAhasikaH sahasA avicArya pravartate iti sAhasikaH cauryaparadArasevAkArI ityarthaH 21 punaH kIdRzaH nisa pariNAma: nitarAMba soniJca so'tyanta lokadayaviruddhacintAvikalpaH pariNAmIyasya sanivasapariNAmaH punaryotRsaMsobhavatinistriMzaH jauvAnhisan tivAraMma pariNo khuddo sAhasmitro narI 21 // nibaMdhasa pariNAmI nimaMsI ajiiidio| eya joga samAutto mithyAtva avirati ityAdi 5 Athave karau pramAdau ma navacana kAya tInagupti mokalo cha kAyanau racAI rahita kaThina prAraMbhane pariNAma sahitasarva jIva viSa ahita kapaNa aNavimAsya' coro pramukha kAryano karaNahAra manuSya 21 ihalokAdi kaSTa duHkhano zaMkArahita jehanA pariNAma jIva haNatuM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.cha.41mA bhAga Page #988 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA * yomanAgapi zaGkAM na karoti sa nRzaMsaityucyate punaH kodRzojitendriya: mukalendriyaH etAdRzo yo bhavati sa kRSNalezyAM prApnotauti bhAvaH 22 (ismA pa034 amarisa atavo avijamAyA ahoriyAgiddopause saDhe pamatta rasalolae 23) [sAyagave sevAraM bhavirapokhahosAhasmitrI narI evajogasamAuttI 888 8 naulalesantu pariName 2 4] etadyoga samAyuktaH prANInIlalelyA pratipariNamaitat naulaleNyAMbhajet te ke yogA: IpiraguNAsahanaM amarSomahAkadAgrahaH atapa sta pasAM abhAvaH IrSAca amarSazca pratapaJcaIkSAmarSAtapaH tathA punaravidyAkuzAstra rUpA punarmAyAkApaThyaM ar3IkatAnirlajjatA gRti viSayalA pavyaM praddeSaH praklaSTaddeSabhAvaH ete sarve yogAdoSarUpAyasmin tiSTanti guNaguNinorabhedAt sa prANaunIlaleNyApariNAmavAn bhavati punaH kIdRzaH zaTho mithyAbhASau punaH kIdRzaH sa pramatto'STamadayuktaH punaryorasalolupaH 23 punaryaH prANausAtagaveSaka indriyasukhAbhilASI kathaM mama sukhaM syAditi buddhimAn punaryaH prArambhAt prANisammat avirata: pArambhAvirataH punaryaH kSudrInIca: sAhasikaH etAdRzaH prANInIlaleNyAvAn ityarthaH 14 atha kApotalezyA kinha lesaMtu pariName 22 // IsA amarisa atavI avijja mAyA ahiriyAya / gidhi pausayasaDhe pamata rslaalue23|| sAya gavase yAraMbha avirI khuddo sAhasio nrii| eya joga samAutto nIla lesaMtu pariName 24 // baMke rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga bhASA saMkAye nahI jINe iMdrI 5 nathI jotyA ehave yoga AyavAdika sahita kRSNale dhyAnI pariNAmaH kRSNa leNyAvaMta hui 22 paranA guNanI aNazahavA gharSa kadA graha haThau tapa 12 bheda rahita kuzAmbavaMta parane baMcana anAcArau naulajja viSaya laMpaTa veSabhAva mRSAi sahita madasahita rasadIThe capala bAi 23 prAraMbha dhako avirata sAtAno gaveSaNa hAra kSudra sAhasauka nara jauvanI ahitakArI aNavimAsyo bole epUrvokta joga sahita naula lezyAnI pariNAma Page #989 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TaukA 5034 880 sUca bhASA lacaNamAha (vaMkevaMkasamAyAreniyaDilla ajjue paliGa' cagaevahie micchadiTThI zraNAvarie 25) uSphAlagaduTTavA Iyatethe yA viyamaccharaueyajogasamA uttI kAulesantupariName 26] etayorvyAkhyAetadyogasamAyuktaH prANaukApotalezyAM pratipariNamet prApnuyAdityarthaH kaudRzaH yovaM kovacasAvakraH punaH kaudRzo vaMkasamAcArovakraH samAcAroyasya sa vakra samAcArovaka kriyAkAro punaryoniyaDileiti nikkRtimAn nikkatiH bhAvyantadvidyate iti nikRtimAn puna 'nRjuko'saralaH kathacitsaralaM katta, mazaktaityarthaH punaryaH paliu cagaiti prati kucakaH svadoSa pracchAdanaparaH punaH kIdRzaH auSadhikaH upadhinAkapaTena cara tautiauSadhikaH punayAmidhyAdRSTirviparIta zraddhAvAn punarye'nAvaH samyag lacaNarahitaH 25 punaryat phAlakaduSTavAdI utphAlayati vidArayatiparaM yat ut phAlakaMduHkhotpAdaka N duSTaM vadate ityevaMzaula utphAlakaduSTavAdI punaryastenaJcApi bhavati coropi bhavati punaryomaccharau anyasya sampadaM dRSTvA'sahataH eta yogasamAyuktaH etAdRzaH kApotalezyAvAn jJeyaH 26 [nauyAvattI acavale amAI akutUhale viNIya viSAdante jogavaMDavahANavaM 27] piyadhamme dadha baMkasamAyAre niyaDilla agujjue| paliuMcagao vihie micchadiTThI caNArie 25 // upaphAlaga duTThavAIyateNe yA viya maccharau / eya joga samAuto kAu lesaMtu pariName 26 // nauyAvattI acavale amAI akutUhale / viNIya viNae pariName 24 vacana pAMkubole vAMke AcAre cAle mane vAMko kime vAMko cAlIsake ghotAnAdoSa kapaTe pravarttavI baMche viparIta sahahayA ke jehane AryalakSaNa rahita 25 parane Akrozakare rAgadveSe duSTabole corI kare anyano saMpadA dekhaunasake epUrvokta yoge sahita te kApota lezyAno pariNAma 26 manavacanakAyAdU utAvalapaNe rahota mAyA rahitakhyAlarAmata rahIta guru pramukhano vinaya abhyasya u ke ehavo iMdriya 5 damyAjethe sajjamAyAdi vyApAra ********************************** rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0Da0 41mA bhAga Page #990 -------------------------------------------------------------------------- ________________ L81 TokA vajabhokahiesae eya jogasamAute te ule santu pariName 28] etadyogasamAyuktaH prANautejolezyAMpariNamet kIdRzaH prANI noca tiH kAyavADmanIbhira * nutmikaH namratAyuktaH ityarthaH punaryaprANoacalobhavati punaramAyomAyArahitaH punayoM akutahalI kutUhalarahita: punaryovinIta vinayaH kRtagurvAdiyogya * ra vyavahAraH punaryodAntaH indriyadamanaparAyaNaH punaryogavAn siddhAnta pATha vyApAravAn punarya upadhAnavahananirataH 27 punaryaH priyadharmA punodRDhavA * punaryo'vadyabhokaH pApabhIrukobhara hi panagAhitaiSakaH sarvajIveSa hitAce Sau athavAhita moracchantautihitaiSikaH etAdRzaH tejolezyAvAn bhavati28 atha padmalelyA lakSaNamAha ( komANeya mAyA lobheya paNue pasanta citta dansappAjIgavaM uvahANavaM 28 ) [tahApayaguvAIya0 3.] etadyoga samAyukta prANI padma lezyAntu pariNamit kIdRzaH prakarSaNa tanU krodhamAnau yasya sa pratanu krodhamAnaH pumaryasya mAyAlobhI ca pratanuko bhavataH punaryaH prasAntacittI bhavati punaryo dAntAmA punaryogavAn tathA upadhAnavAn bhavati 18 tathA pratanuvAdI svalpabhASI punarupa zAntaH kaSAyAgnyabhAvana bhautIbhUtaH daMte jogavaM ubahANa 27 / piyadhamma daDhadharma vajjabhIrU hiesae / eya joga samAutto tiu lesaMtu pariName 28 / payaNu koha mAya mAyA lobheya pynnue| pasaMtacitta daMtapyA jogavaM uvahANavaM 29 / tahA payaNa vAIya uvasaMteji rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*u. 41mA bhAga vaMta siddhAMta bhaNa vAbhaNI tapavaMta 27 priyaI dhamma jahane vratAdinI nirvAhaNahAra pApa dhakI vihache hitanI vAMchaka mocAbhilASI ehave pUrvalye yoge sahita tejI lesthA pariName 28 pAsalA thoDA krodhamAna jehane mAyAbane lobha pAtalA thoDAI jahane rAgaddeSedhako upazamyo citta damyoche prAmA jiNe manoyoga ThAmiche jehanA siddhAMtanA tapa karake 28 tathAvalI thoDA vacananI bolaNavAra yAMta dAMta di 5 jotyA jithe ehave pUrvasva yoga Page #991 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA EXXXXXX a.34 883 punaryo jitendriyaH etaryogaiH samAyuktaH etadyogasamAyukta: padmalezyAvAn bhavatItyarthaH3. atha zukla leNyA lakSaNamAha [aruhANi vajjittA dhammasukANi kAyae pasaMtacitta daMtapyAsamie gutte ya guttisa 22] [sarAge vIyarAge vA uvasa te jiIdie eyajoga samAutte sukkalesaMtu pariNama 31] anayorartha: etadyoga samAyuktaH prANI zaklalesyAM pariNamet etAdRzaH kIdRzaH va Ata dhyAna raudradhyAna varjayitvA dhamma zaklI dhamma dhyAna zaknadhyAne dhyAyet punarya: prazAntacittI dAntAmA ca bhavet punaH samitaH paJcasamitiyukta:tisRSu guptiSu gupto bhavet 31 ca punaH sarAgo'kSINAnupazAnta kaSAyo vItarAgastatonyaH upa dhAnto jitendriyaH etairlakSaNairlakSitaH zakla leNyAM bhajate ityarthaH 32 ihahi prazasta leNyAnAM tejaH padma zaklAnAM vizeSaNa punarukti dUSaNaM na yaM tAsAM leNyAnAM hi tejaH padma zaklAnAM uttarottara vizayA zubhAzubhatarAH zubhatamAH pariNAmAH bhAvanauyAH lezyAnAM lakSaNaSu dRSTAMta: jabalakSaM nirIkSya SaTa puruSANAM pariNAma vicAraNana bhAvanIyaH tathAhi ekasmin mArge SaTpuruSAce luH taizca kSudhAturmAneMcaika: phalitI jambUkSI dRSTaH tadA ekana naSNa lezyAvatA prokta enaM vRkSa mUlAt chitvA enaM prapAtya asya phalAni amaH 1 tadA dvitIyena naulalezyAvatAcokta kimartha' mUlAt vidyate ekAmahattamAH die | eya joga samAutto pamhalesaMtu pariName 30 / aTTa gaddANi vajjittA dhamma mukkAI maaye| pasaMtacitte daMtapyA samie gutteya guttimu 31 // sarAga vIyarAgevA uvasaMte jiiidie| eya joga samAutto sukka lesaMtu pariName 32 // sahita te padmalesthAne pariNAma pariName 30 ArtadhyAna rodradhyAna varjIne dhammedhyAna pane zukladhyAna citta dhyAve rAgAdikathI upazamyo citta jeNe damyoche AmAjeNe samati pAMce samita gupta toNa gupta cha 31 sarAga saMyamavaMta vA athavA rAgarahita upazamyAM karma ehavI pAMcaI dIjotyAjeza epUThilyA yoga rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM3041 mA bhAga bhASA Page #992 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ANGA thAkhAchedanoyA tasyAH phalAni ajhastRpti' kurmaH 2 tadA zrutvA tRtIyaH kApotalekhAvAn prAha kimartha bho asya vRkSasya mahAzAkhAchidyate ekAyAH pratiyAkhAyAH api phalaiH sarveSAM vRptiH syAt tasmAdekAladhau pratiyAvacchedanauyA 3 tatacaturthastejolezyAvAn pravAdaut kimartha pratizAkhAyAH cchedaH * vahavogucchAH santi tena gucchA eva prAdhyAstaireva hRptirbhavizcati 4 tataH paJcamena padma lezyAvatAcaivamUce kimarthaM bhogucchAH pAtyante guccheSu tukaccAnyapi phalAni bhavanti tasmAtpakkAnovaphalAni gRhItvA admaH 5 tataH SaSTaH zuklaleNyAvAn pumAnAha kimarthaM bhI vRkSAt phalAni pAtyante bahanye vAdha eva patitAni santi te revakSudhAyA upazamIbhAvauti evaM lezyIdAharaNa yaM 32 atha lezyAnAM sthAnAnagAha [asaMkhijjANosappiNIca usappiNoNajesamayA saMkhAiyAlogAlesANaMhavanti ThANAi 33) leNyAnAM sarvesAntAvanti sthAnAni bhavanti sthAnAni prakarSApakarSakatAni azabhAnAM lezyAnAM saMklezarUpANi *zubhAnA leNyAnAM vizuddharUpANi bhAjanAnItyarthaH lezyAnAM kivanti sthAnAni bhavanti yathA asaMkhyeyA utsarpiyovaImAnabhAvarUpAstathA punarasaMkhyeyA avasapiNyohIyamAna bhAvarUpAH tAsAM umarpiNInAM yAvantaH samayAbhavanti punaryAvanto'saMkhya yAlokAkAza pradethA bhavanti tAvanti lezyAnAM sthAnAni pAruhanti pAruhanti patanti patanti ca zabhAni azubhAni nirmalAnikalapANi ca sthAnAni bhavantItyarthaH 33 atha leNyAnAMsthiti mAha asaMkhijjANo sappiNINa usappiNINa smyaa| saMkhAIyA logA lesANahavaMti ThANADU 33 // muhuttadaMtu jahannA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1041 mA bhAga ka sahita tezalalezyAne pariNAma pariNama 32 pasaMkhyAtA je utsappiNI jihAM 2 samai 2 caDhatA 2 bhAva tathA asaMkhyAsauje avasappi NI johAM same 2 paDatA 2 bhAva hui tehanA samayane vikhe pasaMkhyAtA lokAkAzanA pradeza tetalAsthAnaka leNyAnAMche caDhatA paDatA mubha azabhAdi jAyavA 32 bhASA 125 Page #993 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 208 2 [mudutta tu jahabAtittIsaMsAgarAmahattahiyA kosAhIiThiI nAyabvAkimhale sAe 34] kRSNalezyAyAiti sthiti tathA jaghanAmuhartAI kazcidaM * zaiyana ghaTikAdayaM antama ita eva kRSNaleNyAyAsthitirbhavati tathA utkRSTAsthiti strayasiyasAgarIpamANi muhartAdhikAni atha sampradAyAt mahattaM zabdena antama hata rahate trayastriM yamAgarIpamANi antamU hAdhikAni paramAsthi tiH kapAlezyAyAbhavanti 34 (mahattaI ta jahabAdasaudahI paliyamasaMkhabhAgamabhahiyA ukosAhIiThiI nAyabAnIlalesAe 35] naulaleNyAyAH jaghanAstAkakAla' cet sthiti bhavati tadA antamahata eva utkaSTAsthitivadayasAgarIpamAni pasyopamAsaMkhyeyabhAgAdhikAni naulAyAsthitirbhavatIti jaghanapAutkaSTAsthi tirjJAtavyA iyaM sthitiya paJcama pRthivyAH dhUmaprabhAyA uparitana prastaTamAthityoktA 35 (muhattasantujahavAtibudahIpaliyamasaMkhabhAgamabhahiyA ukosAhIiThiI nAyavyAkAulesAe 24) kApota leNyAyAH iyaM sthiti tivyA jaghanayAsthiti stukApotaleNyAyAH anta mahata bhavati tathA punaH kApItalezyAyAH trINisAgaropamANi palyopamAsaMkhyeya bhAgAdhikAnAt kaSTAsthi tirbhavatIti sAtavyAiti toyanarakapRthivyAvAlukAyA apecayAuktAsti 25 [ mahattavantu jahavAdoudahI paliyamasaMkha tittIsaM sAgarA muhuttahiyA / ukkosA hI ThiI nAyavvA kinha lesAe 34 // muhuttadaMtu jahannA dasa udahI palIya msNkhbhaagmmmhiyaa| ukkosA hoi ThiI nAyabvA nolalesAe 35 // muhutta'tu jahannAtindudahI paliya masaMkhabhAga aMtarmuhurta ve ghaDI mATherI jaghanya viti tevosa sAgaropama aMta muita adhiko muharta noekadeza lauje utkaSTau thiti huI tejANavI kRSNa lesthAnau 34 aMtamUharta jaghanya thiti dasa sAgaropama ane patyopamane asaMkhyAtamai bhAga utkRSTau viti huI te jANavau naulalesthAnI 35 aMtamUharta sayadhUnapatasiMha vAhAdura kA zrA0 saM0 u. 41mA bhAga Page #994 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA 285 2 bhAgagamabhahiyAukosAhoiThiI nAyacAte ulesAe 37 tejo lezyAyAca iyaM sthiti tivyAjaghanagA tu antarmU ita utkaSTAcatejo lezyAyA hau uda dhaudde sAgaropamepalyopamAsaMkhye yabhAgAdhike paramAsthiti tavyA iyaM tu IzAnadevalokApekSayAproktAsti 37 [muhuttaiMtu jahabAdasaudahIhInti muDutta mazcahiyA ukAsAhoiThiI nAyabvAparalesAe 38] padmaleNyAyAiyaM sthitirjAtavyA jaghanayA tu antama itta eva sthiti bati uttaSTA tu dazasAgaropa mAni antarmuhAdhikAni paramAsthitiratAvatopadmalezyAyAbhavati iyaM brahma devalokApekSayAuktAsti 18 muDuttaI tu jaibrAtittausaMsAgarAmuhuttahiyA ukkosAhoThiI nAyabAsukalesAe 38] zaklalezyAyAiyaM sthiti tayyA jaghanyAsthitirantadhataM zaklalezyAyAstrayastriMzatmAgaropamAni muhAdhikAni mmmhiyaa| ukkAsA hoi ThiI nAyavvA kAu lasAe 36 // muhuttaha'tujahannA TunnadahI paliya masaMkhabhAga mmbhhiyaa| ukkAsA ho ThiI nAyavvA teu lesAe 37 // muhuvatu jahannA dasa udahI huti muhutta mmmhiyaa| ukkosA hoDU ThiI nAyabvA pamha lesAe 38 // muhuttavatu jahannA tittausaM sAgarA mhtthiyaa| ukkAsA hoi ThiI nAyabbA mukka rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u. 41mA bhAga bhASA jaghanya thiti tIna sAgaropama palyopamane asaMkhyAtama bhAgi adhika IzAba devalokanI apekSAye atkaSTau thiti hui tejANavI kApota lesyAnI 36 kR aMtarmuita javandha thiti ve sAgaropamane asaMkhyAtame bhAge adhika IzAna deva lokanI apekSAI utkRSTau thiti huI tejANavI tejI lesthAnau 30 aMtarmUita jaghanyathiti dasa sAgaropamahoi atahataM adhika pAMcamA devalokanI apacAi utkRSTI thiti hai tejANavI padmale dhyAnI 38 aMtamUhurta jaghanya thiti tetrIsa sAgaropama muhurte adhika sarvArtha sauini apekSA uttaSTI thiti hui te jANavI zakla le zyAnI 38 eha khalu Page #995 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0TokA a034 88 sUtra bhASA utkaSTAsthitirbhavati 38 [esAkhalulesANaM oheNa ThiI uvanriyAhoi ca usuvigaIsu etto lesAThiI ovocchAmi 40 ] eSAlezyAnAM SachAM apitrovema sAmAnya prakAreNa gatiM vivacAM vinAsthitirvarNitAbhavati itaJcatasRSugatiSu lezyAnAM sarvAsAMsthitiM vakSyAmi 40 [dasavAsa sahastAi kAUeThiIjaha yAhoMitijudahopalizrovamamasaMkhabhAgaM ca ukkosA 41] kApotAyAH kApotalezyAyAH dazavarSasahasrANi jaghandhikAsthitirbhavati prathamAyAM pRthivyaratna prabhAyAM prathamaprastare asti tatra sthAnAMhi jaghanyatodazavarSasaha zrAyuSkAt utkkaSTAsthitistukApota lezyAyAH bauNi sAgaropamANi palyopamAsaMkhya yabhAga yuktAni iyaM tu sthiti stRtauya pRthivyAH bAlukaprabhAyAuparitanaprastaTanArakANAM etAvatosthi tirastauti 4 1 (tinuda hopalioma masaMkhabhAgaM jahanIla ThiIdasaudahaupalizravama masaMkhabhAgacca ukkosA 42 ) naulAyAH jaghanyAsthitiH trINi sAgarobamAi palyopamAsaMkhyeya bhAgayuktAni iyato jaghanyAsthiti stRtIyAyAM vAlukaprabhAyAH pRthivyAH apekSayAjJeyA punatralalezyAyAca dasasAgaropamANi patyopamAsaMkhye yabhAgayuktAni utkaSTAsthiti jJeyA iyamapi lesAe 36 // esA khalu lesANaM he ThiIo vanniyAhoi / caumuvi gaIsuito lesANaM ThiIo vAcchAmi 40 // dasa vAsa sahamAi' kAjae ThiIjahanniyAhoi / tinnu dahI paliyovamamasaMkhabhAgaca uksA 42 // tinna, dahI palioma niye lezyAno sAmAnA prakAre thiti vasavo cAra gatane bikhe etalA thake lezyAnI thoto thotakahesyu 40 dasahajjAra varasanI kApota la yAnI sthiti jaghanA ratana prabhA pRthivo pahele pAthaDe madhyama vauje tIna sAgaropama ane palyopamanI asaMkhyAtamo bhAga adhika utkRSTo thiti kApota le zyAnI vojo pRthivomA Upari vyApAghaDAnI apekSAi 41 tIna sAgaropama ane pasyopamano asaMkhyAtamo bhAga adhika nolale zyAnI ***************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAya Page #996 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA zra0 34 887 sUtra bhASA ********* paJcamyAdhUmaprabhAyAH pRthivyA uparitanaprastaTApecayAne yA 42 ( dasauda hopalizravamama saMkhabhAgaM jahatriyA hoI tettIsasAgarAi ukkosAhoikinhAe 43 ) kRSNAyAH kRSNalezyAyAH dazasAgaropamANi palyopamAsaMkhye ya bhAgayuktAni jaghanyakAsthitirbhavati iyaM tu paJcamyAH dhUmaprabhAyAH narakapRthivyAH apekSayA yA kRSNAyAH punarutkRSTAsthiti strayastri Mzat sAgaropamAni iyamapi ut kaSTAsthitiH kRSNalezyAyAstu saptamyAstamatamaH prabhAyAH narakapRthivyA pecayA yA 43 (esAneraIyANa' lesAThiI uvaliyAhora teNaparaM bucchAmitiriyamaNuyANa devANaM 44 ) eSAnairayikANAM narakavAsinAM jIvAnAM lezyAnAM jaghanyotkRSTabhedena sthitirvarNitAbhavati teNaparamiti tataH paraM tiryagmanuSyANAMtirayAM tathA manuSyANAM ca devAnAM ca sthitiM vacyAmi 44 [anto masaMkhabhAgoya jahannanaulaThiI / dasa udahIpalio va mamasaMkhabhAga' caukkAsA42 // dasaudahI paliovamamasaMkhabhAgajaha niyA ho / tittIsa sAgarAo ukkosA hoi kinhAe 43 // esA neradrayANaM lesANa' ThiIu vanniyA hoi| teNa paraM vAcchAmo tiriya maNuyANa devANa 44 / aMtomuhuttamaddA lesAga ThiI jahiM 2 jAo / tiriyANa narANa Mca jaghanA thiti vojau pRthivono apekSAi dasasAgaropama ane palyopamano asaMkhyAtamo bhAga adhika utkaSTo thiti naula le sthAnI pAMcamI pRthivonI Upari vyApAthaDAnau apekSA 42 dasa sAgaropama ane palyopamano asaMkhyAtamobhAga jaghanA thitihuI kRSNale syAnI pAMcamI pRthivIno apekSA tetrIsa sAgaropama utkkaSTau sthitihui kRSNale sthAnI pRthivI sAtamono apecAi 43 enArako samastane le syAnI sthiti varSa bauche tivAra pachor3a kaho tiyaMcanau 1 manuSyanau 2 devatAnI 3lelyAnI thiti 44 a' tamU huta kAla le sthAnI sthita jaghanaprAdi pRthivyAdikane jehane 2 je kRSNAdi tiryaMcane ****************************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0Da0 41 mA bhAga Page #997 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TaukA muhuttamahAlesANaMThiI jahiM jahiM jAotiriyANanarANaJca vajjittAkevala lesA 45] yasmin yasmin pRthvIkAyAdautiriyAM yasmin 2 sthAna saMmachi manarANAJca yAsta kaSNAdyAH lezyAvartante tAsAMlezyAnAM jaghanyAuttaSTA ca sthitirantarmuharttADAne yA antarmuhatIcArja yAH antarmuharta ahAkAlI yasyAH sA antarmuhartAhA jaghanayApi antarmuhartakAla sthiti: utkvaSTApi antamuharta kAlameva sthiti rasti ki kRkhA kevalAzalA lezyAvarjayitvA tatra zaklaleNyAyAH abhAvovata te anavAH kaSNAdyAH kvacit 2 kAzcit 2 lezyAsamavantauti bhAvaH tatra pRthivyap vanaspatInAM kRSNAdi lezyA catuSTayaM * tejovAyuvikalasaMmUrchimatiryagmanuSya nArakA prathamalezyAtrayaM bhavatItyarthaH 45 [murttaha tu jahavA ukkosAhoi pucakoDIzrI navahivarasehiMUNA nAya vAsukalesAe 46] zuklale zyAyA jaghanayAsthitimuhartAdvAiti antama itta kAla sthiti tavyA tathA punaH zuklale zyAyA utkaSTAsthi tistu pUrvakoTI navavarSenyunAjJAtavyA iha yadyapi kazcidaSTa vArSikopi pUrvakovyAyuba tapariNAmamAproti tathApi naitAvaddayasthasya navavarSaparyAyAdaka zalale zyA sambhavati atonavavarSAnA pUrvakoTiruktA46 [esAtiriya narANa lesANaMThiI uvaniyAhIi teNa paraM bucchAmilesANaMThiI udevANa 47] eSAsthiti vajjittA kevala lesaM 45 | muhuttacatu jahannA ukkosA hAi pubbkaaddiio| nabahiM varisehiM UNA nAyavvA mukka lesAe 46 / esA tiriya narANa lesANa ThiIo baniyA hoi | teNa paraM vAcchAmI lesANa ThiIu devANa 47 // samRchi ma manuSyane varjI TAlI kevala zaklale syA 45 aMtamU hatta jaghanA sthiti utkaSTI hui sthiti pUrvakoDa 1 te navevarase / uNAH nava varasayau tejANavI zuklale sthAnauthiti 46 tiryacanI manuSyanI le sthAnI thiti vistara paNe varma vauche tivAra pachau kahisyu le sthAnI thiti devatAnI 47 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saMja.41mA bhAga bhASA Page #998 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 stirabAMnarANAM ca varNitAbhavati teNeti paJcamIsthAne prAktatatvAt DhatIyA tataH paraM devAnAM le zyAnAM sthiti vakSyAmi 47 [dasavAsa sahasmAI kinhAe ThiI jahaniyAhora paliyamasaMkhijjadamI ukkAsAhIra kihAe 48 ] kRSNAyAH kRSNale zyAyAdazavarSasahavANi jaghanyakAsthitirbhavati puna: kaccale 8 zyAyAH palyopamAsaMkhyeyatamIbhAgaH utkaSTAsthitirbhavati iyaM ca dvividhAsthitirbhavati bhuvanapativyantarANAM etAvadAyuSAM apekSayA uktAsti 48 [jAkinhAeThikhalu ukkosAsAusamayamabhahiyA jahabe naulAe paliyamasaMkhaM ca ukkosA 48) yA kRSNAyAH kRSNale zvAyAH khalu iti nizcayena utkaSTAsthiti raktAsA eva sthiti: samayAbhyadhikAsamayena ekena abhyadhikAsamayAbhyadhikA jaghanona yA ca punarnIlAyAH patyopamAsakhye yabhAgaH utkaSTAsthitibhavati paraM ayameva vizeSaH ayaM yaH palyopamAsaMkhye yobhAgovata te sa vRhattarobhAgone yaH 48 [jAnaulAeThi ikhalu sakkosAsAu samayamamma hiyA jahaneNakAjae paliyamasakhaM ca ukkosA 50] khalu nizcayenayAnaulAyAutkaSTAsthiti ruktA sA punaH samayAbhyadhikAjayanAnakApotAyAH kApota dasa vAsa sahassADU kinhAe ThiI jahanniyA hoDU paliya masaMkhijjadUmo ukkosA hoi kinhAe 48 / jAkihAe ThiI khalu ukkosA sAu samaya mbhhiyaa| jahanne naulAe paliya masaMkhaMca ukkosA 46 / jA naulAe ThiI khalu dazahajAra varasa kRSNale sthAnau thiti jaghanA hoivyaMtara bhavana patinau apecAi palyopamano asaMkhyAtamo bhAga utkRSTI huve sthiti kRSNale sthAnI48 kRSNale sthAnI je utkRSTI sthiti nice utkRSTau tevalI eka same adhika etalI jaghanA naula le syAnA thiti palyopamanI asaMkhyAtamI bhAga naula le sthAnI utkRSTI pahelonI apekSA 48 je naulale sthAnI thiti nice utkaSTI te samaya eka adhika jaghanA kApota le sthAnI sthiti palyopamanI rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM04041 mA Aga Page #999 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . le nyAyAHsthiti meM yA ca punaH kApItale zyAyAH palayopamAsaMkhya yobhAga utkaSTA sthiti vati paraM ayamapi palayopamAsaMkhya yo bhAgohahatta bhAgotra yaH ityanena bhavanapativyantarANAM evatAvadAyuSAM le sthAtrayaM darzitaM 5. [ teNa paraM bucchAmi tejale sAjahAsuragANa' bhuvaNavavANamantara joisavaimANiyANaJca 51] tataH paraM bhuvanapati vANamantarajoisavemANiyANa' iti bhuvana pativyantarajyotiSkavaimAnikAnAM suragaNAnAM yathA yena prakAreNa : tejola gyAjaghanamIt kaSTasthi tyAbhavati tathAhaM vakSyAmi 51 [paliovamaJjahavA ukkAsAsAgarAudIbihiyA paliyamasa khijjeNahIra bhAgeNa tejae 52] tejole sthAyAH jaghanayAsthiti: palayopamaM bhavati utklaSTAsthitistu hesAgaropame palayopamAsaMkhye ya bhAgayukta iyaM paramAsthiti staM jIle sthAyAbhavati ukkAsA sAu samaya mmmhiyaa| jahannaNa kAUe paliya masaMkhaMca ukkosA 50 / teNa paraM vAcchAmI teja lesA jahA sura gaNANa / mavaNavaDU vANamaMtara jo isa bemANivANaMca 51 // paliobamaM jahannaM ukkAsA sAgarAo dunnihiyA paliya masaMkhijjeNa hodU bhAgeNa tejae 52 / dasa vAsa sahassAI tejae ThiI jahaniyA hoDU / dunnudahI paliovama asaMkhyAtamo bhAga utkaSTI kApota le sthAno pahilo dhako bhAga moTo 50 etalAnaMtaraM kahe syu tejI lekhyA jima devatAnA samUtanecha tima bhavana patine jaghanA varasa sahasra 10 utkRSTau sAgara 1 adhika vyatarane jaghanA varasa sahasra 10 utkaSTapalyopama jyotiSIne jaghanA pasyopamanI bhAga AThamo utkaSTapalya 1 varasa lAkha 1 vaimAni kanI 51 jaghanA palpopama utkRSTa sAgara 2 adhika tejI le sthAnI thiti pahale vija devaloke sAdhika teketalApalpopamane asaMkhyAtame bhAge adhika vejo le svAno 52 dasahajjAra varasa tejo le sthAnI thiti jaghanAta: hoi bhavanapati rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAga bhASA Page #1000 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e.TaukA 8 iyaM ca sAmAnayopakamapi vaimAni kanikAyaviSaya tadA yA taba saudharme zAnadevAnAM jaghanottaSTAbhyAM etAvadAyurvarttate upalakSaNAccha panikAyAmapi * tejole sthAyAsthiti yA 52 [dasavAsasahasmAI tejaeThiIo jahastriyAhoi dobudahIpaliyovama asakhabhAgacca ukosA 53] tejole gAyAH sthiti dazavarSa sahayANi jaghanayAbhavati tathA punasAgaropame palapopamAsaMkhyeya bhAgayukta utkaSTAsthiti sta jole sthAyAbhavati tatra vyantarabhavanapatidevAna* AthityatejI le khAyA sthitirdazavarSa sahayANyatA punaH sAgaropamepalpopamAsaMkhye ya bhAgayukta iyaMta dvitIya devalokA pacayA tejI se pyAyA utkaSTA sthitiruktI ti tAtparya 53 jAtaUeThiI khaluukkosAsAusamayamabhbhahiyAjahabrezaMpamhAedasaumuhuttAhiyAiukosA54] yA tejole yAyAH khalunizcayena utkaSTAsthitivarta te sAtusAevasthitiH samayAbhyadhikA padmalezyAyAHsthitijJeyAiyaMtupadmale yA jaghanya sthitistRtIya sanatkumAra devalokApacayAbhavati utkaSTAtupAlebhAyA dayasAgarIpamANi antamahAdhikAni sthitirbhabati iyaJcapadmalethAyAH sthitipaJcamabrahmadevalokA pekSayAne yA54(jApamhAeThiI asaMkha bhAgaca ukkAsA 53 // jA teUe ThiI khalu ukkosA sAu samaya mmbhhiyaa| jahanne pamhAe dasau muhuttA hiyAI ukkosA 54 // jA pamhAe ThiI khalu ukkosA sAu samaya mmmhiyaa| jahanneNaM mukkAe titvIsa muhutta mamma rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga 8 vyatarapA zrI sAgaropama 2 pane palayopamanI pasaMkhyAtamI bhAga utkRSTau je tejI le sthAnI thiti vIjA devalokanI apekSA 53 tejo le sthAnI thiti nice sya utkaSTo taha samaya eka adhika jaghanA panale sthAnau thiti sAgarIpama 1. aMtamahata adhika utkaSTI sthiti padmale sthAnI vramha deva.* lokanI apekSA 54 je pAle sthAnI thiti niyaM sya' utkaSTau taha samaya adhika jANavI jaghanA zalale sthAnI thiti kaTThA devalokanI apacAi 126 Page #1001 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA pa034 10.2 sUtra bhASA XXXX khalu ukkosAsATha samaya mammadiyA jahaNaM sukkAe tettIsa muhata manmahiyA 55] yA padmale mAyAH khalu nicayena utkaSTA sthitirvarttate sA evasthitiH eka samayAbhyadhikA jaghanyena zuklAyAsthitirbhavati iyaM zukkale zAyAH sthitiH SaSTasthalAMtaka devalokasyApekSayA uktA athaH punaH zukkale mAyA utkRSTa straya strizasAgaropamAthi antarmuharttAbhyadhikAni sthitirbhavati iyaM sthiti stupaMcAnuttaravimAnApekSayAtreyA 55 atha lezyAnAM gatihAramAha [kinhA naulAkAU tithivieyAo ahamale sAoeyAhiMtihiSijIvo dumbai uvavajjaI 56] kRSNAnolAkApotA etAMtitropilezyAH adhamAI yAH etAbhisti sRbhirjIvodurgatiM upapadyate 56 [te upamhAsukA tikhiviNyAoodhanmalesAo evAhiMtihiMvi jovosumbai uvavannaI 57 ] tejasyAdyAH tejaH padma zuklA etAstisropi lezyAdhamAdharmanibandhindho na yAH etAbhistibhirlezyAbhirjIvaH sahatiM upapadyate 57 [lesAhiMsavvAhiM paDhane samayaMmi pariNayAhiM tu kavivAcI para bhave atthi jauvasta 58 ] (lesAhiM savvAhiM carame samayaMmi * 58) sarvAbhirle gyAbhiH kRSNanolakApota tejaH madmazuklAbhiH SaD bhiH hiyA 55 // kimhA naulA kAU tinivi eyAo ahama lesAo / eyAhiM tihiMSi novo duggAi uvavajjaI 56 // teU pahA sukkA tinivi eyAo dhamma lesAo / eyAhiM tihiMvi jauvo muggad uvavajaI 57 // lesAhiM savvAhiM tetausa sAgara muhurtta' a MtarmU hate adhika utkaSTo zuklalezyAnI anuttara vimAnano apekSA 55 have lezyAno gata kahele kRSNalesyA naula kApota lesyA triNa eadharmarUpa lezyA mahApApa Avi vA nA kAraNa bhayo etIna lezyAi jIva naraka tiryaMca gatirUpadurgatI Upaje 56 teja padma zuk lezyA tInae dhammalezyA kahe normala dhamrmanA kAraNa bhayau eviha' lezyA jauva manuSya devaloka rUpa sadgatiM bhali upaje 57 lekhyA kRSNAdika sarva paDivarjivA pAzrI *********************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA* saM0041 mA bhAga Page #1002 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6.TokA 44 prathamasamaye tatpratipatti kAlApacayA pariNitAbhirAmarUpatvaM prAptAbhiH satIbhiH parabhavekasyApi jIvasya upapAtI nAsti na bhavatItyarthaH upapatti bhavati * ityanena prathamasamaye lezyAsa utpavAsa parabhave jIvonotpadyate 58 sarvAbhirlezyAbhicaramasamaye 'tasamaye pariNatAbhiH pAmarUpatAmApabAmiH sanIbhiH parabhavekasyApijIvasya upapAtonAstautigAthAiyArtha:58 adhakadAutpadyatetadAha(antomuhutaMmi060)lezyAbhiH pariNatAbhiHsatIbhiHzubhAzamAbhiHSaD bhiH * satobhiH antama itteM gatesatiantama icazeSecasatijauvA-paralokaM parabhavaMgacchantiityanenajIvasva maraNakAleAgAmibhaveleNyAantarmuhata yAvatavazya bhavati tathA punarjIvasya utpattikAle'tItabhavalelyA antama itaM yAvadavazyaMbhavati anyathA narANAntirathAMcadevatve nArakatve cautpa trasyamAnAnAM mRtyukAle antamuhata uttarabhavalezyAH kathaM sambhavanti tathA devAnAM nArakANAM ca yavanAdanantara naratiyakSu utpabAnAM prAgbhaveleNyAH atarmuhurta kathaM sambhavanti tasmAdanta, ivizeSa AyuSi parabhavalelyApariNAmo bhavatyeva yadukta Agamai tirinara AgAmibhavelesAe ai gaerAnirayA puzvabhavalesamese antamuDutta paDhame samayammi pariNayAhiMtu / nahu kapaDU uvavAo parabhave atyi jIvasma 58 // lesAhiM sabbAhiM carime samayasi pariNayAhiMtu / nahu kamavi uvavAo parabhave atyi jIvarama // 59 // aMtomuhuttami gae aMtImuhutaM mi sesaeceva / * pahelA samayane vikhe pariNamAyeche chatIi jIvane prathama jajaNesame lesthA Avau tiNe samaye koI jIvane Upajavo nahI hara para anerA bhavane vikhe * marauvau je bhavinajAi 58 kRSNalezyAdika sarva / leNyAda carama samayane vikhe pariNamI jIva paNehateNI na hoi koine saMsAro jIvane japajiyo * para anerA bhavane vikhe jIvane 58 leNyAne asamUhatte gaye pariNamya dhaka tathA atahata dhAkadhake lezyA kaDI pADaI pariNamauha prAvye jIva rAyadhanapatarmira pAhAdura kA pA.saM...1 mA bhAga bhASA Page #1003 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 . * maraNamiti 1 ataeva devAnAM nArakANAM lezyAyAH prAguttarabhavAntamuharta hayasahitanijAyuHkAlaM yAvat sthiti matvamukta6. sampatyadhyayanArtha upa sanihISurAha (tamhAeyAsilesANaM aNubhAge viyANiyA appasasthAovajittA pasasthAtrI ahiDDi ettibemi) munistasmAt kAraNAt aprazastAlezyA durgatikAraNaM prazastAH lezyAH sahati hetoH sarvAsAMprazastAnAM lezyAnAM anubhAgAn rasAn vijJAya aprazastAlezyAH kRSNanIlakApotAkhyAsti srovarjayi tvAprazastAH tejaH padma zalAkhyAsti srolezyA prayastAdhitiSTeva bhAva pratipattyA Azrayet iti sudharmA svAmaujamba khAminaM prAha hai jamba svAmin ahaM zrIvIravAkyAditi bravImi 1 prati yaumaduttarAdhyana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zraulakSmaukauti gaNi ziSya lakSmIvAmabhagaNi viracitAyAM catusvizax madhyayanaM saMpUrNa 24 atha paJcatriMthamadhyayanaM prArabhyate pUrvasmin adhyayane aprayastAlezyAstyAjyAH prazastAleNyApAyAH ityukta agretane'dhyayane ca bhikSUNAM guNA ucyante prathastAleNyAhi guNavatAMbhicUrNA eva sambhavanti iti pUrvAparayoH sambandhaH [suNe hameegaggamaNa maggaM buI hiM desiyaM jamAvaransobhikkhU dukkhANaM lesAhiM pariNayAhi jauvAgacchati paraloyaM 60 // tamhA eyAsilesANaM aNubhAve viyANiyA / appasatyaovajjittA pasatyAo ahiTThae muNittivemi 61 // lesajjhayaNaM sammatta 34 // suNe hame egagga maNe maggaM buddha hiM desiyaM / jamAya * jAi paralokane gati narakatIryaca manuSya devagati 6. te kAraNa thakI ebhalau pADUI sarvalezyAnA anubhAga rasarUpa jANIne kRSNAdika pADUI barjIne prazasta tejo lezyAdi bhalo 3 adhiSTa bhAva syu Aye sAdhuyatauma dharmA svAmI jaMbUne kaha 61 iti zrI lebhyAdhyayananITabbI saMpUrNam // 34 // sAMbhalA mujha kahatAM prati he ziSya ekAgracitta thako mokSamArga prate buddha tIrtha kara dekhAyo je mArga prAdaratu sAdhu duHkhate sarvapAparUpane haNe Ayakara 1 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM070 4.1. mA. bhAga. bhASA Page #1004 -------------------------------------------------------------------------- ________________ takarIbhave 1] thiSyAH mama kathayatIyUyaM ekAgramanasaH santastaM mArga guNavat sAdhumArga zRNa sataM iti kiM ya mArga samAcaran bhikSardu kvAnAM anta karoti kIdRzaM taM. mArga budhaistIrthakarairdezitaM vista ratvema prakAyitaM 1 [gihavAsaM parizcana pavvajjAmasminomuNI imai saGgaviyAzilAjehiMsajjanti mANavA 2] gRhavAsaM parityajya pravrajyA prAvitomuniH imAn vakSyamANAn tAn saphrAn putrakalabAdauna saMsArahetUna vijJAnIyAt tAn kAn saGgAn - yaiH saGgai bandhanai kRtvA mAnavAH sajyanta karmabandhanaiH ktvA saMsAriNo badhyante ityarthaH 2 (taheva hiMsaM aliyaM cojnaM avambhasevaNaM icchAkAma calohaM ca* saJjIparivajjae 3) te ke saGgAH muninAtyAjyAH ityAha saMyataH etAn saGgAn parivarjayet prathamaM hiMsA tathaiva zabdaH padapUraNe punaraloka mRSAbhASaNaM caurya tathA prabramha sevanaM maithunasevanaM racIvAcchArUpaH kAmaM bhoga sukha lobhaM parigraharU parivarjayet samantAt tyajet 3 (mazIharaM cittadharaM manave NavA siyaM sakavADapaNDurulloyaM maNasAvinapatthae 4) punarmanoharaM citta gRhaM vicitra mandiraM citra sahitaM gRhaM vA citraSTahaM punaH kathaMbhUtaM yaha majadhUpana vAsitaM mAlyAni ca dhUpanAni mAlAdhUpanAni tairvAsitaM mAlAdhUpavAsitaM tatra mAlAnigrathita puSpANi dhUpanAni hAdazAGgAdaunitaH sugandhaukata raMto bhikkhU dukkhANaMta karo bhave // gihivAsaM pariccaja pavajjA massie munnii| ime saMge viyANijjA jehiM sajjati mANabA 2 // tahevahiMsaM aliyaM cojja abbabhasevaNaM / icchA kAmaMcalohaMca saMjayo privbje3|| maNoharaMcitta gharaM malla * gharano vAsa hAMDIne dikSA liye pAtrayo sAdhu rama esaMga jAgI ne putrapautrAdi jiNe saMge simati kI baMdhAi manuSya anerApINa jIva 2 tine ja jIvahiMsA mRSA volavo adattalebu viSayanu sevi racchArUpa kAma lobha e tale pari graha sarva sAdhu prihre| manane hara ehavo citrAma sahita rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA. saM.u. 11 mA bhAga Page #1005 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 90 TokA a035 1006 sUca bhASA ***** mityarthaH punaH kauyaM citramandiraM sakapATaM kapATasahitaM punaH kohathaM pANDurolocaM ujvala candropakaM sAdhuretAdRzaM gRha manasApi na prArthayet zrapi zabdAt vacasAna prArthayet 4 tAdRze tiSTataH sAdhoH kodoSastamAha (indriyANiu bhikkhusa tArisammi uvassae dukkarAi nivAreDa' kAmarAgavivaNe 5) tAdRmemanoharecitra mAlAdhUpAdi sahite upAzrayebhicoH sAdhoH indriyANi tu nivArayi tu viSayebhyo vyAvarttayitu N dukkarAci duHzakyAni puna: koDa mandire kAma rAga vivardhane kAmA iSTandriya viSayAsteSu rAgaH seohastaM vivarDa yatIti kAma rAga vivardhanaM tasmin 5 tadA kuna sthAtavya miyAha (susANe sunagAre vArukyamUleva egao payarikke parakaDevA vAsantatyA bhiroyae () ekakaH ekAkI dravyatobhAvataya dravyataH sahAyarahitobhAvato rAgAdirahitaH parivAra yutopi mamasAekatvaM cintayan sAdhustatra teSu sthAneSu vAsavivAsaM roSayet bhAvAnaM rocayet keSu 2 sthAneSu pratyAha mAne punaH zUnyAgArevA zabdatvArthe tathA puna: camUle punarvA'nyatra gTahAdIpairikeiti dezobhASayA ekAnta strI pazupaNDakAdirahite punaH kaume sthAne parakRte dhUdeva vAsiyaM / sakavADa baMDurullIyaM maNasAvi na patyae 4 // iMdiyANiu bhikkhUsmatArisaMmi uvsme| dukkarAi nivAre kAma rAga vivaDaNe 5 // susANe sunna gArevA rukkhamUleba egago / pairike para karDa vA vAsaM tatyA bhiro ghara phule sugaMdha kodhI agara vAsyo kamADa sahita johAM caMdra mA jajalAI ehavI mane upAzrayAdina vAMche je mayo pAMca iMdro sAnAM vasa pUrvota upAzrayane vikhe dohilAMni vAravAM brahmavrata rAkhavA kAma rAganIvadhAraNahAraupAzraya 5 rahe zmazAnanevikhe athavA sUnA gharane vikhe bacanA mUlane vikhe rAgadeSa rahita striyAdika rahita alago paro gRha ApaNe arthe kaudho vasivu tohAM rocaye kare ehave thAna kiM sAdhu rahe 6 prAzuka acitta bhUmi vikhe ******************************************** rAmadhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0Ta0 41mA bhAga Page #1006 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a035 1007 java bhASA 20 drute parairAmArthaM kRte 6 (phAsuryamizraNAbAhe ityo hiM praNabhihue tatyA saGghappaevAsambhikkhU paramasanae 7) bhikSubhicAvRttiH paramasa MyataH saptadazavidha sa Myama vAn sAdhustatra pUrvoktasyAnizmamAnAdIvAsa saMkalpayet kuryyAt kathaMbhUte sthAne prAdukejIvarahite zranAbAdhevAdhyAyAntarAya kAraNarahite punaH straubhiranabhi topadravesyAdi samopavAsarahite ityarthaH 7 [nasayaM gihAI kubviAneva aba hiMkArae giikanma samArambha bhUyAya diebahI 8 ] sAdhuH svayaM gTahANi na kuryyAt na ca sAdhuranaiAramAjanaiH kArayet sAdhugRhaM na kuryyAt na ca kArayet tatra kohe tu stamAha yato gRhakarma samArambha gRhasya karma iSTikA mRttikA khanana jalAdyAnayana kaSTAdi nimitta vRcAdicchedamAdikI gRhakarma tasya samArambho gRhaka samArambha stava bhUtAnAM prANinAM vadho 8 [tasA] thAvarANaM ca suhamANa' mAyarANaya tamhAgiha samAraMbha saMjao parivabjie 2] keSAM prANinAM badho dRzyate gRhakI samArambhe tasAna haundriya traundriya caturindriya pazcendriyANAM tathA sthAvarANAM pRthivyapta jo vAyu vanaspatInAM zubhAyAM laghutara zarIrANAM athavA zUmAyAM cacara goca rANAM vAdarANAM sthUla zarIrANAM vadho dRzyate tasmAt zrArambhasya prANibadhahetutvAt saMyataH sAdhurArambhaM parivarjayet 8 athAhAravidhimAha ( taheva bhakta yae 6 // phAsuyaMmi aNAbAhe ityohiM aNabhihue / tattha saMkappae vAsaM bhikkhU parama saMjae 7 // na sayaM gihAi kuvvevjAmeva anna hiM kArae / giha kamma samAraMbhe bhUyANaM dismae vahI 8 // tasANaM thAvarANaMca suhumANaM bAyarANaya / mAnepara abAdhA poDA nathAi strIjAti rahita ehave sthAnake tohAM kare basiyo tehija sAdhu moTo mocane abhilASI 7 svayaM pote navA ghara na kareM anerA pAse karAve nahIM te anumodedra nahI epe mATo pAMNI cAdara gharamA kamai bhAraMbhane vikhe eke driyAdibhUta jIvano vadha hiMsA na kare 8 te joba *************************************** rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM00 41mA bhAga Page #1007 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA bha035 1.06 pAsa payaNa payAvarSamaya pANabhUya dayaDAe na pae na payAvae 10) tathaiva sAdhubhaktapAneSu avapAnauyeSu pacanapAcane ca vasANAM sthAvarANAzca badhatvena prANabhUta dayArtha' basa thAvarANAM dayArtha svayaM annapAnIyaM napa cettathA sAdhuna annapAnIyaM anye na pAcayet 1. anapAnIya pacanapAcane jauva hiMsA darzayati [jaladhavanismiyA jauvA puhavI kaTThanimiyA hammati bhattapANesu samhA bhikSu na payAvae 11] bhaktapAneSu paccamAneSu tathA paJcamAneSu sama jaladhAnyanizritA tavasthA jIvA sta thA pRthvIkASTanivitA jIvA hanyanta jalazca dhAndhaJca jaladhAnya tatra nivitA stacotpannA stanAgatAH jalarUpA eke ndriyA jIvA stayA tatra bhavAH pUtarakAdayo jauvA ste pacanakAle tatondhana nivitA vAinyate yatohiye jIvA yatra tiSTanti yatrotpadyante tatra sthitAeva be sukhinobhavanti tadAzrayanAze api nAzo bhavati evaM pRthvI ca kASTazca pRthvaukASTe taba nizritAH pRthvaukASTanizritAH pRtvaukAyikA ekendriyA stadA zritAH panakAdyA anantakAyikAH kamyAdayo haundriyAdyAca jIvAinyanta tathA kASTanizcitAH dhuNAdyA hanAnta bhaktapAnakehi pRthvIkAya vanaspatikAya tamhAgiha samAraMma saMjatro pribjje|| taheva bhatta pANesu payaNe payAvaNesuya / pANabhUya dayaTThAe napae napayA vae 10 / jala dhanna nismiyA jIvA puDhavI kaTTha nimiyA / hammati bhattapANesu tamhA bhikkhU napayAvae 11 / visappe * basaveMdriyAdi thAvara pRthivyAdika sUkSmanAnhovAdara moTo jIva tehano badha ghAta te kAraNegharanIsamAraMbhasAdhu vizeSa parihare haveAhAra nauvidha kahecha tima valI bhAtapANIne vikhe pote rAMdhanahI anerApAse raMdhAve baMdhathAi teNe prANavedriyAdika bhUta pradhivaunI dayAbhaNI pAparAMdhe nahI vIjApAse raMdhAve nahI 10 pANinau nivAI pUrAdhAnanau nivAi Isau pramukha jIva jANivA pRthavIne nizcita banaspati AdikASTane nizrata ghuNAdi haNAi bhAta rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.paM... 41mA bhAga bhASA Page #1008 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa.35 yorvirAdhanAsthA deva tasmAttra sa sthAvara vinAzatatvAdvipurnapacet napAcayediti bhAvaH 11 athAmne rArabho hiMsAkAraNaM Aha [visappa samvodhAre ha.TaukA * bahupANa viNAso nasthi jI isame satye tamhA joI nadIvae 12] sAdhu stasmAt kAraNAt jyotirna daupayet agni na prajvAsayet kiM kAraNaM tadAha 1.. * jyotiH samaM agnitulA bahu prANi vinAzanaM anAt zastra nAsti agniH sarvAn prAcino vinAzayati kavabhUtaM jyotiH zastra visarmya t vizeSeNa sarpa * tauti spha ratIti visarpat pratharaNazIla punaH kIdRza jyotithastra sarvatodhAraM sarvatavaturdidhArA zaktiryasya tat sarvatodhAraM sarvadizA sthita jIva vinAza hetuka mityarthaH prAvatatvAdanaliGgavyattayaH pacana pAcanantu agni prajvAlanaM vinA nasyA agni pracAlana niSedhana pAcana pacanayo niSedhaH punaragni prajvAlana niSedhaina ca zItakAlAdau api agni samArabho niSitaH yadA pacanapAcanAgninA pracAlanAdi niSedho bhavati tadA kraya vikrayAbhyAM nirvAha kriyate ata: sAdhUnAM taniSedhopyucyate 12 [hiramaM jAyaruvaMca mayasAvinapasthae samaleGgukaMcaNebhikkhU viraekaya vikae 13 ] [kiyaMto kaIohoi vikaNaM toyavANiyo kayavikkayaM mivato bhikva havaha na tAriso 14] anayokkhyA bhikSuH sAdhuhiraNya hema jAtarUpaM rUpyaMca zabdAhanadhAmayAdi manasApina prArthayet yadi manasApina prArthayet tadA kathaM raDIyAt kauyo bhikSuH samaleSTu kAJcanaH leSTa ca kAcanaca leSTukAzcane sabbo dhAre bahupANi viNAsaNe / nayi joDU same satthe tamhA jo nadI bae 12. / hirana jAvarUvaMca maNasAvi rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA.saM.2041 mA bhAga pANaune vikhe te kAraNa bako sAdhu pacAve nahI 11 thoDIsI paNa thAi yasvanIpari sarvadise dhArAcha jihAM ghaNA prAcIne vinAzanI karaNahAra nathau 4Agi sarikha vIja zastra koI te kAraNa thako agni dIpAve nahI 12 hiraNya rUpo jAta rUpa suvarya tathA dhana pramukha mane karI prArthe vachi nahI 120 Page #1009 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sameleSTu kAJcane yasya sa samaleSTa kAvanaH tulAkAccana pASANaH puna: kodRzaH krayavikrayAt virata: krayazca vikrayaca krayavikrayaM tasmAhirato rahitaH13 krayavikraye dUSaNamAha (kiNaMto014) yatohi sAdhuH krINan mUlAna vastu ehUn krayako bhavati itaraloka vanahako bhavati tathA punarvikrauNAnaca vaNig bhavati krayavikave vartamAno bhitustAdRyo nabhavati bhikSuguNayukto nabhavati sUtre hi bhivorlakSaNaM etAdRzaM nAstItyarthaH14 [bhikkhiyadhvaM na keyava bhikkhuNA bhiktapattiyAkayavikkI mahAdoso bhikkhAvittI sahAvahA15] bhikSuNA sAdhunA bhivitavyaM yAcitavyaM na tu sAdhunA ke tavya mUlAna haTAdau gRhItathya * koyana bhikSuNA bhittinA bhikSa yAttiradarapUraNaM yasya sa bhikSAvRttistena yatohi bhicI: krayavikrayayormahAn doSosti sAdhobhicAhattiH sukhAva hAsti bhikSa yAtibhicAvattiH sA sukhaM prAvahati pUrayatauti mukhAvahA sukhapUrakA 15 [sa muyANaM uchame milA jahA sattAkadiyaM sAbhAlAbhaM misaM nptye| samaleTTa, kaMcaNe bhikkhU birae kaya bikkae 13 / kiNaMtI kaDUo hoi bikkaNaMtoya baanniyo| kayaM bijayaMmi varseto mikkha na hava tArisI 14 // bhikkhiyacaM nakayabba bhikkhu khA bhikkhuvittinnaa| kaya vikkI mahAdasA bhikkhAvittI muhAvahA 15 // samuyANaM uMcha mesejA jahA mutta maNiMdiyaM / lAmA lAmaMmi saMtuDhe piMDavAyaM care OM sarikho pASANa bhane suvarya jehane ehavo sAdhu viramyo osasoche krayalevA thako vikrayavaicivA dhako 13 mole krayANe letu loka sarIkho grAhakahadU * kayAdive catuvANIyo hui vyApAri thAi kraya levo vikraya vecatu sAdhUne hoi tehavo sUtra bolyo14 tu sya kara bhikSA mAMgiyo paraM moli levu nahI cAritre bhikSAmAMgive vattiyA jIvikA jehane kraya vikra yato moTo doSache bhicAI vartivo te sukhanI ApaNahArache 15 ghaNA dharani samudAya rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA pA0sa0.41mA bhAga bhASA Page #1010 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA 035 1011 sava bhASA **************** suTTe piMDavAmaMcaremuNau 16 ] muniH sAdhuryathAsUtra' sUtroktarItyA aninditaM nindArahitaM samudAnaM bhaicya bhicAsamUhaM eSayet gaveSayet kathambhUtaM bhaicya 'u' N drava u N N anyAnya pRthak 2 kaNagrahaNamiva svalpa khalpa maulalena madhukaraSkRttyA bhraman icchet ityarthaH punaH sAdhurlAbhAlAme AhAra prAptau vA santuSTaH san santoSo san piNDapAtaM bhicATanaM caret zrAseveta piNDAya bhicAgrahaNAya patanampAtaH piNDapAto bhicArthaM bhramaNastaM sevet ityarthaH 16 atha bhojanavidhimAha (Alole narase girda jimbhAdaMte amucchie narasaTThAe bhu'jijjA javaNaTThAe mahAmuNI 17) mahAmunirthApanArtha yApanA saMyamanirvAhaH panAye iti yApanArtha' sa'yamanirvAhArthaM AhAraM bhuJjIta rasodhAtu vizeSastadarthaM iti rasArthaM dhAtuTTA sa rasAhAraM na bhuccIta kevalaM saMyama nirvA hArthameva bhuJjautetyarthaH kaudRzo mahAmuniH alolaH sarasAhAra prAptau acapalaH punaH kathaMbhUto rase na gRhaH madhurAdau tIvrAbhilASavAn nAsti punaH kodRzo mahAmuniH jihvA dAMta: prAkRtatvAt dAMta jihnaH vasokkatarasanaH punaH kIdRzaH zramUrcchitaH saMniverakaraNena AgAmidineSu bhakSaNArthaM ghRtaguDAdi sakSama karaNarahitaH 17 (accaNaM sevaNacca va vandaNaM pUyaNaMtahA iDosakAra sammANaM maNasA vinapatyAe 18 ) punaH sAdhuretanmanasApina prArthayet na abhilaSet muNau 16 // alole na rase gidda e jibhbhA daMte amuchie / na rasaTThAe bhujejjA javaNaThThAe mahAmukhI 17 // aJcaNaM bhikSA te paNi tuccha ghoTho 2 gavekhe sUtra bolau tehavo ApaNI pArako niMdAi rahita AhArAdi lahetu paNi saMtoSau piMpAtra bhikSApAtre pa telyaLe 16 bhalA ana vikhe cUMpa nahIM STatAdi rasa vikhe lobha nahIM damauke jiye ghRtAdivAsIrAkhauve mUrcchAnahIM zarauranI rasadhAtu bRddhi maNI bhojana na kare saMyama nirvAha bhaNo AhAralya mahA sAdhu 17 phulAdike pUjA sAmriyAdikane vikhe manano karavo vAMdivo tima valI vastrAdike pratilAbhava ******************************************** kAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM00 41mA bhAga Page #1011 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TIkA zra035 1012 sUtra bhASA ************* yadi manasApi na prArthayet tadA vacana kAyAbhyAM dUrataeva apAstaM tat kiM kiM arcanaM puSpAdibhiH satkaraNaM yathA sevanaM paryupAsanaJcaiva padapUraNe puna rvandanaM stutikaraNaM tathA pUjanaM vastrAdibhiH pratilAbhanaM na prArthayet punaH sAdhuH RhisatkAra sanmAnaM manasApi na prArthayet Rhizca satkArazca sammAnaJca RddhisatkAra sammAnaM RddhiH zrAvAnAM sampat athavA vastrapAnAdi sampat satkAro arthapradAnAdiH guNakathanaM vA sammAnaM abhyutthAnAdi etatsarvaM sAdhurna abhilaSet 18 [ sukkajmAphiyAinnA aniyANe prakiMcaye vosaTTikAe viharilA jAvakAlassa pajjazra 18] sAdhuH zukladhyAnaM prAgukta dhyAyet punaH sAdhuH anidAno nidAnarahitaH akiJcanaH dhanAdirahitaH punaryu sRSTakAyaH san zarIra mamatvarahitaH san yAvatkAlasya paryAya: yAvanmRtyoH samaya stAvat etAdRzaH san viharet apratibaddha vihAratvena vicaredityartha 18 [ nibbUhi jaNa AhAraM kAladhamme uvaTThie caiUNamANasaM boMdiM Sahadukkha vimu caI 20] sa sAdhu retADa mArge saccarankAle dharme upasthite satimaraNe prApte satiprabhuH samarthaH dukvAt zarIramAnasAt dukvAt vizeSeNa mucyate mukto bhavatItyarthaH kiM kRtvA zrAhAraM nijjUhijaNa iti sa lekhanayA parityajya punaH kiM kRtvA mAnuSoM bundintanuM tyakkA UdArika zarIraMtyaktA duHkharahito sevaNaMceva vaMdaNaM pUyaNaM tahA / iDDau sakkAra sammANaM maNasAvi na patthara 18 // sukkajjhAyaM jjhiyAenjA aniyA akiM caNe / bosaTTa kAe biharejjA jAva kAlasma pajjao 16 // nijjU hijaNa AhAraM kAladhamma ubaTThie caUNa mANusaM zrAvaka upagaraNalabdhi dravyAdika UbhASA italA mane prArthe mahi to vacanAdike karo kahe 18 zukladhyAnadhyAye karo niyANa tapanI becavo na kare dhanAdike rahita jithe kAyAvo sirAvIka ehavo sAdhu pratibaMdha rahita vicare jAMlage kAla maraNano prastAvatAM lagI 18 saMlekhaNAne karive ******************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA * u. 41 mA bhAga Page #1012 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *TIkA bhavatovyarthaH 2. [niyamo nirahaMkArI vIyarAgI acAsavI saMpatte kevalaMnANaM sAsae parinibuDettivemi 21] etAdRyoyatiH bhAkhatI avinazvarI maraNa dharmarahitaH kevalaM jJAnaM saprAptaH san parinibuDottivemi karmAbhAvAt zItIbhUto bhavati sidi gati bhAk bhavatItyarthaH kauzoyatinirmamo lobharahitaH punaH kohayo anAthavaH prANatipAtAdipaMcAva rahitaH punaH kIdRyo nirahaMkArI pavArarahitaH punaH kIdRzI vItarAgI rAgaSarahita: sudharmA khAmo jambUkhAminaM prativakti ahaM iti bravIti vItarAga vacanAt 21 ityanagAra mArgAdhyayanaM iti zrImaduttarAdhyayana svArtha daupikAyAM upAdhyAya dhaulamokortigaNiziSya lakSmIvallabhagaNi viracitAyAM anagAramArgAdhyayanaM paJcaviMzaM adhyayana sampUrNa // 35 // aJca dizaM prArabhyate pUrvasmin adhya yane anagAramArgaH ukta: sa ca jauvAjIvAditatvajJAnaM vinAnasyAt ato jauvAjIva bhaktAkhyaM SaTtriMzaMadhyayanaM vyAkhyAyate (jIvAjIva vibhatti suNahamee OM gamazAio jaMjANi jaNabhikkha samaMjaya sajame 1 ) bhI ziSyAH ekAgramanasaH santaH sthiracittAH santo yUyantA jIvAjIva vibhakti jIvAjIvAdInAM vAdiM pahU dukkhe vimuccaI 20 // nimmamA nirahaMkArI vauyarAgI aNAsavI / saMpatto kevalaM nANaM sAsae pari nibbuDe ttibemi 21 // paNagAramaggajmayaNaM sammattaM 35 // jIvAjIva vibhattiM muha me egmnnaao| jANijaNa bhikkhU chAMdyoche AhAra 4 prakAra maraNanokAla avasare Avyothako chAMDaune manuSyanI boMdi saraura samartha zarIra mananodukkhate thakI mukAi 20 mamatA lobha * rahita ahaMkAra rahita rAgaddeSa rahita pAzrava pAparahita pAmyo kevala jAna sarvaardhanI grAhaka bhAsatu kama khapAvivAtha ko vIsamyo bhautalI bhUta sUdharmA svAmi caMbUne kahe21 iti zroaNagAraadhyayananA TabbA saMpUrNa 35-ekeMdriyAdi jIva kASTAdi ghajIvanI vibhakti vivarI jANavI sAMbhali he ziSya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.1.41 mA bhAga bhASA Page #1013 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - TokA .14 sada meM mama kavavataH sataH zRNuta jovAca ajIvAzca jIvA jIvAsteSAM vibhaktilakSaNA jJAnena pRthaka 2 karaNaM jIvAjIva vibhaktistAM upayogavAn jauvaH ekendriyAdiH upayogarahitI ajIvaH kASTAdiH ityAdi jainamatIta lakSaNena lakSyajJAnaM to itikAMyAM jIvAjIva vibhakti jJAtvA bhikSuH sayame sayamamArge samyak yatate yatna kurute 1 [jIvAceva02] jIvAce tanA lakSaNAmakAH ca punarajISA acetanAmakAH cakAra evakArazca padapUraNa eSa lokovyA khyAtastIrthakarairuta: ajIvadeza AkAzaM aloko vyAkhyAtaH ajIvasya dharmAstikAyAdikasya dezoMzI ajauvadezo dharmAstikAyAdi vRttirahitasya AkAza syaivadezaH sa aloko vyAkhyAtaH jauvA jIvAnAM prAdheyabhUtAnAMlokAkA AdhArabhUtaM pratI lokAloka lakSaNaM una 1 jIvAjIva vibhaktiryadhAsyAttavAha [davvazrI khitto ceva kAlo bhAvI tahA parUvaNAsi bhave jIvAzama jIvANaya 3] dravyato Traya pAzritya idaM Travya iyajhedaM kSetrataH idaM drazya etA samma jayadU saMjame 1 // jIvAceva ajIvAya esa lAe viyaahie| ajIbI dasamAgAsa paloe se vivAhie 2 // dabbao khittamo ceva kAlo bhAvao thaa| parUvaNA tesiM bhave jIvANa majIvANaya 3 // rUviNo ceva ruvIya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.2041mA bhAga bhASA mujha kahatAM prati' ekAgra manadhai epAMtrIsamA adhyayana anaMtara chatrIsamujAgate adhyayana samitI jAgIne sAdhu tathA bAvaka bhalI pari yatana kare saMyamane vikhe 1 jIvane valI ajIva kahauve ejaca adarAja sarvane pratyakSa kahyo jine ajIvano desa AkAza rUpa paraM dhammAstikAyAdi tihAM madhI tehane aloka kayo tIrtha' kara 2 dravya dhako jehanA etalAbheda kSetra kI ja etalo AkAza avagADi rahecha kAla thakI ehanI etalI thiti tathA bhAva thakI je ehanA etacA sparzAdi paryAya tehanI cihna prakAre prarUpaNA bheda jIvane ajIvanI thiti 3 ajIvanI prarUpaNA thoDI te bhaNI prathama Page #1014 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TaukA * vatti kSetre khitakAsata idaM dravya iyatkAlasthiti mahataM te bhAvatokha vyasya iyantaH paryAyAH evaM teSAM jIva draSyANAM ajIvadravyAcA ca dravyakSetra pa031 kAlabhASeNa caturvA prarupacA bhavet 3 atha tAvat ajIva dravyaprakapaNAyAH svalpatvAt ajIva dravyasyaiva prarUpaNA kathyate (kaviyoya aruyIya ajIvA * 1015 duvihAbhave akyo dasahAvuttA rUviNo vicabihA 4) ajIvA dvividhAbhaveyuH eke ajIvArUpiNo rUpavantaH ca punaramye ajIvA arupiyo arUpavantaH tavarUpaM khAdyAtraya bhUtaM mUta tadasti yeSu te rUpizaH tayatiriktA gharUpica ityarthaH taba arupiyo ajIvA dazadhAuktAH kapiNo jauvA.caturvidhA / prokAH 4 pUrva dayavidhatvaM prAha (dhamathikAe. 5) [pAnAse tatvadeseya tappaeseya pAhie ahAsamae caiva paruvau dasahAbhave ] yugmaM arUpI ajIva. evaM dazadhAbhavet iti dvitIya gAthayAnvayaH prathamaM dharmAstikAyaH dharati jIvapulau prati gama nopakAreNeti dhammastasya prastayaH pradeza sadbhAvAsteSAM kAyaH samUho dharmAsti kAyaH sarva dezAnugata samAna pariNati maddavya itibhAvaH / punasta he yastasya dharmAsti kAyasthaka tamo vibhAgodezastRtIya caturthAdibhAga saheyo dharmAstikAyadezaHra tathA punastapradezasta sya dharmAstikAyavibhAgasya atizUmoniraMthozaH pradezIdharmAsti kAyapradezastIrthakaraiH pAkhyAtaH kathitaH3 evaM padharmo jIva.pudattayoH sthirakArI dharmAsti kAyAhiraho adharmAstikAyaH 4 punastasya adharmAstikAyasyApi dezastaddezaH ekaH kazcidvAgI padharmA ajIvA duvihA bhabe / arUvI dasahA buttA rUviNovi caubvihA 4 // dhammatyikAe taI se tappae seya paahie| baha rAyadhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1041 mA bhAga kahI yAdiLe te kapo kapAdi nathI te arUpI ajIvaveha bhede kadhI te mAhiM parUpI dayaprakAra kA jInakhare sUpote ciI bhede jANavA 4 pArikhakAya cano vibhAga te devadhara jIva puhalane mati parSa anukUla hur dhanA asti pradesano kAya samUha te vibhAgano ghaMza jahanI valata Page #1015 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tikAyadezaH / evaM punasta sya adharmAstikAyasya pradezoMza stat pradeza AkhyAtaH adharmAstri kAya pradeza 6 ityarthaH ityanena paDbhedAvarUpiNo ajIva vyastha5 u.TokA 4 atha zeSAzcatvAra uccante pAgAsa iti saptamomedaH pAkAzaM prAkAthAstikAya: nauva puGalayo ravakAzadAyi AkAzaM 7 tasya AkAzasya dezaH katamI pa036 * vibhAgaH AkAzAstikAyadezaH 8 sasya pAkAzAstikAyasya niraMthodeya statpradezaH pAkAmAstikAya pradezaH 8 dazamomedavAhA samayaH ahAkAlo varga mAnavavastadrUpaH samayo pahAsamayo asya eka eva maido nirvibhAgatvAt deza pradeyau apikAlasya na sambhavataH 10 evaM dazabhedA arUpiNIjJeyAH / *.etAn arUpiNaH ghevataH Aha (dhamAdhamya doee logamittA vivAhiyA logAlogeya AgAme samae samayakhittie 7) dharmAdharmoM dharmAsti kAyA dharmAstikAyau etau hAvapi lokamAtrau vyAkhyAto yAvatparimANau lokastAvatparimAyau dharmAstikAyA dharmAsti kAyau caturdaza rajyAtmaloka vyAptI itya sameta desaya tappaesaya pAhie 5 / AgAse tasma desaya tappaesaya paahie| ahA samae ceva arUvau dasahAbhabe h| dhamA dhamma ya dIee logmittaaviyaahiyaa| logAlAgaya mAgAsasamae samayakhettie7 / dhammA dhammAgAsAtinivi bhAgana hoye tehasya milayo desate dhammAsti kAya thako viparIta adhammAstikAya tehanI vibhAga te desa te desano vibhAganathAi ehavo vibhAga te pradesa kamo 5 maryAdA sahita pApaNe sarUpe zobhe padArthatIhAM rathAta pAkAmAsti kAya tehano vibhAga te meda te mAhiM jahano bhAga nathI te pradeza kayo mahAkAlarUpa samAyAdika te ahAsamaya sehano vibhAga nadhI eha vAbhaNau desa nahI arUpI dazeprakAre hai 6 dhanAstikAya adhammAstikAya eve dravya lokamAna caudarAjavyApI para alIka mAhIM nathI te kayo tIrtha kara deve loka caudarAja praloka caudarAja vAhira tahane vikhe AkAsti kAya saghale RXXXXXXXXXENXXRXXXXXXXXX rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A saM09.41 mA bhAma Page #1016 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TokA a036 1017 sUca bhASA ******* nena aloke dharmAdharmau nasta: AkAzaM lokAloke varttate ityanena AkAzAstikAyaH caturdazarajvAtmalokaM vyAmyasthitaH tato bahiralokaM api vyApya AkAzastikAyaH sthita ityarthaH samaya samayAdikaH kAlaH samayacetriko vyAkhyAtaH samayopalacitaM cetra' sAhaya hopa samudrAtmakaM samaya kSetra tatrabhavaH kSetrikaH sArddha' haya ghopebhyo bahi samaya AvalikAdiva samAsAdi kAlabhedA: manuSyalokA bhAvAnna vivacita: 7 punaretAn evakAlata Aha [ dhammA dhamAgAsAtitriviee apAiyA apajjavasiyAcaiva savvahaM tu viyAhiyA 8] dharmAdharmAkAzAni etAnitroNyapi sarvArtha iti sarvakAlaM sarvadA svasvarUpA parityAgena nityAni anAdIni ca punaraparyavasitAni antarahitAni vyAkhyAtAni 8 atha kAla svarUpamAha ( samaravisantadra pappa eMva meva viyAhiyA AesaM payasAIe sapajjavasie viya 8 ) samayopi kAlopi eva eva yathA dharmAdharmAkAzAni anAdyanantAni tathA kAlopi anAdyanantaH ityarthaH kiM kRtvA santati prApya aparAparotpatti rUpapravAhAtmikAM Azritya korthaH yadAhi kAlasyotpatti vilokayate tadA kAlasya Adirapi nAsti antopinAstItyarthaH punarAdeza prApyakAryArambhaM zrAzritya kAlaH sAdikaH AdisahitaH tathA saparyavasito'va sAnasahito vyAkhyAtaH ee aNAiyA / apajjavasiyA ceva sabbaddhaMtu biyAhiyA 8 / samaevi saMtadra papNa evameva viyaahie| AesaMpappa vyApau rahyo samayAdi kAla te samayacetra aDhI hopamAMhi vAhira nahI 7 dhanAstikAya adharmAstikAya AkAzAstikAya taunae anAdi je bhaNI eAdi nahI ane aparyAya vasAna jehana ke iDona kahavA mAkhatAka teha bhayo sarvakAla lagI huI kahaura ApaNa svarUpa kAMDe nahI samaya kAla niraMtarautapattinau apekSAra lojI itivAre mattA bhAzrI eha pUMThalopari anAdi ane anaMta pradezakArya AraMbhaura teha zrAzrI pradehi tat ane 128 ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41 mA bhAga Page #1017 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a035 1018 sUtra bhASA ***** yadA ca yat kiJcit kArya yasmin kAle Arabhyate tadA tatkAryArambhavazAtkAlasyApi upAdhivazAt AdiH evaM kAryArambha samAptIkAla sthApi antovyAkhyAtaH yarthaH 8 atha rUpiNo'jovAcaturvidhASaturbhedA ucyante [khandhAyakhandhadesAya tapparasAta vayaparamANyIya bodhavvArUviyovi ca ubbihA10] rUpiNopyajIvAcaturvidhAvatuH prakArAH ke te bhedAstAn Aha skandhAH yatra puS paramANavIvighaTanAt milanAt canyUnAH adhikAapi bhavati etA dRzAH paramANupuJjAH skandhadezAH 1 tathA tat pradezAsteSAM skandhAnAM nirvibhAgAaMzAH skandhapradezAH 3 tathaiveti pUrvavat ca punaH paramANvabodhavyAH para arwara parasparaM amilitAityarthaH evaM catvArA rUpiNacaturvidhAbodhavyAiti bhAvaH atra ca mukhyahattyAparamANu dravyasya hau bhedau paramANavaH skaMdhAyadeza pradezayoH skandheSvevAntarbhAvaH 10 atha skandhAnAM paramANUnAM lakSaNamAha ( egateNa puhateNa khandhAyaparamANuNo loegadeseloeya bhaivyAte uttio ittokAlavibhAgaM tu tesiM bucchaM ca ubbihaM 11 arthaH eteskandhAzca punaH paramANavaH ekatvena punaHpRthaklena lokaikadeze ca punarlekei kSetrasobhaktavyAH tatra kecit sAie sapajjabasieviya 1 // khaMdhAya khaMdhadesAya tapparasA tahebaya / paramANuNoya bodhavvA rUvigovi caubihA 10 / egatteNa' pahutteNa khaMdhAya paramANuNI / lAegadese lAeya bhavyAteya khittazra / ittI kAla vibhAga' tu tesiM voccha paryavasAna aMta 8 paramANuyAvicarTa mile te skaMdha tehano vibhAga se deza tehanA je nirvAta aMza se pradeza tima jANavA je paramANu ghaNa ghaNa nAvhA te paramANu' AjAMNavA rUpI dravya cihna prakAre pahalate rUpau dravya jAMNavo 10 paramANa' zrAsyu' eka pariNAma pariName paramAna jalU ApaNa rahi paramANu yA ekaThA mityA ki anaMtAlaga jUjU bhAte paramANayA lokanA ekadezane vikhe paramANa' yA rathAkcha svadhate lokamAhi thakA lokanA ******************************************************* rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA bA0saM0 41mA bhAma Page #1018 -------------------------------------------------------------------------- ________________ skandhA paramANavazca ekatvena samAnapariNi tirUpeNa sayanse adha ca skandhAparamANavazva pRthatana paramANantara rasahAtarUpeNa lakSyante iti adhyAhAraH iti dravyatolakSaNa ukta atha cakSetrataH Aha te skandhAH paramANavasa iti tat svandhaparamANUnAM grahaNepi paramANU nA eva eka pradezAvasthAnatvAt te pari mAeva: skandheSu lokaikadezaikhoke sarvatrabhaktavyAH bhajanauSAH darzanauiti yAvat te hi vicitratvAtpariNaterbara pradethe tiSTanti ita: kSetra prarUpaNAto'nakara teSAM skandhAnAM paramANu nAM caturvidha kAlabhedaM caturvidhaM vahI sAdi anAdi saparyavasita aparvavasita bhedena kathayiSyAmi idaM ca sUtrapaTa pAda - gAyetyu cate 11 (sannaI papyateNAI apajjavasiyAviyaThiI paduccasAiyA sapajjavasiyAviya 12 ] te svadhAH paramANavazva santati aparAparotyatti * pravAha rUpAM prApya anAdayaH AdirahitAstathA aparyavasitAH antarahitAH sthitiM pratItya kSetrAvasthAnarUpAMsthitiM paGgokatyasAdikAH saparthavasitAca vartate 12 sAdisaparyavasitatve pi kiyatkAlameSAsthitirityAha [asaGkakAlamukkosa ika samaya jahavayaM ajIvANyarUvINa ThiIesAviyAhiyA13] cauvihaM 11 // saMtaDhUM'pappa teNAI apjjvsiyaaviy| ThiI paDucca sAIyA sapajjavasiyAviya 12 // asaMkha kAla muzAsaM ekA samao jahannayaM / ajIvANaya rUvauNaM ThiI esA viyAhiyA 13 // aNaMtakAla mukkAsaM ekkAsamatro XXXXXXKRRRRXAXXXXKXEXAX*23 rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA mA.saM.u.41 mA bhAga bhASA * pradesane vikhe te skaMdhadeza kSetra pAkAza bhajivA aneka prakAra karI kahavAvaha pradesI paNa eka 11 pradeze rahe saMtati pravAhe Ayau tehaanAdi jilhuta cha je aparyavasita anaMta para jirI sahAhasye thiti niyata kSetra vikhe hotaM pAyI prAdi sahita sAdi ane sa paryavamita aMta sahita jahanI navanave ThAme upaje 12 pasaMkhyAtu kAla utkaSTasthita eka samaya jaghanyasthiti prajovarUpI dravya pahala pRthavyAdika thiti eka kahI tIrtha kara 13 panaMtIkAla ut Page #1019 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zra m 1020 * skandhAnAM paramANa nAM ca utkaSTA asaMkhya kAlaM sthiti: jaghanyikA ekasamayA sthitiH eSA ajIvAnAM rUpiNAM puhalAnAMsthiti AkhyAtA14 atha kAlataH sthiti uvAtadantargataM antaramAha (aNantakAlamukkosaM ikaM samayaM jahavayaM ajIvANayarUvauNa antareyaM viyAhiyA 14] ajIvAnAM rUpiNAM pugalAnAM skandhadeza pradezaparamANa nAM antaraM vivakSitakSetrAvasthi te pracyu tAnA punastat kSetra prApta vyaM vadhAnaM antaraM utkRSTa anantakAlaM bhavati jaghanyakaekasamayaM yAvadbhavati idaM antaraM tIrtha karairvyAkhyAtaM puDhalAnAM hi vivakSitacetrAvasthititaH pracyutAnA kadAcirama mayAvalikAdi saMkhyAnakAla tovApalyopamAderyAvadanantakAlAdapitat kSetrAvasthitiH sambhavatIti bhAvaH 14 atha bhAvataH puhalAn oha ( vannIgandhocava rasamI phAsotahA saNThANaoya vibeo pariNAmo tesipaJcahAH 15) teSAM puhalAnAM pariNAmovarNa to gandhatorasata: sparthatasta thAsaMsthAnatazca paJcadhApaJca prakAro yo yatohi pUraNagalanadharmANaH puhallAsteSAM eva pariNati: sambhavati pariNamanaM sva svarUpAvasthi tAnA puhalAnAM varNagandharasa sparzasaMsthAnAMdiramya thA bhavanaM pariNAmaH jhnny| ajIbANaya ruvINaM aMtareyaM viyAhiyaM 14 // vanno gadho ce va rasao phAsao thaa| saMThAmaoya vi nneo pariNAmo tesiM paMcahA 15 // banno pariNayA jeu paMcahA te pkittiyaa| kinhA naulAya lohiyA hAliddA BSTI aMtara tauhAthako valau tauhA japaje eka samaya jaghanyathiti aMtara paDe to eka same tauhAno tihA pAbe ajauvarUpI dravya pudgala pRthivyAdika * aAMtaro pUrve kayo tIrtha kara 14 vargathako pula pariNamyA gaMdha thako pula pariNamyA rasa thako pariNamyA pharasabako pariNamyA tathA valI saMsthAna kathako pariNamyAte jANavA pariNAma pudagalAstikAyano pAMca prakAra ima hui 15 barma pariNAma pariNagyAcha je pudagala pAMce prakAra se kanyA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA cA*saM* u. 41mA bhAga bhASA Page #1020 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a036 1021 sUtra bhASA ***** sa puhalAnAM paJcaprakAraityarthaH 15 eSAmeva pratyeka uttarabhedAnAha [ bassa propariNayAjeDa paJcahAtepakittiyA kinhAnIlAyalohiyA hAlihAsukilA tahA 16] jepuGgalAH varNataH pariNatAH santiH te budralAH paJcadhAH prakIrttitAstIrthakareH kathitAste ke tAnAha kRSNAH ka lavarNAH punarbhItAH zakapiccha nibhAH gulikAsahabhAvAlohitAraktA hiMgulavarNAH tathA hAridrAH pautAharitAlanibhAH tathA zuklAH zaGgha kundasphaTikasadRthAH 16 [gandhazrapariNayAjeDa duvihAviyAhiyA' sudhigandhapariNAmAdubhigandhAtaheva 17 ] jesu putra lAgandhataH pariNatAH santi te putra sAhividhAvyAkhyAtAH surabhigandhaH pariNAmo yeSAnta surabhigaMdha pariNAmAH sugaMdhatvena pariNatAzcandanAdivadityarthaH tathaiva durabhigaMdhAH durgaMdhatve nalazanAdivat pariNatA: 17 [ rasazrIpariNayAjeTa pacahAtepakittiyAtittakaDu bhAkasAyA ambilAmapurAta hA 18 ] ye tu pudgalAH punarasataH pariNatAstepaJcadhA prakIrttitAH tiktAH nimbasahamAH kaTukAH suNThamarica sadRzAH kaSAyAH khadira sadRzAH AmbA nimbUkara sasadRzAH madhurAH sarkarA sadRzAH 18 [phAsaopariNayAjela aTTahAtapakittiyA kaTAma jayAcaiva guruzralahuyAtahA 20) sparzatathaye pariSatAH puhalAste aSTadhAprakIrttitAH karkazA : ajAtomasadRzAH ca punarmR dukAH sukumAlAH paTTakUla suklA tahA 16 // gaMdhajo pariNayA jeDa dubihA te viyAhiyA / sumbhi gaMdha pariNAmA dumbhi gaMdhA tavaya 17 // rasao pariNayA jeDa paMcahA te pakittiyA / titta kaDuya kasAyA aMbilA maharA tahA 18 // phAsao pariNayA jeu kAlAnIlArAtA pIlA dhavalA tathA 16 gaMdha pariNAme pariNamyA ke je pudugala biha bhede te kA tIrtha kare sugaMdha parI pariyamazaka pUrako para durgaMdha parNa pariNamaga lasaNanopariM tathA balau 17 rasanepariNAme pariNamamA je pudugala pAMca prakAre kayA tokhA kaDyA kasAi lAkhATA moThA tathA valI 18 ************************************* rAjya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0 saM0 u041 mA bhAga Page #1021 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a026 1022 sUtra bhASA ECan Chen sadRzAH gurukAH lohapArada sadRthAH tathA punarlaghukAH arkatUlasadRzAH 20 (soyA unhAyaniDAya tahAlukvAya zrahiyA iiphAsapariNayAe pu samudAhiyA 21] tathA punaH kecitpudulAH sautAhimasadRzAH ca punaruSNA agni sadRzAH ca punaH vigdhAH STata sadRzAH tathA rukSAca AkhyAtAH iti amunAprakAreNa etepudgalAH sparmapariNatAH zraSTaprakAreNa taurthakarerudAhRtA 21 [saThANapariNayAjeDa paJcahAtepa kittiyAparimaNDalAya baTTA saM sAraM samAyayA 22] ye tu pudgalAH saMsthAnapariNatAste paJcadhAprakIrttitAste ke tAnAha parimaNDalAkaGkaNAkArA punavantu lAla kAkRtayaH punastisAH saMghATakAkArAH puna caturasrAH catuSkoNaH catuSkikAkArAH tathA punarAyatAH pralambAH rajvAkArAH 22 saMpratyeSAM eva parasparaM sambaMdha mAha [vasabha aTTahA te pakittiyA / kakkhaDA mauyAce va guruyAlahuyAtahA 16 // sIyA unhAya niddAya tahA lukvAya cAhiyA / ii phAsa pariNayA ee puggalA samudAhiyA 20 // saMThAya pariNayA jeu paMcahA te pakittiyA / parimaMDalAya baTTA sA cauraMsa mAyayA 21 / banno je bhave kinhe bhaie seu gaMdhao / rasao phAsao ce ba bhadrae saMThANaoviya22 // pharasane pariNAme pariNamanA je pudagala AThe prakAre te kahyA tIrthaMkare kharakharA su hAlA bhAro haluA tathA valau 18 tAThA UkA copacyA tathA valI lUkhA kA huNa prakAre pharasa paNe pariNamanA pUrAigalAite pudgala samAk prakAra kayA taurthakare 20 saMsthAnaparNa pariNamanA je pudgala pAMce prakAra te kaDyA parimaMDala cUDaunaupare vATalI modakanaupariM vikhUNA cokhUNA zrAyatalAMvA 21 varNa thako je kAlo pudugalate gaMdha kI bhajayo bhajanAra ant bhajivo jANavo sugaMdha have tathA durgaMdha hui rasa5mAhi pharasada koi kahuve koikanahove saMsthAna thako bhajivo saMsthAna 5mAhi koi kahave 22 ************************************** kamadhUnapatasiMha vAhAdura kA A0sa0Da0 41mA bhA Page #1022 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NAU kinhe bhaieje ugadhaporasatrophAsapocava bhaiesaNThAtroviya 23) pudattoSa taH kRSNaH kajjalanibhIbhavet sakRSNaH pudalIgaMdhatIbhajya sugadhI bhavati durgadhopi bhavati na ta sarabhireva na tu durabhireva kintu kRSNavarsa pudala: sugadhopi bhavati durgadhopi bhavati surabhidurabhitvena pariNamati durabhiH surabhi tvenapariSamati ma ta miyatagaMdha eveti bhAvaH evaM rasataH smarthatava bhAjya: rasAnAM paJcAnA madhye ekasmAt rasAMtarapariNato bhavati sparzAmA aSTAnAM * madhye ekasmAt sparthAt spAntarapariNato bhavatIti bhAvaH tathA punaH sa eva pudagalaH saMsthAnatopi bhavyaH paJcAnAM saMsthAnAnAM madhye ekasmAt saMsthAnAta saMsthAnAntara pariNatI bhavatIti bhAvaH atragadhA do rasAH paJcaspaSI aSTau saMsthAnAni paJcamaulitA viMzatirityeka eva kRSNavarNI viMzati vidhI bhavati 23 atha naulasya bhaGgAnAha (vanabhoje bhavenole bhaiese ugaMdhorasao phAso ceva bhaiesaThANa proviya 24 ] yaH puhalo varSa tonI lobhavati sa pudgalopi gaMdhataH surabhigadhadurabhigaMdhato bhAjyaH punaH sa pudalorasataH paJcavidhaH tikta kaTa kAditobhAjyaH ca punaH smarthato'STavidhaH kharamRdudhautoSNAdito bhAjya saMsthAnatatha paJcavidhaparimaNDalAdito bhAjyacaviMzati vidhIbhavati 24 atha raktasya bhedAnA [vanIlIdhi eje ubhaDU bannamo je bhaye nIle bhaDUe seu gdho| rasao phAsao ce ba maie saMThANamobiya 23 / bannI lAhie jeu bhae seug'dho| raso phAsao ce ba bhadUe saMThANobiya 24 / bannA pIyae jeu bhadae saiu gdhii| rasacI phA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u.41mA bhAga 3 varNa yakI je hui pudgala naulo te gaMdha thakI bhajivo bhajanA rasa 5 bako pharasa pathako saMsthAna 5thako bhajiyo saMsthAnamAdhi kora eka haI 23 varSa vako eto pudagala te gaMdhAdike bhajivI rasa 5 pharasa cako bhajavo bhajIvI saMsthAna thakI 24 varmathau pIso je pudagala te gaMdhAdika dhakI bhajivI Page #1023 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ese ugaMdho rasamI phAsI ceva bhai esaNThANoviya 25) yaH punaH pudgalovarNa tolohitobhavati hiMgula sadRyo bhavati sIpi pUrvoktavidhinA gaMdhatorasataH sparzatazca saMsthAnatopi bhajyastadAsopi vizaMtividhobhavati 25[vasmIpauyaejeu bhaiese gaMdha orasIphArupIcava bhaiesa paThANoSiya26] * yaH punaH pudalovarNataH pItalaH svarNa varNa : sa pudulopi gaMdhatorasata: sparthataH saMsthAnatazvabhajyasta dAviMzati vidhIbhavati 26 atha zaklasya bhedAnAha [vanomukki lejeu bhaiese ugaMdho rasophAsoceva bhaiusaMThANoviya 27] yaH punaH pudalovarNata: zaklacandra sadRzobhavati sopi pudaloga dhatorasataH sparthataH saMsthAnatazvabhajyastadAviMzati vidhIbhavati 27 iti varNa bhedAnukkAgadha pudgalamaidAnAha (gaMdhIjabhavesambhaubhaiese uvA rasophAsocava * bhaiesaMThANoviya 28) yaH pudgalIga'dhata surabhizcandanaparimalAdivat sugadhIbhavati sa pudagalorasataH sparza tava bhajyastathA sa'sthAna tazca bhajya: korthaH sao ca va bhaDUe saMThANamobiya 25 | bannao mukkile jeu bhadUe seu gdhaa| rasao phAsI ce ba bhae saMThANa obiya 26 / gadhayo je bhabe sumbhI bhaie seu bannI / rasao phAsI caba bhae saMThANAbiya 27 / gadhayo ne bhave dumbhI madae seu bnno| rasao phAsao caMba madae saMThANobiya 28 / raso tito jeu bhaDUe seu * rasa 5 pharasa 8 thakI bhajIvo saMsthAna thakI 25 varSa thakI je Ujalo pudgala bhajIvo te gaMdha thakI rasa 5pharasa 8dhako bhajIyo saMsthAna 5 thako 264 gaMdha thako je pudgala hui sugaMdha bhajivo te basa thakI koIka barSa thAra rasa 5 pharasa 8 thako bhajavAnA saMsthAna thakI 27 rasa thako tikho pudgala bhajIvo te va thakI gaMdha thakI pharasa dhako bhajanA saMsthAna 5thako bhajanA28 rasa dhako kaDo japudgalamajIvo te barma 5 thako gaMdharasa pharasa thakI rAya dhanapatasiMha bAhAdura vA A.saM. 9.41 mA bhAga Page #1024 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sugaMdha pudgale paJcAnAM varNAnAM madhye kecihaNI bhavanti rasAnAM api paJcAnAM madhye kecisA bhavanti evaM spInAM aSTAnAM madhye kecit spazI bhavanti u.TaukA a.36 saMsthAnAnAM paJcAnAM madhye kAnicisaMsthAnAnyapi saMbhavati 28 [gaMdhI je bhavedumbhI bhaie seuvavo rasatro phAso caiva bhaie saMThANo viya 28] 1025 yaH punaH pudgalo gaMdhato durabhi durgadhI bhavati sa ca pudagalo varNa to rasata: sparzataH saMsthAnatazca bhajyaH sugaMdha pudgalavat durgadha pudagalopina yaH 28 atha rasapudagalAnAM bhedAnAha (rasano tito jela bhaiemeuvanayo gaMdho phAsI ceva bhaie saMThANI viya 30) yaH pudagalI rasatastauNo bhavati sa 8 pudagalo varSa to gaMdhato rasata: sparthataH saMsthAnatazca bhajyaH yatra pudgale ekastauNI raso bhavati tatra sugaMdhayoH rekaH kazcidgaMdhI bhavati spardhAnAM aSTAmA madhye kecit spayo bhavanti saMsthAnAnAM madhye kAni cit saMsthAnAni bhavanti 3. atha kaTaka rasamaidAnAra (rasI kar3aejau bhaie seuvavatrI gaMdhI phAsI ceva bhaie saThANo viya 31] yaH pudagalI rasataH kaTako bhavati sa padgakhastita pudagalavat gaMdhataH sparthatasmaMsthAnatazca bhajya: 31 [rasI bnnyo| gadhI phAso ca ba bhaDUe saMThANoviya 26 // raso kaDao jeu bhae seu bnnyo| gadhao phAsI cava bhae saMThANoviya 30 // rasao kasAe jeu bhadae seu vnno| gadhayo phAso ceva bhaie saMThANo viya 31 / rasao aMbile je u bhadUe seu bnnii| gadho phAso ba bhae saMThANaobiya 32 // rasao mahurae 8 bhajanAM saMsthAna 5 mAhi koi kahave 28 kasAyalA rasa thako je pudgala te bhajanA bama thakI gaMdha thakI pharasa thako bhajanA saMsthAna (dhako 300 kathako khATo japudagala bhajanA te va thakI gaMdhathako pharasa vako bhajanA saMsthAna thakIta rasa dhako madhara moThI je pudgala te bhajanA basa thi gaMva dhako rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.1.41 mA bhAga 128 Page #1025 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .TaukA * kasAe jeu bhaiemeu vanazrI gaMdhI phAsI ceva bhaie saThANI viya 22] yaH pudagalo rasataH kaSAyo bhavati sa pudagalo varthatI gaMdhataH smarthatava 1026 * bhajyaH saMsthAnataJcApi bhajyaH 32 [rasI aMbilejeu bhaieseu vanazrI gaMdhophAsaoceva bhaie saThANoviya 33] yaH pudagalI rasata Amkho bhavati sa OM padagalo varNa to gaMdhataH sparthataH saMsthAnatazca bhAjyaH 33 [rasatrI mahurae jeu bhaie seu vanazrI gaMdhI phAsI cevabhaie saThANIviya34] yaH padagalo rasato madhuraH sarkarAtusyo bhavati sa pudgalo varNa to gaMdhataH sparthatazca bhajyastathA sasthAnatopi bhajyaH 34 iti rasabhedAnAha (phAsI kakkhaDejeubhaie meu vano gadhI rasocava bhaie saThANIviya35] yaH pudgalaH sparthataH karkayobhavati sa ca pudagalo varNa to bhajya: ga'dhato rasatazca bhajya: evaM saMsthA * natopi bhajya: yathAhi ekaHkarkazaH pASANAdi sadRza spartha pudgala sta trapudgale varNanAM paJcAnAM madhye kecidarNAH bhavanti gandhayorubhayormadhye ekaH kazcidagaMdhI bhavati rasAnAM paJcAnAM madhye kecidrasAbhavanti saMsthAnAnAM paJcAnAM madhye kAni cit saMsthAnAni bhavantIti bhAvaH 35 (phAsabhomaThaejeu bhaeseuva vavo gandhorasoceva bhaiesaDANoviya 36) yaH pudgalaH sparzatomadurbhavati sa pudgalovarNatogandhatorasata: saMsthAnatazcabhajyaH kharasparzavatne yaH sUba jeu bhaDUe seu bnno| gadhI phAsao ceva bhae saMThANo viya 33 // phAso kakkhaDe jeu bhaie seu vnno| gadho rasao va bhae saMThANaoviya 34 // phAsao maue jeu bhaie seu vnnii| gadho rasao ce va bhASA rasa thako bhajanA saMsthAna thako 32 pharasa thakI mRduH pudgala sukamAsa bhajanA varNa thakI gaMdha thako rasa thako bhajanA saMsthAna ko 33 pharasa thakI je karakasa pudagala bhajanA vama thakI gaMdha thako rasa thako bhajanA saMsthAna thakau34 pharasa thako haluvo je pudagala bhajanA te basa ko gaMdha thako rasa thakI rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA pA.sa.u. 41mA bhAga Page #1026 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1027 bhASA 88 **************** itvarthaH 26 [phAsaoguruejeubhaieseuvanazro gandhatrorasacaiva bhaiesaNThANaoviya 37] yaH pudulaH sparzatogururbhavati sa pulovarNatogandhatorasatazca saMsthAnatacabhavyaH 37 (phAsI laDao jeu bhaie seu vanratra gaMdhao rasazrI caiva bhaie saThANaviya 38) ya: pudgalaH sparzato laghurbhavati sa pudgalo varNato gaMdhato rasataH saMsthAnataJca bhavyaH 38 ( phAsacI soyae0 38 ) yaH pudugalaH sparzataH zautalo bhavati savarNato gaMdhato rasataH saMsthAnata khApi bhajyaH 38 [ phAsatrI unhae0 40 ] yaH pudgalaH svaryataH uSNobhavati sa pudgalovarNato gaMdhato rasataH saMsthAnataJcApi bhajyaH 40(phAsa nie0 41) yaH pulaH kharyataH khigdho bhavati sa puhalo varNato gaMdhato rasataH saMsthAnatavApi bhajyaH 41 [phAsatra lukkhae jeu bhaie seTha vajra bhaie saMThANaobiya 35 // phAsao gurue jeu bhaie seu bannao / gaMdhao rasao ce va bhaie saMThANaoviya 36 // phAsaca e lahue jeDa madUe seu bnno| gadhao rasao caiva bhaie saMThANace viya 37 // phAsacI soyae ne u bhaie seu vnncaa| gaMdha rasao cava bhae saMThANao viya 38 // phAsao unhae je u bhaie seu vannayo / gaMdhao rasao caiva bhaie saMThANace viya 38 // phAsa niie je u bhaie seDa vnno| gaMdhao rasao saMsthAna thako 35 pharasa thako bhArI je budagala majanAte basa thakI gaMdha yako bhajanA saMsthAna thakI 36 pharasa thakI je sautala pudgala bhajanA varNatho ga Mdha thako rasa thako bhajanAte sasthAna yako 37 pharasa thakau je USNa unho pudgala te bhajavo varNa thakI gaMdha thako pharasa thako bhajanA saMsthAna thakau 38 pharasa thako je caukaNo pudgala te bhajivo varNa thakI gaMdha thako pharasa thako bhajanA saMsthAna thakI 28 pharasa thako lukho je pudgala se bhajano *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga. Page #1027 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 TaukA gaMdhIrasocava bhaesaNThANoviya 41 (yaH pudgala: sparthatIkakSobhavati sa pudgalIvarNatIgaMdhatIrasataJca saMsthAnatathabhajya: 42) atha saMsthAnamaidAnAta a0384 [parimaNDala saNhANa bhaieseu vana pI gadhorasoceva bhaiephAsoviya 43] yaH parimaNDala saMsthAnapulaH sa ca varNa toga dhatIrasasI yojyaH sathA 1028 * sparthatopi bhajya: ekasmin parimaNDa lasasthAne cUTikAkatimati pudgalevarNAnAM paJcAnAM madhye kecihabhavanti gadhayorubhayorma kazcidagadho bhavati rasAnAM paJcAnAM madhye kecidrasAbhavanti sparthAnAM aSTAnAM madhye kecit sparzAbhavanti 43 [saNThAgIbhaveva bhaIeseuvavatrI gadhorasIceva bhaiephAsatrI * viya 44] yaH pudagalaH saMsthAnato va iti vargalola kAlatirbhavati sa pudgalovarNa toga'dhatIrasatazca bhajya stathA sparthatopi bhajyaH 44 (saNThANacI bhavetame bhaieseu vo gadhorasoceva bhaiephAsoviya 45) yaH pudgalaH saMsthAnatastisrobhavet sopi pudagalovarNa soga dhatIrasatazca bhavya stathA cava bhae saMThANoviya 40 // phAsI lukkhae je u bhadUe seu bnii| gadho rasabhI cava madae saMThA goviya 41 // parimaMDala saMThANe bhadUe seu bnno| gadho rasao va bhae phAsoviya 42 // saMThANatrI bhave vaTTe bhae seu bnno| gadho rasamo ceva bhaDUe phAsoviya 43 // saMThANamo bhave saMse bhadae seu EXKXKENNEMMoMKEKAKKKKKKKR*** rAya panapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAga bhASA 8 varNa thakI gaMdha thako pharasa thako bhajanA saMsthAna thako 40 cUDAnauparimaMDala saMsthAna je pudagala te jivo varNa 5 thako koSaka varNa hoi gaMdha thako rasa thako pharasathako bhajanA koika gadhAdika hai 41 saMdhAna thakI vATalI je pudagala te varNAdika thakI bhajiyo gadha dhako rasa thako bhajanA pharasa thako 42 saMsthAna thako hui trikhUNI pudagala te bhajivo saMsthAna thakI gadha thako rasa thako bhajanA pharasa bhako 43 sasthAna thakI coraMsaje padagala Page #1028 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa036 1.28 sparthatopi bhavyaH 46 (saNThAyoyacaTharaMsobhaiemeDa vano gadhorasatroceva bhaiephAsazrobiya 46) yaH pudgala: caturasrIbhavet sopi gadhatorasataya sparthatacApi bhavyaH 46 [jepAyayasarahANe bhaieseTa vanazrIgaMdhorasoceva bhaiephAsapISiya 47] yaH pudgataH pAyatasasthAnaH savarNa togadhatorasataH samartha tathApi bhajya: 47 iti pudgalAnAM varNagadharasa sparthasasthAnAnAM bhedAH utAH atha teSAM krameNa pratyeka 2 sakhyAM vadati tadyathA ekasmin 2 1 pudagalAzvita varNe gadhI hau 2 rasAH paJca 5 spardhA aSTau 8 saMsthAnAni paJca evaM sarvepi viMzati 2 bhedA bhavanti kRSNa nIla lohita pauta zullAnAM paJcavarNAnAM pratyeka 2 viMzati bheda 2 maulanAt zataM bhedAvarNapudagalasya atha gadhayoIyoH SaT catvAriMgajhedAH bhavanti tadyathA varNAH paJcaramAH paJca 1 spardhA aSTau saMsthAnAni paJca evaM sarve vayoviyata saMkhyAkAsteca sugadhadurgadhayostrayoviMzati strayoviMzati pramitA ubhayamaulane 46 SaTcatvAriMza avanti atha rasapadgalAnAM yataM bhedAbhavanti tadyathA varNAH paJcagadhau hau spaSTausa sthAnAnipaJca evaM viMdhati bhedAH pratyeka 2 titakaTukaSAyAmnamadhu 4 rAdi paJcabhira bhatAH santaH zataM bhedAbhavanti 100 adha sparthabhedAH SaT vizadadhikazataM tadyathA varNAH paJcaga'dhau hau rasAH paJcasa'sthAnAni paJca evaM vnno| gadho raso ceva madae phAsoviya 44 // saMThANoya cauraMse bhaDUe seu bnnyo| gadho rasao ce va bhae phAsoviya 45 // je Ayaya saMThANe bhae seu bnno| gadho rasamo va bhar3ae phAsayo bhajanA sasthAna thakI gadha thako rasa thako bhajanA pharasa thako 44 je pAyata daMDane sasthAna pudagala bhajivo te varNa thakI gaMdha thako rasa thakI bhajanA pharasa thakI 45 asakhyAtA kAlautkRSTo eka samaya jaghanya ghajIvane rUpaunI aAMtarI kachu tIrtha kare 46 epUrva kahI te adhAsti kAya pramukhamA rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA-pA0saM07041 mA bhAga Page #1029 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saptadazabhedAsteca kharamRdugurulaghurUcasnigdhazItoSNapudagastairaSTabhirguNitAH SaTa vizadadhika yataM maidA bhavanti prajJApanAyAM sparthapudgalAnAM 184 caturazI * tyadhikazataM bhedA uktAH santi tadyathA varNAH paJcarasAH paJca gadhau hau spaSaT eva grAnta yatIhi yatra kharaH smarthapudgalIgaNyate tatra tadA mRduH * pudagalonagaNyanta yavasnigdhogaNyate tadA tatra rukSonagaNyate parasparavirodhinau hi ekatra natiSTataH tasmAt sparzAH SaTa saMsthAnAni paJca evaM sarvemolitA bayoviMzati bhavanti te trayoviMzati bhedAH pratyeka kharamRdugurulaghusnigdhakSayautoSNAdyaSTAbhiH pudgalaiguNitAH 184 caturayautyadhikazataM bhedA bhavanti votarAgIta vacaH pramANa yena yAdRzaM jAtaMtana tAdRzaM vyAkhyAtaM tatvaM kevalauveda athopasa hAreNa uttaragrantha samba'dhamAha (esAajIvavibhattausamAseviyA hiyA ettojIvavibhatti bucchAmi aNupuvasI47) eSA ajIvavibhakti: samAsena sa'kSepeNavyAkhyAtAittoiti ito'nantaraM aNapuvvasoiti pAnupUrvyA'nu * krameNa jIvavibhakti pravakSyAmi 48) (sasArasthAyasijAya duvihAjauvAviyAhiyAsihANegavihAbuttA tamekittayosuNa 48) jauvAdidhAvyAkhyAtA* tesa'sArasthAsa'sArogati catuSTayAtmakastatratiSTantauti sasArasthAH ca puna: siddhAH karmamala rahitAH bhava bhramaNAvi vRttAH tatra ca siddhAH anekavidhA viya 46 // asaMkha kAla mukkosa ekkosamI jhnnyN| ajIvANaya ruvINaM aMtareyaM viyAhiyaM 47 // esA ajIba vibhattI samAsaNa viyaahiyaa| ittA jauba bibhattiM vAcchAmi aNupubbasI 48 // saMsAratyAya siddhAya duvihA jaubA * pudagalanau vibhakti vivaro te sakhepe karau kayo e ajIva vibhakta kaccA pache jIvanau vibhakti vicAra kahe syu anukrame 47 saMsArau ekeMdriyAdika * siha evieM bheda jIva kahyA te siddha amekabheda kaccA te mujha kahatAM prati sAMbhali hai ziSya 48 smaliMgaya taunavekhi siddhaH baudAdika aneresiMga siha rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM01041mA bhAga bhASA Page #1030 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 utA: taMti tAn siddhabhedAn makavayatasva' zRNa 48 (ityo purisasihAya tahevayanapusagAsalikA avaliGgAya gihatitahevaya 50) itthIti striyaH TaukA pUrvApAthApacayAsihAH strI siddhAH1 evaM puruSaparyAyAt sihAH puruSasihAH2 tathaiva te naiva prakAreNa napuMsakaparyAyAt sihAH napusakasihAH napusakAcca kRtrimA eva sihAH bhavanti na tu janmanapusakAH sidhyante 3 svaliGgasihAyativeSeNasihAH 4 andhaliGgAsihAH bauddhaparivrAjakAdiveSeNasihAH 5 tathaiva gRhati sihAH sahastha veSasitAH / SaDa bhedAsmizAnA uttAH anyAntarapaJcadazabhedA api jina siha 1 stIrthakara 2 ajinasiha 1 gaNadharaH tIrthasiddha puNDarIkAdiH 3 atIrthasiddhaH marudevAdi 4 ehaliGgasihabharatAdi 5 andhaliGgasiddha valkalacIrIpramukha / khasiGgasihassAdhuH 7 strIliGgasicandana bAlAdi 8 narasiddhasthaviraH / napusakasidagAMgeyAdi 1. pratyeka buddha 11 karakaNDAdi 11 svayaM buhakapilakevalyAdi 12 budhibodhitasiddha13 ekasamaye ekasiha 14 ekasamaye anekasiddha 15 evaM paJcadazabhedA api ghaTa sveva antarbhavati atha sihAneva avagAhanAta: kSetrataca Ara (ukosIgAhaNAeya jahabamajikamAiya ur3e aheyatiriyaM ca samuddagmijalaMmiya 51) asyAM gAthAyAM utkaSTAvagAhanAyAM tathA jaghanyAvagAhanAyAM ca punarmadhya mAvagAhanAyAM viyaahiyaa| sihA grega vihA vuttA taM me kittayauM suNa 46 // ityo purisa siddhAya tahevaya napuMsagA | saliMge anna sUba liMgeya gihiliMge tahevaya 50 // ukkAsA gAhaNAeya jahanna mjjhimaaiy| uDDa aheya tiriyaMca samuhami jalaMmiya51 hAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM. u041 mA bhAga bhASA vAi gRhasthAne liMgave saImatasiha strI thako siha puruSa ko marI siha timavalau napusa thakI siddha 48 utkRSTau pAMcase dhanuSanI avagAhana dehe mojha hAtha 2 jaghanya avagAhanA te vicAle madhyama avagAhanA uIlIka merucalA adholoka adhogAma paDhauhIpatirake loka samudrI vikhe nadI Page #1031 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pP~ FW katisiddhAH kutra2 sthAna bhavanti tadAha utkaSTAvagAhanAyAM avagAcyate jIvana prAkAzo'nayAiti avagAhanAyAM siJcAH ca puna: jaghanya madhyamayorjagha nyAvagAhanAyAM tathA madhyamAvagAhanAyAM utkRSTAvagAhanAyA jaghanyAvagAhanAyAzca antarvartinImadhyamAvagAhanAtasyAMsivAH uTTe iti UI loke merucalAdau caityavandanA kartuM gatAnAM keSAMcit cAraNazramaNAnAM siddhiH syAt tadA te zramaNAsta tra kiyantaH siddhAbhavanti evaM adholoka grAhanagarAdau * siddhAH kiyantobhavanti evaM tithaMgalIkesAIhitIyahIpeSu samudrarUpe jalenadyAdau eteSu sthAneSu ekasmin samaye kiyantaH siddhAbhavanti iti praznaH athai teSAM evaM uttaraM vadanti [dasayanapuMsaesavIsaI isthiyAyapurisesuyaahasayasamaeNageNasijAI 52] [cattAriyagihaliMgeavaliMgadasevayasaliMgaNayahasayaM samaeNajeNa sikAI 52] [ukkosAvagAhaNAeu sijhate jugavaMduve cattAri jahabAe javamajhamaguttaraM sayaM 53] [cauruDaloe yaduve samuhetI jale vausama heta hevaya sayaJca adduttaratiriya loe samae pegeNa sijmaIdhuvaM 54] etAsAccatamRNAM gAdhAnAM arthaH ca zabdaH samuccaye darzati dayasakhyAkA: napusakeSu dasaya napu'saemuvIsa itthiyaasuy| purisesuya bhaTThasaya samaegogeNa sijhaI 52 // cattAriya gihiliMge annaliMge dasevaya / saliMgeNaya aTThasayaM samaeNegaNa sibhaI 53 / ukkAsI gAhaNAeo sijhate jagavaMduve / cattAriya jaha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u041 mA bhAga bhASA talAvAdi pANIne vikhe 50 dasa napusakane vikhe vausastrIne vikhe puruSane vikhe ekasopATha ekasamaya saujha utkaSTapaNe 51 cyAra ehastha liMgane vikhe vauDAdika anerA liMgavesane vikhe skhaliMganaya tauliMga ekasopATha eka samai sojha to bhatkaSTapaNe 52 utkRSTI pAMca saya dhanUSanI avagAhanA dehe yugapat sAthai sojha tu samaya 2 saujha jaghanyanAhAnI avagAhanAI saujha eka samaye yavanAmA dhyAnanIpari madhyama avagAhanA dehe vattatA Page #1032 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ca.36 : ekatrinsamaye sicante ca punaH viMzatistroSu sidhyantipuruSeSu ca avasayaM iti aSTabhiradhikaM yataM aSTayataM ekasminsamaye sidhyanta 53 gRhINI gRhasthasya u. TIkA 4 liGga ehaliGga tasmin gRhaliGge catvAraH sidhyanti ekasmin samayesiddhi prApnuvanti anyaliGga bauDAdiveSedazasaMkhyAkAH sidhyanti svaliGgana rajo 1.33* haraNAdisAdhuveSeNa ekena samayena aSTottaraM zataM sidhyanti 53 utkaSTAvagAhanAyAM paJcazatadhanu: pramANAyAM yugapatma makAlaM ekena samayena hau sidhyata: * jaghanyAvagAhanAyAM dihasta pramANAyAM catvAraH sidhyanti tathA javamabhatti iti yavamadhyamiva madhya' madhyamAvagAhanAyAM ekena samayena aSTottarazataM sidhyanti tu zadaH punararthe dhruvamiti nizcayArthaiti gAthA catuSTayArthaH 54 atha teSAM eva pratighAtAdi pratipAdanAya Aha (kahiM pahihayA siddhA kahiM siddhApaiDiyA kahiM boMdiJca ittANaM katthagantaNasijjaI 55) kahiM iti kasmin siddhAH pratihatAH sUbalitAH santi korSaH kutrasihAH nirutagatayo nAe javabhajnahattaraM sayaM 54 // cauruDDalAeya duve samudde to jale bIsa maha thvy| sayaMca adruttara tiriyalAe samaeNageNa sijhaIdhuvaM 55 // kahiMpaDiyAsiddhA kahiMsihA pttttiyaa| kahiMvAdiM cattANaM kattha ga'tUNa sijmii56| 41.8 sojha ekasame 53 meru ca lAdi uIloke ekasama 4 saujha lavaNo dadhi samudrane talAvAdi zeSapANaune vikhe tIna adholoka adhogAmAdau *vikhe visa tathA valo ekasopAThae ekasame tirake loke aDhoddIpamAhi sama eke nice saujha 54 kihAM siha pratihata khalanA pAmyAce kiMhA pratiSTita rAI kihAM do do zarIra choDaune kihAM jaIne saujha 55 alokane vikhe haNANA khalanA pAmayAI siha lokane panimastake pratiSTita rahyAI ihAM tirake loke vo dI zarIra vAMDaune tIhAM lokane pani jaI ne saujha 56 pramANAMgule vArayo jane rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM*. 1mA bhAga, Page #1033 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vartantesiDAH kasmin pratiSTitAH santi sAdi aparyavasitaM kAlaM sthitAH santi puna: sihAH kabundi zaroratyaktA chuvagatvAsija iti sidhyanta prAktatvAcanavyatvayaH kasiddajIvAdehattvajAniSTitArthAH bhavanti 56 etaprazvasyottaramAha [palIe paDihayAsiddhA loyayo ya payaDiyA ihiM bundi ca ittANaM taya gantUNasimAI 50] sihAalIke kevalAkAzalakSaNe pratihatAH sUvalitAH santi tatra hi dharmAstikAyAbhAvena teSAM gaterasambhavosti tathA punaH siddhAlokAye lokasyoparitane bhAge pratiSTitA sadA avasthitAH santi ihatiryaglokAdau bundiMzaroratyaktA tatra lokAgre gatvAsidhyanti pUrvApara kAlasya asambhavAt yatra va samaye bhavakSayastasmin eva samaye mokSasta tragatizca bhavati bhAvaH 57 atha lokAgre caI SatmAgabhArA yamasthAnAyat pramA zAyavarNAM ca vartate tatsarva pAha [bArasajoyaNe hiM sabasnuvariM bhaveIsIpambhAranAmAI puDhavochattasaNThIyA 58] [paNayAtasayasahasmAjIyaNANaM tu AyayA tAvaiyaM caivavichinAtiuNIsAhiyaparirao 58] (pahajoyaNa vAhalA esAmami viyAhiyA parihAyanto carimanta maciya pattAgo taNayarau 6.) [ajja suvanagamaI sApuDhavI nimmalAsahAvaNaM uttANaya chattaya saNThiyAya bhaNiyAjiNavarahiM 61] (saha kakunda saGkAsA paNDarAnimmalAsubhAsIyAe jo alAe paDihayA siddhA lAyagge ya pdduuttiyaa| dUhaM vAdiMca ittANaM tatya gatUNa sibhaI 57 // vArasahiM joyaNehiM sambaTThassu bariM mve| isaupambhAra nAmAge puDhavaucchatta saMThiyA 58 // paNayAla sayasahasmA joyaNANaMtu AyayA | rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.2041 mA bhAga sArthazoDa vimAnane upariche ISat prAgbhArA nAma siha silA pRthivI pASANamaDU UtANA cautA chatrane saMsthAne rahocha 57 paitAlI mulAkha yojana pAyatalAMbo tetalIja45 lAkha yojana pohalI jANavI viguNoM jhAjharI paradhi koDi 42 lAkha 20 hajAra 248yojana jhAjharA 58 te siddha milA Page #1034 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yatattoloyaM touviyAhio 62] etAbhiH paJcabhirgASAbhismitasilAISat prAmbhArAmAmbI aba lokAgra varmayati sarvArthasihasya bAbIvimAnasyo parihAdazabhiryojanairoSat prAgbhArA nAnI pRthyo bhavet kIdRzI sAbhUmiH chatra saMsthitAH chatra prAtapatra tasya saMsthitaM saMsthAnaM pAvatiryasyAsAH chatra * saMsthi tAH iha sAmAnyoktApi ca uttAnaM evajJeyaM 58 sAISat prAgbhArApRthvI kIdRzau vartate tat svarUpamAha sAISatprAgabhAsa yojanAnAM paparatvA ripat zatasahasrANi AyatAdIrghAvata te paJcacatvAriMzat sakSayojana daurdhAstItyarthaH ca punastAvantika tAvat pramANe eva vistIrNa vartate vistArailApi * paJcacatvAriMzat lakSayojanadordhAstItyarthaH ca punastAvantikaM tAvat pramAzaM eva vistIrthAvata te vistAraNApi paJcacatvAriMzat lakSayojana pramANati bhAvaH tathA tasthAI patprAgbhArAiti zeSaH parirIiti paridhiH triguNiH sAdhikonjJeyaH tadA ekakoTi hicatvAriMzatlaca vibhatsahasa dizyate konapaJcAzadyo janAni kiJcidadhikAni etAvAn tasyAH sarvaparadhirbhavati 58 punaH kathaMbhUtAsA aSTayojana bAhulya aSTayojanAni bAhulya yasyAM sA praSTayojanabAhu jyAsAISatprArabhArAmadhya pradezaI yatpramANasthaulyavataujinAsthAtA carimAnteSu sarvadigavatiSa paryanta pradezeSu parihIyamAnA parisamantAt hAyaMtIti ghIyamAnA pattalAbhavanto makSikAyAH patra makSikApatra makSikApiccha' tasmAt macikApacAt api tanutarAprati zUmAityarthaH 60 punaH kIdRzIsA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM04.41 mA bhAna tAvaDyaMceva vicchinnA tiguNo sAhiya parirao 56 // aTTha jIyaNa bAhallA sA mami viyaahiyaa| parihAyaMtI * AThayojana vAhalya jADo te jADapaNe madhyamapradeza kayo tIrtha kara deve pache thoDe 2 pAtalo ghaTatI ghaTatau chahaDe mAkhaunA pAMkha thako tanu ati ra pAtalo 58 arjuna dholo sonAte hama yate puSivi miDa zilA nirmalamahita svabhAva tANA citA chavane saMsthAne AkAra saMsthita kahI taudhe kara deve Page #1035 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pacIparjana savarNamayI khetakAJcanakharUpA punaH sA pukhokhabhAvananirmalApunaH sA kozau uttAnakaM kaI mukhaM yat chatraka tahasa sthitaM yasyAH sAuttAna pra.148 chavakasa sthi tAsAjinavarAkhyAtAbhaNitA pUrva sAmAnya na chava saMsthitA ityu ktA iha tu uttAnachatrasasthi tA itya kA pracA vizeSAti na panAma ka panamA pukhauzAMkakundasaMkAyA pANharAdhavalA nirmalAzabhAbhavyA sA pRthau sautAbhidhAvata te sItA ityaparaM nAma tasyAH sautAbhidhAnAzA: pRthivyAupariityanena siddazilAyAupariSTAt ekayojanaM lokAntastuvyAkhyAtaH 61 iti siddhizilAkharUpamuvAtatra siddhAH kvatiSTatautyAha [joyaNasmata jotastha kosouvarimobhave tasmakIsamma chanmAe sihANIgAhaNAbhabe 62] yojanasya tatra uparimauparivartIyaH krozobhavet tasya krosasya SaSThabhAga ityanena savibhAgatrayastriMzadadhikadhanu: zatavitaya rUpe 333 dhanuH parimANe siddhAnAM tatra avagAhanAvasthiti bhavet ityarthaH 13 punaH siddhAnAM svarUpamAha carimaMte macchIyapattAo taNuyayarI 6. // ajjuNa suvannagamaI sA puDhavI nimmalA sahAvaNaM / uttANaya chatta saMThiyAya bhaNiyA jiNavarehiM 61 // saMkhaM ka kuMda saMkAsA paMDurA nimmalA suhaa| sIyAe jAyaNe tattA lAyaMtAo viyA himo 62 // jAyaNasmau jo tatva kAsA uvarimA bhabai / tasma kAsamma chambhAe siddhANA gAhaNA bhabe 63 // tatya siddhA * bhayo kahI tIrthakara deva paMkha aMkaratna kuMda kudanA phUlasarikho dhaulau malarahita manohara jacI siha zilAthI eka yojana lokanA aMta kehaDI kayo 61 te eka yojanathI tauhA~ eka kosa apari loche te eka kozanA chaTThA bhAgane bikhe etale 33 dhanukha jhAjharA sihanI avagAhanA hoihara * tihAM sikSa mahAbhAgya aciMtya zakti lokanA apane vikhe ravAI bhavasaMsAra avatAra prapaMca thakI mUkANA sivarUpa mokSa uttamaga te paDutA 63 uca HEREKKEKINEMOREMOKOKXXXKKREKKAKNEW panapatasiMha vAhAdura kA mA0sa010 11mA bhAga Page #1036 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Gom (tasvasihA mahAbhAgA loyagaMmi payadviA bhavaSyavaJca ummuktA sihi baragayaM gayA 63) tatra tasmin lokAye sihAH pratiSTitAH santi kIdRzAH siddhAH mahAbhAgAH acinthayaktimantaH puna: kodRzAH bhavappavaM ca ummakAH bhavAnarAkAdayo'vatArAH teSAM prapaJcovistArasta ta unmuktAH bhavaprapaJcoma ktA bhava bhramaNarahitAityarthaH punaH kohayAH siddhiM varagatiMgatAH siddhinAnI pradhAnagati prAptAH patra hi siddhAnAM bhava prapaJcAzuzArati vizeSaNama acala svabhAva uklosti 63 atha sivAnA kiyatI avagAhanAbhavati ityAha [usmehojasmajohoi bhavaM micaramaM miyatibhAgahINAtattIya sihANIgAhaNAbhava 64] yasya puruSasya carima bhave anya bhavamocagamanAI janmani yAdRzaH utme dhIbhavati dehapramANaM bhavati tatI dehapramANAta mihAnAM mokSa prAptAnA hatIya *bhAgahInAavagAhanAbhavet 55 atha sihAnAM kAlatabAha [egate gayasAIyA apajjava siyAviya puhattaNa aNAIyA apajjava siyAviya 66] te siddhA ekatvena ekasya kasyacit nAmagrahaNApekSayA sAdikAH amuko munistadA siDaH ityAdi sahitAH sihAH bhavanti ca punaste sihAH aparyavasitAH anta mahAbhAgA lAyagga mi ptttthiyaa| bhava ppavaMcaumukkA siddhiM varagaDU gayA 64 // ummehI jasma jo hADU bhavaMmi carama miyo| tibhAga hoNA tattAya siddhANo gAhaNA bhave 65 // egatteNa sAIyA apajjava siyAviya / puhutaNa aNA rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAma bhASA paNe je manuSyamA bhavanavile jatale pramANa hauda carimahahalo mokSajAvAno bhava avasarane bikhe vIje bhAgepo chote pUrvabhavanA sa'capaNA thakI siddhAMno avagAhanA hura'4 ekakoikano nAmaleI kahe pramako saudhote Adi sahita kahauI mokSa thakI hAnAvateNe aparyavasita putta ghaNApAyI joI yetI Adi rahita anAdi ane jahane paryavasAna kehaDI nahI anaMtate kahII'65 te siha prarUpau rUpAdirahIta jIva pradezamaya paNa aMtara rahita zaraura Page #1037 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1038 sUtra bhASA ******* rahitAH mocagamanAdanantaraM avAgamanA bhAvAt antarahitAH te siddhAH pRthakkana bahujana sAmastyA pecayA anAdayo anantAtha 66 punasteSAmeva svarUpamAha [ arUviNo jovadhayA nAga daMsaNa satriyA ghaDalaM suha saMpattA uvamA jasma natthio 67] te siddhAH arUpiNo varttante rUparahitatvena rasa gaMdha arthAnAM api abhAva: leyArahitA api punaH kauDamA sicAH jIvaghanAH jIvAca te ghanAtha jIvaghanAH jIvAH sacidupayogayuktAH ghanA antara rahitatvena joba pradezamayA punaH kIdRzaH jJAnadarzana saMhitAH kevala jJAna kevala darzane eva sa jA jAtA yeSAMta jJAnadarzana sa zitAH jJAnadarzanopayoga vanta ityarthaH punaH kIdRzAH atula' aparimitaM sukha prAptAH yasya sukhasya upamAnAsti tatsukhaM prAptA ityarthaH yataH karmakkaza vimocAca moce sukha manu uttaramiti 67 athasiddhAnAM kSetra svarUpamAha [loegadese te sabve nAgadaMsaNa saniyA saMsAra pAra nicchivA siddhiM vara gahUM gayA 68 ] te siDA yA apajjabasiyAviya 66 // aruviNa jIvaghaNA nANa daMsaNasanniyA / aulaM muha saMpattA uvamA jamma natthi o67|| lAega dese tesebve nANadaMsaNa sanniyA / saMsAra pAra nicchinnA siDiMvara ga gayA 68 // saMsAratyAu je jIvA dubi vivarapUrA tethe kevalajJAna kevala darzana saMjJAvaMta etale jJAnadarzananA upajoga sahota atulaM ghaNa sukha pAmyAke jehanI sukhanaucopamAnathI anaMta sukha (6 loka caudarAjanA eka dema vibhAgane vikhe te sarva sahake kevalajJAna kevaladarzana upayoga sahita gata cAra saMsAranI pAranI vAstro jeNe siddhe siharU uttama gati gayA etale sauddha gayA 67 hive saMsArI jIva kahake saMsAra saMbaMdhiyA je jova vidu prakAre te kayA taurtha kare te kevhA ekatra sabojA thAvara te vaivasa ghAvaramAhi thAvaraviDa' prakAre 68 te tauna kehA pRthivo jova appakAIyA joba tathA balivanaspati jIva e ghAvara. ********************************************* harAma dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM.u. 42mA bhAga Page #1038 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sarve lokaikadeze tiSTanti ityanena muktAH sarvatra tiSTanti vyomavatvApavarjitA iti sarvagatatva mataM apAsta tathAtve sati sarvadA vedanAdi prasaGgAt punaH ha.TaukA kauzAH jJAnadarzana saMjJitAH ityanena keSAJcit jJAna sanA keSAzciddarzana saMjJA jaina matetu sarveSAM sihAnAM ubhe jJAnadarzane sajAtesta jJAnadarthanamayAH siddhAH ityarthaH punaHkIdRzAH saMsArapAranistauAH punarAgamanAbhAvAt sasAraM atikrAntAH ityanena keSAdhinate bhaktodArAdha dAna * vAnAM vinAyArtha bhUyobhUyobhUmau avatIryabhakta kArya vidhAya mukti brajati prabhuriti matamapi nirAkRtaM puna: kIdRzAH sibi' varagatiM gatAH ityanena coNakarmANopi lokAgragamanasvabhAvena utpatti samayesakriyatvamapyastauti gAthAbhiprAyaH 18 atha sidvAn abhidhAya saMsAriNojIvAnAha [saMsAratyAyaje jauvAduvihAte viyAhiyA tasA yathA varAceva thAvarAti vihAtahiM 68) ye jIvAH sa'sArasthAste jauvA dvividhAstIrthakarairvyAkhyAtA leke vrasAsthAva * rAva etadvividhA atha hai vidhye satyapi alpa kathanatvAt pUrva sthAvarANAM nirdezaMkaroti tatra baseSu sthAvareSu trividhAsthAvarAH santi68 (puDhayIbhAujIvAya * sahavayavaNamaI ecce evAvarAtivihAtesiMbhaesohama 70] sthAvarAsvividhAH pRthaujIvAH pApojalAni pRthivI ca Apazca pRthivyApastadra pAjIvAH & pRthivyapajIvAstacaiva vanaspatIauvAH jIva zarIrayogyI randhonyAnugatatvena kathaMcit abhedAt pRthivyapa vanaspatiSu jIvazya padezaH iti etaM pRthivyAdayastri vidhAsthAvarAH santi teSAM trayANAM sthAvarANAM maidAna me mama kathayatastva' zRNaH 70 pRthivI bhedAnAha [ duvihA puDhavi jIvAbho sahamA bAyarA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA:saM... mA bhAga hA te viyAhiyA | tasAya ghAbarA ceva thAvarA tivihA tahiM hara // paThavI pAu jIvAya tahevaya vnnmii| iccee bhASA fag prakAra tehanA bheda prakAra sAMbhali hai ziSya / vihaM prakAre pRthavInA jIva saccAnAnhA kaivalI gamyavAdara dekhItAcchadamakhe te eka paryAptAvI Page #1039 -------------------------------------------------------------------------- ________________ to 130 24. a sahA pajjattama pajjattA eva mee duhA puNo 71] pRthivau jauvAstu dvividhA uktAH zUmAzcarma cakSura gocarAH kevala jJAnagamyAH sathA punaH pRthvI jIvA bAdarA te ca paryAptA aparyAptAcA AhAra gharaurandriyocchAsa ni:khAsarUpAbhiH paryAptibhizca tamRbhiH zaktibhiryuktA paryAptA stathA 8 tebhyo viparItA aparyAptAH zamAH pRthvIjIvAH paryAmAH aparyAptAH bAdarAH pRthvIjIvA: paryAptAH aparyAptA evaM dvividhA 71 (bAyarA jeu pajattA duvihA te viyAhiyA sanhA kharAva bodhabbA sanhA satta vihAtahiM 72) tatra punareSAM uttarabhedAnAha jebAdarAH pRthojIvAH paryAptA uktAste vividhA vyAkhyAtAH eke bAdarAH pRthaujauvAH paryAptAH lakSNakhUrNarUpA ca punarake bAdarAH pRthaujovAH paryAptA kaThinAzca bodhyAH tatra sAkharayoH pRthI jauvayoH vakSyAH pRthaujIvAH saptavidhAH jJAtavyAH 72 saptavidhatvamevAha (kimhA naulAya ruhirAya hAlihA mukkilA tahA paNDu paNaga maSTiyAkharA chattIsaI vihA 63) kaSNAH zyAmavarNAH 1 naulA naulavI pathivau 2 rudhirA raktavarNA pRtho 3 hAridrA pItavarNA 4 zuklA dhavasavarNA thAvarA tivihA tesiM mee muNeha me 70 // duvihA puDhavi jIvA muhumA bAyarA thaa| pajjatta mapajjattA eva mee duhA puNo 71 / bAbarA je upajattA dihA te viyaahiyaa| sanhA kharAya vAdhabvA sanhA satta vihA tahiM 72 / ki hA jA aparyAptA emaebihu prakAra tathAvalI 70 vAdara je valau paryAptA bihu prakAre te kahyA tIrtha kare eka sUhAlAvIjA kaThora jANivA tihAM bihu mAhi sanhA suhAlA sAta prakAra 71 kAlA 1 naulA 2 rAtAte jANavA 3 paulA 4 dhavalA 5 tathAvalI dholau pAMDU 6 sUkSma AkAziM UDe te paNa gamATo eva bheda 7 kharA kaThina pRthivonA chatrIsa prakAre 72 pRthivIkAlI 1 maraDIyAkA karA 2 bela ra pASANa khaMDa lavaNa 5 silA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM* 2041mA bhAga bhASA Page #1040 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TIkA 4 pRthau tathA 5 tathA pANDa: pANDu varNAH ISat zubhrAH 6 iha ca pANDu grahaNaM kRSNAdi varNAnAM api svasthAnabhedAntara sambhavazUcaka saptamI bhedastupanaka 8 mRttikArUpaH panakohi atyantazUkSmatvena AkAze pRthitvena AruDhaH tasmAteM datve na gRhItaH ityanena vakSyApRthvau saptavidhoktA atha kharAdi pRthauSaTa vizabidhA tIrtha' karAkhyAtA 73 tAn bhedAnAha [puDhavIyasakarAvAluyAya uvalesilAyaloNose ayatauyataM basausagaruppasuvama yavayarea 74] [hariyAlehiMgulue maNosilAsosagaMjaNapavAle abhbhapaDalambhavAlayabAyarakAe maNivihANA 75] gomijjaeyaruyageajhai phaliheyalohiyakveyamaragayamasAra gale bhuyamoyagaindanauleya 76] candaNage rUyahaMsagambha pulaesogandhi evabodhabbe caMdappahaverulie jalakante sUrakateya 77] pRthauzadvAlimpanayogyA1 zarka 8 rAmaruNDAdi rUpAkarkaramayI 2 vAlukA ca sthalI bhUmau prasihA 3 upalogaNDazelapASANa khaNDAdi rUpA 4 zilA vRhatyASANamayau 5 loNoseiti lavaNoSa lavaNaM ca ughAcala vaNISe lavaNaM samudrAdibhya utpanna tadapi pRthaurUpameva 6 USAUSaramayau 7 ayolohaM 8 kakastIraM 8 tAmra prasiddha10 zausaka 11 rupya 12 suvama 13 ayavatra pukaJcatAmaJca zosakaJca rUpyaJca suvassa ca ayastra pukatAmrasosakarUpya suvarNAni etepi pRthaubhedAityarthaH ca nIlAya rUhirAya hAliddA mukkilA thaa| paMDa paNaga maTTiyA kharA chattIsaI vihA 73 | puDhavIya sakkarAya bAluyAya ubale silAya loNose / aya taMba taya sIsaga ruppa subanneya bareya 74 / hariyAle hiMgalue maNosilA sausaga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga pASANa moTo 6 zrIsakhArImATI 7 tarI 8 tAMbora loha1. sausI 11 rUpI 12 sonI13 baccahI rAjAti 14 73 hariyAla 15 hiMgalI 16 maiNasila 17 sausaga jasada vizeSa 18 suramI 18 pravAla 20 AbhUyA 21 AbhayAno camma 22 evAdara' pRthivIkAya maNinAma kahoi jetalA Page #1041 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TIkA a036 1042 sUtra bhASA ***************** punarvaSya N hauraka' 14 caturdazabhedA 74 haritAla 15 hiGga, lu 16 manasilA 17 prasiddhA sosakodhAtu vizeSo jasadaiti loke 18 aJjanaM suramakaM18 pravAlaM vidra umaM 20 abhrapaTalaM bhoDalaiti prasiddhaH 21 abhravAlukA abhrapaTalamizrAvAlukA abhravAlukA 22 vAdarakAye bAdara pRthvIkAye'mobhedA uktAH atha maNyabhidhAnA api pRthivo asti tasmAnmaNAbhidhAnAnimaNaunAM nAmAnyaccate maNibhedA api pRthvIbhedA evetyarthaH 75 kAnitAni maNinAmAbhi gojayakogomedhamaNiH 13 ca punarucakorucakanAmAmaNiH 14 aGkaratna 15 sphaTikaratna' 16 lohitAkhyomaNiH 17 marakatamaNiH 18 masAragallava 18 bhujagamo ca komaNi 30 ca punarindranIlaratna N 31 73 candano 31 gairikanAmA maNiH 33 haMsagarbhaH 34 pulaka 35 punaH saugadhiko maNibadhyaH 26 candraprabhaH 37 baiDryomaNiH 38 jalakAntomaNiH 38 sUryakAntomaNiH 40 77 atra etAsu gAthAsukharapRthivyAH SaDti madbhedA uktAH gaNanAyAM tu catvAriMzadbha dAH sacjAtAstatkathaM tattrottaraM ana hi ratnAnAM kecidAH keSucidratnabhedeSu antarbhavanti tasmAtrAttra kazcihota rAgavacaneSu doSAvakAzaH 77 jaNa ppavAle / ambhapaDalambha vAluya bAyarakAe maNivihANA 75 // gomijjaeya ruyage a'ke phaliheya lohiyakveya / maragaya masAragallaLe bhuyamoyaga iMdanIleya 76 // caMdA geruya haMsagambhe pulaeya soga' dhieya bodhavve / caMdappaha verulie sarva 74 gomedyaratna 23 rUcakaratna 24 aMkaratna 25 phauTakaratna 26 lohitAcaratna 27 marakataratna 28 masAragalaratna 28 bhUjamocakaratna 30 iMdra naularatna 31 75 caMdanaratna 32 gairakaratna 33 haMsagagarbha ratna 34 pulakaratna 35 saugaMdhokarana jANavo 26 caMdraprabharatna 37 baiDUryaratna 38 jalakAMta ra 38 sUryakAMta ratna 40 76 esarvakhara pRthavInAbheda chattrosa kayA taurtha kare eke prakAre paraM dhaNe prakAra nahI sUkSma pRthivonA jauvate sUkSma vAdara ******************************************* rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0ca0 41mA bhAga Page #1042 -------------------------------------------------------------------------- ________________ N GXXX [eekhara puDhavoe mevAchattosamAhiyA egavihamanANattA muhumAtatya viyAhiyA 78] etekhara pRthivyAdi bhedAH vizamamAkhyAtAstIrthakarairutAH pRthau bhedAt pRthausthAjauvA api bhinnAbhinnAH tatra zUtmavAdara pRthau jauveSu sUkSma pRthaujIvAH ekavidhAH anAnAkhAstIrthakaraiyAtA navidyate nAnAtvaM yeSAM te anAnAtvA: abahubhedAH uktAH ityarthaH kortha H pUrva zUkSmabAdaraumukhyamedo hau pRthIkAyajIvAnAmuktI etehi zUkSmAnA avAntarabhedAnjeyAH bAdarANAM avAntaramaidAuktAH mukhya vRttyA tu ekaeva zUkSmIvAdaro vA ekaevabhedostinAnAtvaM nAstItyarthaH athatAn pRthI jauvAn kSetratAha (sahumAsavvaloyaMmi loya desevabAyarA ittokAlavibhAgantu tesiM bucchaJca ubbiI 78) zUkSmAye pRthokAyajIvAste sarvasmin caturdazarajvAtmake loke santi abhivyApyasthitAH santi bAdarAH pRthvaukAyajauSAlokadeze tiSTanti lokasvadezovibhAgolokadezastasmin tiSTanti bAdarAhikacit kasmin cit pradeze kadAcisa bhavanti kadAcitkasmin citsthAna sambhavanti ittoiti ita: kSetraprarUpaNAnantaraM teSAM pRthvIkAyajIvAnAM caturvidhaM kAlavibhAgaM kAlato bhedaM vacce 78 [santaI jalakate sUrakateya 77 // ee khara puDhabIe meyA chattIsa maahiyaa| egaviha manANattA muhubhA tatva viyAhiyA 78 // muhamA sabaloga'mi loga desaya baayraa| itto kAla vibhAgata tesiM bocchaM caubvihaM 76 // saMtaI pappaNAIyA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.ma.u. 41mA bhAga bhASA mAhiM kahyA tIrtha kare 77 sUkSma pRthIvaukA jIva sarvaloka ca vaderAjane vikhe rayAI lokanA ekadezane vikhe vAdara pRthavI jIva etalAnaMtarakAlano vibhAga bheda tehanI kahisya sAdi 1 paryavasita 2 anAdi 3 aparyavasita 4 bheda 78 pravAha mArga jIIe tivArI sUkSma vAdara pRthi anAdi ke aneI aparyavasita chehaDI te pRthivi jauvano bhavasthiti bhavarahivoM kAyA vitikAi rahivo te pAyau Adike pane saparyavasita sAMtapuNa niye 78 Page #1043 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA .44 pappaNAIyA apajjavasiyAviya ThiI paDuccasAIyAsapajjavasiyAviya 80] santatiM prApya pravAhamAthitva ete zUkSmAH bAdarAva pRthvIkAyahovA anAdava AdirahitAH ca punaraparyavasitA api antarahitA api sthitiM pratItyabhavasthiti kAyasthiti rupAMsthitimAthitya saMsAravartIjIvaH saMsAra pacaukAyAM tavarnosan pRthvIkArya kiyatkAlaM tiSTati iti sthiti vicAramAthitya jovA: sa.dikAH saparyavasitAthApi vartante 80 [bAvIsa sahassAe' vAsANako siyAbhave pAuThiI puDhavINaM antImuhutta jahabiyA 81] [pasaMkhakAlamukkosaM atImuhatta' jahabiyA kAyaThiI puTavauNaM taM kArya tu amAyo 85] pRthvInAM pRthvIkAya jIvAnAM varSANAM dAviMzati sahasrANi utkRSTA prAyuH sthitirbhavet jabandhikA ca anta muharta sthiti vet 82 bhavasthiti uktvAkAyasthitiM vadati asaMkheti pRthvInAM iti pRthvaukAyajIvAnAM pRthvIkArya amuJcatAM pRthvIkAryasthitiH saMsAracedbhavati tAI utkaSTA asaMkhyakAla sthitirbhavet jaghanya kA ca antamu hatta sthitirbhavet korthaH yadi pRthvIkAyasthIjIvaH pRthvIkAyata pratvApunaH punarnirantaraM paThI kAye eva utpadyate tadA apajjavasiyAviya / ThiIpar3acca sAIyA sapajjabasiyAviya 80 // vAvIsa sahasmAI bAsAgukkosiyA maba / Au ThiI puDhabauNaM aMtomuhutta jahanniyA 81 // asaMkha kAla mukkosaM aMtomuhutta jahanniyaM / kAyaThiI puDhavINaM taMkAyaMtu amu OM bAvIsa hajAra varisa utkaSTI huI AUkhAnIdhiti thakI pRthavInI aMtamUhartanI jaghanya sthiti 80 asaMkhyAtA kAla nI aMtarapaDe tI utkaSTI aMta dharsa jaghanya aMtara kAyasthiti pRthIvI pRthavIno pRthivimAhiema taihanI kAyane mUke vAra vAra tehane te mAhI rahe 81 anaMtAkAlanI aMtara ut kaSTI aMtarmuhurta jaghanya aMtara potAne pRthivIne vija]mi chAMDe thake pRthivInA jIvana pRthivI paNa aMtara paDatu 82 eha pRthivI kAyanAbarSa thakI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM. cha. 41 mA bhAga bhASA Page #1044 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA 1045 sUva bhASA **** utkRSTaM asaMkhya N kAlaM yAvattiSTati jaghanya' tu antarmuhartta tiSTati iti bhAvaH itya' dvividhAyA api sthite: sAdi saparyavasitatvamuktaH atha kAlasyAnta rgataM eva kAlAMtaramAha ( aNantakAla mukkosaM antomuhutta jahanriyaM vijaDhammisarakAra puDhavojIvANa antaraM 82) pRthvIjIvAnAM svakauyekAyevija mi iti vyakta sati utkkaSTa' ananta kAla antaraM bhavati jaghandhaka' antaraM antarmuhartta bhavati korthaH yadAhi pRthvIkAyasTojIvaH pRthvIkAyAt catvA aparasmin kAye utpadyeta tata utvA punaH pRthvIkAye eva utpadyeta tadAkiyadantaraM bhavati utkRSTaM anantakAlaM jaghanya' antarmuhartta N yadA pRthvIjovasya pRthvaukAyAt cyutirbhUtvAvanaspati kAye utpattiH syAttadA anantakAlasyAntara' jAyate vanaspati kAyastha jIvasya anantakAlasyatitvAt jaghanya' antara antarmuharttaM bhavati 82 etAnye va bhAvata Aha [eesiMvannraoceva gandhaorasaphAsao saNThANAdesazravAvi vihANAisaharUmaso 83] eteSAM pRthvIjIvAnAM varNa togandhatorasataH sparzataH saMsthAnatathApi sahazrazovidhAnAni bhedAbhavanti sahazramaityupalakSaNaM varNAditAratamyasya bahubhedatvena zrasaMkhyAmedatvAt cao 82 // aNaMtakAla mukkIsaM aMtomuhutta jahannayaM / bijaDhaMmiM sae kAe puDhavi jaubANa maMtaraM 83 // eesiM banna caM`va ga Mdhao rasa phAsao / saMThANA desaobAvi bihAgAI sahammasA 84 // dubihA Au jIvAo suhamA bAyarA gaMdha thako pharasathako rasathakI saMsthAnamA Adezathako paNie saMsthAnanA bheda bhedatirathako vidhAnabheda sahasragame huI sakhyAtA asaMkhyAta anaMta paNe yadyapi varNa 5 gaMdha 2 rasa 5 pharasa 8 ke tathApi taratama yoge ghaNAbhedahui 83 vihaM prakAre apkAyanAjIva sUkSma ane vAdara apkAya tima bAdara paryAptA aparyAptA imae bihu prakAre valI 84 bAhara apakAya je paryAptA yAMce prakAre kayA taurtha kare me ghano pANI tathA osano samudrano DAbha A0 saM0 u0 4.1 mA bhAga bAhAdura kA a rAya Page #1045 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1046 4 varyAdInAM bhAvarUpatvAt 83 aba apkAyamaidAnAha [duvihA Au jauvAu muhumA bAyarA tahA pajjata mapajjattA evamee duhApuNI 84] [bAyarA je u TokA * upajjattA paJcahAte pakittiyA suddhodaNya usmeya haritaNU mahiyA himai 85] (egaviha manANattA suhumA tattha viyAhiyA suhumA sabalIyaMmi lobadeseya pa036 * bAvarA 86) tisa NAM gAdhAnAM arthaH apajIvAstu vividhAH zUkSmA stathA bAdarA api paryAptA aparyAptAvadividhA punavartante iti zeSaH 84 atha punarbAda rAyeparyAptA apjIvAste paJcadhAH prakIrtitAH zuddodakaM meghasamudrAderjalaM avazyAyaH zaradAdiSu RtuSu prAbhAtika zUkSmavarSArupaH haritasnigdha pRthvIbhavastRNA abinduH 3 mahikAjalaM garbhamAseSu zUkSmA dhUmarUpAH hime iti himajalaM khandhAradezAdau prasiddha 86 tatra zUkSmA apkAyajauvA ekavidhA anAnAkhAstIrtha kararthyAkhyAtAH tatra zUkSmA apakAya jauvAH sarvasmin caturdaza rajvAmaloke vartante bAdarA apkAya jauvAlokasyaikadezevartante 87 (santai pappaNAIyA apajjavasiyAviya ThiI paDuccasAIyA sapajjava siyAviya 88) santatiM pravAhamArgamAzritya apkAya jauvA anAdikAH punaraparyavasitA api sthiti bhava thaa| pajjata mapajjattA evamee duhApuNo 85 / bAyarA jeupajattA paMcahA te pakittiyA / suddhodaeya usmeya harataNu mahiyA hime 86 // egabiha manANattA muhumA tatva viyaahiyaa| muhumA savvaloga mi logadesaiya bAyarA 87 // rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.1.41mA bhAga japari pANaudhu ari 4 hauma jamai 85 eka prakAre paNi nAnA prakAre nahI sUkSma apakAyanA jIva tauhAM kahyA tIrtha kara sUkSma apa kAyanA jIva sarvaloka cauda rAja vyApI rahyA lokanA ekadesa sarovarAdikane bikhe vAdara apkAyo 86 pravAha mArga joI tivArae sukSma vAdara pRthivI anAdike ane aparyavasita chahaDI te pRthivI jIvano bhava sthiti bhave rahivo kAya thiti kAyA rahivo te AdhI Page #1046 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a036 2047 sava bhASA XXX sthitiM kAya sthitiM cAzrityasAdikAstathA saparyavasitAH avasAnasahitA api varttanta 88 (satteva sahassAi N vAsANu kosiyAbhave AuThiI AUNaM antomuhutta N jahantriyaM 88) apAM apkAya jIvAnAM saptaiva sahazrANi varSANAmutkRSTA AyuSaH sthitirbhavet jaghanyataH antarmuhartta' bhavet 88 (asaMkha mukkosaM antomuhutta N jahaliyAkAya ThiI AUNa N taM kAryaM tu amucao 80 ) apAM apkAya jIvAnAM taM svakAyaM arthAt apkAyaM zramuccatAM utkRSTAkAya sthitiH asaMkhyakAlaM bhavati javanikA kAryasthitirantarmu hata' bhavati 80 [antakAla sukko antomuhutta jahatrayaM vijaDhammi sae kAra AujIvANa antaraM 81] ajIvAnAM svakIyekAyetyakta sati aparasmin kAye utpadyapunaH svakauyekAye utpattisthAttadA utkRSTaM antaraM anantakAlaM bhavati jaghanAka antaraM antarmuhartta' bhavati vanaspati kAyejIvo'nantakAlantiSTati tadA anantakAla antaraM bhavati iti bhAvaH 82 [eesivaoocaiva gandhaorasaphAsazra saMta' paSpaNAIyA apajjabasiyAbiya | ThiIpaDucca sAIyA sapajjavasiyAviya 88 || satteba sahasmAi' vAsANu kosiyA bhave / Au ThiI AU aMtImuhuttaM jahanniyA 86 / asaMkhakAla mukkosaM aMtomuhutta jahanniyaM / kAyaThiI AUNaM taM kAyaMtu amuM catra 10 / a MtakAla mukkosaM aMtImuhattaM jahannayaM / vijaDhaM mi sae kAe Au jIvANa maMtaraM 61 / ee Adiche ane saparyavasita sAMta puNanice 87 sAta sahasra varasano utkRSTo huI zraUpAthaunI sthiti apkAya jIvano aMtamUhurtta' jaghanya 88 asaMkhyAtu kAlautkRSTau aMtarmuhurtta' jaghanya paNe kAyasthiti apkAyanI tehano te mAMhito te kAyA aNachoDatu 88 anaMtukAla utkaSTI aMtarmuhurtta jaghanya potAnaukAyA kAMDyA thako aekAya jIvane etalo tarI hui 80 e apkAya jauva varNathako gaMdhathako rasathako pharasathako saMsthAnanAmedathako ************************************************ rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga Page #1047 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1048 sUva bhASA saNThANAdesazravAvi vihANAisa hastaso82] eteSAM apkAyajIvAnAM varNa togandhataH rasataH sparzataH saMsthAnAdezatacApi saMsthAnanAmatazcApi sahazrasobaha vobhedAbhavanti 82 atha vanaspati jovAnAha [duvihAvaNasaI jIvAsu humAbAyarAtacA pajjattamapajjattA evameva duhApuNo 83] vanaspati jIvAdividhAH zUkSmAstathA bAdarAH te zUkSmA bAdarAzcApi paryAptA aparyAptAca dvividhA AkhyAtAH 83 [ bAyarAje pajjattA duvihA te viyAhiyA sAhAraNa sarIrAya patte yagAya tavaya 28 ] yebAdarAvanaspati jauvAstepi dvividhAvyAkhyAtAH sAdhAraNa zarIrAzca punaH pratyekAH vanaspati jIvAH 84 (patte ya sarorA ooNegahA siM vannao ca eva ga Mdhao rasa phaaso| saMThANA desazravAvi bihAgAI sahasmasoha2 / dubihA vaNAI jaubA muhamA bAyarA tahA / pajjatta mapajjattA evamee duhApuNo 13 / bAyarA jeu pajjattA duvihA te viyAhiyA / sAhAraNa sarI rAya pattegAya tabaya 94 / patteya saraurAo begahA te pakittiyA / rukkhA gucchAya gummAya layAvallI taNAtahA65 | vidhAnabheda hajAre gamihoi 81 vihuM prakAre vanaspatInA jIva sUkSma vAdara tathAvalI eka paryAptA vaujA aparyAptA ima bindu bhede huve balau 82 vAdara vanaspatikAyate paryAptA biSTubhede te kahyA tIrthaM kare anaMtA jIvane sAdhAraNa sAmAnya zarIra te anaMtakAma pratyeka jUyA zarIra jehanA te pratya tibhaja 8.3 te mAhi pratyeka zarIra vanaspatinA jIvake te mAhi pratyeka zarIra vanaspatInA rukha AbAdi 1 mAlato Adi tathA cAMpA 4 velitU saDau pramukha tRNa bhautrAdi tathAvalI 6 84 valayanAlikerI Adi phoDAdith kamalAdika jalaruha 10 oSadhIsAlI pramukha 11 taMDulevAdi harokAyajAMNavI pratyeka vanaspati kahI taurtha kare 85 anaMtA jIvane sAdhA tAka guccharogaNI Adi 2 gulma vana parvagaselaDo vaMzAdi 8 kuhaNabhU' i ******************************************** rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA thA *saM*u0 41 mA bhAga Page #1048 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1048 sUtra bhASA *************** ***** tepakittiyA rukvAgucchAya gummAya layA vallotaNAtahA 85) tatra sAdhAraNazaroravanaspati pratyeka zarauravanaspatyormadhye pratyekavanaspati jauvAstu anekadhA prakarttitAste ke ucyanta vRcAH 1 sahakArAdayaH gucchAH vRntAka kaNTakArikAdyAH 2 gulmA navamAlatI pramukhAH 2 latAcampakAdyA4 vanyaH kUbhANDAdyAH 5 tathAtRNAHkuzAdyAH6 85(valayApavvayAkuha gAjalaruhAtrosa hautahAhariyakAyabodhavvApatteyAitizrahiAATa 6) valayAnAlikera kadalAyAH ihateSAM zAkhA ntarAbhAvenalatArUpatvaM ukta 7 parvvajAcAdyAH 8 kuhanAH bhUmi sphoTAdyAH 8 jalaruhAH kamalAdyAH 10 tathA aSadhayaH zAli pramukhAH 11 ca punarharita kAyAzcataNDu lauyakAdyAH 12 bodhavyAH iti amunAprakAreNa pratye kApratya kavanaspati jauvA zrAkhyAtAH 86 (sAhAraNa sarorAzroNegahAtepakittiyA AluemUla eceva siGgaveretahevaya87] (hirilosirilosismarilijAvaIkeya kandalopala DulasaNakandeya kandalIya kuvva88) (lohiyoiyatthauya tuhagA yatahevaya kanheya vajjakande kanda sUraNaetahA 22] [asma kanrIya bodhavvA sauhakavrautahevaya musaNTIya hali he yeNegahA evamAIo 100 ] atha catasRbhi gothAbhiH sAdhAraNavanaspatInAM nAmAnyAha ye tu sAdhAraNa zarIrAH sAdhAraNa vataspati jIvAH anantakAyavanaspati jIvAstepi anekadhAH aneka valayA pavvayA kuhaNA jalaruhA osahItaNA / harIyakAyAya bodhavvA patyAiti AhiyA6 / sAhAraNa sarorAo NegahA ne pakitniyA / Alue mUlae cava siMgavere tahevaya 17 / hirilo sirilo simmirilo jAvaI keya kaMdalI / raNa zaraurache jehane te anekaprakAre kahyA bAlUkaMdajAtau 1 mUlama 2 siMgavera zrAdo timaja 2 86 harilokaMda 4 sirilaukaMda 5 sismaro kaMda 6 jAvayakaya kaMda jAti 7 pala DukaMda 8 lasaNakaMda 2 kaMdalIya kuDuvvae kaMda 87 rohiNIkaMda 12 huyatyo kaMda 12 huye kaMda 12 122 ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM00 41mA bhAga Page #1049 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TIkA 4 036 1050 sUtra bhASA prakArAH prakIrttitAH teSAM ca keSAM cit prasiddhAnAM nAmAnyAha zrAlukaH AlUpiNDAlura tAlukakanda 1 stathA mUlaka prasiddha 2 zRGgaverakaM Ardra kaM 2 tathe vaca87 harilonAmAkaMdaH 4 sirilonAmAkaMdaH 5 sisirilo nAmApikandaH 6 etekandavizeSAH yAvati kopikandavizeSaH 7 kandalIkandaH 8 dezavizeSe mAMsa rUpaH kando bhavati lazunakandastuprasiddhaH 10 kuhabratakadalokandovizeSaH 1188 lohinIkandaH 12 hatAcaukandaH 13 hanakandaH 14 tuhakakandaH 15 kRSNakandaH 16 vajrakandaH 17 sUraNakandastathA 1888 zrakhakarNIkando bodhavyaH 18 tathaiva siMhakarNI 20 muNTokanda 21 haridrAkandaH 22 ca evamAdikA anekadhAH kandajAtayo se yAH 100 atha sAdhAraNalacaNamAha (gUDhasirAgaM patta' sacchoraMjacahoinicchoraMjaMpiMyapaNDa saMdhiMtraNantajovaM viyAgrAhi 1 egaviha zUkSma vanaspatikAyajovA: ekavidhAH anAnAtvA vyAkhyAtAstatrazUkSmAH vanaspatijauvA : nigodanAmAnaH sarvasmin caturdazarajvAtmaloke vyAptAH santibAdarAvana spatijIvAlokadege abhivyApyasthitAH santi kutracitprade me bhavantItyarthaH 101 (santaH pappa NAyAzrapanna vasiyAviyaThidra paDucca sAiyAsa pajjava siyAviya 102 ) palaMDu lasaNa kaMdeya kaMdalIya kuhuvvae 68 // lohigo hayatthI hayatuhagAya tavaya / kanheya vajjakaMdeya kaMde sUraNae tahA 66 // asmakannauya vodhavvA sauhakannI tahevaya / musaMDhIya halihAya gagahA evamAyao 100 // egaviha manAgattA sumA tatya viyAhiyA / muhamA savvaloga mi logadeseya bAyarA 101 // saMtadra'pappa khAIyA apajjavasiyAviya / gAya kaMda 14 tathAvalI kRSNa kaMda 15 vacca kaMda 16 sUraNa kaMda 17 tathAvalo 88 akhakarNI kaMda 18 jANivo soha karNI kaMda 18 timavalo muDho kaMda 20 haladakaMda 21 e padodeI anekaprakAre anaMtakAyanA jIva 88 ekaU prakAra paraMghaNe prakAra nahI sUkSma tohAM kA tIrtha kare sUkSma ******************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #1050 -------------------------------------------------------------------------- ________________ A santatiM prApya etevanaspati jovA: anAdayaH punaraparyavasitAH santi kAyasthitiM ca pratItyapAzcityasAdikAH saparyavasitAsa santi ityarthaH 102 ulTaukA [dasacceva sahasmAI vAsANukosiyAbhave vaNasmAINa pAuntu antomuhutta jahavayaM 103) vanaspatInAM pratyeka vanaspati jIvAnAM varSANAM dazasahasrANi a036 utkaSTA AyuH sthitirbhavet jaghanyikAsthitizca antarmuhataM bhavet sAdhAraNAnAM tu jaghanyata utkRSTataca antamuharta eva sthiti rasti tasmAt atra pratye kavanaspati jIvAnAM eva sthiti jayA103 (anantakAlamukkosaM antomuhutta jahavayaM kAyaThiIpaNagANaM taM kAyaM tu amucao104]panakAnAM panakopa lakSitaphUlaNivanaspati jauvAnAM taM svakIyaM kAyaM amuJcatA kAyasthitirutkRSTato'nanta kAlaM jaghanyatazcAntarmuita kAyasthiti yA korthaH yadAhi panakajIvapanakAt ca tvA punaranantaratvenapanakatve eva utpadyate tadA evaM utkRSTato'nantakAlaM tiSTati jaghavyatItamuharta evatiSTatauti bhAvaH panakAnAM ca ihasAmAnAnavanaspati jIvAt nigIdatvena utkRSTa to'nanta ucyate vizeSApekSayAhi pratye kavanaspatInAM tathA nigodAnAM bAdarANAM zUkSmANAM vA 'saMkhyeyakAlAeva abasthi tiH ukta ca bhagavatyAM patte yazarIrabAyaravaNasmaikAiyANabhante kevatiyaM kAyaThitopapattA goyamA jahantreNa antImuhukta' ThiIpar3acca sAIyA sapajjavasiyAviya 102 // dasa ce va sahasmAI vAsANu kosiyA bhve| vaNAINa AuMtu aMto muhuttaM jahaniyA 103 // aNaMtakAla mukkosA aMtomuhuttaM jahanniyA / kAyaThiI paNagANaM taMkAyaMtu amucao 104 // * jIva caudarAjamAhilAbhe lokane ekadese vAdara vanaspatI jIva 10. saMtati pravAha aparyavasita anaMtapaNi jiNe sadAhustheja thiti AdhI Adi Or sahita ane saparyavasitaM aMtasahita101 dazahajAravarasa utkaSTodhItihui vanaspatIkAyanI pAjaNI aMtImaharsa jahavAI jaghanA102 anaMtakAla ut 4 kaSTo aMtamahattaM jaghanAkAyAnosthiti anaMtakAyanI te kAya aNamUka103 dasahajAravarasa pasaMkhyAtIkAla utkaSTI aMtamU hutte jaghanA pAtAnokAyA KKKKRKKKKRAXAKAREENAXY rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM0 u041 mA bhAma Page #1051 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TaukA a036 1052 sUtra bhASA ukoseNaM sattariMsAgarovamakoDAkoDoo nigodeNa' bhante nizrodetti kAlatokeviccira' honti jahatreNa taM caivaukomeNaM asaMkhenja' kAlamiti 204 atha kAlasyAMtaramAha [ asaMkhakAlamukosa' antomuhutta jahatriyaM vijaTa misaekAe paNagajIvANa antara 105] panakajIvAnAM svakauyekAyetyakta sati aparasmin pRthivyAdiSu kAryeSu utpadya punaH panakatvena utpadyamAnAnAM utkRSTa asaMkhyakAla antaraM bhavati jaghanaMtra antaraM antarmuhartta N bhavati iti kAlAMtaraM pratipAditaM atha prakRti mupasaMhRtya agre tanaM sambandha' sUcayati [ eesimbanaghocaiva gandhaora saphAsazra saNThANAdezrovAvi vihANAi saha smaso 10 6] eteSAM zUkSmabAdaravanaspati jIvAnAM varNatogandhatorasataH sparzataH saMsthAnAdezataJcApi sahasrovidhAnAnibhavanti sahasrazaH zabdena asaMkhye yAH anantAzvabhedAbhavanti itya ucyate 106 [icceethA varAtivihA samAseNa viyAhiyA ittoyatasetivihe bucchAmi aNapuvvasI 107] iti amunAprakAreNa eteci asaMkhakAla mukkosaM aMtImuhuttaM jahannayaM / vijaDhaMmi sae kAe paNaga jIvANaM aMtaraM 105 // eesiM banna ca eva gaMdha rasa phAsa / saMThANA desavAvi bihANA sahAsI 106 // iccete thAvarA tivihA samAseNa viyAhiyA / ittIu tase tivihe vocchAmi aNupuvvaso 107 // teU bAjaya bodhavvA orAlAya tasA tahA / dUccee tasA tivihA tesiM tU nagodakAya mUMke pRthivyAdi mAhijAi pache Aveto aMtarapaDe 104 vanaspatI sUkSma vAdara varNathako gaMdhathako rasako pharasathako saMsthAna dezanAmedathako vidhAnabhedasahasra 105 e pUrve kayA te ghAvara pRthvI pANI vanaspati trohamede saMkhepe kahyA tIrthakarA etalA kahyAnaMtarava sa vibhede kaha Mchu' e vacana bhagavaMtanu' 106 teU kAyanA jIva vAkakAyanA jIva udAra moTA veMdriyAditra sa tima e. pUThe kayA tevasa vihabhede tehanA bheda ***************************************** rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA zra0saM0 u0 41.mA. bhAga Page #1052 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . . vidhAsthAvarA:pRthI jalavanaspati jIvAtiSTantItve baMdhaulAH sthAvarAH samAsenavyAkhyAtA :vistarato'maubahavIbhedAHsanti ito'nantaraMvividhAn basAn panu * TokA pUrvayo'nukrameNavakSyAmi 106 (tejavAjayabodhabbA porAlAyatasAtahA icce etasAtivihAtasimbhae suNahame108 tejoyogAtte jAMsi agnayastaiti nojauvA api tathoktAH evaM vAyavazva tathA urAlAyAiti udArAH ekendriyApekSayAsthUlAhIndriyAdayazcatrasAitve tetra sAstri vidhAH santi teSAM tejovAyuddaundriyA dInAM bhedAn me kathayatoyUyaM zRNutaiti avayadyapi tejovAvyozvasthAvaranAmakarmodaye pitra sanaM nAsti tatastejIvAvyorgatimatvAt udArANAM ca labdhitI pitra satva asti yatohitrasyanti dezAddezAntaraM saMkrAmantItitrasAH iti vya tyatti: 108 [duvihAteujauvAyasuhumAbAyarAtahA pajjattamapajjattA evamee duhApuNo 108] tejojovAH zUkSmAstathAsta thAbAdarAzca te punaH paryAptAparyAptabhedenadvividhAH santi zUmAH agni jIvAH paryAptAH aparyAptAzyavarttante 108 [bAyarAjeupajattANagahAteviyAhiyA iGgAlemummura agaNI accijAlAtahevaya 110] ye bAdarAH pAptA agni jIvAste anekadhAvyAkhyAtA aGgAraH prajvalitendhanakhaNDarUpa: mumarobhazmamicitAgnikaNarUpogniH agnizcoktabhedAt atirikta: arciH pradaupAde lAchinnamUlA sAjvAlA upariSTAt sphurantI mee suNeha me 108 // duvihA teu jIvAo suhamA bAyarA thaa| pajjata mapajjattA evamee duhA puNo 106 // bA yarA jeu pajjattA gogahA te viyaahiyaa| dUMgAre mumma re agaNI accijAlA tahevaya 110 // ukkA vijjuya bodhabbA 8 sAMbhalo mujhane kahatAMprata 107 vihuprakArateUkAyanAjIva eka sUkSmavIjAvAdara timaparyAptAvIjA aparyAptA ima e bibhedevalI 108 vAdaradekhatA je agninA jIvaparyAplA anekaprakArita kayA valasA khoraDA agninA kaNIyA dhanasahita pragani malasahita se arcijhAlA apari bhaDakara balasI tathA **XXXXXMMERENCHAKKKKRREK* rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A0ma0 ja041 mA. bhAga Page #1053 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * dRzyante tathaiveti pada pUraNe 110 [ukkAvijuyabodhavvAgahA evamAio egaviha manANattA sahamAte viyAhiyA 111] uskAmni stArAvadAkAyAtyatan 1 TokA yodRzyate vidyuttaDidagniH eva AdikaH anekadhAagnijauvAbodhavyAH tegnayaH sUkSmA ekavidhA eva anAnAtvA vyAkhyAtAH 111 [suhamAsabbaloga mi logaTeseya bAyarA ettokAlavibhAgantu taisi bucchacca ubbiI 112] zUkSmAgni jauvAH sarvasmin caturdazarajvAmalokesanti vAdarA agnikAya jIvAloka, deze caturdazarajvAtmalokasyaikadezesAI dvitIyaddaupesanti iti kSetravibhAgauktaH ito'nantaraM teSAM agmikAyajIvAnAM caturvidha kAlavibhAga' vacce 112 [santa ipappaNAiyA apajjavasiyAviyaThiI paDuccasAiyA sapajja vasiyAviya 113] agnikAyajIvAH santatiM prApya anAdikAH anAdirahitAstathA aparyava sitAH sthitiM pratItya AyurAzrityasAdikAH saparyavasitAH api anta nApi sahitAvartante 113 [tibreva ahorattA ukkoseNa viyAhiyA pAu Ne gahA ebmaao| egaviha manANacA muhumA te biyAhiyA 111 // suhamA saba loga mi loga desaya baayraa| itto kAla vibhAga'tu tesiM boccha caubbiha 112 // saMta pappa NAIyA apajjavasiyAviya / ThiIpar3acca sAIyA sapa jjavasiyAviya 113 // tinneba ahorattA ukkosaNa viyAhiyA / AU ThiI tejaNaM aMtomuhuttaM jahannayaM 114 // asaMkha valau108 tArAnIpari pari UparithakopaDataudIse vIjalaujANavI anekaprakAre ehaAdara ekajabhedache paraMvaujIbhedanahIsUkSma aganikAyanAkahyA110 te sUkSma agani sarvaloka caudarAja vyApI rahyAche ekadezane bikhe vAdara etalAnaMtara kAlanI vibhAga bheda tehanI kahesyuciI prakAra 111 pravAhi % pAyau anAdike aMtapaNiche thiti prAcausAdi sahita aMtapaNiche 112 triNi ahorAtri pUrNaprahara covIsa utkaSTausthiti kahau tIrtha kara pAU rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA mA .saM.u.41mA bhAga bhASA Page #1054 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 TaukA ThiIte UNaM antomuhutta jahabiyA 114) tejasA tejo jovAnAM utkRSTena bauNi ahorAtrANi pAyuH sthiti AkhyAtAH jaghanitrakA 15 AyuH sthitirantamahata' jayAityarthaH 114 bhava sthiti munAkAya sthiti mAha ( asaMkhakAla mubosa antImuhuta jahavayaM kAya ThiI te jaNa taM kAyaM tu amucco 115) tejasAntejaskAya jIvAnAM khaM kAyaM amuJcatAM utkRSTa asaMkhya kAlaM sthitirbhavati tejaskAyastho jIvo * mRtvA anantaraM tejaskAye eva utpadyate tadA asaMkhya kAlaM tejaskAye tiSTatautyarthaH jaghanya antama itta tiSTati 115 aba kAlasthAntaraM vadati [aNanta kAla mukkosaM antI muDutta jahavayaM vijaDhammi sae kAe teU jauvANa antaraM 115] tejo jIvAnAM svakIye tejaskAyeyake sati utkRSTa' antaraM anantakAlaM tejaskAya jauvA stajaskAyAt zrutvA aparasmin kAye utpadya puna stejaskAye utkRSTaM pananta kAlasyAMta reNotpadyate jaghanya antaraM cedbhavati tadA antamuhataM bhavati nava samayA dArabhya kiJcidUnaM ghaTikAiyaM antarmuita mucyate 116 [ eesi 8 vo ceva gaMdho rasaphAsI saMThANA desI vAghi vihANAda sahasmaso 117] eteSAM agnikAya jIvAnAM varma to gandhato rasataH sparthata: saMsthAnA kAla mukkosA aMtomuhattaM jhniyaa| kAya ThiI tejaNaM taM kAyaMtu amucI 115 // aNaMta kAla mukkosaM aMtomuhuttaM jahannayaM / vijaDhaMmi sae kAe teja jIvANaM aMtaraM 116 // eesi bannao ceva gadhayo rasa phaaso| saMThANA desao rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.sa.ha.41 mA bhAga khAnIsthiti agnikAyanI aMtarmuhata jaghanA sthiti 113 asaMkhyAtakAla utaklaSTI aMtara mahata jaghanA kAyAsthiti teU kAyanI te kAya aNa mUkatI 114 anaMtIkAla utkRSTo aMtahata jaghanApaNa bihaDI pItAnaukAyamU ko teja kAyanA jIvane valata' aMtarahuve 115 e agnIkAyanA varNa Page #1055 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA dezatavApi sahazrayo vidhAnAni bhedA bhavanti117 (duvihAvAu jIvAu muhamAvAya rAtahApajjattamapajjattAevamee duhApuNI 118) vAyu jauvA vividhA 4 zUkSmAbAdarAste punaH parvAdhA paryAptabhedena vividhaasnti|18 [vAyarAjeupajja tApaMcahAtapakittibAukaliyAmaMDaliyAghaNagujAsudavAyAya118] yebAdarA vAyukAya jIvA paryAptAste punaH paJcadhA prakIrttitA paJcakathanamAvataH vAyavohi anekavidhAH santi utkalikA vAyuryaH sthitvA 2 vAti 1maNDalikA OM bAyuH vAtUlikAvAyuH ghanoghanarUpo vAyurghanavAyuH ratnaprabhAdyadhIvartI ghanodadhistu vimAnAnAM AdhAro hima paTalakalyovAyuH gujan vAtautigujAvAyuH 4 zuddhAvAyavastokaM 2 yevAnti 118 [savaTThagavA yAyaNegahAe vamAIo egavihamanANattA suhumAte viyAhiyA 120] saMvata ka vAyavaste yairvAyubhistRNA vAvi vihANAI sahammaso 110 // duvihA vAu jIvAo muhumA bAyarA thaa| pajjatta mapajjatvA evamee duhA puNo 118 // vAyarA jeu pajjattA paMcahA te pkittiyaa| ukkaliyA maMDaliyA ghaNa gujA muDavAyAya 116 // __ saMvaTTaga vAyAyaNegahA evmaaio| egaviha manANattA suhamAte viyAhiyA 120 / suhamA sabaloga mi logadesaiya / thako gadhathako rasathako pharasathako saMsthAnabhedatha kI vidhAnabheda sahasra 116 vaha prakAre vAUkAyanA jIva eka sUkSmanAnAM bijA bAdara te moTA timaja eka paryAptA bojA aparyAptA ebeI prakAra dUma 117 vAdara vAUkAyanA jIva paryAptA pAMce prakAra kahyA tIrtha kara latkalikA rahI 2 vAite vAyamaMDalo yAvaMto liyA ghana rUpate dhanavAta: gujatA vAite gujavAta zuddhavAta te thoDe thoDe vAye118 jiNe vAyara tRNAdileI anathinA khete savartaka aneka ghaNe prakAre Adi deIne ityAdika ekabheda paNi anekaprakAre nahI sUkSma kahyA tIrtha kara 118 sUkSma caudarAjamAhi lAmai lokane ekadese rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA AsaM 04.1mA bhAga, bhASA Page #1056 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uaukA a036 1057 sUtra bhASA dayaH ekasmAt sthAnAt sthAnAntaraM mauyanta evamAdayo anekadhA vyAkhyAtAH paraMvAyu jAti sAmAnyena eka vidhAH anAnAtvA staurtha kareste zUkSmavAyu kAya jIvA vAkhyAtAH 120 (suhamA sabbaloyaMmi logadeseya bAyarA ettokAla vibhAgaMntu tesibucchaM caubvihaM 121 ) zUkSmA vAyukAya jIvAssarvasmin caturdaza rajvAtma lokesthitAH santi bAdarA bAyukAya jIvA lokaika dezesthitAH santi iti cetravibhAga uktaH ito anantaraM teSAM vAyukAya jIvAnAM caturvidhaM kAlavibhAgaM vacye 121 [saMtad pappaNAiyA apajjavasiyA viya Thidra pahucca sAiyA sa paJjavasiyA viya 122] santatiM pravAha mArgamAzritya vAyukAya jIvAH anAdayastathA aparyavasitA api punaH sthitiM pratItyate sAdikAH sa paryavasitAzca varttante 122 (tine va sahamAI' vAsANakosiyA bhave AuThiI vAUNaM aMtomuddatta' jahavriyA 122) vAyunAM vAyUkAya jIvAnAM bauNivarSa sahasrANi utkRSTA AyuH sthitirbhavati jaghanitrakA sthitiranta bAyarA / itto kAla vibhAga tu tesiM boccha' caDavvihaM 121 // saMta pappa gAIyA apajjava siyAviya / ThidU pahuca sAIyA sapajjavasiyAviya 122 // tinneva sahamA vAsANu kkosiyA bhave / AU ThiI vAUNaM aMtAmuhutta' jaha nniyA 123 // asaMkhakAla mukkAsA aMtAmuhutta' jahanniyA / kAya ThiI vAUNaM taM kAyaMtu amucI 124 // ata bAdara jauva etalAnaMtaraM kAlano vibhAga bheda tehano cihna prakAre kahasu 120 pravAha zrI anAdi aMtapaNika sthiti zrAzrasAdi sahita sa paryavasita aMtara paNicha' 121 viNihajAra varasa utkRSTo sthiti hoi bAukhAnI sthitivAyarAnI aMtarmuhartta jaghanya sthiti 122 asaMkhyAtA kAlanI utkRSTau aMtarmU hartta jaghanA kAryasthiti vAunI vAyuthako maro vAyumAhi Upaje te vAukAya muke nahI 123 anaMtAkAlano utklaSTo aMtara 122 RX*** zadara kA gha rAya dhanapatasiMha ba Page #1057 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA 026 1058 sUva bhASA bhavati 122 atha kAya sthitimAha (asaMkha kAlamukosa' aMtomuhutta' jahavayaM kAryaThiI vAja taM kAyaMtu zramuco 124) vAyUnAM vAyukAma jIvAnAM sva'kAyaM vAyukAyaM zramuJcatAM asaMkhya ya kAlaM utkRSTAsthitirvyAkhyAtA jaghanitrakA sthitirantarmu hattaM bhavati vAyukAyAt catvA punarvAyukAye eva utpadyate tadA utkaSTo asakhye ya kAlaM jaghanA tathAMtarmuhurtta sthitirvyAkhyAtA ityarthaH 124 atha kAlasyAntaramAha (ayaMtakAlamukosa' aMtomuDutta' jahaviyaM vijami sae kAe vAjajIvANa maMtaraM 125) vAyujIvAnAM svakIye kAyetyakte sati utkaSTaM anantakAlaM jaghanA antarmuharta antaraM bhavati tadA utkaSTato anantakAlasyAntara bhavati javanAtavAMtarmuhartta' antaraM bhavati 125 (eesi vanazrIcaiva gaMdha zro ra saphAsacI sauMThANA desI vAvi vihANAra sahaso 126) eteSAM utkalikAdi vAyunAM vAyukAya jIvAnAM va to gandhato rasataH sparzatassaMsthAnAdeizatacApi sahaso vidhAnAni bahavobhedAH bhavantItyarthaH 126 evaM tejovAyutrasAn ukkA udAratrasAn Aha ( zrIrAlA tasAjeU ca vihAte pakiztiyA beMdiyateMdiya cauropaMciMdiyA ceva 127) ye udArAstrasAdhIMdriyAdayaste caturvidhA prakIrttitAH haundriyA 1 strIndriyA 2 yaturindriyAH 2 pacendriyAH 4 caiva padapUraNe etenasA udArA kAla mukkAsaM aMtAmuhutta jahannayaM / vijaDhaMmi sae kAe vAU jIvANaM aMtaraM 125 // eesiM bannaca ceva gaMdhao rasa phAsao saMThANAdesavAvi vihANA' 'sahammasI 126 // orAlA tasAjeU caubihA te pakittiyA / vedra diya tedU aMta jaghanA potAnaukAyA mUketo vAyukAyAMnA jIvane etalo aMtara paDe 124 evATa kAyanA varSa thako ItyAdi varSa 125 jadArika ja vedrIyAdi vasa jIva cihna prakAra kahiyA beMdrIkAyA jIva teMdrokAyA kAyA? jobhara nAsokA cahariMdrokAyA rasanA prANanAka 4 paMceMdrI 126 ******************************************** TrAyadhanapatasiMha vAhAdura kA zra0 saM00 41mA bhAga Page #1058 -------------------------------------------------------------------------- ________________ a036 bRhat zarIrAH 127 (beMdiyAyaje jauvA duvihAtapakittiyA pajjattamapajjatAtesi bhee muNehame 128) haundriyAH kAyarasanendriya yuktAjauvAste dvividhAH i.TaukA * prakIrtitAH te ke hondriyAH paryAptAparyAptAzca evaM amunAprakAreNa etehaundriyAH santi iti vAkya me kathayatoyUyaM zRNuta 128 (kimizI somaGgalAceva 1058 alasAmAi bAhabA vAsaumuhAya sippIya saMkhAsakhaNagAtahA 128) [paloyANajayA ceva tahevaya varADagA jalugA jAlagAceva candaNAya tahevaya 130] kkamayo'pavitra jIvAH ca punaH somaGgalAhIndriya jIvavizeSAH alasAvarSAkAle mRttikoDavAH mALavAhakAcUDelagijAI iti loka prasiddhimatIhindriya jauvAH vAsaumukhAvAsI sahayavadanAjIvAstathA zuktayomuktAphalayonayaH pAhAH hahijalajAH tathA zahanakAlaghavIvarSAsa mRttikodbhavAH 128 pajukA ca punaraNa pallakAstathaiva varATakAH kapardakA jalUkArudhirapAH jAlakA api vaundriyajIvavizeSAH tathaiva candanAH pracAH yeSAM avayavAsthApanAyAM sthApyate diya caurI paMciMdiyA va 127 // bediyAo je jIvA duvihA te pakittimA / pajjata mapajjattA tesiM mee suNeha me 128 // kimiNo sAmaMgalA cava alasA mADUvAhayA / vAsI mahAya sappIyA saMkhA saMkhaNagA tahA 126 // pallI yANulloyA ceva tahevaya vraaddgaa| jallagA jAlugA ceva caMdaNAya tahavaya 130 // dUdU beMdiyA ee Ne gahA evamA * vedriya je jIva viha' prakAra te kazyA tIrthakara ekaparyAptA vaujA aparyAptA tehanA bheda sAMbhatire miSya 127 kami 1 somaMgala veMdriyajAti alamIyA bhASA cuDela vAMsalonA mukha sarikhAM mukhate mItI saMbaMdhiyA jIvate sarpa zaMkha jIvana nakhaveMdrinAzAjIva 128 pakajIva tathA vaDAgakoDInAjIva jalAnA * jIva jAlakajIva caMdanagopacA tahanA jIva 128 daNe prakAra vedriya jIva aneka varSa prakAra lokane eka deze te sarve beMdrI paraM sarvazIka me nahI 130 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.ma.u. 41mA bhAga Page #1059 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bFr 1060 TiyA madhye kecita prasihAH kecit aprasiddhAH santi 130 [iibendivAeeNegahAevamAigrI loegadese te savve na sambatvaviyAhiyA 131] iti manAprakAreNa etehIndriyA eva mAdayo'nakadhAH anekanAmAnIvartante te sarvehIndriyAjIvAlokaikadeze caturdazarancAmalokasya ekadeze jalA vayAdau tiSTanti sarvatra na vyAkhyAtAH santi 131 [santara' pappaNAIyA apajjavasiyAviya ThiI paDucasAIyA sapajjavasiyAviba 132] te haundriyAsmantatiM pavAramAthitya panAdayaH tathA aparyavasitA api santi sthitiM bhava sthitiM pratotyasAdikAH saparyavasitA papi ca santi 122 pUrva' bhavasthiti badati (vAsAra bAramevau ukoseNaM viyAhiyA beMndiya pAuThiI antImuhutta jahabiyA 133) haundriyANAM hAdazavarSANi Ayu:sthi tiruttaSTAvyAkhyA tAsti jaghanyatontama hatta na vasamayAdArabhya kiJcidUnaM ghaTikAiyaM AyuSesthiti AkhyAtA 133 atha kAyasthiti mAha (saMkhijjakAlamakosa antI o| lAega dese te sabbe na sabbatya viyAhiyA 131 // saMta pappa NAIyA apajjava siyAviya ThiDU paDucca sAIyA sapajjava siyAviya 132 // vAsAI vArasevau ukkAsaNa viyaahiyaa| bediya Au ThiI atImuhuttaM jahanniyA 133 saMkhejjakAla mukkosA atomuhutta jhniyaa| bediya kAya ThiI taM kAyaMtu amucaoM 134 // aNaM takAla mukkAsaM * saMtati pravAhe dhAdi rahita aparvabasita anaMtapoNa thiti AyI Adi sahita ane anaMta aMtavINa 131 varasa bAre 12 utanaSThI kI veMTiya jIvane ukhAnI sthiti aMtarmuhurta jaghanA AUkhI 132 saMkhyAtA kAlanI utkRSTI aMtarmuhurta jaghanApaNa 132 vaidrI jIvano kAyasthiti tehanI mAI rahita veMTriyakAya camakatAne 133 anaMtakAla uttaSTI aMtarmuharta jaghanA beMdrI jIvanI Ataroe kadhI khakAyakAMDI vanaspatI mAhi rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM0 u. 41 mA bhAga Page #1060 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 10 TokA 61 .. . M muhutta jahavayaM beMdiyakAyaThiI taM kArya tu amucco 134) hIndriyajIvAnAM taM svakIyakAyaM haundriyakAyaM amuJcatA kAyasthitimattaSTA sakhye yakAlaM sthitijaghanyatItahata sthiti rasti ityarthaH 134 atha kAlasyAMtaramAha [aNaMtakAlama kosa antImuhutta jahavayaM diyajIvANa' aMtareyaM viyA hiyaM 135] haundriya jIvAnAM svakIya yonityAge sati aparasminkAle utpadyapunahIndriya yo nau eva utpadyate tadA utkRSTa antaraM ananta kAlaM jaghanyatItahata kAlasyAntara' bhavati yadAhi haundriyo jIvaH svayonezca pratvAvanaspatI utpadyate tadA anantakAlaM tiSTati tato'nantakAla syAntaraM bhavati pazcAtpunahIndriyatve utpadyate ityarthaH 135 (eesivanIceva gandhIrasaphAsI saNThANAdasovAvi vihANAi sahasmasI 126) eteSAM hIndri yANAM varNatogandhatIrasataH sparNataH saMsthAnAdezatazca sahasra sobainividhAnAni bhedA bhavanti iti zeSaH 136 atha traundriyAnAha [ tendiyAtrI jejIvA duvihAtapakittiyA pajjattamapajjattA tesi bheesuNahame 137] yetraundriyajIvAH zarIrarasanAghrANendriya trayayuktAsteparyAptAparyAptabhedena dvividhAH prakIrtitAH teSAM naundriyajIvAnAM bhedAn mama kathayato yUyaM zRNutaH 137 (kantha pipaula uddasA ukka laddehiyAtahAtaNahArakaTTahArA mAlUgApattahAragA 138) atomuhutta jahannayaM / vediya jIvANaM aMtareyaM viyAhiyaM 135 // eesiM vannao ce va gadhA rasa phaaso| saMThANA desaovAvi vihANADU sahasmasI 136 // teMdiyAo je jIvA duvihA te pkittiyaa| pajjatta mapajjattA rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsa u. 41 mA bhAga *jAItu 134 eveMdro jIvanA varNathako gaMdhadhako rasabako pharasathako saMsthAnathako vidhAnabheda sahasragame hoI135 teMdrIjauke jIva teviha bhede zrItirtha kara kahyA paryAptA aparyAptA teveMdro jauvanA bheda sAMbhala he ziSya 136 kuthuyAkauDau jAti uhaMsA jIvavizeSa ukkaliyA udehi jIvaNahAra kaTTahA Page #1061 -------------------------------------------------------------------------- ________________ b 'No. AAI Fru ~ (kappAsaminAyA tindagAtI samiJagA saddAvarauya gumyauya bodhavvA indagAyagA 138) [indagovaga mAIyA gahAeva mAIzrI loega dese te * sabve na sambatya viyAhiyA 14.] kanyu pi paulyu haMsA kanya laghuzarIra straundriyA jauva: pipauliH kauTikAH uddasAstrIndriya jAti vizeSAH utkalikojantu vizeSAstathA upadehikAH tRNahAra kASTahArA etapi vIndriya jIvavizeSAH mAlUkAH pana hArakAH etapitraundriya jIva vizeSAH 138 * karpAsAsthijAtA sti'dukAH punastaM tu saminakA apitrIndriyajIva vizeSAH sadAvarI ca punarguNI iti yUkAH tathA indra kAya kAyakA ityapi kutracilloka prasiddhAH 138 indra gopakAdikAH iMdra gopa kAma molA iti prasiddhaH evamAdikA strauMdriyA anekadhA jauvAste sarve lokaika OM deNe vyAkhyAtA sarvatra na vyAkhyAtAH 14. [ santai pappaNAIyA apajjava siyAviya ThiI paDucca sAIyA sapajjava siyAviya 141 ] ete vIndriya jIvAH tesiM bhee muha me 237 / kudhU pipIli udaMsA ukkaluhehiyA thaa| taNahAra kaTThahArAya mAlugA pattahAragA138 / kapyAsaTTimiMjAya tiMdugAo smiNjgaa| sayAvarIya gummIya bodhabbA iMdagAIyA 168 / iMdagAvaga mAIyA rogahA eva mAio loega dese te sabve na sabbatya viyAhiyA 140 | saMta pappa NA yA apajjava siyaaviy| ThiI paDucca rAdi je jauva jANa mAlakA patrahAra 137 kapAsanA jIva aThamiMjI jauba tiMduka jIvato sami' jagajIva sadAvarI jIvaghakAza tapadI jIva jANi vAIdakAiya jIva 138 hU~dragoyamAmolA pramukha anekaprakAra tradrI jIva lokane ekadeze te sarva sagale loke kahyA nathau 128 saMtati pravAha anAdi ane aparyavasita kehaDI bhavathiti kAyathiti AdhI Adicha bhane saparyavasita sAMta pINa naucce 140 bhogaNapaMcAsa divasa utkaSTI sthiti kahI teMdrI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM09041mA bhAga bhASA Page #1062 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN Fr 10 // * santatiM prApya anAdayo'paryavasitAH sthitiM bhavasthiti kAyasthitiM pratItyasAdikAH saparyavasitA api 141 (egUNapatrahIrattA ukkoseNaviyAhiyA tendiyAuThiI antImuitta jahaniyA142) vIMdriyajIvAnAM ekonapaJcAzaddinAni utkaSTA AyuH sthitiAkhyAtAH jaghanyakAantarmuita Ayusthiti * rastautibhAvaH 142] atha kAyasthiti mAha [sakhijjakAlamukkosa antomuDutta jahavayaM tendiyakAThiI taM kAyaM tu amuccayo143] pauMdriyANAM svakArya 4 baudriyakArya amuJcatAM mRtvA tatra votpadyamAnAnAM utkRSTA saMkhye yakAlaM sthitiH jaghanyatastu antamuharta eva sthitirasti 143 atha kAlasyAMtaramAha [arNatakAlamukkosa antImuhuta jahabrayante indiyajIvANaM antaraM tu viyAhiyaM 144] trIMdriyajIvAnAM svakAyAt yu tvA anAtrayo nau utpadyate tadA tu utkvaSTa' anantakAlaM antaraM bhavati vanaspati kAye'nantakAlasya sambhavAt jaghanA antama itta vyAkhyAtaM 144 (eesivanIceva gandhorasa sAIyA sapajjaba siyAbiya 141 / eguNapanna hIrattA ukkAsiNa biyaahiyaa| tediya Au ThiI atomuhuttaM jaha niyA 142 // saMkhejja kAla makkAsA atomahattaM jhniyaa| teDU diya kAya ThiI taM kAyatu amacI 143 // ayaMta kAla mukkAsaM aMtoma hutta jahannayaM / te iMdiya jaubANaM atareyaM vibhAhiyaM 144 // eesiM vannao ce va gadho rasa jIvanau pAukhAnI sthiti aMtarmuharta jaghanA 141 saMkhyAta kAla utkkaSTo aMtarmuhata jaghanA teMdraunaukAya sthiti tehanI te mAhi rahe teMdrIkAyanA % amUkat 142 anaMtakAla utkaSTo aMtamahataM japanA ceMdrIya jIvanI prAMtaro ko eka prakAra 141 eteMdrI jIvane barmathakI gaMdhathako rasathako pharasabako saMsthAnanA Adezathako vidhAnabheda sahasragama ra 144 cauridrI je jIva vibhede kasA tIrtha kara paryAptA aparyAptA tahanAbheda sAMbhali rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA pA.saM.2041 mA bhAga Page #1063 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NM 30 phAso sahANAdesIvAvi vihANAi sahasma so 145) eteSAM nauMdriyajIvAnAM varNatogandhatIrasataH smaryataca saMsthAnAdeyatazcApi sahayathovidhAnAni cha TaukA bhavanti145 atha caturiTriyAnAra (caurindiyAyajajauvA duvihAtapakittiyApajjattamapajjattA taisi bhaesudhahame 148) ca urindiyAye jovAH smatha narasana pra.36 ghANacakSusahitAste ca paryAptAparyAptabhedena dvidhAH prakIrtitAH teSAM bhedAH mekathayatIyUyaM zRNuta 146 (andhiyApottiyAceva macchiyAmasagAtahA bhamare * koDapayaGga yaDhi kaNekuGkaNetahA 147) (kukuDesiGgarauDauya nandAvate yavicchie DoleyabhiGgaroDIya viralI acchivehae 148) [acchilemAha easthi roDaecittapattae uhiM jaliyAjalakArIya nauyayAtaMbagAjhyA148] tisabhirgAthAbhizcaturindriyajIvAnAMnAmAniAha adhikAca punaH pauttikA makSikA tathAmazakA bhramarastathAkoTaH patanAtha tathADhi' kaNastathA kukhaNaH ete caturiMdriyAjaMtavaH 147 punaH kurkuTa: zRGgarauTInandyAvata vRzcikaTolo bhRGgarITa kaviralau akSavedhakaH 148 akSilaH mAgadhaH akSaHroDakaH citrapatrakapadhi jalaka jalakArau nauccakatAmraka 148 etAni dezIyanAmAni [iicaurindi phAsI / saMThANA desaovAvi vihANADU sahasmasI.145 // cauriMdiyAo je jIvA duvihA te pkittiyaa| pajjatta mapajjatA tesiM mee muNeha me 146 // aMdhiyA puttiyA ce va macchiyA masagA thaa| bhamare kauDa payaMgeya TiMkaNe kaMkaNe tahA 147 // kukkuDe siMgirauDIya NaMdAbatteya vichie / Dole bhiMgArIya virAlI acchivehae 148 // athile hai ziva 145 aMdhiyAjova tathA prakAre potIyAjIva mAkhau masAjIva tima bhamarA koDojAti pataMgIyA DhaMkaNa jIvakukuNa jIva tima146 kukuDajIva siMgarauDaujIva naMdyAvartanAmavauDujIva Dola bhiMgaroDaujIva viralaujIva akSavedhaka 147 pacchilajIva mAgadhajIva akSauromajIva vicitrajIva citrapatra rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pAsaM.u. 41mA bhAga sUva bhASA Page #1064 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TaukA yAee gahAevamAio logasma egadesanmite sabve parikittiyA 150) iti amunA prakAreNa etecaturiTriyAevamAdikA anekadhAH santi te sarve caturiMdriyAlokasya caturdazarajvAtmalokasyaikadezeparikIrtitA 15. [santaIpappaNAjhyA apajjavasiyAviya ThiI paDu nasAiyA sapajjavasiyAviya 151] santatiM prApyate jovA anAdaya stathA aparyavasitAzcApi bhavasthitiM kAyasthitiM pratotyasAdayaH saparyavasitAH apisanti 151 [chacce vaya mAsAU ukkoseNa viyAhiyA caurindiya AuThiI antImuhuktaM jahabiyA 152 ] caurindriyANAM utkRSTA SaNmAsA AyuH sthiti rvyAkhyAtA jadhandhikAcAnta, itta sthiti AkhyAtA 152 bhavasthiti uktAkAyasthiti mAha [saMkhejjakAlamukkosaM antImuDutta jahaniyA cauridiyakAyaThiI taM kAyaM tu amuJcao 153] caturindriyANAM va kArya amuccatAM punaH punastatra votpadyamAnAnAM saMkhye yakAlaM utkRSTAsthiti rasti japanyikA ca antama ita mohae asthi roDae bicitta cittptte| uhiM jaliyA jalakAriya nIyAtaMtaba gAIyA 146 // dUdU cauriMdiyA ee ___ogahA eba maao| logasma ega desaMmi te sabbe parikittiyA 150 / saMtapaya NAIyA apajjava siyAviya / Thi par3acca sAIyA sapajjabasiyAbiya 151 // chacce vaya mAsAu ukkosaNa viyaahiyaa| cauridiya Au ThidU atona huttaM jIva bhohiMjaliyAjIva jalakAraujIvanauyAjIva jANavA taMbagajIva elokarUThi 148 iNa prakAre cauriMdaujIva anekaghaNe prakAra evamAdika loka cauda rAjanA ekadezane bhAge te saghalA kahyA tIrthakara 148 saMtati pravAhe anAdi aparyavasita anaMtapaNi thiti AdhI Adi sahita ane aMtapaNa 150 kamAsanI utakRSTau sthita kahI tIrtha kara deve cauriMdrI jIvanI pAukhAnausthita aMtamahataM jaghanAsthItI Aukho 151 saMkhyAtA kAlanI utkRSTI 134 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga bhASA Page #1065 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1. TIkA yAvavyAkhyAtA 153 atha kAlAntaramAha [aNantakAlamukkosaM antImuDutta jahannayaM vijaDhamisa ekAe antareyaM viyAhiyaM 154] caturidriyANAM svakIyekAyetyakte sati punaranyasmin kAye utpadya punazcaturiMdriyakAye utpadyate tadA utkRSTaM antaraM ananta kAlaM jaghanyatIta, itta antaraM jayaM154 (eesiMvabo ceva gandhorasaphAsI saNThANAdesIvAvi vihANAI sahassaso 155) eteSAM caturiMdriyajIvAnAM varNatogabdhatIrasata: sparzata: saMsthAnA deyatazcApi sahasrasovidhAni bahavobhedAbhavanti 155 atha paJcadriyabhedAnAha [paJcendiyAyajajauvA ca ubbihAte viyAhiyA naradhyAtirikvAya maNa * prAdevAya AhiyA 156] paJcadriyAzcaye jIvAste caturvidhAvyAkhyAtAste paJcadri jIvAnairayikAstiryacI manujAya punardevA AkhyAtA stIrtha kareM jahaniyA 152 // saMkhejjakAlamukkosaM aMtImuhutta jahanniyA / cauridiyakAyaThiI sNkaayNtuamuco153| aNaMtakAla mukkosaM aMtomuhattaM jahannayaM / vijalaMmi saekAe aMtareyaM viyAhiyaM 154 // eesiM pannI ceva gadhorasa phaasii| saMThANA desaovAbi vihANA' shsmsii155|| paMciMdiyAtrI jejIvA cavihAte biyaahiyaa| naraDUya tirikkhAya maNuyA devAya pAhiyA 156 // neraDyA sattavihA puDhabIsU sattasU bhave / pajjattamapajjattA tesibhee suNeha me 157 // * aMtarmuharta jaghanA cauriTri jauvanI kAyasthiti te kAyane mukenaho152 anaMtokAla utkRSTo aMtarmuhurta jaghanApaNe potAnIkAyAmU ketajeDU etalo aMtara kahyo zrautIrthakara 153 eveMdrIya jauvanA varNathako gaMdhathako rasathako pharasathako saMsthAnanA Adezathako vidhAnabhedasahasra game 154 paMceMdrIya jajIva cihaprakAre te kahyA tIrtha kare nArakaura tiryaca 2 manuSya 3 devatA kahyA tIrtha kare 155 nArako sAte prakAra ratnaprabhAdi sAta pRthivIne bikhe rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA thA. saM. u041mA bhAga bhASA Page #1066 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1.67 u TokA khyiAtAH 156 (neraiyA sattavihA puDhavaumasattasUbhave pajjattamapajjattA tesimbhe esuNehame 157) saptasuratnaprabhAdiSu narakapRthvauSu saptadhAstenairayikAbhaveyuH a0364 stepunanarayikAH paryAptAH aparyAptAzca santi saptanairayikAH paryAptAH saghanairayikAH aparyAptAH evaM caturdaza prakArAsteSAM bhedAn me mama kathayataH sato yUyaM zRNutaH 157 pUrva saptanarakapRthvInAM svarUpamAha (rayaNAbhA 1 sakarAbhA 2 vAluyAmA 3 va AhiyA paGkAmA 4 dhUmAmA 5 tamA 6 tamatamA tahA 158) ratnAnAM vaiDUryAdaunAM AbhAiva prAbhAyasyAH sAratnAbhA 1 ratnakANDasya bhavana pati bhavanasyAbhAiva AbhAyasyAH sAratnAbhA 1 tharkarAH zakSaNa pASANa rUpA tadAkArA aAbhAyasyAH sA sarAbhA 2 vAlukAmakSArajaH sadRg prAbhAyasyAH sAvAlukAmA 3 paGkasya AbhAiva AbhAyasyAH sApaM kAbhA 4 dhUmasya AbhAiva AbhAyasyAH sAdhUmAmA 6 yadyapi tatra dhUmasya abhAvosti tathApi tatra tadAkAra puhalAnAM pariNAmosti iti dhUmA 5 tamaH prabhAtamorUpAndhakAramayo 6 tamastamAprakaSTa tamastamastasmayo atyantAndhakAramayauityarthaH 7 saptavidha naraka pRthvItvena tadantarvatinopi narakajauvAH saptadhAvyAkhyAtA te puna: paryAptAparyAptabhedAccaturdazadhAyAH 158 iti saptanarakapRthvInAM svarUpamuktvA adhanAmAnyAha (dhammA 1 vaMsagAselAtahA atraNa rynnaabhskkraabhaabaaluyaabhaayaahiyaa| paMkAmA dhUmAbhAtamA tamatamA tahA 158||dhmmaavNsgaaslaathaa aMjaNariTTha gaamghaamaaghvcevnnaaryaaypunnopunno| rayaNAiguttaoce vatahAghammAdRNAmao idu neraDyA eesattahAparikittiyA rakhanI prAbhAkAMtite ratanaprabhA sarkarA kAMkarA mariSI krAMti te sarkarAprabhA velUnI prAbhAkAMti te sarikhaute vAlukAprabhA kahI156 paMkakAdava sarikhau krAMti te paMkaprabhA kahau dhUmano sarIkhI kAtate dhUmraprabhAtama aMdhakAra rUpatetamA tamatamA atyaMta aMdhakArapUrNa prakAra nArako sAtaprakAra kahI 157 RRRRRXAXXEKXEREXXXXXX rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga Page #1067 -------------------------------------------------------------------------- ________________ e0 TokA a036 1068 sUtra bhASA ******* ********** riTThagA maghAmAghavaIcaiva NArayAya puNeopuNo 158 ) dharmA prathamA pRthvI dvitIyAvaMzakA tRtIyAbhailA tathA caturthI aJjanA ariSTApaJcama mAghavatau saptamau atravAsinonArakAH saptadhAbhaveyuH 158 ( rayaNAi guttazrIcaiva tahA ghamAiNAmao iineraIyAee sattAparikittiyA 160) ra prabhAdayo govratojJeyAH tathA dharmAdayonAmatonnayAH iti zramunAprakAreNa etenairayikAH saptadhAH parikIrttitAH 160 atha kSetra vibhAgaM Aha ( logassaegadesammi te sabve uviyAhiyA ittokAlavibhAgaM tu tesi bucchaM ca uvihaM 161] te sarvenArakAlokasyaikadeze vyAkhyAtAH anyatra sarvatra na santo tyarthaH ittoito'mantaraM teSAM nArakANAM caturvidhaM kAlavibhAgaM bacce 161 ( santai pappaNAiyA apajjaba siyAviya hiMdU paDuJcasAIyA sapajjavasiyA viya 162] santatiM prApya pravAha mAtrityatenArakA anAdayo aparyavasitAzcApi sthiti bhavasthitiM kAyasthitiH zrAzrityasAdayaH saparyavasitAzcApi varttante 162 [sAgarovamamegantu ukkoseNaviyAhiyA paDhamAejahanraNa' dasavAsasahastiyA 163] prathamAyAM naraka pRthivyAM ratprabhAyAM utkRSTena trayodaze prastaTe ekaMsAgaropama AyuH sthitirvyAkhyAtAH jaghanyena dazavarSa sahasrikA AyuH sthiti rvyAkhyAtAH 163 [tine vasAgarAu ukkoseNa viyAhiyA logamma egadesaMmi tesavvaM u viyAhiyA / itto kAlavibhAgaM tutesiM vocchaM cauvvihaM / 156 saMta pappaNAIyA apa nava siyAviya ThiGka paDucca sAIyA sapajjavasiyAviya / 160 sAgarovama mega'tu ukkoseNa viyAhiyA / paDhamAe naha lokanA ekadeza adholokane bikhe e sarvanArako kahI etalA kahyA pachau kAlano vibhAga tehamo cihna prakAre kahasu 158 saMtati pravAhe anAdi ane paryavasita kehaDo pauSa sthiti AzrI Adi sahita ane paryavasita aMtapaNike 158 sAgaropama 1 teramo prataranI apecAi ut ************************************ rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA0saM0 u0 4 1 mA bhAga Page #1068 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RX cha TokA pa036 1068 duccAe jahaveNa ega'tu sAgarovarma 164] ditIyAyAM naraka pRthivyAM zarkarAbhAyAM antyame prastaTe nArakANAM utkRSTatvena bauNi sAgaropamAnyAyuH sthitiyakhyAtA: jaghanya na tu eka sAgaropamaM AyuH sthi tirvyAkhyAtA 164 (satteva sAgarAja ukkoseNa vivAhiyA taiyAe jahaveNaM tibrava sAgarovamA 165) tRtIyAyAM naraka pRthivyAM vAluka prabhAvAM antyame prastaTe utkRSTataH saptasAgarIpamAnavAyuH sthitiAkhyAtAH jaghanAta stroNi sAgaropamANi sthiti AkhyAtA 165 [dasasAgarovamAja ukkoseNa vivAhiyA ca utthIe jahaneNaM satteva sAgarIvamA 166] caturthA naraka pRthivyAM paGkaprabhAyAM antya prastaTe utkRSTena dazasAgaropamAni sthiti rvyAkhyAtAH jaghanAna tu saptasAgarIpamAni AyuH sthitiH neNaM dasa vAsa sahasmiyA 161 / tinneba sAgarAja ukkosaNa viyaahiyaa| duccAe jahanneNaM ega tu sAgarobamaM 162 satteva sAgarAja ukkosaNa viyaahiyaa| taDyAe jahanneNaM tinnevau sAgarobamA 163 // dasa sAgarobamAU ukko seNa viyaahiyaa| cautyoe jahanneNaM sattevau sAgarovamA 64 // sattarasa sAgarAja ukkosaNa biyAhiyA | paMcamAe kRSTo kaho tIrtha kara kahyo pahalI ratanaprabhA pRthavIne jaghanA dazahajAra varSa pahelA prataranI apacA 160 tIna sAgaropamanI pAUkhu utkaSTo kahyo tirtha kara vojo pRthavIra nArakaune chahale pratara eka sAgaropama pahelA prataranI apekSAi 16. sAta sAgaropanI pAukho utkRSTo kayo utsASTI bhagavate kahyo tIjI pRthavI nArakIno hehalo pratara jaghanya tauna sAgaropamanI apekSA pahilA pratara 151 dazasAgarIpamanI pAUkhI utkRSTo kahyo caudhau pRthavI nArakInI chahale pratara sAta sAgarIpa manohudA pahilA prataranI apekSA 12 satara sAgarIpa manI pAUkhI satkaSTo ko tIrtha kare rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.2.41 mA bhAga bhASA Page #1069 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTIkA a036 1070 sva bhASA ******* ************* kathitA 166 [sattarasa sAgarAU ukkoseNa viyAhiyA paJcamAe jahatra NaM dasacaiva sAgarovamA 167] paJcamAyAM naraka pRthavyAM dhUma prabhAyAM anya prasta saptadazasAgaropamAnaprAyuH sthitirvyAkhyAtAH jaghaneAna tu dazasAgaropamAnAyuH sthitirvyAkhyAtA 167 (vAvIsa sAgarAU ukkoseNa viyAhiyA chaTThaue jahanra NaM sattarasasAgarovamA 168 ) SaTyAM narakapRthivyAM tamaH prabhAyAM antyeprastaTe utkRSTa na hAviMzati sAgaropamAni AyuH sthitirvyAkhyAtA jaghanena saptadazasAgaropamAni AyuH sthitirvyAkhyAtAH 168 (tittIta sAgarAja ukAseNa viyAhiyA sattamAe jahane va bAvIsaM sAga robamA 168 ) samAyAM naraka pRthivyAM tamastamaH prabhAyAM antya prastaTe utkRSTena cayastriMzat sAgaropamAnaprAyuH sthiti rvyAkhyAtA jaghanena hAviMzati sAgaropamA naprAyuH sthitirvyAkhyAtA 168 [jAcevaDa AuThiI neraIyANa viyAhiyA sAtesiMkAyaThiI jahana kosiyAbhave 168] nArakANAM yAjaghanaprotkRSTataH zrAyuH jahanna NaM dasace vau sAgarobamA 165 // bAvIsa sAgarAU ukkoseNa viyAhiyA / chaTThIe jahana gaM sattarasa sAgaro vamA 166 // tittIsa sAgarAU ukkoseNa viyAhiyA / sattamAe jahana gaM bAvIsaM sAgarovamA 167 // jAce vaDa pAMcamau pRthavI nArakauno chehalo pratare jaghanya dasa sAgaropamano pehalA prataranI apekSAI 163 je valI AUkhAnI sthauti utkRSTo ko tIrtha kare nArakaune vikhe chaTThaudra prathivodra nArakono chehale pratare jaghanye sAhe tehane tehanye jakAya sthito je bhaNI nArako maro nArakaume nathAI jaghanya paNe utkRSTa paNe huI 164 bAvIsa sAgaropa mamo AUkho utkRSTo ko tIrtha kare choi pRthivodra nArakono chehale pratare jaghanya satara sAga ropa mano pehalI pratarano apecA 165 tettIsa sAgaropa mano Akho utkRSTo ko tIrtha kare sAtamo pRthivod nArakono jaghanya bAvIsa sAma **************************************************** rAyUdhanapatasiMha vAhAdura kA A0 saM0Da0 41mA bhAga Page #1070 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTIkA * sthitiLakhyAtA sA eva teSAM nArakANAM kAyasthi tirjadhanottaSTatazca vyAkhyAtA yatohi nArako jIvImatvA punarnarakabhUmau notpadyate anAtra garbhaja paryApta saMkhyeya varSAyukeSa utpadyate pazcAbarake utpadyate nItpadyate ca 170 atha kAlAntaramAha (aNanta kAlamukIsaM antImuDutta jahaviyaM vijaDhaM misa 1071 * ekAeneraiyANaM tu antaraM 171) nArakANaM tu khekAyetyakte sati utkRSTa kAlasyAntaraM anantakAlaM bhavati jaghanAto'ntamuharta kAlAkaraM bhavati yadA anAtaranarakAt kazcivArakaJca pratvAgarbhajaparyApta matsyAdiSu utpadyate tatra ca atyantaduSTAdhyavasAvatvAt antarmuharta AyuH prapAtyamRtvA'nAtamanarake utpadyate 171 [eesivanIceva gandho rasaphAsI saNThANA desaovAvi vihANADU sahasmaso 171] eteSAM nArakANAM vasaM to gandhatIrasataH smarthataH saMsthAnAdezatathApi sahasrasovidhAnAni bahavo bhedA bhavanti 171 atha paJcadriyatirAM bhedAnAha [paJcandiyAtirikvAya duvihAte viyAhiyA samucchimAtirikvAya gamavaka' tiyAtahA 172] paje driyAsti rya' cI vividhA vyAkhyAtAste ke saMmUrNimAstirya ca stathA garbhavyukrAnti kAstiryaJcaca Au ThiI neraIyANaM biyaahiyaa| sAtesiM kAya ThiI jahanna kosiyA bhave 168 // aNaMta kAla mukkosaM aMtomuhuttaM jahannayaM / vija]mi sae kAe nerayANaMtu aMtaraM 166 // eesi vanno ceva gadho rasa phAsI / saMThANA desI vAvi vihANADU sahasmasI 170 // paMcidiya tirikkhAo duvihA te viyaahiyaa| samucchima tirikkhAo gambha vakta ropa mano 156 anaMtokAla utkaSTo aMtaramuhurta jaghanya chAMya thake ApaNI nArakInI kAyA nArakIno pAMtarI huyI 167 e nArako varNa dhako valI gaMdhadhako rasathakI pharasabako saMsthAnanA AdezayakI vidhAna bheda sahana garma paMceMdriya tiryaca jIva nirtha vihu maide kahA todha rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.ma.u. 41mA bhAga Page #1071 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . tatra saMmULa atizaya mUTha bhAvastena nittAH niHpatrAH saMmUrchimAH saMmUrchimAvate tiryaJcaca saMmUrchima tiryaJco manaH paryApti rahitA: sadA. * saMmUrchitAiva tiSTanti garbha byukrAntikA garbhajAmanaH paryApti sahitAH 172 [ duvihA te bhave tivihA jalayarA balayarA tahA khabarAya bodhabbA simbhe ye suSahame 173] te vividhA saMmUrchimA garbhajAca tiryaJcaH puna strividhAH bodhavyAH tat vaividhya yathA jalacarAH sthalacarAH tathA khacarAH santi etatrayopi dvividhAH garbhajAH samUrchimAyaneyAsteSAM bhedAn me mama kathayato yUyaM zRNata 173 atha jalacara bhedAnAha (macchAyakacchabhA yAgAhAyamagarAtahA musumArAyabodhavvA paJcahAjalayarAhiyA 174) ete jalacarAH paJcadhA AkhyAtAH eteke matsyAmaunA: kaccha pAH kummAcApi grAhAsta tukajIvAH makarAmahAmatsyAH zizamArApi matsyavizeSAH eteSu paJcasa bhedeSu bahanA bhedAnAM antabhAvaH yatohi yAvantaH sthalajIvAstAvanta eva jalajIvAH ityukta : 174 [loegadesete sarva na savvasthaviyAhiyA ettokAlavibhAgantu tesiM bucchacca ubvihaM 175] te sarve jalacara jIvAH lokaikadeze tiyA tahA 171 // duvihA te bhabe tivihA jalayarA thalayarA tahA / khahayarAya bodhabbA tesiM bhee suNeha me 102 // macchAya kacchabhAyA gAhAya magarA thaa| musumArAya bodhavA paMcahA jalayarA hiyA 173 // loegadese ne sabbe rAya dhanapatasiMha gahAdura kA mA .saM.u. 41mA bhAya bhASA 8 kare eka samUcchima vijogarbhaja tiryaca mana sahita 168 vibhede kahA te valau trihuM prakAra huI jalamAhiMcAle macchAdi tejalacara bhUmi cAle vaSabhA 8 dite thalacara tathA vali khacara jANavo khaccara AkAzecAlete haMsAdite jalacarAdi jauvanAbheda sAMbhalo ziSya mujhane kahatAprate17. mAchalAnI jAtakA * vAnau jAMti grAhakAMtUyA jIva tathA magara maccha mAchalAnau jAti susamAra jala caurajauva jANavA pAceprakAre jalacara jIva jAgavA 171 loka Page #1072 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1073 sUtra bhASA byAkhyAtAH jalasthAneSu eva na tu sarvatra ito'nantaraM teSAM jalacara jIvAnAM tu kAlavibhAgaJca tu vidha N vac 175 [santadra pappaNAIyA apajjabasiyAviya Thidra' paDucasAIyA sapajjavasiyAviya 176] te jalacarajIvAH santatiM prApya pravAhamArgamAzritya anAdayo'paryavasitAya varttante sthitiM pratItyabhavasthitiM kAryasthitiM cAzrityasAdayaH saparyavasitAba santi iti bhAvaH 176 [ikkAya puvvakoDI ukkoseNa viyAhiyA AuThiI jalayarANa antomuhutta jaha triyA 177] jalacarANAM matsyAdInAM jovAnAM utkaSTena AyuH sthitirekA pUrvakoTau vyAkhyAtAH pUrvasya tu parimANaM etat saptati koTila cavarSANi SaT paJcAsaha koTi varSAyi etairvarSeH pUrva bhavati jaghandhikA zrAyuH sthitizcaiteSAM antarmuhartta eva vyAkhyAtAH 177 atha jalacarANAM kAryasthiti na savvatya viyAhiyA / ittokAla vibhAga tu tesiccha' cauvvihaM 174 // saMtad pappaNAIyA apajjava siyAviya / This' paDucca sAIyA samajjava siyAviya 175 // ekkAya puvvakoDI ukkoseNa viyAhiyA / bAu ThiI jalayarANaM aMto muhattaM jahanniyA 106 // puvvakoDI puhattaM tu ukkoseNa biyAhiyA / kAya ThiI jalayarANaM aMtomuhutta jahaniyA 177 // caudarAjane ekadeze te jalacaraka paraM nathI sarvaloka caudarAjame etalAnaMtarakAlano vivaro tehano kaTisyu' sAdi 1 paryavasita 2 anAdi 2 aparyava sita 172 pravAhe jalacara anAdi aparyavasita aMtapauNa ke thiti zrAzrI Adi sahita ane paryavasita devhaDo 172 eka pUrvano koDo utkaSTI kahI tortha' kare AukhAnI sthiti garbhaja samUrcchima jalacara jIvanI atara muhartta jaghane 174 pUrva koDano pRthavIkAya thitau tethako aMtarmuha tSTa kahI saMkhyA pRthavIno kAryadhiti jalacarano sAta ATha bhava jalacarano jalacara mAhi rahe prANI aMtarmUhartta jaghanA 175 anaMtakAla 125 *************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA0 saM00 4.1 mA bhAga Page #1073 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u. TokA a036 1074 sUva bhASA mAha [pubvakoDau puhattaM tu ukkImeNa viyAhiyA kAryAThiI jalabarANaM antomuddatta N jaDatrayA 178 ] jala carANAM kAryasthiti rutkaSTataH pUrvakoTi pRthakka vyAkhyAtA yadA jalacarajauvo mRtvA punaH punarjalacarayo no eva utpadyate tadA pUrvakoDi pRthakka' yAvadutpadyate pRthakkaM hAbhyAmArabhyanavAMkaM yAvat pRthakka iti siddhAntAMka saMjJAsti dvAbhyAM pUrvakoTi mArabhya yAvajravakoTiM yAvajjalacaro jIvo mRtvA 2 jalacarayo nau utpadyate ityarthaH jaghanyatastu antarmuha meva kAryasthiti rvyAkhyAtAH atha kAlAMtaramAha [ aNantakAlamukkosaM antomuhutta' jahavriyA vijaDhamisa ekAe jalayarANaM tu antaraM 178] jalacarANAM svakauyekAyetyakte sati anyatrotpadya punaH svakAye utpadyate tadA kiyatkAlAntaraM bhavatiM taducyate utkRSTato'nantaM kAlAntaraM bhavati yatohi cejjalacaro nigodatvenotpadyate tadAnigodasthAnantakAlasya sthitirasti jaghanya tastu antarmuharttameva kAlAntaraM jJeyaM 178 [eesiMvatraoceva gandhaora saphAsa saNThANAdesazravAvi vihANAdrasahastraso 180] teSAM jalacarANAM varNatogandhatorasataH sparzataH saMsthAnAdezatathApi vidhAnAni sahasra so bhavanti 180 atha sthalacarabhedAnAha [ ca uppayAya parisappA duvihAthalayarAbhave ca uppayA ca ubbihAu taM me kittayaosuNa 181] sthalacarAH dvividhAH catuHpadA: aNaMta kAla mukkIsaM aMtomuhutta jahannayaM / vijaDhaMmi sae kAe jalayarAgaMtu aMtaraM 178 // eesiM vannayo ceva gaMdhamo rsphaaso| saMThANA desao vAvi vihANAi sahasmaseA // 179 cauppayAya parisappA duvihA ghalayarA bhave / cau utkRSTo nigodamAhi jAito anaMtu aMtarmUha jaghane potAnIkAya mUM ko jAite balI phirone alacarano jalacaramAhi zravete aMtara 176 e jala carane varNathako gaMdhathako rathako pharasacako saMsthAnanA Adezathako vidhAnabhedasahasragame 177 cyAra paganAte catuHpada vRSabhAdi usamudra' cAlete bhuja ***************************************** rAgradhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM0Da0 49mAM bhAga Page #1074 -------------------------------------------------------------------------- ________________ unTaukA 1.75 parisAzca bhaveyuH catvAraH padAH yeSAM te catuHpadA pari samantAt sarpastauti parisarpAH tatra catu padAH caturvidhAH santi tAn caturvidhAn me 'mama kathayatastva zRNa 181 (egakhurAdukhurAo gaNDopayasaNappayA hayamAI goNamAI gayamAIsauhamAiNo 182) ekakhurAH dvikhurAH gaNDaupadAH sanakha * padAH ekaH surazcaraNAdhovartihaDaDa vizeSo yeSAM te ekakhurAste ca akhAdayaH evaM hau khurau yeSAM te dikhurAH goNAdayobalauvardAdayo gaNDaukamalamadhyastha kami kAtahatyadA yeSAM te gaNDaupadAH gajAdayaH sahanakhaivartanteiti sanakhAsanakhApadA yeSAM te sanakhapadAH siMhAdayaH saNappayAiti prAkkatatvAt 182 atha parisapAnAha [bhUuragaparisapyA parisappA duvihAbhave gohAI ahimAIA ikkikA aigahAbhave 183] parisaryA jIvA dividhAbhaveyusteke bhujAbhyAM parisapentoti bhujaparisarpAH urasA sarpantauti uraH parisarpAH tatra godhAnakula mUSakAdayo bhujaparisarpAH aheyaH uraH parisAH ete ekepi anekadhAbhaveyuH 183 athai teSAM kSetravibhAgamAha [loegadesete sambe na sattha viyAhiyA ittokAlavibhAgantu te siMbuccha' calabvihaM 184] te sarve sthalacarA ppayA cuvihaaolemekittytriisunn180|| egakhurAdukkhurAce va gaDIpaya snppyaa| hayamAIgoNamAI gayamAI sauha mAdUNo 18za bhu uraga parisappA parisappA duvihA bhave / gohAI pahimAIyA ekakA gahA bhave 182 / lAega rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.i. 41mA bhAga satra bhASA * parisarpanIlAdi pramukha viha' prakAra thalacara huve catuHpada cihuM prakAra te mujhane kIrti kahatA sAMbhala he sautha 178 eka khurauche te eka khurA vejUI 2 kharAche te vikhyurA 2 gaMDau kamalakarmakA sarIkhI pagate gaMDI pada nakhasahita pagate sanakhapada ghoDAdaukhura 1 vRSabhAdaube kharara gajauTa Ade gaMDIpada3 sauha Adi sa nakhapada 178 bhuja hAthiuhadaye parisarpa cAle ima sarpa vibheda huve goha udarA Adi sarpa Adi te ekekA anekaprakAra huI 180 Page #1075 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TokA .60 EKOXXXXXNAIKHEREMONOMOMEMORMEMONOKE bhajaparisapAvalokaikadezevyAkhyAtAH sarca va na vyAkhyAtAH ito'nantaraM kAlavibhAga sthalacarANAM caturvidha vacce 184 (santaI pappaNAjhyA apajjavasi yAviyaThina paDasAIyA sapajjavasiyAviya 185) santatiM prApyate thalacarA anAdayo'paryavasitAcApi sthitiM bhavasthitiM pratItya pAvityasAdayaH maparyavamitAthApi vartante 185 (paligrIvamAra sinemo ukkImeNa viyAhiyA pAuThiItha layarANa' antImuhutta jahavayaM 188) sthalacarANAM utkaSTana bozipalyopamAnyAyaH sthitiAkhyAtA jaghanyataH sthalacarANAM antarmuhata mAyuH sthiti:186 atha sthalacarAmRtvA sthalacareca botpadyanta tadAkiyakAlena8 utpadyante tAM kAlasthiti mAha [palipIvamAI tibeTa ukkomeNaM tu sAhiyA puvakoDI puhatte Na' antI muhuta jahaniyA 187] stha lacarANAM svakoye* kAye eva samutpadyamAnAnAM cauNi pattyopamAni pUrvakoTi pRthakke na sAdhikAni utkRSTa na kAyasthitiAkhyAtA jaghanyikAkAya sthiti steSAmantamuharta desa tesave na sabbatya viyAhiyA / itto kAla vibhAga'tu tesiM vAccha cau vihaM // 183 saMta pappaNAIyA apa jjabasiyAviya / ThiiMpaDucca sAIyA sapajjavasiyAviya // 184 palio bamAo tinnio ukkosaNa viyaahiyaa| pAuThiI balayarANaM aMtomuhattaM jahaniyA // 185 paliovamAo tinnio ukkosaNaMtu saahiyaa| pubbakoDI pura rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA .saM.u.41mA bhAga / loka caudarAjanA ekadezane bhAge te sarpache nadhau sabale kaDA bhagavaMte etalA kahyA nantarakAlanI vibhAga vivaro te thalacara cihuM bhede kaha 181 pravAhamArge balacara anAdihe aparyavasita aMtapiNi thiti AdhausAdi ane saparyavasita chahapaNi 182 palyopamanau trihunI sthiti utkRSTau kahI to kare AjakhAnau sthiti balacara jovanI aMtamuhurta jaghanA 183 palyopama trihunaubiti utkaSTI kahI tIrtha kare pUrvakoDi pRthagatve adhika Page #1076 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TIkA b 6WS ~ meva utA yatohi vipalayopamAyuSaH stha lacarAH pUrvakovyAyuSAM saptASTabhavagrahaNAni kurvanti paJcandriyanaratirivAM adhikanirantarabhavasyA'sambha vosti 187 atha kAlAMtaramAha [kAyaThiIyalayarANa' antaraM tesimaM bhave kAlaM aNantamukkosaM antImuhukta jahandriyaM 188] (vijaDhamisaekAethalayarANa sumantara eesiMvadroceva gandhorasaphAsI saNThANabheyaovAvi vihANA isahasmasI 188) yugma sthalacarANAM kha kauyekAyetyakta sati vanaspratyAdi madhye utpadyacetstha lacareSu punarAyAti tadA utkRSTa anantakAla syAntaraM bhavati jaghanya tazAMtarmuita kAlasyAntaraM bhavati 188 eteSAM sthalacarANAM vasatIgandhato rasataH sparthataH saMsthAnabhedatacApi sahayovidhAnAni bhedAH 188 atha khacarabhedAnAha (camme ulomapakkhIya taiyAsamuggapaklIya viyaya pakkhIya bodhabA pakkhi yoya ca ubihA 18.) pakSiNa: caturvidhAH bodhavyAH carmapakSiNazcarma caTikAdyAH romapakSiNI rAjahaMsAdyAH samuhapaciNa: samuhakAkAra pacayuktAmAnuSottara parvatAdahivartinaH vitatapakSiNo ye sarvadAvistArita pakSA eva tiSTanti 180 [loegademe te sarva na sabathaviyAhiyA teNaM aMtamuhuta jahaniyA / 186 kAyaThiI thalayarANaM aMtaraM tesimaM bhave / aNaMta kAla mukkAsaM aMtomuhuktaM jaha - nayaM // 187 vijaTaMmi sae kAe thalayarANaMtu aMtaraM | eesiM vannao ceva gadhao rasa phaaso| 188 saMThANA desao vAbi vihANADU sahamaso camma u loma pakkhIya tayA samugga pakkhiyA // 188 viyaya pakkhIya bodhavvA pakkhi bhaNI bhava 7 tathA 8 lAgatA kare te bhaNo aMtarmuhurta jaghanA 184 kAyasthIti thalacaranI anaMto tehanI huvetI kAla anaMtI utkRSTo aMtarmu huta jadhanA paNe 185 chAMDo pApaNokAyA balacarane AMtarI carmarUpapAMkhate carmapaMkhI camaceDajAti romarUpa pAMkhate mIrapIkhatrIjo pAMkhabAMdhI UDe te samunga rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. 2041 mA bhAga Page #1077 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 TokA 1078 sUtra bhASA ***************** ittokAlavibhAgantu tesiMbucchaM ca ubvihaM 181] te sarve khacarAlokaikadeze vyAkhyAtAH sarvatraH caturdazarajyAtmalokena santi ito'nantaraM teSAM khacarANAM caturvidha' kAlavibhAgaM vacye 181 [santaipappavAIyA apajjavasiyAviya ThiI pahuca sAIyA sapajjavasiyAviya 182] santatiM prApyate khacarA anAdayo'pa sitA api varttante sthitiM pratotyate sAdayaH saparyavasitA api santi 182 (palio vamAbhAgo asaMkhinna yamobhave cauThiraha yarANaM zranto muhutta jahaniyA 182) khacarANAM zrAyuH sthitiH palaropamasya asaMkhyeyatamo bhAgo bhavati jaghanitrakA AyuH sthitirantamu hartta' bhavati 18.3 atha khaca rANAM AyuHsthitiH palopamasya asaMkhyeya tamobhAgo bhavati jaghanAkA zrAyuH sthitirantarmuhartta' bhavati 183 atha khacarANAM kAryasthiti kAlAMtaraM Teri gAthAbhyAM vadati [asaMkhabhAgopaliyA ukoseNasAhio puvvakoDau puhateya' antomuhutta' jahaniyA 184] kAryaThiIkhahayarANa' antaraM te simaM goya caubbihA / loegadese tesabve na sabbatya viyAhiyA // 160 saMtadra pappaNAIyA apajjavasiyAviya / Thipa Ducca sAIyA sapajjavasiyAviya // 161 palizravamasma mAgA asaMkhejja imo bhave / Au ThiI khahayarANaM aMtImahatta jahanniyA // 162 asaMkhabhAgI paliyama ukkoMseNa viyAhioM / puSbakoDI puhutta NaM aMtomuhuttaM jahanniyA // 113 urat kahIye 183 vitatapohalo pAMkhe UDe te vitata paMkhau jANavA paMkhau cyAraprakAranA lokane eka deze sabalA nathI saghale bhagavaMte kalA 187 pravAhamArga zrI e paMkhau dhanAdike 188 patyopamano azaMkhyA tamo bhAga utkRSTo bhAukhAni sthiti khacara paMkho AnI aMtamu jaghane 188 asaMkhyA tamobhAga paDhyopa mano latkaSTo sAdhika bhAro pUrva koDa pRthakatva pUrvakoDivA lAbhava 1 karo asaMkhyAtA AukhAnAbhava karato aMtarmuhu ****************x*x*x*x*x*x*x*x*x*********** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0041 mA bhArA Page #1078 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa.TaukA ra. AU NA 6 OM bhave aNaMtakAlamukkosaM antImuhutta jahabrayA 185) khacarANAM kAyasthitiH palayopamasya asaMkheNyatamobhAgaH pUrvakoTi pRthakI na sAdhikazca bhavati jagha OM nikAkAyasthitirantama ittaM bhavati teSAM khacarANAM kAlAntaraM ca utkRSTato'nantakAlaM yAvadbhavati jaghanAtaca antama hata bhavati 185 (eesivanI ceva gandhIrasaphAso saNThApAdesabhovAvi vihANAi sahasmaso 186) eteSAM khacarANAM varNatogandhatorasataH sparNata: saMsthAnAdezatazcApi sahayaso vidhAmAni bhavanti 186 [maNayAduvihAbhayAu taMmekittayosuNa samucchimAyamaNuyA gambhavakka tiyAtahA 187] manujAvividha bhedAsmanti tAn bhedAn mekIrta yatastvaM zRNu manujAH manuSyAH saMmUrchimAstathAgarbhavya tkrAntikAH garbhajAH saMmUrchimAmanorahitAcaturdazya sthAneSatpanAH 187 (gambhavatiyAjeu tivihAteviyAhiyA ammakammabhUmAya antarahIvagAtahA 188) ye tu garbhavya takrAMtikAste manuSyAstrividhAvyAkhyAtAsta ke prakarmakarmabhUmigA: antara kAyaThiI khahayarANaM aMtara simabhave // kAlaMgaNaMtamukkAsaM atomuhutta jahannayaM 184 // eesivanoca va gadho rasa phAsoM sNtthaannaadsobaavivihaannaaiishsmsii185|| maNuyAdubihAmeAotemekittayosuNa / samucchimAyamaNuyA gambhavakkaMtiyAtahA186 gambhavakkaMtiyAjeutivihA teviyaahiyaa| akammakammabhUma ya aMtarahIvagA tahA197 // pannarasa jaghanA 18. kAyasthiti khacara paMkhonau kahI aMtarate khucarapaMkhaune ehuve anaMtAkAlano aMtara utkaSTI nigodamAhi aMtamatta jaghanA 181 khacarapaMkhonA varSathakI gaMdharasabakI saMsthAnanA Adeza thako vidhAna bheda sahasragame huve 182 manuSya vibhedera te manuSya kahatA prati samiti he vizva saMmUcima mana vinAhora manuSya caudabhede hove upaje mana sahita te garbhaja tathAvalI 183 gaja manuSya ahativitA vibhede te kanyA rAmadhanapatasiMha vAhAdura kA prA0saM0 2011 mA bhAga kXXXREA Page #1079 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1080 sUtra bhASA ***** ****************** starra sabhaumA: akarmabhUmyutpatrAH kaMbhUmAH karmabhUmyutpatrAH tathA antaraddIpagAH 188 ( panarasatausa ivihA bhaiyA aTThAvIsaI sakhA kamasotesi' iiesAviyAhiyA 188) iti zramunAprakAreNa eteSAM pUrvoktAnAM karmabhUmi antaropAnAM sakhAkramazo'nukrameNa vyAkhyAtA sAkA sa MkhyAityucyate vidha zabdasyo bhayatra sambandho yaH paJcadazavidhAH karmabhUmijAH bharatairAvata mahAvidehAnAM pratyeka paca 2 saMkhyAkatvAt paJcadaza saMkhyAtva bhavati vA akarma bhaumA : yaMtra haimavata harivarSaramyakairaNyavata devakuruttarakururUpANAM SaNNAmapi karmabhUmInAM pratyeka paJcasakhAyA guNitAnAM triMzat sakhAtvaM sambhavati ihacakramazaityaktau'pi gaNanAvasare krama bhaGgovihitaH pUrva akanmabhUmi saMkhayAM vihAyakarmabhUmi sakhA pratipAditA tat karmabhUmijAnAM manuSyANAM mukti sAdhakatvena prAdhAnAkhayApanAt pUrva kathana' na doSAyeti tathAMtara hopAnAM aSTAviMzati medAcAMtara hopAH suna himavati parvate pUrvasyAMdizi aparasyAMdizi ca jamba hopavedikAyAtparataH pratyeka' he he daMSTre vidigabhi mukhevinirgatastaH tadyathAH pUrvasya ekAImA nAbhi mukhodaMSTrA dvitIyA Agna vyabhi mukhI pazcimAyAM ekAnaiRtyabhimukhI dvitIyA vAyavyabhi mukhI evaM catasRSu vidikSu prabhimukhoSu daMSTrAsa pratyekaM ate vihA meyA aTThAvIsa / saMkhAo kaMmasA tesiM ii esA viyAhiyA 168 // samucchimANaeseba bho uhoi tIrthaMkara karasavAdi vyApArarahita te akarmabhUmI karasaNAdi vyApAra te karmabhUmI aMtara samudrane madhye daupa teha nAma manuSyate aMtaraddopanA manuSya 184 bharata 5 aivata 5 mahAvodeha 5 evaM karmabhUmI 15 hemavaMta AdI akarmabhUmau rAgarUpa hopAdi aMtara hopanAbheda 28 saMkhyAtA anukrame te manuSyanI eNe prakAre kaho tirtha kare 185 samurcchima 14 bhedano ehIja garbhajano bheda karma bhUmauyAdika bheda kayA bhagavaMte loka 14 rAjanA ekadeza vibhA ********************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA0saM0 u0 41 mA bhAga Page #1080 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1081 bozi 2 yojanayata vayAyAmavista rAbhyAM lavaNa samuimati kramyasthitAsu SaTa SaTa antaraddopAH santi te ca hIpAzcaturbhirguNitAzcaturvizati saMsthAkA bhavanti tatazca pAdyantadIpa catuSkasahitA aSTAviMzatiraM tarahIpAH santi evaM zikhariNi parvatepi aSTAviMzati yA sarvasAmyAccaiSAM bhedena avi vaca tatvAt sUtre STAviMzati saMkhyAkathanaM virodhAyana bhavati teSu antaradaupeSu bugale dharmikAvasanti taccharIramAnAdi kathyate aSTadhanuH zatIcchAyAH palyAsaMkhyabhAgAyuSaH catuHSaSTi pRSTakaraNDA caturthadivasAhArAbhi lAghavantaH ekomAzauti dina tApatyapAlanAH teSAM hIpAnAM nAmAyAmavistArapara dhyAdi vicArastu kSetra samAsa bahaTTI kAtovameyaH 188 saMmUrchimAnAM hi eSa eva bhedaH yatkarma bhUmi samutpabAnAM garbhajAnAM vAtapittAdiSu caturdaza maidaH sambhavanti aGgalAsakhye yabhAgamAvAvagAhanAste sarve manuSyAH samarchimAgarbhajAzca lokaikadezevyAkhyAtAH200 [santaI pappaNAiyA apajjavasiyAviya ThiI par3accasAIyA saMpajjavasiyAviya201] (palipovamAitine oukkoseNaviyAhiyAuThimaNaprANaantImahatta'jahaniyAra 02) manujAnAM garbhajAnAM bauNi palapIpamAni utkaSTena AyuHsthiti AkhyAtA jaghanAkA ca antarmuharta sthitina 202 azva kAyasthiti mantarakAlaM cAha hAbhyAM gAthAbhyAM rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM.u.41 mA bhAga aahio| logasma egadesaMmi te sabbe viyAhiyA // 168 saMta5pappa NAIyA apajjabasiyAviya / ThieMpaDucca sAIyA sapajjavasiyAviya // 200 paliovamAi tinnio ukkosaNa biyaahiyaa| Au ThiI maNuyANaM atomuhuttaM jaha gane vikhe te sarva samUrchima garbhaja kahyA 186 pravAhamArga Ayau anAdike aMtapoNake viti pAyI Adi sahita saparyavasita satipaNi nica 187 palvopama vihuno uttaSTI kahI pAUkhAnI sthiti garbhaja manaSyanau aMtarma hataM japanA garbhajanI samUcci mano jaghanA aMtamu Page #1081 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sUtra [palipovamAI tibeo ukkomeNa tu sAhiyA pucakoDIpuhatteNaM antomuDuttaM jahaviyA 2.3] (kAyaThiI mA AyaM antarante simabhave aeMtakAla mukosa antImuhatta' jahaviyaM 204) manujAnAM garbhajAnA bauNi patlayopamAni pUrvakoTi pRthakka na sAdhikAni utkRSTa na kAyasthiti vyAkhyAtA jagha ndhikAcAntama itta sthiti AkhyAtA teSAM garbhajAnAM manujAnAM kAlasthAntaraM utkRSTa anantakAlaM jaghanyaka antarmuhata kAlAntaraM yaM 204 [eesivanoceva gadhorasaphAso saNDANAdesabhovAvi vihANAi sahasmaso 205] eteSAM samUhimagarbhaja manujAnAM varNatogazcatorasataH sparzataH saMsthAnAdeyatathApi sahavaso vidhAni bhavanti 205 atha devAnAha (devA cabihA buttA taM me kittayIsuNa bhomilavANa mantara jora savaimANi yA niyA // 201 paliovamAu tinio ukkAsaNaMtu saahiyaa| pubbakADi puhutteNaM aMtImuhatta jahanniyA // 202 kAya ThiI maNuyANaM aNaMtaraM tesimaM bhave / aNaMta kAla mukkAsaM aMtomuhutta jahannayaM 203 / eesiM vanno ceva gadhayo rasa phAsI / saMThANA desIvAvi vihANAI shmsii| 204 devA cau vihA vuttA te me kittayo suNa / bhomijja durI 108 patyopamanau trihunau utklaSTau kahI tIrtha kara deve pUrvakoDau pRthukatva 8 lagau sAtabhava pUrvakoDauthau karaune patyanu Ayu bhogaveM pUrva pRthukatva * te aMtamuharta jaghana 1er kAyA sthiti manuScanau jeha bhaNI tehano teha mAMhi / 8 bhava rahe pAMtarI vehano manuzcane kahausya anaMtAkAsano ut kaSTI aMtarani godamAhi jAi tu aMtarmuharta jaghanA 20. emanuScanA vasaM thako gaMdha dhako rasa thako pharasa thako saMsthAnanA bheda thako vidhAna maida sahasragamai 201 devatA cihna bhede kaccA bhagavaMte te mujhane kahatAM prati sAMbhali ke ziSya bhUmi apanA te bhUmija bhUvanapati vividha parvatane aMtare Upa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA*saM* na.41mA bhAga bhASA Page #1082 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cha0 TokA a036 1083 sUkSa bhASA *****XXX ******** taha 206) devAcaturvidhA uktA stAn bhedAn kIrttayato me mamatva zRNu bhauyakavyantarAH vyotiSkAstathA ve mAnikAH bhUbhaubhavA: bhaumevakAH bhavana vAsinodevAH ratnaprabhAyAH pRthvayAH prazoti sahazrottara yojana lacapiNDAyA uparyukaM yojanamavagAhya adhayakaM yojanasaha mukkAmadhye'STasaptatyuttara yojanalace bhavanavAsinAM ca marendrAdi devAnAM bhavanAni santi 1 vANamantaranti zrArSatvAdvividhAni antarANi nivAsasthAnAni girikandaravivarAdIni yeSAM tevyantarAH 2 jyotayanta iti jyotiSi vimAnAni tatri vAsinodevAH jyotiSkAH 3 vizeSeNa mAnayantya prabhucchanti sukRti no yAni iti vimA nAni teSu bhavA vaimAnikAH tatheti samuccaye teSA mevottarabhedAnAha [dasahAu bhavaNavAsI aTTahA vaNacAriNo pazcavihA joi siyA duvihA bemANi yAtA 207] dazadhA eva bhavanavAsinaH tu zabda evArthe aSTadhAvanacAriNaH vaneSu kroDArasena caritu' zotaM yeSAM te vanacAriyovyantarAH pazcadhAjyotiSkAH tathA vaimAnikAddidhA 207 tAnevanAmata Aha [ asurA1 nAga 2 suvannA 2 vija4 amgIya 5 zrahiyAdauvo 6 dahi 7 disA 8 vAyA - vaNiyA 10 vANamaMtara joisa bemANiyA tahA // 205 dasahAo bhavaNavAsI aTTahA vaNacAriNoM / paMcavihA joisiyA duvihA vemANiyA tahA // 206 asurA nAga suvannA vijju aggIya pahiyA / dovA dahi disA vAyA yaNiyA bhavaNavA nAtaMvya' tara, jyotivaMta teyo tikhau vizeSe bhogave sukRtanAphalatevaimAnika saudhanAdi 202 dase prakAra bhavanavAsI bhavanapati ATha prakAre vyataradevatA pAMce prakAre jyotiSo hi prakAre vaimAnika devatA tima 203 asurakumAra 1 nAgakumAra 2 suvarNa kumAra 2 vidyutakumAra 8 amnikumAra kA bhagavaMte 5 dIpakumAra 6 udadhikumAra 7 disi kumAra 8-vAyukumAra8 stanati kumAra 10 ebhavanavAsI bhavanapati 204 pizAca 1 bhUtara yacavalI 2 *****************X**X**X*X*XX**X**X**X*************** rAma dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga Page #1083 -------------------------------------------------------------------------- ________________ "NNU XxxkxxwXKAMOKOKOMMMMKOKAKE bhavanavAsiyo208] ete bhuvanavAsinaH kumAra zabdAntAH uccante yato hi ete kumAravat veSabhASAzastra yAnavAhana krIDanAni kurvanti pataete sarve degApi kumArAntAH tadyathA amarakumAranAgakumAravidyut kumAra agni kumAradIpa kumAra udadhi kumAradika kumAra vAyu kumArastanita kumAra etanAmataH AkhyAtAH 8 azva vyantarabhedAnAM nAmAnyAha (pisAya 1 bhUyA 2 jakkhAya 3 rakvasA 4 kibarAya 5 ki purisA 6 mahoragAya 7 gandhabbA 8 aTTahA vANamantarA208) vyantarA aSTavidhA piyAca1 bhUtAra yacAcapunarAvasAkibarAca kiM puruSAH6 mahoragA gandharvAH evamaSTaprakArAH vyantarAne yA atha jyotikAnAM bhedAn nAmatAha (candasUrAba naksattA gahAtAragaNA tahAThiyA vicAriNo ceva paJcahAjoi sAlayA 210) jyoti rAlayA jyoti rAlayogahI yeSAM tejyotirAlayAH jyotiSkAdevAH paJcadhAsanti iti zeSaste jyotiSkAdevAH ThiyAiti sthirAH manuSyakSetrAhahi jyotiSkAstapaJca sthirA pacalasvabhAvAH manuSyakSetrAntarvati nohi meruparvatasya nitya' prAdakSiNya cAriNastepaJca dhAjyotiSkAjJa yAstecAmIcandrA 1 sUryAzca 2 nakSatrANi 3 pahA / stArAgaNA 5 prakIrNakatArakasamUhAstathA yA 210 atha vaimAnikAnAM bhedAnAha [vaimANiyAo jedevAduvihAtaviyAhiyA kapyovagAya bodhavA siNI / 207 pisAya bhUyA jakkhAya rakkhasA kiMnarAya kiMpurisA // mahAragAya gadhabbA aTTavihA vANamaMtarA 208 caMdA sUrAya nakkhattA gahA tArAgaNA tahA / ThiyA vicAriNA va paMcahA joisAlayA 208 / vaimANiyAo rAba panapatasiMha bAhAdura kA pAsaM.. 41mA bhAga bhASA * rAsa kiMvara 5 kiMpuruSa / mahoraga nAmA 7 gaMdharva 8 epAThe prakAravya tara 205 caMdramA 1 sUrya 2 nakSatra 3 graha tArAnA samUhavalI aDhI popa vAhira te thira aDhII hopamAhi cAle tirNa cArI pAMce prakAra jyotaSaunA ThAma 206 vaimAnanA vAsIje vaimAnika devatA te vihu prakAra kahyA Page #1084 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1085 sUtra bhASA kappAIyAta vaya 211] tu punarvaimAnikAyedevAsteddi vidhAvyAkhyAtAH kalpAdevalokAstAn upagacchantoti kalpopagAH dvAdaza devalokasthAH kalpopagAH ca punastathaivakalpAtItAH kalpAn atItAH iti kalpAtItAH navagraM veyaka paJcAnuttaravimAnasthAH eva vaimAnikAdiprakArAjJAtavyA 211 atha kalpopagatAnAM nAmAnyAha (kappovagAbArasahAsohammausANagAtahA 2 saNaM kumAramAhiMdA 4 bambhalogAya 5 lantagA 6 212 ) [ mahAmukkA 7 sahasmAro 8 ANyA 2 pANyA 10 AraNa 11 acca yA 12 ceva idrakapprovagAsurA 213] yugma kalpopagA dAdazadhAsu dharmAnAma indrasya sabhA'sminnastIti saudharmaH prathamakalpaH evaM IzAnodditauyakalpaH saudhava IzAnava saudharmezAnau tau gacchanti prApna uvantIti lAMtagAH 212 mahAThaka bhavAmahAzukAH sahasrAraMbhavAH sAhasrArA: AnatebhavA AnatAstathA prANatebhavAH prANatAH aruNebhavA AruNAzca acyute bhavA acya utAya AraNAcca tAiti amunAprakAreNa dvAdazavidhAH kalpopagatAH surAne yAH 213 (kappAIyAyajedevA duvihAteviyAhiyAge vijjANattarAcaiva gevijJAnavavihAtahiM 214) ca punaste kalpAtItAdevAste dvividhA vyAkhyAtA jedevA duvihA te viyAhiyA / kappovagAya bodhabbA kappAIyA tavaya // 210 kappovagA bArasahA sAhamI sA gaMgA tahA / sakumAramAhiMdA vaMbhalogAya lNtgaa211|| mahAmukkAma hamArA ANyA pANyAtahA / AraNA accuyA kalpamaryAdii i Mdra sAmAnyAdikanau vyavasthAte kalpopagatavAra devalokanA devatAkalpe atikramAvartte iMdra sAmAnyAdi rahita te kalpAtItA 8 greveka pAMca anuttaramA 207 kalpa devaloke UpanA devatA vAre prakAre te kahA so dharma devalokanA 1 IsAMNa devalokanA tima 2 sanatkumAra devalokanA 3 maheMdra devalokanA 5 brahma 5 lAMtaka devalokanA 6 208 mahAzakra devalokanA 7 sahasrAra devalokanA 8 ANata devalokanA 8 prANata devaloka 10 **************************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0 saM0Da041 mA bhAma Page #1085 -------------------------------------------------------------------------- ________________ enTokA zra0 26 1086 sUva bhASA E-30 *************************** graiveyakAH anuttarAya tatra graiveyakA navavidhA tatra grauvAloka puruSasya vayodazaranvAma sthAnIya pradezastava grauvAyAM atIva zobhAkaraNa hetava AbharaNa bhUtAgre veyA devAvAsAstatra bhavA devA vaiyakAste nava prakArAne yAH 214 teSAM greveyANAM nAmAni (hiTTimA hiTTimA ceva 1 himAma kimAhAra hiTTimAu varimAcevara majjhimAhiTTimAtahA4 215) (makimAmakrimAceva5 maktimA uvarimAtahA6 uvarimAhihimAceva uvarimA uvarimAcevaTa) uparitana ghaTa kApecayA prathameSu adhastanA pradhastanA caiva pada pUraNe 1 prathamagra veya devAH 1 avastanAtha madhyamAsa adhastanAmadhyamAH 1 dvitIyagra veyadevAH 2 tathA adhastanoparitanAH tRtIyaya peya devAH 3 tathA madhyamAdhastanAH madhyasta vikApecayA adhastanAcaturtha veya devAH 215 [ca punarmadhyamAH madhyamAH madhyamasthatrikA pecayA madhyamA madhyamA paMcamagra vaiyaka devAH tathA madhyamatrikA pecayA uparitamA madhyamoparitamAH SaSTaye vaiyaka devA' punaruparitanAdhastanAH upari sthavikApecayA adhastanAH uparitanAdhastanAH saptamartha vaiyakadevAH tathA uparimadhyamAH uparitanatrikApecayA. cava idra kappIvagA surA 212 // kappAIyAya devA duvihA te viyAhiyA / gebebjA guttarA cava gevejjA nava vihA tahiM 213 // hiTTimA 2 ce va hiTTimA majjhimA tahA / hiTTimA uvarimA caiva majjhimA hiThThimA tahA 214. // . dharaNa devaloka 11 acyuta devalokanA 12 ithe prakAra kalpa devalokanA 12 meda UpanA devatA 208 kalpAtIta navagre veyakAdikanA je devatA viha prakAre te kaccA loka rUpa nara puruSane grauvA koTa samAnate gre veyakanA devatA uttama pradhAna sukha prabhAva johAM te anuttara vimAna devatA yevaiyaka nava prakAre jAMNavA 210 navamI apecAi heThilAmAMhiM heThalA pehalA devatA heThilyAno apekSAra madhyama vicAlAno vojonI devatA tauma 'heThalAnI *********************************************** rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA prA0 saM0Da0 41mA Aga Page #1086 -------------------------------------------------------------------------- ________________ :: sa.TaukA ::PS .67 madhyamAH madhyasthAH uparitamA madhyamAH aSTama veyakadevAH 216 atha nava veyaka devAnAM nAmocate uvarimAuvarimAceva hAge vijagAsarAca punarUparimoparimA upari sthavikApacayA uvari moparimA navapraiveya devAH iti amunA prakAreNa nava veyakAH surAH vyAkhyAtAH pradhAnuttara vimAnAnyAha vijayA vaijayaMtAya jayaMtA aparAjiyA 217 [sabbaThTha siddhigAce va paMcahANattarA murA izvamAziyA ee pagahA evamAdI 218] vijayA vijaya vimAnavAsinaH vijayante vivighnahetUna vijayA vyu tyattiH tathA vaijayantAH tathA aparAjitAH aparai hadaya vighnahetubhiH zatrubhiH ajitAH aparAjitAH punaH sarvArtha siddhakAH sarve'rthAH sighAiva sihA yeSAMte sarvArthasitAH sarvArthasiddhA eva sarvArthasihikAH iti amunAprakAreNa ete paJcadhA aNattarAdevAH evamAdikAH vyAkhyAtAH hAdaza devalokabhavAH nava veyakabhavAH paJcAnuttarabhavAH surAevamAdayone yAH cataraNIti lakSANi saptanavati mamimA 2 ceSa majjhimA uvarimA thaa| uvarimA hiDimA ceva uvarimA manbhimA tahA 215 // uvarimAra va dUdU gevejjagA suraa| vijayA vaijayaMtAya jayaMtA aparAjiyA 216 // savvaTThasiddhigA ce va paMcahA NuttarA muraa| dUdU vemANiyA ee gahA eva mAdUo 217 // lIgama ega desaMmi te sarva prikittiyaa| ittI kAla vibhAga'tu sesiM apekSAI japaralA madhyama vikanI apekSA heThilA u'cA 211 madhyavikanI apekSAI madhyavicAlAno pAMcamI devatA madhyatrikanI apeccAI Upari jochaTAnA devatA uparityA trikanau apecAI heThalo sAtamAi devatA uparilAbakanI ApalAI madhya vicAlAno pAThamAmA devatA 212 japarilA vikanI apekSAI UparalA navamAnA devatA pUrNa prakAre navagre vekanAdevatA1. vijayavimAnanA 1 vejayaMta vimAnanA 2 jayaMta vimAnanA 3 apa rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.saM.1.41mA bhAga Page #1087 -------------------------------------------------------------------------- ________________ du sahasrANi tathA bayoviMzatirvimAnApekSayA anekavidhA : AkhyAtA 218 (logasma egadesa mi te sabve parikittiyA ittokAla vibhAgaMtu 4 tasiM vuccha cauvihaM 218) te sarve devAlokasyaikadeze parikIrtitAH ito'nantaraM kAla vibhAgantu teSAM devAnAM caturvidhaM vakSye 218 [saMtaI pappa pAIyA apajjava siyAviya ThiI paDucca sAIyA sapajjava siyAviya 22.] santatiM prApyate devA anAdayaH aparyavasitA api sthitiM bhavasthiti kAyasthitiM pratItyasAdayaH saparyavasitAcApi vartante 220 [sAhiyaM sAgaraM ika ukkomaNa ThiI bhave bhImijjANajahanneNaM dasadAsa sahamiyA 221] bhomijjA iti bhavana pataunAM devAnAM utkRSTena AyuHsthitiH sAdhika sAgaropamaM vartate jaghanAna dazavarSa sahasrikAsthiti AkhyAtA 221 (palipIvamamegaM tu ukkoseNa ThiI bhave vaMtarANaM jahaneNaM dasavAsa sahasmiyA 222) vyantarANAM utkRSTena eka palyopamaM AyuH sthiti vocchaM cubvihr18|| saMtapappaNAIyA apajjavasiyAviya | ThipaDuccasAIyA sapajjaba siyaaviy216|| sAhiyaMsA garaekkaM ukkosaNaThiIbhave / bhomejjANajahanneNaM dsvaasshsmiyaa220|| paliovamamegata ukkosaNaThiIbhave / baMtarANaM rAba dhanapatasiMha bAhAdura kA A.saM. u0 41 mA bhAga bhASA * rAjIta vimAnanA4 213 sarvArthasiDanA devatAnA pAMca aNuttara vimAnanA devatA iNe prakAra bemAnauka devatA aneka prakAre ityAdika 214 lokanA ekadezane bikhe te sarva kanyA bhagavaMte etalAnaMtara kAlanI vibhAga vauvarI te devatAnu kahesya 215 pravAha AdhaudevatA anAdinA aparyavasita anaMtapaNe sthiti AdhIsAdi sahita saparyavasita chehaDI paNi 216 sAdhika jhAjherI eka sAgaropama utkRSTau sthiti huve bhavanapati camareMdrAdi jadhanA dazahajAra barasano 221 palyopama ekanI uttaSTau sthIti huve vyaM tara devatAnI jaghanA dasahajAra varasanau 222 palyopama eka varasa lAkha Page #1088 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhavet tu punaya ntarANAM jaghanAna dazavarSa sahasrikAbhavet 222 (paliyovamantuerga vAsalakkSaNa sAhiyaM palipIvamabhAgI joimesu jahabiyA 223) pra.36 8 jyotikANAM candrArkANAM devAnAM ekaMpalyopamaM varSalaNasAdhikaM uttaSTA AyuH sthitiAkhyAtA punarjaghandhikA AyuH sthitiH patyopamasyASTamIbhAgI 10884 bhavati 222 (doceva sAgarAI ukkomeNa ThiI bhave sohammami jahaveNaM egacca palitrIvamaM 224) saudhameM devaloke hasAgarIpamai utkRSTA bhAyuH sthitirjaghanyena ekaM patyApamaM AyuH sthiti jayA 224 [sAgarA sAhiyAduni ukkoseNa ThiI bhave IsANaM mijahabeNaM sAhiyaM palipIvamaM 225] IzAne IzAna devaloke utkRSTena hesAgaropamesAdhika AyuH sthi tirbhavet jaghanyatastu tatra pAyuH sthitiH sAdhikaM palyApamaM asti 225 (sAgarANiya satteva ukkomeNa ThiI bhave saNaM kumArajahabeNaM duniyosAgarovamA 226) sanatkumAra utkRSTena sapta vasAgaropamAni prAyuH sthitirbhavet jaghanye na jahanneNaM dasa vAsa sahasmiyA 222 // paliovamaMtu ega vAsalakkheNa sAhiyaM / paliobamaTTha bhAgo joisama jaha niyA 223 // dIce va sAgarAI ukkoseNa vihAhiyA / sohamma mi jahannaNaM egaca paliaovama 224 // sAgarA sA . hiyA dunni ukkosaNa biyaahiyaa| IsANami jahanneNaM sAhiyaM paliovama 225 // sAgarANiya satteva ukkoseNa ThiI 8 eke karau adhika utkRSTo thitiyotikho caMdramAnau palyopamanI AThamo bhAga jyotiSIne bikhe tArAdevInI jaghanA 223 ve sAgarIpama utkRSTI sthiti pAukhu hoI sodhamma devalokane vikhe jaghanA eka palyopama Ajakho 224 sAgaropama bai jhAjhare utkRSTI thiti huI isANa devalIke jadhanA jAjherI eka palyApama 225 sAgaropama sAtanI sthIta jANavI utaSThInIya sanatakamAra devaloka jaghanApaNe ve sAgaropama 228 jhAjharA rAya dhanapatasiMha vAhAdura kA pA.saM 2041 mA bhAga 137 Page #1089 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4.36 1080 N *sAgarIpamai sthitirbhavet 226 [sAhiyA sAgarA satta ukkIseNa ThiI bhave mAhidammi jahabeNaM sAhiyA dubi sAgarA 227] mAhendraloke utkRSTa na masAdhika saptasAgaropamANyAyuH jaghanya na sAdhika hai sAgarIpame 227 (dasaceva sAgarAI 228) brahmaloke utkaSTa na saptasAgarIpamAthAyuH - jaghanye na saptasAgarIpame 228 [cauhasasAgarAI ukkoseNa ThiI bhave lantagaM mijahabeNaM dasasAgarIvamA 228] lAntakadevaloka utakaTana cata 8 sAgarIpamAni AyuH sthitirbhavat jaghanyato dazasAgaropamAni Ayusthitirbhavet 228 [sattara sa sAgarAI ukkoseNa ThiI bhave mahAsakai jahave yAca udasa sAgarIvamA 230] mahAzaMka devaloke uttaSTena saptadazasAgaropamAni AyuH sthitiH jaghanyena caturdazasAgaropamAni AyuH sthitirbhavet 230 [aDDA bhave / saNaMkumAre jahannaNa dunniU sAgarovamA 226 // sAhiyA sAgarA satta ukkoseNa ThiI bhave / mAhidammi jaha neNaM sAhiyA dunni saagraa227|| dasace va sAgarAI ukkoseNa ThiI bhave / baMmaloe jahanna NaM sattaja sAgarodhamAra28 cauddasa sAgarADU ukkosaNa ThiI bhave / laMtagami jahanne Na dasaU sAgarovamA 226 // sattarasa sAgarAeM ukkArINa ThiI bhave / mahAmukke jahanna NaM caudasa sAgarovamA 230 // aTThArasa sAgarAI ukkoseNa ThiI bhve| sahamAre jaha sAgaropama sAtanI utkRSTau thiti hoi mAheMdra devaloke jaghanye to mAjha ro ve sAgaropama 227 dasa sAgaropamanI utkRSTau sthiti huI bramha deva loke devatAnI jaghanya tu sAta sAgarIpama 228 cauda sAgaropamanI utkRSTI sthiti hui lAMtake devatAnI jaghanyato dasa sAgarISama 226 satara sAga ropamanI utkaSTI sthiti huve mahAzaka devatAnI jaghanya cauda sAgaropama 230 aThAre sAgarIpama utkaSTI sthita hui' sahasrAra devaloke jaghanya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM01041mA bhAga bhASA Page #1090 -------------------------------------------------------------------------- ________________ EN 1.TaukA * rasa sAgarAI ukkoseNa ThiI bhave sahasmAre jahaveNa sattarasa sAgarovamA 231] sahavAra devaloke aSTAdaza sAgaropamAni utkRSTAyuHsthiti * bhavet jaghanvataH saptadaza sAgaropamAnyAyuH sthitirbhavet 231 (sAgarA auNavIsantu ukkoseNa ThiI bhave pANayaM mijahaba aTThArasasAgarIvamA 232) 8 Anate devaloke ekonaviMzati sAgaropamANi utkRSTa nAyuHsthi tirbhavet tathA jaghanya na aSTAdazasAgaropamAnyAyuH sthitirbhavet 232 (vausantu sAgarAI ukkoseNa ThiI bhave pANayaMmijahabreNa' sAgarA auNavIsaI 233) prANatadeva loke utkRSTena viMzati sAgaropamAnAyuH sthitirbhavet tathA jaghanena ekonaviMzatiH sAgaropamAni prAyuH sthitirbhavat 233 [sAgarAikka vIsantu ukkImeNa ThiI bhaye pAraNaMmijahaNa vIsaha sAgarovamA 234] pAraNa 8devaloke ekaviMzati sAgaropamAnAtakaSTA:sthitighanAma tu viMzati sAgaropamAmi prAya sthitirbhavet 234 (bAvIsa sAgarAI ukomeNAThiI bhave naNa sattarasa sAgarovamA 231 / sAgarA auNavIsaMtu ukkosaNa ThiI bhave / pANayamima jahanna NaM aTThArasa sAgaro / vamA 232 // vIsaMta sAgarADU ukkosaNaThiIbhave pANayammi jahanneNaM sAgarA auNavIsaI 233 // sAgarAekkavIsaMtu ukko seNa ThiI mve| AraNami jahanna NaM vIsaI sAgarobamA 234 / bAvIsa sAgarA ukkosegA ThiI bhabe / accuyaMmi jaha sattara sAgaropama huI'231 sAgarIpamayomaNIsa utakaSTI thIti huDUANata devaloke jaghanya sthiti paThAra sAgaropamanI 232 vAsa sAgaropamanI utkRSTau sthiti huI prANata devaloke jaghanya sAgarImagrIgaNIsa 233 sAgarIpama ekavIsanI utakaSTI sthiti ve pAraNa devaloke devatAnI jaghanA bausa sAgaropamanau 234 vAvosa sAgarIpamanI utaSTI sthiti huI acyata devaloke jaghanA cauvIsa sAgarISama 235 bevosa sAgaropama utchaSTI rAkha dhanapatasiMha vAhAdura kA prA.saM.3041 mA bhAga 4RX Page #1091 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10TIkA 1.82 accuyaM mijahabeNaM sAgarAikavIsaI 235) acca tadevaloke dvAviMzati sAgaropamAnAtvaSTAyu:sthi tirbhavet jaghanAtastu ekaviMzati sAgarIpamAnisthiti OM bhavet 235 atha navagre veyakANAM AyuHsthitirucyate [ tevosasAgarAI ukkomeNa ThiI bhavepaDhama mijahanne Na' bAvIsaMsAgarovamA 236] trayoviMzati 4 sAgaropamAni prathama veyake utkaSTA AyuHsthitirbhavet jaghanena dvAviMzati sAgaropamAni 236 (cauvosa sAgarAI ukkomeNaThiI bhabai biiyaM mijaha *veza tevIsaM sAgarovamA 237) hitoye veyake caturvi'yati sAgaropamAni utkRSTA Ayu sthitirbhavet jaghanadhana trayoviMzati sAgarIpamAni 237 [paNavIsa sAgarAI ukAseNa ThiI bhave taiyaM mijahanne Na ca uvausaMsAgarovamA 238] DhatIye veyaka paJcaviMzati sAgaropamAni utkRSTAyuHsthiti OM bhavet jaghAna caturvizati sAgaropamAni 238 [chabbIsa sAgarAI ukAseNaThiI bhave ca utsya mijahabeNaM sAgarApaNavIsaI 238] caturthe ye veyakeSaD viMzati sAgaropamAni utkRSTA AyuHsthitiH jaghanAna paJcaviMzati sAgaropamAni 238 ( sAgarAsattavIsantu ukkoseNaThiI bhave paJcamaM mijahanne neNaM sAgarA ekkabIsa 235 // tebIsa sAgarADU ukkosaNa ThiI bhbe| paDhamammi jahanneNaM bAbIsaM sAgarobamA 236 // cauvIsa sAgarAI ukkoNa ThiI bhve| biyaMmmi jahanneNaM tevIsaM sAgarovamA 237 // paNavIsa sAgarAI ukkoseNa ThiI bhave / taiyaMmi jahanneNaM cauvIsaM sAgarIvamA 238 // chabbIsaM sAgarAi ukkosaNa ThiI bhave / cautya mi jaha sthiti hui prathama vaiyakane vikhe jaghanA vAvIsa sAgaropama 236 cauvIsa sAgarIpama utkRSTI sthiti huI vaujaveyake jaghanA te vIsa sAgarIpama2374 pacavIsa sAgaropama utkaSTI thiti have vIja veyaka japanA cauvIsa sAgaropama 238 kabbIsa sAgarIpamanI sthIta satakaSTI sthiti hora cauthe ve rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAga. sUca bhASA Page #1092 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u.TokA 1083 sAgarAsattavosaI 240) paJcamaveyake saptaviMzati sAgaropamAni utkRSTA AyuHsthi tirjaghanAna SaTviMzati sAgaropamAni240 [sAgarAaTThavIsantuukko meNaThiIbhavechaTuMmiyajahabreNaMsAgarAsattavausaI241] SaSTegaveyake utkRSTena aSTAviMzatisAgaropamAni AyuHsthitighanAnasaptaviMzatisAgaropamANi241 (sAgarA auNatIsaMtu0 242) saptame veyake utkvaSTA ekonaviMzatmAgaropamAni AyuH sthi tirbhavet jaghanAtaH aSTAviMzati sAgaropamAni242 (tIsaMtu sAgarAI ukkomeNa ThiI bhave aTTamammi jahanne mAgarA auNavIsaI 243 ) aSTame veyaketrizatmAgaropamAni utkRSTA AyuHsthitirbhavet jaghanAtastu ekonatrizatmAgaropamAni 243 [sAgarA ekavIsantu ukkoseNa ThiI bhave navamaM mijahanne Na tosaI sAgarIvamA 24 4] navamagre vaiyake ekatriMzasAgaropa neNaM sAgarA paNavIsaI 236 // sAgarA sattavIsaMtu ukkoseNa ThiI bhave | paMcamaMmi jahanne NaM sAgarA chavIsaI 240 // sAgarA aTThavIsaMtu ukkosaNa ThiI bhye| chaTTami jahanne NaM sAgarA sattavIsaI 241 // sAgarA auNatIsaMtu ukkosaNa ThiI mave / sattamaMmi jahanne NaM sAgarA ahavausaI 242 // tIsaMtu sAgarAI ukkosaNa ThiI bhve| aTTamammi jahanne sAgarA auNatIsaI 243 // sAgarA ekkatIsaMtu ukkosaNa ThiI bhave / navamammi jahannA tausaI sAgarovamA 244 // yake jaghanA sAgaropama pacavIsa 238 sAgaropama sattAvIsanI utkRSTau sthiti huve pAMcame veyakane bikhe devatAnI jaghanA sAgaropama chAvosa 240 sAgaropanau aTThAvIsa utkaSTo sthiti huI chaThe veke jaghanA sAgaropama sattAvIsa 241 sAgaropama ugaNatrIsa utkaSTI sthiti huI sAtame greve * yake jaghanA sAgaropama aTThAvIsa 242 bIsa sAgaropama utkRSTau sthiti huI AThamAgre veyakane bikhe jaghanA sAgarIpama ugAcIsa 243 sAgaropama rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM07041 mA bhAga sUtra bhASA Page #1093 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *TokA IND. mAni utkaSTAyuH sthitirbhavet jaghanAtastu ekatriyasAgaropamAni 24 4] atha paJcAnuttarANAM AyuHsthiti mAha [tettIsa sAgarAI ukkoseNa ThiI * bhave ca usuvibijayAI jahavethe katIsaI 245] caturbapi vijaya vai jayanta jayantAparAjiteSu vimAneSu utkRSTa navaya striMzasAgaropamAni Ayu a036 4 svitirbhavet jaghanona ekatriMzatmAgaropamAni 245) [ajahaba maNakosantittau saMsAgarovamA mahAvimANe saca? ThiI esAviyAhiyA 246] sarvArthe iti sarvArthasiddhevimAne mahAvimAne ajaghanA tathA'nutkaSThaM yathA syAttathA vayaniyamAgaropamAnavAyu-sthitirbhavet navidyate jaghanayA yatra tat ajaghanA na vidyate utkRSTA yatra tat anutkRSTaM arthAt jaghanadApi nAsti utkRSTApi nAsti ekaivanaya striMzasAgaropamarUpA eSA Ayusthiti AkhyAtA 246 aba devAnAM kAyasthiti mAha (jAceva AuThiI devANaM tu viyAhiyA sAtasiMkAyaThiI jahaba kosiyAbhave 247) yAcaiva devAnAM caturvidhAnAM api AyuHsthitirjadhanayot kaSTAvyAkhyAtA sA eva kAyasthiti bhavet yatohi devAmRtvA devAna bhavanti 247 atha kAlAntaramAha [aNastakAla mukkosa tettIsa sAgarAU ukkosaNa ThiI bhave / caumuvi vijayAIma jahanna gAkkatIsaI 245 // ajahanna maNukkAsaM tettIsaM saagrovmaa| mahAvimANa savvaDhe ThiI esA viyAhiyA 246 // jAcevau Au ThiI devANaMtu viyAhiyA / sA rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA pA0saM010 41mA bhAga ekatrIsa uttaSTI sthiti huve navave yaka jaghanA bIsa sAgaropama 2 4 4 tevIsa sAgaropama utkRSTau sthiti huve cAra vijaya 1 baijayaMta 2 jayaMta * aparAjitane 4 bikhe devatAnI jaghanA ekatrIsa sAgarI manau sthIto huI 245 jaghanA paNi nahI utpRSTapaNa nahI jaghanA utkaSTa tevIsa sAgarI pama moTo vimAna sarvArthasihane vikhe devatAnI sthiti eha tIrtha kare kahau 246 je pAUkhAnI thiti devatA sarvanau sthIti kahI bhagavate te valI Page #1094 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA a036 1085 sUtra bhASA ******* antomuhuttaM jahanrayaM vijaDhaMmi sarakAra devANa' hojna antara 248) devAnAM khakauye kAyetyakta sati vanaspati kAyebrajati tadA utkRSTa antaraM ananta kAlaM bhavet jaghanapratoMtara antarmuhartta bhavet 248 [zraNantakAlamukkAsaM vAsapuhattaM jahanayaM zrANyAINa devANa' gevivjANa' tu antara 248] AmatAdaunAM navamadevalokAdaunAM tu punaH graiveyakAnAM navAnAM upalacaNatvAt tatra vAsinAM devAnAM svasthAnAt ccutvAnAtra saMsAranigodesamutpannAnAM paJcAtpunaH svasthAne AgacchatAM utklaSTa' cetkAlAntaraM bhavettadA ananta kAlAntaraM bhavet jaghanA' cedaMtara' bhavettadA varSa pRthakta navavarSANi yAvadbhavatItyarthaH 248 [saMkhejjasAgarukkosaMvAsapuhutta' jahatrayaM zraNuttarANyadevANa antaraM tu viyAhiyaM 250] anuttarANAM devAnAM cyavanaM bhUtvA punavettatra votpattiH syAttadAkiyadantaraM bhavet tadAha utkRSTaM tu saMkhyaM yasAgaropamAni antaraM vyAkhyAtaM jaghanA tu varSa pRthakkaM navavarSANi yAvat 250 [eesiMvatra zrIcaiva gandhaora saphAsao saNThANA devAvi vihANAi sahastaso 251] eteSAM devAnAM caturnikAyAnAM gandhatorasataH sparzataH saMsthAnAdezatacApi sahazra sovidhAni bhavanti anekadA tesiM kAya ThaI jahannukkAsiyA bhave 247 // anaMta kAla mukkAsaM aMtomuhattaM jahannayaM / vijaDhaMmi saekAe devANa hojja aMtaraM 248 // anaMta kAla mujheAsaM vAsa puhattaM jahannayaM / ANyAdUgaM kappANaM gevijjAgaMtu aMtaraM 246 // saMkhijja sAgaro kvAsaM vAsa puhataM jahannayaM / aNuttarANaya debANaM aMtaraMtu viyAhiyA 250 // eesiM vannacI cava gaMdhaca rasa devatAnI kAyasthIti bhaNau devatA tathAi jaghanApaNe utkRSTapaNe huve 247 anaMtukAla utkRSTo aMtarmuhurta jaghanA kAMDe thake potAnI kAyA devatA maro devatAna thAI etalo aMtara 248 INAM devatAnA barNathako gaMdhathako pharasaghako saMsthAnanA bhedayako vidhAnabheda salasragame hui 250 **************************************************** hAya dhanapatasiMha bAhAdura kA zra0saM00 41mA bhAga Page #1095 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * TokA zra036 1086 sUtra bhASA ***** bhavanti 251 atha nigamayitu mAha [saMsAratyAyasiddhAya idrajauvAviyAhiyA rUviNo caiva zraruvIya aMjIvAduvihAviya 252 ] saMsArasthAzca jauvAsihAva jIvAiti amunA prakAreNa vyAkhyAtAH ca punarUpiNo'rUpiNo'jIvAzca vyAkhyAtAH dvividhA api kathitAH aghopadezamAha (iijIvamajIveya suzcAsahahi UNaya sabvanayANamaNamae ramijjAsaMyamemuNI 253) muniH sAdhureva amunAprakAreNa jIvAn gurormukhAt zrutvA punaH zravAya saMyame saptadazavidherametra'tiM kuryAt kaudRze saMyame sarvanayAnAM anumate sarve ca tenayAzca sarvanayAH naigamAdayaH saptanayAsteSAM sarvanayAnAM jJAnakriyAMtargatAnAM anumate abhiprote jJAna sahita sampaka cAritra rUpe 253 [tabahaNivAsANisAmayamaNa pAliyAimeNa kammajoeNa appANaM saMlihemuNo 254 ] tatazcAritre ramaNAnantaraM bahaNi phAsao / saMThANA desavAvi vihANA' sahAso 251 // saMsAratyAya siddAya idra jauvA viyAhiyA / ruviyo cava aruvIya ajIvA duvihAviya 252 // ii jIva majIveya sAccA saddahijaNaya / savva nayANa aNumA ramejjA saMjame muNau 253 // to bahUNi vAsANi sAmanna maNupAliyA / imeNa kamma jogeNaM appANAM saMlihe mugI 254 // saMsArIka jIvanA sihanA jIva i prakAre jIva vidu bhede kA rUpI ajIva vihu bhede arupI ajIva dazabhede ajIva bindu prakAre huve 252 e prakAre jIvane ajIvanAbheda guru samIpe sAMbhalIne sarvadoha pramANa karo paDivajI samasta negamAdikasA tanaya te jJAnakkayA mAhi aMtarbhAvatA jANo jJAna sahitako rati Agone saMyamane vikhe sAdhu 252 tatodocAlodhAnaMtara ghaNA varasalagI zrAmasya cAritra tapasaMyama kayAi uttama pAlone ithe Agali kahosye tethe anukame karmayoge AmA zarIra saMlekhe dravya thako tape kari kAyA hoya pADI bhAva thakI kaSAya rahita 254 bArabarasatAI ************************************* rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A*saM*7041 mA bhAga Page #1096 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u TaukA a.36 WA % varSANi zrAmaNya anupAlyamuniranena kramayogena AtmAnaM likhet dravyatIbhAvataca kazIkuryAt sapratisa lekhanA pUrvaka kramayogamAha mAha [bAramevauvA sAi salehukkAsiyAbhave savaccha ramajAmiyAchammAsAyajahaniyA 255] [paDhame vAsa caukamivigaI nijahaNa kara bIevAsa caukka mi vicitta tu tavaM care 256] (egantaramAyAmaka sambaccareduvetosa'baccara''tunAivigiDhuMtavaMcare 257) (tIsavaccha rahatuvigiTTha'tutavaMcaraparimiyaMceva AyAmatami saMvaccharekare 258) (koDo sahiyamAyAmaM kaha savacchare muNomAsadamAsi eNa tu AhAreNa tavaMcare 258) etAsAM gAthAnAM vyAkhyA hAdazaivarSANi utkRSTA saMlekhanAbhavet saMlekhanaM dravyatobhAvataca kazatvaM karaNaM saMlekhanA dravyata: zarIrasya kazIkaraNaM bhAvatazca kaSAyANAM kRzIkaraNaM saMvaccharameka varSa madhyamikAsaMlekhanAbhavet jaghandhikA saMlekhanASaNmAsaubhavat 255 saMleSanAyAstraividhya 'nukramamAha prathame AyevarSa catuSka vikRti nirya hanaM vikRtInAM paJcAnAtyAgaM AcAlanivitatyAdi tapaH kuryAdityarthaH dvitoye varSa catuSke vicitra eva caturthaSaSTASTamAdi rUpaM tapazcaret 256 tato hau saMvatsarI yAvat ekena caturthalakSaNena tapasAantaraM vyavadhAnaM yasmin tadekAntaraM AvAma AcAmna katvAtapazca saMvaccharAI' yAvAsa SaTakaM yAvat ativikRSTa aSTama bArasevau vAsADU' saMlahu kosiyA bhave / saMbvacchara manamiyA chammAsAya jahanniyA 255 // paDhame vAsa cauktami vigaI nijjUhaNa kare / viie vAsa caukkaMmi bicittaMtu tavaM care 256 ega tara mAyAma kaTTa saMbacchare duve / to saMva iyatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u.41 mA bhAga & utkaSTI hui saMlekhanA varasa ekanI madhya saMlekhaNA chammAsanI jaghanA saMlekhanA 255 pahilA varasa yArane bikhe vigayanI parihAra AMbilanIyo. * kI vIjA pAgalA barasa cArane vokhe vicitra chaha prahamAdi tapa kara 256 upavAsa ane AMtara pAraNa bila ima karau vebarasane bikheM ti bhASA 128 Page #1097 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a026 1088 sUtra bhASA dvAdazAditapona Acarat na seveta 257 tatastu saMvatsarAI' mAsa ghaTa kaMtu vikkaSTa N SaSTASTamAditapaH Acaret paraM tatrAyaM vizeSaH paramita mevastokaM eva zracAstra N tapastasmin saMvatsare kuryyAt korthaH pUrvasmin saMvata rAIna asminsaMvatsarADeMca evaM ekAdaze saMvatsare caturthaSaSTASTamaddAdazAdaunAM pAraNe prAcAmbaM vidadhyAt ityarthaH tatokoTo sahitaM tapaH syAt 258 ityaM' ekAdazasuvarSeSu vyatIteSu dvAdazavarSe yatkuryyAttadAha koTaubhyAM pratyAkhyAnasya zrAdyantAbhyAM sahitaM koTosahitaM tapoddAdaze saMvatsaremuniH kuryyAt korthaH vivacitadine prabhAtasamaye cAmsa pratyAkhyAnaM kRtvA punardditoyadine tapontaraM vidhAya tasyAM te punarAcAntra N iti koTausahitaM ucyate ityanena ddAdazavarSANi tapaH kuryAt tu punaH paJcAtmAsikena tu punaraI mAsikena zrAhAreNa zrarthAnmAsacapaNa pratyAkhyAnena tathAI mAsakSapaNena AhAraNaiti zrahArAnAdareNena tapaH prastAvAdvaktaparijJayA'nazanarUpaM tapaJcaret etadvistarastu nizItha cUrNitI vaseyaH 258 aGgIkRtAnazanasya azubhabhAvanAparihAraH karttavyaH zrato'subha bhAvanAjJAnArthamAha [kandappamAbhi agaM kivvisiya mohamAsurattaJca yAo taca saMvaccharadda' tu biginaM tu tavaM care / parimiyaM ca ba AyAmaM taMmi saMbacchare saMbacchare muNau / mAsaddamAsieNa tu AhAreNa tavaMcare 258 / kaMdapya mAbhi // 'charahaMtu nAibigiTTha' tavaM care 250 kare 258 / koDIsahiya mAyAmaM kaTTu pachI saMcchara aI chamAsatAi nahI ati durlabha ehavo tapa kare 257 tivAra pakkI zraI saMyacchara imAsatAM vikRSTa Akaro kaTTa aTTamAdi tapa kare parimita thoDA thoDA AMbila kare etale upavAsane pAraNe AMbIla pehalA mAsa 258 ehamAsadaI ima varasa 2 evaM 22252 paJcakhANane aft wife kare vicAle tapa kara behaDe AMbola kare te koDi sahiya karo barasa 2 lagI sAdhu parcha mAsa khamaNa adhamAsa khamaNa zrAhAra parihArI ****************************** rAyadhanapatasiMha vAhAdura kA prA0 saM0Da0 41mA bhAga Page #1098 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44 dummAIlo maraNaMmivirahiyAhunti 260] etAH paJcabhAvanAH virAdhikAH samyag darzanacAritrAdaunAM bhaGgakarAH satyomaraNAnte maraNasamaye durgatayodurgati * kAraNatvAt durgatayobhavanti kAraNakAryopacAraH etAH kAH bhAvanAkaM darpa iti kandarpabhAvanApadaikadezepada samudAyopacArAt evaM abhiyogya bhAvanA kilviSabhAvanA moha bhAvanA asuratvabhAvanAdurgatizcAtra arthAta devadurgatiH syAt tahabAhyavahAraNa cAritre satyapi tAdRgadevanikAyotpattau cAritrA bhAvena nAnAgatibhAkatvaM svAt yadukta yaH saMzayamapi kuryAt etAsu bhAvanAsu manujasta sa ca gacchet surayo nau yatra hi cArita honatvamiti ra maraNa samaye yAdRzomati stAdRzaugatiH syAt iti darzitaM maraNa samaye yadi etAbhAvanA nasyustadAsugatiH sthAdityarthaH 26. [micchAdasaNarattA saniyANAhu hiMsagA ijemaranti jIvA tesiM puNadulahAvohau 261] iti amunAprakAreNaye jIvAH niyante teSAM jauvAnAM punarjanAntare bodhijainadhamma rucidurlabhA * duHprApvAbhavet itIti ki yejovAmithyAdarzana ratAH atatvetatvAbhi nivezarUpaM mithyAdarzanaM tatra raktAmithyAdarzana ratnAstAdRzAH santo niyante punarye yoga kibisiya moha mAsuratta'ca / eyAyo duggaIo maraNami virAhiyA hoti 260 micchA daMsaNa rattA sanni yANAhu hiNsgaa| iya je maraMti jIvA tesiM puNa dullahA vohii||261 sammaiMsaNa rattA aniyANA mukklesmogaaddhaa| rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM.ha. 41mA bhAga bhASA avasarUpa tapakara 258 kaMdarparUpate bhAvanA abhiyogIbhAvanAra kilkhIpaubhAvanAzmIhabhAvanA asarapaNAnIbhAvanA5epAMcebhAvamA durgatinu kAraNa maraNane avasarane evobhAvanA prAvatI jinA jJAnI virAdhakahara 250 mithA viparIta darthanane rAga rAtA niyANAsahita marahura paMcadrI jIvanAghAta karaNe prakAra mara jajIva te jIvane bodhipara bhave jina dharmanI prAmo doholI281 samakitasAcA devagara dharmatatvavikhe rAtA rAgIniyANA rahita zaktI Page #1099 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 11.. e.TokA* jIvAH sa nidAnAH nidAnena viSayAdyAzayAsaha vartanteiti sanidAnAstAdRthAH santoniyante tathAIti nizcayena ye jauvAhiMsakAH jIvahiMsAkAriNaH pra034 santoniyante tAhayAnAM bhavAntara jinadharmA prAptidurlabhasyAdityarthaH 261 [sammaIsaNarattA aniyANAsakale samogADhA iijemaranti jIvA sulabhAtasiM bhave bohI 262] iti amunAprakAraNaye jIvAni yanta teSAM jIvAnAM bodhijainadhamma prAptirjanmAntare mulabhAbhavet itauti kiye jauvAH * samyaga darthana raktAH devatatvagurutatvadharmatatvaraktAH etAdRzAH santomiyante tathA punarye jIvAH anidAnAnidAnarahitAH santoniyante punarye jIvAH zuklalezyA avagADhAH zukrale zyAM praviSTAH zuddhapariNAmAH santoniyante teSAM bodhirbhavAntara sulabhA bhave dityarthaH 262 [micchAdasaNa rattAsa niyANA ki halesamo gADhA iije maraMti jovA tesiM puNa dula hAboho 263 ] iti amunAprakAreNa ye niyanta teSAM punarjanmAntare bodhi? labhAbhavet itauti ki kRSNa lezyAM avagADhA kvaSNalezyAM praviSTAH santomithyAdarzana raktAH punaH sanidAnAH etAdRzAH santoniyante teSAM jinadharma prAptiH punaTulabhAbhavet atra micchAdasaNa rattA iti gAthApUrva mukkA punarapi mithyAdarzana raktAiti gAthA uktAsti tatra ca punarukti dUSaNa nayaM atra gAthAyAM kRSNa lezyAvatAM miyamANAnAM bhava santatau api bodhi prApta rabhAvaiti sUcitaM pUrvagAthAyAM tu kRSNalezyArahitAnAM mRtAnAM tu iya je maraMti jIvA mulahA tesiM bhave bohI // 262 micchA daMsaNa rattA saniyANA kinhalesamogADhA | iya je leNyA nirmala pariNAma sahita iNe prakAra jike mare jIva sohilI te jaubane hui bodhi jina dharmanI prAptau 262 kudeva kuguru kudharmarUpa mauthyA darzanane bikhe rAgI niyANA sahita bhIganA karaNahAra kRSNalezyA pADaye adhyavasAya sahita dUrNa prakAra mara je jIva te jIvana valI bodhi jina rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM* u041 mA bhAga Page #1100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 5. TokA* maraNAnantaraM apara janmani bodhidurlabhatvaM darzitaM iti na punarukti dUSaNa 263 [jiNavayaNa aNarattA jiNavayaNa' jaikaraMti bhAvaNa amalA asaMkili pra036 hAte hunti parittasaMsArI 264] te jauvAH parauttasaMsAriNIbhavanti prAktatatvAt bahuvacanasthAne ekavacana parauta: khaNDitaH saMsAraH parIttasaMsAraH parIta saMsArovidyate yasya saparIttasaMsArauiti chinna saMsAriNaH syurityarthaH te iti ke ye jauvAjina vacanaM ahahAkye anuraktAH santobhAvena jinavacanaM kurvanti ityanena manovAkAryajinadhamma ArAdhayanti punaH kIdRzAste amalAmithyAmalarahitAH puna: kaudRzAH asaMkliSTAH mohamatsa rAdi kezarahitAH etAdRzAH jauvAH saMsArapAraM kRtvA mokSaM bajantItyarthaH 264 (bAlamaraNANi bahuso akAmamaraNANi cevabahuyANimarihanti tevarAyA jiNavayaNaM jenayANanti 265) ye manuSyAH jinavacanaM na jAnaMti jJAnakriyAbhyAM mokSati ahaMdAkyauM na zraddadhanti te manuSyAH bahuzobAraMbAraM barAkAdayAbhAjanaM santobAlamaraNANi iti prAktatvAt tRtIyA bahuvacana sthAnedvitIyA bahuvacanaM bAlamaraNa rubandhana viSabhakSaNAdi maraNa stathA akAmamaraNazca icchAM vinAkSudhA vRSAzotA tapatApAdimaraNaM miyanta tasmAdbhAvenajina vacanaM zrayaM bhAvastu AlocanayAsyAt AlocanArhANAMdeyA AlocanA yogyAstu etarhetubhiH syustAn maraMti jIvA sesiMpuNa dullahA bIhi // 263 jiNavayaNe aNarattA jigavayaNaM je karati bhAveNaM / amalA asaM kiliTThA te hoti paritta sNsaarii| 264 bAla maraNANi bahuso akAma maraNANi ce vaya / bahuNi marihaMti bhASA dharmanI prApti dohilo 263 sauddhAMtane bikhe anurakta rAgaujinanAvacana je koI kare tapajapabhAvakara mauthyAtvamalarahItarAgaddeSAdikamalarahIta te huve, 8 thoDAkAlamAhi saMsAra chedI mokSajAI 264 vAra maide vAlamaraNa ghaNIvAra maratu' akAmAchAvinA tADhitApAdi sahato akAma maraNa ghaNI vAra mare rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA prA.sa.sa. 11 mA bhAga Page #1101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hetunAha 265 [bahu AgamavisthANA samAhi upAyagAvaguNagAhI eeNakArazeNa arihA AloyaNa sou' 266] etaiH kAraNa janA AlocanA thotu u TokA * arhAbhavanti tAni kAni kAraNAni bahAgamavijJAnatva samAca tpAdanatvaguNagrAhitvAdIni pAlocanA zravaNAItvakAraNAni imAni yAni guNa * guNinorabhedavivakSayAimAnya va kAraNAni AlocanA zravaNArhANAM vizeSaNatve na pratipAdayati te narAH pAlocanAM zrota arhAH bhavanti te iti ke ye babAgamavijJAnAH bahuH sUtrArthAbhyAM vistArovipula AgamobAgamastasya viziSTaM jJAnaM yeSAM te bAgamavijJAnAH bhavanti ca punaryemunayaH samAdhya tpAdakAH * samAdhi dezakAla vayo yogyairmadhuravacanairanyasya svAsthaM ca utpAdayantauti samAdhyutpAdakAbhavanti ca punarye guNagrAhiNo bhaveyuH paradUSaNodaghATakAnastha ste AlocanA zravaNAbhiveyuriti bhAvaH 246 atha kanda ryAdi bhAvanAnAM yatparihAryatva' ukta atastAsAM eva svarUpamAha (kanda pya kukuyAI tahasaulasahA bahAsavigahAhiM vimhAvantIyaparaM kandappa' bhAvaNa kuNa 267) naraH kandapako kuccha kurvan tathA yaulasvabhAva hAsya vikathAdibhiH paraM anya vismApayan devarAyA jiNavayaNaMjenayANaM ti // 265 bahu Agama vinANA samAhi muppAyagAya gunnggaahii| eeNa kAraNeNaM arihA aalaaynnsaau|| 266 kaMdappa kokuiyAI tahasIla sahAva hAsa bighaahiN| vimhAbiMtoya paraM kaMdappa * isa prakAra marate varAk pannAnI jInanAbacana te sArakarauna jANe jJAnakriyAnAM phalajANAnathI 255 ghaNI pAgama sihAMta ardhanAjANa deyakAlathakI madhuradhura bacanabole pAloyagaye parane samAdhinI upajAvaNahAraparane pAkhA japaje samakitAdI guNagrAhakaepaThilye kAraNa guNasahita te pAcAryAdi pAgalAno pAloyaNa sAMbhali vAhayogya 266 hAsya vakravacanakAmakathAkare kAya ceSTAdi karI AvayaMpamADe tathA sola phala vinA pravRtti vismaya rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA saM02041mA bhAga bhASA Page #1102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a036 1103 sUtra bhASA kandarpabhAvanAM karoti kandarpaya kaukuccaJcaka dapa ko kucce te kandarpa ko kucha tacakandarpo 'dRdRhAsyAdi pUrva vakratvena jalpana' kokucya kAya dukheSTitaM ca ete ubhe kurvan jIvaH kandarpa bhAvanAM janayati tathA zaulasvabhAvahAsya zIlasvabhAvahAsya zaulakha bhAvahAsya ca vikathA ca zaulasvabhAvahAsya vikathA: stAbhiranya' sAtharyaM kurvan kandarpabhAvanAM janayati 267 ( mantAjogaM kAu' bhUyakA' ca jepa' janti sAyarasaiTTi heDa abhiyoga' bhAvaNa' kuNadra 268) yaH puruSaH sAtarasahi he tave mantrAyogaM kRtvA manvaca Ayogaya mantrAyogaM mantra oMkArAdi svAhAnta Ayoga USadhomAlanaM athavA mantrANAM Ayoga: sAdhanaM mantrayogasta' kRtvA tathA bhUtyA bhasmanA mRttikayA sUtreNa vAyakarma tat bhUtikarma manuSyANAM tirayAM grahANAM vA racAdyartha kautukAdikaraNa' bhUtikaraNa karma etAni mukhArtha sarasAhArArthaM vastrAdi prAtyarthaM yaH sAdhuH kuryAt sa zrabhiyogako bhAvanAM ka roti AbhoyogikI bhAvanAM cotpAdya sa abhiyogitve devatvena mRtvotpadyate ityarthaH abhiyoga devAhi devAnAM AjJAkAriNaH kiM kara pAyA dAsa prAyAya 268 [ nANassa kevaloNa' dhammAya riyAya saMghasAiNa mAI avajravAI kibbismayaM bhAvaNaM kuNa 268 ] sa bhASaNaM kuNai / 267 maMtA joga kAu' bhUI kamma ca je paraMjaMti / sAya rasa iDi heu abhiyoga' bhAvaNaM ku **************************************** UpajAvavAno svabhAva mukhavikArAdika aTTahAsa kare vismaya Azcarya kAraNavi kathAe kari vismaya Arya mADato paraM anerAne kaMdarpa nau bhAvanA kaMdapi yA devatA tehanA bhavayogya vAsa vAsano te kare 267 jAMgulI Adi maMtra aMjana cUrNAdI dravyanA yoga karone bhUti rAkha mAToi sUtre karma racA nimitta gharamAhi bAhire kotuka je prayuje karAve sAtA sarasa vastupAmi vAne hete cAbhiyogo devatAnA bhAvanA kare pache maro rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0041 mA bhAga Page #1103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * puruSaH kilviSIM bhAvanAM kurute killiSika devayo nitvadAyikA bhAvanAM latyAdayanti saH kaH yaH puruSo jJAnasya zrutajJAnasya tathA zruta u.TokA 4 mAnavato'varSavAdI bhavati tathA yaH puruSo dharmAcAryasya dharmadAyakasya avarNavAdI bhavati ayaM jAtihInaH ayaM mUryo ayaM kaSAyo ityAdi * AyAtanA kada bhavati tathA saMghasAdhanA saMghaca sAdhavaca saMgha sAdhavasteSAM saca sAdhUnAM avarNavAdI bhavati tathA punayoM mAyo AtmanaH sataH apaguNAn 1104 AcchAdayati pareSAM asato apaguNAn vakti satoguNAn vakti etAdRzI jIvo mRtvA kilviSadeva utpadyate ityarthaH 268 praNabaddha rosaparotahaya nimitta mihoipaDisevIeehiMkAraNehiMAsariyaMbhAvaNa'kuNa270] etAbhyAM kAraNAbhyAM puruSaH AsurIM bhAyanAMkaroti asura nikAyotyAdikAM bhAvanAM janayati etau ko kAraNau ityAha ya puruSaH anubaddharoSa prasaraH anubahacirakAlasthAyI roSa prasaraH krodha prasaro yasya sa anubaharISa prasaraH tayAyaH puruSo nimitte atotAnAgata vartamAnarUpa trividha viSaye athavA nimitta bhUmAtarikSAdike pratisebI bhavati kAraNa vinApi zabhAzabhanimitta 2 prayoktA bhavati sa mRtvA asuratvenotpadyate iti bhAvaH270 [sasthagrahaNaM visabhakvaNa jalaNa' jale pavasIya aNAyArabhaMDasevA jammaNa maraNANi vaMdhati271] zastragrahaNa zastrANAM khaGga kSurikAdInAM AtmabadhArtha udarAdau grahaNa zastragrahaNa tathA viSabhakSaNa tAlupuTAdi kAlakUTAnAM adanaM tathA jvalanaM 8 gaDU // 268 nANasma kevalauNaM dhammAyariyasma saMgha sAhUNaM / mAI avannavAI kibvisiyaM bhAvaNaM kuNadU // 266 aNavaddha rosa pasarI taya nimittaMmi hoi pddisebii| eehiM kAraNa hi muriyaM bhAvaNaM kunn|| 270 satyagga 4 te jIva abhijogIka devatAmAhi Upaje 268 jJAnakA tathA kevalokA tathA dharmAcAryakA tathA saMghasAdhukA avarNavAdI tathA mAi hoya so * kilviSo bhAvanA kare 268 zastre peTa pAhaNaNe marato viSa tAlapuTAdi bhakSaNakaro maratu jala, agnimAhitI maratU' jala pANI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA.saM.u. 41mA bhAga Page #1104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ONM MA agnipravezakaraNa tathA jale praveza kara kUpavApyAdau vaDA parvatAdibhyaH patanaJca zabdAt gRhyate punaranAcAra bhAMDasevA etAni kAraNAni kurvantojanA * janmamaraNa kAraNAni badhnanti sasAra bhramaNa utpAdayanti ityarthaH tatra prAcAraH zAstrokta vyavahAraH na AcAro anAcArastena bhAMDa syopakaraNasya sevA hAsya mohAdibhiH paribhogo anAcAra bhAMDasevA iyamapi klezotyAdanAdananta bhavotyAdikA ityarthaH 271 [iipAu kara budde nAyae parinie chattIsa' uttaramAe bhavasiddIva saMmae timi 202] jJAta jo buddhastaurSa karo jAtAt siddhArtha kulAjjAta utpanI jAtajaH zrImahAvIraH pariniha to nirvANaGgata: ityanvayaH kiM kRtvA ityamunA prakAreNa SaDvizat sakhyAn uttarAdhyAyAn prAduH kRtya uttarAH pradhAnAH adhyAyAH adhyayanA uttarAyate adhyAyAzca uttarAdhyAyAstAn arthataH prakaTau kRtya ityarthaH kIdRzAn uttarAdhyAyAn bhavasiddhika samatAn bhavasilikAH bhavyAsteSAM samatAmAnyAH paThanIyAstAna 272 iti jIvAjIva vibhaktinAmaka madhyayanaM SaTa vizaM sampUNam // 26 // atha niyuktikAra eteSAM haNaM visabhakkhaNaca jalaNaMca jalapavesoya / aNAyAra bhaMDa sevI jamANa maraNANi baMdhaMti // 271 ii pAu kare buddhe nAyae parinibbae / chattIsaM uttaramAe bhavasiddhIya sammaettibami // 272 jIvAjIva vibhattijjhayaNa'sammattaM // 36 rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA pA0saM0 u041 mA bhAga / bhASA mAhi vUDI maratU' yatInAM upagaraNa pariharIne mohAdikanA UpajANahAra upagaraNa meve te yatI ghaNA janma ane maraNabAMdha aparAje anaMtA bhava kare moha karatu 271 e pUThi kahyA te sUtrathako arthathako pragaTa kaNyA vuddha kevalI mahAbaura krodhAdIka upazamAvo mokSa puhutA chatrIsa uttarA dhyayananA adhyayana bhavyajovana su matavAdvAe vacana sAMcA jAMNa sudhamAsvAmI jaMbaprati kahe 202 iti thojIvAjIva vicAra adhyayananI artha saMpUrNaH / 138 Page #1105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 TokA a026 1106 sUva bhASA ************ adhyAyAnAM nAmAnyAha gAthAbhiH / viSaya 1 gAthA 48 parosaha 2 gAthA 46 cauraMsa 2 saMkhyA 421 kAmamaraNa 532 khuddhAgaM 618 elijja 730 kAvilijjaM 820 namipavvajjAya 862 dupamantaM 10371 vahusya pujna 1122 hariesa 1247 cittasa bhUyayatra 1253 isa yA 1453 sa bhikkhu 15 16 baMbhaceraMca 16 17 pAusamaNijja 1721 sajaiyaM 18542 miyAputta 1888 mahaniyaMtiya 2060 samuha pAliyana 21 24 tahayarahanemi 2248 kesIgoyama 2388 samidrayaM 24 27 jana ijjaca 25 43 tahasamAyArI 26 523 sa khalu ka 27 14 muktama 28 26 sammattaparakamaMca 28 73 tavama 2027 caraNavihi 2121 pamAyaThANaM 3222 tahakApayaDi 2225 lesAyaM 34 61 4 aNagAramamga 35 21 jIvAjovavibhatti 26 272 chattIsagrajmayaNA jopaThadrasurAi guNaI sopAvaiNijjarAviDalA 5 iti zrIuttarAdhyana nAma samba' gAthApaJcaka' atha niyuktikAra eva asya granyasyamAhAtmya mAha ( jekirabhavasiddhauyA0 1) kileti sambhAvanAyAM ye kecinmanuSyAH bhavasiddhikAH bhavyAH ca punaH parottasaMsArikAste bhavyAH etAni SaTtriM maduttarAdhyayanAni adhIyante arthAt ye abhavyAH bahula saMsAriNastaM etAni uttarAdhyayanAni na adhoyantana paThanti 1 [tamhA jiNapatte aNantagama pavvajjavehisaMjutte ajmAe jahajogaM guruppa sAyA ahanjinA 2] tasmAtkAraNAt jina prazaptAn adhyAyAn prakramAt uttarAdhyAyAn yathA yogaM guruprasAdAt adhauyeta yathA yogaM iti yoga upadhAnAdyucita vyApArastaM zranatikramyaiti yathA yoga paTheta je karabhavasiyA parita saMsAriyAya ne jIvA / te kirapaTaMti ee chattIsaM uttarajjhAe | 1 tamhA jipannatte **************************************************** je jIva lina bhavyamukti jAvA jogya paritta alpa saMsAro je bhavyajIva te jIva niye bhaye chattIsa adhyayana uttarAdhyayananAM 1 te kAraNa thakI rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA thA*saM0041 mA bhAga Page #1106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a026 1107 sUtra bhASA kathaMbhUtAn uttarAdhyAyAn anantAgamaparyavaiH saMyuktAn anantAzcate AgasAzva anantAgamAzabda paravitti prakArAH tathA paryavAca artha paryavarUpAH manta gamAca paryAya anantAgama parya vAstairanantAgamaparyave zabdArthanayeva saMyuktAn 2 [jogavihoi vahittA eejolahadrasuta matya' vAbhAsedraya bhaviyajaNo sopA vedra nijjarAvilA 2] sabhavyajanovipulAMnirjarAM prApnoti saH kaH yoyoga vidhiM hitvA yogopadhAnatapo'nuSThAnavidhiM kRtvA etAn uttarAdhyAyAn sUtrArthato labheta pazcAgurumukhAt strArthaM labdhAparaM bhASeta sakSauNakamAbhavatItyarthaH 3 (jasmAdattAee kahavisamapyanti vigdharahiyassa solakkhijjadbhavvo puvvarisau eva bhAsanti 4) samanuSyo bhavyomuktigAmauiti lajyate pUrvarSayaH pUrvAcAryA evaM bhASante sa iti kaH yasya puruSasya vighnarahitasya nirvighnasya sataH kathamapi aAMtagamapajjave hiMsaM jutto ajjhAejaha joga' guruppasAyA ahijjijjA // 2 jogavihIe vahIyA. ee jolahara muttamatyaMvA bhAsed bhaviyaja go sopAveMdra nijjarA bahulA // 3 // jasmADhatA ee kahavisamapyati vigdharahiyasma se lakkhijjara bhavvo puvvarisI eva bhAsati // 4 // iti zrIuttarAdhyayana sUtra niyukti saMpUrNam / jinnA kA anaMte rAma sarikhe pATha anaMtaparyavaparyAya sahita adhyayana bhaye bhaNAve yathAyogya yogyajAMNI gurudhammAcAryano prasAda soma dRSTipAMmaune e bhathe apramatta thako 2 yoganau guru paraMparAi vidhila hone yogavidhi vanhone ithe prakAre je sAdhu sAdhvaulahe grahe sUtrane artha anerAne upadezazca te bhaJyajIva te pAMme kanmanau nirjarA vipula ghaNo 2 so puruSa bhavya olakhane me paDatA he pUrvAcArya esA kahate haiM to kona jo vighnarahauta koi tare se e uttarAdhyayana paDhaneku' prAraMbha kiyA thakA samApta hoyaiti zrIuttarAdhyayana sUtra niryu zino artha saMpUrNam // 0 11 0 0 11 ************************************************** rAma dhanapatasiMha vAhAdura kA A0saM0 u041 mA bhAga Page #1107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u0 TokA a036 1108 yatnenApi eteuttarAdhyAyAH zrADhattApaThanAya ArabdhAH santaH samApyantaM saMpUrvI bhavanti sa bhavyobhAgyavAn jJeyaH ityarthaH bhAgyavataH puruSasyaivanirvighna ete adhyAyAH saMpUrNAbhavanti yataH zreyAMsi bahuvighnAni bhavanti mahatAmapItyuktaH 4 iti zrImaduttarAdhyayana sUtrArthadIpikAyAM upAdhyAya zrIlakSmIkIrtti gaNiziSya lakSmIvallabhaviracitAyAM jIvAjovavibhakti nAmakaM SaTtriMza madhyayanaM saMpUrNa 26 gaccha svacchatare bRhatkharatarejAgrajjazomAsure zrImAn sUrirabhUjjinAdi kuzalaH prauDhapratApAnvitaH yatrAmasmRtamAtra meva hRdaye vighnaughavidrAvaNe sandhattemahimAnamatra vitataM manovAditaM 1 tacchiSyo vinayaprabhaH samabhavat zraupAThakaH puNyavAn siddAntodadhi tatvaratnanikarAviSkAra devAcalaH yaddAksindhurapAkaronmatimatAM mithyAmalaM mAnasa' zrotradvAragatA mahAti saralAhRdyAnravadyAsadA 2 tadanusadanaM kAruNyasya prabhAvanidhirmahAn vijayatilakaH khyAto bhUmau babhUva mahAmatiH sakala vizadopAdhyAyAnAM ziromaNi satribhaH vividhavibudha zreNi stutyaH sadAgamamambhavit3 tuSTAvAcaka puGgavAyatapasAdhyAnena zaulena vA yasma pArzvajinAMhi sevana parApadmAdadauvAgvaraM ziSyAn bhUritarAMcakArastataH zrIkSemazAkhAtataH zAkhI ca vyarucattayA ca marutAM zraukSemakoti guruH 4 suziSyaM cemasya prakaTa zamazikSAM pradadataM chupAdhyAyaM dhyAnaM hRdijina varANAM vidadhatAM mahAmedhAnAvAgamajaladhi labbottamataTaM taporatna' 2 muniSu bhajatavAnti rahitaM 5 tacchiSyobhU dakodurnayAnA mAcA ranonvarthanAmApRthivyAM satsAdhUnAM pAThako dvAdazAMgyAstejorAjaH pAThakaH pApahantA 6 tatsaddineya iha vAcakamukhya zrAsIt vidyAvinodabhavanaM bhuvanAdi korttiH zrIharSakuJjaragaNiJca tadIyaziSyo vairAgya meva saca vAcakamuddadhAra 7 labdhimaNDana gaNizca tato bhUhAcakovibudhavRndasuvandhaH hemakAnti vinayAM kitagAtrodurnivArahRtamAravikAraH 8 tacchiSyaH paravAdi bRndavadanaprodbhUtayUktyacchalatkallolokusacaJcalasya mahatodurvAdavArAM nidheH niHpAnevilasanmati yatiSarasma kumbhajanmAkRti lakSmIkIrttiriti sphuraha gatatiH zrImAnabhUtpAThakaH zrImallakSmIkIrtti satpAThakasya hau gurvAjJAkAriNau saddine yo tA ************************** rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM0 u0 41 mA bhAga Page #1108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8. TokA a.36 1108 pyeko vAcakaH somaharSeH sAdhvAcArA sevane laJcaharSaH 10 sAdhuH zrIyukvAllabhaH saMjata nAnAM lakI pUrvovallabhazca hitoyaH tenAkAri prasphuTAdIpikaya siddhA tasyayuttarAdhyAyanAnaH 11 nyu nAdhikyaM buddhimAdyAjjadukta taTana stavAkSaNaM zodhabhauyaM yAntidharmodyasti chadmasthapuMsI jAtyAkhovA prasava latyeva gacchan 12 pUrvapraNItAkhati vista rAsuTIkAsunomatsaritAmamAsti tejastutAbhyaH samavApya bhAkhatakatAma bodhAyasudIpakayaM 13 // . . . // // .41mAbha kA A.sa T AuthyHARMANEER 3 Page #1109 -------------------------------------------------------------------------- Page #1110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vRddhasampradAyaH yathA nidAnasahitaH sambha tacakuvati rabhUt tathA citra sAdhurnidAnarahitaH ekasya zreSTinI mahahi kasya kule putratvena utpannaH tatra caka u TaukA 8 vartivat Rddhi rAsIt pratidinaM suvarma daunArANAM koTI yAcakebhyo dadAna AsIt nirantaraJca ghaTa Rtu sukhadAyakeSu manoharocca stara prAsAdeSu bhogAn bhuJjAnaH aneka gajaturagaratha yAnAdika RddhimAn surUpa kAminInAM parikaraNa parivRtodvAviMzadhinATakaM pazyan sadA sukhanimagnI bahudhA bhogarasayukto babhUveti kathAnakaMjJeyaM 11 mahatyarUvAvayaNappabhUpA gAhANugauyA narasaMghamako jaM bhikSuNI saulaguNo vavaiyA ihajjayaMte samaNomijAja 13 atha cet etA dRzau Rddhistava Asautarhi kathaM tyaktA he bhAtaH sA gAthA sAdhubhirnarasaMghamadhye narANAM manuSyANAM saMgho narasaMghastasya madhye manuSya sabhAmadhye anugautA uktA mayA yutatizeSaH gauyate iti gAthA dharmAbhidhAyinau sUtrapatirmayAstha viramukhAt karNagIcaraukatA kathambhU tA gAthA mahArtha rUpA mahAn dravya paryAya 8 bheda sahito nizcaya vyavahAra sahitaH ca artho yasya tanmahArtha tAdRzaM rUpaM yasyAH sA mahArtharUpA punaH kIdRzA gAthA vayaNappabhUyA vacanairnayabhedA: prabhatA 8 vacana prabhUtA alpAkSarAva dvarthA ityarthaH sA itikA gAthAyAM gAthA zrutvA ityadhyAhAraH yA dharmAbhidhAyinI sUtrapaddhatiM zrutvA bhikSavaH sAdhavaH zIlaguNopa patA: santa iha jina pravacaneyataMte munayaH zIlaM cAritra' guNojJAnaM zaulaJca guNazca zaulaguNau tAbhyAM upatA: zaulaguNopapatA: kiyAjJAnasahitAH santo hama te sthirA bhavanti ityarthaH tAM gAyAM zrutvA ahaM api yamaNastapasi niratI jAtIsmi na tu duHkhAt sAdhusaJjAtosmi iti bhAvaH 12 uccodae mahu gauyANarasaMdhamanI / jaMbhikkhuNo sIlaguNo vayAihajjayatesamaNImijAo // 12 // uccodaemahukakka yabamepaveDyA A prbhuutaavdvauaasiit| RDodyutikAMtidhaNIcitranepaNihato 11 muni punarAhaH mahArtharUpAvatarthAH bacanaizcastokAH arthaghaNochevacanathoDAI idRzogAthA munibhiH kathitaH NarasaMghamadhye isaugAthARSokhare manuSya nAsaMghamAMhiMkahatAhuvA yAMgAthAMzrutvAbhikSukImunayaHsaulaguNayuktAsaMta: jegAthA sAMbhalauimunIvara rAya dhanapatasiMha bAhAdura kA A.sa.udeg 14 mA bhAga Page #1111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ TAkA b . jita zatru rAjyAvijayAnAnapAcaturdaza mahAsvapna sUcitaH putraH prasUtaH tasya nAma ajita iti datta sa ca hitoyastIrthakara iti sumivayuvarAjapatyA yazomatvAsagaranAmAdvitIyazcakravartI prasUtaH tau hAvapi yovanaM prAptau pitRbhyAM kanyAH pariNAyitau kiyatAkAlena jita zava rAjJA nirjarAjya jita kumAraH sthApitaH sagaro yuvarAjye sthApita: sahodara vijaya sahitena jitazat nRpeNadIkSA gRhItA ajitarAjJA ca kiyatkAlaM rAjya paripAlyatIrtha pravartana samaye svarAjye sagara' sthApayitvA dIkSA grahItA sagarastu utpanna caturdazaratnaH sAdhita SaTa SaNDabharatakSetrI rAjya pAlayati tasya putrAH SaSTi sahasra saMkhyAkAjAtAH ekarAnni udarAt sarveSAM teSAM madhye jyeSTo jahu kumAro vartate ancadA jahu kumAraNa katha' cinmagaraH santoSita: sa uvAca janu kumAra yattavarocate tanmArgaya jaGga, ruvAca tAta mamAstyayamabhilASaH yattA tAnujJAtohacaturdazaratnasahito'khila bhAparihataH pRthvI paribhamAmi sagaracakriNA tat pratipatvaM prazastamuharta sagaraca kriNaH samopAtmanirgataH sabala vAhana: anekajanapadeSu bhraman prApto'STApada parvate sainyamadhastAvivezya svayamaSTApadaparvatamArUDhaH dRSTavAMstatra bharatanarendrakAritaM maNi kanaka mayaM caturvizati jina pratimAdhiSThitaM stUpazatasaGgata jinAyatanaM tatra jina pratimA abhivandha jahu kumAreNa maMviNaH pRSTaM kena muktatavatA idamatIvaramaNIyaM jina bhavanaM kAritaM maMtriNA kadhitaM bhavat pUrvajana thIbharata cakriNeti zrutvA bharaha vAsaM narAhivo isma riya kevala hiccA dayAe parinibbunI // 35 // ca ittA bhArahaM vAsaM cakkavaTTI mahiDio pavva sagaropi samudraparyataM sagara cakravarti paNi samudraparyaMta bharatavarSa bharatakSetre narAdhipa rAjA aizvarya saMpUrNa tyA sarvarIzvarya RDi chAMDIne dayA saMjame parinivRttI mukti' gataH dayAkahatA saMjama tiNe karIne mukti pohatA 15 dujogAthA samAsaH yaH tyA bhArata varSa bharatakSetra chAMDIne cakravarti maharDIkaH cakravarti mahARdhino dhaNI pravrajyA abhyu pagataH dIkSAlaudhau maghavA nAmA mahAyazAH maghavA ehavenAme mahAyazanIdhI 35 rAya dhanapatasiMha bAdura kA prA.saM.1.41 mA bhAga - Page #1112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saTIkA a018 541 ekaviMzati sahasra varSANi yAvaccakravarti tvaM babhuje tataH svAmIsvayaM buddhopi lokAntika deva bodhitI vArSika dAnaM datvAM catuHSaSTi surendra sevito vaijayanyAkhyAzibikAmArUDhaH sahasrAmavaNe sahasra rAjabhiH samaM pravrajita: tatazcatujJArnA asau trINi varSANi chAprasthe vikRtya punaH sahasrAmavaNe prApta: tatra zukla dhyAnenadhvastapApa karmAraH kevala jJAna prApa tataH suraiH sama vasaraNa kRte svAmI yojanagAminA zabda na dezanAM cakAra tedezanAM zrutvAkepi suthAvakAjAtAH kepi ca prajitAH tadAnIM kubha bhUpaH pravrajya prathamogaNa dharIjAtaH aranAthasya SaSTi sahasrAH sAdhavIjAtA: sAdhyaH khAminastAvat pramANA eva jAtAH zrAvakAcaturazauti sahasrAdhi kalakSatrayamAnA babhUvuH saMmeta zailazikharemAsikA'nazanena bhagavAnivRtaH devanirvANotsavobhRzaM kRtaH ityara cakra vatti dRSTAntaH ca ittAbhArahaM vAsaJcakavaTTImahaDio ca ittA uttama bhIe mahApaumItavaJcara 41 he mune mahApadmopi aSTama cakrI maharSika: tapo'carat kiM kRtvA bhArataM vAsanya ntyakA punaruttamAn pradhAnAn bhogAntyaktvA 41 atra mahApadma cakra vati dRSTAMtaH ihaiva jambU dvIpe bhArata varSe kurukSetra hastinAga puraM nAma nagaraM tatra yauRSa bhavaMza prasUtaH padmottarI nAma rAjA tasya jAlAnAma mahAdevI tasyAH siMhasvapna sUcitI viSNu kumAra mAmA prathamaH putrI dvitIyazcaturdaza svapnasUcitI mahApadmanAmA hAvapi vRddhi gatI mahA padmo yuvarAjA kRtaH itaJca ujjayinyAM nagaryA zrIdharmanAmarAjA tasya na mucinAmAmantrau anyadA tatra zrImunisu batasvAmi ziSyaH suvratonAma sUriM samavamRtaH taddandanArtha lokaH skhavi bhUtyAnirgataH prAsAdoparisthitena arayaMpatto pattogaDU maNuttaraM 40 // caittA bhArahavAsaM cakkavaTThI mhiddio| caMdUttAutta mebhIe mahApaumo tavaMcare 41 cakatti aranaivo muktigayo prAptau gati anuttarAM mukti gati pAmyo 40 tyaktA bhAratavarSa bharatakSetra choDIne cakravartI maharSika: cakravartI mahAR dinodhaNI tyaktvA uttamAn bhogAn uttamabhoga choDaune mahApadmastapaMcaret mahApadmanAmA rAjAI tapAdasyo 41 egacchatrAM sAdhayitvA ekachatra rAma dhanapatasiMha bAhAdura kA A0saM041 mA bhA